2Akut ve yaşam için tehlike yaratan bir reaksiyondur. Anafilaksi ani oluşan, klinik tablosu çok ağır olabilen istenmeyen bir hipersensitivite reaksiyonudur.(Karaman ve ark. 2006; Doğru ve Bostancı 2011; Göktuğ 2012)
3Anafilaktoid veya psödoallerjik reaksiyon AnafilaksiMast hücre ve bazofillerdenIgEMediyatörlerinsalınmasıMast hücre ve bazofillerdenIgEMediyatörlerinsalınmasıAnafilaktoid veya psödoallerjik reaksiyonGerçek Anafilaksi(Karaman ve ark. 2006, Göktuğ 2012)
4EpidemiyolojisiKesin olarak bilinmemekle Amerika Birleşik Devletleri'nde yılda 1,500-2,000 kişinin anafilaksiden öldüğü bildirilmiştir.Meslek, ırk, mevsim ve genetikanafilaksi için risk faktörü değildir.(Karaman ve ark. 2006)
5Atopisi olan çocuklar ve adelosanlarda anafilaksi sıklığı Önceki reaksiyonun ciddiyeti, takip eden reaksiyonun ciddiyetini belirlemez.Anafilaksi geçirenlerde rekkürens için risk yüksektir.
6Etyoloji Her madde anafilaksi yapabilir. Antijen uyarısından sonra IgE oluşur.Aynı antijenle temas etme durumunda sistemik reaksiyon ortaya çıkar.
7Besinler (1*)Anafilaksiye en sık yol açan nedenDeniz ürünleri, fıstıklar, bazı sebzeler, yumurta,kereviz,küflenmiş sütlüler
8- katkı maddeleri (baharat, renklendirici), Ayrıca besinlerdeki- katkı maddeleri (baharat, renklendirici),- birlikte bulunan maddeler (ev tozu)- parazitler (Anisakis simplex) de anafilaksiye neden olurlar.(Doğru ve Bostancı 2011)
9Penisilin alerjisi olanlar %4-10 sefalosporinlere karşı da risk taşır. İlaçlar (2*)Penisilin, penisiline çapraz veren ilaçlar, NSAİD, antibiyotikler (betalaktam) sefalosporinler, kemoterapide kullanılan ilaçlar, gevşeticiler vb.Penisilin alerjisi olanlar %4-10 sefalosporinlere karşı da risk taşır. (Koçak 2008; Doğru ve Bostancı 2011; )
10Sık olarak MMR, influenza, difteri, boğmaca, tetanoz ve kuduz. Aşılarda anafilaksi bir milyonda aşılamada 1.5 kezSık olarak MMR, influenza, difteri, boğmaca, tetanoz ve kuduz.
11Arılar (*), bazı karıncalar, akrep çocukların % 1’inde görülür Böcek Isırmaları (3*)Arılar (*), bazı karıncalar, akrepçocukların % 1’inde görülür(Koçak 2008; Doğru ve Bostancı 2011; )
12Biyolojik maddelerKan ürünleri, insülin, alergenler vb.Besinlere eklenen koruyucu ve diğer maddelerMetabisülfit, monosodium glutamat, aspartam, boyalar
13Lateks Sağlık çalışanları (*) Spina bifidalı çocuklar Sık opere olanlarÜrogenital anomalisi olan anomalilerKateter kullanan çocuklarRiskli grup(Doğru ve Bostancı 2011 )
14Lateks alerjili hastaların bir kısmı muz, kavun, avakadoyaIgE epitoplarının çapraz reaksiyonuna bağlı olarak alerjik olabilir.(Koçak 2008)
15EgzersizOkul ve adolesan dönemindeki çocuklarda görülür.Ağır egzersiz sonrası anafilaksi gelişebilir.Egzersiz öncesinde besin alımı önemlidir.
17Astımlı ve alerjik hastalarda tekrarlayan anafilaksi epizotları görülebilir. Ameliyat sırasında görülen anafilaksi; Anestetik maddeler, gevşeticiler, diğer ilaçlar, kan ürünlerine bağlı olabilir.
18Risk Faktörleri Astım öyküsü Daha önce anafilaksi geçirmiş olması Son anafilaksi epizodunun şiddetiAllerjen çeşidi,alım yolu, miktarıYaşAtopi öyküsü
19Anafilaksinin Sınıflandırılması A N F İ L K SIgE(besinler, lateks vs).İmmunolojikNon-IgE(Kanürünleri,dextran vs.İdiopatikFiziksel(Egzersiz, soğuk vs.)Non- İmmunolojikDiğer(Opiyatlar vs..)
20Patogenez HİSTAMİN Semptomlar Antijen IgE Antijen –antikor reaksiyonu Salınan mediatörlerin etkisiyle vücutta doku reseptörleri üzerine etkisi ileSemptomlar
21Anafilaksiden sorunu bir madde bulunamadığında; bazı maddelerin mast hücreleri ya da bazofillerden direk etki ile ya da kompleman aktivasyonu yolu ile mediatör salınımına neden olduğu düşünülmektedir.
