Avrupa kıtasında yeni kurulmakta olan Özgür Liberland Cumhuriyeti’nin Devlet Başkanı Vít Jedlicka çeşitli üniversitelere bağlı derneklerde bir dizi konferans vermek için geçtiğimiz hafta İstanbul’a gelmişti. Bir süredir Liberland Türkiye ofisi üzerinden takip ettiğim için gelir gelmez röportaj talebinde bulundum. Kırmadı ve bir buluşma gerçekleştirerek sohbet ettik.
Liberland 13 Nisan 2015’de ABD’nin 3. Başkanı olan ve Amerikan Bağımsızlık Bildirgesini hazırlayan Thomas Jefferson’ın doğum gününde kuruldu. Yani yakında bir yılını dolduracak. Liberland’ın yapısı ve geçen bu bir yıl içerisindeki gelişmeleri anlattı Vit Jedlicka.
Röportaj: Tarkan Kaynar
Hatırlatma: Biliyorsunuz, röportaj metnindeki kırmızı linklerde röportajdan fazlası var!
Tarkan Kaynar: Kabul edilmemiş arazi, yani “Terra Nullius” bulursak ülke kurabiliyor muyuz? Bunun uluslararası anlamda kabulü nasıl gerçekleşiyor?
Vit Jedlicka: Bir ulusunuz olmalı bu hakka sahip olmak için. Bir milletiniz olmalı. Bizim böyle bir nüfusumuz var. Böylece ülke kurma hakkını kendimizde buluyoruz.
Tarkan Kaynar: Bu millet şu anda başvuranlar mı?
Vit Jedlicka: Tüm dünyadan 400 bin başvuranımız var ve bu insanlar Liberland ulusuna ait olmakla ilgilenen insanlar. Tabi ki bu 400 bin kişiden değerlendirmeden geçenlere vatandaşlık vereceğiz. Sonuçta bu bizim tercihimiz olacak. Sadece 68 bin kişi şu anda kriterleri yerine getiriyor ve böylece yeni bir formu da doldurmaya başlıyorlar.
Tarkan Kaynar – Toprak ne kadar kişinin yerleşimine müsait?
Vit Jedlicka: Herkesin Liberland’da yaşamasına ihtiyacımız yok. Dışarıda da yaşayabilir insanlar. Bir mimari proje yarışması açtık ve bazı projeler evet gerçekten bu kadar insanı barındırabilecek düzeyde.
Tarkan Kaynar: Liberland'ı resmen tanıyan ülke var mı? Yoksa da resmi görüşmeler oluyor mu?
Vit Jedlicka: Şu anda resmi düzeyde bazı ülkelerle bağlantımız var. Fakat bu bir devlet sırrı olduğu için şu anda açıklayamam. Dünya çapında 10’dan fazla hükümetten de destek alıyoruz.
Tarkan Kaynar: Ama resmen tanıyan şu an yok herhalde değil mi?
Vit Jedlicka: Evet şu anda tanıyan hiçbir ülke yok fakat uluslararası hukuk aynı zamanda bir devletin var olması için tanınmasının gerekli olmadığını da söylüyor. Şu anda bizim için en önemli faktör komşularımızla iyi ilişkiler içerisinde olmak. “De Jure” yani hukuki tanınma sadece bu pastanın tepesindeki kiraz olacak, önemli olan iyi geçinmek.
Tarkan Kaynar: Ülkenin Liberalizm ile bağı nedir?
Vit Jedlicka: Biz Liberland’da özgürlüğe inandığımız için evet bu bizim ideolojimiz ve dünya çapında gerçek anlamda ve sonuna kadar liberalizmi uygulayabilen ülke yok. Evet Liberland bu ideoloji etrafında kuruluyor. Liechtenstein veya Hong Kong gibi ülkeler bizim idealimize daha yakınlar ve bildiğiniz gibi bu ülkeler dünya üzerindeki en zengin ülkeler.
Tarkan Kaynar: Liberland ile ilgili bazı sorular ve şüpheler var. Kapitalist yatırım alanı, ileride işgal edilir vs gibi... Bunlara ne gibi açıklık getirebilirsin?
Vit Jedlicka: Komşularımızın bizi işgal etmesi gibi bir korkumuz yok çünkü Liberland çok pozitif bir ideoloji üzerine kuruluyor. Kendisi de öyle bir tehditte bulunmuyor. Böyle bir şey görmüyorum. Başka bir ülke, ki biz onlara zenginlik getiriyorsak niye bizi işgal etsin ki? Sorunun ilk kısmına dönersek; Liberland bir girişim ama aynı zamanda tam anlamıyla bir ülke.
Tarkan Kaynar: Asayiş ne şekilde sağlanacak? Vergi sistemi nasıl sağlanacak?
