GELİRLERİ AZALTAN HARCAMALARI ARTIRAN KARARLAR, SORUN YARATACAK
Hazine, dün 2002 yili Ocak/Aralik nakit gerçeklesme tablosunu yayinladi. Bu tabloya göre Hazine’nin yilboyu nakit gelirleri 69 katrilyon lira iken, giderleri 101 katrilyon liraya yükselmis. Hazine 31,9 katrilyon lira nakit açigi ile karsilasmis. Bu nakit açigi net olarak içeriden 17,9 katrilyon lira, disaridan 15.5 katrilyon lira net borçlanma ile kapatilabilmis.
Bu yazinin altinda verilen tabloda dikkati çeken nakit açigini kapamada dis borçlanmanin payinin büyüklügüdür. 2002 yilinin bir özelligi vardi. 2002 yilinda IMF destegiyle yurtdisindan büyük ölçüde döviz kredisi girisi oldu. Anlasildigi kadariyla bu dövizler Türk Lirasi’na dönüstürülerek, Hazine’nin finansman açiginin kapatilmasinda kullanildi.
2002 yilinin Hazine nakit açigi tablosu, 2003 yili politikalarinin olusturulmasinda dikkate alinmasi gereken en önemli göstergedir. Bu tabloya bakilarak, kamu gelirlerinin nasil artirilacagi, harcamalarin nasil kisilacagi, açigin nasil kapatilacagi konusunda politikalar olusturulmalidir. Ancak, AKP hükümetinin bu tabloya hiç bakmadan gelir azaltici, gider artirici uygulamalarda israrci oldugu görülmektedir. AKP hükümetinin dikkate almadigi 2003 yilinda nakit açigini kapamada, iç ve dis krediden 2002 yilindaki ölçüde yararlanma sansinin bulunmamasidir.
IMF tarafindan uygun görülmeyen politikalara yönelen AKP hükümeti, IMF’nin karsi koymasi nedeniyle, disaridan kredi bulamayacaktir. Içeriden ise borçlanmanin bir siniri vardir. Iç borçlanmaya yüklenmek, zaten çevrilemez durumdaki iç borç stokunun agirligini artirir.
Hal böyle iken, AKP hükümeti önce verginin tabana yayilmasina imkan verecek “Mali Milat” ve de “Nereden Buldun?” uygulamasindan vazgeçti. Simdi de vergi affi ile zaten yetersiz olan vergi gelirlerini azaltiyor. Öte yanda, kaynaginin küçülmesini dikkate almadan, harcamalari artirici kararlari israrla sürdürüyor. Bu uygulamada tabii ki, AKP hükümeti ileride rahatsiz olacak, ama bu hatalarin faturasini halk ve bu ekonomi ödeyecek.
Tek parti hükümeti, kisa sürede önemli degisiklikler yapma imkanini ortaya koyuyor. Ama bu durumda, bir ölçüde denetim imkani da ortadan kalkiyor. Tek parti iktidarina sahip olanlar “ben yaptim, oldu” havasina girebiliyor. Hiç süphe yok ki, kimse kötü bir sey yapma pesinde degil. Fakat yapilanlarda hata varsa, hatada israr var ise, bir süre sonra kötülükler ortaya çikar. Bu bakimdan ciddi uygulamalara yönelmeden yapilacaklarin olumlu ve olumsuz yanlarinin tartisilmasinda, daha sonra uygulamaya geçilmesinde yarar vardir.
2002 yili Hazine nakit açigi 31,9 katrilyon lira
(Hazine gelir ve giderleri arasindaki açik iç ve dis borçlanma ile nasil kapatildi?)
Trilyon TL Ocak-Aralik
Nakit gelirler 69.531,6
Nakit giderler 101.440,3
Faiz disi giderler 55.569,9
Faiz giderleri 45.870,4
Faiz disi denge 13.961,7
Nakit dengesi (açigi) -31.908,7
Finansman ihtiyaci 31.908,7
Borçlanma (net) 33.503,2
Dis borçlanma (net) 15.550,1
Kullanim 24.542,1
Ödeme 8.991,9
Iç borçlanma (net) 17.953,1
Kullanim 95.902,5
Ödeme 77.949,4
Kasa/banka (net) -1.594,5