This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://tr.scribd.com/doc/71732334/90KG00001
10/16/2012
text
original
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)
KİŞİSEL GELİŞİM
ANKARA 2006
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılan değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.
•
•
•
• •
İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. BİREYSEL GELİŞİM.......................................................................................................... 3
1.1. Bedensel Özellikler ........................................................................................... 3 1.2. Zihinsel Özellikler............................................................................................. 5 1.3. Ruhsal Özellikler............................................................................................... 7 1.4. Kendini Tanıma................................................................................................. 8 1.5. Kendini Geliştirme .......................................................................................... 13 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 23
ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 25 2. MESLEKİ GELİŞİM ......................................................................................................... 25
2.1. Etkin Problem Çözmek ve Proje Geliştirmek ................................................. 25 2.2. İletişim, Sunum ve İkna Becerilerini Geliştirmek........................................... 28 2.2.1. İletişim...................................................................................................... 28 2.2.2. Sunum....................................................................................................... 31 2.2.3. İkna Becerileri .......................................................................................... 32 2.3. Zamanı Verimli Kullanmak ............................................................................ 33 2.4. Strese Karşı Dayanıklı Olmak......................................................................... 35 2.5. Kişisel Motivasyonu Sağlamak....................................................................... 39 2.6. Birlikte Çalıştığınız İş Arkadaşlarınızla Uyum Sağlamak .............................. 39 2.7. Yaptığınız İşlerde Özgüven Sahibi Olmak...................................................... 42 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 44 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 45
CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 47 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 48 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 49
i
AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 90KG00001 Tüm Alanlar Ortak Alan Kişisel Gelişim Toplumsal hayatta gerçekleşen insan ilişkilerini gözlemleme iş yaşamında, sosyal yaşamda, eğitim yaşamında ve kişisel gelişimde bilgi ve beceriler kazanma materyalidir. 40/24 Kendini tanıyıp yeteneklerini ve mesleki yeterliliklerini geliştirebilecektir. Genel Amaç Kendini tanıyıp yeteneklerini ve mesleki yeterliliklerini geliştirebileceksiniz. Amaçlar MODÜLÜN AMACI Bedensel, zihinsel ve ruhsal özelliklerinizle birlikte, kendinizi tanıyıp kendini geliştirme ilkelerini öğrenerek kişisel gelişiminizi başlatabileceksiniz. Mesleki yeterliliklerinizi ve iş ortamlarındaki başarılarınızı geliştirebileceksiniz. Ortam: Sınıf, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı, kendi kendinizle ve grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar, Internet ortamı. Donanım: Sınıf, televizyon, vcd., dvd., bilgisayar, kütüphane vb. materyaller Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra o faaliyetle ilgili verilen ölçme değerlendirme araçlarıyla kendinizi değerlendireceksiniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Uygulamalı değerlendirme ile modülde kazandığınız bilgi ve araştırma sonuçlarınızı değerlendirip arkadaşlarınız ve öğretmeninizle sonuçlar çıkaracaksınız. Modül sonunda modülün tamamını içeren modül değerlendirme ( Yeterlik Ölçme) ile kendi kendinizi değerlendirecek, öğrendiklerinizi başarısız olduğunuz bölümleri saptayacak, eksik olduğunuz konulara tekrar dönerek bilgilerinizi tamamlayacaksınız.
EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI
ii
GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci, Bir yolculukta esas olan, nereye gidilmek istendiğini bilmektir. Hele ki bu yolculuk bir ömür sürecek olan yaşam serüveniyse, varılmak istenen hedefin önceden belirlenmesi asla ihmal edilemeyecek bir önem taşır. İyi bir hedef, ancak o hedefe yönelen kişinin kendi özelliklerini tanıyabilmesiyle seçilebilir. Kişi, hedefini kendi kabiliyetleri ve beklentileriyle örtüştürebildiği oranda başarıya ulaşabilir. Bu sebeple belki de kişinin hayat yolculuğunda cevaplaması gereken en önemli soru “Ben kimim ve yaşam hakkı olarak hayattan ne istiyorum?” sorusu olmalıdır. Kişisel gelişim ve mesleki gelişim çabalarının başarısı, kişinin hedeflerini oluşturmadaki başarısına bağlıdır. Elinizdeki bu modül size, bu yolculukta yararlanabileceğiniz temel bilgileri sağlamayı amaçlamaktadır. Bu modülle; kendinizi tanımak, genel kişilik özelliklerinizi belirlemek, ilgi, ihtiyaç ve beklentilerinizi anlayabilmek için ihtiyaç duyacağınız temel yöntemleri öğreneceksiniz. Ayrıca, iş hayatınızda daha başarılı ve mutlu olmanızı sağlamak amacıyla, mesleki alanda ihtiyaç duyabileceğiniz temel yetenekleri kazandıracak bilgileri de bu modülde bulabileceksiniz. Modülden en üst düzeyde faydalanabilmenizin yolu, öncelikli olarak değişim ve gelişim arzusuna sahip olmanıza bağlıdır. Hayatı olduğu gibi kabul etmeyip onu daha nitelikli bir düzeye yükseltme gerekliliğine inanarak, başarıyı yakalayabilirsiniz. Bu başarı için modülde size verilen yöntemleri elinizden geldiği kadar anlayıp uygulamaya çalışınız. Metinlerin içerisinde ve bölüm sonlarında verilen uygulamaları mutlaka içtenlikle ve yeterince vakit ayırarak sonuçlandırmaya özen gösteriniz. Yaşamın bir fırsat olduğunu ve çok değerli olduğunuzu asla unutmayın. Başarılar.
1
2 .
BİREYSEL GELİŞİM 1. kendinizi tanıyıp kendini geliştirme ilkelerini öğrenerek kişisel gelişiminizi başlatabileceksiniz ARAŞTIRMA Kendinize örnek aldığınız bir tarihi şahsiyetin yaşam öyküsünü okuyunuz ve değerlendiriniz. zihinsel ve ruhsal özelliklerinizle birlikte. biçimi. Bedensel Özellikler Bireyde bulunan bedensel özellikler. biçimlenir ve kişiye özgü bir hal alır. beğendiğiniz özelliklerini anlatan bir kompozisyon yazınız. anne-babanın taşıdığı genlere. kemik yapısı. 3 . birbirine bağımlı birçok etkenin bir araya gelmesi ile şekillenir.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Bedensel. göz rengi. Çevrenizde örnek olarak değerlendirebileceğiniz bir kişinin. boy. sizi anlatan bir yazı yazmasını sağlayınız. Çevrenizde size değer verdiğini düşündüğünüz bir insanın. anne karnında geçen yaşam sürecine ve doğum sonrası etkenlere bağlı olarak değişir. saç rengi gibi unsurlar akla gelir. bedenin oranı. kilo. Bireyin bedensel özellikleri denildiğinde. kas yapısı.1. duruşu. bedeni oluşturan organ ve sistemlerin yapısı ile dış görünüşünü etkileyen ten rengi. Bireyin kişiliğinin ve yaşam tarzının belirleyicilerinden birisi olan bedensel özellikler. 1.
civarındadır. Yedinci aya gelindiğinde bütün organlar yaşamsal görevlerini yapabilecek olgunluğa erişir. kemik ve sinir gelişimleri de zaman içinde olgunlaşır. Tıpkı boyca büyümede olduğu gibi. bireyin fiziksel gelişimini etkileyebilmektedir. anne karnında başlar. Bebek doğumda genel olarak 2500-4500 gr. Embriyo dönemi. Örneğin bebek dört yaşına geldiğinde. Birey okul çağına geldiğinde boyu ortalama 100-125 cm. İki-üç yaş arasında ağırlaşma hızı oldukça azdır. çağına geldiğinde ise boyu ortalama 148-170 cm.Bedensel gelişimse doğum öncesinden başlayıp 18-20 li yaşlara kadar insan bedeninde görülen değişim ve olgunlaşma sürecidir. sinir ve sindirim sistemleri şekillenir. arasındadır. Bunun sebebi. ortalama 48-53 cm. Gençlerde büyüme yaklaşık 2021 yaşlarına kadar devam eder. Bu dönemde kız çocuklarının boy ve kilolarındaki artış erkek çocuklarından daha hızlıdır. kız çocuklarının ergenlik dönemine daha erken girmeleridir. Okul çağına doğru. Böylece bebek beş aylık iken doğumundaki ağırlığının iki katına. Bu süre içerisinde kıkırdak dokular. ağırlıklarındadır. Köpek dişleri ve azı dişlerinin yenilenmesi 9-13 yaşlarına kadar sürer. kullandığı ilaçlar. İlkokul çağlarında. Bebekte dişler 6-8. Bu dişler 6-9 yaşlar arasında düşer ve yerine yenileri gelir. İlerleyen yıllarda bu oran gittikçe düşer. kemikler. Bebeklerin boylarının uzama oranı. doğumdaki boyunun hemen hemen iki katına ulaşır. Resim 1. yavaş yavaş azalma gösterir. iki buçuk yaşında dört katına ulaşır. Ergenlik çağlarının sonlarına doğru ise erkek çocuklar yaşıtları olan kız çocuklarıyla aralarındaki boy ve kilo farkını kapatırlar ve ortalama olarak kız çocuklarından daha uzun ve daha kilolu olarak gelişirler. Bebeklerin dünyaya geldiklerinde boyları. fakat ergenlik çağına doğru boy uzamasında yeniden bir artış görülür. beslenmesi. İki yaşına kadar dişler tamamlanır. uzunluğuna ulaşır. arası. çocuğun büyüme hızında önemli artışlar olmaz. aylar arasında çıkmaya başlar. 4 . zararlı maddeler. Bu dönemde kalbin oluştuğu ve atmaya başladığı gözlenir. birinci yaşın sonunda üç katına. denilen ilk sekiz hafta içinde organizma yavaş yavaş biçimini almaya başlar. Hareketler refleks olarak başlar ve zamanla bilinçli hale gelir. fiziksel ve duygusal durumu. yeniden bir hızlanma görülür. 13-26 kg.1: Bireyde bedensel gelişim Bu dönemde annenin yaşı. fakat iki yaşına doğru bu hızda. dış çevreden kaynaklı etkenler. Lise. lise çağında ise 38-66 kg. doğumdan sonra bebeğin ağırlığı da hızla artmaya başlar. Okul çağındaki çocuğun ortalama ağırlığı. ilk yıllarda oldukça yüksektir. Bebekte kas. Bireyin bedensel gelişimi.
Yetenek. Bu yüzden kimi çocuklar ergenlik dönemi gelişmelerini önce yaşarken. zamanla gelişir ve olgunlaşır. her bireyde aynı anda başlamaz. Bireyler ergenlik dönemlerini tamamlayıp olgun bir insan olduklarında. gerekse dış dünyadan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. ve bu değişimler son derece olağan karşılanmalıdır. Bu dönemdeki fiziksel gelişimlerin her bireyde bir dönem mutlaka yaşanacağı unutulmamalı. Zamanı geldiğinde herkes kendi olağan vücut boyutlarına ulaşacaktır. İlkin son derece sınırlı olan zihinsel faaliyetler. erkek çocuklarında bir iki yıl daha geç başlar. Zihinsel Özellikler Zihinsel özellikler bireyde gelişen anlama ve yorumlamayla ilgili niteliklerdir. Bu da son derece olağan bir durumdur. hem de çevresiyle etkileşimlerine bağlıdır. gerek iç. Bireyin bu zihinsel gelişimi onun hem doğuştan getirdiği özelliklere. son derece normaldir. Düşünme. öğrenilenleri ve algılananları. Fakat oluşacak bu vücut boyutlarının farklılığını da doğal karşılamak gereklidir. Bu sebeple kişiler arasındaki boy. Resim 1. Dolayısıyla aynı yaştaki kız çocuklarının. diğer insanlarla aralarında boy ve kilo farklılıkları mutlaka olacaktır.2. kilo vb. yaşıtları olan erkek çocuklarına oranla daha iri yapılı olmaları. Kız çocuklarının ergenlik dönemine erken girmelerinden kaynaklanan gelişmeler. 1. yaşanılanları. Çünkü bu tip gelişmeler.Bireyin fiziksel gelişiminde birçok sebeple farklılaşmalar meydana gelir. Zihinsel kapsar: faaliyetler şu süreçleri Algılama. Yaşıtlarınıza göre daha uzun boylu ya da daha kısa boylu olmanız normal şartlarda endişelenebilecek bir durum değildir. fiziksel unsurların farklılığı son derece doğaldır. geçmiş ve gelecekle ilişkisini. soya çekim. bilinçli olarak zihinde saklama gücüdür. bireyin öğrenme. Hiçbir bireyin vücut yapısı ve görünüşü tam olarak diğerinin aynısı olamaz. Bellek. iş yapabilme ve uyum gücüdür. Bu sebeple farklılık göstermesi son derece normaldir. Muhakeme. Bununla birlikte ergenlik dönemi.2: Bireyde zihinsel gelişim 5 . kimi çocuklarda bir müddet daha geç yaşayabilirler. beslenme ve çevre koşulları gibi diğer etkenlere bağlıdır. bilgiyi belirli bir anlam çıkarma ve sonuca varma amacıyla kullanabilme yeteneğidir. bilgi ve çözümlerin sebep sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanmasıdır. Çünkü bu süreçten geçmeyen hiçbir birey yoktur.
