Yer: Karşıyaka/İzmir | Alan:50000m² | Haziran 2011
https://www.odakpeyzaj.com/projeleri/mavisehir-kiyi#sigProGalleria2dcd17127f
Proje Alanı: İzmir İli’nin Karşıyaka İlçesi’nin Mavişehir semtinde, balıkçı barınakları bölgesinden başlayarak gediz deltasına kadar uzanan kıyı şeridi ve çevresini kapsamaktadır.
Proje Alanının Önemi;
- Stratejik konumu
Söz konusu bölgede yeni yerleşim alanlarının oluşturulmaya başlaması sonucu konutsal rant ve prestij artmıştır. Modern konutların bölgeye taşıdığı nüfus yapısı dolayısı ile ticari faaliyet alanları da yoğunluk kazanmaya başlamıştır. Ayrıca, proje alanına komşu niteliğindeki Gediz deltası da ekolojik açıdan stratejik önem taşımaktadır.
- Sulak alan varlığı & Sürdürülebilirlik
Bölgede yoğunlaşan tüm antropojen faaliyetlerin beraberinde, alanda mevcut bulunan sulak alan yapısı ve biyoçeşitlilik de varlığını göstermektedir.
- Görsel zenginlik
Alan, peyzaj karakterleri açısından çeşitlilik göstermektedir. Özgün bir doğal yaşam karakteri olan sulak alanın sunduğu görsel zenginliğin yanı sıra, opera binası, balıkçı barınakları gibi özel çekim noktaları da alanda mevcuttur.
- Rekreasyon ve Turizm
Stratejik konumu, ekolojik zenginliği ve sosyo-kültürel nitelikleri sebebi ile alan zengin rekreasyonel potansiyele sahiptir. Söz konusu rekreasyonel potansiyellerin doğru planlanması durumunda, alan yalnızca Mavişehir ölçeğinde değil, İzmir’in kent kimliğine olumlu etki edecek nitelikte bir alan haline gelebilir.
- Eğitim ve Sosyal etkinlikler
Kentli kimliğinin olumsuz etkilerinden biri, insanın doğal yaşam ortamlarına uzaklaşması ve doğaya yabancılaşmasıdır. Proje alanı yoğun kentleşmenin hakim olduğu bölgede bulunmaktadır. Alanın sahip olduğu ekolojik zenginlikler korunarak kent halkının doğa ile ilişki kurmasına imkan sağlayacak eğitici nitelikte tasarımlar geliştirilmesi mümkündür.
- Kimlik
Çalışma alanı dört farklı başlık altında ele alınmıştır;
a. Tehditler
-Deprem bölgesinde yer alması,
-Zeminin stabil olmaması,
-Küresel ısınmaya bağlı olarak su seviyesinin yükselmesi & iklim değişikliği,
-Yağmurlu günlerde drenaj problemi yaşanması,
-Göç alması,
-Deniz ve derelerden gelen kirlilik.
b. Fırsatlar
-Üniversite kenti olması,
-Gelişmeye açık bir toplum olması,
-Çevre ve kültür bilincinini gelişmekte olması,
-Alan sınırlarında opera binası yapılacak olması,
-Kıyı kenar aktivitelerine olanak sağlaması,
-Sulak alan varlığı,
-Çeşitli aktivite potansiyeline sahip bir alan olması,
-Proje alanının prestijli bir bölgede olması.
c. Zayıf Yönler
-Yeraltı su seviyesi yüksekliğinden ve altyapı yetersizliğinden kaynaklı su baskınları,
-Geleceği belli olmayan liman projesi,
-Mevcut parkların ve diğer kamusal rekreasyon alanlarının birbirinden kopuk olması,
-Alanın tümü ile ilgili kararların parça parça alınmış olması,
-Uygulamaların bütüne yönelik yapılmış olmamaması,
-Yönetimsel sorunlar,
-Alandaki mevcut ve olası aktivilere yönelik üstyapı eksikliği (otopark, tuvalet, yol, vb.)
d. Kuvvetli Yönler
-Alan yakınındaki sulak alanda biyolojik çeşitlilik olması,
-Alan mevcut aktiviteleri ile, birçok kentli tarafından rekreasyon amaçlı kullanılması,
-Gelişme potansiyeli yüksek organize sanayi bölgesinin varlığı,
-Eğitim düzeyinin yüksek olması ve güçlü eğitim altyapısının varlığı,
-Ilıman iklim koşulları.
Tasarıma Yaklaşım Modeli
Çalışma alanına dair belirlenen tehditler, fırsatlar, zayıf ve kuvvetli yönler doğrultusunda, alana dair bütünsel bir tasarım yaklaşımı geliştirmek hedeflenmiştir.
Proje alanı, batısındaki gediz deltasına komşu olan ekolojik değeri yüksek sulak alan ile başlamaktadır. Kıyı şerit çizgisine paralel olarak devam eden proje alanın merkez noktası ise semtin yerleşim ve ticari faaliyet aksına dik konumdadır. Yeni opera binası ve önündeki balıkçı barınakları, çalışma alanının doğudaki sınırını oluşturmaktadır. Batısında ekolojik, merkezinde ticari ve doğusunda kültürel potansiyele sahip proje alanı, bu özellikleri ile üç farklı karakterde kentsel mekanın bir arada bütünsel tasarım dili kullanılarak düzenlenmesini gerektirmektedir.
Yüksek yapı silüetleri ile çevrelenen proje alanı görsel ve psikolojik açıdan yapıların baskısına maruz kalmaktadır. Bu sorunun giderilmesi amacı ile üç farklı karakterdeki kentsel mekanda, rekreasyon alanlarının karakterlerini vurgulayan üç yüksek yapıya yer verilmesi uygun görülmüştür. Alana rekreasyonel çekim niteliği de kazandırabileceği tahmin edilen yapıların konumu ve özellileri şu şekildedir;
- Gözlem kulesi: Sulak alan içerisinde, gediz deltasına da hakim konumda yer almaktadır. Ekolojik yaşamın gözlemlenmesine olanak sağlayarak hem eğitici hem rekreaktif katkıda bulunacaktır. Ayrıca kullanıcılar için alana davetkar bir nitelik kazandıracaktır.
- Anıt kulesi: Alan silüetinde merkez aksı belirleyecek nitelikteki anıt, görsel ve işlevsel olarak alana çekicilik katacaktır. Semtin ve İzmir’in sembollerinden biri olması hedeflenmektedir.
- Deniz feneri: Opera binası kıyısında balıkçı barınakları yer almaktadır. Fiziksel şartları iyileştirilerek düzenlenen barınak alanının ardında yer verilen deniz fenerinin, bölge karakterini sembolik olarak temsil etmesi ve çekim noktası oluşturması hedeflenmektedir.
Belirli dönemlerde denizden kaynaklı rekreasyon alanına ve yerleşim alanlarına su baskınları olmaktadır. Kürsel ısınmaya bağlı olarak, önümüzdeki yıllarda deniz seviyesinin de yükseleceği göz önünde bulundurulacak olursa, su baskınlarına karşı önlem alınması gerekmektedir. Bu hedef doğrultusunda, alanın kıyı şeridi boyunca rampalar ve basamaklar ile oluşturulan, erişime engel olmayacak şekilde, set niteliğinde kıyı promenatı yapılması ön görülmüştür.
Yoğun yerleşim ve geçirimsiz yüzeyler sebebi ile kıyı promenadı ardında yaşanan su baskınlarını önlemek için ise, proje alanının çeşitli noktalarında yer verilecek su tahliye noktalarında toplanan suların, pompalar yardımı ile sulak alana aktarılması planlanmaktadır. Böylelikle sulak alanın ihtiyaç duyduğu tatlı su desteği de sağlanmış olacaktır. Tahliye noktalarından bir tanesi, meydanda bulunan anıt kulesinin çevresinde oluşturulan yükseltilmiş zeminlerin altında yer verilen su toplama kanallarıdır. Buna benzer teknikler ile alan genelinde, gizlenmiş toplama ve tahliye kanalları oluşturulacaktır.
Denize paralel olarak uzanan kıyı promenadı, alanın ana ulaşım aksını oluşturmaktadır. Yerleşim akslarını karşılayan ve bazı noktalarda denizin içine de uzanan kırmızı döşemeli akslar ise ikincil ulaşım aksını oluşturmaktadır. Mavişehir deresi kenarında da yer verilen ve yerleşim alanına doğru dik uzayan kıyı promenadı aksı ile de kullanıcların alana yaya olarak erişebilirliğini sağlamak hedeflenmiştir.
Proje alanına taşıt girişi engellenerek, eşit aralıklarla dört farklı noktada, yola paralel otopark alanları oluşturulmuştur. Proje alanında çevreci ulaşım kaynaklarıan öncelik tanınmıştır. Kıyı promenadında bisiklet yolu ayırılmıştır. Ayrıca bostanlı vapur iskelesine bağlantılı olarak çalışacak şekilde, alanda dört farklı deniz taksi duraklarına yer verilmiştir.
Proje alanı için, ekoloji ve kullanıcı odaklı olarak geliştirilen tasarım modelini oluşturan program elemanları şu şekildedir;
- Sulak alan ve gözlem kulesi: Alanda gözetleme kulesi, ahşap gezinti iskeleleri ve iskelelere bağlı seyir amaçlı gölge alanlar bulunmaktadır. Ekoloji eğitim binası ve yönetim birimleri önünde bulunan alanın kullanımı, alan ekosisteminin gerektirdiği şekilde dönemsel olarak belirlenecektir. Böylelikle yoğun biyoçeşitliliğe sahip alanın insan kaynaklı zarar görmesinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.
- Çocuk oyun alanı ve oturma alanı: Ekolojik eğitim binası da göz önünde bulundurularak konumlarılan alan hem eğitim amaçlı ziyaretçilere hem de yerleşim alanlarına hizmet edecek nitelikte, ekolojik malzemeler ile düzenlenecektir.
- Amfi iskele: Kıyı promenadı önünde yer verilen amfi iskele niteliğindeki yapı, küçük gösteri ve etkinliklere imkan tanımaktadır.
- Pasif rekreasyon alanı: Sulak alan karakterinden, daha yoğun kullanıma sahip meydan noktasına doğru geçiş niteliğindeki alanda, çeşitli tanıtım panolarının, su gösterilerinin tagların yer aldığı serin bir dinlenme ve yürüyüş amaçlı pasif aks oluşturulmuştur.
- Oyun bahçesi: Meydanın doğusu ve batısında yer alan hizmet yapılarına ve pasif rekreasyon alanına hizmet edecek nitelikte konumlandırılmıştır. Ticari ve turistik içerikli hizmet birimlerini ya da pasif rekreasyon alanı kullanıcılarının, tercih ettikleri faaliyetlerini çocuklarına hakim noktada gerçekleştirmelerine imkan tanımaktadır.
- Meydan, anıt ve hizmet yapıları: Proje alanının merkezi niteliğindedir. Denize doğru yükselen basamaklar ve su karkasları mevcuttur. Söz konusu basamaklar aynı zamanda tören ve gösterilere olanak sağlayan bir toplama alanı niteliğindedir. Alanın doğu ve batısında yer alan hizmet binaları; alışveriş, restaurant, kafeterya, tanıtım ofisleri, turizm birimleri gibi çeşitli sosyal ve kültürel ihtiyaçlara imkan tanıyan çift yönlü, yanyana dizilmiş küçük yapılar şeklinde tasarlanmıştır.Ayrıca anıt çevresinde, ıslak zemin türü su gösterisine yer verilmiştir.
- Oturma alanı: Merkezin doğusunda bulunan hizmet yapılarından da faydalanmaya olanak sağlayan gölgeli, içe dönük serbest oturma alanıdır.
- Ahşap köprü: Düğümü anımsatan formu ve malzeme yapısı ile alanda hakim olan ekoloji-kültür-sanat ilişkisi ve geçişi vurgulanmak istenmiştir. Mevcut köprü ile kıyaslandığında, yeni köprünün alana estetik değer de katacağı ön görülmektedir.
- Kafeterya ve restaurant: binası tasarımından esinlenilip, arazi morfolojisi de kullanılarak tasarlanın yapının güney bakılı çatısı solar panel sistemi ile yapılara yenilenebilir enerji üretimi hedeflenmiştir.
- Opera binası: Mimari yarışma projesi sonucu belirlenen özgün tasarıma sahip yapı alanın sanatsal yönünü güçlendirmektedir.
- Balıkçı barınakları: Alanda mevcut bulunan balıkçı barınakları fonksiyonel olarak korunarak fiziksel şartları iyileştirilmiştir.
- Deniz feneri: Vurgusal amaçlı olarak balıkçı barınaklarının ardında yer verilmiştir.
- Ekoloji eğitim binası ve yönetim: Ekoloji konusunda özellikle çocukların eğitimine yönelik yer verilen ekolojik eğitim binası, kıyı promenadının yükseltisinden faydalanarak tek katlı olarak tasarlanmıştır. Ayrıca yapının alan yönetimine yönelik ofis olarak kullanılması da hedeflenmektedir.