Otizm nedir? Otizmli bireylerde görülen belirtiler nelerdir? Otizm bir ruh hastalığı mıdır? Otizmde tanı ne zaman konur ve tanı koyma teknikleri nelerdir? Otizm tedavi edilebilir mi? Otizm tedavi yöntemleri nelerdir? Otizmli bireylerde ailenin önemi? Otizmli çocukların davranış modeli nasıldır? Otizmde risk faktörleri nelerdir?
Son yıllarda aileleri en çok endişelendiren ve korkutan hastalıkların en başında gelen hastalıklardan biride otizmdir. Çocuklarda risk çok daha fazladır. Her çocuğu en iyi anne babası tanır ve bu yüzdende ebeveynlerin çocuklarını iyi gözlemlemesi ve otizm belirtilerinden biri yada birkaçını farkettiği anda bir sağlık kurumuna başvurmanız önemlidir.
Otizm Nedir?
Otizm genellikle küçük yaşlarda başlayan ve hayat boyu devam eden, kişinin etrafındaki bireylerle sözel veya sözel olmayan, uygun bir şekilde iletişim kuramaması ve tekrarlayıcı davranışları olması olarak ifade edebileceğimiz bir gelişimsel bozukluk halidir. Bazı basit testler ile tanısı kolayca konulabilir. Erken tanı her sağlık sorununda olduğu gibi bu rahatsızlıktada çok önemlidir . Hem hastalığın seyrini kontrol altına alabilmek için hemde uygun tedavi için en uygun zaman ve en doğru yöntemle, en güzel şekilde sonuçlanması için erken tanı oldukça önemlidir. Erken tanı ve uygun rehabilitasyon ile bu bireyler hayata yeniden kazandırılabilir.
Otizm Belirtileri Nelerdir?
* Sosyal iletişimde yetersizlik
* İsmi ile seslenildiğinde bakmama
* Göz teması kuramama, kuruyorsa bile kısa süreli olması
* Sürekli olduğu yerde sallanma
* Jest ve mimiklerin uygunsuz kullanımı
* Yaşıtlarına karşı uzak ve iletişimde iyi değilse
* Akran ilişkilerinde başarısız olması
* Konuşan çocuklarla iletişim kurmaktan kaçınmak
* İnsanların yüzlerinden çok nesnelere ve ayrıntılara karşı ilgili olma
* Duygularını ve ilgili olduğu alanları belirtememe
* Taklit veya ” mış gibi yapma ” tarzı oyunları oynamakta zorlanma
* Kendi dünyasına kapanma
* Dönen cisimlere karşı ilgili olma
* Aynıcılıkta ısrarcı olmak. Sürekli aynı kelimeleri tekrar etmek veya sürekli aynı hareketleri yapmak.
* Bazı duygulara karşı aşırı duyarlı olmak yada aşırı duyarsızlık(koklama, işitme vs)
* Tekrarlayıcı, tezdüze halinde konuşma
* Basmakalıp davranışlar
Ayrıca Otizmli çocuklar aşağıdaki özellikleri gösterebilir.
– Göz teması kurmada iyi değillerdir.
– Konuşmayı iletişim aracı olarak kullanmazlar .
– Konuşma şekilleri ve ses tonları tek düzedir , sürekli aynı kelimeyi tekrar ederler ve aynı ses tonuyla konuşurlar.
– Konuşmalarında gecikme vardır.
– Aşırı hareketli veya hareketsiz olabilirler.
– Konuşmayı öğrenseler bile hep aynı kelimeyi tekrar ederler.
– Alakasız olsa bile her şeye gülebilirler veya tepkisizde kalabilirler.
– Kendilerine bir düzen kurarlar ve bu düzenlerş bozulduğu zaman sinirlenebilirler.
– Sosyal ortama girdiklerinde aşırı tepki verebilirler, korkabilirler.
– Yemek yeme bozuklukları olabilir.
– Bazen çok inatçı ve sinirli olabilirler. İstedikleri olmadığı zaman yada kurdukları düzen bozulunca sinirlenebilirler.
– Tehlikelere karşı savunmasızdırlar.
– Öğrenmeleri normal bireylerinki gibi değildir. Öğrenme süreçleri gecikebilir ve öğrenmeleri daha güçtür. Öğrenme metodları farklıdır. Ve öğrenmeleri daha zordur. Çünkü sürekli aynı şeye takılıp kalıyorlar, sürekli tek düze konuşuyorlar, yeni kelimeler öğrenseler bile eski takıntılı olduğu kelimeyi sürekli olarak tekrar edebiliyorlar. Buda otizmli çocukların öğrenmesini güçleştiriyor ve öğrenme sürecinin uzamasına sebep oluyor.
