Sohbet (söyleşi) nedir? Türk edebiyatında yer edinmiş olan, bir yazarın konu fark etmeksizin kafasındaki düşünceleri bir başkasıyla ve karşısındaki ile konuşuyormuş gibi anlattığı yazılara söyleşi denilmektedir. Genellikle gazete ve dergilerde karşımıza çıkabilecek olan bu söyleşi, konuşma diliyle hazırlanır/yazılır. Herkesin anlayabileceği bir dil hâkimdir. Bu yazı türünde yazarın düşüncelerine yakinen tanık olabilirsiniz. Yazar, yazıda iç konuşmalarına da yer verir. Herkesin anlayabileceği sade bir dilde hazırlanırlar. Yazıda sıcak ve samimi bir üslubun baskın olduğunu görebilirsiniz.
Söyleşilerde esas olan bir diğer şey ise yazarın düşüncelerini kabul ettirme gibi zorlamaları yoktur. Sadece kendi kişisel düşüncelerini paylaşır. Yazılarda minik fıkralara ve anılara rastlayabilirsiniz. Söyleşileri gazete köşe yazılarından ayıran şey ise daha edebi bir dil ile yazılmasıdır. Gazete yazılarında edebi dil aranmaz. Yazılarda konunun genel olarak yüzeysel anlatımına tanık olursunuz. Okuyucuya konu genel hatlarıyla anlatılır. Derinlemesine bir anlatım yoktur. Okuyucuların ilgisi, fıkralar ve hatırlatmalarla canlı tutulmaya çalışılır. Bazen yan cümlecikler ve alıntılar da bulunabilir. Ancak yazarın bunları belirtmesi gerekir.
Genellikle günlük olayların anlatımına tanık olursunuz. Senli benli konuşmalar bulunur. Oldukça içten bir anlatım vardır. Bu türdeki en önemli edebiyat temsilcileri arasında ise Ahmet Rasim, Suut Kemal Yetkin, Şevket Rado, Melih Cevdet Anday, Cenap Şahabettin, Refik Halit Karay, Hasan Ali Yücel ve Attila İlhan bulunur.
Edebiyatımızda önemi yadsınamaz olan bu yazı türü, kendi içerisinde de türlere ayrılır. Eşya konulu, dini ya da yaşamsal, felsefi ve düşünsel olarak 3 türde incelenebilir.
Eşya konulu olanlar; eşyaların veya malzemelerin hakkında okucuyla paylaşılan kişisel bilgileri içerir. Bu türde oldukça fazla konu bulunabilir. Melih Cevdet Anday’ın ve Nurullah Ataç’ın bu konuda birçok yazısı bulunuyor.
Dini ya da yaşamsal konulu olanlar; Toplum veya ülke fark etmeksizin bir topluluğa ait dini inançların veya yaşam felsefelerinin okuyucular ile paylaşıldığı yazılardır. Yazar kendi fikirlerini beyan eder. Herhangi bir dayatma veya olumsuz yargıya rastlanmaz. Ahmet Rasim’in Muharrir Bu Ya yazısı örnek olarak gösterilebilir.
Felsefi ve düşünsel konulu olanlar; Konular burada genel hatlarıyla ele alınırlar. Herhangi bir konu olabilir. Yazar, konuya felsefi bir yaklaşım sergiler ve düşündüklerini okuyucular ile paylaşır. Sonuç bölümünde pek etkin olmaz. Düşüncelerin ispatlanması gibi istek söz konusu değildir. Suut Kemal Yetkin bu alanda başarılı isimler arasında yer alır. Oldukça önemli bir yere sahiptir.
Söyleşi türlerini geniş bir çerçeve içerisinde ele alabiliriz ancak genel olarak bu üçünün ön plana çıktığını söylemek yanlış olmayacaktır. Siz de söyleşilerinizi yeni okuyuculara ulaştırmak için ana sayfa üzerinden sitemize bağlanarak #Edebiyat kanalını kullanabilirsiniz.