Yordam’dan yeni kitaplar
Yordam Kitap, 2017 yayın programında duyurduğu kitapları yayınlamaya devam ediyor. Yordam Kitap bu ay 4 yeni kitap ve 2 tekrar basım kitapla okurlarının karşısında olacak.
03-03-2017 17:34
Dünyada ve Türkiye’de toplumcu düşünceye katkıda bulunan klasik yapıtlarla birlikte özgün çalışmaları da okurlarla buluşturan Yordam Kitap bu ay 4 yeni kitap ve 2 tekrar basım kitapla okurlarının karşısında olacak.
Tanıtım yazıları ile birlikte kitaplar şöyle:
Felsefenin Aşılması ve Gerçekleştirilmesi Cilt I
Devrimin Cebiri Hegel’den Marx’a
Yazar: Hans Heinz Holz
Çeviri: Sadık Usta
Felsefenin Aşılması ve Gerçekleştirilmesi, çağımızın en önemli felsefecilerinden Hans Heinz Holz’ün 50 yıllık felsefi çalışmasının özünü oluşturan başyapıtıdır.
Holz üç ciltlik bu kapsamlı çalışmasında birinci cildin başlığını koyarken, Rus devrimci Herzen’den esinlenmiş; Devrimin Cebiri: Hegel’den Marx’a, Almanya’dan Rusya’ya, oradan tüm dünyaya uzanan bu devrimci bağlarla ortaya çıkmıştır.
“Tüm dünyaya” dedik, zira Holz, Georg Lukács’tan Antonio Gramsci’ye, Palmiro Togliatti’den Mao Zedong’a, 20. yüzyıl boyunca tüm dünyada Marksist felsefe alanında önemli çalışmalara imza atmış yazar ve eylemcileri, kendi çelişki ve diyalektik kavrayışı doğrultusunda değerlendirip yeni sentezlere ulaşmaya çalışmış, denebilir ki diğer çağdaş felsefecilerin pek de yanaşmadığı bir işe soyunmuştur.
Bilimin ilerlemesi, bilgiye ulaşmak ve hayatı zenginleştirmek için karşıtların çatışmasını zorunlu gören Holz’e göre, çelişki yoksa hareket de, hayat da yoktur. O yüzden bu çalışmasında çelişkilerin ve onun ortaya çıkardığı eylemin önemini her şeyin üstünde tutmaktadır.
Hegel felsefesine odaklanıp Marx’a uzanan bu ilk ciltte, bir bakıma diyalektik materyalizmin kuramsal zemini ve temel aldığı felsefi birikim açıklığa kavuşturulmaktadır. Holz bu çalışmasında Hegel felsefesinin Avrupa üzerindeki etkisini, günümüzde Hegel düşüncesini, metafiziğin siyasal boyutlarını, Hegel’in mirasını ve felsefenin dönüşümünü tartışırken, hem modern anlamda Hegel’le başlayan diyalektiğin günümüze kadarki izini sürmekte hem de felsefe tarihinden hareketle pratiğin (siyasetin) felsefeyle olan kopmaz bağına Marx’tan ilham alarak dikkat çekmektedir…
***
İdeoloji Kuramları
Yabancılaşma ve Boyun Eğme Güçleri
Yazar: Jan Rehmann
Çeviri: Şükrü Alpagut
Neoliberal kapitalizmin, yaşadığı bunca krize rağmen, hegemonik istikrarını koruması nasıl açıklanabilir? İdeoloji kuramlarının ortaya çıkışı, yabancılaşmanın ve boyun eğmenin işleyişine ilişkin Marksist araştırmaların bir yeniden temellendirilmesini yansıtmaktadır. Geleneksel kavramlar olan “manipülasyon” ve “yanlış bilinç” kavramlarının ötesine geçen bu kuramlar, dikkatlerini, hegemonik aygıtların maddi varoluşuna yöneltmiş ve ideolojik pratiklerin, ritüellerin, söylemlerin çoğunlukla bilinçdışı olan etkilerine odaklanmıştır. Jan Rehmann, ideoloji kuramlarının Marx’tan Adorno/Horkheimer’a, Lenin’den Gramsci’ye, Althusser’den Stuart Hall’a, Bourdieu’den W. F. Haug’a, Foucault’dan Butler’a kadar uzanan farklı damarlarını yeniden inşa ediyor. Bunları, sahici bir diyaloğu mümkün kılacak şekilde karşılaştırıyor ve farklı yöntemleri, bugünkü ileri teknoloji kapitalizminin “piyasa totalitarizmi”ne uyguluyor.
***
Socialist Register 2015
Sınıflar Dönüşürken
Hazırlayanlar: Leo Panitch, Greg Albo, Vivek Chibber
Çeviri: Tuncel Öncel
Yılda bir sayı yayımlanan saygın uluslararası Marksist dergi Socialist Register, 2015 sayısını sınıfların dönüşümüne ayırdı.
Tarihle birlikte sınıfları da “sona erdiren” yaygın anlayışın karşısına, sınıf gerçekliğinin nasıl dönüştüğünü ve bugün farklı coğrafyalarda sınıf ilişkilerinin nasıl tesis edildiğini anlatarak çıkan Socialist Register’ın bu ufuk açıcı sayısını, Leo Panitch, Greg Albo ve Vivek Chibber hazırladı.
Socialist Register 2015, Sınıflar Dönüşürken başlıklı bu kapsamlı seçkide, “sınıf ilişkilerini hareket noktası olarak alan” çok sayıda Marksist yazar, “farklı ülkelerdeki işçi sınıflarının neoliberalizme, kemer sıkmaya ve otoriter hükümetlere karşı mücadele içerisinde oluşma ve yeniden oluşma yollarını” değerlendiriyor.
Hindistan’dan Güney Afrika ve Avrupa’ya, Türkiye’den Mısır ve ABD’ye sınıf ilişkileri ve siyasetiyle birlikte dayanışma hareketlerini ve sınıfın dönüşümünü de yakından inceleyen Socialist Register yazarları, “Piketty balonu”nu da es geçmiyorlar. Anayolcu çevrelerin Thomas Piketty’nin 21. Yüzyılda Kapital çalışmasına olağanüstü ilgi göstermesini değerlendiren yazarlar, “Sınıf mücadelesi mi, yüzde birlerin ve onların mücadelesi mi?” diye sorarak analiz çerçevelerini genişletiyorlar.
Çin’de Komünist Parti iktidarı altında sınıfların kapitalist dönüşümü, finansallaşmış kapitalizmde “yeni orta sınıf”ın krizi, Hollywood’da Amerikan Rüyası’nın bunalımları gibi ilgi çekici başlıklar da, yine Socialist Register’ın mercek altına aldığı konular arasında.
21. yüzyılda sınıf analizinin, sınıf vurgusunun ve sınıf siyasetinin yerini ve önemini kavramak; dünyamıza, bölgemize ve ülkemize dair dersler çıkarmak için…
***
Kapital’e Giriş
Yazar: Michael Heinrich
Çeviri: Koray R. Yılmaz
Sadece Karl Marx’ın ve Marksist düşüncenin başyapıtı değil; içinde yaşadığımız sistemin temel dinamiklerini kavramamızın, bugünkü ve geçmişteki krizleri anlamamızın, yarın neler olabileceğini zihnimizde canlandırmamızın da başlıca yapıtıdır Kapital.
Meta, para, emek, değer, artık değer, sömürü, sermaye, kâr, faiz, kredi… derken tüm bir düzen belirli bir dizgeyle ve onu bunalıma sürükleyen yasalarıyla gözlerimizin önüne seriliverir.
Bu uyaran, uyandıran, gerçeği sorgulatan, dolayısıyla devrimci bir öz barındıran “serimleme”nin içine girmek için kılavuz niteliği taşıyan bir giriş kitabı var şimdi elimizde.
Prestijli Marksist yayınlardan Prokla’nın baş editörlüğünü yapan, sadece Almanca değil İngilizce iktisat literatüründe de kaleme aldığı çalışmalarla öne çıkan Alman iktisatçı Heinrich’in Kapital’e Giriş’i, bu alandaki en yetkin çalışmalardan biri. Benzer giriş kitapları, çoğunlukla, Kapital’in sadece ilk cildiyle sınırlı kalırken, üç cilde birden odaklanmasıyla fark yaratan bu çalışma, hem Marksizmin başyapıtıyla ilk kez tanışanlara hem de Kapital’le ilgili daha kapsamlı okuma yapmak isteyenlere hitap ediyor.
Tekrar basım kitaplar:
Kalkın Nâzım’a Gidelim, Fahri Erdinç, 2. Basım, Yordam Kitap, Mart 2017.
Devrim Provaları Paris 1968, Şili 1972, Portekiz 1974, İran 1979, Polonya 1981, Colin Barker, Çev. Umut Haskan ve İrem Yılmaz, Yordam Kitap, Mart 2017.
İLGİLİ HABERLER
Yordam Kitap ve Yordam Edebiyat yeni yıla 4 yeni kitapla girdi
Yordam Kitap ve Yordam Edebiyat’ın 2017’nin son günlerinde matbaaya gidip 2018’nin ilk günlerinde gelen 4 yeni kitabı dağıtıma çıkarak okurlarla buluşuyor.
03-01-2018 17:52
Dünyada ve Türkiye’de toplumcu düşünceye katkıda bulunan klasik yapıtlarla birlikte özgün çalışmaları da okurlarla buluşturan Yordam Kitap ve Yordam Edebiyat, yeni yılı 4 yeni kitapla karşıladı.
YORDAM KİTAP’IN YENİ KİTAPLARI
Gotha ve Erfurt Programları Üzerine
Karl Marx-Friedrich Engels
Derleyen ve Almancadan Çeviren: Erkin Özalp
“Kapitalist toplum ile komünist toplum arasında, birinin diğerine devrimci dönüşüm dönemi yer alır. Buna siyasal bir geçiş dönemi de karşılık gelir ve söz konusu geçiş döneminin devleti,proletaryanın devrimci diktatörlüğünden başka bir şey olamaz.”
Marx ile Engels’in Alman işçi sınıfı partisinin farklı program taslakları ve programları hakkındaki eleştirel değerlendirmelerinin yer aldığı yazı ve mektupları, program sorununa nasıl baktıklarını göstermenin yanı sıra, işçi sınıfının iktisadi kurtuluş mücadelesi ve bunun siyasal mücadeleyle ilişkisi, proletarya diktatörlüğü, kapitalist toplumdan komünist topluma geçiş süreci, işçi sınıfı enternasyonalizmi gibi pek çok başlıktaki yaklaşımlarına da açıklık kazandırıyor.
Gotha ve Erfurt Programları Üzerine, Marksizmin Almanya’daki gelişim tarihine de ışık tutan bir derleme. Alman işçi sınıfı partisinin yöneticileri, Marx ile Engels’in pek çok konudaki görüşlerini ancak uzun süren tartışmalar ve iç mücadeleler sonrasında benimsemişti.
Derlemede ayrıca, Marksizmin kurucularının eleştirilerine konu olan program taslaklarına, bu metinlerin son hâllerine ve tartışmalar sırasında anılan bazı önemli belgelere yer veriliyor.
Marksist Tarih Kuramı Üzerine
Paul Blackledge
Çeviri: Şükrü Alpagut
Fukuyama’nın “tarihin sonu”nu ilan etmesinin üzerinden henüz on yıl bile geçmeden kapitalizm karşıtları, “Başka bir dünya mümkün” diyerek ayağa kalktı. “İşgal et” eylemleri, “Biz % 99’uz” diyen kitleler, Tahrir, Gezi ve daha nicesi “tarihin sonu” tartışmalarını sona erdirirken solu da canlandırdı.
Bu türden slogan ve eylemlerin hiç de ütopik kuruntular olmadığını; kapitalizmin, tıpkı kendinden önceki köleci ve feodal üretim tarzları gibi tarihsel bir üretim tarzı olduğunu ve zamanla tarih sahnesinden çekilebileceğini gösteren isimlerin başında bizzat Marx gelir. Onun ardından Marksist tarihçi ve düşünürler, yeni siyasal ve toplumsal gelişmeleri de değerlendirerek, bu tarihsel bakış açısını sürdürdüler. Marksist tarih kuramının güçlü, gelişkin ve hayat dolu olduğunu savunan Paul Blackledge de bu isimlerden biri. Kitabına, geleneksel tarihçilerin ampirizmi ve postmodernistlerin rölativizmi karşısında, tarihin incelenmesine yönelik Marksist yaklaşımı savunarak başlıyor. Daha sonra, Marx ile Engels’in ölümlerini izleyen yarım yüzyıl boyunca Lenin, Troçki, Lukács gibi teorisyenlerin ürettiği çalışmaları inceleyerek 1950’lerdeki Büyük Britanya Komünist Partisi Tarihçiler Grubuna kadar uzanıyor.
