7Bu hastalıklar:Bağırsak kurtları ve solucanları (kıl kurdu, abdest bozan=tenya, kancalı kurt vb.),Poliomiyelit (çocuk felci),Toksoplazmoz,Bağırsak veremi,Tularemi.
8İSHALHastalıkların bir kısmı ishalle seyreder. İshal; genellikle günde üçten fazla sayıda, sulu ve bol miktarda dışkılama olarak tanımlanır. İshal, su ve gerekli kimyasal maddelerin vücuttan kaybına neden olur. Bu durum, çocuklarda ve yaşlılarda ciddi klinik tablolara neden olabilir. Özellikle çocuklar başta olmak üzere ishali olanlara bol su verilmelidir.
9BESİN ZEHİRLENMELERİ Etkeni: Bakteriler, virüsler, parazitler. Bulaşma Yolu: Ağız yoluyla kirli (kontamine) su ve gıdaların alınması sonucu bulaşır. Kişisel temizlik kurallarına uyulmaması ve özellikle el temizliğine dikkat edilmemesi, bulaşmada çok önemlidir.
10BESİN ZEHİRLENMELERİ Belirtileri: İshal, dışkının kıvamının sulu ve sayısının artmış olmasıdır.Karın ağrısı, bulantı ve kusmaAteş, iştahsızlık ve hâlsizlik olabilir.Aşırı susuzluk hissi, vücuttan fazla miktarda su kaybedildiğini gösterir.Bazı durumlarda ishal kanlı olabilir (dizanteri).
11BESİN ZEHİRLENMELERİ Önemi: Yaz aylarında daha sık karşılaşılır. Temiz su ve gıda temini ile önlenebilir olması.İshal, vücudun susuz ve bazı kimyasal maddelerden (elektrolitler ve çeşitli mineraller gibi) yoksun kalmasına neden olur.Vücuttan su ve gerekli kimyasal maddelerin kaybı sonucu, ağır klinik tablolar (böbrek yetmezliği ve ölüm gibi) görülebilir. Bu sebeple ishalli hastalara bol su verilmelidir.Hastalık durumunda sağlık kuruluşuna gidilmelidir.
12TİFO (Kara Humma)Etkeni: Bakteri Bulaşma Yolu: Ağız yoluyla kirli (kontamine) su ve gıdaların alınması sonucu bulaşır. Belirtileri: Baş ağrısı, iştahsızlık, kusma, ishal
13TİFO (Kara Humma) Baş ağrısı, İştahsızlık, kusma, ishal ya da kabızlık,Su kaybı (dehidratasyon),Yüksek ateş (40 dereceye kadar),Kol ve bacak ağrısı,Dalgınlık tifoda genel hastalık belirtileridir.Karın ve göğüste deri döküntüleri görülebilir.
14TİFO (Kara Humma) Önemi: Salgınlara neden olur. Özellikle yaz aylarında görülür.Tedavi edilmediği takdirde; bağırsak delinmesi ve kanama gibi ciddi sonuçlara neden olabilir. Mutlaka hekim kontrolünde tedavi edilmelidir.
15KOLERAEtkeni : Bakteri Bulaşma Yolu: Genellikle kirli (kontamine) su ve gıdaların ağız yolu ile alınması sonucu bulaşır.
16KOLERA Belirtileri: Şiddetli ishal ve kusma, Hızla gelişen sıvı ve yaşam için önemli kimyasal maddelerin kaybı,Hafif ishalden hastayı şoka sokacak kadar ağır tablolara neden olabilir.
17KOLERAÖnemi:Hastalık, daha çok yaz ve sonbahar mevsiminde ve her yaşta görülür.Salgınlar yapar.Ölümlere neden olabilir. Tedavi hekim gözetiminde hastanede yapılmalıdır.
19BOTİLİSMUS ZEHİRLENMESİ Etkeni: Bir bakteri toksinidir (Klostridium botilinum).Bulaşma Yolu: İçinde mikrop üremiş konserve, sucuk, salam gibi gıdaların yenmesi sonucu bulaşır.
20BOTİLİSMUS ZEHİRLENMESİ Belirtileri:Hastalığın asıl belirtisi; gıdalarla alınan toksinlerin merkezi sinir sistemine ulaşması ile ortaya çıkan güçsüzlük, göz kapaklarında düşme, solunum sıkıntısı ve felçtir.Kirli gıdalar yendikten sonra bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı görülebilir.
