Kayaçların yapısı ile yeryüzü şekillerinin oluşumu arasında bir ilgi var mıdır
Sizce kayaçların yapısı ile yeryüzü şekillerinin oluşumu arasında bir ilgi var mıdır, bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.
Kayaçlar farklı renk ve özellikte bulunmaktadır. Kayaçların farklılık içinde olması yer şekillerinin de farklılık içinde olmasına neden olur. Kayaçlar yer şekillerinin yapısının oluşmasında etkili olur. Aşınma, erime, donma, bozunma gibi durumlar yer şekillerine yeni özellikler katar.
Kayaçların yapısı ile yeryüzü şekillerin oluşumu arasında bir ilgi vardır. Karstik yapıların, kalker, jips ve tuzlu kayaçlar içeren alanlarda oluşması kayaçların yer şekilleri etkisini göstermektedir. Bu da kayaçların kimyasal ve fiziksel değişimlerle toprak özelliklerinin ve yapısının belirlenmesinde rol oynadığını göstermektedir. Kayaçlar günümüzde çeşitli aşınmalara uğramaktadır. Böylece yeni şekiller oluşmaktadır.
Yeryüzü şekillerinin oluşması ve değişmesi hem iç, hem de dış güçlere bağlıdır. Yüzeydeki yükselmelere dünyanın içindeki güçler, yani iç güçler yol açar. Buna karşılık dış güçler, yani su, rüzgar ve buz bu yükseltileri yeniden düzleştirmeye çalışır. Tektonik ve magmatik olaylar, arazi yapılarının farklılığı ve dış güçlerin farklı etkileri çok çeşitli yeryüzü şekillerinin oluşmasına yol açar. Bunlar:
Güçlerin Etkisi Aşınma Sürüklenme ve Taşıma Tortullaşma ve Yeniden Oluşum
- 1. Magmatik ( Püskürük – volkanik – katılaşım ) kayaçlar
- 2. Tortul ( Sediment – birikim ) kayaçlar
- 3. Metamorfik( Başkalaşım ) kayaçlar
Dünya, belirli katmanlardan oluşmaktadır. Yer küre üzerinde insanların yaşadığı katman ise Taş küre, yer kabuğu olarak bilinmektedir. Üzerinde yaşadığımız yer küre içeriğindeki kayaçların oluşumunda levha hareketleri, iklim gibi faktörler önem teşkil ederken aynı zamanda kayaç türü de önemli bir özelliktir.
Her kayaç kendine özgü belirli özelliklere sahiptir. Bu doğrultuda aşınma direnci, sertlik, tabaka yapısı, çözünebilme, su tutma kapasitesi gibi belirli özellikler kayaç tabakalarını etkilerken aynı zamanda yeryüzü şekilleri üzerinde de etki oluşturmaktadır. Bazı kayaçlar dış kuvvetlerin aşındırılmasında daha etkin, bazıları ise daha pasif durumdadır. Bu doğrultuda bazı bölgelerde erime gerçekleşmekte, karstik yer şekillerinin oluşumu gözlemlenmektedir.