Probiyotik Rehberiniz – Faydaları ve Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz
Probiyotikler son zamanların en favori besin takviyelerinden birtanesi.Özellikle zayıflamak isteyenlere diyetisyenler tarafından (nbl optima/gold vb.) probiyotik takviyesi önerilmektedir.Bu yazımızda sizlere elimden geldiğince “probiyotikleri” anlatmaya çalışacağım.
Biraz detaya girelim..
Hep duyduğunuz şey bağırsaklardaki mutlu mesut bakteriler var,bunlar bize yarar sağlıyor cümlesi değil mi? 🙂 Şöyle ki gastrointestinal kanal içerisindeki mikroflora, doğumdan hemen sonra oluşmaya başlar.Aerob ve anaerob bakteriler doğumdan sonraki 3 gün içerisinde oluşmuş dışkılardan ayrıştırılarak korunurlar ve atılmaları engellenir.Bunlara ek olarak annenin vajinal/fekal florası ve dış çevre etmenleri (hava,besin vb.) bakteriler için önemli kaynaklardır.
Doğumdan 2 yıl sonra (ortalama süre) normal bi yetişkin bireyin florasıyla bebeğin florası (mikrobiyal bileşen açısından) eşit duruma gelmektedir.Oluşan bu flora bile bebeğin sadece anne sütü alması ve/veya mama ile beslenmesi durumlarında bile farklılık göstermektedir.Sadece anne sütü alan bebeklerin bağırsaklarında genelde Bifidobakter görüntülenmekte olup,iş mamaya döndüğünde daha kompleks (genelde Bakteriositler,Bifidobakter,Klostridia,Streptokok) mikroflora oluşmaktadır.
Kalın bağırsakta (kolonize alanın en çok olduğu organ) oluşturulan atıklar sonucunda 1012 bakteri oluşabilmektedir (birçok türde).Kalın bağırsağımızda genellikte anaerob bakteriler bulunmaktadır ve bunlar zararlı ve yararlı olarak 2 kategoride değerlendirilmektedirler.Zararlı bakterilerin patojenik etkileri diyare,sistemik enfeksiyonlar,karaciğer hasarı ve karsinoma durumlarını içerir.Bunun tam zıttı olarak yararlı bakteriler bağışıklık sistemini desteklerler,vitamin sentezlerine katılırlar,zararlı bakterilerin oluşmasını engellerler ve vücut için gerekli olan besinlerin sindirimine ve emilimine yardımcı olurlar.
Böyle bir giriş yaptım çünkü probiyotik konusunda bağırsakların önemi çok büyük ve bu sistem çok kompleks bir sistem.En azından bu kompleks sistemin birkaç öğesini anlamanızı istedim.Şimdi ise alt kategorilere geçiyoruz ve konuyu daha iyi anliyoruz 🙂
Çok konuşulmayan?
Burada unutulan kavram “prebiyotik” kavramı.Prebiyotikler sindirim sistemimizdeki yararlı bakterilerin gelişimini ve çoğalmasını tetikler.Prebiyotikler sindirilmeyen karbonhidratlardır ve probiyotiklerin yemekleri olarak görev alırlar.Yani prebiyotik yoksa probiyotikte yok! Özellikle aldığınız ürünlerin prebiyotik içerip içermediğini de sormanız gerekmektedir.
Prebiyotikler probiyotiklerle kombine olurlar ve sinbiyotik kavramı açığa çıkar.Doğal olan ürünlerden yoğurt ve kefir bu kavramı taşıyan ürünlerdir çünkü hem canlı bakteri içerirler hemde o canlı bakterilerin hayatta kalması için gereken prebiyotik yapıları da bulundururlar.
Esas oğlan probiyotik..
Probiyotikler canlı ogranizmalardır ve yeterli miktarda alındıklarında kullanan kişiye sağlık açısından yarar sağlamaktadır (bu tanımı Dünya Sağlık Örgütünün 2001 yılında yapmıştır).Burada ki canlı organizma tanımı önemlidir.Piyasa da ölü bakteri içeren ve probiyotik adı altında satılan birçok ürün bulunmaktadır.Ölü bakteri içeren bir probiyotik olamaz,saçma.
Canlı bakterilerin yanında mayalarda probiyotik olarak değerlendirilirler.Probiyotikler genellike yoğurtlara eklenirler ve/veya besin takviyesi olarak kullanılırlar.Halk arasında bilinen isimleri dost/iyi bakteri şeklindedir.
Probiyotiklerin faydaları..
Probiyotikler birçok sindirim problemi için kullanılmaktadır ancak unutulmamalıdır ki birçok probiyotik çeşidi vardır ve hepsi sizin istediğiniz sağlık faydasını sağlamayabilir.
*Sizi hasta yapabilecek kötü bakterilerin oluşturdukları toksinleri absorbe edip yok ederler.
*Enfeksiyonu önleyen yapılar üretirler.
*Zararlı bakterilerin gut’a tutunmalarını ve orada büyümelerini engellerler.
*İmmün sistemi desteklerler.
*Bağırsak hücrelerine sinyal göndererek mukusun güçlenmesini sağlarlar.Böylece enfeksiyona karşı direnciniz artar.
