Şırnak’ta yaşanan iş cinayeti sonrasında madende incelemelerde bulunan Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), Türk Tabipler Birliği (TTB) ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) temsilcilerinden oluşan heyet, yaptıkları inceleme sonucunda hazırlanan ortak raporu açıkladı.
Heyet tarafından hazırlanan raporda, bahsi geçen maden sahasındaki faaliyetin, Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) tarafından 2013 yılında durdurulduğu ve durdurma kararı devam ederken maden sahasının TKİ tarafından rödevans ihalesine çıkarıldığı kaydedildi.
14 Nisan’da ihaleyi kazanan firma ile sözleşme imzalandığı belirtilen raporda, sözleşmenin ardından sahada MİGEM tarafından inceleme yapıldığı ve inceleme sonucunda “tehlikeli durumların devam ettiği, üretime yönelik faaliyetlerin durdurulmasına devam edilmesi, tehlikeli durumun giderilmesine yönelik faaliyetlerin sürdürülmesi ve kömür sevkiyatı yapılmaması” kararı verildiğinin altı çizildi.
Raporda, kararın MİGEM tarafından TKİ Genel Müdürlüğü’ne ve Şırnak Valiliği’ne yazılı olarak iletildiği kaydedildi.
‘TKİ ve Şırnak Valiliği, kararların gereğini yerine getirdi mi?’
Raporda, incelemeler sonrasında tespit edilen durumlara yönelik olarak şu sorulara acilen cevap verilmesi gerektiği belirtildi:
TKİ Genel Müdürlüğü ve Şırnak Valiliği bu kararın gereğini yapmış mıdır?
MİGEM’in onayına sunulan proje kim tarafından hazırlanmıştır?
Hazırlanan projede; kapatma nedenleri ele alınarak çözüm önerilmiş midir?
Projede işçi sağlığı ve güvenliği bakımından alınması gereken tedbirler önerilmiş midir?
MİGEM’in bu kararına göre ruhsat sahibi veya rödevansçı firma tarafından “tehlikeli durumun giderilmesine yönelik faaliyetler” için yapılması gerekli çalışmalara yönelik bir proje, risk analizi yapılmış mıdır?
Risk analizi yapıldıysa bu proje ilgili ve yetkili kurumların onayına sunulmuş mudur?
MİGEM’in bu kararına rağmen sahada su atımı, hazırlık ve dekapaj faaliyetleri yapılmış mıdır?
Bu sahada durdurma kararı varken, durdurma kararının gerekçesi olan tehlikeli durumlar ortadan kaldırılmadan ihaleye çıkılması ne kadar hukuki ve bilimsel bir karardır?
Olayın meydana geldiği sahada ihaleyi alan firma işi başka bir taşeron firmaya devretmiş midir? Aralarında bir taşeron sözleşmesi var mıdır?
Olayda hayatını kaybeden 8 madencinin SGK’ya kaydı var mıdır?
‘500 işçi ölüm tehlikesi ile karşı karşıya’
Bölgede yaşanan işsizlik nedeniyle insanların “açlıktan ölmekle tedbirler alınmamış emniyetsiz ocaklarda ölmek arasında tercih yaparak bu ocaklarda çalışmak zorunda kalmakta” oldukları tespitine yer verilen raporda, derinlikleri 100 ile 200 metre arasında değişen onlarca yeraltı ocağı ve buralarda çalışan 500 civarında işçinin ölüm tehlikesi ile karşı karşıya olduğu kaydedildi.
‘Devlet rövedans-taşeron sisteminden vazgeçmeli’
Raporda yer alan diğer tespitler şöyle:
“Mevcut durumda açlık-kaçak üretim-ölüm bir başka değişle 40 katır 40 satır ikilemi dışında üçüncü bir yol bulunmalıdır. Devlet sorunun muhatabı olma cesaretini göstererek rödevans-taşeron sisteminden vazgeçerek kendi sahasında üretimi kendisi gerçekleştirmelidir.”
‘Bölgede işçi sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulmamaktadır’
“Doğanın insanlığa bir kez bahşettiği ve tekrarı olmayan bu doğal kaynaklarımızın, işçi sağlığı ve güvenliği çerçevesinde, bilimin ve tekniğin ön gördüğü biçimde, olumsuz çevresel etki yaratmadan, en yüksek verimle doğru bir biçimde kullanıma sunulması gerekir.”
Oysa bölgede şu anda Şırnak asfaltitleri (kömür), bir plan proje dahilinde işletilmemekte, işçi sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulmamakta ve üretilen kömür uygun alanlarda değerlendirilmemektedir. Bununla birlikte ocakların kaçak olarak addedilmesi, sorunları daha da ağırlaştırmaktadır.”
‘Sendikal hak arama mücadelesi engelleniyor’
“İş hayatındaki belirsizlikler ve işyeri denetimlerinin yetersizliği, iş yerlerinde işçilerin sendikal hak arama mücadelelerinin önündeki engeller ve iş cinayetlerinden sonra gerçek sorumluların yargılanmaması ve iş kazaları davalarının cezasızlıkla sonuçlanması sahaya iş kazaları ve meslek hastalıklarında artış olarak yansımaktadır.
Ölümlerin son bulması için rant politikaları yerine, kamu yararına politikalar eşliğinde, maden mühendisliği bilimin ve tekniğinin ışığında projeler üretilmelidir. Bu çalışmalar için üniversitelerden, meslek odalarından, sendikalardan destek alınarak katılımcı bir anlayışla ulusal bir madencilik ve işçi sağlığı- iş güvenliği politikası oluşturulmalı ve gerekli kurumsal ve teknik alt yapı sağlanmalıdır.”