Köleci, feodal ve Asya Tipi Üretim Tarzı da dahil olmak üzere farklı üretim tarzlarının içeriğine ve aralarındaki geçişlere dair tartışmalara da giren yazar, tarihin hareketinde yapı ve öznenin etkinliği sorununa dair daha yakın tarihli (Sartre ile Althusser arasında geçen) tartışmaları da ele alıyor. Kitabın son bölümlerinde, günümüzde postmodern konjonktürün dönemleştirilmesi konusunda geliştirilen birbirinden farklı Marksist yaklaşımları inceleyen Blackledge, bu önemli tartışmaların siyasal uzanımlarını da ortaya koyuyor.
Tarihçilerin, kültür, toplum ve siyaset kuramı araştırmacılarının, kapitalizm karşıtlarının ve tarih meraklılarının ilgi ve merakla okuyacağı bir kitap.
Devrimi Yeniden Düşünmek – 1917 Ekiminin Mirası ve Günümüz
Hazırlayanlar: Greg Albo – Leo Panitch
Çeviri: Rafet Koca
Çağdaş Marksizmin en önemli ve verimli tartışma kanallarından biri olan Socialist Register, 1917 Ekim Devrimi’nin yüzüncü yılını selamlayan özel bir sayı ile okuyucuyla buluşuyor.
Leo Panitch ile Greg Albo’nun editörlüğünde hazırlanan bu sayı, Birleşik Krallık’tan İspanya ve Yunanistan’a radikal solun 21. yüzyıldaki serüvenine Ekim Devrimi merceğinden bakarken, Latin Amerika sosyalizmini ve Çin Devriminin mirasını da es geçmiyor.
Güncel Marksizmin Slavoj Žižek, Leo Panitch, August H. Nimtz,
Wang Hui gibi önde gelen düşünürleri, Socialist Register 2017’ye, Marx ve Engels’in devrimci partiye bakışları, sınıf ve parti ilişkilerinin alabileceği biçimler, devrimin güncelliği ve devrimci iyimserlik gibi hiçbir zaman gündemden düşmeyecek kuramsal tartışmalarla misafir olurken, bugün farklı coğrafyalarda yaşanan gelişmeleri de değerlendiriyorlar.
Ekim’in mirasını hem güncel hem de tarihsel boyutlarıyla ele alan, sosyalizmin 21. yüzyılda karşı karşıya olduğu önemli sorunların üstesinden gelmek için bu mirasın ne denli önemli olduğunun altını çizen, ufuk açıcı bir çalışma...
YORDAM EDEBİYAT 2018’E OBLOMOV’LA MERHABA DEDİ
Oblomov
İvan Gonçarov
Çeviri: Nuri Yıldırım
Oblomov, tıpkı Don Kişot ve Godot’yu Beklerken gibi, ünü yazarını aşmış romanlardandır. Oblomov sadece bir roman kahramanı değil, bir kavramdır. O, ataletin, aylaklığın, tembelliğin, üşengeçliğin, hayalciliğin, uykuculuğun cisimleşmiş halidir.
Yatağında hayal kurarak uyuklamaktan başka bir emeli olmayan Oblomov’un, önce taşınma derdiyle boğuşmak, sonra çiftliğini denetlemek zorunda kalmakla altüst olan dünyası, eşine az rastlanır bir mizahla anlatılır.
Her biri unutulmaz birer kahraman olan Zahar, Ştoltz ve Olga, Oblomov’u tek karakter etrafında örülen bir roman olmaktan çıkararak, bir dönem romanı kılar. Aristokrat yetiştirme tarzının kanatlarını yolduğu Oblomov’un yanı sıra, en az efendisi kadar tembel olan Zahar ile, tek meselesinin aristokrasi olmadığını ifade eder Gonçarov. Ştoltz ile “kapitalist işadamı” resmedilirken; akıllı, meraklı, ince ruhlu Olga ile modern Rus kadınının müjdesi veriliyor gibidir.
Oblomov, çok boyutlu, ince ayrıntı ve sembollerle, psikolojik analizlerle dolu destansı bir romandır, onu sadece toprak aristokrasisinin tembelliğini, asalaklığını anlatan bir kitap olarak görmek eseri eksik anlamak olur. Bu büyük eser, Rus insanının ulusal mizacını, genlerine işlemiş özelliklerini gün ışığına çıkarmakta, Rus toprağından evrenselliğe uzanmaktadır...
“Oblomov, muazzam bir şey! Çoktan beri böylesi görülmedi... Oblomov’un yakaladığı başarı tesadüfi, gelip geçici cinsten değil, sağlam, esaslı, kalıcı bir başarıdır.” Lev Tolstoy
“Dünyada tek bir Rus kaldığı sürece Oblomov hatırlanacaktır.” İvan Turgenyev
Yordam Kitap’tan devrimin yüzüncü yılına armağan
İleri Haber yazarları Metin Çulhaoğlu, Erkin Özalp ve Haluk Yurtsever’in de aralarında olduğu on dokuz yazarın kolektif emeğiyle hazırlanan 100. Yılında Ekim Devrimi, devrimin yıldönümünde 7 Kasım 2017 tarihinde Yordam Kitap’tan çıkıyor.
04-11-2017 09:59
Gökhan Atılgan’ın hazırladığı ve on dokuz yazarın kolektif emeğinin ürünü olan 100. Yılında Ekim Devrimi, devrimin yıldönümünde tam 7 Kasım 2017 tarihinde Yordam Kitap’tan çıkıyor.
Ekim Devrimi'nin ruhuna uygun olarak kolektif ve enternasyonalist bir karakter taşıyan kitap, 100 yıl aradan sonra, devlet ve demokrasi sorunundan sanat ve edebiyata, Ekim’in dünyanın dört bir yanında yarattığı etkilerden Anadolu’nun aynasında yaşananlara, ayaklanmanın kendisinden günümüze etkilerine kadar çok farklı yönleriyle devrimi ele alıyor.
100. Yılında Ekim Devrimi, Nâzım Hikmet’in "Kışlık Saray" ve Sergey Yesenin’in "Anı" şiirlerinin yer aldığı "Başlangıç Nağmeleri" ile açılıyor: “Bir şafak vakti karanlığın kenarından / karlı çizmelerini onlar / mermer merdivenlere bastıkları zaman…”
Ardından "Bu Cihanı Baştan Başa" başlığını taşıyan birinci bölümde, tarih, siyaset ve toplum bilim yazınının üç keskin kalemi, Ekim’in ışığında dünyayı tarıyorlar: Ünlü İngiliz tarihçi Edward Hallett Carr “Rus Devrimi ve Batı”, Bağımlılık Okulu’nun kurucularından sosyal bilimci Samir Amin “Kuzey’den Güney’e Devrim”, Ortadoğu ve Asya üzerine yaptığı çalışmalarla bilinen Marksist yazar Vijay Prashad ise “Üçüncü Dünyanın Özlemlerinin Aynası Olarak Ekim Devrimi” makaleleriyle katkıda bulunuyor bu bölüme.
"Tarihsel Süreçler İçinde" başlığını taşıyan ikinci bölümde, sırasıyla İrfan Habib, August H. Nimtz ve Neil Faulkner’ın yazıları yer alıyor. Uluslararası Marksizmin bu üç üretken kalemi, 1917 Rusya’sında Ekim Devrimine giden yola, kızıl Ekim'in ikinci bir Paris Komünü olup olmadığına ve Bolşeviklerin iktidara giden yoluna bakıyorlar.
Üçüncü bölüm, "Devlet ile Demokrasi Arasında" başlığını taşıyor. Sırasıyla Cem Eroğul, Marian Sawer, Metin Çulhaoğlu ve Erkin Özalp’in yazılarının yer aldığı bu bölümde; Eroğul, “Ekim Devrimi ve Devlet Sorunu”nu; Sawer, “Devlet ve Devrim’in Doğuşu”nu; Çulhaoğlu, “Bolşevik Devrimin Demokrasiyle İmtihanı”nı; Özalp, “Ekim Devrimi Işığında Toplumsal Devrim ve Halk Katılımı”nı irdeliyor.
Kitabın dördüncü bölümünde sıra bu topraklara geliyor. "Anadolu’nun Aynasında" başlığını taşıyan bölümde, Emel Akal’ın “Anadolu ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde Esen Ekim Devrimi Rüzgârları” ve Gökhan Atılgan’ın “Ekim ve Devrim Kuramları: Türkiye’deki İzdüşümler” makaleleri yer alıyor.
"Sanat ve Edebiyat El Ele" başlıklı beşinci bölümün yazarları ise Yeşim Dinçer ve Turgay Fişekçi. Dinçer, “Devrim ile Sanatın Yoldaşlığı”nı tartışırken; Fişekçi, “Ekim Devrimi Yıllarında Edebiyata Genel Bir Bakış” atıyor.
100. Yılında Ekim Devrimi’nin altıncı ve son bölümü "Geriye Dönüp Baktığımızda" başlığını taşıyor. Bu bölümde Korkut Boratav, Tamas Krausz, Mehmet Yetiş, Gamze Yücesan-Özdemir ve Haluk Yurtsever’in makaleleri yer alıyor. Hocaların hocası Boratav’ın “Ekim Devrimini Anarken” başlıklı yazısının ardından, Krausz “Yüz Yıl, Yüz Mesaj, Yetiş ise Genç Gramsci ve Ekim Devrimi” makaleleriyle katkıda bulunuyor kitaba. Kitap, Yücesan-Özdemir’in “Ekim Devriminde Kadın: Özgür, Yurttaş, Yoldaş ve Yurtsever’in Ekim Devrimi Dünyayı Nasıl Değiştirdi?” makaleleriyle son buluyor.
Yordam Edebiyat'tan ağustos ayında 3 yeni kitap
Yordam Edebiyat, 2017 yayın programında duyurduğu 3 yeni kitabı ağustos ayında yayınlıyor.
09-08-2017 14:04
Yordam Edebiyat, 2017 yayın programında duyurduğu kitapları yayınlamaya devam ediyor.
Yordam Edebiyat, ağustos ayında Ethel Voynich'in Atsineği, Fyodor Gladkov'un Çimento ve İvan Turgenyev'in Duman adlı yapıtlarını yayınlıyor.
Dağıtımı ve satışı 10 Ağustos tarihinde başlayacak olan kitaplar şu şekilde:
Atsineği
Ethel L. Voynich
Çeviri: Anıl Ceren Altunkanat
Atsineği, klasik romanların o hiçbir şeyle değiştirilemez okuma keyfini sunan, okurunu roman kahramanlarıyla birlikte “yaşamın ve mücadelenin ta ortasına fırlatan” bir yapıt.
İrlandalı yazar Ethel Lilian Voynich, İtalya’nın 19. yüzyıldaki birlik ve bağımsızlık mücadelesinden heyecan dolu bir kesite odaklanırken; devrimci çevrelerdeki tartışmaları, kahramanlarının dönüşümünü, baba-oğul arasına giren dinsel meseleleri ve derinden derine ilerleyen bir aşk ilişkisini sürükleyici bir dille anlatıyor.
Bir dönem özellikle Sovyet Rusya ve Çin Halk Cumhuriyeti’nde çok popüler olan Atsineği, Bolşevik Devrimi’nin ardından okuma programlarına alınıyor, baskı üstüne baskı yapıyor, iki buçuk milyon satış rakamına ulaşıyor. Bernard Shaw’un 1898’deki ilk tiyatro uyarlamasından bugüne, onlarca tiyatro oyununa, filme, opera ve baleye, müzikallere, televizyon dizilerine esin veriyor. Atsineği’nden hareketle çevrilen Rus filmlerinden birinin müziğini ünlü besteci Şostakoviç yazıyor ve Atsineği Süiti’nin özellikle “Romans” bölümü, bugün hâlâ popülerliğini koruyor.
Soluk soluğa yaşanan kavgaları, insanın içine işleyen hüzünlü aşkları, dağların gizli geçitlerindeki saklanma kabiliyetinden kentteki kalemşorluk yeteneğine uzanan kahramanlıkları, reform ve devrim tartışmaları, baba-oğul çatışmaları, yeraltı çalışmaları, silahlı komploları, karanlık zindanları, hayal kırıklıkları, yılgınlıkları ve en karanlık anda yeniden çakıveren devrimci umut kıvılcımlarıyla anlatılan, “bizim hikâyemiz”!
Çimento
Fyodor Gladkov
Çeviri: Erdoğan Tokatlı
Çimentoyu iyi verirsen tutar. Çimento, biziz. Çimento işçi sınıfıdır.
Fyodor Gladkov’un, 1917 Bolşevik İhtilali sonrasında ve iç savaş koşullarında bir taşra kentinde yaşanan kavgaları ve dönüşümleri anlattığı efsanevi romanı Çimento, çağdaş Rus edebiyatının ve toplumcu gerçekçi akımın en çok okunup tartışılan eserlerinden biri olageldi.
