Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Delegesi Prof. Dr. Murat Akova, Çin’de tasarlanan Covid-19 aşısının ilk gönüllü uygulamasına dair DHA’ya değerlendirme yapmış oldu. Prof. Dr. Akova, geride bıraktığımız hafta Perşembe günü aşılama çalışmalarının başladığını, yüksek riskli takımda aşılamayı ilk olarak tercih ettiklerini, bu nedenden dolayı önceliği sıhhat çalışanlarına verdiklerini ifade etti.
Prof. Dr. Akova, 1200 gönüllü sıhhat çalışanında ilk olarak aşılama yapacaklarını hatırlatarak, “Bizim dışımızdaki başka 24 merkezde de yapılacak bu aşılar. Hacettepe aşılamaya ilk süregelen ve koordinatör merkez. Bu hafta içerisinde İstanbul’da bir veya birkaç merkezde çalışmaya başlamayı planlıyoruz. Ardından başka merkezlerle peyderpey çalışmaya başlayacağız. Şu andaki bu merkezlerin şimdilik çalışmaya başlamamasının esas nedeni bürokratik bir grup işlemler. Bu çalışmanın temel ana destekleyicisi Sıhhat Bakanlığı’na bağlı Türkiye Sıhhat Enstitüleri Başkanlığı. Bundan dolayı onların görevlendirdiği bir aracı kurum var. O aracı kurum vasıtasıyla bu hastanelerle bir grup kontratlar imzalanıyor. Onunla alakalı birtakım gecikmeler oldu; ancak bu hafta içerisinde çözüleceğini düşünüyorum” dedi.
‘ÇOK CİDDİ YAN ETKİ İLE KARŞILAŞMADIK’
Prof. Dr. Murat Akova, aşı olmak amacıyla başvuran gönüllülere detaylı testler yaptıklarını söyleyerek, “Birden fazla gönüllüyü aniden aşılamak istemiyoruz açıkçası. Hem denetimi basit sağlamak hatta bu şahıslara daha rahat bir hizmet sunmak amacıyla. Şuana kadar 20 seviyesinde gönüllüyü aşıladık, bunların hepsi sıhhat çalışanı. Bu şahıslardan aşı yapmadan evvelce kanlarını alıyoruz, antikor olup olmadığını belirleme ediyoruz. Bunun yanı sıra PCR testiyle belirtisiz de olsa virüs taşıyıp taşımadıklarına bakıyoruz. Bizlere başvuran gönüllüler içerisinde 2’sinin antikoru pozitif çıktı. Doğrusu onlar hastalığı geçirmişler bulguları olmadan. Bu nedenden dolayı bu 2 bireyi aşılamadık. Ancak geri kalan gönüllülerin hepsi ilk doz aşıları oldular. Aradan geride bıraktığımız 5 gün içerisinde oldukca şükür ciddi bir yan tesir ile karşılaşmadık. Küçük tefek şeyler var doğal; hafifçe halsizlik, kırgınlık, aşı oluşturulan yerde ağrı şeklinde. Ancak şunlar bütün aşılarda bulunduğu şeklinde beklenilen yan etkisinde bırakır. Şuanlık bir problem yok” şeklinde konuştu.
‘GÖNÜLLÜ TALEPLERİNİ LİSTELİYORUZ’
Prof. Dr. Akova, sıhhat çalışanları dışındaki başka gönüllülerden şimdilik resmi olarak talep almadıklarını hatırlatarak, “Ancak haberdar olan yurttaşlarımız bizlere ulaşıp gönüllü olmak istediklerini söylüyorlar ve taleplerine dair bir sıralama yapıyoruz. Ancak henüz resmi olarak açmadığımız amacıyla bu isteği, sayı devasa yükseklikte değil. Sıhhat personelini aşılamayı bitirdikten sonrasında gönüllü kabul etmeye çalışacağız. Aşıyı geniş kapsamda hayata geçirmeye karar sunduğumuz anda onlara geri döneceğiz ve ‘aşılayabiliriz’ diyeceğiz” şeklinde konuştu.
