Mobbing Nedir Başlarda 1960’lı yıllarda bazı hayvan davranışlarını incelemek için Konrad Lorenz tarafınca kullanılan bir sözcüktür.
Mobbing, hayatın her alanında fakat en çok da çalışma hayatında karşılaşılan mühim bir sorun. Aşağıdaki yazıda da bu sorunla başa çıkmak için ayrıntılı bilgiler bulacaksınız.
Latince mobile vulgus sözcüklerinden türeyen mobbing, halen pek oldukca kişiye yabancı olan bir kelime. Ancak yabancılık pratikten değil kuram eksikliğinden kaynaklanıyor.
Çünkü mobbing; rahatsız etme etme, ruhsal sertlik gösterme, aşağılama, yıldırma, gücü kötüye kullanıp kişiye kasıtlı olarak zarar vermek isteme şeklinde anlamlara geliyor. Bunlar da ne yazık ki yabancı olduğumuz durumlar değil.
Olumlu şey ise yaşanan gelişmeler ve getirilen yeni kanunlar sayesinde ruhsal tacizin, örtbas edilmesi veya sineye çekilmesi gereken bir vaziyet olmaktan uzaklaşmış olması. Ve terim ile alakalı ne fazlaca detay bilirseniz, başa çıkmanız da o kadar kolaylaşacaktır.
İşte öğrenilmesi gerekenler:
Ilk başlarda 1960’lı yıllarda bazı hayvan davranışlarını incelemek için Konrad Lorenz tarafınca kullanılan bir sözcüktür. Etolog Lorenz, mobbing için “minik hayvan gruplarının büyük hayvanlara karşı gösterdiği tepki” tanımını yapmış.
1972 senesinde ise İsveçli doktor Peter Paul Heinemann, okul yaşantısındaki evlatların davranışlarını incelemiş, bunu minikler arasındaki diktatörlük şekilde ifade etmiştir.
İş yerinde mobbingi ilk kere tanımlayan Dr. Leymann ise “bir ya da daha fazla ferdin, diğerine yaptığı düşmanca ve ahlak dışı kontakt şeklindeki ruhsal terör” ifadelerini kullanmış. Terimin ortaya çıkışı hakkında özetlemek gerekirse bunlar söylenebilir.
Öte yandan kelimenin Türkçe karşılığı Türk Dil Kurumu tarafınca bezdiri şekilde belirtilmiştir. Psikolojik terör, psikolojik şiddet, duygusal taciz, yıldırma, kabadayılık, rahatsızlık vermek, baskı kurma anlamlarına gelir.
Özellikle hiyerarşik yapılanmış gruplarda ve sıska kontrolün olduğu örgütlerde, gücü elinde bulunduran ferdin ya da grubun, diğerlerine ruhsal yollardan, uzun süreli dizgesel baskı uygulamasına denmektedir.
İş Yerinde Mobbing Nedir?
İş yerinde çatışmaların oldukça olağan bir şey olduğunu biliyoruz. Ancak bu çatışmalar, sağlıklı olmaktan çıkıp fena niyetliliğe doğru kaydığında ortaya bir mobbing durumu çıkmaktadır.
İş yerinde mobbingin nedenleri arasında kişiyi istifaya zorlama, başarısızlığa sürükleme benzer biçimde gerekçeler bulunur. Davranış; açık veya doğrudan, gizliden veya endirekt olabilmekte. Uygulamanın yeni bulunmadığı, kaynaklara göre 1940’larda ABD’deki fabrikalarda meydana getirilen yıldırma eylemleriyle desteklenmiştir.
Terimin çoğunlukla kullanılır olması, pek oldukça çalışanın “ben de mağduruM” diye ortaya çıkmasına yol açmakta.
Düşük performansı yüzünden işten çıkartılan da patronun küfür etmesinden çekinen da mağdur olduğunu söylüyor. Burada dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan mobbing meydana getiren bireyin mağdura dizgesel bir baskı uygulayarak onun işten ayrılmasını sağlaması. Yani iş yerinde kötü muameleyle karşılaşan herkesin mağdur bulunduğu yanılgısına düşülmemelidir.
Mobbing Nasıl Yapılır?
Mobbingin psikolojik taciz, baskı, aşağılama benzer biçimde anlamları bulunduğunu öğrendiğimize gore misal olabilecek vakalara gelelim. Çünkü kavramın gündeme gelmesi, pek fazlaca kişinin yersiz şekilde uygulamaya maruz kaldığını söylemesine yol açtı.
