Şirketlerin karlılığını belirleyen en önemli unsurlardan birisi de piyasaya yenilik sunabilme kapasitleridir. Bir uygulamanın yenilik olabilmesi için, tanım gereği, rakiplerden önce hayata geçirilmesini gerektirir. Bu nedenle şirketler başarı için sadece doğru kararları alabilmeyi değil, aynı zamanda alınan kararların hızla uygulanabilmeyi de hedefliyorlar. Organizasyon yapılarını hızlı karar alabilmek üzere kurgulamaya çalışıyorlar.
Bir organizasyonun etkili çalışabilmesi için sadece yapsının etkili olması yeterli olmuyor. O organizasyonda verilecek kararların sağlıklı verilebilmesi ve etkin uygulanabilmesi için değişik kararlar için farklı rollerdeki pozisyonların ne tip katkılar yapacağı da belli olmalı ve organizasyon içinde paylaşılmalıdır. Her hangi bir karar açısından karara katılım beş farklı biçimde gerçekleşebilir: (i) Karar için gerekli bilgi ve görüşlerin hazırlanması, (ii) verilecek karar için öneride bulunulması, (iii) kararın verilmesi, (iv) kararın onaylanması, ve (v) kararın uygulanması.
Bir kurumda kararların yavaşlaması genellikle birkaç farklı nedenden kaynaklanabiliyor: (a) Kararın hangi mercii tarafından verileceği konusunda netlik olmaması. Bu durum iki şekilde ortaya çıkabilir, ya karar verme yetkisine sahip olduğunu düşünen farklı kişilerin olması, ya da kimsenin karar konusunda sorumluluk almaması. Bu durumda ya karar verilirken çekişmeler kararı yavaşlatır, ya da kimse sorumluluk üstlenmediği için kararlar ortada kalır. (b) Karar yetkisinin çok sınırlı kişide toplanmış olması. Bu durumda o kişinin zaman kısıtlaması kararların ya yeterince bilgi sahibi olunmadan alınmasına, ya da gecikmesine yol açar. (c) Kararlar için onay verme pozisyonunda çok sayıda değişik pozisyonun olması. Bu durumda da karar yetkisinin organizasyonda yeterince dağıtılmaması sonucunda karar alınma süreci güçleşir ve yavaşlar. Örneğin, bir şirkette belli kararlar için 7 bağımsız onay mercii olsa ve her onay verme durumundaki kişi önüne gelen önerilerin (birbirinden bağımsız olarak) %90’ını onaylıyor olsa önerilerin yarısından çoğu reddedilir! (d) Karar sürecine çok fazla farklı birimin bilgi veriyor olması da genellikle bu birimlerin üzerindeki sorumluluğu dağıtarak hazırlığın kalitesini düşürür ve bazı konularda yeterince araştırma yapılmamasına yol açabilir.
Bu nedenle karar verme konumunda olanların dikkat etmeleri gereken unsurlar var. Öncelikle, karar verilecek konuda neye dikkat etmeleri gerektiği konusunda önceden bir hazırlık yapmaları gerekiyor. İnsanlar bilgiye seçici olarak dikkat ederler. Bu nedenle karar vericilerin kendilerine sunulan bilgi de eksik boyutların olup olmadığını ancak bağımsız bir değerlendirme ile anlayabilirler.
Aksi takdirde sadece sunulan bilgiye bağlı kalınmış olur. Bu nedenle, farklı bakış açılarına sahip bağımsız kişilerde de değerlendirme yapmalarının istenmesi karar kalitesini geliştirir.
Uzun zaman birlikte çalışmış takımların iş körlüğü olabileceği hesaba katılmalı, özellikle sonuçları önemli olan konulara farklı açılardan yaklaşmaya dikkat edilmelidir. Genellikle karara getirilen konularda önerilen kararın hem olumlu, hem de olumsuz yönleri vardır. Kendilerine sunulan bilgilerin her iki yöndeki potansiyel gelişmeleri içermemesi, araştırmanın yanlı olduğunun veya yeterli olmadığının bir göstergesidir.
Bu nedenle, karara esas olan bilgilerin paylaşılması ve sorgulanması karar kalitesini ve katılımcılığı artırarak uygulama aşamasındaki sahiplenmeyi de artırır.
Özetle, kararların sağlıklı olarak alınabilmesi ve hızlı uygulanabilmesi için verilere dayandırılması, araştırmanın tüm önemli boyutları içermesi, önerilerin olumlu ve olumsuz sonuçlarının irdelenmesi ve özellikle uygulama sorumluluğu olanlarla paylaşılması önem taşıyor. Bu konulara dikkat ederken, önemli kararlarda kimin hangi sorumluluğu üstlendiğinin belirlenmiş ve paylaşılmış olması da karar etkinliğini ve hızını artırıyor.
Dr. Argüden
email@example.com
Dünya Gazetesi