Transkript
1 kapak 01 Zorlu Grubu iç iletişim yayınıdır. Üç ayda bir yayımlanır. Ekim-Kasım-Aralık 31 Değer katan inovasyon
2 editör 01 Keşfetmek için yeni gözlerle bakmalı Son aylarda, ekonomik ve siyasi anlamda dünya düzeninin tarihi bir değişim içinde olduğunu görüyoruz. Bir yandan ekonomide eksenin yön değiştirmesi, öte yandan yakın coğrafyamızda yaşanan siyasi dönüşüm, yeni bir dünya nın kurulmakta olduğunu bizlere hissettiriyor. Siyasi gelişmeleri bir yana bırakırsak, ekonomide kuralları yenilikçilerin belirleyeceğini, dolayısıyla Ar-Ge nin yine baş aktör olacağını biliyoruz. Zorlu Grubu olarak başarımızın anahtarı, araştırma-geliştirme ve yenilikçiliği, kurum kültürümüzün en temel öğesi olarak kabul etmemiz olmuştur. Cesur, yenilikçi ve değişime açık bir Grup olarak, dünyadaki gelişmeleri dikkatle takip ediyor, fırsatları inceliyor, faaliyet gösterdiğimiz sektörlerde daima öncüyüz ve örnek işlere imza atıyoruz. Yenilikçilerin öncüsü Vestel, bugün teknoloji ve tasarım geliştirme yetkinliğiyle dünyanın en büyük üreticilerinden biri konumuna ulaşmıştır. Yenilikçiliğe ve tasarıma yatırım yapıyor ve bu yatırımı kazandığımız uluslararası tasarım ve patent ödülleri ile tescilliyoruz. Ev tekstili sektöründeki lider markamız Zorlu Tekstil in başarısının arkasında da yenilikçiliğe ve Ar-Ge ye verdiğimiz önem yatıyor. Farklı teknolojiler kullanarak, çok özel ürünler geliştiren Zorlu Tekstil, son günlerde, güneş enerjisinden elektrik üretimi sağlayan kumaşlar üretmek üzere bir proje başlattı. Türkiye nin bu alanda elde edeceği başarılar ile tekstil ekonomisine de önemli bir katkı sağlayacağına inanıyorum. Enerji sektöründe, üretim faaliyetlerinin çevresel etkilerinin azaltılması, önümüzdeki dönemin en önemli gündem maddelerinden biri Bu doğrultuda yenilikçi ve Ar-Ge ye dayanan bir anlayışla çalışmalarını sürdüren Zorlu Enerji, Temiz Kömür Teknolojileri projesiyle önemli bir değer yaratacak. Bu proje ile kömürün çevreye olan zararlı etkisinin en aza indirilmesi sağlanacak ve böylece kömür kaynaklarının temiz elektrik enerjisi üretiminde kullanılması mümkün olacak. Her alanda olduğu gibi gayrimenkul alanında da çıtayı yüksek tutuyoruz. Başta Zorlu Center olmak üzere, tüm projelerimizle gayrimenkul sektöründe yeni bir ufuk açtığımıza inanıyorum yılında dünya çapında konuşulacak projeleri hayata kazandıracak, Türkiye nin sosyal ve kültürel yaşamına yenilikçi ve farklı bir soluk getireceğiz. Gerçek keşif, yeni diyarlar bulmak değil, yeni gözlerle bakmaktır sözünü, önümüzdeki dönemde daha sık hatırlar olacağız. İnanıyorum ki, faaliyette bulunduğumuz her sektörde sahip olduğumuz yenilikçi bakış açısıyla, değişimin tetikleyicisi olmaya devam edeceğiz. Sevgi ve saygılarımla, Ah met ZOR LU
3 02 içindekiler Türkiye de ve Dünya da Zorlu Dergisi, Zorlu Holding A.Ş. yayınıdır. Para ile satılmaz. Kapak 04 İnovasyon gücünüze güç katar 26 Zorlu Center Satış Ofisi de benzersiz 28 WAF ın yıldızı Zorlu Gayrimenkul 30 Enerjimiz Çocuklar İçin 32 Zorlu Enerji Grubu nun 2011 yol haritası 34 Tasarımın kalbi 46 Bir De Sen Tasarla 09 başladı 47 En özel hediyeler için Evin en şık köşesi artık mutfak 50 Linens yeni koleksiyonunu tanıttı 51 Linens Sofya mağazası açıldı! 52 Linens Akademi de 2010 eğitimi 53 Taç a Desing Turkey ödülü 56 Hedef 80 bin çocuğa daha ulaşmak 58 Oz Büyücüsü çocuklarla buluştu 62 Sağlık 64 Kişisel gelişim 66 Sorunlar diğitalleşti 68 Kültür sanat 70 Sanata yeni bir bakış 74 Damak tadı 76 Gökyüzünün getirdikleri 80 Kısa kısa 82 English summaries Zorlu Holding A.Ş. Adına Sahibi Olgun Zorlu Genel Yayın Yönetmeni ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Yaprak Özer Yayın Kurulu Vedat Aydın, Lale İlalan, Necmi Kavuşturan Yayın türü: Yerel, süreli, 3 aylık İçerik ve Tasarım Uygulama indeks içerik-iletişim danışmanlık Kore şehitleri Cad. Atılım İş Merkezi No: 28 K: 4 D: Zincirlikuyu-İstanbul Tel: Faks: web: Yayın Direktörü Fülay Yaşa Yayın Editörü Umut Bavlı Editörler Taner Gezer Yazı İşleri Esra Melek Yiğitsözlü, İsmail Polat
