Her yıl üniversite adaylarını sınav dönemlerinde bir dizi değişikliğin karşılamasını alıştık. Puan türleri değişir, kontenjanlar azalır veya artar, sınav sistemi tamamen değişebilir… Bu yıl da pek farklı sayılmaz aslında. Özellikle tıp ve hukuk fakültesi düşünenleri önemli değişiklikler bekliyor. Bu değişikliklerin en başında Yüksek Öğretim Kurumu’nun bu iki bölüm için getirdiği başarı sırası uygulaması bulunuyor. Buna göre, tıp fakültesini isteyen bir öğrenci MF-3 puan türünde ilk 40 bin başarı sırasında, hukuk fakültesi isteyen öğrenci ise TM-2 puan türünde ilk 140 bin başarı sırasına girmeleri gerekiyor. Bu başarı sıralamalarına giremeyenler hem devlet üniversitelerini hem de vakıf üniversitelerini tercih edemeyecekler. YÖK başkanı Yekta Saraç, bu konuyla ilgili “180 barajını aşan gidiyor parasıyla istediği üniversitede okuyor” gerekçesini göstererek kurumlarda verilen eğitim düzeyine layık öğrenci alınması gerektiğini belirtti.
Fakat bu uygulama yalnızca Türkiye’deki devlet ve vakıf üniversitelerini kapsıyor. YGS ve LYS puanlarıyla girilebilen ve ÖSYM tarafından yapılan yerleştirmeyle öğrenci alan KKTC üniversitelerinde başarı sırası barajı uygulanmıyor. Aynı şey Azerbaycan üniversiteleri içinde geçerli. KKTC ve Azerbaycan’da üniversite okuyan öğrenciler yatay geçiş ile Türkiye’de bir üniversiteye gelmek istediklerinde yine başarı sırası barajıyla karşılaşıyorlar. Eğitimciler bu durumu adaletsizlik diye eleştirirlerken YÖK ise seneye baraj uygulamasının bu üniversiteler içinde geçerli olacağını belirtti.
Bu konuda en çok tartışılan konulardan biri de bu baraj sınırlamalarının boş kontenjan kalmasına neden olup olmayacağıyla ilgili. Konuyla ilgili olarak YÖK Başkanı Saraç “kalmaması gerekir, hesabımızı ona göre yaptık. Yine de dolduramazlarsa, o bizim değil, üniversitelerin sorunudur.” Değerlendirmesini yapıyor. Kontenjanlar boş kalsa bile sıralaması getirilen başarı sırasının altında olan öğrenciler hiçbir şekilde o bölüme kayıt yaptıramayacaklar. Gelecek yıl ise vakıf üniversiteleri YÖK’ün koyduğu sınırın altına inmemek şartıyla kendi başarı sıralamalarını belirleyebilecekler. Getirilen başarı sırası uygulaması ile tıp ve hukuk fakültelerinde verilen eğitim seviyesinin yükseltilmesi hedeflenmektedir. Prof. Dr. Yekta Saraç, “Öğretim üyesi sayısında ve eğitim kalitesinde zafiyet içerisine düşen bölümlerde, kontenjan azaltımı da dahil her türlü tedbirin alınacağını ve üniversitelerdeki boş kontenjanların doldurulması için çeşit önlemlerin öngörüldüğünü” belirtti.
Başarı sırası taban puan uygulaması ile özellikle son zamanlarda daha fazla görülen, farklı üniversitelerdeki aynı fakültelerin, aynı eğitim programlarında öğrenim gören öğrenciler arasında bulunan ve girişte önemli açıklık bulunan makastaki farkın azalması bekleniyor. Bu bağlamda başarı sıralaması taban puan uygulamasının, nitelikli öğrenciyi ve nitelikli eğitimi teşvik etmesi öngörülen hedefler arasında bulunmaktadır. Mevcut akademik kadronun da tercih kılavuzlarında öğrencilere gösterilmesi, öğrencilerin bu konuda bilgi alıp ona göre tercih yapmaları da bu amacı güçlendirecek önemli adımlardandır. Kontenjan azaltılması da önemli diğer konudur. Bu hukuk fakültelerinde kapasitenin oldukça üzerinde öğrenci bulunmaktadır. Bu kontenjanların azaltılması, nitelikli öğrencilerin bu kontenjanlara yerleştirilmesi verilen eğitimin iyileşmesi açısından önemlidir.
Taban başarı sıralaması ilk 2015’te uygulandı. 2015’te 554 bin 79 adayın TM puanı oluştu, ama sadece yüzde 27’si hukuk seçme hakkı kazandı.
Devlette hukuk kontenjanının tamamı, vakıflarda ise yüzde 98’i doldu. Uygulanmadığı 2014’te ise devlet ve vakıfta boş kontenjan kalmadı, devlete yerleşenlerin taban başarısı 100 bini bulmazken, vakıflarda 200 binin üzerindeydi. 2016’da TM puanı oluşanlar 661 bin 52’ydi. Yüzde 22.7’sinin hukuk yazma hakkı vardı. Devlette kontenjanın tamamı, vakıfta ise yüzde 98.9’u doldu.
Hukuk Eğitiminin Önemi
Hukuk eğitimi, bir ülkenin hukuk devleti olabilmesi için gereken en önemli ve en etkili araçtır. Hukukun günlük yaşamda etkin olması, yaşamda söz sahibi olması, nitelikli hukukçuların yetiştirilmesi ile mümkün olabilmektedir. Verilen hukuk eğitimi sonucunda; toplumda adalet anlayışı yerleşir, hukuk bilinci oluşur, hak arama ve hakka saygı anlayışı kabul görür, hukukçular görevlerini gerektiği gibi yaparlar.
Hukuk eğitiminin en baştaki hedefi, yargı erkinin ihtiyaç duyacağı nitelikli hakim, savcı ve avukatlar yetiştirmek ise de, hukuk eğitiminin tek hedefi bu değildir. Yargı kolunda ihtiyaç duyulan hukukçu personel dışında toplumun diğer alanlarında da, özellikle idari alan olmak üzere hukuk eğitimi almış kişilerin çalıştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmezlerinden olan adil, etkin ve güvenilir bir yargı erkinin varlığı ve ülkenin hukuka bağlı bir idareyle yönetilmesi gerekliliği, hukuk eğitiminin ihtiyaçlara uygun olarak en verimli şekilde gerçekleştirilmesiyle mümkündür.
Ülkemizde hukuk eğitimi beklentileri karşılayacak nitelikten uzak durumdadır. Hukukçular kendilerinden beklenenleri gerçekleştirebilecek niteliklere sahip olmadan mezun olmaktadırlar. Hukuk fakültelerinden mezun olan kişilerin kimi hukuki konularda hiç eğitim almadıkları, eğitim veren kurumlarda verilen eğitimlerin ne derecede yetkin olduğu herkes tarafından tartışılan konulardandır.
Hukuk eğitimi yıllar içindeki değişimlere ayak uyduramamış ve ortaya çıkan sorunlar gün geçtikçe artmıştır. Hukuk fakültelerinin sayısının gün geçtikçe artması, öğretim üyesi eksiklikleri, kontenjanların değersiz dağılımı gibi sorunlar hukuk eğitiminin önemli diğer sorunlarındandır.
Son uygulamalarla birlikte mevcut sorunların ortadan kaldırılmasına yönelik tedbirlerin alınması, eğitimin çağdaş gereksinimlere göre yapılmasına yönelik ciddi çalışmalar başlatılmıştır.