İnsanlar sabunu yatıştırıcı olarak düşünürler ancak mikroorganizmalar için olabildiğince yıkıcıdır. Suda parçalanmış bir damla sabun, dünyayı etkisi altına alan coronavirüs de dahil olmak üzere birçok bakteri ve virüs türünü öldürebiliyor. Peki sabunun etkileyici gücünün sırrı nereden geliyor?
Sabun hidrofilik bir başı olan (su ile kolayca bağlanabilen) ve ayrıca yağlarla bağlanmayı tercih eden hidrofobik moleküllerden oluşur. Bu moleküller suda dağıldığında dönüşümlü olarak kayganlık sağlar, çözeltideki diğer moleküllerle etkileşime girer ve misel adı verilen küçük baloncuklara toplanır.
Ellerinizi sabunla yıkadığınız zaman mikroorganizmaları sabun molekülleriyle çevrelersiniz. Serbest dolaşan sabun moleküllerinin hidrofobik kuyrukları sudan kaçmaya çalışır ve bu süreçte, mikropların ve virüslerin lipit tabakalarını da sıkıştırarak birbirlerinden koparır. Yani sabun molekülleri tarafından yakalanan ve öldürülen mikroorganizmalar yıkanmış olur.
Dezenfektan mı Sabun mu: Hangisi Daha Etkili?
Fakat el dezenfektanları sabun kadar güçlü değildir. En az yüzde 60 etanol içeren dezenfektanlar benzer şekilde hareket ederek, lipid zarlarını bozarak bakteri ve virüsleri yener. Ancak mikroorganizmaları deriden kolayca çıkaramazlar. Sabun ve suya erişilemediğinde ise alkol bazlı dezenfektan iyi bir yardımcı olabilir.
Doğru El Yıkama Nasıl Olmalı?
Sabun ve suyla yıkama, bir pandemi oranını önemli ölçüde yavaşlatan ve enfeksiyon sayısını sınırlandıran temel sağlık uygulamalarından biridir. Ancak bu, herkes ellerini sık sık ve iyice yıkarsa işe yarar: Ellerinizi iyice köpürtün, parmak aralarını temizleyin ve avuç içini olabildiğince suyla temas ettirin.