22Klinik Bulgular CİDDİ Ani olarak gelişir. Semptomlar Madde vücuda girmesinden ne kadar erken gelişirseAnafilaktik reaksiyonCİDDİ
23Ağız çevresinde uyuşma (ilk belirti) Sıcaklık basmasıYutma güçlüğüBoğazda ve gögüste tıkanma hissi
26Bulgular (Sistemlere Göre) Çocuklarda (%)Cilt bulguları94Solunum sistemi bulguları88Dolaşım sistemi bulguları21Sindirim sistemi bulguları22
27Bazı hastalarda ilk düzelmeden 1-8 saat sonra bulgular tekrar görülebilir.
28Tanı Tipik klinik bulguların varlığı tanı koydurucudur. Vazovagal reaksiyonlar (Vagus siniri ile ilişkili) anafilaksi ile karıştırılabilir ancak kaşıntı,ürtiker, anjiyoödem, taşikardi ve bronkospazm olmaz.
29Anjioödem laringeal ödem yapabilir, ancak anjioödem kaşıntısızdır Anjioödem laringeal ödem yapabilir, ancak anjioödem kaşıntısızdır. Ve saatler içinde gelişir.Plazma veya serumda triptaz konst. Yüksek bulunması anafilaktik tanısında yararlı olabilir.İlk dakikalarda plazma histamin düzeyi yüksektir.
30Tedavi ve Hemşirelik Bakımı Genel durum değerlendirilir.Hava yolu değerlendirilir (tıkanıklık, hava yolu güvenliği)Bilinç durumunu hızla değerlendir.Vital bulguları değerlendir
31Tedavi ve Hemşirelik Bakımı Antijenik etken ortadan kaldırılır.1:1000 adrenalin (İLK İLAÇ)0.01 ml/kg (max=0.3ml/kg) IM(15 dk tekrar)Anafilaksi enjeksiyon ya da ısırıkbu dozun yarısı 2 ml SF SCEkstremiteye turnike takmak da yararlı olur (her 5 dkka da bir en az 3 dkka çözülmeli, max.30 dk. uygulanabilir.
32Çocuklarda ilk 1 saatte 30 ml/kg’a kadar sıvı verilmelidir. IV damar yolu açılır, serum fizyolojik veya %5 dextrozla sıvı perfüzyonuna başlanır.Çocuklarda ilk 1 saatte 30 ml/kg’a kadar sıvı verilmelidir.Oksijen (% lt/dk)Hasta monitorize edilerek yaşam bulguları 5 dkka bir alınır
33Alt solunum yolu obstükrisyonu varsa nebülize salbütamol ve IV aminofilin verilebilir. Hipotansiyon devam ederseNorepinefrin ya da dopamin
34H1 antagonistlerin IM veya IV Hipotansiyon ve ürtikerCiddi reaksiyonlar gösteren hastalarda bulgular tekrar ortaya çıkabileceğinden hasta 12 saat gözlemde kalmalıdır.
35Korunma Her hastadan dikkatli bir öykü alınmalıdır. İlaç alerjisi olup olmadığı sorgulanmalıdır.İlaçların ağızdan verilmesi tercih edilmeli eğer parenteral ilaç uygulanacaksa enjeksiyondan sonra dk gözlem altında tutulmalıdır.
36Anafilaksinin risk faktörlerinin bilinmesi anafilaksiden korunmada önemlidir. Anafilaksili hastalarda bilinen yada şüpheli tetikleyicilerden kaçınma hakkında eğitim verilmelidir.Latekse alerjisi olanlarda lateksiz ürünler kullanılmamalıdır.
37Yumurta allerjisi olan hastalarda aşı uygulamalarında dikkat edilmelidir.Bütün aşılar yapılırken anafilaksi tedavisi için gerekli ilaçlar ve gereçler bulundurulmalıdır.
38Egzersiz sonrası anafilaksi tanımlanan bireylerde gıda alerjisi de araştırılmalı ve saptanırsa bu gıda alımından sonra en az 12 saat egzersiz yasaklanmalıdır.
39Daha öncen anafilaktik tepki geçirmiş hastalarda her olasılığa karşı hazırlıklı olabilmek için yanlarında hastalığı hakkında bilgi veren bir kimlik ve oto-enjektör halinde epinefrin (Epipen veya Epipen Jr) taşımalıdırlar.
40Aile eğitimiAileler lateks, böcek sokmaları, ilaçlar ve yiyecekler gibi sorumlu ilaç ve alerjenler konusunda eğitim verilmeliKorunmanın /önlemenin anafilaksi riski olan kişiler için önemli olduğunu hatırlatılmalı.