Alemdar Mustafa Paşa (1765-1808)
• Hotin’de doğan Alemdar Mustafa Paşa, yeniçeri Haşan Ağa’mn oğludur. Rusçuk ayanı ve Tırnova voyvodası Tir-sinikli İsmail Ağa’nm hazinedarlığını, sonra alemdarlığını yaptı. Ayaklanan Pazvandoğ-lu Osman ile savaşan kuvvetlere komuta etti, başarı kazandı. Hassa silahşörlüğüne, manav İbrahim’i yenince de ka-nıcıbaşılığa (1803) yükseldi. Tirsinikli İsmail’in ölümünden sonra Rusçuk ayanlığına seçildi; başlangıçta, Osmanlı yönetimi Alemdar’ı desteklemiyordu; ne var ki Alemdar, ayaklanan Deliorman ayanı Yılıkoğlu Süleyman’ı yenip Silistre, İslimiye ve Aydos’un ele geçmesini sağlayınca, OsmanlI yönetimi ile Alemdar arasındaki soğukluk ortadan kalktı.
• 1806’da Ruslar, Tuna boylarına saldırdılar; Bender, Kili ve Akkirman’ı aldılar; Boğ-dan’a girdiler. Durumun kötüye gittiğini gören Alemdar, hemen harekete geçerek Rusları durdurdu ve olup bitenleri İstanbul’a bildirdi; bu başarısından dolayı Alemdar’ı vezirliğe yükselten Babıali, kendisine Silistre valiliği ile Tuna seraskerliğini de verdi (4 şubat 1807).
• 1807’de Selim IH’ün giriştiği ıslahat hareketlerini ve yeni kurulan Nizamıcedit sınıfını kendileri için tehlikeli bulan yeniçeriler ve yobazlar Kabakçı Mustafa yönetiminde ayaklandılar. Nizamıcedit kaldırıldı, Selim III tahttan indi rilerek: Mustafa IV tahta çıkarıldı, Kabakçı ve çevresi yönetime egemen oldu.
• Ne var ki, Selim III’ü ve ıslahat hareketlerini destekleyenler harekete geçerek, Alemdar Mustafa Paşa’yı İstanbul’a getirttiler. Askerleriyle birlikte İstanbul’a gelen Alemdar Mustafa Paşa, önce Kabakçı Mustafa ve adamlarını ortadan kaldırdı, sonra Selim III’ü yeniden tahta çıkarmak için harekete geçti; ama Mustafa IV daha önce davranarak Selim III’ü öldürtünce, Alemdar Mustafa Paşa çocuk yaştaki Mahmut H’yi tahta çıkardı. Mahmut II de, Alemdar Mustafa Paşayı sadrazamlığa getirdi.
• Alemdar Mustafa Paşa hemen, ıslahat hareketlerini yeniden başlattı: Sekbanıcedit sınıfı kuruldu; kaptanıderyalı-ğa Abdullah Ramiz Efendi getirildi ve tersaneler yeniden düzenlendi; orduda düzenin sağlanması için önlemler alınmaya başlandı.
• Ne var ki, çıkarları bozulanlar Alemdar Mustafa Paşayı iş başından uzaklaştırmak için harekete geçtiler; yeniçerileri ayaklandırdılar. Alemdar Mustafa Pasa’nın BabIali’deki konağım yeniçeriler kuşattı. Alemdar Mustafa Paşa bir süre direndi; ama yardım gelmediğini görünce, konağın kulesindeki barutu ateşleyerek hem kendini hem kulede bulunan yeniçerileri öldürdü (1808).
• Alemdar Mustafa Paşa’nın kemikleri ölümünden yirmi yıl kadar sonra Yedikule surlarının yanına, İkinci Meşru-tiyet’ten sonraysa, Gülhane Parkı karşısındaki Zeynep Sultan camisinin bahçesine taşındı.