Kavalalı İbrahim Paşa
- Görev : Osmanlı Paşası
- Doğum : 1789 - Kavala
- Ölüm : 10 Kasım 1848
- Ebeveynler : Kavalalı Mehmed Ali Paşa, Emine Hanım
On yedi yaşına kadar Kavala’da bulunduktan sonra babasının Mısır valiliğine tayin edilmesi üzerine Mısır’a gelen Kavalalı İbrahim, Mısır’da Kahire Kalesi’nin idaresini üstlendi. İbrahim, babasının Babıali’ye vermeyi tahahhüt ettiği vergiye karşılık rehin olarak İstanbul’a gönderildi ve bırakıldığı gibi geriye dönmesine izin verildikten sonra 1807 yılında Mısır defterdarlığına getirildi ve 1813 yılına kadar bu görevde kaldı. 1816 yılında Mısır’dan Hicaz’a hareket etmesiyle başlayan seferi sırasında Babıali tarafından kendisine “paşa” unvanı verildi. Nitekim kendisi er-Res ve Şekra gibi bazı müstahkem mevkileri ele geçirip Vehhabiler’in merkezi olan Der‘iye’yi kuşattı ve beş ay süren bir kuşatmanın ardından burasını zaptederek reisleri Abdullah b. Suud’u ele geçirdi. Bu zafer, hac yollarının güvenliğini tekrar sağlamış olduğundan Mehmed Ali Paşa’nın İslam alemindeki itibarını arttırdı ve Kızıldeniz ticaretinin büyük ölçüde Mısır’ın kontrolü altına girmesini sağladı. Bu hizmetlerinden ötürü Babıali tarafından Cidde sancağı ile birlikte Habeş eyaleti valiliğine ve Mekke şeyhülharemliğine tayin edildi.
1821 yılında başlayan Yunan ihtilali esnasında çıkan ayaklanmaları Osmanlı kuvvetlerinin bastıramaması sonucu Mora valisi olarak tayin edilen İbrahim Paşa, isyanın büyük ölçüde bastırılmasını sağladı. İbrahim Paşa Mora seferinden sonra babasının yardımcısı olarak görev yaptı. Bir yandan idarede meydana gelen suistimalleri önlemek ve köylülerin ekonomik durumunu düzeltmek için gayret sarfederken öte yandan askeri kayıpların giderilmesiyle uğraşmaktaydı. 1832 yılında Yafa’ya çıkan İbrahim Paşa Hayfa, Kudüs ve Nablus’u da zaptedip Akka’yı denizden ve karadan muhasara altına aldı ve ardından Sur, Sayda, Beyrut ve Trablusşam şehirlerini de ele geçirdi. Paşa’nın Suriye’ye saldırması üzerine Osmanlı hükümeti, Ağa Hüseyin Paşa’yı seraskerliğe getirip Mehmed Ali ile oğlu İbrahim paşanın görevlerine son verdi ve çıkarılan bir fetva ile onları asi ilan etti. İlk defa Zerraa mevkiinde karşılaştığı Osmanlı kuvvetlerini yenilgiye uğrattı ve Akka’yı da teslim aldı. İlerleyişine devam eden İbrahim Konya’ya kadar geldi ve bu durum artık Osmanlı saltanatını doğrudan bir tehdit altına almış oluyordu. Babıali, Mehmed Ali ve oğlu İbrahim ile anlaşmaya çalışarak, onların isteklerini yerine getirdi. Mısır’a dönüşünü takip eden yıllarda İbrahim Paşa, memleketin idaresi ve savaşın yol açtığı yaraları sarmakla ve özellikle ziraatın gelişmesiyle ilgilendi. Osmanlı Devleti’ne karşı gösterdiği her türlü hissiyattan uzak katı tutumu, Mısır’ın müstakil bir devlet haline getirilmesindeki niyeti ve İstanbul’a kadar ilerleyip Osmanlı hanedanını değiştirme fikirleri taşıması, dolayısıyla babasından daha cüretkar bir siyaset takip etmesiyle dikkat çekmektedir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Kutluoğlu, H.Muhammet, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2000, cilt 21, sayfa: 330 - 333
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
-
Öşür
Teorik olarak Müslümanlardan alınan ve mülk topraklarının mahsullerinin zekâtını ifade eden öşür, Osmanlı uygulamasında özellikle Ebüssuûd Efendi’den sonra harâc-ı mukāseme vergisinin veya toprak kirasının alt dilimi şeklinde görülmüştür. Sözlükte “onda bir” anlamına gelen uşr kelimesinin Türkçeleşmiş şekli olan öşür fıkıhta toprak ürünlerinden tahsil edilen zekâtı ifade eder. Osmanlı toprak sisteminde hububat üretimi yapılan yerler genellikle mîrî arazi statüsünde olup timarlara bölünmüş durumdadır. Osmanlı toprak sisteminin teorik çerçevesini oluşturan Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi bunun esasını İslâm fetih hukukuna dayandırdı. Buna göre haraç, fetih yoluyla ele geçirilen topraklardan % 50’ye kadar alınabileceği bildirilen vergiydi. Osmanlı tatbikatında bunun çift akçesi, basma akçesi, kulluk akçesi, zemin resmi, Rumeli’nin birçok yerinde ispençe resmi, boyunduruk hakkı, ağalık hakkı adlı vergileri kapsadığı kabul edildi. Toprağını işleyen ve üretiminin sahibi olan köylü toprak kirasını veya vergisini öşür adı altında sipahiye öder.
