Buldan bezi Denizli’nin küçük bir ilçesi olan Buldan ilçesinde yöresel olarak üretilen ve dünyaca ünlenen bir kumaş türüdür.
Bahsedilen ilçenin genel olarak geçim kaynağı dokumacılık sağlanmaktadır. Bu bölgede hemen her evde buldan bezi üretimi sağlanmaktadır. Yani çocukluktan bu kültürün tüm ayrıntıları öğrenilmekte ve böylece nesiller boyu aktarılabilmektedir. Buldan bezinin konforu ve vücut için sağlıklı olması sayesinde birçok alanda kullanılmaktadır. Özellikle giyim konusunda bu kumaş oldukça sık bir şekilde kullanılmaktadır. Bunun en önemli sebebi kumaşın sağladığı konfor ile alakalıdır. Buldan bezinden yalnızca giyim açısından ürünler değil Buldan perde gibi evde kullanılabilen ürünlerin de üretilmesi söz konusudur.
Buldan Bezinin Tercih Edilmesinin Nedenleri
Buldan bezi kullanıcılarına sağladığı rahatlık sayesinde giyim alanında bu yörede sıkça tercih edilmektedir. Bunun en önemli sebebi kumaşın insan sağlığına zararının olmamasından kaynaklanır. Buldan bezinden üretilen giyim ürünleri teri emeceğinden vücuda yapılmaz ve bu sayede yaz kış kullanılabilmesi özelliğini taşır. Özellikle sıcak havalarda tercih edildiği zaman vücudun terini emerek kullanan kişinin kendini iyi hissetmesini sağlar. Bu sayede özellikle Buldan ilçemizde genel olarak bu kumaştan yapılan kıyafetlerin kullanılması söz konusudur. Giyim ürünlerinin dışında insanlar Buldan koltuk örtüsü gibi ürünleri de bu kumaştan üretir. Zira giyim ürünlerinde söz edilen rahatlık koltuklar ve diğer ürünlerde de yansıtılmak istenmektedir.
Buldan Bezinin Tarihçesi
Buldan bezi birçok yörede bulunan yerel ürünlerde olduğu gibi Buldan Denizli yöresinde de çok eski dönemlerden bu yana üretilen bir kumaş türüdür. Bununla beraber Buldan bezinin tarihin çok eski dönemlerinden bu zamana kadar uzanan bir öyküsü olduğu bilinmektedir. Osman Gazi döneminden bu zamana kadar kullanıldığı bilinen bu kumaş o tarihten bugüne kadar üretilmektedir. Saraylarda şehzadelerin kıyafetleri de çoğu zaman bu kumaştan üretilmiştir. Bununla beraber hanımların çeyizlerinde Buldan bezi temelli üretilmiş olan birçok kıyafet ve eşya bulunmaktadır. Belirtilen tarihlerden bugüne özelliğini korumuş ve nesilden nesile aktarılmış olan bu kumaş dünyada ün kazanmıştır. Günümüzde gördüğü ilgi sayesinde kumaşın üretiminin uzun yıllar süreceği de oldukça açıktır.
Buldan Bezinin Üretimi
Buldan bezi bahsedildiği gibi tarihin çok eski dönemlerinden bu yana üretilmekte ve bu özelliğini korumaktadır. Başka bir ifade uzun yıllar üretilse de bu üründe üretim anlamında değişiklikler radikal anlamda görülmemiştir. Zira kumaşın diğer kumaşlardan farklı olmasının en önemli sebebi de zaten budur. Buldan bezi üretimi öncesinde iplerin belirli bir aşamadan geçmesi söz konusu olmaktadır. Bu aşamada ipler boyamaya hazır hale gelene kadar belirli işlemlere tabi tutulur. Sonrasında ise ceviz yaprağı, mazı, soğan kökü gibi birçok ürünün bir araya getirilmesi ile doğal boyaların elde edilmesi söz konusu olmaktadır. Elde edilen boyalar kişiden kişiye farklı sırlar barındırır ve genel olarak bunun açıklanması söz konusu olmaz. Bahsedildiği şekilde hazırlanan doğal boyalar ile pamuk iplikleri boyanır ve kurumaya bırakılır.
