Milliyetçilik ile ilgili bilgi / yazı. Milliyetçilik nedir? Nasıl doğmuştur? Milliyetçilik fikrinin doğuşu ve dünyadan örnekleri. Atatürk’ün milliyetçilik anlayışı nasıldır?
Bir milletin kendine öz kültürüne, geleneklere bağlı kalıp kendi varlığını her şeyin üstünde tutarak yaşayabileceğine inanan bir siyaset görüşüdür. Buna göre bütün insanlar tek ayrımsız bir topluluk meydana getiremezler. Onun için milletler ayrı ayrı özelliklerini korumalı, bu bakımdan gelişmeye çalışmalıdır.
İnsanların kavim devri yaşadıkları Ortaçağ’da ne milliyet fikri vardı ne de milliyetçilik ülküsü. Toplumlar düzenlenip, dil, inanç ve ülkü birliğine kavuşunca millet haline geçtiler. Milliyetçilik fikri doğdu. Çağımızda da sömürge şeklinde idare edilen bazı milletlerin giriştikleri savaşlar, milliyetçilik fikrine dayanır. Ayrıca özgür ve bağımsız olan bir milletin vatan bütünlüğünü korumak, milleti sıkı bir birlik halinde bulundurmak tasaları da milliyetçilik ülküsü ile sağlanmaktadır.
Fransa’da 1789 İhtilâli‘ni hazırlayan insan hakları, bireysel özgürlükleri üzerindeki düşünceler sonunda milliyetçilik tohumlarının atılmasına yol açmış fikir akımlarıdır. Bir siyasi görüş olarak Fransa’da milliyetçilik fikri 1897 yılındaki Dreyfus olayından sonra ortaya çıktı. Fransız anayurdunun bütünlüğü fikrini Maurice Barrés geliştirdi. Milliyetçilik Tarihi adlı eseriyle de kesinleştirdi.
Bizde milliyetçilik fikri Fransa’dan da öncedir. Daha sonra fikir ve akım olarak XIX. yüzyılın üçüncü çeyreğinde başta Ahmet Vefik Paşa olmak üzere birçok yazar ve sanatçı tarafından benimsenmişti. Bu fikir İttihad-ı Anasır (çeşitli milletlerden gelme unsurları aynı bayrak altında toplama) diye ifadelendirilen Osmanlıcılık düşünüşüne karşıt olarak ileri sürülüyordu. Miliyetçilik daha geniş ifadesini ilkin Turancılık ülküsüyle Ziya Gökalp ve arkadaşlarının eserlerinde buldu. Dil, fikir ve ülkü birliği yönlerinden işlendi. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra siyasi şartlar milliyetçilik fikrinin silahlı bir savunma şeklinde gerçekleşmesine yol açtı. İstilacı kuvvetlere karşı Atatürk’ün önderliği altında millet fiilen ayaklandı. Bağımsızlığı için savaştı. Kurtuluş Savaşı gibi dünya tarihinde az görülmüş bir kahramanlık destanı yaratarak Türkiye Cumhuriyeti’ni kurdu.
Türkiye’nin örnek olduğu bu gerçekçi milliyetçilik akımı birçok Asya, Afrika milletlerine bağımsızlıklarını kurtarmak ya da korumak için büyük cesaret verdi. Her iki Dünya Savaşı’ndan sonra birçok milletler, milliyetçilik düşüncesi ile yaptıkları savaşlar sonunda bağımsızlıklarına kavuştular.
Yalnız gerçekten uzaklaşan, ihtiraslı emellere saplanan milliyetçilik akımları felaketlerle sonuçlanmıştır. Örnek olarak I. Dünya Savaşı’ndan sonra büyük devletlerin zorla kabul ettirdikleri şartlar altında kıskıvrak bağlanan Almanya’da Nasyonal Sosyalist (Nazi) Partisi milliyetçilikte aşırılığa giderek ırkçılık halini alan bir görüşle harekete geçti. Bunun sonucu olarak II. Dünya Savaşı çıktı. Nazi Almanyası mahvoldu. Gene o savaşa İtalya’yı, Japonya’yı sürükleyip yenilmelerine yol açan da aşırı milliyetçilikler olmuştur.
Dar Kapsamlı Milliyetçilik Kavramı
Milliyetçilik, bireylerin bağlı oldukları milletin milli ülkülerini benimsemeleri, sevmeleri ve milletin kalkınmasına hizmet etmeleridir. Milliyetçilik duygusunun bilinçli şekilde ortaya çıkması için, o milletin bir ferdi olmanın bilincinde olmak gerekir. Milliyet ne demektir? Hukuksal açıdan milliyet, bireyi, devletine bağlayan vatandaşlık bağıdır.
Sosyolojik açıdan milliyet ise bir milletin bireylerini birbirine bağlayan, binlikte yaşatan milli bir duygu, milli bir bağdır. Milliyetçilik, hem bir duygu, hem de bir fikirdir. Duygudur, çünkü tarih boyunca bir arada yaşayan bütün bireylerin kalplerinde mensup oldukları millete yönelik sevgi ve bağlılık doğar.
Fikirdir, çünkü, milletin çözülmez bir parçası olduğunu, kendi hayatının onun yaşamına bağlı olduğunu bilir, sahip olduğu maddi ve manevi bütün varlıkların ondan geldiğinin bilincindedir. Milliyetçilik, oldukça geniş bir kavramdır. Yabancı baskısı ve sömürüsünden kurtulmayı, kendi milletini sevip onu yüceltmeyi amaçlar. Milliyetçilik kimi kez, kendi ırkını üstün görüp başka ırkları egemenliği altına almayı istemeye dek aşırıya kaçabilmektedir.
Milliyetçiliğin aşırıya vardırılmış, abartılmış şekli şovenizmdir. Şovenizmde, kişi, kendi milletinin üstünlüğünü ileri sürerken, diğer milletleri küçümser. Şovenizm, kimi zaman kendini yabancı düşmanlığı biçiminde gösterir.
Atatürk’ün Milliyetçilik Anlayışı Nasıldır?
Milliyetçilik; • Bir arada yaşayan insanların bugün ulaşabildiği en yüksek aşama “millet”tir.
- “Milliyetçilik” de bu toplu yaşama biçiminden doğmuştur.
- Bir millete mensup olma olgusu nedeniyle kişi; üyesi bulunduğu milletin yücelmesi, yükselmesi ve ilerlemesi duygu ve düşüncesine sahip olur.
- İşte bu duyguya sahip olma ve bu duyguyu geliştirme “milliyetçilik” kavramıyla belirtilir.
Toplumlarda “milliyetçilik” duygu ve bilincinin açık seçik ortaya çıkışı yeniçağın sonlarında başladı. Fransız ihtilâli ile de bütün dünyaya yayıldı. Osmanlı Devleti’nde “milliyetçilik” düşüncesi tehlikeli görülmüş ve devletin dağılmasına neden olacağı inancıyla milliyetçilik tohumlarının yeşermesi önlenmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti “milliyetçilik” yerine “Osmanlıcılık” ve “ümmetçilik” düşüncesiyle kendine bağlı milletleri bir arada tutmaya çalışmıştır.
Millet’in niteliği üzerinde bilimsel olarak düşünen ilk bilim adamı Ziya Gökalp‘tır. ittihat ve Terakki Partisi, milliyetçiliği tarihimizde ilk kez resmi bir ideoloji haline getirmiştir. Atatürk, çağdaş ve insani ölçüler içinde mükemmel bir milliyetçilik anlayışı oluşturdu.
Atatürk milliyetçiliği insancıldır. Başka uluslara saygı duyar. Din ve ırk esasına dayanmaz.
Milliyetçilik; ulusun tüm bireyleriyle;
- Amaçta, kaderde, kültürde, dilde ulusal bilince varması,
- Tasada, kıvançta, olanakların dağılımında birleşmenin mutluluğuna dayanması,
- Ülke ve ulus bütünlüğü için devletin ve ulusun, geleceği için birlikte çalışması ve eyleme geçmesi,
- Yönetimde, ekonomide, iç ve dış politikada, kültürde, bağımsızlık doğrultusunda gelişmeye çağdaşlaşmaya katkıda bulunabilmesidir.
Ulusal ,birliğin sağlanmasında ekonominin yanı sıra dil ve tarih de kültür varlığını, birliğini oluşturan temel öğelerdir.
Milliyet Nedir? – Sözlük Anlamı
“İnce ve yüksek bir sanat eseri olan saz da milliyetimizin bir hususiyetidir.” – A. Ş. Hisar
2. Bağlı bulunan millet, tabiiyet
“Bu adamın milliyeti nedir?”
“Milliyetçi millî olan her şeye karşı daima hassas bulunan, onu bilen ve koruyan insandır.” – M. Kaplan