Palanga mekanizması(Pulley Mechanism) bir veya birden fazla kasnaktan oluşur. Kasnak kenarı boyunca bir halat veya kablo tutan yivli veya yivsiz bir tekerlektir. Kasnaklar bu şekilde birlikte kullanıldığında, bir yükü kaldırmak için gereken kuvvet miktarını azaltırlar.
Kasnakların kaynağı bilinmemektedir, ancak İngiltere’de Stonehenge binasında kullanıldığına dair kanıtlar vardır. Kasnaklarla ilişkilendirdiğimiz ilk isimlerden biri, Syracuse’de (Yunan bir liman koloni) doğan ünlü bir Yunan bilim adamı olan Arşimed’tir. Arşimet birçok bilim alanında çalıştı ve birçok cihaz icat etti ve bir gemiyi okyanusa ve karaya sürüklemek için kasnak kullandığını söyledi.
Palanga Sistemi çoğunlukla Vinçlerde kullanılır. Gemilerde de palanga sistemleri çokca görülmektedir. Bunun dışında az yer kaplayan ucuz bir yöntemle bir şeyler manuel olarak kaldırmak veya çekmek isteniyorsa basit palangalı sistemlerde kullanılmaktadır.
Palanga Sistemi Nasıl çalışır
Palanga sistemindeki yapılan şey aslında bir redüktördür. Yani bir halatı yada kabloyu 1m çektiğinizde yüke konumu aşağıdaki resmi bağlı olarak belirli oranlarda daha az hareket eder. Fakat termodinamiğin kanunlarını düşünürsek ernerji yoktan var edilemez ve vardan yok edilemez. Aşağıdaki formulu hatırlarsak;
Work = Force x distance
Daha az kuvvet harcayarak daha fazla mesafe kat ediliyor. Harcanan enerji sabit kaldığından yük tarafındaki mesafeyi kısaltılarak kaldırılacak kuvveti arttırılmaktadır.
Yukarı resimde çeşitli sayılarda palanga mekanizmalarını görüyorsunuz. Tek makaralı sistemde halatınız direk yüke bağlı olduğu için çekme kuvveti yükünüzün kuvveti kadar olmaktadır. Çift makaralı sistemde halatı çektiğinizde halatın diğer ucu sabit olduğundan yük mesafesi yarıya düştüğünden halattan çekilen kuvvet yük ağırlığının yarısı kadar olmaktadır. Üç makaralı sistem ve daha fazla makaralı sistemler hep aynı şekilde çoğaltılarak kaldırma mesafesi belirli bir oranda bölünerek kaldırma yükü ise aynı oranda katlanmaktadır.