Bu belge baraj ve göletlerin çevresel etkileri konusunda temel seviyede bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) alanında fikir sahibi olmak isteyenler ve planlanan yatırımların temel çevresel etkileri hakkında bilgilenmek isteyen halk, yatırımcı ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlar ile onların temsilcileri bu belgenin hedef kitlesidir.
Bu belgeye konu olan tesisler ÇED Yönetmeliği’nin;
Ek-I listesinin 14. Maddesinde “Göl hacmi 10 milyon m3 ve üzeri olan baraj veya göletler”
ve,
Ek-II listesinin 46. Maddesinde “Göl hacmi 5 milyon m3 ve üzeri olan baraj ve göletler”
kapsamında yer almaktadır.
II.Sektörün kısa tanımı
Baraj, suyun çeşitli amaçlarla tutulması için membada bir rezervuar oluşturmak üzere nehir boyunca inşa edilmiş su geçirmez malzemeden yapılmış hidrolik bir yapıdır. Barajların hizmet amaçları arasında, sulama, hidroelektrik, su temini, taşkın kontrolü, su taşımacılığı, balıkçılık ve rekreasyon bulunmaktadır. Barajlar işlevlerine göre aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır:
Depolama barajları: Yağmur mevsiminde nehir debisi yüksekken su depolamak üzere inşa edilmektedirler. Çoğu barajda, ilkbahar yağmur suları daha sonra kurak yaz aylarında kullanmak üzere biriktirilmektedir. Aynı zamanda biriktirme barajları su tedarik eder veya balıklar ve yaban hayatı için daha iyi bir habitat da sağlamaktadır. Hidroelektrik elektrik üretimine, sulamaya veya sel-baskın kontrolüne yönelik su depolarlar.
Derivasyon barajları (bentleri): Nehir suyunun boşaltım kanalına yönlendirilmesi amacıyla inşa edilir. Suyun hendeklere, kanallara veya diğer taşıma sistemlerine yöneltilmesi işin gerekli basınç veya su seviyesini sağlarlar. Bu kısa barajlar sulama amacıyla ve bir akarsuyu uzak depolama rezervuarına yönlendirmek amacıyla kullanılmaktadırlar.
Taşkın önleme barajları: Su baskınlarını kontrol etmek üzere inşa edilirler.
Heyelan barajları: Heyelan barajları kum, çakıl ve suyun akıntısıyla sürüklenen odun parçalarını ayırmak amacıyla inşa edilmektedir.
III.Çevresel Etkiler
III.1.İNŞAAT ÖNCESİ VE İNŞAAT SÜRECİ
İnşaat öncesi ve inşaat faaliyetleri sırasında aşağıda belirtilen çevresel etkiler dikkate alınmalıdır:
III.1.1.Gürültü ve titreşim
Hafriyat faaliyetleri ve baraj ve setlerin temel inşasında kullanılan jeneratör ve makinelerden kaynaklı gürültü,
Kyalaık alanlarda gerçekleştirilen patlatmalardan kaynaklı gürültü,
Trafikten kaynaklı gürültü (hafriyat toprağının, inşaat malzemelerinin ve ekipmanın nakliyesi),
İnşaat ve delme için kullanılan makinelerden kaynaklı titreşim.
III.1.2.Hava kirliliği
Saha hafriyat çalışmalarından ve tozlu yüzeylerin özellikle de kumlu ve çorak alanların rüzgara maruz kalmasından kaynaklı toz emisyonu,
Ağır inşaat makinelerinden kaynaklı kirleticilerin emisyonu ve sarf malzemelerinin dağıtımından kaynaklı trafik nedeniyle emisyon oluşumu.
III.1.3.Atıklar
İnşaat faaliyetleri sırasında oluşan tehlikesiz katı atıklar (beton, tuğla, çerçeveler, kablolar, teller, hatlar, borular vb.),
İnşaat faaliyetleri sırasında meydana gelen tehlikeli katı atıklar (kullanılmış yağ filtreleri, kontamine temizlik malzemeleri vb.).