“Araştırmalar , önümüzdeki yıllarda, bilgisayar bilimcilerin “güçlü yapay zeka” olarak adlandırdığı olasılıkla bizi yüzleştirme noktasında. Güçlü bir yapay zeka, kelimenin en mantıklı tanımıyla zeki olabilir ve muhtemelen öznel bir deneyime sahip olur. Bizim için bir makinenin iradesinin tanınması, korunması ve etkinleştirilmesi konusunda ciddi olarak düşünmemiz mantıklı gelmektedir. Yani, yeterli düzeyde ilerlemiş böyle bir makinenin sorumluluk taşıması, yasal bir kişilik olarak kendi hakları olması söylenebilir.
Bu soru, kabul edilebilirlik ve uygulanabilirlik açısından belirli felsefi ve teknik soruları içermektedir.Bu makalenin orijinalliği, kişilik için somut tanımlar ve gerekçeler ile birlikte, teknoloji hukuku temelinde haklar tanınması için pozitif bir neden sağlamasından gelir. Düzenlenmiş prensipleri ile bu makale şuna varmıştır: Kişilik bilinçli bireyleri zarara uğramaktan korumak için vardır ve onların iradelerini uygulamasına, zekalarına bağlı olarak izin verir.
Bu makale, tarihsel kayıtlar olduğu kadar, farklı alanlardaki birçok belgeyi inceler.Karşılaştırmalı hukuk, kişiler hukuku, kölelik hukuku ve yürürlükteki hukuk gibi örnekler gösteriyor ki kişiliğin geçmişi, tamamen bilinçlilik nedir ve bu bilinçlilik haline isteklerini uygulamak için ve acıdan sakınmak için nasıl izin vereceğini yakalayan bir tarihtir. Bununla birlikte, insanlar için ve insanlar tarafından yapıldığından, hayvanların ve insanların iyiliğini içeren yasanın irade dışı durumda incelediğinde, insanları kayırdığı görülür. Bu yüzden, bizim yasalarımız bir bilgisayar yeteri kadar zeki ise onun bilinçli olduğunu işaret eder; ancak, etten ve kemikten yapılmadıkları için şu anki haliyle yasalarımız bunlara keyfi olarak kişilik vermeyecek .”
“Robot ahlakı ile ilgili teoriler hemen hemen robot konusu kadar eskidir.Asimov’un üç robotik yasası, daha önceden iyi tartışılmış robotların uyması gereken ahlaksal kuralların örneğini sunuyor. Üç robotik yasasının yaygın etkisine ve geleceğin “robo-dense”(robo-yoğun) dünyasının rollerini şekillendirmedeki vizyonuna rağmen, bu yasalar robotların uzay yolculuğundaki davranışları, engel önleme, otomatik öğrenme ve benzer diğer daha az belirsiz soruları adres gösterilip, futuristik olarak robotikçiler eliyle meşgul edilerek ihmal ediliyor. Ahlak ve işlev arasında büyük bir uçurum yer alıyor. Robotlar bizim günlük yaşamımıza girdiğinde, sosyal ve hukuksal normlara uyması gerecek.Örneğin,hastanedeki sosyal robotların sosyal kurallara uyması beklenir ( yas tutan ailenin arasına girmemeli) ve otomatik arabalar gibi sokaklardaki çöpleri temizleyen robotik toz temizleyicilerin trafik kurallarına uyması gerekir. Bu makalede, robot davranışlarının düzenlendiği çeşitli yollar üzerinde duruyoruz. Robotlar hakkındaki düzenlemelerin etkisi ile robotlar tarafından düzenlemenin ve robotlardaki düzenlemenin etkisi arasında ayrım yapıyoruz. Bunu yaparken, insan davranışlarını etkilemeyi amaçlayan düzenlemeler ve robot davranışları konusundaki düzenlemeler arasında ayrım yapıyoruz. Robotların yapay aygılarının tasarımcıya ihtiyacı olduğunu ve düzenleyicilerin robot davranışlarını hukuksal normlara uyumlu kılmanın yolunu nasıl bulabilecekleri soruna bakacağını iddia ediyoruz. Tasarım gereği düzenleme bunu için bir vasıta sunar. Otomatik araç örneği ile bu fikri daha iyi tetkik ediyoruz.”
Sürücüsüz Araçlar ve Getirdiği/Getireceği Hukuki Sorunlar
Dr. Servet Yetim
Ankara Barosu Dergisi 2016 Sayı-1
Özet
“Özerk, sürücüsüz ya da robotik araç olarak da ifade edilen otonom araçlar, araç mekaniğini bilişim teknolojileri ile bütünleştiren, gelişmiş kontrol sistemlerini kullanan, araç içi ve çevresel verileri analiz ederek bağımsız karar verebilme yetenekleri ile donatılmış olan akıllı makinalardır. Gelişmiş ülkelerde, çoğu köklü araç üreticisi olan, on iki firma tarafından başarılı bir şekilde test sürüşleri yapılarak büyük ilerleme kaydedilen, ilki Google tarafından 2018 yılında piyasaya sürülmesi hedeflenen bu araçlar, dünya toplumu üzerinde büyük dönüşümlerin de habercisidir. Bu dönüşüme ise henüz hiçbir ülke hazır değildir. Bu gelişmeler öncelikle otomotiv sektöründe devasa dönüşümlere sebep olacaktır. Otonom araçlarda elektroniğin katma değeri, mekaniğin de önüne geçmiştir. Bu gelişmeler, araç üretiminde, yazılım geliştirmede lider konumunda olan ülkeler lehinde tekelleşmeye ve akıllı şehirlerin kurulmasına zemin hazırlayacaktır.
Otonom araçların kullanımıyla insanlar bir kısım sırlarını/kişisel verilerini bu araçların elektronik sistemler ile paylaşacak, araçlarda bu verileri otonom araç bileşenleri kapsamında yer alan akıllı trafik sistemleri, yazılım firmaları, araç üreticileri ve yerel yönetimlerle paylaşacaktır. Otonom araçlarda sürücü faktörü ortadan kalkacağından meydana gelen trafik kazalarında; araç mekanik ve elektronik sistem üreticisi, yazılım geliştiricisi, altyapı hizmetlerinin sağlayacak olan yerel yönetimler ve araç malikinin hukuki ve cezai sorumlulukları konusunda birçok karmaşa meydana gelecektir. Tutulan kişisel verilerin korunması, sertifikasyon ve internet erişimlerinde standartların belirlenmesi, araçların sigortacılık sistemlerinin yeniden yapılandırılma hususu, sorunların çözümünde evrensel yargılama yetkisine ihtiyaç duyulması hep birlikte değerlendirildiğinde tekelleşmeye, haksız rekabete, ticari güç dayatmalarına karşı küçülen dünyada, sorunların çözümü için, ülkelerin daha fazla işbirliği yapmaları kaçınılmaz bir sonuçtur.“