EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI III
1800-2000 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU V
Suriye
1920’de Osmanlı İmparatorluğu tarafından kaybedilen topraklarda 403 yıllık hakimiyet sona erer. Mondros Ateşkes Antlaşması’nın ardından bölge Fransız mandası olur. II. Dünya Savaşı’ndan sonra bölgeden çekilen Fransızlar azınlık olan Ermenileri ve Nusayrileri yönetime getirir. 1963’te Baas Partisi kurulur. 1970’de yönetimi tamamen ele geçirir. Bu arada 1967 İsrail-Arap savaşı sırasında Suriye Golan tepelerini kaybeder.
1971’de bir darbe ve arkasından yapılan halk oylamasıyla Hafız Esed devlet başkanı seçilir. 1980’de SSCB ile 20 yıllık dostluk antlaşması, 1982’de silah ve teknoloji yardımı antlaşması yapılır. Ülkesinde muhalefet eden Müslüman Kardeşler örgütünü bastırma girişimlerinde Hafız Esed şiddete başvurur.
1991 Körfez Savaşı’nda uluslararası müttefik güçlerin yanında yer alır. Lübnan’ı işgal altında tutan Esed, Yaser Arafat ile de anlaşamaz ve Filistin sorununda Hamas’a açık destek verir.
1994’te veliaht olarak ilan edilen Basil Esed’in trafik kazasında ölümü ile Londra’da tıp eğitimi alan Beşşar Esed kısa sürede babasının yerine geçebilmesi için hazırlanır. 2000 yılında ölen Hafız Esed’in yerine geçen Beşşar Esed başlangıçta babasının son dönemlerde geliştirdiği bir parça daha ılımlı olan politikayı sürdürmeye çalışır.
2011’de Suriye’de bir kişinin kendini yakmasıyla Arap Baharı olarak adlandırılan dönem ile birlikte ülke farklı bir sürece girer. Beşşar Esad yönetimine muhalif olanlarla, Suriye hükümetinin mücadelesinde zaman zaman şiddet çok artar. Resmi rakamlara göre son bir yılda 10.000 kişinin öldüğü ülkede sıkıntılı süreç devam etmektedir.
Irak
383 yıl Osmanlı toprağı olan Irak 1916 Sykes-Picot Anlaşması sonrasında İngilizlerle Fransızların Ortadoğu’yu paylaşma projesi kapsamında 1917’de kurulur. Ürdün ve Filistin ile İngilizlerin bölgesi içine dahil olur. Özellikle Şii halkın direnişi karşısında İngilizler Faysal bin Hüseyin bin Ali Al Haşimi’yi 1921’de tahta oturtur. 1932’de Milletler Cemiyeti tarafından bağımsız ülke olarak tanınır. 1933’te Faysal’ın ölümünün ardından ülkede etnik çatışmalar artar.
II. Dünya Savaşı’nın ardından başlayan Soğuk Savaş döneminde Irak SSCB tarafında yer alır. 1958’de gerçekleşen bir kanlı darbe ile Krallık devrilir ve Cumhuriyet ilan edilir. General Abdülkerim Kasım cumhurbaşkanı olur. 1963’ten sonra ilk Suriye’de ortaya çıkan Baas akımı Irak’ta da başarılı olur. Amacı Arap ulusunun tek bir sosyalist devlet altında birleşmesidir.
1976’ten sonra ülkede Baasçıların son temsilcisi olacak olan Saddam Hüseyin dönemi başlar. 1979’da devlet başkanı olur ve aynı yıl İran’da rejim değişir. 1980’de başlayan İran-Irak savaşı 1988’de sona erer. İran ordusunun ilerleyişini durdurmak için gerçekleştirilen Halepçe Katliamı ise Saddam Hüseyin’in hanesine yazılır.
