Başta çingeneleri adlandırmak adına kullanılan zamanla dönüşüme uğrayıp yeni bir anlam kazanarak günümüzde çingenelerin yaşam stiliyle özleştirilen bohem terimi entelektüel açıdan üstün sanatçı kesiminin serkeş, özgür, marjinal, anı yaşayan ve başıboş bir yaşam sürmesi olarak tanımlanmaktadır. Özellikle moda dünyasında göze çarpan bir stil olarak öne çıkan bohem tarz 1960’lı yıllardan bu yana popülerliğinden bir şey kaybetmemiştir.
Bohem Ne Demek?
Geleneksel, durağan toplum değerlerinin dışında yaşayan kültürlü kimseler olarak tanımlanan ve Fransızca kökenli olduğu bilinen bu kelime Fransızca bohéme ”çingene, berduş ve sanatçı” sözcüğünden alıntılanmıştır. Dilimize bohem biçiminde dönüştürülerek yerleşen bohéme kelimesinin türetilmesi ise Orta Avrupa’da bir ülke olan Bohemya‘dan gerçekleştiği düşünülmektedir. Günümüzde daha da popüler olan ve cümlelerde çoğunlukla sıfat olarak kullanılan bu terim Türk Dil Kurumu sözlüğünde de ”yarınını düşünmeden günü gününe tasasız, derbeder bir yaşayışı olan kimse ya da topluluk” şeklinde tanımlanmıştır. Her ne kadar bu kelimeyle ilgili tanımlamalar bir kimseden söz etse de bohem kelimesi çoğunlukla halk arasında bir hayat stili olarak anılmaktadır.
Bohem Kavramının Tarihçesi
Tarihte ilk olarak 19. yy da ortaya çıktığı bilinen bu kavramın tarihte var olan yansıması üç evrede gerçekleşmişti. Bunlar sırayla Romantik Dönemin bohemi, Natüralist Dönemin bohemi, Empresyonist Dönemin bohemi biçiminde isimlendirilmiştir. Başlangıçta bu kavram 19. yy’da Fransa sınırları içinde hakim bulunan burjuva kesime yapılan bir çeşit eleştiri biçimiydi. Empresyonist dönem ise toplumdan sıyrılmış olan ve birbirlerinin tam tersi biçimdeki iki tür sanatçı kesimi ortaya çıkardı. Bunlardan biri bohemler olurken bir diğerleri de Batı Uygarlığından kaçarak uzak ülkelere sığınmak durumunda kalan sanatçılardı. Her iki sanatçı kesimde kendilerini toplumun anlayamayacağı biçimde ifade etmeyi tercih ettiler. Bohem kesim genellikle üst sınıfa mensup ailelerin çocuklarından, sanatçılardan ve öğrencilerden oluşuyor olmasına karşın burjuva ailelerinden farklı bir yaşam sürdürmek ve özgür, cömert yaşayan insanlar olmak adına toplumdan ayrılarak sefil bir hayatı tercih etmişlerdi.
Gerçekte 19. yy ın başlarına kadar çingeneleri tanımlamak için kullanılan bu terim 1851 yılında Henry Murger’ın romanı La Boheme adlı kitabından itibaren yeni bir anlam kazanmıştır. Bu kitapta bohem bazı sebeplerden ötürü burjuvazinin saygınlık ölçütlerine uyum sağlayamayan ve bu nedenle farklı davranan insanlar şeklinde tanımlanmaktaydı.
Bohem ile çingene hayatının özleştirilmesi incelemeler doğrultusunda aslında oldukça mantıklıdır. Çingeneler de aykırı yaşam stilleri ve göçebe yaşam tarzlarından kaynaklı olarak toplum tarafından dışlanmakta ve toplumdan farklı alanlarda yaşamaktadırlar. Ancak bohemler ve çingenelerin temel farkı bohem kesimin entelektüel ve kültürlü bir çevre içermesidir. Çingeneler ise daha çok yarını düşünmeden yaşayan alt kesim topluluğu olarak adlandırılmaktadır. Özetle temel bazı farklılıklar dışında bohem hayat bir anlamda çingenelerin yaşam stiline oldukça benzerlik göstermektedir.
Bohem Yaşam Tarzı
- Asıl anlamı çingene olduğu bilinen ancak zaman içinde terimleşerek ve dönüşüme uğrayarak bir hayat tarzı olarak tanımlanmaya başlayan bir dilsel kullanım şeklinde ifade edilmektedir.