Bir yanda toplumun çıkarı için varını yoğunu ortaya koyanlar; diğer yanda avantacıları, numaracıları, hırsızları ve bürokratlarıyla kendi çıkarının peşinde koşanlar…Bir yanda “yeni toplum”un habercileri, neferleri, önderleri; diğer yanda “eski toplum”unposaları, artıkları, lekeleri… Gladkov’un bu bir solukta okunan romanında, iç savaşın getirdiği yıkımın orta yerinde, kentler, binalar ve fabrikalarla birlikte, insanlar da âdeta “yeniden inşa” ediliyor. Ana kahramanı, askerliğini bitirip kasabasına dönen bir erkek işçi olsa da, kadınların mücadeledeki yeri, yükselişi ve önderliği, diğer toplumsal sorunların yanı sıra erkeklerin egemenliğini ve hoyratlığını da yenebilmesi, merkezî bir yer tutuyor Çimento’da.
NEP olarak da bilinen “Yeni Ekonomi Politikası”nın yol açtığı sorunlar ve “kapitalizme çark etme” tartışmaları; iç savaş sonrası fabrikası keçilere teslim edilmiş bir kasabada üretimi diriltmenin olanakları; “ayıklama komisyonları” ve partiden ihraç kararları; işçiler ile parti yöneticileri ve bürokratlar arasındaki gelgitli ilişkiler; entelektüellerin mücadeleye katkıları ve açmazları; kadın-erkek birlikteliğinde özgürlüğün imkânları; özetle bir yeniden inşa sürecinin çok yönlü sancıları, şimdi Çimento’nun sayfaları arasında bir kez daha buluşuyor okurlarla…
Duman
İvan S. Turgenyev
Çeviri: Hasan Âli Ediz
Birdenbire ona her şey bir duman gibi göründü: Kendi yaşamı, Rus yaþamı, insan yaşamı, hele Rus yaþamı ona tümüyle bir duman gibi göründü. ‘Her şey duman ve buhar,’ diye düşünüyordu. Sanki her şey durmadan değişiyordu. Her yerde yeni yüzler, yeni biçimler görünüyor, sanki olaylar birbirini kovalıyordu. Oysa aslında her şey aynıydı. Her şeyde bir hareket, bir acelecilik göze çarpıyor, her şey hiçbir iz bırakmadan, hiçbir şeye erişmeden yitip gidiyordu.
Turgenyev, toprak reformundan birkaç yıl sonra, 1867 yılında yayımlanan eseri Duman’da, Rusya’ya Avrupa’dan bakarak, hem aristokrat çevreyi hem Slavofilleri hem de aydınları eleştirir. Özellikle Rus soylu ve aydınlarına yönelttiği eleştiriler ile uzun süre tartışılan eser, Turgenyev ile Dostoyevski arasındakiçatışmanın yansımalarından biri olma özelliğini taşımaktadır.
Almanya’nın Baden-Baden kentinde nişanlısıyla buluşmak üzere bekleyen Litvinov, burada birçok kişiyle tanışacak, farklı çevrelere girecek, hem zihinleri hem de salonları saran duman içinde yolunu bulmaya çalışacaktır. Romanın kahramanı Litvinov’un, ona heyecansız ama huzurlu bir gelecek vadeden nişanlısı ile aşkın tüm tekinsizliğiyle benliğini kavuran eski sevgilisi arasında düştüğü ikilem ve çıkmazın ustalıklayansıtıldığı eser, içerdiği otobiyografik unsurlarla da ilgi çekici olmayı başarıyor. Bu iki kadınla, aslında ülkesi ile Avrupa arasında bir tercih yapacağını, dolayısıyla seçtiğinin geleceği olduğunu kavrayan Litvinov, yaşamın çağrısına Turgenyev’in verdiğinden farklı bir cevap arıyor.
Klasik eser tutkunlarını, seçkin örneklerin özenli çevirileriyle buluşturan Yordam Edebiyat, Turgenyev’in bu önemli eserini Hasan Âli Ediz’in güzel Türkçesi ile sunuyor.
Yordam Kitap ve Yordam Edebiyat’tan yeni kitaplar
Yordam Kitap, 2017 yayın programında duyurduğu kitapları yayınlamaya devam ediyor. Yordam Kitap, bu ay Yordam Kitap’tan 3, Yordam Edebiyat’tan 2 yeni kitap ile okurlarının karşısında olacak.
13-05-2017 10:32
Dünyada ve Türkiye’de toplumcu düşünceye katkıda bulunan klasik yapıtlarla birlikte özgün çalışmaları da okurlarla buluşturan Yordam Kitap, 2017 yayın programında duyurduğu kitapları yayınlamaya devam ediyor.
YORDAM KİTAP’TAN 3 YENİ KİTAP
Ulusun Ölümü ve Arap Devriminin Geleceği
Vijay Prashad
Çeviri: Senem Erdoğan
Vijay Prashad, daha önce yine Yordam Kitap tarafından yayımlanan Arap Baharı, Libya Kışı’nın ardından yeni bir kitapla Arap devrimine ve Ortadoğu’nun geleceğine bakıyor. Bir gazetecinin keskin gözleriyle, bir akademisyenin bilimsel titizliğini ustaca kaynaştıran Prashad, bizi 2010’dan bu yana Ortadoğu’da yaşanan baş döndürücü değişimlerin izinde bir yolculuğa çıkarıyor. Lübnan’ın El Kaide kontrolündeki bölgelerinden Mısır’ın varoşlarına, Rojava Devrimi’nden AKP’nin başını çektiği karşı-devrim kampına, Prashad’ın peşinde olduğu soru hep şu: Nasıl oldu da Arap devrimi emekçilerin ellerinden çalındı ve kanlı bir mezhepsel çatışmaya dönüştürüldü? Prashad, Arap Baharı’nın ne Tahrir Meydanı’nın ara sokaklarında ne de Şam’ın pazar yerinde yenildiğini düşünüyor. Ona göre, Arap Baharı Washington’da, Paris’te, Tahran ve Moskova’da olduğu kadar Riyad’ın, Doha’nın ve Ankara’nın saraylarında da bozguna uğratıldı.
Bölgesel sorunlara tarihsel bir perspektiften bakan Prashad’ın geliştirdiği yanıtlar, sadece yenilginin nedenlerine dair tespitlerden ibaret değil, aynı zamanda bölge emekçilerini bekleyen tehlike ve olanaklara dair mutlaka kulak verilmesi gereken ipuçları da sunuyor...
Çin’in Yirminci Yüzyılı
Devrim, Geri Çekilme ve Eşitliğe Giden Yol
Wang Hui
Çeviri: Ümit Şenesen
Çin’in Yirminci Yüzyılı, dalga boylarını ölçen, akıntılardan geriye kalanları inceleyen, yıkıcı ve yapıcı güçleri yeniden değerlendiren, devrimlerin ve geri çekilmelerin ardından inatla eşitliğe giden yolu takip eden bir yapıt. Ülkesi Çin’in yanı sıra Avrupa ve ABD’de yaptığı akademik çalışmalarla, Çin üzerine aydınlatıcı bir külliyatın oluşmasına önemli katkılar sunan Wang Hui, bu kitabında, 20. yüzyıl boyunca Çin’de yaşanan politika değişikliklerine ve devrimlere odaklanıyor.
Yapıtına, 1911 Devrimi ve Çin’de çağdaş siyasetin doğuşuyla başlayan Hui, siyasi yaşamdaki ilk kımıldanmaların,1960’lardaki radikal tomurcuklanmanın ve daha yakın dönemdeki liberalleşmenin izlerini sürerek bügünkü yol ağzına kadar geliyor.
“Yüzyılın özü, 1911 Devrimi’yle başlayıp 1970’lerin ortalarındaki Kültür Devrimi’nin sonuna kadar süren ‘uzun devrim’dir,” diyen Hui, Çin’in 20. yüzyılındaki “siyasileşme”yi üç veçhede inceliyor: siyasi bütünleşme, kültür ve siyaset, halk savaşı.
Wang Hui, “siyasileşme”yle birlikte “siyasetsizleşme”nin de önemine dikkat çekiyor: “Parti, halk savaşı koşullarında kitle çizgisiyle içli dışlıydı; düşünceleri ‘kitlelerden kitlelere’ taşıyarak devasa bir gügüç yaratıyordu. Ama iktidar partisi çoğu zaman kitlelere yabancılaşıp sıradan yoz bir siyasi makineye de dönüşüyordu. Ben bu olguya Partinin katmanlaşması, yani siyasetsizleşmesi diyorum.”
Peki bunca dalganın ve siyasi tartışmanın ardından, gerçekten eşitlikçi ve katılımcı bir sistem kurabilmesi için Çin’in bugün ne yapması gerekiyor? Hui’nin tartıştığı bu kritik soru, yeni bir süper güç olma yolundaki ülkeye dair ilerici tartışmaları da yeniden gündeme getiriyor…
Ortaçağ Tarihi
Ye. Agibalova-G. Donskoy
Çeviri: Çağdaş Sümer
Ortaçağ tarihini, feodalizmin kuruluşu, gelişmesi ve sonra kapitalizmin serpilmesi ve ilk burjuva devrimleriyle birlikte çöküşü çerçevesinde ele alan Ortaçağ Tarihi, 5. yüzyıl ile 17. yüzyıl arasındaki sınıf mücadelelerinin kapsamlı bir panoramasını sunuyor.
Tarihsel materyalist yöntemi evrenselci bir bakış açısıyla birleştiren eser, Ortaçağ tarihini Batı Avrupa feodalizmiyle sınırlayan alışıldık bakış açısının ötesine geçerek, Avrupa, Ortadoğu, Hint ve Çin tarihlerinin birlikte düşünülebileceği bir çerçevve sunuyor.
Tarihin akışını imparatorlukların, krallıkların ve aristokratların hâkimiyet ve iktidar mücadelelerinden ibaret görmeyen yazarlar, köylülerin, zanaatkârların ve işçilerin mücadelelerine odaklanarak materyalist tarih-yazımının parlak ve incelikli bir örneğini sunmakla kalmıyor, aynı zamanda bu mücadelelerin
kültür ve düşünce yaşamındaki yansımalarını da gözler önüne seriyor. Kitap, resimlerden, haritalardan, tasvirlerden ve tablolardan oluşan zengin görsel içeriğiyle de, okurun Ortaçağ dünyasına daha kolay nüfuz etmesini sağlayacak bir kılavuz niteliğinde.
YORDAM EDEBİYAT’TAN 2 YENİ KİTAP
Seçme Öyküler 1
Kent Hikâyeleri
Anton Çehov
Çeviri: Hasan Âli Ediz
Dimov’un sakalı ise tüccarların sakalına benziyordu. Tabii, Dimov eğer bir ressam ya da yazar olsaydı, o zaman herkes sakalının tıpkı Zola’ya benzediğini söylerdi.
“Çekirge”den
Mezarlıktan iyi bir ruh hâliyle döndük. Ama aradan bir hafta geçmeden, genelgelerle yasak edilmeyen, ne var ki tamamıyla izin de verilmeyen yaşam, o sert, o yorucu, o anlamsız hayat, yine eskisi gibi akıp gitmeye başladı.
“Kılıflı Adam”dan
‘Daha başka duygular...’ diye düşünüyordu... ‘Bunlarda hiç duygu olmadığı çok doğru... İşte şimdi amirlerimin evine ziyarete gideceğim, imza defterine imza atacağım... Bütün bunları yaparken insan hiçbir şey duymuyor ki! Öyle işte, boşu boşuna... Yani bir çeşit tebrik makinesi...’
“Ünlem İşareti”nden
Klasik Rus edebiyatında eleştirel gerçekçiliğin en gerçek, en olgun temsilcisi sayılan Çehov, hikâyeleriyle Rus edebiyatını olduğu kadar dünya edebiyatını da zenginleştirmiştir. “Yazı yazma sanatı, aslında kötü yazılanları çizme sanatıdır,” sözleriyle yazı anlayışını ifade eden; yalın dili ve ilk bakışta sıradan görünen çarpıcı karakterleri ile Çehov, derinliğin resmini yüzeyde yapmayı başarmış ender yazarlardan biridir.
Kent Hikâyeleri, Çehov’un sadece mekân değil, bürokrasinin, yoksulluğun, çözümsüzlüğün, yalnızlığın merkezi olarak da ele aldığı kenti, çeşitli şekillerde sergilediği hikâyelerden yapılmış bir seçki, bir okuma önerisidir.
Hasan Âli Ediz’in güzel Türkçesi ile…
Seçme Öyküler 2
Taşra Hikâyeleri
Anton Çehov
Çeviri: Hasan Âli Ediz
“Eh!” dedi. “Siz bana nasıl yaşadığımı soruyorsunuz! Biz burada nasıl yaşayabiliriz? Yaşamıyoruz ki, ihtiyarlıyoruz, şişmanlıyoruz, sönüp gidiyoruz. Birbirinden ayırt edilmeyen günler ve geceler, sönük, anlamsız, en küçük bir iz bırakmadan geçip gidiyor. Gündüz para kazanmak, akşamları kulüp, katlanamadığım kumarcılar, içkiciler, kısık sesliler topluluğu. Bunun neresi iyi?”