1990’da Kuveyt’i işgal eden Saddam 1991 Körfez Savaşı ile Kuveyt’ten çıkarılır. ABD yönetimindeki müttefik kuvvetler 1993,1996,1998 ve 2001 yıllarında Irak’a karşı hava saldırıları düzenler. 2003’te Saddam Hüseyin rejimi devrilir. ABD ordusunun ülkede kaldığı süreç içinde bir milyondan fazla Iraklı hayatını kaybeder. Sıkıntılı süreç devam etmektedir.
Katar
1913 yılında Osmanlı İmparatorluğu Katar üzerindeki haklarından vazgeçer. 1916’da I. Dünya Savaşı devam ederken İngiliz mandası olan Katar, 1971’den sonra bağımsız emirlik olur.
Ürdün
I.Dünya Savaşı’nın sonunda 1921 yılında İngiliz mandası olur ve Mavera-i Ürdün Emirliği adını alır. II. Dünya Savaşı’ndan sonra bağımsız krallık olur. 1967 Arap-İsrail savaşının sonunda Ürdün’e ait Batı Şeria toprakları İsrail tarafından işgal edilir. 1980’de başlayan İran-Irak savaşında Irak’ı destekler. 1988’de Kral Hüseyin 1967’de kaybettiği Batı Şeria topraklarından vazgeçtiğini ilan eder. 1999’da ölen Kral Hüseyin’in yerine oğlu Abdullah geçer.
İsrail
Avrupa’da 19 yy’da ortaya çıkan Siyonizm hareketi doğrultusunda devlet kurmak için girişimlerde bulunan İsrail’e ilk yardım İngilizlerden gelir. 1848’de İngiliz hükümeti bir genelgeyle Filistin topraklarındaki konsoloslarını Yahudilerin himayesine verir. İsrail devletinin kurulması için Afrika kıtası üzerinde yer gösterir. Teodor Herzl (1860-1904), II. Abdülhamit ile yaptığı görüşmede ‘’vaadedilmiş toprakları’’ ister ve bir pazarlık yapılır. Theodor Herzl anlaşma sağlanamaması üzerine Avrupa’ya geri dönerek çalışmalarına oradan devam eder. I. Dünya Savaşı’nın bitmesine yakın 1917’de Balfour Deklarasyonu kabul edilir. Deklarasyona göre İngiliz hükümeti Filistin topraklarında Musevi bir devlet kurulmasına destek verecektir. Deklarasyonda Arapların medeni ve dinsel haklarının ihlal edilmemesi maddesi de bulunur ki bu madde İngilizlerin Ortadoğu bölgesindeki Araplar ile yaptıkları petrol antlaşmaları nedeniyle ilave edilmiştir.
Milletler Cemiyeti 1920 yılında Filistin topraklarını İngiliz mandası olarak tanır. Bundan sonraki süreç dünyanın çeşitli noktalarına dağılmış olan Yahudilerin Filistin topraklarına dönmeleri doğrultusunda yapılan ikna çalışmaları ile geçer. 1930’lardan sonra Almanya’da Nazilerin yaptıkları soykırım süreci Filistin’e göç hareketine ivme kazandırır. Araplar bu yoğun göçe tepki verince İngiliz hümüketi göçü durdurma kararı alır. Bunun üzerine Askeri Yahudi Teşkilatı Hagana silahlı terör eylemlerine başlar.
1947’de BM Filistin’in iki devlet arasında paylaşılmasına karar verir. 1948’de BM paylaşım planı uyarınca David Ben Gurion tarafından ‘’İsrail Devleti’’nin kurulduğu ilan edilir. 24 saat sonra, Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak orduları saldırıya geçerek İsrail topraklarına girer. 1949’da BM nezdinde Irak hariç diğer Arap ülkeleri ile İsrail arasında müzakereler yapılır ve ateşkes kabul edilir.
Filistin
I.Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu’nun Filistin toprakları üzerindeki 402 yıllık hakimiyeti sona erer ve Filistin toprakları İngiliz mandası olur. Bu süreç II. Dünya Savaşı’na kadar devam eder. Savaşın sona ermesinin ardından İngiltere Ortadoğu’dan sistemli bir biçimde çekilmeye başlar ve Filistin toprakları üzerinde alınacak karar BM bırakılır. 1948’de İsrail Devleti kurulur.
