Emekli Sandığına bağlı çalışanların emekli olmadan Emekli Sandığı primlerini geri almaları mümkün müdür? Bu mevzu bir fazlaca vatandaşta sual işaretleri oluşturuyor. Bu yazımızda bu mevzuyu detaylı bir halde ele alacağız. Ilk olarak şunu belirtelim ki Emekli Sandığı primlerini geri almak mümkündür.
Emekli Sandığı Primlerini Geri Alma Şartları Nedir?
Bu primler yaşlılık ve ölüme bağlı toptan ödeme olarak yine alınabilir. Doğal olarak bunun için belirli şartların varlığı söz mevzusudur. Emekli Sandığına bağlı sigortalıların görevden ayrılması ve yaşlılık aylığı bağlanması için lüzumlu yaş sınırını geçmiş olduğu halde malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamamaları bu şartlardandır. Bu iki koşul doğrultusunda ödenen primlerin toplu olarak ödemesi yapılır. Sigortalının ölümü durumunda ise Emekli Sandığı primlerini geri alma işlemin geride kalan hak sahipleri gerçekleştirir. Ölüm halinden sonrasında hak sahiplerine belirli nedenlerden dolayı ölüm aylığı bağlanamaması durumunda ölüme bağlı toptan ödeme yapılır. Ölüm toptan ödemesi sigortalının yakınlık derecesine gore eş, çocuklar, anne ve babaya yapılır. Bu ödemeler mevzuatta belirtilen hisseler oranında paylaştırılır.
Emekli Sandığı primlerini geri alma işlemleri toptan ödeme ve kesenek iadesi şeklinde olur.
Emekli Sandığı Primlerinde Toptan Ödeme
-5434 sayılı kanun hükmüne gore yaş haddinden dolayı emekliye ayrılanlardan yada 61 yaş sınırını doldurup emekliye ayrılmak isteyenlerden, emek harcama mesai gün sayısı 15 yıldan azca olanlar,
-39. Maddenin e ve f fıkralarında belirtilen kişilerden; hizmet süresi 25 yılı geçmeyenler,
-Haklarında adi malullük belirtilen kişilerden hizmet süresi 15 yıldan azca olanların hak sahipleri olan dul ve yetimlerine toptan ödeme yapılır. Sigortalının ölümünden sonrasında sıhhat kulunca onaylanan raporla çalışamaz durumda olan hasta ve malul adam çocuklarına yaş sınırına bakılmaksızın toptan ödeme sağlanır. Bu haklardan yararlanmak için 2 yıl içinde lüzumlu belgeler ile sandığa başvurusu yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde haklar vakit aşımına uğrar ve bu haklar müracaat meydana getiren öteki hak sahiplerine paylaştırılır.
Emekli Sandığı Primlerinde Kesenek İadesi
Emekli olabileceği sigortalı işinden ayrılanların o zamana kadarki ödenen primleri hesaplanır ve Emekli Sandığı kanunu madde 87’de belirtilen kişilerden hizmet ettikleri süre içinde hizmet zamları 5 yılı doldurmamış olanlara ödeme yapılmaz. Toptan ödeme yapılıncaya kadar hak sahiplerine, başvurmaları halinde primler dul ve yetimlere ön ödeme olarak verilir. Emekli Sandığı primlerinin geri alınması işleminde ise müracaat halinde hak sahiplerine yarısı ön ödeme olarak ödenir.
Eski 506 sayılı Toplumsal Sigortalar Kanunu’nun 64. maddesine gore;
Sigortalı bir işte çalışan kişinin yaş şartını doldurmuş olmasına karşın aylık almaya hak kazanamaz ise yazılı talepte bulunarak toptan ödeme halinde alabilmekteydi.
şeklinde iken 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren, yeni Kanun olan 5510 sayılı Toplumsal Sigortalar ve Genel Sıhhat Sigortası Kanunu’nun 31 inci maddesine gore;
Emekli Sandığı Primlerini Geri Alma Süre Aşımı
5 yıl içinde hak sahiplerinin başvurusu üstüne geçmişe dönük ödemeler de yapılır. 5 yıl sonunda müracaat edenlere başvuruyu takip eden ay başlangıcında ödeme yapılmaya başlanır. Geçmişe dönük herhangi bir ödeme yapılmaz.
Ölüm zamanı itibariyle aylığa yada toptan ödemeye hak kazanan dul ve yetim bulunmuyor ise bu primler emekli sandığına kalır.
1999 yılından sonrasında 1 mayıs 2008 tarihinden ilkin işe girmiş olan çalışanlar için toptan ödeme yaşı 58, erkekler için 60 yaş olmuştur. 1 mayıs 2008 tarihinden sonrasında ilk kez işe girenler için toptan ödeme yaşı 65’tir.
Sigortalı yada hak sahipleri dilerlerse sonradan aldıkları primlerini yasal faiziyle beraber geri ödemek suretiyle ihya edebilirler. Emekli Sandığı primlerini geri alma işlemi memurlar için yada hak sahipleri için geçerli olduğu şeklinde prim iadesi tüm çalışanların hakkıdır.
Türkiye’ye kati dönüşten sonrasında prim iadesi hakkında da bazı dört gözle beklenen mevzular vardır. Şahıs Almanya’da çalmış olduğu müddetçe hem kendisinden kesilen prim hem de işverenin verdiği prim mevcuttur. Eğer Türkiye’ye kati dönmek isterse yalnız kendisinden kesilen primleri alma hakkına haizdir. İşverenin vermiş olduğu primler devlete kalır. Bu husus 65 yaşını beklemeden Türkiye’ye dönmek isteyenler için geçerlidir. Eğer emekli olup 65 yaşını doldurduktan sonrasında geri dönüş olursa tüm primler ödenir. 18 yaşını geçmiş hepimiz bu prim iadelerini talep edebilir. Prim iadesi için minimum 2 yıl Türkiye’de yaşanması gerekir. Hem de bu 2 yıl içinde Türkiye’de başka bir işte çalışamazlar.