93 Harbi
- Tarih : 1877- 1878
- Taraflar : Osmanlı İmparatorluğu- Rus İmparatorluğu, Romanya, Sırbistan,
Avrupa’nın hukukunu müdafaa iddiasıyla harekete geçen Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne karşı ilan ettiği savaş Rumî takvime göre 1293 yılına rastladığı için Doksan üç Harbi adını aldı. Bu savaş daha önce meydana gelen Osmanlı-Rus savaşları gibi Tuna’da ve Doğu Anadolu’da olmak üzere iki cephede cereyan etti. Savaşın başlaması ile birlikte Romanya topraklarına giren ve bu prensliği kendi tarafına çeken Ruslar, biri Dobruca, diğeri Bükreş istikametinde olmak üzere iki koldan ilerleyerek ve Tuna Nehri’ni Rusçuk-Niğbolu arasından geçerek Ziştovi’yi ve Tırnova’yı ele geçirdiler. Rusların bu ilerleyişi sırasında, tahliyesi gerektiği halde bu hususa itina gösterilmediği için Niğbolu bir müddet müdafaadan sonra düşmana teslim oldu. Diğer taraftan Balkan geçitlerinden olup stratejik önemi bulunan Şıpka’daki Osmanlı kuvvetleri Rusların birçok saldırısına şiddetle karşı koydularsa da yenileceklerine kanaat getirince gizlice çekilmek suretiyle bu geçidi tahliye ettiler. Tuna cephesindeki muharebeler Plevne’yi kazanma çabalarıyla devam ederken Ruslar Doğubayazıt’ı ele geçirdiler ardından Ardahan’a girdiler. Buradan da Erzurum üzerine yürüyen Ruslar mağlup edilerek sınır dışına atıldılar. Yeniden saldırıya geçerek Kars’ı ele geçirdiler.
Doksan Üç Harbi, kuvvetlerin geniş bir alana yayıldığı, kumandanların arasında irtibatın kesildiği, harekâtın İstanbul’dan idare edildiği, malzeme ve mühimmat noksanlığının olduğu ve Karadeniz’deki donanmanın hiçbir varlık gösteremediği sıkıntılarla dolu bir muharebeydi. Plevne kaybedilince Sırbistan da Osmanlı Devleti’ne karşı savaş ilân etti ve Rus kuvvetleri Edirne üzerine yürümeye başladı. Vali Eyüp Paşa mühimmat depolarını tahrip ederek geri çekilince şehir 20 Ocak 1878 tarihinde düşmana teslim oldu. Sultan II. Abdülhamid bizzat Rus çarından mütareke talebinde bulundu. Mütareke teklifinin kabulü ile görüşmelere başlandı. İmzalanan Edirne Mütarekesi’ne göre Erzurum Ruslara teslim edilecek, İstanbul Konferansı’nda belirtilen sınırlardan daha küçük olmamak şartıyla muhtar, milis teşkilâtı olan ve Babıali’ye vergi veren bir Bulgaristan Emareti kurulacak, Sırbistan, Karadağ ve Romanya’nın istiklâlleri tanınacak, Boğazlar üzerinde Ruslara bazı imtiyazlar verilecekti. Barış görüşmelerinin ardından Ayastefanos Antlaşması imzalandı. Osmanlı ordularının yenilgisiyle sonuçlanan bu savaş Osmanlı Devleti’ni siyasî, askerî, sosyal ve iktisadî bakımdan büyük ölçüde etkiledi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Aydın, Mahir, 93 Harbi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 9, 1994
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Cemil Meriç
Düşünmeyi savaşım olarak gören, her türlü tutuculuğa karşı duran bir düşünce yapısına sahip olan düşünür Cemil Meriç Antakya’da dünyaya geldi. Banka müdürü bir babanın oğlu olan Meriç, yedi yaşına kadar Antakya’da kaldı. Çok erken yaşlarda okuma eylemine gönül salan düşünür aksak geçen lise öğreniminin ardından dokuz ay kadar İskenderun’a bağlı bir köyde öğretmenlik yaptı. 1940 yılında İstanbul’da Yabancı Diller Okulu’na başlayana kadar çeşitli işlerle uğraştı. Lise yıllarında Fransız edebiyatına çok düşkün olan Cemil Meriç, aldığı dil eğitiminin de etkisiyle çeşitli çeviriler yaptı. Fransızca öğretmeni olarak tayin edildiği Elazığ Lisesi’nde iki yılı aşkın bir süre görev yaptıysa da özel hayatında ve işindeki çeşitli sıkıntılar yüzünden İstanbul’a dönmek zorunda kaldı. Takvimler Aralık 1946’yı gösterirken İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine okutman oldu ve Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nde dersler verdi. Küçüklükten beri problemli olan görme duyusu giderek zayıfladı ve geçirdiği bir dizi operasyonun ardından görme yetisini kaybetti. Ömrünü ilim yolunda harcayan Cemil Meriç, 1984’te beyin kanaması ve ona bağlı olarak felç geçirdi; ağır bir hastalık döneminin ardından İstanbul’da vefat etti.
