|Paylaş|


|Tweet|
ANTARKTİKA Güney Kutbunu çevreliyen kıtadır. Hint Okyanusu, Büyük Okyanus ve Atlas Okyanusu ile sınırlanmıştır. Yüzölçümü 14.000.000 km. kare kadardır. Büyük bir kısmı kar ve buzlarla kaplıdır. Denizden yüksekliği ortalama 2.200 metredir.
Antarktika kıtası bütün kıyılariyle birlikte buzlar altında olduğundan, gerçek sınırlarını kestirmek çok güçtür. Denizlere doğru yayılan buz tabakalarının kalınlığı yüzlerce metreyi bulur. Bunlar bazı yerlerde yüksekliği 30 metreye kadar varan engeller teşkil ederler. Bu engellerin en büyüğü Ross Buz Setti diye bilinen buzlu alandır. Ingiliz kâşifi Sir James Clark Ross tarafından 1842’de keşfedilen buz-settinin uzunluğu 600 km. yi geçer. Burası Antarktika’nın yolunu kapıyan büyük bir engel olmakta devam etmiş, ancak 1895 yılında Norveçli kaptan Leonard Kretensen «Antarctic» adlı gemisiyle heyecanlı bir yolculuktan sonra bu settin etrafını dolaşmıştır.
Antarktika Dağlan
Kıtanın yüksekliği genel olarak kıyıdan içlere doğru gidildikçe artar. Kıyılar da sarp ve yüksektir. Güney Kutbu çevresindeki Kı- ral Edwarcl VII Yaylası’mn denizden yüksekliği 3.000 metredir.
Antarktika’nın en yüksek yeri Markham Dağlarıdır (4.600 m.). Güney Victoria Arazisindeki Erebeus Dağı da 4.055 m. yüksek- liğindedir. Diğer önemli bir dağ da Güney Kutbu’na daha yakın olan Kiraliçe Alexandra Dağıdır (4.457 m.)
Antarktika Buzulları
Buzlarla kaplı bir ülke olan Antarktika’da nehir ve göl yoktur. Buna karşılık burası buzul bakımından çok zengindir.
Kıtadaki buzulların en az bilineni, bununla beraber dünyanın en ilgi çekici buzulu bütün kıtayı baştan başa kaplıyan buz örtüsüdür. Bu buzulun büyüklüğü hemen hemen bütün kıta kadardır. Antarktika’nın bütün kıyılarına inen binlerce buzulu bu buz örtüsü besler.
Bu muazzam kıta buzulunun kalınlığı bazı yerlerde 2.000 metreyi geçer. Kıyılara doğru gidildikçe kalınlık 300 metreye kadar iner. Bu buzulun kalınlığı sismografik usullerle anlaşılmış, gene bu usul sayesinde bu muazzam buz tabakasının altında toprak olduğu meydana çıkmıştır.
Kıtadaki önemli buzullardan biri Beard- more Buzulu’dur. Bu buzulun eni 20 km., uzunluğu da 200 km. kadardır.
Scott Buzulu ile Shackleton Buzulu da aşağı yukarı aynı uzunluktadırlar. Scott Buzu- lu’nun eni 7-25 km. arasında değişir. Shackleton Buzulu’nun eni de denize vardığı yerde 20 km. kadardır.
Buz Setti
Ross Denizi’nîn kutba doğru olan girintisi büyük Buz Setti ile kaplıdır. Bü buz settinin deniz kıyısındaki kalınlığı 15-60 metredir, daha içlerde 300 m. ye kadar yükselir. Antarktika’daki yüzen buz setlerinin en büyüğü olan Ross Buz Setti’nîn zaman zaman Kutup nok
tasına 500 km. ye kadar yaklaştığı olur.
Kıtanın etrafında daha başka da yüzen buz setleri vardır. Büyük Okyanusun inme ve kabarmaları, Ross Buz Setti’ni dibinden sallıya- rak muazzam buz parçalarının kırılmasına sebep olur. Gökdelen binalardan daha büyük buzdağları korkunç çatırtılarla koparak denize düşerler. Bu buzdağlarının bir şehir büyüklüğünde bile olanlarına raslanmıştır. Akıntılarla kuzeye doğru sürüklenen buzdağ- ları, gemiler için büyük tehlike teşkil eder.
Antarktika İklimi
Antarktika dünyanın en soğuk bölgesidir. Halbuki bundan 100.000.000 yıl kadar önce Antarktika’nın ılık bir iklimi vardı. Kâşiflerin bulduğu taşıllaşmış (fosilleşmiş) bitki kalıntıları bunu ispat etmektedir. Zaten bu taşıllar bulunmadan da kıtanın bitkilerle kaplı bir yer olduğu biliniyordu.
Antarktika’nın Arktika (Kuzey Kutbu) bölgesinden daha soğuk olmasının sebebi karalardan uzaklığıdır. Kuzey Kutbu kıtalar topluluklarına yakındır. Kıtalardan esen sıcak rüzgârlar yazın Kuzey Kutbunu yalar. Antarktika ise, en yakınında bulunan Amerika’dan 1000 km. kadar uzaklıktadir. Tamamen okyanuslarla çevrilmiştir, üstelik, sıcak rüzgârlar da bu kıtaya doğru esmez, sıcak okyanus akıntıları da Antarktikaya erişmez. Bu yüzden Antarktika Afrika bölgesinden 25° C. kadar daha soğuktur. Yazın en sıcak gününde Antarktika’nın sıcaklığı — 15° C. den yukarı çıkmaz. En soğuk aylarda ise sıcaklığın — 64′ C. ye kadar düştüğü tespit edilmiştir.