At ve üzengi
Atların insanlık tarihine etkisi pek çok alanda kendini göstermiştir. Ulaşımdan haberleşmeye, tarımdan savaşlara kadar farklı farklı alanlarda atların insanlık tarihini hızlandırıcı etkisi görülmektedir. İlk olarak M.Ö. 5500’lü yıllarda Kuzey Kazakistan dolaylarında yaşayan insanlar tarafından evcilleştirildiği belirtilen atların savaş tarihine olan tesiri derin niteliktedir.
M.Ö. 9. Yüzyıl Asur Atlılarını Gösteren Bir İllustrasyon…
Ayrıca Taş Devri insanının atların özel üretim yöntemleriyle daha büyük, daha güçlü ve daha hızlı olabileceklerini ve diğer türlere oranla kendilerine daha fazla yarar sağlayacaklarını bilmesi olanaksızdı. Şimdi biliyoruz ki, genetik nedenlerden dolayı her yörede görülen eşekler Moğolistan ve Türkistan’da bulunan hemiyonlar, Tibet Yaylası’nın kiyangları, Batı Hindistan’ın gorkurları ya da Mezopotamya ve Türkiye’nin yaban eşekleri bu gelişmeyi göstermezlerdi. Taş Devri insanı içinse böyle bir ayrım yapmanın olanağı yoktu. Özellikle Caballus kısa bacakları, kalın ensesi, çıkık karnı, dışa çıkık suratı ve sert yelesi ile türü ortadan kalkıncaya dek görünümü ve performansında hiçbir değişiklik olmayan tarpandan büyük bir farklılık gösteremezdi.
Asurlular, İskitler, Kimmerler gibi atlı kavimler Himalaya’lardan Kafkas Dağları’na kadar uzanan bir alan dahilinde kendilerine göre nispeten uygar olan kavimleri bile atlarına olan hakimiyetleri ve atlarını savaş alanlarında etkin biçimde kullanabilmeleri nedeniyle dize getirmeyi başarmışlardı. M.Ö. 7. yüzyılın sonlarında Mezopotamya’ya saldırmış olan İskitler, Ortadoğu – Hindistan – Çin ve Avrupa’daki uygarlıkların sınırlarında 2000 yıl kadar sürecek olan baskın, yakıp yıkma, köle alma, öldürme ve topraklara sahip çıkma olaylarının adeta habercisi olmuşlardır.
Uygarlığın sınırlarına aralıksız sürdürülen saldırıların merkezde de bazı değişikliklere neden olduğu ve böylece bozkır konar göçerlerinin askeri tarihin en önemli ve en zararlı askeri güçlerinden biri olarak tanınmalarına yol açtığı bilinmektedir. İskitler ilk ürkütücü saldırılarını yapmadan birkaç kuşak öncesine değin Volga kıyılarında insanların yetiştirdiği ve yediği ufak tefek, sert tüylü midilliler bozkır konar göçerlerinin uygarlıklara verdiği büyük zararların taşıyıcıları olmuşlardır.
Atların kullanımında ve atlara hakimiyette çığır açan bir buluş olan üzenginin ise Avrupa’da 8. yüzyıla kadar kullanılmadığı ifade edilmektedir. Böyle söylenmesinin nedeni, Batı Avrupa’da süvari sınıfının bu yüzyıla kadar kurulmamasıyla bağlantılıdır. Romalıların “barbar” adını verdiği Batı Roma’yı yok eden kabileler Gotlar, Alanlar, Vandallar, Heruliler ve Hunlar atlı savaşçılardı. Fakat Avrupa nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Keltler, Germenler veya Slavlar olsun bunlar yaya olarak savaşıyorlardı. Saldırı sırasında hareketlilikleri çok olan Kuzey Afrika’lılar (Moors) ve Vikingler, Franları süvari sınıfı kurmaya zorlamıştır.
Geçmişten Günümüze Kullanılan Bazı Üzengi Çeşitleri ve At Ekipmanları…