4 03 16 İyi olmak yetmez 18 Zorludan eğitime büyük destek 20 Elektrik ticaretine yoğunlaşacağız 24 MAPIC te Zorlu Center a büyük ilgi 36 Yeni trendler Heimtextil de 42 Dostlar Buluşması Antalya da gerçekleşti 54 Taç 2011 buluşması İstanbul da gerçekleştirildi 60 Hobiler işinize olumlu yansıyor Görsel Yönetmen Esen Ataman Kürklü Grafik Tasarım Serkan Bengin, Emre Ergül Fotoğraflar İdari İşler Aslı Bilgiç Katkıda bulunanlar Metin Salt Renk Ayrımı ve Basım Müka Matbaacılık İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Eskop Sanayi Sitesi C 7 Blok No: 410 İkitelli / İstanbul Telefon: Dergi Yönetim Yeri Zorlu Plaza, Avcılar - İstanbul Telefon: Faks: e-posta: Zorlu Dergisi nin içerik ve tasarımı İndeks İçerik İletişim Danışmanlık tarafından yaratılmış olup, Fikir ve Sanat Eserleri Yasası kapsamında eser olarak koruma altındadır. Zorlu Dergisi nde yayınlanan yazı ve fotoğrafları yayma hakkı ve Zorlu markası ve logosu Zorlu Holding A.Ş. ye aittir. Kaynak gösterilse dahi, hak sahiplerinin yazılı izni olmaksızın ticari amaçlarla kullanılamaz. Dergide yayınlanan yazılar, yazarların kişisel görüş, yorum ve tavsiyelerini içermektedir, İndeks İçerik İletişim Danışmanlık veya Zorlu Holding A.Ş., yazılarda yer alan bilgi, görüş ve tavsiyeler nedeniyle doğabilecek maddi veya manevi zararlardan hiçbir şekilde sorumlu değildir.
5 04 kapak İnovasyon gücünüze güç katar İnovasyon, birçok şirketin başarısı için artık vazgeçilmez bir kavram. Hemen her yerde inovasyondan söz ediliyor. Şirketler inovatif olabilmek için elinden geleni yapıyor. Yenilenme olarak Türkçeleştirilen inovasyonun ne olduğunu tam olarak anlayabilmek için sözcüğün köklerini de araştırmak gerekiyor. İnovasyon, Latince bir sözcük olan yeni ve değişik bir şey yapmak anlamına gelen innovare den türetilmiş. Dolayısıyla, Türkçe de kullanılan yenilenme sözcüğü inovasyonu tam olarak karşılayamıyor. İnovasyon, tek bir sözcükle karşılanamayacak kadar geniş bir kavram. En basit tanımıyla inovasyon, farklı, değişik, yeni fikirler geliştirmek ve bunları uygulamak. Bu fikirler, daha önce çözülmemiş sorunları çözmek veya daha önce karşılanmayan ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla geliştirilebilir. Zaten var olan pek çok ürün ve hizmeti daha güzel, daha kullanışlı, daha çok insanın işine yarayacak hale getirmeyi amaçlayabilir. Bu fikirlerin hayata geçirilmesi ve ortaya ürün, hizmet veya iş yapış yöntemlerinin çıkarılmasıyla ve ardından bu ürün ve hizmetlerin satılmaya veya iş yapış yöntemlerinin uygulanmaya başlanmasıyla inovasyon yapılmış olur. Günümüzün hızla değişen rekabet ortamında şirketler ayakta kalabilmek ve güçlerini artırabilmek için ürünlerini, hizmetlerini ve üretim yöntemlerini sürekli olarak değiştirmek zorundalar. İnovasyon tam da bu noktada devreye giriyor ve kurumların gücüne güç katan bir kavram halini alıyor. İnovasyon, yalnızca yaratıcılık değil, işe yarayan yaratıcılık da gerektiriyor. Yeni fikirler, uygulanabilir olduğu takdirde inovatif olarak tanımlanabilir. İnovasyonda yaratıcılığın ustalıkla birleştirilebilmesi önem taşıyor. İnovasyon her yerde İnovasyon denince akla ilk olarak genelde ürün ve hizmetlerde farklılaşma gelir. Ancak inovasyon, bir kurumun tüm süreçlerinde kendine yer bulabilen bir kavram. Dağıtımda, markada, müşteri deneyiminde, iş modelinde de inovasyon yapılabilir. İnovasyon, farklı, değişik, yeni fikirler geliştirmek ve bunları uygulamaktır. Bu fikirler, daha önce çözülmemiş sorunları çözmek veya daha önce karşılanmayan ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla geliştirilebilir. Dünyaca ünlü yönetim bilimci Peter Drucker ise inovasyonun tanımını, verimlilikte yeni bir boyut yaratan değişim şeklinde yapıyor. İnovasyon süreci, bilginin ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştürülmesi olarak tanımlanır. Bu nedenle de teknik, ekonomik ve sosyal süreçlerin oluşturduğu bir bütündür. Bireylerde ve toplumda değişime olan istek, yeniliğe açıklık ve girişimcilik ruhuyla özdeşleşen bir kültür gerektirir. İnovasyon için fırsatları ararken Şu an mümkün olanı daha çok değer elde eder hale nasıl getirebiliriz? sorusuna yanıt aramak gerekir. Başarılı bir inovasyon, farklı düşünmek ve farkı yapmakla gerçekleşir. İnovasyon icat mıdır? İnovasyon icat değildir. İcatların sonuçlarından yararlanabilir, ancak asıl önemli olan ekonomik getirisi olan, henüz yapılmamış, bilinmeyen bir şeyleri yapmaktır. Mevcut ürünlerde, hizmetlerde ve süreçlerde tamamlanmayı bekleyen küçük parçalar, büyük inovasyonları doğurur. Sony ye milyarlarca Dolar
6 05 İnovasyon, yeni bir şey icat etmek anlamı taşımıyor. Mevcut ürünlerde, hizmetlerde ve süreçlerde tamamlanmayı bekleyen küçük parçalar, büyük inovasyonları doğurur. Mevcut yapıda gerçekleştirilecek küçük bir dokunuş adeta sihirli sonuçlar doğurabilir.
