2ARAŞTIRMA DESENİAraştırmanın sorularını cevaplamak ya da hipotezlerini test etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen plandır.
3İÇ GEÇERLİKAraştırmanın bağımlı değişkeninde gözlenen değişmelerin, bağımsız değişkenle açıklanabilirlik derecesidir.
4DIŞ GEÇERLİKAraştırmanın sonuçlarının deneklerin seçildiği büyük gruplara, evrene genellenebilirlik derecesidir.
5İÇ GEÇERLİĞİ TEHDİT EDEN FAKTÖRLER Deneklerin seçimi: Benzer geçmişlere sahip olma.Deneklerin olgunlaşması: Yansız atama.Veri toplama aracı: Araçların farklı olması, kişinin farklı olması, farklı değerlendirme.Deneklerin geçmişi: Aynı deneyime sahip kişi seçme.
6İÇ GEÇERLİĞİ TEHDİT EDEN FAKTÖRLER Denek kaybı: Daha büyük denek grupları.Ön-test Etkisi: Kovaryans analizi.İstatistiksel regresyon: Şans faktörü dahilinde Uç değerleri almama.Etkileşme: Diğer değişkenlerin etkisini Yansız atama ile kaldırma.Beklentilerin Etkisi: Bilgi vermeme.
8TARAMA ARAŞTIRMASIÇok sayıdaki katılımcının görüşlerinin ya da özelliklerinin belirlenmeye çalışıldığı araştırmalardır. (seçim-seçmen, rektör-öğrenci)Bir konuya ya da olaya ilişkin katılımcıları görüş, ilgi, beceri, tutum vb gibi özelliklerinin belirlendiği (göreceli olarak daha büyük örnekleme çalışılan) araştırmalardır.
9Ne, nerede, ne zaman, hangi sıklıkta, hangi düzeyde, nasıl Ne, nerede, ne zaman, hangi sıklıkta, hangi düzeyde, nasıl??? Soruları cevaplanır. “NEDEN!!!” değilTemsil edici örneklemKişilere yöneltilen sorular (veri toplama aracındaki sorular) önemlidir.Tıpkı fotoğraf çekip, onu betimlemek gibidir.
10TARAMA ARAŞTIRMASININ ÖZELLİKLERİ Evren, örneklem ve örnekleme önemlidir.Veri toplamada örneklem üzerinde çalışılır.Farklı veri toplama araçları kullanılabilir. (anket, gözlem, görüşme)Yanıtlar oldukça önemlidir.(bu sebeple de sorular)
11TARAMA MODELLERİ (Karasar’a göre) Örnek olay taramalarıGenel tarama modelleriKorelasyonel araştırmalarNedensel karşılaştırmalı araştırmalar
12TARAMA ARAŞTIRMA TÜRLERİ Anlık: belli bir zamanda mevcut durumun olduğu gibi betimlenmesiÜnv. Öğrencilerinin yönetsel hizmetlerden memnuniyetiDers kitapların içerdiği resimler açısından öğretmenler gözünden değerlendirilmesiKesitsel: Büyük ve farklı özelliklere sahip örneklemden bir kez veri toplanarak yapılır.(seçim öncesi farklı görüşlere sahip insanların hangi partiye oy vereceklerine yönelik seçim anketleri)Erken çocuklukta konuşma becerilerini betimlemek için 3,5 yaş ı baz almak (tek yaşlar kesit)Boylamsal: Eğilim belirlemek, ortak özelliği olan bir grubu incelemek ya da aynı bireylerin zamana bağlı değişimlerini araştırmak amacı ile yapılabilir.(program değişiminde belirlenen gruptan zaman aralıkları ile veri toplama)Yaratıcılık değişimi ilköğretim 1 den 5 e kadar aynı bireylerle çalışmaGeçmişe dönük: Önceden yaşamış oldukları deneyimleri ile ilgili görüşler toplanır.BİLSEM den ayrılan bireylerin o kurumda ders alırkenki durumlarını belirlemek(sigara içerken yaşadıkları sorunlar)
13TARAMA ARAŞTIRMA AŞAMALARI Problemi belirleme.Hedef kitle belirlenirVeriler nasıl toplanacak.(okulöncesi-ilköğretim ise gözlem görüşme daha uygun)Örneklem seçimi .(evren-örneklem)Veri toplama, veri analizi ve yorumlama (% ve frekans verilmesi önemlidir), Rapor oluşturma.
