Bilgi ve Deneyim Paylaşımı için Yeni Zelanda’ya SheepNet Ziyareti
Dr Sezen OCAK
TOGEN, Adana Türkiye
Özet
SheepNet koyunlarda verimliliğe yönelik Avrupa birliği tarafından finanse edilen ve koyun üreten 6 ana Avrupa Birliği ülkeyi (İrlanda, Fransa, İngiltere, Romanya, İspanya ve İtalya) ve Türkiye’yi kapsayan bir projedir. Koyunlarda verimlilik (çiftleşen koyun başına kuzu sayısı) geçen on yıl boyunca durağan olmuştur. SheepNet Ulusal Ağ Yöneticileri, koyun verimliliğini nasıl geliştirecekleri üzerine bilgi ve deneyim alışverişinde bulunmak amacıyla yakın zamanda Yeni Zelanda’yı ziyaret etmiş bulunmaktadır.
Yeni Zelanda, her yıl 0,47 milyon ton koyun eti üretmekte ve dünyanın en büyük ikinci koyun eti ihracatını yapmaktadır. Avrupa birliğinin toplam kuzu ihracatının %44 ünü Yeni Zelanda karşılamaktadır, Avrupa Birliği içindeki ana pazarlar İngiltere, Almanya, Hollanda, Fransa ve Belçika’dır. Avrupa Birliği dışında ise Çin, ABD, Kanada ve Suudi Arabistan en büyük pazarlardır.
Halihazırda 18.1 milyonu damızlık koyun olmak üzere toplam 27,6 milyon koyun vardır. Yeni Zelanda’daki koyun sayısı 1990’dan bu yana %52 azalmış olmasına rağmen kuzu karkaslarındaki ağırlık artışı ve her bir koyundan elde edilen daha fazla kuzu sayısına bağlı olarak koyun et üretim miktarı sadece %8 oranında azalmıştır.
SheepNet ekibi birçok çiftliği ziyaret etmiştir. Koyun sürülerinin büyük ve kuzuların dışarıda yetiştirildiği gözlemlenmiştir. Ortalama sürü büyüklüğü yaklaşık olarak 2800 koyundan oluşmaktadır. Koyunlar kışın dışarıda yetiştirilmekte olup bitki atıkları (örneğin şalgam, lahana) ve uzatılmış otlatma ile kışlatılmaktadır. İç parazitleri kontrol etmek için üreticiler normal olarak aktif bileşenlerin bir kombinasyonunu içeren ürünler kullanmaktadır. Koyun çiftliklerinin birçoğu koyundan sonra otlamak için et sığırcılığı yapmaktadır. Yeni pazarlar, yatırım ve ürün çeşitliliği nedeniyle süt koyunlarına artan bir ilgi de söz konusudur.
SheepNet bir sonraki uluslararası çalıştayını önümüzdeki Kasım ayında Sardunya’da yürütecektir. Katılmak isteyen paydaşlar SheepNet web sitesine kayıt olabilirler.
Geçtiğimiz birkaç on yıl boyunca durağan olan koyunlarda verimlilik, üreme başarısının, embriyo ve kuzu yaşama gücünün ve döl sayısının bileşimidir.
Yeni Zelanda koyun endüstrisi
Yeni Zelanda’daki koyun sayısı 1990’dan beri % 52 azalmıştır. Fakat, üretilen kuzu eti miktarı kuzu karkas ağırlığında bir artışa ve eklenen koyun başına daha yüksek sayıda kuzuya bağlı olarak sadece % 8 oranında düşmüştür. Hali hazırda 18.1 milyonu damızlık olmak üzere toplam 27.6 milyon koyun varlığına sahiptir. Kuzu karkasının ortalama ağırlığı 18.4 kg’dır. Yetiştirilen koyun başına düşen kuzu sayısı 1.28’dir. Yeni Zelanda, yılda 0,47 milyon ton koyun eti üretmekte ve koyun eti üretiminin % 97’sini ihraç eden dünyanın ikinci en büyük koyun eti ihracatçısıdır. Koyun eti endüstrisinin değeri yaklaşık 2,8 milyar NZ $ (1 € = 1,72 NZ $). Hali hazırda kuzuların % 98’i parçalanmış olarak ihraç edilmekte ve karkas formunda sadece % 2’si ihraç edilmektedir. Avrupa birliğinin toplam kuzu ihracatının %44 ünü Yeni Zelanda karşılamakta, Avrupa Birliği içindeki ana pazarlar İngiltere, Almanya, Hollanda, Fransa ve Belçika’dır. Avrupa Birliği dışında ise Çin, ABD, Kanada ve Suudi Arabistan en büyük pazarı oluşturmaktadır.
Yeni Zelanda, dünyanın üçüncü büyük yün üreticisi olup, dünya üretiminin % 9,5′ ini karşılamaktadır.
Çiftlik ziyaretleri
SheepNet ekibi gezileri sırasında pek çok çiftliği ziyaret etmiş olup, ziyaret edilen çiftliklerin özellikleri şu şekilde özetlenebilir:
- Yeni Zelanda koyun sürüleri büyük olup kuzular dışarıdadır. Sürü ortalamaları yaklaşık 2800 koyundur.
- Romney en yaygın yetiştirilen ırktır. Romney ve melezleri (Perendale, Coopworth), koyun popülasyonunun yaklaşık olarak % 82′ sini oluşturmaktadır. Merinos ve Corriedale (Merinos mezlezi bir genotip), koyun popülasyonunun yaklaşık olarak % 8’ini oluşturmaktadır.
- Ziyaret sırasında üreticilerin, kuzu karkası için 7.50 NZD/kg ve yapağı için 2.80 $/kg kazandıkları gözlenmiştir.
- Ülkenin birçok bölgesi yoğun kuraklık altındadır.
- Çiftleşme döneminde koyunların hedef vücut kondisyon skorunun 3 ile 3.5 arasında olduğu gözlemlenmiştir.
- Bazı sürülerin döl sayıları ve koyun başına düşen kuzu sayısı sırasıyla 2.4 ve 1.7 olduğu görülmüştür.
- Koyunlar kışın dışarıda yetiştirilmekte olup bitki atıkları (örneğin şalgam, lahana) ve uzatılmış otlatma ile kışlatılmaktadır.
- Kuzular, iç parazitlere karşı aktif bileşenlerin bir kombinasyonunu içeren ürünler kullanılarak muamele edilmektedir.
- Çoğu koyun çiftliği, koyunlardan sonra otlatmak için bir sığırcılık işletmesine sahiptir.
- Süt koyunlarına ilgi duyulmakta ve bu sektör yeni pazarların gelişmesi, yatırım ve ürün çeşitlendirmesi nedeniyle artmaktadır. Süt koyunu çiftliklerinde kuzular süt ikame yemleri ile yetiştirilmektedir.
SheepNet çiftçiler, danışmanlar, araştırmacılar ve diğer paydaşlar arasında koyun verimliliğini arttıran mevcut bilimsel ve pratik bilgi, yenilikçi teknolojiler ve en iyi uygulamaların bir ağ vasıtası ile paylaşılmasını olanaklı kılmaktadır.
SheepNet bir sonraki uluslar arası çalıştayını önümüzdeki Kasım ayında Sardunya’da yürütecektir. Katılmak isteyen paydaşlar SheepNet web sitesinden kayıt olabilirler. SheepNet tüm AB ülkelerine, paydaşlarına, koyun üreticilerine açıktır. Daha fazla bilgi için:
Massey Üniversitesi’nden ShepNet ulusal yardımcıları ve Yeni Zelanda ziyareti yapan araştırmacılar.