Değerli Kardeşim ! Allah’ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun !
Cuma namazında hutbe esnasındaki dikkatinizi çektiğini ve garip olarak değerlendirdiğinizi belirttiğiniz imamların söylem örnekleri ile, toplumumuzun ve neredeyse bütün Müslümanların doğru olarak bildikleri ve inandıkları halde, aslında içinde bulunulan yanlışlıklarla ve yanlış inançlara bağlı olarak yapılan uygulamalarla Kur’anın dini adına çok önemli noktalara da dikkat çekmiş bulunmaktasınız. Belirttiğiniz örnek söylemler garip değil, keşke sadece garip olsaydı, üzülerek belirtmek gerekir ki üstelik de Allah’ın birçok ayetinin inkarı ile küfürdür ve şirktir. Ülkemizde mütedeyyin Müslümanların hiç olmazsa haftada bir günlerini tahsis ederek ve heyecanla koşarak yerine getirmeye çalıştıkları Cuma gününün ibadet anlayışı ve uygulamaları, ne yazık ki Allah’ın Kur’an ile öngördüğü, Peygamberimizin de aynen uyguladığı ve Rabbimizin de Cin Suresinin 18. ayetinde “ Ve şüphesiz ki mescitler Allah içindir. O nedenle Allah ile birlikte herhangi kimseye yalvarmayın. ( kulluk etmeyin ) “ ifadeleriyle Allah’tan başkasına yalvarmaya ve dua etmeye yasak koymasına, Müslümanların içine düşebilecekleri şirk konusunda, secdegah olarak edindikleri cami ve mescitlerde daha da fazla dikkatli olmaları gerektiği uyarılarına rağmen, maalesef Kur’anın Cuma gününün ibadet anlayışından bugün çok uzak ve tamamen farklı bir yapıdadır.
Kur’anda Cuma gününün toplanmasına ait emirler, Bakara Suresinin 238. ayetinde “ Salatları ( salavatı ) ( Mali yönden ve zihinsel açıdan destekleşmeyi ve kurumlarını ) ve salatil vustayı ( En hayırlı salatı ) ( Haftalık toplantı salatını ) ( Cuma Salatını ) el birliğiyle koruyun. “ ifadeleriyle yer almakta ve Cuma Suresinin 9. ayetinde de bu emirlere “ Ey iman etmiş kişiler ! toplantı günü ( Yevmi’l Cum’a ) salatı için seslenildiği zaman Allah’ın anılmasına ( Zikrullaha ) hemen koşun, alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz işte bu sizin için daha hayırlıdır. “ denilerek davet çıkarılmaktadır. Ayetin orijinalinde yer alan ( Yevmul Cum’a ) terkibini Cuma günü olarak çevirmek, Arapça olan iki sözcükten birini Türkçeleştirip, diğerini Arapça olarak bırakmaktır. Bu ise asıl anlamın kapalı kalmasına neden olmuş, ardından da birçok yanlış inanç ve amel ortaya çıkmıştır. Aslında Cum’a sözcüğü de Arapça olup, anlamı toplanma demektir. O nedenle bu terkibe Toplantı Günü anlamının verilmesi daha doğru olur.
Aslında çok kapsamlı olan ve Peygamberimizin de aynen Kur’an ayetlerine bağlı olarak uyguladığı bu Toplanma Günü salatı, daha sonra Kur’an ayetlerinin Emevi Arap anlayışına ve dayatmasına bağlı olarak ulema tarafından tepe takla ters çevrilmesinden ve uygulamanın sadece namaz kılmaya endekslenmesinden dolayı, ülkemizde de Cuma günü öğle vakti Camilerde kılınan toplu namaza da Cuma namazı denilmekte, bu namazın diğer namazlardan çok daha faziletli olduğu düşünülmektedir. Bu konuda uydurulan, Peygamberimizin “ Üç Cuma namazına katılmayan bizden değildir. “ hadisi de çok etkili olmaktadır. Cuma namazının rükunları, farzları, vacipleri, getirisi, götürüsü konularında da * Cuma’dan daha faziletli bayram yoktur ( Deylemi ) * Cuma diğer günlerin efendisidir, Ramazan ve Kurban bayramı günlerinden daha da kıymetlidir. ( Buhari ) * Cuma günü bir defa İhlas Suresini okuyan, Kadir gecesini idrak etmiş olur. ( Tergip üs salat ) * Cuma gününü birleştirerek iki gün oruç tutan için, on ahiret günü oruç sevabı vardır. ( Beyheki, Buhari ) gibi pek çok hadisle, rivayetle insanlar şartlandırılmakta, Müslim’de “ Bir takım kimseler Cumaları terk etmekten mutlaka vazgeçmelidirler, yoksa Allah kalplerini mühürleyecek ve artık onlar gafillerden yazılacaklardır. “ denilmekte, üç defa arka arkaya Cuma’yı terk edenler için ise bazı rivayetlerde levh i mahfuzda münafık olarak yazılacağı, bazılarında Müslüman sayılmayacağı, diğer ibadetlerinin de Allah nezdinde kabul edilmediği, tevbelerinin geri döneceği gibi tehditler de yer almaktadır.
Peygamberimizin Toplanma gününün salatında, hutbede gözden geçirilen ayetlerle, aslında Müslümanların bir nevi haftalık bakımları yapılıyor, inanç ve amelleri revize ediliyor, sonraki günlerde yapılacaklar programlanıyor, insanlar arasındaki ihtilaflar çözüme kavuşturuluyor, yaşamlarındaki aksaklıklar, tasalar, dertler gideriliyor, hiç kimseye alet olmadan her Müslüman’ın katılımı ile özgürce tam bir dokunulmazlık ile eleştiriler istişare edilip, topluca ve paylaşılarak yapılması gerekenler karara bağlanıyordu. Ayrıca bu toplanmalar vesilesi ile Müslümanlar tanışıp konuşuyor, dostluklar tazeleniyor, bilgiler ve bilinçler de artıyordu. Sürü gibi Cami’ye doluşup, uyuklayıp uyuklayıp dağılmıyorlardı. İşte onun içindir ki toplantı gününün salatı, Kur’anda “ es Salatul Vusta “ En Hayırlı Salat olarak nitelendirilmiştir. Ayetin sonunda da özellikle sağlanan bu dinamizmle “ Allah’ın nimetlerini aramak için yeryüzüne dağılın “ denilmektedir.
Ancak Resulullah'ın vefatından sonra Vusta salatın ( En hayırlı salatın ) ( Toplanma gününün salatının ) uygulaması, sadece namaz kılmaya endekslendiği gibi Emevi Arap din anlayışının ve uygulamasının yapısına dönüştürülebilmek için bir çok uydurma hadis de Peygamberimizin üstüne atfedilmiştir. Resulullah, kendisine vahyedilen Hacc ayetlerinin rükunlarına göre Hicri 10. yılda ve ömründe bir defa hacc yapmıştır ve adına da “ Veda Hacc’ı “ denir. Bugünkü fıkıh kitaplarında bu Hacc esnasında Resulullah'ın irad ettiği Veda Hutbesi her ne kadar tek bir hutbe gibi empoze edilmekte ise de, gerçekte Arafat’ta ve Mina’da olmak üzere farklı günlerde parça parça irad edilmiştir. Peygamberimiz özellikle aslında Haccın sonuç bildirgesi olan bu Veda Hutbesinin içerisinde Allah’ın kendisine vahyettiği Tevbe Suresinin ilk 29 ayetini 0rada toplanmış olan bütün Müslümanların huzurunda nakletmiştir. Ve bu esnada da emanetlerin hassasiyeti, faizin her çeşidinin kaldırıldığı, kan davalarına son verildiği, kadın haklarına riayet edilmesi gibi bazı konularda da nasihatlerde bulunmuştur. Fakat bu hutbe içerisinde yer alan “ Ey müminler ! Size bir emanet bırakıyorum ki siz ona sımsıkı sarıldıkça yolunuzu hiçbir zaman şaşırmazsınız. O emanet Allah’ın kitabı Kur’andır. “ ifadesine, dini yozlaştırmak ve dinde Kur’an dışı kaynaklara zemin hazırlamak üzere maalesef bazı rivayetlerde emanet edilen Kur’an’ın yanına “ Benim Sünnetim “, kimi rivayetlerde ise “ Ve ehl i beytim “ ibarelerinin eklemesi yapılmıştır. Dolayısıyla Rasulullah’ın, Müslümanlar için bıraktığı tek bir emaneti vardır, o da Yüce Kitabımız Kur’andır. Bunun dışındaki rivayetlerle bildirilen emanetler hem uydurmadır hem de Kur’ana ve Rasulullah’ın mümtaz şahsiyetine aykırıdır. İşte bu uydurma hadislerle beraber “ Peygamberin emanet ettiği sünnet “ inancının kapısı aralanmış ve ardından da binlerce rivayetle hadis devreye sokulmuştur. Cuma Salatı, en hayırlı salat olmaktan çıkmış, Kur’anın asıl mesajından ve ayetlerinin öğüdünden yoksun olarak sadece hadis ve rivayetlerle eğitim görmüş, Allah’ın Meşieti ( iradesi ) subuti sıfatı kavramından haberi olmayan, bundan dolayı da “ Üç Cumayı mazeretsiz olarak terk edenin Allah kalbini mühürler “ gibi bilgisizce, “ Aman peygamberimizin şefaatinden mahrum olmayalım, bol bol salavat getirelim, Allah ümme salli ala Muhammedin ve ala seyidine Muhammed “ diyelim gibi Camilerde tutarsız, şirkle dolu mesnetsiz yanlış ve Kur’an ayetlerine aykırı söylemleri, yeterli eğitimden yoksun din görevlileri tarafından pervasızca kullanılır ve Müslümanlara empoze edilmeye çalışır olmuştur.
Yüce kitabımız Kur’anda, örneğin İbrahim Suresinin 4. ayetinde “ Ve Biz onlara açıkça ortaya koysun diye her peygamberi yalnız kendi toplumunun diliyle gönderdik. Artık Allah, dilediğini ( dileyeni ) saptırır, dilediğini ( dileyeni ) de doğru yola iletir. “ ifadeleriyle belirtildiği gibi pek çok ayette, Allah’ın kalpleri ve kulakları mühürlediği, kalplerine mühür vurduğu, paslandırdığı, dilediğini doğru yola iletip dilediğini de saptırdığı ifadelerini görmekteyiz. Bu ifadeler, Kur’an bütünlüğü içerisinde meşiet konusu, gerçek verilmek istenen mesaja uygun olan doğrulukta anlaşılmadan düz mantıkla değerlendirildiğinde, kader konusunda insanları çok yanlış kabullenmelere götürmektedir. Yüce Rabbimiz Allah, ilahlığının olmazsa olmaz bir gereği olarak her şeyin ve her işin asıl yaratıcısıdır. Dolayısıyla insanların önünde seçenek olarak duran hayrı da şerri de, hidayeti de dalaleti de yaratan Allah’tır. Ne var ki, bu yollardan birini tercih eden ve o yönde davranışlarda bulunan ise insanın bizatihi kendisidir. Bu, her fiilin yaratıcısı Allah, her fiilin faili ise insanın kendisi olduğu anlamına gelir. Allah, kullarına akıl, irade ile kabiliyet ve olanaklar vermiştir. İnsan Suresinin 29. ayetinde “ Bu bir öğüttür. Dileyen Rabbine varan bir yol tutar. ” İfadeleriyle belirtildiği gibi de onların iradesini istediği gibi kullanmada özgür bırakmıştır. Kur’anın birçok ayetinde iman etmenin de, inkar etmenin de insanın özgür iradesine bırakıldığı ve cennete girmenin de, cehennemi hak etmenin de kişinin yaptıklarının sonuçları olduğu açık bir şekilde anlatılmaktadır. Allah’ın subuti sıfatlarından biri olan meşietini ( iradesini ) dilemesini ve o fiilleri yaratmasını da göz önünde bulundurmadan bu ayetleri düz mantıkla yorumlamak Kur’an gerçeği ile bağdaşmaz. ( Meşiet konusunda sitemizde yer alan “ Kur’anda Fitne Bela ve Kader “ başlıklı yazımızda daha geniş bilgi bulabilirsiniz. ) İmamların pervasızca önüne konulan rivayetleri dile getirmeleri, onların Kur’anın ayetlerinin asıl mesajına ve Allah’ın sıfatlarının neler olduğuna vakıf olmadan konuştuklarını göstermektedir. Meşiet kavramını tüm boyutları ile incelememiş ve anlayamamış olanlar, gördükleri ayetlerdeki ifadeleri düz mantıkla yorumlayarak, Allah’ın kader çerçevesi içerisinde rastgele birilerini saptırdığını, kimilerini de rastgele hidayete erdirdiğini ileri sürebilmektedirler. Oysa Allah’ın durup dururken birilerini saptıracağını, kalbini mühürleyeceğini iddia etmek, Allah’a zulüm yakıştırmak, Allah’ın yerine hüküm vermek olur. ( Cuma Günü ve Cuma Namazı başlıklı yazımızda Cuma Salatı ile ilgili daha geniş bilgi bulabilirsiniz. )
Cami ibadetleri içerisinde imamların en çok hataya ve yanlışa düştükleri, Allah katında sorumlu bir duruma geldikleri en önemli konulardan birisi de Ahzab Suresinin 56. ayetinde “ Şüphesiz Allah ve melekleri ( güç melekleri, indirilen Kur’an ayetleri ) peygambere salat ediyorlar. ( Destekliyorlar, arka çıkıyorlar, yardım ediyorlar.) Ey iman etmiş kimseler ! siz de peygambere salat edin. ( arka çıkın, yardım edin. ) O’nun güvenliğini sağlayın. “ ifadeleriyle Müslümanlara yöneltilen görevin, yanlış yorumlar ve uydurulan hadisler sonucu adeta “ Ben peygambere yardım etmem, sadece lafla papağan gibi salavat getiririm, Allah’ım O’na Sen yardım et. “ demeye gelen bir anlayışla salavat getirttirmeleridir. Aslında bu ayette Medine’nin kuşatılması esnasındaki hendek mücadelesinde müminlerin, Resülullah’a karşı görevleri ve sorumlulukları bildirilmektedir. Allah ve meleklerinin Resülullah’ı destekledikleri gibi, müminlerin de O’nu destekleyerek güvenliğini sağlayıp, koruma altına almaları istenmektedir. Elbette ki sahabeler, bu ayetteki emrin bilinci ile gerekeni yapmışlar ve Peygamberlerine sahip çıkmışlardır. Ancak geçen zamanlar içerisinde çok önemli olan bu konu saptırılmış, uydurulan birçok rivayetle bambaşka bir anlayışa ve uygulamaya dönüştürülmüş, müminlerin peygamberlerini yeterince tanımasa da, her ismini duyduğu anda sadece lafla salat etmeleri görevi, inancın temeline yerleştirilmiştir. Osmanlıdaki, samimiyetle bağdaşmadığı halde halkın “ Padişahım sen çok yaşa “ demelerine benzer şekilde , “ Allahümme salli ala Muhammed ve sellim…. “ tekerlemesini söylemeleri salat görevinin yerini almıştır. Bu tekerlemenin manası hiç sorgulanmadan, hatta çıkışına neden olan rivayetlerin ayrıntılarının , Allah’ın birliğine sıfatlarına, peygamberimizin boş ve gereksiz konuşmayacağı yapısına aykırı olup olmadığına dikkat edilmeden yüzyıllardır nasıl uygulanabildiği çok düşündürücüdür. ( Bu konuda daha geniş bilgiyi “ Kur’anda Salat Namaz mıdır ? “ başlıklı yazımızda bulabilirsiniz. )
Peygamberimizin vefatından bir süre sonra, Emevi Devleti dönemiyle beraber küfrün, şirkin, siyasetin ve dayatmanın içine sokulduğu, Tarikat, Cemaat ve Mezhep bölünmelerinin Kur'an ayetlerine aykırı olarak zulüm ve ideolojilerini yaymanın en güzel aracı olarak gördükleri mescitleri ve oradaki ibadetleri, sadece Allah için olması gereken yapıdan döndürdükleri için, o zamanın pek çok alimi, Enes b. Malik, Ebu Zer el Gufari bu mescitlere gitmemeye başlamış, ünlü fakihlerden Şa'bi de " Öyle bir zaman geldi ki, benim için şu Küfe Mescidinden daha sevimli bir mekan kalmadı. Oysa bugünün çöplükleri bile bu Mescitten daha hayırlıdır. " demiştir. ( İbn i Sad 6 /175 beyan ) Aslında üzücü olanı da Emevi Arap inancının ve yapısının, bugün bizim Camilerimizde de aynen devam etmekte olduğudur. Allah'ın selamı, rahmeti, bereketi ve Kur'anın doğruları sizinle olsun !