Sevgili okuyucular, bu yazımda sizler için bireysel emeklilik sistemi hakkında en çok sorulan üç soruyu cevaplayacağım.
İlk soru: Bireysel emeklilik sistemi güvenli midir?
Katılımcıların düzenli olarak ödediği katkı payları bireysel hesaplarda izlenmekte ve Sermaye Piyasası Kurulu’nun yetki verdiği takas ve saklama kuruluşu (Takasbank) aracılığı ile güvence altına alınmaktadır.
Katılımcıların yatırım yaptığı emeklilik yatırım fonları, SPK tarafından yetki verilen ve emeklilik şirketi ile sözleşmesi olan portföy yönetim şirketince uzmanlar tarafından yönetilmektedir. Katılımcıların yatırımlarında etkili olan haber ve kararların kamuoyuna duyurulması ve şeffaflık ilkesi ile hareket edilmesi önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle, SPK, emeklilik şirketlerine yapılan izahname ve içtüzük değişikliklerinin hem internet sitelerinde hem de yüksek tirajlı gazetelerde ilanını şart koşmuştur.
Emeklilik şirketleri, fonların yönetimi ve altyapısı ile ilgili tüm faaliyetlerde Hazine Müsteşarlığı, SPK, EGM tarafından sıkı bir kontrol mekanizması içerisindedir. Görüldüğü gibi, ülkemizde BES güvenli bir yatırım alanıdır.
İkinci Soru: Bireysel emeklilik sisteminden erken çıkarsam kesinti yapılır mı?
Katılımcılar, bireysel emeklilik hesaplarında biriken tasarrufları emekliliğe hak kazanmadan önce de alabilirler. Ancak sistem uzun vadeli bir yatırımı amaçladığından, katılımcılar erken ayrılma durumunda daha yüksek gelir vergisi stopajı ödemektedirler.
Üçüncü ve en çok sorulan soru: Bireysel emeklilik sisteminde yatırdığım katkı paylarının hangi yatırım araçlarında değerlendiğini, ne kadar getiri sağladığımı nasıl öğrenebilirim?
BES’e girmiş kişilerden duyduğum genel ifadeler şu şekilde:
“Valla girdiğim bir fondaydı ama hangisi bilmiyorum”
“Şirket beni hiç aramadı, beni hiç yönlendirmedi.”
“Pişmanım zaten, çıkmak istiyorum.”
Peki sevgili BES’ci hiç kendine sordun mu?
“Bankaya para yatırdığında valla yatırmıştım ama vadeliye mi vadesize mi hatırlamıyorum” diyor musun?
Ya da “Banka beni hiç aramadı, beni faiz ya da katılım fonu konusunda hiç bilgilendirmedi.” diyor musun?
Demiyorsun değil mi? Çünkü alıştın, biliyorsun bankanın böyle bir şey için müşteriyi aramadığını… Ya da neye yatırdıysan paranı onu kendinin belirlediğini, vadesi gelince ne yapman gerektiğini…
O zaman BES’in suçu ne? Yatırımsa yatırım… Her ay ya da toplu olarak buraya da para yatırıyorsun…
O halde bilmiyorum, takip edemem, yapamam yok. Girdiysen takip edeceksin, haklarını bilip kullanacaksın… Ha yapamam mı diyorsun, o zaman tavsiyem BES’e girme!
Sistem çok basit ve senden uzaya seyahat etmeni istemiyor. Belirli sayıda fon var. Beklentin ne yönde ise ona göre kararını değiştir.
Mesela yılda 6 kez varlık dağılımını değiştirme hakkına sahipsin. Emeklilik şirketi arayıp da hisse düşüyor Tayfun Bey, dövize geçelim demez. Sistemde kaç milyon katılımcı var, bu zaten mümkün değil. Şimdilerde bunun için algoritmik programlar gündemde, ileride gelişirse bunu da konuşuruz. Ama şimdilik durum bu…
Yılda 6 kez varlık dağılımını değiştirme hakkın var ama çok sık değiştirmek de iyi değil. Beklentiler fonlara yansımadan değiştirirsen amacına ulaşamazsın.
Şimdi hangi fondasın nasıl öğrenebilirsin ona bir bakalım…
Öncelikle ister otomatik katılım yani işyerin aracılığı ile istersen emeklilik şirketi ile sisteme girmiş ol, bir müşteri numaran mutlaka vardır. Eğer hatırlamıyor ya da unuttuysan bu bilgi bize lazım. Bir diğer gerekli bilgi ise şifren. Bunu edinmek için telefon ile emeklilik şirketini arayabilirsin. Çağrı merkezi numarasını internetten bulmak çok kolay. Şifreyi oluşturduktan sonra, tıpkı internet bankacılığı gibi emeklilik şirketinin BES sayfasına giriş yapabilirsin. Sisteme girince karşına bilgilerin çıkacak. Varlık dağılımın, toplam fon tutarı, devlet katkısı gibi bilgiler. Buradan tüm bilgileri inceleyip değişiklik yapman mümkün. Gördüğün gibi her şey artık bir tık uzağında. Yeter ki bu sistemin uzun vadeli yatırım olduğunu unutma ve sabırlı ol.