F Klavye Size Ne Çağrıştırıyor? Merhaba arkadaşlar, F klavye (“fe klavye” seklinde okunuyor) size ne çağrıştırıyor? Maalesef, içine bizim de dahil olduğumuz yeni kuşak için F klavye: daktilo, devlet dairesi, problem, eski ve arka kalmışlık kavramları ile tıpkı yerde duruyor beyin haritamızda. iste F klavyeyi “hüzünlü” oluşturan bu algı. Çünkü F klavye dünyadaki bütün klavye dizilişleri arasında en başarılı uygulama olmasına karşın kendi toplumu tarafından en aşırı dışlanan tıpkı zamanda. İsterseniz klavye tarihine baştan bir göz atalım.. Christopher Sholes 1806’ta ticari şekilde başarılı ilk daktiloyu icat ettiğinde o zamanki teknoloji çok fazla hızlı yazmaya müsaade etmiyordu. Çünkü harflerin olduğu kafalar birbirine çarpmakta idi. iste harflerin alfabetik dizi ile değil de QWERTY şekilde dizilmesinin bir sebebi aşırı uygulanan tuşların konum şekilde birbirinden irak olması, bir öbür sebebi de yazan kişiyi genel şekilde olabildiğince yavaşlatmaktı. 1930’lu yıllara kadar bu böyle geldi. Bu dönemlerde hem mekanik teknolojinin ilerlemesi hem de elektronik daktiloların icadI ile yanında bundan sonra kafaların çarpışması sıkıntı olmaktan çıkmıştı. Aynı sürede hızlı yazmak da gitgide daha önemli bir duruma gelmekteydi. Bu amaçla 1936 yılında Washington Üniversitesi’nden Dr.August Dvorak’In öncülüğünde iki aşamalı bir çalışma yapıldı. ilk şekilde İngilizcede kelimelerin kullanım yoğunluğu göz önünde bulundurularak harflerin kullanım sıklığı tablosu çıkarıldı. ikinci şekilde da parmakların fizyonomik nitelikleri göz önünde bulundurularak tuşların noktayı kolaydan zora doğru sıralandı. Ayrıca sesliler sol ele sessizler sağ ele konarak bir el kalkarken öbür elin vurması sağlandı. Ancak bütün bu ustun özelliklerine rağmen, Amerikan toplumunda yaygınlaşmış olan Q klavyenin yerini alması mümkün olmadı. 1950’li senelerde ülkemize baktığımızda ise daktilolarda halen standart bir diziliş göremiyoruz. Daktilo hangi ülkeden ithal ediliyorsa, o ülkenin klavyesini baz saha dizilişte geliyordu. Tabii bu vaziyet önemli açıdan kaynak israfına sebep oluyordu. iste bu amaçla Sultanahmet Ticaret Lisesi’nde Daktilografi Öğretmenliği oluşturan ihsan SITKI Yener öncülüğünde bir ekip kuruluyor. Bu ekip Dr.August Dvorak’In çalışmalarını Örnek alarak Türk Dil Kurumu’nun sözlüğündeki yaklaşık 30.000 kelimede gecen harfleri sayarak, harflerin ağırlık tablosu sağlıyor ve bu çalışmadan elde edilen verilerle parmakların fizyolojik nitelikleri birleştirilerek bugünkü F klavye ortaya çıkarılıyor. Bakalım F Klavyenin Özellikleri Nelerdir: F klavyede yoğun kullanacağınız harfler sorunsuz tercih ettiğimiz parmakların altındadır. Sesli harfler solda, sessizler ise sağdadır. Türkçe kelimelerde sesli sessiz harflerin birbiri ardına gelmesi özelliğinden Ötürü bu yerleştirme sekli yazıcıya hayli süre kazandırmaktadır. Bir el kalkarken bir el iner. Bu biçimde beyin-el koordinasyonu daha sorunsuz olur. Temel dizi denen orta sıradaki harflerin kullanım yoğunluğu %64’tur. Yani parmaklarınızı yerinden hiç kaldırmadan kullandığınız 8 harf ile yazacaklarınızın %55’ini yazabilirsiniz. (U,T ve S’yi saymadan) Aynı biçimde üst sırasının yoğunluğu %24, basılması en zor olan alt sıranın yoğunluğu da yalnızca %12’dir. Sağ elin yoğunluğu %51, sol elin yoğunluğu da %49’dur. Standart Türk Klavyesi Ortaya konan bu çalışmalar neticesinde tasarlanan Türkçe F klavye, 20 Ekim 1955 tarihinde, evvela “Bakanlıklar Arası Standardizasyon Komitesi” tarafından, sonra “Devlet Malzeme Ofisi” ve “Türk Standartları Enstitüsü” anlamında resmen kabul edilmiş; bu arada Gümrükler Kanunu’na da standarda uymayan klavyelerin ithalini yasaklayan bir madde eklenmiştir. Ve Dvorak klavyesinin Amerika’daki başarısızlığının aksine, F klavye yaygınlaşma yönü ile de dünyada esine az rastlanır bir başarı göstermiştir. Artık 10 parmak daktilo eğitimi verici tum okullarda F klavye Öğretilmekte, bütün devlet dairelerinde ve özel sektörde de yalnızca F klavye kullanılmaktadır. Ta ki 1970’li dönemlerde bilgisayarlar ithal edilmeye başlanıncaya kadar. Bilenler bilir, o dönemin IBM mainframe marinalarında bırakın F klavyeyi, Türkçe ira kullanması dahi Önemli bir sıkıntı teşkil eder. Tabii on milyonlarca dolarlık bilgisayarların yalnızca klavyesi F değil diye ülkeye sokulmaması düşünülemez ve yasak delinir. Tabii bu biçimde bilgisayar kullanan ama daha once daktilo ile bir ilişkisi ham ve F klavyenin niteliklerini bilmeyen apayrı bir jenerasyon oluşmaktadır. 