7 06 kapak İşletmelerin rekabet avantajlarını koruyabilmeleri için sürekli olarak inovasyon yapmaları gerekir. Bunun için de ürettikleri ürünleri ve sundukları hizmetleri daha iyi, daha yararlı, daha kaliteli ve daha çekici hale getirmenin; yaptıkları işleri daha iyi, daha etkin ve daha verimli yapmanın yollarını ararlar. kazandıran Walkman, kasetçalarların küçültülüp kulaklık eklenmesi dışında bir şey değildi. Elektrikli süpürge J. Murray Spengler tarafından icat edilmiş olsa da ticarileştirilmesini ve satışını W. H. Hoover adlı bir deri imalatçısı gerçekleştirdi. Bunun için de Spengler adı değil, Hoover adı dünya çapında bilindi ve yayıldı. İşletmelerin rekabet avantajlarını koruyabilmeleri için sürekli olarak inovasyon yapmaları gerekir. Bunun için de ürettikleri ürünleri ve sundukları hizmetleri daha iyi, daha yararlı, daha kaliteli ve daha çekici hale getirmenin; yaptıkları işleri daha iyi, daha etkin ve daha verimli yapmanın yollarını ararlar. Müşterilerin değişen ihtiyaçları, yeni müşteri istekleri, teknolojideki gelişmeler gibi pek çok fırsat onların inovasyon fikirleri geliştirmelerini sağlar. Başarılı bir inovasyon için Bazen şirketler bir noktada yeni gelişme platformları tanımlama ve geliştirme konusunda başarısızlığa düştüklerini fark ediyorlar. Bu sorundan muzdarip şirketler incelendiğinde inovasyon başarısızlığının hepsinin ortak bir yapıda geliştiği ve genel anlamda üç ayrı nedeninin olduğu ortaya çıkıyor: İş birimi başarısı, Sorumluluk paylaşımı, Aşırı güven İş birimi başarısı: İş birimlerinin birçoğu cirodan daha hızlı kar etmeye çalışıyor. Maliyeti düşürme daha büyük bir önceliğe sahip olduğu için de bu durum büyümeye yapılan yatırım miktarını ve çeşitliliğini azaltıyor. Yeni platformlara yatırım yapma ve kar elde etme arasında tansiyonun olması çok doğal. Maliyet düşürmenin önceliği de tartışılmaz. Fakat önemli olan maliyeti, şimdiki ve gelecekteki karı etkilemeyecek ve ARGE pro- İnovasyon türleri Ürün İnovasyonu: Bir işletmenin farklı, yeni, değişik bir ürün geliştirmesi ve bunu pazara sunması, ürün inovasyonu yapması anlamına gelir. Ancak işletmelerin ürün inovasyonu yapması için mutlaka yeni bir ürün üretmesi gerekmez. Mevcut ürünlerini daha iyi, daha kaliteli, daha üstün özelliklerde yapmak için değiştirir ve farklılaştırırlarsa da ürün inovasyonu yapmış olurlar. Hizmet inovasyonu: İşletme tarafından pazara sunulan, alıcılara sağlanan faydalar hizmet olarak adlandırılır. İşletmeler hem ürün hem de hizmet sunabildikleri gibi sadece ürün veya sadece hizmet sunabilirler. Bir işletmenin yeni, farklı ve değişik bir hizmet geliştirip bunu müşterilerine sunmasının adı hizmet inovasyonudur. Ürün inovasyonunda olduğu gibi hizmet inovasyonunda da daha önce sunulmayan bir hizmeti sunmak şart değil. Zaten sunulmakta olan hizmetleri daha çok müşteri çekecek şekilde çok farklı şekillerde değiştirmek ve farklılaştırmak da hizmet inovasyonu yapmak anlamına gelir. Pazarlama inovasyonu: Ürün ve hizmetler pazara sunulmak amacıyla geliştirilir ve üretilir. Ürün ve hizmetlerin daha çok satılması için daha fazla sayıda müşteri çekebiliyor olması gerekir. Daha fazla müşteri çekebilmek için ürün ve hizmetlerde farklı, değişik ve yeni tasarımların, ambalajların ve pazarlama yöntemlerinin geliştirilip kullanılması pazarlama inovasyonu olarak adlandırılır. Organizasyonel inovasyon: İşletmeler yalnızca ürün ve hizmetlerini geliştirip farklılaştırarak inovasyon yapmazlar. İşletmenin rekabet avantajı yakalayıp bunu koruyabilmesi için çalışma ve iş yapış yöntemlerini geliştirmesi, farklılaştırması ve yenilemesi gerekir. Bu, geliştirme, farklılaştırma ve yenileme faaliyeti organizasyonel inovasyon olarak adlandırılır. Teknolojik inovasyon: Teknolojik ürün ve süreç inovasyonunu kapsar. Burada ürün, hem fiziksel bir ürünü hem de hizmeti ifade eder. Teknolojik olarak yeni bir ürünün veya sürecin geliştirilmesinin yanı sıra mevcut ürün ve süreçler de önemli teknolojik değişikliklerin yapılması da bu kapsamda değerlendirilir. Ürünün pazara sunulması ve sürecin üretimde kullanılması ile inovasyon gerçekleştirilmiş olur. Teknolojik ürün inovasyonu, tüketiciye yeni veya iyileştirilmiş hizmetler sunmak amacıyla performans özellikleri artırılmış bir ürünün geliştirilmesini,/ticarileştirilmesini ifade eder. Teknolojik süreç inovasyonunda ise yeni veya önemli ölçüde gelişmiş bir üretim ya da dağıtım yönteminin uygulanması söz konusudur. Kaynak: kurumsalzeka.com
