Sorularla Kurban İbadet
Kelime olarak yaklaşmak ve Allah’a yakınlaşmaya vesile olan şey anlamlarına gelen kurban; Dini terim olarak ibadet maksadıyla, belirli şartları taşıyan hayvanı usulüne uygun olarak bayram günlerinde kesmeyi ifade eder. Arapçada udhyiye olarak ifade edilir.
Kurban ibadeti, dinen zengin sayılan, kesme imkânı bulunanların ifa etmesi gerekir. Dolayısıyla maddi sıkıntı çekenler, kurban kesme imkânı bulamayanların komşuya ayıp olur düşüncesiyle borçlanıp kesmeleri gerekmez. Hali vakti yerinde olan, imkânı olan kurbanını keser imkânı olmayanlarla paylaşır.
SORU: Kurbanın hükmü nedir?
CEVAP: Kurban kesmek Hanefi mezhebine göre vaciptir. Şafii, maliki ve Hanbelî mezheplerine göre de sünnet-i müekkededir. Ancak sonuç itibariyle Hz. Peygamberin hiç terk etmediği bir ibadettir.
SORU: Kurbanı kimler kesmelidir?
CEVAP: Kurban; akıllı, ergenlik çağına ermiş, dinen zengin sayılabilecek kadar mal varlığına sahip olup misafir olmayanlar kesmelidir.
SORU: Dinen zengin sayılmanın ölçüsü nedir? Bir insan ne kadar bir mala sahip olursa kurban kesmesi gerekir?
CEVAP: Dinen zengin sayılmanın ölçüsü nisap miktarı mala sahip olmaktır. Bunun ölçüsü de kişinin temel ihtiyaçlarından ve borcundan başka 80,18 gr. Altına veya bedeli olan yaklaşık olarak 7500 - 8000 TL ye sahip olmasıdır. Kişinin bu miktarda birikmiş mal veya parası varsa zengin sayılır hem zekatını vermelidir hem de kurban kesmelidir.
SORU: Kurbanlık hayvanın erkek veya dişi olması bakımından sevap açısından bir fark var mıdır?
CEVAP: Kurban olup olmaması açısından hayvanların dişi veya erkek olması arasında bir fark yoktur. Ancak, toplumun ihtiyaç ve anlayışı göz önünde bulundurularak, küçükbaş hayvanlarda erkeğinin, büyük baş hayvanlarda da dişisinin kurban edilmesinin faziletli olduğu kabul edilmiştir.
SORU: Ailede zengin olan eşlerden her birisinin ayrı ayrı kurban kesmesi gerekir mi?
CEVAP: İbadetlerde sorumluluk ve bu sorumluluğun bir neticesi olan ceza ve mükâfat da bireyseldir. Bu nedenle, dinen zengin sayılan eşlerden her birisinin, anne ve babanın ayrı ayrı kurban kesmeleri uygun olur. Ancak ailenin maddi olarak her bir aile ferdinin ayrı ayrı kurban kesmeleri uygun değilse aile reisinin kesmesi yeterli olur.
SORU: Sonradan kuyruğunun bir kısmı kopan hayvan kurban olarak alınabilir mi?
CEVAP: Doğuştan kuyruksuz hayvan kurban olur. Ancak sonradan bir kaza ile kuyruğunun tamamı veya yarısından çoğu kopmuş hayvan kurban olmaz.
SORU: Kurban olarak kesilecek hayvan hangi şartları taşımalıdır?
CEVAP: Kurban kesilecek hayvanın sağlıklı, azaları tam ve besili olması gerekir. Bu itibarla kötürüm derecesinde hasta, zayıf ve düşkün, bir veya iki gözü kör, boynuzları kırık, dili, kuyruğu, kulakları ve memesi kesik, dişlerinin tamamı veya çoğu dökük hayvanlar kurban olamaz. Ancak doğuştan boynuzsuz, hafif hasta, şaşı, topal, bir kulağı delik veya yırtık olması hayvanın kurban olmasına engel değildir.
SORU: Hangi cins hayvanlar kurban olarak kesilebilir?
CEVAP: Kurban olabilecek hayvanlar; koyun, keçi, sığır, manda ve deve cinsi hayvanlardır. Bunların dışındaki hayvanlardan kurban olmaz. Sayılan bu hayvan cinslerinden: Koyun ve keçi cinsi hayvanların bir yaşını doldurmuş olması, Sığır ve mandanın iki yaşını doldurmuş olması, Deve cinsi hayvanların beş yaşını doldurmuş olması gerekir.
SORU: Vekâlet yoluyla kurban kesilebilir mi?
CEVAP: Mal ile yapılan ibadetlerde vekâlet yoluyla yerine getirmek caizdir. Kurban ibadeti de mal ile yapılan bir ibadet olduğu için kurban ibadeti de vekâlet yoluyla bir başkasına veya bir kuruma kestirilebilir.
SORU: Kurbanlık niyetiyle alınan büyük baş hayvan kurbanlığa sonradan ortak alınabilir mi?
CEVAP: Büyük baş hayvanlar bir kişiden yedi kişiye kadar ortak olarak kurban edilebilir. Böyle bir hayvan yedi kişiye kadar ortak olarak satın alınabildiği gibi, alındıktan sonra veya elde bulunan büyük baş hayvana yedi kişiyi geçmemek kaydıyla başkaları da ortak edilebilir.