Yanıklar, yanık yarası iyileşirken komplikasyonları önlemek için uygun tedaviye ihtiyaç duyan ciddi cilt yaralarına neden olabilir. Yanık şiddetliyse, yara iyileşirken bir veya daha fazla yanık kabarcığı yaşayabilirsin. Yara kolayca enfekte olabileceğinden yanık kabarcıklarından her zaman kaçınmalısınız.
Yanıkları tedavi etmek için en iyi yöntemleri bilmek, iyileşme süresini hızlandırmaya yardımcı olacaktır. Yarayı soğuk su altında çalıştırmak veya nemli soğuk kompres uygulamak genellikle hafif ila orta dereceli yanıklar için en iyi ilk yardım tedavileridir. Yanık yarasının ciddiyetine bağlı olarak, yaranın üzerine bir pansuman ve bandaj da koymanız gerekebilir. Bu, özellikle yanık kabarcığı kırılmışsa önemlidir.
Bu makalede, cildinizin düzgün şekilde iyileşmesini sağlamak için yanıkları tedavi etmenin en iyi yollarını öğreneceksiniz. Ayrıca, bir yanık geçirdiyseniz asla yapmamanız gereken şeyleri tartışacağım. Ayrıca neden bir yanık kabarcığı patlatmamanız gerektiğine dair tıbbi nedenleri de öğreneceksiniz.
Yanık Blister nedir?
Yanık kabarcıkları genellikle cildinizde ikinci derece bir yanıktan sonra ortaya çıkar. MedicineNet’ten Dr. Benjamin Wedro, şiddetli yanıklardan kaynaklanan kabarcıklara ağrı, kızarıklık ve iltihaplanma eşlik edeceğini söylüyor. Yanık kabarcıklarının ancak yanık yarası cildi etkilemeye devam ettikçe daha sonra ortaya çıkması da mümkündür. 1
Burns & Trauma dergisine göre yanık kabarcıkları, cildin üst tabakasının (epidermis) tahrip olması nedeniyle oluşur. Cildin yenilenmesine ve yeniden büyümesine yardımcı olmak için yanık blister sıvıları gereklidir. Yanık kabarcıklarını dolduran sıvılar, yara iyileşme sürecinde gerekli olan kırmızı kan hücrelerini ve proteinleri içerir. 2
Yanık çok şiddetli ve derin ise cildin daha derin tabakasında kalıcı hasar olabilir. Bu, yara izine, cilt renginizde değişikliklere ve yanmış bölgeden saç kaybına neden olabilir. Dermatoloji Indian Journal of bazen, hasar yanık yarası iyileştikten sonra yıl görünmeye devam edebilir çok şiddetli yanık nedeniyle bildirildi. 3
Yanık Blister Patlatmalı mısınız?
Çoğu doktor, asla yanık kabarcıklarını kendiniz çıkarmamanız gerektiği konusunda hemfikirdir.
Ulusal Sağlık Hizmeti’nden (NHS) doktorlar, evde bir su toplaması patlamasının ikincil cilt enfeksiyonlarına yol açabileceğini söylüyor. Bu enfeksiyonlar yanık yarasını etkileyebilir ve uygun şekilde tedavi edilmesi daha karmaşık olabilir. Kabarcıklı yanıkları tedavi ederken, kabarcığı patlatmamaya dikkat etmelisiniz. 4
Bu, herhangi bir durumda yanık kabarcıklarının asla patlamaması gerektiği anlamına mı geliyor? NHS, bazı durumlarda tıp uzmanlarının patlamaya meyilli büyük yanık kabarcıklarını boşaltabileceğini söylüyor. Bazı durumlarda, doktorlar blisterin üst tabakasını çıkarabilir. Ancak, kendi kendinize su toplamamalısınız. 4
Her durumda, doktorlar, ikinci veya üçüncü derece yanıklar ciltte su toplamaya neden olduysa, tıbbi yardım almanızı önerir.
Yanık Kabarcığının İyileşmesi Ne Kadar Sürer?
Yanık travmalarıyla ilgili tıp uzmanlarına göre, ikinci derece yanıkların tamamen iyileşmesi yaklaşık 2-3 hafta sürecektir. Bununla birlikte, çoğu yanığın ciddiyetine ve yanıkları ne kadar iyi tedavi edip bakım yaptığınıza bağlıdır.
