İSLAM BİRLİĞİNİN SİVİL ALTYAPISI-4-MÜŞTEREK GAZETE
Bilgi ve haber yoğun yayıncılık türü olan gazete, aktüel gelişmelerin de değerlendirildiği, yorumlandığı, genel plan (büyük resim) içinde yerli yerine oturtulduğu bir vasıtadır. Öncelikle sağlam bir bilgi ve haber kaynağı oluşturma ihtiyacı açıktır. Bu ihtiyaç tabii ki ajansla da karşılanabilir ama gazetenin “yorum” kısmı ayrıca mühimdir ve lüzumludur.
Müslümanların birbirinden ve dünyadan haberdar olması gerekiyor. Bilgi ve haber ihtiyacının ise kendi öz müesseseleri tarafından karşılanması bir zaruret… Kafirlerden ve fasıklardan bilgi almak sıhhatli değil.
Müşterek gazete marifetiyle oluşacak bilgi ve haber ağı, Müslümanların birbirinin derdiyle ilgilenebilmesinin ilk şartıdır. Haberdar olmadığından mesul olmak kabil değil ama haberdar olmak için çaba göstermemek ayrıca bir mesuliyet bahsidir. Dünyanın hangi ucunda bir Müslüman varsa, o Müslümanın halinden, ihtiyaçlarından, problemlerinden tüm ümmetin haberdar olması gerekiyor.
Müşterek gazete bir nevi istihbarat teşkilatıdır. Teknik anlamda istihbarat teşkilatı değil, nerede Müslüman varsa onun peşinden giden, onun önünü açan, ondan faydalanan, birbirinden haberdar ederek ruhi örgütlenmeyi sağlayan bir teşkilattır. Haberi temin eden, haberi bulan, haberi keşfeden sonra da haberi süzen, seçen, işleyen ve kompoze eden bir teşkilat. Bilgi ve haber üzerinde gazetecilik formasyonu ile çalışan fakat bilgiyi Müslümanlara sunarken gazeteciliğin ötesine geçen bir vazifeye sahip olmalıdır. Bilgiyi seçme, süzme ve işleme bahisleri, manipülasyon, provokasyon, dezenformasyon türünden neticelere varmayacak, sadece bilgiyi faydalanılabilir hale getirecektir.
Müşterek gazete bir nevi murakabe (teftiş) teşkilatıdır. Müslümanların hallerini takip eden, yanlışlarını gösteren, yanlış yapmalarına mani olan, milletlerarası faaliyetlerde suiistimalleri, istismarları, kötü niyetleri deşifre eden bir yayıncılık yapmalıdır. Toplanan yardımların yerine gidip gitmediğini, doğru dağıtılıp dağıtılmadığını takip etmek gibi bir teftiş vazifesini üstlenmelidir. Evet, neticede bir gazetedir ama herhangi bir gazete değildir. Tabii ki gazeteciliği aşan vazifeleri vardır, olmalıdır.
Müşterek gazete bir nevi milletlerarası organizasyon yapan kuruluştur. Yardıma ihtiyacı olanları tespit etmede, yardım toplanmasında, yardımların yerine götürülmesinde gönüllülere yol gösteren, kuruluşlara danışmanlık yapan, bilgi ve haber ihtiyacını karşılayan, farklı ülkelerdeki insan ve kuruluşları bir araya getiren bir vazifesi olmalıdır. Böyle bir vazifesi olmalıdır çünkü bunu yapacak altyapısı oluşur.
Müşterek gazete “müşterek fikir” üretiminin malzemelerini toplar. Müşterek gazete, müşterek dergi ve müşterek yayınevi marifetiyle mayalanacak olan müşterek fikir üretiminin malzemelerini toplama imkanına sahiptir. İslam coğrafyasında ve dünyadaki gelişmeleri takip eden, gelişme yönlerini tespit etmeye çalışan, siyasi, iktisadi ve askeri süreçleri gözlem altında tutan, buralardan elde ettiği bilgileri ve haberleri hem yayınlayan hem de dökümante eden bir kuruluştur. Dergi ve kitap yayıncılığında ihtiyaç duyulan bilgi, haber ve her türlü malzemeyi temin eden, onlara sunan, gerektiğinde danışmanlık yapan bir yayıncılık anlayışı geliştirmelidir.