“İoniç”ten
Bize okuma yazma değil, tinsel yetenekleri açığa vurmak için özgürlük gerek. Okullar değil, üniversiteler gerek.
“Asma Katlı Ev”den
Benim bütün hastalığım, yirmi yılda bütün kasabada bir akıllı insan bulabilmem ve bu bulduğum kişinin de bir deli oluşudur.
“Altıncı Koğuş”tan
Matematik derslerinde bazen can sıkıntısından hava bile donup buz hâline gelirken bahçeden sınıfa bir kelebek uçarak girer; çocuklar başlarını kaldırır, uçan şeyi, kelebek değil de yeni, acayip bir yaratıkmış gibi, merakla seyretmeye başlar; işte tıpkı bunun gibi, bizim can sıkıcı küçük istasyona düşen bayağı bir şampanya da bizi eğlendiriyordu. Konuşmadan oturuyor, kâh saate, kâh şişelere bakıyorduk.
“Şampanya”dan
Taşra Hikâyeleri, Çehov’un sadece mekân değil, bir ruh, bir karakter olarak ele aldığı taşrayı, çeşitli şekillerde sergilediği hikâyelerden yapılmış bir seçki, bir okuma önerisidir.
Hasan Âli Ediz’in güzel Türkçesi ile…
Yordam’dan yeni kitap: Hayır De!
Yordam Kitap, Alman “yıkım edebiyatı” akımının önde gelen temsilcilerinden Wolfgang Borchert’in, ülkesindeki faşizm ve savaş gerçekliğinden hareketle yazdığı şiirsel bir manifestoyu kitaplaştırdı: Hayır De!
23-03-2017 14:58
Almanya’da özellikle savaş sonrası yaşanan yıkım ve travmaları anlatan “yıkım edebiyatı” akımının önde gelen temsilcilerinden Wolfgang Borchert’in, ülkesindeki faşizm ve savaş gerçekliğinden hareketle yazdığı şiirsel bir manifesto niteliğindeki Hayır De!, Yordam Kitap’tan 48 sayfalık bir kitapçık olarak çıktı.
Hayır De! toplumun farklı kesimlerinin, savaş ve faşizm koşullarında, bu koşulları daha da ağırlaştıracak politikalara, baskı ve dayatmalara neden Hayır demeleri gerektiğini anlatıyor.
Kitabın tanıtım yazısından:
“Tüm güçlü edebiyat yapıtları gibi, belirli koşulların ürünü olsa da benzer ya da farklı koşullarda yaşayanlara da hitap ederek zamanın sınavını geçen, evrensel bir değer taşıyarak güncelliğini hep koruyan bu şiirsel manifestoyu, dilimize Celal Üster kazandırdı. Üster, Wolfgang Borchert’e, 26 yıllık yaşamına sığdırdığı eserlerine, dönem edebiyatına ve Hayır De!’ye dair kapsamlı bir giriş yazısı da kaleme aldı.
Tan Oral’ın çizgileri eserin Türkçe edisyonuna ayrı bir estetik değer katarken, Borchert’in anlatımıyla savaşa ve baskılara karşı Hayır demesi gereken farklı toplumsal kesimler, âdeta bu çizgilerde yeniden hayat buldu.
Wolfgang Borchert’in sözleriyle;
“…Sonra, deşilmiş bağırsakları ve zehirlenmiş ciğerleriyle son insan, ışıldayan güneşin ve yanıp sönen takımyıldızların altında bir başına dolanıp duracak;
bir deri bir kemik kalmış, çılgına dönmüş son insan, uçsuz bucaksız mezarlar, dev beton blokların soğuk putları ve ıssız kentler arasında yalnız başına bir küfür gibi dolanırken, şu korkunç soruyu soracak: NEDEN?
Ve bu soru bozkırlarda hiç duyulmadan yitip gidecek, yıkıntılar arasında sürüklenip kiliselerin molozları arasında yok olacak, girilmez yeraltı sığınaklarına çarpıp parçalanacak…
eğer…eğer… eğer… HAYIR demezseniz!”
Yordam Kitap’tan 8 Mart okumaları
Yordam Kitap 8 Mart için kadın mücadelesine ilişkin yayınlanan kitaplarla bir okuma listesi yaptı.
08-03-2017 12:45
Yordam Kitap “Kadınlar için yaşamın her geçen gün daha da zorlaştığı bugünlerde, kadın mücadelesine naçizane katkımız…” denilerek yapılan okuma listesi şöyle:
Kadınlar ve Sosyalizm
Sharon Smith
Çeviri: Etkin Bilen
Amerikalı sosyalist yazar Sharon Smith, Kadınlar ve Sosyalizm kitabında kadın sorununun sınıf, ideoloji ve dinle ilişkisini sade ve akıcı bir dille ele alıyor. Kürtaj hakkı, kadın ve erkeklere eşit ücret, ev içinde iş bölümü gibi kadın hareketlerinin ilk filizlendiği dönemlerden bu yana kadın hareketinin temel gündemini oluşturan konuları Marksist bir yaklaşımla inceliyor. Yanı sıra, kürtaj, türban, din ve kadın gibi konulara da eğiliyor. Kadın hareketinin gündemleri kadar kendisini de eleştirel bir şekilde ele alan yazar, feminizmin 1960’lardan itibaren nasıl sağa kaymaya başladığını, hem kuramsal üretimlerinden hem de kadın haklarıyla ilgili konularda sergiledikleri tutumlarından yola çıkarak ortaya koyuyor. ABD’nin kadın hakları konusundaki kirli siciline geniş bir yer ayıran kitap, bu kirli sicilin izlerini yalnızca ülke sınırlarında değil, demokrasi götürmek bahanesiyle işgal ettiği topraklarda da sürüyor. Yanı sıra, kürtaj, türban, İslamiyet ve kadın gibi konulara da eğiliyor. Kadınlar ve Sosyalizm, kadınların kurtuluşunun sosyalizmde olduğunu tarihsel bir yaklaşımla ve güncel olgulardan yola çıkarak savunuyor.
Komün’ün Asi Kadınları
Gay L. Gullickson
Çeviri: İlke Bereketli Zafeirakopoulos
Gay L. Gullickson, canlı bir dille yazılmış ve resimlerle zenginleştirilmiş bu kitapta, Paris Komünü olarak bilinen başkaldırının bir parçası olan kadınların nasıl temsil edildiğini inceliyor. Bu isyanla ve onun Fransız ordusunca kanlı biçimde bastırılması ile ilgili hararetli tartışmalar bugün de modern tarihçiler arasında devam ediyor. Özellikle kadınların Paris Komünü’nde oynadığı rol hakkında birbirinden çok farklı yaklaşımlar sergilenmektedir.
Paris’i sarsan çalkantının tam ortasında basın, kadınları acımasızlıkları ve öfkeleriyle öne çıkarmıştı. Örneğin Paris-Journal adlı gazete şöyle ateş püskürüyordu: “Âdeta çıldırmışlardı. İnsan onları dağınık saçlarıyla, askerlerin üzerine kaynar yağ, öteberi, kaldırım taşı atarken görebilir.” Gullickson; gazetecilerin, anı yazarlarının ve siyasi yorumcuların yarattığı ve çağdaş tarihçiler ile siyasi düşünürlerin ayrıntılandırdığı imgelerin anlamını araştırıyor. Kadınların kenti barbarca yaktığı yönündeki iddialardan doğan kötü şöhretli Pétroleuse efsanesinin yanında; yazın dünyası, kadın Komünarları başka biçimlerde de betimlemiştir: Masum kurban, rezil hatip, amazon savaşçısı, koruyucu melek ve daha niceleri...
Gullickson’a göre, kadınların rolünü karikatürize eden bu anlayışlar, Komün karşıtlarının Komün’ün ahlaki yönünü tartışmalı hâle getirmeye çalışarak onu mahkûm etme çabalarına bir dayanak oluşturmuştur. Daha da önemlisi, kadınların böylesi yapay siyasi özneler olarak tanımlanması, sınırlanması ve anlam yüklenmesi, 19. yüzyılın geri kalanında olduğu kadar, 20. yüzyıldaki toplumsal cinsiyet kavramsallaştırmalarını da ortaya çıkarmaktadır.
Kadının Görünmeyen Emeği
Maddeci Bir Feminizm Üzerine Denemeler
Gülnur Acar-Savran, Nesrin Tura Demiryontan
Kadınların ezilmesinin maddeci bir tahlilini geliştirmek, maddeci bir feminizmin temellerini araştırmak. Bunun için de kadınları tâbi kılan somut pratiği, kadınlarla erkekler arasındaki nesnel, maddi çıkar çatışkısını ortaya koymak; kadınların harcadıkları emeği görünmez olmaktan kurtarıp adını koymak. İşte 1970’lerde Batılı feministlerin uğraştıkları en temel sorunlardan biri buydu.
Elinizdeki derleme, maddeci bir feminizm sorunsalı çerçevesindeki tartışmalardan bazı örnekler sunuyor. Bu makalelerde, erkek egemenliğinin tarihsel kökenleri, özgül bir üretim tarzı olarak patriyarka, ev emeği, patriyarka ve kapitalizm ilişkisi ele alınıyor, Marksist bir feminizmin olanakları ve koşullarını da araştırılıyor.
Çizgilerle Madame Curie
Bir Bilim Kadınının Hikâyesi
Soner Tuna
20. yüzyılın ilk yarısında, bilimde ve siyasette, etkileri bugüne de uzanan büyük dönüşümler yaşandı. Bilim dünyasında, zorlu savaş koşullarında geliştirilen bu dönüşümlerin arkasında, özverili, disiplinli çalışmalar, bilime adanmış yaşamlar özel bir yer tuttu.
Bu kitap, özveri dolu bu örnek yaşantılardan birinin, Madame Curie'nin öyküsü. Farklı bir öykü. Zira bu kitapta, Curie'nin yaşamı, diğer biyografi kitaplarından ayrılarak çizgilerin diline dökülüyor. Soner Tuna, bir bilim insanının portresini, özgün çizgileri ve kolay okunan, rahat anlatımıyla sunuyor bizlere.
Varşova'dan Paris'e yola çıkan Marie Sklodowska'nın, Sorbonne Üniversitesi'ndeki günleri; Paris'te bir çatı katında zorlu yaşam koşullarında kendini derslerine ve bilime adaması; mezuniyeti, Pierre Curie'yle tanışması ve aşkları; Curie'lerin, yoksul laboratuvarlarında birlikte geliştirdikleri çalışmaları ve büyük buluşları; ilk Nobel ödülleri, Pierre Curie'nin geçirdiği talihsiz kaza ve ölümü; Marie'nin çalışmaları sürdürme iradesi, ikinci Nobel ödülü, savaş yılları ve daha fazlası... Bir solukta, çizgilerin diliyle karşınızda...
Çizgilerle Rosa
Soner Tuna
Marksist düşünce ve eylemin anıt isimlerinden Rosa Luxemburg, şimdi çizgilerin diliyle yeniden hayat buluyor.
Soner Tuna, bir yandan Rosa'nın hayatını kendine has çizim tarzıyla resimlerken, bir yandan da onun yaşamından kesitleri ve düşüncelerinin yıllar içerisindeki gelişimini, akıcı bir dille özetliyor.
Gençliği, aşkları, mücadeleleri, dönemin devrimci liderleriyle girdiği polemikler, hapishane günleri, I. Dünya Savaşı'nda yaşananlar ve barış siyaseti, Bolşevik Devrimi, Spartaküs Grubu'nun çıkışı ve Karl Liebknecht'le birlikte katledilmesi gibi Rosa Luxemburg'un hayatının bütün kritik dönemeçleri anlatılıyor.
Çizgilerle Rosa'da, yine Yordam Kitap tarafından yayınlanan ve Luxemburg hakkında yazılmış en kapsamlı biyografilerden biri olarak öne çıkan Annelise Laschitza'nın Rosa Luxemburg: Her Şeye Rağmen Tutkuyla Yaşamak adlı kitabı esas alındı.
Çizgilerle Rosa, günümüz devrimci mücadelesinde izleri ve etkileri devam eden bir yaşamın ana çizgilerini özellikle genç okurlarla buluşturuyor.
Behice Boran
Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı
Gökhan Atılgan
Bu kitap, yirminci yüzyıl Türkiye'sinin en önemli Marksist aydınlarından birisi olan Behice Boran'ın siyasal ve entelektüel portresini çiziyor.
Behice Boran, sosyalist harekette, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal örgütlenme biçimlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen ve böylece Türkiye'ye özgü sosyalizm yönteminin ortaya çıkarılmasına katkıda bulunan bir öğretim üyesi olarak yer almak istemişti.
