BERLİN – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Salı günü, ülkenin Afganistan’daki petrol tankerlerine yönelik ve 90 kadar sivilin ölümüne neden olan 2009 saldırısıyla ilgili soruşturmasına itiraz eden Afgan sivillerle arasındaki anlaşmazlıkta Almanya lehine karar verdi.
Fransa’nın Strazburg kentinde bulunan mahkeme, Almanların bombalama olayıyla ilgili soruşturmasının Avrupa insan hakları sözleşmesini ihlal etmediğine karar verdi.
Saldırının olduğu 3 Eylül 2009 gecesi, Taliban savaşçıları NATO yakıtı taşıyan iki tankeri kaçırdı ve ardından kuzeydeki Kunduz kentindeki NATO üssünden yaklaşık dört mil uzaklıktaki Kunduz Nehri’nde bir kumsalda mahsur kaldı.
O sırada Kunduz’daki NATO üssünün komutanı olan Albay Georg Klein, ABD askeri uçaklarını tankerleri bombalamaya çağırdı ve bölgede yalnızca isyancıların bulunduğuna inandığını ve Taliban’ın uçakları kullanabileceğinden korktuğunu söyledi. tankerler saldırılar gerçekleştirecek. Ancak düzinelerce yerel Afgan, Taliban tarafından yakıtı boşaltmak üzere davet edilen tankerleri akın etti.
Daha sonra bir Alman Ordusu soruşturması, 90 kadar sivilin öldürüldüğünü belirledi. Saldırı sırasında Almanya, Afganistan’daki ortakları tarafından büyük ölçüde eleştirildi ve olaylar, ülkeyi barış zamanında askeri güçlerinin rolü hakkında acı bir tartışmaya sürükledi.
Ancak son on yılda, Alman savcılar komutan aleyhine dava açmayı reddetti ve mahkemeler kararı onayladı ve hayatta kalanların hükümetten tazminat talep etme hakkını reddetti.
2009 hava saldırısında oğulları Abdul Bayan ve 8 yaşındaki Nesarullah öldürülen Abdul Hanan, Alman yargı sistemindeki birkaç davadan sonra davayı Avrupa mahkemesine taşıdı.
“Yüz kişiyi şehit ettiler, bizi haksız yere bombaladılar, öyleyse bu haksız karara nasıl varabilirler?” Bir çiftçi olan Bay Hanan, mahkemenin kararını öğrendikten sonra Kunduz’dan telefonla söyledi.
Kanımız bir Alman’ın kanından daha mı değerli? sekiz çocuğu daha olan Bay Hanan dedi. Mahkemenin kendi lehine karar vermesini ve kendisine ve diğer aile üyelerine daha fazla ödeme yapmasını beklediğini söyledi.
“Mahkemenin adaleti sağlamasını, bize merhamet etmesini istedim” dedi.
Komutanı, grev emrini vermeden önce sivillere yönelik potansiyel tehdidi yeterince araştırmamakla suçladı ve Almanya’nın Albay Klein ve hava saldırısını örtbas etmekten sorumlu olduğunu iddia ettiği diğerlerini koruduğunu savundu.
Ayrıca, Almanya federal savcısının geçen yıl albay aleyhine açılan bir soruşturmayı bırakma kararına itiraz edecek bir yolu olmadığını da iddia etti.
Saldırının hemen ardından, Alman hükümeti öldürülen veya ağır yaralanan sivillerin ailelerine 5.000 $ tazminat ödedi. Ancak Bay Hanan, Almanya’nın Afgan sivilleri korumadaki başarısızlığının tanınmasının yanı sıra daha fazla tazminat talep etti.
2018’de Almanya’nın en yüksek hukuk mahkemesi, uluslararası hukuka göre bir devletin bireylere tazminat ödemek zorunda olmadığına karar verdi. Mahkeme ayrıca, yabancı misyonlarda görev yapan askerlerin görevi ihmal etmelerinden devletin sorumlu tutulamayacağına karar verdi.
Avrupa mahkemesi, federal savcının komutan generalle ilgili bir soruşturmayı bırakma kararının haklı olduğuna karar verdi. “Hava saldırısı emri verdiği sırada, saldırı alanında sivillerin bulunmadığına ikna olmuştu”.
Alman Parlamentosu, birçok Alman mahkemesinde de itiraz edilen bombalama olayıyla ilgili bir kamu soruşturması düzenledi.
Avrupa mahkemesinin kararı, Biden yönetiminin Başkan Donald J. Trump’ın geçen yıl Taliban ile yaptığı bir anlaşmayı kabul edip etmeyeceğini tartışırken geldi. Almanya, Afganistan’a 2001 yılında NATO müttefiklerinin yanı sıra girdi ve 1.300’e yakın askeri hala 2.500 ABD’li muadili ile burada hizmet ediyor.
David Zucchino, Kabil’den haberlere katkıda bulundu.