Yeni bir canlı dünyaya getirme kararı alındığı zaman, hangi sorumlulukların alınması gerektiği bilinmelidir. Bunlardan biri, 40 hafta boyunca sağlıklı beslenmedir. Dengeli ve doğru beslenme ile, anne adayının kendisinin ve karnındaki bebeğinin sağlığı korunmuş olur. Hangi besinlerin tüketilmesi gerektiği, hangisinin tüketilmemesi gerektiği bilinmelidir. Buna uygun bir beslenme programı hazırlanmalıdır. Bu süreçte, yetersiz ve zararlı beslenme, doğumsal anormalliklere ve hamilelik komplikasyonlarına sebep olmaktadır. Aynı zaman da birçok hastalık riskini beraberinde getirmekte ve bağışıklık sisteminin zayıf olmasına neden olmaktadır. Bu yüzden uzmanların uyarılarına mutlaka kulak asılmalıdır.
Hamilelikte doğru beslenmek çok önemlidir. Yetersiz ve yanlış beslenme sonucu, anne adayında; kansızlık, kerim erimesine yatkınlık, dişlerde çürüme ve hastalıklara karşı dirençsizlik oluşur. Bazı anne adayları, hamile kalmadan önce de, olması gerekenden fazla besin tüketir. Hamilelikte de buna devam etmek, tansiyon ve şeker hastalığının oluşmasına sebep olabilir.
Hamilelikte, anne adayı normalinden daha fazla enerji harcar, bu sebepten dolayı daha fazla enerjiye ihtiyacı vardır. Gerekli enerjiyi belirleyen etkenler vardır. Bunlar, hamileliğin başlangıcındaki kilo, vücut yağ oranı, yaş ve günlük aktivite düzeyidir. Kişiler arası fark oluşacağı için, günlük tüketilen besin miktarı hesaplanması, kişiden kişiye ayrı özellik gösterir. Hamileliğe normal kiloda başlayan genç anne adaylarına, günlük tüketimlerine artı olarak 250-300 kalori ilave, ileriki yaştakilere 150-200 kalori ilave yapılır. Aşırı kilo ile başlayan anne adayına, bebeğin sadece kilo almasına ve büyümesine yetecek kadar kalori ilavesi yapılır. Anne adayının ilk üç ay için, ayda ortalama 500 gram, ikinci üç ay için, ayda ortalama 1 kilo ve son üç ay için ortalama 1.5 kilo alması gerekir. Toplam ağırlık artışının 9-12 kilodan fazla olmamasına özen gösterilmelidir. Artan ağırlığın yarısını, bebek ve onun beslenmesini sağlayan plesanta oluşturmaktadır. Diğer yarısı ise emzirmede kullanılmak üzere depo edilir.
Hamilelik boyunca; protein, demir, kalsiyum, B12 vitamini, A vitamini, D vitamini, C vitamini, folik asit, çinko, iyot, omega 3 ve omega 6 yağ asitlerine gereksinim artar.
Bebeğin büyümesi ve gelişimi için proteine ihtiyaç vardır. Yaklaşık olarak, anne adayı 925-1000 gram protein depo eder. Genellikle, ek olarak 10-15 protein takviyesi yapılır. Peynir, süt, yoğurt,yumurta ve kuru baklagil protein sağlayan başlıca ürünlerdir.
Kadınlar fizyolojik olarak, her ay adet gördükleri için kan kaybederler. Eğer regl dönemleri uzun sürüyorsa ya da iki regl dönemi kısa ise ve çok kan kaybediyorsa kansızlık meydana gelebilir. Bu da halsizlik, hızlı yorulma, nefes nefese kalma ve kalp çarpıntısı gibi tavırlarla kendini gösterir. Hamile kalınmadan önce, doktor çiftlerin her birini ayrı ayrı muayene etmesi gerekir. Eğer kansızlık varsa, bu durum tespit edilmesi ve tedavisinin yapılması sağlıklı bir gebelik yaşanmasını sağlar. Hamilelik süresince anne adayının demir ihtiyacı artar ve günlük 540 gram alması gerekir. Bunun dışında, günlük 20 miligram kadar ek ilave demiri önerilir. Demiri; et, yumurta, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagil ve kuru meyveler içerir. Bunların tüketilmesi ile denge yerine gelebilir.
