Mevsim Değişirken Ruh Halime Neler Oluyor?
Sonbaharve kış aylarının gelmesiyle duygu durumunuzdaki değişiklikler dikkatiniziçekmeye başladı mı?
Sizde gün ışığının azalması ve günlerin kısalmasıyla negatif duyguların esirioldunuz mu?
Cevabınızevet ise; ilk olarak araştırmaları gözden geçirelim. Araştırmalara göre;sonbahar ve kış aylarında gün ışığının azalması ve günlerin kısalmasınıncanlılar üzerindeki olumsuz etkilerinin yaz aylarına göre daha fazla olduğugörülmüştür. Bu etkileri biyolojik açıdan değerlendirdiğimizde karşımıza“melatonin hormonu” çıkar. Melatonin hormonu günlük ritmimiz için gerekli birhormondur. Karanlık ortamlarda salgılanır. Organizmanın hareketleriniyavaşlatır, organizmayı uykulu ve yorgun hale getirir. Sonbahar ve kış aylarındagündüzlerin kısalması ve gecelerin uzamasıyla organizma uyanık uyku ritmineihtiyaç duyar ve doğal bir sonuç olarak daha fazla melatonin üretir. Bu nedenleorganizma depresyona yatkın hale gelir. Bu değişimlerin ortaya çıkardığı tipikpsikolojik rahatsızlık literatürde “Mevsimsel Depresyon” olarak tanımlanır.Major depresyonun alt alanlarından biri olan mevsimsel depresyonun belirtilerisonbahar ve kış aylarında artarken, ilkbahar ve yaz aylarında azalmaktadır.
Peki mevsimsel depresyonda olduğunuzu nasılanlayacaksınız?
AmerikanPsikiyatri Birliği Tanı Ölçütleri(DSM-V) kitabına göre mevsimsel depresyonunbelirtileri şu şekilde sıralanmaktadır:
Enerjikaybı
İştahsızlık
Çökkünruh hali
Etkinliklerdeazalma
Uykusuzlukçekme ya da aşırı uyuma
Cinselistekte azalma
Dikkatproblemleri
Yorgunluk
Mevsimseldepresyonda olduğunuzu anlamanız için yaşantınızın son iki yılında mevsimlerebağlı olarak yukarıdaki depresyon belirtilerini yaşamış olmanız gerekmektedir. Bu belirtilere sahip olduğunuzu düşünüyorsanız mevsimseldepresyonun tedavisi için psikolojik destek almanız etkili olacaktır.
“Yukarıdaki belirtilere sahip değilim ama mevsimseldeğişikliklerden etkileniyorum.” diyorsanız ruhsal durumunuzu mevsimseldeğişikliklerden korumanın yollarını birlikte inceleyelim.
İnsanzihni, mevsimsel değişikliklere bağlı olarak önlenemeyen ve zincirleme oluşandüşünceler üretir:
“Bugünyine güneş yok, kötü bir gün olacak.”
“ Kötü bir gün olacaksa dışarı çıkmamın anlamı yok.”
“Zaten yorgunum ve isteksizim, arkadaşlarımla görüşmekbeni mutlu etmeyecek.” gibi otomatikleşmiş düşünceler zihinde sıralanır. Sonbahar kış aylarının gelmesi isteksiziğiberaberinde getirir. “Canım istemiyor o zaman evde yatayım” düşüncesi zihniesir alır ve sizi depresif belirtilere doğru sürükler. Kendinizi bir döngününiçinde bulursunuz: İsteksizlik- Etkinlikte bulunmama- Depresif BelirtilerinArtması. Depresif belirtilerden kurtulmanın yolu bu döngüyü kırmaktan geçer. Budöngüyü kırmak için isteğin gelmesini beklemek işe yaramayacağı gibi döngünüzüdaha da sağlamlaştıracaktır. Döngüyükırmanın anahtarı ise harekete geçmektir. Hareket halinde olmak; isteği deberaberinde getirecektir. Çıkacağınız bir yol için atacağınız en küçük adım oyolda olma isteğinizi de perçinleyecektir. Düşüncelerin peşinden gitmek yerineetkin olmak depresif belirtileri azaltacaktır.
Sabahkalktığınızda “Bugün yataktan kalkmak istemiyorum.” düşüncesinin tıpkı birörümcek ağı gibi sizi sardığı ve ayağa kalkmanızı engellediği oldu mu?Cevabınız evet ise; bilişsel davranışçı yaklaşımın tekniklerinden biri olan“Kalk ve Yap” uygulamasıyla harekete geçtiğinizde isteğin yavaş yavaş geldiğinifark edeceksiniz.
Unutmayınki siz düşüncenizden ibaret değilsiniz. Sizi engelleyen düşünce zihinderyanızda sadece bir dalga. Dalgayla mücadele etmeyi bırakıp, onun gelipgeçmesini izlemek ve yüzmeye, hareket halinde olmaya devam etmek, ruhsaldurumunuzun mevsimsel değişikliklerden olumsuz etkilenmesini önleyecektir.
Bu konuya dair bir sorunuz varsa siz de uzmanlarımıza 7/24 Soru sorabilirsiniz.Soru sormak için tıklayın.
Yorumlar
|Yorum