Mangalda inovatif hareketler
İnovasyon ve mangal. Yanyana gelmemesi gereken iki kelime gibi duruyor. Tarih boyunca acaba “İnovasyon” ve “Mangal” kelimeleri kaç defa aynı cümlede geçmiştir.
Birbirlerine çok uzak kültürleri temsil etse ve iki kelime aynı insanın ağzından çıkması imkansız gibi görünse de mangalda da bir inovasyon olduğunu yeni keşfediyorum.
İnovasyon kelimesini bu kadar çok kullanmamın sebebi ise hep kullanmak istemiş olmamdı. Sanki ne kadar çok “inovasyon” dersem refah seviyem o kadar artacak ve global bir firmada yüksek maaşlı, üst pozisyonda bir çalışan olmaya o kadar yaklaşacakmış gibi hissediyorum.
Ama bir kariyer hedefi belirleyip, kariyer rotası çizmek yerine oturdum insanlar mangal konusunda ne gibi yenilikler yapmış bunu araştırdım ve bu inovatif mangal tekniklerini yazmaya başladım.
Şunu beliterek başlamak isterim; Türkiye olarak mangal konusunda bariz bir kast sistemi veya keskin bir sınıf ayrımı var. Bu sınıflar açık ateşte, bir metalin üstünde et pişirmeyi “Mangal”, ve “Grill” olarak ayıran farklı ekonomik seviyedeki insanlar olarak ayrılıyor. Öncelikle bu kavram ayrımına değinmek gerek.
Mangal
Bu resme beş dakika baktığınızda Çatalca'ya pikniğe gidiyorsunuz.
“Mangal” dediğinizde akla gelen şey genellikle çok stereotipik oluyor. 96 model tüplü beyaz bir kartal, göbeli fanilalı ve pijamalı bir adam, semaver, çimenlik bir alan, salata hazırlayan kadın, plastik topla oynayan çocuk gibi bir manzara akla geliyor. Maalesef günümüzde mangal bu dar vizyona sıkışmış durumda. Ortamda “Bu hafta sonu mangal yapalım” derseniz goygoycu arkadaşlarınızı bir hafta sonu etkinliğine davet etmiş olursunuz. Mangal yaptığınızda soslu tavuk, tekirdağ köftesi pişirir, rakı içersiniz.
"Bloody Mary'nizi yaptıysanız worcestershire sosunu alabilir miyim? Karidesleri marine edeceğim de"
Grill
“Grill” dediğinizde ise işler bir anda değişir. Aslında bahsettiğiniz şey yine açık ateşte et pişirmektir teknik olarak hiçbir farkı yok. Ama grill yapan bir insan olmak için Türkiye şartlarında yıllık gelirinizin en az 50 bin TL olması gerekir. “Bu hafta sonu bir grill party yapalım” dediğinizde kızlar bile gelir. Grill yaparsanız yediğiniz içtiğinizin sınırı artık çok uzaklara gider. Grill yapan birisi 18 yıllık single malt Japon viskisi içebilir, dry aged t-bone steak de yiyebilir.
Mangal kelimesini kullanmayı tercih etmeye devam ederek mangalda inovatif hareketlere bir göz atalım.
Po’ Man
Bir çöp kutusuna benziyor ama birçok işi yapabiliyor. Izgara, tütsüleme ne isterseniz yapabiliyorsunuz.
Artıları
Tasarımı ve şekli büyük bir artı. Geniş bir pişirme alanına sahip.
Eksileri
Mangal yaparken kovaya doğru eğilmek pek kolay olmasa gerek.
Velocity Grill
En teknolojik mangal olabilir. Şöyle çalışıyor; Bu mangalın altında bir fan var ve üç tane büyük pil ile çalışıyor. Bu fan sürekli hava vererek ısıyı bir dakika içinde 530 dereceye çıkarabiliyor. Aynı zamanda bu fan güneş paneli ile de çalışıyor.
Artıları
Her şeyi bir artı. Kolay taşınabiliyor, kolay ısınıyor.
Eksisi
Fiyatı 139 dolar ama bu da bir eksi değil. Tek eksisi küçük alanı olabilir
Coyote Asado
Mangalın Rolls-Royce’u çift havalandırma sistemi, geniş ızgara alanı ve seramik gövdesi var. Fiyatı 1.200 dolar.
Artıları
Seramik gövdesi ısıyı sürekli içinde tutuyor. Havalandırması ve geniş ateş alanı sayesinde ateşi yakmak ve diri tutmak sizi zorlamıyor.
Eksileri
Çok portatif değil. Arka bahçeniz varsa, ki bir mangala 1.200 dolar ödeyebiliyorsanız vardır, bu bahçeden dışarı çıkarmak istemezsiniz.
Doro Grill Fork
Resme dikkatli bakın. Ne gördünüz? Bir dal parçasına takılmış metal bir parça. Doro Grill Fork bundan ibaret. Bir dal bulun, ateş yakın ve pişirin.
Artıları
Cebinizde taşıyabileceğiniz bir mangal. Metal bir çataldan fazlası farklı işlevler yükleyebilirsiniz.
Eksileri
Kullanım alanı biraz kısıtlı ve çok fazla bir şey pişiremezsiniz
BBQ Toolbox
En hipster mangal seçtim. Bir alet çantasına benzeyen bir mangal. Açılınca mangal oluyor.
Artıları
Taşıması çok pratik ve şık bir tasarıma sahip.
Eksileri
O parlak kırmızı boyaların birkaç mangaldan sonra simsiyah bir şeye döneceğine eminim. Çok geniş bir pişirme alanına sahip değil.