Anne karnındaki bebek için, kemik ve diş gelişimi, doğduğu zaman sağlıklı olabilmesi için çok önemlidir. Bu da anne adayının kalsiyum alması ile sağlanır. Normal şartlar altında, bebek 30 gram kalsiyum depo eder. Anne adayı bu ihtiyacı karşılamak için, normaline göre ek olarak 500 gram kalsiyum alması gerekir. Aksi bir sorunda bebek depoladığı kalsiyumu kullanır. Kalsiyumu; süt, yoğurt, peynir, kuru meyve ve kuru baklagil içerir.
B12 vitamini, DNA ve RNA sentezi için gerekli olan bir vitamindir. Kırmızı et, süt, peynir, balık ve yumurtada bol miktarda bulunur. Vejeteryan olan anne adayına, bu vitamin ek olarak verilmesi gerekir. Aksi takdirde, annede kansızlık ve nörolojik rahatsızlıklar meydana gelebilir. Bebekte ise, doğum sırasında oluşabilecek komplikasyon ve sinir siteminde bozukluk meydana gelebilir.
A vitamini de gerekli bir vitamindir, ancak fazlası zararlıdır. Zaten, vücut, bu vitamini depo etmektedir. Hamilelikte, emzirme döneminde ve çocukluk çağında, bu vitamine gereksinim çok fazladır. Balıkyağı, tereyağı, karaciğer, yumurta sarısı, havuç ve yeşil yapraklı sebzeler, bu vitamini sağlayan besinlerdir.
D vita mini, kemik metabolizması için önemli bir yer teşkil eder. Güneş ışığı bunu sağlayan en iyi yoldur. Ancak fazlası zarar verir. Bu yüzden saat 10.00'dan önce ve 16.00'dan sonra kısa bi süre güneşe çıkmak D vitamini gereksinimini karşılar.
C vitamini, hamilelikte önemli olan bir diğer ihtiyaçtır. Bağışıklık sistemini güçlendirir ve enfeksiyonlara karşı dirençli olunmasını sağlar. Diğer vitaminlerin vücuda yarar sağlamasında işlevi vardır. Turunçgiller, domates, patates, maydanoz, ıspanak, brokoli, yeşil ve kırmızı biber, çilek, kivi ve kuşburnu C vitaminini sağlayan besinlerdir.
Folik asit, aminoasit metabolizması ve kan hücrelerinin yapımı için gerekli bir ihtiyaçtır. Eksikliğinde, annede kansızlık, bebekte sinir sisteminde bozukluk görülür. Karaciğer, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagil ve tam tahıl ürünleri folik asiti sağlayan besinlerdir.
Çinko, gelişim için son derece önemlidir. Eksikliği durumunda, gelişme geriliği ve doğumsal komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Protein açısından zengin besinler çinkoyu da sağlayan besinlerdir. Et, süt, peynir, yumurta ve balık tüketimi önemlidir.
İyot, zeka için önemli bir ihtiyaçtır. Eksikliği durumunda, bebekte zihinsel gerilik ve doğumsal komplikasyonlar gelişebilir. Normal hayatta ve hamilelikte iyotlu tuz kullanmak, buna benzer sorunların ortaya çıkmasını engeller.
Omega 3 ve Omega 6 yağ asidi, doymamış yağ asitleridir. Kısaca, masum yağ kaynağı denebilir. Beyin gelişimi, kanın akışkanlığının korunması ve büyüme için çok önemlidir. Omega 3 yağ asidi, hamilelik sırasında ve doğumdan sonraki ilk yıl için, bebeğin merkezi sinir sistemi ve görme işlevi için önemlidir. Bu yüzden, anne adayının bu asitleri mutlaka alması lazım... Soya, fındık yağı, balık, ceviz ve semizotu zengin besin kaynaklarıdır.
