KABIZLIK....
Hiç unutmuyorum tıp fakültesi 3. sınıftayız, patoloji dersimize giren hoca: Çocuklar, kim bana dünyanın en kötü hastalığının ne olduğunu söyleyecek?, dedi. Öğrenci arkadaşlarımızla beraber neredeyse patoloji dersinde gördüğümüz bütün hastalık isimlerini saymıştık. Fakat hoca bir türlü istediği cevabı alamamıştı. Sonunda dayanamayan hoca soruyu kendi cevapladı: Çocuklar, dünyanın en kötü hastalığı kabızlıktır, dedi. Tabii hocanın ciddi bir kabızlık problemi olduğunu nereden bileceğiz. Meğer hoca hayatı boyunca okuduğu birçok kitabı, dergiyi ve gazeteyi tuvalette okumuş. Her gün birkaç saatini tuvalette geçiriyormuş. Hakikaten zor bir hastalıktır kabızlık. Bizde bu yazımızla hastalara faydalı olabilirsek ne mutlu bize!
KABIZLIK BİR ‘HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR’
Kabızlık birçok insanı ilgilendirmekte ve yaşam kalitelerini ciddi derecede azaltmaktadır. Kabızlık sorunu toplumda yaklaşık 3-4 kişiden birinde görülmektedir. Her yaşta görülebilen ve özellikle çocuklarda görüldüğünde ebeveynleri çok rahatsız eden ve bunaltan bir konudur. Gebelikte de oldukça sıklığı artan bir sorundur.
KABIZLIK NEDİR?
Dışkılamanın sıklığı ve hacmi bireyden bireye değişmekle birlikte, dışkılamanın gecikmesi, dışkının sert, kuru olması, zor dışkılama, dışkılama esnasında ağrı, dışkının tam olarak boşaltılamaması ve barsak çıkışının bloke olma durumu tıptaki adı konstipasyon olan kabızlık olarak tanımlanır. Günde bir defadan az dışkılama olması durumunda kabızlıktan söz edilebilir. Kabızlık ortaya çıkış hızı ve süresi açısından akut ve kronik olarak ikiye ayrılır.
Akut kabızlık birkaç saat veya gün içinde gelişebilir. Kronik kabızlık genel olarak 6 haftadan fazla süre devam eden durumdur.
Kansızlık ile beraber dışkılama esnasında kanama, kansızlık ve kilo kaybı (3K) olması durumunda bunlar alarm haline geçmenize neden olacak “alarm semptom ve bulguları” dır, bu durumda doktora başvurunuz. Altta yatan ciddi bir hastalığınız olabilir.
Genel olarak kabızlık uzun sürüyorsa ve kısa süreli değilse, doktora gidilmesi önerilir.
Kabızlığın ne gibi sebepleri olabilir?
1. Liften fakir diyetle beslenme
2. Sıvı tüketiminin az olması
3. Hareketsizlik/immobilite
4. Psikolojik sorunlar/stres
5. Hormonal bozukluklar (diyabet, hipotiroidi, gebelik v.b)
6. Bazı ilaçlar (antiasitler, antidepresanlar, diüretikler, beta blokerler, apiyatlar v.b)
7. Nörolojik sebepler (Multiple Skleroz, Diyabet, Parkinson v.b)
8. Elektrolit bozuklukları ( potasyum eksikliği özellikle)
Kabızlık nasıl teşhis edilir?
Teşhis için ilk adım kapsamlı bir görüşme ile hastalık öyküsünün doktor tarafından alınması ve fizik muayenenin yapılmasıdır.
Daha sonra doktorunuz sizin için gerekli gördüğü tetkikleri (Tüm karın ultrasonografi, tomografi, röntgen, kolonoskopi v.b)
Altta yatan bir sebep tespit edildiğinde altta yatan hastalık tedavi edilmelidir.
Altta yatan bir sebep saptanmadığında eğer alarm semptomları da mevcut değilse fonksiyonel (bağırsak tembelliği) kabızlık tedavisi tedavisine başlanabilir.
Düzenli dışkılama için ne gibi yaşam tarzı değişiklikleri yapılabilir, nelere dikkat edilmelidir?
1. Sabah uyandığınızda aç karına bir bardak ılık su içiniz ve olabildiğince ev içinde bile olsa hareketli olmaya özen gösteriniz.
2. Tuvalete gitme sıklığınızı düzenli aralıklarla ve ertelemeden yapınız.
3. Dışkılama ihtiyacınız geldiğinde geciktirmeyiniz. Abdestinizin bozulmaması maksadıyla ihtiyacınızı geciktirmeyiniz.
4. Ayarlamış olduğunuz zamanlarda tuvalet ihtiyacınız olmasa ile yine de tuvalete çıkınız. Ve sadece dışkılama eyleminizle ilgileniniz, yani kitap, dergi v.s okuma gibi başka eylemlerle ilgilenmeyiniz.
5. Günlük sıvı tüketiminizi artırınız ve bunu gün içerisinde belli aralıklarla yapınız. Sıvı tüketiminde özellikle suyu tercih ediniz.
6. Lif ve posa içeriği yüksek olan besinleri daha fazla tüketiniz. Çünkü bu tarz besinlerle beslenme hem dışkılamanızı rahatlatır hem de dışkı kıvamınızı yumuşatır.
7. Zeytinyağlı sebze yemeklerini ve salata tüketimini artırınız. Diyette sebze meyve tüketiminizi artırınız.
8. Kabuklar ile yenebilenleri soymadan tüketiniz. Ancak çok iyi yıkamayı ihmal etmeyiniz.
9. Meyvelerden kayısı ve erik barsak hareketlerinizi daha çok artırır ve bunlarla yapılmış hoşafları özellikle de taneleriyle beraber tüketiniz.
10. Daha çok kepekli ekmeği tercih ediniz. Kepekli ekmek dışkının katılaşmasına da neden olabildiğinden su tüketiminizi ihmal etmeyiniz.
11. Unutmayın siz yürümezseniz barsağınız da yürümez. Fiziksel aktivite hem sağlığınız hem de barsak hareketlerinizin düzene girmesi için oldukça faydalıdır. Genellikle günlük en az 30 dakika yürüyüş yapılması önerilir.
12. Probiyotik içeren gıdalar tüketebilirsiniz.(yoğurt, kefir v.b)
İlaç tedavisi:
Yukarıda saydığımız yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kabızlığınız devam ediyorsa doktorunuzun önerisiyle ilaç kullanabilirsiniz.
Uzm. Dr. Haydar Boynikara
İç Hastalıkları(Dahiliye)
Özel Kızıltepe Cihanpol Hastanesi