5 Soruda Umberto Eco'nun Hayatı
20. yüzyılın en önemli düşünce adamlarından, göstergebilim alanında yaptığı çalışmalarla bilinen, Orta Çağ estetiği uzmanı, yazar ve semiyolog gibi birçok unvanı bünyesinde barındırarak çok yönlü bir aydın olan Umberto Eco, yakın tarihimizin en önemli entelektüellerindendir. İçinde doğduğu koşullar ve yetiştiği ortamın etkisiyle farklı benlikleri oluşan, özellikle üniversite yaşantısıyla kent kültürünü edinerek üstün gözlem yeteneğiyle kendini besleyen çağımızın ünlü düşünürün çok yönlü hayatını, edebi ve akademik çalışmalarını beş soruda tanıyalım.
1. Umberto Eco kimdir?
İtalyan edebiyatının önemli kalemlerinden, gazeteci, roman yazarı, akademisyen, göstergebilim ve Orta Çağ estetiği uzmanı Umberto Eco, birçok alanda yetkin olan yakın tarihin önemli düşünürlerindendir. 5 Ocak 1932 yılında Milano yakınlarındaki Alessandria şehrinde dünyaya merhaba dedi Eco. Bir demir fabrikasının baş muhasebecisinin oğludur. Babasının savaşa alınmasıyla birlikte annesiyle Piemonte dağlarının eteğinde küçük bir kasabaya yerleşen Eco sakin bir çocukluk geçirdi. Üniversite eğitimini 1954 yılında Torino Üniversitesi Felsefe bölümünden mezun olarak tamamlayan Umberto Eco, yüksek lisans ve doktora çalışmalarını Tomasçılık akımı üzerine yaptı. Akademik anlamda en önemli eserlerini verdiği Ortaçağ Estetiği alanındaki uzmanlığını 1961 yılında aldı ve dolu geçen akademik kariyerinin neticesinde 1975 yılında Bologna Üniversitesi’nden Semiyotik profesörü unvanını aldı. Çeşitli ülkelerin çeşitli üniversitelerinde hocalık yaptı. Akademik kariyeri boyunca birçok şeref doktorası ve ödüle layık görüldü. Gazetecilik ve televizyonculuk da yapan Eco, edebiyat alanında önemli eserler verdi. 19 Şubat 2016 yılında İtalya’nın Milano şehrinde hayata veda etti.
2. Düşünsel altyapısının oluştuğu koşullar onu nasıl etkiledi?
Umberto Eco, faşizmin yükselişe geçtiği bir dönemde Avrupa için oldukça homojen sayılacak bir köyde dünyaya geldi. Doğduğu dağlık Piemonte bölgesi daha çok Fransız kültürünün etkisindeydi. Babasının savaşa çağrılması ve bu savaş boyunca kırsalda yetişmesi düşünsel hayatının bu eksende şekillenmesine neden oldu. Çağın ve memleketin içinde bulunduğu ortam onu erken yaşta faşistlerle partizanlar arasındaki mücadeleyi gözlemlemeye yöneltti. Bu dönemdeki gözlemleri Foucault Sarkacı ve Kraliçe Loana’nın Gizemli Alevi adlı eserlerinde direkt etki etti. Erken yaşlarda çalışmak zorunda kalan Eco’nun görevlerinden biri, bir mum alıp mahzene inmek ve kömür getirmekti. Bu işi icra ederken mahzende bulduğu kitaplarla haşır neşir olan Eco, bazen kitaplara dalıp saatlerce kömürü unutuyordu. Bu onun yazın hayatına giden sürecinin temellerini oluşturdu. Eco ilk faşist üniformasını aldığında nasıl gururlandığını ve on yaşındayken genç İtalyan faşistleri için bir kompozisyon yarışmasında birincilik ödülünü kazandığını söyler. Buna rağmen faşizmden kaçışına hayret eder. Ancak onun bu baskı altında şekillenen düşünceleri, Londra Radyosu, sosyalist babasının ve anti-faşist kuzenlerinin görüşleriyle başkalaştı. Kozadaki bir kelebek gibi yavaş yavaş açan Eco’nun düşünceleri ilerleyen yıllarda aydınlanmacı bir eğilim gösterdi. Henüz 14 yaşında Katolik gençlik örgütüne katılan ve aktif görev alan Eco, 22 yaşına geldiğinde örgütün ulusal lideri oldu ancak edindiği aydınlanmacı görüşten dolayı bu faaliyetten uzaklaştı. İlerleyen dönem içinde Eco’nun din ve Tanrı üzerine yargıları değişti. 50'li yılların başlarında, entelektüel bir Katolik militan olan Eco, doktorasından sonraki yıllarda dini inanç sistemini sorguladı ve dinin varlığını inkâr ederek Roma Katolik Kilisesinden ayrılmaya karar verdi. Tüm bu süreçler onun düşünce dünyasının altyapısını oluşturdu.
