Şiddet içerikli video oyunları kavramı daha önce gerçekleştirilen bilimsel araştırmalardan hareketle içerisinde yer alan karakterlerin kendilerine veya diğer öğelere bilerek ve isteyerek fiziksel-psikolojik zarar verici nitelikte muhtemel davranışlar sergiledikleri video oyunları olarak tanımlanmaktadır. Nöropsikoloji ve radyoloji alanında yapılan araştırmalar bize genel olarak şiddet içerikli medyanın ve medya özelinde de şiddet içerikli oyunların beyin üzerinde ciddi etkiler yaptığını söylemektedir. Örneğin; Dr. Mathews ve arkadaşları tarafından Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme teknolojisi kullanılarak 44 çocuk üzerinde yapılan araştırmada ergenlik döneminde bulunan bu çocukların şiddet içerikli medyaya maruz kalma süresinin beyin aktiviteleri üzerindeki etkisini incelemişlerdir. Araştırmanın sonucu, şiddet içerikli video oyunu ve televizyon programlarına maruz kalmanın çocukların beyin gelişimini olumsuz yönde etkilediğini ve bilişsel işlevleri azalttığını ortaya koymuştur. Şiddet içerikli medya unsurlarına maruz kalma süresine göre beyinde oluşan hasarda farklıdır. (DOLU, BÜKER, & ULUDAĞ, 2010)
Araştırmada ayrıca denekler beyinlerinin sol lobunu çalıştıracak aktivitelere yönlendirilmiş ve şiddet içerikli medyanın beynin farklı fonksiyonları üzerinde ne tür bir etki yaptığı incelenmiştir. Deneklerin fMRI sonuçları şiddet içerikli medyaya uzun süre maruz kalan bireylerin beyinlerinde neredeyse yok denecek kadar az bir faaliyet olduğunu gösterirken, bu etkiye maruz kalma süresinin kısa olduğu deneklerin beyinlerinin sol lobunun ciddi bir bölümünü kullandığını ortaya koyulmuştur. (DOLU, BÜKER, & ULUDAĞ, 2010)
Medyadaki şiddet adeta beyin fonksiyonlarını durdurucu bir etki yapmaktadır. Şiddet içerikli video oynatılan deneklerin beyinlerinde öz-denetim ve konsantrasyonu sağlayan prefrontal korteks bölgesinde ciddi bir aktivite azalması, duygusal uyarılmayı kontrol eden amigdala bölgesinde ise beyin faaliyetlerinde artış tespit edilmiştir. Şiddet içerikli video oyunlarının beyinde meydana getirdiği olumsuz tesirler: a.) öz-denetimi zayıflattığını, b.) dikkat bozukluğuna neden olduğunu, c.) mantıklı düşünme ve karar alma yeteneğini azalttığını, d.) aşırı derecede psikolojik ve duygusal uyarılmaya neden olduğunu ortaya koymaktadır. Beyinde meydana gelen bu etkiler kriminoloji literatüründe de ciddi bir şekilde tartışılan ve suça neden olduğu iddia edilen faktörlerdir. (DOLU, BÜKER, & ULUDAĞ, 2010)
Yoğun şiddet içerikli görsel materyallere maruz kalmanın çocukları ve gençleri şiddete bağladığı, şiddet ise bağışıklık sistemini zayıflatarak bireylerin saldırgan davranışları benimsemesini kolaylaştırdığı iddia edilmektedir. Bireyin bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimi bozulur. Bunun sonucunda da fakirlik, ayrımcılık, uyuşturucu, alkol ve silaha ulaşma kolaylığı gibi şiddeti tetikleyen ve besleyen faktörler karşısında bireyin kendini kontrol edemeyerek şiddete başvurma olasılığının arttığı gözlenir. (DOLU, BÜKER, & ULUDAĞ, 2010)
Şiddet içerikli video oyunlarının oyuncuların kalp atışlarını hızlandırıcı ve kan basıncını artırıcı etkisi literatürde pek çok çalışmayla desteklenecek düzeyde nesnel bir bilgidir. Şiddet içerikli video oyununun bireyler üzerinde oluşturduğu psikolojik etkiler; içe kapanmadan yabancılaşmaya, tepkisizlikten negatif duygusallığa, dış dünyaya karşı düşmanca hisler beslemeden saldırganlığa kadar geniş bir çerçevede yer alan çeşitli negatif etkilere neden olur. (DOLU, BÜKER, & ULUDAĞ, 2010)
Dijital oyun bağımlılarının orbitofrontal korteks, nukleus akumbens (az alma, motivasyon, ödül gibi süreçlerin bağımlılıkla), anterior singulat (empati, dürtülerin kontrol edilmesi, karar verme süreçleri ve duyguları düzenler), medial frontal korteks, dorsolateral prefrontal korteks, sol oksipital lob, amigdala, insular korteks ve sol parahipokampal girus (s temporal lobun mediobazal bölgesinde bulunan limbik sistemle ilişkili anatomik yapılardır), beyin alanlarında güçlü aktivasyon gözlenmiştir. Oyun bağımlılarında sol talamus gri cevher hacminde artış olmasına karşın inferior temporal girus (alt temporal gyrus), sağ oksipital girus ve sol inferior oksipital girusta bulunan gri cevher hacminin azaldığına işaret etmiştir. Yanı sıra bir çalışmada erkek oyuncuların kadınlara göre mezokortikolimbik ödül sisteminde daha büyük aktivasyon ve fonksiyonel bağlantı sağladığını bildirmiştir. Bu kanıtlar çerçevesinde dijital oyun hatırlatıcılarının sunulması sırasında oyun bağımlılarının beyin bölgelerindeki nöral süreçler ve artan aktivitenin madde bağımlılığı; diğer davranışsal bağımlılıklar ile benzer olduğunu savunmaktadır. (IRMAK & ERDOĞAN, 2016)
Sonuç olarak şiddet içerikli video oyunları özellikle gençler ve ergenler arasında popüler eğlence aracı olarak kullanılmaktadır. Kanıtlar bu oyunların birçok olumsuz etkisi yanında “Dijital Oyun Bağımlılığı” kavramını da gündeme getirmiştir. Şiddet içerikli video oyunları (ŞİVO), oyunda geçirilen süreden çok, ortaya çıkan olumsuz sonuçları ifade etmektedir. Kontrolsüz oynanan şiddet içerikli dijital oyunların ruh sağlığını tehdit ettiği bilgilerini önemsemek gerekir.
Kaynakça
DOLU, O., BÜKER, H., & ULUDAĞ, Ş. (2010). Şiddet içerikli video oyunlarinin çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri: saldırganlık, şiddet ve suça dair bir değerlendirme. Adli Bilimler Dergisi, 54-75.
Irmak, A. Y., & Erdoğan, S. (2016). Ergen ve genç erişkinlerde dijital oyun bağımlılığı: güncel bir bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 128-137.