İlişkilerde Empati
Empati yaparak ve araştırarak doğruya ulaşmak ne kadar mümkündür? Empatinin bize kazandırdıkları nelerdir? Empatinin zararları nelerdir? Sonradan kazanılan bir olgu mudur?
Evet bu yazı aslında bizleri son derece ilgilendiren, farkındalığımızı oluşturan, kendimizi analiz etmek için çıktığımız bir yolculuk olacaktır.
Empati, bir insanın kendisini karşısındaki insanın yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini doğru olarak anlamasıdır. Basit gibi görünen bu tanımın gerisinde birçok öğe ve unsurlar bulunmaktadır. Yani bir olayın analizinde gördüğümüzün dışında da yaşanmışlıklar vardır.
Her insanın dünya görüşü farklı olduğunda olaylara bakış açıları da farklı olacaktır. Empati kurmak için iyi bir dinleyici olmalı, onu anladığımızı göstermeli, onun yerine kendimizi koyabilmeliyiz. Aksi takdirde empati kurma sürecini doğru bir şekilde tamamlayamayız. Empati kurmanın faydaları say say bitmez. Mesela en önemlisi sizi bencillikten kurtarır, duyarlı bir insan olmanızı sağlar ve bu da sizin iç huzurunuzu tesis eder. Örnek verecek olursak, bir yaşlı insanı gördüğümüzde ona hürmet etmenin ne kadar kıymetli bir davranış olduğunu, bir gün kendimizin de öyle olacağını, düşünerek hareket etmek kişinin kendisine olan saygınlığını artıracaktır. Elbette ki bu örnekleri çoğaltabiliriz.
Sempati duymak ile empati kurmak arasında farklılıklar vardır. Diyelim ki birisi sizinle derdini paylaşıyor. Siz dinlediniz, seni çok iyi anlıyorum, dediniz. Tamam işte burada sempati yaptınız. Empati ise çözüm odaklı olabilmek, yol gösterebilmektir. Bir bakıma da sorumluluk alabilmektir.
Bazen olaylar öyle bir noktaya geliverir ki işin içinden nasıl çıkacağımızı bilemeyiz. İşlerin hepsi birbirine girer, çözüm aramaya başlarız. Doğru olan nedir? Neyi, nasıl yapmalıyız? soruları ile baş başa kalırız. Burada hayata olan bakış açımız devreye girer. İnsan oğlunun yaratılışında bunlar; vicdan, merhamet, adil olmak, hayattaki duruşumuz, prensiplerimiz, kişiliğimiz, değerlerimiz bizi biz yapan şeylerdir.
Empatinin manevi boyutu ise merhamettir, yardımseverliktir, adalettir. Bu yönlerini geliştirmiş bir insan toplum tarafından kabul görmüş, sevilen ve sayılan insan olmuştur. Hayatı iki kanatlı tartmak ve ona göre öğrenmek gerekir. Maddi ve manevi boyutuyla ölçüm yapılabilir. Bunlar birbirinden eksik olursa kanadının biri olmayan kuş misali hiç bir yol alamayız. Bunun en güzel ve en doğru yolu ise örnek alabileceğimiz bir rehberimizin olmasıdır. Ondan en doğrusunu, en güzelini, en iyisini öğrenmemiz mümkündür. Bu da kitabımız Kur’an-ı Kerim, kainatın efendisi Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) dır. Çünkü insan oğlunun yaratılış sebepleri, ruhunun huzuru ve selameti ancak bununla mümkündür. Sıkıntılar olacaktır, önemli olan çözümsüz sıkıntıların olmayacağını bilmektir. Aklın yolu birdir. Doğruyu ve yanlışı tespit etmek çözümün yarısına ulaşmak demektir.
Empatinin zararı var mıdır? Bu kadar olumlu bulduğumuz empatinin fazlası her şeyde olduğu gibi burada da zararlıdır. Hayat bir denge demektir. O dengeyi sağlayabildiğimiz sürece doğru yol üzerindeyiz demektir. Dinlediğimiz olumsuzluklar bizi esir haline getirmemelidir. Abartıya kaçmadan çözüm odaklı düşüncelerde olmalıyız. Empati sağlıklı bir iletişimin olmazsa olmazlarındandır. Duygusal zekanın en önemli unsurlarından bir tanesidir. En nihayetinde hepimiz sosyal hayatın içindeyiz. Bizlerin bu olguyu en iyi şekilde anlamamız gerekir. Neden mi? Çünkü empati, öfke kontrolünden tutun da kişilik gelişimimize kadar yaşam kalitemizi etkileyen bir faktördür.
Sağlıklı bireylerin var olması doğru iletişimler ile mümkündür. Önce anlamak, farkında olmak, subjektif ve objektif olmak, yerinde doğru hareket etmek, kişisel gelişim, bakış açımız…
İnsan varlığının gelişimi için bilinmesi gereken bazı terimlerdir bunlar.
Farkındalığı olan, empati kurabilen insan, insan olabilmenin hazzını ve mutluluğunu yaşayacaktır. Varlığının ve var oluş sebebini keşfetmesi muhteşem bir yolculuğun başlangıcı olacaktır. Bu yolculukta birbirlerine fayda sağlayabilen insanlar olabilmek temennisi ile…
Selam ve Dua ile
Emine GENÇ