90’lI senelerde PC’lerin yaygınlaşmasında bu kitle oncu rol alacaktır ve maalesef Q klavyeyi yaygınlaştıran da gene bu kitle olacaktır. Artık bilgisayar sektöründe Q klavye yaygınlaşmış, F klavye kullanıcıları azınlık mecburiyetinde kalmışlardır. Bilgisayar ithalatının başlamasıyla, TSE ve Gümrükler Kanunu’na, yalnızca mekanik, elektrikli ve elektronik daktilolar için değil, bilgisayarlar için de “TS 2117 – UDK 681.6.065” kodu ve “iki Elle Kullanılan Alfanumerik Klavyelerin Temel Düzeni” baslığı ile (bugün “F Türkçe” diye adlandırılan klavye olarak) tescil edilmiş bulunmaktadır. Yani Q klavyenin ithali hali hazırda Türk standartlarına uymaması nedeni ile yasaktır. Fakat acı bir biçimde bu hükümlerin uygulanması maalesef ihmal edilmektedir. F klavye yaygınlığını gazetecilik, dizgicilik, bankacılık, katiplik benzeri deneyimli bölgelerde sürdürürken, okullarda evlerde ve ofislerin birçoğunda kullanım alışkanlığını kaybetmiştir. F klavye dünya şampiyonu Türk stenograflar (Profesyonel on parmak klavye kullanıcıları) F klavye ile katıldıkları 1967’den bu güne yapılmakta olan hızlı yazma yarılmalarında 34 birincilik kazanmış ve bunların 17’sinde de rekor kırmışlardır. Bu basarının arkasında % F klavyenin Türkçeye uygunluğu yatmaktadır. Hatta bir yarışmada Fransız takımının, “Türkler hızlı yazmak için özel klavye tasarlamış” diye itiraz etmeleri üzerine jüri bu durumu görüşerek “Siz de tasarlayın” seklinde yanıt vermiştir. En son 2006’da Roma’da yapılan yarışmada Emrah Kuyumcu 70 dakikada 7 dilde 26.834 ira yazarak yeni bir rekora imza atmış ve dünya şampiyonu olmuştur. Bu rekorda dikkatimizi çeken bir husus da sudur ki yalnızca Türkçe yazmada değil, F klavye kullanarak 7 dilde yazmada rekor kırmıştır. Yani F klavye yalnızca Türkçe yazmada değil, bütün garp dillerinde avantaj sağlamaktadır. F ve Q Klavye ile İlgili Bazı Mit’ler F klavye eski bir klavyedir: Bilakis F klavye Q klavyeden tam şekilde 95 sene sonra icad edilmistir ve en çağdaş klavye düzenidir. Q klavye dünya standardı bir klavyedir: Tüm Avrupa ülkelerinin kendi klavye düzenleri vardır. Hatta Amerika’da bile uzman sekreterler, zabıt katipleri “Dvorak” klavye kullanmaktadır ve çok sayıda kütüphane ve üniversitede de standart şekilde Dvorak klavye bulunmaktadır. İngilizce yazmak için Q klavye daha uygundur: Tam bilakis Q klavye yazma hızımızı yavaşlatmak için oluşturulmuştur. Oysa F klavye İngilizce hızlı imla klavyesi olan “Dvorak” klavyenin prensiplerine göre icat edildiğinden (mesela seslilerin sol elde sessizlerin sağ elde toplanması gibi) İngilizce yazmada da Q klavye’ye göre daha avantajlıdır. En son Emrah Kuyumcunun 7 dilde yazmada kırdığı rekor bunu teyit etmektedir. Bir defa Q klavyeye alıştım bundan sonra dönemem: Tecrübe ile sabittir ki çok şekilde ova yazan birinin Q klavyeden F klavyeye geçtikten sonra F klavye ile yazma hızının Q klavye ile yazma hızını geçmesi yalnızca üç gün sürmektedir. Q klavye ile de 10 parmak yazmak mümkündür: Evet, Q klavye ile de bakmadan 10 parmak yazılabilir, fakat bu iki parmakla Q klavye kullanmaya göre Önemli bir avantaj sağlamamaktadır. Çünkü çok fazla uygulanan harfler zor erişilen yerlerdedir. Ve orantısız bir biçimde harfler en zor tercih ettiğimiz serce parmaklarımızın altına denk gelmektedir. sorun Türkçede en az uygulanan j harfi Q klavyede en sorunsuz uygulanan sağ işaret parmağının altına denk gelmektedir ki, bu da sağ işaret parmağımızı atıl şekilde beklettiğimiz anlamına gelir.