Kulak, işitme ve denge organıdır. Cisimlerin titreşmesi sonucu havada ses dalgaları oluşur. Kulak, ses dalgalarını algılayan duyu organımızdır.
Kulağın temelde 2 görevi vardır.
1. Evrende var olan sesleri beyne iletmek,
2. Baş hareketleri ile ilgili bilgiyi beyne iletmektir. Atmosferde herhangi bir şekilde yayılan ses dalgasının algılanabilmesi için kulağın işitme hattına ihtiyaç vardır. Kulağın iletim hattının sesleri eksiksiz iletebilmesi ve beynin algılayabilmesi için, 3 bölümden oluşan kulağın fonksiyonlarını tam yerine getirmesi gerekmektedir. Kulak; dış, orta ve iç kulak olmak üzere üç bölümde incelenir.
a) Dış kulak
Var olan sesler kulak kepçesi vasıtasıyla toplanır. Dış kulak yolu ile zara (Membran) ulaşır. Kulak kepçesinin, önden gelen sesleri yükseltme, arkadan gelen ses şiddetini azaltma görevi vardır. Sesleri toplama ile görevli olan dış kulak yolu gelen sesleri 15-20dB yükseltir ve zara iletir. Sesleri yükselttiği frekans alanı ise 2500-5000 Hz.’dir.
Seslerin zar yüzeyine çarpmasıyla titreşim başlar ve sesleri 20 dB yükseltir. Zar, sesin şiddeti ve frekansına bağlı olarak titreşimini sürdürür.
Dış kulak kanalı yetişkinlerde uzunluğu 25-29mm, yeni doğan bebeklerde ise 22mm’dir. Kanal dar ve kısa olmasına rağmen işlev aynıdır.
b) Orta kulak
Temporal kemik içinde hava dolu bir boşluktur. Östaki borusu ve orta kulak kemikçikleri önemli parçalarıdır. Orta kulak kemikçikleri 3 parçadan çekiç (malleus), örs (incus) ve üzengi (stapes) ) oluşmaktadır. Malleus kemikçiği orta kulakta zara yapışıktır. Orta kulak hacmi yaklaşık 2 santimetrekaredir. Dış kanal yolu ve zardan iletilen sesleri yükseltmektedir. Ayrıca akustik enerji sağlamaktadır. Zardan elde edilen titreşimler; çekiç, örs, üzengi vasıtasıyla oval pencereye iletilir. Üzengi kemiğine erişen ses dalgaları, oval pencere vasıtasıyla, iç kulak sıvılarında ilerleyen dalgalara dönüşür.
c) İç kulak
Oval pencerede sonlanan kemikçiklerde beliren titreşimler, vestibuler kanaldaki sıvıya basınç değişiklikleri şeklinde iletilir. Vestibuler kanaldaki basınç değişiklikleri, doğrudan membranöz kokleaya aktarılır. Membranöz kokleadaki baziler membranın üstünde konumlanmış olan Corti Organı, basınç değişikliklerini sinirsel uyarıma dönüştürür ve uyarılar işitme siniri ve diğer sinirler yoluyla beyne iletilir.
İç kulak 2 bölümden oluşur.
Dengeyi sağlayan bölüm vestibüler labirent
İşitmeyi sağlayan bölüm Kokleadır. Koklea sesin oluşturduğu titreşimleri elektriksel sinyallere dönüştürür ve merkezi sinir sistemine iletir. Koklea kanalının içinde yer alan baziler membranın üstünde mikroskopik nitelikte bir sıra iç ve üç sıra dış tüylü hücreler dizilmiştir. Bu hücreler toplu halde Corti Organı olarak isimlendirilir. Her bir kokleada 12 500 dış tüylü hücre ve 3 500 iç tüylü hücre olmak üzere toplam 16 000 hücre bulunur.
Baziler membrana bağlı olan sinir fibreleri orta kesimde tiz sesleri, Helikotremaya doğru yaklaştıkça pes sesleri uyarır. Koklea aynı zamanda akustik seslerde yükseltici görevini görür. İşitme sinirleri aracılığıyla iletilen işitsel uyarılar, paralel ve seri çalıştığından, beyine ulaşan uyarılar ses ve konuşma olarak algılanır.