Vit Jedlicka: Devlet sadece diploması, güvenlik ve adaletten sorumlu olacak, bunun ötesindeki hiçbir alana karışmayacak. Gönüllü vergi sistemini tanıtıyoruz. Bu gerçekten devrimci bir kavram. İnsanlar istedikleri kadar vergi ödeyebilecekler ve bu vergiler aynı zamanda spesifik alanlar için ödenecek. Mesela daha çok güvenlik istediklerini düşünürlerse güvenliğe yatırım yapabilecekler.
Tarkan Kaynar: Yaşa ve yaşat mottosu ne şekilde gerçekleşecek? Yaşam haklarına saygı ve yaşatma kültürü nasıl olacak?
Vit Jedlicka: Devletin insanlardan zorla vergi gasp etmesini engelleyerek bu kültürü yerleştireceğiz.
Tarkan Kaynar: Vatandaşlık başvurusu kriterinde neden Nazilerle komünistler bir tutuluyor? Birbirleriyle savaşmış bu iki kesim neden aynı görülebiliyor?
Vit Jedlicka: Savaşmadan önce uzun yıllar müttefiktiler Molotov-Ribbentrop Paktı’nda olduğu gibi…Ve birbirilerine çok benzeyen ideolojiler bunlar. Her ikisi de insan özgürlüğüne karşı olan ideolojiler. Bunun dışında hırsızları da istemiyoruz Liberland’da.
Tarkan Kaynar: Hırsızlık bir adi suç sicili. Ama siyasi düşünce bir fikri durum ve değişkenlik gösterebilir. Irkçı veya komünist bir partiye üye olan kişilerin bile fikirleri değişebiliyor. O zaman nasıl değerlendiriliyor?
Vit Jedlicka: Bu değerlere inanmayı bırakırlarsa tabi ki vatandaşımız olabilirler.
Tarkan Kaynar – Bir Türk vatandaşı Liberland vatandaşlığına kabul edilirse Türkiye henüz tanımadığı için Türk vatandaşlığından çıkarılma durumu var mı?
Vit Jedlicka: Türk hükümeti tarafından da böyle bir zorlama olacağını düşünmüyorum. Biz de vatandaşlıklardan bir tanesini seçmeye zorlamayacağız. Çifte vatandaşlıkla ilgili hiçbir sorunumuz yok.
Tarkan Kaynar: Hırvatistan ile ilişkiler ne aşamada? Sırbistan kabullenirken onlar neden kabullenmiyor?
Vit Jedlicka: Hırvatistan Liberland’ın etrafına küçük bir polis gücü yerleştirdi. Hırvatistan’a bu açıdan sınırlarımızı koruduğu için minnettarız (gülüşmeler). Belki bu açıdandır. Bu bayrak dikildiği zaman alanın hakimiyetini sağlamak için hazır değildik. Aynı zaman da henüz bir anayasamız, yasalarımız da yoktu. Şu anda hazırız. Yani tam olarak tanınabilir bir ülkeyiz.
Tarkan Kaynar: Şu anda Liberland’a girebiliyor musunuz?
Vit Jedlicka: Bir prosedür var ama bunu kullanmak istemiyoruz henüz. Tüm dünyadaki bizim elçiliğimizi yapan insanları organize ediyoruz ve Liberland’ın nasıl bir yerleşime sahip olacağı hakkında organize bir plan yapıyoruz şu anda.
Tarkan Kaynar - Tuna nehri ileride yine yatak değiştirirse ülke sınırları da değişecek. O zaman ne olacak?
Vit Jedlicka: Tuna Nehri’nin yatağının yerini değiştireceğini düşünmüyorum. Sırbistan ile Hırvatistan tarafındaki sınırlar da kesin biçimde çizilmiş durumda.
Tarkan Kaynar: Nasıl başvuru yapıyoruz? Türkiye'de fiziki bir ofis düşünülüyor mu?
Vit Jedlicka: İnternet sitesi üzerinden bedava başvuru formunu dolduruyorsunuz. Zaten bir ofisimiz var burada. 10 kişi kadar ofis çalışanı var. Türkiye’ye bir dahaki gelişimde resmi olarak ofisi açmış olacağız.
Tarkan Kaynar: Ne zaman geleceksiniz bir daha?
Vit Jedlicka: Mayıs ayında World Humanitarian Summit 2016 için geleceğim.
Tarkan Kaynar: Mülteci sorununa bakışı nedir Liberland’ın?
Vit Jedlicka: Liberland'e Hollanda, Danimarka, İsviçre, İsveç, ABD ve diğer batı ülkelerinden çok fazla mülteci akmaktadır. Ortadoğu’dan yerleşimimize yardım etmek isteyen neredeyse hiç mülteci yok. Bütün insanları Liberland'i gerçekleştirmek için davet ediyoruz ve bizim milli ideolojimizi paylaştıkları sürece aralarında ayrım yapmıyoruz.
Liberland Türkiye Ofisi