Radyoloji
Radyoloji, hastalıkları teşhis etmek için vücudun içi yapısının görüntülerinin yorumlandığı tıbbi bir uzmanlık alanıdır. Hastalığın tanı ve tedavisi amacıyla radyasyon, yüksek frekanslı ses dalgaları veya çok güçlü manyetik alanlar kullanılarak vücudun iç yapısına ait görüntüler elde edilmektedir.
Hastalıkların tanısının doğru şekilde konularak başarılı bir tedavi süreci yürütülmesinde radyolojik tetkikler anahtar rol oynamaktadır. Gelişen teknoloji ile birlikte tüm vücut sistemleri farklı görüntüleme tetkikleri ile incelenebilmekte ve hassas değerlendirmeler sayesinde hastalıklarla mücadelede başarılı sonuçlar elde edilmektedir.
PARKHAYAT Hastaneleri'nde, Radyoloji Bölümü ileri teknoloji ürünü cihazlar ve uzman kadrosu ile dünya standartlarında hizmet vermektedir. Tamamen dijital teknoloji ile çalışan sistemlerden elde edilen görüntüler, yine dijital ortamda arşivlenmektedir. Radyoloji bölümlerimizde düşük doz ve yüksek çekim kalitesi ile öne çıkan cihazlar kullanılmaktadır. Aynı zamanda tüm görüntüleme işlemlerinde hasta konforu ön plandadır. Çocuk dostu doz uygulamaları sayesinde de bebek ve çocuk hastaların görüntüleme tetkikleri güvenle yapılmaktadır.
Radyoloji bölümümüzde buluna cihazlar;
PACS (Görüntü arşivleme ve iletişim sistemi)
PACS sistemi, radyoloji bölümünde elde edilen tüm görüntüleri arşivleyecek şekilde düzenlenmiştir. PACS sayesinde hastanelerimiz filmsiz hastane özelliği taşımaktadır. Elde edilen görüntülere hastanemizin tüm birimlerince ulaşabilmektedir.
BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ:
Dairesel bir cihaz ve hastanın yatacağı bir masadan oluşmaktadır. Tomografi cihazının dairesel açıklığının etrafında dönen motorlu bir röntgen kaynağı görüntülemeyi sağlamaktadır. Bilgisayarlı Tomografi işlemi sırasında vücudun farklı açılarından röntgen ışınları sayesinde alınan görüntüler organ, kemik veya diğer dokuları ince bir kesit olarak gösterir. Alınan kesitler bilgisayar tarafından birleştirilerek 3 boyutlu bir görüntü oluşturulmaktadır. Radyoloji doktoru oluşturulan 3 boyutlu görüntü üzerinde inceleme yapılabileceği gibi elde edilen her kesit de tek başına değerlendirebilir.
Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?
İlaçlı Tomografi Nasıl Çekilir?
İlaçlı Tomografinin Yan Etkileri Nelerdir?
Bilgisayarlı Tomografi işleminde ağız veya damar yoluyla kullanılan ilaçların alerjik etkileri genellikle hayati tehlikelere yol açmamaktadır. Deniz ürünleri ve iyot kontrastına alerjisi olanlarda yan etkiler görülebilmektedir. Nadir olmakla birlikte hastaya verilen kontrast madde alerjik reaksiyonlara yol açabileceği için daha öncesinden alerji ile ilgili inceleme yapılması gerekmektedir.
Genellikle;
Nadir olarak;
Bilgisayarlı Tomografinin Zararları veya Riskleri Nelerdir?
Bilgisayarla Tomografi kullanımında hastaların en çok merak ettiği konuların başında alınan radyasyon miktarının bir soruna yol açıp açmadığıdır.
Bilgisayarlı Tomografi kanama, kan pıhtıları veya kanser gibi hayati tehlike yaratabilecek durumlarında teşhisinde hayat kurtarıcıdır. Ancak bilgisayarlı tomografi görüntüleme sırasında x ışınları kullanır ve tüm ışınları iyonlaştırıcı radyasyon üretmektedir.
Bilgisayarlı Tomografi daha detaylı görüntüleme elde ettiği için radyasyon miktarı röntgen sırasında alının radyasyondan daha fazladır.
Bilgisayarlı Tomografi taramalarında kullanılan düşük radyasyon dozlarının uzun vadeli zararları çok düşüktür. Ayrıca gelişen teknoloji ile birlikte çok daha hızlı ve düşük doz radyasyon ile saniyeler içinde neredeyse tüm vücut taranabilmektedir. Genellikle herhangi bir kişinin tipik bir Bilgisayarlı Tomografi işleminden ölümcül bir kanser gelişmesi riskinin 2000'de 1 olduğu düşünülmektedir.
