Uzayda astronotların beslenme alışkanlıkları genelde hazır gıdalarla karşılanmakta. Fakat ihtiyaçları olan sağlıklı ve dengeli beslenmenin artık taze gıdalarla karşılanması da mümkün olacak. Birkaç sene önce Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) yetiştirilen marulların, yapılan denemelerden sonra en az Dünya’da yetiştirilen benzer bitkiler kadar besleyici oldukları belirlenmiş. Böylece yeni bir uzay marulu çağına girdiğimizi rahatlıkla söyleyebiliriz.
Türkçe’de ‘Yedikule marulu’ diye de adlandırılan türün koyu renkli bitkilerini (red romaine lettuce) yetiştirme testleri, ISS’de 2014-2016 yılları arasında gerçekletirilmiş. NASA’nın ‘Sebze Üretim Sistemleri’ (Vegetable Production Systems) veya takma ismi ile ‘Veggie’ adını verdiği sistem, sebzeleri sıfır yerçekimindeki sera odasında 33-56 günlük periyotlarda geliştirmiş. Dünya’daki topraksız hidroponik tarla sistemlerini andıran sistem, aynı onlar gibi özel LED büyüme ışıkları ve otomatik sulama mekanizması barındırıyor.
Denemelerin bulguları ‘Frontiers in Plant Science’ jurnalinde yayımlanan bir bilimsel makalede bulunabilir. Buna göre gezegende ve uzayda yetiştirilen marulların sıcaklık, karbondioksit seviyeleri ve nem gibi koşullarının aynı olması sağlanmış. Yapılan testlerde üç astronot grubunun her biri birkaç yaprak tüketmişler. Ürünün geri kalanı Dünya’ya gönderilmek üzere dondurulmuş. Gelen yapraklar Kennedy Uzay Merkezi’ndeki araştırmacılar tarafından kimyasal ve biyolojik olarak analiz edilmiş. Uzay marulu yaprakları aynı zamanda Dünya’daki laboratuvarlarda aynı zaman dilimlerinde yetiştirilen koyu marullar ile karşılaştırılmış.
Rapora bakılırsa Dünya’daki ve uzay istasyonundaki bitkilerin birbirine çok benzediği saptanmış. Bazı durumlarda uzay marulunun potasyum, sodyum, fosfor, kükürt ve çinko gibi elementler açısından daha zengin olduğu da gözlemlenmiş. Uzay marullarının antiviral, antikanser ve antienflamatuar özelliklere sahip olduğu bilinen fenolik moleküllerini daha yüksek seviyelerde barındırdığı bilgisi de veriliyor.
Araştırmanın başlarında uzay marulunun daha az organizma çeşidi içereceği tahmin ediliyormuş. Fakat bitkilerde yaşayan mikropların çeşitliliği ve kimliğinin iki grup için de benzer olduğu rapor ediliyor. Daha da önemlisi marulların hiçbirinde E.coli veya Salmonella gibi zararlı bakteriler saptanmamış. Böylece uzay marulunun astronotlar açısından iyi ve güvenli bir gıda alternatifi olduğu ilan edilmiş durumda. Bundan sonra yapılacak testlerde, astronotların beslenmesi için ek taze ürünler sağlamak hedeflenecekmiş. Örnek olarak başka yapraklı mahsullerin yanı sıra, biber ve domates gibi küçük meyveler de testlere dahil edilecek.