somut düşünme basamağında bulunmaktadırlar. İkinci yaşın sonlarındaysa bireyde. sorgulama ve yeni fikirler üretme artık daha da kolaylaşmıştır. İlerleyen aylarda bebeğin çok basit düzeyde hareketleri tekrarlayabildiği ve bunlardan etkilenebildiği gözlemlenir. Fakat soyut düşünme ve soyut kavramları algılama güçlüğü çekerler. Bu özellikler gelişerek. düşünceleri üzerinde de düşünmeye başlayabilirler. uzunluğu. Birey.) Somut düşünme (7-11 yaş arası. Ağlaması. kısalığı ve renk farklarını rahatlıkla anlayabilir ve yorumlayabilirler. daha çok refleks niteliği taşımaktadır. Yedi yaşına kadar çocuğun kavramları.11 yaşları arasında çocukların parça ve bütün kavramını anlamaya başladığı görülür. zihinsel anlamda pek fazla davranıştan söz edilemez. Dil gelişimi. Bu dönemde çocukların bire bir görmedikleri durum ve nesneleri algılamaları ve yorumlamaları zordur. 7. Bu dönemde nesneyi ve durumu görmeden de anlayabilir ve yorumlayabilirler. Birey 15 yaşına geldiğindeyse artık somut olay ve nesnelere dayanmadan.) Soyut düşünme (11 yaştan sonra. refleks hareketlerdir. bağımsız olarak soyut düşünme yeteneğine tamamen ulaşmıştır. en önemli zihinsel değişim gerçekleşir ve çocuk sözel düşünmeye. Bu nedenle bireylerin zihinsel yapıları arasında farklılıklar oluşur. 18-24 aylar arasında çevreyi tanıma ve çevreden gelecek etkiler hakkında muhakeme yürütmeye başladığı görülür. Dört yaşına doğru çocuk. Dil gelişimi anlamsız sesler çıkarmayla başlar. 7–11 yaşlarındaki çocuklar nesnelerin yüksekliği. büyüklüğü. dünyaya ilk geldiğinde. Konuşulanları basit yapıda anlamak ve telaffuz etmenin ardından. 6 . Dil dediğimiz yeteneği kazanır. sayıları ve simgeleri öğrenmesi ve dil kurallarına göre kullanması ve bu kullanımının gelişimidir. daha karmaşık imgeler kurmaya. daha çok çevresinde gördüğü nesnelerle ilişkili durumdadır.) Bebeğin ilk iki ay içerisinde gösterdiği faaliyetler. Ardından hecelemeler yapılır. karnını doyurması. Daha sonra ilk basit sözcükler söylenir. varlıkları adlarıyla tanımaya başlar. sözcük dağarcığı oluşturulur ve artık sözcükler cümle içinde kullanılmaya başlar. bireyin çevre ile etkileşimi sonucu gelişim ve değişime uğrar. Çevre zihinsel faaliyetleri etkilerken.) Sezgisel düşünme (4-7 yaş arası. farklı farklı olsa da gelişim sürecinin ortak evrelerinden söz edilebilir. ağırlığı. Bireylerde zihinsel gelişim. Kendi düşüncelerini eleştirebilir. İki yaşına kadar zihinsel faaliyetler gelişim içindedir ve kavramsal zekanın oluşmasının hazırlık evresidir. Bu gelişim ve değişim hem bireyin yapısına hem de çevresel faktörlere bağlı olarak gelişir. İlkokul çağındaki çocuklar. Sorun çözme ve yargılama yetenekleri gelişmiş. Birey soyut düşünme basamağına 11 yaşından sonra girer. dilde ve düşüncede daha ince noktalara inmeye başlar. zihnin yapısı da çevrenin algısını etkiler.Bireyde kalıtımla gelen temel zihinsel öğeler. bireyin sözcükleri. İki yaşından sonra gelişen kavramsal zeka kendi içinde dört basamağa ayrılır: İlkel kavramların kazanılması (2-4 yaş arası.
Okul öncesi çağı. çocuğun öfkesi dikkate alınarak bundan vazgeçilirse bir dahaki seferde çocuğun yine öfkeyle karşı koyduğu görülür. sevgi. nasıl olduğunu sürekli sorgular. bütün bu sebeplerden dolayıda. etkiye en açık öğrenme. Bireyin ruhsal özelliklerinin oluştuğu esas dönem. kıskançlık vb. çocuğun bütün duygu türlerinin ortaya çıktığı çağdır. Resim 1. hoşgörü. Bebek büyüdükçe hem duygusal davranışlarının türü. Bu yüzden bireyin eğitimindeki en önemli dönem. okul öncesi yaşlardır. her birey için tektir ve kimse kimsenin tıpa tıp aynısı değildir. Her bireyin ruhsal özellikleri. İki üç yaşına gelindiğindeyse çocuğun soru sorma çağı başlar. Öfke. diğer ruhsal özelliklerinde şekillenmesine neden olur.3. Ya da sorduğu sorulara karşı alınan tavır olumsuz olursa. bu özelliklerini oluşturan duyguları nispeten ortak yaşarlar. Bu duyguların oluşturduğu bütün. olgunlaşma yoluyla şekillenen ve en çok şahsına özgü niteliklerinden olan ruhsal özellikler. Yine bu dönem dikkat ve özen isteyen bir dönemdir. üşüdüğünde. canı yandığında. fakat bireyler. hem de nedenleri belli olmaya başlar. Bireylerin diğer insanlarla örtüşen yanları duygularıdır. çocukta yanlış bilgiler kalıcı etkiler bırakabilir.1. nefret. Çocuğun sorduğu sorular özenle cevaplanmazsa. bu tavrın çocukta yerleşmeye başladığı görülür. duygular bu çağda belirir. Bu sebeple. birey dünyaya geldiği andan itibaren gözlemlenebilir. Ruhsal Özellikler Bireyin. üzerinde kesin konuşulması güç olan bir alandır. Bu dönemde temel kişilik özellikleri gelişir. gibi özellikler de aile tutumlar sonucu şekillenir. Sevmediği bir işin yapılması kendisinden istendiğinde. Çocuk ailesinden ve yakın çevresinden gördüğü tepkilere karşılık. Bebek doğumdan sonra ilk tepkilerini ağlayarak gösterir. Çocuk kendisine yeni gelen her şeyin ne olduğunu. çocukta öğrenme arzusu körelebilir. Bebeğin genel davranışlarına bakılarak memnun olup olmadığı gözlenebilir. okul öncesi çağdır. paylaşım vb. Korku. duygularını biçimlendirir. acıktığında ağlayarak durumunu belli eder. diğerlerine göre farklıdır. Örneğin çocuk öfke gösterisiyle istediklerini elde etmeyi öğrenirse.3: Bireyde ruhsal gelişim 7 . Altı ıslandığında. Ayrıca aile tepkileri. kıskançlık. Duygular. bu çağda ailenin tutumu büyük önem taşır.
çocukta ruhsal olgunluğun başladığı dönemdir. galaksiler ve bunların bir araya gelerek oluşturduğu uçsuz bucaksız bir bütündür. Bu dönemde gencin gösterdiği sevgi ve sevmeme tepkileri de aşırıdır. yıldızlar. gencin son ergenlik dönemine doğru normale döner. onların şakalarını. 8 . çocuk hırçın ve kendini beğenmiş tavırlar sergileyebilir. Bu dönem. önce birey olarak kendisini değerlendirmekle değil. Bu dönemde görülen bir diğer değişiklikse çocuğun kendi kendine kurduğu korku dünyasından uzaklaşmasıdır. Bu utangaçlığı onun beceriksizleşmesine. daha çok arkadaşlarını. Yaşı ilerleyip çocuk ergenliğe adım attığında. Zamanla imgelerine dayalı korkular. O halde nedir evren? İnsanlığın bugünkü bilgi düzeyiyle tanımlayabildiği evren. İlkokul çağında çocuk. başarılarını ve sevgilerini önemsemeye başlar.4. çocukta belirginleşen aşırı ruhsal durum göstergeleri normale dönmeye başlar. Çocuk korkularından biraz daha sıyrılıp sakinleşmeye başlar. Sevdiklerine çok bağlıdır. Bu sebeple çocukta sosyalleşme ve duygusal olgunluk da gelişmeye başlar. Çocuk karanlık. Sevmediklerindense uzak durmaya çalışır. hayvanların zarar vermesi gibi korkulardan sıyrılırken daha çok arkadaşları arasında sevilme. sanıldığı kadar kolay olmayan bir süreçtir. Kendini tanıma çabası içerisinde olan kişi. yıldız sistemleri. Trilyonlarca gök cismi ve bunların akıl almaz sonsuzlukta uyumudur. Bu aşırılık durumu. İnsan çoğu zaman kendini adlandıramadığı ve tanımlayamadığı duygular veya tutumlar içerisinde bulabilir. Bununla birlikte toplumdaki olaylarla ilgilenme bilgi ve düşüncelerini geliştirme çabası da bu dönemde yoğunlaşır. çocukta akranları arasında olma ve onlarla birlikte hareket etme arzusu da artar. kendini beğenmelerini istediği kişilerin bulunduğu yerlerden kaçmasına ya da bu gibi ortamlarda sıkılmasına neden olur. iyice azalır. Çok kıskanç ya da bencil olan çocuk daha ılımlı bir karakter sergilemeye başlar. yangın. Gök taşları. kendi bireysel dünyasını görmeye çalışmadan önce insan olarak evrendeki yerini değerlendirmelidir. Okul çağında çocuğun genişleyen çevresi ve yeni ortamlar. varlık olarak insan kavramını ele almakla işe başlamalıdır. Bunun aksine çok abartılı sevgi gösterilirse. Yani insan. ifadenin yetersiz kalacağı kadar büyük ve sonsuz bir varlık düzeyidir. Kendini Tanıma Kendini tanıma çabası. kaza. beğenilme gibi kaygılarla uğraşır. 1. onun kendi dünyasından sıyrılıp diğer insanların dünyasına adım atmasına neden olur. İlkokul çağına gelindiğinde genelde. hatalarını veya gülünç yönlerini. Bununla birlikte kimi utangaçlıkları da daha etkili yaşar. Bu nedenle kendini tanıma çabasına daha temel yaklaşımlar getirmekte fayda vardır. oyunlarını.Bu yaşlarda çocuk yeterli düzeyde sevgiyi bulamazsa içine kapanık bir kişilik sergiler. gezegenler. kendi bedenlerindeki değişimlere ve karşı cinse yönelir. Ergenlik dönemlerinde gençlerin ilgileri.
bitkileri ve saymakla bitmeyecek varlıklar topluluğuyla. bütün bu inanılmaz ve sayısız güzelliklerin tek sebebinin insan oluşudur. dağları.4: Varlık düşüncesi Bu insan aklının algılamakta zorlanacağı uçsuz bucaksız büyüklük içerisinde ufacık bir gezegendir dünya.5: Varlık alemi ve insanın yeri 9 . kuşları. evrenin içerisinde bir parça olarak görülmeyip kendi bütünlüğü içerisinde değerlendirilirse? O zaman dünya da koskocaman bir varlık âlemidir. Resim 1. o da eşsiz ve benzersiz bir bütündür. Denizleri. bu inanılmaz güzellikteki varlık aleminin nasıl değerlendirileceğidir? Bu sorunun en güzel cevabı. Peki bu ufacık dediğimiz dünya. Peki o halde esas soru nedir? Neden bütün bunlar dile getirildi? Esas soru.Resim 1.
Kendisini hangi düzeyde değerlendirirse değerlendirsin. bu gerçekliği kavramalıdır. Kişisel gelişim süreciniz için atılacak ilk adım. Kısaca insan o kadar değerli ve kıymetlidir ki. başka hiçbir şeye ihtiyaç duymadan. kendisine ait herhangi bir bireysel özelliği ele almadan önce. Yani herkes gibi siz de biricik ve eşsizsiniz. kendisini ve çevresindekileri hak ettikleri değer içerisinde görmelidir. insan olduğu için son derece kıymetli ve eşsizdir. Kişi. Her türlü özen ve güzelliği fazlasıyla hak ediyorsunuz. Kendini tanıma yolundaki insan. O halde ilk ilke şudur. bu gerçek asla göz ardı edilmemelidir. Ruhsal. bunca özen sadece onun yaşamasını sağlamak için var olmuştur. hiç fark etmez. ona bu değeri ve güzelliği katmaktadır.6: Dünyaya bakarken Yani insan yoksa bütün bu sonsuzluk da yok ve anlamsız demektir. Bu. zihinsel ve bedensel anlamda kendinizi değerlendirmeye tabi tutarken. insan değerlidir ve siz. sadece insan olduğunuz için bu değeri zaten hak ediyorsunuz.Resim 1. sadece yaşaması için sunulan hazinenin büyüklüğünden bile kolaylıkla anlaşılabilmektedir. Her bireyin sadece insan olma vasfı. kendi kıymetinizin farkında olmaktır. 10 .
11 . Hiç kimse. Bu nedenle hatalar ya da eksiklikler bireyin önünde aşılmaz bir dağ oluşturmamalıdır. Her insan kendisinde bulunan nitelikleri işleyip-geliştirmek ve insan olmanın hakkını vermekle yükümlüdür. Varlıklarını kabul edip onları güzele ve iyiye doğru işlemelidir. birçok faktörün bir araya gelerek oluşturduğu bir sonuçtur fiziki özelliklerimiz. Asıl olan bireyin bu anlayışla kendisinde bulunan iyi özellikleri daha da geliştirip. ÖNCE DÜŞÜNCELERİNİZİ DEĞİŞTİRMELİSİNİZ. Yani bireyin zayıf yönlerinin verdiği eziklik duygusunu kabullenmesi. zayıf yönlerini güçlendirmek için çabalamasıdır. Her insanın yetemediği yetişemediği durumlar söz konusudur. Kendisinde var olan özelliklerle işe başlayıp. Her insanın bir başkasına göre daha iyi olduğu ya da daha zayıf olduğu yönleri vardır. en başta fiziksel özellikler olmak üzere diğer özelliklerin oluşumunda insanın kendi emeği yok denecek kadar azdır. çevre. Bu nedenle kişi kendisini herhangi bir niteliğinden dolayı yargılamayı. aile. hele hele onları değişmez süreçler olarak görmek değildir. kişinin kendisi ile kuracağı olumlu diyalogdur. kayıtsız ve çabasız kalmaktır. Bu noktada yapılacak en kötü tercih. ne de iri ya da zayıf olmak bireyin kendi elinde değildir. yeterince algılanabilirse kişisel gelişim ve değişim süreci doğal olarak başlayacaktır. Yoksa hoşgörü ve olgunluktan kasıt. Ne esmer veya sarışın olmak. yargılama değil algılama çabası içerisinde olmaktır. Gelişim sürecinin başarısı hoşgörü ve olgunlukta yatar. sonsuz etken söz konusudur. Kişi bu yetersizliklere takılıp kalmamalıdır. bedensel veya ruhsal özelliklerinizi değerlendirirken. onları kendi yaşantısı içerisinde nasıl daha iyiye götürebileceğini anlamaya çalışmalıdır. Hiçbir birey hatada ve eksiklikte yalnız değildir. Çünkü insan kendi kıymetini algılayabilecek ve daha iyi bir insan olma çabasının zorunluluğunu görecektir.KENDİNİZİ NASIL DÜŞÜNÜYORSANIZ ÖYLESİNİZ. Bu aşamada gerekli olan. Birey eksikliklerini olgunluk ve hoşgörü içerisinde yeniden şekillendirip. Gerçek şu ki. her insanın mutlaka üstün ve zayıf yönleri olduğu gerçeğini hoşgörüyle karşılayabilmektir. hele hele olumsuz yargılamayı değil kendi niteliklerini değerlendirmeyi tercih etmelidir. Yani kişinin hataları ya da eksikliklerini olgunlukla karşılayabilmesidir. Onun oluşumunu şekillendiren. Bu iki temel nokta. ya da güçlü yönlerini geliştirme çabası içerisine girmemesidir. kimseden her anlamda üstün değildir. Bundan sonra gelecek olan aşama. Hiç tanımadığımız atalarımızdan gelen genler. Zihinsel. İnsanın insan olarak sahip olduğu değer bunu gerektirir. birey insan olma onurunu yaşatabilmelidir. Bu da ikinci aşamadır ki. hatayı ve eksikliği kabullenip kalmak. Burada kastedilen bireyin kendisine yönelik hoşgörüsü ve olgunluğudur. beslenme vb. daha iyiye yönlendirmesi gerektiğini unutmamalıdır.
bu özelliklerini daha fazla geliştirebilir ve beklentilerini daha üst düzeyde elde edebilir. üstün ve güçsüz yanlarını belirleyebilmesidir. Kişi üstün ya da zayıf yönlerini bu bakışla tespit etmeye çalışmalıdır. Tanınan ve bilinen bir çevrede bir yerden başka bir yere gitmek. DAHA GÜÇLÜ OLAN İSE ZAYIF YANLARINA HÜKMEDEBİLENDİR. eksiği iyiye ve güzele. ZAYIF YANINI HERKESTEN İYİ BİLENDİR. mümkün olduğunca kişinin kendisini tanıyabilmesi. Kişinin kendisini olabildiğince iyi tanıması kendisiyle ilgili alacağı kararların başarılı olmasında temel unsurdur. Kişi kendisini tanımak kaydıyla ancak yapabileceklerinin doğru bir biçimini oluşturabilir. yeterlilikleri ve eksiklikleri gözlemleyebilmek. Her iki niteliğin de doğal olduğunu içselleştirerek. yabancı olduğunuz bir yerde.7: Alınan kararlar kişinin kapasitesiyle uyumlu olmalıdır Nasıl ki bardakların alabilecekleri su miktarları şekil ve büyüklüklerine bağlıysa ve konacak su miktarı bu ölçülere göre belirlenirse. Resim 1. Yukarıda verilen bakış açısından sonra kendini tanıma konusu ele alınabilir. Bunun içinse yapılması gereken. Bilmek ve tanımak.GÜÇLÜ OLAN. amaç ve hedeflere ulaşma aşamasının olmazsa olmaz kuraldır. insan da ancak kendi ölçüleri dahilindeki sorumlulukları ve hedefleri başarabilir. 12 . Kişi üstün yanlarını belirleyebilirse. bir yerden başka bir yere gitmekten çok daha kolay ve zahmetsizdir. iyi ve güzeli de daha iyi ve daha güzele doğru geliştirme çabası içerisinde olmalıdır.
Kendinizle ilgili değiştirmeniz. İşte bütün bu çabaların sonuca ulaşabilmesi. rolünün ve sorumluluklarının farkında olabilmektir. açık sözlü olma. kendi sınırlılıklarını ve yapabileceklerini bilmek. En çok hangi özelliğinizi beğeniyorsunuz? Kendinizde beğenmediğiniz özellikler nelerdir? Bunlar en çok hangi zamanlarda ortaya çıkar? Beğenmediğiniz özelliklerinizi değiştirmek için neler yapabilirsiniz? Başka insanlarda beğenmediğiniz özellikler nelerdir? Başkaları sizi nasıl tanımlar? Örneğin arkadaşlarınız. arkadaş rolü vb. belirli bir duruma doğru gerçekleşen değişim sürecidir. Bunları gerçekleştirebilmek için nelere ihtiyacınız olduğunu saptamaya çalışın. kardeş rolü. olmak istenilen yere varma çabasıdır. Mümkün olduğunca aşağıda verilen bilgilere uygun olarak kendinizi tanımlayınız. saygılı olma. 13 . Örneğin anne rolü. neyi sevip neyi sevmediğini bilmek. öğretmenleriniz sizin nasıl bir insan olduğunuzu düşünürler? Başkalarının sizi nasıl tanımasını isterdiniz? Her insanın diğerlerine göre iyi yaptığı ve diğerlerine göre daha kötü yaptığı bir şeyler vardır. Her insanın öncelik verdiği değerler değişik olabilir. çevreyi koruma gibi bazı değerleri vardır. Sizin öncelik verdiğiniz değerler nelerdir? Bundan 15-20 yıl sonra nasıl bir insan olmak istediğinizi düşünün. çalışan rolü. Kendini tanımak. Elinizden geldiği kadar bu işe vakit ayrınız ve mutlaka yazarak düşünmeye çalışınız. öğrenmeniz gereken şeyler nelerdir? Bunları bulmaya çalışın? Her insanın çeşitli rolleri ve bu rollerin yerine getirilmesi gereken sorumlulukları vardır. Sizin rolleriniz nelerdir? Her bir rolünüz için ne gibi sorumluluklarınız var? Belirlemeye çalışın. ne iş yaptığınızı hayal edin. geliştirmeniz. 1. güçlü ve zayıf yönlerini görebilmek. bunların getireceği olumsuzluklardan sakınabilir ve eksikliklerini gidererek. Sizin güçlü ve zayıf olduğunuz yanlarınız nelerdir? Her insanın dürüstlük. akrabalarınız. komşularınız. kişinin kendisini olabildiğince iyi tanımasıyla mümkündür. Kendinizle ilgili olumlu özelliklerinizi düşünün. bu olumsuz özelliklerini daha olumluya çevirebilir. insanın olmak istediği ve belirlediği bir kişisel durumu elde etmek için gerçekleştirdiği değişim sürecidir. en iyi kendisi tanıyabilir.Eğer birey eksik yanlarını görebilirse. kimlerle yaşamak istediğinizi. öğrenci rolü. Başka bir deyişle kişisel gelişim. Nerede. Kişinin kendisini. Bu sebeple aşağıda size yardımcı olabilecek bir dizi ip uçları verilmiştir. arkadaşlık.5. Kendini geliştirmekse. Kendini Geliştirme Gelişim.
Hedef olmadan ne bir yere varılabilir. ne de bir sonuç elde edilebilir.Görüldüğü üzere kişisel gelişim için önce olmak istemek ve olunmak istenilen yeri (durumu-yapıyı) belirlemek gerekmektedir. hedefsiz imkânsızdır. Eğer hedef doğru olarak belirlenmezse. Gelişim. yapabileceklerinin-gücünün farkında olmak ve istemektir. 14 . Kişinin ne istediğini belirlemesi çok önemli ve güç bir iştir. hedefe ulaştığında elde edeceği sonuçları tüm detaylarıyla incelemelidir. Bu da çok değerli olan insan ömrü için göze alınabilecek bir durum değildir. Resim 1. Ne istendiği önceden belirlenmelidir. Bu nedenle kişi hedefini belirlerken. AMAÇLANANDAN DAHA YÜKSEĞE VARILAMAZ. Her iki durum da ciddi kayıp demektir. Hedef belirlemede kolaylık sağlayacak bazı noktalara değinmek faydalı olacaktır. büyük ihtimalle zaman içerisinde o hedeften vazgeçilecek ya da hedefe ulaşıldığında istenilen mutluluk yakalanamayacaktır. İlk aşama kendini olabildiğince tanımak.8: Nerede olmak istiyorsun? İnsan hayatında hedef belirleme çabasının önemi çok iyi anlaşılmalıdır.
“Başarısız olmak istemiyorum” cümlesi zihinde bir hareketlilik yaratmazken. “Başarılı olmak istiyorum. Bu hedefe ölçülebilirlik kazandırır. hayata ve kendinize olumlu yönlerinizden bakabilmektir. Hedef belirlerken “ Bu hedefin benim için anlamı ne? Ben bunu gerçekten istiyor muyum? Bu hedef gerçekleşirse ne olur?” gibi soruların da sorulması gerekir. Nerede. varmak istediğiniz noktaya taşıyabilmesidir.” hedef belirlemekte kişiye yardımcı olamaz. elbetteki yeterli değildir. “başarısız olmak istemiyorum. ne için başarılı olmak” vb. yeterli kaynakların var olup olmadığı gözden geçirilmelidir. Bu başlangıç aşamasıdır. İkincisiyse. Ancak olumlu kurulacak cümleler zihni harekete geçirebilir ve düşünce üretebilir. düşünce üretimine daha çok olanak sağlar. değişimi sağlayabilir. hayal edilmesi de önemlidir. Olumluluk derken iki şey anlatılmak istenmektedir. Fakat belirlenen hedefin zaman ve koşullar açısından da değerlendirilmesi gerekir. Olumlu bir cümle. kişiyi sonuca ulaştırabilir. “Ne kadar başarılı olmak” istendiği ortaya konmalıdır. aynı zamanda ulaşılabilir olmalıdır. Bu aşamadan sonrası düşünceleri eyleme geçirmekle olacaktır. Kişi olumsuz cümlelerle harekete geçemez. Hedefler küçük ya da büyük olabilir. Ölçülemeyecek nitelikteki hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı anlaşılamaz. hedef için oluşturulacak cümle ya da düşüncenin olumlu kurulmasıdır. Hedefe ulaşıldığı anın zihinde canlandırılması. 15 . “Başarılı olmak istiyorum” cümlesi hemen ardı ardına yeni sorular getirir. hangi alanda başarı istenildiği açıkça ifade edilmelidir. Hedefin belirlenmesi. Ulaşılamayacak hedef gerçekçi değildir. Hedef belirlerken olumlu olmak.Kendini anlayabilme ve gelişme arzusu ile başlanan süreç içerisinde hedef belirlerken. Örnek verecek olursak. ne kadar başarılı olmak. Bir asıl hedef ve buna bağlı alt hedefler de oluşturulabilir. Netlikle beraber. Hedefin gerçekçi olması gerekir. “Hangi konuda başarılı olmak. Resim 1. Olumsuz cümlelerle hedef belirlenemez. Önemli olan sizi. Bu basamaklara uyularak kurulmuş bir hedef cümlesi.9: Önce hedef belirlenmeli Hedef belirlenirken hedefin tüm detayıyla ve net olarak ortaya konması gerekir. olumlu olunmalıdır. “Başarılı olmayı istemek” yeterli ve net bir cümle değildir. Demek ki hedef. Hedef için doğru zaman olup olmadığı. gelişim sürecini zaten başlatmış olacaktır. hedefin ölçülebilir bir düzeyi de olmalıdır. Hedefe ulaşıldığında hissedilecek duygu ve düşünceler yeterince hissedilebilmelidir ki gerçekten hedefe ulaşıldığında bir hayal kırıklığı oluşmasın.” Gibi. Birincisi.
ikinci grup karakter özelliklerini de göz önünde bulundurmanız faydalı olacaktır. Puanlandırma Her sorunun altında 4 şık yer almaktadır.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda verilen testi uygulayarak kendi kişisel özelliklerinizi belirlemeye çalışın ve kendi kişisel özelliklerinize göre önerilen tavsiyeleri değerlendirin. Punların yüksek olduğu ikinci grup karakter özellikleri de sizde bulunacağından. Seçeneklerden sadece iki şıkka işaret koyun. Eğer sadece tek şıkka işaret koyacaksanız. Hangi seçenekteki puanlarınız ağırlıktaysa. Test Uygulaması Farklı karakterlerin özelliklerini tespit etmede bir ölçü olarak bu bölümde bir test uygulaması yer almaktadır. X işaretlileri 1 puan olarak değerlendiriniz.C ve D seçeneklerine verilen puanlrı toplayınız. dört şıktan oluşan 15 soru içermektedir. o şıkka XX işareti koyunuz. o seçeneğe karşılık gelen karakter aşağıda verilmiştir: A: Kırmızı Karakter B: Sarı Karakter C: Yeşil Karakter D: Mavi Karakter NOT: Aşağıdaki test sizin ağırlıklı olarak hangi gruba ait olduğunuzu ortaya çıkaracaktır. baskın karakter özelliklerinizin o guruba girdiği anlaşılacaktır. Test sonunda. Bu yüzden testi işaretlerken şu anda sahip olduğunuz düşünceye göre işaretlemeye özen gösteriniz.A. 16 .B. o seçenekten sonra size en uygun gelen ikinci seçeneğe ise X işareti koyunuz. XX işaretlileri 2. Aşağıdaki testin her biri. Hangi seçeneğe daha çok puan verdiyseniz. Seçeneklerde belirtilen özellikler size ne derecede uygunsa ona göre puan veriniz. Soruları cevaplarken size en uygun seçeneğe XX işareti.
girişken ve doğuştan liderim Düşer kalkar. ama gruba her türlü desteği veren bir yapım vardır. Nadiren aceleciyimdir. Ayrıntıları önemserim ve tek bir konuya odaklanarak çalışırım. İnsan ilişkileri odaklıyımdır. Ön planda olmayan. yoluma devam ederim Hayata anlamlı renkler katar eğlenceyi severim Ömür boyu herkesin mutlu ve neşeli olmasını dilerim. çabuk karar almayı severim. heyecanlı ve eğlenceli Daha yavaş ve sakin Normal ve söyleyeceklerimi aklımda tartarak Bir işe motive olmanızı sağlayan en önemli unsur hangisidir? Sonuçları düşünmek Onaylanmak. Ayrıntılı düşünerek karar veririm. kararlı. düzen ve disiplin Çalışma tarzınız hangisine uygundur? Yoğun ve hızlıyımdır. Geçde olsa üstlendiğim işi bitiririm. Çalışma temponuzu nasıl değerlendiriyorsunuz? Hızlı bir tempoda çalışır. Aynı anda birkaç iş bir arada yapabilirim. işlerimde en kolay yolu seçerim. rutin ve sıkıcı olmadığı ortamlarda yüksek motivasyonla çalışırım. düzgün. Genellikle hangi tempoda ve nasıl konuşursunuz? Hızlı ve sonuca yönelik Çok hızlı.Kişilik Testi Bu test İnsan İlişkilerinde 4x4 lük iletişim adlı kitaptan alınmıştır Aşağıdaki beyitlerden hangisi sizi daha iyi anlatır? Güçlü. kusursuz olmasını isterim İlişkilerimde saygılı ve mesafeli olmayı severim. takdir edilmek Guruptaki arkadaşlarımın desteği Etkinlik. İş bitirici bir XX X 1 a b c d 2 a b c d 3 a b c d 4 a b c d 5 a b c d 17 . İşlerin. Her şeyin mükemmel. Her anımı huzurlu ve sakin geçirmek isterim Kavga gürültü sevmem. Özgür bir ortamda çalışırım.
Çok sevinirim ve sevincimi belli ederim. tüm detayları not eder ve bir değerlendirme yapmak için geç çıkarım. Toplantıya vaktinden önce gelir. Hocamın nerede hata yaptığını merak eder. sıkıcı olmaya başladığında erken çıkmayı tercih ederim. dağınık ve programsız olmak 18 . rutin işler yapılan bir ortamda bulunmak Beni aşacağını düşündüğüm sorumluluklar üstlenmek Düzensiz ortamlar ve eksik yapılan işler Bir öğrenci olsanız ve öğretmeniniz sınav kağıdınızı ikinci defa incelediğinde puanınızı artırdığını söylese. Toplantının huzur içinde geçmesi ve güzel kararlar çıkması için üstüme düşeni yaparım. Hangisi sizi daha çok rahatsız eder? Zaman israfı ve işlerin gecikmesi Tekrar gerektiren işler ve monotonluk Çatışma ortamı ve anlaşmazlıklar Yanılmak ve yapılan hatanın tekrarlanması Bulunduğunuz gruplarda hangi konumda daha başarılı olursunuz? Olaylara yön veren ve otoriteyi kullanan İnsanları motive eden ve neşelendiren Uzlaştırıcı ve grup içindeki uyumu sağlayan Bilgi sağlayıcı.6 a b c d 7 a b c d 8 a b c d 9 a b c d 10 a b c d 11 a b tempoyla çalışırım. Hocama teşekkür eder ve saygı duyarım. nasıl bir tepki verirsiniz? Bunu zaten hak ettiğimi düşünürüm. araştırıcı ve olayları takip eden Hangisi sizi daha çok strese sokar? Olaylar üzerindeki güç ve kontrolümün azaldığını hissetmek Sıkıcı. Saatler sürecek bir iş toplantısına katılmanız gerektiğinde aşağıdakilerden hangisini benimsersiniz? Konunun ana hatlarının konuşulması için. Toplantı eğlenceli bir şekilde devam ettiğinde sonuna kadar kalmayı. sonucun belli olmasından hemen sonra çıkmayı tercih ederim. Kendinizde gördüğünüz en zayıf yönünüz hangisidir? İnsanlar işleri istediğim gibi yapmadığında ve seri olmadıklarında sinirlenmek Düzensiz. kağıdımı görmek isterim.
ama benim aradığım her şeyi bulduğum bir masada çalışırım. Ertesi gün çözülmesi gereken bir problem varsa o akşamki ruh haliniz nasıl olur? Çok büyük tedirginlik duymam. 19 . Sorumluluğun üstümde olmasından dolayı tedirginlik duyarım. İnsanlar buna uymadığında sinirlenmek Kendinizde gördüğünüz en güçlü yönünüz hangisidir? Kısa sürede karar alan ve harekete geçen yapım Girdiğim ortamlara neşe ve heyecan katan tarafım Her türlü ortama uyum sağlama ve çatışmaları önleme gayretim Her şeyi planlı. Önce masamın üzerine gerekli olan her türlü araç gereci koyarım. sevecen. Sık sık kalkarak enerjimi harcamak istemem. düzenli. çünkü ertesi gün o işi olması gerektiği gibi yapacağımdan eminimdir. Çok tedirginlik duymam. kararlı. İnsanlara karma karışık gelen. neşeli. çünkü nasıl olsa işler bir şekilde hallolacaktır. otoriter ve yönlendirici Popüler. Tedirginlik duyarım ve gecenin büyük bir bölümünde problemin nasıl çözüleceğiyle ilgili planlar yaparım. programlı ve düzenli yapma huyum Aşağıdaki ifadelerden hangisi sizi daha iyi tanımlar? Güçlü. sevimli ve muzip Barışçıl. İyi bir iş çıkarmam için masam son derece derli-toplu ve düzenli olmalıdır. uyumlu ve sakin Tertipli.c d 12 a b c d 13 a b c d 14 a b c d 15 a b c d Kimseye hayır diyememek ve başkalarının işine koşarken kendi işimi aksatmak Her şeyin kusursuz ve mükemmel olmasını istemek. disiplinli ve planlı Çalışma masanızda nelere dikkat edersiniz? Öncelik verdiğim şeyleri yapacak şekilde düzenlenmiş sade bir masayı tercih ederim.
Duygularını açıkca ortaya koymazlar. ne çok dağınık ne de çok düzenlidir. mantık ağırlıklıdırlar. Ancak bunları hayata geçirme konusunda büyük sıkıntılar yaşayabilirler. 20 . hikayeler anlatıp güldüren ve gülen birini görüyorsanız onları hemen tanırsınız. Çalışma ortamları tam anlamıyla mükemmel ve profesyoneldir. Az laf. meraklıdırlar. Yabancılarla kolaylıkla ve özel bir çaba göstermeksizin ilişki kurarlar. Ayrıntılar konusunda titiz davranırlar. Yeteneklidirler. Meraklıdırlar. Heyecanları ve duyguları ölçülüdür. Yüksek. Konuşma hızları düşüktür. Gereksiz konuşmalardan ve işlerden hoşlanmazlar. kıyafetleri ve her şeyleriyle çok düzenlidirler. Herkesin onlar gibi düşünüp hareket etmesini isterler. Vizyonları çok geniştir. Standartları yüksektir. Duruşları. Hayaller kurmaya yatkındırlar. Son derece bağımsız insanlardır. Olayların olumsuz yönlerini görüp kaygılanırlar. çok daha büyük ve parlak bir geleceği düşünebilen kişilerdir. Kuralcı olduklarından kolay kolay değişmek istemezler. Genelde yalnızlıktan hoşlanırlar. hazır cevaptırlar. Riskleri önceden görürler. mutluluk ve enerji yayarlar. Detaycıdırlar. Bu yüzden kararlarını uygularken gözleri başka bir şey görmez. ikna edicidirler. Ciddi ve ağır başlıdırlar. Bir organizasyon içerisinde büyük projeler hayal edebilen. girişkendirler. Çalışma ortamları. Önemli olan onlara göre işin özünü anlamak ve sonucu elde etmektir. eğlenceli ve hareketlidirler. Çoğu zaman karar vermede büyük sıkıntılar yaşarlar. Konuştuklarında ses tonları alçaktır. Bu karakter grubunun genel özellikleri. Kırmızı Karakterli Kişilerin Özellikleri Güçlü kararlı tiplerdir. Sonuç odaklıdırlar. Daima tedbirlidirler. Birebir ilişkilerde çok aktiftirler.Sarı Karakterlilerin Temel Özellikleri Sarı karakterli kişiler. Her şeyleri planlı ve programlıdır. araştırmacıdırlar. Geniş bir tanıdık çevreleri vardır. Mavi Karakterli Kişilerin Özellikleri Mükemmeliyetçidirler. kıpır kıpır. çok iş derler. Dışarıdan bakılınca sevimli. Hassas insanlardır. Hep yapacak işleri ve alınmış kararları vardır. ayrıntılar üzerinde düşünmezler. Zaman yönetimi konusunda üstün bir becerileri vardır. Konuşması hızlı ve tempoludur. İlgi çekici ve karizmatik yapılıdırlar. Kurallara çok bağlıdırlar. çalışma alanları dağınıktır. bu 4 ana kategori içinde en hareketli karekterdir. onları toparlayacak birine ihtiyaç duyarlar. dikkatsizdirler. sorunlara ilginç çözümler bulurlar. Bir olumsuzluk esnasında sakin ve akılcı olabilirler. ancak gerçekçi hedefler belirlemekten ve bunları gerçekleştirmeye çalışmaktan büyük zevk alırlar. Her şeyleri uyum içinde görünür.
İşlerine aşırı odaklanırlar. Daha duygulu ve heyecanlıdırlar. Konuşmalarınızda daha net ve açıklayıcı olmaya özen gösterin. Kimseyi kırmak istemezler. Gruplarla uyumludurlar. Yaptığınız işi nasıl yapacağınızı düşünürken niçin yaptığınızı da unutmayın. Asla ertelemeyin. Mavi Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • İyi bir şey yaptıklarında insanları takdir edin. En belirgin yönleri her yerde mutlu olabilmeleri ve hallerinden memnuniyet duymalarıdır. Olayları fazla büyütmeyin. ama her yerde ortaya çıkarmayın. En çok önemsedikleri şey çevreden saygı görmektir. Karşınızdaki kişinin beden diline dikkat edin. Pek fazla kimseye hayır diyemezler. Çok sabırlıdırlar. Başka insanların hislerine karşı duyarlıdırlar. Doğal arabulucudurlar. Projeleri yarım bırakabilirler. Çocukluktan ve saflıktan kurtulun. İnsanların sözlerini kesmeyin. kimseden yardım istemeyi sevmezler. Kendilerini daima haklı görme eğilimleri vardır. fakat sonuçlar konusunda yeterli değerlendirmeyi yapamayabilirler. Çok haraketli ortamları sevmezler. Kendilerini ön plana çıkarmaya çalışmazlar. İçten içe çok inatçıdırlar. Sarı Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • • Aldığınız emanetlere dikkat edin. Az konuşup çok dinleyin. İnce ve düşündürücü espiri anlayışına sahiptirler. Ayrıntıları hesaplarken bütünü kaçırmayın. Ani kararlarıyla insanları şaşırtabilirler. Başka insanların katkılarındaki değeri görme konusunda oldukça yeteneklidirler. Kendileriyle barışıktırlar.Hep dik durmaya çalışırlar. Sabırlıdırlar. Barışçıl ve fedakardırlar. Özgüvenleri yüksektir. Üşenmeyin ve vazgeçmeyin. Daha düzenli olun. Eleştiriden pek hoşlanmazlar. Lider özelliklidirler. Çok rahattırlar. Yeşil Karakterli Kişilerin Temel Özellikleri Orta yollu tiplerdir. İçlerinde fırtınalar koparken dışarıdan sakin görünebilirler. 21 . Dikkat çekici hatalarda bulunmazlar. İnsanlar bir şeyi sizin kadar mükemmel yapmasalar da beğeninizi gösterin. Çatışmadan çok çekinirler. Kararlı ve iş bitiricidirler. Aldığınız emaneti zamanında ve zarar vermeden geri verin. Uyumlu ilişkilere çok değer verirler. Ayırt edilmesi en güç olan ve zor anlaşılan kişilerdir. İçinizdeki çocuğu canlı tutun.
Sorumluluk almaya gayret gösterin. Duygularınızı açmayı öğrenin. 22 . Her şeye karışmaktan uzak durun. Sabırlı olmayı öğrenin. Hayatın olumlu yönlerini görmeye çalışın. En kötü kararın kararsızlık olduğunu bilin. Küçük şeyleri dert etmeyin. Herkesin zayıf bir yönü olduğunu kabul edin. İyi olmanız zaten yeterlidir. Kendinizi fazla eleştirmeyin. Yeni şeyler denemeye çalışın. Kendi kendinizi motive etmeyi öğrenin. Konuşurken emir kipi kullanmayın. Tembelliği bırakın ve işlerinizi ertelemeyin. Her şeye evet derseniz evetin bir kıymeti kalmaz. Hayır demeyi de öğrenin. Motivasyonunuz için başkalarının görüşlerini beklemeyin. Kendinize güvenin ve potansiyelinizin farkında olun.• • • • • Her zaman ve en iyi olmaya çalışmayın. Kırmızı Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • Hatasız kul olmayacağını kabul edin ve esnek olun. Her zaman lider olamayacağınızı kabul edin. Yeşil Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • • Başkalarının sessizliğinizden istifade etmelerine müsaade etmeyin. Başkalarının da haklı olabileceğini kabul edin. İnsanları küçümsemeyin. Daha enerjik olmaya çalışın.
C) Bilgiyi belirli bir anlam çıkarma ve sonuca varma amacıyla kullanabilme yeteneğidir. Bireyin kendini tanıma sürecinde. D) Ergenlik çağı tüm bireylerde aynı zamanda başlar. geçmiş ve gelecekle ilişkisini bilinçli olarak zihinde saklama gücüdür. C) Hem kişisel hem de çevre faktörlerinden etkilenir. D) Bilgi ve çözümlerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanmasıdır. B) Evrenin eşsiz ve benzersiz bir bütün olduğunu algılar. önce varlık alemine bakması aşağıdaki kazanımlardan hangisini sağlamaz? A) İnsan olarak evrendeki yerini değerlendirebilmesini sağlar. kız çocukları erkeklere oranla daha iri yapılıdır. Muhakeme kavramının tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) Gerek iç gerekse dış dünya dan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. C) Evrenin yaşaması için kendisine sunulduğunu ve bu yüzden kendisinin çok değerli ve kıymetli olduğunu anlar. D) Refleks hareketlerden oluşur. “Gerek iç gerekse dış dünya dan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. 2. Kız ve erkek çocuklarının ergenliği ile ilgili yargılardan hangisi yanlıştır? A) Ergenlik çağlarının başlarında. 1. 3. “Bilgi ve çözümlerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanması” cümlesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır? A) Muhakeme B) Düşünme C) Algılama D) Yetenek 5. Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi bireyin zihinsel özellikleriyle ilgili değildir? A) Anlama ve yorumlama ile ilgili niteliklerdir. B) Zaman içerisinde gelişir ve olgunlaşır. C) Ergenlik çağında bireyde fiziksel değişmeler görülür. D) Evrenin ve bireyin değersiz olduğunu anlar. 6. öğrenilenleri ve algılananları.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorulara cevap vererek kazandığınız bilgileri değerlendiriniz. B) Yaşanılanları.” Yukarıda açıklaması yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Muhakeme B) Düşünme C) Algılama D) Yetenek 4. 23 . B) Ergenlik çağının başlangıcı. bireysel özelliklere göre değişir.
