19 Mayıs…
Galata rıhtımından motora bindi, Kız Kulesi açığında demirlemiş olan Bandırma vapuru'na geldi, güverteden belki de son kez baktığı İstanbul'u seyrederken dalgın dalgın sigarasını tüttürüyordu.
Erkanıharbiye binbaşısı Hüsrev Gerede'ye seslendi, İsmail Hakkı kaptana söyle, bana bir dürbün getirsin dedi, dürbün geldi.
Ağır ağır Karadeniz'e açılırlarken dürbünle kuzey ormanlarına baktı, sıhhiye müfettişi tabip binbaşı Refik Saydam'a döndü, memleketi kurtarınca hatırlatın buraya bir köprü diktireyim dedi.
Miralay Kazım Dirik kağıt kalem çıkarmış not alıyordu, memleketi bedavaya kurtarmayalım paşam, müsaade buyurursanız geçiş garantisi de koyalım diye itiraz etti.
Samsun'a çıktılar.
★
Samsun güvenli değildi.
İngiliz kaynıyordu.
Amasya'ya geçti.
Halk arasında saraydüzü denilen kışlaya yerleşti. Gaz lambasının cılız ışığıyla aydınlanan, pencerelerinde perde bile bulunmayan, karyolası bile olmayan, bütün eşyası kanepe, ikili koltuk, eski püskü halı ve masadan ibaret bir odada kalıyordu. Gazyağı bile yoktu, gaz lambasında haşhaş yağı kullanılıyordu.
Türkiye'nin 1/1000 imar planı işte bu mütevazı odada yazıldı.