DİSK Birleşik Metal-İş Sendikası, 2018 yılının son aylarına hayli mutlu girdi. Kısa adı EMİS olan Elektronik Metal İşverenleri Sendikası ile iki yıl süreli toplu sözleşme masasına yüzde 28 maaş zammı ile oturup yüzde 24’lük artışa imzayla kalktı. Sosyal haklarda da yüzde 35’e varan bir artış sağlandı. Sözleşmeden şubenin örgütlü olduğu aynı zamanda EMİS üyesi işyerleri Schneider Enerji, Schneider Elektrik ve General Elektrik’te çalışan yaklaşık 1000 kişi yararlanacak. Her üç firmanın çalışanları ağırlığı Gebze Bölgesi olmak üzere Kadıköy ile İzmit arasındaki ilçelerden emekçiler. İstanbul’un Avrupa Yakası’ndan da az sayıda çalışanları var.
BMS METAL’DE HUKUK MÜCADELESİ
Bu toplu sözleşme görüşmesinin sürdüğü aylarda ise şubenin örgütlendiği BMS Metal’de bir ülke klasiği haline gelen işten çıkartmalar yaşandı. Direniş, çıkartılan işçilerin talebi üzerine kısa sürerken hukuki mücadele sürüyor. Diğer yandan –iddialara göre- sendikal örgütlülüğün sağlandığı işyerinde emekçilere yönelik her tür baskı da.
23 EKİM’DE GSB İLE YÜRÜDÜLER
23 Ekim’de Gebze Sendikalar Birliği öncülüğünde gerek ekonomik krize, gerekse bu krizin faturasının emekçilere kesilmesine ve sendikal örgütlenmeler sonra işten atmalara karşı uzun bir aradan sonra yapılan yürüyüşte de lokomotif sendikalardan biri oldu BMİS Gebze. Şube Başkanı Necmettin Aydın geride kalan çok hareketli geçen son aylarını değerlendirirken bu yıl içinde MESS’te de işçi emekçi sınıfına örnek bir toplu sözleşme imzalayacaklarına inandıklarını kaydetti:
EMİS’te son imzaladığınız sözleşmeye kadar olan süreci değerlendirir misiniz?
“Sendika olarak 2010 yılından bu tarafa metal iş kolunda verdiğimiz mücadele sonunda önemli sonuçlar edindik. Diğer sendikalar toplu sözleşmelerde düşük fiyatlarda anlaştı. Bizim o sözleşme dönemlerinde üye arkadaşlarımızın talepleri doğrultusunda vermiş olduğumuz öneri çerçevesinde önemli bir mücadele ortaya koyduk.
Tabi daha sonraki yıllarda özellikle 2012, 2014, 2016 dönemlerinde bu mücadelemiz gittikçe ivme kazandı. Bilindiği gibi 2014 – 2016 dönemi toplu sözleşmesinde Türk Metal ve Çelik-İş Sendikaları üçer yıllık toplu sözleşme imzaladılar. Birleşik Metal-İş Sendikası olarak biz bunu kabul etmedik. Ve o dönemlerde aldığımız grev kararı sonucunda da yaklaşık 14 işyeri; işveren sendikası MESS’ten istifa etti. Böylelikle metal iş kolunda yeni bir dönem başlatmış olduk.
O süreç içerisinde ayrılan fabrikalarla işçilerin taleplerini karşılayacak iki yıllık toplu sözleşmeler imzaladık. Daha sonra 2016-2018 döneminde EMİS adıyla yeni bir işveren sendikası kuruldu. Bu süreçleri de EMİS ile götürdük. Bir süre önceki sözleşmemizi de onlarla yapmıştık.
EMİS metal iş kolunda yeni bir işveren sendikası. Geçen dönem toplu sözleşmede anlaşamadık. Grev kararı aldık ve çıktık. Grev yasaklandı. Ardından tekrar biz içeride direniş başlattık, çalışmadık. Bakanlığın devreye girmesiyle birlikte toplu sözleşme bizim istediğimiz çerçevede sonuçlandı. İki yıldır da bu süreç böyle devam ediyordu. 2018 yılının mayıs ayında yeniden yetki istedik. Özellikle MESS grup toplu sözleşmesi geçen dönem iyi seviyede bitti. Yine burada geçen dönem MESS’e örnek olan bir toplu sözleşme yapmıştık. Tekrardan iyi bir sözleşme yapılması için üyelerimizle, temsilcilerimizle ve sendikamızla birlikte önemli bir süreç yürüttük.
EMİS ile son sözleşmede süreç nasıl işledi?
İlk iki aylık müzakere çerçevesinde, temmuz ve ağustos aylarında işverenle anlaşamadık. Konu arabulucuya gitti. Arabulucuda da bir anlaşma gerçekleşemedi. Arabulucu toplantısı bittikten sonra toplu sözleşmeyi bitirdik. EMİS bizim fabrikalarda neler yapacağımızı bildiği için bu dönem taleplerimizi çok olumsuz karşılamadı. Biz ilk altı ay için yüzde 28 artış önermiştik.
İşveren ilk toplantıda yüzde 16 oranında zam önerdi. Arabulucu döneminde bu teklifini yüzde 20’ye çıkardı. Biz bunu da kabul etmedik. Sosyal haklarda önce yüzde 25 verdi. Daha sonraki oturumda yüzde 30’a çıkardı. Bizim açımızdan kabul edilecek bir durum değildi. Onun dışında da bizim bir takım sosyal haklarla ilgili taleplerimiz de vardı.
En son gelinen aşamada da, gündeş 14.30’da başlayıp ertesi gün sabaha karşı 03.00’e kadar süren çok uzun bir son toplantı sonucunda ücretlerde ortalama yüzde 24, sosyal haklarda 35 artış sağlandı. Bu oran, fabrika ortalamasına denk gelen bir oran. Fabrikalarda çalışanların eline geçen net ücrete baktığımızda ortalama yaklaşık 950 TL tutarında ele geçen artış birinci altı aylık dilim için sağlandı. İkinci altı ay enflasyon, üçüncü altı ay enflasyon + 2 puan, dördüncü altı ayda enflasyon oranında artışa imza attık.
Sosyal haklarda da, bütün sosyal haklarda ortalama yüzde 35 zam aldık. Orada da ikinci yılda enflasyon + 2 puan olarak sözleşmeye imza attık. Diğer taraftan ilave kazanım olarak ilk kez tüm fabrikalarda her yılbaşında 300 TL tutarında erzak çekini kazanım olarak edindik. Bunu biz arkadaşlarımızla birlikte paylaştık. Üyelerimizde çok memnun oldu. Hem metal iş koluna hem Türkiye’de sendikal harekete önemli bir gösterge, çıta olarak değerlendiriyoruz.
Sonucu itibariyle o sözleşmeyi nasıl değerlendiriyorsunuz?
İşkolu açımızdan da, sendikamız açısından da çok değerli bir toplu sözleşme olarak değerlendiriyoruz. Tabi 2019 yılı içinde yine bir grup toplu sözleşmesi var. Yine MESS’e örnek olacak bir toplu sözleşmeye imza atacağımıza inanıyoruz. Dolayısıyla ekonomik sıkıntının yaşandığı bu dönemde böyle güzel şeyler de oluyor. Önümüzdeki süreçlerde inşallah bunun tadını çıkartırız.
EMİS ile sözleşme alışılmışın dışında fazla eylemlik olmadan sona erdi…Sebepleri neler?
Bu dönem tabi hiçbir eylem yapmadan bu aşamaya getirdik. Çünkü masada sıkıntı yaşamadık. İşveren sendikası da çok sekter davranmadı. Taleplerimizi iyi anlattığımızı düşünüyoruz. Örneğin ‘sıfır zam’, örneğin enflasyonun yüzde 10 olduğu dönemlerde yüzde 5 önermedi. Dolayısıyla fabrikalarda hareketliliği gerektirecek bir davranış ortaya çıkmadı.
Ilıman, uzlaşmacı bir işveren modeli diye tanımlayabilir miyiz?
Tabi işveren işverendir, bizim açımızdan değişen bir şey yok. Ama sektör olarak baktığımızda enerji sektörünün iki yıldır krizde olmasına rağmen iyi bir sonuç edinildi. Tabi ki hem sadece BMİS’in örgütlü olması, hem de EMİS’in daha küçük ve butik bir sendika olması MESS’e oranla iletişimi biraz daha kolaylaştırıyor. Bu bizim için bir avantaj. Bu avantajı da biz diğer sözleşmelere örnek olacak bir şekilde değerlendiriyoruz.
MÜCADELEMİZ ETKİLİ OLMUŞTUR
Dünden bugüne verdiğimiz mücadelede bugünkü sonuçta etkili olmuştur. İşveren bizim ne yapabileceğimizi çok iyi biliyor. Geçmişte bir sürü örnekleri var. Dolayısıyla bunları anlattığımızda, ‘Blöf mü yapıyorlar’ diye tereddüt içinde değiller. ‘Yaptık, yapacağız’ dediğimizde yapacaklarımızı bildikleri içinde geçmişte verilen mücadelenin sonuçlarını ölçerek davrandılar. Bizim açımızdan da iyi oldu. Fabrikalarda gerginlik yaratmadan, işçi arkadaşlarımız moral bozukluğuna girmeden sona ermesi iyi oldu. Yüzde 28 istediğimiz bir toplu sözleşmeyi yüzde 24’e bitirmek çok önemli bir müzakere süreci yürüttüğümüz anlamına gelir.”
BBS Metal’de mücadele içeride sürüyor
“BBS Metal’de eylemi bir süre sürdürdükten sonra kaldırdık. Arkadaşlarımız iş arayışına girdi ve devam etmek istemediler. Ama içerideki mücadelemiz devam ediyor. Şu anda içerideki adam da (Tuncay Dursun) bizi Cumhurbaşkanlığı’na, Başbakanlığa, Emniyet’e, Kaymakamlığa şikâyet etmiş. Şimdiye kadar ifademiz istenmedi ama muhtemelen istenecektir. Şikâyetler gönderilmiş. Emniyet’teki arkadaşlar bu bilgiyi verdiler. İşyerinde çalışanlara yönelik baskılar hala sürüyor.
İşverenle daha önceden bir iki sefer yan yana geldik ama işveren tabi sendikanın fabrikaya girmesine çok yanaşmıyor. Çıkartılan arkadaşlarımızın sendikal nedenlerle çıkartılmadığını ifade ediyorlar. Sonuçta o görüşmelerden sonuç alamadık. Hala sendikal çoğunluk bizde. Hiçbir üyemiz kalmasa dahi yasal olarak da Bakanlık bize yetkiyi gönderecek.”
23 Ekim’deki yürüyüşü GSB’ye biz önerdik
“23 Ekim’deki yürüyüşün önerisini Gebze Sendikalar Birliği’ne öneriyi biz götürdük. Çünkü fabrikalarda yaşanan sorunlar, sıkıntılar, örgütlenmedeki baskıları bir şekilde kamuoyu ile paylaşmak ve Türkiye’de yaşanan sendikal dağınıklığa örnek olacak şekilde bir hareket içerisine girmemiz gerektiğini GSB’ye taşıdık. Sağolsun. Sendikacı arkadaşlar da buna olumlu katkı sundular ve böyle bir şey gerçekleşti.
Katılım daha iyi olabilirdi. Metal işçileri, petrokimya işçileri dışındaki iş kollarında katılım biraz zayıf olmakla beraber, bir katılım oldu. Bize göre iyi bir yürüyüşte oldu. Aslında Emniyet, Kaymakamlık, Valilik kesinlikle yürünmemesine yönelik bir karar vermişlerdi. GSB’de de biz, ‘Olmaz. O işçilerle birlikte yürüyeceğiz’ dedik ve son aşamada da polis çok müdahale etmedi.
Yürüyüşe izin vermek durumunda kaldı. İlk başta yürüyüşe izin vermeyeceklerini, alanda toplanmamız gerektiğini söylediler. Pankartların kesinlikle açılmamasına dair ifade verdiler. Orada da ekonomik krizin kamuoyuna çok yansımaması gerektiğini ima ediyorlar.”
Tuncay Dursun gibilerle çok karşılaştık
“BBS Metal eyleminin Tuncay Dursun tarafından terörize edilmesini kınadık, kınıyoruz. Tuncay Dursun, kişilik bozukluğu yaşayan biri. Kendi davranışları, konuşmaları işçilere yönelik olarak tutumları bu yapısını ortaya koyuyor. Acı olan şu ki işverenler bu tür kişilik bozukluğu olanları yönetim kademelerine getirerek işçileri yönettirmeye çalışıyor. Bir takım yetkiler vererek insanların psikolojilerini bozmaya çalışıyor. Kendi ayağına sıkıyor.
Geçmiş yıllarda Tuncay Dursun gibi insanlarla çok karşı karşıya kaldık. Kısa dönemde fabrikalarda patronları faydası olmuş gibi gözükseler de uzun vadede mutlaka onlara zarar verecek şekle girecektir onlar. Biz bunu patronuna da anlattık çünkü ayrıldığı işyerinden de sorunlu bir şekilde ayrılmış. Daha önceki süreçlerde subaylık, astsubaylık konumunu kullanarak, Devlet’te bir takım rütbeler giyinerek onların konumlar edinmiş. Vatandaşların vergileriyle aktarılan maaşıyla çoluk çocuğunu geçindiren biri olarak o insanlara hakaret ederek, onları teröristlikle, dinsiz imansızlıkla suçlaması insanlığa sığacak bir durum değil. Dolayısıyla ona söyleyecek çok bir şey yok. O kişilik erozyonuna uğramış bir adam. Çok fazla söylenecek bir şey yok.”