SolSource Sport
En çevreci mangal. Güneş ışınlarını odaklayıp 10 dakika içinde 200 derecelik ısıya ulaşabiliyormuş. Tek ihtiyacınız olan güneş. Bu yüzden plajlar veya yazın ormanda yapılan kamplar için ateş riski olmadığından ideal.
Artıları
Sıfır karbon emisyonu. Oldukça çevreci.
Eksileri
Büyük bir bulut öğlen yemeğinizi iptal edebilir. Pişirmesi ve düşük ısısı biraz zaman harcamanıza sebep olabilir.
SlatGrill
Taşıması en kolay mangal. Kendisine ait bir çantası bile var. İç içe geçen yatay demirler bir mangala dönüşüyor.
Artıları
En portatif mangallardan birisi. Her an mangala hazırsınız.
Eksileri
Ben açıkçası bu tür için bir eksi göremedim.
Gosun Grill
Yine güneşle çalışan çevreci bir mangal. Yatay bir parça şeffaf bir borunun içine giriyor ve odaklanan güneş ışınları bu içerideki malzemeyi pişiriyor.
Artıları
Yine çevreci olması ve sıradışı bir pişirme deneyimi sunması.
Eksileri
Mangaldan çok bir çeşit fırın gibi pişiriyor. Sadece belli şekildeki etleri ve sebzeleri pişirebiliyorsunuz. Fiyatı da 800 dolar.
Kanka Grill
Adını neden kanka koymuşlar bilemiyorum. Kuzu çevirmeyebilir ama diğer her şeyi çevirebilir. Çantasından çıktıktan sonra uzun bir çevirme aparatına dönüşüyor. Çevirme motoru pille çalışıyor.
Artıları
Her yeri eşit pişmiş bir çevirme imkanı sunuyor.
Eksileri
12 kilo et taşıyabiliyor. Bu da çok büyük parçalara imkan sağlamıyor ama taşınabilir bir çevirme aleti için bu da oldukça iyi.
Yurt içinde mangal teknolojisi ne durumda?
Türkiye de mangal konusundaki gelişmelerden geriden kalmış durumda değil. Türkiye'de de mangal konusunda dahice fikirler bulunuyor.
Tenekede tavuk
Bir çeşit ızgara olmasa da değerlendirilmesi gereken bir düşünce. Avcıların kullandığı eski bir pişirme yöntemi Bu yöntemin orijinalinde toprağa saplanan çatal şeklindeki ağaç parçasına bir tavuk veya av hayvanı oturtulur. Üstüne peynir, yağ veya başka bir gıda tenekesi geçirilir. Etrafında ateş yakılır ve çok kısa sürede çok lezzetli bir yemek elde edilir. Bu teknik zamanla halk arasında yaygınlaşınca zücacciye topantıcıları bunun aparatını oluşturmuş. Böylece tavuğun altında metal bir tepside sebze veya bulgur pilavı bile hazırlayabiliyorsunuz.
Artıları
Bir grill partide arkadaşlarınızı şaşırtın ve partinin yıldızı olun. Şaka, şaka. Güzel ve sulu bir tavuk için harika. Yapması ve hazırlaması çok kolay.
Eksileri
Tavuğun pişimi esnasında kontrol şansınız çok az. “Bakalım pişmiş mi?” diye tenekeyi açıp bakmanız oldukça zor. Deneyim gerektiriyor. Ne kadar ateşte ne kadar pişmiştir bunu tahmin edemiyorsanız bütün tavuğu yakabilirsiniz.
Tokat Tandır
Bu aleti yeni gördüm. Tokat tandır diye satılıyor. Çok gözlü ve her şeyi yapabilen bir alet. Çığır açan bir tasarımı var ve gerçekten zekice.
Artıları
Farklı işlevleri ile farklı şeyler hazırlayabilirsiniz. Yakması oldukça kolay görünüyor ve sürprizlerle dolu.
Eskileri
Çok pratik bir kullanıma sahip değil. Bu yüzden mangalı yapan kişinin işini zorlaştırabilir.
Tek kullanımlık mangal
Bunlardan bir kere almıştık. Hızlı ve ayaküstü yapılacak bir mangal için çok iyi. Yunanistan’da 2.5 euroya satılıyor. Türkiye’deki fiyatları 15 ila 20 lira arasında değişiyor.
Artıları
İnanılmaz pratik. Çantanıza kolaylıkla sığar. Tek yapmanız gereken uygun bir yer bulup kibriti çakmak. İçinde kendi kömürü ve tutuşturucusu ve ızgara teli var hepsi bir paket halinde.
Eksileri
Kömürü nedeniyle mi yoksa tutuşturucusu nedeniyle mi bilmiyorum ama ortama kimyasal bir koku yayıyor. Pişirdiğiniz şeyi de yerken ister istemez bu tadı alıyorsunuz. İçindeki kömürler belli bir yerde toplanabiliyor bu da ateşi eşit olmayacak bir şekilde yayıyor.
Lav taşlı mangal
Bu da benim için yeni bir keşif oldu. Mangala bağlanan bir tüp mangaldaki lav taşlarını kora dönüştürüyor ve daha sonra tüpü kaldırıp bu ısının taşlarla devam edebiliyorsunuz. Taşlar yanıp da tükenmiyor.
Artıları
Kokusuz, dumansız bir mangal. Balkonda da yapabilirsiniz.
Eksileri
Odun veya kömür isini ete taşıyamıyor bu büyük bir eksik. Yağların damladığı taşların nasıl temizleneceği ayrı bir soru işareti. İşin içinde tüpün olması da mangalın ruhuna biraz ters.