Bir eylemin istenildiği gibi sonuçlanmadığını dile getiren cümle çeşididir.
Verdiği sözü tutar sanmıştım. (tutmadı)
Oysa biz sınavı kazanacağından emindik. (kazana-
madı)
Beni anlayacağını düşünmüştüm. (anlamadı)
5. Eşitliğin Söz Konusu Olduğu Cümleler
Herhangi bir şeyin eşit biçimde paylaşıldığını belirten cümlelerdir.
Paranın yarısını kardeşine verdi.
Karpuzu iki görümce ortadan bölüp yediler.
Satrançta yine yenişemediler, berabere kaldılar.
6. Tanım Cümleleri
Bir varlık ya da kavramın özel ve değişmez niteliklerini sıralayarak tanıtan cümlelerdir. Zihinden sorduğumuz "Kimdir?", "Nedir?" sorularına cevap verebilirler.
• Şiir, artık taşınamaz hale gelen duyguların mısraya,
sese dönüşmesidir.
-GENEL YETENEK GENEL KÜLTÜR DERGİSİ- • İnsan; konuşan, ağlayan ve gülen en önemlisi düşü-
nen birvarlıktır.
7. Karşılaştırma Cümleleri
Herhangi bir yargıyı daha net ortaya koyabilmek için iki varlığı, iki nesneyi ya da iki kavramı karşılaştıran bir cümle çeşididir.
Bu kazak öbüründen daha güzelmiş.
Annesi babası kadar anlayışlı değil.
8. Karşıt Durum Bildiren Cümleler
Aynı varlığın veya nesnenin, zıt durumlarını anlatan cümlelerdir.
Adam çok sert görünüyordu; ama oldukça yumuşak
kalpliydi.
Bu resim bedensel bir çöküşün yanında, duygusal bir
filizlenmeyi anlatıyor.
Uyarı: Karşıt durum bildiren cümlelerle karşılaştırma bildiren cümleler, karıştırılmamalıdır. Karşıt durumda aynı varlığın zıt özellikleri söz konusudur. Karşılaştırmada ise iki farklı varlık ya da olay vardır.
9. Önyargı Bildiren Cümleler
Eylemin henüz kesinlik kazanmadığı bir zamanda onun nasıl sonuçlanacağıyla ilgili olarak kişisel bir yargıda bulunan cümledir.
Önyargı cümleleri insan, kurum ya da kavramları daha sonuç belli olmadığı halde yargılar.
Sınavı kazanacağını sanmıyorum.
Yine ağzına geleni söyleyeceğind^n eminim.
Biliyorum fazla okuyucu toplamayacak bu oyun.
CÜMLEDE ANLAM İLİŞKİLERİ
1. Neden-Sonuç İlişkili Cümle
Sonucu ortaya çıkaran nedenin gösterildiği cümlelerdir.
Kırmızı ışıkta geçtiğim için polis ceza yazmış.
Yorgun olduğundan ödevlerini yapmadı.
Sevimsizliği yüzünden komisyona seçilmedi.
Neden-sonuç ilişkisi çoğunlukla "için, ile, -den dolayı, -den ötürü" ilgeçleri;"- den/-dan" eki ya da kimi bağlaç ve sözcüklerle kurulur.
Eylemin hangi amaca bağlı olarak ortaya çıktığını göste-ren cümledir.
Sınavı kazanmak için kursa gitti.
Dolaşmak üzere parka çıktılar.
Bunu konuşmak amacıyla toplantı yaptılar.
nilgiNotu/
| Neden-sonuç cümlelerini amaç-sonuç cümlelerinden I ayırt ederken şuna dikkat etmeliyiz. Neden-sonuç cümle-! ierinde neden olarak gösterilen yardımcı cümlenin ger-| çekleşmiş ya da gerçekleşmey9 başlamış olması gerekir.
Kırmızı ısıkta geçtiğinden, polis C9za vazdı. Neden (gerçekleşmiş) Sonuç
: Dolasmak üzere parka çıktılar.
Sonuç
Amaç
(Eylemin gerçekleştiği-
ni bildirmiyor)
3. Koşul-Sonuç İlişkili Cümle
Eylemin gerçekleşmesini belirli bir koşula bağlayan cümlelerdir.
Gelirsen, mutlu olurum.
Koşul Sonuç
Ko$ ama dikkatli ol.
Koşul Sonuç
İrtsan sorundan uzaklaştıkça çözümü daha ivi görür.
