Mektep Hıfzussıhhası Adlı Kitaptan. Okumaya çalışınız.
«B» Şehir Mektepleri
Şehir mektepleri, köy mekteplerinde tarif edildiği vecihle mümkün mertebe geniş ve havadar bir meydanlıkta tesis ve inşâ edilmektedir. Şehir mekteplerinde köy mektepleri için bulduğumuz şerâiti pek kolay bulamayacağımız tabiidir.
Şehir mektepleri ekseriyetle mahalle aralarına sıkışmış bulunur. Böyle mekteplerin ziyâ ve havasını temin etmek güç bir meseledir. Onun için mektepleri meydanlık bir mahalde ve civar binalardan daha yüksek inşâ etmekiyiz ki ziyâ ve hava lâyıkıyla mektep derûnuna dahil olabilsin. Yeni inşâ edilecek mektebi meydanlık içinde tesîs etmek çok muvâfıktır. Bundan ma’dâ şehir mekteplerinde aranılacak diğer bir mesele de mekteplerin fabrika, imâlâthâne, şimendüfer istasyonları gibi gürültülü ve pis, muz’ic kokularla havayı ifsâd eden müessesâttan uzak olmasıdır. Aynı zamanda mektepler ekseriyetle şehirlerde bulunan hastahâne ve asker kışlaları gibi müessesâttan da uzak olmalıdır.
Mekteplerde aranılacak diğer bir şey de mektep dahil ve civârında kâbil şirb suyu hâvî bir çeşme bulunmasıdır.
Mektep Binalarının Mahalline Göre Vaziyeti
Mektep binalarının mahalline göre vaziyeti; ziyâ ve havasının mektep dâhiline serbestçe duhûlü nokta-i nazarından pek mühimdir.
Mektep binasının esas cephesi; dershânelere lüzûmu kadar sabit ve muayyen bir ziyânın duhûlüne müsâit bir sûrette bina edilmelidir.
Çünkü mektebin vaziyetine nazaran dâhil olacak mütehavvil ve gayrısabit ziyâlar gözleri çok yorar. Onun için mektep dershânelerinin pencereleri ders veya mütâlaa zamanında daima aydınlık olacak bir tarzda olmalıdır. Mektebe verilecek cephe için muhtelif nazariyeler vardır. Netice itibârıyla denilebilir ki:
Sıcak memleketlerde mekteplerin şarka veya şimâl-i şarkîye; soğuk memleketlerde ise cenûb-i şarkî istikâmetine müteveccih bulunması ezher cihet fâidelidir.
Mektep Binası
Programımızın bu ciheti hem sanat-ı mimârîyi ve hem de hıfzu’s-sıhha’yı alâkadar eder. Binaenaleyh biz burada mektep binalarında temellük, duvarların ve sâir teferruâtın tarz-ı inşâsıyla sağlamlığını veya usûl-i mimârîyi mütâlaa etmeyeceğiz. Yalnız mektep binaları hakkında muhtasaran malûmât vermekle iktifâ edeceğiz. Fransa’da umûmiyet itibârıyla mekâtib-i ibtidâiye binalarının sade ve basir bir tarz-ı mimârîde inşâ edilerek her türlü sıhhî şerâiti câmi’ olunması taht-ı te’mîne alınmaktadır. Son zamanlarda Fransızların inşâ ettikleri mekâtib-i ibtidâiye binaları en sıhhî şerâiti hâiz bulunmaktadır.
Sh. 7-8