KAŞINTI
Posted Aralık 4, 2010on:
Kaşıntı nedir?
Kaşıntı kaşınma arzusu uyaran bir duygudur. Kaşıntı kişiyi oldukça rahatsız edebilir. Şiddetli olduğunda uykusuzluğa, gerginliğe ve depresyona neden olabilir. Kaşıntının gerçek nedeni bilinmemektedir. Derideki sinirler etkilenerek, histamin adlı bir kimyasal salgılanınca, beyinde kaşıntı duyusunu oluşturur. Kaşıntı bazen bir cilt hastalığı ile birlikte olabilirken, bazen de bir iç hastalığının belirtisi olabilir. İç organ hastalığı bulunmayan diğer kaşıntılı hastalarda kaşıntının nedeni psikolojik olabilir.
Kimlerde kaşıntı vardır?
Kaşıntının çok belirgin rahatsızlık verdiği bir çok deri rahatsızlığı vardır. Örneğin kurdeşen, su çiceği ve egzema da kaşıntı vardır. Bazı deri hastalıklarında ise döküntü olmadan kaşıntı olabilir. Yaşlılarda görülen kuru deriye bağlı kaşıntı bunun bir örneğidir. Bu kaşıntı özellikle kışın atar ve deride başka bir bulgu yoktur. Kaşıntının nedeni genellikle kuru cilt olmakla birlikte bazen kaşıntının nedeni bir iç hastalığı da olabilir. Derinin uyuz gibi bazı parazitik hastalıklarında da oldukça kaşıntı mevcuttur. Dermatoloji uzmanları bu hastalıklara muayene ile kolaylıkla tanı koyabilirler. Eğer bir bende kaşıntı var ise bu benin kansere dönüştüğünün bir belirtisi olabilir. Bu durumda tanı koyabilmek için biyopsi yapmak gerekebilir.
Kaşıntıya neden olabilecek bir çok iç hastalığı vardır. En sık rastlanılan böbrek yetmezliğine bağlı kaşıntıdır. Hepatit C yi de içeren karaciğer rahatsızlıkları, guatr ( tiroid bezinin fazla veya az hormon salgılaması) da kaşıntı nedenleri arasındadır. Demir eksikliği, polistemia vera ve multibl myeloma gibi kan hastalıklarında da kaşıntı olur. Ara sıra lenfomalarda da kaşınyı görülebilir. İnme gibi nörolojik tablolarda da kaşıntı olabilir.
Kaşıntıya neden olan hastalıklar:
• Deri Hastalıkları
• Kronik Böbrek Hastalıkları
• Karaciğer ve Safra Yolları Hastalıkları
• Lenfomalar
• Özellikle yaşlı kişilerde cilt kuruluğu
• Makat bölgesinde inatçı kaşıntı ( Pruritus Ani)
Mide-barsak ve karaciğer hastalıklarında kaşıntı ile ortaya çıkabilen iki önemli rahatsızlık “safra akımının bozulması (kolestaz)” ve “makat bölgesindeki kaşıntı (Pruritus Ani)”dır.
İnatçı Kaşıntılara Dikkat:
Safra akımındaki bozulma karaciğer ve safra yollarının pek çok hastalığına bağlı olarak oluşabilir. Bu durumda normalde safra ile atılan maddeler kan ve diğer dokularda birikir ve kaşıntı gelişir. İyileşmeyen veya tekrar eden inatçı kaşıntı veya kaşıntı ile birlikte sarılık, idrar renginde koyulaşma, dışkı renginde açılma, halsizlik, bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, karında şişlik, ateş gibi bulguların bir kısmı varsa mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır. Tedavi altta yatan nedene göre değişmektedir.
Aşırı Temizlik kaşıntı Nedeni Olabilir:
Makat çevresinde ciddi kaşıntılar özellikle geceleri ortaya çıkmaktadır. Genellikle nedeni belli değildir. Bazı hastalarda makat çevresi ve genital bölgenin kötü hijyeni veya sabun, deterjan ve parfümlerle aşırı temizlik kaşıntının nedeni olabilir.
Çocuklarda makat çevresinde kaşıntının en sık sebebi halk arasında kıl kurdu olarak bilinen barsak parazitidir (oksiüriazis). Makat çevresinde kaşıntı ile birlikte kızarıklık, ödem, ileri dönemde ciltte beyazlaşma ve kalınlaşma görülebilir. Çocuklarda geceleri şiddetli kaşıntı (parazitin makat çevresindeki cilde yumurtalarını bırakması nedeni ile) olabilir.
Makat bölgesindeki kaşıntının diğer nedenleri ise:
• Hemoroid, fissür, fistül, tümör, geçirilmiş cerrahi veya radyoterapi
• Primer dermatolojik hastalıklar (liken planus, atopik egzema, psoriasis, seboreik dermatit)
• Mantar infeksiyonları (dermatofitozis, kandidiyazis)
• Parazitler (kıl kurdu, uyuz hastalığı)
• Kontakt dermatit (sabunlar, kremler ve antibiyotik kullanımına bağlı)
Ayrıca dar giysiler, obezite, şeker hastalığı, sıcak hava ve beslenme biçimi de bu tür yakınmaları tetikleyebilmektedir.
Tedavi:
• Sabun ve deterjanlar ile aşırı ovmadan kaçınılmalı. Makat çevresi kuru tutulmalı.
• Dar ve naylon giysilerden uzak durulmalı. Pamuklu çamaşır tercih edilmeli.
• Kahve, çay, kola, bira, çikolata, domates, baharatlar perianal kaşıntıya neden olabilmektedir. Bu gıdalar diyetten 2 hafta süre ile çıkarılmalı ve semptomlar düzeldikten sonra birer birer diyete eklenmelidir.
• Dirençli vakalarda dermatoloji ve psikiyatri muayeneleri yararlı olabilir.
• Hemoroid, mantar infeksiyonları, parazitler gibi tespit edilebilir nedenleri tedavi etmek gerekir.