Pek çok hukukçu, dernek, siyasi parti, valilerin Sur, Cizre, Şırnak gibi yerlerde aldıkları kamu düzenini sağlamaya yönelik tedbirler arasında sokağa çıkma yasağının bulunmasını, hukuki dayanağı bulunmadığı ve anayasaya aykırı olduğunu iddia ediyorlar.
Sokağa çıkma yasağı uygulamasını anayasaya aykırı bulanların temel gerekçesi anayasanın 13. Maddesi. Zira bu maddede, “temel hak ve hürriyetler”in, “yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği” hükmü var. Aykırılığı dile getirenler, sokağa çıkma yasağının kişilerin, dolaşım, ulaşım, sağlık ve eğitim ulaşma gibi temel hak ve özgürlüklerini sınırlandırdığını belirtiyor, bu madde kapsamına girdiğini ve anayasanın ihlal edildiğini söylüyorlar.
Peki bunun böyle olduğuna kim karar verebilir?
Elbette anayasa mahkemesi…
Ancak bunun için Anayasa Mahkemesine aykırılık itirazı yapılması gerekiyor. Bu itirazı Cumhurbaşkanı, TBMM üye tamsayısının 1/5'inin, iktidar partisi ya da ana muhalefet partisi meclis grubu, kanun resmi gazetede yayınlandıktan sonra belli bir süre içinde yapabiliyor. Bu süre ise çoktan geride kalmış durumda.
Bu durumda tek yol bir mahkemenin elinde bir dosya üzerinden aykırılık iddiasında bulunması ki, bunun gerçekçi ve pratik hiç bir karşılığı bulunmuyor.
Kaldı ki burada söz konusu olan yasa metni değil, bu metnin idare tarafından yorumlanması, içinin doldurulması, idareye tanınan “düzenleyici iktidar gücü”… Bu durumun işleri hukuki açıdan daha karışık hale getirdiğine, Anaya Mahkemesi'nin yetki çerçevesinin zorlandığına hiç şüphe yok.
Hukuki dayanaksızlık iddiasına gelince…
Bu iddiayı ileri sürenler, sokağa çıkma yasağının Türk hukuk düzeninde sıkıyönetim ve olağanüstü hal durumlarında mümkün olduğunu, zikredildiğini, bunlar dışında sokağa çıkma yasağı ilanı etmenin hukuki dayanağı olmadığını vurguluyorlar.
Peki buna rağmen valiler bu yasak kararlarını nasıl alıyor?
İller İdaresi Kanunu'nun 11. Maddesine dayanarak alıyorlar. Bu madde, “il sınırları içinde huzur ve güvenliğini, kişi dokunulmazlığını, emniyeti, kamu esenliğini sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır” hükmünü içeriyor. Ve valiler sokağa çıkma yasağını bu tedbirler arasına görüyorlar.
Peki söz konusunu madde, böyle bir yorumla hukuki bir dayanak oluşturur mu?
Nitekim aynı soruyu AİHM de, Anayasa Mahkemesi tarafından reddedilmiş ve kendisine gelen bireysel başvuruları görüşebilmek için Türkiye'ye yöneltmiş durumda.
Malum AİHM bundan önce 6 başvuru hakkında sokağa çıkma yasağına tedbir koyma talebini, eldeki verilerin yetersizliği gerekçesiyle reddetti. Ancak bireysel başvuruları henüz görüşmedi. Ve tüm başvuruları birleştirdi.
Bu dosyalar hakkında karar verirken kendisinden önceki son hukuki merci olan Anayasa Mahkemesi'nin kararlarını da dikkate alacak.
O zaman şu soruyu soralım: Sokağa çıkma yasağının hukuki dayanağı açısından Anayasa Mahkemesi'nin fikri ne? Bu fikir, mahkemenin iki ayrı kararında yer alıyor.
Son kararı birlikte okuyalım:
“Valiliklerce, 5442 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (C) fıkrası uyarınca, terör örgütü mensuplarının yakalanması, terör olayları nedeniyle halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması, sokak aralarındaki barikatların kaldırılması, hendeklerin kapatılması ve kurulan bombalı düzeneklerin imhası çalışmaları esnasında sivil vatandaşların can ve mal güvenliğinin temin edilmesi gibi gerekçelerle “sokağa çıkma yasağı” kararları alındığı belirtilmektedir. Anayasa Mahkemesi daha önce benzer bir başvuruda, Şırnak Valiliği tarafından kamu düzeninin, halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla “sokağa çıkma yasağı” ilan edilmesinin temelsiz olduğunun söylenemeyeceğine karar vermiştir...”
AİHM buna rağmen tersi istikamette bir sonuca varabilir mi?
Elbette...
Ancak Türk yargı sisteminin işleyişi açısından bakıldığında anayasaya aykırılık tezi kağıt üzerinde, hukuki dayanaksızlık tezi ise anayasa mahkemesinin içtihadıyla tarafından karşılıksız kalacak gibi görünüyor.
Nitekim asıl mesele bireysel hak ihlalleri varsa onları gidermektir.