-
David George Hogarth
Efes ve Kargamış’ta yaptığı kazılarla bilinen İngiliz Arkeolog David George Hogarth, Lincolnshire’da dünyaya geldi. Winchestter Üniversitesi’nde ve Oxford Üniversitesi’ndeki Magdalen College’da öğrenim gördü. Aynı okulda 1886-1893 yılları arasında öğretim üyesi olarak dersler verdi. Bu süreçte Anadolu ve Suriye’yi gezdi. 1887 yılında gezgin William Mitchell Ramsey ile Anadolu’daki Midas Vadisi’nde bir araştırma gezisine katıldı. 1897-1900 arasında Atina’daki British School adlı arkeoloji kuruluşunun müdürlüğünü üstlendi. Kıbrıs, Mısır, Suriye ve Milos Adası’ndaki kazılara katıldı. Ünlü arkeolog Arthur Evans’ın Girit’teki Knossos kazısında yer aldı. 1904-1905 yıllarında British Museum adına Efes Artemis Tapınağı kazılarını yönetti. Tapınağın İÖ 600’e tarihlenen ilk evresine ait tabaka kazısını yapan Hogarth, dünyanın yeni harikasından biri sayılan ve daha geç dönemde İÖ 560-550 arasında yapılan esas tapınakta, yine aynı müze adına 1869-1874 arasında arkeolog J. T. Wood kazı yapmıştı. İki kazıda ele geçen buluntular ve yapı parçaları bugün British Museum’da sergilenmektedir.
-
Horatius
Latin edebiyatının önde gelen lirik şairlerinden Quintus Horatius Flaccus, Venosa’da dünyaya geldi. Azatlı bir kölenin oğlu olan Horatius Roma’da ve Atina’da eğitim gördü. Julius Caesar’ın suikastçılarından Brutus’un ordusuna katıldı ve İÖ 42 yılında Philippoi’de Caesar’ın taraftarlarından Antonius ve Octavius’un denetimindeki Roma’ya döndü. Genel bir aftan sonra, İÖ 39 yılında hazine katipliğine getirildi. Şiir yazmaya başlaması Roma’ya dönmesinden sonraya rastlar. İlk şiirlerinin uyandırdığı etkiyle Vergilius, Varius ve Maecenas gibi dönemin tanınan şairlerinin dostluğunu kazandı. Kısa zamanda Roma’nın baş şairi oldu. Octavius, imparator olduktan sonra ona özel sekreterlik önerdiyse de Horatius bunu kabul etmedi. Maecenas’ın armağan ettiği çiftliğe yerleşti ve ölümüne kadar orada yaşadı.
-
Âkif Paşa
Tahsilini özel hocalarla tamamlayan Âkif Paşa, bir süre Yozgat âyanı Cebbârzâde Süleyman Bey’in divan kâtipliğini yaptıktan sonra Dîvân-ı Hümâyun Kalemine girdi. Hizmeti takdir edildi ve altı ay içinde Âmedî Odası’na geçti. Âmedci, beylikçi ve reîsülküttâb oldu. Bu dairenin adı Umûr-ı Hâriciye Nezâreti’ne çevrilince, o da “efendi” unvanı ve vezirlik rütbesi ile ilk hariciye nâzırı oldu. Kadıköy’de avlanırken kazayla bir Türk çocuğunu yaralayan W. Churchill’i hapsettirmesi üzerine İngiliz sefaretinin müdahalesi sonucu azledildi. Bir yıl sonra Mülkiye nâzırlığına getirildi. Rakibi Pertev Paşa’nın adamlarından Mehmed Raûf Paşa sadrazam olunca tekrar azledildi. Abdülmecid’in tahta çıkışından sonra Kocaeli mutasarrıflığına tayin edildi; ek olarak Bursa, Bolu, Eskipazar ve Balıkesir sancakları da idaresine verildi. Halkın şikâyeti ileri sürülerek, rütbeleri alınmak suretiyle üçüncü defa azledildi ve Edirne’ye sürüldü. Cezasını tamamlayınca Bursa’da oturmasına izin verildi. Abdülhamid’in doğumu münasebetiyle Sultan Abdülmecid’e sunduğu bir tarih manzumesi sayesinde affedilerek İstanbul’a döndü. İki yıl sonra hacca gitti, dönüşünde İskenderiye’den gemiye bineceği sırada hastalanarak öldü. Cenazesi orada Dânyâl peygamberin türbesi yakınlarına defnedildi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun