Engelli emekliliğinde merak edilen sorulardan bir tanesi de sakatlık yüzdesine göre alınacak emekli maaşının değişip değişmeyeceğidir. Sık sık yüzde 40 engelliyim ne kadar maaş alırım, yüzde 50 engelliyim ne kadar maaş alırım şeklinde sorular soruluyor. Şunu belirtmekte fayda var sakatlık (engellilik) oranına (yüzde) göre, alınacak emekli maaşı miktarı değişmez. Sakatlık oranının düşük veya yüksek olması alınacak emekli maaşının miktarını değil, emeklilik süresini uzatır veya kısaltır. Formül basit. Sakatlık oranı ne kadar yüksek olursa, o yüksekliğe karşılık olarak emeklilik süreside kısalır.
Herkesin daha rahat anlaması adına örnek bir emeklilik süresi hesaplaması vereyim.
06.08.1997 yılında sgk girişi olan, sakatlık oranı % (yüzde) 80 ve üstü olan biri 15 yıl, 3600 gün pirimle emekli olurken, aynı tarihte sgk girişi olan sakatlık oranı %40-59 arası olan başka bir kişi 18 yıl 4080 gün pirimle emekli olur. Engellilerin emeklilik süresini etkileyen faktörlere değinmişken bu faktörlerden bir diğeri olan sgk giriş tarihinin de emeklilik süresini etkileyen bir başka faktör olduğunu da belirtelim.
Özetlemek adına:
Engellilerin Emeklilik Sürelerini (Tarihini) Etkileyen Faktörler
1- Sakatlık oranı (engellilik yüzdesi, rapor oranı)
2- İlk sigortalılık tarihi (sgk giriş tarihi)
3- Tabi olunan sgk kurumu (ssk, bağkur, emekli sandığı -kamu-)
Emeklilik İçin Ne Zaman Başvurmalıyım?
Bir diğer sık sorulan soru ise emeklilik için ne zaman başvuru yapılması gerektiğidir. Zaman zaman forumda da görmüşsünüzdür, emekliliğime bir yıl var şimdiden başvuruda bulunabilir miyim? şeklinde sorular geliyor.
Öncelikle şunu belirtelim. Emeklilik için gerekli süreyi doldurmadığınızda başvuruda bulunmanızın bir anlamı yok. Ancak eğer askerlik borçlanması veya doğum borçlanması yaptıracaksanız askerlik ve doğum borçlanma sürelerini de göz önüne alarak başvuruda bulunabilirsiniz.
Erken emeklilik ve yaş şartına tabi olmadan emekli olunmasını sağlayan düzenlemelerden birisi de engelli vergi indirim raporu alan kişiler için getirilmiştir. Vergi indirim belgesiyle emeklilik, malulen emeklilikten farklıdır.
Buna göre, emeklilik için gereken sigortalılık süresi, prim gün sayısı şartlarını yerine getiren engelliler vergi indiriminden de faydalanmaları halinde yaş aranmaksızın emekli olabilmektedir. Engelli emekliliğinde kriterlerin belirlenmesi açısından özellikle tarihler önem arz etmektedir.
- 06.08.2003 kritik tarih
1- Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
2- İlk defa 06.08.2003 tarihinden önce çalışmaya başlayan ve sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlandığını belgelendiren engelli sigortalılar için kademeli bir geçiş öngörülmüş olup aşağıda belirtilen sigortalılık süreleri ve prim gün sayılarıyla yaşlılık aylığından yararlanacaklardır. Sigorta başlangıç tarihi 18 yaşın dolduğu tarihten başlar.
1 Ekim 2008 öncesi sigortalılar aşağıda belirtilen işe giriş tarihleri ile çalışma gücü kaybı oranı ve derecesine göre belirli bir prim günü ve sigortalılık süresi ile yaşlılık aylığı bağlanabiliyor.
A- 1 Ekim 2008 öncesi işe girenlerin engelli emekliliği
1 Ekim 2008 öncesi işe giren engelli sigortalıların kontrol muayenelerine gönderilmeleri SGK tarafından yapılacak ancak, sağlık kurulu raporları değerlendirilmek üzere yine Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kuruluna gönderilecek. Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananların sağlık kurulu raporları SGK sağlık kurullarına gönderilmeyecek.
B- 1 Ekim 2008 sonrası işe girenlerin engelli emekliliği
Bu sigortalılardan talepte bulunanların, 01.10.2008 tarihinden önce alınan sağlık kurulu raporları dikkate alınmayıp, öncelikle hastaneye sevk işlemleri yapılarak, bunların yeni tarihli sağlık kurulu raporları değerlendirilmek üzere Kurum Sağlık Kuruluna gönderilecek. 1 Ekim 2008 tarihinden sonra sigortalı olan engelliler ise aşağıda belirtilen rapor oranı ve derecesine göre emekli olabiliyorlar. SGK tarafından yukarıdaki tablolara bağlı olarak işlem yapılsa da; 1.10.2008 de yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun lehte hükümlerinin uygulamaya alınması; engelli emekliliğini kolaylaştıracak ve birçok kişinin mağduriyetinin önüne geçilebilecektir .engelliler.gen.tr