|26.05.13, 23:20||#1|


İsveç'te Öyle Olmuyor İşte!
AKPye göre alkollü içki İsveçte bile yasak. Yakından bakıldığında ise, bu söz kocaman bir AKP yalanından başka bir şey değil.
Önce şunu hemen belirtelim: İsveçte içki yasağı diye bir şey yok! Hiç olmadı ve bundan sonra da olacak gibi durmuyor. Peki, bu yasak algısı nereden kaynaklanıyor? İsveçte alkol yasağı yok ama satışta bazı kısıtlamalar var. Daha doğrusu son yıllara kadar vardı. Kısıtlamanın İsveçte alkolizmin salgın hastalık derecesinde toplumsal bir sorun haline geldiği bir dönem yaşanması gibi tarihsel nedenleri var. Alkolün kısıtlanmasını da devlet değil halk bizzat istemiş. Halkın talebine rağmen ama devlet alkollü içkiyi yasaklamamış.
Bugün İsveçte alkol satışı büyük oranda hala bizde bir süre öncesine kadar geçerli olan Tekel uygulamasına benzer Systembolaget adlı mağazalarda yapılıyor. Systembolaget tekeli bir kamu mağazaları ve bütün kamu kurumları gibi belli kurallarla çalışıyor. Bu kuralların başında da açılış kapanış saatleri geliyor.
Ancak İsveçin Avrupa Birliğine girmesinden sonra alkol satışında da çok şey değişti ve 2007 yılında Lüksemburgtaki Avrupa Adalet Divanı Avrupada tekel olmayacağına karar verdi ve dolayısıyla da Systembolaget tekelinin de kaldırılması gündeme girdi. Zaten bugün ülkede Systembolaget mağazaları yanında başka yerlerde de içki satın almak mümkün, internet üzerinden Avrupanın herhangi bir ülkesinden ülkeye içki sokmak da serbest. Bundan başka bütün restoran ve barlarda yapılan içki servisinin bu kısıtlamayla bir ilgisi yok.
Halk yasağı savundu devlet yasaklamadı
Peki, İsveçte alkol satışının kısıtlılığının ne gibi tarihsel nedenleri ya da kökenleri var? Kuzey ülkelerinde öteden beri alkol tüketimi güneşli ülkelere göre daha yaygın. 19.yüzyıldan itibaren İsveçte alkol tüketimi her geçen gün artmaya başladı. Bugünkü kullanımın neredeyse 5 katı daha fazla alkol tüketilmesi yüzünden ülkedeki ciddi toplumsal sorunlar ortaya çıktı. 1800lü yılların ikinci yarısından itibaren İsveçte alkol karşıtı bir hareket oluşmaya başladı. Yoksulların sağlığının korunmasını ve toplumsal dayanışmanın artırılmasını savunan bu hareket soruna elbette dini ideolojinin penceresinden değil, halk sağlığı açısından bakıyordu.
Aslında, alkolizmin ciddi bir sosyal sorun olduğu tespiti yapan bu hareket, bir halk hareketiydi ve devletin bu sorunu çözmesini istiyordu. 1910 yılına gelindiğinde hareket 500 bin üyeye ulaştı ve bir yıl önce, 1909 yılında hareketin başlattığı alkolün yasaklanmasını talep eden imza kampanyasına ülke yetişkinlerinin yarısından fazlası imza attı. Ancak hükümet alkolü yasaklamadı. Halkın sağlığını tehdit eden alkolizme karşı, alkolden geliri olan ekonomik çevrelerin dediği oldu. Ayrıca, devletin önemli gelirlerinden biri alkollü içkiden aldığı vergiydi.
İçki yasağı hareketini aslında işçi sınıfı ve sosyalistler de destekliyordu. Sosyalistlerin talepleri arsında günde 12 14 saatlik işin insanları alkolikliğe sürüklediği, iş saatlerinin kısalması, kadın ve çocuk çalıştırmanın yasaklanması da vardı. İsveçte 1900lü yılların başında bile ciddi bir işçi sınıfı hareketi olduğunu hatırlatmak gerekiyor. 1907 yılında Sendikalar Birliğinin 186 bin, sosyal demokrat partinin de 113 bin üyesi olduğunu hatırlarsak, bu gücü daha iyi anlarız. İşçi sınıfı hareketi, o dönemde sağlık sigortası için de mücadele ediyordu. 1910 yılında İsveçte nüfusun % 13ünün sağlık sigortası vardı.
Karne geliyor
Devletin alkolü yasaklayamayacağını açıklamasından sonra Dr. Ivan Bratt ayrı bir öneride bulundu. Brattın önersine göre, alkol satan ve üreten özel mekânlar ve işletmeler kapansın, alkol üretimi ve satışıyla ilgili tüm yetki devlete geçsin. Devletin alkol satışı da karneye bağlansın. Devlet Dr. Ivan Brattın karne önerisini kabul eti. İsveçte 1914 yılından itibaren Göteborg, Jönköping ve Stockholmde alkollü içki karneyle satılmaya başlandı.