‘7 AYA KADAR SÜRECEK’
Prof. Dr. Murat Akova, aşının gönüllülere iki doz durumunda uygulanacağını vurgulayarak şöyle dedi:”İlk aşıyı alan şahıslara 14 gün atlattıktan sonrasında aynı aşıdan bir doz daha yapacağız. 28 ve 42’nci zamanlarda biz bu şahıslardan kan alacağız ve kanlarında antikor olup olmadığına bakacağız. Bunun dışında periyodik olarak bu şahıslarda PCR diye tanımladığımız örneklerle de bakacağız virüs olup olmadığına. Gönüllülerin hepsine değil; ancak bir kısmına ‘T hücre bağışıklığı’ diye tanımladığımız antikor haricinde bedende ilerleyen bir bağışıklık var mı, ki o bağışıklığın daha uzun soluklu olacağı var sayılıyor. Bunların olup olmadığına bakacağız. Periyodik olarak bu hastalar izlenecekler, muayene edilecekler, telefonla izlenecekler. Yan tesir var ise bizlere anında bildirecekler. Emniyet analizlerini yapacağız. Olabildiğince uzun bir proses, 7 aya kadar devam edecek. Bir ihtimal daha ardından da takip edeceğiz. İşin şimdilik başındayız ve bişi söylemek amacıyla oldukca erken.”
‘GÜVENLİĞİ TAM GÖSTERİLMİŞ AŞIYA SAHİP DEĞİLİZ’
Prof. Dr. Murat Akova, gönüllü programı süregelen aşının süregelen tüketiminin ne vakit başlayacağına dair ise şöyle dedi:”Şayet onay alacak olursa bizim dışımızda da kullanılmaya başlanacak. Bu aşı şimdi Çin’de otoriteler doğrultusundan acil kullanım onayı almış halde. Çin’de asker ve sıhhat mensubu amacıyla de uygulanıyor diye biliyoruz; ancak kaç şahsa uygulandı verimiz yok. Yalnız bizlere yakın vakitte ulaşan bir bilgiye gore 4 hastada ateş, baş ağrısı, halsizlik yan etkilerinin gördüğünüz. Şimdilik elimize emniyet verisi ulaşmadı. Oldukca ağır ve ciddi yan tesir ile karşılaşılmadı. Bunların hepsi bilimsel birer emek harcama. Biz faaliyeti ve güvenliğini tamamıyla göstermiş bir aşıya haiz değiliz. Dünyada hiçbir yerde bu tür bir aşı yok. Rusya ve Çin’de acil kullanım seviyesi almış aşılar var oradaki otoriteler doğrultusundan. Bu da eleştiriliyor bilim dünyası doğrultusundan. Zira böyle onayları vermelerine karşın bilimsel olarak geniş kitlelerde bu aşıların faaliyeti ve güvenilirliği tam anlamıyla gösterilmiş değil.”
‘AŞININ ETKİNLİĞİNE KARAR VERECEĞİZ’
Prof. Dr. Akova, önümüzdeki zamanlarda gönüllü adedinin artacağını söyleyerek, “Biz bir gruba boş aşı bir gruba Covid aşısı yapıyoruz. Bu gönüllülerde istemesek de şayet hastalık sendromu meydana çıkarsa bu bilgileri o vakit çözümleme edeceğiz, bakacağız, aşıda mı oldu yoksa boş aşıda mı oldu diye? Böylelikle aşının etkinliğine karar vereceğiz. Ancak o neticeler meydana çıkıncaya kadar henüz elimizde muhakkak kullanılması ihtiyaç duyulan güvenilir bir aşı var diye bişi söylenemez. Şunlar bilimsel araştırmalardır. Ikimiz de o incelemeleri henüz sürdürüyoruz” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
‘YERLİ AŞIDA ERKEN FAZDAYIZ’
Prof. Dr. Murat Akova, yerli aşı çalışmalarının ise şimdilik erken fazda olduğuna değinerek, “Şimdilik hayvan çalışmasında şunlar. İnsandan önceki farklı fazlarda. Toplam 9 aşı Dünya Sıhhat Teşkilatı listesine kayıtlı; ancak benim bildiğim 13 seviyesinde aşı Türkiye’de farklı merkezlerde oluşturulan. Bunların bir veya bir kaçının insanda tecrübe etme adımına gelmiş olabileceği konusu ile ilgili bir data var” şeklinde konuştu.