V. Necla Geyikdağı ?Osmanlı Devleti?nde Yabancı Sermaye?de, Osmanlı?nın kapitalizmin ilk küreselleşme sürecine nasıl dahil edildiğini anlatıyor. Geyikdağı bunu, söz konusu sürece dair istatistiklerden yararlanarak, yerel ekonominin tarihsel yapısına odaklanarak ve devlet adamları ile aydınların iktisadi zihniyetini inceleyerek yapıyor. Çalışma bu yönleriyle, Osmanlı İmparatorluğu?ndaki doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını ayrıntılı bir biçimde irdeliyor. Feroz Ahmad?ın sunuşuyla yayımlanan kitabın özellikle, Türkiye?nin neden hâlâ gelişmekte olan bir ülke konumundan çıkamadığına dair önemli ipuçları vermesiyle ilgi çekeceğini söyleyebiliriz.
Osmanlı Devleti, yabancı bir kaynaktan ilk resmi borcu 4 Ağustos 1854’te aldı. Bu, Osmanlı egemenliği altındaki topraklarda sömürüyü uzun zaman önce olağanlaştırmış kapitülasyonlar ve onları geliştiren anlaşmalar bir yana bırakılırsa, devletin yabancı sermayeyle girdiği ilk ilişki olmuştu. Bu borçlanmayı başka borçlanmalar ve Avrupa sermayesinin imparatorluk topraklarında giderek yoğunlaşan etkinliği izledi. Beş yüzyıldan uzun bir süre boyunca birçok sarsıntı geçirmiş, hepsini de atlatmış “Devlet-i Âli Osmaniye”, ilk dış borçlanmadan sadece yirmi bir yıl sonra, 7 Ekim 1875’te iflasını ilan etti ve tam anlamıyla yıkılana dek Düyunu Umumiye İdaresi’yle kurumsallaştırılan bir sürekli iflas durumunda kaldı.
“Dr. Necla Geyikdağı’nın kitabı büyük bir boşluğu dolduran bir çalışmadır… Çalışmanın temelini oluşturan Osmanlı İmparatorluğu’ndaki doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ilk kez bu kadar ayrıntılı olarak irdelenip incelenmektedir. Ekonomik analizlerin siyasi olaylardan soyutlanmadan yapılmış olması da diğer olumlu bir husustur. Osmanlı devlet politikalarının yaratmış olduğu siyasi risk ustalıkla ele alınmaktadır.”
Feroz Ahmad
Kitabın Künyesi
Osmanlı Devleti?nde Yabancı Sermaye 1854-1914
V. Necla Geyikdağı,
Hil Yayın,
inceleme,
247 sayfa