Ekin Verimi Artışı Düşüyor mu?
2000 senesinde yayımlanan bir FAO (BM’nin Yiyecek ve Tarım Organizasyonu) raporuna göre, 2030 senesinde ekin verimi artışında bir düşüş yaşanacağı söylenmiş. Bunu, kendi yaptığı bir infografikte Oxfam verisiyle birleştiren Farming First sitesi, şöyle sunuyor.
Kırmızı üçgenlerin içindeki yüzdeler, büyüme hızındaki düşüşü gösteriyor. Onların altındaki siyah yüzdeyse fiyat artışını. Soldan sağa, sırayla, mısır, çeltik (pirinç bitkisi), buğday ve diğer ekinler yer alıyor.
Üretim
Gel gelelim, durum gerçekten de öyle mi? Bunun için, Farming First’ün kaynak gösterdiği yerlere bakmak gerekiyor.
Burada bahsedilen sayılar, 1998’de yazılmış bir rapora aittir ve sabit olmadıkları, güncellenecekleri söylenmiştir. FAO, sürekli olarak, geleceğe yönelik tahminler yapmakta ve yeni bulgular eşliğinde bunları değiştirmektedir. Aynı zamanda, FAO yaşadığımız senelerin ekin verimlerini paylaşmaktadır ve buradan kontrol edilebilir.
FAO’nun kendi sistemi üzerinden 2015’e bakıldığında, buğday üretiminin 741.6 milyon ton olduğu görülüyor. Bu sayı, çeltik için 745.9 milyon ton, mısır için 1052.1 milyon ton oluyor. Yani 1998 raporundaki tahminler yanlış. Bu sapma, özellikle mısırda belirgin. Beklenenden 331.3 milyon ton daha fazla üretim gerçekleşmiş. Yani hesaplananın iki katından daha fazla bir artış gerçekleşmiş.
Fiyatlar
Fiyat artışı için gösterilen Oxfam, saygıdeğer bir yardım kurumu olsa da, bilimsel bir kaynak değildir. Kendisinin kaynak gösterdiği World Bank de bilimsel bir organizasyon değil. Yine de, dediklerine bir bakalım.
İlk olarak, bu fiyatların ihraç fiyatları olduğu görülüyor. Yani sofraya gelen ürünün son fiyatındaki değişimler değiller.
İkinci olarak, bahsedilen ekinlerin zaten doğal olarak geçirecekleri bir fiyat değişimi tahmin edildiği görülüyor. 2020’ye kadar olan 10 yıllık değişimi ikiyle çarparak bunu görebiliriz.
Üçüncü olarak, bu tahminler gerçekle uyuşmuyor. Simon Fraiser Üniversitesi’nin tuttuğu ‘dünya gerçek ticari madde fiyatları’ verilerine baktığımızda, 2010-2019 arasındaki fiyat değişimi şöyle görülüyor.
Yani fiyat artışı görülmediği gibi, tam tersine bahsedilen ekinlerin fiyatları düşmüş. Bu yüzden Farming First sitesinin ve onun kaynak gösterdiği yerlerin bu tahminlerde yanıldığını söyleyebiliriz. Ancak bu, gelecekte iklim değişikliğine bağlı bir değişim olmayacak anlamına gelmiyor. Aşağıdaki tablo, bilimsel kaynaklardan, olabildiğince güncel verilerle ve modellerle hazırlanmıştır.
Güncel ve Bilimsel Tahminler
|1.5oC||2.0oC|
|2100 itibariyle ortalama ekin verimi değişimi|
|Mısır||%6 düşüş||%9 düşüş|
|Buğday||%5 düşüş||%4 düşüş|
|Büyüme sezonu uzunluğu||5 gün artış||8 gün artış|
|Var olan tarlalardaki ekin verimi|
|Buğday (küresel)||%2 artış||%0|
|Mısır (küresel)||%1 düşüş||%6 düşüş|
|Soya (küresel)||%7 artış||%1 artış|
|Çeltik (küresel)||%7 artış||%7 artış|
|Buğday (tropikler)||%9 düşüş||%16 düşüş|
|Mısır (tropikler)||%3 düşüş||%6 düşüş|
|Soya (tropikler)||%6 artış||%7 artış|
|Çeltik (tropikler)||%6 artış||%6 artış|
Sonuç olarak, verimler zamanında FAO’nun tahmin ettiği gibi kötü değil ve Oxfam verileri bilimsel olmadıkları için en başından bu hesaplamaya dahil edilmemeliydi. Lakin elimizdeki veriler, gelecekte düşüş olacağını işaret ediyor. Hatta çıkan bir makaleye göre, verim artışındaki düşüş şimdiden başlamış olabilir.
Tablo Kaynakları
Neden Bu İsim?
Yaşadığımız dünya, insan kaynaklı küresel ısınma ve onun yol açtığı iklim değişikliği sebebiyle bir krize girmiştir. Hem insanlığın kendisi hem de bu dünyada yaşayan diğer canlılar, bu krizden etkilenmeye başlamıştır. Bu etki zamanla sadece daha da kuvvetlenecektir.
Bu sebeple, artık sadece iklim değişikliğinden değil, onun yarattığı iklim krizinden bahsetmek gerekmektedir.