Müşterek gazete İslam coğrafyasında müşterek dilin üretilmesine ve yaygınlaşmasına katkıda bulunmalıdır. Dergi ve kitap yayıncılığı ile paralel çalışmalar yaptığı takdirde, oralarda üretilecek olan müşterek dilin tüm İslam ülkelerindeki halka nakli, halkta yerleşmesi ve yaygınlaşması işi müşterek gazeteye aittir.
*
Türkiye’de Müslümanların çıkardığı gazetelerin Washington ve New York temsilcileri vardır ama mesela Kahire veya Cakarta temsilcisi yoktur. İslam dünyasından bize kadar gelen bilgi ve haberlerin batıyı dolanması, onlar tarafından işlenerek servis edilmesi çok hazindir. Farkına varmadan dostlarımızda düşman, düşmanlarımızla dost oluyoruz. Artık bu durumun sona ermesi gerekiyor.
Türkiye’de yayınlanan gazetelerden sadece Zaman gazetesinin diğer ülkelerde yayını var. Bu durum bir başarı gibi görülse de, aslında tam aksine bir gelişmenin alametidir. Zaman gazetesi, kendi merkezinde devinen, kendi düşüncesini yaymaya çalışan, bu sebeple de başka ülkelerde de baskı yapan bir yayındır. Bir merkezden tüm İslam coğrafyasına fikir üfürmek değil, tüm İslam coğrafyasındaki gelişmeleri olduğu gibi takip eden, her ülkedeki fikir hareketliliklerine hassasiyet gösteren, hepsiyle birlikte hareket eden ve müşterek fikir üretiminin altyapısını oluşturan bir yayın gerekiyor. Bu zaviyeden bakıldığında Zaman gazetesi bahsini ettiğimiz hususu gerçekleştirmiyor aksine belki de ona mani oluyor. Tabii ki cemaat merkezinden bakıldığında Zaman gazetesinin ulaştığı nokta başarıdır lakin bizim başarı anlayışımız bir cemaat merkezinde devinen hareketlilikten uzak, tüm ümmet çerçevesindeki hareketliliği umursamaktır.
Bir merkezden (mesela Türkiye’den veya Mısır’dan) yapılacak yayının tüm İslam ülkelerine dağıtımı değil maksat, tüm İslam ülkelerini harekete geçirecek, her ülkenin kendi kaynaklarıyla hareketliliğini sağlayacak bir yayıncılıktır. Teşkilatlanabilmek için muayyen bir merkez edinme ihtiyacı açıktır ama merkez edinme ihtiyacını, muhiti (çevreyi) umursamayacak şekilde karşılamak yanlıştır. Tabii ki merkez yoksa muhit yoktur ama muhit yoksa merkez de yoktur.
*
Müşterek gazete nasıl gerçekleştirilebilir? Temel prensip, her ülkenin kendi kaynaklarını, kuruluşlarını, insanlarını harekete geçirmesidir. Her ülkede varolan veya kurulacak olan müesseseler arasında sıkı bir teorik bağ fakat seyrek bir pratik ağ kurmak gerekiyor. Mesele ticaret ve benzeri faaliyetler olmadığı için, pratikte yoğun irtibat halinde olmak, tek müessese haline gelmek, bir merkezde yoğunlaşmak, tek ticari kuruluş haline gelmek gibi hedefleri gündem dışı tutarak, nazari çerçevedeki fikir, maksat, hedef beraberliklerini kurmaktır.
Müşterek dergi ve yayınevi konusunda zikrettiğimiz gibi, her ülkede yayınlanan veya yeni yayınlanacak olan gazetelerle beraberlikler kurmak, müşterek yayınlar yapmak başlangıç için uygun görünüyor. Her ülkedeki gazete müessese olarak müstakil olur, yayın olarak müşterek olur. Bu şekilde kurulacak fikir ve yayın ortaklıkları (yani nazari ortaklıklar) kolay gerçekleştirilebilir.
İSLAM BİRLİĞİNİN SİVİL ALTYAPISI-4-MÜŞTEREK GAZETE