3. Akademik alandaki faaliyetleri nelerdir?
Umberco Eco’nun Orta Çağ estetiğine olan ilgisi henüz Torino Üniversitesi’nde gencecik bir öğrenciyken başladı. Bu ilgisini daha da ileti taşıyarak aynı üniversitede St. Thomas Aquinas ile ilgili olan ve Tomasçılık akımını irdeleyen doktora tezini hazırladı. 1961 yılında Orta Çağ Estetiği uzmanı unvanını elde eden Eco aynı yıl Torino Üniversitesi’nde doçent oldu ve 1964 yılına kadar burada Felsefe ve Edebiyat Fakültesi’nde ve Politecnico di Milano Mimarlık Fakültesi’nde dersler verdi. 1966-1969 yılları arasında Floransa Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Görsel İletişim Bölümü’nde doçentlik yapan ünlü düşünür 1969 yılında zengin akademik çalışmalarının meyvesini topladı ve profesörlük unvanını elde etti. Semiyotik alanında da uzman olan Eco, 1969-1971 yılları arasında Politecnico di Milano Mimarlık Fakültesi’nde bu alanda eğitimler verdi. 1971-1975 yılları arasında ise Bologna Üniversitesi Edebiyat ve Felsefe Fakültesi’nde de Semiyotik dersleri vermeyi sürdürdü. 1976-1977 ve 1980-1983 yılları arasında Bologna Üniversitesi İletişim ve Sahne Sanatları Enstitüsü Başkanı olan Eco, 1986 yılında Bologna Üniversitesi Semiyotik Bölümü Doktora Programı Bölüm Başkanı oldu. Üst düzey akademik birikimi artık ona daha fazla yöneticilik görevi yürütmeyi zorunlu kıldı ve 2002 yılında İtalya Beşeri Bilimler Enstitüsü Bilimsel Konseyi başkanlığını üstlendi. 2006 yılında İtalyan Beşeri Bilimler Enstitüsü Garanti Komitesi başkanlığı yaparak son nefesine kadar çalışmalarını sürdürdü. Eco ayrıca İtalya dışında farklı ülkelerin önemli üniversitelerinde de eğitimler verdi.
4. Akademik çalışmaları ve edebi hayatı dışında çalışmalarda bulundu mu?
Çok yönlü kişiliğiyle bilinen ünlü bilim insanı ve yazar Umberto Eco, gazetecilik ve televizyon programcılığı alanında da yetkin çalışmalarda bulundu. 1962 yılından itibaren aktif olarak gazetecilik çalışmalarına başlayan Eco, “Dedalus” takma adıyla yazılar yazdı. II Giorno, La Stampa, Corriere della Sera, La Repubblica, L’Espresso ve II Manifesto adlı İtalyan gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. Umberto Eco, televizyonculuk dünyasına da önemli katkılarda bulundu. Bilgi birikimini televizyon yayıncılığına aktardan Eco, 1954-1955 yılları arasında Milano’da İtalyan Devlet Televizyonu RAI kanalının yayınlarının editörlük görevini üstlendi. Üstlendiği editörlük deneyimi, Eco’ya medyanın gözüyle modern kültürün eleştirisini yapma fırsatını sundu.
5. Türk okuyuculara sunulan önemli eserleri nelerdir?
Akademik hayatına fazlaca değindiğimiz Umberto Eco’yu dünya sahnesine çıkartan ve uluslararası alanda şöhrete kavuşturan eserleri şüphesiz ki edebi yayınları oldu. Düşünceleri ve romanları Türkiye dahil olmak üzere birçok ülkede geniş yankı buldu. Eserlerinde çoğunlukla tarihi konulara özellikle de Orta Çağ tarihine yer veren Eco, bu çerçevede konu örgüsünü geliştirdi. Birçok eseri Türkçe’ye çevrildi. Türk okuyucu onu daha çok Gülün Adı, Foucault Sarkacı ve Açık Yapıt eserleriyle tanıdı. 1988 yılında yayımlanan Foucault Sarkacı adlı eser 1992 yılında Türkçe’ye çevrilirken Türk okuyucuyla buluşan bir diğer eseri Somon Balığıyla Yolculuk adlı eseri oldu. Cecü’nün Yer Cüceleri, Önceki Günün Adası, Anlatı Ormanlarında Altı Gezinti, Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın adlı eserleri yine ülkemizdeki okuyucuların beğenisine sunulan diğer eserler arasında yer aldı. 2000 yılında yayımlanan ve İstanbul’da, Galata Kulesi’nde Niketas Honiates ile Baudolino arasındaki konuşmaları içeren eseri, Türkiye’de de büyük bir başarı yakaladı. Ve son olarak da bir gazetenin çıkış öyküsünü anlatan Sıfır Numara adlı romanı 2015 yılında Türk okuyucularla buluştu.
