Avukat Ücretsiz İş Alabilir Mi? Kanunda Avukatın Ücreti Nasıl Düzenlenir?
Türkiye’deki Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi, avukatlık ücretlerinin belirlenmesine ve minimum ücret düzenlemesine ışık tutar. Bu düzenleme kapsamında, avukatlık hizmetlerinin karşılığı olarak kabul edilen meblağ veya değerin belirlenmesi esastır.
Kanun, ücretlerin minimum tarife altında belirlenmesini yasaklamakla birlikte, ücretsiz hizmet sunumunu engellememekte, sadece bu durumun baroya bildirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Ücretsiz Avukatlık Hizmeti Sunumu
Adli Yardım
Devletin, ekonomik yetersizlik içinde olan bireylere yönelik sağladığı ücretsiz avukatlık hizmeti, adli yardım kapsamında sunulur. Bu çerçevede, avukatlar herhangi bir ücret almadan görevlendirilirler. Görevlendirmeler barolar aracılığıyla yapılır. İlgili baro çeşitli evraklar ister ve bu evrakların eksiksiz şekilde toplanarak baroya iletilmesi gerekir.
Dava açılırken de adli yardım talep edilir.
Adli yardımın sağlanabilmesi için bireylerin belirli şartları taşıması gerekmektedir. Bu şartlar genellikle şunları içerir:
- Maddi Yetersizlik: Başvurucunun, hukuki destek için gerekli maddi kaynaklara sahip olmadığının kanıtlanması gerekmektedir. Bu, genellikle gelir durumu, mal varlığı ve aile yapısı gibi faktörlerin değerlendirilmesiyle saptanır.
- Hukuki Yardımın Gerekli Olması: Başvurulan davanın veya hukuki sürecin, adli yardım kapsamında desteklenmeye değer bir konu olması gerekmektedir. Özellikle, kamu yararını ilgilendiren veya başvurucunun temel haklarını etkileyen durumlar bu kapsama girer. Meme protezi yaptıran ancak beğenmeyen bir kişinin buna ilişkin zararı olduğunu ileri sürerek adli yardım talep etmesi mahkemece kabul görmeyebilir.
- Resmi Başvuru: Adli yardım almak isteyen kişilerin, konuyla ilgili resmi bir başvuruda bulunmaları ve gerekli belgeleri sunmaları zorunludur.
Pro Bono Çalışmalar
Avukatların, toplumsal sorumluluk anlayışıyla hareket ederek, belirli davalarda ya da konularda maddi bir beklenti olmaksızın hukuki destek sağlamaları pro bono faaliyetler olarak bilinir.
Akademik Katkılar
Hukuk eğitimi ve araştırma faaliyetleri kapsamında, akademik kurumlarla iş birliği yaparak avukatlar, danışmanlık ve avukatlık hizmetlerini ücretsiz olarak sunabilirler.
Gönüllü Hizmetler
Avukatlar, sivil toplum kuruluşları veya dernekler ile iş birliği yaparak, belirlenen amaçlar doğrultusunda ücretsiz hukuki yardım sağlayabilirler.
Ücretsiz Hizmetin Hukuki Sonuçları
Disiplin Sorumluluğu
Avukatların, müvekkilleri ile ücret konusunda şeffaf bir iletişim kurmamaları, asgari ücret tarifesinin altında bir ücret talep etmeleri ya da ücret karşılığı üstlenilen görevleri yerine getirmemeleri disiplin soruşturmasına neden olabilir.
Avukat, ücretsiz iş alıyorsa mutlaka bunu baroya bildirmesi gerekir.
Ücretsiz Avukatlık Faaliyeti Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Avukatların ücretsiz hizmet sunmaları, yasal ve etik normlar çerçevesinde belirli durumlar altında mümkündür. Bu, adli yardım, pro bono faaliyetler, akademik iş birlikleri ve gönüllü hizmetler aracılığıyla gerçekleştirilir. Ancak, bu tür hizmetlerin sunumu sırasında avukatların karşılaşabileceği asgari ücret düzenlemesi, vergisel yükümlülükler ve disiplin sorumluluğu gibi hukuki sonuçlar göz önünde bulundurulmalıdır.