Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor.
Gökyüzündeki Elmas
Mayıs ayında Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika, Çoban Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Arkturus, Aslan Takımyıldızı’nın en parlak ikinci yıldızı Denebola ve Av Köpekleri Takımyıldızı’nın en parlak üçüncü yıldızı Cor Caroli’nin gökyüzünde oluşturduğu elmas şeklini bulmayı deneyebilirsiniz.
Ay, yeniay evresine yakın olduğundan mayıs ayının ilk haftası gökyüzündeki “elması” gözlemlemek için hayli uygun bir zaman.
Eta Kova En Yüksek Etkinliğe Ulaşıyor
Her yıl mayıs ayının ilk günlerinde Eta Kova göktaşı yağmuru en yüksek etkinliğe ulaşır. Bu yıl 6 Mayıs’ta sabaha karşı en yüksek etkinliğe ulaşacak. Eta Kova göktaşı yağmuru sırasında gökyüzünde saatte 60 göktaşı görülebilir. Ancak göktaşlarının ortaya çıktığı nokta Güneş’in doğuşuna yakın saatlerde ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaştığından Kuzey Yarımküre’deki gözlemciler daha az sayıda göktaşı görebiliyor. Ay ise bu tarihte yeniay evresinden yeni ayrıldığından göktaşlarının görülmesini zorlaştırmıyor.
Eta Kova göktaşı yağmurunun kaynağı 1P/Halley kuyrukluyıldızı. Halley kuyrukluyıldızı Güneş etrafındaki yörüngesini 76 yılda tamamlar. Halley kuyrukluyıldızı Güneş’e yaklaştıkça yüksek ısının etkisiyle uzaya yayılan parçacıklar Dünya’nın atmosferine girdiğinde göktaşı yağmurunu oluşturur.
Halley kuyrukluyıldızının kaynağı olduğu iki önemli göktaşı yağmuru var: ilki mayıs ayında en yüksek etkinliğe ulaşan Eta Kova, diğeri ise ekim ayında en yüksek etkinliğe ulaşan Avcı göktaşı yağmuru.
Mayıs ayının ilk günlerinde akşam olduktan sonra gökyüzünde ortaya çıkan ilk gezegen Mars. Güneş’in batışından sonra batı ufkunun üzerinde görülebilen Mars yaklaşık üç saat sonra batıyor. Jüpiter ise mayıs ayında gece yarısından önce doğu ufkunun üzerinden doğuyor. Jüpiter gözlem için hayli uygun konumda olacağı ve 10 Haziran’da ulaşacağı karşı konuma (bu konumdayken Güneş, Dünya ve Jüpiter sırasıyla aynı hizadadır) yaklaşmaya devam ediyor. Satürn ise Jüpiter’den yaklaşık iki saat sonra doğuyor. Her iki gezegen sabaha kadar gökyüzünde. Güneş’in doğuşundan yaklaşık bir saat önce doğu ufkundan doğan Venüs ufkun üzerinde çok yükselmediğinden gözlem süresi hayli kısa. Merkür ise ayın ilk yarısında gün doğumundan hemen önce kısa süre görülebilir.
Ay 20 Mayıs’ta Jüpiter, 23 Mayıs’ta ise Satürn ile gökyüzünde birbirleriyle yakın görünümde.
Güneş Sistemi’nin en büyük asteroidi ve en parlak cüce gezegeni olan Ceres bu yıl mayıs ayında gözlem için en uygun konumda. Ceres’i 29 Mayıs gece yarısında Yılancı Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz. Ceres’in parlaklığı çıplak gözle fark edilebilecek kadar yüksek olmasa da basit bir teleskop ya da dürbün yardımıyla görebilirsiniz.
Kaynaklar:
Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor.
Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.
Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.
Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.
Gezegenler yıldızların, uydular da gezegenlerin etrafında dolanır. Peki büyük uyduların küçük uydulara sahip olması da mümkün müdür? Eğer bu tür “altuydular” sadece etrafında dolandıkları uydunun kütleçekimi etkisinde hareket etseydi cevap kesinlikle evet olurdu.
Merkür, ağustos ayında, yıl içinde gün doğumundan önce gözlemlendiği zamanlar arasında en parlak görünümde. Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in batışından sonra gökyüzünde görülebilir.
Teknoloji mağazalarından bile kolayca satın alınabilen küçük boyuttaki döner kanatlı İHA’ların devasa yolcu uçaklarına büyük hasarlar vererek uçuş güvenliğini tehlikeye atabileceğini biliyor muydunuz?
Konya Bilim Merkezi tarafından ilki 2018’de düzenlenen Astrofest gökyüzü gözlem etkinliği bu yıl 12-14 Temmuz tarihleri arasında Kapadokya’da gerçekleştirildi. “Herkese biraz gökyüzü!” sloganı ile düzenlenen etkinliğe gençler aileleriyle birlikte katıldı.
20 yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanan Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) geçmişten günümüze birçok araştırmacı astronota ev sahipliği yapıyor. Çoğunlukla altı ay süren görevleri boyunca Dünya’dan uzakta kalan astronotlar, su ve hava gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için ISS’nin özel sistemlerinden yararlanıyor.
Şili’deki ALMA teleskoplarıyla gözlemler yapan bir grup gökbilimci, Dünya’ya yaklaşık 1500 ışık yılı mesafedeki genç bir yıldızın etrafında tuz molekülleri tespit etti. Dr. A. Ginsburg ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Astrophysical Journal’da yayımlandı.