Adile Sultan Sarayı
- Mimarı : Sarkis Balyan
- Yapım Yılı : 1856 - İstanbul
- Yıkılma : 1986
Boğaziçi’nin Anadolu yakasında 1856 yılında Sultan Abdülmecid’in kız kardeşi Adile Sultan için bir köşk yapıldı. Sultan Abdülaziz daha sonra burada bulunan köşkü yıktırarak yerine saray yaptırdı. Mimari Sarkis Balyan olarak bilinmektedir. Adile Sultan’a ait birçok yapı olduğu bilinmektedir. Dr. Cemil Topuzlu'nun hatıraları da yazdığına göre Ahmet Rıza Bey, yapı öncelikle kızlar için yatılı okul olarak yapıldı sonrasında 1916 yılında Kandilli Kız Lisesi olarak ismini sürdürdü. Saray son yıllarda çok bakımsız bir hale geldi ve ihtişamına yakışmayacak bir biçimde kullanılır oldu. 1986 yılı Mart ayının ilk günlerinde gece çıkan bir yangın sonunda tamamen yandı. İçinde eskiden kalan bazı değerli eşyalarla bilhassa büyük aynalar da yok olduğu bilinmektedir. Bugün Adile Sultan Sarayı'ndan sadece kâgir dış duvarlar kaldı.
Adile Sultan Sarayı’nda elli beş oda, iki salon ve bir de büyük taşlık bulunmaktadır. Bu sarayın iki kapısı bulunmaktadır. Kapılardan biri deniz diğeri ise yana açılmaktadır. Denize bakan bölümünde 4 mermer sütunlu verandaya çıkılmaktadır. İki taraflı merdivenden yukarı kata çıkılmaktadır. Yukarı katta Adile Sultan’ın odası bulunmaktadır. Duvarlarında altın yıldızlı çerçeveler bulunmaktadır. Sarayın en ilgili çekici bölümü Adile Sultanın odasının arkadaşında yer alan oval biçimli on iki sütuna oturan büyük salondur. Boğaz yolu üzerinde mülkiyeden çıkmış bir ek bina bulunmaktadır. Sarayın deniz bölümüne bakan kıyısında havuz ve deniz hamamı bulunmaktadır. Gerek iç gerek dış mimarisi ile ihtişamı ve yapısı ile tamamıyla batı üslubuna yakın bir mimarisi vardır. Yanarak yok olması İstanbul için büyük bir kayıp oldu.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Semavi Eyice, Âdile Sultan Sarayı, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1988, cilt.1, sf.383-384
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Lao Tzu
Taoizmin efsaneci kurucusu Lao Tzu MÖ. 6.yy’da Çin’de yaşadığı iddia edilmektedir. İnsan doğası, ahlak ve hür irade hakkında bir eser olan Tao Te Ching’i yazdı. Gerçekten yaşayıp yaşamadığı tarihçiler arasında tartışma konusu olan Lao Tzu’nun hayatı hakkında kesin denilecek bir kaynaktan bilgi bulunmamaktadır. Hayatına dair boşluk sayısız efsanelerle doldurulmuştur. Bunlardan birine göre bilgeliğin sembolü olarak sakallı olarak doğduğudur. Bir başka mit ise 996 yıl yaşadığını iddia eder. Bu belirsizlikler arasında Lao Tzu’nun mütevazı bir keşiş olarak yaşadığı ve sessiz sedasız bir biçimde öldüğü söylenmektedir.
-
Hafız Sami
Filibe’de doğan Hâfız Sâmi, Filibe’nin işgali üzerine ailesiyle birlikte İstanbul’a gelerek Fatih’e yerleşti. Tezgâhçılar Sıbyan Mektebi’nde okuduğu sırada sesinin güzelliğiyle dikkat çekti. Hacı Hasan Efendi’nin yanında hıfzını tamamladı. Hasan Efendi’den kıraat, Hacı Kadri Efendi’den tashîh-i hurûf ve ta‘lîm-i Kur’ân dersleri aldı. Ayrıca Eğinli Rahmi ve Hâfız İdris efendilerle Demirhisarlı Hacı Abdüş Efendi’den medrese derslerini okudu ve Abdüş Efendi’den icâzet aldı. Osmanlıların son döneminde yetişen ve başta Kur’an tilâveti olmak üzere mevlid, ezan, kaside, gazel gibi okuyuşlarda devrinin önemli simalarından biri olan Hâfız Sâmi, ilk mûsiki bilgilerini Müştakzâde Hacı Edhem Efendi’den aldı. Daha sonra Bolâhenk Nûri Bey, Enderunlu Hâfız Hüsnü Efendi, Hacı Kirâmî Efendi, Bestenigâr Ziyâ Bey ve Sultanselimli Hâfız Cemal Efendi’den faydalanarak dinî ve din dışı birçok eser meşketti. Halıcıoğlu Topçu Mektebi’ndeki imamlığından istifa ederek gittiği Hac dönüşü bir süre Galata Camii’nde imamlık yaptı, fakat sinir hastalığına yakalanınca ayrılmak zorunda kaldı. Gülhâne’de tedavi edilmeye çalışılsa da hastalığı nüksetti. Vefatından sonra Edirnekapı’ya defnedildi.