Otizmde Tanı Ne Zaman Konur?
Otizmde tanı, bir yaşından itibaren çocukta davranışsal olarak farklılıklar varsa veya davranışsal, duygusal, fiziksel alanlarda aksamalar varsa otizm veya diğer gelişimsel bozukluklar açısından en azından çocuğun ” riskli ” olarak belirlenmesi gerekir. Ve buna uygun olarak tedaviye ve müdahalelere başlamak gerekir.
Unutmayalım ki erken tanı hayat kurtarır.
Otizm Nasıl Tedavi Edilir?
Otizmde tedavi ; çocuğun mümkün olan en kısa sürede uygun bir eğitsel programa yönlendirilmesi ile başlanabilir. Tedavide amaç: Otizmli çocukların, bireysel ve davranışsal özelliklerini geliştirmek, kendi oluşturdukları o küçük dünyadan çıkmalarına yardımcı olup her alanda gelişmelerini sağlamaktır.
Uygunsuz davranışları, ben merkezli yaklaşımı veya fikirlerinde sabit kalma gibi bir çok davranış oluşmadan önce en doğru zamanda ve en doğru şekilde yaklaşım sağlayarak müdahale etmek oldukça önemlidir. Bu şekilde yaklaşmak, otizmli çocukların hem psikolojik olarak hemde sosyalleşme açısından gelişiminde oldukça önemli bir yere sahiptir.
Her otizmli çocuğun ihtiyaçları ve davranışları birbirinden farklı olduğu için uygulanacak tedavi de kişiye özgü olarak belirlenmeli ve uygulanmalıdır. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı kapsamında çocuğun kişisel özelliklerine, gelişim düzeyine ve davranışlarına uygun olarak hedefler konulur ve bu hedefler doğrultusunda elde etmek istediğimiz amaç belirlenir. Bu amaca yönelik olarak tedavi sürecimiz planlanır ve uygulanır.
Verilecek olan eğitim, öncelikle çocukların yaşına uygun olmalıdır. Bu eğitim sayesinde çocukların sosyal ve iletişim becerileri geliştirilmeye çalışılır ve bu çocuklara bilişsel beceriler kazandırılması hedeflenir.
Otizmli çocukların aileleri de çocukları için verilecek olan eğitimde kullanılan yöntemleri ve tedavi sürecini bilmeli ve bu sürece uygun olarak çocuğuna yardımcı olabilmelidir. Bu süreci anne ve babaların bilmesi çocuğuna verilen eğitimlerin daha olumlu şekilde sonuçlanmasını sağlar.
Yetişkinlerde Otizm
Erken tanı konmuş ve gerekli tedavi uygulanmış bireyler çalışabilme ve kendi kendilerine yaşayabilme düzeyine gelmişlerdir. Zeka geriliği olan bireyler veya konuşamayan bireyler sürekli yardıma ihtiyaç duyabilirler. Bunun aksine üstün zekada olan otizmler bazı alanlarda çok başarılı olabilirler. Örneğin resim çizebilme veya herhangi bir müzik aletini çalabilme, şarkı söyleme gibi Ancak sosyal becerileri malesef ki her zaman sınırlıdır.
Otizmli Olmak Veya Otizmli bir Çocuğa Sahip Olmak Sizin Hatanız Değil!
Erken tanı her zaman önemlidir. Otizm, günümüzde rastlanan önemli bir sağlık bozukluğudur.
Otizm her ırkta, sosyal grupta görülebilir. Bireylerin sosyal yaşam biçimi, geliri, işi, eğitim durumu gibi durumlar otizmli olmasına hiçbir zaman sebep değildir. Bu tür sebeplerden otizmli olduğunuzu veya buna sebep olduğunu düşünmeniz yanlıştır.
Otizm tanısı alan çocukların çoğunda zeka geriliği ve öğrenme güçlüğü görülebilir.
Otizm, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de çok görülen bir rahatsızlıktır.
Otizm, bir ruh hastalığı değildir.
Otizm, çocuğu yetiştirme şekli veya ailenin sosyo-ekonomik durumuyla ilişkilendirilemez.
Otizme sahip bireylerin çoğunda birbirinden farklı zeka gerilikleri görülür.
Bazı otizmli bireylerin farklı alanlarda çok başarılı oldukları gözlenir. Bunu yukarıdada belirtmiştik. Örneğin otizmli bireyler herhangi bir müzik aleti çalma konusunda veya resim çizme gibi bazı alanlarda çok başarılı olabilirler.