Eski kırkpareler oldu patchwork
Yamalıbohça, kırkpare ya da yama işi veya yeni adıyla patchwork daha yakın zamana kadar demode olmuşken, Batıda bir akım olarak başlamasının ardından bizde de rağbet gördüğü günlere döndü. Anadoludaki eski sanat anlayışlarından etkilenerek şekillenen ve çevresinde yaşamakta olan ilkel süsleme sanatlarının özelliklerinden yararlanarak kişiliğini ve kurallarını ortaya koyan patchwork aslında bir geleneğin de devamı. En eski örneklerinin Topkapı Sarayında sergilendiği patchwork ürünleri artık sadece ihtiyaçtan değil, sanat için de yapılıyor. Şimdilik dikiş-nakış kursları kadar ilgi görmese de artık bir şeyler üretmek isteyen kadınların yavaş yavaş farkına vardıkları bir sanat dalı patchwork.
Parçala ve dik
Bizde parçalı bohça, ninemin bohçası, yamalı bohça, kırkpare, hanım dilendi, bey beğendi adlarıyla bilinen patchwork önceleri artan kumaşları hem değerlendirmek, hem de ihtiyacı karşılamak üzere hazırlanmış örtüler. Günümüzde kıyafetler artık evlerde dikilmeyip tamamen hazır giyim hakim olduğu için evinde parça kumaş bulamayan kadınlar, şimdilerde mağazalardan satın aldıkları kumaşları önce parçalıyor, sonra da yine Batı kaynaklı dergilerdeki modellere göre tekrar bir araya getiriyorlar. Batılılara gelince, onların bu tekniği öğrenmeleri ve bir sanat haline getirmelerinin hikayesi hayli ilginç, zira onlar Doğuya giden, orada yaşayan ve bu tekniği öğrenenlerin ülkelerinde bu tekniği devam ettirmesiyle yaygınlaşmış. Bunlar arasında İsviçre ve Almanyadan göç eden Amish adlı protestan bir grup var ki, onlar Katolik baskıdan kaçan ve 18. yüzyılda Amerika Birleşik Devletlerinin Pennsylvania eyaletine yerleşen Amishler bugün hala patchwork yapımını geleneksel bir sanat olarak sürdürüyorlar. Patchworkün batıya geçişinde üretilen parçaların kullanım amacı başlangıçta aynı olmasına rağmen, ABDne gidişinden sonra anlamını değiştirmiş ve daha çok resim sanatı olarak önem kazanmış.
Çok eski bir teknik
Önceleri fakirlik ve yokluktan Anadolu kadınlarının yaptıkları kırkparelerin geçmişi hayli eskilere dayanıyor. Bu tarzın Asya kökenli olduğu, kavimlerin tarih içindeki hareketini takip ederek Anadoluya geldiği, oradan da Haçlı Seferleriyle 12-13. yüzyıllarda Batıya taşındığı düşünülüyor. Parçalı örtü yapmak aslında bir tekniğin adı ve bohçadan seccadeye, yorgan, yatak örtüsü ve yastığa kadar ev mefruşatında yaygın olarak kullanılmış, Doğudan Batıya geçişte de patchwork ismini alarak bir sanat dalı haline gelmiş. Bizde parçalı bohça, ninemin bohçası, yamalı bohça, kırkpare, hanım dilendi, bey beğendi adlarıyla bilinen patchwork önceleri artan kumaşları hem değerlendirmek, hem de ihtiyacı karşılamak üzere hazırlanmış örtülerdi. Parçalar yanyana getirilirken aynı cins ve büyüklükte olmasına ve renk uyumuna özen gösterilir, alttan birbirine eklenerek yüzden temiz görünecek şekilde hazırlanır ve bir astarla astarlanırdı. Ayrıca etrafı çepeçevre bir başka kumaşla pervazlanırdı.
Bugün ise yeni yeni uyanan Türk kadını artık ciddi anlamda eserler vermeye başladı bile. İSMEKin açtığı kurslar da bile artık patchworkdan söz diliyor. Yurt dışında ise katılımın hayli yüksek olduğu ciddi yarışmalar tertipleniyor.