*B vitaminlerini üretirler.B vitaminleri sağlıklı cilt,sağlıklı sinir sistemi ve kansızlığın önlenmesinde önemli bir gerekliliktir.
*Şişkinliği,hazımsızlığı ve gaz oluşumunu engeller.
Belli başlı faydalar bu şekilde ancak ben size faydalar hakkında biraz daha detay vermek istiyorum;
*Bakterilerin veya virüslerin sebep olduğu ishal : Dünya Sağlık örgütü verilerine göre her yıl 5 yaşın altındaki 8.1 milyon çocuk ishalden dolayı ölmektedir.Yapılan çalışmalarda probiyotiklerin gelişen ishalin bitme süresini kısalttıkları gözlemlenmiştir.Hatta ve hatta doz arttıkça etkinin de arttığı belirtilmektedir.Dünya GastroEnteroloji organizasyonu ishal tedavisinde kullanılan probiyotikler için zamanlamanın çok önemli olduğunu söylemiştir.Belirtiler anlaşıldığı anda alınan probiyotik çok daha iyi etki etmektedir.
*Antibiyotiklerle bağlantılı ishal : Antibiyotikler gastrointestinal florayı bozar ve yan etki olarak ishal gelişebilir.Bu durum yumuşak seviyeden ciddi seviyeye kadar ulaşabilir.Probiyotiklerin antibiyotik tedavisinden önce ve/veya sonra kullanılması bu durumun oluşma riskini en aza indirecektir.
*Allerji : Atopik dermatit birçok sebeple oluşmaktadır.Özellikle batı ülkerinde yüksek oranda artış göstermektedir.Yapılan birtakım kontrollü çalışmalarda L.rhamnosus GG’nin atopik dermatiti önlediği görülmüştür.
*Kolon Kanseri : Birçok hayvansal çalışma göstermektedir ki prebiyotikler,probiyotikler ve ikisinin kombinasyonu kolon kanseri üzerinde koruyucu bir etki göstermektedir.
*Vajinal Enfeksiyon : Fekal mikropların vajinal kanala taşınması sonucunda laktobasili florası bozulmaktadır.Probiyotik kullanarak enfeksiyon oluşma riskini azaltıp ortadan kaldırabilirsiniz.
En iyi probiyotiği nasıl seçerim?
Piyasada birçok probiyotik bulunmakta.Haliyle bu soruyla karşılaşmamakta elde değil.Öncelikle şunu bilmeliyiz ki,illa ki probiyotik takviyesi kullanmak zorunda değilsiniz.Sağlıklı bir sindirim sistemi için probiyotik içeren yoğurt,kefir gibi ürünleri diyetinize ekleyebilirsiniz.Eğer ki bu tarz ürünleri tüketmekte sıkıntı çekiyorsanız o zaman probiyotik takviyesi kullanmanız gerekebilir.
Probiyotik alırken öncelikle sayacağım şu 3 madde çok önemli:
*İçerdiği bakteri türü
Öncelikle fazla bakteri içeriyorsa (sayı olarak) daha faydalıdır diye birşey yok.Bu verilerle kanıtlanmış bir durum değil.Burada önemli olan sayıdan ziyade ürünün içerdiği probiyotik türlerinin sayısıdır.
Unutmayın ki farklı bakteri türleri sindirim kanalında farklı yerlerde görev alırlar ve farklı etkileri vardır.Ayrıca ürün tek bir bakteri türünden ziyade birden fazla bakteri türü içerdiğinde,her bir yararlı bakterinin göstermiş ettiği pozitif etki artacaktır.
L.acidophilus,B.longum,B.bifidum,L.rhamnosus,L.fermentum türlerinin en az üç tanesi ürünün içerisinde bulunmalıdır (türler önem sırasına göre yazılmışlardır).
*İçeriğin nasıl etki edeceği ve paketlenmesi
En önemli maddemiz belki de bu.Ürün bu maddeden geçer not almazsa kullanmaya bile gerek yok.Probiyotiklerin en etkili olduğu bölge bağırsaklar ve siz ürünü aldığınızda oraya ulaşması gerekmekte.Haliyle birçok yolaktan geçeceği için, probiyotiklerin hiçbir şekilde etkilenmeden bağırsağa canlı ulaşmalıdır.Ölü bakterilerden oluşan probiyotik takviyeleri ve/veya mide asidinde ölen bakterilerin kullanıldığı takviyeler sadece para harcamaktan ibarettir,hiçbir etki beklemeyin.
Bu sebepledir ki,probiyotik alırken hangi kaplamanın kullanıldığı,bakterilerin mide asidinden korunup korunmadığını sorusunu eczacınıza sorunuz.
Ve diğerleri..
Aldığınız probiyotik takviyesinin son kullanma tarihine bakmayı unutmayınız.Net olarak göremiyorsanız aklınızda şüphe oluşması doğaldır ve o ürünü almaktan uzaklaşın.Belki içindeki bakteriler çoktan öldü?
Bakterilerin ışıktan,sıcaktan ve nemden etkilenmemeleri gerekmektedir.O yüzden kaliteki paketleme elemanlarının veya amber renkli şişenin kullanıldığından emin olun.
Probiyotikler hakkında diyeceklerim bu kadar,umarım sizlere faydalı bir yazı hazırlamışımdır.Sorularınızı yorum kısmından yöneltebilirsiniz.