

NAMAZIN KILINIŞ ŞEKLİ BAHSİ
"فَرَائِضُ الصَّلَاةِ سِتَّةٌ"
Namazın farzları altı tanedir:
"التَّحْرِيمَةُ وَالْقِيَامُ وَالْقِرَاءَةُ وَالرُّكُوعُ وَالسُّجُودُ وَالْقَعْدَةُ فِي آخِرِ الصَّلَاةِ مِقْدَارَ التَّشَهُّدِ"
1- Namaza tekbir getirerek başlamak (tahrim tekbiresi),
2- Ayakta durmak (kıyam),
3- Kur’an-ı Kerim okumak (kıraat),
4- Rükû yapmak,
5- Secde etmek,
6- Namazın sonunda teşehhüd okuyacak kadar oturmak.
"وَمَا زَادَ عَلَى ذَلِكَ : فَهُوَ سُنَّةٌ "
Bunlardan başka sünnette sabit olan şeyler sünnet (ve vacip) hükmündedir.
"وَإِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ فِي صَلَاتِهِ : كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ مَعَ التَّكْبِيرَةِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِإِبْهَامَيْهِ شَحْمَتَيْ أُذُنَيْهِ"
a) Bir kimse namaza başlarken tahrim tekbiresini getirir ve tekbirle birlikte ellerini, başparmakları kulak yumuşağının hizasına gelinceye kadar kaldırır.
"فَإِنْ قَالَ بَدَلَاً مِنْ التَّكْبِيرِ : اللَّهُ أَجَلُّ ، أَوْ أَعْظَمُ أَوْ الرَّحْمَنُ أَكْبَرُ : أَجْزَأَهُ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ وَمُحَمَّدٍ "
Şayet tekbir yerine namaza "اللهُ أَجَلُّ أَوْ أَعْظَمُ" “Allah büyüktür veya yücedir.” ya da "الرَّحْمَنُ أَكْبَرُ" “Rahman yücedir.” diyerek başlarsa İmam Ebu Hanife ve İmam Muhammed’e göre bu geçerli olur.
"وقَالَ أبو يُوسُف: لا يُجزِئهُ إلَّا بِلَفْظِ التَّكْبِير."
İmam Ebu Yusuf’a göre ise tekbir (Allahu Ekber) lafzından başka bir lafızla namaza başlarsa geçerli olmaz.
"وَيَعْتَمِدُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى ،وَيَضَعُهُمَا تَحْتَ سُرَّتِه. ثُمَّ يَقُولُ : سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ ، وَبِحَمْدِكَ ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ ، وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إلَهَ غَيْرُك. "
b) Tekbir getirdikten sonra ellerini, sağ elin içi sol elin üzerinde olacak şekilde göbek deliğinin altına koyar ve şöyle der:
"سُبْحَانَك اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُك وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إلَهَ غَيْرُكَ"
“Allah’ım! Seni bütün noksanlıklardan tenzih ederim. Seni yücelterek över ve verdiğin nimetlerden dolayı sana şükrederim. Senin isminin bereketi her yerde devam etsin. Senin celalin yücelsin. Senden başka ibadete layık ilah yoktur.”
"وَيَسْتَعِيذُ بِاَللَّهِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، وَيَقْرَأُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، وَيُسِرُّ بِهِمَا"
c) Sonra kovulmuş olan şeytandan Allah’a sığınır
"اَعٌوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ " der ve besmele okur
"بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ " der. İkisini de sessiz olarak söyler.
"ثُمَّ يَقْرَأُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وسُورَةً مَعَهَا ، أو ثَلاثَ آياتٍ مِنْ أيِّ سُورَةٍ شَاء"
d) Eûzu besmeleden sonra Fatiha suresini okur. Onunla birlikte kısa bir sure veya istediği herhangi sureden üç ayet okur.
"فَإِذَا قَالَ الْإِمَامُ : وَلَا الضَّالِّينَ ، قَالَ : آمِين ، وَيَقُولُهَا الْمُؤْتَمُّ ، وَيُخْفِيهَا"
İmam "وَلَا الضَّالِّينَ" dedikten sonra hem imam hem de onun arkasında ona tabi olan cemaat sessiz bir şekilde "آمِين" “Âmin!” der.
