Zihniyet ve özgür düşünce
İnsana ait herhangi bir olumlu özelliği herhangi bir zihniyete bağlamak sadece kolaycılıktır. Nasıl akıllı, dürüst veya çalışkan olmak için belirli bir zihniyete sahip olmak gerekmiyorsa, özgür düşünen kişilerin de her türlü zihniyet ortamında bulunabileceğini kabul etmek durumundayız. Ne var ki insani nitelikler, onları olumlu anlamda teşvik eden bir ortamda çok daha serpilme şansına sahiptir. Dolayısıyla özgür düşünen kişilerin miktarı da doğal olarak özgür düşünceyi ‘olumlu’ bulan zihni ortamlarda daha fazla olacaktır.
Nitekim relativist ve demokrat anlayışların bu açıdan diğer zihniyetlere göre üstün olduğunu görmemek mümkün değil… Bizim meselemiz ise ataerkil ve kısmen otoriter bir zihniyet ortamında özgür düşünceyi nasıl teşvik edebileceğimizdir. Çünkü bu zihniyet mirasını bir hamlede ortadan kaldıramayız. Onun içinde yaşarken onu değiştirmek zorundayız.
***
Mesele ataerkil zihniyetten entelektüellerin çıkmaması değil, çünkü çıkabilir... Mesele otoriter bir yönetim ve siyaset anlayışı altında ezilen bir ataerkilliğin, kendi içinde tomurcuklanan özgür düşünce ve entelektüel duruşa ne derece müsamaha göstereceği… Bunun çok mümkün olamadığını, ‘sürüden ayrılanı kurt kapar’ mantığının son derece yerleşik olduğunu gözlemliyoruz. Siyaset ise topluma olan güvensizliğini her fırsatta aynı uyarı ve tehditleri savurarak gösteriyor. Toplumun ‘davulcu veya zurnacıya’ kaçmasına izin vermemek bir yana, özellikle muhafazakar cemaatin içinden bir ‘davulcu’ veya ‘zurnacı’ çıkmasından duyulan korkuyu yansıtıyor. Dolayısıyla söz konusu cemaatin içinden özgür düşünen ve bunu kamuoyu ile paylaşmaktan çekinmeyenler çıksa da, bu kişiler sonuçta kendi cemaatlerinin dışına doğru iteleniyor ve yabancılaştırılıyorlar. Bu da ataerkil zihniyet içinde şekillenen zihni ortamın tüm olumsuzluğu ile sürdürülmesini mümkün kılıyor.