21BOTİLİSMUS ZEHİRLENMESİ Önemi:Bozulmuş olan ya da kullanma süresi geçmiş konserveler, tüketilmemelidir.Daha önce bakterilerle bulaşmış gıdaların tüketilmesi sonucu meydana gelir.Felç ve ölümlere kadar giden, ağır klinik tablolara neden olabilir.Konserveler, kaynatıldıktan sonra tüketilmelidir.Acilen tedavi edilmediği takdirde ölümcüldür.
22VİRAL HEPATİT A SARILIĞI Etkeni: Virüs (hepatit A)Bulaşma Yolu: Kirli su ve gıdalarla bulaşır.
23VİRAL HEPATİT A SARILIĞI Belirtileri:İştahsızlık, hâlsizlik, bulantı, kusma,Koyu renkli idrar çıkarma,Daha sonra göz aklarında ve deride sarılık görülür.
24VİRAL HEPATİT A SARILIĞI Önemi:Hepatit A virüsünün, karaciğerde hastalık yapması ile ortaya çıkar.Özellikle okul, kreş ve askeri birlikler gibi toplu yaşam alanlarında salgınlara neden olabilir.Erişkinlerde karaciğer yetmezliğine neden olabilir.Aşısı vardır, ancak Sağlık Bakanlığı aşı takviminde yer almamaktadır.
25BAĞIRSAK PARAZİTLERİ Etkeni: Çeşitli bağırsak parazitleri. Bulaşma yolu:Tenyalar; daha çok iyi pişmemiş veya çiğ tüketilen sığır etleriyle,Kist hidatik (köpek tenyası), kedi ve köpek dışkılarının su ve gıdalara bulaşması ya da doğrudan ağız yoluyla alınmasıyla,
26BAĞIRSAK PARAZİTLERİ Bulaşma yolu: Diğer bağırsak parazitleri ise; bu parazitlere ait yumurtaların bulaştığı su, sebze, meyve ve diğer gıdaların ağız yoluyla alınmasıyla bulaşır.Kancalı kurtlar, vücuda daha çok ayak parmakları aralarından girerek kan dolaşımı yolu ile bağırsaklara yerleşir.
27BAĞIRSAK PARAZİTLERİ Belirtileri: İştahsızlık, bulantı, bazen kusma ve karın ağrısı, kilo kaybı, sarılık, bağırsak tıkanması,Uyurken ağızdan salya akması,Özellikle geceleri anüste kaşıntı,Çocuklarda geceleri uykuda kâbus görme,Dışkıda bağırsak solucanı, kıl kurdu ve tenya-şerit parçası görülmesi,Vücutta kaşıntı ve bazen kırmızı lekeler halinde döküntü görülmesidir.
28BAĞIRSAK PARAZİTLERİ Önemi ve özellikleri: Bağırsak parazitlerinin birçok çeşidi vardır.Bağırsak solucanı; yaklaşık cm uzunluğunda ve yuvarlak görünümdedir.Kıl kurdu; beyaz renkte, yaklaşık 4-5 mm uzunluğundadır.
29BAĞIRSAK PARAZİTLERİ Önemi ve özellikleri: Tenya (şerit- abdest bozan); yaklaşık 5-10 metre uzunluğundadır. Sığır ve domuz tenyası olmak üzere iki farklı tipi vardır. Ülkemizde sığır tenyası yaygındır.Kist hidatik (köpek tenyası); başta karaciğer olmak üzere akciğerler, böbrekler, beyin ve az da olsa diğer organlarda tutulum yapabilir.Bağırsak parazitlerinin büyük bir kısmı kansızlık ve çocuklarda gelişme geriliğine neden olabilir.
30BAĞIRSAK PARAZİTLERİ Önemi ve özellikleri: Başta el temizliği olmak üzere kişisel temizliğe özen gösterilmelidir.Tırnaklar kısa tutulmalıdır.Çiğ tüketilen sebze ve meyveler iyi yıkanmalı; çiğ et, çiğ köfte tüketilmemelidir.Özellikle kancalı kurttan korunmak için tarım alanlarında çıplak ayakla dolaşılmamalıdır.
