Enerji Tasarrufu Haftası’nda Makine Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Ayşen Hamamcıoğlu ile el yakan elektrik ve doğalgaz faturalarından sonra enerji tasarrufunu ve enerji yalıtımını konuştuk
Binalarda artık kimlik sahibi olacak. 1 Ocak 2020 itibariyle binaların satış ya da kira sürecinde ‘Enerji Kimliği Belgesi’nin zorunlu olacağını belirten MMO Antalya Şube Başkanı Hamamcıoğlu, “Ülkemizde ne yazık ki yetkisi olmadığı halde EKB düzenleyen kuruluşlar var. Bina sahiplerinin ve site yöneticileri Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü’nün (YEGM) web sitesinde ismi olmayan kuruluşlara itibar etmemelidir” dedi.
Doğalgaz ve Elektrik faturalarını yalıtımla azaltmak için MMO olarak neler önerirsiniz?
İthalatçı konumda bulunan ülkemizde ciddi anlamda enerji verimliliğine yoğunlaşmalıyız. Öncelikle daha konforlu, daha verimli ve işletme maliyetleri bakımından en ekonomik sistemleri tercih etmeliyiz. Baktığımızda Mevcut binalarda bireysel sisteme geçiş daha kolay ancak yeni binalarda mümkün mertebe merkezi sistemleri tercih etmeliyiz. Merkezi ve bölgesel ısıtma sistemlerinin sosyal açıdan da kent kültürünün oluşmasına ciddi katkısı var. İnsanların yaşam kalitesinden ve konforundan ödün vermeden, enerji tasarrufu sağlamak için alınabilecek üç önlem vardır. Bunlar, yüksek verimli cihazların kullanılması, otomasyon sistemleri ve ısı yalıtımıdır. Bu üç önlem arasında ilk sırayı ise ısı yalıtımı alır. Etkin bir ısı yalıtımının yapılmadığı binalarda, enerji tüketimi çok fazladır. Hesaplamalar, etkin bir mantolama uygulaması ile yapılarda ortalama % 50 enerji tasarrufu edilebileceğini ortaya koyuyor. Özellikle akıllı binalardaki otomasyon sistemleri derinlemesine incelendiğinde konut, ticaret ve hizmet kısımlarından oluşan bina sektöründe tüketilen enerjinin ülkemiz toplam nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 32‘sine tekabül ediyor. Otomasyona dayalı enerji verimliliği süreçleri ile yüzde 30 tasarruf potansiyeli mevcuttur.
Sıfır enerjili bina nedir?
Sıfır enerjili binalar, binanın enerji ihtiyacının tamamının yenilenebilir enerji kaynaklarından kullanıldığı binadır. Fakat bir binayı rutin olarak projelendirip daha sonra binanın tüm enerji ihtiyacının güneş ve rüzgarla karşılamak mümkün değildir. Sıfır enerjili binada ilk önce gerek pasif gerek aktif yöntemlerle ilk önce enerji girdilerini azaltmak, daha sonra kalan miktarı yenilenebilir enerji kaynakları ile sağlamak zorundayız. Bu nedenle öncelikle binada iyi bir yalıtım yapılmalı. Daha sonra uygun sistem seçilmeli (ısı pompası gibi…). Yakıtlı sistemler seçilecekse yoğuşmalı sistemler seçilmeli, enerji depolama, yüksek verimli ekipmanlar, akıllı ölçüm teknolojileri ve bunları takip eden akıllı bina otomasyon sistemleri ile yönettikten sonra arda kalan çok düşük enerji kullanımını rüzgar veya fotovoltaik sistemlerle çözebiliyorsak bu bizim için sıfır enerjili bina yaklaşımında yeterlidir."
Binalarda enerji etüdü nasıl yapılıyor? Bu konuda yetkinlik kime ait?
Enerji etüdü yetkisi enerji verimlilik danışmanlık (EVD) şirketleri tarafından gerçekleşiyor. İlgili mevzuatlar kapsamında, enerji verimliliği hizmetlerini” yürütmek üzere her yıl Enerji İşleri Genel Müdürlüğü ve yetkilendirilmiş kurumlara başvuruda bulunan özel şirketlere yetki belgesi verilmektedir. Yetki belgesi sahibi olan EVD şirketleri enerji yöneticisi eğitimi düzenleme, enerji etüdü yapma, verimlilik artırıcı proje hazırlama ve proje uygulama, danışmanlık hizmetleri sunmaktadır. Yetkili EVD şirketi bünyesinde gerçekleşen bu çalışmalar enerji tüketimi ve tasarrufu için oldukça önemlidir.
Binaların enerji etiketlemesi konusunda vatandaşlar yeteri kadar bilgili mi?
1 Ocak 2020 tarihi itibariyle binaların satışı ya da kiralanmasında "Enerji Kimliği Belgesi" zorunlu olacak. Vatandaşlarımızın bilinçlenmesi noktasında bu konuda dönem dönem basın yoluyla gerekli duyuruları yapıyoruz. Sizin vasıtanızla bir kez daha gündeme getirmekte fayda görüyorum. Enerjide yüzde 75 oranında dışarıya bağımlı olan ülkemizde binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, enerji israfının önlenmesi ve çevrenin korunmasını sağlamak için asgari olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, sera gazı salımı seviyesi, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin veriminin arttırılması gereklidir.
