Irak’da İngilizlerden zabt ve kendilerine karşı isti’mal eylediğimiz seri ateşli toplardan
Belgede iki askeri icattan bahsedilmektedir. Aslında icatlardan birisi teknolojik anlamda bir icat iken diğeri askeri amaçlarla kullanılabilecek kimyasal bir karışımdır. Mühendislik icatının sahibi bir Alman iken kimyasal ilacın muciti Avusturyalı bir kimyagerdir.
Bilgiler Petersburg’da basılan bir Rus gazetesinde yer almış ve gazetedeki haberin çevirisi yapılmıştır. İcat edilen top seri ateş yapabilme özelliğiyle daha önce benzeri olmayan bir silahtır. Attığı gülle hem uzak mesafaye gidebilmekte hemde kalın demir zırhı delebilme özelliğine sahiptir. Yapılan bu top bu özelliğiyle savaşın dengesini değiştirecek bir üstünlük sağlayabilecek niteliktedir.
Avusturyalı kimyagerin buluşu ise öldürücü değil geçici olarak sersemletici ancak askerleri ayakta duramayacak ve iradesini kullanamayacak şekilde safdışı bırakan bir terkipe sahiptir.
Çanakkale Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı esnasında İngiliz ve Fransızların askerlerimize karşı benzer kimyasal silahlar kullandığı bilinmektedir.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belge Fon Kodu: HR.SYS. Dosya No: 2411, Gömlek No: 46, Tarihi: 27.07.1915, Konusu: İngiliz ve Fransızların Çanakkale’de boğucu ve sağlığa zararlı gazlar yayan mermiler kullandığı. (FR.)
Belgelerin okunmasındaki katkılarından dolayı Osmanlıca Tarih Edebiyat Grubu üyelerinden Hüseyin Dağ, Zafer Şık, Saad Kasapoğlu, Yılmaz Akçaalan, Mustafa Demirel, Mehmed Kahramanoğlu, Abdülkerim Satuk Buğra Karahan, Misir Doğan, Mehmet Yıldız, Ersin Üçdemir ve Nazan Olgun’a çok teşekkür ederim.
Saygılarımla,
Murat Tosun
Arşiv Fon Kodu: Y..PRK.TKM. Dosya No: 13, Gömlek No: 44, Tarihi: 14 (M) Muharrem 1306 (20 Eylül 1888), Konusu: Almanya’da Mösyö Scot tarafından imal edilen seri ateşli topun tecrübesi Avusturyalı bir Kimyager tarafından icad edilen Kimyasal silah hakkında.
Hû
Petersburg’da neşr olunan “Sanket Petersburgkiya Viruvosti” nam Rusca gazetenin fi 22 Ağustos Sene (12)89 tarihli nüshasında münderiç bir bendin tercemesidir.
(İhtiraat-ı Cedide-i Harbiye) (Büyük Askeri İcat)
Sürat Endahtlı Yeni Top (Seri Ateşli Yeni Top)
Şu yakınlarda Almanya’da kain Pilzen şehrinde Mösyö Sifod nam kimesnenin esliha fabrikasında sürat endahtlı yeni bir top imal edilmiştir. Mezkûr top ile evvelce icra olunan tecrübeler pek güzel neticeler tevlid etmiş (doğurmuş) olduğu cihetle tecarüb-i ahire artık harbiye nezareti tarafından murahhas memurlarla Essen’de kain Kurub fabrikası ustalarından mürekkeb hey’et önünde icra olunmuştur. İşbu top çelikden imal olunmuş ve demirinin tulu (boyu) bir metru ve atmış sekiz santimetruya müsavi (eşit, denk) bulunmuştur.
Bir kiloğram ve seksenbeş gram sikletinde bulunan barutla dört kilogram ağırlığındaki gülleyi min 2200 ile 2500 tazyik-i hava mevcud olduğu halde sürat-i ibtidaiyesini altıyüzseksen metruya (yani saniyede) isale ederek endaht etmektedir.
Mezkûr topun endahtı (atışı) kuvvetli zırhları takviye için isti’mal olunan (kullanılan) ondört santimetru kalınlığındaki demir siperi delecek derecededir.
Ber-minval-i meşruh imal idilen top müteharrik (hareketli) bir manivela üzerinde mevzu’ (konulmuş) bulunduğu cihetle icabı halinde biraz aşağı veya yukaruya doğru veyahud biraz sağ veya sola tevcih edilerek endaht olunabilir.
İşbu topun sürmesi pek kavi kullanılması gayetle suhuletlidir. İdare edilmesi dahi pek ziyade kolaydır. Mezkûr topu üç saniye zarfında techiz etmek mümkün olduğundan beher dakika yirmi endaht edebileceği nümayan olur.
Ve bundan böyle topu daha ziyade tecrübe içün donanmaya tevdi olunduğundan naşi kendüsünden pek mühim netayic umulduğu müsteban olur.
Bir Keşf-i Cedid
Bâlâda münderiç gazetenin fi 20 Ağustos Sene (12)89 tarihli nüshasında münderiç bir bendin tercemesidir.
Viyana civarında kain Haytingan kasabasında Mösyö Yunuman nam kimyager bir doktor ahiren harbiye nezaretine müracaatla kendisinin “Hamil-i Sulh” namıyla şu yakınlarda ihtira’ eylediği (icat ettiği) sersemledici bir ilacını takdim etmiştir.
İşbu ilaç bi’l-cümle hayatı haiz mahlukatın hislerini (Kloroform) misillü (benzeri) ibtal etmekde ve böylece meydanlarda pek vüs’atli mahallere dahi sirayet edebilmektedir.
Mucid-i muma-ileyh işbu ilacından beşer kilo mikdarında oniki veya onbeş aded humbaraya doldurulubda düşman ordugâhına endaht edilürse otuz bin kişiyi kâmilen sersem edüb ayakdan yıkarak muharebeden tamamen aciz edebileceğini iddia ediyor. Mezkûr ilacın sersemletmesi hassası (hissi) eşhas-ı muhtelifenin istidatlarına göre iki veya üç saat kadar imtidad ediyor (uzuyor).
İmdi böylece sersemletilen düşman askerinin silahları pek suhuletle üzerlerinden çıkarılabiliyor. Mucid-i muma-ileyh ilacından bir mikdarını Avusturya İmparatoru Haşmetlü Fransuva Ajozef’e göndermiş ve işidildiğine göre harbiye nezareti muahharen (sonradan) ilacı tecrübe etmek üzere emir almış imiş.
Fi 29 Ağustos ve 10 Eylül Sene 1889
Mütercim Ahmed Nuri Kulları
Beşiktaş’da bulunan Yahya Efendi Dergahının kabristanlığında bulunan bir mezar taşı kitabesine göre seri ateşli topu ilk icat eden bizlermişiz. Ama nedense her şeyde olduğu gibi bu da onların hanesine yazılmış.