Aşağıdaki sorulardan hangisi kendini geliştirme çabası içinde olan birisi için gereksizdir? A) Ne yapmalı? B) Neyi değiştirmeli? C) Neye ulaşmalı? D) Çabalamak neye yarar? 24 . değerlendirmeyi tercih etmelidir. 10. Gelişme arzusu içinde olmak. Kendisi ile kurulan diyalog olumlu olmalıdır. Hiçbir değeri yoktur. Aşağıdakilerden hangisi kişisel gelişim sürecinde gerekli değildir? Kişi kendi kıymetinin farkında olmalıdır. Zaman ve kaynakları dikkate almamak. değildir? A) B) C) D) Aşağıdaki yargılardan hangisi insan için doğru değildir? İnsan eşsizdir. Yaşam insan için bir fırsattır. A) B) C) D) 9. A) B) C) D) 8.7. Değişim ve gelişimin imkansız olduğunu anlamalıdır. Her türlü özen ve güzelliği hak eder. Olumlu düşüncelerden hareket etmek. Kişi kendisini yargılamayı değil. Aşağıdakilerden hangisi hedef belirlemede yardımcı olacak unsurlardan Kendini mümkün olduğunca iyi tanımak.
Nasıl ki kimse sorulmamış soruları cevaplayamazsa. Problemler son derece farklı ve sayısız olduğundan. var olan engelleri aşmak suretiyle bir durumdan. En uygun çözümler. daha çok tercih edilen bir başka duruma geçilmesi esnasında karşılaşılan engeller ya da zorluklara problem denir. güçlü tanımlamalar ortaya koymakla elde edilir. iyileştirilmesi gerektiği düşünülen somut veya soyut tüm kavramlar için geçerlidir. olması istenilen başka bir duruma geçmek için kullanılan sürecin adıdır. Bir problemin belirlenmesinin yolu. Sorunu Tanımlama: Bir problemin çözümü. Bu sebeple problem çözme süreci ana hatlarıyla dört kategoriye ayrılabilir. Problem kavramı. Problem çözme ise.1. 2. Öncelikle problemin anlaşılması ve en net biçimiyle ortaya konulması gerekir. MESLEKİ GELİŞİM 2. Muhtemel Çözümler Geliştirme: Bu noktada yapılması gereken sorunun tüm yönlerini değerlendirebilmek ve ona uygun tutum ve davranışlar geliştirebilmektir.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Mesleki yeterliliklerinizi ve iş ortamlarındaki başarılarınızı geliştirebileceksiniz. Etkin Problem Çözmek ve Proje Geliştirmek Bir ortamdan veya durumdan. onun başarısızlığının nedenlerini tespit etmeye çalışın. ARAŞTIRMA İş ortamlarınızda veya okulda çok başarılı ve yetenekli olarak gördüğünüz bir kişiyi gözlemleyerek onun olumlu davranışlarını ve özelliklerini not ediniz. istenen durumu ortaya koymak. problem çözme süreci de net olarak sınıflandırılamayacak kadar geniş bir süreçtir. en doğru çözüme o oranda yaklaşılır. yine hiç kimse de belirlenmemiş problemleri çözemez. 25 . Bu aşamada ne kadar çok düşünce ortaya atılır ve üzerinde tartışılırsa. öncelikle problemin varlığıyla mümkündür. istenen durumu etkileyen olumsuzlukları tanımlamakla mümkündür. Çevrenizde gördüğünüz başarısız bir kişiyi tespit ederek.
Bunun için istenen sonucun çok iyi belirlenmesi. Bu sebepler şöyle sıralanabilir: Metotlu çalışmamak Yeterli istek ve kararlılığa sahip olmamak Yetersiz bilgi Sorunu yanlış tanımlamak Gerekli teknik ve yeteneklere sahip olmamak Çözümü etkili bir biçimde uygulamaya koymamak Sorunu farklı açılardan görmemek Kendinizi iyi ifade edememek Başaramama korkusu Risk almamak Esnek düşünememek vb. Ancak proje geliştirme. GERÇEĞİ YARATMAK İÇİN KULLANILMALIDIR. daha fazla yaratıcılık ve ince noktaları görebilme yetisi ister. İyi bir proje için. çözümlerin istenen sonuca göre değerlendirilmesi. Bu nedenle proje geliştirilirken yapılması gereken işler. Proje daha iyi bir durum oluşturmak için ortaya atılan planlı ve organize görüşler bütünüdür. Belirlenen Çözümün Uygulamaya Konulması: Çözümün uygulanmasında planlama ve ihtiyaç duyulacak kaynakların temini gerekir. tecrübe ve bilgileri sıra dışı şekillerde harmanlamayı. HAYAL GÜCÜ GERÇEKTEN KAÇMAK İÇİN DEĞİL. Bu anlamda sahip olunması gereken nitelik. Çözüme başlandığı anda. çözüm yolunun getirebileceği risklerin gözden geçirilmesi gerekir.Çözümleri Değerlendirme: Belirlenen çözüm alternatiflerinin muhtemel sonuçları karşılaştırılarak. elde edilenlerin ulaşılmak istenen sonuç açısından değerlendirilmesi ve oluşabilecek sapmaların düzeltilmesi gerekir. Bir problemin çözüme varmaması çeşitli sebeplere dayanabilir. uygun yöntemlerin belirlenmesi gerekir. Yeni fikirler ve projeler üretebilmek için aşağıdaki önerilerden faydalanılabilir: 26 . engeller ve fırsatların değerlendirilmesi. Proje geliştirmek de bir anlamda problem çözmektir. İstenilen sonuca ulaşmak için yapılacak planda beklenmedik durumlar için alınacak tedbirler de yer almalıdır. varılmak istenen amacın belirlenmesi. Çözüm tamamen uygulandığında ise sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı ölçülmelidir. yaratıcı düşünce oluşturabilmektir. her biri dikkatlice değerlendirilmeli ve en uygun olan seçilmelidir. algılamayı. problem çözümü aşamasında yapılması gereken işlerle benzerlik arz eder. Yaratıcı düşünme. zihinsel bağlantı kurabilmeyi gerektirir.
resim ya da çağrıştırıcıyı ele alıp onunla ilişkili cümleler kurulabilir ve kurulan bu cümleleri tamamlayan bağlı yeni cümleler oluşturularak düşünme gücü geliştirilebilir. eylem gerektirmediği için sınırsız alternatifi gözden geçirebilmeyi. Yapılması gereken kısa bir zaman dilimi içerisinde. Hayal kurma.Düşünce Üretimi Rahatlığı: Hayal gücüne yönelik eğlenceli bir egzersiz olarak düşünülebilir. 27 . Serbest İlişkilendirme: Proje ile ilgili her hangi bir sembol.1: Oluşturulmş verilerden faydalanılmalıdır Çevreyi gözlemleme ve ortam değiştirerek yeni objeleri değerlendirmek de yaratıcılık için bir fırsat oluşturabilir. Ne kadar çok kelime ya da düşünce not edilirse o kadar alternatif yakalama olanağı ortaya çıkar. Hayal Kurma: Pek önemsenmese de yaratıcılığın en önemli kaynağıdır. potansiyel engelleri fark edebilmeyi kolaylaştırır. Resim 2. amaca yönelik akla gelebilecek tüm düşünce ve çağrıştırdığı kelimeleri yazmaktır. alışılmış kalıpların dışına çıkmayı. sadece size ait olacağı için orjinalliği. Tartışma: Oluşturmak istediğiniz yapının veya projenin başkalarıyla konuşulması yeni fikirler edinmeyi kolaylaştırır. Benzetme: Daha önce tecrübe edilmiş yaşantılardan faydalanılarak yeni düşüncelerin oluşumuna fırsat verilebilir.
hissedilen bir duygu. Bu nedenle iletişim. Görüleceği üzere iletişimin alanı son derece kapsamlı ve bireyin dünyasında etkisi oldukça büyüktür. yorumlama ve aktarma sürecidir. gözlemlenen bir cisim. bireyin dünyasında oluşturduğu algılama ve ifade etme düzeyidir diyebiliriz. Resim 2.1. kişinin kendisiyle ve çevresiyle oluşturduğu bir iletişimdir. Sunum ve İkna Becerilerini Geliştirmek 2. İletişim.3: Anlamak dinlemekle başlar 28 . kişinin kendisi ve çevresiyle oluşturduğu sözlü ya da sözsüz anlama.2. İletişim İletişim. Yani iletişim. algılama.2.Resim 2 2: Çevreyi gözlemle ve değişik açilardan gör 2. Çevrede yaşanan herhangi bir olay. kişinin hayatına denk düşen bir kavramdır. anlatma.
kontrol etmek ya da yönlendirmektir. Dinlemeden anlamaya çalışmak. önce anlamaya çalışmak. daha fazla kişiyi anlamak ve daha fazla kişiyle anlaşabilmekle mümkündür. karşı tarafın farkında olmadan algılayabildiği daha ciddi bir iletişim unsurudur. Amaç genelde yanıt vermek. yazılacak ilacın işe yarama ihtimali son derece düşüktür. 29 . Anlaşılma çabası. İletişim kalitesini yükseltmekse.4: Daha fazla kişiyle anlaşabilmek daha yüksek iletişim kalitesi demektir İnsanın uyku dışında hemen her an gerçekleştirdiği bir etkinlik olan iletişimin geliştirilmesinin temel noktası. Etkin bir dil kabiliyetini geliştirmenin en kesin yöntemi ise yetkin bir okuma becerisini kazanmaktır. bireyin başkalarını anlamasını ve istediğini anlatabilmesini kolaylaştıracaktır. İlaçlar. Anlaşılmak. Kişinin bir duygu veya düşünceyi aktarırken kullandığı beden dili. Dil. Anlamadan iletişim kurmaya çalışmaksa. karşınızdaki kişiyi dinlemek ve anlamaya çalışmaktır.Yüksek iletişim kalitesi. kendimizi ifade ederken ya da bir kişiyi anlamaya çalışırken bizi daha net sonuçlara ulaştırabilecek bir araçtır. onaylanmak. değer verilmek ve takdir edilmenin bir insan için ne kadar önemli olduğu düşünülürse. Dili etkin kullanmak. insanın karşısındaki kişiyi samimiyetle dinleme çabasının bile ilişkiler açısından olumu yapıcılığı görülebilir. Hastalık belirlenmemişse. bireyin kendisiyle ve çevresiyle iletişim kurmakta kullandığı semboller ve sesler bütünüdür. karşınızdaki kişinin kafasındaki ve ruhundakiyle ilgilenmek demektir. Burada beden dili üzerinde yeterince ayrıntıya giremesekte. yüksek hayat kalitesi olarak yorumlanabilir. Anlamak için dinlemek. Beden dili. kalp hastasına gözlük reçetesi yazmak kadar tuhaf bir durumdur. ancak ilgili oldukları hastalık durumlarında fayda sağlayabilir. Olması gerekense anlamak niyetiyle dinlemek. anlatmayı ve dolayısıyla dil kabiliyetini gerektirir. sonra anlaşılmaya çalışmaktır. Resim 2. insanların dünyayı anlamasını sağlayan. Bu da ancak karşımızdaki kişiye değer vermek ve anlamaya çalışırken kendimizi onun yerine koyabilmekle mümkündür. İnsanlar arasındaki etkili iletişimin anahtarı. başlı başına güzel bir iletişim atmosferi oluşturmaya yetecektir. karışınızdaki kişiyi hissetme çabası içinde olmaktır. Yapılan incelemeler beden dilinin iletişimde yaklaşık %58 oranında etkin olduğunu. İçtenlikle anlama çabası. ses tonunun %38 ve seçilen kelimelerin de %07 oranında etkili olduğunu göstermektedir. hastalığa teşhis koymadan ilaç önermeye benzer. karşımızdakini anlamaktan önce kendimizi anlatabilmek düzeyinde gerçekleşir. Oysa iletişimlerimizin büyük çoğunluğu. bir fikir vermesi açısından beden dilinin gözlerle ilgili birkaç verisini ele alabildik.
görsel hatırlama ile ilgilidir. işitsel hatırlamak ile ilgilidir. yaşanmış tecrübelere ait sesler hatırlanmaya çalışılmaktadır. tekrar yaşamakla alakalıdır. bu amaçla yazılmış kitapların okunması faydalı olacaktır. Ön yargılı davranıp iletişime fırsat vermemek. olay ya da diyalogların yalnızca bir yönüyle ilgilenmek. Bir duyguyu hissetmeye çalışırken. görsel tasarlamak ile ilgilidir. Sol yana bakılıyorsa. Sağ alt tarafa bakılıyorsa. Düşüncelerinizin kesin doğru olduğuna inanmak ve düşüncelerinizden taviz vermemek. Önceden duyulmuş. Bakışların taşıdığı ifadeler aşağıda sıralanmıştır: Sol üst tarafa bakıyorsa. detayıyla dinlemeden hüküm sahibi olmak. Sol alt tarafa bakılıyorsa. Sağ üst tarafa bakıyorsa. yaşanmamış olaylar ve durumlar ya da görülmüş ama içeriği değiştirilmek istenen tecrübeler oluşturulmaya çalışılırken sağ üst tarafa bakılmaktadır. Önceden hiç duyulmamış sesler. Her zaman doğru olduğunuzun onaylanmasını beklemek. içindeymiş gibi canlandırmaya çalışılırken bu yöne bakılır.İnsanların iletişim esnasında bakışları kişi hakkında ip uçları verir. Bunları şöyle sıralayabiliriz: Karşılaşılan durum. kişi. diğer yönlerini kaçırmak. Karşınızdaki kişiyi hep yanlış şekilde değerlendirmek gördüğünüz bir olumsuzluk karşısında olumlu söz ve davranışları algılayamamak. İç konuşmalar yaptığında bu yöne bakmaktadır. Daha önceden görülmemiş kişiler. Daha önceden var olan bir nesne. 30 . işitsel tasarlamakla ilgilidir. Sağ yana bakılıyorsa. Kişinin yalan söyleme çabası içinde olduğununda bir göstergesidir. içsel diyalogla ilgilidir. Bu konuda daha detaylı bilgi edinilmesi. kelimeler organize edilmeye çalışıldığında ya da yaşanmış işitsel tecrübeyi farklılaştırmaya çalışılırken gözler sağ kulak hizasına kayar. İletişimde takınılan bazı tavırlar olumsuz sonuçlara sebep olabilir. hissetmek. dokunuşları ya da yaşanmış bir durumu yeniden. Bu bakışlar çok kısa süre içerisinde belirip kayboldukları için göz hareketlerinin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir. olay ya da durumun görsel olarak zihinde canlandırılması yoluyla hatırlanmaya çalışıldığını gösterir. Herkesi kolayca anlayıp çözebileceğini düşünmek. Çabucak genellemelere varmak. nesneler.
