Kölelik, zulüm, eziyet, çile… Bu dünyada bunlardan kaçış yok. İllaki istemediğimiz şeyler olacak ve istediğimiz pekçok şey de olmayacak. Altın soru şu: Bu gerçeklerin karşısında ne yapmalıyız?
Hayaller yokoldu! Güzellikler kayboldu! Şeker kamışları ve pamuk da toplanmayı bekliyor. Ama şu var ki beyaz adam da etten kemikten. Huzura ulaşmışsa zaten bizim ondan gidip ders almamız gerekir. Ama beyaz adam mutsuzsa ve zenci huzura kavuşmuşsa o zaman beyaz adamın zencinin kapısını çalmayacağının garantisi var mıdır? Tom amcanın kulübesi geçmişte kaldı belki; ama paralellik kurulabilecek pekçok şey günümüzde mevcuttur ve insanoğlunun yokolduğu güne kadar da mevcut olmaya devam edecektir. Zaten hayalleri ve güzellikleri de kendimizi iyi, mutlu, huzurlu hissetmek için istemiyor muyuz? Güç de, şehvet de, şöhret de başka ne için olabilir ki? Ama bize akıl verenlerin aklı ne kadar; hiç bunu düşündünüz mü? Onlar kendilerini de, bizi de bir uçuruma sürüklüyor olmasın sakın? Nerden belli böyle olmadığı? Etrafta pekçok insan ve pekçok öğüt var ama sorgulanmadıkça iyi yada kötü, doğru yada yanlış, uygun yada değil; olup olmadığını nerden bilebiliriz?
Günler zor geçiyor. Hayat zor ve acılıdır. Pekçokları pekçok öneride bulunmuştur. Ama bu önerileri kim sorgulamıştır ki? Ya Buddha yanılıyorsa? Ya Lao Tzu yanılıyorsa? Belki de böyle değildir ama bunu nerden bilebiliriz ki sorgulamazsak. Ama bir hakikatin olduğu belli. Acı ve kederin varlığı da belli. Bundan sonrası sorgulama. Ama insan aklı ve belleği bir yere kadardır. Öğretiler bir yere kadar, mantık bir yere kadar… Henri Bergson sezgi diyor. Thomas Aquinas vahiy diyor. Başkası başka birşey diyor. Aynı şeyden bahsetmediklerini nerden biliyorsunuz? Birde günümüzün moda konusu bilinçaltı var tabii. Gerçi şu da var ki sonsuz huzura, iki cihan saadetine ulaştıran yol çok çetindir. Belki normal hayatını yaşasa insan bu kadar çile çekmez. Fakat gene de birileri o yoldan girer. Büyük çoğunlukla da başka şansı olmadığı için. Güçlünün zayıfı ezdiği bir dünyada yaşıyoruz. Survival of the fittest! İnsani değerler için yer yok bu dünyada. Sigaradan da başka dost yok bu dünyada. Bu dünyanın sırrı çetin bir sorudur ve cevaba götüren yol da çetindir.
Çok çeşitli yollar vardır. Mizaca en uygun olan seçilmeli. Aslında ezoterizm bordo bereli eğitiminin zihinsel kısmından çok da farklı değildir. Uçtu kaçtılarla bayağı bir ilginç şekilde sunuluyor ama hiç de böyle değildir. İlk inisiyeler dünyanın acı keder ve sıkıntılarından kurtulmak isteyen insanlardı; bir şekilde kafalarını çalıştırdılar ve bazı cevaplara ulaştılar. Sonra başkalarına aktardılar. Bilim, büyü, felsefe ve din böyle çıkmıştır.
Dünyanın zorluklarına ve acılarına herkes başka bir şekilde cevap veriyor. Doğru ve gerçek kavramları sadece çok az insan için önemli. Fakat şu çok önemlidir: İstisnasız herşey sorgulanmalı!