-
Hattuşa Aslanlı Kapı
Türkiye coğrafyasında bulunan önemli tarihi yerleşim alanlarından olan Hattuşa, Hitit devletinin eski çekirdek bölgesinin merkeziydi. UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ndeki Hattuşa, ilk kez 1834 yılında Charles Texier tarafından keşfedilerek dünyaya tanıtıldıysa da bu kalıntılarla, daha önceden merkezinin Suriye’de olduğu sanılan Hitit Devleti arasında bağ kuran İngiliz bilim adamı Archibald Sayce olacaktır. 1978’den 1993’e dek Dr. Peter Neve başkanlığında yürütülen kazı çalışmaları, 1994 yılından itibaren Dr. Jurgen Seeher tarafından üstlenildi. Hattuşa’nın Yukarı Şehir olarak bilinen ve yaklaşık 1 kilometreye yayılan eğimli bir araziden oluşan alanında, kentin güneyini çevreleyen sur üzerindeki beş kapıdan biri olan Aslan Kapı, güney surunun ucunda Kral Kapısı’nın karşısında yer almaktadır. Şehir surunun en güney ucunda ve kentin en yüksek noktasında ise Bastion ve Sfenksli Kapı yer alıyor.
-
Enis Behiç Koryürek
Enis Behiç Koryürek, Türk şair. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının Beş Hececiler ekibine dahildir. Budapeşte’de iken Türk-Macar dostluğunun pekişmesinde, Gülbaba Türbesi’nin yeniden ziyaretgah ve müze haline getirilmesinde büyük hizmetleri olur. Siyasette başarılı olamayınca bunalıma girer ve dini-tasavvufi meselelere yoğunkaşır. Türkiye'de Bedri Ruhselman'ın öncülük ettiği ruh çağırma (ispritizma) seanslarına katılan Koryürek, bu seanslarda irticalen söylediği şiirleri yakınları tarafından kaydedilir ve sonrasında kitap olarak yayımlanır.
-
Mukaddime
Mukaddime tarih yazıcılığı yöntemini içermesi ve tarihin konusu olan şeyleri var olmaları bakımından incelediği için bir ontoloji, toplumsal hayatın çeşitli yanlarını kaideleriyle ele alması bakımından bir siyaset, iktisat, eğitim, ilim ve her şeyden önce bir tarih felsefesi kitabıdır. Mukaddime, tarih ilminin zâhirî ve bâtınî cihetlerini ve bunlardan ikincisinin hikmetten sayılması gereken bir ilim olduğunu izah eden bir girişle başlar ve altı bölümden oluşur. İbn Haldûn birinci bölümü usule ayırır, burada insan toplumu dediği umranın dayandığı esasları ele alır. Bu esaslar asabiyet, coğrafya ve nübüvvet olarak sıralanır. İkinci ve üçüncü bölümler, insan toplumunun veya toplumsal hayatın zorunlu biçimde gerçekleşen en temel iki kategorisi olan bedevîlik ve hadarîlik konusuna ayrılır. İkinci ve üçüncü bölüm, bir taraftan toplum teorisi gibi görünürken diğer taraftan bir siyaset analizi ve bir siyasî varlık şeklinde devletin varlık ve işleyişinin metafizik tasviri olarak ortaya çıkmaktadır. Üçüncü bölümde İbn Haldûn sadece dar anlamıyla bir siyaset felsefesi geliştirmez, bunun ötesinde İslâm toplumlarının tarihî gelişimini esas alarak din-devlet ilişkisini de tartışır. Bu çerçevede dini devletin varlığı ve devamı için zorunlu kabul etmez, ancak ahlâkın zorunlu olduğunu belirtir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun