Makale özeti ve diğer detaylar.
Rüzgârlar, 50μm'den daha küçük boyuttaki katı partiküllerin yeryüzünden havalanmasına ve atmosfer içerisinde çok uzak mesafelere taşınmasına neden olurlar. Çöl bölgelerinde rüzgar sistemlerine bağlı olarak çöl tozları atmosferde çok uzun mesafeler boyunca taşınmaktadır. Bu taşınım sonucunda çöl tozları, tane büyüklüğüne göre havada bir süre asılı kalmakta ve daha sonra yeryüzüne kendiliğinden inmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde son yıllarda çöl tozlarının etkisi büyük oranda artmıştır. Bu durumun nedenlerini ortaya koymak için Türkiye Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na bağlı İl Çevre Müdürlüklerinin PM ölçümü yapan istasyonların ölçüm değerleri, Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden sağlanan meteorolojik veriler, çöl tozu konsantrasyon haritaları, çöl tozu konsantrasyon haritalarından elde edilen veriler ile arazi çalışmaları ve gözlemleri sonucunda arazide çekilen fotoğraflar kullanılmıştır. Çöl tozları özellikle hava kalitesini ve görüş mesafesini olumsuz etkilemektedir. Kış mevsiminde fosil yakıtların kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan partikül madde kirliliğine ilaveten çöl tozları da etkili olduğunda PM (Partikül Madde) konsantrasyonu artmakta ve yüksek oranda hava kirliliği oluşmaktadır. Aşırı hava kirliliği insanlarda ciddi sağlık sorunlarına, bitkilerde ise verimin ve kalitenin düşmesine neden olmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde çöl tozlarının zamansal ve mekansal dağılışında etkili olan faktörler ve çöl tozlarının hava kalitesine etkileri araştırılmıştır.
Winds causes particules to scatter from the earth surface into the air when those are smaller than 50μm and to transfer them very remote distances throughout atmosphere. Depending on wind systems in desert regions, desert dust moving into distant areas by the atmosphere. As a result of this move out process, desert dust hangs in air for a while according to their dimensions, then they lands on surface by themselves. In the region of Southeastern Anatolia, the effect of desert dust, has been largely increased. To put forth reasons of this fact, some photos which been taken on area after obsertvations and some datas which obtained by land surveys, desert dust concentration maps and datas which has been derived from them, and some measurement values of PM measuring stations of local directorates from the Ministry of Environment and Urbanisation and meteorological datas of General Authority of Turkish State Meteorology Affairs has been used for this study.Desert dust, effects sight distance and especially the quality of air. PM (Particular Materials) concentrations, increases and an air contamination occures in big scale when particular materials which emerges by the existence of fossil fuels in use by wintertime and when the desert dust are also effective. Extreme pollution of air, causing serious health diseases and losses of yield and decrease of quality on plants.In this work, it has been researched key factors on distribution of desert dust by time and by location in the region of Sotheastern Anatolia and their effects on air quality as well.