14Tarama Araştırmalarında Dikkat Seçkisiz olarak seçme.(tercihen)Her türlü örnekleme yöntemi. (hangi birey araştırmanın odağında hangisi değil önemli)Ölçümde en az 30 (her gözenekte).Genelleme önemlidir.
16KORELASYONEL ARAŞTIRMA İki ya da daha çok değişken arasındaki ilişkinin herhangi bir şekilde bu değişkenlere müdahale edilmeden incelendiği bir araştırmadır.Bu araştırma türünde sadece “değişkenlerin birlikte değişimleri” incelenir. (fakat neden-sonuç olarak yorumlanmaz)müzik dersi başarı notu ile matematik dersi başarısı arasındaki r=0.90 ise ???
17KORELASYONEL ARAŞTIRMANIN ÖZELLİKLERİ Korelasyon katsayısı hesaplanır.Katsayı +1 ve – 1 arasında değer alır.Katsayı 1’e yaklaştıkça ilişki artar uzaklaştıkça azalır.1-0.7=yüksek; =orta; =düşükKorelasyon katsayısının karesi olan açıklanan varyans değişkenlerden birinde gözlemlenen değişimin ne kadarının diğeri tarafından açıklandığını yorumlamada kullanılır.
18KORELASYONEL ARAŞTIRMA TÜRLERİ Keşfedici: Değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemeye çalışarak bir olayın açıklanmasında kullanılır.Yordayıcı: Değişkenler arası ilişkinin belirlenip bir değişkenin bilinen değerinden diğer değişkenin bilinmeyen değerini tespit edilmeye çalışılır.Sosyal bilgilerde öğrencilerin ders çalışırken kullandıkları öğrenme stratejilerinin düzeyinin öğrenme performansları (akademik başarıları arasındaki ilişkisi araştırılacak ise;Yordayan (yordayıcı) değişken: yordama işlemi yapılacak olan değeri bilinen değişken (öğrenme stratejileri)Ölçüt değişken: değeri belirlenecek değişken (öğrenme performansı)
19KORELASYONEL ARAŞTIRMA AŞAMALARI DİKKAT!!!Problemi belirleme.Örneklem seçimi.Veri toplama.Veri analizi ve yorumlama.Rapor oluşturma.X değişkeni ile Y değişkeni ile ilişkili midir?A değişkeni B değişkenini yordamakta mıdır?Araştırmaya dahil olan değişkenler arasındaki ilişkiler nelerdir? Hangi değişkenler birbirini yordamaktadır?
20DİKKAT!!!Q1 ve Q2 ölçümü ile iki değişken arasındaki ilişkinin belirlendiği durumda neden-sonuç ile ilgi:Q1, Q2 nin nedeni olabilir.Q2, Q1 in nedeni olabilir.Bilinmeyen, üçüncü bir değişken (Z) hem Q1 ve hem de Q2 deki değişimin nedeni olabilir (Z kontrol altına alınmalı)Bu sebeple yorumlamada dikkat edilmelidir.
21KORELASYONEL ARAŞTIRMA EVREN VE ÖRNEKLEM Seçkisiz olarak seçme.Katmanlı örnekleme.Ölçümde en az 30.Sonuçta nicel veri veren toplama araçları.Korelasyon katsayısı.
