Mostar yeni rotam, tarihi köprüsüyle adından çok bahsedilen nam-ı değer şehir.
Başçarşı‘dan bir taksiye binerek Saraybosna otobüs garajına gittim. Otobüs garajı diğer adıyla Autobusca. Ara mahallelerden 5 dakikalık bir yolculukla eski ve küçük otobüs garajına varılabiliyor. Taksiler gerçekten bir çok yere göre bu şehirde ucuz. Gişe sırasına geçerek Mostar’a bilet aldım. Bilet 13 Bam yani yaklaşık 20 Lira. Otobüsümüz perona yanaştırdığında ülkemizdeki gibi lüks otobüsler beklesekte bazen insanın istediği olmuyor. Lakin bu yollarda bu kadar hız yapması inanılır gibi değil. Üstelik biletinizde numara yok boş olan yere oturuyorsunuz, bu arada şaka gibi bagaja bavul verecekseniz, bavul başına 1 Euro alıyorlar. Türkiye’de bagajınızı vermek istediğiniz muavini delirtmeden önce bir kere daha düşününüz derim 🙂 Bu Avrupa her yerden para kazanıyor valla 🙂 Saraybosna Mostar arası 130 kilometre ve ortalama 2,5 saatlik bir yolculuk sonrası varılıyor.
Yolculuğumuz boyunca Konjic, Jablonica şehirlerine uğrayarak, yeşil ormanları ve doğa manzarası ile o yeşil Neretva nehrinin doyumsuzluğunda Mostar’a vardım. Otobüs garajında otobüsten indiğimde bizi ellerinde “ Sobe “ (kiralık oda) yazılı dövizlerle turistleri karşılayan kızlar ve kadınlar sarıyor etrafımızı. Ben plansız geldiğim için hanımefendilerden birini gözüme kestirdim. Lütfen yanlış anlaşılmasın sadece odasını kiralayacağım 🙂 Evini görmeye gittiğimde şehre uzaklığı nedeniyle evden vazgeçtim. Eski şehre daha yakın bir hostel bulmak daha iyi olacaktı. Köprüye beş dakika yürüme mesafesinde bir bahçeli hostel buldum. Çok güzel bir ev, ev sahibimde şeker gibi, Türk olduğumu duyunca yakınen ilgi gösterdi sağolsun. Gecelik 5 Euro’ya kaldım fiyat gayet çok uygundu.
Savaşın izleri burada da açık şekilde görülebiliyor. Park ve bahçeleri bile mezarlık Mostar’ın. Mahallelerde mezarlıklar hala yürek burkuyor. Şehrin girişi pek hoşuma gitmedi, buraları Hırvat ve Sırp mahalleleriymiş. Yol boyunca yerleşimler, mezarlıklar ve kilise mevcut. Şehir merkezi ise Stari Grad (Eski Şehir) daha çok Boşnak ve Müslüman kesimin yaşadığı bir kesimmiş. Şehri keşfederek kent merkezi sayılan ve bir çok restoranın ve cafelerin bulunduğu Mostar Köprüsü tarafına doğru ilerleyip şehri gözlemleme fırsatı buldum. Köprüye görmeden yol boyu rengine büyülendiğim Neretva nehrini görmek suya girmek için sabırsızlanıyordum. Yüksek bir yamaçtan inerek bu muhteşem yeşil ve turkuaz rengi olan ve suyu buz gibi nehire inince gerçekten büyülendim, gerçekten muhteşem bir güzellik.
İlk karşıma çıkan küçük ama eski yapı olan, Mimar Sinan tarafından yapılmış Karagöz Bey Cami oldu, kısa bir ziyaret ettim. Ayrıca bahçesinde Osmanlı mezarlarıda mevcut. Camiden hemen sonra yerleşim yeri olan Stari Grad’da ki köprü caddesine geçtiğimde karşımda yıllardır görmek istediğim, hayranlık duyduğum, Mimar Sinan’ın öğrencisi Mimar Hayrettin tarafından 1566 ‘da yapılıp Bosna Katliamında Sırplar tarafından yıkılmış Mostar Köprüsü duruyordu. Daha sonra Türkiye ve diğer ülkelerin katılımlarıyla Türk inşaat firmasına aslına uygun olarak tekrar yaptırılan Unesco Kültür Miras listesindeki muhteşem güzellik tüm güzelliğiyle karşımdaydı. Gerçekten bu dünyaca ünlü Unesco Kültür mirası listesindeki bu köprüde yürümek mutluluk vericiydi benim için.
