LAVANTA BİTKİSİ:
Avrupa ve Akdeniz e özgü ballıbabagiller ailesinden mor çiçekli bir bitkidir. Çoğu bitkide olduğu gibi optimum koşullardaki (Organik maddece zengin orta bünyeli) toprakları sever. Ancak marjinal alanlarda da (Kireçli tuzlu) gibi topraklarda da rahatlıkla tarımı yapılabilir. Çeşitler bağlı olmak kaydıyla haziran temmuz aylarında çiçek açar. Kozmetik ve tıbbi olarak kullanımları yanında temizlik, hediyelik eşya ve turizm gibi farklı alanlarda da kullanılmaktadır. Lavantanın çiçeklerinin su distilasyonu yöntemiyle damıtılarak uçucu yağı elde edilir. Uçucu yağı için yetiştirilen bir bitkidir. Fransa ve Bulgaristan başta olmak üzere İspanya, İtalya, Ukrayna, Yunanistan, TÜRKİYE, ABD ve Avustralya gibi ülkelerde tarımı yapılmaktadır. Sakinleştirici olan lavanta yağı ANTİBAKTERİYEL ANTİENFLAMATUAR VE ANTİOKSİDAN etkilere sahiptir.
LAVANTA ; Binlerce yıldır hastalıkların tedavisinde kullanılan şifalı bir bitkidir. En belirgin özelliği KOKUSU VE RENGİ olan lavantanın bedeni ve zihni arındırdığına inanılır . Antik dönemlerden beri hoş aroması nedeniyle banyo sularına ve sabunlara karıştırılan bitki günümüzde KOZMETİK ALANINDA DA YAYGIN OLARAK KULLANILMAKTADIR . yaprakları ve sapları sindirim sistemi hastalıklarına iyi gelen lavanta tıbbi amaçlı olarak üretilen şifalı bir bitkidir. Ayrıca ZİHİNSEL PROPLEMLER, KAYGI,UYKUSUZLUK ,DEPRESYON, BAŞ AĞRISI, MİDE BULANTISI ,SİVİLCE ,DİŞ AĞRISI, CİLT PROBLEMLERİ ,MANTAR ENFEKSİYONLARI ,SAÇ DÖKÜLMESİ VE YARALARIN TEDAVİSİNDE DE KULLANILMAKTADIR.Yiyecek ve içeceklerde lezzet arttırıcı eczacılıkta parfüm ve kozmetik ürünlerinde koku maddesi olarak kulanılan çok amaçlı bir bitkidir.Lavanta bitkisi 1 metreye kadar boylanabilen yarı çalımsı çok yıllık bir bitkidir lavanta bitkisinin ekonomik olarak kullanılan kısmı çiçekleridir.Bitkinin çiçek ve çiçek saplarından elde edilen uçucu yağ dünyada ticareti en fazla yapılan 15 uçucu yağdan birisidir. Uçucu yağ bileşenlerinde en fazla linalool ve linalil asetad bulunmaktadır. Uçucu yağ kalitesi bu bileşenlerden linalil asetad oranına göre belirlenmektedir kendi arasında ikiye ayrılır Bunlar bir lavandula angustufolia iki lavandula intermedia
LAVANTA ÇEŞİTLERİ
Lavanta Lamiaceae (Ballıbabagiller) familyasından herdemyeşil, yarı çalımsı formda çok yıllık bir bitkidir. Uzun yıllardan bu yana lavanta üzerine çalışmalar yapılmıştır. En son yapılan çalışmalarla lavanta genusuna ait 39 tür bitkinin bulunduğu belirlenmiştir.
Bu bitkilerde 3 türü tarımsal olarak üretilmekte ve ticari olarak kullanılmaktadır.