Buldan bezi yapımı aşamalarından en önemli aşama olan boyama ve kuruma aşaması sonrasında elde edilen bu iplerin eski yöntemlerle sarılması söz konusu olur. Top haline getirmede eski sistemlerden olan çıktılar kullanılmaktadır. Bu şekilde kullanıma hazır hale getirilen iplikler el dokuma tezgahlarında kişilerin yeteneklerine göre bambaşka ürünler haline getirilmektedir. Böylece kullanışlı, rahat ve hayatın birçok alanında kullanılan ürünlerin meydana getirilmesi söz konusu olmaktadır. Buldan masa örtüsü dahi üretilen bu kumaşlar bölgede çeşitli şekillerde kullanılmaktadır.
Buldan Bezinin İşlenmesi
Buldan bezi ayrıntılı olarak bahsedilen aşamalar sonucunda kimi zaman elbise ve giyim eşyaları olurken kimi zamanlarda da peştamal, çarşaf, mendil, havlu gibi ürünler meydana getirilir. Üretim aşamasından bahsedilen iplikler den elde edilen ürünler özellikle bölgedeki kadınlar tarafından işlemi ve kişiye özel hale getirilebilir. Bununla beraber kasnakların kullanılması ile ürünlerin üzerine işletmeler yapılarak daha albenisi olan eşyalar haline getirilir. Bu bölgede özellikle işlemeli ürünlerin düğün ve nişan gibi özel günlerde hediye edilmesi söz konusudur.
Buldan bezi işlemeleri özellikle günümüzde daha da gelişmiş bir şekilde yapılmaktadır. Zira işletmeler sayesinde kumaştan elde edilen ürünlerin albenisi daha da artmaktadır. Özellikle turistik özelliğe sahip şehir sayesinde bu ürünler her zaman alıcı bulmaktadır.
Buldan Bezinin Fabrikalarda Üretilmemesinin Sebepleri
Buldan bezi daha önce de belirtildiği gibi günümüzün teknolojik gelişmelerine rağmen seri olarak üretilmemektedir. Yani hala yöresel yöntem olan el tezgahlarında dokuma işçiliği şeklinde üretimi devam etmektedir. Bunun en önemli sebebi fabrika üretimi olan kumaşların el dokuması kadar dayanıklı kalitede olmayışındandır. Bununla beraber el emeğinin çok önemli olduğu bu ürünler mahiyeti gereği de fabrika üretimine elverişli değildir.
Buldan bezi Fabrikalarda üretilmediğinden fiyat olarak da normal ürünlere oranla daha fazla miktarlarda olabilmektedir. Ancak ortaya konulan emek ve kumaşın tarihsel olarak önemi de düşünüldüğünde fiyat konusundaki farklılıkların normal olarak görülebilmesi gerekmektedir.
Buldan Bezinin Yöre Halkındaki Yeri
Buldan bezi bu bölgede hemen hemen her evde bulunan el dokuma tezgahları sayesinde kadın erkek fark etmeksizin üretiminin yapıldığı bir üründür. Buldan ilçesindeki her evin küçük bir atölye olması sayesinde yeni doğan çocukların doğrudan kültürüm içinde doğması söz konusu olmaktadır. Yani bölge halkının dokumacılığı tüm inceliklerini küçük yaşlarda öğrenmesi söz konusudur. Ayrıca bölgenin en önemli geçim kaynağının da bu kumaşın üretilmesi olduğu düşünüldüğünde bu ürün yöre halkı için oldukça önemli olmaktadır. Bahsedildiği gibi küçük yaşlardan itibaren Buldan bezi üretimi ile alakalı tüm ayrıntıları öğrenen insanlar sayesinde kültürün yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalması da söz konusu olmamaktadır. Sonuç olarak yöre halkının bu ürün ile yatıp bu ürün ile kalktığı söylenilebilecektir.