1959’da Yaser Arafat önderliğinde El Fetih, 1964’te Filistin Kurtuluş Örgütü kurulur. 1967 İsrail-Arap savaşından sonra FKÖ’nün merkezi Ürdün’e, 1970’te Lübnan’a ve 1982 yılında İsrail’in Lübnan’ı işgaliyle Tunus’a taşınır. 1970’lerden sonra Yaser Arafat diplomasi alanında çalışmalar yapmaya başlar. 1974 yılında FKÖ, Arap Birliği, İslam Konferansı Örgütü ve Birleşmiş Milletler tarafından Filistinlilerin tek meşru temsilcisi olarak tanınır.
1987’de ilk intifada başlar. ‘’İntifada’’ baş kaldırmak, ayağa kalmak anlamındadır. İsrailli yerleşimci, plastik satmakla geçinen Şhlomo Sakal’ın bıçaklanarak öldürülmesi Filistinli militanlardan bilinir. Karşılığında 6 Filistinli ölür ancak İsrail bunun bir trafik kazası olduğunu söyler ve ölüleri mülteci kampına getirip bırakır. İsrail’in bu Filistinlileri misilleme olarak öldürdüğü söylentisi Cebeliye mülteci kampından kısa sürede yayılınca İsrail askerleri gelerek zorla cesetleri almaya kalkar. Direnişte İsrail kurşunlarına karşılık Filistinli çocukların attıkları taşlar intifadanın başlangıcı ve simgesi olarak kabul edilir. (İkinci intifadayı 2000’de Ariel Şaron’un Mescid-i Aksa ziyareti başlatır. 2005’te Mısır´ın Şarm El-Şeyh kentinde, Mahmud Abbas ve Ariel Şaron arasındaki ateşkes anlaşması ile “resmi olarak” sona erer)
1987’de Şeyh Ahmet Yasin önderliğinde Mısır’daki Müslüman Kardeşler örgürünün bir uzantısı olarak Hamas’ın kurulduğu ilan edilir. Amacını 1948 öncesi sınırlara geri dönmek ve Filistin Devleti’ni kurmak olarak tanımlar. 1988’de FKÖ İsrail’in varolma hakkını tanıyarak, terörizmi kınayan bir Hamas ile FKÖ karşı karşıya gelir.
Yaser Arafat 1991 Madrid Konferansı, 1993 Oslo İlkeler Anlaşması, 1994 Gazze-Eriha antlaşması, 1995 II. Oslo Antlaşması ve 2000 Camp David Zirvesi ile İsrail ile müzakere sürecini devam ettirir. Hamas ise süreci protesto eder. 2003’te Yaser Arafat başbakanlığa Mahmut Abbas’ı getirir. Bu atama ABD başkanı George W. Bush ve İsrail başbakanı Ariel Sharon tarafından Ortadoğu Sorunu’nun çözümü için ilk adım olarak değerlendirilir. Aynı yıl Mahmut Abbas Hamas’a şiddete son vermesi çağrısında bulunur ancak ateşkes sadece üç ay devam eder. Arafat ile Mahmut Abbas arasında çıkan görüş ayrılığı sebebiyle Mahmut Abbas istifa edince yerine Yaser Arafat tarafından Ahmet Kurey getirilir. 2004’te Yaser Arafat’ın ölümü ile süreç yeni bir boyut kazanır. Yaser Arafat’ın yerine FKÖ’nün başına Mahmut Abbas geçer.
EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI III
1800-2000 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU IV
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
1945 SONRASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ
1938’de Atatürk’ün ölümüyle İsmet İnönü TBMM tarafından kayd-ı hayat şartıyla CHP genel başkanlığına getirilir yanı sıra cumhurbaşkanlığı vazifesine sahiptir. 1926’da yayımlanan bir kararname ile paraların üzerindeki Atatürk resimlerinin yerini İsmet İnönü’nün resimleri alır.
