Binbir gece masalları nedir yazarı kimdir
Baba ve Kırk Haramiler; Denizci Sinbad, Alaeddin’in Sihirli Lambası… Binbir Gece Masalları’nda yer alan büyülü diyarlara ait bu masalları duymayan kalmamıştır. Okuyanların ellerinden düşüremediği bu başyapıtın iki önemli kahramanı, baş vezirin kızı Şehrazat ve ülkeyi yöneten Şah Şehriyar’dır. Şehriyar zalim bir hükümdardır. Her gün bir genç kızla evlenip ertesi sabah onu öldürmektedir. Zeki bir kız olan Şehrazat, buna bir çare düşünür Şehriyar ile evlenir ve her gece ona bir masal anlatır…
Sinema ve müzik dünyasına da ilham kaynağı olan Binbir Gece Masallarının yazarı kim, hiç merak ettiniz mi?
Binbir gece masalları yazarı
8’nci yüzyılda Arap Abbasi Halifesi Harun Reşid zamanında Bağdat önemli bir kozmopolit şehirdi; İran, Çin, Hindistan, Afrika ve Avrupa’dan gelen tüccarlarla dolup taşardı. Bu dönemde, şehrin kültürel yapısı da gelişmiş; Arap kültürü, özellikle diğer Doğu kültürleriyle harmanlanmıştı. Binbir Gece masallarındaki hikâyeler işte bu dönemde halk hikâyeleri olarak ortaya çıkmıştır. Sözle aktarılan bu hikâyeler sonunda tek bir eserde derlenmiştir. Hikâyelerin çekirdeğini eski bir Fars (İran) kitabı olan HazârAfiâna (Bin Efsane) oluşturmuştur. 9. yüzyıl dolaylarında hikâyeleri derleyen ve Arapçaya çevirenin masalcı Ebu Abdullah Muhammed El-Gahşigar olduğu söylenir. Eserdeki hikâyelerin çerçevesini oluşturan Şehrazat öyküsünün esere 14 yüzyıl sonlarında katıldığı düşünülür. Eser Fransızcaya 1704 te çevrilmiş; ilk modern Arapça derlemesi ise 1835’te Kahire’de yapılmıştır. Fransızcaya 1704’te çevrilmişse de eserin ve içerdiği hikâyelerin bir kısmının daha önceden Batı’ya geldiği düşünülür.
Binbir Gece Masalları, Arap Edebiyatı’nın en güzel eserlerindendir (gerek eskiliği, gerek anonim oluşu, bu masalların hızla yayılmasına yol açmıştır; hatta çok sonraları Binbir Gündüz Marella” adında başka bir seri de ortaya çıkmıştır. Hemen hemen tüm dünya dillerine çevrilen masallar arasında Ali Baba ve Kırk Haramiler ve Alaeddin’in Sihirli Lambası da yer alır. Hikayeye göre; Fars kralı Şah Şehriyar Hindistan ile Çin arasındaki bir adada hüküm sürer (eserin daha sonraki biçimlerinde bunun yerine Şehriyar’ın Hindistan ve Çin’de egemenlik sürdüğü yazar). Şehriyar karısının kendisini aldattığını öğrenir ve öfkelenir, tüm kadınların sadakatsiz, nankör olduğuna inanmaya başlar. Önce karısını öldürtür, sonra da vezirine her gece kendisine yeni bir hanım bulmasını emreder. Her gece yeni bir gelin alan Şehriyar, geceyi hanımıyla geçirdikten sonra tan vakti hanımını idam ettirir. Bir süre bu böyle devam eder. Vezirin akıllı kızı Şehrazat bu kötü gidişata son vermek için bir plan yapar ve Şehriyar’ın bir sonraki eşi olmaya aday olur.
binbir gece masalları oku
Eğlendikleri geceden başlayarak kardeşi Dünyazad’ın hikâye dinlemeden uyuyamadığını söyler ve her gece Dünyazad’ın da yardımıyla çok güzel ve heyecanlı hikâyeler anlatmaya başlar; ama tam şafak vakti geldiğinde hikâyenin en heyecanlı yerinde hikâyeyi anlatmayı keser. Hikâyenin sonunu merak eden Şehriyar, Şehrazat’ın hikâyeye ertesi gece devam edebilmesi için idamını erteler. Şehrazat her gece bir önceki masalın devamım anlatıp yeni bir hikâyeye başlar ve yine tam tan vakti hikâyenin en heyecanlı yerinde anlatmayı bırakır. Kitabın sonuna kadar yer alan hikâyeler, Şehrazat’ın Şehriyar’a anlattığı hikâyelerdir. Sona gelindiğinde Şehrazat üç erkek çocuk doğurmuştur ve evliliklerinin üstünden uzun bir süre geçmiştir. Kralın kadınlara olan öfkesi ve kötü düşünceleri dinmiş, Şehrazat’ın sadakatine inanmıştır.
binbir gece masalları yky
Eserin Avrupa dillerindeki ilk baskısı, Fransızcadır ve Antoine Galland tarafından çevrilmiştir (1704-1717). Bu çeviri, eserin daha önce derlenmiş bir Arapça nüshasından yapılmıştır. On iki ciltten oluşan bu ilk çeviri, Les Mille Et Une Nuits, Canter Amber Budair; En Français, büyük ihtimalle çevirinin yapıldığı Arapça nüshada bulunmayan fakat çevirmen tarafından bilinen bazı Arapça hikâyeleri de içeriyordu.