Bilgisayarlı Tomografi Hamilelere Zarar Verir mi?
Tomografi işleminden önce hastanın radyoloji doktoruna hamile olup olmadığını veya hamilelikle ilgili şüphelerini söylemesi gerekir. Bilgisayarlı Tomografi sırasında görüntülenen vücut bölgesi karın veya pelvis bölgesi değilse uygulanan radyasyonun anne karnındaki bebek için bir risk oluşturmamaktadır. Pelvis veya karın bölgesinin görüntülenmesi gereken durumlarda doktorunuz MR veya ultrason gibi seçenekleri değerlendirebilir.
Çocuk ve Bebeklere Nasıl Tomografi Çekilir?
Küçük çocuklar veya bebeklerde Bilgisayarlı Tomografi çekimlerinde sakinleştirici ilaç kullanılabilir. Bilgisayarlı Tomografi çekimlerinde elde edilecek görüntünün netliği için hareketsiz durmak gerekmektedir. Çocuk ve bebeklerde bunun sağlanması zor olduğu için sakinleştirici ilaç kullanılması gerekebilmektedir.
Bilgisayarlı Tomografi Ağrılı Bir İşlem midir?
Bilgisayarlı Tomografi tamamen ağrısız bir görüntüleme işlemidir. Tomografi çekimi sırasında hareketsiz durmak veya nefesi bir süre tutmak rahatsızlık hissi yaratabilir. İlaçlı tomografi çekimlerinde de kullanılan kontrast maddenin yan etkileri görülebilir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve Manyetik Rezonans (MR) Arasındaki Fark Nedir?
Tomografi görüntüleme tekniğinde x ışınlarını yani radyasyonu kullanırken, Manyetik Rezonans (MR) görüntülemede manyetik alanlı radyo dalgalarını kullanır.
Manyetik Rezonans (MR) daha çok beyin omurilik hastalıkları, sporcu yaralanmaları, kas iskelet sistemi, nörolojik hastalıkları gibi rahatsızlıkların teşhisinde ön plana çıkmaktadır. Tomografi ise
DOZE WATCH -ZEN ODASI
Günümüzde çok kesitli BT sistemlerinin gelişmesi sayesinde birçok ileri düzey radyolojik inceleme kolaylıkla yapılabiliyor ancak yapılan bütün incelemelerde hastaya verilen x-ışını yani radyasyon, dolayısıyla verilen doz hasta sağlığı açısından çok önemlidir. Bu sebeple üretici firmalar BT sistemlerinin verilecek dozu otomatik olarak ayarlaması için gereken yazılımları geliştirmiş hatta bununla da yetinmeyerek rekonstrüksiyon (yeniden yapım) yöntemlerini geliştirerek hasta dozunu düşürmek için büyük adımlar atmışlardır.
Doz takip ve raporlama çözümü olan Dose Watch teknolojisi hastaların aldığı dozları mümkün olan en düşük seviyeye düşürmeye yardımcı olmaktadır. Bu teknoloji radyasyon dozunda değişkenlikleri saptayarak BT çekim protokollerini standardize (ölçülü durum) ve optimize etmekte kullanılmaktadır.
Doz takip sistemleri, gerçekleştirilen incelemeler konusunda cihaz, teknisyen ve çekim protokollerinin bilgisayarlı istatistiksel analizine imkan sağlamaktadır. Doz optimizasyonu ve Dose Watch teknolojisinin bir diğer faydası radyoloji teknisyenleri ve hekimlerde kalite konusunda üst düzeyde farkındalık oluşturması ve tıbbi personelin arasındaki olumlu yarışma ve takımdaşlık ruhunun üst düzeye çıkartılmasıdır.
Dünyanın her yerinde gereksiz veya hatalı çekimler, aşırı doz uygulamaları, pediatrik hastalara yetişkin dozu uygulanması, hastaların boy/kilo/yaşlarına dikkat edilmemesi gibi medikal görüntülemede hatalı uygulamalar olmaktadır. Bahsedilen hatalı uygulamaların önlenmesi için doz yönetimi şarttır.
Görüntüleme yapan tüm sağlık kurumlarının üst düzey kalitede klinik hizmet sunmak için hastalara verdiği radyasyon dozunu takip etme ve yönetme sorumluluğu bulunmaktadır.