Anayasa Mahkemesi'nin bu konuda hassas davrandığı ise açıktır.
- BIST 92.227
- Altın 213,027
- Dolar 5,3320
- Euro 6,0605
- İstanbul 9 °C
- Diyarbakır 10 °C
- Ankara 8 °C
- İzmir 12 °C
- Berlin 4 °C
- 2018 Nobel Ödülleri sahiplerine verildi
- Macron: Ekonomik ve sosyal OHAL ilan edeceğim
- Diyarbakır'da polis HDP il binasına girdi: 25 kadın gözaltına alındı
- 'Elektronik tebligat' 1 Ocak'ta devrede
- Albayrak: 2019 bütçesi tasarruf bütçesi olacak
- ABD'den Irak'a seyahat uyarısı
- 500 avro tedavülden kalkıyor
- Macron bu akşam halka seslenecek
- Kaşıkçı'nın son sözleri: Nefes alamıyorum
- TÜİK büyüme rakamlarını açıkladı
- Fransa'dan Trump'a tepki
- Fenerbahçe küme düşme hattında
- Ermenistan'daki seçimin galibi Paşinyan oldu
- Çin'den ABD ve Kanada'ya uyarı
- Macron, Sarı Yelekler ile görüşecek
Sokağa çıkma yasağı, hak ve hukuk...
- Başkent Hewler’de huzurevi
- Kürdistan Parlamentosu'nun yeni üyeleri yemin etti
- 13’üncü Uluslararası Erbil Kitap Fuarı’ndan kareler
- Kürdistan'ın bir köyünden en prestijli matematik ödülüne
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Bekir Ağırdır: HDP kritik kavşaktaKONDA Genel Müdürü Bekir Ağırdır, Türkiye'nin üç partili bir noktaya gittiğini belirtti.
- Tanrıkulu: MHP’nin af teklifi tamamen duygusalCHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, affın, Bahçeli’nin organize suç örgütü kurmak ve yönetmekten hükümlü Alaattin Çakıcı’yı ziyaretinden sonra konuşulduğuna dikkat çekerek, “MHP'nin bunu gündemde tutmasının nedeni tamamen duygusaldır” dedi.
- Barzani: Halkımın kaderini tayin etme hakkı vardırBaşkan Mesud Mesud Barzani, 16 Ekim 2017’de Kerkük’te yaşananların ulusal bir ihanet olduğunu, belli bir grubun Haşdi Şabi ve İran Devrim Muhafızları (Pasdaran) üyeleriyle anlaşarak, ABD’nin gözü önünde kendilerini arkadan hançerlediğini söyledi.
- Necmettin Kerim: YNK ile resmi bir bağım söz konusu değilKerkük eski Valisi Necmettin Kerim, YNK’nin hiçbir toplantısına katılmadığını belirterek, “Kerküklü mağdurların kaldığı kamplara gidip onlardan ‘Neden buradasınız?’ diye sormayanlara oy vermelerini nasıl isteyeceğim?” dedi.
ÖZEL MAKALE
- İlksel Yüzleşmeler"Onur. Kendisini tutsak edenlerin işkencecilerin suratına onurlu bir söz söyleyerek ölmesini gerektirir."
- Hewno Bêreng/Renksiz Rüya"Hewno Bêreng/Renksiz Rüya Filmi’nin mesajı, (benim anladığım) Ölümün, Kürtler için, hayatın sıradan bir parçası olmadığına parmak basmasıdır. Ölümü sıradanlaştıran, karışıklık oluşturan sinyallerden yani gürültüden çekip çıkarılmasıdır."
- Sünni, Şii ve Kürt okulu"Irak ile ilgili her şey şunu bize söylüyor. Üçe ayırın, zira suni bir yapıyı bir arada tutmak sadece daha fazla ölüme davetiye çıkarır. Irak’ın birliği suçuna ortak olmayın."
- 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi ve Saîdê Kurdî" Saîdê Kurdî ve 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Mücadelesi/Şeyh Said ilişkisi noktasında resmi ideoloji eksenli kodlamalar ve bu kodlamamalardan sonra kurulan bağlantılar..."
KÜLTÜR SANAT
- Nûbihar’ın 145. Sayısı çıktıNûbihar dergisinin bu sayısında da araştırma, hikaye, folklor ve dille ilgili yazılar var. Çeşitli dillerden Kürtçeye çevrilen birkaç yazı, hikaye ve şiir de bu sayıda da yayınlanmış.
- Şair Refik Durbaş yaşamını yitirdiBir süredir diyaliz ve akciğer tedavisi gören Şair Refik Durbaş, 74 yaşında hayatını kaybetti.
- Aydın Doğan Karikatür Yarışması ödülleri sahiplerini bulduBu yıl 35'incisi düzenlenen, "Aydın Doğan Uluslararası Karikatür Yarışması"nın ödülleri sahiplerini buldu.
- 'Müslüm' 5 milyon kişiyi sinemaya çekti2018'in en çok izlenen yapımı olan Müslüm filmi, 1989'dan günümüze en çok izlenen filmler arasında da 8. sıraya yerleşti.