ÖLÜMSÜZ DENİZANASI NASIL BİR CANLI?
Ölümsüz Denizanası; DNA’yı koruyan ve onaran genlerin çift kopyalarına sahiptir. Bilim insanlarına göre bu özellik; insan yaşlanması ve yaşa bağlı koşullar hakkında ipuçları sağlayabilir.
KENDİLERİNİ KLONLUYORLAR
Denizanaları yaşamlarına sürüklenen larvalar olarak başlar. Sonunda deniz tabanına yapışırlar ve filiz benzeri poliplere dönüşürler. Altta yaşayanlar kendilerini klonlayarak, serbest yüzen şemsiye şeklindeki yerleşik koloniler oluştururlar.
Bu aşama çoğu denizanası için bir çıkmaz sokaktır – ancak Ölümsüz Denizanası (Turritopsis Dohrnii) döngüyü tersine çevirebilir. Zorlu ortamlarda vücutlarını eriterek amorf kistlere dönüştürürler, deniz tabanına yeniden tutunurlar ve poliplere geri dönerler. Yaşlılıkta ölümün önüne geçmek için döngüyü süresiz olarak yeniden başlatabilirler.
GENOMLARINI SIRALADILAR
Ölümsüz Denizanası’nın yaşlanmayı nasıl engellediğini öğrenmek için İspanya’daki Oviedo Üniversitesi’nden Maria Pascual-Torner ve meslektaşları, onun genomunu sıraladılar.
Bilim insanları Ölümsüz Denizanası’nın DNA onarımı ve koruması ile ilişkili genlerin iki katı kopyaya sahip olduğunu buldular. Bu kopyalar, daha fazla miktarda koruyucu ve onarıcı protein üretebiliyor. Denizanası ayrıca hücre bölünmesini engelleyen ve kromozomların koruyucu kapakları olan telomerlerin bozulmasını önleyen benzersiz mutasyonlara sahipti.
Ardından, Ölümsüz Denizanası’nın nasıl polip formuna döndüğünü belirlemek için bilim adamları, bu ters metamorfoz sırasında hangi genlerin aktif olduğuna baktılar. Jölelerin hücreleri ilkel bir duruma döndürmek için gelişimsel genleri susturduğunu ve yeni bir larva tomurcuklandığında yeni oluşan hücrelerin diğer genleri aktive ettiğini buldular.
Ancak Galveston’daki Texas A&M Üniversitesi’nden Maria Pia Miglietta , Kızıl Denizanası’nın da gençleşebildiğine dikkat çekiyor, ancak onun ölümsüzlüğü Turritopsis dohrnii kadar yaygın değil.
Pascual-Torner, tanımladıkları genlerin insan yaşlanmasıyla ilgili olabileceğini söylüyor. Onlara göre buldukları yeni bilgiler; yenileyici tıbba ilham verebilir veya kanser ve nörodejenerasyon gibi yaşa bağlı hastalıklar hakkında katkı sunabilir. Bilim insanları bir sonraki adım olarak farelerde ve insanlarda bu gen varyantlarını araştırmayı hedeflediklerini belirtiyor.