Etkili bir doz yönetimi ise ancak uygun teknoloji, ekip, süreç ve uzmanlığın birleşimi ile mümkündür. Zen Odası, içerdiği çözümler sayesinde doz yönetimi, operasyonel verimlilik, hasta memnuniyeti alanlarında fayda sağlamaktadır.
MR (MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME) NEDİR?
Manyetik Rezonans Görüntüleme büyük mıknatıslarla oluşturulan güçlü manyetik alan içinde radyo dalgaları kullanılarak belirli anatomik yapıları, diğer yapılardan net olarak ayırt etmek, sağlıklı ve hastalıklı dokular arasındaki farklılıkları saptamak ve tanımlamak için kullanılan bir tıbbi tekniktir.
MR Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
MR vücudun değişik bölgeleri için değişik amaçlarla uygulanabilir. Özellikle vücudun kemiksiz kısımları veya yumuşak dokularını görüntülemek için MR daha uygundur. Migren, baş ağrıları, nörolojik rahatsızlıklar, beyin tümöründen şüphelenilen hastalar, epileptik nöbet geçiren hastalar, göz, kulak, çene eklemi problemi olan hastalar, omurga problemi, disk kaymaları ve disk fıtıkları, omuz, diz gibi eklemler ve bağların değerlendirilmesinde, spor yaralanmaları, kalp hastalıkları, göğüs ve karın iç organ rahatsızlıkları, kemik yapı rahatsızlıklarında MR ile değerlendirme yapılabilir.
Vücudun her bölgesi için yeterli ve özel programlarla donanmış MR cihazıyla;
MR Nasıl Çekilir?
MR kimlerde kullanılamaz?
Manyetik Rezonans görüntüleme yöntemi iyonlaştırıcı radyasyon yaymaz güçlü bir manyetik alan kullanır. Görüntüleme işleminin yapıldığı odada metal eşyalar bulunmamalıdır. Bu yüzden; metal kalp pili, vagus sinir stimülatörleri, implante edilebilir kardiyoverter-defibrilatörler, insülin pompası kullananlar, koklear implantlar, derin beyin stimülatörleri bulunan kişilerin bu durumu bildirmeleri gerekmektedir. Bunun yanında bazı dövmeler mürekkepleri de metal tozu içerebilir.
Hamileler MR çektirebilir mi?
MR yan etkisi bulunmayan bir görüntüleme yöntemidir. Bu özelliğiyle de çok küçük bebeklerde ve hamilelerde bile tanısal amaçla güvenle kullanılabilen bir yöntemdir. Yine de gebeliğin ilk 3 ayında çok gerekli değilse kullanılmamasına özen gösterilmelidir. Yapılan bilimsel çalışmalar MR işleminin gebelik sürecinde en güvenli görüntüleme yöntemlerinden birisi olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bazı MR çekimlerinde hastaya damar yoluyla Gadalinyum adı verilen kontrast madde kullanılmaktadır. Kontrast madde kullanılarak gerçekleştirilen MR görüntülemeleri hamilelik sürecinde tavsiye edilmemektedir.
DİJİTAL MAMOGRAFİ:
Meme görüntülemesinde yeni bir teknoloji olan Dijital Mamografi, artık meme hastalıklarının teşhisinde ve meme kanseri taramasında temel tanı yöntemi olmuştur. Klasik mamografiden farklı olarak, elektronik algılayıcılar kullanarak dijital ortamda görüntüler elde edilir. Daha sonra bu görüntüler yüksek çözünürlüklü özel monitörlere sahip programlı iş istasyonunda değerlendirilmektedir. Bu iş istasyonunda, büyütme, ölçüm ve kullanılan X-ışının dozuna bağlı olmadan kontrast ayarı gibi bir çok işlem yapılmaktadır.
Tarama Mamografisi neden önemlidir?
Meme kanseri kadınlarda ölüm oranı en yüksek kanser türüdür. Kadınların 70 yaşına kadar %13’ünde meme kanseri gelişme riski vardır. Kanserin kitle haline gelmesi birkaç yıl veya daha uzun sürebilir. Tümör erken dönemde herhangi bir şikayete neden olmayabilir. Eğer bu aşamada yakalanırsa tedavi şansı çok yüksektir. Tarama mamografisinin amacı, kitlenin hastanın veya muayene eden doktorun eline gelecek boyuta ulaşmadan yakalanmasıdır. Tarama mamografisinin düzenli olarak yapıldığı ülkelerde meme kanserine bağlı ölümlerde % 30 oranında azalma görülmektedir.
