Elmalılı tefsiri ile ilgili Mumsema …… Malumdur ki Fir'avn, Mısır'da Amalika hükümdarının lakabıdır. Çoğuluna
"ferâine" denilir. Nasıl ki Rum krallarının bazısına Kayser, bazısına Herakl(kral);
Habeş krallarına Necaşî; Yemen meliklerine Tübba; İran hükümdarlarına Kisrâ;
Türkler'inkine Hâkân deniliyordu. Buradaki Firavun'ın ismi hakkında da çeşitli
rivayetler vardır:
1- Velid b. Mus'ab (İbn İshak ve diğerleri)
2- Fantus (Mukâtil).
3- Mus'ab b. Reyyân.
4- Mugîs (bazı tefsir bilginleri).
5- Kabus (Ebu Hayyân), "Tarih-i Kâmil" de Kabus b. Mus'ab b. Muaviye diye
göstermiş ve yerine kardeşi Velid'in geçtiğini de nakletmiştir. Bu isimler hep
Arapça olduklarına göre, o zaman Mısır halen Araplar'ın elindeymiş demek olur.
Ancak Fantus ismi diğerlerine benzemiyor ve böyle olması bazı genel tarih
kitaplarına uygun düşüyor.
"Âl = " kelimesi "Ehl = "den alınmış ise de aralarında fark vardır. "Âl", başlıca
şan ve şöhret sahiplerine söylenir. Âl-i Firavun, Firavun'un dininin ehli, kavmi
ve bilhassa tâbileri ve köleleri. "Firavun'dan kurtarmıştık" denilmeyip de
"Firavun ailesinden" buyurulmasında önemli bir nükte anlaşılıyor ki, bununla
yapılan zulümlerin temsilcisi Firavun'sa da, bunda asıl sorumlu l uğun ondan
daha çok ona uyanlara ait olduğu ifade edilmiştir. Çünkü Firavun yaptıklarını
bunların eli ve bunların hizmeti ile yapmıştır.
Deniliyor ki bu şekilde İsrailoğulları'ndan öldürülen çocukların toplamı dokuzyüz
doksan bine ulaşmıştı. Buna sebep de bunlardan doğacak bir çocuğun Firavun'un
hükümetini yok edeceği hakkında kâhinlerin verdiği bir haber veya Firavun'un
gördüğü bir rüya olduğu öteden beri nakledilir. Ne ibrettir ki, bu zulümler bir
fayda vermemiş ve sonunda o çocuk doğmuş, Firavun'un kendisine beslettirilmiş,
Hz. Musa olmuş ve yine Allah'ın takdiri yerini bulmuştur. Acaba buna gücü yeten
Cenab-ı Allah'ın o kadar masum (günahsız)un kesilmesine izin vermekte hikmeti
ne idi? Buna Ebu's-Suûd, tefsirinde işaret ediyor. Fakat daha önce Muhy i ddîn
Arabî hazretleri "Füsûs"unda meâlen şöyle izah etmiştir: "Bu çocuklar hep Hz.
Musa'ya hayatında imdat olmak ve onun ruhaniyetini takviye (kuvvetlendirmek)
için öldürülmüşlerdir. Çünkü bunların her biri Musa diye, Musa hesabına, hasılı
Musa için öldür ü lüyorlardı. Çünkü Firavun ve Firavun ailesi Musa'yı henüz
bilmiyorlarsa da Hak Teâlâ biliyordu. Elbette bunların her birinin alınan hayatı
Musa'ya ait olacaktı, zira gaye o idi. Bu çocukların
hayatı ise hep fıtrat üzere bulunan temiz birer hayat idi. Nefse ait maksatlarla
kirlenmemiş. -Âdem kıssasında açıklandığı üzere meleklerin secdesi devrindeki-
fıtrat ve aslî yaratılış üzere bulunuyorlardı. Hz. Musa, Musa diye öldürülen
bütün bu çocukların hayatları toplamı olacak ve Musa'nın hayatı bunların
toplamına denk olacaktı. Her birinin ruhundaki yetenek ve kuvvet Musa'nın
olacak, Musa'da tecelli edecekti. Demek ki bütün bunlar sağ olsalar ve öyle
tertemiz büyüseler, toplamlarından nasıl ve ne kadar bir ruhî kuvvet hasıl
olacaksa Musa'nın ruhunun kuvveti ona de n k olacaktı. Firavun'un başındaki
orduya karşı, Musa, başlı başına böyle bir ordu idi. Bütün o kesilen çocukların
ruhları, Musa'nın ruhunun emri altında idi. İşte Allah Teâlâ onlardaki güçleri ve
kuvveti toplamış, Hz. Musa'ya vermişti ve vermek için bunu y a pmıştı. Bu da Hz.
Musa'ya verilmiş bir ilâhî özelliktir ki, ondan önce peygamberlerden hiç birine
nasip olmamıştı..."
İmam Râzî hazretleri der ki: "İnsanın başka bir el altında ve üzerinde istediği
şekilde kullanılabilecek bir halde bulunması, özellikle bu hal içinde bir de ağır,
zor, pis işlerde kullanılması azab şekillerinin en şiddetlilerinden olduğunda
şüphe yoktur. Hatta buna maruz kalanlar çoğunlukla ölümü temenni ederler. İşte
Cenab-ı Allah'ın burada açıkladığı birinci nimet bu kötü azabtan kur tulma
nimetidir."
Demek oluyor ki, bu âyette önce hürriyet ve istiklal nimeti anılmış ve esirlik
mahkumluğunun feciliği hatırlatılmıştır.
Elamalılı tefsirinden okuduğum bu bölüm hakkında anlayamadığım iki soru var.
(1) HZ.Musa ve kavmi Firavunun zulmüne uğrarken,Mısır Arapların hakimiyetinde
miydi?
(2) Allah'ın o kadar masum (günahsız)un kesilmesine izin vermekte hikmeti ne idi?
Sorusuna verilen cevap olan,İsrail oğullarının erkek çocuklarının öldürülmesi, “ Bu
çocuklar hep Hz. Musa'ya hayatında imdat olmak ve onun ruhaniyetini takviye
(kuvvetlendirmek) için öldürülmüşlerdir” cevabını açıklar mısınız? Bu ölümler HZ
.Musa’ya nasıl bir takviye olabilir?