Huyunu suyunu bildiğimiz, soyunu sopunu tanıdığımız bir aileden kız alalım, malımız bölünmesin, ailemizin kızı yabancıya gitmesin diye, ya da buna benzer nedenlerle yurdumuzda akraba evlilikleri sık yapılmaktadır. Amcasının kızını alan, dayısının oğluna varan pek çoktur. Yurdumuzda batıdan doğuya doğru giderek artan akraba evlilikleri %10 ile %30 arasında değişmektedir. Bazı yörelerimizde her üç evlilikten biri akrabalar arasındadır.
Akraba evlilikleri neden sakıncalıdır?
Bir ana babanın akraba olmaları halinde doğuştan özürlü bir çocuğa sahip olmak olasılıkları, aralarında hiç akrabalık olmayan ana babalara göre daha fazladır. Annede ya da babada gizli olarak bulunan, onlarda hiç belirti vermeyen bir hastalık çocukta ortaya çıkabilir. Ana ve babanın her ikisinden de kalıtım ile aldığı hasta özellikler çocukta bir araya gelmiş, bir sakatlığın ortaya çıkması için gerekli şartlar tamamlanmış olur. Akraba olan kişilerin pek çok özelliklerinin birbirine benzemesi doğaldır. Vücut yapıları, renkleri, vb. bazı hastalıklara ilişkin özellikleri de benzer. Bu nedenle bir hastalığı ya da sakatlığı ortaya çıkaracak özelliklerin bir araya gelmesi akraba evliliği ile kolaylaşmış olur.
Akraba evliliğinin olumsuz etkileri
Elbette ki bu bilgilerden akrabası ile evlenen herkesin doğan çocuklarında bir sakatlık olacak sonucunu çıkarmak yanlış olur. Akraba evlilikleri olan ailelerin tamamen sağlıklı çocukları olabileceği gibi, aralarında kan bağı bulunmayan ana babaların çocukları da çeşitli nedenlerle özürlü doğabilirler. Ancak sağırlık, körlük gibi bazı bedensel sakatlıklar ya da zeka geriliği ile giden bazı hastalıklar akraba evliliğinden doğan çocuklarda yukarıdaki nedenlerle diğerlerinden daha sık görülmektedir.
Akraba evlilikleri ve kalıtsal hastalıklar
Birbiri ile evlenmek isteyen, aralarında akrabalık olan çiftlerde evlenmeden önce yapılabilecek ve ilerde doğabilecek çocuklarında ortaya çıkabilecek hiç bir hastalık olmadığını kesin olarak kanıtlayacak bir test yoktur. Bu nedenle elden geldiğince akraba evlilikleri, özellikle yakın akraba evlilikleri yapmamak, doğacak çocuklarımızın sağlığına küçümsenmeyecek bir katkı olur.
Akdeniz anemisive ve talasemi en çok görülen kalıtsal hastalıklar olmakla beraber, bunların dışında sıklıkla olmasa da fenilketonüri, kistik fibroz, konjenital adrenal hiperplazi, spinal müsküler atrofi(SMA) ve Orak Hücre Anemisi gibi hastalıklar çocuklarda görülebilir.