Anne adayları, beslenme şekillerine hamilelikleri boyunca dikkat etmesi gerekir. Fazla kilo alımını önlemek için şekerli, unlu ve yağlı besinleri az tüketmelidir. Kırmızı et tüketimi azaltılmalı ve beyaz et tercih edilmelidir. Sakatat, salam, sosis, sucuk ve pastırma gibi yiyeceklere sınır koyulmalıdır. Kızartma ve kavurma yerine haşlanma ya da fırında pişmiş yiyecekler tercih edilmelidir. Tuz kullanımı en aza indirilmelidir. Kahve ve çay tüketimi azaltılmalıdır. Alkol, uyuşturucu, sigara ve ilaç kullanılmamalıdır. Her öğünde karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve mineral gibi besin öğelerinin alınmasına dikkat edilmelidir. Gün içinde altı öğün beslenmeye ve iki litre su içmeye özen gösterilmelidir.
Anne adayına özel menü de hazırlanabilir. Örnek olarak bir menüde,
SABAH: İki dilim tahıl ekmeği, bir yumurta, bir dilim az yağlı peynir, çeri domates, maydonoz, üç tane ceviz, bir bardak taze sıkılmış portakal suyu.
ARA ÖĞÜN: Bir tane elma.
ÖĞLEN: Bir kase mercimek çorbası, bir dilim ekmek, beş yemek kaşığı etli sebze yemeği, bir bardak ayran, bir tatlı kaşığı zeytinyağı ile hazırlanmış bol salata.
ARA ÖĞÜN: İki mandalina ve bir armut.
ARA ÖĞÜN: Bir tane yağsız tost ve bir bardak ayran .
AKŞAM: Bir porsiyon makarna, orta büyüklükte bir adet fırın ya da ızgara balık, bir tatlı kaşığı ile hazırlanmış bol salata.
ARA: Bir kivi ve bir küçük muz bulunur.
Bir diğer menüde,
SABAH: Dört kaşık meyveli müsli, bir bardak süt, bir yemek kaşığı pekmez.
ARA: İki mandalina ve bir küçük muz.
ÖĞLEN: Altı yemek kaşığı yumurtalı ıspanak, 5 yemek kaşığı bulgur pilavı ve bir kase cacık.
ARA: Bir portakal.
ARA: Bir dilim tahıl ekmeği, bir dilim peynir, altı adet badem.
AKŞAM: Altı yemek kaşığı kuru fasulye, beş yemek kaşığı bulgur pilavı, bir tatlı kaşığı yağ ile hazırlanmış bol salata ve bir kase yoğurt.
ARA: Bir elma bulunur.
Anne adayının sağlıklı beslenmesi, hem kendisi için hem de karnındaki bebeği için çok önemlidir. Bebeğin gelişimini olumlu etkilemek için ve anne sağlını koruma ve doğum sonrası süt veriminin arttırılması için bu olgu çok önemlidir. Hamilelikte yetersiz ve dengesiz beslenilmesi, bebeğin boyu, kilosu, fizyolojik yapısı ve zihinsel gelişimi olumsuz etkiler. Hamileliğin ilk üç ayında, anne adayının yeterli beslenmemesi, bebekte zihinsel probleme yol açabilir.
Hamile bir kadının enerji sağlayabilmesi için bazı besin öğelerini tüketmesi gerekir. Protein, mineral, vitamin ve temel yağ asitleri temel gereksinimleri karşılar. Hamilelik ve doğum sonrası emzirme döneminde, annenin hem kendisi için hem de bebeğin beslenmesi için, süt sağlanabilmesi için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli ve dengeli biçimde alınması gerekmektedir. Besin öğelerinin karşılanması, anne adayın kendi sağlığı ve bebeğinin sağlığı için çok önemlidir.