

Geçtiğimiz salı ve çarşamba günü İstanbul Gösteri Merkezi`nde "Türkiye-Avrasya 2. Dış Ticaret Köprüsü" toplantısı vardı. Avrasya bölgesinden 500, Türkiye`den de 1.500 işadamının buluştuğu bir organizasyondu bu.
Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu `nun (TUSKON ) öncülük ettiği, Anadolu `nun dört bir yanından 150 işadamı derneğinin omuz verdiği toplantıda, geçen yıl olduğu gibi bu sene de önemli iş bağlantıları gerçekleştirildi.
Cari işlemler dengesi açık veren, dış ticarette bir türlü dengeyi yakalayamayan Türkiye `nin bu tür toplantılara ihtiyacı var. Özellikle de Avrasya bölgesi büyük önem taşıyor. Aşağıda aktaracağım manzara, bu bölge ile ticaretimizin ne kadar dengesiz olduğunu, bu tür toplantılarınsa ne kadar yerinde ve gerekli olduğunu ortaya koyuyor.
Avrasya bölgesi, hem yakın çevre olması, hem de tarihî ve kültürel bağlar sebebiyle dış ticaretimizin gelişmesine en müsait bölge. Ancak mevcut potansiyeli, avantajları bugüne kadar iyi değerlendirdiğimiz söylenemez.
Türkiye ekonomisi, imalat sanayiinde gelişmiş ülkelerle yarışan, hızla gelişen Avrasya ülkelerinin yatırım ihtiyacına cevap verebilecek kapasitede bir ekonomi. Türk işadamları bölgede şu ana kadar 8 milyar doların üzerinde yatırım yaptı, 40 milyar dolara yakın taahhüt gerçekleştirdi. Şeker fabrikasından rafineri ve kâğıt fabrikasına, otoyol ve konuta kadar pek çok tesis kurdu.
Bununla birlikte, karşılıklı ticarette aynı başarının sağlandığını söylemek zor. Türkiye `nin bazı bölge ülkeleri ile ticaretinde tıkanıklıklar, aşırı dengesizlikler gözleniyor. Bilhassa, Rusya ve Ukrayna ile ticarette çok büyük açık söz konusu.
Bir bölge ile yapılan ticarette illa da denge olması şart değil, ama aradaki uçurum 1`e 3 olunca durup üzerinde düşünmek gerekiyor. Türkiye `nin toplam dış ticaretinde ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 62,9 iken, Azerbaycan , Beyaz Rusya , Gürcistan , Kazakistan , Kırgızistan , Moğolistan , Moldova , Özbekistan , Rusya , Tacikistan , Türkmenistan ve Ukrayna `nın oluşturduğu 12 Avrasya ülkesiyle yapılan ticarette bu oran yüzde 32,19`a iniyor. Bu yılın ilk 10 ayında 8 milyar 63 milyon dolarlık ihracata karşılık, 25 milyar 51 milyon dolarlık ithalat söz konusu.
Bugün Avrasya bölgesine olan ihracatımızın toplam ihracat içindeki payı sadece yüzde 9,3; ama ithalatımızdaki payı yüzde 18,3. On yıl öncesinde ise bu oran, ihracatta yüzde 13,4, ithalatta yüzde 7,4 idi. Bölgeden yapılan ithalat hızla artarken ihracat daha yavaş büyüdü.
Son dönemde dengeyi bozan, büyük ölçüde Rusya ile ticaret . Bu ülkeden yapılan alımların yüzde 70`ini enerji oluşturuyor; ama enerji kalemini sıfır kabul etsek dahi ticaretin açık verdiği görülüyor.
Türkiye , Rusya `nın yanında Ukrayna , Özbekistan ve Tacikistan `la yaptığı ticarette de önemli ölçüde açık veriyor. Artıda olduğu pazarlar olarak öne çıkan ülkeler Azerbaycan , Gürcistan , Kırgızistan ve Moldova . Bu ülkelerle olan ticaret hacmi düşük kaldığı için genelde verilen açığın dengelenmesi mümkün olmuyor. Bu arada Azerbaycan `dan doğalgaz alımının artmasıyla birlikte bu ülke ile olan ticarette de açık oluşması muhtemel.
Manzara bu. Ancak son iki yıldaki gelişmeler olumlu. Yani kurulan "köprüler", meyvelerini vermeye başlamış. 2006`da bölgeye yapılan ihracat yüzde 38 artarken, ithalat yüzde 33 büyümüş. Bu yılın ilk 10 ayında da ihracatta yüzde 48, ithalatta yüzde 35`lik artış var. Yani 2006`dan itibaren eğilim tersine çevrilmiş, ihracat artış hızı, ithalat artış hızını geride bırakmış ama 1`e 3`lük farkın bu oranlarla kapanması çok uzun zaman alır. Sadece TUSKON değil bütün özel sektör kuruluşlarının daha fazla gayret göstermesi, hükümetin de tıkanıklıkları giderip, kurulan köprülere uzanan yolları genişletmesi gerekiyor.
Kadir Dikbaş, 2007-12-07 01:41:18 Zaman