1939-1946 aralığında gerçekleşen II. Dünya savaşına Türkiye’nin müdahil olmaması için uğraşır. Savaşın dünya ekonomisine ve Türkiye’ye getirdiği olumsuz ekonomik koşullardan 1942’de ‘’Varlık Vergisi’’ kanunu çıkararak kurtulmaya çalışır. Köy Enstitülerinin açılması ve Harika Çocuklar Yasası’nın meclisten geçirilmesi de İsmet
İnönü döneminin icraatlarındandır. II. Dünya savaşının sona ermesi ile Stalin’in Ardahan, Artvin ve Sarıkamış’ı istemesi İnönü’yü savaşın diğer taraf devletlerine ABD ve İngiltere’ye yaklaştırır.
1923’te Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan CHP 1945’e kadar TBMM’de tek partili süreci devam ettirir.
1946’da TBMM’de ikinci parti olacak olan DP ‘’Demokrat Parti’’, Celal Bayar tarafından kurulur. Genel başkanı ise Adnan Menderes olur. Yeni parti kurulduğu sırada dönemin başbakanı Şükrü Saraçoğlu, cumhurbaşkanı ise İsmet İnönü’dür.
1950 genel seçimlerinde DP seçimleri kazanır. Celal Bayar Cumhurbaşkanı, Adnan Menderes Başbakan olur. İlk dönem 1952’de Türkiye’nin NATO’ya kabulu ve bu kabulun ön koşulu olan Kore Savaşı (1950-53), Türkçe ezan, Truman Doktrini ve Marshall Yardımı ile anılır. İsmet İnönü cumhurbaşkanlığından ayrılır.
1954 genel seçimlerinde de DP birinci parti olur.
1955’de Birleşik Krallık yeni bir düzenlemeyle Kıbrıs’tan çekileceğini ilan eder. 1957’de Adnan Menderes’in talimatıyla EOKA’ya karşı Türk Mukavemet Teşkilatı kurulur.
6-7 Eylül Olayları.. Gazetelerin yaptığı yayınlarla ateşlenen ve gayrimüslümlere yapılan saldırılarla tarihe yazılan olaylarda asıl planlayıcılar yargılanamamıştır.
1957 seçimlerinden de galip çıkan DP imar işlerine hız verir. Keban Barajı ve Boğaziçi köprüsü gibi büyük projeler için dönemin bakanı Lütfi Kırdar kredi için Moskova’ya gönderilir.
27 Mayıs 1960 darbesi.. Milli Birlik Komitesi ülke yönetimini devralır. Başında Cemal Gürsel bulunmaktadır. Yassıada mahkemeleri.. Adnan Menderes’in yargılanması ve infazı.. 9. Temmuz 1961’de yapılan halk oylaması ile 1961 anayasası kabul edilir. 1962’de eklenen yasayla darbeyi eleştirmenin suç olduğu duyurulur.
1961’de Türkiye İşçi Partisi, 1969’da Milli Hareket Partisi kurulur.
Aynı yıl ABD filosunun İstanbul’a gelişini protesto eden 76 gençlik örgütü Bayezıd Meydanı’nda toplanarak protesto gösterileri yapınca tarihe ‘’Kanlı Pazar’’ olarak geçen büyük kıyım olayı yaşanır.
1969 genel seçimleri.. AP % 46 oy alır, Süleyman Demirel hükümeti kurar.
1970’de Milli Nizam Partisi kurulur.
12 Mart 1971 darbesi.. Partiler kapatılmaz ve TBMM feshedilmez. Nihat Erim başbakanlığa getirirlir ve ‘’partiler üstü reform hükümetini’’ kurar.
1971 Milli Nizam Partisi kapatılır. 1972’de Milli Selamet Partisi olarak yeniden kurulur. Necmettin Erbakan sürece 1973’te dahil olur.
1973 genel seçimlerinde hükümeti kuran isim Bülent Ecevit olur. MSP ile koalisyon yapar ve Necmettin Erbakan’da başbakan yardımcısı olur.