Bir kadın kaç yaşında ve ne sıklıkla mamografi çektirmelidir?
40 yaşından sonra her kadın yılda bir kez mamografi çektirmelidir. Daha genç yaşlarda tarama ise klinik muayene ile gerek görüldüğünde yapılabilir. Yüksek risk grubundaki genç kadınlar da aile ve yakın akrabalarda meme kanseri varsa mamografi ile tarama aile ve yakının kanser tanısı aldığı yaşın 10 yıl öncesinden başlamalıdır. Ailevi risk taşıyanlarda 30 yaşından itibaren mamografi çekilmeli, buna ek olarak ultrason ve MR inceleme de yapılmalıdır.
Mamografi çekimi öncesi nasıl bir hazırlık gerekir?
Herhangi bir ön hazırlık gerekmez. Mamografi çekimi için ideal zaman adet dönemi bittikten sonraki ilk hafta olmakla birlikte diğer günlerde de çekilebilir. İncelemenin yapılacağı gün deodorant veya pudra kullanılmamalıdır. Hasta gelirken, varsa eski mamografilerini mutlaka yanında getirmelidir. Eski ve yeni filmler arasında meme dokusundaki küçük bir değişiklik kanser belirtisi olabilir. Eski filmlerde de aynı şekilde var olduğu düşünülen bir lezyonun iyi huylu olduğu söylenebilir. Böylelikle hasta gereksiz bir biyopsiden kurtulmuş olur.
Mamografi çekimi nasıl yapılır?
Mamografi çekiminde meme 2 plastik tabaka arasında sıkıştırılarak genellikle 2 farklı pozisyonda görüntü elde edilir. Sıkıştırmanın nedeni hastanın hareketini azaltmak, daha keskin görüntü oluşturabilmek ve düşük doz radyasyon kullanabilmektir. İnceleme sırasında uygulanan baskı nedeni ile memelerde ağrı hissedilebilir. Kısa sürede ağrı kendiliğinden geçecektir. Çekim mamografi teknisyenleri tarafından gerçekleştirilir. Çekim odasında teknisyen ve hastadan başka kimse bulunmaz. Hastanemizde işlem bayan teknisyenler tarafından yapılmaktadır.
Mamografi sırasında alınan radyasyonun riski var mıdır?
Meme kanserinin sıklığı ve erken tanının önemi düşünüldüğünde radyasyonun riski önemsiz kalmaktadır. Alınan doz çok düşük olup kanıtlanmış herhangi bir zararı yoktur. Bu çekim sırasında alınan ortalama doz, 0.7mSv olup bu doz normal günlük hayatta 3 ay içerisinde çevreden de alınmaktadır.
Mamografi ile bütün meme kanserleri saptanabilir mi?
Dijital mamografi meme kanserinin teşhisinde en başarılı yöntemdir. Ancak kitlelerin bir kısmı mamografi ile görülememektedir. Özellikle meme dokusu yoğun olanlarda küçük kitleleri görmek zordur. Bu tip meme yapısı olan kadınlarda mamografi ile birlikte ultrasonografi, gerekirse MR da yapılması önerilmektedir.
Ultrasonografi ve doppler ultrasonografi incelemeleri :
Gelişmiş ultrasonografi cihazlarının sahip olduğu yüksek çözünürlük, görüntü kalitesinin mükemmeliyeti tanısal kolaylık sağlamaktadır. Radyoloji Bölümü’ndeki ultrasonografi cihazlarıyla, özel olarak hazırlanmış odalarda tüm ultrasonografi incelemeleri ve ultrasonografi eşliğinde lezyon işaretlemesi, biyopsi, apse veya kist drenajı gibi girişimsel yöntemler uygulanmaktadır. Ultrasonografi cihazlarıyla, probe (başlık) çeşitliliği tüm doku tiplerine uygun şekilde seçilmiştir. Özel probelarla meme, tiroit, kas iskelet gibi yüzeysel dokular net olarak değerlendirilebilmektedir. Alt batın incelemesi için mesanenin dolu olması gerekmektedir. Bu durum, hem mesanenin değerlendirilmesini sağlar, hem de bağırsak gazlarını deplase ederek kadın organlarını ve prostatın net olarak değerlendirilmesini sağlar. Ultrasonografinin bilinen hiçbir yan etkisi yoktur.
