Kamil Erdoğdu
Aşı Siyasi Baskı Aracı mı?
Aşı konusundaki tartışmaların alanı her geçen gün genişliyor. Bu konunun siyasallaşmasını çoktan geçtik; artık konuşulan konu “aşı siyası baskı aracı olur mu?”. Daha doğrusu ‘Pekin aşıyı uluslararası meselelerde nüfuz sahibi olmak için kullanır mı?” Hürriyet gazetesinde Nilgün T.Gümüş bu soruyu köşesine taşımış. Kaynağı Fransız AFP ajansı, onun da şahidi Amerikan Dış İlişkiler Konseyi’nden Huang Yanzhong. Huang, “Çin’in salgının ilk çıktığı ülke olması nedeniyle bozulan imajını toparlamak için ‘aşı diplomasisi’ yürüttüğünü iddia ediyordu. Söz konusu uzmana göre Çin, küresel nüfuzunu ve jeopolitik meseleleri şekillendirmek için de aşıyı siyasi bir araca dönüştürmüş durumda. Çin’in aşı denemelerine katılan Brezilya, Fas ve Endonezya gibi ülkelerde aşı üretim tesisleri kurduğu, Latin Amerika ve Karayip ülkelerine satın alma için kredi taahhüdünde bulunduğu belirtiliyor.”
Her zaman olduğu gibi Batı basınının bu tür haberlerinde Çin tarafının açıklamalarına yer verilmiyor.
“AŞIYA EŞİT ULAŞIM”
Kıdem sırasıyla bakalım. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, son G-20 Liderler Zirvesi’nde pandeminin 2008 krizinden daha vahim bir kriz olduğunu söyleyerek, öncelikle yapılması gerekenin herkesin aşıya ve tedaviye eşit şekilde erişimi olması gerektiğini belirtti.
Zirvede Çin’in bu konudaki yardım sözünü veren Xi, "Çin'in, aşıların araştırma ve geliştirme, üretim ile dağıtımında diğer ülkelerle iş birliğini güçlendirmeye istekli olduğunu." söyledi ve "Gelişmekte olan diğer ülkelere yardım ile destek sunmayı ve aşıları tüm ülkelerin vatandaşlarının kullanabileceği ve karşılayabileceği bir kamu malı yapmak" için çok çalışmayı taahhüt etti.
Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, 4 Aralık günü. Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in özel temsilcisi olarak katıldığı Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun Covid-19 konulu özel oturumunda, pandemiyle mücadelede dayanışma ve iş birliğinin ilerletilmesi çağrısı yaptı. Wang Yi, aşı geliştirme çalışmalarıyla ilgili olarak yaptığı değerlendirmede, Çin'in 3. aşama klinik deneyleri hızlandırdığını ve aşıları bir "küresel kamu ürünü" hâline getireceğini söyledi.
XİNHUA’NIN YORUMU
Çin’in resmi Xinhua haber ajansı 11 Aralık’ta yayınladığı yorumda şu sözlere yer verdi:
“Çin, özellikle gelişmekte olan ülkelerde olmak üzere aşıya erişilebilirliği garanti etmeyi amaçlıyor. Aşı geliştirmenin siyasallaştırılmasına karşı çıkan Çin, aşıyı jeopolitik bir silah ya da diplomatik araca dönüştürmeyecek.
Çin'in dünyaya aşı taahhüdünü pratiğe dönüştürmesi, aşılarının önemini anlamadaki olgunluğunu, bilime inancını, aşının araştırılması ve geliştirilmesi cephesinde çalışanlara güvenini, saygısını ve ayrıca sorumlu büyük bir ülkenin güçlü görev bilincini yansıtıyor. Küresel salgının ortasında tek başına kalmak mümkün değil. Çin hükümeti ile şirketleri, ikili ve çok taraflı kanallar yoluyla aşılar konusunda uluslararası iş birliğinin parçası durumundalar. Çin, klinik deneyler için geniş ölçekli örneklere sahip olmadığı için, ülkenin aşı geliştirme havuzunun küresel gücünün bir örneği olarak, faz-3 deneylerinin yurt dışında yapılması gerekiyor. Çin ayrıca, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) gibi uluslararası kuruluşlarla yakın iletişim ve iş birliği içerisinde bulunuyor. Çin, aşıların adil dağıtımını sağlamak için ekim ayında Covid-19 Aşıları Küresel Erişim Programı'na (COVAX) katıldı.
“Etkililik, ulaştırma, dondurarak saklama ve yan etkileri üzerindeki tartışmalar gibi konular zaten aşı geliştirilmesini karmaşıklaştırması nedeniyle mantıklı söylem insanlara aşıyı anlamalarına, uygulanmasından ve geliştirilmesinden yararlanmasına yardımcı olacaktır. Kara çalma ya da varsayım neresinden bakarsanız bakın fayda etmeyecektir. Onlar sadece aşıyı geliştirmek için gecesini gündüzüne katan insanları küçük düşürecek ve savunmasız grupların korunmasını zorlaştıracaktır.”
Her konu siyasi, önemli olan siyasetin yöntemi ve amacı.