Köpeklerde de olduğu gibi kediler de uyuzdan muzdariptirler. Ancak uyuzlar, diğer parazitlere karşı daha az yaygındırlar. Şiddetli olarak görüldüğü zamanlarda, kedinizin tüysüz kalmasına ve cildinin aşırı derecede tahriş olmasına neden olurlar. Kedilerde uyuz özellikle sokak kedilerinde daha çok görülürken, ev kedilerinde sahiplerinin semptomları hemen fark etmesinden dolayı durum ciddi olmadan tedavi edilebilir. Kedi sahipleri, bir kedinin alabileceği en kaşıntılı hastalık olarak tanımlanan uyuzu, evcil hayvanlarını çok fazla etkilemeden önce fark etmeye ve ellerinden geleni yapmaya özen göstermeliler.
İçindekiler
Akar istilasının başka bir adı olan uyuzun, Demodex cati (kara uyuz) ve Scabies sarcoptes (kırmızı uyuz) olmak üzere en yaygın iki türü vardır. Bu uyuzlar kedinin deri altına girer ve aşırı derecede kaşıntıya ve tüy dökülmesine yol açarlar. Demodex cati tüm kedilerde görülebilir ancak bağışıklığı zayıflamış kedilerde çoğalırlar ve bir sorun haline gelebilirler. Çok bulaşıcı olarak görülmeyen demodex, tipik olarak yavru kedilerde ve yaşlı kedilerde görülür. Demodex cati türünden daha az görülen Scabies sarcoptes, bir kedinin sokakta yaşayan kedi ile ya da akar istilasına uğramış diğer hayvanlarla temas etmesi sonucu bulaşabilir.
Öte yandan uyuzlar hem insanlar hem de hayvanlar için bulaşıcı akarlar olup, insan sağlığını etkileyen türde bir parazittir. Ayrıca yürüyen kepek olarak adlandırılan Cheyletiella, bir başka akar türüdür. Derinin dış tabakasında yaşayan bu akarlar, en çok tavşanlarda görülür. Ancak kediler için de bir sorundur. Kedi parazitlerinden bir diğeri olan kulak uyuzu da kedilerin kulaklarını istila ederler ve kaşıntı ile birlikte iltihaplanmaya neden olurlar. Kedilerde çok sık görülen bu akarlara, çoğu insan uyuz gözüyle bakmaz.
Kedilerde uyuz belirtileri pire istilasına benzetilir. Aşağıda belirttiğimiz semptomlara maruz kalındıktan yaklaşık 1 hafta sonra bu belirtiler ortaya çıkabilir ve tedavi edilmediği sürece kötüye gidebilir. Peki kedilerde uyuz belirtileri nelerdir?
Kulak akarları ve yürüyen kepek bulaşıcı oldukları için, kediden kediye çok rahat bir şekilde bulaşabilir. Özellikle bu türden bir uyuza sahip bir hayvanın yakınlarında bulunmuşlarsa, kesinlikle onların da enfekte olacağını bilmelisiniz. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf kedilerde, demodex türündeki uyuzlar aşırı derecede büyüyebilir.
Akarların mikroskop altında incelenmesi sonucunda uyuz tanısı yapılabilir. Demodex ve Scabies türündeki uyuzlar deri altına kazındıkları için deri kazıma işlemi yapılarak teşhis konabilir. Ayrıca kulak uyuzu ve yürüyen kepek türleri de kulaktan bir pamuklu çubuk yardımı ile temizlenebilir.
Kedinizin sahip olduğu akar türüne bağlı olarak, tedavinin de değişeceğini bilmelisiniz. İlaçlı özel şampuanlar, topikal ilaçlar ve enjekte edilebilir ilaçlar verilebilir. Ancak kedinizde hangi akarların bulunduğuna, istilanın ne derece şiddetli olduğuna ve ikinci semptomların olup olmadığına bağlı olarak tedavinin değişeceği bir gerçektir. Bazı zamanlarda kaşıntıyı hafifletmek adına yatıştırıcı şampuanlar ve spreyler kullanılabilir.
Çoğu ev kedisinin, bağışıklık sistemi zayıfladığı için akarların istilasına uğradığını söylemeliyiz. Bağışıklık sistemi kuvvetli olan kediler ise akar istilasına fazlasıyla direnebilir. Ancak pire parazitinde de olduğu gibi kedinizin uyuz olmasını önlemek için her zaman temizliğin şart olduğunu bilmelisiniz. Bunu önlemek için de bazı temel şeyleri yapmanız gerektiği ekleyelim. Kedinizin yatağını sıcak su ile deterjanla yıkamanız gerektiği gibi evi de düzenli olarak süpürün. Kedinizin çevresini ve ev ortamını temiz tutmak, oldukça faydalı olacaktır.
Eğer kendi kediniz dışında başka bir yerde denk geldiğiniz kedilere dokunmanız gerekirse öncesinde ve sonrasında ellerinizin temiz olmasına dikkat edin. Kedilerin savunmasız olduğu kötü bir parazit türü olsa da sağlıklı ve temiz bir evde yaşayan üstelik kaliteli bir diyetle beslenen ev kedilerine uyuzların bulaşma riskleri daha azdır.
Evcil hayvanların, insanları enfekte eden farklı türdeki akarlar tarafından istila edildiğini bilmelisiniz. Bu yüzden kedi ya da köpek gibi evcil hayvanlardan uyuzun bulaşması imkansız olarak görülür. Eğer kedi veya köpek akarları, insan derisine girerse burada gelişemezler ve kaşıntı gibi semptomlar üretemezler. Öte yandan insanların yaşadığı ve geçirdiği uyuzun, evcil hayvanların yakalandığı uyuzdan daha farklı olduğunu da tekrar belirtelim.
Evet insanlara geçebilen türleri vardır fakat insana kedi, köpekten uyuz geçme ihtimali düşüktür.
Enfekte hayvanlarla tekrarlayan temas olmadığı sürece insanlarda sınırlı kalan, kollar ve vücutta kırmızı yuvarlak kabartılarla karakterizedir. Lezyonlar kaşıntılıdır. Hasta ile devamlı temas olmadıkça kendiliğinden iyileşir.
yavru kedi ve köpeklerin baş bölgelerinde seyrek olarak rastlanır. İnsanlarda da geçici lezyonlar oluşturabilir.
Uyuz tedavisinde genellikle krem ile çeşitli losyonlar kullanılır. Bunun yanı sıra vücut kremi de uygulanabilir. Uyuz tedavisi yaklaşık 2 hafta ile 6 hafta arasında sürmektedir.
Uyuzun tedavisi günümüzde bulunan ilaçlarla kolay şekilde yapılmakta, demodeks uyuzu dışında yüz güldürücü sonuçlar alınmaktadır.
Evet uyuz hastalığına bağlı ölümler bildirilmiştir.
Uyuzdan korunmanın en önemli yolu iyi bakım ve beslemedir.
Ülkemizde kullanılan ilaçlar oldukça etkili olup. kullanılan ürün yelpazesi oldukça geniştir. Hastalığın derecesine ve tipine göre değişmekle birlikte şampuan, yıkama solusyonu, enjeksiyon, damla, sprey, tablet formları olan ilaçlar bulunmaktadır. Bazen bu ilaçlar tek olarak kullanıldığı gibi kombine olarakta kullanılmaktadır.