24NEDENSEL KARŞILAŞTIRMA ARAŞTIRMASI Ortaya çıkan bir durum ya da olayın nedenlerinin belirlenmeye çalışıldığı araştırmalardır.Olmuş bir trafik kazasının nedenlerini belirlemekVerilen ödevlerin bir kısmı iyi- diğeri kötü ise öğretmen kötü olanların neden olduğunu araştırması
25Bu araştırma türünde hangi değişkenin diğerinin nedeni olduğu araştırılırken; korelasyonel araştırmada böyle bir şey yoktu.Neden-sonuç ilişkisi araştırılması bakımından deneysel araştırmalara benzer fakat;Bunda doğal olarak ortaya çıkmış bir durum vardır (doğal olarak var olan farkların bağımlı değişken üzerindeki etkisi)Deneysel de ise araştırmacı tarafından kurgulanmış koşullar vardır. (oluşturulan farkların bağımlı değişken üzerindeki etkisi)
26NEDENSEL KARŞILAŞTIRMA ARAŞTIRMALARININ ÖZELLİKLERİ Denekler araştırılan durumun içinde yer alan kişilerden oluşur.Çok sayıda hipotez yazılarak sınanabilir.Neden-sonuç ilişkisi doğru kurulmalı(stresin nedeni uykusuzluk)(uykusuzluğun nedeni stres)
27NEDENSEL KARŞILAŞTIRMA ARAŞTIRMASININ TÜRLERİ Nedenlerin belirlendiğiBağlam: Bazı ortaöğretim öğrencileri çetelere katılmaktadırlarHipotez: Çetelere katılanlar katılmayanlara göre daha saldırgandır.Etkilerin belirlendiğiBağlam: Kız öğrenciler İngilizcede daha başarılı olmaktadırlar.Hipotez: Kızların dil becerisi erkeklere göre daha gelişmiştir.Sonuçların belirlendiğiBağlam: bazı öğrenciler kanun dışı örgütlerin kışkırtmalarına kapılmaktadırlar.Hipotez: SED düşük öğrencilerin geçim sıkıntısı yaşamaları suç işlemelerine neden olmaktadır.Bir durum varsa nedensel araştırma, iki grup varsa nedensel karşılaştırma
28NEDENSEL KARŞILAŞTIRMA ARAŞTIRMA AŞAMALARI Problemi belirleme.Sorular tasarlanır.Varsayımlar yazılır.Önceki araştırmalar incelenir.Veri toplama, veri analizi ve yorumlama, Rapor oluşturma.
47GRUPLARARASI FAKTÖRYEL DESEN Birden fazla grubun karşılaştırılmasıBirden fazla bağımsız değişken2x3 gruplararası faktöryel desenTek ölçümGrupların ölçümlerini karşılaştırma
48GRUPLARARİÇİ FAKTÖRYEL DESEN Birden fazla ilişkili ölçümün karşılaştırılmasıBirden fazla bağımsız değişken2x2 gruplariçi faktöryel desenÇok ölçümGrubun farklı ölçümlerini karşılaştırma
49KARIŞIK DESEN Birden fazla grubun karşılaştırılması Bağımlı değişkenin birden fazla ölçümü2x2 karışık desen (gruplariçi+gruplararası)Çok grubun çoklu ölçümüGrupların ve ölçümlerinin karşılaştırılması
50TEK DENEKLİ ARAŞTIRMABir ya da çok az sayıda denekle yapılan yarı deneysel bir araştırmadır.
51TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN ÖZELLİKLERİ Genellikle tek bir denekle araştırma yürütülür.Birden çok aşamadan oluşur.Başlama düzeyi ve deneysel işlem örneği.Tekrarlı ölçümler olur.Uzun sürelidir. Faktörler kontrol edilmeli
53TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN AB DESENİ İki aşamalıdır.Başlama düzeyinin belirlenmesiDeneysel işlem uygulamasıBaşlama düzeyi ile işlem sürecindeki ölçümGrafikle verileri zamana bağlı yorumlama
54TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN ABA DESENİ Üç aşamalıdır.Başlama düzeyinin belirlenmesiDeneysel işlem uygulamasıİkinci başlama düzeyinin belirlenmesiNeden sonuç yorumlama.Sorunun tekrar ortaya çıkmasını sağlama.
55TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN ABAB DESENİ AB deseninin tekrar edilmesi.Başlama düzeyinin belirlenmesiDeneysel işlem uygulamasıİkinci başlama düzeyinin belirlenmesiNeden sonuç yorumlama.
56TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN ABCB DESENİ İki farklı yöntem kullanımı.Başlama düzeyinin belirlenmesiDeneysel işlem uygulaması ve ölçümFarklı deneysel işlem uygulamasıBağımlı değişken ölçümüKarşılaştırma.
57TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN BAB DESENİ Ön ölçüm olmadan çözüm üretme.Deneysel işlem uygulaması ve ölçümBaşlama düzeyinin belirlenmesiÇözüm olup olmadığı tekrar denenme.
58TEK DENEKLİ ARAŞTIRMANIN AŞAMALARI Başlama düzeyinin belirlenmesi (zorunlu değil)Deneysel işlem uygulaması.Veri toplama ve Analiz.YorumlamaRapor oluşturma
59TEK DENEKLİ ARAŞTIRMA Evren ve örneklem alınmaz. Tüm veri toplama araçları kullanılır.Veri toplamada özenli olunmalıdır.Tüm analiz yöntemleri kullanılabilir.Kararlı bir ölçüm olmalıdır.