İdlib düğümü çözülemiyor. Suriyenin yıllardır yaşanan stratejik, ekonomik, siyasi tüm biriktirdikleri İdlibde yoğunlaşmış ve tüm çelişkiler, tüm hesaplar, tüm beklentiler İdlible özdeşleşmiş durumda.
İdlib artık Suriyenin daralan üçgenidir. Suriyenin geleceğinin seyri, büyük ölçüde İdlibde yaşanacak gelişmelere bağlıdır. Her şeyden önce Türkiye-Rusya ilişkilerinin geleceğini İdlibde tarafların tavrı belirleyecektir.
Türkiyenin yaklaşımı, Soçi de oluşturulan İdlib Mutabakatının devamından ve kararlılıkla uygulanmasından yanadır. Rusyanın da üzerine düşenleri eksiksiz yerine getirmesi durumunda İdlib konusunda tıkanan süreç açılacağı gibi, Türkiye- Rusya ilişkisinin diğer boyutlarının da arızasız sürdürülmesi mümkün kılınabilir. Buna göre Türkiye Rusya ilişkisi bağlamında İdlib; S-400dür, Akkuyu Nükleer Santralidir, Türk Akımıdır, Astana ruhunun karar yeridir.
İdlib, Suriye üzerinde kördüğümler atan, ajandalar üreten tüm aktörler için asıl olarak; Doğu Akdenizin enerji jeopolitiğinin önemli bir odağıdır. Bu yüzden de İdlib; terör örgütlerinin gizli servislerin iç içe geçtiği, karanlık hesapların kirli ilişkilerin odak noktasıdır. İdlib; milyonlarca masum insanın son sığınadır. İdlib Esad rejiminin kadın, çocuk, sivil, asker, muhalif ayırt etmeden topyekun imha çabasına giriştiği coğrafyadır.
İdlib; ABD açısından da öncelikle Rusya-Türkiye ilişkisinin seyrini belirleyecek ve buna göre iki ülkenin uzlaşmazlığının yaşanması umut edilen yerdir. Yine ABD açısından İdlib; Fıratın Doğusu için, PKK/PYD-YPG terör örgütü eliyle işgal edilmiş toprakların unutulması için yapılanması gereken oyun alanıdır.
Nitekim ABD için bu refleks, hemen devreye girmiş, Türkiyeye destek mesajları verilmiş, sosyal medya üzerinden Rusya-Türkiye ilişkisini hedef alan mesajlarla, Türkiyenin müttefikliği aklına gelmiştir. Onun aklına gelmiş olabilir ama bizim için, PKK/PYD-YPG terör örgütüyle açmak istediği koridoru, kurmak istediği garnizon devlet ısrarını unutturamamıştır.
ABD tarafından sergilenen bu davranış biçimi hâlâ Soğuk Savaş döneminin Türkiyesine duyulan özlemdir. O dönemin Türkiyeye yönelik refleksidir. Zannedilmemelidir ki; Türkiye geçici, tepkisel, duygusal, tek yanlı bağımlılığın efsunundan sıyrılamamış bir Türkiyedir ve Rusya ilişkisi dönemsel, geçici bir ABD tepkisinin ürünüdür. Bu değerlendirme ABD için çok yanıltıcıdır. Doğru bir Türkiye okuması değildir. Türkiye-Rusya ve ABD arasında gelgitler yaşayan, salınım içinde olan bir ülke değildir. Türkiye-Rusya ilişkisi Türkiyenin çıkarlarını merkeze alarak, yapılanan bir ilişki biçimidir. S-400 de, Akkuyu nükleer santrali de, Türk Akımı da bu ilişki biçiminin ürünleridir, sonuçlarıdır.
ABD, Türkiyenin yanında yer almak istiyorsa, gerçekten müttefik kavramını sahicilikle ağzına almak istiyorsa; PKK ilişkisini bitirmesi, silahlarını toplaması, Suriyenin toprak bütünlüğüne katkı sunması, Suriyenin siyasi geleceğine demokrasi adına büyük destek olması, FETÖnün küresel ağının çökertilmesini sağlaması, elebaşını Türkiyeye teslim etmesi şarttır.
Yoksa yine ve her zaman olduğu gibi, Türkiyenin direncinin kırılmasını beklemek ve buna katkı sunmak isteniyorsa, boşuna bekleyiştir, nafile umutlanmadır.