Japon mimarisinin imparatoru olarak adlandıran Arata Isozaki, hem Japon geleneklerini hem de batının post-modern etkilerini yansıtan bir stil geliştirdi. Cesur, abartılı formlar ve yaratıcı detaylar kullanan sanatçı, 2019 yılı Pritzker Mimarlık Ödülü’nün de sahibi.
Arata Isozaki, İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki dönemde Japonya’nın en etkili mimarı olarak kabul ediliyor. Çok yönlü mimari anlayışı, mimari tarih ve teorileri hakkındaki derin bilgisi ile kariyerine başarılı bir yön kazandıran sanatçı, avangard yaklaşımın uluslararası temsilcilerinden biri.
Markalaşmış mimariye karşı duran bir tavır sergileyen ve her projenin kendi içeriğinden kaynaklanan özel çözümler gerektirdiğine inanan Arata Isozaki, bu nedenle tek bir mimari tarzı benimsemeyi doğru bulmuyor. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Japon kentlerinin yeniden inşası sırasında doğan ve modern mimariyi destekleyen “metabolizma” hareketi içinde de yer alan sanatçı, daha sonra bu hareket ile ilişkilerini en aza indirerek Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nin modern ve post-modern hareketi ile bağlantı kurdu. Kariyeri içinde kendi pratiğini ve tarzını yaratan sanatçı, biçimsel, işlevsel ve teknik yaklaşımların olgun bir sentezini temsil ediyor.
Kenzō Tange etkisi
Arata Isozaki, 1931 yılında Japonya’nın Kyushu Adası’ndaki Oita şehrinde doğdu. Aynı adadaki Nagasaki bombalandığında 14 yaşındaydı. Doğal olarak bu durumdan oldukça etkilendi ve harabeye dönen iki kentin nasıl yeniden inşa edebileceğini o yaşlarında düşünmeye başladı. Üniversite yıllarında mimarlık okumak istedi ve Tokyo Üniversitesi’ne gitti. Eğitimini mimarlık doktorası ile tamamladı. Savaşın getirdiği bu büyük yıkım sanatçının gençlik yıllarındaki deneysel çalışmalarının vizyonunu belirledi.
Arata Isozaki, üniversitede okurken aynı üniversitede öğretmeni olan, 20. yüzyılın en önemli mimarlarından ve yapısalcılık akımının öncülerinden olan Kenzō Tange’nin kurduğu laboratuvarda çalıştı. Tange’nin mimarlık stili ve felsefesi mimari bakışında çok etkili oldu. Üniversiteden sonra da, kendi firmasını kurmadan önce dokuz yıl boyunca Tange’nin yanında çalışmaya devam etti; metabolist kavramlar üzerinde çalışmalar yaptı. Bu yıllarda tasarladığı ilk kamu binası olan Oita Tıp Merkezi’ni hayata geçirdi.
Yine aynı dönemde Tokyo’nun Shinjuku bölgesi üstüne yepyeni bir şehir asmak fikrini taşıyan bir plan yaptı. City in the air “Havada şehir” olarak adlandırdığı fütüristik projesinin çizimi günümüzde New York Modern Sanat Müzesi MoMA’nın kalıcı koleksiyonunda yer alıyor.
Yüzü aşkın uluslararası bina, onlarca uluslararası ödül
Arata Isozaki, 1963 yılında Kenzō Tange’nin ofisinden ayrılarak Arata Isozaki & Associates adını verdiği kendi tasarım stüdyosunu kurdu. Atölyenin ilk önemli işi metabolistlerden etkilenen bir yapı olan Oita Bölge Kütüphanesi oldu.
Sanatçı, 70’li yıllarla birlikte, metabolist etkilerden uzaklaşarak modern ve post-modern hareketin yanında yer aldı ve mimari sorunlara çözümler aramaya başladı. Bu dönemde pek çok yenilikçi kamu binası ve müze tasarladı. Bu tasarımları arasında yer alan ve 1986 yılında tasarladığı Los Angeles Çağdaş Sanat Müzesi MOCA, Japonya dışında yaptığı ilk eser oldu. Kumtaşından yaptığı binayı kübik bir formda tasarladı ve kütüphane kısmını yarım silindir gövdeli bir çatı ile kapattı. Yapı uluslararası beğeni topladı ve sanatçının Japonya dışındaki pek çok ülkede önemli binalar tasarlamasına ivme kazandırdı.
Arata Isozaki, devam eden kariyeri içinde yerelden yüksek teknolojiye kadar uzanan, trendleri takip etmeyen ve kategorizasyonları önemsemeyen pek çok bina tasarladı. Bunlar arasında gökdelenler de yer aldı. Boerdijk-Coxeter sarmalından esinlenerek tasarladığı Mito Sanat Kulesi, İspanya Bilboa’daki en yüksek konut yapıları olan Isozaki Atea ikiz kuleleri, İtalya’nın Milan kentinde bulunan Allianz Kulesi bu yapılar arasında yer alıyor.
Uzun kariyeri boyunca doğu ve batı arasında uzun süreli ilişki kuran ilk Japon mimar olan Arata Isozaki, yüzden fazla bina ile dünya mimarlığı üzerinde büyük etkili yarattı. Ayrıca, aktif mimarlık çalışmaları dışında yazdığı bir çok kitap, sergiler, konferanslar ve üniversitelerde verdiği derslerle de mimarlık mesleğine büyük katkılarda bulunan sanatçı, onlarca önemli ödülü de almaya hak kazandı.
Önemli eserleri
Palau Sant Jordi
Kapalı bir arena olan yapı Barselona’daki 1992 Yaz Olimpiyatları’nın bir parçası olarak inşa edildi. Mimarlığın ve modern mühendisliğin şaheseri olarak kabul edilen binanın çatısı, gün ışığını içini dolduran 100 adet şeffaf baloncukla havadar bir yapıya sahip.
Katar Ulusal Kongre Merkezi
LEED Altın sertifika standardına sahip türünün ilk örneği olan yapı, su tasarrufu ve enerji tasarrufu sağlayan armatürlerin kullanımı gibi yenilikler barındırıyor. 2013 Ortadoğu Etkinlik Ödülleri’nde “En İyi Etkinlik Mekanı” ödülünü kazanan yapıda 3.500 metrekarelik güneş panelleri yer alıyor.
Modern Sanat Müzesi MOMA, Gunma
Müzenin metaforik bir form olarak kullanılan kübik yapısı binanın her alanını çevreleyen üç boyutlu bir çerçeve oluşturuyor. İç mekanların özellikle manzaradan ayrı tutulması ise sanat eserlerinin sergilendiği mekanların bir sahne olarak algılanmasını sağlıyor.