Marshall Yardımı’nı ilk kim aldı?
(Gerçek Tarih) – Tek parti iktidarı döneminde Türkiye’ye yapılan ABD yardımını Mustafa Armağan kaleme aldı. “Marshall yardımını CHP almıştı, sonra Menderes’e yıktı” başlıklı ve Akit’te yayınlanan Armağan’ın yazısı şöyle:
“Üniversitelerimiz tarihte sınıfta kalmak için yarış halinde. Hele ki yakın tarihte. Yakın tarih ki bize en uzak tarihtir bu yüzden.
Misal mi? Buyurun.
Türkiye İş Bankası tarafından basılan ve aynı banka tarafından Büyük Ödül’e layık görülen Tonguç ve Köy Enstitüleri (İstanbul, 2000) adlı kitabın yazarı Pakize Türkoğlu sayfa 567-568’de “1950’den sonra ‘Marshall Yardımı’nın gelişiyle ülkemizde ilginç gelişmeler oluyor” diyor ve ekliyor: Örneğin bu yardımla eski Amerikan arabaları, traktörleri ya da bunları satın alacak krediler ülkeye girdiği halde, genel eğitim içinde tekniğe, motora, makineye önemle yer veren Köy Enstitülerinden cayılmasını kimse kolay açıklayamaz sanıyorum.
Yazarın Köy Enstitüleri’ne dair tarafgir tutumunu eleştirmeyi bir kenara bırakırsak Marshall Yardımı’nın “1950’den sonra geldiği”ni zannetmesi karşısında cehaletin akademiye kadar taşmasına insanın hayret etmemesi mümkün olmuyor. Nasıl oluyor da 1947’de anlaşması yapılan ve 1948’den itibaren yani CHP iktidarı döneminde alınmaya başlanan Amerikan yardımlarına gözünü kapar bir araştırmacı? Partizanlığın bu kadarına pes doğrusu. (Bu arada Köy Enstitülerini kapatan da, solcuların iddia ettiklerinin tersine bizzat CHP iktidarıdır ve enstitülerin köküne kibrit suyunu döken CHP’li Milli Eğitim Bakanı, o zamanki deyişle Maarif Vekili Reşat Şemsettin Sirer’dir. İnanmayan, Enstitülerin kurucusu İsmail Hakkı Tonguç’un oğlu Engin Tonguç’un yazdığı kitaba veya bizzat TBMM tutanaklarındaki tartışmalara baksın.)
Bu arada CHP’liler yalancılığı bir ara İstanbul’a davet de ettikleri Hitler’in Propaganda Bakanı Göbbels’ten öğrendi. Ardlarından yetişemeyişimiz ondandır. “Eğer bir yalanı yeterince uzun, yeterince gürültülü ve yeterince sık söylerseniz, insanlar inanır” demişti Göbbels, CHP bugün olmuş, bu kuralı sebatkâr bir şekilde uyguluyor.
BİR CHP YALANI DAHA
Elimde 1950 yılının Ocak ayında basıldığı anlaşılan bir 89 sayfalık bir rapor var: Türkiye’de Marşal Plânı: 1949 yılının sonuna kadar (Hazırlayan: Kenan Mânioğlu, Devlet Bakanlığı, Ankara, 1950). Demokrat Parti’nin Başbakanı Adnan Menderes aynı yılın Haziran ayında güvenoyu alıp icraata başlayacaktır. Anlayacağınız kitap DP iktidarından önce, yani Cumhuriyet Halk Partisi iktidarının son günlerinde basılmıştır.
CHP’nin sola kaydığı 1960’ların ortasından beni yaydığı yalanlardan birine göre Türkiye’yi ABD’nin dümen suyuna sokan, hatta ABD “sömürgesi” yapan Demokrat Parti ve Başvekil Menderes’tir. Bu doğrultuda kullandıkları en kritik kozlardan biri de Marşal (Marshall) Yardımı’dır.
Marshall yardımı ilk kez ABD Dışişleri Bakanı George C. Marshall tarafından Harvard Üniversitesi’ndeki bir konferansta duyurulmuş, ABD’nin dünya ülkeleri arasındaki ekonomik işbirliğine yardımcı olması gerektiği iddiasıyla yola çıkmıştı. Bu amaçla 27 Haziran 1947’de toplanan ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelerin katıldığı Paris Konferansı, Avrupa Ekonomik Kalkınma Programını oluşturdu. ABD bu program temelinde Türkiye’ye Max Westen Thornburg başkanlığında bir heyet göndererek ‘kozmik oda’ya girmek dahil bütün defterlerini Amerikalıların önüne açtı. Heyet de ariz u amik bir incelemede bulunduktan sonra raporunu hazırlayıp ilgili yerlere sundu. Türkiye Nasıl Yükselir? adlı raporda Türkiye’nin tarım ve ulaşıma ağırlık vermesi tavsiye edilmişti. Şeftali yetiştirmek dururken sanayileşmeye kalkmamız yanlış olurdu.
