Arş. Gör. Dr. Hülya UZUNTAŞ
Trakya Üniversitesi
14. YÜZYILA AİT HOREZM TÜRKÇESİ İLE YAZILMIŞ BİR METİN PARÇASI VE DİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE
13.- 14. yy Horezm Türkçesi dil özelliklerini taşıyan baştan ve sondan eksik olan metin, Arap harfleriyle istinsah edilmiş bir eserin 37. bâbının ortalarından 43. bâbının ortalarına kadar olan bölümlerini içermektedir. Bazı peygamber kıssaları, dini bilgiler ve nasihatler içeren metin, Kurandan alınan bazı ayet ve ayet bölümleri ile genişletilmiştir. Mevcut olan 7 bâbda metnin yazarı, yazılış tarihi, müstensihi ve istinsah tarihi ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır. Bu yönleri ile Türk dilinin saklı kalmış hazinelerinden biri olan metnin Türk dili araştırmacıları tarafından deşifre edilmesi, hem Türk dilinin tarihi gelişim seyrine ışık tutmakta hem de geçmişten günümüze Türk dili üzerinde ne kadar titizlikle çalışıldığını göstermektedir.
Söz konusu metin parçası üzerinde ilk çalışmayı, Özbek folklor araştırıcısı Prof. Hadi Zaripovun 11 sayfalık Arap harfli el yazması metni kendisine hediye ettiği Özbek dilcisi Ergaş İsmailoviç Fazılov 1970 yılında Taşkentte Fragmentı Neizvestnogo Starotyurkskogo Pamyatnika başlığı ile Rusça olarak yapmış, ardından tekrar gözden geçirmiş olduğu metni 1990 yılda Eine Choresmtürkische Handschrift über gute und böse Taten başlığı ile Almanca olarak Journal of Turkish Studiesde yayımlamıştır. Bu metin 2012 yılında, Fazılovun Journal of Turkish Studiesdeki tıpkıbasımından yararlanılarak Giriş, Metnin Dil Özellikleri, Latin Harfli Transkripsiyonu, Türkiye Türkçesine Çeviri, Dizin ve metnin tıpkıbasımının bulunduğu Ekler başlıkları altında yüksek lisans tezi olarak tarafımdan hazırlanmıştır.
Bildirimizde, her sayfasında 16 satır bulunan 11 sayfalık bu metin parçasının genel özellikleri belirtilip dil özellikleri incelenecek, böylece hangi eserin parçası olduğu şuan için meçhul kalan metin, Türkoloji âleminin istifadesine sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler:
Horezm Türkçesi, 14. yüzyıl, Arap harfli el yazması metin
Tarih/Yer:
15.11.2017. (BİLGE KAĞAN SALONU) . 10.15-10.30