Küçüklüğümde havadan uçaklar geçince onların beni gördüğünü sanar el sallardım 🙂 Yıllar geçince acı gerçekleri öğrendim ama arada küçüklüğümden kalma delilik diyebileceğim bir tebessümle el sallıyorum. Uçaklar mavi gökyüzünde süzülüp giderken arkasından iz bırakırlar. Bıraktıkları izleri bazen bulutlarla karıştırdığım dahi olmuştur 🙂 Yıllar yıllar sonra uçakların havada neden iz bıraktığını öğrenmiş oldum. Belki de her şeyi öğrenmemek daha güzeldi, uçakların havada bıraktığı izi merak eder dururdum. Neyse efenim bu kadar hikayeden sonra sizlere uçak havada neden iz bırakır, gökyüzünde iz bırakan uçaklar nedir, gökyüzündeki beyaz çizgiler ne anlama gelir, uçak kuyruk izi nedir anlatmak istiyorum.
Uçağın arkasından çıkan duman nedir ? Havanın bulutsuz açık olduğu zamanlarda daha çok belirgin olan uçak kuyruk izi (contrail) zaman zaman değişik izler bırakarak bizlerin ilgisini çekiyor. Bildiğiniz üzere atmosferde hava sıcaklığı yükseldikçe düşmektedir. Mevsimsel dönemlerden etkilense de yaz aylarında bile sıcaklık -50 derecelere kadar düştüğü gözlemlenmiştir.
Uçaklar arkalarında neden bulut bırakıyorlar ? Uçakların havada iz bırakmasının temel sebebi jet motorlarından gelen sıcak hava yüksek irtifada düşük buhar basıncı ve hava sıcaklığı ile temas eder. Uçak motorundan çıkan bu sıcak hava bu işlemle yoğunlaşır ve donabilir. Bu durumu günlük hayatımızda kış aylarında ağzınızdan çıkan sıcak nefesin havada bir bulut oluşturmasına benzetebiliriz.
Uçakların Havada Bıraktığı Beyaz İz
Uçak havada neden iz bırakır ? Saatteki hızları ortalama 750-900 km/h olan uçaklar havada süzülürken arkalarında bırakmış oldukları izlerle biz insanları kimi zaman meraklandırır kimi zaman çeşitli komplo teorileri kurdurur 🙂 Bu beyaz çizgilerin adı aslında contrail’dir. Türkçe’de ise yoğunlaşma izi ya da kuyruk izi adı verilmektedir. Uçaklarda tıpkı arabalar gibi yakıt tüketimi sonrasında egzoz gazının çıkmasına sebep olurlar. Uçakların jet motorları karbondioksit, kükürt ve nitrojen oksitleri, yanmamış yakıt, metal parçacıkları ve su buharı barındırır. Bu maddelerin hava ile birleşimi sonrasında atmosferde hava tahmincilerinin dahi kullandığı çeşitli izler bırakırlar.
Bazen çeşitli organizasyonlarda uçakların yapmış olduğu hava gösterilerine şahitlik etmişsinizdir. Burada jetlerin egzozlarına özel renkli duman makineleri konulur. Duman makineleri genel olarak yağ dolu basınçlı kaplardan oluşmaktadır. Jet pilotunun emriyle makineler uçağın egzozuna yüklenen bu yağı püskürtür ve bunlar yoğunlaşarak havada görsel bir şölen oluşturur.
Son yıllarda yapılan araştırmalar sonucunda uçakların arkalarında bıraktıkları izler seralara etki ettiğini, atmosferdeki nem ve gazların küresel ısınmaya katkıda bulunduğu ileri sürüldü. Kimi uzmanlar havadaki CO2 emisyon oranını azaltmak için havacılık motorunun yeniden tasarlanmasını düşünüyor fakat bir yandan bu değişimin daha fazla kuyruk izi yaratabileceği endişesi yaratıyor.