-
Alışveriş sepetiniz boş!
Dünyada, Türkiye toplumunun dışında buluşlar yapılmasına, yeniliklere yelken açılmasına karşı çıkan başka toplum var mıdır?
Başımıza icat çıkarma!
Eski köye yeni âdet getirme!... deyimleri bizden başka hangi toplumlarda kullanılıyor olabilir?
Buluşlara, yeniliklere toplumun tümü karşı değil elbette.
Buluşlar olmasaydı, insanoğlu çiğ et, çiğ börülce, çiğ lahana yiyor, beline bağladığı deri parçasıyla dolaşıyor, çakmaktaşlı sopasıyla avlanıyor olurdu.
Büyük Buluşlar Nasıl Yapılır?
İnsanlar her gün, her gün gereksinimlerini karşılayacak küçük buluşlar yapar. Bu buluşlar bardağa damlayan sulardır. Damlalar… damlalar… derken bardak ağzına kadar dolar. Son bir damla ve bardak taşar. Bardağı taşıran son damla, büyük buluştur. Önceki damlaların tümü, o konuda büyük buluşun altını doldurmuştur.
Graham Bell, bakır kablonun uzaklara taşıdığı sesin anlaşılmasını sağlayan telefonu bulmak için yüzlerce, binlerce deney yapar. Deneylerinde, aynı alanda önceden bulunmuş binlerce bilgiden yararlanır. Ancak, en büyük sıkıntıyı, nişanlısının çektiğini söylemek yanlış olmaz. Kızcağızın birkaç yüz metre kadar uzaktaki evine bakır kablo çeken Bell, konuşma denemeleri yapar, arada bir nişanlısına gider, camdan, “Alessandro Lola Osvaldo, bir şey duydun mu?” diye sorar. Zamanla, kızın üç sözcüklü adını söylemek zor gelir. Sözcüklerin baş harflerini birleştirerek, dünyanın en çok kullanılan sözcüğü ALO’yu ortaya çıkarır.
Kızcağızın bıktırıcı deneylerden bıkıp Bell’i terk etmesi, bu büyük buluşun acıklı yanını oluşturur.
Hemen bütün büyük buluşların ilginç öyküleri vardır. Ateş, tekerlek, tunç, demir, buharlı makineler, bilgisayar… vb. vb. bulunmasaydı, günümüz uygarlığına gelinebilir miydi?
İnsanoğlunun En Büyük Buluşu Hangisi?...
Tekerlekten, matbaadan, uçaktan, bilgisayar… gibi büyük buluşların içinde en büyüğü hangisi?
Kuşkusuz ve tartışmasız, Ateş!
Hiçbir buluş, ateşin insanlar için yaptığı kadarını yapamadı.
Ateşi kullanmayı öğrenen insanlar:
Yiyeceklerini pişirerek, hayvanlar gibi yaşamaktan kurtuldular.
Ateşi korumak için çevresini kapattılar, konut yapmayı öğrendiler.
Konutlarından uzaklaşmamak için toplayıcılığı bırakıp toprağı işlemeye başladılar.
Gecelerini aydınlatırken, soğuktan korundular.
Madenleri ateşte ısıtıp ya da eritip işlemeyi öğrendiler. Taş çağından tunç çağına, demir çağına geçtiler.
Hiçbir büyük buluş, insanları ateş kadar uygarlığa taşıyamadı.
Ateşin Öyküsü Var mı?
Elbette var:
Promete (Prometheus: Geleceği gören, önlem alan) var.
Zeus’un insanlara verilmesini yasak ettiği ateşi Olimpos’tan çalan ve insanlara veren yarı tanrı... İnsanlara ateşi vermenin bedelini Kaf Dağı’nda kayalara çakılarak, ciğerleri parçalanarak ödemek zorunda kalan insanlığın büyük kahramanı…
Tevfik Fikret, Promete şiirinde her çocuğun bir Promete olarak yetişmesini istiyor:
Kalbinde her dakika şu yüce özlemin
ateşli gagasını duy, daima düşün:
Onlar niçin gökyüzünde, niçin ben çukurdayım?
Gülsün neden cihan bana, ben yalnız ağlayayım?
Yükselmek gökyüzüne ve gülmek, ne tatlı şey!
…….
Yüklen, getir –ne varsa- ….. boş durmasın elin.
Gör her zaman önünde ilkçağ efsanelerinin
gökten ateşin dehasını çalan kahramanını… (Düzenleme: Refik Durbaş)
Öğrencilerin okullarda birer Promete gibi, buluşlar yapan, insanlığa yararlı işler yapan varlıklar olarak yetişmeleri, “Başımıza icatlar çıkarmaları, eski köye yeni adetler getirmeleri,” Tevfik Fikret gibi şairliği kadar eğitimciliği de doruklarda gezen büyük sanatçımızın yüz yirmi yıllık özlemi…
Bu özlemin gerçekleşmesi günü geldi de geçiyor. Okulların birer araştırma, buluş yapma yeri, Prometeler yetiştirme yuvası olmasında geç kaldık. Çağdaş uygarlık düzeyine yükselmek hedefine ulaşmak için okulların bilim ve araştırma yuvalarına bir an dönüştürülmesi, Prometeler yetiştirilmesi zamanı çoktan geldi de geçiyor.
En büyük buluşun; ateşin ve Promete’nin öyküsünü okudunuz mu? Çocuğunuza akumasını salık verdiniz mi?
Promete, Hasan YİĞİT, İsteyiniz.