HİSTEROSALPİNGOGRAFİ (HSG) RÖNTGEN)
Bu inceleme rahmin (uterusun) ve döl yollarının (tubaların) gösterilmesi amacıyla yapılır. Histerosalpingografi sırasında X-ışını(röntgen ışını) kullanılır. Ancak alınan ışın dozu çok yüksek değildir.
HSG genellikle rahimağzı kanalındaki bir tıkanıklıktan, rahim içindeki bir yapışıklıktan veya tubalardaki bir tıkanıklıktan kuşkulanıldığında uygulanır. Ayrıca rahmin boyutları, şekli ve duvarlarının durumu ile tubaların genişliğini ve duvar yapısını izlemek için de yapılır.
HSG çoğunlukla dayanılacak kadar az ağrı veren bir incelemedir ve bu sebeple büyük bir çoğunlukla genel anesteziye ihtiyaç duyulmaz.
HSG bir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı veya Radyoloji Uzmanı tarafından uygulanabilir. Rapor verme yetkisi ise Radyoloji Uzmanı'na aittir.
HSG uygulanması öncesinde kapsamlı bir jinekolojik muayene yapılmalıdır.Bu muayene sırasında pelviste infeksiyon bulguları saptanırsa infeksiyon tedavi edilene kadar uygulama ertelenir. Enfeksiyon varken yapılan HSG hastalığın yayılmasına neden olabilmektedir.
HSG ilkesel olarak adet kanamasının tümüyle bittiği bir zamanda ve ortalama olarak adet döngüsünün 5-11.günler arasında uygulanır. Bunun nedeni bir yandan adet kanamasının rahim içinden tüplere ve buradan da karın boşluğu içine dolmasının yaratacağı sorunlara engel olmak, öte yandan rahim içindeki olası bir gebeliğe (gebe kalamama nedeniyle değerlendirilen bir kadında da her zaman gebelik oluşabileceği gerçeği gözardı edilmemelidir.) zarar vermemektir.
Histerosalpingografi Çekilmesi
Histerosalpingografi normal olarak radyoloji bölümünde çekilir ve yaklaşık 5 dakikada tamamlanır. Histerosalpingofrafide kullanılan farklı yöntemler vardır.Biz balonlu kateter yöntemini tercih ediyoruz. Bunun için öncelikle hasta jinekolojik muayene pozisyonundayken vajene spekulum adı verilen bir alet yerleştirilir. Rahim boynu, genellikle iyot çözeltisiyle dezenfekte edilir.Rahimağzı kanalına balonlu kateterin ucu yerleştirilir ve balon şişirilerek kateter sabitlenir. Sonra balonlu katetere bağlı enjektörden minimal basınç uygulanarak kontrast madde verilir. Kontrast madde verilirken,floroskopi ekranından izlenerek, uygun zamanlarda tek tek röntgen filmleri alınır. Bu inceleme sırasında hastanın aşırı gergin olmasından kaynaklanan tubal spazm nedeniyle tubalar nadiren açık oldukları halde tıkalı gözükebilir.
Histerosalpingografinin olası bazı yan etkileri olarak karında hafif kramp ve hafif tansiyon düşmesi sayılabilir. Çok seyrek olarak infeksiyon ve kontrast maddeye karşı alerjik reaksiyon gelişebilir. İnfeksiyonlardan korunmak için hastalara antibiyotik verilir. Kimi uzmanlar HSG sonrası, tubalardaki mevcut küçük yapışıklıkların, oluşan basınç sonrasında açıldığını ve bu nedenle bu işlemden sonra gebelik oranlarının arttığını ileri sürüyorlar.
VOİDİNG SİSTOGRAFİ ( RÖNTGEN )
Çocuklarda sık tekrarlayan üriner sistem infeksiyonlarının varlığında vezikoüreteral reflü şüphesi oluşur ve bunu ortaya koymak için VSUG incelemesine gerek duyulur.Voiding Sistoüretrografi (VSUG) mesane ve alt üriner sistemin değerlendirilmesi için yapılır. Bu inceleme yapılırken X-ışınları(röntgen ışınları)kullanılır. Önce üretradan mesaneye bir kateter ile girilir. Daha sonra kateter yoluyla mesane kontrast maddeyle doldurulur.Ve ardından hasta işerken idrar yolları görüntülenir.Mesane tümü ile dolu iken, bir kapakçık mekanizması ile mesanedeki idrarın üreterlere kaçışı önlenir. Böylece hem alt üriner sistemdeki infeksiyonların üst sisteme geçmesi ve hem de idrarın geriye doğru birikerek üst üriner sistemde genişlemeye neden olması önlenir. İnceleme için herhangibir hazırlık yapılmasına gerek yoktur. Çocuğun inceleme sırasında işerken görüntülenmesi gerektiğinden sakinleştirici ilaçlar verilmesi uygun olmaz. İnceleme, olası bir enfeksiyonun böbreklere taşınmaması için aktif idrar yolu infeksiyonu varlığında yapılmamaktadır. Bu nedenle tetkik öncesinde idrar kültürü yaptırılması gerekir. Kültürde mikrobik üreme varsa enfeksiyon tedavi edildikten sonra inceleme yapılmalıdır. Kültür temiz ise herhangi bir sakınca yoktur.Kontrast madde verilmeden önce mesane boşken bir film çekilir. Gerekli dış genital organ temizliğinden sonra ince bir kateter üretradan geçirilerek mesaneye yerleştirir. Kateterin ucu kontrast madde içeren bir torbaya bağlanarak yerçekiminin etkisiyle mesane tamamen dolana kadar beklenir.Mesane dolarken mesaneden üst idrar yollarına kaçış olup olmadığına bakılarak çeşitli filmler çekilir. Mesane tamamen dolduğunda sonda çıkartılır ve çocuk idrarını yaparken seri filmler çekilir. İşeme sona erdiğinde mesanede idrar kalıp kalmadığını görebilmek için bir film daha çekilerek işlem sonlandırılır.İşlem ağrısız olmakla beraber küçük çocuklar hareketleri engellendiğinde ağlayabilmektedirler. Kateterin takılması ve mesanenin kontrast madde ile doldurulması ağrısız olmakla beraber bazı çocuklar rahatsızlık hissedebilirler. İnceleme süresi 20 dakika ile 60 dakika arasında değişir. İnceleme öncesinde ve sonrasında koruyucu antibiyotik kullanılması gerekir.
ÇOCUKLARDA HOLZKNECHT TEKNİĞİ İLE KOLON GRAFİSİ
Lavman opak grafilerinde istenilen hazırlıklar bu grafide gerekmemektedir.Hastanın herhangi bir hazırlık yapması gerekmemektedir.