Örneğin araştırmacılar, kötü bir yanıktan sonraki ilk 3 günde yanık yarasının hala “dinamik durumda” olduğunu söylüyorlar. Bu, yanıkların bu günlerde daha da kötüleşmeye devam edebileceği anlamına gelir. Bu genellikle ertesi gün ortaya çıkan güneş yanığı kabarcıklarında görülen bir durumdur . Doğru tedavi ile yanıkların 10-14 günde iyileşmesi gerekir. 2
Bununla birlikte, Indian Journal of Plastic Surgery , bazı yanık yaralarının tamamen iyileşmesinin birkaç hafta sürebileceğini bildiriyor. 6
Yanık Blister Nasıl Tedavi Edilir
Yanarsanız ve ciltte kabarcıklar oluşursa, kabarcığı kırmamaya çok dikkat etmelisiniz. Bir yanık kabarcıkını tedavi etmek, hassas bir özen ve dikkat gerektirir.
WebMD’den doktorlar, yanık kabarcığını tedavi etmenin ilk adımının, yanığın daha ciddi hale gelmesini önlemek için 15-30 dakika boyunca yanık kabarcığı üzerinde yavaşça soğuk su akıtmak olduğunu söylüyorlar. Buzlu su kullanmaktan kaçınmak da önemlidir çünkü buz, cildin hassas katmanına daha da fazla zarar verebilir. 5
Patlamamış bir yanık kabarcıkını tedavi etmek, enfeksiyonu önlemek için nazikçe temizlemeden başka bir şey gerektirmeyebilir. Kabarcık patlaması ihtimali varsa, doktorlar yaraya steril bir pansuman ve bandaj uygulanmasını önermektedir (enfeksiyonu önlemek için yanığa dokunmadan önce ellerinizi yıkadığınızdan emin olun).
Patladıktan Sonra Yanık Blister’e Ne Koyarsınız?
Bir yanık kabarcığı ortaya çıkarsa ve sıvı dışarı akarsa, mikropları yaradan uzak tutmak için alanı bir pansumanla kapatmak önemlidir.
WebMD’den doktorlar, kırılmış bir yanık kabarcığına temiz bir bandaj uygulamanız gerektiğini söylüyor. Önce antibiyotikli krem sürüp ardından yaranın üzerine temiz bir bandaj koyabilirsiniz. Bandaj her 24 saatte bir değiştirilebilir ve eğer yaraya yapışmışsa, çıkarmadan önce ılık suya batırmalısınız. 5
Maryland Üniversitesi’nden araştırmacılar, kırık yanık kabarcıklarına antibiyotik krem yerine biraz bal uygulayabileceğinizi söylüyor . Balın antibakteriyel özellikleri vardır ve doğal olarak yanık kabarcıklarının enfekte olmasını önlemeye yardımcı olabilir. 7
Yandığında Ne Yapmalı
Birinci, ikinci veya üçüncü derece yanık yaşarsanız, iyileşmeyi hızlandırmak için uygun ilk yardımın uygulanması önemlidir.
Yandığınızda atmanız gereken ilk adım, yaralı cilde soğuk su uygulamaktır. Mayo Clinic’teki doktorlar yanıklar için aşağıdakileri yapmanızı tavsiye ediyor: 8
Etkilenen bölgeyi soğutun . Birinci ve ikinci derece yanıklar için yanmış bölgeyi en az 15 dakika soğuk su altında çalıştırmalısınız. Bu, yanığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olacaktır.
Vücudunuzun soğuk su altına koyamayacağınız daha geniş alanları veya bölümleri için yanığı soğutmak için soğuk, nemli bir havlu kullanabilirsiniz.
Sıkı bir şey çıkarın . İkinci derece yanık, yaralı bölgede şişmeye neden olabilir. Bu nedenle, herhangi bir şişlik oluşmadan önce yüzükleri veya dar giysileri çıkarmalısınız.
Yanığı uygun şekilde tedavi edin . İyileşme sürecini hızlandırmak için yanık yarasına aloe vera jeli veya bal sür. Yarayı doğal antibakteriyel merhemlerle nemli tutmak, enfeksiyonların gelişmesini önleyecek ve iyileşme sürecini hızlandıracaktır. Ardından yapışmaz bir gazlı bez veya pansuman uygulayın.
Alanı yükseltin . Ağrılı daha büyük yanıklar için, uzvunuzu veya vücudunuzun bir bölümünü mümkün olduğunca yüksekte tutmaya çalışın.
