Önemli bir soru hayatımızı tamamen değiştiren interneti devletin mi yoksa özel tarafın mı icat ettiği. İnovasyon kavramı ve sürecini anlamak için bu soruya doğru cevap vermek gerek.
Bazıları Pentagon'un nükleer saldırı altında bile komünikasyonu devam ettirebilmek için interneti icat ettiğini düşünürler. Ama işin esası I.G.Crowitz'in incelemesine göre biraz farklı.
Aşağıda yazılı olanlar tamamen tercüme. Benim bilgim ve uzmanlığım olan konulardan değil. Ama yazılanların önemli olduğunu düşündüğüm için sadece kısaltarak tercümesini yaptım.
Teknoloji uzmanları internet fikrinin kaynağı olarak Vannevar Bush adlı teknolojisti işaret ediyorlar. Bu zat İkinci Dünya Savaşı'nda radar ve Manhattan Project denen projelerin geliştirilmesininden sorumlu ABD Başkan Danışmanı kişi imiş. 1946 yılında yazdığı bir makalede 'memex' adlı yeni bir ansiklopedinin icat edilmesini savaş sonrası için temel teknoloji hedefi olarak göstermiş. Bu makaleden ilham alanlar 1960 tarihinde farklı komünikasyon networklerini global hale getiren bir yaklaşımın peşine düşmüşler. ABD Hükümeti Pentagon'un networkü ile bu çabaya sadece katılmış. 1960'lı yıllarda ARPA adı verilen bu programı yürüten Robert Taylor adlı kişi 2004 yılında yazdığı bir e-mail ile 'Arpanet denen sistem savaşla ilgili değildi. Ayrıca bir internet de değildi. Çünkü internet iki veya daha fazla bilgisayar networkü arasındaki bağlantıdır!' diyen bir mektubu teknolojistlere göndererek durumu açıklığa kavuşturmuş.
Peki eğer devlet interneti icat etmedi ise kim etti?
Vinton Cerf adlı kişi internetin omurgası olan TCP/IP protokolunu icat etmiş ve Tim Berners-Lee ise 'hyperlinks' için adı anılan kişi.
Ama esas adı geçmesi gereken kurum ise Bay Taylor'un ARPA'dan ayrıldıktan sonra çalıştığı Zerox! Farklı bilgisayar networklerini birbirine bağlama işi 1970'li yıllarda Silicon Valley'de Ethernet projesiyle geliştirilmiş. Oradaki araştırmacılar aynı zamanda ilk kişisel bilgisayar olan Zerox Alto'yu da geliştirmişler. Bugün kullanılan grafik kullanıcı interface kavramı da orada geliştirilmiş.
Zerox PARC üzerine yazılmış bir kitapta Michael Hiltzik devletin bu işi hızla yapamayacağını düşünen özel kişilerin farklı networkları birleştirme işini icat ettiğini analatıyor. Tabii konuyu geliştirenler devlet
desteği ve üniversiteler yardımıyla da çalışıyorlardı.
Ancak buluşun Zerox'ı neden dünyanın en büyük firması yapmadığı da sorulabilir. Rochesterdeki Zerox Genel Merkezi'ndeki yöneticiler o günlerde bilgisayarların ofisteki tek fotokopiyi ortak kullanması için gerekli teknolojinin geliştirilmesiyle meşgulmüşler. 1979 yılında Steve Jobs Xerox'ın venture capital birimi ile Apple Projesi'ne 1 milyon dolarlık katkı yapılması için anlaşmış ve Zerox PARC projesiyle ilgili bir brifing almış. Brifingde gördüklerini kapmış ve böylece Zerox'ın bulduğu teknolojik çözümler Apple bilgisayarlar tarafından geliştirilmiş.
Zerox fotokopi işinden birçok on yıl çok çok para kazanmış. Ama dijital devrim fotokopiyi aşmış geçmiş.
İnternet ise 1995 yılında tamamen özel hale gelmiş. Devlete ait son network olan National Science Foundation networkü de kapanmış ve ticari network gelişmeye başlamış.
İnternetin gelişmesinin tarihini öğrenmenin önemli olduğunu düşünülüyor. Zerox ile Apple arasındaki fark görülmeli: Çünkü çok az iş insanı innovasyonu yapmak kadar onu piyasaya getirmenin de önemli olduğunu anlıyor. En önemli katkı inovasyonun piyasaya getirilmesi. Zerox yöneticileri ellerindeki hazinenin potansiyelinin farkında pek değilmişler! Steve Jobs ise anında potansiyeli anlamış!
Teknik insanlardan da özür diliyorum.
İnşallah tercüme esnasında saçmalamamışımdır.