Cümleten selamlar değerli arkadaşlar. Bu dersimizde sizlere dört halife dönemi ders notları özetini paylaşacağız. 4 halife dönemi önemli olaylara kısaca aşağıdan ulaşabilirsiniz.
Dört Halife Dönemi
Miladi 632 tarihinden başlayıp 661 yılına kadar geçen süreye dört halife devri adı verilmiştir. Bu dönem hülefa-i raşidin olarak tanımlanmaktadır. 4 halifeler sırasıyla; Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali‘dir. Şimdi sırasıyla hepsinin dönemlerinde olan önemli olayları kısaca anlatalım.
1-) Hz. Ebu Bekir (r.a.) Dönemi
Hz. Ebubekir (Radıyallahuanh), Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in en değer verdiği kişidir onun can yoldaşıdır. Bu yüzden peygamberimizin vefatından sonra müslümanlar halife olarak Hz. Ebubekir’in en uygun kişi olacağını söylemişlerdir ve onu halife seçmişlerdir. Hz. Ebubekir (r.a.) cennetle müjdelenen 10 kişi (Aşere-i mübeşşere) arasında yer almaktadır. Peygamberimiz ile Mekke’den Medine’ye hicret etmiştir. Şimdi Hz. Ebubekir döneminde olan önemli olayları kısaca yazalım.
Hz. Ebubekir Döneminde Gerçekleşen Önemli Olaylar (Kısaca):
- Ku’an-ı Kerim Hz. Ebubekir döneminde kitap haline getirilmiştir.
- Sahabelerin vefat etmesi ve ayetlerin yazılarının silinmesi üzerine bir heyet toplanmıştır ve ayetler bir araya getirilmiştir.
- Yermük savaşında alınan zafer ile Arabistan dışında ilk kez Bizans’a karşı üstünlük sağlandı.
- Yalancı peygamberler sorunu bu dönemde çözülmüştür.
- Hz. Ebubekir yalancı peygamberlerin yanı sıra zekat vermek istemeyenler üzerine de ordu göndermiştir.
2-) Hz. Ömer (r.a.) Dönemi
Hz. Ebubekir (r.a.)’den sonra 2. halife Hz. Ömer (Radıyallahuanh) olmuştur. Hz. Ömer, Hz. Ebubekir’den sonraki peygamberimizin en değer verdiği kişidir. Peygamberimiz bir hadisinde “Cennette orta yaştaki insanların efendileri Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer olacaktır.” buyurmuştur. Buradan da anlayacağımız üzere Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer peygamberimizin en sevdiği sahabelerdir diyebiliriz. Şimdi Hz. Ömer döneminde yaşanan olayları kısaca maddeler halinde belirtelim.
Hz. Ömer Döneminde Gerçekleşen Önemli Olaylar (Kısaca):
- İlk defa bu dönemde kadı ataması yapılmıştır.
- Bu dönemde eyaletlere maaş alan valiler atanmıştır. Böylelikle merkezi otorite sağlanmaya çalışılmıştır.
- Hz. Ömer döneminde İran, Irak, Suriye, Mısır, Kudüs ve Azerbaycan ülkeleri fethedilmiştir ve topraklar genişlemiştir.
- İlk kez bu dönemde Türklerle komşu olunmuştur.
- Ikta sistemi ilk defa Hz. Ömer döneminde uygulanmaya başlanmıştır.
- Bu devirde askeri posta teşkilatı kurulmuştur.
- Sürekli ordu oluşturulmuştur ki bu durum da sınırların genişlediğinin bir göstergesidir.
- Hicri takvim bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.
- Teravih namazı toplu olarak kılınmaya tekrardan bu dönemde başlatılmıştır.
- Doğu Roma İmparatorluğu (yani Bizans devleti) ile Ecnadeyn savaşı yapılmıştır. Bu savaşın sonunda ise Suriye fethedilmiştir.
- İran’da hüküm süren Sasani devletine bu dönemde son verilmiştir.