binbir gece masalları kitabı
Yaklaşık 850 yılında ortaya çıkan Arapça derleme, Alf Layla » (Bin Gece) ise büyük ihtimalle, daha önce yazılmış olan Halme (Bin Efsane) isimli Fars eserinin özetlenmiş bir tercümesiydi. Eserin günümüzdeki ismi olan Alf Layla uza-Layla (Binbir Gece) ise Orta Çağ’da ortaya çıkmıştır. Bu isim büyük ihtimalle sonsuzluk ötesi sayı düşüncesini sembolize ediyordu; çünkü o zamanlar Arap matematik çevrelerinde 1000 sayısı kavram olarak sonsuzluğu sembolize ederdi. Belki de buradan yola çıkarak eserdeki tüm hikâyeleri okuyan kişinin delireceğine dair bir efsane ortaya çıkmıştır.
binbir gece masalları pdf
Eser, geleneksel Fars, Arap ve Hint hikâyelerinin bir derlemesi olarak görülür; fakat eserde bulunan ünlü hikâyelerden Alaeddin’in Lambası ve Ali Bızbız ve Kırk Haramiler, eserin Avrupa baskısına Antoine Galland tarafından eklenmiştir. Galland bu hikâyeleri Halepli, Marunî bir masalcıdan duyduğunu yazmıştır.
İngilizceye çevirisi Sir Richard Burton tarafından 77761474bian Nights, olarak yapılmıştır. Kendinden evvelkilerden farklı olarak bu çeviri, özgün malzemeyi sansürlememiştir. İngiltere tarihinin muhafazakâr Victoria döneminde yayımlanmasına rağmen bu çeviri, kaynağında bulunan erotik incelikleri ve cinsel tasvirleri içerir. Bu çevirinin yanı sıra daha yakın zamanlarda Fransız doktor]. C. Mardrus’un da bir çevirisi vardır.
Mevcut çevirilerin en doğru ve güreli; Fransa’daki Bibliotheque Nationale’de bulunan 14. yüzyıldan kalma bir Suriye el yazmasından Hüssain Haddawf nin yaptığı Arapça derlemedir.
binbir gece masalları dizi
Binbir Gece Masalları’nın televizyon ve sinemaya pek çok uyarlaması yapılmıştır. Bunların asıl öykülere olan bağlılığı çok değişkendir. Fritz Lang’in 1921 yapımı Der Miide 7M, 1924 Hollywood yapımı (Douglas Fairbanks’ın başrolünde olduğu) The Thief of Bagba’aa’ ve onun 1940’daki İngiliz ikinci yapımı; Binbir Gece Masallarından etkilenmişlerdir.
Hollywood’un Binbir Gece Masallarına dayandırılmış ilk konulu filmi 1942 yapımı Arabian Nigbts’dır. Başrollerde Şehrazat rolünde Maria Montez, Ali Ben Ali rolünde Sabu Dastagır ve Harun Reşid rolünde Jon Hall vardır. Filmin konusunun Binbir Gece Masalları ile neredeyse hiç ilgisi yoktur. Filmde Şehrazat, Halife Harun Reşid’i devirip kardeşiyle evlenmek isteyen bir dansözdür. Şehrazat’ın ilk suikast girişimi başarısızlığa uğrar ve esir olarak satılmasının ardından pek çok matem gelişir. Maria Montez ve jon Hall 1944 yapımı Ali Baba ve [Ork Harami/efde de rol almışlardır.
Binbir Gece Masalları’nın en başarılı sinema uyarlama: 51 1992 Walt Disney yapımı çizgi film Alaaddin sayılabilir. Filmde Scott Weinger ve Robin Williams seslendirme yapmıştır. Bu filmi devam bölümleri ve televizyon serileri izlemiştir.
binbir gece masalları izle
Sinbad’ın yolculukları, televizyon ve sinemaya birkaç kere uyarlanmıştır. Bunlardan en sonuncusu, seslendirmesini Brad Pitt ve Catherine Zeta-Jones’un yaptığı 2003 yapımı animasyon Sinbad: Legend dibe Ser/en Sear’dir. 1958 yapımı Tbe Set vent/7 Voyage qf Sinbad en meşhur Sinbad filmi sayılabilir.
İngilizce olmayan uyarlamalar arasında çeşitli Hint (Bollywood) yapımları, İtalyan yönetmen Pier Paolo Pawlini’nin 1974 yapımı Ilfore delle mille e una notte’si, ve 1990 yapımı Fransız Les 1001 nuit: sayılabilir.
Televizyon ve sinema uyarlamaları arasında aslına en sadık kalmış olanı, 2000 yılında Amerikan ABC ve ingiliz BBC kanallarında gösterilen Arabian Night; dizisi sayılır. Emmy ödülünü alan bu iki bölümlük dizide Şehrazat rolünde Mili Avital, Şehriyar rolünde Dougray Scott oynamıştır.
binbir gece masalları dinle
Binbir Gece Masalları müzisyenlere de ilham kaynağı olmuştur. Rus bestekâr Nikolai Rimsky-Korsakov, 1888’de Şehrazat adlı eserini tamamlamıştır. Parça dört masaldan esinlenmiştir: Deniz ve Sinbad ‘ın Gemisi, Kalender Prens, Genç Prens ve Prenses ve Bağdat’ta Şenlik.