Uçmaktan neden korkulur? Bu korkuyu yenmenin yolları
ABD Zihinsel Sağlık Ulusan Enstitüsü verilerine göre, Amerikalıların yüzde 12.5 kadarı hayatlarının en az bir bölümünde “aslında son derece küçük veya neredeyse sıfır tehdit oluşturan bir şeye karşı çok yoğun ve mantıksız” bir fobi geliştirir. Nüfusun yüzde 2.5 ila yüzde 6.5 kadarını etkileyen uçma korkusu bu fobiler arasında en sık görülenlerden.
Buna ek olarak, uçak kullanan insan sayısı her geçen gün artmasına ve istatistiklere göre uçmak son derece güvenli bir ulaşım yolu olsa da, çok fazla sayıda insan da fobi seviyesinde olmasa da uçağa binmekten korkuyor. Peki uçmak konusunda insanlarda bu kadar yaygın olarak endişe yaratan nedir?
Boston Üniversitesi Panik Bozukluk ve Fobiler Yoğun Bakım Programı Yöneticisi Todd Farchione’ye göre, bu endişe ve korku çoğunlukla durum hakkında kontrol sahibi olmamaktan kaynaklanıyor:
“Kapılar kapandıktan sonra kaçış yok. İsteseler de kaçabilme yolu yok. Bence çoğu zaman insanları korkutan temel neden bu.”
Yükseklikten veya uçağın düşmesinden korkmak veya uçakların nasıl uçabildiğini anlamamak da rol oynayabiliyor. Ayrıca birçokları için uçmak özellikle korkutucu çünkü uçuş esnasında korku veya panik içine girerlerse yapabilecekleri çok az şey var. Eğer tüm bunlar tanıdık geliyorsa, işte uçuş korkusu hakkında yapabilecekleriniz.
Farchione’ye göre, uçmaktan korkmak normal. Asıl önemli olan içinde bulunulan duruma sağlıklı biçimde tepki vermek:
“Endişeli yolcuların çoğu koltuklarına yapışarak, kabin görevlilerini inceleyerek veya türbülansın her saniyesini kafalarında analiz ederek korkularıyla baş etmeye çalışır. Ama bunu yaparak aslında korkularına katkıda bulunuyorlar. Yaptıkları yüzünden kendilerini durumun tehlikeli olduğuna ikna ediyorlar ama aslında değil”.
Bunun yerine dikkatimizi dağıtmaya odaklanmalıyız. Bir dergi okumak, televizyon seyretmek, müzik dinlemek veya yolculuk arkadaşlarımızla konuşmak bu yöntemlerden bazıları. Ayrıca derin nefes alma teknikleri kullanarak kaslardaki gerilimi boşaltmak da işe yarar:
“Sadece gülümsemek bile beyindeki duygusal tepkimeyi değiştirebilir”.
Farchione’ye göre, eğer çok sık uçmuyorsanız, uçuş öncesi sinirleri yatıştırmak için bir bardak şarap içmenin zararı olmayabilir. Ama eğer sık sık uçuyorsanız ve her uçuştan önce sakinleştirici haplar, alkol veya başka maddeler kullanıyorsanız, bu yaptığınız sadece olumsuz davranışları körüklemektir: “Geçici bir çözüm olabilir ama zaman içinde korku tekrar kontrolü ele geçirir. Uçuşu atlatabilmek için her alkol veya ilaç aldıklarında aslında kendilerine ‘Hislerimi hissedemiyorum. Bununla başa çıkamıyorum’ diyorlar”.
Bu yüzden de bir sonraki deneyim sırasında daha fazla korkacaklar.
Uçuş fobisi olan çoğu insan uçuş tarihi yaklaştıkça gideren artan bir kaygı hissetmeye başlar. Farchione’ye göre, çoğu zaman bu durum uçuş tecrübesinin kendisinden bile daha zararlı olabilir:
“Böyle durumlarda bence kişi kendine aslında korktuğu şeyin ne olduğunu ve uçuş sırasında ne olabileceğini düşündüğünü sormalı. Bu sayede aslında korkacak bir şey olmadığını anlayabilir veya en azından korktuğu şeyin ne olduğunu belirleyebilir ve buna karşı daha iyi önlem alabilir”.
Yukarıda saydığımız stratejiler klinik seviyede olmayan veya orta düzen fobiye sahip kişilerde işe yarayabilir ama şiddetli fobi durumlarında profesyonel yardım almak gerekiyor. Maruz Bırakma Terapisi - korkunun kaynağıyla giderek daha çok yüzleşerek sonunda gerçeği kabul etmek - genellikle fobi tedavisinde kullanılır ama uçuş fobisi için bu yöntemi kullanmak oldukça zor. Farchione’ye göre, uçuş fobisi için hastalardan korku tepkilerini yeniden şekillendirme yöntemi giderek daha sık kullanılıyor. Sanal gerçeklik uçuş simülatörleri de ayrıca faydalı olabiliyor.