Fakat siyasal bir kararla üniversiteden koparılınca aktif siyaset alanına girdi. Siyasal ve toplumsal çözümlemelerinde tarihsel materyalist yöntemi yetkin bir şekilde kullanmasıyla dikkat çekti. Onunki, ülkesinin kendine özgünlüklerini kavramak ile bunları tarihin maddeci yasalarının dilinde tartışmak arasındaki gerilimin azabını yüklenen, neredeyse yarım yüzyıl boyunca sosyalist mücadelenin çilelerine dirençle göğüs geren bir aydının hikâyesiydi.
Siyasal cesareti bilimsel bir yaratıcılıkla birleştiren Behice Boran'ın yaşamı ve eseri, bu kitapta, belirli bir dönemleştirme yapılarak incelenmiştir. Dönemleştirme, Boran'ın yaşamını anlamlandıran temel izleklere göre yapılmıştır.
Genç bir yurtsever, bir sosyolog, Türkiye'nin ABD güdümüne sokulmasına karşı çıkan bir eylemci, sosyalist bir siyasetçi, siyasal bir lider, bir milletvekili ve bir siyasal kuramcı olarak Boran'ın siyasal ve entelektüel oluşumu, her bir dönemin siyasal ve ideolojik ortamlarıyla ilişkilendirilerek ele alınmıştır.
Rosa Luxemburg
Her Şeye Rağmen Tutkuyla Yaşamak
Annelies Laschitza
Çeviri: Levent Bakaç
Bu kitap, henüz lisedeyken yazdığı bir şiirde “bütün dertleri tokların vicdanına yüklemek istiyorum” diyen bir devrimcinin, doktor unvanlı bir iktisatçının, bir botanik ve edebiyat düşkününün, bir yazar ve militanın yaşamöyküsüdür.
Polonyalı bir Yahudi ailesinden gelen Rosa Luxemburg, Birinci Dünya Savaşı ertesi Almanya’yı sarsan devrimci ayaklanmanın önde gelen figürlerinden biri oldu. Polonya sosyal demokrasisindeki ulusalcı eğilimlere, Almanya sosyal demokrasisi içindeki sosyal reformizme karşı tavizsiz mücadelesiyle öne çıktı. Birinci Dünya Savaşı’ndaki II. Enternasyonal ihanetine ve “vatan savunması” yalanlarına karşı, işçi sınıfını emperyalist savaşa karşı örgütlemeye çalıştı. Bolşevik devrimini büyük bir coşkuyla karşıladı; parti-kitle ilişkisi, sosyalist demokrasi gibi konularda Bolşevikleri eleştirdi. Ardında yüzlerce makale, onlarca kitap ve broşür, iktisat teorisinden ulusların kendi kaderini tayin hakkı sorununa kadar pek çok önemli teorik/politik tartışma ve zaman zaman karşıtlarını çileden çıkartan sert polemikler bıraktı.
Rosa Luxemburg’un toplu eserlerini ve mektuplarını yayına hazırlamasıyla tanınan, aynı zamanda Margaret von Trotta’nın “Rosa Luxemburg” filmlerine de danışmanlık yapmış olan Prof. Annelies Laschitza’nın kaleme aldığı bu biyografi, yeni arşiv belgeleriyle zenginleşen en kapsamlı Rosa Luxemburg biyografisidir. Yazar kitabında, dünya ve devrim tarihinin bu gelgitli dönemine Rosa’nın penceresinden tanıklık ederken, okuyucuyu onun edebiyata, botaniğe, resme, müziğe derin ilgisi ve yeteneğiyle de tanıştırıyor. Kısacası, “hayat piyanosunda bütün parmaklarını kullanmak” isteyen bir devrimciyi anlatıyor.
Salka Valka
Halldor Laxness
Çeviri: Mehtap Gün Ayral
Salka Valka, İzlanda edebiyatında yeni bir sayfa açan canlı, destansı edebî yaratıcılığından ötürü, 1955 yılında Nobel Edebiyat ödülüne değer görülen Halldor Laxness’in başyapıtıdır. Laxness, bu romanında okuru, İzlanda’nın dondurucu soğuğunda titreyen küçük bir balıkçı kasabasında, ahlâk anlayışları çökmüş, ama dinî duygularla şişirilmiş balıkçıların acı dolu hayatlarıyla yüz yüze getirir, güçlü bir kadının zorlu hayat şartlarını ve mücadelesini gözler önüne serer. Çocukluğunu yaşayamadan büyümek zorunda kalan Salka adlı genç kızın merkezinde yer aldığı romanda, yoksulluk, sömürü ve çaresizlik çok çarpıcı bir tarzda tasvir edilir. Salka, annesi Sigurlina’yla birlikte, kuzeydeki evlerini terk edip, İzlanda’nın güneyine, daha iyi bir hayat özlemiyle yola çıkar. Ama Oseyri adındaki küçük bir köyde mola vermek zorunda kalırlar ve bir daha da oradan ayrılamazlar. Sigurlina ne kadar iradesiz biriyse, kızı da o kadar güçlüdür. Güçlü iradesi, yoksulluğa karşı başkaldırının ön saflarına taşır Salka’yı.
Salka Valka, yalnızlığın, umutsuzluğun, umut olarak sosyalizme sarılışın hikâyesidir.
Vitrin: Yeni çıkanlar
Mevsim geçişlerinde hasta olanlarınız, işe giderken toplu taşıma araçlarında helak olanlarınız, işe vardığınızda bir nefes aralığında dinlenenleriniz ve hafta sonu geldiğinde yeşil alan kapanlarınız sözümüz sizedir: Bu hafta vitrinimize sizler için beş yeni kitap ekledik. Eklediklerimiz hepimize ilaç olsun, nefes olsun diyedir. Kitap kokularının güneşle buluştuğu bir hafta dileriz. İyi okumalar.
20-05-2018 09:07
İleri Kitap
ACI BİR BAŞLANGIÇ BU – JAVIAR MARIAS
(Tanıtım bülteninden)
Madrid, 1980.
Kırk yıllık diktatörlükten sonra değişim rüzgârı İspanyol toplumunda ağır ağır esmeye başlar. Genç Juan de Vere, meşhur yönetmen ve yapımcı Eduardo Muriel’in özel sekreteri olarak çalışma hayatına ilk adımını atar. Patronu, güzel olduğu kadar kaygı verici eşi Beatriz Noguera’yla tanıştırır kendisini. Sonra arkadaş çevresiyle... Ne ki farkında olmadan genç sekreterine mahrem dünyasının ve anılarının gizli kapısını da açar böylece.
Önceleri patronunun sürdüğü hayattan gözü kamaşan genç sekreter sonraları, bu parlak dekorun karanlık bir arka tarafı olduğunu keşfeder yavaş yavaş. Örneğin, Eduardo Muriel neden karısından nefret etmektedir? Görünüşte amaçsız, uzun gezintileri sırasında karısı nerelere gider? Eski aile dostları olarak tanıtılan Doktor Van Vechten aslında kimdir, hakkında anlatılanlar doğru mudur?
Genç sekreter, bitmeyecekmiş gibi görünen şenliklerin yaşandığı Franco sonrası Madrid’de nefes kesen bir soruşturma sürecinde bu gizemlerin peşine düşer.
Arzunun, gücün ve suçluluk duygusunun yaşamlarımız üstündeki etkisini gözler önüne seren, sürükleyici bir roman.
Künye: Acı Bir Başlangıç, Javiar Marias, Çev. Seda Ersavcı, Yapı Kredi Yayınları, 2018, 448 sayfa.
HİSSEDİLEN ZAMAN – MARC WİTTMANN
(Tanıtım bülteninden)
Zaman hepimizin hayatının çok önemli bir parçası: Özellikle sanayileşmiş toplumlarda her şeyi önceden belirlenmiş zaman dilimleri içinde yapıyor, sürekli zamana karşı yarışıyoruz. “Zamanım yok,” diyoruz, “bir vakit bulabilsem!”
Bütün bu koşuşturmaca içinde, bizi her daim sarıp sarmalayan zamanı nasıl algıladığımızı düşünmeye de pek vakit bulamıyoruz doğal olarak. Hissedilen Zaman’da Marc Wittmann işte bu boşluğu doldurmayı, zamanı nasıl deneyimlediğimizi incelikli deneyler ve ilginç bulgular eşliğinde açıklamayı hedefliyor. Kitapta şu ve benzeri sorular ele alınıyor: Öznel zaman nedir? Zaman duygumuz nasıl oluşur? Zaman neden bazen yavaş bazen de hızlı geçiyormuş gibi gelir? Hayatın çeşitli evrelerinde zaman algımız nasıl değişir? Neden bazı insanlar beklemeyi becerebilirken bazıları sabırsızdır? “Zaman miyobu” nedir? İçsel saatimiz nasıl işler? Duygular ve beden ritmi zaman algımızı nasıl etkiler?
Zaman konusuna sadece bilimsel açıdan değil, psikolojik açıdan da yaklaşan Wittmann, okurlara biraz yavaşlayıp hayatı daha sakin bir şekilde, mevcut ânın farkına vararak yaşamanın, böylece daha tatminkâr bir hayata ulaşmanın ipuçlarını da sunuyor.
Künye: Hissedilen Zaman, Marc Wittmann, Çev. Özde Duygu Gürkan, Metis Yayıncılık, 2018, 160 sayfa.
MARKSİZM VE FEMİNİZM – SHAHRZAD MOJAB
(Tanıtım bülteninden)
Marksizm ve Feminizm, 1980’li yılların ortasına kadar ülkesi İran’da baskıcı uygulamalara tanık olan, ardından Kanada’ya geçen ve halen Toronto Üniversitesinde akademisyenlik yapan aktivist Shahrzad Mojab’ın hazırladığı kapsamlı bir derleme.
Bu önemli derlemede Asya, Amerika ve Avrupa’dan tanınmış akademisyenlerle birlikte heyecan verici yeni seslerin katkıları bir araya gelirken, Marksizm ve feminizmle ilgili tarihsel tartışmalar, günümüzün en can alıcı ideolojik sorunlarına cevap arayan bir bağlamda inceleniyor; kapitalizm, ataerki ve ırkçılık sınıf odaklı bir perspektifle ele alınıyor. Böylece, Marksizm ve feminizm arasındaki tartışmalı ilişkiyi merak eden araştırmacı, öğrenci ve aktivistler için çağdaş Marksist-feminist düşünceye kaynaklık edecek temel bir eser ortaya çıkıyor.
İki kısımdan oluşan kitabın ilk kısmında, güncel ve tarihsel Marksist-feminist yaklaşımlar ele alınıyor. İkinci kısım ise, feminizmin Marksist bir kavrayışla ele alınmasını sağlayacak anahtar kavramların incelendiği makalelerden oluşuyor.
Bir yandan küreselleşmenin sonuçları kadınları orantısız bir şiddette etkiliyor, öte yandan dünyanın her yerinde kadınlar, baskıya ve sömürüye karşı mücadeleye öncülük ediyor. Pek çok kadın aktivist ve akademisyen arasında Marksist teoriye ilgi artarken bu kitap, hem önceki tartışmaları yeniden değerlendirerek ataerki ile kapitalizm arasındaki ilişkiyi anlamanın yollarını hem de kadınlarla birlikte toplumu da özgürleştirecek feminist bir projeyi nasıl öngörebileceğimizi araştırıyor.
Künye: Marksizim ve Feminizm, Shahrzad Mojab, Çev. Funda Hülagü, Yordam Kitap, 2018, 480 sayfa.
YAŞAMDA VE YARGIDA DEVRİMCİ DURUŞ : HALİT ÇELENK – RONA AYBAY
(Tanıtım bülteninden)
Halit Çelenk dendiğinde akla ilk olarak Türkiye solunun en güçlü ve bir o kadar da sıkıntılı yıllarında gösterdiği hukuk mücadelesi gelir. Şiddetin sokaklarda kol gezdiği, eşitsizliğin alıp başını çoğaldığı, sömürünün, adaletsizliğin had safhaya ulaştığı o yıllarda en çok ihtiyaç olan şeylerin başında direngeçlik yerini almıştı. Ve “başka bir dünyanın mümkün olduğunu” düşünen Halit Çelenk bu direngeçlikten, hukukun üstünlüğüne duyduğu inançtan bir an olsun bile vazgeçmedi. Dirliği ve düzeni sağlamak adına yürütülen kuralsızlıkların karşısında ezilenlerin sorunlarını dile getiren ve “hak mücadelesi”ni sonuna kadar savunan bir avukat olarak dimdik durdu. Verdiği bu mücadeleler karşısında Halit Çelenk’in söylemiş olduğu bu sözler günümüzde de hâlâ değerini korumakta:
“Ben bir savunmanım. Güzel insanları savundum. Halkını seven, onların ‘bir orman gibi kardeşçesine’ yaşaması için gencecik yaşamlarını veren, özgürlüklerini, yaşanmamış yemyeşil yıllarını ortaya koyan insanları... Hakça toplumsal bir düzene giden yola ışık saçan insanları savundum. Onlar bir çiçek gibi arı, taze ve renkliydiler. İnsan olmaktı suçları. İnsanları sevmekti, baskısız, sömürüsüz, özgür bir dünya istemekti. Her biri birer dünyaydı. İdealleri için öldüler, idam edildiler, hapis yattılar. Ben bu güzel insanları savunarak, onlarla beraber, insan sevgisini, barış dolu, özgür ve mutlu bir dünyayı savundum. Bu güzel insanları seviyorum. Bir yaşam bu sevgiyle geçti. Kendilerini tüm insanlığa adayanlara bir yaşam vermek çok mu?...”
