Havacılık dünyasında, uçakla taşımacılıkta güvenlik, tasarruf ve konfor sağlaması açısından bizim bilmediğimiz pek çok kural ve uygulama var.
Havacılık dünyasında pek çok kural mevcut, güvenlik açısından bu kurallar olmazsa olmaz. Küçük bir kuralın, uygulamanın göz ardı edilmesi sonu felaketle bitecek kazalara sebebiyet verebilir. Mesela neden uçakların pencereleri ovaldir? Neden uçakların kanat uçları yukarı doğru kıvrıktır? Ya da Yolcular uçağa neden daima sol taraftan biner? Bu ve daha fazla sorunun cevabı içeriğimizde. Uçak taşımacılığının dünyanın en güvenli seyahat şekli olmasını sağlayan ve yıllar içerisinde edinilen bilgiler ışığında sürekli gelişen bilgilerden bir kısmını sizler için derledik.
1. Uçak pencereleri neden ovaldir?
1950’lerin başında de Havilland, dünyanın ilk ticari amaçlı jet uçağı olan Comet’i geliştirdi. O yıllarda bu tam anlamıyla bir mucizeydi. Ancak bir yıl sonra, gökyüzünde paramparça oldu. Birkaç ay içinde 2 Comet daha düştü.
Mühendisler sorunun ne olduğunu bulabilmek için uçağı en küçük vidasına kadar gözden geçirdiler. Sorun nihayetinde bulundu: Uçağın pencerelerinin kare şeklinde olması. Kare pencerelerin köşelerinde çok daha fazla basınç oluşuyordu ve bu basınç sadece uçuş sırasında büyük oranda artıyor ve uçağın parçalanmasına kadar varabilecek bir sorun teşkil ediyordu. Bu sebeple uçağın pencerelerini oval şeklinde yapmaya karar verdiler. Bu karar sayesinde uçaklar artık çok daha güvenli.
2. Uçak kanatlarının uç kısımları neden yukarı doğru kıvrıktır?
Uçuş sırasında, uçağın kanadının üst kısmındaki hava basıncı, kanadın alt kısmındakinden daha düşüktür. Hava, kanadın uç kısımlarından dolanarak kanadın alt kısmındaki yüksek basınçtan üst kısmındaki düşük basınca doğru hareket etme eğilimindedir. Geçmişte, kanat uçlarının düz olduğu zamanlarda bu hava akışı ciddi türbülanslara sebep oluyordu.
Mühendisler ve bilim insanları bu türbülansı azaltmak, kanatlarının dayanıklılığını arttırmak ve nihayetinde yakıttan büyük oranda tasarruf sağlamak için kanat uçlarını yukarı doğru kıvırmaya karar verdiler. Doğru da yaptılar, bu küçük tasarım değişikliği sayesinde uçaklardaki sarsıntı azalırken, yakıttan da büyük oranda tasarruf edildi.
3. Neden uçaklar farklı burun şekillerine sahiptir?
Savaş uçaklarının burunları sivridir. Daha sivri bir burun yapısı uçağın çok daha hızlı olmasını sağlar. Ancak uzun bir burun pilotların önlerini düzgün bir şekilde görmesini engelleyebilir. Rus mühendisler 1960’larda bu sorunu da çözmüşlerdir. Burnunu indirip kaldırabilen en hızlı yolcu uçağını yapmışlardır. İnişte ve kalkışta uçak burnunu indiriyor, uçak kalktıktan sonra tekrar kaldırarak uçuş pozisyonuna getiriyordu. Aynı burun yapısı 2003 yılında kullanımdan kaldırılan süpersonik Concorde uçaklarında da kullanılmıştı. Uçağın burnu hız için sivri şekilde imal edilmişti, ancak inişte ve kalkışta pilotların önlerini görebilmeleri için inip kalkabiliyordu.
4. Uçakların çoğu neden beyaz boya ile boyanır?
Uçakların büyük çoğunluğu neredeyse bembeyaz boyanır. Bunun birkaç sebebi vardır:
- Isının yansıtılması: Eğer bir uçak beyaz renge boyanırsa, üzerinde daha az ısı birikir. Bu yolcular için çok daha iyi olduğu gibi hava yolları için de daha karlı bir durumdur.
- Beyaz boya daha ucuzdur: Rengarenk bir uçak istiyorsanız çok daha fazla bir ücret ödemeniz gerekir ki ne gereği var?
- Kuşlarla çarpışmayı önler: Kuşlar beyaz yüzeylerden yansıyan ışıkları daha iyi görürler ve sırf bu sebeple beyaza renkli uçaklarla kuşların çarpışması çok daha azdır.
- Beyaz boya en küçük çatlakların ve çöküntülerin görünmesini kolaylaştırır: Bir kaza veya çarpışma durumunda beyaz boya üzerinde detaylar çok daha net görünür ve hasarların farkına varmak beyaz üzerinde çok daha kolaydır.
5. Uçaklara neden sol taraftan binilir?
Hepsinde olmasa bile, uçakların çoğunda ana yolcu girişi sol taraftadır. Bunu açıklayan 3 teori mevcut:
Teori 1: Uçakların sağ tarafları bagajların yüklenmesi içindir (kargo kapakları da sağ tarafta bulunur), bu sebeple yolcular için güvenli değildir.
Teori 2: Bazıları bunun geleneksel bir şey olduğunu iddia etmektedir, gemilerde de yükleme rampaları her zaman sol tarafta bulunur.
Teori 3: Uçağın kaptan pilotu, uçağın solunda oturur. Yolcu kapısının yeri, pilotun uçağı yolcu bölümüne düzgün şekilde yanaştırabilmesi için solda olmalıdır.
6. Neden bazı uçakların şekli bir gariptir?
Hayalet uçak denen uçakları muhtemelen duymuşsunuzdur. Bu uçakların şekillerinin acayip olmasının basit bir sebebi vardır aslında: Bu uçakların garip şekilleri onların radar, sonar, kızılötesi ve diğer algılama yöntemleriyle algılanmasını zorlaştırır. Dahası bu şekilleri uçağa daha fazla bagaj alanı sağlarken yakıt tüketimlerini de düşürür.
Uçakların şekilleri kuşlardan esinlenilerek yapılmıştır. Yırtıcı kuşlar daha hızlı ve daha görünmez olmak için bizim garip bulduğumuz bu şekli kullanırlar. Bu tür uçaklar son derece pahalı olduğu için sivil havacılıkta kullanılmazlar. Gideceğiniz yere ses hızından hızlı ve görünmez bir şekilde ulaşmanız çok da önemli olmasa gerek.
7. Uçakların içi nasıl bu kadar ferah görünüyor?
Uçakların olduklarından daha geniş, daha büyük ve daha ferah görünmesi için tasarımcıların başvurduğu birtakım küçük hileler yok değil. Örneğin, ışığı doğru şekilde yansıtması için iç duvarlar özel bir şekle sahiptir. Tavan ile baş üstü bagaj bölmesi arasındaki aydınlatma tavanı olduğundan daha yüksekte gösterir. Bu küçük aydınlatma ve şekil oyunları sayesinde klostrofobik insanlar bile uçak yolculuğu yapabilmektedir.
8. Pilotların neden sakalı yoktur?
Bazı havayolları pilotlarının sakal bırakmasına izin vermez. Bunun basit ve temel bir sebebi vardır, sakal oksijen maskesinin yüze tam olarak oturmasını engelleyebilir. Böyle acil bir durumda pilotun uçağı kullanması imkansız hale geleceğinden pilotların sakal bırakmasını istemezler. Yani pilotların sakal bırakmamasının sebebi yolcu güvenliğidir.
Bonus – Uçaklarda neden ayakta yolculuk mümkün değil?
Merak etmeyin yakın zamanda onu da göreceğiz. Uçak İç Tasarım Fuarında bir İtalyan firması çok ucuz yolcu taşımacılığı için tasarladığı yeni koltukları tanıttı. Bu koltuklar yolcuların yarı yarıya daha düşük bir fiyata ayakta yolculuk etmesine imkan veriyor.
Koltuklar ilk bakıldığında son derece rahatsız gibi görünebilir, ancak en fazla 2 saatlik bir yolculuk için tonlarca para vermek istemiyorsanız mantıklı bir tercih olabilir.
Peki siz çok daha uygun fiyatla ayakta oturarak uçak yolculuğu yapmak ister miydiniz?
İlginizi çekebilecek diğer içerikler
- NASA’nın Uzay Araçlarını Taşıyan Canavar Uçağı: Super Guppy
- Bilim Dünyası İçin 2018’in İyi Geçtiğini Gösteren 19 Gelişme ve Buluş
- Uçak Yolculuğunu Kabusa Çevirmeye Yemin Etmiş 21 Yolcu
- Dünyanın 100 Yıl İçerisinde Ne Kadar Değiştiğini Gösteren 21 Çarpıcı Örnek
- Neden Hala Her Yerde Kullanılmadığına Şaşırdığımız 25 Süper Ötesi Buluş