türk halk müziğimizin ana sazı olan bağlama
nın elektronik donanım eklenip, bazı değişikliklere uğratılmış olan türüdür.
ilk olarak erkin koray
ın plak kayıtlarında kullanıldığına dair tutarlı görüşler ortaya atılmıştır. estarabim
, şaşkın
, sarhoş gibiyim
bu enstrümanın o zamanlar ilk olarak kullanıldığı başlıca şarkılardır.
ardından arabeskin doğuş yılları olan 1970 başları ile birlikte bu tür müziğin ana sazlarından biri olarak kabul görüp bu güne kadar gelmiştir..
o dönemlerde yeni arayışlar içinde olan müzisyenlerin bağlamayı chorus
, phaser
, reverb
gibi efekt prosesörlerle birlikte kullanma isteklerinin sonucunda ortaya çıkmış bir enstrümandır. önüne mikrofon konularak çalınması gerekmediğinden normal bağlamaya özgü frekans
, sustain
ve rezonans
problemleri ortadan kalkmış ve kendi alanında süratle yaygınlaşmıştır.
önceleri normal bağlamaların yapımında olduğu gibi yekpare gövdenin oyulmasıyla imal edilmiş, kısa bir süre sonra yaprak saz dediğimiz modele geçilmiştir. rezonans probleminin önüne geçmek için ses deliği iptal edilmiştir. göğüs kısmında manyetik
ler ve kontrol düğmeleri yer aldığından normal saza göre daha dirençli malzemeden yapılır, bu nedenle akustik kaygılar aranmaz. performansı ses gereçleri içinde değerlendirilir.
shaller, shadow, dimarzio markaları uzunca bir dönem favori manyetik
olarak kullanılmıştır. günümüzde çalan kişinin talebi doğrultusunda trend manyetikler kullanılmaktadır. ilk yapıldığı yıllarda basit bir kaç kontrol düğmesiyle kullanılırken günümüzde üzerinde tuner
, bir kaç bant equalizer
, pil yatağı, fix monte edilmiş biçimleri yaygındır.
dört telli olarak ta çalınan bir modeli de yapılmıştır. ancak gerek akord gerek çalış tekniği olarak stabil
olduğunu söylemek güçtür. bu nedenle fazla yaygınlaşamamıştır. buna karşın ismail tunçbilek
ve ismet topçu
gibi çok önemli iki icracının gerek türkiye de ve özellikle arap ülkelerinde star düzeyinde tanınmasını sağlamıştır.
normal bağlama çalışlarındaki ustalıklarının yanı sıra elektro bağlama çalışlarıyla da bilinen belli başlı isimler içinde başta orhan gencebay
, özer şenay
(rahmetlidir), ismet topçu
, ismail tunçbilek
, ali yılmaz
(motor ali), kemal alaçayır
, ismail derker, güray hafiftaş
ilk akla gelen isimler arasındadırlar.
bir ana saz olan bağlamayla bu kadar benzerlikler taşımasına rağmen, türk halk müziği ruhu ve felsefesi içinde kendisine hiç bir zaman yer bulamamamıştır.kısmen ankara oyun havalarında kullanılır.
büyük usta neşet ertaş
,özellikle kalabalıklara çaldığı zamanlar göğsüne bir tane manyetik eklenmiş normal bağlama tercih etmektedir. ancak bunu elektro bağlama olarak değerlendirmek doğru olmayacaktır. bu, ustaya ve onu takip eden kırşehir yöresi icracılarına mahsus özel bir durumdur.