8 07 jelerinin önüne geçmeyecek şekilde düşürmek. Aynı zamanda, birimler büyüyüp geliştikçe, daha çok kendi içine dönük, hem organizasyon içinden hem de dışarıdan gelen yeni fikirlere kapalı bir hal alıyor. Sorumluluk paylaşımı: Bazı şirketler projelerden sorumlu olarak birini atamanın yaratıcılığı öldürdüğünü düşünüyor ve çalışanlara yüksek oranda özgürlük tanıyor. Bu yaklaşım milyonlarca Dolar ın planlaması iyi yapılmamış projelerde boşa gitmesine neden olabiliyor. Öte yandan bazı şirketler de tam tersi yönde hata yapıyor. Proje inisiyatifi bir müdüre atanıyor ve o kişi hem bütçeden hem de işin zamanında yerine getirilmesinden sorumlu oluyor. Fakat bu seferde yaratıcı fikirlerin önüne geçilmiş oluyor ve proje yine işe yaramıyor. Çözüm interaktif ortamda çalışabilecek bir takım yaratmak, takımın başına da kontrol mekanizması gibi çalışacak bir yönetici getirmekte yatıyor. Böylece hem yaratıcı fikirlerin ortaya çıkması ve değerlendirilmesi sağlanıyor hem de bütçe ve zaman kriterlerine bağlı kalınıyor. Aşırı güven: Şirket yöneticilerinin başarı için karşılarında duran engelleri ve tehlikeleri haddinden fazla küçümsemesine de yaygın olarak rastlanıyor. Savaş gemisi kaptanları bile küçük tekneler kullandıklarında kendilerinden çok emin davranmazken, yöneticiler bir kere büyük şirket yönettikleri zaman her türlü şirkette başarılı olabileceklerini düşünebiliyor. İnovasyon devi Finlandiya Dünya Ekonomik Forumu nun yaptığı rekabetçilik araştırmalarına göre son yılların rekabet gücü en yüksek ülkelerinden biri Finlandiya. Finlandiya, inovasyona yaptığı yatırımla, güçlü bir ekonomi ve yaşam seviyesi yüksek bir toplum yaratmayı başardı. Fin hükümeti, yaklaşık 20 yılı önce inovasyona büyük kaynaklar ayırmaya ve inovasyonu teşvik eden bir ortam yaratmaya başladı. Bu yatırımlar, ekonomik durgunluk dönemlerinde bile azalmadı ların başında yaşanan ve işsizliği yüzde 20 lere tırmandıran krizin etkileri de bu sayede hızla atlatıldı. Krizden hemen sonra kapsamlı bir ulusal eğitim ve araştırma programı başlatıldı. Bu programın bir gereği olarak üniversiteler ve şirketler arasında güçlü bir ağ kuruldu. Böylelikle ormancılığa ve tarıma dayanan ekonomi, yerini hızla sanayiye dayalı ekonomiye, ardından da inovasyon ekonomisine bıraktı li yıllarda, bilişim teknolojileri sektörü Finlandiya ekonomisinin itici gücü haline geldi. Bunun yanında, metal ve mühendislik sektörleri ile orman ürünleri sanayisinde de inovasyona dayalı rekabetçilik devlet tarafından desteklenmeye devam etti.
9 08 kapak Korteks, iplikten elektrik üretecek Bursa da üretim yapan Zorlu Grubu na bağlı Korteks İplik, polyester ipliğe nano boyutta kaplama yaparak güneş enerjisinden elektrik üreten kumaşlar üretmek için proje başlatıldı. Eylül 2010 da başlayan araştırmanın bir yıl sürmesi hedefleniyor. Mutlu Sezen Bursa Organize Sanayi Bölgesi nde faaliyet gösteren Zorlu Grubu na bağlı Korteks İplik, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, İstanbul Teknik Üniversitesi nden Prof. Dr. Ali Demir, Dokuz Eylül Üniversitesi nden Ayşe Bedeloğlu ile birlikte nano teknolojiyle güneş enerjisinden elektrik üreten iplik geliştirmek için çalışmalara başladı. Eylül 2010 da başlayan araştırmanın bir yıl sürmesi hedefleniyor. Projenin ilk aşamasında fotovoltaik malzemenin ipliğe kaplanıp kaplanmayacağını deneyeceklerini söyleyen Korteks ARGE Müdürü Mutlu Sezen, Işık ve elektriğin birleşimi olan fotovoltaik malzemelerin tekstillerle, çeşitli yöntemler kullanılarak bir araya getirilmesi, son yıllarda araştırmacıların büyük ilgisini çekti. Biz de sanayi, üniversite ve devlet işbirliğiyle böyle bir proje geliştirmeye karar verdik. Polyester ipliğin üzerine nano boyutta elektrik üretebilecek organik malzeme kaplayacağız. Güneş enerjisini