III – ŞEYTAN
Şeytan asıl itibareiyle cinlerdendir, onlar gibi ateşten yaratılmıştır. Allah Teâlâ’ya uzun süre müddet isyan etmeden ibadette bulunduğu için, melekler seviyesine yükselmiş meleklerin Âdem Aleyhisselam’ a onu kıble edinip secde etmeleri emrine itiraz etmiş, kendisinin ateşten, Adem’in topraktan yaratıldığını, bu sebeple de Adem’den hayırlı olduğunu iddia etmiştir. Emre itiraz etmesi, Allah’ın emrini hikmetsiz ve manasız bulması, kendisinin Allah Teala’dan daha iyi ve isabetli hükme vardığını iddia etmesi durumu, onu ebediyyen ilahi rahmetten çıkmağa sevketmiştir. Şeytan, rahmeti ilahiyyeden koğulması sonucunda Allah Teala’dan, insanların tekrar diriltilecekleri güne kadar ölmemek üzere mühlet istemiş, bu isteği kabul edilince de, insanları azdırmak için türlü çarelere başvuracağını ve sonunda da onların çoğunu şükreden kullar olarak bulamayacağını bildirmiştir.57
Şeytanın insanlığa ilk darbesi, Hazreti Adem ile zevcesi Havva’yı, yenilmesi yasak edilen ağaçtan yedirmek suretiyle cennetten çıkarılmalarına sebep olmasıdır. Cennetin her türlü nimetinden faydalanmak, fakat sadece bir tek ağaca yaklaşmamak emri Şeytanın kandırmasıyla çiğnenmiştir. Şeytanın Hazreti Adem ile Havva’ya söylediği şu sözler, Kur’an-ı Kerim’de anlatılır: “Rab biniz size bu ağacı başka şey için değil, ancak iki melek olmanız, ya da ebedi hayata ermeniz endişesiyle yasak etti.”58 Şeytan daha sonra, sözlerinde samimi olduğu ve her ikisinin de sadece hayrını dilediği hususunu kuvvetlendirmek için Allah adına yemin etmiştir. Bunun üzerine, her ikisi de o ağaçtan tadar tadmaz derhal Üzerlerinden cennet libasları gitmiş ve Hak Teala; emrini tutmadıklarını o zaman ihtar ederek cennetten inmelerini ve bir zamana kadar orada kalmalarını takdir buyurmuştur.
Şeytanın insanları azdırmak için başvurmayacağı hiç bir çare ve hile yoktur. Ondan korunmayı emreden pek çok ayet ve hadis vardır. Aşağıya iki tane ayet meali alıyoruz:
- “Ey A.demoğulları, Şeytana tapmayın. Çünkü o sizi Rab binizden ayıran bir düşmandır… diye size emretmedim mi?”59
- “Şeytan sizin için yaman bir düşmandır. Bu sebeple siz de onu düşman edinin…”60 Şeytanın, Kur’an-1 kerim’de geçen bir çok ismi vardır. En çok Şeytan ve İblis ismi ile tanıtılmıştır. İblis, bütün şeytanların reisi, büyüğü ve amiri durumundadır. Ondan başka olarak insanlardan ve cinlerden de şeytanlar bulunduğu Kur’an-ı Kerim ‘ de 61 Fakat bunlar, onun neslinden gelme manasına değil, sadece şeytanın yaptığı işi yaptıklarından ona dost ve yardımcı olmaları manasınadır. Onlar da İblis gibi, insan ve cinleri, batıla, hayırdan şerre, nurdan zulmete sürükleyebilmek için çaba gösterirler.
Peygamberimiz bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurm uşlardır : “Herbirinizin Allah Teala tarafından, cinlerden seçilip tayin edilen bir arkadaşı vardır. Dediler ki: Sana da mı ya Rasulal lah? Cevap verdi: “Bana da. Ancak Allah Teala bana yardım etti de o cin müslüman oldu. Artık bana hayırdan başkasını emretmez.”62
Cinler, insanlar gibi doğar, yaşar ve ölürler. Ancak onlara tanınan ömür insan ömrü gibi midir, daha uzun, daha kısa mıdır? Bu konuda yeterli bir açıklama yapamıyoruz. Şunu hatırlatalım: Asıl Şeytan olan İblis, insanların tekrar diriltilecekleri güne kadar yaşama hakkına sahiptir.63
57 A’ raf suresi, 7 / 11- 17
58 A’ril.f suresi, , 7/ 20
59 Ya- sin s ure si, , 36 / 60
Fahr suresi, 35 / 6 En ‘a m suresi, 6 / 112
Müslim, Sıfe tü’l-müna fikin, 69 (4 / 2167); Tac: 5-233.
A’raf sure si, 7 / 14, 15