“Toprak Dede” diye bilinen Hayrettin Karaca 97 yaşında vefat etti. TEMA Vakfının kurucusu olan Hayrettin Karaca’yı gereği gibi yazmaya ve anlatmaya, yazma kapasitemin ve yeteneğimin yeterli olmadığını biliyorum. Hayrettin Karaca, kendisi ile özdeşleşen kırmızı süveterini 30 yıl boyunca giymesinin sebebini şu şekilde açıklıyor. “Gerekmediği sürece alışveriş yapmasının ve yeni bir şey almasının doğaya zarar vereceğini, kendisinin israf içinde yaşamaya hakkının olmadığını belirtiyor”. Dünyada milyarlarca insanın açlıkla boğuştuğu günümüzde, ihtiyaç fazlası tüketim ancak kapitalist sistemin özellikleri ile açıklanabilir. Kapitalizmde tüketim her zaman körüklenmiştir.
“Ne yapmalıyım biliyor musunuz? Yaşamak için yaşatacağım. Başkalarının haklarından almadan yaşayacağım. İhtiyacım kadar tüketeceğim. Doyacağım, barınacağım, okuyacağım, eğitim göreceğim ve sağlığım için harcayacağım. Başka çare yok! Uyanın.”
Ömrünün uzun bir kısmını, doğanın tahrip edilmemesine ve erozyonla mücadeleye adayan Toprak Dede’nin, bu kadar çarpıcı ve bu kadar zekice anlatımına, bu kadar mütevazi yaşam biçimine, görgüsüzce yaptığımız tüketim anlayışının önlenmesine, hangi kurum ve kuruluş itibar etti? Hangi yetkili bu çığlığa kulak verdi, hangi kamu kuruluşu, hangi özel sektör yetkilileri “ihtiyacım kadar tüketeceğim” dedi. Dünyada üretmeden çılgınca tüketen Ülkelerin başında geliyoruz, israf haram diyen kurumun bütçesini, sağlık ve eğitimin bütçesinden kat be kat fazla yaparsan, onlarda çılgın projelerini yapmaya, haram helal demeden savurganlıkta yarışmaya devam ederler.
“Sana hayat veren doğayı, gözünle göremediğin mikro organizmaları yaşatacaksın, sana hayat verenleri yaşatacaksın. Ormanı yaşatacaksın, çayırı yaşatacaksın. Bunlar yoksa sen de yoksun, ben de yokum.”
Toprak dede demek istiyor ki, taraf etrafına Rant dağıtmak için Ormanı yaktırırsan, korumazsan, kaynakları betona gömersen, başka canlıların yaşam hakkına tecavüz edersen, sırtın yerden kalkmaz ve el aleme muhtaç olursun.
Irmakları ve dereleri kurutursan, kuşların, böceklerin, doğayı mesken edinmiş canlıların ahı yerde kalmaz beyim.
İnsanlığa ve sevenlerine vermiş olduğu mesajların hepsi çok önemli olmasına rağmen, bana göre en önemli tavsiyesi “PARAM VAR AMA TÜKETMEYE HAKKIM YOK”.
Alınan her bir gereksiz ürünün doğaya zarar verdiğini düşünen Toprak dede, doymak, barınmak, eğitim görmek ve sağlıktan başka insanın öncelikli harcamasının olamayacağını söylüyor.
Kendi birikimi olan, üstelik vergilendirilmiş olduğuna kesin kanaat getirdiğim parasını bile tüketmeye hakkının olmadığını söylüyor.
Gömleklerinin yakalarını değiştirir, ayakkabılarına pençe yaptırır. Çünkü şunu söyler, “Başkalarının hakkından almayacağım, ihtiyacım kadar tüketeceğim.”
Bu kadar büyük ve temiz bir yaşam biçimine hayran olduğumu belirterek örnek alacağıma söz veriyorum.