Dünya petrol trafiğinin önemli bölümünün aktığı Umman Körfezi’de iki yakıt tankerinin saldırıya uğramasıyla ilgili ABD-İran cephesinde karşılıklı suçlamalar devam ediyor. ABD’nin saldırılara ilişkin İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu suçlamasına İngiltere ve Riyad liderliğindeki Sünni Körfez bloğundan destek gelirken Tahran, patlamaların arkasında olmadıklarını yineledi.
İran’la yapılan nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından bu ülke üzerinde ekonomik yaptırımlar da dahil baskısını artıran ABD’nin Savunma Bakanlığı (Pentagon), dün Tahran’ın olayla ilgisini gösterdiğini savunduğu bir video yayımladı. Görüntülerde, Devrim Muhafızları’na ait olduğu savunulan bir teknenin, Japonya menşeli Kokuka şirketinin işlettiği Panama bayraklı gemiye yanaşarak patlamayan bir mayını söktüğünün görüldüğü iddia ediliyor.
Trump masaya işaret etti
ABD Başkanı Donald Trump da Fox News kanalında katıldığı bir programda, saldırının arkasında İran’ın bulunduğunu savundu. “Bunu İran yaptı” diye konuşan Trump, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bunu yaptıklarını biliyorsunuz çünkü görüntüleri siz de gördünüz. Bence muhtemelen her yerinde İran yazdığı için patlamayan mayınları almak için oraya gittiler.” Trump Tahran’la müzakerelere ilişkinse, “İran hazır olduğunda ben de hazır olurum. O zaman masaya dönebiliriz” yorumunu yaptı.
Washington’ın iddialarına destek çıkan İngiltere’nin Dışişleri Bakanı Jeremy Hunt ise “Saldırıların arkasında İran varsa bu hiç akıllıca bir davranış değil. Bölgesel istikrar ve barış ihtimalleri için gerçek bir tehdit oluşturdu” ifadelerini kullandı.
Biri Japonya bağlantılı iki geminin, Japon Başbakan Şinzo Abe’nin İran ziyareti sırasında saldırıya uğramasına ilk tepki olarak “şüpheli” değerlendirmesi yapan Tahran cephesi ise iddiaları birçok ağızdan reddetti.
‘Sabotaj diplomasisi’
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton’ı kastederek “Anlaşılan B takımı, B planını uygulamaya soktu: Sabotaj diplomasisi” dedi. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de Kazakistan’ın başkenti Bişkek’te Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesinde ABD’yi hedef aldı. “Washington’ın politikaları, bölge ve dünya istikrarı için tehlikeli hale geldi” şeklinde konuştu. Öte yandan Washington’ın Körfez’de Riyad liderliğindeki Sünni müttefikleri de Tahran’ı suçlarken saldırıları kınadı.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanı Enver Gargaş, “Tankerleri hedef alan saldırılar endişe verici bir gelişme ve tehlikeli bir gerginliktir” ifadelerini kullandı. Katar ve Kuveyt’ten “saldırının, uluslararası ticaret yollarının güvenliği üzerinde tehlikeli yansımaları olacağı” uyarısı geldi, uluslararası soruşturma çağrısı yapıldı. Avrupa Birliği (AB) ve Çin tüm taraflara “gerilimi azaltın” diye seslendi.
Bu arada Tasnim ajansı Norveç meşeli Frontline şirketine ait gemiden kurtarılan 23 mürettebata ait olduğu savunulan görüntüleri paylaştı. Mürettebatın ülkelerine gönderileceğini belirtti. ABD ise Japonya bağlantılı diğer gemideki 21 kişinin, bir Norveç botu tarafından kurtarıldığını duyurdu.
Petrol ticaretinin ana damarlarından
Umman Körfezi’deki gemilere sabotaj iddialarıyla yeniden gündeme gelen Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri. Küresel petrol ticaretinin beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanıyor. Bu oran deniz üzerinden yapılan petrol ticaretinin de üçte birine karşılık geliyor. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC üyesi Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran ihraç ettiği ham petrolü Hürmüz Boğazı’ndan Asya ülkeleri başta olmak üzere dünyaya ulaştırıyor. Aynı zamanda on yıllardır süren bölgesel gerilimlerin de merkezi. ABD’nin İran’a petrol ticaretini de içeren ekonomik yaptırmları nedeniyle patlak veren Washington-Tahran gerilimi geçen ay zirveye ulaşmıştı. Devrim Muhafızları Ordusu’ndan “İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kullanımı kısıtlanırsa boğazı geçişlere kapatırız” çıkışı gelmişti. Washington ise İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması halinde bölgede petrol ticaretini korumak için askeri güç kullanmaya hazır olduğunu açıklamıştı.