Bağımlılık , kişiye haz veren davranışların artarak devamlı hale gelmesi durumudur. Bütün bağımlılık türleri gibi alışveriş bağımlılığı da tehlikelidir ve kendisini maddi/manevi zarara uğratacak boyuttaki alışveriş bağımlılığı olan kişinin psikolojik destek alması gerekmektedir. Özelikle pandemi dönemiyle hayatımıza giren internet alışverişleri daha hızlı ve kolay yapılabilir olması sebebi ile bu bağımlılığı tetikleyen bir faktör olarak değerlendirilebilir.
Alışveriş Bağımlısı mıyım?
Peki alışveriş bağımlısı olup olmadığını nasıl anlayabilirsin?
- Hiç ihtiyacın olmasa da yüklü miktarda harcamalar yapıyorsan,
- Tutarını önemsemeksizin aldıklarından haz duyuyorsan,
- Alışveriş yapmadığın günlerde kendini bir boşlukta ve mutsuz hissediyorsan,
- Her türlü sorunun üstesinden alışveriş yaparak gelebileceğine inanıyorsan,
- Almak istediğin şeye ihtiyacın olduğuna kendini inandıracak bahaneler üretiyorsan,
- Aldığın ürünlerin etiketlerini bile çıkarmadan biriktiriyorsan…
Sen bir alışveriş bağımlısı olabilirsin!
Alışveriş yamak çoğu insan için kendini rahatlatmanın bir yolu olarak görülse de ihtiyaç dışı ve bütçeyi aşan fazla miktarda devamlı yapılanı mücadele edilmesi gereken bir bağımlık olduğu anlamına gelmektedir.
Alışveriş Bağımlılığından Nasıl Kurtulabilirim?
Alışveriş bağımlılığını kontrol altına alabilmek için yapılabilecek birkaç basit yöntem vardır:
Alışveriş Öncesi İstek ve İhtiyaç Ayrımı Yapmak: Bir ürünün almak zorunda olduğumuz bir ihtiyacımız mı yoksa sadece almak istediğimiz bir şey mi olduğunu düşünmeliyiz. Gördüğümüz beğendiğimiz her şey onun ihtiyacımız olduğu anlamına gelmez. Hemen düşünmeden beğendiğimiz o ürünü almak yerine bir süre ona ihtiyacımız olup olmadığını düşünürsek gereksiz alma davranışını engelleyebiliriz.
Alışverişe Başlamadan Önce Liste Yapmak: Bir liste hazırlamak hem alışverişi hızlandırır hem de fazladan alma isteğini azaltır. Listeye yazmadığımız hiçbir şeye gerçekte ihtiyacımız olmadığını bilerek alışveriş yapmak bağımlı davranışın tekrarlanmasını azaltacaktır.
İnternet Alışverişini Azaltmak: Artık tek bir tıkla her şeye ulaşmanın mümkün olduğu bir dijital çağda yaşıyor olduğumuzdan bu kolay alışveriş seçeneği bizi alışveriş bağımlılığına daha yatkın hale getiriyor. Bu seçeneği ne kadar az kullanırsak o kadar mantıklı alışverişler yaparız. Örneğin; beğendiğimiz bir ürünü hemen satın almak yerine favorilerimize ekleyerek bir bütçe değerlendirmesi yaptıktan sonra karar vermek belki de aslında o şeye ihtiyacımız olmadığını anlayarak almamıza engel olacaktır.
Birisiyle Alışverişe Çıkmak: Gerçekten bizi anlayan, çekinmeden düşüncelerini söyleyebilen bir arkadaş veya aile fertleriyle alışverişe çıkmak işe yarayabilecek olan bir başka yöntemdir. Beraber alışverişe çıktığımız kişinin gereksiz ve bütçemizi aşan ürünleri almamamız konusunda bizi uyarması düşünmemize ve farkına varmamıza yardımcı olacaktır.
Alışverişle Elde Edilen Hazzı Başka Bir Yolla Sağlamak: Alışveriş yapmak çoğunlukla kişiye iyi gelir fakat düşüncesizce yapılanı sıkıntıya girmemize sebep olacağından onun yerine benzer hazzı yaşatacak başka bir faaliyeti koymak da bağımlılık düzeyini azaltacaktır.
Bütün bunlara rağmen hala alışveriş bağımlılığında azalma olmuyor ise uzman bir terapist ile görüşmek gerekiyor demektir. Bu görüşmelerde bireysel veya grup terapileriyle farkındalığı artan danışanların hayat kalitelerinin de artması hedeflenir. Farklı terapi yöntemleri kullanılarak yapılan terapiler, kişiye bu bağımlılıkla mücadele edebilmesi için yol gösterici olacaktır.