Arkeoloji, Yunanca “eski” anlamındaki “arkhaios” ve “bilim” anlamındaki “logos” kelimelerinden türetilmiştir. Arkeoloji, geçmişte yaşayan insanların elinden çıkmış maddi kültür kalıntılarından yola çıkarak, insanlığın geçmişini inceleyen bir bilim dalıdır. Geçmişte yaşayan insan topluluklarına ait kültürel değerlerin ve bilgilerin ortaya çıkartılması, sistemli olarak yapılan arkeolojik yüzey araştırmaları ve kazılarla gerçekleşir. Arkeologlar, elde ettikleri bulgularla, tarih öncesi ve tarihi dönemler boyunca insan topluluklarıyla ilgili sosyo-kültürel yapı, üretim, ekonomi, teknoloji ve inançları inceleyip yorumlayarak sonuçlara ulaşmaya çalışır.
Arkeoloji bölümü mezunları T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki kurumlarda, müzelerde, belediyelerde arkeolog unvanı ile istihdam edilmektedir. Ayrıca, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, BOTAŞ Genel Müdürlüğü gibi kamu kurumlarının ya da özel sektöre ait yol ve inşaat şirketlerinin yürüttükleri projelerde ve turizm sektöründe de iş olanakları mevcuttur.
Cumhuriyet Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nde Prehistorya, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi, Klasik Arkeoloji olmak üzere üç anabilim dalı bulunmaktadır. Bunlardan Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı, 2012-2013 yılında lisans eğitimine başlamıştır. Cumhuriyet Üniversitesi, Türkiye’de Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi alanında eğitim veren dört üniversiteden birisidir. Bölümümüz ders programı ağırlıklı olarak Anadolu başta olmak üzere, Ege, Balkanlar, Mezopotamya, Suriye, İran ve Kafkasya bölgelerindeki Neolitik, Kalkolitik, Bronz ve Demir çağları kültürlerini kapsamaktadır.
Bölümümüz Arkeoloji Bölümü öğretim üye ve yardımcıları halen Elbistan Kara Höyük (Kahramanmaraş), Oylum Höyük (Kilis), Liman Tepe kara ve sualtı kazıları (İzmir), Çeşme Bağlararası (İzmir) ve İasos (Muğla) kazılarında kazı başkanlığı, kazı başkan yardımcılığı ve ekip üyesi olarak görev yapmaktadır. Bölümümüz bünyesinde Sivas ilinde 1992-2013 yılları arasında yürütülen yüzey araştırmalarında toplanan çanak çömlek malzemelerinin yer aldığı bir arkeoloji laboratuvarı ve bir bölüm kütüphanesi bulunmaktadır.
Öğretim Elemanları
Doç. Dr. Bora UYSAL
Dr. Öğr.Üyesi Cenker ATİLA
Dr. Öğr.Üyesi Filiz AY ŞAFAK
Dr. Öğr.Üyesi Olcay ZENGİN KOŞAN
Dr. Öğr.Üyesi Ümit ÇAYIR
Öğr. Görevlisi Dr. Kadir BÖYÜKULUSOY
Arş. Gör. Aydoğan BOZKURT
Arş. Gör. Dr. Erdener Pehlivan