Salgın yönetilemiyor! Emekçiler, ötekileştirilenler ölmeye devam ediyor! Sağlık emekçileri tükeniyor, hayatını kaybediyor!
Sosyal cinayete dönüşen pandemi ölümlerine karşı öfke büyüyor. Yanlış sağlık politakaları ve salgın mücadelesine karşı yaşam hakkını savunmak için demokrasi güçleri harekete geçiyor.
***
İşçi cinayetleri hız kesmeden devam ediyor. Trafik kazaları ve intiharlar öne çıkan işçi cinayeti nedenleri…
Pamukkale Üniversitesi hastanesinde acil tıp teknisyenliği öürencisi 23 yaşındaki Ömer Çeliktaş geöimini sağlamak için çalışmak zorunda kaldığı bıçak bileme atölyesinde atölyede intihar etti! Çeliktaş mektubuna, “Yaşamayı beceremedim. Annemi ve babamı hep mutlu edin. Onlar da bizim daha iyi hayat şartlarında büyümemizi isterdi. Özür dilerim, yoruldum.” yazdı.
İzmir’de üniversite öğrencisi Abdullah Barış Çay, motor kuryelik yaparken yaşamını yitirdi. Koronavirüs salgınıyla birlikte 189 motokurye yaşamını yitirdi.
***
SES’imize Dokunma! Gözaltına Alınan Sağlık Emekçilerini Serbest Bırak!
Siyasi iktidar her sıkıştığında yaptığı gibi yine emek ve demokrasi güçlerini hedef alarak gündemi saptırmaya, hakikati bükmeye çalışmaktadır. Toplumun ve sağlık emekçilerinin sağlık hakları için yürütülen mücadelesinin öncülerini hedef alarak yapay gündemler oluşturmaya çalışanlar, halkın sağlığını ve yaşamını pandemiye feda etmişlerdir. Bugüne kadar resmi rakamlara göre COVID-19 nedeniyle 50 bine yakın yurttaş yaşamını kaybetmiş, milyonlarca yurttaşımız hasta olmuştur. Gerçek ölüm rakamlarınınsa açıklanan rakamların üzerinde olduğu açıktır. COVID-19 pandemisi nedeniyle en az 434 sağlık emekçisi yaşamını yitirdi, 140 bin sağlık emekçisi enfekte oldu.
Pandemiyle mücadele etmek için hastaları yeterince tarayamayan, onları kamu binalarında izole edemeyenler, çareyi hakikati korkusuzca dile getiren sağlık emekçilerinin önderlerini izole etmekte görmektedir. Şehir hastanelerinden, sağlık ihalelerine her alanda yolsuzlukları teşhir eden meslek örgütleri, sivil toplum örgütleri ve sendikaları susturmaya çalışarak, suçlarının üzerini örteceklerini sananlar gaflet içerisindedirler.
Savcılıklar tarafından ifade için çağrılmaları halinde adli makamlara gidebilecek özgür insanların, özgürlüklerini kısıtlayıcı bu tür gözaltılar Anayasa, hukuk ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin açık ihlalidir. Suçsuz olanlar yargılanmaktan da korkmamaktadır, ancak asıl amaç algı yönetimiyle toplumda sağlık emek ve örgütlerini kriminalize etmek, böylece iktidar ve iktidara yakın bir avuç zenginin daha çok zenginleşmesinin önündeki engelleri kaldırmaktır. SES Eş Başkanı Selma Atabey daha bir gün önce Rize İkizdere İşkencederesi Vadisi’nde doğa talanına karşı gözlemlerde bulunmak için bu bölgedeydi. SES yöneticileri her zaman halkın sağlığının savunucuları olmuştur ve demokrasi, barış ve emeğin mücadelesini barışçıl yollarla sürdürmüştür.
https://ttb.org.tr/haber_goster.php?Guid=f7b76174-bec9-11eb-9fa7-661a4e39355e
***
Düşüş eğiliminde olsa da Covid-19 pandemisi sık görülmeye, sık öldürmeye ve yaşamı altüst etmeye devam ediyor. Toplam vaka sayısı resmi verilere göre 169 milyon 617 bine yaklaşırken Covid-19 nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 3 milyon 524 bin 509 kişiye yükseldi.
Dünya genellinde yeni vaka ve can kaybı bildiriminde düşüş eğilimi devam ediyor. Son 24 saatte 537 bin 676 kişiye Covid-19 tanısı kondu, 11 bin 643 kişi Covid-19 nedeniyle hayatını kaybetti. Hindistan yeni vala bildiriminde 200 binin altına indi. Ülkelere göre yeni vaka sayısı şöyle: Hindistan (179.8 bin), Brezilya (66.7 bin), Arjantin (41.1 bin), Kolombiya (25.1 bin), ABD (24.4 bin), Fransa (13.9 bin), İran (10 bin), Rusya (9 bin) Türkiye (8.4 bin) ve Şili (8.1 binYeni vaka bildirimi Asya kıtasında 263 binin üzerinde iken Güney Amerika kıtasında 160 bin civarında.
Not: Dünya ve Türkiye Covid-19 istatistiklerini Worldmeter sitesine göre vermeye devam ediyoruz. Her gün paylaştığımız veri bir gün önceye ait olup ülkelerin bildirimlerine göre şekilleniyor. Veriyi her gün sabit saatte (sabah 06.00) alıyoruz.
***
Türkiye’de henüz salgın kontrol altına alınabilmiş değil. On yedi Mayıs tarihi için öngörülen günlük 5 bin yeni vakanın altına inme sağlanabilmiş değil. Yeni vaka sayısı 8-9 bin kişi arasında salınıp duruyor. Son 24 saatte yeni vaka sayısı 8 bin 426 kişiye Covid-19 tanısı kondu, 183 kişi Covid-19 nedeniyle hayatını kaybetti. Turkuaz tabloda eleştirilere rağmen ısrarla yer verilen yeni hasta sayısı 673 kişiye indi. Toplam vaka sayısı 5 milyon 220 binin üzerine çıkarken toplam can kaybı 47 bine dayandı. Günlük test sayısı 220 binin altına indi. Turkuaz tabloda aktif hasta sayısı yer almıyor. Günlük aktif hasta sayısını Worldmeters’dan paylaşmaya devam ediyoruz.
Türkiye’de dün aktif hasta 102 bin 764 kişiye geriledi. Bulaştırma potansiyeli yüksekliği dikkate alındığında aktif hasta sayısının hala oldukça yüksek olduğunu hatırlatmak isteriz. Ağır hasta sayımısında azalma eğilimi devam ediyor, dün 1,504 kişiye geriledi. Aktif vaka sayısının gerilemesi (?) ile ağır hasta oranımız %1.5’e yükseldi, bu oran dünya ortalamasının iki buçuk katı! Yüksek ölüm hızının yüksek ağır hasta oranı ile ilişkili olduğunu, ölümlerin yüksek hızda devam edeceği uyarısı ısrarla vurguluyoruz.
***
KLİMİK Derneği Başkanı Prof. Dr. Azap şu ifadeleri kullandı: “Bunu söyleyebiliyoruz, çünkü tarihteki büyük salgınlara baktığınız zaman en yakında örneğin 2009 yılında yaşamış olduğumuz domuz gribi salgınında, Dünya Sağlık Örgütü’nün ‘salgın başladı’ dediği günden, ‘salgın bitti ‘dediği güne 18 ay geçmişti. Yine 20’nci yüzyılda yaşanan grip pandemilerine baktığımızda, 1,5 ila 3 yıl arasında sürdüğünü görüyoruz. Covid-19 salgınında bizim beklentimiz, tabi teknolojiler ve bilim ilerliyor, tarihte hiç olmadığı kadar hızlı aşı üretme şansı oldu insanoğlunun. O yüzden sanırım 2 yıl kadar süreceğini söylemek sanırım bilimsel, geçerli bir tahmin olur. Ve biz artık 1,5 yılı neredeyse bulmuş durumdayız.”
***
Yeni normalleşmenin sloganı belli oldu. Sağlık Bakanı Koca, Covid-19 aşılama kampanyası için hazırlanan kamu spotunu paylaştı. Bakan Koca, paylaşımında yayınladığı videoya “Hayatımızın yeniden normalleşmesi için kolları sıvıyoruz.” notunu düştü. Yeni normalleşme haberleri yandaş basında sızmaya başladı. Tartışılan taslağa göre vakalarda düşüş sürdüğü takdirde, restoran ve kafeler, kişi sınırlamasıyla açılabilecek. Sahillerde, parklarda iki metre mesafe varsa maske takılmayabilecek. Açık alanlarda düğün yapılmasına izin verilecek.
***
Bilim Kurulu’ndan ayrılmasıyla gündeme gelen Prof. Dr. Alpay Azap ile Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, 1 Haziran’da başlayacağı duyurulan açılma sürecinin mutlaka kademeli olması gerektiğini vurguladı. Uzmanlar, “Geçen yıl yapılan hatalar tekrarlanırsa yeniden vaka artışıyla karşılaşabiliriz” uyarısı yaptı.
KLİMİK Derneği Başkanı Prof. Dr. Alpay Azap: ‘’Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) pandeminin aşamalarına dair önerdiği farklı reçeteleri var. Pandeminin yüksek olduğu ülkelerde tam kapanmanın hangi koşullarda, hangi sektörlerde, nasıl yapılması gerektiğine dair bilimsel açıklamalar var. Bizdeki son kapanma ise buna denk gelmedi. Bizim gibi çok yüksek vaka sayılarına sahip, derece olarak en yüksek riskli ülkelerde zorunlu alanların dışında her yerin kapanması lazımdı. Çeşitli gerekçelerle bu yapılamadı ama bu kapanmanın da faydasını gördük. Vaka sayıları düşse de bizim istediğimiz seviyeye kadar düşmedi. Vaka sayılarının 100 binde 100’ün, hatta mümkünse 50’nin altına düşmesi gerekiyor ki daha fazla normalleşebilelim. Mutlaka kademeli açılma olmalı. Bölgesel, her ilin hatta mahallenin verileri kontrol edilmeli. Hasta sayısı, virüsün bulaşma dinamikleri, kimlerin daha çok etkilendiği, kimlerin daha çok virüsü bulaştırdığı bilinmeli. Yerelde bu işin kontrolü hem en kritik hem de en zor olan. Bunu yaptığınız zaman tüm ülkeye aynı kuralı dayatmamış olursunuz. Örneğin, bir şehirde vaka sayı yüz binde 10’sa ama Türkiye’de yüz binde 120’yse o şehirde okullar açılmalı. Yerelden elde edilecek verilere göre o yerele özgü tedbirlerin o yerele özgü süreler boyunca hayata geçirilmesi lazım. Mesela yaz aylarında tatil beldelerine doğru bir hareketlilik ve göç olacak. Tatil şehirlerinde alınacak önlemler ile öğrenciler, memurlar gittiği için boşalan büyükşehirlerde alınacak önlemlerin aynı olmaması gerekiyor. Kademeli, yavaş yavaş, tüm verileri yakından ve yerelleri dikkatle izleyerek açılma adımları atılmalı.’’
https://www.birgun.net/haber/acilma-sureci-birden-degil-kademeli-olmali-346268
***
Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD) Başkanı Kaya Demirer, restoranların açık alanlarda saat 24:00’a kadar hizmet verebileceği duyumunu aldıklarını ve 1 Haziran’dan itibaren hafta sonu yasağının da kalkmasını beklediklerini söyledi.
***
Biden’ın talimatının ardından açıklama yapan Ulusal İstihbarat Direktörlüğü (DNI), Koronavirüs enfeksiyonunun kesin kökeninin şu anda bilinmediğini ifade ederek, en olası iki senaryonun patojenin ya hayvan geçişi yoluyla doğal olarak ya da bir laboratuvar sızıntısının sonucu ortaya çıktığı olduğunu belirtti.
***
ABD Başkanı Joe Biden’ın selefi Donald Trump’ın izinden giderek korona virüsünün kökeniyle ilgili 90 gün içinde yeni istihbarat raporu talep etmesi Pekin’i kızdırdı. Çin Dışişleri Bakanlığı, Biden’ın virüsün Çin’deki bir laboratuvardan sızdığı teorisinin araştırılmasını istemesi üzerine ABD’den, 2019’da Kuzey Virginia eyaletini kasıp kavuran gizemli solunum yolları hastalığı ve Wisconsin’de e-sigara kaynaklı bir hastalığın salgına dönüşmesiyle ilgili izahat talep etti.
***
Göğüs ve Uyku Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nejat Altıntaş, iki doz aşı olanlara uyarılarda bulundu. Altıntaş, “Maske takmak, özellikle aşı olanlar için hastalığın bulaşmasını engelleyecektir” dedi.
***
TTB: Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi Ortopedi Kliniği’nden bir meslektaşımız görevini yaptığı sırada bir hasta tarafından elinden ve belinden bıçaklanmıştır. Ülkemizdeki şiddet ikliminin ve cezasızlığın asıl fail olduğunu biliyoruz. Artık Yeter! #SağlıktaŞiddetSonaErsin
***
Rusya daha önce koronavirüs nedeniyle uçuşları durdurduğu bazı ülkelere yeniden uçuşları başlattı. Uçuşların durdurulduğu ülkelerden biri olan Türkiye için henüz bir açıklama yapılmadı. Uçuşların yeniden başlatıldığı ülkeler, Portekiz, Suudi Arabistan, Malta ve Meksika olarak açıklandı.
AŞI TARTIŞMALARI
ABD’de 30 Nisan itibariyle Covid-19 aşısının her iki dozunu da yaptıran yaklaşık 101 milyon kişinin yalnızca yüzde 0.01’i corona virüsüne yakalandı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) verilerine göre aşıya rağmen virüse yakalananların yüzde 27’si Covid-19’u belirtisiz geçirdi. Yüzde 2’si ise hayatını kaybetti. CDC aşı olduğu halde enfeksiyonu kapan kişileirn 555’inden virüs numuneleri topladı. Enfeksiyonların yüzde 64’ünden Britanya ve Güney Afrika varyantları dahil mutasyonların sorumlu olduğu görüldü.
Washington Üniversitesi’nde yapılan bir başka araştırmada da aşılandığı halde hastalığı geçiren 20 sağlık çalışanının hepsinde mutasyon geçirmiş virüse rastlandığı bildirildi.
***
Almanya hükümeti, ağustos ayının sonunda 12 yaş ve üzerindeki çocuklara korona virüsü aşısı yapmış olmayı planlıyor. Almanya Sağlık Bakanlığı’nın Reuters ajansına sızdırılan taslak planına göre, Berlin hükümeti bu tarihte 12 yaştan itibaren çocuklara da en az bir doz aşı yapabilecek sayıda doz edinmiş olmayı planlıyor.
***
Çin hükümetinin bağımsızlığını tanımayıp kendi parçası olarak gördüğü Tayvan’da korona virüsü vakaları artarken, yaşanan aşı sıkıntısına ilişkin gerilim derinleşiyor. Pekin yönetimini bağımsız olarak aşı almasını engellemekle suçlayan Tayvan, Alman firması BioNTech’i de siyasi baskıya boyun eğmekle suçladı. Tayvan Sağlık Bakanı Chen Shih-chung, BioNTech’le ocak ayında vardıkları anlaşmadan son anda vazgeçildiğini öne sürdü.
***
Bakan Koca Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, “Aşı programımızda öncelikli bir grubu daha aşılamaya başlıyoruz. Bugünden itibaren tam bağımlı orta düzey ve ağır engelli vatandaşlarımızın aşılanması başlıyor. Bu güce güvenin.” ifadesini kullandı.
***
Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) Başkanı Prof. Dr. Alpay Azap, salgında sona yaklaşıldığını belirtmekle birlikte uyardı: “Aşılamaların tam anlamıyla yapılabilmesi gerekiyor. Aksi takdirde aşılanmayan kesimde yeni varyantlar çıkabilir ve bu da tüm emekleri boşa çıkarır.”
***
Turk İlaç, Rusya’da yeni tip Koronavirüs’e (Covid-19) karşı geliştirilen CoviVac aşısının Türkiye’de üretimi için mutabakat anlaşması imzaladı.
***
Eğitim Sen: “Eğitimcilere aşıda yaş sınırlaması kalkmalı”. Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, bugün yaptığı açıklamada “40 yaş üstü 57 bin mesai arkadaşımızın daha randevularının açılmasıyla 813 bin 400 öğretmen ve eğitim çalışanımız için aşı olma imkanı sağlanmış oldu” dedi. Eğitim emekçileri ise hâlâ aşı olamayan on binlerce öğretmen olduğuna dikkat çekerek yaş sınırlamasının kalkmasını istedi.
***
Belçika hükümeti Johnson & Johnson’ın Covid-19 aşısını olan 40 yaşın altında bir kadının oluşan komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından ülkede 41 yaşından küçükler için Johnson&Johnson ile aşılamayı durdurdu.
***
KORONAVİRÜSTEN KORUNMA-1Maske, mesafe, hijyen, iyi de yeterli mi? –Haluk C. Çalışır
Peki, nedir bu “maske, mesafe, hijyen” üçlüsünün bilimsel arka planı? Bu önlemler bizi hastalığa yakalanmaktan korur mu? Toplumda hastalığın yayılmasını durdurur mu? Bu üçlünün dışında bulaşmayı önleyecek işe yarar bir yöntem yok mu?
***
KORONAVİRÜSTEN KORUNMA-2: COVID-19 nasıl bu kadar hızlı bulaşıyor? – Haluk C. Çalışır
COVID-19’un bu derecede hızlı bir şekilde yayılabilmesinde kapalı mekânların önemi her geçen gün ortaya çıkıyor. Kapalı alanlarda bulaşmayı kolaylaştıran en önemli dört faktörü var: Kapalı alanların havalandırılması, insan sayısı, geçirilen süre ve maskenin etkinliği.
https://bianet.org/bianet/saglik/244757-covid-19-nasil-bu-kadar-hizli-bulasiyor
***
Salgın hastalıkların dünü, bugünü ve yarını
Tıp tarihi uzmanı Frank M. Snowden’ın ‘Salgınlar ve Toplum’ çalışması, Tellekt Yayınları tarafından yayımlandı. Snowden kitapta, kayıtlara geçmiş ilk örneklerden bugüne kadarki salgınları anlatıyor.
Salgın ve pandemi deyince ilk akla gelen örnek olan vebanın toplumlara etkisini geniş bir şekilde anlatan Snowden; hastalığın ortaya çıkışı, teşhis ve tedavi sürecinde din-bilim çatışmasının yanı sıra “sessiz çaresizliğin” ardından aklıselimle bu buhranın üstesinden gelindiğini hatırlatıyor.
Vebanın yarattığı ölüm dalgasıyla baş etmeyi ve hayatını kaybedenleri uğurlamayı kolaylaştıracak; resimlere, oymalara, kitap ve vaazlara konu olan “ölme sanatı”nın, aynı dönemde ortaya çıktığını da anımsatıyor yazar.
Snowden’ın bir başka hatırlatması, veba-siyaset-halk sağlığı ilintisine ilişkin: “Veba düzenlemeleri aynı zamanda siyasi tarih üzerinde büyük bir gölge bırakmıştır. Devlet iktidarının, beşeri yaşamın daha önce siyasi otoriteye hiç maruz kalmamış yönlerini kuşattığı geniş yayılmanın işaretçisi olmuştur. Sonraki dönemlerde veba düzenlemelerine başvurmanın ayartıcı olmasının sebebi, ister vebaya karşı isterse kolera ve başka hastalıklara karşı kullanılmış olsun, tam da iktidarın genişlemesini meşrulaştırmasıydı. Ekonomi ve insanların hareketi üzerindeki denetimi haklı çıkarıyordu. Gözetime ve cebri tutuklamalara yetki veriyordu. Dahası, evlerin işgal edilmesini ve sivil özgürlüklerin lağvedilmesini onaylıyordu. Halk sağlığındaki acil duruma işaret eden itiraz edilmesi imkânsız bir argüman olduğundan, iktidarın bu şekilde genişletilmesi kilise, güçlü siyasi şahıslar ve tıp sözcüleri tarafından hoş karşılanıyordu. Vebaya karşı verilen seferberlik, mutlakiyetçiliğin ortaya çıkışında önemli bir an olmuştur ve daha genel düzlemde modern devletin iktidarıyla meşruiyetini büyütmüştür.”
***
Koronavirüsün Vuhan’daki bir laboratuvardan çıktığı teorisi neden şimdi dikkate alınıyor?
Covid-19 ilk olarak, yaklaşık bir buçuk yıl önce Çin’in Vuhan kentinde tespit edildi. Ama virüsün nasıl ortaya çıktığı hala gizemini koruyor.
Salgının Çin’deki bir laboratuvardan sızmış olabileceği ihtimali bir zamanlar ‘aşırı uç bir komplo teorisi’ olarak değerlendirilirken, bu tartışmalı iddia son haftalarda yeniden gündeme geldi. ABD Başkanı Joe Biden, istihbarat servislerinden salgının köküne ilişkin teorilerin incelenmesi için acil olarak yeni bir soruşturma yürütmeleri ve araştırmalarıyla ilgili raporu 90 gün içinde teslim etmeleri talimatını verdi. Çin de Biden’a tepki gösterip, Washington’ı “pandemiyle mücadeledeki zayıflıklarını örtme amacıyla komplo teorileri yaymakla” suçladı.
Koronavirüsün kazara veya bilerek, Çin’in Vuhan şehrindeki bir laboratuvardan sızdığına dair bir şüphe var. Virüs ilk olarak Vuhan’da tespit edilmişti. Bu teoriyi destekleyenler, şehirdeki bir biyolojik araştırma tesisinin varlığına dikkat çekiyor. Vuhan Viroloji Enstitüsü, on yılı aşkın bir süredir yarasalardaki koronavirüsleri inceliyordu. Laboratuvar, ilk enfeksiyon grubunun görüldüğü Vuhan’daki Huanan pazarına yalnızca birkaç kilometre mesafede. Laboratuvar teorisinin gerçek olduğunu düşünenler, virüsün bu tesisten çıkıp vahşi hayvan pazarına ulaşmış olabileceğini söylüyor.
Science dergisindeki makalelerinde bilim insanları “Yeterli verilere sahip olana kadar doğal yollarla ve laboratuvar sızıntısıyla bulaştığı hipotezlerini ciddiye almalıyız” dedi. Uzmanlar arasında, virüsün laboratuvardan sızmış olma ihtimalinin ‘daha yakından incelenmesi gerektiği’ konusunda giderek güçlenen bir uzlaşı var. Hatta WHO Başkanı Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus da yeni bir soruşturma yapılması çağrısı yaptı ve “Bütün hipotezler hala açık ve daha fazla çalışılması gerekiyor” dedi. Dr. Fauci de şimdi virüsün ‘doğal yollardan çıktığına ikna olmadığını’ söylüyor. Bir yıl önce Covid’in hayvanlardan insanlara yayıldığını düşünen Dr. Fauci de artık laboratuvardan çıktığı ihtimalini değerlendiriyor.
Çin, virüsün laboratuvardan sızdığı yönündeki iddiaları reddetti ve bu teoriler için “iftira” dedi. Pekin yönetimi, koronavirüsün bir başka ülkeden yapılan gıda sevkiyatı aracılığıyla Çin’e girmiş olabileceğini söylüyor.
Çin hükümeti bu savunmasını, önde gelen virologların, terk edilmiş bir madendeki yarasalardan toplanan örneklerle yaptıkları bir araştırmaya dayandırıyor.
‘Çin’in Yarasa Kadını’ olarak anılan Vuhan Enstitüsü’nde görevli araştırmacı Dr. Shi Zhengli geçen hafta bir rapor yayımladı. Rapora göre, araştırma ekibi 2015’te Çin’deki madende bulunan yarasalarda sekiz koronavirüs türü tespit etti. Raporda, pangolinlerdeki koronavirüslerin, madende bulunan koronavirüslere kıyasla insan sağlığına daha fazla tehdit oluşturdukları belirtildi.
Salgın nedeniyle dünya genelinde 3.5 milyondan fazla insan öldü. Bilim insanları, virüsün nasıl ve nerede çıktığı tespit edilirse, yeniden benzer olayların yaşanmasının da önüne geçilebileceğini söylüyor. Hayvanlardan geçtiği yönündeki teorinin doğru olduğu kanıtlanırsa, çiftçilik veya vahşi yaşam istismarcılarının faaliyetleri etkilenebilir. Danimarka’da virüsün vizonlardan geçtiği kaygısı nedeniyle çiftliklerdeki milyonlarca vizon öldürüldü. Virüsün laboratuvardan sızdığı veya donmuş gıda tedarik zincirinden kaynaklandığı teorisi kanıtlanırsa bunun da bilimsel araştırmalar ve uluslararası ticarete etkisi olur.
https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-57277768