'Zula'sıyla konuşuyor Ahmet Ümit
İlk gençlikten bugüne zulada tutulan, biriken bu şiirler, tanıdığımızı sandığımız bir yazarın bambaşka bir yönünü gösteriyor bize.
Dinç Çoban
firstname.lastname@example.org
Ahmet Ümit'i kime sorsanız, 'Polisiye romanının Türkiye'deki yüz akı...' diye başlayan bir güzelleme duyarsınız. Haksız da değiller. Ahmet Ümit, hem üretkenliğiyle hem de ürettiklerinin dili ve başarısıyla övgüyü hak eden bir yazar. Fakat yazımızın konusu bu seferlik Ahmet Ümit polisiyesi değil. Şiiri. Ahmet Ümit'in şiirle ilişkisini, edebiyata şiirle başladığını pek az okur bilir. Everest Yayınları'ndan çıkan 'Sokağın Zulası', yazarın ilk şiir kitabı. Kitap ilk olarak 1989 yılında Deniz Yayıncılık tarafından basılmış. İlk baskısında 28 şiir olan kitabın sayfa sayısı da 62. Everest Yayınları imzasını taşıyan ve 47 şiirin yer aldığı genişletilmiş ikinci baskı ise 87 sayfa.
Ahmet Ümit 'Sokağın Zulası'nda, şimdiye kadar yazdığı romanlarındaki sokak hakimiyetinin sırlarını da ele veriyor. Çok gezmiş sokakta. Kaçanları da kaçıranları da tanıyor. Her seferinde tanıdık bir sokaktan geçiyormuş gibi hissetmenizin nedeni bu. 'Sokağın Zulası'nı okurken, yazarın bulduğu, sizin de saklanmak için ihtiyaç duyduğunuz bir zula aramaya başlıyorsunuz. Bir korsan gösteri sonrası polisten kaçarken koşturarak girdiği çıkmaz bir sokakta ne hissederse insan, size de onu hissettiriyor.
Beslendiği kaynaklarla oturuyor şiirin sofrasına Ahmet Ümit. Öyküsünü sahipleniyor.
EDGAR ALLEN POE SÜRPRİZİ
Gurbete çıkışın öyküsünü anlatıyor bir şiirinde, bir diğerinde direnişi ve haksızlığa karşı duruşu birinde. Parantez içine saklıyor ünlemini. Katılmasanız da saygı duyuyorsunuz bir militanın ölümüne.
Kitapta bir de buluşma var. Sürpriz denilir mi bilmem ama beklendik olmasa gerek. Modern anlamda gerilim ve polisiye kitaplarının öncüsü Edgar Allen Poe ve Türk polisiyesinin nirengi noktası Ahmet Ümit bu sefer bir şiirde buluşmuşlar. Hem de iki ayrı şiirin birlikteliğinde. Edgar Allen Poe'nun 'Kuzgun' şiiriyle işlediği Kuzgun'a Nazire şiiri Ahmet Ümit ve Edgar Allen Poe ilişkisini doruğa çıkarıyor.
Polisiyenin iki iyi ismi bu sefer şiirde buluşmuş. Hem de iyi bir şiirde.
İlk gençlikten bugüne zulada tutulan, biriken bu şiirler, tanıdığımızı sandığımız bir yazarın bambaşka bir yönünü gösteriyor bize. Giderayak zulasıyla konuşuyor Ahmet Ümit.
'...Sen yoktun,
Yokluğunla kalkardı ada vapurları,
Gölgelerimiz gezinirdi ağaçlıklı yollarda,
Kayalıklarda seslerimiz çınlardı,
Deniz seni sorardı bana.
Sen yoktun,
Tüm dünyayı değiştirebilirdim,
Oysa aynalarda eskiyor yüzüm.
Ne yana baksam karşımda bir anı,
Meğer İstanbul ne çok benziyormuş sana.
Sen yoktun,
Omuzlarımda paramparça bir yürek,
Göğüs kafesimde karmakarışık bir kafa,
Kıvranarak olayların burgacında,
Gezinirim sensizlikle, deliliğin sınırlarında.
Sen yoktun,
Kanayan sevdan vardı, yeryüzü ıssızlığında.'
*'Yokluğunda Üşümek' adlı şiirinden..
- - -
'Gün gelir anımsar bizi bu sokaklar.
Dar kaldırımların gölgelerimizi özleyeceği tutar.
Ağaçların gövdelerindeki o eski yara depreşir.
Lambaların ölgün ışıkları biraz daha kederlenir.
Bir kız yürür yanıbaşımda
Seke seke bulutların üzerinden.
Bir serçelerde vardır bu telaş,
Bir de onun küçük ellerinde,
Bizim işimiz deniz mavisi çakıp,
Karanlık yakmak...'
*'Sokağın Zulası' adlı şiirinden...