Sedat Uyar-Dünya Bülteni / Tarih Servisi
Osmanlı'da, padişahı ve diğer saray erkanını taşıyan arabalara, saltanat arabaları denilirdi. Bu arabaların atları en heybetli ve cins atlardan seçilir, genellikle dört, bazen de altı at ile çekilen bu arabalar, şehir sokaklarından geçerken ortalığı birbirine katarlardı. Arabacıların parlak sırmalı ve kırmızı çuhadan elbiseleri vardı. Göz kamaştıran nakış ve sedeflerle süslenmiş arabalar gerçekten görülmeye değerdi.
Saltanat arabalarının en süslü ve muhteşem olanları 3. Ahmet zamanında ortaya çıkmıştır. Dış kısımları son derece güzel nakışlar ve oymalarla süslenen arabaların iç kısmı da rengarenk atlas kumaşlarla döşenirdi. Saltanat arabalarını süsleyen oymalar, aynı zamanda kafes vazifesi de görür, dışardan bakanlar, içeridekinin yüzünü seçemezdi. Genellikle dört, bazen de altı at ile çekilen bu arabalar, şehir sokaklarından geçerken ortalığı birbirine katarlardı. Herkes yerlerinden fırlar, işini gücünü bırakır, arabanın göz kamaştıran altın yaldızlı nakışlarını hayran hayran seyrederdi.
İstanbul'da saltanat arabalarının en çok göz kamaştırdığı devir, hiç şüphesiz Lale Devri'dir. Dört atlı ve muhteşem oymalarıyla göz kamaştıran saray arabaları, Sadabat ile Topkapı Sarayı arasında sık sık gidip gelirlerdi. Yine o dönemde İstanbul halkının dilinden düşmeyen muhteşem arabalardan biri de “Aynalı Araba” diye herkesçe bilinen, yanları ve tavanı tamamen kalın camlardan yapılmış saltanat arabasıydı. Bu arabanın dış kısmı da son derece mükemmel sedeflerle kaplanmıştı. Güneşin parlak ışıkları bu sedeflere ve camlara çarptıkça etrafa akisler yapar, ve bir güneş parçası gibi pırıl pırıl parlayarak, ihtişamla yoluna devam ederdi.
Sultan Abdullaziz'in saltanat arabaları, diğerlerinin içinde ayrı bir yere sahipti. Sultan Abdullaziz, Avrupa seyahatinde bu arabalardan birini yanında götürmüştü. Herhangi bir suikast ihtimaline karşı da bu arabanın pencerelerine çelik zırhtan kapaklar yaptırmış ve onları da döşeme rengindeki atlas kumaşlarla kaplatmıştı.
II. Abdülhamid'e ait saltanat arabalarının da göze çarpanı, Yıldız suikastı sırasında içinde bulunduğu, üzerinde kendi armasının olduğu arabadır.
Saltanat arabaları arasında Pertevniyal Valide Sultan'a ait olan araba da son derece şık ve zariftir. Muhteşem oymalara sahip, perdeleri ve iç döşemeleri kırmızı atlastan yapılmış olan arabanın kapısında da saltanat arması bulunmaktaydı. Araba gayet rahat, hiç sarsmayacak biçimde yapılmıştı.