Yaşamda ve Yargıda Devrimci Duruş: Halit Çelenk kitabında ailesinden dava arkadaşlarına, dostlarından, sevenlerinden siyaset adamlarına kadar her kesimden kişilerin ona duydukları sevgiyi ve şükran duygularını bulacaksınız. Halit Çelenk’in büyük bir inançla gösterdiği devrimci duruşu bugünkü Türkiye soluna ve hukuk insanlarına örnek olmaya devam ediyor.
Künye: Yaşamda ve Yargıda Devrimci Duruş: Halit Çelenk, Rona Aybay, Kor Kitap, 2018, 464 sayfa.
DUVAR – SONER SERT
(Tanıtım bülteninden)
Bir ülkenin tarihi ayrı ayrı herkesin tarihi olur. Soner Sert Duvar’da görmezden gelinen insanların geçmişleri, bugünleri ve gelecekleriyle bir ülkenin karanlıkta kalan gündelik hayat tarihini anlatıyor. Çevresel koşulların ve sistem baskısının tam odağına yerleşip, kalın duvarların altında ezilmeden yaşamaya ve kendi olarak kalmaya çalışan bireylerin umuduna, öfkesine ve hüznüne odaklanan Soner Sert, hayatın karşısında savunmasız kaldığının farkında olmayan karakterleri resmediyor. Gerçeklikle bağını koparmadan, güne ve güncele dair "bizden olanların" anlatıldığı öykülerde, hayatın ve sanatın göstergelerine sığınan anlatımıyla Duvar, acısı derinde olanın yüzeyde anlatılamayacağını ve anlaşılamayacağını göstererek en derine indiriyor okuru. Parasızlıktan utanan babalar, çocukları için canını vermeye hazır anneler, varını yoğunu annesine feda eden evlatlar… Duvarı hem acıtan hem koruyan taraflarıyla ele alan Soner Sert zaman zaman önümüze dikilen, zaman zaman da dışarıdaki kötülüklerden koruyan duvarları anlatarak şiddetin en yakıcı ve keskin halinin yanı sıra eskide kalmış, unutulmaya yüz tutmuş fedakârlıklar ve adayışlarla da örülen iki ayrı “Duvar” inşa ediyor.
Künye: Duvar, Soner Sert, İthaki Yayınları, 2018, 152 sayfa.
Bir kadın, bir hoca, bir yoldaş: Behice Boran
Behice Boran. Türkiye’nin ilk kadın sosyologu, ilk sosyalist kadın milletvekili, ilk kadın siyasi parti başkanı ve akademisyen… Mücadele ve ilklerle dolu bir hayat… Kadın, hoca, yoldaş, anne, dost ve daha nicesi…
20-05-2018 08:57
İleri Kitap
Dipnot Yayınları, Türkiye sosyalist hareketinin önemli kişilerini derleyen kitaplar basmaya başladı. Bunlardan biri nisan sonuna doğru yayın hayatına giriş yapan “Behice Boran Kitabı”.
Behice Boran. Türkiye’nin ilk kadın sosyologu, ilk sosyalist kadın milletvekili, ilk kadın siyasi parti başkanı ve akademisyen… Mücadele ve ilklerle dolu bir hayat… Kadın, hoca, yoldaş, anne, dost ve daha nicesi…
Kitap, hem Boran’ın yazdığı yazıları hem de Boran hakkında yazılan yazıları içeriyor. Kendi yazdığı metinler alanlarına göre sınıflandırılmış kitapta: Siyasi yazılar, edebiyat yazıları ve sosyolojik yazılar var.
Siyasi yazılarda, dönemin siyasal durumuna ilişkin yaptığı değerlendirmeler bulunuyor. Yön, Vatan, Sosyal Adalet, Emek, Çark-Başak, Yurt ve Dünya dergileri ve Milliyet gazetesinde yayımlanan siyasi yazılarda, Boran, Türkiye’de burjuvazinin varlığına ilişkin tartışmalara katılıyor, feodalite ve mülkiyet kavramlarını Marksizm açısından ele alıyor, sosyalizme giden yolun reformlarla ve kestirme yollarla olmayacağını vurguluyor, işçi sınıfının örgütlü mücadelesinin öneminin altını çiziyor ve mücadelenin tekleşmesi gerektiğine işaret ediyor. Bunların yanı sıra, basın açıklamalarına, TİP kongrelerinde ve TİP parlamentodayken meclis kürsüsünde yaptığı konuşmalara da rastlamak mümkün. Kitabı önemli kılan bir başka husus Türkiye İşçi Partisi’nin ilk 10 yıllık dönemini değerlendirdiği “1961-1971 Türkiye İşçi Partisi” ve 1985 yılında Çark-Başak dergisinde yayınlanan “Türkiye İşçi Partisi’nin 24 Yıllık Onurlu Mücadelesi” yazılarını da içeriyor olmasıdır.
Sosyoloji yazılarında DTCF dergisinde ve American Journal of Sociology’de yayınlanan metinler bulunuyor. Boran, bir sosyolog gözüyle köylerde araştırmalar yapıyor, elde ettiği verileri bilimsel açıdan ele alarak kadının sosyal mevkisine dair çıkarımlarda bulunuyor, evrim fikrinin sosyolojideki durumuna ve bunun nedenlerine eğiliyor ve sosyoloji alandaki bocalama ve ikiliklere değiniyor.
Behice Boran’ın Edebiyat üzerine de yazdığını görünce hem şaşırdım hem de mutlu oldum, kitabı okuyan birçok kişinin benzer hisler yaşayacağına eminim. Halide Edib Adıvar’ın romanlarını detaylı olarak inceliyor, romanlarında aksettirdiği “cemiyet görüşü”ne dikkat çekiyor ve tahlil ediyor. Nazım Hikmet’i ve Ruhi Su’yu anıyor, sanatta batılılık ve konu meselelerine değiniyor, Sabahattin Ali’nin romanlarını değerlendiriyor…
Kitabın son kısmında yoldaşlarının ve dostlarının gözünden Behice Boran’ın yaşamına tanıklık ediyoruz. Boran’ın yaşamına tanıklık edenlerden sırasıyla İlhan Tekeli, Hasan Ünal Nalbantoğlu, Gökhan Atılgan, Fatmagül Berktay, Can Açıkgöz, Metin Çulhaoğlu, Oya Baydar, Semih Gümüş ve Nabi Yağcı kitaba katkı koyan isimler… Boran’ın gerek akademik gerek siyasi yıllarına, mücadele dolu hayatına bu isimler sayesinde tanıklık ederken, kendisini nasıl anlamamız gerektiğine dair ışık tutan, teorisyen ve lider olarak kendisini değerlendiren ve kimisi eleştirel analizler içeren değerli metinlerle karşılaşmak mümkün. Oya Baydar’ın Boran’ı bir kadın, bir anne, bir insan olarak anlattığı yazısı Boran’ı daha yakından tanımak ve anlamak açısından dikkat çekici.
KÜNYE: Behice Boran Kitabı, Emir Ali Türkmen, Dipnot Yayınları, 2018, 548 Sayfa
Bozma Kızın Moralini: Semra Bülgin ile söyleşi
Semra Bülgin’in ikinci kitabı Bozma Kızın Moralini geçtiğimiz günlerde Bilgi Yayınevi etiketiyle raflarda yerini aldı. Yazarla, ilk kez düzenlenen Muzaffer İzgü Gülmece Öykü Yarışması’nda birincilik ödülünü alan kitabı ve edebiyat üzerine konuştuk.
20-05-2018 08:50
Dilek Yılmaz
“İnsanlar kendilerinin cesaret edemediği şeyleri yaşayanlara karşı çok acımasız olabiliyor.”
Bu ikinci kitabın, Hep Aynı Sabaha Uyandım’la başlayan yazın maceranı sorsam, edebiyat hayatına nasıl girdi?
Aslında bir okur olarak edebiyat hayatımda hep vardı, yaz tatillerini kütüphanede geçiren çocuklardandım ben. Yazma maceram ise oldukça tatsız bir hikâye ile başladı. Kötü ev sahibi insanı mülk, kötü patron da iş sahibi yaparmış. Benim patronum da beni yazar yaptı. Hayatı planlayabileceğimi zannediyordum o zamanlar, kontrol altında tutabileceğimi ve her şey de yolunda gidiyordu ki şirkette kriz çıktı. Hiç iş yoktu ama yine de sabah dokuz akşam altı gidip geliyorduk. Patron tazminat vermemek için işten atmıyordu, biz tazminatı bırakmamak için istifa etmiyorduk. Kimin kime gücü yeterse. Sonunda o kazandı ya, bana da o günlerden hikâyeler kaldı. Korkularımız, gelecek endişelerimiz, kendi içimizde köpürtüp bastırdığımız öfkelerimiz ve küçük hayallerimiz hem acıklı hem de gülünesi geliyordu ben de bunları yazmaya başladım. Bir zaman sonra anlatacak pek çok hikâyemin olduğunu fark ettim ve devam ettim.
Okur ve yazar olarak gülmecenin hayatında yeri nedir?
Yazmaya gelince oldukça zor bir iş, bıçak sırtı bir ayarı var ama bir o kadar da eğlenceli. Bazı sahneleri yazarken kahkahayla gülüyorum, insanın yüzünü güldüren bir işle uğraşması sahiden çok güzel. Bazen hikâye kontrolü ele alıyor, yazdığım karaktere üzüldüğüm, bu da gelmesin başına yazık, dediğim oluyor ama engel olamıyorum. Gülmece insana söylemek istediği her şeyi bağırıp çağırmadan söyleme, örtülü olanı göz önüne serme, yüzleşme ve hesaplaşma imkânı veriyor. Bana göre bu iyileştirici bir şey hem yazan hem okuyan için.
Edebiyatta mizahtan özellikle mi kaçınılıyor, biraz tehlikeli su gibi görülüyor sanki.
İnsanların özellikle mi kaçındığını bilmiyorum tabii, herkesin bir anlatma biçimi var kimse bu biçim üzerine ipotek koymamalı ama gülmeceyi tercih edenlerin sayısının az olduğu kesin.
Özellikle kaçınanlar da olabilir. Bir kere adı üstünde, gülmece, ciddiye alınmama ihtimaliniz var. Afili cümleler kurmanız güç, büyük laflar etmeye de çok imkân tanıdığı söylenemez. Anlatmak istediğiniz şeyi çoğunlukla bir olaya, hikâyeye dayandırarak anlatmanız gibi bir zorluğu da var. Üstüne kimi edebiyat otoritesi sayılan kişilerin de mizahtan edebiyat mı olur, dediğini ve edebiyatın bu alanını yok saydığını dikkate alırsak, sahiden tehlikeli bir su ama insana, hayata dair söyleyecek sözünüz varsa, derdiniz hikâyeyse korkmaya gerek yok. Gülmekten zarar gelmez.
Kitabın ağır öyküsü Günlerdir Seni Bekliyorum’da “İnsan ancak gördüğü kadar biliyor hayatı, ondan ibaret sayıyor,” diyor kahraman. Bildiği; hafta içi iş, hafta sonu kahvehane olan Murat’ın Ahmet’e duyduğu aşkla içine girdiği sorgulama, yaşadığı dönüşüm, gördüğü kadarını artık yetmez kılıyor. Öbür hikâyelerde de beliren ‘başkası ne der, ele güne rezil olmayalım’ın kabuğunu en açık kıran bu öykünün odağından hareketle soracağım, benzer bir duygu Tarla Kuşuydu Juliyet’te de var. İnsan kabuğunu ancak aşkla mı kırabilir? Aşkı hikâyeleştirmenin bu anlatım dilinde zorlukları var mı?
Anadolu’da bir söz vardır ya, koyuna kuyruğu ağır gelmez, diye. Belki kabuğumuzu kırmanın tek yolu aşk değildir ama en kolay, en güzel yolu aşk bana göre. Bu illa iki insanın birbirine duyduğu aşk olmak zorunda da değil. İnsan pek çok şeye aşık olabilir. Yine de haklısın bu iki hikâyede de karakterler kabuğunu aşkla kırıyor.
