Bu sabah Afganistan’ın kuzeyinde bulunan Kunduz vilayetinde sivil yerleşim birimlerine yönelik hava saldırısı düzenlendiğine dair sosyal medyada yer alan haber daha sonra yerini resmi haber kanallarının konuyla ilgili yaptıkları haberlere bıraktı.
Afganistan’daki gazetecilerin sosyal medya hesaplarında paylaştıkları bilgilere göre, ülkenin kuzeyindeki Kunduz vilayetinde birden fazla noktaya yönelik hava saldırıları düzenlenmiş ve bu saldırıların sonucunda çok sayıda sivil ölmüş veya yaralanmıştı.
Afgan gazeteci Nazar Muhammed Mutmain’in sosyal medya hesabında paylaştığı bilgiye göre, Kunduz iline bağlı Çardere bölgesinde NATO ve Kabil hükümeti güçlerinin 3 yerleşim birimine yönelik düzenlediği hava saldırılarında ölü ve yaralı olmak üzere toplamda 200 kişi zarar görmüştü.
200 killed/wounded, NATO/ANA Airstrike on 3 villages, Chardara, Kunduz, Afghanistan
— Mutmaeen (@Metmaeen) November 4, 2017
Mutmain, büyük bir kısmı ABD tarafından fonlanan Afgan medyasına kıyasla bölgede bağımsız denilebilecek bir habercilik yürüten bir isim. Bu bağlamda yaptığı haber ve eleştiriler yüzünden Kabil hükümeti tarafından birkaç kez gözaltına alınmıştır.
Diğer bir Afgan gazeteci Bilal Sarveri ise saldırı sonrasında sosyal medya hesabında paylaştığı mesajında düzenlenen hava saldırısında aralarında kadın ve çocuklarında olduğu en az 65 sivilin yaşamını yitirdiğini ifade etti.
1.#AFG At least 65civilians including women and children killed in air strikes last night in Qatle Aam village in Char Dara district Kundoz.
— BILAL SARWARY (@bsarwary) November 4, 2017
ABD destekli Kabil hükümetine yakın haber kaynakları ise konuyla ilgili yaptıkları haberlerde bölgede düzenlenen hava saldırılarında Taliban güçlerinden 60 kişinin öldüğünü çok sayıda kişinin de yaralandığını belirtti.
— Ariana News (@ArianaNews_) November 4, 2017
Hükümete yakın medya organları tarafından saldırıyla ilgili servis edilen haberlerde, öldürülen 50 Taliban savaşçısının arasında rütbeli kişilerin de olduğu ifade edilirken, saldırıda 60’tan fazla Taliban savaşçısının da yaralandığı bilgisine yer verildi.
Taliban Açıklaması
Taliban ise sözcüsü aracılığıyla sosyal medya ağları üzerinden yaptığı açıklamada, Kunduz’da ABD tarafından düzenlenen hava saldırısında sivillerin hedef alındığını ifade etti.
Sözcü Zebihullah Mücahid’in sosyal medya hesabı üzerinden Afgan dilinde (Peştuca) yapılan açıklamada ABD’nin Kunduz iline bağlı Çardere bölgesinde 2 büyük köye yönelin B-52 savaş uçağıyla saldırı gerçekleştirdiği ifade edildi.
Açıklamada doğrudan sivil yerleşim birimlerinin hedef alındığı belirtilirken, ölü ve yaralı sayısıyla ilgili net bir rakam verilmeyip, “onlarca” ifadesi kullanılıyor.
Taliban sözcüsü açıklamanın devamında, ABD’nin ülkede uğradığı yenilginin intikamını sivil halktan çıkardığı yönünde ifadeler kullanılıyor.
Ayrıca Taliban tarafından yapılan açıklamada bölgeye düzenlenen hava saldırılarında bir savaşçı kaybı yaşadıkları yönünde bir ifade yer almıyor.
Saldırının gece düzenlenmiş olması sebebiyle saldırıyı gerçekleştiren hava aracına ait bir görüntüye ulaşılamıyor. Ancak birçok yerel kaynak ve Taliban saldırının B-52 savaş uçağıyla düzenlendiğini ifade etmekte.
ABD’nin Afganistan’ı ilk işgal ettiği dönemlerde oldukça sık olarak kullandığı B-52’ler işgalin ilk döneminden sonra ilk defa 11–12 Ekim 2017 tarihlerinde ülkenin doğusundaki Nangarhar ilinde IŞİD’in varlık gösterdiği bölgelerde kullanılmıştı.
