Selenyum nedir? Hangi besinlerde bulunur?
Selenyum eser bir mineraldir, yani vücudun sadece küçük bir miktarına ihtiyacı vardır. Gıdalarda veya takviye olarak doğal olarak bulunur. Selenyum, DNA yapımına ve hücre hasarına ve enfeksiyonlara karşı korumaya yardımcı olan selenoproteinler adı verilen çeşitli enzimlerin ve proteinlerin temel bir bileşenidir; bu proteinler aynı zamanda tiroid hormonlarının üremesine ve metabolizmasına da katılır. Vücuttaki selenyumun çoğu kas dokusunda depolanır, ancak tiroid bezi tiroid fonksiyonuna yardımcı olan çeşitli selenoproteinler nedeniyle en yüksek konsantrasyona sahiptir.
Daha az bilinen bir mineral olan selenyum ilk bakışta pek faydalı görünmeyebilir, ancak emin olun, sağlık için son derece önemlidir. Ek olarak, yalnızca gıda yoluyla elde edilebilen temel bir mineral olarak işlev görür. Sadece küçük miktarlarda ihtiyaç duyulmasına rağmen, selenyum, tiroid fonksiyonu ve metabolizma gibi birçok kritik fonksiyondan sorumludur. Bunun dışında, mineralin güçlü bir antioksidan görevi gördüğü, belirli kanser riskini azalttığı ve diğer sağlık koşullarını önlediği gösterilmiştir. Selenyumun vücudun genel sağlığı için çeşitli faydalarını daha derinlemesine inceleyelim .
Selenyumun Faydaları
Güçlü Antioksidan
Selenyum vücutta güçlü bir antioksidan görevi görür. Serbest radikallerin vücuttaki zararlı etkileriyle savaşır ve aynı zamanda serbest radikal birikimi olduğunda oluşan oksidatif stresi de önler. Oksidatif stresin, kalp hastalığı, Alzheimer hastalığı ve kanser gibi belirli kronik durumların riskini artırdığı belirtilmektedir. Ayrıca, oksidatif stres, erken yaşlanmayla ilişkilendirilmiştir ve bu da kırışıklıklar, ince çizgiler ve sarkık cilt gibi bir dizi cilt sorununa neden olur. Aşırı serbest radikal üretimi vücuda potansiyel olarak zarar verebilse de, serbest radikallerin esasen metabolizmanın doğal olarak oluşan yan ürünleri olduğuna dikkat etmek önemlidir. Vücudu hastalıktan korumak gibi kritik işlevleri yerine getirmek için çok önemlidirler. Yaşam tarzı ve çevre gibi faktörler vücuttaki serbest radikallerin üretimini etkilemede büyük rol oynar. Örneğin, sigara içiyorsanız veya çok alkol içerseniz , serbest radikal hasarına duyarlı olabilirsiniz. Selenyumdaki antioksidan özellikler, vücuttaki serbest radikallerin üretimini baskılayarak oksidatif stresi düşürmeye çalışır. Ek olarak, aşırı serbest radikalleri nötralize eder ve hücreleri oksidatif stresin neden olduğu hasardan korur.
Bazı Kanser Risklerini Düşürür
Selenyumun vücuttaki oksidatif stresi önlemenin yanı sıra belirli kanser riskini azalttığı da kanıtlanmıştır. Ek olarak selenyum, DNA hasarını ve oksidatif stresi azaltma yeteneğine sahiptir. Bu da hücreleri sağlıklı ve hastalıklara, enfeksiyonlara ve virüslere karşı daha dirençli tutar. Bağışıklık sistemini iyileştirmenin ve kanser hücrelerini ortadan kaldırmanın yanı sıra çalışmalar, yüksek selenyum ile kolon, akciğer, meme ve prostat kanserleri dahil olmak üzere belirli kanser türlerinin daha düşük riski arasında güçlü bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Aslında, 350.000’den fazla katılımcıyla yapılan 69 çalışmadan oluşan bir inceleme, kanlarında yüksek düzeyde selenyum bulunan kişilerin belirli kanserlere karşı daha bağışık olduğunu göstermiştir. Radyasyon tedavisi görüyorsanız, selenyum almak tedavinin semptomlarını ve yan etkilerini hafifletmek için uzun bir yol kat edecektir.
Kalp Hastalığı Riskini Azaltır
Kalbinizin sağlığını artırmak istiyorsanız, daha fazla aramanıza gerek yok! Selenyum diyeti kardiyovasküler sağlığınızı iyileştirecek ve kalbinizin genel sağlığını koruyacaktır. Buna ek olarak, çalışmalar kandaki selenyumdaki artışın koroner arter hastalığında önemli bir azalma ile bağlantılı olduğunu göstermiştir. Ayrıca vücuttaki toksinleri gideren ve kalp hastalığı için risk faktörlerini daha da azaltan güçlü anti-enflamatuar bileşikler içerir. Daha spesifik olarak selenyum, vücuttaki iltihaplanmayı ve oksidatif stresi azaltarak kalp hastalığı riskini azaltır. Bunun dışında oksidatif stres ve inflamasyon, atardamarlarda plak birikimi olan ateroskleroz ile güçlü bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Sizin de farkında olabileceğiniz gibi, arterlerdeki birikme, kalbe kan akışını kısıtlar ve kalp hastalığı, kalp krizi ve hatta felç riskini artırır. Hem oksidatif stresin hem de vücuttaki iltihaplanmanın düşük kalmasını sağlamak için diyetinize daha fazla selenyum açısından zengin yiyecekler ekleyin.
Bağışıklık Sistemini Güçlendirir
Bakteriler, virüsler ve parazitler gibi potansiyel tehditlerle savaşmaktan sorumlu olarak, bağışıklık sistemimizin bakımının zihnimizin ve vücudumuzun en yüksek performansı için çok önemli olması şaşırtıcı değil. Araştırmalara göre, kandaki yüksek selenyum seviyeleri ile vücuttaki gelişmiş bağışıklık tepkisi seviyeleri arasında güçlü bir bağlantı var. Selenyumdaki bir eksikliğin, hücrelerin genel sağlığını azalttığı ve daha yavaş bir bağışıklık tepkisine yol açtığı gösterilmiştir . Diğer çalışmalar, selenyum eksikliğinin ölüm riskini artırdığını ve HIV’in ilerlemesini hızlandırdığını kanıtlamıştır. Ayrıca selenyum takviyesi almak, tüberküloz, grip ve hepatit C hastalarında bağışıklık sistemini güçlendirebilir.
Selenyum Eksikliği
Toprağı selenyum açısından zengin bölgelerde selenyum eksikliği nadirdir. İnsanlar selenyum toprağının daha düşük olduğu bölgelerde yaşasalar bile, bölgedeki yiyeceklerin taşınması ve takviye edilmiş gıda ve takviyelerin kullanılması eksiklik riskini azaltır.
İki durum şiddetli selenyumun eksikliği ile ilişkilidir: 1) Keshan hastalığı, bir tür kardiyomiyopati veya kalp kası hastalığı ve 2) Kashin-Beck hastalığı, bir osteoartrit formu.
Belirtiler:
- Bulantı kusma
- Baş ağrısı
- Değişen zihinsel durum, kafa karışıklığı
- Letarji
- Nöbetler
- Koma
Ne kadar selenyuma ihtiyacım var?
Çok az selenyum ciddi sağlık sorunlarına neden olabilirken, çok fazla selenyum da toksik olabilir.
|Yaş||Önerilen günlük selenyum miktarı|
|14 yaş ve sonrası||55 mcg|
|9- 13 yaş arası||40 mcg|
|4 – 8 yaş arası||30 mcg|
|7 aydan 3 yaşa kadar||20 mcg|
|Doğumdan 6 aya kadar||15 mcg|
Hamile veya emziren kadınların günde 60 mcg’ye kadar selenyum ihtiyacı vardır.
En İyi Selenyum Kaynakları
Mineral selenyumun en önemli artı noktalarından biri, Brezilya fıstığı, sarı yüzgeçli orkinos, pisi balığı, ayçiçeği çekirdeği, yumurta, istiridye, sardalya ve shiitake mantarı gibi çeşitli sağlıklı gıdalarda bulunabilmesidir. Bitki bazlı besinlerde bulunan selenyumun miktarının, bu besinlerin yetiştirildiği toprağa büyük ölçüde bağlı olduğuna dikkat etmek önemlidir. Örneğin, topraktaki selenyumun içeriği yüksekse, o toprakta yetişen bitkiler Kasıtsız olarak yüksek konsantrasyonda selenyum içerecektir.
Hangi yiyeceklerde bulunur:
- Yumurta
- Ton Balığı
- İstiridye
- Karides
- Sardalya
- Kuşkonmaz
- Dana eti
- Hindi eti
- Esmer pirinç
- Mercimek
- Mantarlar
- Yulaf ezmesi
- Ispanak
- Karaciğer
- Süzme peynir
- Ay çekirdeği
- Kaju fıstığı
- Muz
- Arpa
- İnek sütü