Bilindiği üzere eğitim sistemimizde öğrenci seçme ve yerleştirme sınavlarında çoktan seçmeli sorular kullanılmaktadır. Ancak çoktan seçmeli sorular, öğrencilerin cevapları kendilerinin oluşturmasına olanak vermez. Bu tür sorularda seçenekler vardır ve öğrencilerden seçenekler arasında tercih yapmaları beklenir. Bu nedenle bu tür sorularla öğrencilerin eleştirel düşünme, problem çözme, yorum yapma gibi üst düzey düşünme becerilerinin ölçülmesi zordur. Öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini ölçmek için açık uçlu soruların kullanımı daha uygundur. Çünkü açık uçlu sorular öğrencilere düşünme ve kendi cevabını oluşturma olanağı vermektedir.
ABİDE Projesiyle farklı soru türleri kullanılarak öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerine sahip olma durumlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bunun sonucunda da ulusal düzeyde bir izleme-değerlendirme sistemi kurulması planlanmaktadır. Projenin Haziran 2015 tarihinde gerçekleştirilen pilot uygulamasında açık uçlu soruların ulusal sınavlarda kullanılabileceği görülmüştür.
Projenin genel amacı, farklı madde formatlarını kullanarak üst düzey düşünme becerilerini ölçmeye yönelik beceri testlerinin geliştirilmesi ve öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerine sahip olma durumlarının belirlenmesidir. Bu genel amaç kapsamında ulaşılması hedeflenen alt amaçlar ise şunlardır:
Öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini ölçmeyi ve ülkelerin eğitim politikalarına yön vermeyi amaçlayan, Türkiye’nin de katıldığı PISA gibi sınavlar uluslararası düzeyde yapılmaktadır. Ancak bu tür sınavlar, birçok ülkede uygulandığı için ortak bir çerçeve kullanılmaktadır. Bu nedenle ulusal düzeyde geliştirilen ve uygulanan bir sınava ihtiyaç duyulmaktadır. ABİDE projesiyle bu ihtiyacın karşılanması planlanmaktadır.
Proje kapsamında soru yazarlarına akademisyenler tarafından “açık uçlu soru yazma” eğitimleri verilmiştir.
Proje kapsamında öğrencilerin Türkçe, matematik, sosyal bilgiler ve fen bilimleri alanında neler yapabileceğini gösteren yeterlik düzeyleri (alt, orta, ileri ve üst düzey) alan uzmanları ve ölçme-değerlendirme uzmanları tarafından belirlenmiştir. Bu yeterlik düzeyleri öğrencilerin; bilgiyi “ezbere bilmelerini” değil, uygun bir şekilde “kullanabilmelerini” gerektirmektedir. Yeterlik düzeylerine göre hazırlanmış sorular yoluyla öğrencilerin becerilere sahip olma durumları sınanmaktadır.
Proje kapsamında farklı madde formatları kullanılarak sorular (açık uçlu sorular, çoktan seçmeli sorular, karmaşık çoktan seçmeli sorular) hazırlanmıştır. Alan uzmanlarının hazırladığı sorular ölçme-değerlendirme uzmanları ve dil uzmanları tarafından gözden geçirildikten sonra akademik redaksiyona tabi tutulmuş ve sorulara son hali verilmiştir.
Proje kapsamında okul yöneticileri, öğretmen ve öğrencilere yönelik anketler hazırlanmış ve öğrencilerin başarılarını etkileyen farklı faktörler ortaya konulmuştur. Böylece bu anketler yoluyla bütüncül bir değerlendirme yapılmış ve öğrencilere nitelikli geribildirimler verilmesi için çalışmalar yürütülmüştür.
Proje kapsamında Bakanlığın öz kaynaklarıyla yazılım geliştirilmiştir. Haziran ayında yapılan pilot uygulama sınavının değerlendirmesi de bu yazılım aracılığıyla bilgisayar ortamında yapılmıştır. Geliştirilen yazılım, her bir öğrencinin cevabının en az iki değerlendirici tarafından değerlendirilmesine ve bu iki değerlendirici arasında bir fark ya da tutarsızlık olduğunda üst değerlendiricinin değerlendirmesine olanak vermektedir. Üst değerlendiriciler ise soruları ve puanlama anahtarlarını geliştiren kişilerden oluşmaktadır.
Projenin pilot uygulaması Ankara’da tesadüfi olarak seçilen 26 ortaokulda yaklaşık 5000 öğrenciyle 3 Haziran 2015 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
Proje kapsamında yapılan pilot uygulama sınavının değerlendirilmesi 31 Ağustos-4 Eylül 2015 tarihleri arasında Nevşehir’de 160 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. İlk gün verilen eğitimin ardından değerlendirme işlemine geçilmiş ve tüm öğrencilerin cevapları bilgisayar yazılımı aracılığıyla değerlendiriciler tarafından değerlendirilmiştir.