Bölgedeki IŞİD unsurları ABD’nin B-52 savaş uçağıyla düzenlediği saldırıları görüntülemiş, görüntüler örgütün propaganda kanallarınca servis edilmişti.(Bakınız: Görsel 1,2 ve 3)
Afganistan’da B-52 stratejik bombardıman uçaklarıyla düzenlenen saldırılar, Trump’ın Afganistan’da izlenecek yeni siyasete yönelik yaptığı söylem ve açıklamaların ardından geldi.
B-52’ler ile düzenlenen saldırıların yanında, ABD’ye ait diğer tip savaş uçakları da son dönemde ülkenin farklı bölgelerinde Taliban’a yönelik hava saldırılarını artırmış durumda.
Öte yandan Taliban’a karşı kullanması için geçtiğimiz dönemde Afgan Hava Kuvvetleri’ne teslim edilen hafif tip savaş uçakları da ülkenin farklı bölgelerinde hava saldırıları düzenlemeye başladı.
Sonuç olarak:
- İlk olarak bölgeye düzenlenen hava saldırısında 50 Taliban savaşçısının öldüğü yönündeki haber, Taliban’a bağlı güçlerin sahadaki dağılımı ve kullandığı askeri taktikler göz önüne alındığında, Afganistan ile ilgili araştırmalar yapan birçok uzmanın da tahmin edebileceği üzere gerçeği yansıtmıyor.
Taliban’a bağlı silahlı grupların tümü ABD’nin ne derece ölümcül bir hava gücüne sahip olduğunu geçen yıllar içinde tecrübe ettiklerinden savaş uçaklarının uçtuğu bölgelerde toplu olarak bir arada bulunmazlar.
- Saldırının gece saatlerinden gerçekleştirilmiş olması da Taliban aleyhinde verilen ölü sayısının gerçek dışı olabileceğinin bir diğer kanıtı. Taliban “askeri merkez” stratejisiyle kontrol altında tuttuğu bölgelerde mevzi tutan bir yapı olmadığı için bu kadar savaşçının gece vakti bir arada bulunması özellikle Kunduz gibi askeri olarak çok hareketli olan bir bölgede oldukça güç.
- Askeri boyutunun yanında Afganistan’da yaşanan sivil ölümlerinin Kabil hükümeti üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Özellikle sivil ölümlerine ABD veya ülkedeki başka bir yabancı askeri gücün sebep olmasında, halkın buna verdiği tepki daha sert oluyor. Ülkede güvenliğin sağlanmasını isteyen halk zaman zaman başkent Kabil’de bu konuyla ilgili gösterilen düzenliyor.
Afganistan’da geçtiğimiz 20 Ekim tarihinde başkent Kabil ve Gor vilayetlerinde düzenlenen canlı bomba saldırılarında ibadethaneler hedef alınmış ve en az 70 sivil saldırılarda yaşamını yitirmişti. Saldırılardan birini IŞİD üstlenmiş diğer saldırıyı ise üstlenen olmamıştı.
Ülkede düzenlenen canlı bomba saldırıları sebebiyle tedirgin olan halk bir süre ibadethanelere gitmemiş ve yakınlarının da ibadethanelere gitmesine izin vermemişti.
- Yaşanan canlı bomba saldırılarının yanında ülkede ABD’nin düzenlediği hava saldırılarında çok fazla sivilin yaşamını yitirmesi halk üzerinde daha fazla güvenlik endişesi oluşturmuş durumda.
Sivil halk, düzenlenen canlı bomba saldırıları sebebiyle ülkede güvenliği sağlayamadığı gerekçesiyle Kabil hükümetini suçluyor.
Öte yandan muhalif isimler Kabil hükümetini ABD’nin ülkede düzenlediği hava saldırılarında ölen siviller konusunda sesini yeterince yükseltemediği konusunda suçluyor.
- Gelinen süreçte ABD, Afganistan’da düzenlediği hava saldırılarını daha da arttırması muhtemel. Ancak bu saldırılarda sivil ölümlerinin çok fazla olması, Kabil hükümetinin de yaşanan ölümlere gereken tepkiyi gösterememesi halkı Taliban’ın tarafına çekecektir.
Başta kırsal kesimler olmak üzere Afganistan’ın yarısına yakın bir kısmını kontrol altında tutan Taliban için gelecek dönemde de pek fazla şey değişecek gibi görünmüyor.