Periferik arter hastalağı, atardamarların çoğunlukla damar sertliğine bağlı tıkanmasıdır. Damar sertliği ve buna bağlı gelişen damar tıkanıklığı; kalp, boyun, beyin ve bacak damarlarında tıkanıklık oluşturarak ciddi sorunlara yol açabilir.
“İLERİ YAŞLARDA GÖRÜLME SIKLIĞI ARTMAKTADIR!”
Genellikle kalp damar hastalıkları ile birlikteliği sıktır ve daha çok 50 yaşından sonra görülür. Ileri yaşlarda sıklığı da artar. Bazı damar tıkanmaları (örneğin Burger hastalığı ya da Takayasu hastalığı) damar sertliği değil diğer nedenlerle olan bacak damar tıkanmalarıdır.Daha genç yaşta (20-40 yaş arası) ortaya çıkar. Burger hastalığı tamamıyla sigarayla ilişkilidir ve sigara bırakılmadıkça tedavi edilse de nüks etmektedir.
Damar sertliğine bağlı atardamar tıkanıklığı ileri yaşta herkeste görülebilir .Ancak sigara içenlerde, şeker hastalarında, kolesterol yüksekliği olanlarda ve yüksek tansiyon hastalarında daha sık görülür.
Bacak damarlarında tıkanma hafif halde yürümeyi engelleyerek yaşam kalitesini bozar. İleri dönemlerde ayaklarda yara ve kangren oluşmasına yol açarak bacak kesilmesine yol açabilir.
Hastalığın Belirtileri Nelerdir?
• Bacaklarda uyuşukluk
• Baldır kaslarında güçsüzlük ve atrofi (çapının ve kuvvetinin azalması)
• Bacaklara ve ayaklara soğukluk, üşüme hissi
• Ayaklarda renk değişikliği (Havaya kaldırıldığı zaman soluklaşma ve indirildiğinde koyu kırmızı renk alması)
• Ayak sırtındaki tüylerin dökülmeye başlaması ve ayak tırnaklarının kalınlaşması
• Ciddi damar tıkanıklığının olduğu ileri vakalarda ağrılı açık yaraların (ülser) oluşması veya özellikle ayak parmaklarından başlayarak ayak ve bacaklarda kangren durumunun meydana gelmesi
Eğer bacak damarında tıkanıklık çok ileri düzeyde değilse dinlenme halinde bacakların kan ihtiyacı az olduğu için hiç bir şikayet olmayabilir. Hastada efor sırasında yürümede belirli bir mesafe sonunda kaslara yeterince kan gitmez ve ağrı başlar. Bacak damar tıkanmasının oluşturduğu bu ağrı çok özgül bir ağrı şeklidir ve dikatli bir doktor hiç test yapmadan tanıyı koyabilir.
Tanı Nasıl Konulur:
İyi bir öykü ve fizik muayene tanıyı çoğunlukla koydurur. Ardından teyit etmek için ultrason, tomografi anjiografi, MR anjiografi gibi testlerle tanı konur. Normal anjiografi artık tanıdan ziyade tedavi için kullanılmaktadır.
Bacak Damar Tıkanıklığında Tedavisi
İlaç Tedavisi
Bacak damar tıkanıklığı tedavisinde kullanılan ilaçlar genellikle kan sulandırıcı ve bazen kılcal damar genişletici ya da dolaşım düzenleyici ilaçlardır. Bu ilaçlar ileride oluşabilecek kötüleşmeleri engelleyebilir ve yürümeyi rahatlatabilir, ancak damarları açamaz. Tıkalı damarların tedavisinde en önemli iki yöntem ameliyat ya da anjiyografi ile tedavidir.
Damar Tıkanıklığının Anjioplasti (balon ve/veya stent) ile Açılması
Damarda oluşan bir tıkanık sadece anjiyografi ya da ameliyatla açılabilir. Damar tıkanıklığının yol açtığı yürüme ağrısı yaşantımızı etkiliyor ve yaşam kalitemizi düşürüyorsa damarın açılması gerekir.
Anjioplasti ile tedavi, işlemin kolay ve basit olması, risklerin ameliyata göre daha az olması nedeniyle genel olarak daha fazla tercih edilen yöntemdir. İlerleyen teknolojinin yardımı ve artan tecrübe ile bir çok damar bacak damar tıkanıklığı artık kolayca açılabilmektedir.Özellikle ileri yaşı olan bir çok hastalığa sahip veya ameliyat olmak istemeyen hastalar için bu yöntem çok iyi bir alternatiftir.
En zor damar tıkanmaları genellike diz altındaki küçük damarların tıkanmasıdır. Bu damarlar özellikle Burger hastaları ve şeker hastalarında sık görülür. Bu hastalarda var olan tıkanıklıklar da anjioplasti ile açılabilmektedir.
Bazı damar tıkanıklığı için ameliyat tedavisi daha uygun bir tedavi olabilir. Anjioplasti ile damar tıkanıklığını açmanın en önemli avantajı işlemin oldukça kolay olması, ameliyat kesisine ihtiyaç duyulmaması, hastaların genellikle aynı gün evlerine gönderilebilmesi ve işlemin gerek olduğu takdirde çok kere tekrarlanabilmesidir.
Bacak Damarı Tıkalı Olan Hastalara Öneriler
• Sigara mutlaka bırakılmalıdır.
• Şeker hastalığı,kolesterol, tansiyon ve kalp hastalığı varsa, ilaçları düzenli kullanılmalıdır.
• İyi bir egzersiz programı hazırlanmalıdır.Yürüme en kolay ve iyi egzersizlerden biridir.Aşama aşama yürüme mesafesi artırılır.