Ergenlik dönemi ve son çocukluk dönemi bireyin gelişimi için oldukça kritik dönemlerdir. Son çocukluk döneminde iyice yavaşlayan büyüme hızı ergenlikle beraber ani bir artış hızı göstermektedir. Son çocukluk döneminde cinsiyet rolleri edinirken, ergenlik döneminde cinsel özellikler edinir.
Son Çocukluk Dönemi (6-12 Yaş)
İlk çocukluk döneminde başlayan büyüme hızındaki azalma 10-11 yaşlarına kadar devam eder. Çocukların okula başladıkları ilk yıllar olan 6-7 yaşlarında büyüme hızı oldukça düşse de 10-11 yaşlarında vücuttaki kimyasal değişmelere bağlı olarak kız çocuklarında ani bir gelişim görülür. Bu gelişim boyun ani olarak uzaması ve ikincil cinsiyet özelliklerinin belirmeye başlaması şeklinde olur.
Erkek çocukları ise 10-11 yaşlarına kadar kızlardan daha iri görünseler de kızların bu ani gelişimi onların daha ufak görünmelerine sebep olur. Ancak kızlardan daha hareketli ve bedensel hareket isteyen etkinlikler için daha isteklidirler.
Devinimsel beceri açısından da bu dönemdeki çocuklar kaba motor becerileri gerektiren işlerde herhangi bir sorun yaşamamasına karşın, ince motor isteyen işlerde sorunlar yaşayabilirler. Özellikle erkek çocuklarda bu sorunlar daha belirgindir. Bu durum çocukların okuma ve yazma gibi ince motor becerisi isteyen işlere ve ödevleree karşı olumsuz tutum geliştirmelerine neden olabilir. Önceki dönemde gelişimi tamamlanmayan görme duyusu da gelişimini tamamlar.
Ergenlik Dönemi (12-18 Yaş)
Oldukça hızlı bir değişim ve gelişim geçirildiği için bu dönem çalkantılı geçirilir. Gençler bu dönemde ne çocuk ne de yetişkin sayılırlar. Bu nedenle bu geçiş dönemine uyum sağlamak zor olabilmektedir. Fizyolojik ve hormonal değişiklikler oldukça yoğundur. Cinsiyet hormonlarının üretiminin artarken birincil ve ikincil cinsiyet özelliklerinin kazanılması, vücutta birçok değişikliği neden olabilmektedir. Ayrıca cinsiyet hormonlarının diğer hormonlarla olan birleşmesi sonucunda kemiklerde ve kaslarda gözle görülür bir artış meydana gelir.
Kızlarda ergenliğe girdiklerinin işareti olarak adet kanaması (menstrüasyon) görülmesi ve bununla beraber göğüslerin büyümesi, erkeklerde ise cinsel organların büyümesi ve sperm üretilmesi olarak gösterilebilir. Erkeklerde ergenliğe girme kızlara göre ortalama 2 yıl geç görülmektedir. Kızlarda ergenliğe girme yaşı genel olarak 11-13 iken erkeklerde 13-15 yaşlar arasıdır. Bu dönemin keskin sınırları olmamakla beraber herkeste farklı yaşlarda görülebilir. Bu yaşlar genel ortalamayı yansıtmaktadır.
Ergenlik döneminde sadece bedensel ve hormonal değişiklikler değil aynı zamanda duygusal değişimler de görülür. Ergenliğe erken giren erkeklerin özgüvenleri yüksek olurken, ergenliğe geç giren kızların özgüvenleri düşüktür. Ayrıca ergenler bu dönemde diğerleri tarafından anlaşılmadığını düşünüp ergen benmerkezciliği geliştirebilir.
Bu dönemde ikincil cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkması uyum sağlama ve bedeni algılama konusunda sorunlara yol açabilmektedir.
Birincil Cinsiyet Özellikleri: Cinsel organlarda gelişme olarak erkeklerde testis gelişimi ve sperm üretimi kazanma, kızlarda ise yumurta, klitoris ve rahimin gelişmesidir. Kızlarda östrojen hormonu salgılanırken, erkeklerde testeron hormonu salgılanır. Bu özellikler 2. Ergenlik Dönemi olan 13-18 yaşları arasında görülür.
İkincil Cinsiyet Özellikleri: Erkeklerde sesin kalınlaşması, omuzların genişlemesi, sivilcelerin çıkması, kızlarda kalçaların genişlemesi, sesin değişmesi, tüylenme, göğüslerin büyümesi olarak tanımlanabilir. Bu özellikler Erinlik Dönemi olan 12-13 yaşları arasında görülür.
Bu durum gelişim içten dışa olur ilkesine bir istisna oluşturur. Önce dış cinsiyet organlarını etkileyen ikincil cinsiyet özellikleri gelişirken daha sonra iç cinsel organları etkileyen birincil cinsiyet özellikleri kazanılır.
Cinsel Olgunlaşma
Erkeklerde erken olgunlaşma gerçekleşirse, arkadaşları tarafından lider olarak seçilir, sosyal ilişkiler konusunda başarılıdır özgüveni yüksektir.
Erkeklerde geç olgunlaşma gerçekleşirse, kendini yetersiz hisseder, yaşıtlarına göre gördüğü ilgi azdır bu nedenle dikkat çekmeye yönelik davranışlar sergiler.
Kızlarda erken olgunlaşma gerçekleşirse, sessizdir, çekingendir, sosyal ilişkilerde başarısızdır ve özgüveni düşüktür.
Kızlarda geç olgunlaşma gerçekleşirse, özgüveni yüksektir ve sosyal uyum becerisi yüksektir.
Ergenlik Dönemi ve Son Çocukluk Dönemi konusu burada sona erdi.
Bir önceki konu olan Bebeklik ve İlk Çocukluk Dönemi için tıklayın.