Hint tavus kuşu, gagasında bitki taşıyan kuş, genç Satir, Pan maskesi, Maenad maskesi, kadın tiyatro maskesi gibi figürlü, çeşitli boyutlarda 12 mozaik parçası ülkemize geri döndü.
Çingene Kızı mozaiğinin eksik parçaları 1965 yılından bu yana Bowling Green State Üniversitesi’nde sergileniyordu.
1965 yılında bu mozaiğe ait 12 parça New York’ta bir sanat galerisinde ortaya çıktı. Galerinin sahibi, söz konusu üniversitenin yetkililerine mozaiklerin Antakya’dan geldiğini ve iadesi konusunda herhangi bir resmi makamın talebi olmadığını belirterek parçaları üniversiteye sattı. Üniversite, mozaikleri restore ettirerek binalarından birinde sergilemeye başladı. 2012’de sanat tarihçisi Stephanie Hooper mozaiklerin Antakya değil, Zeugma kökenli olabileceğini düşünerek araştırmaya başladı. Bu evrede Türk yetkililer, üniversite ve FBI ile irtibat kurdu. Ancak yurt dışına kaçak yollarla çıkarıldığının Türkiye tarafından ispat edilmesi gerekiyordu. Prof. Dr. Kutalmış Görkay bu aşamada devreye girdi. Zeugma kazıları sırasında büyük taban mozaiğinin yerinde kalmış bordürleri bulundu. Üzerlerindeki motiflerin kaçırılan parçaların kenarlarındaki motiflerle aynı olduğu kanıtlandı.
Fotoğraf: Gülüm Ilgaz