Son Güncelleme : 02 Temmuz 2018 15:07
Çocuklarda olduğu kadar yetişkinlerde de görülen şaşılık ve göz tembelliği konusunda Ankara Avrupa Göz Hastalıkları Merkezi hekimlerinden Op.Dr. Ragıp Gürsel, YÜZDE 100 SAĞLIK’ın sorularını yanıtladı:
YYS : ŞAŞILIĞIN TESPİTİ NEDEN ÖNEMLİ, SADECE KOZMETİK Mİ?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: “İnsan görerek ve işiterek öğrenir. Görme fonksiyonu okumada, kavramada, öğrenmede çok önemlidir. Şaşılık toplumda % 2-4 sıklıkta gözlemlenir.
Gözler aslında çift olmasına karşın tek bir organ gibi çalışırlar. Gözümüzle birlikte görme sayesinde, 3-boyutlu görme ve derinlik hissini kazanırız. Özellikle 0-3 yaş grubunda göz tembelliği,3- boyutlu görme ve derinlik hissi gelişimi yönünden şaşılık çok önemlidir.
Ayrıca şaşılık bebekte olabilecek göz tümörlerinin de % 20' sinin ilk bulgusudur. Yine doğumsal katarakt, görme sinirinin gelişmemiş olması, erken doğumdan kaynaklanan problemler gibi gözdeki başka hastalıklarında ilk bulgularından biri olabilir. Bu yüzden erken tanısı ve varsa altta yatan nedenin belirlenmesi önemlidir. “
YYS: DOĞUMSAL OLUYORSA ÇOCUKLARDA NE ZAMAN GÖZ MUAYENESİ YAPILMALI?
OP.DR.RAGIP GÜRSEL: Aslında doğumla beraber muayene başlar. Çünkü şaşılıktan önce doğumsal katarakt tanısında önemlidir. Doğumsal katarakt açısından basitçe yapılabilen kırmızı yansıma testi ilk 1-2 ay içinde çocuk doktoru tarafından rutin olarak yapılmalıdır. Şüphelenilen hasta hemen göz hekimine yönlendirmelidir.
Ayrıca erken doğumdan kaynaklanabilen gözün sinir tabakasının etkilenmesi sonrasında körlük sebebi olabilen prematür retinopatisi gibi erken tedavi gerektiren hastalıkların değerlendirmesi açısından çok önemlidir. Bu yüzden prematüre (erken doğan) bebeklerde doğumdan sonraki ilk 3 haftada gerekli özel muayeneler mutlaka göz hekimi tarafından yapılmalıdır.
YYS : ŞAŞILIK TEDAVİSİ NE ZAMAN BAŞLAMALI?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: Doğumdan sonraki altıncı ayda belirgin olan şaşılıklar bu yaştan itibaren tedavi edilebilir. Sanılanın aksine şaşılık sadece bir çocukluk hastalığı değildir en erken dönemde tedavisi en avantajlı olmasına rağmen her yaşta tedavi edilebilir.
YYS: ŞAŞILIK ZAMANLA, ÇOCUK BÜYÜDÜKÇE DÜZELEBİLİR Mİ?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: Halk arasında bebeklikte olan kaymanın büyüdükçe zamanla düzeleceğine dair yanlış inanış vardır. Ancak hiçbir şaşılık tedavisiz düzelmez. Yanlış bilgi ve inanışlar yüzünden bu çocukların hekime götürülmesi ertelenmekte, tedavi geciktiğinde de ileride şaşılık kozmetik açıdan düzeltilse bile görme eksikliği giderilememektedir
Sadece yalancı şaşılıklar yüz veya göz kapağındaki yapısından kaynaklandığı için çocuk büyüdükçe görüntü olarak düzelir. Ancak şaşılığın yalancı olup olmadığının ayrımı göz hekimi tarafından yapılmalıdır.
YYS :GÖZ TEMBELLİĞİNDEN BAHSETTİNİZ,NEDİR GÖZ TEMBELLİĞİ?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: Göz tembelliği gözde herhangi bir organik patoloji olmamasına rağmen görmenin bir veya iki gözde az olmasıdır. Şaşılık, kırma kusuru, iki göz arasında kırma kusurunda fark olması ve katarakt gibi nedenler sebep olabilir. Altta yatan bu gibi nedenlerin belli yaşlardan sonra tedavisi yapılmazsa göz tembelliğine yol açmaktadır.
Özellikle şaşılığın olmadığı ve çoğunlukla farklı ve yüksek gözlük ihtiyacının olduğu olgularda ailenin fark etmesi gecikebileceğinden göz tembelliği tanısı gecikebilir. Tedavide sinir sisteminin esnek olduğu ilk 2-3 sene çok önemlidir.
YYS: GÖZ TEMBELLİĞİNİN TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: Öncelikle nedene yönelik tedavi uygulanır.Yani katarakt veya göz kapağı düşüklüğü gibi bir sebep varsa bunlara yönelik cerrahi yapılır. En sık kırma kusuru mevcuttur ki bu durumda gözlük veya kontakt lens kullanımı uygulanır. Tüm bu tedavilere rağmen düzelme yoksa hekimin belirleyeceği saatler çerçevesinde iyi gören gözü kapatıp az gören gözü çalıştırma şeklinde kapama tedavisi uygulanır.
