KATAK TALEP VE İHTİYACA GÖRE 53 ÖĞRENCİYİ BELİRLEDİ… Türkiye’nin verdiği kontenjan ışığında KATAK’ın yürüttüğü çalışmalar çerçevesinde ihtiyaç duyulan bölümler belirlenip bunlar bölgelere dengeli dağıtıldıktan sonra bölgelerden gelen isimlerle Türkiye’ye eğitime gönderilecek 53 kişi belirlendi. Eğitim sistemindeki farklılıktan dolayı öğrenciler tıp ve hukuk ışındaki bölümlere yerleştirildi.
Emin AKKOR
İkinci dünya Savaşı’nın devam ettiği günlerde, dünyadaki ekonomik buhranın yarattığı ekonomik kriz ve Kıbrıs’ta 1931 isyanı sonrası gelen kısıtlamaların eğitimden yoksun bıraktığı Kıbrıslı Türk gençliği 1945 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin verdiği kontenjanlarla yüksek öğretim şansı yakalamışlardı.
Ülkede büyük heyecan uyandıran bu süreçte KATAK kanalıyla yürütülen çalışmada ihtiyaç duyulan bölümler ve her bölgenin talepleri değerlendirilerek yapılan çalışma sonrası belirlenen kontenjanlara uygun olarak bölgelerden gelen öneriler doğrultusunda belirlenen listedeki kişiler 1945 yılında Türkiye’de yükseköğretime başlamışlardı.
Milli Arşiv’de günümüze kadar ulaşabilen belgeler üzerinden hem o dönemki tartışmalar hem de bölgelerin tercih ettiği isimler görülmektedir.
KATAK merkez yönetimi tarafından belirlenen ihtiyaç duyulan bölümler ve neden ihtiyaç duyulduğuyla ilgili rapor, tüm bölgelere gönderilirken oralardan gelen görüşler doğrultusunda yeniden şekillendirilen listelere göre kontenjanlar dolduruldu.
Milli Arşiv’deki belgelere incelendiğinde o dönemde eğitim sistemindeki farklılıktan dolayı Türkiye üniversiteleri Kıbrıs’tan gelen öğrencileri tıp ve hukuk fakültelerine kabul etmiyordu.
Tartışmalar sonrasında KATAK azaları Şükrü Veysi ve Fevzi Ali Riza imzasıyla yayınlanan 53 kişilik kontenjan listesi şöyle:
9 Tali mektep muallimi: (Bu adet tespit edilirken kazalarda açılan orta mektepler de nazara alınmış ve bu mekteplerin ihtiyacı de göz önünde tutulmuştur.)
3 Ziraatçı: (Yüksek ziraat mektebi mezunu. Sütçülük, peynircilik, tavukçuluk ve hayvan besleme)
3 Kimyager: (Bunlardan bir tanesi tahlilât, birisi deri işleri için mütehassıs ve diğeri de müstahzarat işleri için yetiştirilecektir.)
2 Baytar (veteriner) : (İhtisas sahibi 2 baytarın, Türk halkının hayvan besleyicilerinin ihtiyacı için ancak kâfi geldiğini tahmin ediyoruz.)
1 Ormancı: (Kıbrıs’ta ormancılığı pek önem verildiği ve her köyde bir Türk Çiftçi Birliği kurulduğu bir zamanda Ormancı mütehassısı maişetini temin edebileceğini kuvvetle tahmin ederiz.)
2 Mühendis: (Bunlardan birisi inşaat ve diğeri teknik mühendis yetiştirilmelidir.
4 Ticaret mektebi mezunu: (“Maliyeci” ticaret aleminde terakkimiz için bu gençlere ihtiyacımız vardır.)
3 Doktor: (a. Cerrah, b. Boğaz ve burun mütehassısı, c. Göz Doktoru.)
3 İlâhiyatçı: (Şayet varsa imam ve hatip mektebinde veya herhangi bir din mektebinde yetiştirilmelidir.)
4 İnşaat ustası
2 Mimar
2 Dökmeci
2 Makinist
3 Tornocu
Kızlar İçin
5 İsmet Paşa Enstitüsü (Viktorya Kız Okulu için öğretmen)
3 Ebe
2 Ebe Doktor mütehassısı (Kadın hastalıkları için)
Bölgelerden gelen talepler
Bölgelerden gelen tepki doğrultusunda veterinerlik ve ormancılıkla ilgili kontenjanlar iptal edilirken ilahiyatçı yetiştirme görevi de Evkaf’a verildi.
KATAK tarafından hazırlanıp bölgelere gönderilen ve oralardaki şikayet ve talepler doğrultusunda yeniden yenilenen listeye yapılan eklemler şöyle:
4 Ziraatçı (Sütçülük, peynircfilik, Tavukçuluk, Arıcılık ve hayvan basleme) Mağusa Faal Hey’eti şimdilik bu mesleklerin tehirini muvafık bulmuş ise de Lefkoşa ve Baf Faal Hey’etleri bunlara lûzum görmektedir.
5 Makinist (Motor, Otomobil ve diğer makinelerin tamiri için) Baf, bu mesleklerin her kazaya bir kişi gelecek surette artırılmasını istiyor.
2 Demirci
1 Dökmeci
2 Tornocu
6 İnşaat ustası, (Mağusa Faal Heyeti “İnşaat Ustasının” 6’ya yükselmesini istiyor)
4 Lise Muallimi, 3 ortaokul muallimi
Baf Faal Heyeti yukarıdakilere ilâveten şu meslekleri teklif ediyor:
2 Radyo ihticacsı olan elektrikçi
3 Ticaret ve 1 Bankacı muhasip
Lârnaka Faal Heyeti yukarıdakilere ilâveten şu meslekleri teklif ediyor:
2 Eczacı
3 Dişçi
Mağusa Faal Heyeti ilâveten şu meslekleri teklif ediyor:
1 İlâhiyatçı
Kızlar için
5 İsmet Paşa Enstitüsüne (ki bunlar Viktorya’da muallimlik yapabilirler ve hariçte de mesleklerini işletebilirler).
6 Ebe
1 Yüksek kız muallim mektebi
Lütfen yukarıdaki tafsilât hakkında fikrinizin ne olduğunu ilk fırsatta bildirmeniz rica olunur.
Mağusa temsilcileri mesuliyetten kaçındı
KATAK2ın ihtiyaç duyulan kontenjanlar ve bu alanlarda eğitim alınmasının önerilmesini bölgelerden talep etmesine Mağusa’dan tepki doğmuştu.
KATAK Mağusa temsilcisi Hakkı Süleyman, gönderdiği mektupta bu sorumluluğun kendilerine yüklenmesinden rahatsızlık duyduklarını kaydetti.
Eğitim hakkı kazanamayacak gençlerin hakları yendiği şekilde kendilerini mesul tutacakları endişesini aktaran Hakkı Süleyman, eğitime kimlerin gönderileceğinin Mağusa temsilcileri ile KATAK yönetiminin birlikte belirlemesini önerdi.
Bugüne yansıyan belgelere göre kontenjanlara yerleştirilenler
Kimya: Hüsnü Feridun, Hasan Adnan, Cahit Rüstem
Muhasiplik ve bankacılık: Salih Şükrü
Mimarlık: Kaya Arif Hikmet
Eczacılık: Hasan Oktay
Ziraat Mühendisliği: Cayit Ramadan
Diş doktoru: Hulusi Nidai Alpay, Pervin Salih Mecid,
Ebelik: Kıymet Rifat
Yapıcı Ustalığı: Yusuf Hasan Öztürk