ABD'li araştırmacılar Aramco saldırılarında kullanılan füzeleri inceliyor
Tarık eş-Şami
New York Times’ın haberine göre ABD’li araştırmacılar, Suudi Arabistan petrol saldırılarında hedefine ulaşamayan cruise füzelerinden çıkarılan, zarar görmemiş devre kartları üzerindeki incelemelerine hız verdi. Devre kartındaki bilgiler sayesinde füzenin kaynağının tespit edilmesi bekleniyor. Araştırmacıların ayrıca İranlı yetkililerin saldırılara dahil olma kapsamını öğrenmek için saldırı öncesi ve sonrasında yapılan iletişim trafiğini gözden geçirdikleri belirtildi.
ABD yönetimi içerisinde de saldırıların İran’dan geldiğinin kanıtlanması halinde nasıl bir yanıt verileceği meselesinin yoğun bir şekilde tartışıldığı görülüyor.
NYT’nin istihbarat brifingine katılan üst düzey ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre, Suudi Arabistan’ın petrol tesislerine yönelik saldırıların ardından olay yerine intikal eden adli tıp uzmanları kruz füzelerine ve silahlı insansız hava araçlarına (SİHA) ait parçaları topladı. Suudi uzmanlar sahada yaptığı incelemelerde hedefine ulaşamayan kruz füzelerine ait zarar görmemiş devre kartlarına ulaşmayı başardı. ABD’li araştırmacılar devre kartındaki bilgilere ulaşmaya ve böylece füzelerin kaynağını saptamaya çalışıyor.
New York Times’a konuşan kaynak, ABD’li yetkililer arasında ağır basan görüşün, fırlatılan cruise füzelerinin İran’ın kuzeyindeki Körfez suları üzerinden Irak hava sahasından geçerek Suudi Arabistan’a ulaştığı yönünde.
Gazeteye konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen diğer bir ABD’li yetkili de ABD istihbaratının İran'ın güneybatısındaki askeri üslerde saldırı için hazırlık olarak değerlendirilen olağandışı bir hareketlilik tespit ettiğini belirtti.
Cevap seçenekleri
Bir taraftan saldırıların kaynağını belirlemeye dönük soruşturmalar devam ederken diğer taraftan da Trump yönetimi, müttefikine yöneltilen saldırılara karşı verilecek cevap seçenekleri üzerinde tartışıyor.
New York Times’ın haberine göre ABD Savunma Bakanı Mark Esper ve Genelkurmay Başkanı Joseph Dunford, Trump’a İran’ın füze depolama alanlarının vurulması ve İran’ın petrol altyapısına yönelik askeri ya da siber operasyonları da içeren saldırı yapılması seçeneklerini önerdi
Orantılı saldırı
Yapılan yorumlar ABD’nin söz konusu saldırılara gerginliği daha fazla tırmandırmayacak, orantılı bir saldırı yapmayı düşündüğü yönünde.
New York Times’a konuşan ABD’li yetkililer, özellikle yaklaşmakta olan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarına işaretle ABD’nin toplantı öncesinde saldırıyla karşılık vermekten ziyade diplomasi ve ekonomi alanında İran üzerinde baskı kurmaya çalışacağını belirtti. Nitekim askeri güce başvurulmasının toplantılarda İran tarafının elini güçlendirebileceği yönünde değerlendirmeler mevcut.
Reddedilebilir kanıtlar
ABD’li yetkililerin söz konusu saldırılarda kullanılan füze, SİHA ve teknolojilerin İran’a ait olduğundan şüphe duymamakla birlikte, saldırının İran’da tasarlanıp vekâlet güçleri tarafından mı düzenlendiği yoksa bizzat İran topraklarından mı gerçekleştiği konusunda henüz net bir sonuca ulaşamadıkları belirtiliyor.
Bazı ABD’li yetkililer söz konusu saldırıların İran’dan yapıldığı konusunda ikna olmuşken diğer bazıları ise İran’ın füzelerin havalandığı bölgenin gizli kalması için tedbirler aldığını ve eldeki kanıtların ‘reddedilebilir kanıtlar’ olduğu görüşünde.
ABD’li yetkililere göre Washington yönetimi halihazırda Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların detaylarının ve istihbarat değerlendirmelerinin olduğu bir rapor hazırlamış durumda. Ancak raporun içeriğini kamuoyuyla Suudi Arabistan’ın onay vermesinin ardından paylaşmayı düşünüyor.
New York Times, ABD’nin raporunun Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun BM Genel Kurulu toplantılarına davet edilen Suudi yetkililer ve sahada incelemelerde bulunan uluslararası uzmanlarla görüşmesi sırasında açıklamasının beklendiğini aktardı.
Şarku'l Avsat'ın Independent Arabia kaynaklı haberine göre CIA'in eski Direktör Yardımcısı Michael Morell, bir süre önce George Mason Üniversitesi’nde verdiği konferansta bu saldırıların arkasından İran’ın çıkması halinde bunun bir savaş eylemi olduğunu ve ABD’nin yanıt vermesini gerektirdiğini ifade etti. Ancak Morell, yapılacak bir saldırının orantılı olması, İran petrol tesisleri yerine füze üretim bölgeleri ve mühimmat depolarının hedef alınması gerektiğini söyledi.
Morell ayrıca ABD’nin bu saldırıya tek başına değil, İngiltere ve Fransa gibi müttefik güçlerle birlikte düzenlemesinin önemine dikkat çekti.
ABD'nin eski Genelkurmay Başkanı Mike Mullen, 1979'da iki taraf arasındaki ilişkilerin kopmasından bu yana İranlılarla iletişim eksikliğinden dolayı durumun ciddiyetine işaret etti. Bu durumun çatışma riskini tırmandırmaktan ve yanlış hesapları bertaraf etmekten kaçınmaya izin vermediğini söyledi.