Aydınlatma bir ortamın ve nesnelerin görsel olarak istenilen düzeyde algılanmasını sağlar. Gündelik hayatın olmazsa olmazlarından haline gelen ışık uygulamaları armatürler ile yapılır. Armatür, bir ya da birden fazla lambayı taşıyan, bazı yerlerde de onlara dekoratif bir görünüm kazandıran ve aynı zamanda lambaları olumsuz dış etkenlerden koruyan aydınlatma araçları olarak bilinir. Elektrik ve aydınlatma ürünleri kategorisinde bulunan armatürler, temelde avizeler, floresanlar ve güç kaynağı ile birlikte çalışan LED armatürler olarak üçe ayrılır. Bunun dışında şekline göre yuvarlak, kare, dikdörtgen veya doğrusal olarak üretilen armatürler, spot, aplik, tavan ve duvar uygulamalarında kullanılır. Ürün seçiminde armatür montajının yapılacağı mekânın ihtiyaçları ve o yerde yaşayan insanların alışkanlıkları doğru ve dikkatli bir şekilde tespit edilmelidir. Buna göre LED armatür mü floresan armatür mü tercih edileceği ve renk sıcaklığının kaç Kelvin olacağı netleştirilmelidir. Aydınlatma ihtiyacının tam olarak giderilmesi için ışık şiddetinin doğru ayarlanması gerekir. Bu da armatür içerisindeki lambaların sayısı ile doğru orantılı olacaktır.
Armatür Çeşitleri Nelerdir?
Aydınlatma armatürleri kullanılan lambaya göre çeşitlilik gösterir. Lambalar genelde klasik akkor flamanlı ampuller, floresan ampuller ve LED lambalar olarak yaygınca kullanılır. Akkor flamanlı ampuller daha fazla ısındığı için yüksek enerji tüketimi yaparlar. Buna karşın tasarruflu ampuller de geliştirilmiştir. Ampul kullanılan armatürler avize olarak anılmaktadır ve dekoratif özellikleri ile lamba sayısına göre çeşitlenmektedir. Floresan armatür ise bünyesinde barındırdığı lamba sayısına ve lambaların her birinin elektriksel gücüne göre 6 W, 2 x 18 W, 2 x 36 W, 4 x 14 W, 4 x 18 W gibi çok çeşitli türlerde geliştirilmiştir. Ayrıca ölçülerine, sağladığı ışık türüne ve bağlantı şekline göre sunulan floresan armatürler, 2500 K, 3000 K, gün ışığı, beyaz ışık gibi çeşitli isimler ile kullanıcılara sunulurlar. LED armatürler ise daha çok dayanıklılığı, düşük enerji tüketimi ve montaj kolaylıkları ile dikkat çekmektedir. Hatta alüminyum tabanlı LED armatürler hızlı soğuma ile kolay kolay ısınmazlar. Şerit şeklinde veya dairesel olarak elektronik kart üzerinde dizilen LED’ler armatürün şeklini de belirler. Yuvarlak şekilde üretilen LED armatürler spot olarak, eliptik armatürler aplik olarak kullanılabilmektedir. Doğrusal olarak üretilen LED armatürler ise uzunluğuna göre tavanlar, duvarlar veya tezgâh altları gibi yerlerde rahatlıkla kullanılabilmektedir. Ayrıca hareket algılama amaçlı kullanılan sensörlü armatürler sadece insanların olduğu anlarda aydınlatma yaparak enerji tasarrufuna katkı sağlar.
Armatür Seçiminde Dikkat Edilecek Unsurlar
Sensörlü tavan armatürü, etanj, LED yatay bant armatürü, flöresan bant armatürü, kare sıva üstü armatür, spot, kafesli armatür, aplik gibi çeşitleri olan aydınlatma ürünleri insanların hayatını kolaylaştırmaktdır. Etanj armatürler bünyesinde bulunan lambaları suya ve neme karşı muhafaza altına alırlar. Bundan dolayı tuvaletler, banyolar, çamaşırhaneler gibi su ile yıkama yapılan ve nem yoğunluğunun fazla olduğu mekânlarda etanj armatürler tercih edilmelidir. Montaj yapılacak mekân kamuya açık bir alan ise afet ve acil durumlar da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu amaçla acil kitli de denilen bataryalı armatürler tercih edilmelidir. Bu şekilde olası enerji kesintilerine karşı belli süreyle aydınlatma devam etmiş olur. Kullanıcılar armatür çeşitlerini incelerken farklı koruma özelliklerine de ihtiyaç duyabilir. Örneğin patlama riski olan hassasiyeti yüksek yerlerde Ex-Proof özelliği devreye girer. Alev sızdırmazlık niteliği kazanan Ex-Proof armatürler bulunduğu yere ark veya kıvılcım saçılmasını engellerler. Dış darbelere karşı korumalı olan armatür çeşitleri Vandal-Proof olarak bilinir. Vandal-Proof armatürler, hastaneler, ceza evleri, park ve bahçeler gibi halka açık yerlerde tercih edilirler. Dış ortamda kullanılmak istenen armatür çeşitleri ise suya ve toza karşı korumalı olmalıdır. Bu tür koruma IP sınıfları ile ifade edilirler. Dolayısıyla armatür seçiminde aydınlatılacak mekânın özellikleri dikkatli bir şekilde hesaba katılmalıdır. Tüm armatür çeşitlerinde enerji bağlantısı direkt olarak veya duy aracılığıyla yapılır. Bu anlamda bağlantı şekli de dikkate alınmalıdır. Ayrıca aydınlatma armatürlerinin montaj şekline göre sıva altı veya sıva üstü çeşitleri vardır. Bu da montaj yapılacak yüzeyin özelliklerine göre seçilebilir.