Balgam Kültürü, özellikle stafilokok, klebsiella ,streptokok gibi Zatürre yapabilen bakterileri veya Tüberküloz basili’ni tespit etmek için yapılır.
Balgam solunum yolu salgılarından oluşmaktadır. Normal kişiler günde 10 ml balgam çıkarırlar. Ancak bu genellikle fark edilmez ve yutulur.
Test Nasıl Yapılır ?
Balgam mümkünse sabah aç karnına alınmalıdır. Çıkarılan örnek, olanaklı olduğunca az tükürük içermelidir.
Hemen kültür yapılmayacaksa, balgam 1-2 saat buzdolabında bekletilebilir.
Gelen balgam örneği öze ya da pipetle alınıp doğrudan bir lama sürülerek etil/metil alkolle tespit edilir; gramla boyanır. Bir kanlı, bir EMB besiyerine sürülerek seyrek ekilir.
Kanlı besiyerinde ekim hattına bir Optokin diski yerleştirilir. Mumlu kavanoz içerisine konarak 37ºC’deki etüve kaldırılır.
Değerlendirme;
Optokin diski etrafında üremeyen bakterilere gram boyama yapılır. Gram (+) koklar Pnömokok olarak değerlendirilip antibiyograma alınır. Doğrulama amacıyla katalaz bakılıp (-) olduğu da görülebilir.
Optokin diski etrafında üreyen bakterilere gram boyama yapılır. Gram (+) koklara katalaz ve koagülaz bakılır. Her ikisi de (+) olan bakteriler S.aureus olarak bildirilir ve antibiyograma alınır. Antibiyogram sonucuna MRSA/MSSA durumu da yazılır.
Katalaz (+) koagülaz (-) gram (+) koklar KNS olarak değerlendirilir. Olası bulaş/non patojen bakteri olarak bildirilir.
Kanlı ve EMB besiyerinde üreyen gram (-) basiller infeksiyon etkeni olarak değerlendirilir. Oksidaz sonucuna göre yorumlanır.
Oksidaz reaktifi emdirilmiş filtre kağıdına koloniden konur ve 10 saniye içinde mor renk oluşursa pozitif denir. Pseudomonas, Neisseria, Moraksella, Helicobacter pylori, Vibrio cholera, Campylobacter jejuni ve Legionella pneumophila oksidaz pozitif’tir.
Başta E.Coli gibi Enterobakteriler (Salmonella, Yersinia pestis, Klebsiella, Shigella, Proteus, Enterobacter, Serratia, ve Citrobacter) oksidaz negatif’tir.
Oksidaz (+) gram (-) basiller Psödomonas olarak, oksidaz(-) basiller enterik bakteri olarak değerlendirilir. Antibiyogram yapılır.
Balgam ekilen besiyerlerinde üreyen mayalar gram boyamada saptanırsa Candida albicans olabilir. Direkt preparatlarda ve besiyerlerinde mantarların hifa yapıları da izlenebilir. Hastanın klinik durumu öğrenilerek bunlar yorumlanmalıdır.
Balgam’ın Rengi Nasıl Yorumlanır ?
Yumurta akı görünümünde olan balgama mukoid balgam, sarı-yeşil renkte olan balgama pürülan balgam adı verilir.
Mukopürülan balgam Kronik Bronşit veya Pnömoni’ye bağlı olabilirken bir akciğer enfeksiyonu sırasında pürülan olmayan mukoid balgam çıkarılıyorsa atipik pnömoni etkenleri düşünülmelidir.
Günde 30 ml ‘nin üzerinde gelen ve genellikle pürülan olan bir balgam Pnömoni, Apse veya Bronşektazi’yi düşündürür.
Hava kirliliği ve kömür madeni işçilerinde siyah balgam görülebilir.
Su gibi, köpüklü balgam’a seröz balgam denir. Akciğer ödemi ve Bronkoalveoler karsinom’da görülür. Balgam üzerinde mikrobiyolojik veya sitolojik inceleme yapılabilir.
Tipik pnömoni kliniği ile gelen hastanın balgamının Gram boyasıyla boyanması ile hakim bakterinin morfolojisi saptanabilir;
Pnömokok pnömonisi‘nde balgamda ikili kümeler oluşturan Gram-pozitif kok’lar,
Hemofilus influenza pnömonisi’nde Gram-negatif kokobasil’ler,
Klebsiella pnömonisi’nde Gram-negatif basil’ler,
Stafilokok pnömonisi’nde üzüm salkımı şeklinde kümelenmiş Gram-pozitif kok’lar hakim bakteri olarak izlenebilir.
Balgamın mikroskopta büyük büyütmede 25 ‘in üzerinde nötrofil içermesi kültür açısından iyi bir örnek olduğunu, 10’un üzerinde epitel saptanması ise tükrükle kontamine olduğunu gösterir.
Akciğer Tüberkülozu ve Atipik pnömoni’de balgamın Gram incelemesinde bol lökosit gözlenmesine karşın hakim bakteri olmadığı dikkati çeker. Akciğer tüberkülozu şüphesinde Erlich-Ziehl-Neelson boyama yöntemiyle balgamda aside dirençli bakteri aranır. Akciğer tüberkülozu etkeni Mycobacterium tuberculosis dışında atipik mikobakteriler ve nokardiyalar da aside dirençli bakteri olarak boyanabilmektedirler.
Balgamda hemosiderin yüklü makrofajlar Akciğer Enfarktüsü ve Konjestif Kalp Yetmezliği’nde görülebilirler.
Astım’lı hastaların balgamının sitolojik incelemesinde bol eozinofil lökositler, Charcot-Leyden kristalleri ve Curshman spiralleri saptanabilir. Kronik Eozinofilik Pnömoni ve Allerjik Bronkopulmoner Asperjillozis’de de balgamda eozinofil’lere rastlanabilmektedir.
Örnek geri çevirme nedeni:
Belirgin olarak tükürükten oluşan, ağız içinden besin artıkları bulaşmış ve steril koşullarda alınmayan örnekler çalışmaya alınmaz.