Çar 1. Petro veya Büyük Petro (Namıdiğer Deli Petro)
Delilik ile dâhilik arasında bir çizgi vardır, derler. Çar’ın ilk hayatını okuduğumun üzerinden yıllar geçti. Yine her yerde bulamayacağınız bu bilgiyi sizlerle paylaşmak istedim.
Uzun yıllar yayım hayatına devam etmiş “Bütün Dünya Dergisi” şimdi aynı Fikrimo.com gibi her konuda bilgi veren bir kaynaktı. İşte Bütün Dünya Dergisi’nin birinde Çar’ın, sevgilisinin başını vurdurduktan sonra yere eğilip kafasını eline aldığını, onun morarmış dudaklarından öptükten sonra yere attığını ve oradan koşarak uzaklaştığını yazıyordu.
Sadece bu olayla sınırlı değildir Çar’ın sıra dışılığı…
Çarlık Rusyası’nda çarpık ilişkiler hep olmuştur. Karısı Eudoxia’nın da bir sevgilisi vardır. Bunu öğrenen Çar, karısının aşığını öldürtüp bir kavanoza koyar ve gittiği her yere götürürür…
Bu haberlerin doğruluğu ne kadar gerçektir bilinmez ama biz de Çar l. Petro’nun hayatına bakıp ne kadar Deliymiş bir bakalım. Kararı da siz verin!
Hayatı
Çar l. Aleksey’in ikinci eşi Natalya Narişkina’dan olan oğludur. 1682’de üvey ağabeyi V. İvan ile tahtı paylaşsa da tahtta üvey ablası Sofia Alekseyevna bulunuyordu. Küçük Petro, bu zamanda annesi ile birlikte “Alman Mahallesinde” yaşıyordu. Bu mahalleye gelen Avrupalılar ile kurduğu yakın ilişkiler sayesinde onların kültürleri hakkında bilgi sahibi oldu. Burada Avrupalı askerlerden topçuluk ve istihkam bilgileri alan Petro, bilgiye adeta doymuyordu. Gel zaman gemilere de ilgi duymaya başladı. Ama bu deniz sevgisini biraz ertelemek zorunda kaldı. İlk evliliğini annesinin zoruyla oldukça muhafazakar olan Eudoxia Lapoukine ile yaptı ve bir oğlu oldu. 17 yaşında saray darbesi ile yönetimi eline geçiren Petro önce annesinin sonra da kardeşi İvan’ın ölümünden sonra tahtın tek varisi oldu.
1712’ de meşhur Katerina ile evlenen Çar’ın ondan on bir çocuğu olsa da ancak iki kızı hayatta kaldı. 1722 yılında da hayatını kaybetti.
Çar 1. Petro Hayatına Neler Sığdırdı?
Rusya’nın güneyden Osmanlı, kuzeyden de İsveç arasında sıkışık kalması onun ilk defa denizlere inme düşüncesini doğurdu. İsveç ve Osmanlılarla yıllarca savaş yaptı. Rusya, halen bu sıcak denizlere inme politikasını sürdürmektedir.
Ülkesinin gelişmesi için soylu ailelerin çocuklarını eğitim almaları için İngiltere, İtalya ve Hollanda’ya yollayan 1. Petro , kendisi de kimliğini gizleyerek yurtdışına çıktı. Marangozluk, tıp ve gemi yapımcılığı üzerinde çalışmalara katıldı. Yurtdışından sadece bilgiyi değil onların hayat tarzını da getiren Çar, önce aristokratların sakallarını kesmekte, kesmek istemeyenlerden de vergi almakta çare gördü. Kıyafetlerde de modernize bir anlayış getirdi. Yeni yılı 1 Eylül den 1 Ocak’a aldı.
Bir büyük hayali de Rusya’nın eski yapılaşma anlayışından kurtarıp kanalizasyon altyapısı bulunan ve beton evler barındıran bir şehir oluşturmaktı. Bu hayalini Sen Petersburg’da gerçekleştirip orayı da başkent yaptı. Sadece hayalleri bundan ibaret olmayan Çar, bilime ve bilim adamlarına olan sevgisinden, onlara diğer ülkelerin verdikleri maaşın üç katını vererek bilim insanlarını kendi ülkesine kazandırdı. Sen Petersburg’da Bilimler Akademisini kurdu, buranın masrafları da gümrük ve liman gelirlerinden karşılandı. İlk hastane ve ilk Tıp Fakültesini açtırdı, kiliseyi de siyasetten uzaklaştırdı. Rus alfabesini geliştirip Kur’an-ı Kerim de dahil birçok eseri Rusçaya çevirten Çar, kadınları da unutmadı. Onların kendi rızaları dışında bir evlilik yapmasını yasakladı.
Abraham adlı bir köleyi de sarayına alan Çar, onun vaftiz babası olarak, askeri mühendislik ve mimari olarak eğitim almasını sağlamıştır. Abraham Petroviç Fransa’da eğitim almış ve Çar’ın yanındaki mistik konumu Paris halkı tarafından şaşkınlıkla karşılanmıştır. Fransız ordusunda Pireneler’de görev almış ve dağlık alandaki başarısı dolayısı ile Kartaca’lı hemşehrisi Hannibal’ın adıyla onurlandırılmıştır. Rusya’da bu isim Gannibal olarak çevrilmiştir. Abraham’ın torunları arasında Rus Edebiyatının önemli ismi Alexandr Puşkin de bulunur.
*Çar 1. Petro ’ya Deli Petro diyen Osmanlı, yıllar sonra ona Büyük Petro diyecektir. İnsanlar hep kıskandıkları insanlara çamur atmışlardır. Tıpkı Osmanlı da yenilikler yapmak isteyen ll. Mahmut’a Gavur Padişah dedikleri gibi.
Aşağıdaki yazılara da göz atabilirsiniz: