Kemal Reis
- Doğum : 15. yy
- Ölüm : 1511
- Meslek : Denizci
Kemal Reis, Türk denizci. Meşhur Piri Reis’in kardeşi Hacı Mehmed’in oğludur. Sultan II. Bayezid Han tarafından İstanbul’a çağrılarak donanmaya katılmıştır. 1405-1505 yılları arasında Rodos’a büyük bir akın düzenleyen Kemal Reis, aynı yıl İspanya’daki Beni Ahmer Devlet’inin 1493 yılında yıkılmasından sonra Müslümanlara ve Yahudilere akıl almaz işkence ve zulümlerde bulunan İspanyollardan kurtarabildiklerini İstanbul’a getirmiştir.
Hayatı
Asıl adı Ahmed Kemaleddin olup, 1451 yılında Karaman, Ağrıboz veya Gelibolu’da doğduğu rivâyet edilmektedir. Kemal Reis denizlerde yetişmiş, ünü bütün Avrupa’ya duyulmuş kahraman bir kumandandır. Gençliğinde Eğriboz sancakbeyinin küçük filosunun komutanlığı ile ve emrindeki diğer gemilerle Endülüs’e kadar seferler yapmıştır. Kendi başına İspanya’daki Müslümanların imdadına koşmuş, buradaki Endülüs Devlet’inin ortadan kalkmasına kadar elinden gelen yardımı esirgememiştir. Akdeniz’deki gayret ve çalışmaları, Müslümanlara her zaman yardıma koşması Osmanlı Sultanı II. Bayezid Han’ın onu İstanbul’a çağırmasına sebep olmuştur. Sultan II. Bayezid Han onu devlet hizmetine çağırınca Kemal Reis 1494 yılında gelerek donanmaya katılmıştır.
Devlet hizmetine girdiği yıldan itibaren donanmada düzeltmeler ve yenilikler yapan Kemal Reis 1497 yılında Mekke ve Medine’ye gönderilen vakıf mallarını götüren donanmanın başına getirilmiştir. Kemal Reis gidiş ve dönüşte Venediklilerle yaptığı iki savaşı da kazanmıştır. Gemilere koyduğu o zamana kadar görülmeyen uzun menzilli toplardan istifade etmiştir. Rodos şövalyelerinin Güney Anadolu limanlarına yaptıkları baskının öcünü almak için 1511 yılının başlarında sefere çıkan Kemal Reis’in gemisi fırtınada batmış, kendisi de boğulmuştur. Zaferleri, yaptığı hizmetleri ile Türk denizciliğinin şöhretli kumandanlarından olan Kemal Reis, 17 yıl Osmanlı Devlet’ine hizmette bulunmuştur.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Mama Hatun
Anadolu’nun Türklere açılan kapısı Malazgirt Ovası’nda elde edilen Malazgirt zaferinin ardından kurulan Türk beylikleri arasında yer alan Saltuklular’dan II. İzzettin Saltuk’un kızı olan Mama Hatun, uzun süre idareyi elinde bulunduran ağabeyi Nâsırüddin Muhammed’in ardından Saltuklu Beyliği’nin başına geçti. Bir kadın olarak devlet yönetme kabiliyetine sahip olan Mama Hatun’un ağabeyi ve yetişkin yeğenleri varken başa geçmesi, İslamiyet’in kabulünden sonra da Türk toplumunda kadının önemini koruduğunun göstergesidir. Hükümdarlığının ilk yıllarına dair detaylı bilgi bulunmamakla birlikte son dönemlerinde yeğenleriyle iktidar mücadelesi içinde olduğu bilinmektedir. Kendisine düzenlenen saldırılar ve yıldırma politikalarının altından kalkabilmek için Eyyûbî Hükümdarı el-Melikü’l-Âdil’e haber göndererek nüfuz ve itibar sahibi bir kimseyle evlenmek istediğini bildirdi ve bu konuda kendisine yardımcı olunmasını rica etti.
-
Şeyh Edebâli Zâviyesi
Kurtuluş Savaşı’nda Yunanlılar’ın çıkardığı yangından sonra terkedilen eski şehrin sınırında, çevreye hâkim kayalık bir tepenin üzerinde yer alan Edebâli Zâviyesi, Orhan Gazi tarafından babası Osman Gazi’nin vasiyeti üzerine Şeyh Edebâli ve Mal Hatun türbeleriyle birlikte yaptırıldı. Zaman içinde çeşitli onarımlar geçirdiği ve genişletildiği anlaşılan zâviye II. Abdülhamid tarafından tamir ettirildi. Şeyh Edebâli Türbesi, mescid-tevhidhâne ve şeyh dairesi, hayatın arkasında doğu-batı doğrultusunda sıralanır; Mal Hatun Türbesi ise hayatın doğu ucunda yer alır. Duvarları moloz taşla örülmüş türbelerle mescid-tevhidhânenin ana hatlarıyla ilk inşa dönemine bağlandıkları, bağdâdî duvarlı şeyh dairesinin XIX. yüzyılda son şeklini aldığı belli olur. Bu kitlenin batı ucunda yer alan Şeyh Edebâli Türbesi, kıble doğrultusunda gelişen dikdörtgen bir plana sahiptir. İçeride Şeyh Edebâli ve nesline ait on bir ahşap sanduka yer alır. Türbede görülen tek süsleme unsuru, güney duvarındaki alçı tepe penceresidir. Türbenin doğu duvarına bitişen mescid-tevhidhâne, kareye yakın dikdörtgen planlı ve türbeye göre daha küçük boyutlu bir mekândır. Kuzeyde kapının, güneyde mihrabın iki yanlarında birer pencere vardır.