1948 yılında başlayan yardımlar 1952’ye kadar sürdü. ABD bu tarihten sonra ekonomik azalttığı yardımları NATO çerçevesinde askeri yardımlar olarak sürdürecekti.
Burada söylenen yalan, Marşal Yardımı’nı ilk olarak Adnan Menderes’in iktidarı sırasında, yani “1950’den sonra” aldığımızdır. 1950’den sonra alınmaya devam edildi birkaç yıl ama işin başlangıcını kim yaptı? Türkiye’yi ABD’nin “sömürgesi” haline kim koydu? Tabii ki 1948 yılında iktidarda olan parti, yani CHP. Bunlar gizli saklı şeyler de değil. Nitekim 1960 yılında darbeden birkaç ay önce İsmet İnönü Meclis kürsüsündeki son konuşmasında (ardından Meclise girme yasağı konulmuştu) ‘ABD-Türkiye dostluğunu başlatan ve bugüne getiren parti CHP’dir’ diye gururla haykırmış, Atlantik ötesine göz kırpmıştı ki müstakbel darbeye yeşil ışık yakılması isteğiydi bu.
Elimdeki CHP dönemine ait resmi yayın işte bu iddiayı açıkça yalanlamakta ve 1948-49 yıllarında sektör sektör ABD’den alınan yardımları listeler halinde sunmaktadır. Bir demetini paylaşıyorum: Şöyle yazıyor kitapta (s. 2):
“18 Avrupa devletinin katıldığı Avrupa İktisadi İşbirliği diğer adı ile Marşal Planı faaliyetlerine Türkiye’nin iştiraki 1947 Temmuzunda açılan Paris Konferansı ile başlar. 4 Temmuz 1948’de Birleşik Amerika’yla aktedilen anlaşma ile de memleketimiz Marşal programında bilfiil yer almıştır.”
Elimizdeki CHP yayınına göre 1945 yılı bir tarafa bırakılırsa 1931’den bu tarafa devlet bütçesi daima açık vermiştir. Bunun sebebi de askerî masrafların bütçeyi ezmiş olmasıdır. Mesela 1949 bütçesinin yüzde 40’a yakını askeriyeye gitmekte, milli eğitim, sağlık ve sosyal yardımlar ile devlet borçları masraflarına sadece bütçenin yüzde 12’si nispetinde kaynak ayrılabilmektedir.
Marşal Planı dahilinde Türkiye’ye gönderilen ilk parti tarım alet ve edevatı 4 Mayıs 1949’da İstanbul’a ulaşmıştır. Türkiye’ye 31 Aralık 1948’da teslim edilenler 1873 traktör, 1964 traktör pulluğu, 4705 hayvan pulluğu, 986 hububat mibzeri, 48 balya makinesi, 655 pamuk ve mısır mibzeri, 562 çapa makinesi, 1180 dist harrow, 25 pamuk çapa makinesi, 100 duster, 265 one-way pulluğu, 230 çayır orak makinesi, 535 biçer-döğer, 120 treyer, 116 beygir tarağı, 590 tırmık 30 çiftlik arabası, 50 motopomp’tur.
Bu arada; Maden Tetkik Arama Enstitüsü de Marşal Yardımı’ndan CHP döneminde yararlanan kurumlardandır. 1949-50 devresi için enstitüye Amerikan direkt yardım fonundan 1 milyon 260 bin dolan tahsis edilmiş. Petrolün çıkması Marşal Yardımı’na bağlanmıştır yani.
“Büyük ve değerli dostumuz Birleşik Amerika’nın yardımı ve iktisadî işbirliği yapacak Avrupa devletlerinin iştirakiyleTürkiye(nin) bir defa daha modernizasyona ve hakiki demokrasiye” yürüdüğünü belirten kitap, “Türkiye’nin Marşal planına bütün hüsn ü (iyi) niyetiyle sarılacağından şüphe edilemez” diyor.
Tekrar soralım:
Marshall Yardımı’nı ilk kim aldı?”
gercektarih.com.tr