Günlük yaşamda birçok kişinin şikayet ettiği ancak nasıl çözeceğini bilemediği bir sıkıntıdır kararsızlık. Aşırı seviyelerde olduğunda hem kişinin kendisini hem de çevresindekileri oldukça bezdirebilir. Kimi zaman kararsızlık büyük meselelerle ilgili ortaya çıkar ve kişi karar verme sürecinde aşırı kaygı yaşar. Kimi zamansa “Bugün ne yemek yesek?” gibi basit bir soru bile kararsızlık yaşanmasına ve gerilime sebep olabilir.
Kararsızlıkla ilgili karşımıza en sık çıkan nedenler aşağıdakilerdir:
- Suçluluk duygusu: Bazen ne istediğinizi bilirsiniz ancak bu durum diğerlerini kıracak diye suçluluk duyarsınız. Bu yüzden de düşüncelerinizi kendinize saklayıp, kararsız davranırsınız.
- Güvensizlik: Özgüven eksikliği de kararsızlığa yol açabilir. Eğer kendi içgüdülerinize, zekanıza ya da zevkinize güvenmiyorsanız karar vermeniz daha zor olur.
- Mükemmeliyetçilik: Kimi insanlar her şeyin ‘doğru’ ve ‘en iyi’ şekilde olmasına kendilerini o kadar adarlar ki, yanlış karar vermek onlar için oldukça korkutucudur. Eğer siz de yanlış ve doğru ayrımının çok net ve keskin olduğu bir ailede büyüdüyseniz, hatalarınız karşısında ciddi yaptırımlar gördüyseniz her şeyin mükemmel olması gerektiğine dair bir inanca sahip olabilirsiniz. Bu inanç sizi birçok konuda ‘en iyi cevabı’ ararken cevapsız bırakır.
- Aşırı korumacı aileler: Eğer sizin adınıza ne giyeceğiniz, nerede okuyacağınız, nerede çalışacağınız dahil birçok kararı veren bir ailede büyüdüyseniz, tek başınıza olmayı ve kendi adınıza kararlar almayı öğrenememiş olabilirsiniz. Bu da günlük hayattaki basit kararlarınızı verirken bile zorlanmanıza yol açabilir.
- Sorumluluk almaktan korkmak: Bazı insanlar için karar verme sürecinin korkutucu olması, sonuçların kötüye gittiği durumda sorumluluğu almak istememelerinden kaynaklanır. Bu kişiler, kendi adlarına başkalarının karar vermesine izin verirler, böylece işler kötüye gittiğinde sorumluluk kendilerine ait olmayacaktır. Eğer siz de kötü sonuçlar karşısında kendinizi suçlamak istemiyorsanız ve sorumluluk almaktan korkuyorsanız kararı başkalarına bırakmanız oldukça olasıdır.
- Aynı anda çok fazla şeyi istemek: Bazen iki seçenek de oldukça cezbedicidir. Hangisine önce odaklanılmalı, hangisi sonraya bırakılmalı diye düşünmeniz sizi kararsızlığa sevk eden neden olabilir.
- Ne istediğini bilmemek: Ne istediğinden bihaber olan insanlar da sıklıkla kararsızlık yaşar. Eğer siz de kendi arzunuzu, isteğinizi dinlemek yerine sadece en mantıklı olanı yapmaya çalışıyorsanız, kararsızlığınız bundan kaynaklanıyor olabilir.
Kendi kararsızlık anlarınıza bakın. Sizin kararsızlığınız nasıl bir kararsızlık? Neyden kaynaklanıyor? Nasıl ilerliyor? Neleri etkiliyor? Ne yaparak kendinizi bu kararsızlık durumundan çıkarıyorsunuz? Ya da çıkaramıyor musunuz? Unutmayın ki kararsız kalmak da bir seçim. Siz her kararsız kaldığınızda aslında yine bir seçim yapmış oluyorsunuz. Bu seçimin sonuçlarıyla yaşamak size nasıl geliyor?
Kaynaklar
İçöz, F. J. (2020). Kendin Olmanın Dayanılmaz Hafifliği: Varoluşçu Psikoterapiden ve Felsefeden Öğrenebilecekleriniz, Doğan Egmont Yayıncılık
Bir önceki yazımız olan Ölüm Korkusu - Yok Olmak mı Yaşanmamışlıklar mı? başlıklı makalemizde ölüm, ölüm anksiyetesi ve ölüm ile baş etmek hakkında bilgiler verilmektedir.