ŞAMBALİ TATLISI TARİFİ (Şam, Şambaba; İzmir)
İzmir'in Meşhur Şambali Tatlısı nasıl yapılır? Şambali veya şambaba olarak da bilinen Şam tatlısı, Batı Anadolu’nun en sevilen tatlılarından biridir. Şerbetli irmik tatlılarını sevenler rengi ve lezzeti bol irmikten gelen Şam tatlısını da beğenecektir. Ağızda dağılan yapısı ve cezbeden manzarası ile muhteşem şerbetli bir tatlı olan şambaba tatlısının tiryakisi olabilirsiniz. Zaten bu sebeple sokaklarda rahatlıkla satılacak kadar müşterisi boldur. Peki, şam tatlısı nasıl yapılır? İşte denenmiş Şambali tatlısı tarifi...
Sokakta Satılan Şam Tatlısı Tarifi Malzemeleri - Sütlü Şam Tatlısı Nasıl Yapılır?
İki buçuk su bardağı irmik (500 gr)
Bir su bardağı toz şeker (varsa pudra şekeri)
Bir buçuk su bardağı süt
Bir buçuk çay kaşığı karbonat
Üzeri için kabuğu soyulmuş badem
Şerbeti için:
İki buçuk su bardağı toz şeker
İki buçuk su bardağı su
Yarım limon suyu
Sokak Şambali Tatlısı Tarifi (İzmir) - Şambali Nasıl Yapılır? - Hakiki Şambali Tarifi
- Şambali Tatlısı Yapılışı İçin Önce Şerbeti Hazırlanır: İki buçuk su bardağı şeker ve su birlikte tencereye konulur. Karıştırılarak kaynatılır. Kaynamaya başlayınca altı kısılır. Yedi – sekiz dakika kaynadıktan sonra limon sıkılır. Bir taşım kaynayınca altı kapatılır.
- Toz şekerin üzerine süt konularak şeker eriyene kadar karıştırılır. Üzerine irmik ve karbonat eklenerek karıştırmaya devam edilir. Kıvamı sulu olursa, az az irmik ilave edilip karıştırılır. Harç hazırlanınca Şam tatlısının dağılmaması ve topaklanmaması için, bir defa mikserden geçirilir.
- Küçük boy bir fırın tepsisi yağlanarak karışım içine dökülür. Hafifçe sallanarak karışımın tepsi içine eşit şekilde yayılması sağlanır. Vakit varsa karışım bir – bir buçuk saat kadar buzdolabında bekletilerek irmiklerin sütü tamamen çekmesi sağlanır. İrmikle süt karışımı üzeri streçle kapatarak bir gün boyunca dolapta dinlendirenler de vardır.
- Bademler dört – beş dakika kadar su içinde kaynatılır. Süzdürüldükten sonra kabukları soyulur. Tatlının üzeri kesim yerlerini belli edecek şekilde bıçakla dikdörtgenlere ayrılır. Her bir dikdörtgene birer badem gelecek şekilde bademler yerleştirilir.
- Önceden ısıtılmış 170 derecedeki fırında pişirilmeye başlanan tatlı fırında bir miktar piştikten sonra dışarı alınarak daha önce kesilen yerlerden bıçakla tekrar kesilir ve fırına verilir. Altı – üstü iyice kızarana kadar takriben yarım saat pişirilir.
- Şam tatlısı neden dağılır? Şam tatlısının dağılmaması için: Kesme muamelesinin yapılmasının sebebi tatlı piştikten sonra dilimlemek zor olup tatlının dağılabilmesidir. Bu sebeple tatlı tamamen pişmeden önce şekillendirilir. Böylelikle hem dilimleme hem de tatlının şerbeti çekmesi daha kolay olmaktadır.
- Şam tatlısı şerbeti nasıl dökülür? Şambalinin şerbeti sıcak mı dökülür soğuk mu? Şerbet soğuk, tatlı sıcak olmalıdır. Bunun gayesi hamur yapısının bozulmaması ve sıcak tatlının soğuk şerbeti daha kolay çekmesidir. İlk sıcaklığı geçince pişen tatlının üzerine soğuyan şerbet dökülür. Şambali Tatlısı (İzmir) şerbetini çekip iyice soğuduktan sonra servis edilir. Tatlının lezzetini artırmak için üzerine tarçın veya Antep fıstığı serpilebilir. Dondurmayla, kaymakla veya “Halep işi” tabir edilen şekliyle; yani arasına kaymak yerleştirerek yapılan Şam tatlısı da fevkalade olur.
