

1. Romatoid Artrit nasıl bir hastalıktır?
Romatoid artrit (RA), en sık görülen iltihabi eklem hastalığıdır. Eklemlerin iç yüzünü döşeyen “sinovyum” adlı dokunun iltihabı ile başlar ve kıkırdak, kemik, tendon ve bağlarda harabiyet yapabilir. Giderek ilerleyen hastalık, eklemlerin yanında iç organları da etkileyebilir. Genellikle birden fazla eklemi tutar uzun sürelidir (kronik) ancak ataklar arasında uzun süreli sessiz dönemler de görülebilir. Nedeni tam olarak bilinmeyen bu hastalık, kişiden kişiye de büyük farklılıklar gösterebilmektedir. Genellikle genç-orta yaşlı erişkinlerin hastalığıdır ve kadınlarda erkeklere göre 3 kat daha fazla görülür.
2. Diğer eklem hastalıklarından nasıl ayrılır?
Romatoid artriti diğer eklem romatizmalarından ayıran en önemli özellik bazı laboratuvar testleri ve hangi eklemleri tuttuğudur. RA genellikle el bileği ve elin bir çok eklemini tutar, ancak tırnaklara yakın uçtaki eklemler (baş parmak hariç) çok etkilenmez. Osteoartritte (kireçlenme) ise tam tersine tırnağa yakın bu eklemler hastalanır.
RA’da dirsek, omuz, boyun, çene, kalça, diz, ayak bileği ve ayak eklemleri de tutulabilir. Boyun dışında omurganın diğer bölgelerinde tutulum nadirdir. Genellikle, vücudun her iki yanındaki eklemler birlikte hastalanır. Yani sağ elde birkaç eklem şişerse, büyük ihtimalle sol el eklemlerinde de şişlik ve hareket kısıtlılığı olacak demektir.
3. Romatoid artritin nedeni nedir?
RA’da bağışıklık sistemi bozulmuştur ve vücüdun kendi dokusunu yabancı gibi algılayıp buna karşı savaş başlatır. Eklemlerde iltihap hücreleri toplanır ve bu hücrelerden dokulara zarar verecek maddeler (enzim, antikor, sitokin) salgılanır.
4. Genlerin rolü var mı?
RA direkt olarak anne-babadan çoçuğa geçen genetik bir hastalık değildir. Ancak RA’ya yatkınlık hali genlerle geçiş gösterebilir. RA’lı birçok hastada HLA-DR4 adı verilen belirli bir genetik belirleyicinin bulunduğu gösterilmiştir.
5. Enfeksiyon, romatoid artriti başlatır mı?
Birçok araştırmacı ve hekim RA’nın başlangıcında enfeksiyonun rolü olabileceğini düşünmektedir, ancak kanıtlanmış değildir. RA bulaşıcı bir hastalık değildir. Ortamda çok yaygın olarak bulunan bir mikrobun, RA’ya yatkınlığı olan kişilerde bağışıklık sistemini bozarak hastalığa neden olduğu varsayılmaktadır.
6. RA tanısı nasıl konur?
RA’nın tanısının erken dönemde konulabilmesi çok önemlidir çünkü bu dönemde tedaviye başlanması, kalıcı eklem hasarını en azda tutar. RA tanısı için, hekim tarafından detaylı öykünüzün alınması ve fizik muayenenizin yapılması gereklidir. Belirli laboratuvar testleri ve röntgen incelemeleri istenebilir. “Romatoid faktör” adı verilen testin pozitifliği tanıyı destekler. Yüksek eritrosit sedimentasyon hızı, düşük hemoglobin (kansızlık) diğer laboratuvar bulguları arasındadır. Unutulmaması gereken bu testlerin sadece yol gösterici olduklarıdır. Kesin tanı ancak hastanın hekim tarafından bir bütün olarak değerlendirilmesi ile konur.
7. RA nasıl tedavi edilir?
Halen RA’nın kesin tedavisi yoktur. Kullanılan yöntemler ağrıyı gidermeye, iltihabı ve eklem hasarını azaltmaya ya da durdurmaya ve hastanın fonksiyonları ile yaşam kalitesini artırmaya yöneliktir.
RA’da ilaç tedavisi 2 grupta incelenebilir;
1. Şikayetleri gidermeye yönelik kısa etkili ilaçlar; aspirin, steroid olmayan anti-romatizmal ilaçlar, ağrı kesiciler, gerektiğinde kortizon.
