Çocuk ve ergenlerin yüzde 5’inde görülen öğrenme bozuklukları, onların akademik hayatını olumsuz yönde etkileyen bir sorun.
Çoğunlukla genetik faktörler nedeniyle ortaya çıkan öğrenme bozuklukları sıklıkla dikkat sorunları, yıkıcı davranış bozuklukları, depresyon gibi pek çok psikiyatrik bozuklukla birlikte görülüyor.
Çocukların pek çok problem yaşamasına sebep olan bu sorunla ilgili bilgileri Medical Park Gebze Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Seheryeli Yılmaz’dan aldık.
Bir çocuk veya ergenin öğrenme bozukluğu tanısını alması için zihinsel gelişimi yaşına uygun seyrettiği halde; okuma, yazılı anlatım veya matematik alanlarından birinde ya da birkaçında; yaşına ve eğitim seviyesine göre beklentinin belirgin olarak altında başarı gösteriyor olması; bu öğrenme sorunlarının, çocuğun okul başarısını ve günlük yaşantısını anlamlı ölçüde etkilemesi gerekmektedir.
Öğrenme bozuklukları, okul çağı çocuklarının yaklaşık yüzde 5’ini etkiler. Öğrenme bozuklukları içinde en sık görülen ‘disleksi’ yani ‘okuma bozukluğu’dur. Disleksi erkek çocuklarda, ‘matematik bozukluğu’ ise kız çocuklarda daha sık görülmektedir.
Öğrenme bozukluklarının oluşumunda temel etkenin genetik yatkınlık olduğu bilinmektedir. Öğrenme bozukluklarının dikkat sorunları gibi, yıkıcı davranış bozuklukları gibi, depresyon gibi pek çok psikiyatrik bozuklukla birlikte görülmesi sıktır. Bunların içinde en sık görülen ‘Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’ ile olan birlikteliğidir.
Öğrenme bozukluklarında; çocuklar sorun yaşadıkları alan dışında, yaşıtları gibi gelişim gösterirler. Öğrenmekte zorlandıkları alanlarda, kavramadaki güçlük çekmeleri nedeniyle çabuk sıkılırlar ancak sorun yaşamadıkları derslerde, keyif aldıkları oyun veya filmler gibi aktivitelerde sorun yaşamazlar. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklar ise her türlü dikkat ve sabır gerektiren süreci; dersi, oyunu ya da keyifli bir aktiviteyi sürdürmekte güçlük yaşarlar. Bu iki bozukluğun birlikte görülmesi sık olduğundan ve belirtileri ciddi şekilde örtüştüğünden mutlaka ayırıcı tanı yapılmalıdır.
Öğrenme bozuklukları çocukların okul hayatı dışında duygusal durumunu da etkiler. Okul hayatındaki başarısızlık ve ona bağlı gelişen düşük benlik saygısı; çocukların sosyal ilişkilerde problem yaşamasına, öfkeli davranış göstermesine ve depresyon riskinin artmasına neden olabilir. Aileler, öğrenme bozuklukları olan çocuklara ‘ ödevlerini mahsus yapmıyor’, ‘dersini tembelliğinden yapmıyor’ gibi suçlayıcı şekilde yaklaşmamalı; çocuğun çalışma konusundaki çabasını takdir etmelidir.
Çocuk; hem öğrenme güçlüğü hem de eşlik eden psikiyatrik durumlar açısından mutlaka bir çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Tedavide esas olan, eğitsel yaklaşımlardır. Bunlar, özel eğitim ve okul düzenlemeleri şeklinde olabilir. Ancak öğrenme güçlüğüne eşlik eden diğer psikiyatrik durumlar açısından ilaç tedavisi gerekebilir.