Yandı gülüm keten helva
2015 yılının Hükümetçilik ettiğini sananlar için mali açıdan, halk için de geçim açısından çok zor geçeceğini biliyorduk. Tarım Bakanı Sennaroğlu’nun Pazartesi günü yerel bir gazetede yer alan söyleşisini okuyunca, “Yandı gülüm keten helva” deyimini hatırladım. Bu deyim işlerin iyi gitmeyeceğini vurgulu bir şekilde belirtmek için söylenir. Nitekim Sennaroğlu, Tarımda duvara toslandığını, Tarımda artık işlerin eskisi gibi olamayacağına vurgu yaparak, tüm sübvansiyonların yani teşviklerin 2015 yılında kaldırılacağını müjdeliyor. Tarımcı, hayvancı ve narenciyeci mevcut teşviklerle bile zarar ederken, teşvikler kaldırılınca ne yapacaklar ve üretimlerini nasıl sürdüreceklerdir?
***
Bir kere geçmişten beri uygulanan teşvikler doğru yönde kullanılmadığı için, süt üretiminde olduğu gibi satılamayacak olan birçok üretim dalında ihtiyacın çok üzerinde üretim yapıldı. Bakan da örnekledi. Her yıl inek sütü üretimi %15 oranında artıyormuş. Devlet bir yandan süt üretimini teşvik ederken, bir yandan da sütü işleyen imalâtçıları da gerek ucuza süt almaları, gerekse navlun desteği altında destekliyor. Yani bir saadet zinciri oluşturulmuş. Sütü üreten de, işleyen de memnun. Ancak 2014 bütçesinde bu maksatla konulan kaynak yetmeyince ve de eksiye geçilince bu saadet zinciri kopmuş. Hükümetçilik ettiğini sananların da akılları o zaman başlarına gelmiş. Şimdi de tüm üretimi öldürme pahasına teşviklerden vazgeçmeye çabalıyorlar. Yani yıllarca hükümetçilik edenlerin yanlış ve de populist uygulamalarının bedeli yine üretici kesime ödetilecek. Sennaroğlu da en büyük hayvan üreticilerinden biri olduğu için, süt besiciliği teşvik edildi. Bu teşvikler verilirken kimin gerçekten hayvancı olup olmadığına bakılmaksızın tüm besiciler, kamu görevlileri dahil teşviklendirildiler. Ayni şey kuru ve sulu tarımda da yapıldı. Üstelik üretim teşvik edileceğine, dönüm veya ağaç başı teşvik verildi. Örneğin 10 dönüm narenciyesi olan birinin bahçesi ne kadar bozuk olsa da, bahçesi çiçek gibi olanla ayni teşviği aldı. Yine tarlasına zeytin ekip bakmayanla, bakan, ağaç başına ayni teşviği aldı. Halbuki üretim miktarı teşviklendirilmiş olsaydı, tüm üreticiler üretimlerine ayni özeni göstereceklerdi. Sulu ve kuru ziraatta da geçimini tarımdan sağlamayan kamu görevlileri de bu teşviklerden yararlandırıldı. Sonra da gemi karaya oturunca kaynak yok denilerek gerçek üreticiler cezalandırılıyorlar.
***
Sennaroğlu 2014 yılı kurak gidince hiç hesapta olmayan 8 milyon balya sübvansiyesi yaptıklarını, bunu 2015 yılı bütçesinden ödeyeceklerini açıkladı. Halbuki destekler için 2015 bütçesinde 135 milyon liralık bir kaynak ayrılmış. Süt üretimi de her yıl büyüdüğüne göre açık 8.5 milyon olacakmış. Bu arada 2014 yılından kalma 48.5 milyonluk açığı da dahil ettiğimiz zaman 57 milyonluk bir açık oluşur. Bu ise tüm ödeneğin Temmuzda bitmesi ve süt paralarının ödenememesi anlamına geldiğini söyleyen Sennaroğlu 2015 yılında tüm teşviklerin kaldırılacağını açıkladı. O zaman size güvenip hayvancılığını geliştiren, soğuk zincir kuran hayvancı ne yapacaktır? Yine size güvenen ve teşvikli aldığı sütü işleyip ürün haline getiren ve yine sizden aldığı navlun desteği ile bunu dış pazarlara satan imalâtçı ne yapacaktır? Yüz milyonlarca liralık sabit yatırımlar ne olacaktır? Özel günlerde yemeler içmelere 3, fazla mesailere 70, müşavirlere 18, olmayan makam ve risk tahsisatları için emeklilere 40, görev zararlarına 161 milyon lirayı bulabilenler, hayvancı ve süt imalâtçılarına teşvik için para bulamıyor. Bildiğim kadarı, narenciye ihracatı yapanlara da verilecek teşvikler açıklanmadı. Eğer hükümetçilik ettiğini sananlar, patates üreticilerinden esirgedikleri kilo başına 3 kuruşluk fason teşviğini kaldırdıkları gibi, narenciyeye verilen teşviği de kaldırırlarsa, siz o zaman seyreyleyin cümbüşü.