Amerikalılar ve Türkler, ilk kez nerede karşılaşmıştır? Amerikalılar Türkleri ne zaman nerede görmüş ve tanımıştır.
Daha önceki yazılarımızdan Amerikanın İlk ve Tek kez Osmanlı Devletine vergi verdiğinden bahsetmiştik. İşte o anlaşma yapılırken Rasim Edendi, Çok sevdiği kamil adındaki devesi ile anlatma toplantısına katılmış, kamil isimli deve toplantıda Amerikalıların ilgi odağı haline gelmişti. Amerikalıların ise bu ana kadar hiç deve görmedikleri de anlaşılmış oldu.
Amerikanın Osmanlıya Vergi Verdiği Makalemize Buradan Ulaşabilirsiniz.
Sene 1851’de ise yerli Kızılderi kabileler ile savaş içerisinde olan Amerikalılar, Atlı süvari birlikleri ile Amerikanın iç kesimlerinde çöl şartlarında mücadele edememiş, Kızılderili kabilelere karşı başarı sağlayamamıştı. Ağır çöl koşullarında süvari birlikleri ile mücadele etmenin zorluğunu “Henry C. Wayne” ‘ye bildirilmiş ve çöl koşullarında mücadele etmek için bir arayış içerisine girilmiş. Bu arayış neticesinde çöl koşullarına dayanaklı, mücadele edebilen develerin etkin olacağı düşünülmüş ve deve almak için Osmanlı devletine başvuruda bulunulmuştu.
Sene 1855’te Amiral David Dixon Porter komutasında bulunan Amerikan Savaş Gemisi İstanbul Limanına Deve almak için demir atmıştı. Ayrıca Amerika açık denizlerde baş edemediği korsan meselesini görüşmek için de Osmanlı Makamları ile resmi bir ziyaret gerçekleştirmeyi düşünüyordu.
Bu esnada ilk defa bir Amerikan savaş gemisi gören İstanbul halkı limana akın etmiş, meraklı gözlerle Amerikan gemisini seyrediyordu, Bu durum sultan Abdulmecit’in kulağına gitmiş ve Sultan ile Lala arasında şu meşhur konuşma cereyan etmiştir.
-Sultan Abdulmecit: Lala, Bu gelenler kim ola?
-Lala: Sultanım, Amerika Birleşik Devletleri derler namına..
Sultan şaşırır!
-Sultan Abdulmecit: Tek başlarına gemi alamamışlar da birleşerek mi almışlar? Kimdir bu Amerika? Bizden ne isterler?
Kısaca bir süre sonra Amerikalıların ne için geldikleri anlaşılır ve 30 tane deve almak istediklerini bildirerek resmi başvuru yaparlar.
Sultan Abdulmecit Amerikalılara 30 adet devenin haricinde iki adet deveyide armağan olarak verir. Bu Tarihte Osmanlı devletinin Amerikaya ilk askeri ihracatı ve armağan edilen iki deve ise ilk askeri hibe niteliği taşımaktadır.
Develeri temin eden Amerikalıların bu develer ile ilgilenecek bakıcılara da ihtiyacı vardır. İstanbuldan ayrılan Amerika gemisi izmire demir atarak buradan develer ile ilgilenecek Hacı Ali, Rum Yorgo Karalombo ile İlyas Calles ve ismi bilinmeyen bir bakıcıyı daha yanlarına alarak amerikaya dönerler. Deve bakıcılarından iki tanesi Amerika topraklarına adım atar atmaz ortadan kaybolur.
Develer ile Teksas’a gelen kafile, burada amerikanın ilk deve birliğini oluşturur. Deveci Hacı Ali ise bu kafilenin lideridir.
Getirilen develerin beklentileri karşılaması ve çeşitli sebeplerden dolayı develer savaşlardan çekilmek zorunda kalınır. Mevcut develer satılır ve başka amaçlar için kullanılmaya başlanır. Çobanlarda onları takip etmek zordunda kalır. Çünkü yapmayı bildikleri tek iş budur.
Rum Yorgo, Los Angeles’te kalmayı tercih ederek burada seyislik yapmaya devam eder. İçki alışkanlığı yüzünden başı dertten kurtulamayan Yorgo 1867 senesinde Amerikan vatandaşı olarak George Allen ismini alır. Yorgo 1913 senesinde Kaliforniya’da hayata gözlerini yumar.
İlyas Calleş ise çok kısa bir süre çobanlık yaptıktan sonra Meksika ile yapılan savaşlara katılır. Ardından Sonora Calune bölgesine yerleşerek siyaset ile ilgilenmeye başlar. Evlenir ve bir aile kurar. Oğlu Plutarco Elias Calles 1924 senesinde Meksika’nın “EL TURCO” Lakabı ile anılan ilk Cumhur Başkanı olur.
Hacı Ali ise belirli bir süre Los Angeles limanı ile şehir merkezi arasında devesi ile taşımacılık yapar. Amerikalıların ismini telafuz etmekte zorlandığı Hacı Ali’ye Hi Jolly diye hitap etmeye başlarlar.
Hacı Ali ( Hi Jolly), Meksika asıllı olan Gertrudis Serna ile hayatını birleştirerek dünya evine girmiş ve iki çocuk babası olmuştur.
Belli bir süre altın madenciliği yapan hacı Ali bu işte bararı yakalayamayınca ordudaki vasifesine geri döner.
1880 Senesinde resmen Amerika vatandaşı olmuş ve Resmi kayıtlara göre Tedro ismini almıştır.
Hayatının son yıllarını zaman zaman maden arama ve ABD hükümeti için izcilik yaparak geçiren hacı ali Arizona’nın Quartzsite kasabasında hayata gözlerini yummuştur.
Amerikalılar taraından çok sevilen hacı ali asla unutulmamış, Amerikan halkı tarafından Mezarına sahip çıkılarak birde anıt yapılmıştır. Her sene ocak ayında Haci Ali adına bir festival düzenlenerek deve yarışları ve konserler verilmektedir.
Hacı Alinin mezarında şu ifade yer almaktadır. “hi jolly’nin son kampı. 10 şubat 1856’da bu ülkeye geldi. deveci, denkçi ve kılavuz olarak 30 yıldan fazla birleşik devletler hükümeti’ne doğrulukla hizmet etti.”
Hacı Ali’yi okadar çok seven Amerikan haklı onu unutmamış ve çeşitli şekillerde anmıştır. Bunlardan bir tanesi Red Kit’in maceraları içerisinde “devenin Hazinesi” isimli öyküde geçmektedir. Öykü’de Çölde namaz kılmakta iken Red Kit ile karşılaşır ve olaylar dizi gerçekleşir. Ötkünün Sonunda ise Hacı Ali “ben yalnız bir hacıyım, Mekke’den çok uzaklarda” der
Ardın sıra gelişen süreç içerisinde Amerikalı bir gurup girişimci sigara işine girmek ister. Kaliteli bir tütün ithal etmek isteyen girişimciler Türk tütünü almaya karar verir. Sigara üretimine geçen şirket, ürettikleri sigara için bir isim ve sembol arayışına girişir. Türkler hakkında bildikleri tek şey Hacı Ali olunca Hacı Ali’den kalan ve yaşayan develerinden Joe isimli deveyi satın alarak sembol seçmişler ve sigaranın ismini de Camel koymuşlardır.
Sigara üretiminin ardından şirket çeşitli reklam kampanyaları yaparak üretilen bu sigaraları Hacı Ali’den kalan Joe isimli devenin sırtına yüklemişler ve satışı bu şekilde gerçekleştirmişlerdi. Amerikan halkının deveyi ilk defa görmek için bile sigara almak için gitmişlerdi.
Amerikanın her yerinde satılmaya başlanan Camel Sigarasının hikayesi de böyle başlamış oldu. Joe isimli deve öldüğünde ise yakılmış ve devenin külleri Hacı Ali’nin mezarının baş kısmına gömülmüştür.