Mesele; yöneticisinin kötü bir tepkisiyle karşılaşan çalışan hemen “bana mobbing yapılmaktadır” diyor. Diğer bir ifadeyle; en minik olumsuzluklar dahi bezdiri olarak gösteriliyor. İşte bu yüzden; yanlış anlaşılmamalara eğilim vermemek adına bunun nasıl yapıldığını bilmelisiniz.
Normalde oldukça düzgüsel bir alt-üst ilişkinizin bulunduğu yöneticinizin söylediği negatif bir lafı, mobbing şekilde nitelendiremezsiniz. Bundan şikayet edebilmek için bir yahut birkaç kişinin sizi yıldırmak, işten uzaklaştırmak amacıyla sürekli şekilde aynı hareketleri yapması gerekiyor. Aşağıdaki örnekleri incelediğinizde daha iyi anlayacaksınız.
Mobbing Örnekleri
Dedikodunuzun yapıldığını duyuyorsanız ve hissediyorsanız,
Toplantılar, seminerler, kısacası iş yerinizle ilgili organizasyonlar konusunda hiçbir malumat verilmiyorsa,
Öz güveninizi sarsacak halde davranılıyorsa,
Etik olmayan tepkilerle karşılaşıyorsanız,
Yazılı ya da sözlü olarak tehdit ediliyorsanız,
Görünüşünüz, diliniz, dininiz vs… yüzünden dışlanıyorsanız,
Görmezden geliniyor, sorularınıza mukabil alamıyorsanız,
Benzer sebeplerden dolayı sürekli alay mevzusu oluyorsanız,
Her adımınız izleniyor, her hareketiniz gözlem altında tutuluyorsa,
Ağzınızı açtığınız her an susturulmaya çalışıyorsanız ve söylediklerinizden dolayı aşağılanıyorsanız,
Sürekli olarak ortamda yokmuşsunuz gibi davranılıyorsa,
Pozisyonunuza uygun olmayan işler yapmanız söyleniyorsa,
Eksiğinizi bulabilmek için extra çaba sarf ediliyorsa,
İtme, sandalyesine-masasına vurma, çelme takma benzer biçimde davranışlarla fizyolojik şiddete maruz kalıyorsanız,
Elle sarkıntılık, sözlü cinsi imalar benzer biçimde tacizlerle mağdur oluyorsanız,
Ve benzer hareketlerle her gün karşılaşıyorsanız mağdur olduğunuzu düşünebilirsiniz.
Neden Mobbing Yapılıyor?
Peki, niçin ne? İnsanlar bu kadar kötü m.? Kişiler ya da gruplar niçin karşısındakine kasti olarak zarar vermek ister ki? Neden onun kötülüğü için sistemli bir halde devinim eder? Onu işten uzaklaştırmak, yıldırmak, fena hissettirmek gibi amaçlar için niçin fazladan çaba sarf edilir?
Aslında davranışın altında pek fazlaca değişik neden olabilmektedir. Ancak belirgin başlı olanlar için şunlar söylenebilir. Mesela; bezdiri meydana getiren kişinin körü körüne inanılmış olduğu bazı şeyler vardır. Irk, din, mezhep gibi! Ve karşıdaki şahıs onun düşüncelerine, inanışlarına ters düşecek halde davranıyordur.
Ya da mobbing meydana getirilen kişi, öteki bir ifadeyle mağdur, tacizci tarafından bir korku olarak görülüyordur. Rekabet ortamı ve çok hırs; bezdirme, yıldırma, psikolojik sertlik gösterme şeklinde meyilleri olan şahısların mobbing yapmasına zemin hazırlıyor da denilebilir.
Ek olarak fena yönetilen bir şirket, çok stres, iş yerindeki yerleşmiş yanlış kuralları bir başkasının da benimsemesini dilemek şeklinde faktörler gerekçelerden olabilir.
Mobbing Nedir?
Mobing Başlarda 1960’lı yıllarda bazı hayvan davranışlarını incelemek için Konrad Lorenz tarafınca kullanılan bir sözcüktür.
Mobbing Neden Yapılıyor?
Aslında davranışın altında pek fazlaca değişik neden olabilmektedir. Ancak belirgin başlı olanlar için şunlar söylenebilir. Mesela; bezdiri meydana getiren kişinin körü körüne inanılmış olduğu bazı şeyler vardır. Irk, din, mezhep gibi! Ve karşıdaki şahıs onun düşüncelerine, inanışlarına ters düşecek halde davranıyordur.
Mobbing Nasıl Yapılıyor?
Mobbingin psikolojik taciz, baskı, aşağılama benzer biçimde anlamlara gelir.