İnsanlar, düşünce ve ahlak biçimlerini genellikle çocukluk yıllarında oluştururlar. Bilinçaltına yerleşen temel çizgiler ya da hassasiyetler, çocukların ileriki yaşlarını da etkiler.
İnsan eğitildiği şekildedir
Çocukluk yıllarında temel eğitimini alan insan, genel anlayışını da kazanmış oluyor. Öyle ki sonraki yıllarda kemikleştirdiği düşünce yapısının değiştirilmesi de neredeyse mümkün değildir. İnsan nasıl eğitilmişse o şekilde yaşamaya alışkanlık kazanıyor. Çocukluk devresinde kendisine ne verilmişse, sonraki hayatında genel olarak onunla yaşıyor.
Doğruluk, düzen ve temiz olmak gibi güzel özellikler, sosyal hayatın gerektirdiği bir takım kurallar ve kişiye göre değişen yeteneklerin ortaya çıkartılması anne babaların çocuklarına sunabileceği en güzel hediyedir.
Çocukluk dönemi, etraftan en çok etkilenen yıllardır. Bu yıllarda çocuklarına iyi alışkanlıklar kazandıranlar aslında yapabilecekleri en büyük yatırımı yapmışlardır.
Birçok uzman ve ilim adamına göre, çocuklar duydukları ve gördükleri her şeyi hafızalarına demir çivilerle çakmakta ve edindikleri davranış bütünlerini devamlı korumaktadırlar. Allah inancı ve sevgisi/korkusu, eğer bu yıllarda çocukların zihnine yerleştirilmiş olursa, hem topluma hem kendisine faydalı fertlerin yetişmesi mümkün olabilir.
'Çocuklarım namaz kılmıyor' diye yakınan anne babalar
Çocukluk devresinde kazandırılan güzel hasletler ve iyi alışkanlıklar, hayatın sonraki dönemlerinde de devam etmektedir. İslam'ın 'namaz' gibi, 'cihad' gibi süreklilik arz eden emirlerinin yerine getirilmesi için küçük yaşlardan itibaren alışkanlık kazanılması gerekmektedir.
İslam'ın bu emirleri, küçük yaşlarda tamamen ihmal edildikleri takdirde ileriki yaşlarda çok ağır bir emir gibi algılanabilirler. Büyükler, gerekirse çocukların vaktin dışında namaz kılmalarını salık vermişlerdir. Özellikle yatsı namazları için, bekleyemeyip yorgun düşen çocuklarına, yatsı vakti girmeden yatsı namazını kılmalarını istemişlerdir. Bunun gerekçesi olarak da, o vakitte yatmalarındansa, namaz kılmaları sonraki yılları için daha bereketlidir denilmiştir.
Namaz ibadetinin akıl baliğ olmamış çocuklar için farz olmamasına rağmen, Peygamberi eğitim modelinde alışkanlık kazandırmak için emredilmesinde ince ve hassas bir denge vardır. O dengeye dikkat etmeyen birçok anne baba, çocuklarının namaz kılmamalarından yakınmaktadırlar. Eğitimle ilgili en etkili kurallardan birisi de 'tekrarlama' ve 'teşvik' kuralıdır. Güzel olanın bilgisi, insanlara çocukluk dönemlerinden itibaren verilmelidir.
Çocuk ve camii
Çocukluk devresinde edinilen güzel ahlakın, sonraki yılları da etkilediğini belirttik. Çocuk ve camii ilişkisine de değinmek durumundayız. İslam ve peygamber eğitim modeli, çocukların camiye yönlendirilmesine nasıl bakıyor, diye sorup düşünmek durumundayız.
Çocuk ve camii ilişkisinde, Hz. Peygamber'in hareketleri ve tavsiyeleri esas alınacağına göre önce Efendimiz (sav)'a bakmak durumundayız. Peygamber efendimizin kendisi çoğu zaman torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i de yanına alarak camiye gittiği birçok kaynakta yazılıdır. Aynı eylemi, birçok sahabinin de tekrarladığını biliyoruz.
Bazen namaz esnasında secdedeyken, daha çocuk olan Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin, büyükbabalarının sırtına çıkıyorlardı ve Hz. Peygamber, onları incitmemek için sırtından inene kadar secdeden kalkmıyordu. Sadece bu rivayette bile, çocuk camii ilişkisinin nasıl olması gerektiğini anlamak mümkündür.
Hz. Peygamber namazı niçin hızlı kıldırdı?
Bir gün namazı hızlı kıldıran Hz. Peygamber'e sahabilerin, 'namazı niçin hızlı kıldırdığını' sorduklarında aldıkları cevap oldukça manidardır. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Ağlayan çocuk sesini duymadınız mı?"
Allah'ın Resulü, çocukların camiye getirilmesini teşvik ettiği gibi, camide onlara ehemmiyet vermeyi de bizzat tavsiye etmiştir.
Çocuklar cemaate nasıl katılacaklar?
Çocukların cemaate nasıl katılması gerektiği sorulduğunda şöyle denilmiştir: "Onları son safta bir arada tutmayın, büyüklerin arasına dağıtın."