Kişniş (Aş Otu) Faydaları ve Zararları
Kişniş (Aş Otu) Özellikleri
Kişniş, maydanozgiller familyasına ait olan, boyu 30 cm ile 50 cm arasında değişen kendine has kokusu olan bir yıllık otsu bir bitkidir. Aşotu ve kişniş otu olarak da bilinmektedir . Haziran ve Ağustos aylarında pembe ve beyaz renkli çiçekler açar. Yaprakları açık yeşil renklidir ve tüysüzdür. Genellikle nemli çayır ve sırtlarda yetişmektedir. Kişnişin çiçekleri dallarının uçlarında şemsiye şeklinde toplanmaktadır. Kişnişi taze, kuru, tohum veya öğütülmüş olarak tüketebilirsiniz. Meyvelerinde nişasta, şeker, uçucu yağlar ve tanen bulunur. Genellikle likör yapımında, pastacılıkta ve eczacılıkta kullanılmaktadır.
Kişniş Yetiştiği Yerler
Anavatanı Akdeniz ülkeleri olan kişniş, Güneybatı Asya ve Kuzey Afrika’da yetişmektedir. Ülkemizin hemen hemen her yerinde yetiştirilebilse de özellikle Konya, Isparta ve Burdur illerinde diğer bölgelere nazaran daha fazla kişniş yetiştiriciliğine rastlanmaktadır.
Kişniş İçeriği
Kişnişin tohumunu taşıyan meyvesinde tanen, nişasta, şeker, sabit ve uçucu yağlar bulunur. Uçucu yağında ise yüksek oranda coriandrol ile düşük oranlarda geraniol, pinen, borneol, phelladron ve asetik asit bulunmaktadır.
Kişnişin Faydaları Nelerdir?
- Kişnişin içeriğindeki maddeler kandaki kolesterol seviyesinin azalmasında etkilidir. Hastalıklara karşı savunma oluşturmaya yardımcı olan sağlıklı kolesterol (HDL) düzeyini yükseltmekte etkilidir.
- Kişnişin içeriğinde bulunan uçucu yağlardan sineol ve linoleik asit, anti romatizmal ve anti artritik özelliklere sahiptir. Bu özellikler insan vücudunda meydana gelen şiş gibi durumların hafifletilmesinde etkilidir. Kişnişin içeriğindeki bazı bileşenler, vücuttaki fazla suyun idrar yoluyla atılmasını sağlar. Böbrek fonksiyonları ve anemi nedeniyle oluşan şişliği indirmede etkilidir. Ayrıca deri iltihabı nedeniyle oluşan cilt problemlerinin iyileşmesine yardımcı olur.
- Kişniş doğal bir uyarıcıdır. İç salgı bezlerinin düzenli salgılanmasını düzenleyerek kadınların adet döngüsünün düzenlenmesinde etkili olduğu gibi adet döneminde ortaya çıkan ağrıların azalmasında etkilidir. Ayrıca kadınlarda cinsel isteği artıcı özelliği olduğu da bilinmektedir.
- Kişnişin içeriğindeki yağ ve enzimler, mide özsuyunun düzenli salgılanmasını sağlar. Böylelikle sindirimi kolaylaştırır. Mide bulantısı ve baş dönmesi gibi ani gelişen rahatsızlıkların önlenmesinde etkili rol üstlenmektedir.
- Ağızda meydana gelen yaraların iyileşmesinde etkilidir. Kişnişin içeriğindeki bileşenler, mikrop öldürücü ve iyileştirici etkilere sahiptir.
- Kişniş demir içeriği bakımından oldukça zengin bir bitkidir. Anemi rahatsızlığı çeken kişilere doğrudan fayda sağlamaktadır.
- Vücudu rahatlatıcı özelliği olduğu gibi sinir sistemini de rahatlattığından stres gibi sorunların giderilmesinde yardımcı olur ve uykusuzluğun önüne geçmektedir.
Kişnişin Zararları Nelerdir?
Kişnişe karşı alerjisi olan kişiler kişnişi kullanmamalıdır. Ayrıca uzun süreli kullanımı karaciğer rahatsızlıklarına neden olabileceğinden dengeli ve düzenli bir şekilde tüketimi gerekmektedir. Gebelik ve emzirme dönemlerinde anne sütünün verimini azaltabileceğinden bu dönemlerde kişnişin kullanılmaması tavsiye edilmektedir. Kişnişin fazla tüketimi boğazda kuruluğa neden olabilmektedir. Ayrıca fazla tüketimi güneş yanıklarından daha çabuk etkilenmenize de neden olabilir. Alerjik reaksiyonlara ve güneşe karşı hassasiyeti olan kişilerin kişniş tüketimine dikkat etmesinde fayda vardır. Aşırı güneş hassasiyeti ve cilt kanseri bulunması durumlarında kişniş tüketiminden kaçınılmasında fayda vardır. Diyabet hastalarının kişnişi gereğinden fazla kullanmaması tavsiye edilmektedir. Uzun süreli kişniş kullanımı sonucunda eklem ağrıları görülebilir.
Kişniş Hangi Yemeklerde Kullanılır?
Kişnişi Yaprağının Kullanıldığı Yemekler Nelerdir?
Kişniş yapraklarını güveçlerde kullanabileceğiniz gibi sos ve salatalar da kullanabilirsiniz. Kişnişin gövdesini ise fasulye yemeği ya da çorbalarla birlikte pişirebilirsiniz.
Kişniş Tohumunun Kullanıldığı Yemekler Nelerdir?
Kişniş tohumunu turşularda kullanabilirsiniz. Ayrıca çöreklere de farklı bir lezzet katacaktır. Sosis ve körili soslarda da kullanılabilir. Tohumunu kaynatarak çay yapabileceğiniz gibi, tohumunu ezmeden çorba ve sebze yemeklerine de ekleyebilirsiniz.
Kişniş Kökünün Kullanıldığı Yemekler Nelerdir?
Kişnişin kökünü sebze yemekleri gibi pişirip yiyebilirsiniz. Ayrıca kişnişten elde edilen toz ise bal ile karıştırılıp tüketilebilir.