kullanarak güneş filmlerindeki yapıyı ip yapısında elde etmeye çalışıyoruz. Proje gerçekleşirse fotovoltaik bir lifin üretilmesi, her türlü tekstil yapısının (çeşitli dış giysiler, perdeler, çadırlar, sırt çantaları gibi) bu liften elde edilebilmesi demektir. Bu lif alınıp dokunulabilecek, yani kumaş elde edilebilecek. Böylece güneş filmlerine göre daha esnek kullanım alanları oluşacak. İnce bir yapıya sahip olan kumaş istenildiği an katlanıp açılabilecek ve Güneş enerjisini elektrik enerjisine dönüştürecek diyor. Taşınabilir elektronik cihazların elektrik ihtiyacını karşılayabilecek fotovoltaik lif ve tekstiller, yüksek katma değere ve ileri fonksiyonlara sahip olduğu için tekstil endüstrisinin ve akıllı tekstil ihracatının gelişmesi için gelecek vaat ediyor. Z: Korteks olarak iplikten güneş paneli üretmek için araştırmalara başladınız. Bu fikir nereden çıktı? 2009 yılı Eylül ayında Avusturya nın Dornbirn kentinde 48. si yapılan suni ve sentetik elyaflar kongresinde, Dokuz Eylül Üniversitesi nden Doç. Dr. Ayşe Çelik Bedeloğlu, İTÜ den Prof. Dr. Ali Demir ile aynı konuda yaptığı kendi doktora çalışmasında; Avusturya daki Linz Organik Solar Piller Enstitüsü nde değişim programı kapsamında yaptığı deneyleri polimer bazlı kompozit malzemeler ile foto-voltaik tekstil yapıları oluşturulması konulu bildirisinde foto-voltaik film oluşturma ve bunu yüzeylere kaplama çalışmalarında aldığı başarılı sonuçları yayınladığı zaman, bunların lif üzerine uygulanabildiğinde daha esnek yapıda hatta giyinebilir tekstil çözümleri oluşturulmasından söz etti. Ayşe Hanım ın verdiği bildiriye gösterilen ilgi yüksek olunca ve benzer konuda İspanyol Leitat Teknoloji Merkezi nden akademisyenler Enertex adlı giysilerde termo-
10 09 elektrik pil sistemleri üzerine yaptıkları Electricity Generation Project adlı bir sunum yapınca oldukça ilgimizi çekti. Yeni oluşan ileriye yönelik bir teknoloji geliştirme yarışında bizim de yer almamız gerektiğini düşünerek Demir ve Bedeloğlu ile yaptığımız görüşmede, ülkeye dönünce Sanayi Bakanlığı destekli küçük bir Santez projesi oluşturarak nano boyutta organik solar pil yapılarının polyester lif üzerine uygulanması üzerine bir araştırma projesi başlatmaya karar verdik. Z: Benzer örnekler var mı? İspanyolların bir projesi var. Fakat bu lif üzerine uygulamadan ziyade pilin kumaşa entegre edilmesi üzerine ve oldukça kaba bir yapı oluyor. Ayrıca Avrupa 7. Çerçeve Programları kapsamında 2008 yılı Kasım ayında başlamış 15 ortaklı 4.2 milyon Avroluk 3 yıllık bir proje var. Bu projede farklı liflerden fotovoltaik tekstiller oluşturulması amaçlanıyor. Bu projede en son Şubat 2009 yılında organik ve inorganik foto-voltaik (PV) pillerin iç ve dış katmanların oluşturulması ve yüzeye depozite edilmesi rapor edildi. O zamandan beri herhangi bir gelişme raporu yayınlanmadı. Ayrıca ABD de Georgia Teknoloji Enstitüsü nde çinko oksit ile nano yapılarda fiber optik PV piller üzerine çalışmalar var. Z: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi ile işbirliği yaparak bu projeyi hayata geçirmeyi planlıyorsunuz. Bu çalışmanın sürecini ve izlediğiniz yolu anlatır mısınız? Aslında öncelikli olarak 1 yıllık küçük bir doktora projesi yazarak bu işin yapılabilirliğini ortaya koymak ana fikrimizdi. Prof. Dr. Ali Demir hocanın proje yürütücüsü olduğu Doç. Dr. Ayşe Çelik Bedeloğlu ve 1 doktora öğrencisi, 1 yüksek lisans öğrencisi ve 1 firma ARGE çalışanının yer alacağı proje çalışmaları ve planını belirlememizin ardından, Mayıs ayında Sanayi Bakanlığı nda proje paneli yapıldı. Projenin onaylanmasından sonra Ağustos ayında Sanayi Bakanlığı/İTÜ/Korteks arasında üçlü proje sözleşmesi imzalanmasının ardından Eylül ayında üniversitede çalışmalar başladı. Z: Eylül 2010 da başladığınız projeyi bir yıl içinde tamamlamayı düşünüyorsunuz. Bu bir yıllık süreçte nasıl bir çalışma takviminiz olacak? Projenin aşamalarında kaplama, güneş simülasyonu ve ölçüm için gerekli ekipmanların temini sonrası, lif yüzeylerinin hazırlanması, nano malzemelerin uygulanması ile lif yapılı örnek güneş pilleri imal edilecek. Ölçümlerin gerçekleştirilmesi ve