Bir sunum planlanırken. tarz ve içerik açısından farklılıklar olacaktır. temel noktayı anlama ve hatırlamalarında yardımcı olabilir? Sizin hoşlandığınız ve onların da öğrenmekten hoşlanacakları bilgiler nelerdir? 31 . Sana söylenenleri doğru anlayıp anlamadığını kontrol etmek için sana söylenenleri karşındakine kısaca tekrar et. Konuşmaya ilk önce olumlu ifadeler içeren cümlelerle başla. Sunum Başarılı bir sunum. sizin sunumunuzun içeriğini belirleyecektir. o kişilerin düzey ve beklentileri mutlaka belirlenmelidir. Önceliği dinlemeye ve anlamaya ver. Çünkü sunumun esas amacı. Hedef kitlenin sizin anlatmak istediğiniz temel noktayı anlamaları ve hatırlamaları için gerekli olan bilgiler nelerdir? Hangi bilgiler. Bu değerlendirmeleri yaptıktan sonra sunuma neyi dahil edip neyi dahil etmeyeceğinize karar vermeniz gerekir. Bu amaçla hitap edilen kişilerin düzeyini ve onlara konuşma boyunca hangi bilgi. Dinleyicilerin sizin sunumunuzdan elde etmelerini beklediğiniz tutum ve davranışları ancak bu yolla belirleyebilirsiniz. Çalışılan bir şirkette müdürler için yapılacak bir sunumla. öncelikle sunumun kime veya kimlere yapılacağı dikkate alınmalıdır. hayırlı olacak şekilde sor. Şikâyetlerini eleştirilerini. Bir sunum planlanırken. ricalara ya da taleplere çevirerek anlatmaya çalış. Bunun için ilk yapılacak iş.2. hedef kitleye ulaşabilmektir. Bunun için. Bu da iyi bir sunum için gerekli olan ortak paydaları belirleyebilmenizi sağlayacaktır. kişinin konuya hakimiyeti oranında bir hazırlık süreci gerekir. Sunum yapacak kişi. 2. düşünce vb. önemli olan noktaları aktarabilmeyi amaç edinmelidir. Karşındakine yeri geldiğinde teşekkür etmeyi unutma. konunun belirlenmesidir. aynı zamanda ortak noktaların da gözden geçirilmesine olanak verecektir. Sunumda başarı.2. Bu tahmin çabası. kavramları aktarmak istediğinizi belirlemelisiniz. eğer net bir şey istiyorsan cevabı evet. iyi bir hazırlık ve planlamayı gerektirir. İnsanların seni dinlemediklerinde ne kadar rahatsız olduğunu hatırla ve dinlemenin önemini aklından çıkarma. Sunumun içeriği hazırlanırken aşağıdaki soruların cevaplanması faydalı olacaktır. Sunumun yapılacağı kişiler. sınıf arkadaşlarınıza yapacağınız sunum arasında konu aynı olsa da planlama. hedef kitlenin konu hakkında önceden ne bildiklerini ve sizden ne beklediklerini de tahmin edebilmek gerekir. duygu. Konu belirlendikten sonra. Karşıdakinden açıklamalar bekliyorsan soruyu detaylı. amacın en iyi şekilde ortaya konmasıyla sağlanabilir. Belirlenen konunun içeriği bu soruların cevaplanmasıyla oluşturulabilir.Genel anlamda iletişimi kolaylaştıracak ve verimli bir düzeye taşıyacak bazı tutumlar ise şöyledir: Kendini başkalarına ifade etmeden önce düşüncelerini bir gözden geçir. bu sunum içerisinde çok fazla şey anlatmayı değil.
Sorulan her soruya olumlu bir tavır takının ve her soruyu yeni bir bilgi dağarcığı olarak düşünün. Temel noktaları tanımlayın. Ancak görsel unsurları seçerken. düşünceyi en net ve kalıcı biçimde aktarmanın yolları önceden 32 . elinizin altında olacak ve size sunumun bir İyi bir sunum için yapılması gerekenler şöyle özetlersek: Konunuzu ve amacınızı belirleyin. başarılı bir ikna becerisidir. Ikna çabası gerektiren konular. İnsanları ikna edebilmek içinde etkili sunum yöntemlerine dikkat edilmelidir. yüzünüzün insanlara dönük olmasına. yavaş konuşmak ve hareket etmek yatıştırıcı olabilir. doğru değildir. 2. hedef kitlenin beklentisi. Fakat her ikna çabasının. Ne elde edilmek istendiği. Okumak yerine hatırlatıcı Hazırlanacak notlar. Faydalanabileceğiniz etkili notlar tutun. bazen sunumlar kadar ayrıntı ve detay gerektirirken. hatta birisini ikna etmek için kurulacak tek bir cümlenin bile. iyi bir sunum için güven verecektir. Eğer sunum esnasında heyecan hissedilirse. okunamayacak ya da anlaşılamayacak kadar küçük ve sıkışık yazıların bulunmamasına. Konuşma denemenizi yüksek sesle. Sunumunuz esnasında sorular sorarak ya da soru alarak. daha çabuk elde edilmeye çalışılmalıdır. İkna Becerileri Başarılı bir sunum. bazen de bu kadar ayrıntıyı gerektirmeyebilir. Onların beklentilerini tahmin etmeye çalışın. mesajınızın ulaşıp ulaşmadığını denetleyebilirsiniz. Sunumun sonunda kısa bir özet yapınız ve dinleyicilere teşekkür ediniz. gülümsemeye dikkat ediniz. konuşmanız esnasında Bir sunumun tamamen metinden okunması notlar düzenlenerek sunum yapılmalıdır. hazırlandıktan sonra.3. Sonuç. Bir sunum yaparken heyecanlanmak. her an sonraki adımını gösterecek titizlikte olmalıdır.2. Görsel desteklerinizi hazırlayın. tamamen yazıdan oluşmamasına.Sunumunuzun başarısı için. fazla detay içermemesine özen gösterilmelidir. son derece normaldir. dinleyicilerin dikkatini çekecek. Ortak paydaları belirleyin. kolay okunmalı. Bu gibi durumlarda anlatım daha kısa ve öz olmalıdır. aslında bir sunum olduğu unutulmamalıdır. Konuşma esnasında dik durmaya. Yaptığınız hazırlıkların amacınıza uygunluğunu görmek ve konuşma esnasında daha rahat olmak için konuşmanın önceden provasının yapılmasında fayda vardır. İyi bir hazırlık. görsel verilerden de faydalanılmalıdır. Dinleyicilerinizi tanımaya çalışın. görsel desteklerinizi kullanarak ve zamanı kontrol ederek yapınız. Bu noktada sunum için gerekli olan temel unsurlar dikkate alınmalıdır. Konuşulacak konunun ya da söylenecek sözün niteliğine göre benzer hazırlıklar yapılabilir ve aynı yöntemler denenebilir. Sunum metni ve görsel destekleyiciler bakacağınız çalışma notları hazırlamalısınız.
Hayır diyebilmek. Şu halde yapılması gereken ilk iş. meşgul görünmek değil. Zamanın verimli kullanılması için şu noktalara dikkat edilmelidir: Önceliklerin belirlenmesi. kıt bulunan bir kaynaktır. temel hedefler üzerinde düşünmek ve onları biçimlendirmektir. yapılabilecek en ciddi israfın zaman israfı olduğu kaçınılmazdır. zamanını daha iyi kullanmaktan başka akıllıca bir seçenekleri yoktur.sorgulanmalı ve yukarıda anlatılan unsurlar dikkate alınmalıdır. 33 . İyi bir planlamanın yapılması. zamanın değerini bu ciddiyetle algılayabilmektir. İnsan hayatında. biriktiremez. Zaman. SADECE ŞİMDİ VARDIR SONRA ASLA GELMEZ. ilk olarak onun önemini kavramalıdır. Kişiye verilen ömrün yalnızca bir kerelik bir fırsat olduğu ve çabucak akıp gittiği düşünülürse. ne kadar az zamanının olduğunu düşünebilmelidir. Zamanlarını iyi değerlendiremeyen insanlar. insan hayatından daha değerli bir şey olamayacağına göre. normal insanların kabul edemeyeceği bir gerçekliktir. Zamanı Verimli Kullanmak Zaman denilen kavram insan hayatının ta kendisidir. kişinin mutlak anlamda hedeflerini belirlemesinden geçer. zamanı amaçlarımızı gerçekleştirmeye yönelik faaliyetler yaparak değerlendirmektir. Bu sebeple yapılması gereken ilk iş. Ardından zamanın kişiyi yöneten değil. Zamanı doğru ve etkin kullanmanın ilk adımı. hem de durumlara bağlı olarak yapılması gereken diğer ara hedefler olabilir. Zamanı geri döndüremez. Hayatta başarıya ulaşmak isteyen kişi.3. Zamanı verimli kullanmak. Bu hedefler. çok değerli bir kavram olmasına rağmen. hem hayatın tamamını yönlendirebilecek ve hayat beklentisi olarak düşünülebilecek temel hedefler. harcanan şey zaman denilen bağımsız ve soyut bir kavram değil bizzat insanın kendisidir. Bu amaçla yukarıdaki bölüm tekrar okunarak ikna etme becerisi açısından bir kez daha değerlendirilebilir. ancak ne için kullanılacağı belirlenmiş ve bu hedefe yönlendirilmiş hayattır. Peki ya kişinin kendi zamanını yok yere harcaması? Boşa geçen ve yeterince değer verilmeyen zaman. Kişinin birisini yok yere öldürmesi. Zaman yönetimi ise zamanın en verimli şekilde kullanılması demektir. Verimli bir hayat. yok edilen insan ömrüdür. 2. kişinin kontrolünde olan bir kavram olduğunu algılamaları gerekmektedir. ödünç alamazsınız. Bunu gerçekten algılayabilen bireylerin. Boşa geçirilen her dakikada harcanan insanın bizzat kendisidir.
Böylece zaman yönetimi için ayrıca bir gayret sarf etmeye gerek kalmayacaktır. Hedefleri belirlerken esnek olmak ve olası aksilikleri göz önünde bulundurmak önemlidir. Yapılması planlanan işler arasında. boşa harcanan süreyi azaltmaktır. Bu durum çok yoğun duygularla yaşanıyorsa. öncelikler sıralaması yapılmalıdır. Plansızlık: Belirlenen amaçlar doğrultusunda. Tüm bu ilkelerin. İşte zamanımızı çalan bazı unsurlar: İşleri Ertelemek: Erteleme davranışı. Zaman yönetimi için uygulanacak en önemli yollardan biri. Gereksiz Mükemmeliyetçilik: “Mükemmel” bir zaman planlayıcısı olmak gibi bir hedefe sahip olmak. İşlerin bir kısmının devredilebilmesi vb. Çalışma ve yaşam ortamlarının düzene sokulması. Önceliklerinizi belirledikten sonra onları uygulamaya koymak için mücadele etmek gerekebilir. Kararların hızlı verilmesi. çünkü birçok etken bu önceliklerin önüne geçmek isteyecektir. belirgin bir amaç olmalıdır. hangi işler için daha az kullanılacağı belirlenmelidir. verimli zaman kullanımında da. yapılacak işlerin bir plan dahilinde yürütülmesi gerekir. kısa bir süre sonra hayal kırıklığı yaşamaya ve vazgeçmeye neden olur. Yapılan birçok plan bazen karşısındakine “hayır” denilemediği için aksamaktadır. Birçok kişi bu öncelikleri belirleyemediği için gereksiz bir sürü şeyle uğraşarak zamanını boşa harcamaktadır. zamanın hangi işler için daha fazla. Tabi bunun için ilk önce yukarıda da bahsedildiği gibi zamanın boşa harcanmasına sebep olan unsurların tespit edilmesi gerekir. Ertelenen her iş. 34 .Olumlu ve geliştirilmesi gereken yönlerin saptanması. zamanı planlama da engelleyici bir etken durumuna gelir. zamanı planlama ve başarı karşısındaki en büyük engellerden biridir. Zaman hırsızlarının belirlenmesi ve önlenmesi. Hayır Diyememek: Zamanı verimli kullanmak için bazen çevredeki kişilere “hayır demek” gerekmektedir. Kararsızlık: Başarmak istenilen tüm işlerde olduğu gibi. bir diğerini engeller. Ama plansızlık zaman kaybının temel sebeplerindendir. neler yapılacağına karar vermek ve bu yapılacakların önem derecesini belirlemek gereklidir. Zamanı verimli bir şekilde kullanmak için. hayatta birer alışkanlık haline getirilmesi gerekir. Bu planlar uzun dönemli ve kısa dönemli planlar olabilir. Kendine Güvensizlik ve Yüksek Kaygı: Bazen bireyler. kendi performanslarından şüphe edebilirler ya da yaptıkları işin yeterliliğinden emin olamayabilirler. Amaç belirlerken.
