Eray ŞEN
Besicilerin yem maliyetleri son bir yılda yüzde 170 artarken, karkas et fiyatlarındaki artışın yüzde 27’lerde kalması, besi çiftliklerini kapanma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı. Büyük işletmelerin bölümden çıkmak için ellerindeki hayvanları ağır halde kesite göndermesi ile çiftliklerin kapasite kullanımları dörtte teğe kadar düştü. Öte yandan evvelki gün çiğ süt alım fiyatının yüzde 47’lik artışla 4.70 TL’ye çıkması, besiciler için bir umut ışığı oldu. Fiyat artışıyla kısma giden hayvan sayısının azalması, bu sayede de fiyat baskısının hafiflemesi bekleniyor.
Maliyeti 65 lira olan bir kilo karkas eti 55 liradan satmak zorunda kalan besiciler, bu ziyana dayanmalarının mümkün olmadığına dikkat çekiyor. Avrupa’da karkas fiyatının 4,5 Euro’ya yükseldiğini kaydeden besiciler, memleketler arası pazarda, et gereksiniminin ithalat ile karşılanamayacağını, besicilerin kesimden büsbütün çıkması durumunda ‘et krizinin’ yaşanabileceğini belirtiyor.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Hayvancılık Meclisi Lideri ve Adana Ticaret Odası (ATO) Meclis Üyesi Mehmet Şahbaz, kesimde yaşanan problemleri DÜNYA’ya anlattı.
Karkas fiyatı en az 70 TL olmalı
Geçen hafta 51 liradan karkas kısmı yaptırdığını açıklayan Şahbaz, “Ancak karkasın bölümünden evvel maliyetine bakmak lazım. Biz bu malı bir yılda üretiyoruz ve şimdiki fiyatlarla bunun maliyeti 65 lira. Hayvan yemi olarak geçen yıl mısırın tonunu 1.350 liradan aldık, şu anda 3 bin 750 lira. Arpayı 1.250 liradan aldık, şu anda 3 bin 700 lira. Yem girdilerimizde yüzde 170’e varan artışlar var” diye konuştu. Yem girdileri arttığı surece, karkas fiyatının 55-60 lira olmasının da bir şey değiştirmeyeceğini vurgulayan Şahbaz, “65 liralık maliyete yüzde 20 enflasyon ekleseniz, 78 eder, onu da geçtik, en az 70 lira olmalı” dedi.
“İk yıldır üretici ziyanına çalışıyor”
Et fiyatının ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) datalarına nazaran geçen yıldan bu yıla yüzde 27 arttığına dikkat çeken Şahbaz, şöyle konuştu: “Türkiye’de fiyatı en az artan besin eseri et. Bu fiyatı bastır bastır nereye kadar? Üreticiler iflas ediyor, işletmelerini kapatıyor, çiftlikler boşalıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı ülkedeki büyük çiftliklere elemanlarını gönderip baktırsın, hayvan sayıları ne durumda. Çiftlikler kapasitelerinin üçte 1, dörtte 1’inde çalışıyor. Beşerler bu ziyana daha kaç gün dayanabilir?” Şahbaz 20 yıldır faaliyet gösterdiği dalın, son iki yıldır olduğu kadar ‘kötü’ duruma hiç düşmediğini tabir ederek, şöyle devam etti:
“İki yıldır üretici ziyanına çalışıyor, artık bıçak kemiğe dayandı. Besiciler kesimden çıkmak, kurtulmak istiyor. Etin fiyatının yükselmemesinin bir sebebi de bu, zira üretici ben buradan çıkacağım, yem alacak param yok, malımı satayım, kurtulayım diyor. Ziyanına da olsa satmak istiyor. Her kesim direnebilir ancak canlı direnemiyor. Demir alsan bir kenara koysan, iki sene sonra kullanmak istesen para kazanırsın lakin canlıyı bırak bir yılı bir saat bekletemezsin, suyunu, yemini vermek zorundasın.”
“Çıkış yolu TMO’nun desteği”
Besicinin en büyük gereksiniminin yem olduğuna dikkat çeken Şahbaz, “Bizim isteğimiz yem takviyesi. TMO dışarıdan yem getiriyor, piyasa fiyatının altında bize veriyor ancak gereksinimimizin lakin yüzde 20’sini karşılıyor, daha fazla vermiyor. Herkesin ağzına bir parmak bal çalıyorlar. TMO bize istediğimiz ölçüde yem verse sorunumuz bitecek lakin onlar da yurt dışından değerli aldıkları için daha fazla ziyana
“Çiğ süt fiyatındak artış kesiti azaltır”
Evvelki gün çiğ süt alım fiyatlarına yapılan yüzde 47 oranındaki artışın besicileri de keyifli ettiğini söyleyen Mehmet Şahbaz, çiğ süt alım fiyatının 4.70 TL’ye çıkmasıyla birlikte artık süt ineklerinin kısma gitmeyeceğini, bunun da fiyat baskısını bir nebze de olsa hafifleteceğini vurguladı. Şahbaz, çiğ süt alım fiyatına yapılan artışın akabinde besicilerin de bir beklenti içerisine girdiğini lisana getirdi.
“Kişi başına 150 lira takviye ver”
Türkiye’de kişi başına kırmızı et et tüketiminin yıllık 15 kilo olduğunun vurgulayan Mehmet Şahbaz, “Bunu 10 lira değerli alırsan 150 lira yapar, devlet olarak vatandaşına ver 150 lira dayanak. Bu parayı üreticiden çıkartmaya kalkarsan, üretici bulamazsın” dedi.