TAMZARA DOKUMASI
Türküsü ile tanınan Şebinkarahisar’ın Tamzara Mahallesi kendi adıyla tescillenmiş dokumalarıyla da bir hayli ünlenmiş şirin bir yöre. Bu dokumalara bazıları Tamzara Bezi derken bazıları da Tamzara Dokuması diyor.
Tarihçesi oldukça eski. 19. yüzyıldan itibaren dokunmaya başlayan Tamzara Dokuması’nın kervan yollarıyla Akdeniz, Mısır ve Suriye’ye kadar gönderildiği anlatılıyor.
Emekli öğretmen ve araştırmacı, yazar Ünsal Çalık bir yazısında; 1871 yılında İran’ın Tebriz şehrinden Tamzara’ya göçen bir ailenin ilk tezgâhı getirdiği kaydediyor. 1915 yılına kadar Tamzara’da Türklerle birlikte yaşayan Ermenilerin beldede dokumacılık yaptığı da farklı kaynaklarda belirtiliyor.
Nüfus değişimiyle bölgeden ayrılan Ermenilerden sonra Türklerin dokumacılığa devam ettiği ifade ediliyor.
Cumhuriyetin ilanından sonra 27 Şubat 1937 tarihli kararla, Atatürk’ün talimatıyla Tamzara’da dokumacılık kooperatifi kuruluyor. 1942 yılında devlet tarafından destekleniyor.
Zaman içinde, tamamen el emeği olan dokumacılık işi ülkede gelişen teknolojiye yenik düşüyor. Neredeyse hiç yapılmıyor. Sanat bitme noktasına geliyor.
Ancak 2010 yılında Tamzara Dokuması yeniden gündeme geliyor. Şebinkarahisar Belediyesi tarafından Avrupa Birliği’ne sunulan “Kadınlar Üretimde” başlıklı proje kabul edilince Tamzara Dokuması yeniden üretilmeye başlanıyor.
Açılan kurslarla el dokumacılığı kadınlara yeniden öğretiliyor ve üretime geçiliyor. Tanıtım kampanyaları düzenleniyor, etkinlikler yapılarak gazete ve televizyonlara haber olması sağlanıyor. Bu tanıtımlar Tamzara Dokuması’na ilgiliyi artırmaya yetiyor.
Tamzara Dokuması 2019 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescilleniyor. Bu ürünün resmen Tamzara’nın olduğu kayda geçiriliyor.
Günümüze geldiğimizde ise Şebinkarahisar Belediyesi yeni bir projeyle Tamzara Dokuması’na yeni bir alan açmayı, üretimi artırmayı, e-ticaret üzerinden satış yapmayı, kadınları üretime katmayı ve bu çalışmanın gelecekte bir kooperatife dönüşmesini amaçlayarak ilçe adına çok önemli bir çalışma başlatıyor.
Projenin adı, Kadınlar Dokuyor. 1.250.000 TL tutarında bir proje bu.
Şebinkarahisar’da bir söz varmış; Ya oku ya doku derlermiş kızlara. Şebinkarahisarlı kadınlar hem okuyorlar hem dokuyorlar.
Kadınlar Dokuyor projesi; Şebinkarahisar Belediyesi ile Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) işbirliği ile hayata geçiriliyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında da destekleniyor.
Geçen hafta Şebinkarahisar ilçe merkezinde bu projenin açılışıyla ilgili bir etkinlik yapıldı. Geçmişte ilçenin geniş bir meydanı yoktu. Bazı binalar yıkılarak meydan yeniden düzenlendi. Havuz yapıldı ve sosyal alanlar oluşturuldu.
Yeni düzenleme içinde yer alan bir yapının ikinci katında geniş bir bölüm Tamzara Dokuması’na yönelik projeye ayrıldı. 21 tezgâh var bu alanda. 18 ay süreyle bu tezgâhlarda kadınlar önce eğitim alacaklar sonra da Tamzara Dokuması üretecekler.
Salgın kurallarına dikkat edilerek hayata geçirilen etkinliğe Vali, Rektör, DOKA Genel Sekreteri, ilçenin eski ve yeni kaymakamları, biri eski birisi halen gören yapan iki milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Mehmet Fatih Kaçır katıldı. Kaçır’ın ailesi Şebinkarahisarlı. Babası üç dönem İstanbul milletvekili olarak görev yapmış.
Vali ve Bakan Yardımcısına Ünsal Çalık Şebinkarahisar kitabını takdim etti.
Eski Şebinkarahisar fotoğrafları sergisi gezildi, kültür evi ve Şebinkarahisarspor’un satış mağazası açıldı. Sonra da dokuma tezgâhlarının sesi duyuldu salonda.
İplikler Denizli’den alınıyor. Üretilen dokumalar ise daha çok e- ticaret üzerinden satılacak. Özel meraklıları ve ilçeyi ziyaret eden turistler de satın alıyorlar Tamzara Dokuması’nı. Gelecekte de kooperatif olacaklar. Şimdiden ellerine ve emeklerine sağlık…