Herkesin olaylar karşısında hissettiği sıkıntı düzeyi başkalarına göre farklılık gösterir. ne tür düşünceler aklınızdan geçerdi ve bedeninizde o sırada ne gibi değişiklikler olurdu hatırlamaya çalışın. planın aksamasına nelerin neden olduğunu değerlendirmek. bazen işlerin planlandığı gibi gitmeyeceğini. huzursuz ve kaygılı hissetme durumudur. bireyin kendisine daha uygun zaman planlaması yapmasını sağlayacaktır. ne kadarının aksadığı. Zamanı verimli kullanmak. bireyin çocukluk ya da ergenlik döneminde yaşadığı sorunlarla bağlantılı olabilir. Herkes. zevklerin ve sosyal yaşamın bir arada yürütülebilecek şekilde planlanmasıdır. Strese Karşı Dayanıklı Olmak Stres. Bu süreçte bazı engeller ortaya çıkabilmektedir.4. her gün eşit zamana sahiptir. Kendinizi kaygılı ve sıkıntılı hissettiğiniz durumları bir gözden geçirin. BAŞA ÇIKILAMAYANLAR HAYALİMİZDE YARATTIKLARIMIZDIR. GERÇEK GÜÇLÜKLER YENİLEBİLİR. Kendiniz için stres nedeni olabilecek unsurları belirleyebilmek için aşağıdaki uygulamayı yapmaya çalışınız. planlanmayan durumların da ortaya çıkabileceğini göz önünde bulundurmak önemlidir. yapılan planların. Herhangi bir kişi için stres etkeni olabilen bir durum başkası için stres nedeni olmayabilir. Zamanı planlarken. sorumlulukların. hem zorunlu hem de zevk veren etkinliklere zaman ayırmaya dikkat edilmelidir. Cevaplarınızı bir kağıda yazınız ve üzerinde düşününüz. Zamanı planlarken. yeryüzündeki her türlü girişimde rolü olan başlıca etkenlerden biri ve eşsiz bir kaynaktır. Stres yaratabilecek durumlar. başlatılıp durdurulamaz ve geçen zamanın yerini hiçbir şey dolduramaz. Zaman biriktirilemez. kişinin kendini gergin. Zamanı verimli kullanmaya başlamak kararlılığı gerektiren bir değişim sürecidir. Bu nedenle stresle başa çıkma yöntemleri de bireylere ve stresin düzeyine göre değişir. 35 .Zaman. Kendi hayatınızdaki stresli durumların neler olduğunu ya da olabileceğini düşünüp sırasıyla yazın. amaçların. kişinin kendisinden ya da dışarıdan kaynaklanan etkenlerden oluşabilir. Bu durumlarda. Belirli sürelerle. 2. Bazı stres durumları. ne kadarının işlediği.
Şu ana kadar gelip birtakım şeyler öğrenebilmişseniz daha çok şeyler öğrenebileceksiniz demektir.Kimler hangi durumlarda. Çok kullandığınız bilgiler kalıcı belleğinize yerleşir ve istediğinizde çağrılması da çok daha kolay olur. genelde görülebilecek stres durumları için yapılması gereken kimi davranışlar vardır. hem stresinizi artıracak. ne kadar size uygun düştüklerini değerlendirin. dersi daha iyi izlemenizi sağlayacaktır. hangi olaylarda. Sınavdan hemen önce çalışmak. Kendinizi en yukarıdakilerle karşılaştırıp kendinizi üzmeyin. resimler koyabilir odanızı sıkça havalandırılabilir. ancak bu düşünceler içine girdiğinizde de gerçek dışı. Bu şekilde programlı yaşama alışkanlığı geliştirebilirsiniz. Düzenli çalışarak. Genel anlamda strese sebep olan temel duygu ümitsizliktir. hem de çabuk unutmanıza ya da karıştırmanıza yol açacaktır. sizin stres yaşamanıza neden oluyor? Bunları not edin. ama devamlı çalışmanız gerekir. ulaşılamaz şeyler düşlemeyin. Çalışma ortamınızı. Uyamadığınız maddeleri gözden geçirip. Derslerde daha başarılı olmak ve başarısızlığın getireceği sıkıntılardan kurtulabilmek için şu tavsiyelere uymak faydalı olacaktır. nasıl azaltmaya çalıştığınızı düşünün. Öğrenme için tekrar temeldir. Onu ne kadar işleyebilirseniz. Herkesin içinde bir cevher vardır.) Bir önceki akşamdan yapacaklarınızı programlayın ve ne kadarını yapabildiğinizi ertesi akşam gözlemleyin. Örneğin. ders verilmeden önce belli bir süre konu ile ilgili altyapı çalışması yapmanız. Bunun için çalıştığınız konunun kısa özetlerini çıkarıp arada sırada onları gözden geçirebilirsiniz. İşe yarayan ve yaramayanları fark etmeye çalışın. ya bir sonraki günün programına koyabilir ya da uygulama dışı bırakabilirsiniz. Defalarca denediğiniz halde istediğiniz sonucu vermeyen yöntemlerden vazgeçin. verdiğiniz aralarda uzanabileceğiniz bir yatak bulundurulabilir. Saydığınız durumların yarattığı stresi. Kişinin kendine özgü stres durumlarının yanı sıra. Hayatta hiçbir şey için geç değildir. 36 . Her zaman bir maraton koşucusu olduğunuzu düşünüp belli bir tempoda. öğrencilik döneminde karşımıza çıkacak ve sorun oluşturabilecek noktalardan birisi derslerdeki başarısızlık durumudur. Ayrıca dinleyebileceğiniz bir müzik açabilir veya size güç ve moral verecek özlü sözler yazabilirsiniz. çalışmak için uygun bir hale getirin. Kendi kendinize yaptığınız her olumsuz yakıştırmayı gözden geçirerek. o kadar önemli hale getirebilirsiniz. (Masanızın üzerine sevdiklerinizin size verdiği ufak hediyeler. Ümitsizlik ise en kötü hastalıktır. Daima sizin de başkalarından farklı yetenek ve değerleriniz olduğunu düşünün.
kulağa hoş gelen yönlerini görmeye çalışın.5: Çevrenizdeki güzellikleri görmeye çalışın Başkasının göremediği hoş şeyleri görmeye çalışın. Etrafınızdakilerin size yardımcı olmaya çalışan dostlardan oluştuğunu düşünün. Çevrenizdeki kişi ve nesnelerin göze. Geçmişinizde yapamadıklarınızı ya da yanlış yapmış olduğunuz şeyleri değil. Çevrenizde ya da tarihteki olumlu bir şahsiyeti kendinize örnek alın.Resim 2. Bu hem sizi ruhen dinlendirecek. Yanlış yapmaktan korkmayın. O kişinin ne büyük zorluklar sonrası başarıya ulaştığını düşünün. doğru ve daha güzel için uğraşmayı hedef edinin. hem de manevi olarak zenginleştirecektir. 37 . Çevrenizdekilerle ve geçmişinizle dost olmaya çalışın. başardığınız şeyleri aklınıza getirmeye çalışın.
Resim 2. Bu da kişinin daha gayretli ve başarılı bir tutum takınmasını kolaylaştırabilir. hem de vücudunuzu daha olumlu etkileyeceğinden kendi bedeninizi daha çok sevmenize yol açacaktır. Bazı işlerde ve olaylarda bir miktar tedirginlik. Stres eğer zarar vermeyecek bir düzeyde tutulabilirse. eğlendirecek ya da azminizi körükleyecek şeyleri düşünmeye çalışın ve okumayı mutlaka alışkanlık haline getirin. insanı motive edebilen bir unsur durumuna dönüşebilir. Bu hem geriliminizi azaltacak. Stresin tamamıyla kötü bir durum olmadığını unutmamak gerekir. o olaylara daha çok özen gösterilmesini sağlayabilir. Sizi üzüp karamsarlığa sokacak şeyler yerine heyecanlandıracak.6: Büyük insanları örnek alın Spor yapmayı ihmal etmeyin. Aşırı olmadıktan sonra streste insana olumlu katkıda bulunabilecek bir duygudur. 38 .
bir ihtiyacı gidermek için gerekli davranışları başlatan. Birlikte Çalıştığınız İş Arkadaşlarınızla Uyum Sağlamak İş yeri. Bu nedenle insan yapabileceği her olumlu iş veya davranışı küçümsemeden ve sahiplenerek gerçekleştirmelidir. zorluğu-kolaylığı. Bu nedenle başarı motivasyonu. Sadece bu açıdan bakıldığında bile insan ömrünün büyük bir bölümünü kuşatan ve vaktini geçirdiği yerdir. o işe yönelik motivasyonunun bir sonucudur. Küçük işler de. Kişisel Motivasyonu Sağlamak Motivasyon. Kişiyi başarıya götüren. motivasyonda temel etken değildir. Motivasyonun insanı yönlendirdiği durum ödüllendirmedir. motivasyon ise doğru seçimleri gerektirir. harekete geçmeyi ve sürekliliği sağlayan kuvvettir. HEDEFİNE KURŞUN GİBİ ODAKLANAN SIRADAN İNSANDIR. Bu sebeple başarılı bir iş hayatı. Kişinin yöneldiği işlerde başarısı. bir sonraki başarının habercisidir.5. hedefine yönelik içinde oluşturabildiği güçlü arzudur. Küçük ya da büyük kazanımlar. 39 . Bu sebeple başarıda ille de büyük adımların atılması gerekmez. EN BAŞARILI SAVAŞÇI. Hedefin büyüklüğü-küçüklüğü.6. Dolayısıyla iş hayatındaki başarı ve mutluluk. Sürekli değişim gösterebilir ve hayatın her sürecinde vardır. Sahip olunan bütün güdüler. insanı yeni kazanımlar için güdüler. tüm bu ihtiyaçların karşılanmasında kendini gösteren bir kuvvettir. insanın bir gününün en az üçte birini geçirdiği ortamdır. Motivasyon.2. en basit anlamda ihtiyaçların karşılanmasıdır. Çünkü insanın hayatındaki mutluluk ve başarı onu bulunduğu tüm ortamlarda etkisi altında tutacaktır. kişiye mutluluk vermeyen çabalar sonuçsuz kalacaktır. arzulanan hedeflerin var olmasıdır. bu gerçeklik daha kuvvetli bir biçimde kendisini gösterir. Temel etken kişinin alacağı ödül. aynı zamanda insan hayatının başarısı ve mutluluğu anlamını taşır. Küçük de olsa gelen başarı. gelişen bir süreçtir. 2. bir ihtiyaçtan kaynaklanır. yani varılmak istenen hedefin sağlayacağı doyumdur. Hele insan hayatının bir bütün olduğu düşünülürse. Arzu edilmeyen-istenmeyen bir uğraşta. Kendisine fayda sağlamayacağını düşündüğü durumlar. başarılı bir yaşam anlamına gelmektedir diyebiliriz. kişiyi hedefe yönelten büyük motivasyonlara sebep olabilir. Motivasyon. Ödüllendirme. insan süreklilik gösteremez. Bu nedenle motivasyonun ve başarının temel şartı.
“Ekip içindeki sorumluluklarımı yerine getirebiliyor muyum?”sorularını kendisine sormalıdır. İyi bir ekip. Takım arkadaşlarınızda olmasını istediğiniz niteliklerin. kesinlikle kişinin gayret etmekten hiç çekinmeyeceği ve hatta mutluluk duyacağı bir gaye olacağından. kişinin en başta yaşam amacını iyi ortaya koyması ve bu amaca uygun bir işte çalışıyor olmasını gerektirir. İnsan gerçekten severek çalışırsa yaptığı işte başarısız olması oldukça zordur. Bu sebeple kişinin kendisini ekip kavramının gerektirdiği değerleri taşıyıp taşıyamadığı noktasında değerlendirmesi gerekir. harcayacağı zaman insanı yormayacak.İş hayatındaki başarı. Resim 2. beceri ve yeteneklere sahip miyim?”. İş yerinde başarı. birbirini tamamlayıcı bilgi. Kişinin iş hayatında kendisine bağlı olan etkenler. O halde kişinin önce kendisini ekip içerisinde.7: Ekip ortak amaç demektir Kişi. Kişinin yaşam amacı. Bu noktada verdiği cevaplarda bir olumsuzluk varsa. bu olumsuzlukları mümkün olduğunca ortadan kaldırmaya çalışmalıdır. bu amaca hizmet eden işlerde nihayetinde kişiye mutluluk verecektir. ortak bir amaç için bir araya gelmiş. ortak performans hedeflerini gerçekleştiren. “Çalıştığım ekiple amaçlarım. Bu noktada şu unutulmamalıdır. Bu amaçla “ben ekibimi tamamlayıcı bilgi. önce iyi bir bireyle başlar. kendilerini ortak amaç ve hedeflere ulaşmakta sorumlu hisseden bireyler topluluğudur. yapacağı işler. çalıştıkça başaracak ve başardıkça mutlu olacaktır. tek taraflı olmaz. kendisindeki özelliklerin ne kadarının ekip tanımının içinde yer alıp almadığını düşünmelidir. “Ortak bir yaklaşım ve ortak performans hedeflerini gerçekleştirmeye ne kadar uygunum?”. Severek çalıştığında. sizde de aynı zamanda bulunması gerekir. beceri ve yeteneklere sahip. 40 . arkadaşı en başta “arkadaş” olarak değerlendirilmelidir. Kişinin birlikte çalıştığı iş arkadaşlarına ekip diyebiliriz. kişinin çalıştığı insanlarla uyumuna ve bu insanlardan aldığı olumlu etkilere bağlıdır. Ekip. uyumlu mu?”. Bir ekip. iyi bir birey olarak konumlandırması gerekir. İyi bir arkadaşlık. mümkün olduğunca seveceği bir iş alanında çalışmasıdır. bir yönüyle bireyin kendisine bağlıyken diğer yönü ile de çalıştığı ortamlardaki kişilerle ilişkilerine bağlıdır. konu ile ilgili ortak bir yaklaşım kullanan. Yani kişinin en başta dikkat edeceği nokta.