"ثُمَّ يُكَبِّرُ وَيَرْكَعُ وَيَعْتَمِدُ بِيَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَيُفَرِّجُ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَيَبْسُطُ ظَهْرَهُ وَلَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ وَلَا يُنَكِّسُهُ . وَيَقُولُ فِي رُكُوعِهِ : سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمَ ثَلَاثَاً ، وَذَلِكَ أَدْنَاهُ"
e) Sonra tekbir getirir ve rükûa gider. Rükû yaparken ellerini diz kapaklarının üzerine koyar, parmaklarını aralıklı olarak yayar ve sırtını dümdüz tutar. Başını ne yukarı kaldırır ne de aşağı eğer. Rükû esnasında üç defa:
"سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ" “Yüce olan Rabbimi bütün noksanlıklardan tenzih ederim.” der. Üç sefer söylemesi en az miktarıdır.
"ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ وَيَقُولُ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ . وَيَقُولُ الْمُؤْتَمُّ : رَبَّنَا لَكَ الْحَمْد."
f) Sonra "سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ" “Allah kendisine hamdedeni işitir.” der ve rükûdan kalkar. İmam:
"سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ" dediğinde ona tabi olan cemaat: "رَبَّنَا لَك الْحَمْدُ" “Rabbimiz! Muhakkak ki hamd sanadır.” der.
"فَإِذَا اسْتَوَى قَائِمَاً : كَبَّرَ وَسَجَدَ ، وَاعْتَمَدَ بِيَدَيْهِ عَلَى الْأَرْضِ ، وَوَضَعَ وَجْهَهُ بَيْنَ كَفَّيْهِ ، وَسَجَدَ عَلَى أَنْفِهِ وَجَبْهَتِهِ . فَإِنِ اقْتَصَرَ عَلَى أَحَدِهِمَا : جَازَ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ ، وَقَالَ أَبُو يُوسُفَ وَمُحَمَّدٌ : لَا يَجُوزُ الِاقْتِصَارُ عَلَى الْأَنْفِ إلَّا مِنْ عُذْرٍ. "
g) Rükûdan tam olarak doğrulup ayakta durunca tekbir getirir ve secdeye gider. (Secdede) İki elini yere koyar, yüzünü iki elinin arasına koyar, alnı ve burnu üzerine secde eder. Şayet bunlardan sadece biri üzerine secde edecek olursa İmam Ebu Hanife’ye göre caiz olur, İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed’e göre ise bir özür olmaksızın sadece burun üzerine secde etmekle yetinmesi caiz olmaz.
"فَإِنْ سَجَدَ عَلَى كَوْرِ عِمَامَتِهِ أَوْ فَاضِلِ ثَوْبِهِ أَجْزَأَهُ"
Sarığın sarılan (kıvrılan) bölümü veya elbisenin bir parçası üzerine secde etmek caizdir.
"وَيُبْدِي ضَبْعَيْهِ ، وَيُجَافِي بَطْنَهُ عَنْ فَخِذَيْهِ وَيُوَجِّهُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ نَحْوَ الْقِبْلَةِ . وَيَقُولُ فِي سُجُودِهِ : سُبْحَانَ رَبِّي الْأَعْلَى ، ثَلَاثَاً ، وَذَلِكَ أَدْنَاهُ."
Secdede iken kollarını yana doğru açar (vücuduna yapıştırmaz), karnını dizlerinden uzaklaştırır, ayak parmaklarını kıbleye doğru çevirir ve secde esnasında üç defa: "سُبْحَانَ رَبِّيَ الْاَعْلَى" “Yüce olan Rabbimi bütün noksanlıklardan tenzih ederim.” der. Üç sefer söylemesi en az miktarıdır.
"ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ ، وَيُكَبِّرُ ، فَإِذَا اطْمَأَنَّ جَالِسَاً : كَبَّرَ وَسَجَد."
h) Sonra başını kaldırır ve tekbir getirir. Mutmain bir şekilde tam olarak oturduktan sonra tekrar tekbir getirir ve (ikinci) secdeye gider (ve birinci secdedeki tesbihi söyler).
"فَإِذَا اطْمَأَنَّ سَاجِدَاً : كَبَّرَ وَاسْتَوَى قَائِمَاً عَلَى صُدُورِ قَدَمَيْهِ ، وَلَا يَقْعُدُ ، وَلَا يَعْتَمِدُ بِيَدَيْهِ عَلَى الْأَرْض."
i) Secdede mutmain oluncaya kadar kaldıktan sonra tekbir getirir ve ayakuçları üzerinde ayağa kalkar. Ayağa kalkarken oturmaz ve elleriyle yere dayanmaz.
"وَيَفْعَلُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ مَا فَعَلَ فِي الْأُولَى ، إلَّا أَنَّهُ لَا يَسْتَفْتِحُ ، وَلَا يَتَعَوَّذُ . وَلَا يَرْفَعُ يَدَيْهِ إلَّا فِي التَّكْبِيرَةِ الْأُولَى"
j) İkinci rekâtta da aynı ilk rekâtta yaptığı gibi yapar. Ancak istiftah duasını okumaz, eûzu çekmez ve ilk (tahrim) tekbiri dışında ellerini kaldırmaz.
"فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السَّجْدَةِ الثَّانِيَةِ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ : افْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى ، فَجَلَسَ عَلَيْهَا ، وَنَصَبَ الْيُمْنَى نَصْبَاً ، وَوَجَّهَ أَصَابِعَهَا نَحْوَ الْقِبْلَةِ ، وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ، وَبَسَطَ أَصَابِعَهَا وَتَشَهَّدَ"
İkinci rekâtın ikinci secdesinden başını kaldırdığında sol ayağını yere yayarak üzerine oturur, sağ ayağını ise diker ve parmaklarını kıble yönüne çevirir. Ellerini ise uyluğunun üzerine koyar, parmaklarını yayar ve teşehhüdü okur.
"وَالتَّشَهُّدُ أنْ يَقولَ : اَلتَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ ، اَلسَّلَامُ عَلَيْك أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ ، السَّلَامُ عَلَيْنا، وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا الله وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ"
Teşehhüd şöyle okunur:
"اَلتَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ اَلسَّلَامُ عَلَيْك أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا الله وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ "
Selamet, rahmet ve tüm güzellikler Allah içindir. Ey Nebi! Allah’ın rahmeti, bereketi ve selamı üzerine olsun. Bize ve Allah’ın bütün salih kullarına da selam olsun. Şehadet ederim ki Allah'tan başka ibadeti hak eden ilâh yoktur ve yine şehadet ederim ki Muhammed Allah’ın kulu ve rasulüdür.”
"وَلَا يَزِيدُ عَلَى هَذَا فِي الْقَعْدَةِ الْأُولَى"
İlk oturuşta teşehhüdden başka bir şey okumaz.
"وَيَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُخْرَيَيْنِ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ خَاصَّةً"
k) Son iki rekâtta (kıyamda) sadece Fatiha’yı okur.
"فَإِذَا جَلَسَ فِي آخِرِ صَلَاتِهِ : جَلَسَ كَمَا جَلَسَ فِي الْأُولَى وَتَشَهَّدَ ، وَصَلَّي عَلَى النَّبِيِّ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَدَعَا بِمَا شَاء ، مِمَّا يُشْبِهُ أَلْفَاظَ الْقُرْآنِ وَالْأَدْعِيَةَ الْمَأْثُورَة ، وَلَا يَدْعُو بِمَا يُشْبِهُ كَلَامَ النَّاسِ"
l) Namazın sonunda ilk oturuşta oturduğu gibi oturur ve teşehhüdü okur. Akabinde Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem’e salat getirir ve Kur’an kelimelerine benzeyen lafızlardan oluşan ve Rasulullah sallAllahu aleyhi ve sellem’den rivayet edilen duaları okur. İnsanların sözlerine benzeyen lafızlarla dua etmez.
"ثُمَّ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ ، فَيَقُولُ : السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ، وَيُسَلِّمُ عَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ"
m) Son olarak "السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ" “Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun.” diyerek sağına ve aynı şeyi söyleyerek soluna selam verir.
" وَيَجْهَرُ بِالْقِرَاءَةِ فِي الْفَجْرِ ، وَفِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ مِنْ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ إنْ كَانَ إمَامَاً . ويُخْفِي الإمَامُ القِراءَةَ فِيمَا بَعْدَ الأُولَيَيْن .وَإِنْ كَانَ مُنْفَرِدَاً : فَهُوَ مُخَيَّرٌ : إنْ شَاءَ جَهَرَ وَأَسْمَعَ نَفْسَهُ ، وَإِنْ شَاءَ خَافَتَ"
Namaz kılan kimse imam ise sabah, akşam ve yatsı namazlarının ilk iki rekâtında kıraati açıktan (sesli) okur ve sonraki rekâtlarda sessiz okur. Eğer tek başına kılıyorsa bu durumda muhayyerdir; dilerse kendisini duyacağı kadar sesli okur, dilerse sessiz okur.
"وَيُخْفِي الْإِمَامُ الْقِرَاءَةَ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ"
İmam, öğle ve ikindi namazlarında kıraati sessiz okur.
"وَالْوِتْرُ ثَلَاثُ رَكَعَاتٍ ، لَا يَفْصِلُ بَيْنَهُنَّ بِسَلَامٍ . وَيَقْنُتُ فِي الثَّالِثَةِ قَبْلَ الرُّكُوعِ فِي جَمِيعِ السَّنَةِ. "
Vitir namazı üç rekâttır ve rekâtların arası selam ile ayrılmaz (sadece üçüncü rekâtın sonunda selam verilir, ikinci rekâtta selam verilmez). Senenin tamamında üçüncü rekâtta rükûdan önce kunut yapılır.
"وَيَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ مِنْ الْوِتْرِ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً مَعَهَا."
Vitir namazının her bir rekâtında Fatiha suresi ve zammi sure okunur.
"فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَقْنُتَ : كَبَّرَ ، وَرَفَعَ يَدَيْهِ ، ثُمَّ قَنَتَ. وَلَا يَقْنُتُ فِي صَلَاةٍ غَيْرِهَا"
Vitir namazını kılan kimse kunut yapmak istediğinde tekbir getirerek ellerini (parmakları kulak yumuşağının hizasına gelinceye kadar) kaldırır ve akabinde (ellerini, sağ elin içi sol elin üzerinde olacak şekilde göbek deliğinin altına koyup) kunut duasını okur. Vitir dışındaki namazlarda kunut yapılmaz.
"وَلَيْسَ فِي شَيْءٍ مِنْ الصَّلَوَاتِ قِرَاءَةُ سُورَةٍ بِعَيْنِهَا لَا يُجْزِئُ غَيْرُهَا. وَيُكْرَهُ أَنْ يَتَّخِذَ سُورَةً لِلصَّلَاةِ بِعَيْنِهَا لَا يَقْرَأُ غَيْرَهَا"
Farz namazlarda mutlaka okunması gereken belli bir zammi sure yoktur, zammi sure olarak Kur’an’dan dilediğini okuyabilir. Belli bir zammi sure tayin ederek hep onu okuyup başka sure okumaması mekruhtur.
"وَأَدْنَى مَا يُجْزِئُ مِنْ الْقِرَاءَةِ فِي الصَّلَاةِ : مَا يَتَنَاوَلُهُ اسْمُ الْقُرْآنِ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ"
Namazda (Kur’an’dan okunması gereken) kıraatin en az miktarı; İmam Ebu Hanife’ye göre “Kur’an okudu.” diye isimlendirilecek kadar okumaktır.
"وَقَالَ أَبُو يُوسُفَ وَمُحَمَّدٌ : لَا يُجْزِئُ أَقَلُّ مِنْ ثَلَاثِ آيَاتٍ قِصَارٍ أَوْ آيَةٍ طَوِيلَةٍ"
İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed ise şöyle dedi: “En az üç kısa ayet veya bir uzun ayet okuması gerekir. Bundan azı yeterli olmaz.”
"وَلَا يَقْرَأُ الْمُؤْتَمُّ خَلْفَ الْإِمَامِ"
İmama tabi olan kimse, imamın arkasında okumaz.
"وَمَنْ أَرَادَ الدُّخُولَ فِي صَلَاةِ غَيْرِهِ : يَحْتَاجُ إلَى نِيَّتَيْنِ : نِيَّةِ الصَّلَاةِ وَنِيَّةِ الْمُتَابَعَةِ"
İmama tabi olmak isteyenin, namaz niyeti ve imama tabi olma niyeti olmak üzere iki niyete ihtiyacı vardır.