Bu sene başından bu yana vergi artışları ve zamların peş peşe geldiği sigara sektöründe kaçak sigara alarmı yaşanıyor. Senenin başında yüzde 2,5 düzeyinde var olan kaçak sigara oranı, sene içinde yüzde 2’lere düşmesine karşın ekim ayı itibariyle yüzde 3,9’a civarindan yükseldi. Japan Tobacco International (JTI), Türkiye’de yaptırdığı ve kaçak ile sahte sigaranın tespit edilmesine imkan veren boş paket analiz çalışması neticelerini “Tütün Vergilendirmesi: Ülke Örnekleri ve İyi Uygulamalar” başlıklı toplantıda açıkladı.
Türkiye’de toplaminda 118 milyar dal yasal sigara pazarı bulunuyor. Çalışmaya göre bu sene 2. çeyreğinde kaçak sigara oranı yüzde 2,5 civarında seyrediyor. ama kaçak sigara içinde sahte sigara bulunmuyordu. sene üçüncü çeyreğinde kaçak sigara oranı yüzde 1,6’ya düştü. sahte sigara bu dönemde yüzde 0,08’di. ama ekim ayı itibarıyla, dördüncü çeyrek döneminde kaçak oranı ikiye katlanarak yüzde 3,9’a çıktı. sahte sigara ise uzunca tek aradan ardindan yüzde 0,3’e yükseldi.
KOMŞULARIN ETKİSİ
JTI Tütün Vergisi Direktörü Francesco Gaglioppa, komşu ülkelerle ücret farkının kanun dışı ticareti artırabileceğini belirterek, bu sene mart ayında 1,9 dolar var olan sigara ücretinin ağustos ayı itibariyle 2,7 dolara çıktığını hatırlattı. Türkiye’nin komşu ülkelerindeki sigara fiyatlarını sıralayan Gaglioppa; Gürcistan’da fiyatın 1,9 dolar, Ermenistan’da tek dolar, Irak’ta 1,3 dolar ve İran’da iki dolar olduğunu söyledi. Tütünün Bir hayli ülkede çok vergilendirmeye elbet olduğunu ama nispi vergilendirmede yüzde 67 ile Türkiye’nin evvel sırada bulunduğunu kaydetti. Türkiye’de tütünden alınan yüzde 70’lik verginin yüzde 67’si nispi, var olan yüzde 3’lük bölümü da maktu vergiden oluşuyor. Gaglioppa’nın verdiği bilgiye göre; Avrupa Birliği ülkelerinde vasati vergi yüzde 63… Bunun yüzde 27’si nispi, yüzde 36’sı maktu… OECD memleket ortalamalarında yüzde 58’lik verginin yüzde 23’ü nispi, yüzde 35’i maktu; Rusya’da ise yüzde 44’lük verginin yüzde 15’i nispi, yüzde 30’u maktu vergiden oluşuyor.
2020’DE 64 MİLYAR ÖTV ZOR
JTI Tütün Vergisi Direktörü Francesco Gaglioppa, tütün ürünlerinin, Hükûmetlerin anne istikbal kaynaklarından birisi olduğunu belirterek; çok vergili fiyatların sigaraların satın alınabilirliğini azaltarak kanun dışı ürünlerin önünü açtığını söyledi. Hükûmetlerin öngördüğü toplaminda vergiye ulaşmasındaki en mühim girdinin yasal sektör hacmi olduğunu ifade eden Gaglioppa, “Türkiye’de ocak-ekim döneminde sigara ÖTV gelirleri toplaminda bütçe vergi gelirlerinin yüzde 8,7’si, toplaminda ÖTV gelirlerinin yüzde 37’sidir. 2020 seneninde da 64 milyar liralık tek istikbal toplanacağı öngörülüyor. Yüzde 67’nin üzerindeki vergi bizim açımızdan operasyonu sürdürmemizi zorlaştırıyor. 64 milyar liralık verginin toplanamayacağını düşünüyoruz. Vergide hatri sayilir büyüklükte zıplamalarda, kompanse edemiyoruz. istikbal beş senede ne civarindan artırılacağı değil nasıl artırılacağını bilmeliyiz. Beş senelik tasarı olsun, ona göre ücret ve politika geliştirelim” diye konuştu.
YÜKSEK VERGİ YUNANİSTAN’A 5 MİLYAR avro KAYBETTİRDİ
Tütünde aşırı vergilendirme; Yunanistan, Ürdün ve Almanya benzeri ülkelerde vergi kaybına neden oldu. Yunanistan’da devletin ahenk gösteren ücret kriz hasebiyle vergi artışına gittiğini, 2010 seneninde vergi yükünün yüzde 37 artırıldığını, 2017 seneninde da nispi vergi oranının 6 nokta yükseltiğini söyleyen Francesco Gaglioppa, “Sigara vergisinde 2011-2018 senelerinde 5 milyar avroyu aşkın kayıp yaşandı” dedi. Ürdün’de de vergi artışlarının satış fiyatlarını yükselttiğini, dahada pahali olmayan sigaralara var olan istek hasebiyle komşu ülkelerden çok miktarda kanun dışı sigara girişi olduğunu kaydeden Gaglioppa, “2019’da Ürdün’de kanun dışı ticaret tekrar yüzde 30’lara çıktı. Almanya’da ise 2002-2005 yılları arasında vergi artışları hasebiyle kaçak hızla arttı. O tarihten ardindan vergilendirmeye baz alinarak uygulanmaya başlanan dahada kademeli yaklaşım, Yalnızca büyümeyi durdurabildi. ama hâlâ beş sigaradan biri vergi ödemiyor” ifadelerini kullandı. JTI Yunanistan Satış Sorumlusu Dimitri Krinias da, ülkede kaçak sigaranın yüzde 5’lerden yüzde 27’ye çıktığını belirterek, “Yunanistan’da arabaların içinde veyahut sokaklarda ihtiyar kadınlara kaçak sigara sattırıyorlar” diye konuştu.
Türkiye Gazetesi