2. Uzun etkili ilaçlar; metotreksat, klorokin-hidroksiklorokin, altın tuzları, siklosporin, sülfasalazin, D-penisilamin, azatiopürin, etanersept, infliximab gibi.
Bu ilaçların tümünün belli aralıklarla izlenmesi gereken kan hücrelerinde düşüklük, böbrek ve karaciğer değişiklikleri gibi yan etkileri mevcuttur. Bu etkilerin çoğu ilaç cinsini ve dozlarını ayarlayarak kontrol edilir. Hastanın bu konuda bilinçli olması büyük önem taşır.
Tedavi hastaya özel planlanır; bunda da hastalığın şiddeti, eşlik eden sağlık problemleri ve bireysel ihtiyaçlar ön planda tutulur. İstirahat RA hastalarının tedavisinin en önemli parçasıdır. Özellikle akut alevli dönemlerde ilgili eklemlerin istirahati önerilir. Akut dönem dışında, hastanın kendini iyi hissettiği zamanlarda dengeli olarak verilmiş egzersizler hastaya yarar sağlar.
Yine eklemlerin fonksiyonlarının korunmasında, deformitelerinin engellenmesinde “splint” adı verilen bazı basit cihazlardan yararlanılabilir. Splintler deformiteleri önlemekte oldukça etkilidirler. Ayrıca bazı kuralları uygulayarak da deformiteleri önlemeye yardımcı olabilirsiniz:
a. İş yaparken küçük eklemlerden çok büyük eklemlerinizi kullanmaya dikkat edin. Örn; Kapı açarken elinizle değil kolunuzla itin, ya da kavanoz açarken parmaklarınızla değil elinizle açın.
b. Yükü tek bir eklem yerine birden fazla ekleme dağıtmaya çalışın. Örn; bir kitabı kaldırırken bir değil iki elinizle tutup kaldırın.
c. Eklemlerinizi en “doğal” pozisyonunda kullanmaya çalışın. Aşırı bükme ve zorlanmalardan kaçının.
Bazı hastalarda deformiteleri düzeltmek, ağrıyı azaltmak ya da eklemleri kullanabilir duruma getirmek için cerrahi gerekebilir.
Tedavi kararlarının tüm aşamalarında hekim ve hasta arasında sıkı bir işbirliğine ihtiyaç vardır.
BİTKİSEL TARİFELER:
Tarif 1
HAVUÇ TOHUMU: 50 gr ha-vuç tohumu, 50 gr ardıç tohu-mu, 50 gr defne tohumu, 50 gr ısırgan tohumu toz haline getiri-lir, yeteri kadar balla macun ya-pılır, günde 3 defa 1 ceviz bü-yüklüğünde yenilir. Yukarıdaki terkibin içerisine ila-veten 50 gr zencefıl, 50 gr havlucan, 50 gr tarçın, 50 gr çörekotu, 50 gr üzerlik tohumu (bu ikisi hafıf kavrulacak) ve 100 gr irmik fıstığı da ilave edilebilir.
Tarif 2
CEVlZ YAĞI: Ceviz yağı ve kekikyağı lavanta esansı ile aym nisbette kırıştırılır deforme ol-muş uzuvlar bununla ovulur.
Tarif 3
ZEYTINYAĞI: Saf zeytinyağı veya kekik yağı lavanta esansı ile aynı nisbette karıştırılır, bununla masaj yapılır.
SOĞAN: Soğan pişmiş veya pişmemiş ezilir, lapa halinde maf-sallara sarılır.
Tarif 4
DEFNE YAPRAĞI, MEYVESl, YAĞI: 1 bardak kaynar suya, 10-20 gr yaprak konur, 10 dk bekletilir, günde 2-3 bardak içilir. Defne tohumu aynı miktarda 10 dk kaynatılarak kullanılu”. 10 gr defne yağı 10 gr eritilmiş iç yağı ile karıştırıhr, hastalıklı bölgeye masaj yapılır.
Tarif 5
LİMON: 1 kilo suya, 1 limon ka-buğu ile doğranır, 250 gr kahn-caya kadar kaynatıhr, 1 gece so-ğukta bekletilir, sabah aç karna içilir. Limonları da yenilir.
Tarif 6
ARDIÇ DALLARI: Ardıç dalları ezilerek kaynatıhr, elde edilen suya, sıcak su ilave edilir, bu su-ya, eğilip bükülmüş uzuvlar sokulursa, 1 defada düzelir eski halini alır.