Günlerdir seni bekliyorum, hikâyemdeki Murat karakterini bile isteye biraz maço, toplumun üstüne yüklediği erkeklik rolünü layıkıyla yerine getirmeye çalışan bir erkek tipi üzerinden seçtim. Tarla Kuşuydu Juliyet’teki kadın karakterin de yine toplumun tarif ettiği mutluluk tanımına uygun bir hayatı var. Her iki karakter de rolünü gayet güzel oynuyor ta ki içinde bulundukları sahteliği onlara hatırlatan bir duygu onları silkeleyene dek.
Derdim insanın kirini anlatmaktı biraz da. İnsanlar kendilerinin cesaret edemediği şeyleri yaşayanlara karşı çok acımasız olabiliyor. Eksik yanlarını tamamlamak yerine bunu hatırlatanı yok etmeyi tercih edebiliyorlar. Bu bazen birinin ağır bedellere rağmen gururlu bir duruş sergilemesi olabilir, dürüstlük olabilir, bir ideal uğruna yaşamını riske atmış birinin cesareti olabilir. Bazen de bu iki hikâyedeki gibi aşk olabilir.
Aşkı bu anlatım dilinden başka bir dille anlatmayı beceremeyebilirdim. Romantik ve kırılgan anlatımdan elimden geldiğince uzak durmaya çalışıyorum.
Çiçeklerle konuşmaya başlayıp bunu ümit kırıcı bulan, bir kedinin varlığıyla mutlu olduğu hayalinden ürperen, hayatta yapamadıklarına hayıflanırken ‘belki de olmasın istedim’ diyen, derdinin çok farkında ama çok da büyütmeyen karakterler hakim. Sakince konuşuyorlar genelde. Ama en sakini bile sonunda yapacağını yapıyor. Sonunda hep eyleyen karakterler. Ucu açık öykülerle ilgili ne düşünüyorsun?
Evet hikâyelerimde genellikle ne istediğini, neyin eksik olduğunu bilen ama bir şekilde istedikleri hayatı yaşamak için gerekli cesareti gösteremeyen insanları anlatmayı tercih ediyorum. İnsanın en acıklı hali belki de bu. Seni tutsak edenin sen olması hali. Bunun inşaasında şüphesiz ki geleneğin, sosyal bir devletin yoksunluğunun getirdiği kaygıların, eğitimin ve daha bunlar gibi sıralayabileceğimiz pek çok şeyin katkısı var ama tüm bunlar kişinin sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor benim gözümde. Hikâyelerimdeki karakterlerin sakinliği de bu hali kanıksamış ve bir şekilde kurban olmanın getirdiği rahatlığa kendilerini bırakmış olmalarından geliyor ve istiyorum ki sonunda bu cesareti göstersinler ve bir şeyleri değiştirsinler.
Pek çok ucu açık öykü okuyoruz. Bazen sahiden de bir yere bağlanmaz hikâye öyle olması gerekir çünkü biliriz ki hayat öyle sürüp gidecek; bazen de okurun muhayyilesine kalır iş ama ben yazarın bana bir son vermesini tercih eden okurlardanım. Konuşan, akan, gözümde canlanan ve bir yere varan hikâyeler okumayı daha çok seviyorum.
“Kimi öyledir, azıcık pohpohla, sonra sırtına dünyayı yükle, taşır.” İnsanların sahteliği, gösteriş merakı, maddeye yüklenenler, mutluluk fotoğrafı verme telaşı gibi son dönem görünürlüğü daha da yükselen gündelik dertlere dokunduruyor öyküler genelde. Biri Vardı’da karakterin dediği gibi insan en çok eksik kaldığına mı meylediyor, bu bakış açısı yazarken edebiyatın bagajı için de geçerli mi? Yazar olarak gündelik hayatın güncel edebiyata yeterince yansıdığını düşünüyor musun? Yazarken bunu hedefliyor musun?
Evet özellikle gündelik hayatın içindeki sıradan insanlık hallerini anlatıyorum. Yarattığınız karakterin, yaşadığı çevrenin, anlattığınız dönemin gerçekçi anlatımını gündelik hayatın içerisinde ortaya koymak bana daha sahici geliyor. Bir yanıyla gündelik hayatı insanın sınandığı yer olarak da görüyorum, insanı söylemleriyle değil yapıp ettikleriyle değerlendirmek gerek. Tabii bundan kastım kabaca yaptıklarına bakmak değil eylemin arkasında çalışan psikolojiyi anlamak.
Ayrıca edebi metinlerin toplumun hafızası olmak gibi bir özelliği de var. Bundan elli sene, yüz sene sonra insanlar bugün yazılan metinleri okuyarak bugünün insanına ve yaşamına dair pek çok ayrıntıya gündelik hayatımıza şahit olarak ulaşabilirler. Kuru bir bilgiden ziyade dönemin ruhunu anlayabilirler. Bu yüzden de gündelik hayatın hikâye edilmesini anlamlı buluyorum.
Erkek karakterler ağırlıkta, bununla ilgili ne söylemek istersin?
Aslında özellikle erkek yazmak gibi bir çabam yok ve hikâyelerimde ana karakter çoğunlukla erkek olsa da onu çekip çeviren, geri planda gibi görünse de hayatı idare eden, bazen son noktayı koyan bir kadın illa ki var. Sessiz, sakin ama hâkim olan, kadınlar. Toplumun tamamı için söylemiyorum ama modern hayatın içinde de durumun sıklıkla böyle olduğunu düşünüyorum.
Erkeğin durumu çok hikâye edilesi… Evet geleneğin ve toplumun erkeğe verdiği bir iktidar var ve tüm iktidarlar gibi yıkılması gerekir ama bunun yanında erkeğe yüklenen ve artık taşımaları çok güç olan pek çok da sorumluluk olduğunu kabul etmemiz gerek. Riskleri üstlenmek, evini, ailesini korumak, para kazanmak ve hatta iktidarı elinde tutmak bile kendi başına bir sorumluluk olarak sırtlarına yüklenmiş durumda. Ne yazık ki bunun böyle devam etmemesi için kadınlar da yeteri kadar dürüst bir çaba göstermiyor. Erkeklerin iktidarı bırakmamak için verdikleri uğraş ve bu sırada içine düştükleri durum bana biraz trajikomik geldiğinden daha çok erkek karakter yazıyorum.
Künye :
Yazar : Semra Bülgin
Yayınevi: Bilgi Yayınevi
İlk Baskı Yılı : 2018
Sayfa Sayısı : 144
Farekulade bir kitap
Geronimo Stilton’ın yazdığı Filiz Özdem’in çevirdiği Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan Piramitlerin Sırrı çocukların hayal dünyasını geliştirerek onlara kendi kurmaca dünyalarını yaratmada yardımcı olacak. Fareya’nın kahramanları ile uzak bir yolculuğun tadını çıkarması için her çocuğun okuması şart.
20-05-2018 08:43
İlknur Delice
Yapı Kredi Yayınları’nın çocuk kitapları dizisini incelerken “Zamanda Yolculuk” isimli Geronimo Stilton imzalı iki kitap keşfettim: “Dinozarla Buluşma” ve “Piramitlerin Sırrı”. Piramitlerin Sırrı’nı hemen satın aldım. Okuduğumda çocukların hayal dünyasını geliştireceği, bir sonraki sayfaya geçmek için merak duyacağı ve bitmeden ellerinden bırakamayacakları bir kitap olduğunu fark ettim.
Günümüzün, çocuklara yaptığı en büyük kabahatlerden biri de hayal dünyalarını geniş tutmalarını engellemek oluyor. Çoğu ebeveyn sınavdan sınava koşan çocukları eğlence, mizah vb. gibi yaşamı kavrayacakları en önemli unsurlardan maalesef ki eğitim sisteminin dengesizliği yüzünden uzak tutmak zorunda kalıyor. Koca bir günün çoğunu “ders çalışma” adı altında testlerle geçiren çocuklar kurmaca bir dünya yaratmada güçlük çekiyorlar. Piramitlerin Sırrı, içinde bilmeceleriyle, bulmacalarıyla, evde yapabilecekleri kum şişesi, firavun maskesi, mısır bilekleri gibi yaratıcı şeylerle, hikâyenin sonunu tamamlama gibi etkinliklerle çocukların hem el işi becerilerini geliştirebilmeye hem de düşünsel anlamda kurmaca bir metni yaratmaya fayda sağlayarak hayal dünyalarını geliştiriyor.
Piramitlerin Sırrı’nda, Fareler Adası (Fareya)’nın ünlü gazetesi Kemirgenin Sesi’nin yayın yönetmeni Geronimo Stilton, Tea Stilton (kız kardeşi), Benjamin (yeğeni), Trappola (kuzeni), Amber Volt (kâşif), Volt’un icat ettiği zamanda yolculuk makinesiyle (fareuzaygemisi) Giza’ya (Mısır’a) 16 Temmuz 1280 (İsa’dan Önce) tarihine giderek harika bir maceraya başlıyorlar. Bu macerada Sfenks’i, Ramses’i, Nefertari’yi keşfedecek, Antik Mısır’a dair bilgiler öğrenecek ve bu yolculukta birbirinden farekulade maceraları yaşayacaklar. Bu kitabı okuyan çocuklar birbiriyle dayanışmanın, samimi olmanın, arkadaşlığın önemi fark edecek ve yaşadıkları zor durumların üstesinden gelmeyi öğrenecek.
Filiz Özdem’in çevirdiği bu rengârenk kitabı çocukların çok seveceğini ve bir solukta okuyacaklarını düşünüyorum. İyi okumalar.
“Hay peynirsiz peynirler aşkına… Neden, nasıl, niçin çıktım bu yolculuğa?”
Künye: Geronimo Stilton, Piramitlerin Sırrı, çeviren: Filiz Özdem, Yapı Kredi Yayınları, Mart 2018, 121 sayfa.
Vitrin: Yeni çıkanlar
Havaların gittikçe ısınmasıyla açık havada yeşil alanlarda kitap okuma aktiviteleri başladı. İleri Kitap ekibi, sizlere bu sıcak havalarda eşlik edecek yeni kitaplar sunar ve keyifli okumalar diler.
06-05-2018 10:28
İleri Kitap
DÜŞLER, KABUSLAR VE GELECEK MASALLARI – DOĞU YÜCEL
“Hayallerin adamını anlatmamı istiyorsunuz benden. Öyleyse anlatacaklarımın da hayalî olabileceği konusunda uyarmalıyım sizi. Gerçeğin gölgesinden başka bir şey elde edemeyebilirsiniz konuşmamın sonunda.”
Düşler, Kâbuslar ve Gelecek Masalları’nı okuyunca, Doğu Yücel’in 2000 yılında basılan bu ilk kitabında yolunu çizdiğini göreceksiniz: Düşler yaşamımızın vazgeçilmez bir parçasıdır ve gerçeklik dediğimiz şeyin de dışında değildir. Bu nedenle, geleceğimizi de onlar belirleyebilir.
Büyülü gerçekçilikten bilimkurguya, korku anlatılarından masal edebiyatına uzanan bu öykülerde düşler ve kâbusların hüküm sürdüğü bir dünyaya adım atıyorsunuz. Bu dünyada ölümün eşiğindeki bir tiyatro oyuncusu hayatının en büyülü performansını sahneye koyuyor, uzak galaksilerden gelen bir uzaylı ölümsüzlüğün sırrını insanlığa bahşediyor, içine şeytan giren bir otopark bariyeri mahalleye dehşet saçıyor. Her an her şeyin olabileceği, tuhaf bir boyut burası ama gerçeklikten hiç uzak değil. Sınavların ve kuralların gölgesinde yaşayan gençler, savaşların ve paranın ekseninde dönen bir dünya tüm hikâyelerde karşımıza çıkıyor. Doğu Yücel alacakaranlık kuşağının puslu atmosferinden kimi zaman ürküterek kimi zamansa gülümseterek sesleniyor. (Tanıtım Bülteninden)
KÜNYE: Düşler, Kâbuslar ve Gelecek Masalları, Doğu Yücel, Can Yayınları, 2018, 160 Sayfa
RAKAMLAR OYUNU – DAVİD SALLY, CHRİS ANDERSON
Futbol her geçen gün kendini yeniliyor ve bu yenilenmenin merkezinde de rakamlar bulunuyor. Rakamlara doğru şekilde bakıldığında ilk akla gelen favoriler bile artık göz ardı edilebiliyor.
Rakamlar Oyunu'nda eski bir kaleci olan ardından da futbol istatistikleri uzmanına dönüşen Chris Anderson ve davranış analisti David Sally bir araya gelip müsabakanın galibini öngörmek adına rakamların aslında ne kadar önemli olduğunu gözler önüne seriyor.
Kitap, kornerlerin ne ölçüde değerli olduğu, en çok kaçıncı golün önem arz ettiği, topa sahip olmanın futbolda galibiyete gerçekten de onda dokuz oranında yardım edip etmediği, bir oyuncunun değerinin nasıl ölçülmesi gerektiği gibi soru ve sorunlara isabetli, devrim niteliğinde yanıtlar verip futbolu izlemek ve anlamak için yepyeni bir yol gösteriyor.
Önder Özen'in sunumuyla (Tanıtım Bülteninden)
KÜNYE: Rakamlar Oyunu, David Sally & Chris Anderson, İthaki Yayınları, 2018, 400 Sayfa
KEDİ GİBİ DÜŞÜNMEK VE DAVRANMAK – STEPHANE GARNİER
“Kediler bizi ezelden beri büyüler. Onları gözlemler ve anlamaya çalışırsak o güçlerinde, tavırlarında, özelliklerinde, alışkanlıklarında, küçük deliliklerinde yani huzur içinde yaşamaya ve mutlu olmaya dair yeteneklerinde büyülü bir şeyler olduğunu görürüz.
‘Bugünkü aklımla yirmili yaşlarıma dönmek isterdim…’ Kim bilir kaçımız, gün gelip bunu kendine demiştir. Bizler ancak zamanla ve azıcık bilgelik kazanırken okulları, kitapları, düşünürleri olmayan kediler, hiçbir çerçeveye hapsolmadan, hiçbir referansa bağlanmadan hatta çok da uzun yaşamadıkları, çok fazla tecrübe edinmedikleri hâlde bir nevi doğuştan gelen bilgeliğe sahiptir. Bizlerin pek çok sorgulama, girişim, değişim, tefekkür ve iç gözlem pahasına ancak birkaç kırıntısını tırtıklayabildiğimiz bir bilgelik bu. Ancak altmış yaşından sonra, günün birinde onun gibi, dudaklarımızda bir gülümseme ve iç huzuruyla kurulup ufku izlemek mevkiine erişebilmek için aşılması gereken yol, hayli engebeli olduğu kadar da zahmetli. O ise bunu yapmayı neredeyse doğuştan bilir.
Bizler onların vesilesiyle, onların performansına kısmen de olsa yaklaşarak farklı bir bakış açısı kazanabilir, dünyayı farklı bir pencereden görebilir ve aynı zamanda kendimize dair farklı ve daha gelişkin bir anlayışa erişebiliriz. (Tanıtım Bülteninden)
KÜNYE: Kedi Gibi Düşünmek ve Davranmak, Stephane Garnier, Paloma Yayınevi, 2018, 160 Sayfa
BAŞLANGIÇTAN BU YANA SANATIN VE YARATICILIĞIN TARİHİ – ŞENAY SAYIN ALSAN
Sanat Tarihi’ni incelediğimiz zaman tek başına değil, birçok bilimle iç içe olarak incelememiz gerekmektedir. Bir topluluğun sanat yapıtlarını incelerken öncelikli olarak o topluluğun dini, siyasi rejimi, kültürel yapısı, ekonomik yapısı hatta coğrafyası gibi pek çok etmeni göz önünde bulundurmamız gerekmektedir. Bu nedenle, devlet yapısının ve inançların, sanat eserinde payları olduğunu görüyoruz.
Bir sanat eseri incelenirken kolektif bir çalışma görülür. Antropologlar, zoologlar, botanikçiler, kimyacılar, jeologlar, sanat tarihçileri, arkeologlar, fizikçiler ve daha birçok bilim adamı birlikte çalışır. Tarihlendirme yöntemi olarak radyo karbon yani C-14, karbon atomunun ayrışmasını ölçme yöntemi kullanılır.
Sanatın nasıl doğduğu konusunda, elimize geçen kesin bir bilgi yoktur. Günümüzde sanatsal kaygıyla yapılan resimler ile mağaralarda yapılan resimler arasında ne gibi farklar olabilir? Mağara resimleri de sanatsal amaçla mı yapılmıştır? O resimleri yapanlara sanatçı diyebilir miyiz? Öncelikle mağara resimlerinin sanatsal bir kaygıyla yapılmadığı oldukça açıktır. (Tanıtım Bülteninden)
KÜNYE: Başlangıçtan Bu Yana Sanatın ve Yaratıcılığın Tarihi, Şenay Sayın Alsan, Gece Kitaplığı, 2018, 410 Sayfa
BİR LEYLEĞİN ANILARI – RAMAZAN TEKİNEL
Leylekler kasabaya her zamankinden erken göç etti. Yuvalarını onarmaları, yumurtlamaları, kuluçkaya yatmaları gerekiyordu. Ama leylekler, yuvalarına giderken karşılarına çıkan elektrik telleri nedeniyle büyük tehlike altındaydı. Derken iki çocuk çıkageldi ve leyleklerin yaşamını değiştirecek umut dolu günler başladı. İletişim kurmanın, yardımlaşmanın önemini anlatan bu hikâyeyi okurken leyleklerin yaşamına dair ilginç bilgiler de edineceksiniz. (Tanıtım Bülteninden)
KÜNYE: Bir Leyleğin Anıları, Ramazan Tekinel, İş Bankası Kültür Yayınları, 2018, 96 Sayfa
HOZAT – KOLEKTİF
Hozat, benzerleriyle kıyaslandığında küçük bir kasaba olmasına rağmen Dersim coğrafyasında çok önemli olaylara sahne olmuş tarihi bir mekandır. 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında Çemişgezek Sancağı’nın 50 haneli orta büyüklükte bir Ermeni köyü olarak yer almış; 19. yüzyılda ise Dersim Sancağı’nın merkezi haline gelmiştir. Hozat’ın idari merkez olarak seçilmesi ve sonrasında yaşanan süreç Dersim tarihi açısından önemli ipuçları sunmaktadır. Farklı kültürlerin ve dillerin toplanma yeridir Hozat. Belli başlı Alevi Ocaklarına ev sahipliği yapmış bir “idrak” mekanıdır. Bu bakımdan Hozat sadece bu kitaba değil, sinemaya, edebiyata ve sosyal bilimlerin diğer dallarına konu olmayı derinden hak etmiş bir toplumsal coğrafyadır. Elinizdeki kitap bu yolda atılmış mütevazi bir ilk adımdır.
Abbas Tan – Abdurrahman Önen – Ali Haydar Çavuş – Alişan Akpınar –
Ayhan Bilgin – Cemal Taş – Cihan Söylemez – Çağrı Karakoç –
Dilek Kızıldağ Soileau – Erdener Önder – Ergin Dikme –
Haydar Karataş – Kamber Kaya – Kazım Arık – M. Ali Sağlam –
Mehmet Ali Kankotan – Mehmet Celal Baykara –
Mehmet Tevfik Emre – Mehmet Yıldırım – Mehtap Tosun –
Ozan Doğan – Ömür Şenol – Polat Erdoğan – Serhat Bozkurt –
Serhat Halis – Şükrü Aslan – Turabi Saltık –
Vicdan Baykara – Yavuz Semerci – Zeliha Hepkon
(Tanıtım Bülteninden)
KÜNYE: Hozat, Kolektif, Ütopya Yayınevi, 2018, 496 Sayfa
Sadeliğin güzelliği: ‘Bir Kırık Segah’
Kamil Erdem’in on öyküden oluşan ikinci kitabı “Bir Kırık Segah”, Sel Yayınları tarafından Şubat ayında yayımlandı. Yazarın sakin ve güçlü kalemi okuyuculara uzun süre etkisinden kurtulmaları mümkün olmayan öyküler vadediyor.
06-05-2018 10:16
Gökçesu Özgül
“Herkes sanki gece uyuyup dinlenmek yerine, yorulmuş ve yenik”…
“Bir Kırık Segah” birbirinden kuvvetli öykülerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmış. Okuduklarımız gündelik hayatların, sıradan insanların olağan yaşantılarının çizgi dışında bir halde satırlara dökülmesi. Zaman zaman gözleriniz doluyor, eski bir sızıyı anımsıyorsunuz. Bazen de yüzünüzde bir tebessümle ilerliyorsunuz satırlarda, hem de umudunuzu hiç kaybetmeden. Bir gün içinde, her hangi bir halimizle aklımızdan geçebilecek her şey öykülerde de var. Geçim sıkıntısı, çocukluk, aşk, sevdiklerimiz için duyulan endişe, gelecek kaygısı… Üzerinden atlayıp geçtiğimiz, temas etmekten dahi çekindiğimiz şeylerin bir bir sıralandığını, hayatın bize neler ettiğini görüyoruz.
Kamil Erdem’in insanları hepimiz gibi; emekçi bir gişe memuru, direnişe başlayan bir öğretmen, kendi halinde bir çiftçi… İçinde yaşadığımız, bizi her yanımızdan sıkıştırmaya çalışan düzene ses çıkaramayıp, kendi sesinin yankısında boğulan insanlar… Bilirler aslında ortada geri dönülmesi gereken bir hatanın, ters giden bir şeylerin olduğunu; “beni ve bizi on altı saat çalıştırıp, metronun raylarına karşı tenhada el kol hareketi yapmaktan öteye gitmememizi Tanrı’nın bir lütfu olarak kabul eden, göbeği baseni biraz büyüdüğü için ve gut, tansiyon, nefes darlığı gibi zarif illetler yüzünden çağa özgü mazeretler üreterek namaz eda etmekten de kaçınan ama neredeyse tümü, mahallenin seyahat acenteleriyle umreye gitmiş, eşlerini de göndermiş ve sekiz saatlik mesai bitiminde, park yerindeki jiplerine çilekeş bir tavırla yürüyen amirlerimiz…” Bizi biz yapan şeylere göz dikenlere rağmen hayatın içinde, anlayarak, hissederek, tadarak, insanca kalabilme çabası hüküm sürer. Akşamın gelişini gökyüzünden takip edememek; “Akşam oldu sanırım. Sanırım diyorum, çünkü kavuşmaların haz terası ve aynı zamanda yalnızlıkların efendisi geceye ulaşmak veya gürbüz, şen bir ağaç altında uzanmak isteği ile ılık bir ikindiden geçmek, doğal yollardan mümkün olmuyordu artık, her yere yerleştirilmiş saatler, bizim eskiden akşam diye, ikindi diye adlandırdığımız bir zamana denk geliyordu ve akşam oldu, gece oldu diyorduk.”
Gündelik hayatımızın her adımını, her akışını ve duruşlarını, sessiz geçen zamanları düşünmek, onlara takılmak, onlardan bir şiir tutturmak. Aslında içinde yaşadığımız andan, o anın içinde kalmaktan, tutunmaktan öteye gitmiyor hayat. Mühim olan bizi neyin kucakladığını duyumsayabilmek. Zira insan olmanın başka halleri de mümkündü; “(…) düşküne üzülürüm. Şu kurtlu domatese üzüldüğüm gibi.”
Bir günümüzün ve aslında hayatımızın hem içini hem dışını ilmek ilmek ören, ona rengini, karakterini veren yüzlerce detay saklı öykülerde. Tıpkı ince işçiliğine hayran kaldığınız eseler gibi. Üstelik anlardan, onların inceliklerinden koskoca yaşamlara doğru yürüdüğümüz bir yol başlıyor; “Hızla ucu karanlık dehlizlere yol almak üzre çalışan bilincim mi bilinç ötem mi neyse, arada frene basıp böyle küçük ayrıntılarla, manifaturacının kapalı kepengi önünde unutulmuş alçak taburede oturur gibi…”
Hayatı, etrafı anlayabilmek için önce bakmak gerekiyor elbette, bakmak ve görmeye çalışmak. Bir de o andan alıp başka bir ana katabilmek, yerleri ve zamanları birleştirebilmek gerekiyor; “ama hemen, mükellef, lezzetli sözcüklerin başından, kolumdan bacağımdan tutulup kaldırılıyor, kapının önüne, çocukluğuma bırakılıyordum.” Anın ayrıntıları bize yol da gösteriyor, neyle yüz yüze olduğumuzu anlamamızı, karşımızdakini tanımamızı da sağlıyor. O anlar da bizim aslında, “Sesimi duymuyorlar. Zaten kimse şairlerin sesini duymaz. Kimse kimsenin yalnızlığını tanımaz. Kim bilir, belki farkında olmadan işlenen günahlardan dolayı ilençlenmiş kırmızı alandır yalnızlık, oraya sürgüne gideriz.”
Kitaptaki öykülerde kullanılan kelimelerin ne denli güçlü olduğunu da fark ediyoruz. Hepsinin yerinde bir ağırlığı, dolu dolu bir anlamı var. Üstelik çok sade, çok yalın, kendi kendini var eden kurgular da olunca daha güçlü çıkıyor duruşları. Öyküler kelimelerin iskeletinde vücut buluyor. Henüz Kamil Erdem ile tanışmadıysanız “Bir Kırık Segâh” mutlaka okumanız gereken bir yapıt.
KÜNYE: Bir Kırık Segâh, Kamil Erdem, Sel Yayınları, Şubat 2018, 135 sayfa.