Bugün Türkiye Cumhuriyeti; TBMM’de yeni seçilen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yemin töreninin ardından yeni yönetim düzenine geçiş yapacak. En çok merak edilen Cumhurbaşkanı Erdoğan’la birlikte yeni süreci idare edecek isimlerin kimlerden oluşacağı? Yeni bakanların yer alacağı kurula kabine diyenler çok. Ben Türkçe olmayan ve Fransızcadan dilimize geçen bu kabine sözcüğü pek sevmiyorum. Çünkü Kabine’nin küçük oda anlamı var.(1) Bu nedenle Bakanlar Kurulu ifadesi daha bir Öztürk’çe ve yeni yönetim anlayışına uygun. Isparta’ya yolu düşenler bilir. Düğünlerin vazgeçilmez yemeği halk arasında Kabune Pilav’dır. Süleyman Demirel halkın dilinden anlayan, nabzını tutan hatta nabza göre şerbet vermeyi bilen ender siyasetçilerdendi. Polemikten kaçmazdı, onun ayarında demagog ta yoktu. Ağzını doldura doldura Isparta şivesiyle söylediği ‘Pilavdan dönen gaşığın sapı gırılsın’ atasözünü ilk ondan duymuştum. Pilavın Demirel’in yetiştiği Isparta’da ayrı bir önemi vardı. Düğün yemeklerinin şahıydı.
Isparta düğün yemeklerinde sofraya getirilen pilava ‘Kabune’ denir. Bunun hikâyesi de var; Isparta ili ve bağlı ilçelerinde düğün, nişan, festival, kutlama ve mevlit gibi toplu yapılan etkinliklerde etli kuru fasulye yemeği yanında “kabune” adı verilen ve pişirme şekliyle özgünlük taşıyan bir çeşit etli pilavın yapıldığı gözlemlenmiştir. Pilavın isim hikâyesi şöyledir; eski zamanlarda aynı evde yaşayan gelin ve kaynana gündelik ev işleriyle uğraşırken zamanın geçtiğini fark etmezler. Eve yemeğe gelecek olan ev ahalisine, yedirecekleri yemek yoktur. Bunun üzerine gelin hemen mutfağa gider önceden kalan eti didikler, haşlanmış nohuttu katar ve pilav yapar. Sofra kurulur ve gelin tencereyi getirir. Kaynana tencerenin kapağını açar ve şaşırarak, yöre ağzıyla, “Gııı bu nee?” der. Kaynananın bu şaşkın feryadı zamanla “Kabune” ismine dönüşür. Isparta yöresinde yemek dökümlerinde (yemek verme) bu pilav bakır leğenlerde pişer ve yine bakır tabaklarda ikram edilir. Kabune pilavının hazırlanması ve yenmesi sosyolojik anlamda birlikte olmayı anlatmaktadır. Çoğunlukla eş, dost, akraba ile birlikte geceden ya da sabaha karşı erken başlanan hazırlıklar etlerin kaynatılması, kemiklerinden sıyrılması ve pilavın kazanlarda pişirilmesi sırasında sohbetler devam eder. Sonunda da yemek hep birlikte yenir.(2)
Dolayısıyla Isparta’nın kabune pilavı ile kabine arasında nasıl bir bağ kurulabilir bilemiyorum? Başkan Yardımcıları ve bakanlar kurulunda yer alacak isimlerle ilgili sosyal medyada dolaşan listelere bakılırsa Ak Partiye oy kaybettiren bürokratlar bakanlıkla ödüllendiriliyor. Belki de bir merkez, algı operasyonuyla tepkiyi bu simler üzerine çekip gerçek isimleri perdeliyor olabilir mi? Çünkü Cumhurbaşkanı Erdoğan TBMM kulisinde gazetecileri ters köşeye yatırmaktan söz etmişti.(3) Bu açıdan bakıldığında Erdoğan’ın açıklayacağı isimler, gerçekten de sürpriz olabilir. 07 Temmuz 2018 Cumartesi, Mahmut Övür Sabah gazetesindeki köşesinde; ‘Yeni dönem sürpriz isimler’den söz etmişti. Yazısına göz attıktan sonra acaba dedim kendi kendime; Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar Cumhurbaşkanı Yardımcısı mı oluyor? diye düşündüm. TSK kökenli isimlerin Erdoğan tarafından görevlendirilmesi durumunda TSK komuta kademesinde taşlar yerinde oynayacağından yeni görevlere yeni isimlerinde gelmesiyle bir değişim yaşanması muhtemel.
Yeni sistemde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar’ı kendisine yardımcı seçmesi durumunda Türk Silahlı Kuvvetlerinde beklenilmeyen bir görev değişikliğine bağlı kaymalar yaşanabilir. 1972’de kurulan Yüksek Askeri Şura bütün üyelerin katılmasıyla toplanmadan bu atama kararlarının nasıl yapılacağı da merak konusu? Cumhurbaşkanlığı sistemine geçilmesiyle birlikte Yüksek Askeri Şura’nın yapısı da yeni sisteme uyumlu hale dönüştürüldü. YAŞ’a yaklaşık 4 bin 500 albay tamamının girmesi bekleniliyor. 8 Temmuz 2018’de Resmi Gazete’de yayımlanan 701 sayılı son OHAL KHK’sı ile FETÖ’den; Kara Kuvvetlerinden 3 bin 77, Deniz Kuvvetlerinden bin 126, Hava Kuvvetleri Komutanlığından bin 949, subay ve astsubay ile Milli Savunma Bakanlığından 12 personel ve Jandarma Genel Komutanlığından 649 subay, astsubay ile uzman çavuş ihraç edilmişti. TSK’dan ihraç edilen subayların arasında Orgeneral Yaşar Güler’in eski koruma subayı yüzbaşı Burak Akın ile eski Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Abidin Ünal’ın emir subayı hava piyade binbaşı Abdurrahman Akay da yer aldı.(4) Yüksek Askeri Şura’nın (YAŞ), ağustos başında toplanması planlanıyor. TSK personelinin terfi, atama ve emekliliklerinin belirleneceği YAŞ, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesi ardından toplanacağı için bu yıl ilklere sahne olacak. YAŞ’a cumhurbaşkanı ve başkomutan olarak Erdoğan başkanlık edecek.
Yeni sistemde Cumhurbaşkanı yardımcılarından birinin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar olması durumunda TSK teamüllerine göre; Orgeneral Akar’dan boşalacak Genelkurmay Başkanlığına, 1954’te Bayburt doğumlu, 1974’te Kara Harp Okulu’ndan Muhabere Teğmen rütbesiyle mezun, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Yaşar Güler’in getirilmesi söz konusu olabilir. Orgeneral Yaşar Güler’de mevcut Genelkurmay başkanı gibi 15 Temmuz darbe girişimi mağdurlarından. Darbe tarihinde, Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler; Karargâhtaki odasında Emir Subayı Mehmet Akkurt ve diğer darbeciler tarafından derdest edilmiş, kafasına yüzünü kapatacak şekilde bere geçirilmiş ve sürüklenerek önce koridora oradan da 3 kat aşağıya indirilmişti.
2009’da senesinde Korgeneral rütbesine terfi eden Güler; bu rütbesi ile MSB Harita Genel Komutanlığı, 4’üncü Kolordu Komutanlığı ve Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı görevlerinde bulunmuştu. 2013’te Orgeneralliğe terfi ederek Genelkurmay II. Başkanlığına atanmış, 28 Temmuz 2016’da Yüksek Askeri Şura toplantısında alınan kararla Jandarma Genel Komutanlığı görevine getirilmiş, 2 Ağustos 2017’de Yüksek Askeri Şura kararıyla Kara Kuvvetleri Komutanı olmuştu.(5) Genelkurmay İstihbarat Daire Başkanlığı, oldukça önemli bir görev. Çünkü Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı adına yurtiçi ve yurtdışında istihbarat toplama faaliyeti yürüten askeri kuruluş. Yaşar Güler’den önce Korgeneral İsmail Hakkı Pekin, Ağustos 2007’de Gnkur.İsth.Bşk.lığı görevine atanmış ve bu görevi üstlenmişti. 2007-2011 arası Genelkurmay İstihbarat Daire Başkanlığı yaptığına göre Yaşar Güler’in de bu görevde 2011- 2013 arası bulunduğu söylenebilir.
Mevcut Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar’ın Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı olursa mevcut KKK Orgeneral Yaşar Güler’in Genelkurmay Başkanlığına getirilmesiyle boşalacak Kara Kuvvetleri Komutanlığına Ordu Komutanı Korgeneral İsmail Metin Temel’in atanabileceği ihtimalini ciddiye almak gerekir mi? Övür’e bakılırsa bunun gerekçesi hazır. 24 Haziran seçimlerinde CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce’nin “Apoletini sökeceğim” diyerek eleştirdiği 2. Ordu Komutanı Korgeneral İsmail Metin Temel, Kara Kuvvetleri Komutanı yapılarak bir anlamda İnce’ye de cevap verilmiş olacak.(6) Korgeneral İsmail Metin Temel, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Yaşar Güler gibi Bayburt doğumlu. Van Asayiş Kolordu Komutanıyken 15 Temmuz Darbe Girişimi sırasında vekâleten 2. Ordu Komutanı olarak atanmış, 27 Temmuz 2016’da 2. Ordu komutanlığına getirilmişti. Fırat Kalkanı Harekâtında başarılı oldu. İdlib’de gözetleme kulelerinin kurulumunda ve Afrin Harekâtı hazırlıklarında büyük rol oynadı. Afrin Operasyonu’nu yöneten komutan olarak atandı. Darbecilerle TSK’da mücadele eden isimlerin başında gelen Korgeneral İsmail Metin Temel’e susturucularla suikast planlandığı ortaya çıkmıştı. Silopi Özel Kuvvetler Üssü’nde görevli 8 kişilik suikast timi, 15 Temmuz gecesi helikopterle havalanmıştı. Uçuşların kaldırılmasına rağmen gelen helikopteri şüpheli bulan Temel, birliğindeki askerlere emir vererek teyakkuza geçirmişti. 8 kişilik suikast timi, helikopterden iner inmez püskürtülmüştü.(7) Sürpriz sadece yeni bakanlar kurulunda değil TSK komuta kademesinde de yaşanabilir.
Bakınız:
1- http://osmanlica.ihya.org/kabine-nedir-ne-demek.html – https://www.seslisozluk.net/kabinenin-nedir-ne-demek/
2- http://ispartakulturelmiras.sdu.edu.tr/kabune-pilavi-pc103.aspx
3- https://www.aksam.com.tr/guncel/cumhurbaskani-erdogan-sizin-ters-kose-olmaniz-icin-bakanlar-meclisten-de-olabilir/haber-752209
4- https://www.aydinlik.com.tr/yasar-guler-in-koruma-subayi-yuzbasi-akin-da-ihrac-oldu-turkiye-temmuz-2018-2
5- http://www.kkk.tsk.tr/Komutan/KomutanOzgecmis.asp – https://www.yeniakit.com.tr/kimdir/Yaşar_Güler –
6- https://www.sabah.com.tr/yazarlar/ovur/2018/07/07/yeni-donem-surpriz-isimler – http://www.internethaber.com/bomba-hulusi-akar-iddiasi-bugun-belli-oluyor-1886967h.htm
7- http://www.hurriyet.com.tr/gundem/ismail-metin-temel-kimdir-40725120
Ömür Çelikdönmez
Twitter: @oc32oc39