Kendiniz üzerinde bilincin doğasını gösteren bir deney yapın
Bu yazıda bir kişinin bilinci olmadan uyanık olabileceği ile ilgili görüşü keşfetmek isterim. Genellikle çoğumuz şöyle düşünürüz: Uyanık olmak aynı zamanda bilinçli olmaktır! Bu doğal bir düşüncedir. Sabahları uyanırız ve aniden etrafımızda bizi kuşatanlar ve kendimiz ile ilgili olarak bilinçli görünürüz. Her ikisi de aynı anda ilgimizi çekmiş görünmektedir. İlk başta biraz uyku sersemi olsak da bilinçliyizdir. Uyuduğumuz zaman, uyanıklık durumumuz ile birlikte bilinci kaybetmiş görünürüz. O halde, uyanık olmakla bilinçli olmak arasındaki fark nedir? Daha önce bilincin en iyi olarak uyanıklığa içeriğin dâhil edilmesiyle tanımlanacağını tartışmıştım. Uyanıklık dış ortamdan ve benlikten (iç ortam) girdi alabildiğimiz bir beyin durumudur. Yapabilirsek, bir kişinin uyanık olup bilincinin olmadığına dair kanıt getirerek uyanıklık ve bilinçlilik arasındaki farkı ortaya çıkarmaya çalışalım.
İnsanların kendi üzerinde deney yapmasına dair geniş bir tıp tarihi literatürü mevcuttur. Bu yazının okuyucularına bir deney yapmaları için teklif sunuyorum. O halde erkenden yatağa gidin böylelikle muhtemelen hava hala karanlık olduğu saatlerde uyanabileceksiniz. Perdeleri çekin böylelikle sabahın ilk saatlerinde oda mümkün olduğunca karanlık kalır. Sabahın karanlığında bilinçli olduğunuz esnada zihinsel bir not düşeceğinizden emin olun. Bunu, bilinçli olduğunuz anda yüksek sesle “bilinç” kelimesini söyleyerek yapabilirsiniz. O esnada, tamamen uyarılmış mı yoksa hala biraz uyku sersemi mi olduğunuza karar vermeye çalışın. Eğer tamamen uyarılmış hissediyorsanız bilinçli olmadan biraz önce uyanık olduğunuz anlamına gelecektir. Hala biraz uyku sersemliği algılamanız durumunda ise bilinç ve uyanıklık aynı anda ortaya çıkmış ve o anda bilincinizi fark etmişsiniz demektir.
Eğer bu deneyi defalarca yaparsanız, bilincin uyanıklıkla aynı anda göründüğünü tespit edeceğinizi veya bilinçli olmadan biraz önce uyanık olduğunuzu fark edeceğinizi tahmin ediyorum. Bu bilincin uyanıklığa içeriğin eklenmesiyle oluştuğuna kanıt getirmekte ve bu iki kavramı ayırmaktadır. Sizi uyandırmak için bir çalar saat kurarak bir kontrol deneyi yapmayı da deneyebilirsiniz. Bir alarm tarafından uyandırıldığınızda uyku sersemliğinin çoğu zaman birkaç dakika daha süreceğini tahmin ediyorum. Bu adeta bana alarm sizi uyandırdığında aynı anda bilinçli kıldığını öğütlemektedir. Eğer bu deneyi yaparsanız lütfen sonuç ile ilgili beni bilgilendirin. Sonuçların çetelesini tutup ileride bir rapor olarak derleyeceğim.
Çeviri: Murat CANVER
Kaynak: Psychology Today