Aynı yıl vefat eden İsmet İnönü devlet töreni ile Anıtkabir’e defnedilir.
1974 Kıbrıs Barış Harekatı..
1977 seçimlerinin galibi % 41.38 oy oranıyla CHP’dir. Tek başına hükümeti kuramayınca “AP-MHP-MSP” koalisyonu kurulur ve başbakan Süleyman Demirel olur.
1978 Abdullah Öcalan PKK’yı kurar.
12 Eylül 1980 darbesi.. 1982 anayasası halk oylaması sonunda Kabul edilir ve darbeyi gerçekleştiren ekibin başında bulunan Kenan Evren Türkiye Cumhuriyeti’nin 7. Cumhurbaşkanı olur. Partiler kapatılır, parti liderleri askeri üslerde gözetim altına alınır. Ecevit ve Demirel Hamzaköy’e alınır.
1983-93 aralığı Türkiye’de Turgut Özallı yıllardır. Kurduğu Anavatan Partisi ile ‘’çağ atlamak’’, ‘’ortadirek’’, ‘’enflasyon’’ kelimelerini siyasi litarüre dahil eder. Körfez Savaşı sırasında ABD’ye verdiği tam destekle anılır. 1987’de yapılan referandumla Özal döneminde 1980’den beri tutuklu bulunan siyasiler kurtulur. Kenan Evren’den sonra 1989-1993 aralığında cumhurbaşkanlığı yapar. 1993’teki vefatının ardından Türkiye’de koalisyonlar dönemi başlar. Koalisyonlar içinde başarılı olanı DSP-RP koalisyonu olur. Ancak…
28 Şubat 1997 postmodern darbe.. refah Partisi kapatılır. İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanı Tayyip Erdoğan tutuklanır.
2001’de kapatılan Refah Partisi yerine Adalet ve Kalkınma Partisi ile Saadet Partisi kurulur. Bir yıl sonra yapılan seçimlerden AKP birinci parti olarak çıkar.
2007 yılı genel seçimlerinde % 46.66 oy oranıyla AKP hükümet etme vazifesini devam ettirir.
2010’da Anayasa değişikliği için referendum yapılır.Anayasa değişikliğine halkın % 58’I ‘’Evet’’ der.
2011 genel seçimleri.. % 49.83 oy oranıyla AKP TBMM’de hükümet etmektedir.
EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI III
1800-2000 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU III
OSMANLI İMPARATORLUĞU
SULTAN V. MEHMET REŞAT (1909-1918)
Sultan Abdülmecid (1839-1861)’in oğludur.
31 Mart olayından sonra tahta çıkan Mehmet Reşat, tahtta kaldığı 9 yıl boyunca İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin baskısı altında kalır.
İttihat ve Terakki Fırkasının üç etkin ismi; Talat, Cemal ve Enver Paşalardır. Devletin anayasal düzene geçmesini sağlamak amacıyla gizli bir dernek olarak kurulan İttihat ve Terakki, 1908’de II. Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle önce legal bir parti konumuna yükselir, ardından 1912’de iktidar partisi olur.
1909’da yapılan kongreye M. Kemal Trablusgarp delegesi olarak katılır. Cemiyet içinde subayların bulunmasını tenkit eder. Kendisiyle aynı görüşte olan Kazım Karabekir Paşa dışında fikirlerini benimseyen çıkmaz. M. Kemal bu tarihten sonra askerlik üzerine yoğunlaşır.
1911-1912 Trablusgarp Savaşı
Avrupa devletleri Afrika kıtasının topraklarını sömürgeleştiriken geride kalan İtaltanlar huzursuzlanır ve 1898’de kağıt üzerinde Trablusgarp topraklarını alabileceği beyan edilir. İtalya aldığı destekle 1911’de saldırıya geçer.İtalyanlar kıyılarda hızla ilerlemeye başlar. M. Kemal muhabir Şeref Bey olarak Mısır üzerinden gizlice trablusgarp’a ulaşır ve kuvvetleri düzenlemeye başlar. Bölgede bulunan Sunusi tarikatının ve halkın da desteğini alır. İtalyanlar kıyıdan içeriye ilerlemekte zorlanır. Mücadeleler iki yıl boyunca devam eder.