27 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında her binanın alması gereken EKB, binaların enerji tüketimi ile karbon emisyon değerlerini gösteren yasal bir belge olma özelliğini taşıyor. EKB uygulamasıyla genel olarak enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, enerji israfının önlenmesi ve çevrenin korunması amaçlanıyor. Belgede, binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, sera gazı salımı seviyesi, yalıtım özellikleri, ısıtma ve soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgiler yer alıyor. 2011’den sonra yapı ruhsatı alan yeni binalar için yapı kullanma izni aşamasında EKB alınması ve binanın enerji sınıfının minimum C olması gerekiyor. Yapı ruhsatını 2011’den önce alan mevcut binalara yönelik yasal düzenlemede EKB’nin 2 Mayıs 2017 tarihi itibarıyla alınmasının zorunlu olması ve bu binalarda enerji sınıfı sınırlaması yapılmaması öngörülüyordu.Yeni yönetmelikle EKB vermeye yetkili kuruluşlara ilişkin usul ve esaslar da düzenlendi. Buna göre, yeni binalar için, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine (TMMOB) bağlı ilgili meslek odası tarafından, adına düzenlenmiş serbest müşavirlik ve mühendislik hizmetleri belgesi ile EKB düzenleme eğitimini başarı ile tamamlayan personel bulunduran gerçek veya tüzel kişilere, Bakanlıkça EKB verme yetkisi verilecek.
Ülkemizde ne yazık ki yetkisi olmadığı halde EKB düzenleyen kuruluşlar bulunuyor. Bina sahiplerinin ve site yöneticilerinin Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünün (YEGM) web sitesinde bulunmayan kuruluşlara itibar etmemeleri gerekir.
Enerji verimliliği konusunda daha etkili çalışmalar için neler yapılmalı?
Enerji verimliliğinin sadece enerji sektörü için değil, tüm ekonomi üzerinde çok yönlü etkileri nedeniyle yadsınamaz olumlu katkıları vardır.
Kalkınmada enerji kullanımını azaltan, enerjiyi verimli kullanan, enerjiyi yerli ve yenilenebilir kaynaklarla, yurt içinde üretilen ekipmanlarla temin eden bir modele geçiş sağlanması,
Yarattığı katma değeri görece düşük, yoğun enerji tüketen, eski teknolojili, çevre kirliliği yaratabilen sanayi sektörleri (çimento, seramik, ark ocak esaslı demir-çelik, tekstil vb.) yerine enerji tüketimi düşük, ithalata bağımlı olmayan, katma değeri yüksek, yerli üretime dayalı, ileri teknolojili sanayi dallarının (elektronik, bilgisayar donanım ve yazılım, robotik, aviyonik, lazer, telekomünikasyon, gen mühendisliği, nano-teknolojiler vb.) tercih edilmesi,
Enerji verimliliği çalışmaları için görevlendirilmiş olan YEGM’nin organizasyon yapısının güçlendirilmesi,
Enerjiyi yoğun tüketen sanayiye verimliliği artırması ve geleceğin altyapısına yatırım yapması için uzun vadeli değişmez politikalarla güven verilmesi, kıyaslama göstergelerinin belirlenmesi,
Sorun yaratan mevzuatın daha fazla katılımcılıkla gözden geçirilmesi, sade ve uygulanabilir hale getirilmesi,
Mali desteklerin halk başta olmak üzere ve KOBİ’leri önceleyerek tüm sektörleri destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesi ve artırılması,
Enerji hizmet piyasasının etkin olarak yaygınlaşması için bürokratik engeller azaltırken, bu alanda faaliyet gösteren/yetkilendirilmiş firmaların gerçek anlamda profesyonel sorumluluklarını yüklenmelerinin sağlanması, yetkinliklerinin artırılması için kuluçka yönteminin izlenmesi, kamusal denetimlerinin sağlanması için yapılar oluşturulması,
Enerji verimliliği üzerine tüm stratejik hedeflerin halkın çıkarlarını esas alan ekonometrik analizlerle yeniden tanımlanması, stratejik hedefleri gerçekleştirmek için gerekli kaynakların belirlenmesi, sektörle ilgili tüm strateji ve eylem planlarının hedef ve eylemler olarak uyumlaştırılması, ortak izleme ve değerlendirme mekanizması geliştirilmesi, yaptırım uygulanması,
Bina ve sanayi etütleri, enerji yöneticisi görevlendirilmesi ve kimlik belgeleri uygulamalarını, yasak savmanın ve yasal zorunluluğu yerine getirmenin ötesine geçerek, bunların etkinleştirilmesi ve amacına uygun olması için TMMOB ve bağlı ilgili Odalarının sorumlu-görevli olarak dahil edilerek yetkilendirilmesi,
Eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının anaokulundan başlayarak yaygınlaştırılması ve çeşitlendirilmesi, sürekli olarak yapılması, yeni kanal sosyal medyanın etkin olarak kullanılması, üniversitelerde ders konulması,
Belediyelere enerji verimliliği çalışmalarında daha fazla sorumluluk ve yetki verilmesi, öncü ve örnek uygulamalar yapması için görevlendirilmesi