Yerin kilometrelerce altında uzanan devasa siyah dokunaç ağlarıyla, bir mantar kümesi olan ve bal mantarı olarak da bilinen Armillaria, gezegenimizdeki bilinen en büyük organizmalardan kimilerine konut sahipliği yapmakta.
Oregon’da bulunan, izomorf dokunaç kütlesi ile birlikte 3,7 mil karelik bir alanı kapsayan ve yaklaşık 7,500 ila 35,000 ton tartısında olduğu varsayım edilen 8.500 yıllık bir Armillaria ostoyae örneğinin ise, dünyanın en büyük organizması olabileceği kestirim ediliyor. Bu akıllara sakinlik verici büyüklükteki organizma, dışardan bakıldığında ise birbirinden bağımsız küçük, şirin mantarlardan fazlası üzere durmuyor.
Sıradan mantar öldürücülerden etkilenmiyor ve beslenmeden yıllarca hayatta kalabiliyor
Siz o denli dışardan sempatik ve zararsız durduğuna bakmayın; adeta bir vampir üzere ağaçlardan beslenen patojenik bir mantar tipi olan Armillaria; 600 çeşit odunsu bitkinin ömrünü tüketip bitki örtüsünü yok etmesi ve çiftçilere milyonlarca dolarlık ziyana mal olması bakımından aslında son derece tehlikeli bir tıp. Bu parazitik mantarın bu kadar büyük olmasının gerisinde ise, kısmen sağlam olması yatmakta. Bu devasa tıp öylesine sağlam ki, olağanda mantarlardan kurtulmak için kullanılan sıradan mantar öldürücüler, birçok biyolojik denetim formülüne inanılmaz derecede dirençli olan Armillaria’yı öldürmek bir yana dursun, onun daha da büyümesini bile teşvik edebilir. Buna ek olarak Armillaria, rastgele bir biçimde beslenmeden hayli uzun bir mühlet hayatta kalabilir.
Mantarı bu derece yenilmez ve güçlü yapan şeyin ne olduğunu araştıran Utah Üniversitesi’nden makine mühendisi Debora Lyn Porter ve meslektaşları, yayınladıkları makalede “Bu misel ve rizomorf ağlarının, canlı konakların bulunmadığı ortamda onlarca yıl hareketsiz kaldıkları ve yeni konaklar döndükçe tekrar faal hale geldikleri bulundu.” tabirlerine yer verdi. Armillaria ostayae’yi yakından incelemek için kimyasal tahlil, mekanik testler ve modelleme tekniklerinden yararlanarak dokunaç gibisi rizomorflarının laboratuvarda yetiştirilen örnekleriyle yabanî örneklerini karşılaştıran grup; iki örnekten yalnızca yabani mantarın içindeki daha hassas kısımları hem kimyasallardan hem de mekanik kuvvetlerden koruyabilen bir kalkan katmanına sahip rizomorflar ürettiği sonucuna ulaştı.
Bu dış katmanın sert bir plastik üzere sağlam olduğunu aktaran makine mühendisi Steven Naleway, katmanın doğal dünya için epeyce güçlü olduğunun altını çizdi. Böceklerden gelen asitler üzere toksinleri nötralize etmeye yardımcı olan kalsiyum iyonlarının bağlanması üzere mantarlara çeşitli yararlar sağladığı bilinen bir pigment olan melaninin yoğunlaştırdığı bu katmanın ayrıyeten, laboratuvarda yetiştirilen rizomlarda görülenden çok daha küçük gözeneklere ve zayıf noktalara yer bırakmayan daha dengeli bir yapıya sahip olduğu gözlemlendi. Naleway, hususa dair olarak “Bir cins insan biyokontrolüne sahip olacaksanız, bu kalsiyumla savaşmanız ve bu dış yüzeye daha uygun nüfuz etmeniz gerekir” formunda kaydetti.