Üçüncü derece yanıklar acil tıbbi müdahale gerektirir. Üçüncü derece yanık veya tam kalınlıkta bir yanık, cilt beyaz veya yanmış gibi görünecektir. Cildinizdeki sinir uçları hasar görmüşse yara da ağrısız olabilir.
Bir Yanık Nasıl Önlenir
Yaşadığınız yanık türüne bağlı olarak, yaranın iyileşmesi birkaç hafta sürebilir. Bu süre zarfında yanığa nasıl bakılacağını bilmek ve yara izi ve enfeksiyon riskini azaltmak önemlidir. American Family Physician dergisine göre , şu yöntemleri izleyerek yanıklara özen göstermelisiniz: 9
- Yanığı tutmadan önce daima ellerinizi yıkayın.
- Antibakteriyel bir merhem (balın neden antibakteriyel bir ajan olarak kullanılabileceğini aşağıya bakın) ve ince, yapışmaz bir gazlı bez uygulayın.
- Sargıyı her gün değiştirin ve merhem sürün.
- Pansumanı değiştirdiğinizde, cilt enfeksiyonu belirtilerini kontrol edin.
- Artmış kızarıklık, akıntı veya yaranın daha ağrılı olduğunu fark ederseniz, doktorunuzu ziyaret etmelisiniz.
- İyileşirken yarayı kaşımaktan kaçının.
Ne Yazmalı
Yara iyileşme sürecini hızlandırmaya yardımcı olmak için yanık ve yanık kabarcığına neler koyabileceğinizi daha ayrıntılı olarak inceleyelim.
Nemli havlu
Nemli havlular, yanığın üzerine soğuk su akıtmak mümkün olmadığında yanık yarasını serin tutmaya yardımcı olabilir. Aslında, Amerikan Aile Hekimleri Akademisi’nden doktorlar, yaralanmadan sonraki ilk birkaç gün yanıkların üzerine temiz ıslak bez koyabileceğinizi söylüyor. 9
Bal
Bal, iyileşmeyi hızlandırmak için yanmış bir cilde sürebileceğiniz veya kabarcığı yakabileceğiniz etkili bir doğal merhemdir .
Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery’ye göre topikal bal uygulaması yaraların daha hızlı iyileşmesine yardımcı olabilir. Araştırmacılar, balın yaralarda gelişen enfeksiyonları önlemeye yardımcı olan birçok antibakteriyel ve antiseptik özellik içerdiğini keşfettiler . Bir yanık yarasını sarmak için bal kullanıldığında, yaranın bazı popüler antibakteriyel kremlere göre daha çabuk steril hale geldiği bulundu. 10
Yanık yarasını iyileştirmek için bal uygularken, ilacı nazikçe uygulamak için temiz bir pamuklu çubuk kullanmak önemlidir. Yeniden uygularken balın içine kullanılmış bir pamuklu çubuk koymaktan da kaçınmalısınız.
Balı güneş yanığı olan dudaklar için doğal bir çare olarak da kullanabilirsiniz .
Aloe vera jeli
Cildin görünümünü iyileştirmeye, iyileşmeyi hızlandırmaya ve yara izlerinin oluşmasını önlemeye yardımcı olmak için aloe vera jelini doğrudan hafif ila şiddetli yanıklarda kullanabilirsiniz .
Aloe veranın iyileştirici özellikleri üzerine yapılan araştırmalar, aloe veranın yanıklar için neden iyi bir doğal çare olduğunu buldu. Dermatoloji Indian Journal of bildirdi aloe vera enzimler, vitaminler içerir ve mineraller cildi besler . Aloe vera ayrıca antioksidanlar içerir ve antibakteriyeldir. Aloe vera ayrıca ciltteki kolajen üretimini geliştirerek yanık yarasının iyileşmesini hızlandırır. 11
Phytomedicine dergisine göre , aloe vera birinci, ikinci ve üçüncü derece yanıklarda ilk yardım tedavisi olarak kullanılabilir. Aloe verayı yanığa uygulamak, iltihabı azaltmaya ve daha fazla cilt hasarını önlemeye yardımcı oldu. Araştırmacılar, aloe veranın yanık tedavisi için etkili bir doğal çare olduğu sonucuna vardı. 12
Gümüş sülfadiazin (SSD)
Gümüş sülfadiazin, genellikle doktorlar tarafından büyük yanıklara uygulanması için önerilen antibakteriyel bir farmasötik kremdir.