Koşul Sonuç
4. Gerekçe Bildiren Cümleler
Bu cümleler, yargının dayandığı nedenlerin bildirildiği cümlelerdir. Bu cümlelerde bir düşünce ya da davramşın nedeni belirtilir, açıklanır.
Cümlenin başı, sonu ya da ortası boş bırakılarak uygun şekilde tamamlanması istenebilir. Cümle tamamlama sorularında anlamsal ilişki, zaman ve kişi yönünden uygunluk ve kulianılan bağlaç ya da edatlar önem arz 9der.
-GENEL YETENEK GENEL KULTUR DERGISI-
ÇOZUMLU KONU KAVRAMA TESTİ
1. Aşağıdakilerden hangisinde, "iki durumdan birini seçme" anlamı vardır?
Senin yollarını gözlüyorsam bu seni gerçekten
çok sevdiğimdendir.
Mutluluklar paylaşıldıkça büyür oysa acılar tam
tersidir.
Bu kadar üstüme gelmene gerek yok nasıl olsa
bu iş biter.
E) Yas tutup karalar bağlamaktansa, oturur seni
yazarım beyaz sayfalara.
2. Bir gülümseme iki insanın en kısa yoldan buluşması-dır.
Bu cümle aşağıdaki yargılardan hangisini destek-lemektedir?
Mutlu olmanın en iyi ifadesi bir gülümseyiştir.
Bir gülümseme en iyi iletişim kurma yoludur.
İnsanlığın var olduğu günden beri gülümseme
vardır.
însanlığın en büyük göstergesidir bir gülümse-
yiş...
E) Ruhun enerji depoladığı zamandır gülümseme
anı.
z: o
o o
CM
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin iki kez yapıldığı kesindir?
Geçenlerde onunla Ahmet'in evinde karşılaştım.
Bana yine, aynı sözleri mi söyleyeceksin?
Bu paltoyu da güzel yapmışsın.
Gelecek hafta bir savunmam daha var.
E) Öğretmenimiz yarın derse tekrar gelecek.
Dostoyevski'yi tanıdıktan sonra bizim dev dediğimiz Balzac'ın ne kadar cüce olduğunu anladım.
Aşağıdakilerden hangisi anlamca bu cümleye en yakındır?
Dostoyevski gelmiş geçmiş en büyük yazarlar-
dandır.
Dostoyevski'ye göre Balzac yazın alanında bir-
kaç adım geridedir.
Balzac, Dostoyevski'ye göre daha az sayıda e-
ser vermiştir.
Okuyucu bir yazarı değerlendirirken diğerleriyie
kıyaslamalıdır.
E) Dostoyevski'nin eserleri Balzac'ınkilere göre da-
ha çok okunmuştur.
3. Aşağıdakilerden hangisi olumsuz bir yargı içer-memektedir?
Manzara tasvirlerini çizmede yazarın pek de ba-
şarılı olduğu söylenemez.
Onun eserlerinde nedeni bilinmeyen bir tekdüze-
lik görünüyor.
Cümle kurallarına önem vermemesi anlatım bo-
zukluğuna yol açıyor.
Kalıplaşmış sözleri kullanması hayal gücünün
dar olduğunu gösteriyor.
E) Her söyleyişinde bir kendine görelik sezilmesi
onun farkını ortaya koyuyor.
6. (I) İnsanların çağlar ve medeniyetler boyunca aynı tarzda duyduklarını, düşündüklerini ve hareket ettikle-rini bilmek yeterli değildir. (II) Tarih de bize aynı haki-kati öğretir. (III) Önemli olan ayrılmak değil, birleş-mektir; fakat zorla değil anlayış ve duygu ile birleşilmelidir. (IV) Objektif bilgi bize sadece anlaşıl-maz ayrılıkları gösterir. (V) Halbuki sevgi kaynaşma imkanları yaratır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyle an-lamca aynı doğrultudadır?
Ancak taklitten uzak duran şair insanlara doğru
yol gösterebilir.
İnsanlara yön veren şair bir ideolojiyi benimse-
mekzorundadır.
Bir şair kendisiyle barışık bir hayat sürerse ya-
rarlı olabilir.
Diğer düşünceleri görmezden gelen şair yanlış
yoldadır.
E) Şairin şiiri kendi hayatından da izler taşımalıdır.
-TÜRKÇE-
20. (I) Şiddetli bir rüzgar esti; önce soğuk, sonra ılık. (II) İri iri erikler toprağa döküldü. (III) Rüzgarla birlikte az-gın bir yağmur başladı. (IV) Olgunlaşmış bal gibi şef-taliler temizlendi, pırıl pırıl oldu. (V) Her taraftan sel gibi su geliyordu.