31BAĞIRSAK PARAZİTLERİKIL KURDU BAĞIRSAK SOLUCANI KANCALI KURT
32Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Eller;Yemeklerden önce ve sonra,Yemek hazırlamadan önce ve sonra,Diş, ağız, yüz, göz temizliği yapmadan önce,Tuvalet gereksiniminin giderilmesinden önce ve sonra, Kirli, tozlu bir işi tamamladıktan sonra,Dışarıdan eve ve işe geldikten sonra,Hasta olan bir yakınımızı ziyaretten sonra,Yukarıdakilere uyan hiçbir iş yapılmasa bile gün içinde çeşitli saatlerde (her zaman temiz görünecek şekilde) saniye yıkanmalıdır.
33Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Kişisel temizlik kurallarına uyulmalı,Gıdaların, üretiminden tüketimine kadar bütün aşamalarında temiz olarak muhafaza edilmesine dikkat edilmeli,Pastörize ya da UHT tekniği ile paketlenmiş uzun ömürlü süt tüketilmeli,Çiğ süt tüketilmemelidir. 5-7 dakika kaynatıldıktan sonra tüketilmelidir.
34Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Çiğ yenen meyve ve sebzeler, akarsu (musluk) altında iyice yıkandıktan sonra tüketilmeli,Doğal tat ve kokusu değişmiş bozuk gıdalar tüketilmemeli,Kapağı bombeleşmiş ve kullanma süresi geçmiş konserve gibi gıdalar tüketilmemeli,Botilusmus zehirlenmesi gibi felç ve ölümlere neden olan hastalıklardan korunmak için konserve gibi gıdalar, iyice kaynatıldıktan sonra tüketilmeli,
35Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Karasinek ve hamam böceği gibi mekanik taşıyıcıların üreme koşulları ortadan kaldırılmalı,İçme ve kullanma suları temiz olmalı, şüpheli durumlarda içme suları kaynatılmalı,Doğal tat ve kokusu değişmiş bozuk gıdalar tüketilmemeli,Kapağı bombeleşmiş ve kullanma süresi geçmiş konserve gibi gıdalar tüketilmemeli,
36Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Botilusmus zehirlenmesi gibi felç ve ölümlere neden olan hastalıklardan korunmak için konserve gibi gıdalar, iyice kaynatıldıktan sonra tüketilmeli,Karasinek ve hamam böceği gibi mekanik taşıyıcıların üreme koşulları ortadan kaldırılmalı,İçme ve kullanma suları temiz olmalı, şüpheli durumlarda içme suları kaynatılmalı,
37Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Toplu yerlerde (okul, kışla vb.), içme sularının muslukları ters çevrilmiş olarak takılmalı ve sular el değmeden içilmeli,Şebeke suyu boruları, kuyu ve tulumba gibi içme ve kullanma suları, hela çukurlarından en az 30 metre uzakta olmalı,
38Ağız Yolu ile Bulaşan Hastalıklardan Genel Korunma Yolları Kuyu suları kimyasal ve mikrobiyolojik tahlilleri yapıldıktan sonra uygun ise kullanılmalı,Mutfak ve yemek atıkları gibi ıslak çöpler ayrı torbalarda toplanmalı ve alınma saatine yakın kapalı ortam içinde dışarı çıkarılmalı,Çöplük ve gübrelikler zararsız duruma getirilmeli, olabildiğince evlerden uzakta olmalıdır.
39SAĞLIĞINIZI KORUMAK ELİNİZDE ELLERİNİZİ YIKAYINIZ
41ÖZET Botilusmus zehirlenmesi gibi felç ve ölümlere neden olan hastalıklardan korunmak için konserve gibi gıdalar, iyice kaynatıldıktan sonra tüketilmeli,Kapağı bombeleşmiş ve kullanma süresi geçmiş konserve gibi gıdalar tüketilmemeli,Çiğ yenen meyve ve sebzeler, akarsu (musluk) altında iyice yıkandıktan sonra tüketilmeli, İçme ve kullanma suları temiz olmalı, şüpheli durumlarda içme suları kaynatılmalı,Pastörize ya da uzun ömürlü süt tercih edilmeli,El temizliği başta olmak üzere bireysel temizliğe özen gösterilmelidir.