TTE Enerji Genel Müdürü Ferit Kalfaoğlu ile bir söyleşi gerçekleştirdik. Firmalarının faaliyet alanları hakkında bilgiler aldığımız Ferit Bey, sektöre ilişkin de önemli değerlendirmelerde bulundu.
Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?
1994 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Malzeme Bilimleri ve Metalurji Mühendisliği’nden mezun oldum. Aynı bölümde 1997 yılında yüksek lisansımı tamamladım. 1994 yılında ilk işim olan 1600 MW Yumurtalık Anzak-Gazi ithal kömür enerji santrali projesinde çalışmaya başladım. 1997 yılında ortak olduğum firma ile birlikte enerji santralleri ve sanayi tesislerine malzeme temini ve proje taahhüt işleri ile faaliyette bulunduktan sonra, 2002 yılında ayrılarak sadece enerji sektöründe hizmet verecek olan TTE ( Technology Trade & Engineering) firmasını kurdum. Her zaman yenilikçi ve teknolojiyi takip etmenin iş hayatının en önemli unsuru olduğunu düşünüyorum ve bununla ilgili ekip arkadaşlarımızın kendilerini geliştirmeleri yönünde gelen önerilere olumlu bakıyorum. Bana göre en önemli yatırım insana yapılan yatırımdır.
Okurlarımız için firmanızı kısaca anlatır mısınız?
TTE Enerji, yatırımcılara danışmanlık ve mühendislik hizmeti vermek üzere 2002 yılında kurulmuştur. O tarihten bu yana yenilenebilir enerji projelerinde proje geliştirme, saha analizi, teknik değerlendirme, sahada rüzgâr ve güneş ölçüm verilerinin toplanması, değerlendirilmesi ve bankalar tarafından kabul edilen üretim analizi raporlarının (bankable report) hazırlanması, GES saha kurulumu ve yatırımı ile GES saha işletmeciliğiyle ilgili hizmetler verdik.
Yaptığımız işlerle ilgili kısa bilgi verecek olursak, mühendislik ve danışmanlık hizmetleri kapsamında 2500MW’dan fazla RES projesinin Bankable teknik raporunun hazırlanması, bankalar ve finans kuruluşlarına 200MW’dan fazla RES projesinde teknik danışmanlık ve kontrolörlük hizmeti, 200MW’dan fazla potansiyel lisanslı GES proje sahasının geliştirilmesi (13,1MW’ı devreye alınmıştır), 25MW’a yakın lisanssız GES ve RES geliştirilmesi ve projelerinin hazırlanması ve onaylanmışı hizmetini gerçekleştirdik.
Taahhüt hizmeti olarak ise 22MW GES santralinin kurulumu gerçekleştirdik. Bunların içerisinde hem saha hem de çatı üstü kurulumlar bulunmaktadır.
TTE Enerji Grubu bünyesinde Vestek A.Ş. (4,5MW lisanssız RES projesi), Güneştek A.Ş. (çalışmakta olan 803 KW lisanssız GES tesisi) ve Solartek A.Ş. bulunmaktadır.
Güneş enerjisi sektörüne yönelik hizmetlerinizle ilgili ayrıntılı bilgi verir misiniz?
Solartek A.Ş.’nin ana faaliyet konusu GES tesislerine profesyonel işletme ve bakım hizmeti vermektir. Ekiplerimiz Elazığ, Malatya ve Nevşehir’dedir. Toplamda 94MW GES tesisinin işletmesine devam etmekteyiz. Toplamda 10 adet teknik personelimiz GES sahalarında işletme ve bakım hizmeti verirken, İstanbul merkez ofisimizden bütün sahaların gözetleme işlemini yapmaktayız.
Personel eğitimlerimizi Nevşehir’deki kendi tesisimizde yapmaktayız. Burada özellikle çalışanlarımızın sahada çalışmaya başlamadan önce gerekli teknik ve iş güvenliği eğitimlerini almaları önemlidir. Daha önce de belirttiğim gibi en önemli yatırım insana yapılan yatırımdır. Eğitimli ve deneyimli personel ile hizmet vermemizden dolayı hizmet verdiğimiz firmaların gelirlerini de arttırabiliyoruz. Bununla ilgili GES sahibi firmaların takdirini alıyoruz.
Faaliyette olan bir GES santraliniz var mı?
Evet, Derinkuyu Nevşehir’de. 803KW gücünde bir güneş enerji santrali ve bir bakıma işletme bakım eğitim yeri olarak da görebiliriz. Tamamıyla kendi öz kaynaklarımız ile hayata geçirdiğimiz bir proje.
Ayrıca Afrika’da, Gana’da iki adet 25MW GES ön lisansı aldık. Bu projeleri lisansa dönüştürmek için çalışmalarımız devam etmektedir.
Bakım-onarım ve servis hizmetleriniz hakkında ayrıntılı bilgi alabilir miyiz?
Ekibimize gerekli olan eğitimler verilmiştir. Bütün elemanlarımızın istenilebilecek sertifikaları mevcuttur. Üretim kaybını önlemek için devamlı olarak gözlemleme yapılmakta ve karşılaşılan sorunlara en kısa sürede müdahale edilmektedir.
Ekibimiz sorunlarla karşılaştıkça tecrübelenmektedir. 94MW GES tesisi işletiyor olmamızdan dolayı sahada değişik sorunlarla karşılaştık ve bu şekilde tecrübelendik diyebilirim. Her ne kadar teknik eğitim veya benzeri çalışmalar yapsanız da, her sorun kendi içerisinde özellikler taşıyor ve bu sorunları tek tek değerlendirmek gerekiyor.
Özellikle lisanssız GES santrallerinin işletme ve bakımı profesyonel olmayan ekipler tarafından yapılmakta. Her işte olduğu gibi, GES tesisinin işletme ve bakımı da ekspertiz gerektirmektedir. Maliyeti düşürmek için deneyimli olmayan kişiler tarafından verilen hizmetlerin neticede orta vadede yatırımcıyı kayba uğratacağı kesindir. Milyon dolarlık tesisler kurup, bu tesisleri işletme deneyimi ve bilgisi olmayan kişilere teslim etmek risktir. Burada krediyi veren finans kuruluşlarının da tesislerin işletmesinin yetkili kurumlarca yapılmasını talep etmesi gerekir.
Firma olarak biz yaptığımız işin ve verdiğimiz hizmetin arkasındayız diyebilmek için müşterilerimize firmamız adına düzenlenmiş mesleki mesuliyet sigortamızı sunmaktayız. Bizden kaynaklanan bir zarar veya kâr kaybı olması durumunda sigortamız bunu karşılamaktadır. Bu da yatırımcı ve müşterilerimiz için gelirlerinin belli bir seviyenin altına düşmemesi anlamına gelir.
Dünya çapında pek çok firmayla iş ortaklıklarınızın olduğunu biliyoruz. Bu konuda bilgi alabilir miyiz?
Koreli Hanwha firmasının sahalarında işletme ve bakım hizmeti vermekteyiz. Onların istediği standartlarda düzenli olarak raporlama ve bilgilendirme yapmaktayız. Her ne kadar bilgili ve deneyimli olsanız da raporlamanızı düzgün yapmazsanız, deneyimlerinizden ekip olarak öğrenemez ve analiz yapamazsınız. İnanıyorum ki sektörde faaliyet gösteren diğer firmalardan bizi ayıran özelliğimiz karşılaştığımız problemlerden ekip olarak öğrenmemizdir.
Mühendislik ve danışmanlıkta ise İngiltere’den Lloyds’ Register – Renewable Division’ın Türkiye partneriyiz. Yenilenebilir enerji projelerinde teknik analiz ve değerlendirme konularında bu firmayla birlikte çalışmaktayız.
Küresel iklim değişikliğinin giderek yakıcı bir sorun hâline dönüşmesiyle yenilenebilire yöneliş dünya çapında artıyor. Türkiye’de güneş enerjisinin durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Güneş enerji potansiyeli yüksek olan bir ülkeyiz. Ne yazık ki bu potansiyeli büyük bir bölümü ısıtma amacı ile değerlendirilmiştir. Halen yerli hücre üretimine başlamamış olmamız çok yazık, çünkü Türkiye’de yapılacak üretim Orta Doğu ve Kuzey Afrika pazarına rahatlıkla ihraç edilebilir. Hücre ve panel üretiminde Çin’e kârlı uygulanan kota ve vergilerden dolayı Türkiye pazarda ciddi bir pay alabilir. Bunun için de hammadde tedariki ve fırın teknolojileri konusunda serbest sektörün ciddi girişimleri olmalı, ancak maalesef bu düzeye henüz gelmedik.
