Sosyal medyanın en önemli mecralarından Facebook’un bağımlılık yaptığının kanıtlandığını belirten uzmanlar, bilimsel çalışmalarda yoğun Facebook kullanımı olan kişilerde beyin yapısında bulunan amigdala bölgesindeki gri materyalin azaldığını söylüyor. Madde bağımlısı hastalardakine benzer hacim azalmaları gösterdiğlnin gözlemlendiği araştırmalar sonucunda akıllı telefon ve sosyal medya kullanımının sınırlanması gerektiğini öneren uzmanlar yüz yüze iletişim kurarak sosyalleşme tavsiyesinde bulunuyor.
Facebook bağımlılığına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulunan Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Alptekin Çetin, dünya üzerinde her üç kişiden ikisinin sosyal ağları ziyaret ettiğini belirtiyor. Çetin, “Her gün Facebook üzerinde 8 milyar dakika geçirildiğini, 285 milyon adet içerik paylaşıldığını dile getiriyor.
Facebook 350 milyon aktif kullanıcısı ile Çin ve Hindistan’dan sonra dünyanın en kalabalık 3’üncü ülkesi olabilecek potansiyele sahip. 41 milyondan fazla kullanıcıyla Türkiye Facebook’ta en aktif üçüncü ülke. Bu rakamlarla Türkiye’nin, Avrupa’nın internette en çok zaman geçiren ülkesi durumunda olduğunu işaret eden Çetin, Facebook Bağımlılığı’nın her ne kadar psikiyatri tanı grupları arasına henüz girmemiş olsa da, pek çok bilim adamı ve ruh sağlığı profesyoneli tarafından internet bağımlılığı başlığı altında ele alınan önemli bir konu olduğunu vurguluyor.
Yrd.Doç.Dr. Alptekin Çetin, “Son 10 yılın en yoğun sosyal paylaşım sitesi olan Facebook bu yoğun kullanım ardından kişilerin gündelik hayatını, beğenilerini, gün içindeki ruhsal durum ve davranışlarını etkileyen bir alan haline gelmiştir. “Beğenmek”, “Beğenilmek”, “paylaşmak” ve “takip etmek” gibi kavramları hayatımıza sokan Facebook sosyal platformunun bağımlılık potansiyeli tüm dünyada bilim çevrelerinde tartışılmakta ve çalışmalar yapılmaktadır” dedi.
Hafıza sorunu ve unutkanlığa yol açabilir
Dürtüsellik ve haz odaklı yaşam alanında sorun yaşayan bireylerin Facebook bağımlılığı açısından risk altında olduğunun bilindiğine dikkat çeken Yrd.Doç.Dr. Alptekin Çetin, “Yapılan bilimsel çalışmalarda yoğun Facebook kullanımı olan kişilerde beynin amigdala bölgesindeki gri materyalinde madde bağımlısı hastalardaki gibi hacim azalmaları olduğu gözlenmiştir” dedi. Beynin bu bölgesindeki etkilenmelerle beraber hafıza sorunları, unutkanlık, muhakeme yetilerinde kayıp gibi gündelik hayatı olumsuz etkileyebilecek klinik sonuçlar ortaya çıkabilir.
Uyum ve iletişim sorunu yaşayanlar risk grubuna giriyor
Sıklıkla içine kapanık, gündelik sosyal ilişkilerden kaçınan, uyum sorunu yaşayan, arkadaşları ve aileleri ile iletişim sorunları yaşayan, beğenilme kaygısı yaşayan genç bireylerin Facebook bağımlılığı açısından risk altında olduğunu ifade eden Yrd.Doç.Dr. Alptekin Çetin; “Kişinin bilgisayar aracılığı ya da akıllı telefon kullanarak gününün büyük kısmını sosyal medya hesaplarında geçirmesi, diğer gündelik aktivitelere zaman ayırmaması, Facebook’a girme açısından yoğun bir istek hali yaşaması, bunu sağlayamazsa ortaya kaygı durumunun çıkması bağımlılık açısından risk oluşturabilecek kriterler” olduğunu ifade ediyor.
İnternet bağımlılığında tedavi
İnternet bağımlılığının davranışsal bağımlılıklar grubu altında ele alınabileceğini kaydeden Yrd.Doç.Dr. Alptekin Çetin, “Bu durumda kişinin ilk olarak yaşadığı sorunun farkına varır hale getirilmesi için bilgilendirilmesi, sonrasında kullanımın kısıtlanması, gün içinde diğer aktivitelere daha fazla zaman ayırmasının sağlanması, akıllı telefon kullanımının azaltılması, sosyalleşme ve insan ilişkileri özelinde eğitilmesi, olası ek psikiyatrik tanıların değerlendirilmesi, gerekli terapi ve ilaç tedavilerinin değerlendirilip başlanması gerekmektedir” diye konuştu.
Facebook ölçeği Türkiye’ye uyarlanacak
Üsküdar Üniversitesi ve NPİSTANBUL Beyin Hastanesi içinde bir yüksek lisans tezi olarak geliştirilen Bergen Facebook Bağımlılık Ölçeği’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılıyor. Bu ölçeğin Facebook bağımlılık tanısının ortaya konmasında önemli bir gereç olduğu bilinmekte. Bu nedenle ölçeğin Türkçe’ye kazandırılması için gerekli hazırlıklar yapılmış ve 300 üniversite öğrencisinde uygulanmış. Bu çalışmada kişilerin bağımlılık durumu değil, bahsedilen ölçeğin Türkçe çevirisinin yapılmasının amaçlandığını dile getiren Çetin sonraki yıllarda yapılacak Facebook bağımlılığı çalışmaları için gerekli Türkçe materyalin oluşturulmasının sağlandığını söylüyor.