Şalgam (Brassica napus) iki yıllık bir bitkidir. Genellikle yaprakları parçalı ve tüylü, kökü şişkin, çiçekleri sarıdır.
Şalgamın Özellikleri
Kökünün iri veya ufak, yassı, konimsi veya silindirimsi, kök boynunun beyaz, mor veya yeşil, kabuğunun beyaz, gri veya siyah, etinin beyaz veya sarı oluşuna göre çeşitlere ayrılır.
Türkiye’de yetiştirilen çeşitler arasında basık ve yuvarlak olanlar makbuldür.
Bunların eti yumuşak, tatlı ve lezzetlidir. Kabuğu yer yer pembe veya mor halkalı beyazdır.
Şalgam ılık ve serin iklimde iyi yetişir; kumlu, süzek topraklardan hoşlanır.
Ekim zamanı ilkbaharda mart, nisan, sonbaharda ağustos, eylül aylandır. Şalgam bazı ülkelerde hayvan yemi olarak kullanılır, özellikle domuzlara yedirilir; kokusu süte geçtiği için ineklere verilmez.
Batı Avrupa’da patatesten önce en çok kullanılan sebzelerden biriydi. Şimdi yemek ve salatada garnitür olarak veya et sularına koku ve lezzet vermek için kullanılır.
Şalgam Suyunun Faydaları
Şalgam bitkisinden (Brassica rape) yapılan Çukurova’ya özgü bir içecektir.
Adana, Mersin, Osmaniye başta olmak üzere birçok güney ilinde yaygın olarak tüketelir.
Kırmızı renkli, bulanık görünüşlü ve ekşimsidir. Acılı ve acısız çeşitleri mevcuttur.
Şalgama acı olarak genellikle acı süs biberi turşusunun suyu kullanılır. Damak tadına göre 1/3 ila 1/6 oranında şalgama katılabilir.
Ancak şalgam acısıyla karıştırıldıktan sonra fazla bekletilmemelidir, şalgam bozulabilir.
O yüzden acıyı şalgamı içmeden hemen önce katmak daha iyi olur. Şalgamla beraber siyah havuç ikram edilir.
Mayalanma sürecine de dahil olmuş bu siyah havuçlar, şalgam suyunun içinde dururlar.
Bunlara tane denir, yöre aksanı sebebiyle dene dendiği bilinmektedir.
Şalgamın Faydaları
Sindirimi kolaylaştırır, idrar söktürür ve kabızlığı giderir. Vücuda dinçlik verir.
Cinsel isteği ve gücü arttırır. Mafsal şikayetlerini azaltır. Romatizma ve nikriste faydalıdır.
Göğsü yumuşatır. Akciğerleri ve bronşları temizler. Boğaz iltihaplarını giderir.
Böbrek taşlarını ve kumunu düşürmeye yardımcı olur. Şeker hastalarını rahatlatır.
Yüksek tansiyonu düşürür. Sivilce, egzama, dolama, çıban gibi şikayetlerde faydalıdır.
Şalgamın kullanılan asıl kısmı kökleri olmakla birlikte yeşil yaprakları da yenebilir.
Şalgam, bazı çorba ve soslara katılır, yemeklerde garnitür olarak kullanılır.
Ayrıca, severek tüketilen bir içecek olan şalgam suyunun da ana maddesi şalgamdır.