Göz tembelliği tedavisinde çocuk,aile ve hekim üçgeni arasındaki iletişim çok önemlidir.
Günümüzde klasik kapama tedavisine yerine aktif tedavi olarak dijital kapama gözlükleri veya FDA onaylı bilgisayarla uygulanan görsel uyaran programlarını da kullanmaktayız.
YYS: KAPAMA TEDAVİSİNİ KAÇ YAŞINA KADAR YAPMALIYIZ?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: Göz tembelliği tedavisinde başarı, göz tembelliğinin derinliğine ve tedavi başlangıcında çocuğun yaşına bağımlıdır. Kesin olarak kaç yaşa kadar yapılabileceği tartışmalı olmakla beraber 12 yaşa kadar tedaviye olumlu yanıt alınabilmektedir.Hatta daha önce tedavi almamış olanlarda 13-17 yaşlarda da fayda sağlamaktadır.
Son dönemlerde ise orta derecede göz tembelliği olan 9-55 yaş arası hastalarda, FDA onaylı bilgisayarla uygulanan görsel uyaran programların da faydası olduğunu da görmekteyiz.
YYS : SONRADAN ŞAŞILIK OLUR MU ?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: İleri yaşlarda da travmaya, enfeksiyonlara, damarsal bozukluklara, tümöre, göz kas hastalıklarına, şeker, hipertansiyona veya çeşitli nörolojik rahatsızlıklara bağlı şaşılık ortaya çıkabilir. Erişkin yaşta oluşan şaşılıkta en sık belirti çift görmedir.
YYS : ŞAŞILIK GÖZLÜKLE Mİ AMELİYATLA MI DÜZELTİLİR?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL: Şaşılık tedavisi gözlükle, ameliyatla ve sadece izleme ile yapılabilir. Bu tedavi şekillerinden hangisinin gerekli olduğu göz hekiminizce belirlenir.Bebeklerin çok küçükken bile gözlük takması veya ameliyat edilmesi gerekebilir.
Görmesi düzeltilen gözde şaşılık % 75-87 oranında düzeldiğini gösteren yayınlar vardır. Şaşılık tipe bağlı olmakla birlikte şaşılıkta cerrahisinde tedavi başarısı % 80-90 dır. Bu işin uzmanı hekimlerce yapılan ameliyatlar sırasında göze ve görmeye zarar verilmesi söz konusu değildir.
YYS: ŞAŞILIĞI KOZMETİK BİR SORUN OLARAK ALGILANMALI MIDIR?
OP.DR. RAGIP GÜRSEL : Hayır. Şaşılığı kozmetik bir problem olarak algılamamalıyız. Özellikle çocukluk çağında başka hastalıkların belirtisi olabileceğini de düşünerek hareket etmeliyiz. Altta yatan bir neden yoksa da normal göz hareketlerini sağlamak, göz tembelliğinin önlenmesi, üç boyutlu görmenin ve derinlik hissinin gelişimini sağlamak için şaşılık hastalarının en erken dönemde tedavileri planlanarak takibe alınmaları gerekir.
Yapılan bir çalışmada; iş başvurusu yapanlarda şaşılığı olan kişilerin işe kabul edilme oranının yaklaşık 10 kat daha az olduğunu bildirilmiştir. Bu durumda ileri yaşlarda yapılacak olan şaşılık ameliyatlarının da sadece estetik amaçlı olduğunu söylemek mümkün değildir.
Yeni doğanda ve çocuklarda yapılacak taramalarla birçok sorunu çözümleyebiliriz. Maalesef ülkemizde taramalar ancak okula başlayan çocuklarda görme ölçme testleri şeklinde geç olarak yapılmaktadır.
Sonuç olarak bebeklik ve çocukluk çağı göz hastalıklarını teşhis ve tedavisine; ailelerin bilgilendirilmesi, bebeklerin büyüme çağında rutin kontrolleri, göz taramaları, ailede göz bozukluğu olanların erken göz hekimine götürülmesi gibi tedbirlerle zamanında başlanabilir. Bu nedenle en azından konu hakkında halkı bilgilendirmek hepimizin görevi olmalıdır.


Çocuklarda Göz Muayenesi
Gözümüz doğumdan sonra gelişimini sürdüren bir organımız olduğu için çocuklarda görülen göz hastalıkları ve bozukluklarının erken teşhis ve tedavisi gereklidir.
Sağlıklı, şaşılığı olmayan bir çocukta bile ideal koşullarda ;
• Doğumdan hemen sonra çocuk doktoru veya göz hekimince özellikle doğumsal katarakt için,
• 3-4 yaşında görme kusuru ve göz tembelliği değerlendirilmesi için,
• İlkokula başlarken görme problemi okul başarılarını etkileyeceğinden
• Erken doğum(32 haftadan önce ve1500 gr altı doğumlarda) ilk 3 haftada,
göz muayeneleri mutlaka yapılmalıdır.
Op.Dr. Ragıp Gürsel
Avrupagöz Ankara Göz Hastalıkları Merkezi