8. Ekim. 1912 Karadağ bağımsızlık ilan eder. Osmanlı Devleti Balkanlar’a müdahale edebilmek için derhal barış görüşmelerine başlar. 1922 Uşi Antlaşması ile Trablusgarp İtalyanların, Oniki Ada Osmanlıların elinde kalır.
1912 I. Balkan Savaşı
Yenilgiyle sonuçlanan savaşlın ardından imzalanan Londra Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin batı sınırı Midye-Enez hattı olacak, Selanik, Güney Makedonya ve Girit, Yunanistan’a verilecek, Orta ve Kuzey Makedonya, Sırbistan’a bırakılacak, Ege Adaları’nın geleceğinin saptanması büyük devletlere bırakılacaktır.
1913 II. Balkan Savaşı
Balkan devletlerinin ele geçirdikleri toprakları paylaşma savaşı… Bu karmaşık durumdan istifade eden Enver Paşa komutasındaki ordu Batı Trakya ve Edirne’yi geri aldı. 1913 İstanbul Antlaşması ile Edirne, Dimetoka, Kırklareli
Osmanlılarda kalacak, Kavala ve Dedeağaç Bulgaristan’a bırakılacak, Meriç nehri iki ülke arasında sınır
kabul edilecektir.
1914 I. Dünya Savaşı’nın başlaması, Enver Paşa’nın Almanya yanında Osmanlı Devleti’ni savaşa sokması..
1914 Kafkasya cephesinde alınan Sarıkamış yenilgisi, 90.000 şehit.. Büyük kayıplarla ve hatalı stratejilerle tarihe geçen savaş hakkında haber yapılması Enver Paşa tarafından yasaklanır.
1915 Ermeni Tehciri.. Sarıkamış’ta Ruslara yardım ettikleri ve bölgedeki ayaklanmalara katıldıkları gerekçesi ile Enver Paşa’nın kararı ile uygulanan tehcir sırasında pek çok Ermeni vatandaş hayatını kaybeder.
1915 Çanakkale Savaşı… Gelibolu’da tarih yazan Osmanlı ordusu..
1918 Osmanlı Devleti Anadolu hariç bütün topraklarını kaybederek, beraber savaştığı İttifak Devletleri ile beraber savaştan yenik olarak çıkar. Bu yenilgiye dayanamayan II. Abdülhamit ve V. Mehmet Reşat 1918 yılında birkaç ay arayla vefat ettiler.
SULTAN VI. MEHMET VAHDETTİN (1918-1922)
1917 Aralık ayında yaveri Mustafa Kemal Paşa eşliğinde beş haftalık Almanya seyahatine çıktı. 3 Temmuz 1918’de Sultan Reşat’ın ölümü üzerine I. Dünya Savaşı’nın son günlerinde 57 yaşında tahta çıkar.
“Ben bu makam için hazırlanmadım. Çocukluğumdan beri vücutça rahatsız olduğumdan layıkıyla tahsil edemedim. Yaşım kemale erdi, dünyada bir emelim kalmadı. Biraderle hangimizin evvel gideceğimiz malum olmadığından bu makamı bekleyişte değildim. Fakat takdiri ilahi böyle teveccüh etti, bu ağır vazifeyi deruhde eyledim. Şaşmış bir haldeyim, bana dua ediniz.”
Tahta geçer geçmez, İttihat ve Terakki önderliğine muhalefetiyle tanınan Mustafa Kemal Paşa’yı Suriye Cephesi kumandanlığına atar.sadrazam ise Damat Ferit Paşa (1853-1923)dır.
1918 Mondros Ateşkes Antlaşması
Boğazlar tüm devletlere açık olacak ve İtilaf Devletleri tarafından işgal edilecek.
