Osmanlı Devleti’nde ocak nedir, ne demektir? Osmanlı’da kurulan ilk ocak, ocak isimleri ve özellikleri nelerdir, hakkında bilgi.
Osmanlıda Ocak
Osmanlıda Ocak; Osmanlı kapıkulu örgütlerine verilen genel addır. Yeniçerilik manevi açıdan Bektaşiliğin bir uzantısı sayıldığından, bu tarikatın ocak, kazan, meydan gibi simgeleri kapıkulu örgütlerince de benimsenmişti.
Ocakların İsimleri
Bektaşi tekkelerinin kıble yönünde bulunan ve tarikatın simgesi sayılan ocak, yeniçeri örgütüne de ad olarak verilmişti. 15. yüzyılda kapıkulları arasında Bektaşilik yayılınca, tarikatın gelenekleri ve simgeleri daha çok benimsendi. Bu dönemde yeniçeriler kendilerini “ocaklı”, “taife-i Bektaşiye”, “zümre-i Bektaşiyan” gibi adlarla anıyorlardı. Yeniçeri Ocağı’nın 94. Cemaat Ortası’nın odasında da Hacı Bektaş Veli’nin vekili sayılan bir “baba” görev yapardı. Hacı Bektaş Veli’nin Yeniçeri Ocağı’na verdiği kabul edilen “kazan-ı şerifin yerinden kaldırılıp altına bir kova su dökülmesi durumunda kıyametin kopacağına inanılırdı.
Kapıkulu ocaklarının yüksek rütbeli subaylarına ocak erkânı ya da ocak ağası denirdi. Ocak bezirgânı örgütün mali işlerini, ocak beytülmalcısı ölen yeniçerilerin tereke işlemlerini yerine getirirdi. Birçok görevli de ocak sözcüğüne bağlı unvanlar (örn. ocak kâtibi, ocak imamı, ocak bölükbaşısı, ocak kapı kethüdası) taşırdı. Kapıkulu askerlerinin eğitim yaptıkları Okmeydanı’na Ocak Talimhanesi de denirdi.