Yönettiği alanlardaki herkesi refah içinde yaşatmayı sağladı. Açlar doyuruldu, çıplaklar giydirildi. Kimse aç ve açıkta bırakılmadı. Hedef eşitliği bütün guruplar arasında değil, her gurubun kendi arasında sağlamak. Dilencisi olmayan bir ülke. Çünkü dilenmek ayıp olmanın yanında günah da.
Bizans’ı aşmak için iki dev eser meydana getirdiler, Kapalı Çarşı ve Sultan Ahmet Camii. Camilerdeki minareler için erbabı ezan okunacak yüksekçe makam olmanın yanında “nefes borusu” ve “estetik tamamlayıcısı” diyor. Nefes almadan yaşanamaz. Yani minaresi olmayan cami için pek camiye benziyor diyemeyiz diyor.
Dünyada onun kadar “çok çeşitliliği” barındıran bir devlet yok. Mallarına ve görevine müsadere yolu ile el koyduğu insanların ailelerinin geçimini temin ediyordu. Ailenin geçimine yetecek miktarı bırakıyordu. Zaten müsadere edilecek insan sayısı nüfusun yüzde biri kadardı.
EN ZENGİN DİL
Bir dil bilimci; “1890 yılında iki zengin dil vardı” diyor. Biri İngilizce, diğeri Osmanlıca Türkçesi. Her birindeki kelime sayısı 1890 yılında 100.000 kelime. Sonra İngilizcede bu sayı artarken, Türkçede düşüş gösterdi. Öz İngilizce olmadığı gibi öz Türkçe de olmaz. Akif, onun için iki önemli davam var diyor; biri dinim, biri dilim.
GERİLEME DEVRİ DİYE BİR DEVİR YOK
Osmanlı iktisat tarihi uzmanı/ üstadı olan Mehmet Genç Hoca anlatıyor:
Otobanda azami hız 180 km iken, arabaların da en fazla hız yapanı zaten 180 km/saat. Bundan daha hızlı giden sürücüleri yakalamak için saatte 200 km hız yapan motosikletli polisler görev yapıyor o zaman. Bir gün yeni bir araba otobanda seyrederken polis de motosikleti ile yanında gidiyor. İkisinin de hızları 180 km/saat. Ancak bu arabanın kısa sürede hızını 350 km/saate çıkarma gibi bir özelliği varmış. Araba hızını artırınca polis de artırıyor ama gözünü hastanede açıyor. Soruyorlar ne oldu diye: “Tam bilmiyorum ama hızımı artırayım derken bir ara benim motosikletim durdu galiba. Çünkü araba benden çok uzaklaşmıştı.”
İşte Osmanlıda da böyle oldu. Tarım toplumuna göre hız yapan Osmanlının yanında makineleşen Avrupa hız yapınca, bazı tarihçiler Osmanlıyı geriledi zannettiler. Aslında Osmanlı gerilememiş, Avrupa makineleşmişti.
ŞİMDİ HIZLANMA ZAMANIDIR
Beşeri sermayemiz iyi bir durumda.
Ticaret hacmimiz 500 milyar dolara geliyor.
Uluslararası birçok sahada artık sesimiz duyuluyor.
Daha çok hukuk, genç neslin daha iyi değerlendirilmesi ve daha çok üretimle sıçrama yapmamak için bir sebep yok.