istatistiksel değerlendirilmesi sonucunda oluşturulan pillerin fotovoltaik performansının yorumlanması ile Santez projesi bitirilecek. Z: Projenin Korteks e sağlayacağı avantajlar neler olacak? Hedefleriniz nelerdir? Türkiye de tekstil sektörünün, özellikle son yıllarda dünyadaki ekonomik değişimlere paralel olarak zor bir duruma girdiği gözleniyor. Genel bilinen tekstil ürünleri konusunda, uzak doğu ülkeleri ile rekabet etmek giderek zorlaşıyor. Ancak üretimi, bilgi ve teknoloji gerektiren fonksiyonel tekstillerin imalatı ve pazarlanması, Türkiye deki tekstil sektörünün ilerlemesi açısından yararlı oluyor. Fotovoltaik lif ve tekstiller de bu açıdan katma değeri ve rekabet değeri yüksek ürünler olarak üretilip ihraç edilebilecek. Henüz ticari olarak dünya piyasasında yer almayan böyle bir ürünün Türkiye de üretilmesi ülke ekonomisine katkısı açısından olumlu sonuç verecektir. Bu bağlamda Avrupa ve Ortadoğu nun lider polyester lif üreticisi olan firmamız, doğal olarak ticari beklentiler nedeniyle de bu projeyi desteklemeye karar verdi. Projede laboratuvar boyutunda yapılan çalışmalar olumlu sonuç verirse, pilot ve endüstriyel boyutta geliştirme çalışmalarına başlayacağız. Z: Projenin tekstil endüstrisine ve akıllı tekstil ihracatına ne gibi katkıları olacak? Dünya genelinde, son yıllarda tekstil sektörü yapısının hızla değişmesi ile Türkiye de diğer Avrupa ülkeleri gibi katma değeri yüksek, daha özel ve kaliteli tekstil ürünlerinin üretimine yöneldi. Yenilenebilir ve temiz enerji teknolojileri arasında belki de en fazla dikkat çekenlerden bir tanesi, sınırsız güneş enerjisini kullanarak elektrik enerjisi üretilmesini sağlayan fotovoltaik teknolojisidir. Önerilen projede fotovoltaik etki sağlanması için güneş enerjisini kullanarak elektrik enerjisi üretebilecek bir tekstil lifi elde edilmesini amaçlanıyor. Üretilecek fotovoltaik lif, ileride kendi elektriğini üreten akıllı tekstillerin (giysiler ve çadırlar gibi) imalatında kullanılabilecek. Bu proje kapsamında, çeşitli kimyasal maddeler ve yöntemler kullanılarak polyester tekstil lifi üzerinde, fotovoltaik etki geliştirilecek. Bu çalışma, enerji üreten giysiler ve tekstil ürünleri geliştirilmesi konusundaki araştırmaları tetikleyecek ön bir adım teşkil edecek. Bu proje kapsamında üretilen esnek fotovoltaik lifler, ileride fotovoltaik tekstil üretiminde kullanıldığında esnek, hafif, kolay taşınabilir, rulo yapılabilir veya katlanabilir, fotovoltaik ürünler elde edilebilecek. Türkiye nin bu konuda, dünyada çalışma yürüten ülkeler arasında yer alması ve böyle bir ürünün Türkiye de gerçekleştirilmesi, Türk ekonomisine de katkı sağlayacaktır.
11 10 kapak Zorlu Enerji den çevreci kömür Enerji alanında inovatif çalışmalarıyla öne çıkan Zorlu Enerji Grubu, Türkiye de ilk defa gerçekleştirilecek olan yeşil kömür projesi, ODTÜ ile işbirliği kapsamında yürütülen santral geliştirme projesi ve Gökçedağ Rüzgar Santrali nin inşaatına yönelik habitat restorasyonuyla dikkat çekiyor. Zorlu-ODTÜ işbirliği Zorlu Enerji Grubu, ODTÜ ile santral geliştirme projesi üzerinde çalışıyor. Zorlu Enerji Grubu nun ODTÜ Endüstri Mühendisliği Fakültesi ile geliştirdiği işbirliği kapsamında; son sınıf öğrencileri santral geliştirme projesi üzerinde çalışacaklar. Proje kapsamında öğrenciler, pilot tesis olarak Zorlu Enerji Grubu nun Ankara da kurulu olan 50,3 MW lık doğal gaz santralini inceleyecek ve santralin daha verimli ve karlı üretim yapması için çözüm üretecek. Projenin ilk bölümü, önerilen proje konusunu ve bununla ilgili problemleri tanımlamayı, yapılandırmayı ve netleştirmeyi içeriyor. ODTÜ ve Zorlu Enerji Grubu nun onayıyla ilk aşamayı tamamlayan öğrenciler, uygun yöntemler belirleyerek analiz çalışmaları gerçekleştirecek. Analiz aşaması sonuçları sözlü ve yazılı olarak Zorlu Enerji Grubu na sunulacak. İkinci aşamada, öğrenciler uygun endüstri mühendisliği teknikleri kullanarak problemin çözümüne dönük tasarımlar oluşturacak. Öğrencilerin proje danışmanlığını; ODTÜ Endüstri Mühendisliği Fakültesi nden Prof. Dr. Çağlar Güven ve Yrd. Doç. Dr. Müge Avşar ile Zorlu Enerji Ticaret Departmanı