Hazır Şambali Tatlısı Tarifi (İzmir) ile Alakalı Diğer Hususlar ve Şambali Tatlısının Püf Noktaları
- Şambali Tatlısı (İzmir) Ramazan iftar sofralarını süsleyen ve bayram tatlısı ikramları arasında yer alan Arap mutfağı kaynaklı Şambali Tatlısı (Şam Tatlısı) yapılış ve isimlendirme farklılıkları ile bir çok yörede bilinmektedir.
- Şam tatlısının SIRRI Şam tatlısının en mühim püf noktası hamurunun yağsız oluşudur. Bu suretle Şam tatlısı o benzersiz kıvamına ve lezzetine ulaşır. Eğer hamuruna yağ ilave edilirse kek gibi süngersi bir kıvam oluşur, bu da tatlıyı Orjinal Şambali Tarifi olmaktan çıkarır, revaniye dönüştürür. Orjinal Şam Tatlısı Tarifinde yağ, yumurta ve un olmaz.
- Hazır Şambaba Tatlısı Yapılışında Şekil Şam tatlısının dilimleniş tarzı da kendine hastır. Uzunlamasına dikdörtgen dilimler şeklinde sunulan tatlı pişirme esnasında dilimlenir. Önce fırına verilen Şambali tatlısı, pişmesine yakın çıkarılıp dilimlenir. Bilahare tekrar fırına sürülerek pişme tamamlanır. Son iş olarak da üzerine şerbeti verilir. Kare dilimlendiği de olur.
- Pastane usulü Şam Tatlısı Tepsinin Yeri Şambali Tatlısı püf noktası olarak tepsisi de sayılabilir. Tatlının bilhassa altının iyice kızarması için tepsinin metal olması faydalı olacaktır. Cam veya seramik tepsiler kafi seviyede ısınmadığı için tatlının kıvamında, kızarmasında ve pişme müddetinde değişiklikler meydana gelebilir.
- Halep Tatlısı: Suriye mutfağına ait birkaç farklı tatlı bu isimle bilinir. Bir tanesi lokum tadında bir şambali benzeri bir tatlı olup şambali tatlısından farkı içine pekmez ve ceviz eklenmesidir. Yağlanıp pekmez sürülen tepsiye hamurun yarısı yerleştirilince üzerine pekmez sürülüp ceviz dökülür. Kalan hamur cevizin üzerine yayılıp düzleştirilir. Pekmez sürülüp fırına verilir. Bir gece bekletilip sonrasında sertleşince şambali tarzında dilimlenerek ve dilimler Hindistan cevizine bulanıp sunulur.
- Pekmezli Şambali Tatlısı Hem lezzetinde hem de görünümünde mühim pay sahibi olan pekmez nasıl kullanılır? Gerçek şambali tatlısı pişirilirken, hamur tepsiye dökülmeden evvel, tepsinin tabanına ve yan yüzlere fırça ile ince bir tabaka halinde pekmez sürülür. Pekmez koyu ise su ile açılır. Güzelce karıştırılan hamur bu pekmez katmanının üzerine düzgün bir şekilde yayılır. Daha sonra hamurun üzerine de bir kat pekmez sürülür. Bu suretle Şambali tatlısının hem üstünün hem de altının iyice karamelize olup aromalanırken kızarması ve o cazip renge ulaşması temin edilir.
- Cevizli Şambali Tarifi Cevizli Şam Tatlısı iki şekilde yapılabilir. Hamur tepsiye dökülür. Üzerine açık yer kalmayacak şekilde iri dövülmüş bir su bardağı kadar (istenirse tarçınlı) ceviz serpilip, önceden 170 derecede ısıtılmış fırında üzeri kızarana kadar pişirilir. Diğer usulde aynı miktarda ince çekilmiş ceviz hamura karıştırılıp tepsiye dökülür.
- Şam tatlısı nereye ait? Şambali tatlısı, veya şambaba tatlısı, başta İzmir olmak üzere Batı Anadolu'ya has bir tatlıdır. İzmir Şambalisi adıyla coğrafi işaret almıştır. Bilhassa Ramazan aylarında yapılan şerbetli bir tatlıdır. Esnaf lokantalarında, bilhassa caddelerde, semt pazarlarında, sokak aralarında rastlanan seyyar tezgahlarda bulunur.
- Şambali Tatlısı Tarihçesi: Ülkemizde Antakya, Adana, Trakya, İzmir ve Ege bölgelerinde kendine yer bulmuşsa da ismi İzmirle anılır. Şambali, adı her ne kadar Suriye’yi hatırlatsa da Balkan kökenli bir tatlı… 1900’lerin başında İzmir ve civarına gelen Balkan göçmenlerinin getirdiği revaniyi tatlısı Suriye ve Yemek savaşı sebebiyle İzmir’e gelenlerin getirdiği Halep tatlısı birleşmiş… Halep tatlısı ceviz, pekmez ve kaymakla hazırlandığı için ağır ve maliyetli bir tatlı… Şambali, Halep tatlısının kıtırlık ve yoğunluğunun alınması, revaniden de un, yağ ve yumurtanın çıkarılması ile beraber Cumhuriyetin ilk senelerinde Kemeraltı çarşısında Balkan göçmenlerinin ustalığında doğmuş… Şambali revaniden daha sert kıvamlı, daha yoğun, üstü ve altı daha kıtır bir tatlıdır. Bu maliyeti düşük ve lezzetli tatlı sokaklara yayılmış. Ana malzemeleri irmik, şeker, yoğurt veya süt ile kabartma tozu olan Şam tatlı tarifi savaş zamanı şeker pahalıyken ballı şerbetle yapılırmış. Bugün yerini şekere bıraksa da çok yoğun şerbeti ile ballı vasfına sahip kabul edilebilir. Tabakta çatalla değil sarılı olduğu yağlı kağıtta yenen bu tatlının şerbeti yoğun olduğundan üzerinize dökülmez. Uygun şartlarda muhafaza edilirse bir aya kadar bozulmaz. Orijinal şambali tatlısı bakır tepsilerde odun ateşli kara fırında yapılır. "Sokak Şambalisi nasıl yapılır? Evde Şam tatlı nasıl yapılır?" hususunda tepsi ve fırın şartları evde sağlanamayacağından lezzet farkı olacaktır.
- İzmir Şambali Tatlısı Coğrafi İşaret Belgesi İzmir Ticaret Odası İzmir Şambali Tatlısı için 18.01.2011'de coğrafi işaret belgesi almıştır. Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri: İzmir Şambalisi; Hamur bileşenleri olan buğday irmiği, toz şeker, süt veya yoğurt, nişasta ve kabartma tozu ile tekniğine uygun olarak hazırlanan hamurun tepside pişirilmesi ve piştikten sonra üzerine şerbet dökülmesiyle elde edilen bir tatlı çeşididir. Fırına verilmeden önce tatlı hamurunun üstü badem veya fıstıkla süslenebilmektedir. Şerbet Bileşenleri: Şerbeti oluşturan bileşenler: Su, şeker, limon/limon tuzu ve vanilyadır. Limon/limon tuzu ve vanilya, şerbete gerekli aromayı verecek nispette en fazla yüzde beş olarak kullanır.
- İzmir Şambali Tatlısı Nerede Yenir? İzmir’in birçok yerindeki kara fırınlarda şambali mutlaka çıkıyor. Şambali Tatlısını iyi yapan bir çok mekan bulunan İzmir'de bazı dükkanlar bu alanda nam salmıştır. Mesela, 1942 senesinden beri bir marka haline gelen Konak'taki meşhur Hisarönü Şambalicisi her gün tepsiler dolusu şambalinin satıldığı kapısında uzun kuyruklar olan bir mekan... Bu fırında üretilenler seyyar arabalarla Kuyumcular çarşısı, Kestane Pazarı ve eski balık hali çevresinde de satılıyor.
- İrmikli Şam tatlısı farklı malzeme Badem yoksa kabukları soyulmuş yer fıstığı da kullanılabilir. Tatlı hamuruna bir paket vanilya, rendelenmiş portakal veya limon kabuğu ilavesi yapılabilir. Dağılmaya karşı ve lezzete ilave olarak irmiğin bir kısmı yerine un kullananlar da vardır.
- Şambali tatlısı kalori Şerbet ile hazırlanan şam tatlısının 100 gramlık bir porsiyonu, takriben 365 kaloridir.
- Cevizli Revani Tarifi KOLAY REVANİ TATLISI, 9 KAŞIKLI🥄 TATLI (HAFİF REVANİ) tariflerindeki hamura ince çekilmiş ceviz ilavesiyle elde edilebilir.
Bu yazışmadaki kişiler
- Seval