Sivilceler veya tıbbi adı ile akneler ergenlik döneminde sık rastlanılan sorunlardan biridir. Bu dönemde kız ve erkekler çevre ve yaşıtları tarafından beğenilme arzusu içindedirler. Aknelerin oluşumu görünümlerini bozmakta ve kişisel güven kaybına yol açmaktadır. Aslında ergenlik döneminde akneler yüz, sırt ve göğüste az veya çok sıklıkta ortaya çıkabilir ve mikrop kaptırılmazsa yani enfekte olmazsa kendiliğinden geçer. Özellikle, 20 yaşından sonra kendiliğinden geçme eğilimi vardır. Akneler kızlarda daha çok görülür.
Ergenlik çağı sivilcelerinin tedavisinde genellikle sürme ilaçlar kullanılır ve bunlardan çoğunlukla olumlu sonuç alınır. Bu tür tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda ağızdan alınan haplarla tedavi uygulanır.
Sürme ilaçlar yani krem ve merhemler gözeneklerin temiz ve açık kalmasını sağlar. Bunlar A vitamini ya da salisilik asit içerir. Bazı durumlarda antibiyotikli kremler kullanılır. Böylece sivilce hem kurutulur hem de sivilçelerin oluşumu engellenir.
Ergenlik sivilcesi (akne) gelişiminde birçok faktör rol oynar. Bunlardan birisi genetik yapıdır. Ailesel yatkınlık söz konusudur. Ailesinde şiddetli aknesi olan gençlerde daha sık gözlenir. Akne, kıl folliküllerinin ergenlikte artmaya başlayan testosteron hormonu ile uçlarının tıkanması ve ölü deri epitel hücreleri, yağ ve kılların birikimi sonucunda ciltte oluşan kabarıklardır. Ergenlikte salgılanmaya başlayan seks hormonları nedeniyle yağ bezi üretiminde artış olur, zaten kısmen kapalı olan gözeneklerde yağın da birikmesi ile tıkaçlar oluşur. Tıkaç nedeniyle deriye açılamayan ve artmış yağ üretimi nedeniyle gerilen folliküller patlayarak, deride iltihabi reaksiyonun daha da artmasına neden olurlar.
Besin maddeleri içindeki yağlı gıda ve çikolatanın, kuruyemişin akneyi arttırdığı söylenirse de kesin kanıt yoktur. Akneyi arttıran en önemli faktör stresdir. Stres kortizon salgılanmasını arttırır. Kızlarda adet öncesinde de akneler artmaktadır. Ergen kızların %70’inde akne görülür. Kullanılan kozmetikler akneyi arttırır. Gece kremi gibi yağlı nemlendiriciler de akneyi arttırır. Oral kontraseptiflerin de (doğum kontrol hapı) akneyi arttırıcı etkileri vardır.
Akne en sık yüzde ve sırasıyla sırt, göğüs ve omuzlarda görülür. Yüzde en çok yanak, burun, alın ve çenede görülür. Akne daha çok yağlı ciltli (seboreli) ergenlerde görülür. Akneleri sıkarak temizlemek önerilmez çünkü kıl follikülü patlayabilir, derideki iltihabi reaksiyon artar ve sonunda ciltte iz kalır. Ayrıca mikrobik olmayan sivilceler iltihaplanabilir. Yüzü yıkamak, deri üzerindeki yağ miktarını azaltır. Deri üzerindeki yağın azalmasının temizlik hissine neden olması ve yağlı görünüşü düzeltmesi önemlidir. Aknesi olan her ergen, yüzünü kuruluğa yol açmayacak şekilde kremli sabunlar veya nötral pH temizleyiciler ile günde 2-3 kez yıkamalıdır.
Aknesi olan ergenler için özel bir cilt bakımı söz konusu değildir, hatta kozmetik kullanımı akne sorunlarını arttırabileceğinden aknesi olan bireylerin bu konuda daha seçici davranmaları gerekir. İltihaplanmış sivilceler uygun tedavi edilmezse iz bırakırlar. Bu durumda bir dermatolog desteği gerekir.
Cildinizde vücut lifi kullanmak ve havlu ile sert şekilde cildi kurulamak tahrişlere ve cildin aşınmasına neden olarak akne oluşumuna sebebiyet verebilmektedir. Cildinizi yıkarken sert ve tahriş edici hareketlerde bulunmanız sivilce oluşumuna sebep olabilir. Yüz için kullanılan lifler ve kimyasallar sivilce oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Yüzünüzü hafif bir sabunla ve ılık su ile yıkamalısınız.
Çikolata ve diğer yağlı yiyeceklerin aşırıya kaçılmadan tüketilmesi gerekir. Sivilcelerin asıl oluşma nedeni gözeneklerin tıkanması sonucu oluşan enfeksiyonlardan sebep normal bakteriler ve deri hücrelerinden sebep oluşur. Cildinizde sivilce oluşturduğuna emin olduğunuz yiyeceklerden kaçınabilirsiniz ancak sivilce oluşmaması için damak tadınızdan vazgeçmek zorunda değilsiniz.
Bol su tüketimi cildin ihtiyaç duyduğu nemin karşılanmasını sağlar. A vitamini ve E vitamini bakımından zengin olan meyve ve sebzeleri tüketmeye özen göstermelisiniz. Yeşil yapraklı sebzeler; ıspanak ve brokoli E vitamini yüksek, şeftali, biber ve havuç A vitamini yüksek meyvelerdir.
Yağ oranı yüksek olan kozmetik ürünlerden uzak durmanız gerekmektedir. Cilt gözeneklerini kapatan krem bazlı fondöten, pudra ve allıkları kullanmamaya çalışmalısınız. Pudra özellikli ve hafif mineral özlü kozmetikler gözeneklerinizin tıkanmasında daha az rol oynar.
Ergenlik sivilceleri 4- 6 yıl devam eder. Bazen 40’lı yaşlara kadar sürebilir. Tedaviye başlayan kişilerin bunun uzun süreceği konusunda bilgilendirilmeleri gerekir. Hafif aknelerde cildin aşırı yağını temizleyici ve bakteri üremesini engelleyici ürün kullanılması çoğu kez yeterlidir. Ancak hekzaklorofen içeren antibakteriyel sabunların kullanımı deterjan akne denilen özel bir sivilceye neden olur. İkinci aşamada ciltteki yağ salgısını azaltan krem, jel, losyonlar kullanılır. İyileşme olmazsa, yerel antibiyotikler, ağız yoluyla antibiyotikler, doğum kontrol hapları denenebilir. En dirençli ve şiddetli akne formunda ise A Vitamini türevi kapsüller kullanılmaktadır. Ayrıca akne tedavisi gören kişilerin hekimlerinin kontrolünde vitamin almaları, yeterli sebze-meyve tüketmeleri ve daha fazla balık yemeleri gerekir. Akne tedavisinde hemen her yöntemde deride kuruma, kızarma, kaşıntı ve tedavinin ilk günlerinde sivilcelenmede artış beklenir. Bu durumun yan etki veya alerji olmadığı konusunda hastalar bilgilendirilmelidir. Yine en etkili ve uzun tedavilerden sonra bile sivilceler tekrarlayabilir. Akne geçtikten sonra kalan izler için kimyasal soyma, lazer, dermaroller, dermabrazyon gibi işlemler uygulanabilir. Uzun ve zor akne tedavisinin amacı gençleri bir ömür sıkıntıya sokacak iz ve lekelerden korumaktır.
Gelen aramalar:
- ergenlik sivilceleri nasıl geçer