İma etmeyen ifade eden. Uyumlu. Arkadaşlığı. İş arkadaşları tarafından sevilen. Karşısındakini dinler. Tek taraflı beklentiler içine girmez. Sadık. Fikir birliğine ulaşmada başarılı. İş ahlakına aykırı davranmayan. Görüşleri ile takım gücünü artıran. Alçak gönüllü. Sorumluluk sahibi. Bu gibi özellikler daha da artırılabilir. Genel kültür düzeyi yüksek. Gruba uyumlu. Açık fikirli ve yapıcı. Dedikodudan uzak. Çalışkan. Yapıcı ve yönlendiricidir. İlişkileri olumlu yönde ele alır. İşini seven. iş yeri arkadaşlığı olarak düşündüğümüzde birlikte çalıştığımız insanların tümüyle uyumlu olmaya özen göstermek gerekmektedir. İşte kişi tüm bu ve benzeri olumlu tutumları karşısındaki kişiden beklerken. Başarısızlığın sorumluluğunu paylaşır.İyi bir arkadaş: Arkadaşına ilgi gösterir. 41 . İlişkileri korumak ve yaşatmak için çaba harcar. Yetenekli. Arkadaşlarının fikirlerine olumlu yönde bakan. Hiyerarşiyi atlamayan. Aksi takdirde arkadaşlıktan söz etmek mümkün olmayacaktır. İşine hâkim. Hatalarından ders alabilen. Davranışlarını ayarlamasını ve gerektiğinde ön plana çıkmasını bilen. Özür dilemekten kaçınmayan. kendisi de aynı olumlu tavırları sergilemelidir. Aktif sosyal faaliyetlere açık. Kaliteye önem veren. Başarı için yardımcı olur. Sır tutabilen. Bunun içinse şu özelliklere sahip olmaya çalışılmalıdır: Takım üyelerine karşı saygılı. Çalıştığı yere bağlı.
Sistemli. Özgüvenin hedefe varması. başkalarının da seni öyle görmek istediklerini akıldan çıkarmamaktır. Bu dört unsurun ateşleyici gücü ise inançtır. düzenli ve tertipli insanlarla çalışmak ister. kesinlikle hedeflerin doğru ve tutarlı belirlenmesiyle olanaklıdır. içe dönük. Özgüven dört temel unsurun varlığını ve bir arada dengeli işleyişini gerektirir. kişinin yapacağı işlerde ve varmak istediği hedeflerde kendisini dinamik tutan ve başarıyı yakalayacağına olan inancıdır. kendi değerlerin kadar iş arkadaşlarının değerleri ve beklentileri de önemsenmelidir. varmak istediği hedefleri kendi yetenek ve yapabilirliklerine uygun olarak seçmelidir. 2. Amaçlarına kendini adayabilen. pasif. bu dört unsurun dengeli ve bir arada tutulmasıyla elde edilebilir. tembel. en basit anlamıyla kişinin kendisine inanmasıdır. Değişime açık yenilikçi. Bu nedenle fayda sağlayacak bir özgüven.Söylediğiyle yaptığı uyumlu. İnsanlara sevgi ve ilgi gösterebilen. Kişi kendisini iyi tanımlayıp. iradesiz bir iş arkadaşıyla çalışmak istemez. sürekli aykırı. yanlış inanç demektir ve inançsız özgüven sadece bir yanılgıdır. mazeret üretmeyen. Yanlış hedef. Hedef belirlendikten sonra. Kendini ifade edebilen. öğrenmeyi öğrenen. fakat yapabileceğinizin en üst düzeyini arzulamalısınız. Kendine yapılmasını istemediğin davranışı bir başkasına yapmamak. Bu yolda size yardımcı olabilecek basit ilkeler: Yaptığın işi sevmek. Nasıl bir ortam ya da arkadaş bulmak istiyorsan. Çözüm bulucu. insanı amaçlarından uzaklaştırır ve kişiyi olumsuz etkiler. başlanan işi bitiren. Elbetteki hiç kimse. kolaylıkla ortaya çıkacaktır. Sorumluluk alan.7. Bu nedenle olabildiğince olumlu özellikler geliştirilmeli. Yaptığınız İşlerde Özgüven Sahibi Olmak Özgüven. sorumsuz. uzlaştırıcı. kötümser. Yukarıda ifade edilmeye çalışılan özelliklerin tamamına sahip olmak güç görünebilir. bu çok fazla gibi görünen özellikler. saygısız. Özgüven. tecrübe. Hedefleri seçerken kendi potansiyelinize uygun seçmeli. gündelik yaşayan. bilgi. Özgüvenin fazla ya da eksik olması. 42 . sizi arzuladığınız noktaya özgüveniniz ulaştıracaktır. kontrol ve inançtır. Bu dört özellik. fakat eğer kişi basit ilkeleri kullanır ve onlara göre hareket ederse.
Yeterlilikler. 43 .Resim 2. olabildiğince tamamlanmalıdır.7: Başarmak inanmaktır Kişinin faydalı bir özgüvene ulaşabilmesi için şu noktalara dikkat etmesi gerekir: Önce kendini bilmek ve ortaya koymakla başlanmalıdır. Kıyaslamalar yapabilecekleri ve yaptıklarını değerlendirmek biçiminde olmalıdır. Soğukkanlı. Olabildiğince amaçlara yoğunlaşılmalıdır. Yapmak istenilen işlere gönülden inanılmalı ve asla vazgeçilmemelidir. güçlü ve geliştirilebilir özellikler belirlenmelidir Kendisini ve çevresindekileri yapabileceğine inandırmalıdır. Hedefler hep akılda olmalıdır ve hedeflere ulaşmanın mutluluğu sık sık hayal edilmelidir. Kendinizde olan değerleri doğru ölçümleyip hedefinizi iyi belirlemişseniz azim. Yapabilme inancı güçlü tutulmalıdır. kontrollü. rahat ve cesaretle arzularınıza ulaşabilir. Yapılacak işlerde hazırlık. Ulaşılabilir ve gerçekçi standartlar belirleyip yapabileceğinin en iyisini yapmalıdır. Kişi kendisini. başarıyı yakalayabilirsiniz. sadece kendisiyle kıyaslamalıdır. derli toplu ve azimli olmak başarıyı getirir.
Bir ürün. İş ortamınızda faydalı olabilecek bir yenilik tasarlayın. İş ortamlarınızdaki güçlükleri veya aksaklıkları düşünerek. Faydalanabileceğiniz etkili notlar tutun. Görsel desteklerinizi hazırlayın. Dinleyicilerinizi tanımaya ve onların beklentilerini tahmin etmeye çalışın. Çevreyi gözlemleme ve ortam değiştirerek yeni objeleri değerlendirin. Öneriler Amacınızı belirleyin. bir hizmet ya da bir yöntem geliştirerek proje oluşturmaya çalışın. Daha önce oluşturulmuş ve denenmiş projeleri inceleyin. 44 . Oluşturmak istediğiniz projeyi başkalarıyla konuşun. Anlatmak istediğiniz temel noktaları tanımlayın. Yapmak istediğiniz şeyi adlandırın.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Kendi meslek alanınızın geleceği ve mesleki hedefleriniz hakkında bir sunum hazırlayınız. Kısa bir zaman dilimi içerisinde amaca yönelik akla gelebilecek tüm düşünce ve çağrıştırdığı kelimeleri yazın. bir fikir oluşturun.
1. Yeni projeler ve fikirler üretebilmek için aşağıdakilerden hangisinden yararlanılmaz? A) Düşünce üretimi rahatlığı B) Tartışma C) Benzetme D) Alternatifleri azaltma 4. Aşağıdakilerden hangisi stresle mücadelede etken değildir? A) Ümitli olmak B) Yanlış yapmaktan korkmamak C) Stres yaratan durumları önemsememek D) Olayları ve durumları olumlu yönleriyle görebilmek 45 . Aşağıdakilerden hangisi problem çözme süreçlerinden birisi değildir? A) Sorunu tanımlama B) Muhtemel çözümler geliştirme C) Çözümleri değerlendirme D) İhtiyaçları sınıflandırma 2. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir sunum için yapılması gerekenlerden birisi değildir? A) Konunuzu ve amacınızı belirleyebilmek B) Dinleyicileri tanımaya çalışmak C) Olabildiğince fazla bilgi aktarmaya çalışmak D) Temel noktaları tanımlamak 6.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorulara cevap vererek kazandığınız bilgileri değerlendiriniz. Aşağıdakilerden hangisi iletişimi olumsuz etkileyen tavırlardan birisi değildir? A) Çabucak genellemelere varmak B) Herkesi kolayca anlayıp çözebileceğini düşünmek C) Karşıdaki kişiyi anlamaya çalışmak D) Düşüncelerinizin kesin doğru olduğuna inanmak 5. Aşağıdakilerden hangisi zamanı verimli kullanma çabasını olumsuz etkiler? A) İşlerin ve sorumlulukların tek elde toplanması B) Önceliklerin belirlenmesi C) İyi bir planlamanın yapılması D) Çalışma ve yaşam ortamlarının düzene sokulması 7. Aşağıdakilerden hangisi problem çözme çabasını olumsuz etkilemez? A) Metotlu çalışmamak B) Sorunu yanlış tanımlamak C) Risk alamamak D) Esnek düşünmek 3.
Aşağıdakilerden hangisi iş ortamında ilişkilere zarar verecek davranışlardandır? A) Takım üyelerine karşı saygılı olmak B) Açık fikirli ve yapıcı olmak C) Hiyerarşiyi önemsememek D) Arkadaşlarının fikirlerine olumlu yönde bakmak 10. Aşağıdakilerden hangileri iyi bir arkadaşın niteliklerinden birisi değildir? A) Arkadaşına ilgi gösterir B) İlişkileri korumak ve yaşatmak için çaba harcar C) Kendi beklentilerini esas alır D) Karşısındakini dinler 9.8. Aşağıdakilerden hangisi öz güvenin oluşmasında etken olan unsurlardan değildir? A) Bilgi B) Tecrübe C) İnanç D) Tevazu 46 .
47 .CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ 1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D C B D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ 2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D C C A C C C D DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayısını belirleyerek bilgi düzeyinizi ölçünüz. Bu faaliyette gördüğünüz konularla ilgili eksiklerinizi öğrenme faaliyetine tekrar dönüp işlem basamaklarını yeniden sorgulayıp uygulayarak arkadaşlarınız veya öğretmeninizden yardım alarak tamamlayabilirsiniz.
Cevaplarınızdaki “HAYIR” sayısı “EVET” sayısından fazla ise kesinlikle modüle yeniden başlayınız Ders öğretmeniniz sizin bu modüldeki yeterliğinizi ölçen farklı değerlendirme ölçekleri kullanabilir. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Kendinizi değerli hissediyor musunuz? Kişiliğinize dair temel özelliklerinizi belirleyebildiniz mi? Değiştirilmesinin ya da geliştirilmesinin gerektiğini düşündüğünüz niteliklerinizi tespit edebildiniz mi? Hayatınız için bir ana hedef belirleyebildiniz mi? Daha kısa zamanda ulaşabileceğiniz ara hedefleriniz var mı? Problemleri tespit edip çözüm önerileri üretebildiniz mi? İletişim becerilerinizi daha iyiye götürebilecek temel ilkeleri kazandınız mı? Zamanın önemini kavrayabildiniz mi? Sizde strese neden olan etkenleri belirleyebildiniz mi? Strese neden olan unsurlar için çözüm önerileriniz var mı? Motivasyonunuzun düzeyi yeterli mi? Arkadaşlarınızla uyumlu çalışabiliyor musunuz? Kendinize güveniyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yukarıda verilen gözlenecek davranışlara verdiğiniz cevapları kontrol ediniz. kişisel yaşamınızda ve iş hayatınızda sizi başarıya ve mutluluğa götürecek yöntemler size verilmeye çalışıldı. 48 . Aşağıdaki soruları samimiyetle cevaplandırarak elde ettiğiniz kazanımları değerlendiriniz.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu modül ile.
Timaş Yayınları. Ankara. İnsan İlişkilerinde 4x4 lük İletişim. Timaş Yayınları. Kendinizi ve Başkalarını Motive Etmenin 1001 Yolu. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. ÖZEL Kültegin. 2003. Etkili İnsanların Yedi Alışkanlığı.KAYNAKÇA KAYNAKÇA BAŞARAN İbrahim Ethem. KURÇ Güzin. YAVUZER Haluk. YEŞİLYAPRAK Binnur. Timaş Yayınları. ONUR Bekir. Sorun Çözümleme. 2005. İstanbul. 1998. Ankara. Eğitim Psikolojisi. 2005. Gençlik Çağı. Ergenlik Psikolojisi. KİM Sang. YURDAKUL Kazım. 1987. 1990. Hacettepe TAŞ. 1998. Okulda Ruh Sağlığı. COVEY Stephen. Ünisef. 2003. MCMİLLAN Sandy. Daha İyi İletişim. KILIÇÇI Yadigar. Öğrenciler ve Öğretmenler İçin NLP. Turhan Kitabevi. SAYGIN Oğuz. TANER Sevil. Çocuk Dostu Okul. Ankara. Varlık Yayınları. Ankara. Sistem Yayıncılık. YILMAZ Engin. KAYA Canten. 1998. STEVENS Michael. 2005. 1987. 2000. İzmir. Ankara. YÖRÜKOĞLU Atalay. İstanbul. Ankara. İstanbul. 2004. İstanbul. Eğitsel ve Meslekî Rehberlik. Hayat Yayınları. 2003. İstanbul. Bilgi Vizyon Yayınları. Nasıl Daha Başarılı Olabilirim. NLP. Bireysel Mükemmelliğin Sanatı. EGE Ceyde. 1994. Kariyer Yayınları. ABİDE Güngir. İstanbul. Anı Yayıncılık. İstanbul. 49 .
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?