Konu Başlıkları
İkebana Nedir
Meraklıları için en basit hali ile tanımlamak gerekirse ikebananın Japonlara özgü bir tür çiçek düzenleme sanatı olduğundan bahsedebilmek mümkündür. İlk kez Uzakdoğu’da doğan ve oradan bütün dünyaya yayılan diğer pek çok felsefe gibi ikebana da çıktığı günden bu yana tüm dünya üzerinde milyonlarca kişiyi etkisi altına almış ve bu hobi üzerine ağırlık veren çok sayıda bitki sever ortaya çıkmıştır.
‘’İkebana nedir?’’ diye soracak olanlar için bu sanatın çok uzun yıllar öncesine dayanan bir geçmişinin bulunduğunu ve yine Uzak Doğu taraflarında sevilen bir bitki olan bonsai gibi adeta canlı heykel yerine kullanıldığını da söylemeden geçmemek gereklidir.
İkebananın kelime anlamı incelendiğinde Japonca’da ‘’Canlı tutmak ve hayat vermek’’ anlamına gelen ‘’İke’’ kelimesinden türediği görülmektedir. Kelimenin devamında gelen ‘’Bana’’ eki ise ‘’Çiçekler’’ manasındadır. Bu nedenle günümüzde ikebana sözcüğünün çeşitli kaynaklarda ‘’Yaşayan çiçekler’’ olarak tanımlandığı da dile getirilebilmektedir.
Teraryum nedir öğrenmek için tıklayın.
İkebananın Felsefesine Giriş
İkebana’da bir tutam çiçeğin bir vazoya atılmaktan ziyade çeşitli semboller ile bezendiği ve titiz bir şekilde çiçek tasarımları yapıldığı söylenebilir. İkebana sanatının asıl amacı, doğa ve insan arasındaki bağları güçlendirmek ve insanoğlunun doğaya çok daha farklı bir pencereden bakabilmesini sağlamaktır. Bu sanat dalı ile insanların fikir ya da duygularını doğal yollarla ifade edebileceklerine, çevrelerine ve evrene mesaj verebileceklerine inanılır.
Sembolizm ve minimalizm gibi akımların baz alındığı bu hobi türünde, Japon kültüründe yer alan çiçeklerin her birinin bir anlama sahip olmasından yararlanılır ve bu çiçeklere çeşitli anlamlar yüklenerek ikebana sanatı meydana getirilir. Tüm bunların yanı sıra ‘’İkebana nedir?’’ diyenlere bu sanatın sadece canlı çiçeklerle değil, solmuş çiçekler, çiçek filizleri, çakıllar, kuru dallar ve çiçek yaprakları aracılığı ile de icra edilebileceği söylenebilir. İkebana felsefesinde çiçek tasarımları esnasında kullanılan çiçekler günümüzü temsil ederken, çiçek tomurcukları geleceğe işaret etmekte ve tohumlar ise geçmiş anlamına gelmektedir.
İkebana Sanatının Doğuşu
‘’İkebana nedir?’’ sorusunu yanıtlamaya devam ederken bu muhteşem ve eşsiz güzellikteki hobinin biraz da tarihine inmek gerekebilir. Günümüzde Japon kültürünün en değeri unsurlarından birisi olarak nitelendirilen ikebananın farklı kaynaklara göre ilk türlerinin altıncı yüzyıla kadar uzandığı bilinir.
İlk kez ortaya çıktığına inanılan altıncı yüzyılda ikebana, Budist tapınaklarında bulunan sunaklara yerleştirilen çiçeklere verilen anlamlar sonucunda dünyaya gelmiştir. Başlarda yalnızca sunaklar üzerinden gerçekleştirilen çiçek tasarımları daha sonraki yıllarda ise saksılara, vazolara ve daha farklı sunumlara yerleştirilerek bugünkü ikebana sanatının ortaya çıkmasına neden olmuştur.
On beşinci yüzyılda adeta bir ekol olarak özgür bir sanat dalı şekline gelen ikebana, yıllar içerisinde geçirdiği büyük değişimlere rağmen felsefi amacından hiçbir şey kaybetmemiştir. Yine bu yıllarda doğanın güzelliklerini konu alan ve ‘’Rikka’’ ismini taşıyan bir ikebana trendinin ortaya çıkmasıyla birlikte ikebana tüm dünya üzerinde hızla yayılmaya devam etmiştir.
On altıncı yüzyıla gelindiğinde ikebana tasarımları sadeleşmiş ve geçmişe göre çok daha minimalist bir şekle bürünmüştür. On dokuzuncu yüzyıl ise ikebana açısından adeta bir modernleşme çağı olarak da nitelendirilmiş ve bu dönemde Japonya dışındaki pek çok çiçek de ikebanada kabul görülüp çiçek tasarımlarına uygulanmaya başlanmıştır. Yine bu dönemlerde ‘’Moribana’’ ismindeki kümelenmiş çiçekler anlamına gelen yeni bir ikebana ekolü de türemiştir.
Geçirdiği tüm bu evrelerden sonra ülkemizde halen pek bilinmese de tüm dünya üzerinde çok sayıda kişinin ilgilendiği bir sanat dalı haline gelen ikebana, günümüzde ‘’İkebana nedir?’’ sorusuna en doğru yanıtı verebilmek amacıyla açılan 3000’den fazla sanat okulu ile meraklılarıyla buluşmaya devam etmektedir.
İkebananın Yapılışı
İkebana sanatında amaç, vazolara ya da benzer kaplara konacak olan canlı çiçeklerin mümkün olduğunca uzun süre hayatta kalabilmesini ve solmamasını sağlamaktır. Bunun için de uygulanabilecek bazı püf noktalar bulunur.
Teknik olarak canlı bir çiçeğin doğadan koparıldıktan sonra ölmesini engellemek ya da solmasının önüne geçmek mümkün değildir. Fakat ömrünü uzatabilmek amacıyla ikebanada kullanılan metotlar içerisinde en bilineni, çiçeğin damarlarındaki havayı boşaltmaktır. Bu uygulamanın sorunsuz şekilde yapılması, çiçeğin daha uzun süre canlı kalabilmesini sağladığı için ikebana sanatı ile ilgilenen bitki severler tarafından sık sık tercih edilmektedir. Damarlardaki havayı nasıl boşaltabileceğini bilmeyenlere ise çiçekleri dalından koparırken saplarını bir kap su içerisinde kesmeleri ya da ezmeleri gerektiği söylenebilir. Bu sayede koparılan çiçeklerin damarlarındaki hava kabarcıklarının suya karışması mümkün kılınabilmektedir.
İkebana sanatında çiçekler uzun süre canlı kalabilecekleri şekilde koparıldıktan sonra ‘’Kenzan’’ ismindeki çivili taşıyıcılara saplanmakta ve düzenleme aşamalarına başlanmaktadır. Ancak bu taşıyıcı piyasada zor bulunan ve pahalı bir ürün olarak da nitelendirildiği için bunun yerine strafor ya da çiçek mantarı gibi ürünlerden de yararlanılabilir.
Çiçek tasarımında kullanılacak olan taşıyıcı ürünün de temin edilmesinden sonra ise geriye yalnızca tüm malzemeleri bir araya getirerek ikebana sanatını oluşturmak kalmaktadır. Bu aşamada tamamen kişilerin yaratıcılığına bırakılan ikebana ile duygu ve düşüncelerin felsefi bir şekilde dışarı vurulması mümkün olmaktadır.