3-) Hz. Osman (r.a.) Dönemi
Hz. Ömer’den sonra halifeliğe Hz. Osman (Radıyallahuanh) geçmiştir. İslam dünyasında ilk defa bu dönemde huzursuzluklar başlamıştır. Bunun nedeni ise Hz. Osman’ın kendi soyundan olan kişileri önemli görevlere getirdiği iddialarıdır. Peki Hz. Osman dönemindeki önemli olaylar nelerdir şimdi gelin hep birlikte maddeler halinde inceleyelim.
Hz. Osman Döneminde Gerçekleşen Önemli Olaylar (Kısaca):
- Kur’an-ı Kerim ilk defa Hz. Ebubekir döneminde kitap haline getirilmiş, Hz. Osman döneminde ise ilk defa çoğaltılmıştır.
- Kur’an-ı Kerim çoğaltılarak Mekke, Basra, Küfe, Şam ve Mısır gibi çok önemli şehirlere gönderilmiştir.
- Kıbrıs adası Hz. Muaviye tarafından fethedilmiştir. Peygamber efendimizin süt halası (Ümmü Haram) bu fetih sırasında şehit olmuştur.
- İlk deniz zaferi olan Zatü’s Savari savaşı, Doğu Roma İmparatorluğu’na yani Bizans’a karşı kazanılmıştır.
- Hazar Türkleri ile muharebeler bu devirde başlamıştır. Harezm ve Horasan bölgelerine bazı akınlar yapılmıştır.
4-) Hz. Ali (r.a.) Dönemi
Hz. Osman’dan sonraki 4. halife Hz. Ali(Radıyallahuanh) olmuştur. Hz. Ali, peygamber efendimizin hem amcasının oğludur hem de damadıdır. Peygamberimizin soyu, kızı Hz.Fatıma(r.a.) ile Hz. Ali(r.a.) ‘den gelmektedir. Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin Hz. Ali’nin çocuklarıdır ve peygamberimizin de torunları olmaktadır.
Hz. Ali dönemi huzursuzlukların savaşa dönüştüğü dönem olmuştur. Hz. Ayşe’nin önderliğindeki Mekke grubu ile Hz. Ali grubu arasında Cemel Savaşı yapılmıştır. Müslümanlar arasında yapılan bu ilk savaşı Hz. Ali kazanmıştır. Savaşın temel sebebi Hz. Osman’ın katillerinin bulunmasında Hz. Ali’nin ağır davrandığı iddiasıdır. Şimdi bu dönemde ne gibi olaylar olmuştur kısaca maddeler halinde onları aktaralım.
Hz. Ali Döneminde Gerçekleşen Önemli Olaylar (Kısaca):
- Cemel Savaşı (Deve Olayı) bu dönemde olmuştur. Bu savaş müslümanlar arasında gerçekleşen ilk iç savaştır.
- Miladi 657 senesinde Hz. Muaviye’nin başını çektiği Şam grubu ile Hz. Ali grubu arasında Sıffin Savaşı yapılmıştır.
- Müslümanlar Hakem Olayı’ndan sonra gruplara ayrılmıştır.
- İslam’da ilk mezhep ayrılıkları bu dönemde olmuştur.
- Hz. Ali döneminde çok fazla iç karışıklıklar olması dolayısıyla az sayıda fetih gerçekleşmiştir.
- Hz. Ali döneminde devlet başkenti şuanda Irak toprakları içerisinde yer alan Küfe şehridir.
- Hz. Ali’nin vefat etmesiyle birlikte dört halife dönemi de sona ermiştir.
4 halife dönemi ve gerçekleşen olaylar kısaca bu şekildedir. Bu maddeleri kısaca ezberlerseniz (daha doğrusu altını çizdiğimiz kısa bilgileri ezberlerseniz) sınavlarda başarılı olacağınızı düşünüyoruz. Umarız yararlı olur. İyi çalışmalar dileriz.