Burada anlatılan rivayete göre; Mostar’da evlenmek isteyen genç “sevdiği kızın ailesine istemeye gittiğinde tek şartın Mostar köprüsünden atlaması oluyormuş“ Ben olsam bu işi biraz düşünürüm 🙂 lakin köprü yüksek, nehrin suyu soğuk ve çok akıntılı. Bu akıntıyla Mostar’dan atlayıp taa maazallah bilmediğin ülkeden çıkmak var. Ayrıca turistlere para karşılığı gösteri için atlayış yapan gençler var. Köprü etrafını ve eski yerleşim yerini biraz daha gezdim. Küçük ama şirin yer Stari Grad (eski şehir). Kalenin etrafında daha öncede bahsettiğim gibi cafeler, restaurantlar ve hediyelik eşya satan dükkanlar mevcut. Ben dolaşırken hediyelik eşya olarak Paşmina (desenli şal gibi bir boyun örtüsü) magnet ve süs eşyaları aldım. Fiyat olarak gayet uygun. Paşmina 5 euro , manget 2 adet 2 Euro..
Dolaştıktan sonra öğle yemeği için bahçeli kapıda Osmanlı kıyafetleri ile konuklarını karşılayan çok güzel bir yer olan “Şadırvan Restorana“ geldim. Bahçedeki bir masaya oturup siparişimi verdim. Tabiki tadına doyamadığım Bosna köftesi olan Cevabcici ve Osmanlı şerbeti Limonata. Limonata ilginç tabii şekerini ayrı getiyorlar siz damak tadınıza göre ayarlıyorsunuz. Köfte ise harika, hayatımda şu ana kadar yediğim en lezizi. Yanında beyaz soğan ve patatesi ve yoğurt kaymağı ile servis ediliyor burada, ama diğer yerlerde normalde sadece ekmeği (ki bize göre pide) ve beyaz soğan ile servis ediliyor.
Bir Osmanlı Şehri Mostar
Yalnız etin tadı harika, tıpkı şekil olarak bizim Tekirdağ köftesine benziyor. Balkanlarda et çok lezzetli özellikle de Bosna’da. Ben dönene kadar yandım, yemeği hiç sevmem ya 🙂 yemek sonrası da kahvelerimi de içtikten sonra tekrar şehri keşfetme zamanı.. Bu arada yemek bizim paramızla 15 TL gibi uygun bir rakam.
2 gün sonra 11 Temmuz, Bosna da yapılan Srebsenitsa katliamının yıldönümü. İnsanlar üzgün ve her yerde “Unutma 11.07.1996 Srebsenitsa Katliamı “ pankartları. Buradan sırasıyla Müslüm bey konağı ve Koski Mehmet Paşa Cami’ni gezip Bakırcılar çarşısı, Tara kulesi, Eski köprü müzesi, Saat kulesi, Hersek Tarih Müzesi, Katolik Katedrali, Türk evi, Partizan abidesi ve Müslüm Begovica house de ziyaret ettim. Gerçekten atalarımızdan kalan bu eserlere sahip çıkmış Boşnak kardeşlerimiz. Bu şehirde cafe ve restoranda başka bir yerde para harcamayacağınızı düşünüyorum. Hediyelik eşyalar zaten çok uygun. Buraya 30 dakika uzaklıktaki Blagaj Tekkesi’de mutlaka görülmesi gerekir. Tekke haricinde Neretva nehrinin doğduğu yerdir Blagaj. Bu güzel şehirdeki güzellikleri görmek ve tarihi dokuyu yaşamak için bir tam gün yeterli olabilir. Küçük ama şirin bir yer Mostar. Tarihin izlerini yaşayacağınız şehri mutlaka görmelisiniz.
Keşfetmeniz dileğiyle…