KEMİK YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ
Kemik Yoğunluğu Ölçümü hakkında bilgiler kemik yoğunluğu yaş, cinsiyet ve vücut ağırlığına göre değişir. Osteoporoz özellikle belli bir yaş grubunda sağlığı tehdit eden önemli bir sorundur ve kemiğin yoğunluğunun bilinmesi, istenmeyen sonuçlardan kaçınmanın ve tedbir almanın en iyi yoludur. Bu amaçla çift enerjili röntgen tekniği ya da x ışını absorbsiyometri diye adlandırılan bir teknik kullanılır. Sonuçlar radyologlar tarafından normal değerler ile kıyaslanır. Bu işlem sırasında çok az miktarda radyasyon kullanılır. Kemik dansitometri kemik mineral yoğunluğunu değerlendirmede standart bir yöntemdir.
Kemik yoğunluğu ölçümü neden yapılır?
Kadınlarda, 40 yaşından sonra kemik kütlesinde kayıp başlamaktadır, bu durum menapoz ile hızlanmaktadır. Kadınlarda menapozun ilk on yılı içinde kemik kütlesinin ort % 15; erkeklerde ise tüm yaşam boyunca % 20 - 30 kaybolmaktadır. Kemik kütlesindeki kayıp oranı arttıkça, kırık riski artmaktadır. Kemik yoğunluğu ölçümü ile hem osteoporoz ve kırık riski hesaplanabilmekte hem de tedavi sonrası takip yapılabilmektedir.
Menopozdan sonra kadınları en çok etkileyen olaylardan biri olan Osteoporoz, kemiklerin kalsiyum içeriğinin kaybı sonucu kemiğin incelmesiyle kırık riskinin artmasıdır.
Kemik dansitometri sıklıkla osteoporozun tanısında kullanılır. Elbette bu durum erkeklerde de olabilir. Eğer kemik yoğunluğunuz düşük çıkarsa, siz ve doktorunuz kırık oluşmadan önce nasıl bir tedbir alacağınız ya da tedavi göreceğiniz konusunda planlama yapmalısınız.
Kemik dansitometri, kemik kaybına neden olan diğer olayların gösterilmesi yanı sıra uygulanan tedavinizin etkinliğinin değerlendirilmesinde de kullanılır.
Eğer aşağıdaki durumlardan biri söz konusuysa kemik yoğunluğu ölçümü yaptırmanızı özellikle öneririz:
DİJİTAL RÖNTGEN NEDİR?
X ışınları aracılığıyla vücudun belirli bölgelerinin görüntülenmesi yöntemine dijital röntgen çekimi denir. Elde edilen görüntülerin bilgisayar ortamına aktarıldığı bu yöntem hem kontrastlı hem de kontrastsız olarak uygulanabilmektedir. Uygulama alanının çeşidine göre hazırlık evresi farklılık gösterebilmektedir. Hastalığın teşhisinde yardımcı bir görüntüleme yöntemi olan dijital röntgenin hasta sağlığı açısından pek çok avantajı bulunmaktadır.
Dijital Röntgenin Avantajları
Radyolojideki ilk görüntüleme yöntemi olan dijital röntgenin geniş bir kullanım alanı bulunmaktadır. Akciğer, kemik, omurga ve eklem yapıları, böbrekler, yemek borusu, ince ve kalın bağırsak, idrar yolları, mide gibi vücudun hemen hemen her bölgesinde tercih edilebilmektedir. Özellikle dijital röntgen nedir sorusunun yanıtı olarak bahsedilecek önem sıralamasında aşağıdaki maddeler yer almaktadır;
Panoramik röntgen;
Tüm dişlerin, çenelerin, dişler ve çenelerdeki bir çok problemin tek bir filmde görülmesini sağlayan röntgen filmidir.
Panaromik röntgen neden gereklidir?
Panoramik röntgen filmleri, tedavi planlamasının daha hızlı ve eksiksiz biçimde yapılmasına yardımcı röntgen filmleridir.
Panoramik röntgene, çene ve dişlerde gözle görülemeyen kist, çürük ve tümör gibi oluşumların teşhisinde ihtiyaç duyulur.
Çene ve dişlerle ilgili cerrahi müdahalelerden önce hekimin görmesi gereken bir röntgendir. Çünkü bu röntgenler tedavi yapılacak alanı geniş bir biçimde gösterir ve operasyonun başarısını arttırır.
Panaromik röntgen neden tercih edilir?
Panaromik röntgen çenelerdeki kist, diş çürüğü ve tümör oluşumlarıyla ilgili erken teşhis imkanı sağlar. Tüm dişlerin görüntüsü tek bir röntgen filmi üzerinde görülebilir.