Merak Ettikleriniz: "Selamlar, benim sorum hafıza ile ilgili: Bir yakınım hafızasını kaybetti doktor raporu bile var fakat becerilerini ve yeteneklerini kaybetmedi sadece insanları unutmuş, eskiden yaşadığımız hiç birşeyi hatırlamıyor bu nasıl olur? Numara yapıyor olabilir mi?"
Öncelikle belirttiğiniz gibi doktor raporu varsa buna güvenmeniz gerekir. Doktor raporları ciddi testler sonucunda verilmektedir ve yüksek ihtimalle doğru tehşis içerirler.
Bu soruyu cevaplamadan önce bilmeniz gereken Robert Gange'ın "Bilgiyi İşleme Kuramı" dır. Çünkü bu duruma cevap veren kuram budur.
Bilgiyi işleme kuramına göre insanların kalıcı hafızası (uzun süreli hafıza) 3 bölümden oluşmaktadır. Bunlar; Anlamsal Bellek(Semantik), İşlemsel Bellek(Prosedürel) ve Anısal Bellek(Epizodik) tir.
Anlamsal Bellek(Semantik):
Anlamsal bellek zihnimizde sözel olarak kodlanmış verileri saklar. Örneğin bir kelimenin sözlük anlamı, bir olay örüntüsü ya da bir romanın bıraktığı anlam, bir aletin ne işe yaradığı hakkında açıklama tipi bilgi, İstanbul'un hangi yıl fethedildiği… gibi bilgiler anlamsal belleğimizde saklanır.
İşlemsel Bellek(Prosedürel):
İşlemsel belleğimizde genellikle davranışa dökülebilir işlemlerin zincirsel sıralamaları saklanır. Örnek olarak otomobil kullanmak verilebilir, otomobilinizi hareket ettirmeniz için yapmanız gereken bir dizi işlem vardır, önce kontağı çevirmelisiniz, sonra vites ayarı, pedallar ve hareket gibi. Prosedürel bellekte genellikle bir işlemin yapılış şekli saklanmaktadır. Başka bir örnek ise matematikten verilebilir. Matematik problemlerini çözmek için belirli bir sırayı izlemeniz gerkemektedir. Prosedürel bellek burada da devrededir. İşlemleri çözerken sergilemeniz gereken davranışların kodlandığı kısım burasıdır. Bu bellek becerileri hafızada tutar.
Anısal Bellek(Epizodik)
Belkide kapasitesi en büyük olan bölüm bu bellektir. Bu bellekte izlediğiniz filmler, yaşadığınız anılar, dinlediğiniz şarkılar, unutamadığınız tatlar… gibi olaylar sesli, görüntülü hatta koku, tat ve his ile beraber saklanabilir. Arkadaşınızla gittiğiniz bir haftalık tatilin tüm karelerini hiç zorlanmadan hafızanızta tuttuğunuz bölüm epizodik bellektir.
Bu bellek tipleri birbirini destekleyecek şekilde çalışırlar, örneğin bir matematik sorusunu çözmek için gereken formüller semantik bellekten gelirken işlemsel bellek bu formülleri kullanarak çözüme ulaşır.
► Sorunuza gelirsek, hafıza kayıplarında kişi üç tip belleğini birden yitirmeyebilir. Yakınınızın yaşadığı durumda görünen o ki epizodik belleğini yitirmiş olabilir. "Yetenekleri devam ediyor" dediğinize göre, araba sürebiliyor, konuşabiliyor, işini hatırlayıp yapabiliyor… demektir. Bu durum oldukça olağandır. Doktor raporu da olduğuna göre yakınınız büyük ihtimalle numara yapmıyor demektir.