Drugs.com’a göre, gümüş sülfadiazin, ciddi veya şiddetli yanıklarda cilt enfeksiyonlarını tedavi etmek veya önlemek için kullanılır. Tedavisi zor bir cilt enfeksiyonunuz varsa, gümüş sülfadiazin enfeksiyonu daha hızlı temizlemeye yardımcı olabilir. Ancak böbrek fonksiyonunu etkileyebilecek bazı yan etkileri vardır ve doğum tarihine yaklaşan hamile anneler tarafından kullanılmamalıdır. 13
Örneğin, Indian Journal of Plastic Surgery , SSD’nin cilt enfeksiyonlarının tedavisinde mükemmel bir antibakteriyel etkiye sahip olduğunu bildirdi. Çalışmalarında baldan üstündü. 14 Bununla birlikte, daha önce de belirtildiği gibi, diğer çalışmalar balın gümüş sülfadiazinden daha üstün ve daha etkili olabileceğini göstermiştir. 10
Yanıklardan Nasıl Korunur?
Yanık iyileşmesi için doğru tedaviyle bile, yanık kabarcıklarını önlemek her zaman mümkün değildir. Hasarlı epidermisin iyileşmesine yardımcı olmak için yanmış cilt kabarcıkları oluşur. Sıvı ile dolu ince deri tabakası aslında iyileşme süreci için çok önemlidir.
Patient.info’dan Dr. Roger Henderson, yanık boyutu çok derin olmadığında kısmi kalınlıktaki yanıkların (ikinci derece yanıklar) kabarcıklar oluşturduğunu söylüyor. 15
Bir Yanığı Yağlamalı mısınız?
Hayır. İyileşme sürecini engelleyebileceğinden yanıkların üzerine asla gres veya tereyağı sürmemelisiniz.
Rochester Üniversitesi Tıp Merkezi’nden araştırmacılar, yanığa gres sürmenin yaygın bir ilk yardım hatası olduğunu söylüyor. Yanıkta yağlı olan herhangi bir şey iyileşmeyi geciktirir. 16
Bunun yerine, yara iyileşme sürecini hızlandırmak için yanığa bal veya aloe vera sürmelisin.
Neosporin’i Yakmak Tamam mı?
Neosporin, yanık enfeksiyonlarını tedavi etmek ve bunların oluşmasını önlemek için kullanılan bir başka popüler topikal kremdir. Bir araştırmaya göre, Neosporin yanık tedavilerinde kullanıldığında iyi bir antibakteriyel etkiye sahip değildi. 14
Bir çalışma, Neosporin tozunun yara iyileşmesini hızlandırabileceğini gösterdi. International Surgery dergisi , povidon-iyot ve Neosporin tozunun bir kombinasyonunun yara iyileşmesini iyileştirmeye yardımcı olabileceğini bildirdi. Ancak bu, uzman bir doktor tarafından yapılmalıdır. 17
Burns – Ne Zaman Doktor Görmeli
Uygun bakım ve ev ilaçlarını kullanarak, birinci derece yanıkları ve çoğu ikinci derece yanıkları başarıyla tedavi edebilirsiniz. Bununla birlikte, bazı durumlarda, ciddi yanıklara maruz kalırsanız veya yanık kabarcıklar veya enfeksiyon belirtileri fark ederseniz, derhal tıbbi yardım almalısınız.
Ulusal Sağlık Hizmetinden doktorlar, tıbbi müdahale gerektiren yanıkların aşağıdakiler olduğunu söylüyor: 4
- Vücudunuzun bir bölgesini elinizden daha geniş kaplayan yanıklar.
- Cildinizde beyaz lekeler veya yanıklar bırakan her türlü yanık.
- Elektrik veya kimyasal dökülmelerin neden olduğu herhangi bir yanık.
Aşağıdakilere ek olarak, kabarmış yanıkları, yaradan sızan iltihap gibi enfeksiyon belirtileri gösteren veya doğal veya farmasötik ilaçlarla iyileşmeyen bir yarayı tedavi etmek için tıbbi tavsiye almalısınız.
Diğer ilgili makalelerimi okuyun:
- Etkili Ev Yapımı Küçük Yanık Tedavileri
- Güneş Yanığının İyileşmesi Ne Kadar Sürer?
- Cildinizde Petrol Jeli Kullanmayı Neden Bırakmalısınız?