Toplumda güzellik kalite ile özdeşleştirilirken, kusursuz sebze ve meyvelerin berelenmiş olanlara kıyasla daha fazla talep görmesi her yıl 1,3 milyar tonluk bir kayba neden oluyor. Bu soruna çözüm arayan araştırmacılar, tüketicilerin yaşlanma belirtileri gösteren bitkisel ürünlere karşı tavrını değiştirmenin yolu olarak antropomorfizm yaklaşımını öneriyor.
“Antropomorfizm” insan özelliklerinin insan olmayan canlı ve objelere yansıtılması şeklinde tanımlanıyor. Türkçe karşılığı “insan biçimcilik”. Meşhur masal karakteri Çizmeli Kedi antropomorfizm örneklerinden biri. Journal of the Association for Consumer Research dergisinde yayınlanan araştırmaya göre sebze ve meyvelere insan özelliklerinin yansıtılması, bunların tüketici gözündeki çekiciliğini artırıyor. Taze olmayan, yaşlanma izleri gösteren bitkisel ürünler insanlaştırıldığına tüketici daha sempatik yaklaşıyor ve bunları satın alma yönünde tercih artıyor.
ABD’deki Houston Üniversitesinde pazarlama profesörü Vanessa Patrick liderliğindeki araştırmacılar, insan yaşlanmasına yönelik “yaşlı iyidir” ya da “genç iyidir” şeklindeki tutumların olgun sebze ve meyvelere karşı tutuma nasıl yansıdığını gözlemledi. Çalışmada muz ve salatalık gibi ürünlerde antropomorfizm yaklaşımı izlendi.
Antropomorfizm: Şezlongda güneşlenen muz
Örnek olarak muz bir şezlongda güneşlenir halde tanımlandı. Salatalığın üzerine ise iki dilim salatalık koyularak gülümseyen surat ifadesi oluşturuldu. Çalışmada taze ve berelenmiş sebze ve meyveler hem insani görünümlü hem standart görünümle deneklere sunuldu. Bereli sebze ve meyveler insansı özellikleri kazandırılarak sunulduğunda daha fazla tercih edildi. Diğer yandan antropomorfizm, taze sebze ve meyve tercihlerini etkilemedi.
Araştırmacılar sebze ve meyve satıcılarının, yaşlanma emareleri gösteren ancak halen yenilebilir olan ürünlerin satışını kolaylaştırmak için buna benzer yollar izleyebileceklerini ifade ettiler. Bu sayede, normalde zaman içinde giderek bozularak çöpe atılacak ürünlerin satılmasının kolaylaşacağı düşünülüyor. Böylelikle dünyada en önemli gıda atık kalemlerinden taze sebze ve meyvelerin belirli bir kısmının kurtulabileceğine inanılıyor.