Lübnan’ın en önde gelen Şii dini lideri Büyük Ayetullah Muhammed Hüseyin Fadlallah, dün, 75 yaşında hayatını kaybetti. New York Times, Fadlallah’ın yazıları ve vaazlarıyla Irak’taki Dava Partisi’ni ve aralarında Hizbullah’ın kurucuları da bulunan bir nesil militanı etkilemiş bir dini lider olduğunu ifade etti.
Şii dünyasının en bilgili ve nüfuzlu “ruhani bilirkişi” (marja) olarak kabul edilen Ayetullah Fadlallah, Pakistan, Afganistan, İran ve birçok Arap ülkesinde Şii’ler tarafından lider olarak görülüyordu.
Fadlallah, hayatı boyunca yüzyıllarca pasif kalan Şii Müslümanların siyasete katılması ve milisler oluşturması gerektiği görüşünü savundu. Şii lider,İsrail ve müttefiklerinin ileri teknoloji silahlar kullanmasına misilleme olarak İslam’ın her türlü silaha izin verdiğini savundu.
ABD VE İSRAİL GÖRÜŞÜ
Lübnan’ın önde gelen gazetelerinden Daily Star’a konuşan Fadlallah’ın yardımcılarından Ayetullah Abdullah El Hureyfi, Şii din adamını İsrail’e karşı “direnişin başlangıcının ardındaki beyin” olarak tanımladı. Hureyfi, Fadlallah’ın bir keresinde, “Sadece Siyonist devlet yıkıldığı zaman huzura kavuşurum” dediğini belirtti.
Fadlallah, İslam dünyasıyla savaş halinde olmadıklarını söyleyen ABD Başkanı Barack Obama’yı övmüş ancak sonradan eleştirmişti. Şii lider, eski Başkan George Bush’un politikalarından farklı bir yol izleyeceklerini belirten ABD hükümetini Arap ve Müslümanları aldatmakla suçladı.
Fadlallah, geçtiğimiz ay Obama’nın Ortadoğu’ya barış getirebileceğine yönelik yeteneklerine şüpheyle yaklaştığını belirtmişti.
Rahatsızlığı nedeniyle haftalardan beri cuma günleri verdiği vaazlara yardımcıları aracılığıyla aktaran Fadlallah, son vaazında Doğu Kudüs'teki İsrail yerleşimlerini eleştirmiş ve ABD'yi "düşmana koruyuculuk yapmakla" suçladı.
POLİTİK GÖRÜŞLERİ ÖNEMLİYDİ
Fadlallah’ın hükümleri, halkın en yüksek dini otoriteden duymak istediği türden sözlerdi. Görüşlerine büyük değer verilen Fadlallah, ABD’nin politikalarını eleştirmiş, Irak ve Afganistan işgallerini kınamış, İslam'ın öğretilerine göre hareket etmediğini düşündüğü Usame bin Ladin'e de tepki göstermişti.
Fadllallah, ABD’ye yönelik eleştirilerine rağmen, 3 bin kişinin öldüğü 11 Eylül saldırılarını da kınamıştı. Şii lider, 11 Eylül’de Dünya Ticaret Merkezi’ne çarpan uçakları kullanan militanların şehit olmadıklarını, “sadece intihar ettiklerini” söylemişti.
Batılı hükümetler, Washington tarafından terörist ilan edilen Fadlallah’ı Hizbullah’ın ruhani akıl hocası olarak tanımladı. Ancak Şii dini lider, Hizbullah’ın üzerinde nüfuzu olmadığını belirttiği gibi örgütün eylemlerinde sorumluluğu olduğunu reddetti.
Fadlallah’ın sözünü sakınmadan ortaya koyduğu politik görüşleri, onu bir hedef haline getirdi. 1985 yılındaki bir suikast girişiminde, dini liderin evi ile gittiği cami arasındaki güzergâhta 200 kilo bomba yüklü bir araç infilak etti. 2006’da ise İsrail, dini liderin Beyrut’un güneyindeki evini bombaladı ancak Fadlallah kurtulmayı başardı.
YERİ DOLDURULAMAZ
Halkı arasında bir idol olan ve kurduğu okul, hastane ve yetimhaneler ile büyük destek kazanan Fadlallah, birçok Lübnanlı için asla yeri doldurulamayacak biri.
Abed Berro adındaki 28 yaşındaki Lübnanlı, Fadlallah’ın Hıristiyan ve Sünnilere karşı açık görüşlü olan, Arap dünyasındaki birlik kurulmasını amaçlayan bir insan olarak tanımladı. Berro, Fadlallah’ın haksızlığa karşı olduğu için ABD’nin İsrail’e verdiği desteğe karşı geldiğini ifade etti.
İngiliz Guardian’a konuşan Sünni şeyh Maher Hamoud, Fadlallah’ın Lübnan’daki şiddetli dini ayrılıkları ortadan kaldırmayı amaçladığını ve Batı’nın Şii liderin mesajını yanlış anladığını belirtti: “Fadlallah, Hamas ve Hizbullah gibi direniş hareketlerini her zaman birbirinden ayırmaya çalıştı.”
Irak’ın Najaf kentinde 1935 yılında dolan Seyyid Fadlallah, 1960’larda Lübnan’a yerleşti. Cuma günü karaciğer rahatsızlığı yüzünden hastaneye yatırıldı. Reuters haber ajansının bildirdiğine göre, Fadallah bir şeye ihtiyacı olup olmadığını soran hemşireye, “Siyonist varlığın sone ermesi” diye cevap verdi.
g