Cehennem nedir? İslam dininde, Musevilikte, Hıristiyanlıkta ve diğer dini inançlarda cehennemin nasıl olduğuna inanılır, nasıl bir yerdir?
Cehennem; dinsel inanışlara göre, kötülük yapanlarla günah işleyenlerin öldükten sonra cezalandırılacaklarına inanılan yerdir. Cehennem sözcüğü, İbranice gehinnom sözcüğünden gelir. Yahudiler, günah işleyenleri, suçluları ve kurban edilenleri Kudüs yakınlarındaki Hinnom Vadisi’nde bulunan Gehinnom Adası’ndaki çok derin bir yere atarlardı. Cehennem sözcüğü bu yerin adından Arapçaya geçmiştir. Bazı küçük ayrıntıların dışında, ilkçağdan günümüze kadar cehennem kavramı insanları uğraştırmış, sanat, felsefe, edebiyat gibi alanlarda geniş ölçüde işlenmiştir. Ancak, temel olarak dinlerde yer alır.
Antropolojik araştırmalar, ilkel kabilelerin de cehennem inancına sahip olduklarını gösterir. Tarih çağlarında Sümerler, Akatlar, Babilliler, Asurlular ve Hititlerin yanı sıra Eski Mısırlılar da cehennemin varlığına inanıyorlardı ve cehennem için birer tanrıları vardı. Eski Yunan ve Roma’nın, Aztek, Maya ve İnka gibi eski Amerika kabilelerinin de benzer inançları vardı. Uzakdoğu dinlerinden Budacılık ve Brahmancılıkta yedi cehennemden söz edilir. Tek tanrılı dinler olan Hristiyanlık, Müslümanlık ve Yahudilikte cehennem kavramı, kutsal kitaplar aracılığıyla tanımlanmıştır.
Musevilik:
Bu kavimde ilk zamanlar ahrete inanç pek gelişmemişti. İyi ya da kötü, ölen herkesin Şeol denilen bir yeraltı ülkesinde aralarında bir ayırım olmaksızın oturduklarına inanılırdı. Babil ererinden sonra, İran’ın etkisiyle Museviler yeraltı dünyasında iyilerin zevk ve sefa içinde bulunurken kötülerin işkence göreceklerine azap çekeceklerine inandılar.
Hristiyanlık:
Bu dine göre cehennem, Tanrı’nın lanetine uğrayanların cezalandırıldıkları yer, Tanrı’yı bırakanların içinde bulundukları durum; Hristiyan ilahiyatında ise kurtarılmak için İsa’nın gelişini beklemekte olan ruhların bulundukları yer anlamlarını ayrı ayrı içerir. Şeytan, cehennemde mutlak egemendir. Burası ateş ve kükürt doludur. Günah sahiplerine ateş ve kükürtle çeşitli bedensel işkenceler yapılır. Cehennemlikler Tanrı’yı sonsuza dek görememekle manevi azap çektikleri gibi, uğradıkları işkencelerle bedensel azap (ateş, kemirici kurt, pas) da çekerler. Protestanlıkta cehennem üzerinde daha az durulur ve bir simge gibi yorumlanır. Cehennem kavramını kabul etmeyen bazı Hristiyan tarikatları da vardır.
İslâmlık:
Kuran-ı Kerim’in bazı ayetlerinde cehennem sözcüğü yerine ateş anlamına gelen “nâr” sözcüğü kullanılır. Ateşin çeşitli nitelikleri cehennemin de niteliği olarak belirlenmiştir. Kuran-ı Kerim’e göre cehennemin yedi ayrı kapısı ve bu kapılarda nöbet tutan muhafızları vardır. Kimi yorumlar, bu kapıların günahkârların günahlarının ağırlığına göre düzenlendiğini öne sürerler. Cehennemde kalınacak süreyle ilgili olarak da İslâm mezhepleri arasında bir görüş birliği yoktur. Genel olarak, kâfirlerin süresiz azap çektikleri, günahkâr inançlıların ise bir süre azap gördükleri kabul edilir. Kur’an-ı Kerim’de cehennemde çekilecek acıların (cehennem azabı) çok şiddetli olduğu örnekleriyle anlatılmıştır.
Türklerde: İslâmlığın kabulünden sonra 14., 15. yüzyıllarda yapılan Kuran-ı Kerim çevirilerinde de aynı sözcük yine cehennem kavramı karşılığı kullanıldı. Kutadgu Bilig ve Divan-ı Lügat-i Türk’te de durum aynıdır. Eski Türk inancı Şamanizm’de ise tamu sözcüğüyle anlatılmak istenen cehennem kavramı yoktur.