Kaynakça
Seda Demir, Göstergebilim, Umberto Eco ve Yapıtları Bağlamında Göstergebilime Katkıları, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik ABD, Y.L. Tezi, 2009
Esma Tuğçe Tözman, Umberto Eco’nun Baudolino Adlı Eserindeki Tarihsel Öğeler, Ankara Üniversitesi, Batı Dilleri Edebiyatı ABD, İtalyan Dili ve Edebiyatı Bölümü Y.L. Tezi, 2017
Haluk Aşar, Umberto Eco Açık Yapıt ve Sınırsız Yorum Tartışması, Temaşa Dergisi, say.6, 2016
DİĞERLERİ
20 Yıl Sonra Bosna; Anmak için değil, Unutmamak İçin
İnsanlık tarihi, 11 Temmuz 1995 günü Balkanların en kara günlerinden birini yaşadı. Srebrenitsa Katliamı, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da işlenen en büyük insanlık suçu olarak hafızlara kazınırken, geride tarifsiz acılar bıraktı. Ve bir de Bosnalı küçük kızın cümlesini; "Çocukları küçük kurşunla öldürürler değil mi anne?"
Atatürk Hakkında Bilinen Yanlışlar
Dünya siyasi tarihinde önemli bir yeri olan, hakkında yazılıp birçok dile çevirilmiş kitapları bulunan, Osmanlı Devleti'nden sonra yeni Türk devletinin de kurucu Cumhurbaşkanı olan Mustafa Kemal Atatürk hakkında kesin olarak bildiklerimizden hangileri gerçekten doğru? Atatürk'ün hayatından izler... Resmi öğretilere alternatif teşkil edecek olan soru ve cevapları ile Atatürk hakkında bilinmeyenler ya da yanlış bilinenler...
5 Soruda Fuat Sezgin’in Hayatı
Hayatını İslam Bilim Tarihi araştırmalarına adayan ve bu alanda dünyanın tartışmasız en önemli bilim insanlarından olan Fuat Sezgin, 65 yıllık araştırma ve öğretim faaliyetlerinin arkasında çok değerli eserler, kurumlar ve keşifler bıraktı. Tarihin arka odalarında yok olmaya yüz tutmuş İslam’ın bilimsel tarihini karanlıktan aydınlığa çıkartarak büyük hizmetlerde bulundu. 60 darbesi sürecinde kendi ülkesinin mevcut şartları bu değerli bilim insanına çalışma alanı sağlayamasa da o hiç tutkusundan vazgeçmedi. 94 yıllık ömrünün son anına kadar ilmi faaliyetlerde bulunmaya gayret gösterdi.
Avrupa Futbol Şampiyonası Tarihçesi
1960 yılından bu yana UEFA tarafından 4 yılda bir yapılan ve Avrupa ülkelerinin en üst düzey milli takımlarının katıldığı turnuvadır. Turnuvayı kazanan takım Fifa Konfederasyonlar Kupasına katılım hakkını da elinde bulundurur. Avrupa’da, sadece Avrupa takımlarının yer alacağı bir turnuva ilk olarak, 1927 yılında Fransa Futbol Federasyonu sekreteri Henri Delaunay tarafından ortaya atılmış; ancak kendisi bu turnuvayı görememiştir. Turnuvanın temelleri 1958 yılında atılmış ve ilk turnuva 1960 yılında Fransa’da oynanmıştır. Dönemin farklı rejimleri ve siyasi çekişmeler yüzünden turnuvaya Avrupa’dan her takım katılmamıştır. Bu nedenle adı Avrupa Uluslar Kupası olarak kalmıştır.
7 Maddede Kültürümüze İşleyen Mimari Yapı: Haydarpaşa Garı
20. yüzyılın başından beri İstanbul’un mimari, estetik ve sosyal açıdan simgesi haline gelen Haydarpaşa Garı, oluşturduğu estetik görüntüyle hafızalara kazınan ve bir dönem Anadolu’nun İstanbul’a açılan kapısı olan önemli bir yapıdır. Yalnız gar işleviyle kalmayıp, kültürümüze, edebiyatımıza, filmlerimize ve en önemlisi zihinlerimize yerleşen bu değerli mimari yapı, İstanbul’daki gar binaları arasında en görkemlisi ve en büyüğüdür.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun