Kafein Nedir
Kafein Nedir ? Olumlu ya da olumsuz etkileri hala tartışma konusu olan, pek çok bitkinin meyvesinde, tohumunda ve yaprağında bulunan, hem insanlar hem de hayvanlar üzerinde gösterdiği etkiyle ünü günden güne yayılan bir şeyden bahsedeceğim size; Konumuz KAFEİN
En bilinen kaynakları çay yaprakları, kahve ve kakao çekirdekleridir. Keşfediliş hikayesi ise şöyle; 8.yüzyılın ortalarında Etiyopya’da bir çoban keçilerini otlatırken parlak-koyu yapraklı kırmızı renkte canlı küçük meyveleri yiyen keçilerin coşkulu halini görünce kendisi de yiyor ve aynı etkiyi gördüğünü çevresine bildiriyor. Daha sonra o meyvelerin aslında kahve çekirdekleri olduğu anlaşılıyor. Bu şekilde bizlere kadar ulaşıyor.
Kafeinin Etkileri Nelerdir
Keşfediliş hikayesinden sonra Afrika’da tıbbi amaçla bile kullanılan besinlerin kafein oranı; cinsine ve hazırlanma yöntemine göre değişir. Örnek olarak bazı besinleri göstereceğim;
Erişkin dönemde; daha çok çay ve kahveden, çocuklar ve ergenlerin ise; kolalı içecekler ve buzlu çaydan aldığı kafein aslında hayatımızın büyük bir kısmını oluşturuyor. Yalnız şunu bilmeliyiz ki birçok besinde olsa da kafeinin ana tüketim kaynağı kahvedir.
Kafeinin Etkileri 1.1
Vücudumuzda aldığımız kafein hızlı bir şekilde dokulara yayılarak 1 saat içinde maksimum seviyeye ulaşır ve 3-5 saat içinde yarılanır. Sigara bu süreyi kısaltırken, alkol ise uzatabilir.
Ne Kadar Kafein Almalıyız ?
Bu sorunun cevabını şöyle verebiliriz. Yapılan araştırmalar sonucunda kafein tüketiminin yaşla birlikte doğru orantılı olarak arttığı bulunmuş. O yüzden bir sınırlama getiriliyor;
Kafeinin Etkileri 1.2
Gebelik sürecinde plasentadan fetüse geçen kafein, çok zor sindirildiği ve olumsuz etki göstererek bebeğin karaciğerine zarar verebileceğinden günlük 125 mg kafein (1 fincan kahve) bebekte herhangi bir olumsuzluğa neden olmaz diyebiliriz.
Çocuklarda fazla kafein; konsantrasyon güçlüğü/bozukluğu, huzursuzluk, mide sorunlarına yol açar. Halen gelişmekte olan organizmaları ve kafeine karşı hassas olmaları sebebiyle 25-125 mg arasında sınırlandırılır.
Kafeinin Sağlığı Etkileri
Kafeini alıyoruz ancak uykumuzu, bilişsel performansımızı nasıl etkiler? Sorusunun cevabı şöyle; Uykuya yakın alınan kafenin uykunun kalitesini düşürdüğü, toplam uyku süresini-uykuya dalma süresini azalttığı, baş ağrısı, sinirlilik yaptığı; ancak uykudan 8 saat önce alınan kafeinin uyku için bir sorun teşkil etmediği bulunmuş.
Kafeinin Etkileri 1.3
Kalbimiz aslında bize şunu diyor; kafein al ama sınırı geçme! Yine yapılan bir çalışmada günlük 9 fincandan fazla kahve tüketiminin kardiyovasküler açıdan, tüketmeyenlere göre daha riskli olduklarını bulmuştur.
Fazla kafein mide yanmasına yol açabilir! Midemizde asit salgılanmasında artışa neden olan kafeinin sınırlanmasıyla- kafeinsiz kahve tercih ederek bu etkiler azalır.
Kafeinin Etkileri 1.4
Miktarı aşan kafein osteoporoz öncüsü! Özellikle menopoz sonrası yüksek düzeyde alınan kafein kemik-mineral yoğunluğunu azaltır. Vücuttan kalsiyum atılımına neden olur. Bir fincan ile kaybettiğimiz kalsiyumu, kahvemize eklediğimiz yarım çay bardağı süt ile karşılayabiliriz.
Unutmayalım; orta dereceli alındığında keyif verme, enerjik hissetme gibi olumlu etki gösterebilen kafeinin; fazlası yukarıda belirttiğim gibi bir çok olumsuz etkilere neden olabilir.
Biz en iyisi sağlımız için miktarımızı aşmayalım.
Sürdürülebilir beslenmenin sürekli hayatımızda olması dileğiyle.
STJ. DYT. F. BEYZA SUNA