Bektaşîlik Üzerine Değerlendirmeler ve Çalçakırlar Köyü Örneğinde Bektaşî Kültürü
ÖzetBektaşilik, XIII. yüzyılda Hacı Bektaş Veli tarafından temel ilke ve söylemleri oluşturulmuş Balım Sultan tarafından kurumsallaştırılmış kültürel, sosyolojik, düşünsel ve tasavvufi bir organizasyondur. Dayanaklarını Türklerin millî kültürü ile “Ehl-i Beyt”, “On iki İmam”, “Nübüvvet” ve “Velayet” gibi İslami, dini ögelerden alan Bektaşilik, prototip örnekleri Türkistan‟da, Horasan‟da Hoca Ahmet Yesevi gibi tarihî-karizmatik kişiliklerin çevresinde şekillenen “Horasan-Türk tasavvuf geleneği”, “Türk Müslümanlığı” düşün evreninde zeminini bulur. XIII. yüzyılda Anadolu‟da güçlü ve etkin bir Türk iskanı yaşanır. Hacı Bektaş Veli ve çevresindeki eren grubu, bir taraftan düşünce ve söylemlerini Anadolu Türkmenlerine ulaştırmaya çalışırken bir taraftan da yaşanan “Anadolu‟nun Türkleşme” sürecine birer “halk önderi” sıfatıyla aktif katkıda bulunur. Bektaşilik tarih içerisinde Anadolu merkezli olarak Mısır, Balkanlar, Akdeniz gibi farklı coğrafyalara ulaşarak oralarda yüzyıllar boyunca Türk kültürünün temsili görevini üstlenir. Bu çalışmada Bektaşilik kültürü ile ilgili temel değerlendirmelerin yanında Anadolu coğrafyasında Babagan Bektaşiliğin önemli yerleşim merkezlerinden Denizli, Çal ilçesi, Çalçakırlar köyündeki geleneğe ait unsurlar kritik edilmektedir. Çalçakırlar ile ilgili gerçekleştirilen sosyo-antropolojik tespitler saha çalışmalarıyla toplanan verilere dayanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Alevilik, Bektaşilik, Hacı Bektaş Veli, Çalçakırlar Köyü, Cem Ayini.
Bu dergide yayımlanan makalelerin telif hakkı Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'ne aittir. Yayıma kabul edilen makalalerin yazarları, kendilerine gönderilen "Telif Hakkı Devir Formu"nu imzalayarak dergi editörlüğüne posta ya da elektronik posta yoluyla iletmelidirler. Yazarlar böylelikle makaleyi çoğaltma, temsil, basım, yayım, dağıtım ve internet yoluyla iletim de dahil olmak üzere her türlü umuma iletim haklarını yetkili makamlarınca kullanılmak üzere Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi'ne devrederler. Bununla beraber makaleyi satmamak koşuluyla kendi amaçları için çoğaltma hakkı gibi fikri mülkiyet hakları saklıdır. Makalenin herhangi bir bölümünün başka bir yayında kullanılmasına Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi'nin yayımcı kuruluş olarak belirtilmesi ve dergiye atıfta bulunulması şartıyla izin verilir. Atıf yapılırken dergi adı, makale adı, yazar(lar)ın adı soyadı, sayı no ve yayın yılı verilmelidir.
Dergide yayımlanan yazılardaki görüşlerin sorumluluğu yazarlarına aittir.
Bu dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution 4.0 ile lisanslanmıştır. Bu lisans, açık erişimli bir makalenin ticari olmayan bir şekilde tekrar kullanılmasına, yazar doğru atfedildiği sürece izin verir.