-
Abdurrahman Şeref
Tophâne-i Âmire Muhasebe Kalemi mümeyyizlerinden Hasan Efendi’nin oğlu olan Abdurrahman Şeref ilk tahsilinden sonra Eyüp Rüşdiyesi’ne, ardından Mekteb-i Sultânî’ye girdi. Mekteb-i Sultani’ye’den 1873’te mezun oldu. Şeref sırasıyla Mahrec-i Aklâm-ı Şâhâne, Mekteb-i Sultânî ve Dârülmuallimîn’de tarih-coğrafya öğretmenliği, Mekteb-i Mülkiye’de müdürlük yaptı. Uzun ve başarılı eğitim hayatı boyunca birçok nişan ve madalya ile mükâfatlandırıldı. Resmî görevleri yanında telif faaliyetlerinde de bulunan ve çoğu ders kitabı mahiyetinde birçok eser kaleme alan Abdurrahman Şeref, Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’nin ve 27 Kasım 1909’daki kurulan Târîh-i Osmânî Encümeni’nin başkanlığını yaptı. Bu kurulun yayın organı olan Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmuası’nda çeşitli makaleler yayımladı. Bazı gazetelerde neşredilen yazılarını Târih Musâhabeleri adı altında topladı. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra âyân âzası, 1907 ve 1909’da iki defa Maarif nâzırı oldu. Asıl şöhrete, 1909 yılından 1 Kasım 1922’ye, yani saltanatın sonuna kadar yürüttüğü vak‘anüvislikle kavuştu.
-
Eşref Sencer Kuşçubaşı
Osmanlı Devleti’nin ilk istihbarat kurumu olan Teşkilat-ı Mahsusa’nın kurucusu ve ilk başkanı olan Eşref Sencer Kuşçubaşı İstanbul’da doğdu. Osmanlı sarayında kuşçubaşı olarak görev yapan Eşref Sencer, “Kuşçubaşı” adını önce unvan, sonra ise soyadı olarak kullandı. Askeri okulda eğitimini tamamlayan Kuşçubaşı, Mekteb-i Harbiye’nin son sınıfındayken II. Abdülhamid’e karşı olan Yeni Osmanlılar ile işbirliği yapan babasıyla birlikte Hicaz’a sürüldü. Tâif’ bir yıl kaldıktan sonra firar etti ve kardeşi Selim Sami Bey ile birlikte mücadeleye başladı. Örgütlediği genç subaylarla isyan eden ve üzerine gönderilen kuvvetleri püskürten Kuşçubaşı, bu sırada pek çok silah ve para ele geçirdi. Onu asıl tarih sahnesine çıkartan olay ise Teşkîlât-ı Mahsûsa’yı kurması ve bu kurumun ilk başkanı olması oldu.
-
Baba Nakkaş
Asıl adı Muhammed b. Şeyh Bayezid olan nakkaş’ın doğum ve ölüm tarihi bilinmiyor. Tarihi kaynaklarda adına rastlanılan Baba Nakkaş'a Fatih Sultan Mehmed’in Çatalca yakınlarındaki Kutlubey köyünü mülk olarak verdiği anlaşılıyor.. Baba Nakkaş bu köyde bir mescit ve değirmen yaptırmış, vefatının arından oğullarına intikal ettirilmiştir. Bu kaynakların önemli yanlarından biri de yaşadığı döneme ve kimliğine dair bazı bilgileri aydınlatmasıdır. Vakfiyede Baba Nakkaş’ın Fatih Sultan Mehmet’in yakın adamlarından biri olduğu, asil bir soydan geldiği ve kemal sahibi olduğu belirtilmektedir.
-
Sava Paşa
Osmanlı Devleti tarafından çok sayıda devlet nişanıyla ödüllendirilen, ayrıca yabancı devletler tarafından kendisine kraliyet nişanları verilen Sava Paşa, Rum asıllı bir devlet adamıydı. İlköğreniminin ardından Mekteb-i Tıbbiyye’de okudu. Ancak bu alanda çalışmayarak Osmanlı Devleti’nde idarî ve adlî görevlerde bulundu. Sadrazam Alî Paşa’nın maiyetinde Girit’e gitti; İsfakiye mutasarrıflığına tayin edildi. Girit’teki Sultâniye sancağı mutasarrıflığına gönderildi. Mekteb-i Sultânî müdürlüğüne tayin edildi. Mekteb-i Sultânî içerisinde açılan Hukuk Mektebi ile Mülkiye Mühendis Mektebi programlarının hazırlanması ve noksanlarının tamamlanması işini üstlendi. Bir müddet Hariciye nâzırlığına vekâlet etti. Hariciye nâzırlığından ayrıldıktan sonra Nâfia Komisyonu’na üye oldu. 1885’te Girit valiliğine gönderildi. Burada yaptığı hizmetlerden dolayı Girit meclisi Müslüman üyelerinin ve devletin takdirini kazandı, kalp rahatsızlığı yüzünden görevinden istifa etti. 1890 yılında Osmanlı Devleti ile patrikhâneler arasında çıkan kilise ihtilâfını incelemek üzere kurulan komisyonda üyelik yaptı. İstanbul’dan ayrılıp Paris yakınlarında Neuilly kasabasına yerleştikten bir süre sonra vefat etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun