Sultan 2. Mahmut’un fermanıyla yaptırılan sini, Tokat‘ta sergileniyor
OSMANLI padişahlarından 2’nci Mahmut’un o periyot İstanbul‘da yapılamadığı için 1813 yılında ferman çıkartarak Tokatlı sanatkarlara yaptırdığı bakır saray sinilerinden biri Tokat Belediyesi Kent Müzesi’nde sergileniyor.
Osmanlı Padişahı 2’nci Mahmut periyodunda sarayda misafirleri ağırlamak için kullanılan siniler İstanbul’da yapılamayınca padişah tarafından bakır sürece sanatkarların varlığıyla bilinen Tokat’ta hazırlanması için ferman hazırlandı. Sarayın talebi üzerine muhtaçlığı olan bakır siniler Tokat’ta sanatkarlar tarafından üretilerek saraya gönderildi. Bu talep üzerine yapılan bakır sinilerden biri ve padişahın fermanınn kopya görseli ile şimdilerde Tokat Belediyesi bünyesindeki kent müzesinde sergilenmeye başladı.
Tokat Kent Müzesinde hizmetli Arkeolog İbrahim Yavuz, padişah fermanı üzerine yaptırılan ve biri müzede mekan alan sininin nadide bir eser olduğunu belirterek, Tokat bakırcılığının nasıl bir kalitede olduğunu resmeden bir yapıttır. Kaç adet yapıldığı hakkında kesin bir malumat yok. Az ölçüde yaptırıldığı rivayet ediliyor. Tokat bakırcılığı ve personelliği 17’nci ve 18’inci yüzyılda yerkürede bir numaraya yerleşmiştir. Ergani’den gelen bakırlar Tokat kalhanelerinde işlenip daha sonra Samsun limanından tüm Osmanlı kentlerine gönderilirmiş. Bilhassa 17 ve 18’inci yüzyılda Tokat kalhanelerinde o kadar çok bakır işlemesi, bakır üretimi olmuş ki, hammadde zahmeti yaşanmış. Tekrar bir fermanla tüm ham bakırlar Tokat kalhanelerine yönlendirilmiş. Tokat kalhanelerinde işlemesi yapılmış ve tüm yerküredeki Osmanlı kentlerine iletilmiş. Tokat’ta o periyotta 33 tane kalhane, 8 tane de bakır kazan işi yapan bakır çalışanı, dükkanı vardı dedi.
Bakır sinilerin yapılması için hazırlanan ve bugün bir kopya görseli müzede bulunan fermanda şu tabirler mahal alıyor
Tokat Naibi’ne karar ki, Enderün-ı Hümayün’da hizmetli saray çukadarlarının büyük yemek sinileri devirle eskimiş fakat çok büyük olmaları sebebiyle İstanbul’da imali mümkün olmadığından Tokat’ta imali gerek görülmüştür. Laf konusu sininin imali için bakırcı esnafından kıymeti fazla olsun, Tokat’a gönderilmiştir. Sen ki mezkur kadımızsın, gerekli fiyatı ismi geçen şahıs (bakırcı esnafı) tarafından ödenmek koşuluyla, kelam konusu siniyi Tokat’ta en hoş bir formda, gönderdiğimiz vazifelinin tavassutu ile imal ettirip, yeniden hizmetli şahsa teslim ederek Der-i Aliyye’me (Sarayıma) gönderilmesini temin etmen hususunda işbu fermanım yazılmış ve vazifeli bakırcı ile tarafına gönderilmiştir. İmal edilen sininin çok âlâ bir fiyatla ismi geçenin tavassutu ile kısa bir vade zarfında imali ve vazifeli memurumuza teslim ederek, tarafımıza göndermen hususu benim kişisel talebimdir. Bu bahiste tembellik gösterme yahut ilgisizlik üzere davranışlara rızamın olmadığını bilmelisin. Açık açık söz edildiği halde davranmaya itina göstermeniz ve buna muhalif davranmaktan kaçınmanız hususunda karardır.