Ülke genelinde 300’e yakın sivil toplum örgütünü temsil eden Denge ve Denetleme Ağı, geçtiğimiz günlerde meclise ilk taslağı gelen Yargı Reformu Stratejisi Belgesi ile ilgili, yuvarlak masa toplantısının sonucu olan raporunu yayınladı. Rapora göre, Türkiye’nin anayasal değişikliklerden başlayarak parçalı değil, bütüncül ve yapısal reforma ihtiyacı var.
Denge ve Denetleme Ağı, 2 Temmuz günü alanında uzman 15 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği yuvarlak masa toplantısının sonuçlarının derlendiği, “Yargı Reformu Stratejisi’ne Denge Denetlemeden Bakmak” başlıklı raporunu açıkladı:
Rapor Hangi İhtiyaçtan Doğdu?
DDA kurulduğu günden beri, kuvvetler ayrılığı ve denge denetleme perspektifinden bütüncül bir yargı reformu gerektiğini dile getiriyordu. Bu talebin merkezinde, yargı bağımsızlığı ve hukuk devleti ile temel hak ve özgürlüklerin korunması vardı. Ağ, Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Cumhurbaşkanı R. Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan Yargı Reformu Stratejisi Belgesi’ne de bu gözle baktı; konunun farklı görüşlerden uzmanlarını bir araya getirdi. Özgür ve çoğulcu bir tartışma ortamı yaratan DDA, uzmanların tespit ve önerilerini dinledi.
Rapor Nasıl Yazıldı?
Yuvarlak masa toplantısı, Marmara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Osman Can tarafından modere edildi. Masanın katılımcıları, eski milletvekili Atilla Kart, Ankara Barosu Yasa İzleme Enstitüsü’nden Bülent Dağsalı, SETA Vakfı’ndan Cem Duran Uzun, Bahçeşehir Üniversitesi’nden Doç. Dr. Didem Yılmaz, Ankara Üniversitesi’nden Dr. Ersoy Kontacı, eski milletvekili Faruk Bal, yargı muhabiri Gökçer Tahincioğlu, İstanbul Ticaret Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hüseyin Hatemi, İstanbul Barosu’ndan avukat İdil Cansu Mahmutoğlu, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nden Prof. Dr. Muharrem Kılıç, akademisyen Dr.Ozan Değer, İstanbul Şehir Üniversitesi’nden Prof. Dr. Serap Yazıcı, Dicle Üniversitesi’nden Doç. Dr. Vahap Çoşkun ile Adana Barosu Başkanı Veli Küçük idi.
Rapor, katılımcıların tespit ve önerileri doğrultusunda, kendisi de katılımcı olan Didem Yılmaz tarafından kaleme alındı.
Raporda Neler Var?
emel Tespitler: Çözüm, çoğulcu ve müzakereye dayanan bir yaklaşımla üretilmeli
Katılımcıların görüşleri tespit ve öneriler bakımından derlenerek raporlaştırıldı. Tespit ve önerileri şu başlıklar altında toplamak mümkün:
- YRSB’nin hem yöntem hem de içerik bakımından değerlendirilmesinde, çeşitli zafiyet ve eksikler tespit edildi. Belgenin sahici bir katılımcılık ve şeffaflık gözetilmeksizin ve aceleyle hazırlanmış olması, yargıda bütüncül bir reformdan ziyade, çeşitli hedef kitleleri ikna etmeye yönelik yüzeysel iyileştirmeleri amaçladığı şüphesini yarattı. Katılımcıların büyük bölümü, belgenin öngörülen perspektiflere erişeceği konusunda güvensiz ve motivasyonsuzdu.
- Belgeye dair güvensizliğin, toplumsal ilişkilerde de gözlemlenen kutuplaşma ve diyalog eksikliğinin bir yansıması olabileceği değerlendirildi. Herkesi ilgilendiren temel bir alanda yapılacak reformların hazırlanmasında taraflar arasında sağlıklı bir iletişimin kurulmasının öncelikli olması gerektiğinin altı çizildi. Çoğulcu ve müzakereye dayanan bir yaklaşıma duyulan ihtiyaç bilhassa vurgulandı.
- Hak ve özgürlüklerin korunması, yargının bağımsız ve tarafsızlığının sağlanması konularında belgenin yetersiz bir içeriğe sahip olduğu görüşü yaygındı. Yargıda, bütüncül bir anayasal reform olmaksızın, anlamlı ve kalıcı reform yapmanın ve bu konuda kamuoyunu ikna etmenin imkansızlığı sıklıkla vurgulandı.
- YRSB’nin içerdiği reformların içinde önemli yenilikler bulunduğu teslim edildi. Coğrafi teminat ile hakim savcı yardımcıları kurumlarının getirilmesi olumlu ve gerekli reformlar olarak değerlendirildi. Ancak gerek bunlar, gerekse diğer reform önerilerinin sonuç verecek şekilde somutlaştırılmamış olmasına da işaret edildi.
Sırada Ne Var?
Denge ve Denetleme Ağı, bundan sonra, elinizdeki raporda sunulan tespit ve önerilerden hareketle, yargı reformu kapsamında meclise gelmeye devam edecek paketlerle ilgili somut önerilerini paylaşacak ve savunuculuk yapacak. Ağ, bu önerileri geliştirirken, evrensel ilke ve değerlere, hukukun temel prensiplerine, konuyla ilgili uluslararası kabul görmüş ölçüt ve standartlar ile taraf olunan sözleşmelere uygun kalmaya, yapıcı ve çözüm üreten, partilerüstü ve çoğulcu yaklaşımını korumaya devam edecek.