Karadeniz Müziği
Karadeniz müziği, genellikle Laz müziği olarak bilinmektedir. Karadeniz müziğinin en önemli müzik aletleri kemençe ve tulumdur. Karadeniz müzikleri çoğunlukla sevda konusunu işlemektedir.
Geleneksel Karadeniz halk dansı olan horon, Karadeniz müziği ile birlikte oynanmaktadır. Karadeniz müziği genellikle Doğu Karadeniz’e özgüdür. Karadeniz müziğinin vazgeçilmez müzik aletlerinden olan tulum, dünyanın birçok yerinde benzerine rastlanan bir enstrümandır. İskoçların Gayda’sı, Fransızların Cornemuse’si gibi. Kemençe ise Fransızların pochette ve İngilizlerin kit adını verdikleri bir yaylı çalgı ile benzerlik göstermektedir. Tulum, üflemeli sazlar gurubundan olup, oğlak derisinden yapılmaktadır. Karadeniz müzikleri, kimi zaman coşturan, insanın içini kıpır kıpır eden, kimi zaman da hüzünlendiren bir etnik müziktir. Karadeniz denilince insanın aklına genellikle Lazlar ve Lazca şarkılar gelir. Doğu Karadeniz’de yaşayan Lazlar, söyledikleri Lazca türkülerle bazen eğlendirip bazen ağlatırlar. Karadeniz müziğinin en belirgin ve tanınmış türü destanlardır. Kimi zaman aşkın yanında ölüm, ayrılık, doğa ve gurbet içerikli olabilirler. Karadeniz müziğinin yaygın bilinen türlerinden biri de Okobalu/Meka_Moka yani atışmalı şarkılardır. Karadenizli kadınlar kimi zaman tarlalarda çalışırken, kimi zaman da bir araya gelip otururken de kendilerine özgü türküler yakıp müzik yaparlar. Ölülerin arkasından ağıt yakarak yaptıkları müziklerine Bgara denir. Müzik, genellikle söyleyen kişinin hikâyesine bağlı olarak farklı sözlerle söylenebilir. Karadeniz müziğinin standart bir formu bulunmamaktadır. Bölgeye, şiveye ve kişiye göre değişen, aynı sözlerin pek çok farklı versiyonu bulunabilmektedir. Sözleri aynı olan bir türkü değişik melodilerle söylenebilmektedir. Doğu Karadeniz müzikleri, Karadeniz Rumlarının yaptıkları müzikle aynıdır. Karadeniz müziklerinde kemençe ve tulum kadar kaval da geleneksel bir enstrümandır. Bölgeden, Karadeniz müziğini ve Karadeniz’i tanıtmaya çalışan pek çok ses sanatçısı çıkmıştır. Karadeniz müziğinde, aynı zamanda yakınlığı sebebiyle Gürcü müziğinden de etkiler görülmektedir. Karadeniz müzikleri, enstrümanlar eşliğinde tek kişinin söylediği şarkılardan oluşabildiği gibi grup halinde söylenen şarkılardan da oluşabilir. Erkeklerin çalışırken güç toplamak için söylediği şarkılarla yapılan müziğe Helessa Yalessa ve Heyamo-Heymoli yani iş şarkıları denir.
Karadeniz müziği genellikle doğaçlama şarkılardan ve söyleyenin kendinden bir şeyler kattığı sözlerden oluşur.