Birçok kaynakta çoksesli müzik alanında Batı'nın hâyli gerisinde olduğumuz ifade edilir. Osmanlı döneminde atılan ve 'aceleci' olarak tanımlanabilecek adımlar ise; kurumsal ya da genel anlamda başarı işaret edebilecek düzeyde olmasa da önemlidir. Bu durumda bireysel başarılara dayanan gelişim göze çarpar. Cumhuriyet dönemi ise; hem bireysel, hem de kurumsal, diğer yandan hem ulusal, hem de uluslararası başarılardan öte çoksesli müziği en doğru biçimde ele alınmasına vesile olmuştur. Cumhuriyet'in olanakları ile yurtdışında eğitim gören ilk kuşak müzik adamlarının öğrencilerinden biri olan Ayhan Baran da 'bir Cumhuriyet Sanatçısı' olarak opera alanında bilinen en ünlü birkaç isimden biridir.
Opera sanatçısı; Baran 'solist ve rejisör olarak Türk Operası'na yaptığı unutulmaz katkıları, Türk bestecilerin şan eserlerini yorumlamadaki üstün başarıları ve dünyanın en önemli sahnelerinde Türkiye'yi en üst düzeyde temsil etmiş olması'ndan ötürü 2004 yılı Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası'na layık görüldü. Gazeteci-yazar Şefik Kahramankaptan tarafından kaleme alınan Bel Canto'nun Efsâne Ustası başlıklı armağan kitap da; Aralık 2005 tarihinde SCA Yayınları'ndan çıktı. Geçen yıllardaki armağan kitapların aksine; bu kez bir compact disk de kitaba eklendi. CD; Devlet Sanatçısı Ayhan Baran'ın 50. Sanat Yılı Konseri'nin kaydını içeriyor. Şef Naci Özgüç idaresindeki Ankara Devlet Opera ve Balesi Orkestrası; Baran'ın (bas) yanı sıra Feryal Türkoğlu'na (soprano) eşlik ediyor.
Yazar Kahramankaptan; etkinliklerini arşivleme huyu olmayan ve kimilerini de unutan Baran ile ilgili kitabı hâyli geniş bir araştırmadan sonra oluşturmuş. Üstelik sanatçının 'ikna edilemeyecek kadar' tevazuya sahip olması ve aktarılması gerekli bilgileri vermekten kaçınması da zorluğu pekiştirmiş.
Yaramaz bir çocukluk dönemi
Özellikle yurtdışında 'unutulmaz rollerin bas sesi' olarak tanınan Ayhan Baran; resim, heykel, fotoğraf ve mimari alanlarında da ustalık göstergesi çalışmalara sahip önemli bir isim. 3 Nisan 1929'da Jandarma Subayı bir baba ile ev hanımı bir annenin üç çocuğundan biri olarak Ankara'da dünyaya gelmiş, haşarı ve yaramaz bir çocukluk dönemini yurdun farklı yerlerinde geçirmiş olan Baran, liseden itibaren Ankara'da yaşamaya başlamış. Kaçak olarak konservatuvar sınavına girmiş, kazanmış, eğitim görmüş ve ardından da kendine özgü ses tonu ve tekniği ile Türk sanatında önemli başarılara imza atan önemli bir isim hâline gelmiştir. Türk opera sanatında dönüm noktası birçok yapımda ya da eserde değişmez isim olan Ayhan Baran; özellikle türkülere getirdiği özgün yorumu ile tanınmasının yanı sıra konservatuvarda yetiştirdiği, bugünün ünlü opera sanatçısı öğrencilerinin, yakın dostlarından veya geçmişte ilişkili bulunduğu isimlerin dilinden ayrıca anlatılıyor.
Yazar; kısıtlı zaman diliminde yaptığı söyleşilerde, literatür araştırmasında karşılaştığı her türlü bilgiyi değerlendiriyor. Dipnotlarla desteklenen yazım ile ilgili göze çarpan tek kusur; kimi isimler hakkında küçük tanımlamaların da dipnotta verilmesi. Halbuki metinde geçen isimlerin dipnottan çıkarılarak kitap sonunda alfabetik olarak listelenmesi okuma kolaylığı ve metne akışkanlık sağlayacağı bellidir. Bir de aktarılan meseleler içinde adı geçse de kim olduğuna dair hayati bilgiye ihtiyaç bulunmayan isimlerin (ansiklopedik) tanıtımları da aktarılmış.
Kitap; Baran'ın mütevazı, mükemmeliyetçi yönünün sağladığı başarının yanı sıra prensip ve özel hayatı ile ilgili kimi tercihlerinden ödün vermemesine kadar özgeçmişini gözler önüne sererken 'sanatçı' ile 'insan Ayhan Baran'ı da tanımlıyor. Sahne kariyerine dahi tercih edecek kadar önem verdiği deniz tutkusu, vazgeçemediği soğuk duşu, öğretici olarak emsallerinde rastlanmayan yaklaşımı, dostları ve özellikle öğrencileri ile kurduğu samimiyetin farklılığı ile Ayhan Baran; merak edilecek ya da okunduğunda ilgi çekecek bir öyküye sahip.