NAMIK KEMAL
Namık Kemal (1840-1888) Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşe geçtiği 19. yüzyılda yaşamış fakat eserleri ve fikirleriyle Türk tarihinin 20. yüzyılını etkilemiş önemli bir Türk aydınıdır. Şiir, roman, tiyatro ve gazetecilik alanlarında batılı düşünce tarzını benimsemiş ve eserlerinde vatan, hürriyet, yurtseverlik ve millet meclisi gibi kavramları işlemiştir. Tanzimat Dönemi’nde söz konusu kavramlar Namık Kemal ile bütünleşmiş ve yaygınlaşmıştır. Yazarın “İntibah” adlı romanı ve “Vatan Yahut Silistre” isimli tiyatrosu en bilinen eserleridir.
Türk Milliyetçisi Namık Kemal, Osmanlı Devleti’nde meşrutiyetin ilanında büyük pay sahibi olan Genç Osmanlılar grubunun önde gelenlerindendir. Bu harekette Ziya Paşa ve Mithat Paşa gibi aydınlarla aynı ülküyü paylaşmıştır.
Namık Kemal Osmanlı Devleti’nde çeşitli düzeylerde kamu görevleri üstlenmiş ve çoğu zaman padişaha muhalefetten dolayı memurluğunun büyük bölümünü sürgünlerde geçirmiştir. Buna rağmen bu sürgünlerde en büyük fikir eserlerini üretmiş ve yaşam gayesi olan demokratikleşme çabasının meşrutiyetin ilanı ile kısıtlı da olsa gerçekleşmesinin mutluluğunu yaşamıştır.
Tekirdağ’da dünyaya gelen Namık Kemal “Vatan Şairi” veya “Hürriyet Şairi” olarak anılmaktadır. Şair Türk fikir hayatına, edebiyatına ve siyasetine batılılaşmayı müjdeleyen kişi olmuştur. Eserleriyle Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü etkilemiş ve ulu önderin şu sözü söylemesine vesile olmuştur:
“Bedenimin babası Ali Rıza Efendi, duygularımın babası Namık Kemal, fikirlerimin babası ise Ziya Gökalp’tır.” (Gazi Mustafa Kemal Atatürk)
Padişah baskısından kurtulmak için ömrünün bir bölümünü Paris’te ve Londra’da geçirmek zorunda kalan Namık Kemal buralarda da fikir ağırlıklı yayın faaliyetlerini sürdürmüştür. Yurda döndüğünde Osmanlı hükümetini (Babı-Ali) ve padişahı eleştirmeyi hedefleyen gazeteler çıkartan Namık Kemal birçok kez baskıya uğramış ve gazeteleri kapatılmıştır.
Tüm bunlara rağmen Namık Kemal, İslam birliği düşüncesini içeren Celaleddin Harzemşah adlı eserinden dolayı padişah Abdülhamit tarafından ödüllendirilmiştir. Bu eser okunmak için yazılmış 15 perdelik tarihi bir oyundur. Söz konusu eser Harzemşahlar Devleti’nin son hükümdarı Celaleddin Harzemşah etrafında gelişen olayları anlatan bir oyundur.
Namık Kemal, “Toplum için sanat” anlayışını benimsemiş ve sanatı toplumun batılılaşması için bir araç olarak kullanmıştır. Eserlerinde halkın anlayabileceği sade bir dil kullanmıştır. Divan edebiyatının süslü-sanatlı düz yazısı yerine, belli bir düşünceyi iletmeyi amaçlayan yeni bir düzyazı kullanmıştır. Fransa’da kaldığı sürece Fransız Edebiyatı’ndan etkilenmiş ve romantizmi benimsemiştir. Ayrıca şiirlerinde mücadeleci tipte bir insan yaratmıştır. Namık Kemal tiyatroyu eğlencelerin en faydalısı olarak nitelendirmiş ve halkın eğitilmesinde okul gibi görmüştür.
Yaşamı batılılaşma, hürriyet ve sürgün kavramlarıyla özdeşleşen Namık Kemal, 48 yaşında hayata gözlerini yummuştur. Kendisi bir dava adamı olarak Türk tarihinde kalıcı bir iz bırakmıştır.