Son yıllarda milli takım belirleme kıstası olarak kros testi adlı yeni bir kriter eklendi. Sürekli olarak da bu test ile ilgili olarak değişiklikler söz konusu. Her antrenör ve sporcu bu konuda farklı düşünüyor. Kros testi gibi 3,5 veya 10 km testleri gerekli midir? Neden yapılır? Oryantiring sporcuları için ihtiyaç mıdır? Bu ve benzeri sorulara cevaplarımı bulabilirsiniz. Keyifli okumalar
Oryantiring branşı gelişimin oldukça zor olduğu ve öğrenmenin hiç bitmediği bir branş. Bunun temel nedeni başarılı bir oryantiring sporcuların becerilerini geliştirmenin karmaşık olması. Sporcuların hızlarının artması ama bu hıza ayak uyduracak şekilde harita okuma ve karar verme becerisine sahip olmaları gerekiyor. Bunun yanında yarışma tecrübesi, farklı haritalarda koşmak, mental hazırlık ve kuvvet antrenmanları gibi unsurlar eklenecektir. Tüm bu unsurların ayrı ayrı değil bütünleşik olarak iyi bir şekilde koordine edilmesi ile iyi bir oryantiring sporcusu yetiştirmiş olursunuz. Sadece hızlı olan bir sporcu değil, sadece iyi harita okuyan bir sporcu değil, sadece kuvvetli olan değil hepsini birden iyi yapanları arıyoruz, yetiştiriyoruz. Dünya çapında oryantiring gelişimi için her ülkenin farklı çalışma yöntemleri ve doğruları var. Bunların hangisinin diğerinden daha iyi olduğunu anlamak kolay iş değil ama neticelerini dünya şampiyonalarında görüyoruz. Bir nevi test edilmiş oluyor ülke çalışmaları.
Oryantiring seviyenizi hangi test ile anlarsınız?
Eminim bu soruya cevap değişmeyecektir tabi ki haritalı hızınız dışında bunu test edebilecek başka bir şey yok. Peki ülke olarak biz bunu test edemiyor muyuz? Bence 11 yarış olarak planlanmış takvim fazlasıyla yeterli. Eğer ki bu yarışlar gerçek manada parkur ve harita zorluğu olursa sene sonunda başka bir seçim yapmak gerçekten anlamsız. Ekim-Mayıs aralığında 11 yarış koşacaksınız bunlardan en iyi 9 dereceniz alınacak ve hala siz kendinizi kanıtlamış olmayacaksınız. Buna inanabiliyor musunuz? Şimdi bir de şampiyon olan sporcunun yerine koyun kendinizi.
Haritalı test yeterli değil mi?
Bence yeterli ama değil ise aklımda sorular var. Eğer milli takım antrenörleri biz bu 11 yarışta milli takımı seçemeyiz diyorsa iki ihtimal var. Birincisi parkur planlamayı ve haritacı çizimini yeterli bulmuyorlar. Bu 11 yarışı sınav olarak düşünürseniz soruları belirleyen kişiler parkur ekibi. Demek ki bize seçici bir parkur hazırlamıyorlar. Eğer öyle düşünüyorlarsa bu çok komik çünkü kendileri planlıyor zaten (Veysel Güler ve İlyas Avcı aynı zamanda planlayıcıydı). İkinci ihtimal sporculara güvenmiyorlar sporcular yarışlar bitince rehavete kapılıyor diye düşünüyorlar. Bu durumda empati yapıp sporcuların yerine kendinizi koyun derim. Sene içerisinde tam 8 ay boyunca 5 farklı şehire yapılacak 11 yarışa hazırlanıyorsunuz ve yaptığınız antrenmanlarla derceye giriyorsunuz ama size kimse güvenmiyor. Hadi diyelim ki böyle örnek olan kategoriler var o zaman puan sınırlaması koyun. Mesela 9 yarış toplamında minimum 6750 puan alan sporcular milli takım kadrosunda yer alır gibi bir ibare ekleyin.
Neden atletizm testi?
Koşu antrenmanları olmazsa olmazımız her sporcu için oldukça değerli. Koşu antrenmanı yapmayan bir sporcunun harita ile hızlı olması zaten beklenemez. Sorun şu ki oryantiring sporunun sanki atletizmin bir branşıymış gibi düşünenler var. Oryantiring branşının ülkemizde ilk yayılma sürecinde atletizm kökenli sporcular ve antrenörler önemli bir rol oynadı. Bu nedenle test ya da seçim deyince akla sadece kros-koşu testleri geliyor.
Dünya çapında milli takım seçimi sene başında açıklanıyor ve hangi yarışın seçme yarışı olacağı belirtiliyor. Bu seçme yarışı bir oryantiring parkurundan ibaret. Milli takımımızın kros testine değil yeni haritalar yeni parkurlar görmeye ihtiyacı var. Eğer test de bu şekilde yapılırsa çok daha güzel olacak.
Dünyada hangi ülkeler böyle bir kros testi yapıyor?
Benim bildiğim hiçbir dünyaca ünlü oryantiring takımı 3K, 5K veya 10K testi ile sporcularını seçmiyor. En azından bizim kadar önem vermiyorlar. Bu testleri yapmıyorlar anlamına gelmiyor. Evet yapıyorlar ve gelişimlerini takip ediyorlar. Ülke olarak bizim de böyle bir ihtiyacamız var mı? Evet. Sporcularımızın gelişimlerini görelim ama bu testi kulüplerin yapması doğrudur. Bu dereceleri de milli takım hocalarına iletmeleri ile gelişimleri federasyon tarafından da takip edilir. Federasyonun bu şekilde kros testi yapması gereksiz iş gücü ve maliyetten ibarettir.
Türkiye Şampiyonu ile Dünya Şampiyonu arasında nasıl bir fark var?
Bu konuda en iyi örnek daha önce 5 ulusal lig şampiyonluğu olan Ahmet Kaçmaz olur. Uluslararası örnek olarak da Daniel Hubman'ı ele alalım. Ahmet kros kökenli ve koşu tekniği ve hızı olarak öne çıkan bir sporcu. Ahmet'in en iyi 10K derecesi 30dk 58s, Daniel'in bugün koştuğu 10K derecesi 30dk 32s. Gördüğünüz gibi Ahmet yeterince hızlı. Bu arada Daniel bu derecesini İsviçre Kros Şampiyonasında elde etmiş ve hızı ile ilgili olarak çok sevindirici diye bilgi vermiş. Şimdi siz daha önce 5 kez şampiyon olmuş Ahmet'e sorsanız senin kros testine mi ihtiyacın var yoksa yurtışında bir kampa mı? Sorunun cevabını onun yerine ben verebilirim. Bazıları diyecek Ahmet bugün koşmadı. Bu eski bir derece evet ama şimdi de yakın dereceler gelebilir. O şartlar altında WOC'a katıldı ama o zaman üst sıralarda yer alamadı. Durumu sadece kros seviyesine göre değerlendirmek yetmiyor.
Geçen yıl kros testi işe yaradı mı?
Kesinlikle hayır. E20A kategorisinde farkla birinci olan kampta da başarı ile parkurlar koşmuş olmasına rağmen sporcumuz Orhan Kutlu kros testi eklenince nasıl olduysa ikinci sıraya geriledi. İşin ilginci ikinci sıraya gerilemiş olmasına rağmen WOC'a (Dünya Oryantiring Şampiyonası) Orhan gönderildi. Demek ki bu sistemin doğruluğunu belirten antrenörler yanlış yaptığını anlamışlar. Orhan ülkemizin en iyi başarısını elde ederken de kros testleri ile hazırlamadık. O dönem hızını yeterli bulmayan antrenörler ne kadar doğru bir iş yaptığımızı görmüştür umarım. Peki kros testleri neyi ölçtü? Bence kimse bunu bilmiyor, bildiğini sananlarında elinde bir veri yok. Süreler ile bir değerlendirme yapabilen varsa paylaşırsa sevinirim.
Bu yıl kros testi var mı?
Genel Yarış Talimatı Kasım ayında federasyon sitesinde yayınlandı ve bu talimat içerisinde Milli Takım Seçme Kriterleri diye bir bölüm bulunuyor. Bu belgeden en az üç testin yapılacağı ortaya çıkıyor. Bu arada hala bir test yapılmadı ve yapılacağı duyurulmadı. Kasım ayında kriterler açıklandı ama hala ne olacağını bilmiyoruz. Aşağıda GYT'de ilgili bölüm ile ilgili açıklama bulunuyor;
Sporcuların gerekli form düzeylerini koruyup korumadıklarını takip etmek maksadıyla yapılan testlerin istenilen amaca hizmet etmesi için sezon içerisinde en az iki ve Milli takım kampında bir koşu testi (toplamda en az 3 koşu testi) olanaklar ölçüsünde yapılır. Milli Takım Havuzu’na seçilen sporcuların koşu testlerinin her birinin aynı yer ve zamanda toplu olarak yapılması tercih edilmelidir. Bu mümkün olamadığı takdirde testler farklı yerlerde Federasyonun gözetiminde yapılır ve alınan dereceler o koşu derecesi için kategori bazında sıralanarak puan hesaplaması yapılır. Federasyon gözetiminde yapılan test koşularının 2’den fazla olması durumunda sporcunun en iyi 2 koşu puanı alınır ve yıllık puanına eklenir. Koşu testinde elde edilen süreler oryantiring yarışı gibi (sürat yarışı gibi) değerlendirilir ve yarışma talimatındaki formüle göre (1’inci Sporcu 1000 puan alacak şekilde) hesaplanarak her bir sporcunun puanları belirlenir.
KATEGORİ
E-21 8000 m
K-21 E-20 K-20 E-18 5000m
K-18 E-16 K-16 3000 m
Peki bu kadar test neden yapılıyor?
Dışarıdan bir gözle eğer bir sporcu bu kadar test ediliyorsa uzaya bilet veriliyor diye düşünürdüm. Minimum 2 ay sezona hazırlık, 8 ay süren sezon içerisinde 11 ulusal yarışa katılım, 2-3 özel yarışa katılım ve kros testine gireceksiniz. Bütün bunları neden yapacaksınız sadece bir yarışa gitmek için mi? Bu kadar test edildiğiniz kriterlerden sonra size ne verilecek? Bir milli takım kampına davet edileceksiniz. Kaç kişi katılacak belli değil ama bir kamp olacak. O kamptan kaç kişi seçilip yarışa gidecek belli değil ama yarış olacak. Yarışta başarılı olma ihtimali mi? Kulüplerin çalışmaları olmazsa sıfıra yakın.
Antrenörlere test yapılıyor mu?
Sporcular yarışlar bitince yatıyor diye sevgili milli takım antrenörlerimize bir test yapılacak mı acaba merak ediyorum. Sene başında liste açıklandı acaba rehavete kapılan var mı antrenörler arasından. Ya da hiç yarışa gelmeyen antrenörler neden çoğunlukta. Sene sonunda yurtışı gezisine gider gibi bizim sporcularımızın yanında mı olacak bu antenörler. Biz sporcuları bu kadar zorluklarla hazırlar ve uluslararası hedefleri için çalışırken bu antrenörler bize yardımcı olmak yerine bu şekilde testler ile mi karşımıza çıkacak. Sene sonunda belli olmayan yarışlara hazırlarken köstek olmak yerine bize kim destek olacak? Bir anda biz kros testi yapıyoruz diyip hadi gelin dediğiniz için antrenman programımızı bozmak zorunda kalıp yazın daha iyi derecelerden olursak bunun hesabını kim verecek?
Kros testi olmazsa ne olur?
Kros testinin kesinlikle kriter olmaması gerekiyor. Test yine olsun sporcularımız seviyelerini görelim. Burada önemli olan kulüplerin bunu yapma alışkanlığı olmalı. Federasyon kros testi olmazsa hiçbir şey kaybetmeyiz. Aksine kazanırız, boşuna iş yükü yaratılmamış olur. Sadece sporcudan beklentisi olan federasyon eğer bu şartlarda başarılı olacağını zannediyorsa kusura bakmayın ama imkansız. Kulüplerin, antrenörlerin ve sporcuların fedakarlıkları şu an hala belli olmayan sezon sonunda koşulacak yarışlar için. Eğer birileri katılır ve orada başarılı olursa övünmek kolay olacak ama siz ne sağladınız önce onu konuşalım. Yukarıda bahsettiğim gibi Ahmet 5 yıldır şampiyon ve Daniel ile arasında hızdan daha önemli bir fark var; İMKAN. Eğer siz dünya çapında koşacak atletler arıyorsanız dünya çapında işler yapın. Bizi bunlarla oyalamayın başarılı sporcuları yarışlara, kamplara gönderin. Sonra bakalım başarılı olabiliyor muyuz TEST edelim.
Konu ile ilgili değerlendirmelerinizi paylaşmak için iletişim;
Abdullah ÖZDEMİR 0555 305 7058 email@example.com