Taban Puanlarıİçin Tıklayınız.
Bu yazımızda kültür kavramı hakkında detaylı bilgi vermeye çalışacağız.
Kültür Nedir?
Doğanın dışında insanın yarattığı her şeye, genel anlamda kültür diyebiliriz. Kültür, genel anlamda çok kapsamlı ve karmaşık bir kavramdır. Kültür, insanın tüm faaliyet alanlarını kapsadığından farklı şekillerde tanımlanabilecek bir kavramdır. Bu tanımlardan bazıları şunlardır:
- Bir milletin dinî, ahlaki, hukuki, iktisadi, lisani, akli birikimlerinin bir bütünüdür. (Ziya Gökalp)
- İnsanın kendini ve tabiatı idare etme yoluyla meydana getirdiği eserlerdir. (A. Young)
- Toplumsal olarak öğretilip yeni kuşaklara aşılanan davranışlardır. (Alfred Tozzer)
- Kültür aslında herhangi bir toplumun dininin vücut bulmuş şeklidir. (Thomas Stearns Eliot)
- Refleks ya da içgüdü haricinde insanın yaptığı gözlenebilir her davranış, doğada ve toplum hayatı
içinde meydana getirdiği her türlü eserdir. Kısaca insan ürünü olan her oluşum kültürdür. (Yılmaz Özakpınar)
Genel bir tanım vermek gerekirse kültür, bir toplumun üyeleri arasında paylaşılan, devredilen ve bir değişim süreci içinde bulunan öğrenilmiş davranış kalıplarıyla, bu kalıpların (norm, değer, inanç, tavır, tutum, maddesel tüm unsarları) ürünlerinin oluşturduğu bir yaşama biçimidir. Bu nedenle, bir toplumun kültürü, o toplumdaki ilerlemenin, üretimin, eğitimin, bilimin, güzel sanatların, insan ve topluma bakış açısının gelişim düzeyini gösterir.
Kültür kavramı, günlük hayata dair bir davranışı açıklamak için kullanıldığı gibi hayatı şekillendiren
ilkeleri ifade için de kullanılır. Örneğin misafire ikramda bulunmak, kültürümüzün temel ilkelerindendir.
Misafire çay ikram etmek ise kültürümüzdeki bu ilkenin, günlük hayata dair bir davranış olarak ortaya
çıkmasıdır. Temel kültürel ilkeler bazı toplumlarda ortak olabilir ancak günlük hayattaki uygulamaları
farklıdır. Örneğin evlilik ve nikâh, İslam kültüründe hayatı şekillendiren temel kültürel ilkelerdendir.
Farklı İslam toplumlarındaki nikâh merasimleri ve evlilik gelenekleri kültürün hayat içindeki değişik uygulamalarıdır.
Kültür doğumdan sonra kazanılır ve öğrenilir. Öğrendiği bilgileri ve kazandığı alışkanlıkları, kendisinden sonra gelenlere aktarabilen tek varlığın insan olduğunu söyleyebiliriz. Dolayısıyla kültür, insan eliyle oluşur ve sonraki nesillere aktarılır.
Kültürün Özellikleri
Kültürün özellikleri şunlardır:
- Kültür, tabiatta kendiliğinden bulunmaz; insan ürünüdür.
- Özü itibariyle zihnî ve manevidir. İnsan zihninin görüş, anlayış ve değerlendirme tarzını yansıtır.
- Tarihî süreçte oluşur.
- Toplumun olmadığı yerde kültür de yoktur.
- Her toplumun bir kültürü vardır, kültürsüz insan topluluğu olmaz.
- Kültürü oluşturan unsurlar arasında sürekli etkileşim vardır.
- Kültür kendi içinde bir bütünlük ve tutarlılık gösterir.
- Dışarıdan aldığı unsurlar konusunda seçicidir.
- Sabit değil, değişkendir.
- İnsanın ihtiyaçlarına göre şekillenir. Sürekliliği, temel ihtiyaçları karşılayabilmesine bağlıdır.
Kültürün Unsurları
Her toplumun kültürü maddi ve manevi olmak üzere iki unsurdan oluşur. Toplumun herhangi bir gelişim aşamasındaki teknolojik ilerlemesi, üretim tekniği, hüner, beceri, verim, araç ve gereçleri o toplumun maddi kültürünü oluşturur.
Toplumun yaşamını düzenleyen değer, inanç, yasak, gelenek, görenek ve ahlak kuralları da manevi kültürünü oluşturur. Kültür unsurlarının değişme hızı ve temposu birbirinden farklıdır. Kültürün maddi yanı, manevi yanından daha kolay ve önce değişir. Eğer bir toplumda maddi kültür hızla değişirken manevi kültür bu değişimin gerisinde kalır, ayak uyduramazsa o toplumda kültürel gecikme yaşanır.