Buralardaki pilot uygulamadan sonra 1917den itibaren bütün ülkede alkollü içkinin karneyle satışı dönemine geçildi. Karne şu şartları taşıyordu: 25 yaşını doldurmuş ve daha önce alkolizm hastalığına düşmemiş olmak. (Karneyle satış 1955 yılına kadar sürdü ve en son bir kişi ayda 3 litre yüksek dozda alkollü içki alma hakkına sahipti.)
Karneden sonra 1920li yıllardan itibaren de alkol üretimi, ithal ve ihracıyla satışı devletleştirildi. İşte alkol satışı yapan tekel mağazaları Systembolaget böyle kuruldu.
Alkol karşıtı hareket devletleştirme ve karneyle satışla teskin olmadı ve mücadelesini sürdürdü. Hareketin baskısıyla Meclis1922 yılında alkolün yasaklanması talebiyle bir halkoylaması yapılması kararı aldı. Halkoylaması sonucunda % 51 alkolün serbest satışı yönünde oy kullandı. (Kadınların % 59u yasaktan yana oy kullanmıştı.)
Alkole zam karaborsayı getirdi
1955 yılına gelindiğinde karne kaldırıldı ve İsveç, karne yerine halkın daha iyi aydınlatılması, alkol kurbanlarının daha iyi bakımının yapılması kararı aldı. Alkolde karnenin kaldırılması tekrar ülkede alkol tüketimini artırdı ve 1957de alkol fiyatlarına ciddi zamlar yapıldı. Zamların yanında, Systembolaget tekel mağazalarının sayısının azlığı, açılış saatlerinin sınırlılığı ve insanların mağaza içine girememesi gibi nedenler caydırıcı rol oynamalıydı. Ama bu önlemler ülkede alkol karaborsasının oluşmasına neden oldu ve illegal alkol üretimi arttı.
İsveçin 1995 yılında Avrupa Birliğine girmesiyle alkol tekelinde büyük değişiklikler oldu. Systembolaget kalsa da, alkol ihraç ve ithaliyle satışına dair başka şirketlerin kurulmasına izin çıktı. İsveçlilerin yurtdışı gezilerinden dönerken yanlarında alkollü içki getirmelerine de izin çıktı. İnternet üzerinden verilen siparişler ama yine Systembolaget üzerinden değerinin % 17si kadar vergi ödenerek yapıldı. 1995 ila 2005 yılları arsında İsveçte alkol tüketimi hızla arttı. Ancak ilk 10 yıldaki eski heyecan zamanla yatıştı ve son dönemde İsveç alkol tüketiminin artmadığı görülüyor.
Avrupa Adalet Divanı 5 Haziran 2007 tarihli kararında İsveçin alkol politikasının Avrupa malların serbest dolaşımı anlaşmasına ters olduğuna karar verdi. İsveçin mahkemeye sürdüğü gençlik koruma ve halk sağlığı gerekçelerini hâkimler reddetti. Böylelikle İsveçin alkol tekelinin de sonuna gelinmiş oldu. Şimdi İsveç iki yol düşünüyor: Birincisi, Systembolaget mağazalarını özelleştirilmek ya da bunların sayısı çoğaltıp, benzer yeni mağazaların açılmasını sağlamak. Ayrıca, mağazaların hafta da 10 saat daha fazla açık kalması planlanıyor. İkinci yol ise, tıpkı Almanya, Avusturya ve İsveçte olduğu gibi marketlerde alkol satılmasına izin verilmesi. Her iki durumda da satıcıların eğitimli olması ve alıcıların da en az 20 yaşında olması öngörülüyor.
Demek ki neymiş, İsveçte alkol yasak değilmiş. Demek ki neymiş, Avrupada da öyle olmuyormuş!
Birgün / Selami İnce
__________________
Geçen zamanın cevapları, bugünün sorularına ışık vermiyor, geleceği de belirsiz kılıyor.
|Bu Sayfayı Paylaşabilirsiniz|
|Etiketler|
|alkol, isveçte, isveçte, işte, olmuyor, Öyle, systembolaget, öyle|
|Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)|
|Seçenekler|


|Önemli Uyarı|
|www.forumgercek.com binlerce kişinin paylaşım ve yorum yaptığı bir forum sitesidir. Kullanıcıların paylaşımları ve yorumları onaydan geçmeden hemen yayınlanmaktadır. Paylaşım ve yorumlardan doğabilecek bütün sorumluluk kullanıcıya aittir. Forumumuzda T.C. yasalarına aykırı ve telif hakkı içeren bir paylaşımın yapıldığına rastladıysanız, lütfen bizi bu konuda bilgilendiriniz. Bildiriniz incelenerek, 48 saat içerisinde gereken yapılacaktır. Bildirinizi BURADAN yapabilirsiniz.|

