ÇÖLYAK İLE YAŞAM
Çölyak hastalığı, tahıl ve tahıl (buğday, arpa ve çavdar) ürünlerinde bulunan glütene karşı duyarlılık sonucu ince bağırsak mukozasında gelişen hasar ile karakterize, glütenin diyetten uzaklaştırılması ile klinik bulguları düzelen bir ince bağırsak hastalığıdır.
Her yaşta ortaya çıkabilecek, genetik yatkınlığı olan bir hastalıktır. Bireysel ve çevresel faktörlere göre görülen belirtiler farklılık gösterebilir. İnatçı ishal, kabızlık, eklem ağrıları, karında şişkinlik, deri döküntüleri, kilo kaybı, çocuklarda büyüme-gelişme geriliği gibi çok farklı şekilde kendini gösterebilir. Bilinen tek tedavisi ömür boyu glütensiz beslenmedir. Glütensiz beslenmeye geçişle beraber belirtiler azalmaya başlayacak, zamanla ortadan kalkacaktır. Diyetin bozulması ya da terk edilmesi tedavi edilmesi çok daha zor olan ağır hastalıklara neden olabilir.
Glüten içerdiğinden dolayı çölyak hastaları buğday, arpa, çavdar ve yulaf katkılı her türlü besin (un, bulgur, makarna, şehriye, kuskus, ekmek, kek, pasta, kurabiye, bisküvi, börek, çörek, gofret, simit, kraker, dondurma külahı, unlu tatlılar, hazır salçalar, ketçap, un ilave edilen çorbalar, soslar, tarhana, yarma vb.), galeta ununa veya una batırılarak kızartılmış tavuk, balık gibi et ürünleri, malt kullanılan içecekler, hazır çorbalar, köfte harçları gibi hazır çeşniler tüketmemelidir . Et, balık, süt ve süt ürünleri, yumurta, kurubaklagiller, kuruyemişler(fındık, ceviz, badem, fıstık), pirinç, mısır, kinoa, amarant, karabuğday, meyve ve sebzeler tüketilebilir. Paketli ürünlerin büyük bir kısmı glüten içermektedir.
Bu nedenle çölyaklı bireyler etiket okumaya çok çok dikkat etmeli, çapraz bulaş olabilecek yiyeceklere dikkat etmelidirler.
Günümüzde pek çok dernek ve topluluk (Çölyakla Yaşam Derneği gibi) çölyak konusunda bilgilendirme çalışmaları yapmaktadır. Bu dernek ve topluluklar glütensiz ürünlerin listelerini yayınlayıp toplantı ve etkinlikler yaparak farkındalık oluşturmaya çalışmaktadır.
Pek çok internet sitesinde glütensiz tariflere ulaşmak mümkün.
Glütensiz ürünler diğer ürünlere göre pahalı fakat eskiye oranla günümüzde daha kolay erişilebilir hale geldiler. Bazı belediyeler çölyak hastaları için glütensiz ekmek üretiyor. Yine bazı kafe ve restoranlar glütensiz menüler hazırlıyorlar. Sosyal medyanın da etkisiyle çölyaklı bireyler birbirleri ile daha kolay irtibata geçip tecrübelerini aktarabiliyorlar. Kısacası glütensiz beslenme başlangıçta biraz zor gelebilir fakat günbegün olanaklar artmakta.
Unutulmaması gereken en önemli nokta tek tedavinin glütensiz diyet olması ve diyete uyulmamasının pek çok hastalığı da beraberinde getireceğidir.
Sağlıklı günler dilerim.
Işılay Kuş Ferizli