- Bilinen şekliyle 19. yy sonlarına doğru kullanımına başlanmış ve 20. yy boyuca da kendini göstermeye devam etmiş olan bu terimin temsil ettiği kavram gerçekte sanat tarihi kadar eskiye dayanmaktadır.
- Salt bohemliği konu alarak yazılan ilk eser Henry Murger tarafından kaleme alınmış olan ”La Boheme” adlı romandır.
- Kendini bohem olarak adlandırılan bir kişinin tek kaygısı sanat ve öğrenmektir. Bu kimseler hayatlarını günübirlik yaşar ve kısmen de bu sebeple çoğunlukla finansal açıdan zor durumda bulunurlar.
- Başka bir ifadeyle de adını duyuramayan ve popülerliği düşük sanatçılar da halk arasında bohem olarak adlandırılmaktadır. Bu kişiler özellikle yeteneklerini kullanacak imkanları bulamamış, düzensiz ve savruk yaşayan ressam, aktör, müzisyen, yazar gibi entelektüel kimselerdir.
- Çoğunlukla edebiyat ve sanat dünyasından kimseler için kullanılan bu terimin özel noktası bu kişilerin yarınını düşünmeden günü gününe tasasız ve derbeder bir yaşayışı olması durumudur.
Bohem Giyim Tarzı Nasıl Oluşturulur?
Bohem giyimi 1960’lı yılların sonuyla 1970’li yılların başında ortaya çıkan bir hayat tarzının yansıması biçiminde adlandırabiliriz. Sanata, edebiyata ilgi duyan aynı zamanda özgür ruhlu, kısıtlanmayı istemeyen, rahat, anı yaşamayı seven ve gezgin ruhlu kimseler tarafından ortaya çıkartılan bu kavramın; giyim tarzındaki mantığı temelde kıyafete fazla para ayıramayan kişilerin daha düşük bütçelerle bir stil oluşturmasına dayanır. 60′ lı yıllarda kıyafetlerde özgürlük sanatını yansıtan ilk kesim Hippiler olmuştu. Onların ardından da bohem akımı ile daha ucuza temin edilen ve rahatlığın ön planda olduğu biçimiyle bohem tarzı moda dünyasına damgasını vurmuştu. Günümüzde ise moda dünyasında bohem yerine daha çok Boho Chic kavramı kullanılmaktadır. Boho Chic son moda parçalarının bohem stil ile yeniden kaynaştırılması anlamına gelmektedir. Bohem stilin moda kaygısı olmamasına karşın günümüzde yorumlanmış haliyle Boho Chic stilinde trend parçalar bohem stiliyle kullanılmakta ve bu tarz için ünlü tasarımcıların parçalarına servet yatırılmaktadır. Bugünlerde ise özellikle bohem gelinlik tarzları en çok merak edilen parçalardan biri haline gelmiştir.
Peki bu tarzı kıyafetlerimiz de nasıl uygulayabiliriz?
- Baharat Tonları ve Desenler: Bu tarzın ana renkleri baharat tonları olarak adlandırılırken, ana desenleri ise çiçekli, tribal ve suzani desenler batik ve ombre kumaşlarda dikkat çekmektedir.
- Maxi Boy Etek ve Elbiseler: Yaz, kış demeden kullanılan retro tarzında uzun etek ve elbiseler bu stilin üst listesinde yer almaktadır.
- Püsküllü Aksesuarlar: Püsküllü çantalar, ceketler ya da botlar bu stilin önemli aksesuarlarını oluşturmaktadır.
- Flare ve İspanyol Paça Pantolonlar
- Tığ işi Örgüler ve Dantel Parçaları
- Bohem Şapka ve Takılar: Fedora, kovboy ve volanlı şapkalar bu stilde önemli bir kısmı oluşturmaktadır. Yazları ise doğru kombinlenen hasır şapkalarda oldukça ayrı bir hava yaratmanıza yardımcı olmaktadır. Şapka dışında kullanılan saç bandı, eşarp ya da çiçekli taçlarda bohem stilde baş aksesuarı için önem arz etmektedir. Bunun yanında üst üste takılan bilezik ve kolyeler, doğal taş, tahta boncuklar ya da tüyden yapılmış takılar da bu tarzda sıkça tercih edilen ürünlerden bir kısmıdır.
- Bohem Botlar: Klasikleşen maskülen kovboy botları, deri parçalar, süet yarım botlar ve tahta topuklu çizmeler bohem şıklığın demirbaşlarını oluşturmaktadır.
- Kimono Ceketler ve Kaftan Elbiseler: Bu tarz etnik parçalarla birlikte kullanabileceğiniz stilettolar ile bohem tarzınızı güçlendirebilirsiniz.