-
Geleneksel Eyüp Oyuncakçısı
Anadolu coğrafyasında bilinen ilk oyuncak markası olarak kabul edilen Eyüp Oyuncakları, taşıdığı isim itibariyle belirli bir bölgeye ait gibi dursa da yalnızca İstanbul’un Eyüp ilçesine ait değil, Anadolu’nun birçok yerinde oyuncakçılar, seyyar satıcılar hatta aktar dükkânlarında dahi yer bulan bir değer olarak karşımıza çıkmaktadır. Nizam-i Cedid askeri olarak İstanbul’a gelen, askerlikten ayrıldığında ise Eyüp’e yerleşip oyuncakçılığa başlayan Dökmeci Hasan Ağa, bazı kaynaklarda Eyüp oyuncakçılığının başlangıç ismi olarak ileri sürülür. Geleneksel Eyüp Oyuncakları’nın Eyüp semtinde üretilmeye tam olarak ne zaman başlandığı bilinmese de Evliya Çelebi’nin Seyahatname adlı eserinde şu şekilde yer alması bizlere tahmini 1630’lu yıllara dair bir tarih sunmaktadır: “ Eyüp Oyuncakçıları kamış borular, fırıldaklar, def, dümbelek, kemençe, sıçan ve kuşlarla, gözler görmedik şeytan işi oyuncaklarla geçerler.”
-
İmadüddin Zengi
Selçuklu komutanı Kasîmüddevle Aksungur’un oğlu olan Zengi, Zeengi hânedanının kurucusuydu. Eğitimini Musul’da aldıktan sonra ilk savaş tecrübesini de Âmid kuşatmasında edindi. Kahramanlıkları ve cesareti ile tanınan Zengi önemli devlet görevlerinde yer aldı. Musul Çökürmüş’ün eline geçince Zengî onun himayesine girdi. Haçlılar’a karşı düzenlenen seferlere katılan Zengi içeride siyasi birliği sağlamak, dışarıda Haçlılara karşı savaşmak suretiyle dikkatleri üzerine çekti. Haçlı saldırılarına maruz kalan ve giderek yıpranan İslâm dünyasında parlayan bir isim haline geldi. Urfa Haçlı Kontluğu’nu ortadan kaldıran Zengi girişimleri sonucu elde ettiği başarılar ile dikkatleri üzerinde tutmaya devam etti. Zengî’nin Musul hâkimliğinden Câber kalesinde hançerlenip öldürülmesine kadar süren 20 yıllık yönetim hayatı İslam beldelerine karşı girişilen saldırılar ile başarılı mücadelelerle geçti. Onun dönemi Müslümanların sarsıaln güven duygularını yeniden inşa edildiği bir dönem oldu. Aldığı eğitim ile savaşçı kişiliğini pekiştirmeyi başaran Zengi seçkin bir devlet adamı olarak tanındı. Örnek bir Müslüman devlet adamı portresi çizen Zengi adaleti, kahramanlığı, cesareti, siyasi dehası ile örnek bir kişiliğe sahipti.
-
Ali Mustafa Efendi
Medrese tahsilinin ardından yazdığı şiirlerle dikkatleri üzerine toplayan Mustafa Efendi ilk eseri Mihr ü Mâh’ı sunduğu Şehzade Selim’e (II. Selim) divan kâtibi oldu. Kanuni Süleyman tarafından müderrislik veya kadılık isteği reddedildi. Divan katipliğinin yanı sıra hazine defterdarlığı, beylerbeylik, sancak beyliği görevlerinde de bulunan Mustafa Efendi mevki hırsına sahip bir kişiliğe sahipti. III. Murad’ın padişah olmasının ardından ona bazı kasidelerle birlikte Zübdetü’t-tevârîh’i sundu, fakat karşılığında memuriyet alamadığı tekrar Bosna’ya döndü. Gözü daima yüksek makamlarda olan Mustafa Efendi sürekli olarak durumdan şikâyetçi idi. Çoğu kez mevkisini yükseltmek adına eserler kaleme alan Mustafa Efendinin eserleri arasında ahlâk, siyaset ve âdâba dair konular da yer aldı. Devlet makamında çeşitli görevlerde yer alan Mustafa Efendi Cidde sancak beyliğine tayin edildikten sonra Cidde’ye giderek, son eseri Mevâidü’n-nefâis’i padişahtan Mısır Beylerbeyiliğini istemek üzere Mekke’de tamamladı. Cidde sancak beyi olduğu dönemde vefat etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun