Dünya Şampiyonu (!) Kuzey Kore’de Futbol
“Disütopya”, pesimist bir gözle, her şeyin olabildiğince kötü ve berbat olduğu yer hayalidir. Bunu birçok yazar ve yönetmen kitaplarında ve filmlerinde işlemiş, nitekim toplumun da ilgisini çekmeyi başarmış ve bir akım halinde Dünya’ya sunmuşlardır. Şimdi sizlere disütopik bir film veya kitap gibi gelebilecek bir ülkeden ve o ülkenin en az yönetimi ve siyaseti kadar disütopik olan futbolundan bahsedeceğim.
Kuzey Kore. Hatta tam adıyla söylemek gerekirse, Kuzey Kore Demokratik (!) Halk Cumhuriyeti. Uzay çağında bile bizlere disütopik bir devletin olabileceğinin en güzel kanıtı olan, tezlere konu olmuş bir Asya ülkesi. Dışarıdan bizlere sempatik görünseler de, sahip oldukları askeri güç, ileri teknolojili silahlar ve ülke içindeki özgürlükten uzak ortam epey şaşırtıcı ve korkutucu. Sansürün, devlet baskısının, yasakların hüküm sürdüğü bir devlet. 21. yüzyılda insanların internet gibi artık temel ihtiyaç olan bilgi alma gereksinimini bile kısıtlayan, normal bir insanın turistik gezi amaçlı gidemeyeceği yegane yer. Her şeyden önce de, bu ve bundan daha trajikomik uygulamalara imza atan, garip bir liderleri de var: Kim Jong ll. Bu denli, garip bir ülkenin trajikomik hikayelerle dolu olan futbolunu biraz inceleyelim dedik ve ortaya çok garip sonuçlar çıktı.
Kuzey Kore Futbol Ligi
Her ne kadar dışarıya kapalı bir ülke olsa da kendi içinde bir yerel ligleri var. Asya’daki en üst seviye ligleri olan AFC’ye halen üye olmaları bizleri şaşırtmış olsa da futbola dair ne yaptıkları muamma. 10 takımlı bir ligleri var ve şampiyon olan takım, AFC Başkanlık Kupası’na katılıyor. Ligin son iki sırasında bulunan takımlar da Kuzey Kore 2. Ligi’ne düşüyor. Buraya kadar aslında her şey normal. Ancak bu bahsettiğimiz Kuzey Kore Futbol Ligi’nin en çok şampiyon olan takımlarını incelediğimizde garip bir detay karşımıza çıkıyor. Ligin en çok şampiyon olan takımı April 25 Sports Club adında bir takım. Bu takım, adını Kore Halk Ordusu’nun kuruluş günü olan 25 Nisan’dan almakta. Bunun yanında, Kuzey Kore Ligi’nin bulabildiğimiz kayıtları çok sınırlı olduğundan sadece 1984-2010 yılları arasındaki şampiyon takımlar internette var. Anlayacağınız, şu an Kuzey Kore’de son 7 sezondur ne oluyor, bunu Kuzey Koreliler dışında kimse bilmiyor.
Kuzey Kore Milli Futbol Takımı
İlk Macera: 1966 Dünya Kupası
1966 Dünya Kupası, Kuzey Kore futbol takımının tarihinde katıldığı ilk Dünya Kupası idi. Turnuvaya ev sahipliği yapan İngilizler, turnuva öncesi diğer her takımı değerlendirirken, Kuzey Kore hakkında herhangi bir bilgi sahibi olamadıklarından onlara “Uzaydan gelenler” diye bir lakap takmışlardı. Nitekim o güne kadar bir Asya takımının bir Dünya Kupası organizasyonuna katılmışlığı çok nadirdi. Kuzey Kore, bilinmezliğin de sihriyle gruptan çıkmayı başarıp, çeyrek finale kadar geldi. Çeyrek finalde ise dram filmlerini aratmayacak bir trajik futbol hikayesinin altına imza attılar. Eusebio’lu Portekiz ile eşleşmişlerdi. Portekiz, onları sadece o güne kadar oynadıkları maçları izleyerek onlar hakkında bir fikir sahibi olmaya çalışmıştı. Nitekim bu bilinmezliğin ve kapalı kutululuğun sonucunda Portekiz maçta 3-0 geriye düştü. Kuzey Kore için erken dakikalarda gelen 3 gol, rüya gibiydi. Ancak, maçın devamında Portekiz tecrübesini ve Eusebio’yu da kullanarak Kuzey Kore’yi 5-3 yenmeyi başardı ve onları kupanın dışına itti. Sonuç olarak, Kuzey Kore uluslararası futbol arenasına ismini 1966 Dünya Kupası çeyrek finalisti olarak yazdırmıştı ve futbol kamuoyu yeni doğacak bir futbol ülkesinin onlara yaklaşmakta olduğunu sanıyorlardı ama maalesef ki yanılıyorlardı.
44 yıl sonra, bu sefer Afrika’da: 2010 Dünya Kupası
Kuzey Kore, 1966 Dünya Kupası’ndan sonra hiçbir Dünya Kupası organizasyonuna katılmayı başaramamıştı. Özellikle devlet büyükleri bu durumdan epey şikayetçiydi. Halkın, ülke içinde bir uğraşının olmasını istiyorlardı. 2010 Dünya Kupası’nda ise şeytanın bacağını kırdılar ve 44 yıl sonra en son çeyrek finalist olarak veda ettikleri kupaya bir kez daha “Merhaba” demeyi başardılar. Takım yola çıkmadan önce Kuzey Kore Devlet Başkanı oyunculardan bir şart istiyordu: “Yenilmemek.” Portekiz, Brezilya ve Fildişi Sahilleri’nin bulunduğu gruptan puan alamadılar. 3 maçta 1 gol atıp, kalelerinde ise 12 gol gördüler. Hal böyle olunca, Kuzey Kore Devlet Başkanı, ülke içinde Dünya Kupası’nı izlemeyi yasakladı. Bırakın maçların canlı yayınını, maçların banttan görüntülerini bile izleyicilere sansürleyerek veriyorlardı. Ülkede haber almanın olanaksız olduğunu da düşünerek, devlet bu rezil sonuçları örtmek adına farklı bir uygulama yapmaya karar verdi. Kuzey Kore hükümeti, devlet televizyonu aracılığıyla maçların skorlarını yanlış bir biçimde aktardılar. Kuzey Kore halkı, Kuzey Kore’nin gruptan 5 puanla çıktığını biliyor. İşin daha komik boyutu, 7 yılın ardından Kuzey Kore halkı, bu yalanın bir gerçek olduğunu bilerek yaşamlarına devam ediyor.
2014 Dünya Kupası Şampiyonu: Kuzey Kore
Evet, yanlış okumadınız. Brezilya’da düzenlenen 2014 Dünya Kupası’nın finali Kuzey Kore halkının da hatırlayacağı üzere Portekiz ile Kuzey Kore arasındaydı. Yine Kim Jong’un komik ama bir o kadar da garip planlarından biri sonrasında bu oldu. 2014 Dünya Kupası’na katılamayan Kuzey Kore, yine ülkedeki sansür aracılığıyla halka öyle bir anlatıldı ki, Dünya Kupası’nda finalde Portekiz ile oynadıklarını düşünüyorlar. “Neden diğer finalist takım Portekiz?” diye soracak olursanız da, 1966 Dünya Kupası’ndaki 5-3, ve 2010 Dünya Kupası’ndaki 7-0’lık mağlubiyetin intikamını almak adına böyle bir seçim kararı almış Kim Jong. Sansürlü haberlerde, Kuzey Kore’nin rakip devletler olan Japoya’yı 7-0, ABD’yi 4-0 ve Çin’i 2-0 yendikleri seyircilere aktarıldı. Böylece, 2017’de Kuzey Kore halkı kendi ülkelerinin son Dünya şampiyonu olduklarını biliyorlar ve kendileriyle büyük gurur duyuyorlar.
Oynanmayan Maçlar
2015 yılında Macaristan U20 Milli Takımı’nın Kuzey Kore U20 Milli Takımı’nı 5-1 yenmesinin ardından Kim Jung buna bir hayli sinirlenmiş olacak ki, Kuzey Kore’deki devlet televizyonundan maçın 98-0 Kuzey Kore U20 takımının lehine bittiği haberini yaptırtır. Kim Jung’un en azından şu an bizim bildiğimiz kadarıyla futbol adına yaptığı en son çılgınlık bu olay olarak kayıtlara geçmiştir. Ancak yazının başında da belirttiğimiz gibi, yerel liginden 2010 yılından beri haber alamamaktayız.
Disütopik bir ülkenin, disütopik futbolunu inceledik sizlerle. Aslında uzaktan bakıldığında çok komik olsa da, içindeki insanların ne hissettikleri, ne düşündükleri ve hatta en önemlisi ne bildiklerini üzüntülü bir şekilde merak ediyoruz. 21. yüzyılda, Uzay Çağı’nda her anlamda bu kadar disütopik bir ülke yaratmak zoru başarmaktı. Kim Jung da eserine bakarak kendi kendine eminim övünüyordur. Umarım Kuzey Kore halkının kendi içinde bildiği şeyler bir gün tamamen dışarı çıkar da, biz de onların ne bildiklerini öğreniriz ve onlara gerçekleri anlatabiliriz.
Uğur Sever