Testislerin yapısı ve görevi nedir?
Testis erkeklerde, döl (sperm) üretiminden ve bir erkeğin vücut yapısının, cinsel organlarının gelişimini sağlamaktan sorumlu olan erkeklik hormonunu (testosteron) üreten organdır. Sağlıklı yetişkin bir bireyde bir çift testis bulunur ve bunlar penisin alt kısmındaki torbanın (skrotum) içerisinde yerleşmişlerdir. Yaklaşık büyüklüğü bir ceviz kadardır ve iç yapısı incirin içine benzer. Testisin içerisinde üretilen spermlerin penisten dışarı atılması için, testisten çıkan bir sperm kanalına ihtiyaç vardır. Bu uzun ince kanal testisten başlar kasıktan karnın içine doğru gider ve daha sonra penisin içinden geçen idrar kanalına bir delikle açılır. Böylece üretilen spermler meni içerisinden penisten atılır. Ayrıca testisleri besleyen kendine ait kan damarları bulunur.
Vücut dışında bulunan testislerin darbelerden korunması için en dışta ciltten bir kese bulunur (skrotum), bunun altında birkaç katman zar bulunur. Bu zarların altında testisi çepeçevre saran kalın bir zar (tunika vajinalis) daha bulunur. Bu zar iki tabakadır ve içerisinde 0,5-1 ml sıvı normalde bulunur.
Hidrosel nedir?
Hidrosel, erkeklerde testisi çevreleyen kesede (tunika vajinalis) sıvı birikmesi olarak adlandırılır. Halk arasında torbaların şişmesi, su toplaması, su fıtığı olarak da ifade edilmektedir. Anne rahminde testisler bir kanal aracılığı ile torbaya(skrotum) doğru uzanım göstermektedir. Doğumdan sonra bu kanalın kapanmaması sonucu hidrosel oluşmaktadır. Bu kanaldan sadece karın içi sıvısı geçerek torbada ve testis çevresinde şişliğe yol açarsa hidrosel adı verilir. Kanal bazen üst ve alttan kapanır ancak ortasında içi sıvı dolu bir kist kalır. Muayenede kasık bölgesinde ele sert bir kitlenin gelmesi kordon hidroseli veya kordon kisti olarak adlandırılır. Tedavisi hidrosel gibi yapılmaktadır.
Normalde testisi çevreleyen kesede bir miktar sıvı bulunur. Hidrosel, testisleri çevreleyen kılıfların arasında normalden daha fazla sıvı bulunmasıdır. Normalde testis ile bu zarlar arasında, testisin kayganlığını sağlamak için 0,5-1 ml. sıvı bulunurken hidrosel durumunda bu miktar 100–200 ml. hatta bazen çok daha fazla olabilmektedir. Hidrosel tanısı genellikle fizik muayene ile konulabilir. Muayene sırasında torbalara ışık tutulursa içinde sıvı olan torbanın ışığı geçirmesi (transillüminasyon) hidrosel olduğunu desteklemektedir. Işık geçirgenliği yoksa ek görüntüleme teknikleri uygulanması gerekebilir.
Hidrosel çocuklarda nasıl takip ve tedavi edilir ?
Bir yaşına kadar kendi kendine kapanabileceği için 1 yaş altında ek bir olumsuzluk yoksa operasyon pek önerilmez. Açık kalan kanal kapatılmazsa ileriki yaşlarda hidrosel daha da büyüyebilir ve hatta içine barsaklar da dahil olup fıtık haline dönüşebilir. Ancak boyut artımı varsa ya da kese içine barsaklar da giriyorsa (fıtık) cerrahi tedavi gerekir. Tedavi olarak iğne yardımı ile biriken sıvının boşaltılması bir seçenek olabilir ama yeniden birikim olabileceği için rutinde pek kullanılmamaktadır. Ameliyat seçeneğinde hem sıvı boşaltılır hem de fıtık ameliyatında olduğu gibi torbalar ile karın arasında bulunan açık kalan kanal onarılır. Operasyon sırasında çocuğun testis damarlarına ve sperm kanalına özellikle zarardan kaçınılması gerekir. Küçük bir pansuman ile çocuk evine aynı gün gider ve 48 saat sonra duş alabilir.
Yetişkinlerde hidrosel olur mu?
Erişkin erkeklerin yaklaşık yüzde 1’inde ve genellikle 40 yaşın üzerinde görülür. Erişkin dönemde görülen hidroselin nedenleri farklıdır, ancak tedavisi aynı şekilde yapılır. Erişkin erkeklerde ve daha yaşlılarda skrotumun maruz kaldığı travma, testis iltihabı hastalıkları, testis tümörleri, varikosel, kasık fıtığı ameliyatları ve radyoterapi sonrası gibi nedenler ile hidrosel oluşabilir.