Toplumsal Cinsiyet acaba cıvık bir konu mudur? (Tarih Vakfı Toplumsal Cinsiyet Tarihi Konuşmaları Dizisi #1 – Gülhan Balsoy’un konuşmasından hareketle)
Yazım tarihi: Nisan 3, 2015 Filed under: beddua edilesi, cinsellik, Doktora Tezi Günlükleri, toplumsal cinsiyet | Tags: gülhan balsoy, seçil yılmaz, toplumsal cinsiyet
Bu giriş konuşmasını dinledikten sonra, toplumsal cinsiyet çalışan neredeyse herkesin istisnasız bir şekilde yaşadığını öğrendiğim bir tür ötekileştirme, ya da bir tür sembolik şiddet ete kemiğe büründü benim için.
Üzerinize afiyet ben de Köçeklik geleneği üzerinden Osmanlı’da ve Türkiye’de toplumsal cinsiyet, hemcinsellik ve efemine erkekleri çalışıyorum. Bu araştırmaya henüz başladığım sıralarda çok önemli Osmanlı tarihçileri ve müzisyen akademisyenler tarafından bu konunun çok “cıvık” bir konu olduğuna dair uyarılar aldım. Bu korkunun yıllarca bende yarattığı iş bulamama ya da dışlanma korkusunu kelimelere dökmek keşke mümkün olsa. Doktora tezini henüz bitirmekte olan bir araştırmacı için bu korkumun geçtiğini söylemek de maalesef mümkün değlil.
Kısacası Osmanlı ve Türkiye’de toplumsal cinsiyet çalışan araştırmacıların bir araya gelmesi, Gülhan Balsoy’un da belirttiği gibi bana büyük bir güç verdi. Balsoy’un konuşmasından aldığım güçten hareketle ben de bu yazıdaki capsleri yaptım:) Balsoy ne mi diyor? Balsoy kısaca diyor ki: toplumsal cinsiyet tarihi en az diğer tarih alanları kadar önemli uğraştır. Aşağıda da Balsoy’un konuşmasının transkripsiyonunu bulabilirsiniz.
Benim tez yazma ve sonrasında en çok karşılaştığım yorumlardan birisi (Seçil de eminim karşılaşıyordur, Başak da eminim karşılaşıyordur) kim tezimin konusunu duysa çok ilginç diyor[du] bana. Bu aslında çok güzel bir iltifat olabilecekken Osmanlı tarihçilerinin lügatında, [“ilginç olması” aslında] önemli değil anlamlı değil, ağırlıklı değil anlamına geliyor.
Ciddi ve ağır konuların yanında biz sadece ilginç konular çalışan genellikle önemsiz, ikincil konular çalışan insanlarız. Bu gerçekten iş başvurusundan, ders açmaya, burs başvurusundan, konferans başvurularına bir sürü alanda önümüze çıkan bir yaklaşım.
Dolayısıyla, yani bir yandan kavramsal sorular sorarken aslında bu tartışma serisini düşünürken, biraz da bu ‘sürekli göz ardı edilmeyi’, gözden çıkarılmaya bir tepki duyduğumuzu da söyleyebiliriz ve gerçekten de hiç de aslında o kadar iddia edildiği kadar önemsiz, değersiz bir konu ya da ikincil bir konu çalışmıyormuşuz. Ne kadar çok kişi olduğumuzu görme imkanımız bile çok heyecan verici bence. Ve baştan beri aslında toplumsal cinsiyet kavramı üzerine düşünenlerimizin çoğu [için], aslında sadece tarihe kadınları eklemek, ya da cinsiyet gibi (..) tarihçilik yaklaşımlarını eleştirmek tabi ki çok önemli. Ama bir taraftan da gerçekten tarihçiliğin (…) ve tarih anlatılarının kendisini sorgulamak gibi bir kaygı da güttüğümüz düşünülürse, çok yakında Osmanlı tarihçiliğinin farklı bir şekilde yazılacağını söylemek herhalde (…) çok abartılı olmayacak.
Bir yandan dediğim gibi, çok da fazla uzatmada sözü Seçile vermek istiyorum ama umuyorum bu tartışma dizisi hem, toplumsal cinsiyet perspektifinin Osmanlı tarihçiliğine nasıl uyarlanabileceğini, tarihçiliği nasıl sorguayabileceğimze dair sorular sormamızı sağlar ve umarım birlikte cevaplar da buluruz.