İtilaf Devletleri, kendi güvenliklerini tehdit edecek bir durumda herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecek
Vilâyât-ı Sitte’de (Altı il; Erzurum, Van, Harput, Diyarbakır, Bitlis, Sivas) bir karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri buraları işgal edebilecek
Bütün haberleşme-ulaşım araç ve gereçleri İtilaf Devletleri’nin kontrolüne verilecek.
Güvenliği sağlayacak askerden fazlası terhis edilecek.
İtilaf Devletleri ve Ermeni esirleri serbest bırakılacak.
Türk askerleri İtilaf Devletleri’nin kontrolünde kalacak.
Hicaz, Yemen, Suriye, Irak ve Trablusgarp’taki Türk subay ve askerler en yakın İtilaf devletine teslim edilecek.
Toros Tünelleri İtilaf Devletleri tarafından işgal edilecek.
Tüm demiryolları ve donanma gücü İtilaf Devletleri’nin kontrolüne bırakılacak, gemiler limanlarda tutuklu kalacak.
Silah, cephane ve orduya ait tüm mallar İtilaf Devletleri’nin kontrolüne bırakılacak.
Yer altı ve yerüstü zenginlik kaynakları İtilaf Devletleri’nin kontrolüne bırakılacak.
Ülkenin ihtiyaç fazlası kömür, akaryakıt ve deniz gereçleri dışarıya satılmayacak
13 Kasım 1918-6 Ekim 1923 Antlaşmaya aykırı olarak İtilaf devletlerinin İstanbul’u işgali..
15 Mayıs 1919 Yunan askerinin İzmir’e çıkışı..
Sultan Vahdettin, 9. Ordu müfettişi olarak Mustafa Kemal’i Samsun’a gönderir. Anadolu’daki işgallere karşı Kurtuluş Savaşı ya da Milli Mücadele yılları başlamış olur.
Erzurum (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919) ve Sivas Kongreleri (4 Eylül 1919 – 11 Eylül 1919) …
İstanbul Hükümeti’nin dön çağrısına, M. Kemal istifa ederek cevap verir.
Anadolu ile İstanbul Hükümeti arasındaki bağlantının kesilmesi üzerine Sadrazam Damat Ferit Paşa’nın istifa eder. Yerine geçen Ali Rıza Paşa (1919-1920) kabinesinin Mustafa Kemal ile görüşmeleri yeniden başlatır.
1920’de Misak-ı Milli sınırları çizilir.Boğazların güvenliği, tam bağımsızlık, azınlık hakları, Arap nüfusun yoğunlukta olduğu bölgelerde, Kars, Ardahan ce B. Trakya’da halkın oyuyla seçim hakkı sağlanacak..
11. Nisan 1920 Meclis-i Mebusan resmen feshedilir.
23 Nisan 1920, Ankara’da TBMM’nin açılışı.. Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve İstiklal Mahkemeleri..
10 Ağustos 1920, Sevr Antlaşması.. Milli Mücadele devam etmekte olduğu için uygulamaya konmaz.
1921 I. İnönü ve II. İnönü Savaşları.. İsmet İnönü’ye verilen rütbe ve İstiklal Marşı’nın kabulü..
1921 Sakarya Meydan Savaşı
1922 Büyük Taarruz
30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi
11 Ekim 1922, Mudanya Ateşkes Antlaşması.. İtilaf devletlerinin barış görüşmeleri isteği… Kurtuluş Savaşı’nı sonlandıran antlaşma olarak kabul edilir.
1922 Lozan Barış Antlaşması.. Lozan’a davet edilen iki ayrı hükümet..
1 Kasım 1922, Saltanatın kaldırılması.. Sultan Vahdettin İstanbul’dan ayrılır ve 1926’da San Remo’da vefat eder.
Şam’a getirilen cenazesi Sultan Selim Camii avlusuna defnedilir. Sultan Vahdettin’in sürgün edilmesiyle 623 yıllık Devlet-i Ali Osman sona erer.
29 Ekim 1923 Cumhuriyet’in ilanı ve Gazi’ye reisicumhurluk verilmesi