nı temsilen Vedat Emre Demirel ve Yasemin Ercan yürütecek. Proje sonucunda; verimlilik sağlandığı tespit edilirse Zorlu Enerji Grubu na ait diğer santraller için de aynı çalışma yapılacak. Zorlu Enerji Grubu, kömür kaynaklarını temiz elektrik enerjisi üretiminde kullanabilmek amacıyla başlattığı Yeşil Kömür Projesi ile, kömür gazlaştırma teknolojisinin Türkiye de uygulanmasını yaygınlaştırmayı hedefliyor. Zorlu Enerji Grubu, 2009 yılının Aralık ayında TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) ile Kömür Gazlaştırma Teknolojisine Dayalı Elektrik Üretim Pilot Tesisi kurulması amacıyla bir anlaşma imzaladı. Bu işbirliği kapsamında TEYDEB ve TTGV Zorlu Enerji Elektrik Üretim A.Ş. ye 9 milyon TL değerindeki tesisin ARGE çalışmaları için 1,5 milyon TL kaynak ve araştırma desteği sağlıyor. Kömür, dünyadaki yaygınlığı, arz güvenliği ve ekonomik büyümeye katkısıyla geçmişte olduğu gibi gelecekte de en önemli enerji kaynağı olarak görülüyor. Öte yandan, günümüz dünyasında kullanılan teknolojiler çevre için ciddi tehdit unsuru oluşturduğundan Temiz Kömür Teknolojileri adı altında yoğun ve geniş kapsamlı ARGE çalışmaları sürdürülüyor. Bu süreç ülkemiz açısından da büyük bir fırsat. Dünyada ağırlıklı olarak ABD, Almanya, Japonya, Avusturya, Danimarka ve Hollanda da kullanılan kömür gazlaştırma teknolojisine dayalı ve elektrik üretimine yönelik ARGE çalışmalarıyla kömürün çevreye olan zararlı etkisini minimuma indirmeyi amaçlıyor. Sektörde ilk ve tek Sektörde ilk ve tek olan bu proje, yerli kömür kaynaklarının çevre dostu olarak değerlendirilmesinde önemli bir adım olacak. Proje, düşük kalorifik değerdeki nispeten düşük kalitedeki Türk linyitlerinin üretimde değerlendirilmesi açısından da büyük önem taşıyor. Pilot tesis 2 MW kapasiteye sahip olacak ve çalışmalar, TÜBİTAK MAM dan 15 ve Zorlu Enerji den 9 olmak üzere toplam 24 kişilik bir ekiple yürütülecek. Projede, kömür gazlaştırma işlemi, akışkan yatak gazlaştırma teknolojisi yöntemiyle yapılacak. Gazlaştırma, temelde hidrokarbon yakıt olan kömürün gazlaştırıcı içine az miktarda ancak yüksek sıcaklıkta hava beslemesiyle kimyasal dönüşüme uğratılarak sentez gazına dönüştürülmesi işlemidir. Bu projede yakıt olarak Batı Anadolu Bölgesi linyitleri kullanılacak. Bu reaksiyonun çıktısı olan sentez gazı (syngas) ise gaz motorlarında elektrik enerjisi elde etmekte kullanılacak. Ayrıca gaz motorunun atık ısısı da gazlaştırıcının giriş havasının ısıtılmasında kullanılacak de elektrik üretmeye başlaması planlanan tesisin tasarım ve imalat çalışmaları devam ediyor. Tesis, 15 dönümlük bir alana yayılacak. Tesisin, güvenlik ve lojistik gereksinimlerini karşılayabilmek için Sarayköy e, Zorlu Doğal Elektrik Kızıldere Jeotermal Santrali nin yakınına kurulması planlanıyor.
12 11 Sektörde ilk ve tek olan bu proje, yerli kömür kaynaklarının çevre dostu olarak değerlendirilmesinde önemli bir adım olacak. Proje, düşük kalorifik değerdeki nispeten düşük kalitedeki Türk linyitlerinin üretimde değerlendirilmesi açısından da büyük önem taşıyor. Habitat restorasyonu Zorlu Enerji Grubu, toprağı yalnızca üzerine basılan bir örtü olarak görmüyor; biyoçeşitlilik, su kaynakları, iklim değişikliğiyle mücadele, karbon tutma ve gıda üretimiyle etkileşimli ilişkisi ile değerlendiriyor. Bu düşünceden hareketle, Gökçedağ Rüzgar Santrali inşaat faaliyetleri sırasında toprak üst katmanında oluşan bozulmayı onarmak için kapsamlı bir habitat restorasyonu (doğa onarımı, ekolojik restorasyon) çalışması başlatıldı. Zorlu Enerji bu alanda da bir ilke imza attı. Çevreci kömür projesinin faydaları Önümüzdeki yıllarda ülkemizdeki emisyon azaltma çalışmalarına da katkı sağlayacak. Enerji üretiminde yerli enerji kaynakları kullanım oranını artıracak. Yerli enerji ve yerli teknoloji kullanma politikası hızla yayılacak. Küçük ve orta ölçekli sanayi işletmeleri (KOBİ) ve Organize Sanayi Bölgeleri ne ısınma ve elektrik ihtiyacının karşılanmasında önemli bir potansiyel sunacak. Tüm Türkiye de yeni iş alanlarının açılmasını ve iş potansiyelinin artmasını sağlayacak, Türk sanayisinin rekabet gücünü artıracak.
13 12 kapak Bir doğa restorasyonu öyküsü Zorlu Enerji Grubu, Gökçedağ da Türkiye nin en büyük rüzgar santralini kurarken; taşıdığı her avuç toprağı, bastığı her otu, yerinden ettiği tüm ağaçları ait oldukları doğaya yeniden kavuşturmak için canla başla çalışıyor. Amaç, Gökçedağ daki doğal hayatın, türbinlerin kurulmasından sonra da, aynen öncesinde olduğu gibi sürmesi. Zorlu Enerji Grubu, toprağı yalnızca üzerine basılan bir örtü olarak görmüyor. Biyoçeşitlilik, su kaynakları, iklim değişikliğiyle mücadele, karbon tutma ve gıda üretimiyle etkileşimli ilişkisiyle birlikte değerlendiriyor. Bu düşünceden hareketle, Gökçedağ Rüzgar Santrali inşaat faaliyetleri sırasında toprak üst katmanında oluşan bozulmayı onarmak için kapsamlı bir Habitat Restorasyonu (Doğa onarımı, ekolojik restorasyon) çalışması başlatıldı. Projenin detaylarını Zorlu Enerji Grubu nda Çevre Yönetim Uzmanı olarak görev yapan Orman Mühendisi Hakan Karan la konuştuk. Z: Doğa Restorasyonu ülkemiz için yeni bir kavram. Gökçedağ Rüzgar Santrali nde bu projeye nasıl karar verdiniz? Zorlu Enerji Grubu olarak tüm projelerimizde çevresel hassasiyetimiz çok yüksek. Etkilerimizi en aza indirmek ve inşaat aşaması sonrasında bu etkileri azaltmak için çok yönlü projeler geliştiriyoruz. Amacımız ayak izimizi azaltmak, hatta mümkünse yok etmek. Türkiye nin en büyük rüzgar santrali olan Gökçedağ Santrali nin yapım faaliyetleri sonrasında yollar, türbin alanları ve enerji nakil hatlarının doğal bitki örtüsüne verdiği zararı ve değişimi tersine döndürerek doğayı eski haline getirmek için büyük gayret gösteriyoruz. İnşaat faaliyetleri bitiminde dört aşamadan oluşan detaylı bir planlama yaptık. Bunlar onarım hedefi, fiziki planlama, süksesyon (doğal gelişimin evreleri) planlaması ve teknik planlama olarak dört bölüme ayrılıyor. Z: Bu planlar tam olarak neleri kapsıyor? Onarım hedefi kapsamında alanın mevcut koşulları, yetişme ortamı ve doğal bitki örtüsü bileşimini saptayarak; klimatik, edafik, fizyografik bilgiler ışığında gereksinimleri ve uygulama tekniğini belirledik. Fiziki planlamada uygulama alanı için en uygun biyolojik onarım (canlı materyalle), teknik onarım (cansız materyalle) ve biyoteknik onarım (kombine) yöntemini seçtik. Şev stabilizasyonu (eğimli toprağın tutulması), yamaç Zorlu Endüstriyel Proje Müdürü Halil Çınar Çevresel etkilerimizi kontrol altında tutmak için özellikle atıklar konusunda çok dikkatli davrandık. İnşaat faaliyetlerimizin çevreye, proje sahası içinde otlayan hayvanlara ve civar köylerde yaşayanlara olumsuz bir etki yaratmaması için azami özeni gösterdik. Santral sahasındaki ulaşım için yeni bir yol açmak yerine, olabildiğince mevcut orman yolunu genişleterek kullandık. İnşaat çalışmaları sırasında yapılan kazılardan çıkan toprağı yine sahadaki dolgularda kullandık. Buranın toprağı, yine burada kaldı. Ayrıca yol ve türbinler için yapılan kazı çalışmalarında organik madde açısından zengin üst toprağı sıyırarak ayrı istifledik ve daha sonra bu toprağı canlı yaşamın devamı için yine yüzeylere serdik. Bunun altını özellikle çiziyorum. Türkiye de örneği yok denecek kadar az sayıda yapılmış bir çalışmadır bu. İnşaat işlerinin tamamlanmasının ardından, çevre uzmanlarımızca planlanan ağaçlandırma çalışmalarına da başlandı ve başarılı sonuçlar elde ediliyor. drenajı, erozyon kontrolü, otlandırma ve bitkilendirme tesislerine yönelik ihtiyaçlarımızı harita üzerine işledik. Süksesyon planlamasında ise özellikle bitki örtüsü açısından, uygulama alanında zaman içerisinde görülecek doğal gelişime ilişkin bilimsel öngörüler doğrultusunda, planlanan uygulamaların yıllar içerisinde görülecek doğal gelişimle uyumlu olması için doğru sıralamayı yapmaya çalıştık. Son olarak teknik planlamada ise kullanılacak onarım materyallerinin uygulama şekli (fidan, tohum, çalı demet teras vb.) ile zamanını belirleyerek ekiplerimizin iş takvimini oluşturduk ve harekete geçtik. Z: Bu kadar ayrıntılı bir teknik çalışmadan sonra her şeyi alanda uygulama şansı bulabildiniz mi? Bizim en büyük şansımız hem inşaat aşamasında proje hem de sonrasında bakımı yürüten yöneticilerimizin çevre konusunda çok titiz olmalarıydı. Gerçekten eşine az rastlanır bir hassasiyetle yürütülen inşaat çalışmaları sayesinde, olumsuz etkilerimiz zaten en aza indirilmişti. Biz bu nedenle daha sağlıklı gözlem ve ilerleme şansı bulduk. Z: Süreç tam olarak nasıl ilerledi? Sahadaki inşaat işleri tamamlandıktan ve santral üretime başladıktan sonra, 2010 yılının Şubat ayında doğa onarımı çalışmalarıyla ilgili hazırlıkları hızlandırdık. İnşaat sonrası ilk vejetasyon döneminde yapılan gözlemlerimizle ve yörenin iklim verilerini inceleyerek, belirlenen bölgeler için ekim-dikim işlerini planladık. Habitatlara yapılacak müdahalelerin istenen başarıyı göstermesi ve canlı yaşamıyla uyumlu olabilmesi için, ilk yıl otsu bitkiler ve öncü türlerin incelenmesi amacıyla otlandırma çalışması yapmadık. Bu süreçte, doğal yenilemenin ilk adımı olarak eğimli alanlarda toprağı korumak için hızlı etki yaratmayı amaçladık. Bu nedenle, 2010 yılı Mart ayında başlatılan teraslama ve ağaçlandırma çalışmalarında hızlı kök gelişimi gösteren türler kullandık. Z: Projede hangi türler kullanıldı, kaç fidan dikildi? Ağaçlandırma ve tohum ekimlerinin başarılı olması için arazi