Türk piyasasındaki rekabet ortamını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yerli firmalar birbirleriyle daha iyi proje geliştirmek için yarışıyor. Hammadde ve teknoloji dışarıdan geliyor. Yanı işin yine çıraklığını yapıyoruz. Günün sonunda istihdam sağlanıyor ve yerli üretim olarak çelik ve kablo kullanılıyor. Bundan çok daha fazlasının yapılması mümkün. Bu da sektöre sadece ticari açıdan bakmayıp, teknik bakımdan yeterli kişi ve kurumların sektöre katma değer sağlaması ile mümkün olabilir.
Kısa veya uzun vadede hayata geçirmeyi düşündüğünüz yeni projeler var mı?
Yenilenebilir enerji projelerine finansman sağlanacak olan ülkelerde yeni proje geliştirme için girişimlerimiz var TTE Enerji olarak. Son 15 yılda Türkiye’deki enerji piyasasının oluşturulmasını yakından takip ettik. Zira bizim gibi Güney Afrika, Brezilya ve Şili de benzer süreçlerden geçti ve buradaki gelişmeleri de inceledik. Bütün bu bilgi birikimimizi ve deneyimimizi başka ülkelerde proje geliştirmek için çalışmaya başladık.
Son olarak eklemek istedikleriniz nelerdir?
Türkiye, güneş enerjisi stratejisini teknik ve teknolojik altyapı ile geliştirmelidir. Sadece ticari gelir sağlayan bir sektör olarak devam ederse dışa bağımlılığımız devam eder. Her ne kadar güneşimiz yerel kaynağımız olsa da, yerli teknoloji ve bilgi kaynağımız olmadığı sürece verim elde edemeyiz.
Sunsis Enerji, Şakrak GES için yüzde 35’lik üretim artışı sağladı
Firma tarafından şu açıklama yapıldı: “Sunsis Enerji olarak vermiş olduğu hizmet kapsamında Çatı Tipi olan Şakrak GES’te yapmış olduğu inceleme ve analizler sonucu sistemin en verimli şekilde üretime devam edebilmesi için uygun olan mekanik güç kapasitesini belirleyerek DC güç artışı sürecinin başlamasını sağlamıştır.
Sunsis Enerji danışmanlığı ve koordinasyonunda Erik Enerji tarafından gerçekleştirilen DC güç artışı resmi geçici kabulü 24.07.2020 itibari ile tamamlanmıştır.
DC güç artışı ve sistemde yapılan iyileştirmelerle birlikte toplam %35 üretim artışı beklenen tesis 24.07.2020 tarihi itibari ile 210 kWp + 47,84 kWp= 257,84 kWp olarak üretimine devam etmektedir.
Doğru kapasitenin belirlenmesinde emeği geçen ekip arkadaşlarımıza, kurulumu gerçekleştiren Erik Enerji’ ye ve bize güvenen yatırımcımıza teşekkür ederiz.”
Asunim, lisanslı projelerine yeni bir referans daha ekledi
Türkiye’de 4 adet lisanslı GES dahil 240MWp üzerinde GES kurulumu gerçekleştirmiş olan Asunim Türkiye, yurt içi ve yurt dışında yenilenebilir enerji alanında birçok yatırımı olan Artıbir Grup ile Antalya’da gerçekleştirilecek toplam 31,5 MWp gücündeki lisanslı proje için EPC sözleşmesi imzaladı.
Tüm projelendirme ve mühendislik hizmetleri, Asunim’in Avrupa’daki mühendislik departmanı tarafından, 3D modelleme teknikleri, en gelişmiş meteorolojik ve gölge hesap enstrümanları ve Asunim’e özel yazılımlar kullanılarak yapılacak.
Asunim lisanslı GES projelerinde de lider
Asunim Türkiye Genel Müdürü Umut Gürbüz, büyük ölçekli GES segmentinde açık ara lider konumda bulunduklarına, kurulumda olan ve tamamlanan 5 lisanslı proje ile toplam 72 MWp’leri bulan lisanlı GES projesi portföyüne sahip olduklarına değindi. Gürbüz şunları belirtti: “Elazığ’da EPC olarak yer aldığımız Solentegre GES projesi ile Türkiye’nin ilk lisanslı güneş enerji santralini biz kurduk, akabinde YBT Enerji ve Akfen Yenilenebilir Enerji için 3 adet daha lisanslı projenin EPC işlerini üstlendik, şimdi de enerjide son derece aktif bir şirket olan Artıbir Enerji’nin 31,5MWplik projesinin EPC işlerini üstlenmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Türkiye’de ve uluslararası alanda da eneri yatırımları olan Artıbir Enerji gibi titiz ve kurumsal bir yatırımcıya ait bu lisanlı projede, alanında uzman bir çok danışmanlık şirketinin teknik ve finansal kriterlerini sağlayarak seçilmiş olmaktan mutluluk duyuyoruz. Tüm projelerimizde olduğu gibi bu projeyi de, piyasadaki en kaliteli ürünlerle, en iyi mühendislik ve bakım hizmetlerini sunarak Avrupa standartlarına uygun bir şekilde projeyi zamanında ve hesaplanan bütçe dahilinde nihayete erdireceğiz.”
Yıllık 48.500.000 kWh enerji üretecek
Artıbir Enerji’ye ait olan sistemin yıllık 48.5 milyon kWh enerji üreteceğine değinen Umut Gürbüz, çevre yönetiminden atık yönetimine, hidrolik çalışmalardan trafik yönetimine kadar çok titiz bir çalışma içinde olacaklarını ekledi.
31,5MWp kapasitesinde olan santralin proje planlama, mühendislik ve kurulumu 4,5 ay içerisinde tamamlanacak. Projenin bakım onarım faaliyetleri ise Asunim’in iştiraki, GES’lerin bakım onarımı alanında lider; bağımsız bir bakım onarım şirketi olan Maxima Enerji tarafından yürütülecek.
Lisanlı projeler ve çatı uygulamaları konusunda öncü bir firma olduğunu kanıtlayan Asunim Türkiye, 2020 yılı ilk çeyreği itibariyle Türkiye’de 245 MW’ı aşan referanslara sahip olurken, Artıbir Enerji ile imzaladığı bu sözleşme ile tamamlanan ve kurulumda olan lisanslı GES portföyü ise 72 MW’lar mertebesine ulaştı.
Asunim Türkiye İş Geliştirme Yöneticisi Eraslan: “Gelecek güneşte”
Solar İstanbul 2020 katılımcılarından Asunim Türkiye standına bir ziyaret gerçekleştirdik. İş Geliştime Yöneticisi Gökhan Eraslan, hem firmanın faaliyet alanlarına hem de piyasalara ilişkin değerlendirmelerini bizimle paylaştı.
Sizi ve Asunim Türkiye’yi tanıyabilir miyiz?
Ben Gökhan Eraslan. Asunim Türkiye bünyesinde iş geliştirme yöneticisiyim. 2015’ten bu yana Asunim’de çalışmaktayım. Asunim Türkiye, güneş enerjisi sektöründe faaliyet gösteren bir EPC firmasıdır yani anahtar teslim güneş enerjisi santralleri kurulumu yapıyoruz. Çatı üzeri ve arazi üzeri kurulumlar olmak üzere Portekiz’de 2005 yılından bu yana, Türkiye’de ise 2011 yılından bu yana çalışmalarımıza devam ediyoruz. Global anlamda 950 MW referansımız var. 2011 yılından bu yana Türkiye’de 200 MW kurulum referansımız var. Çatı üzerinde 25 farklı kurulumla alanında lider firmayız. Diğer hiçbir firmanın 25 farklı çatı kurulumu yoktur. Arazi üzeri lisanslı kurulumlarda devrede olan 10 kadar santralin 4’ünü biz devreye aldık.
Bakım ve onarım alanındaki faaliyetleriniz hakkında bilgi alabilir miyiz?
Akfen Holding ve YBT Enerji’yle devreye aldığımız tesislerin bakım ve onarım çalışmalarını sürdürüyoruz. GES tesisi kurulumu sonrası Maxima Enerji ile bakım ve onarım hizmeti sunuyoruz. Tamamen bağımsız şirketlerdir Asunim ve Maxima. Ekibimiz ve yetkin kadromuzla Türkiye’nin 9 bölgesinde faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz. Bu sayede 250 MW bakım-onarım ve izleme portföyüne ulaştık. Bu izleme sayesinde tüm marka ve modellerin kalitesini inceleyebiliyoruz. Bu marka ve model incelemesi kapsamında da hangi marka daha kalitelidir, görebiliyoruz. Maxima, bize bu şekilde de büyük bir katkı sunuyor.
Asunim olarak Avrupa’da 15 kişilik mühendis ekibimiz var. Türkiye’de 60 kişiye yakın, mavi ve beyaz yakalıdan oluşan bir ekibimiz var. Avrupa’da projelerimiz çizilir, Türkiye’de kontrol edilir. Ayrıca Türkiye’de başladığımız projeleri, Avrupa’dan gelen mühendislerin süpervizörlüğü eşliğinde tamamlarız. Yine projeleri devreye almadan önce Maxima Enerji bakım onarım ekibi gelir, check list’leriyle bizi inceler. Eğer onlardan onay alırsak biz Asunim olarak devreye alma işlemini gerçekleştirebiliriz. Ama eğer Maxima’nın onaylamadığı bir madde varsa, biz o sahadan çıkamayız. Bu şekilde de kendi kalitemizi koruyoruz.
Türkiye’de güneş enerjisi sektörünü nasıl değerlendiriyorsunuz?
12 Mayıs’ta yayınlanan yönetmelikten sonra çatı üstü kurulumlarımız ve tekliflendirmelerimiz büyük oranda arttı. Elektrik zamlarıyla birlikte daha da patlama yaşadık diyebilirim. Hâlihazırda 3 farklı proje için imzalar atılmış durumda. 250 MW’dan fazla da teklif verdik. Yine sözleşme aşamasında olduğumuz yeni projelerimiz var. Sektörün önü çok açık, patlama yaşadığımız aşikâr. Virüs salgınından dolayı Solar İstanbul 2020 biraz sönük geçiyor ama tekliflendirme aşaması gayet yoğun. Gelecek güneşte. Dünyanın enerji kapsamındaki geleceğini güneş enerjisi değiştirecek. Herkes, tüm ülkeler daha bağımsız bir şekilde enerjisini üretebilecek. Bu da hem politikaya hem de ülkelerin refahına yansıyacaktır. O yüzden güneşte kalacağız. Asunim Türkiye olarak da tek işimiz güneş ve bu şekilde devam edeceğiz.
Teşvik mekanizmaları konusunda neler düşünüyorsunuz? Yeni süreçten beklentiniz nedir?
YEKDEM kapsamında geçmişte gayet yüksekti birim fiyat. O sayede 150 MW’ya yakın iş de yaptık. Ancak YEKDEM’in desteklenmesi vatandaşa da bir külfet oluyor. YEKDEM teşviklerini faturalar vasıtasıyla vatandaş ödüyordu aslında. Şu anda mahsuplaşma yönetmeliğiyle tüm Türkiye için daha uygulanabilir ve daha fizibıl hâle geldi diyebilirim. Bu dönemden sonra YEKA ihalelerine çıkılacak. İhaleler TL ile olacak ve bu da Türk lirası için bir avantaj. Eskalasyon da uygulanacak ve böylece yatırımcı da desteklenecek. Teknik şartnameler, ihale süreçleri belli olduktan sonra o kısmı daha net değerlendireceğiz ama daha önceki yönetmelikle kıyaslayınca enerji maliyetleri açısından daha mantıklı görünüyor.
Trendler
-
GES Yatırımcıları3 ay Önce
Göktekin Enerji’nin GES projeleri hız kesmeden devam ediyor
-
Ticari Güneş Projeleri3 ay Önce
General Solar’dan 14 MW’lik yeni proje
-
Çatı Üstü Güneş Enerjisi2 ay Önce
BİM, yüzünü güneşe döndü
-
Sektör Haberleri1 ay Önce
YEKA GES-3 süreci resmen başladı
-
Çatı Üstü Güneş Enerjisi3 ay Önce
Asunim, Dorte Gıda’nın Soğuk Hava Deposuna Çatı Üzeri Güneş Enerji Santrali Kuracak
-
Solar Panel2 ay Önce
“En iyi performansa” sahip GES panelleri Hanwha Q CELLS’te
-
GES Yatırımcıları2 ay Önce
Generalsolar ile Haskan Şirketler Grubu’ndan yeni GES sözleşmesi
-
Enerji Depolama3 ay Önce
GoodWe SDT G2 Serisi İnvertörler – Güç ve tasarrufunuzu en üst düzeye çıkarın