A. Lavandula angustifolia
B. Lavandula latifolia
C. Lavandula X intermedia
A. Lavandula angustifolia
Gerçek lavanta, İngiliz Lavantası veya Bulgar Lavantası da denilen bu Tür Akdeniz havzası içerisinde doğal yayılış göstermektedir. Ülkemizde doğal olarak bulunmayan bu türe ait yüzlerce ticari çeşit bulunmaktadır. Uçucu yağının içerisinde “kafur” kimyasal maddesi çok az içermesinden (% 0-1 arasında) dolayı parfümeri sektöründe tercih edilen lavanta türüdür. Ülkemizde en fazla Bulgaristan menşeli olan
1. Sevtepolis
2. Druzba
3. Jubileina
4. Hemus
5. Hebar
6. Raya
Gibi ticari çeşitleri bulunmaktadır. Bu çeşitler dünya piyasalarında kullanılan en önemli Lavandula angustifolia çeşitleridir.
B. Lavandula latifolia
Doğal lavanta türlerinden birisidir. Dünya da en fazla İspanya ve Fransa’da tarımı yapılmaktadır. Uçucu yağının kimyasal bileşeninde yüksek oranda “kafur” içermesinden dolayı parfüm sektöründe kullanılmaz. Ekiliş alanları çok azdır (Toplam lavanta alanının % 5 ‘i kadardır).
C.Lavandula X intermedia
Lavandula angustifolia ve Lavanadula latifolia tüelerinin çaprazlanması sonucu elde edilmiş hibrit lavanta türüdür. Dünyada en fazla üretilen ve tarımı yapılan lavanta türüdür (Toplam Lavanta alanının % 60’ı kadardır). Dünya da en fazla Fransa da tarımı yapılmaktadır. Ülkemizde en fazla tarımı yapılan çeşittir. Ticari olarak yüzlerce çeşidi vardır;
1) Süper A
2) Grasso
3) Abrial
4) Provence
Çeşitleri en fazla tarımı yapılan çeşitlerdendir. Uçucu yağında bulunan “kafur” (% 4-8 oranında ) sebebiyle parfüm sektörü dışında tercih edilen bir lavanta türüdür. Ülkemizde % 99 oranında Süper A çeşidi tarımı yapılmaktadır. Bu çeşit dünya da fazlaca üretilen ve kaliteli kabul edilen intermedia türü lavanta çeşitlerindendir. Tohum vermediğinden mutlak surette çelikle çoğaltılır.
LAVANTA YAĞI NEYE YARIYOR
Lavanta yağının sağlık için faydaları arasında sitres ve anksiyeteyi azaltma sinir gerginliğini ortadan kaldırma ağrıyı hafifletme kafa derisini ve cildi dezenfekte etme akneyi önleme kan dolaşımını arttırma ve solunum problemlerini tedavi etme becerisi sayılabilir.
• Kepeği önler
• Ruh halini dengeler
• Enfeksiyonları önler
• Doğum sonrası komplikasyonları azaltır
• Kas spazmlarını önler
• İdrar akışını uyarır
• Sistit belirtilerini azaltır
• Kan dolaşımını arttırır
• Migren ve ağrı tedavisinde faydalıdır
• Tansiyonu dengeler
• Bağışıklığı arttırır
• Güneş yanıklarını iyileştirir
LAVANTA ÇİÇEĞİNİN KULLANIMI VE FAYDASI
A. SAKİNLEŞTİRİR lavantanın çayı sitres hormonlarının seviyelerini azaltır endişelerinizi hafifletir bedeninizi ve zihninizi rahatlarır
B. UYKU VERİR lavantanın yapraklarını ve çiçeklerini parmaklarınızın arasında öğütüp doğal bileşikleri açığa çıkararak kumaş keselerle yastığınızın altına koyabilirsiniz
C. İLTİHAP GİDERİR kaynatıp süzdüğünüz lavanta çiçeklerini banyo suyunuza eklerseniz lavantada bulunan antienflamatuar bileşenler iltihapların azaltılmasına yardımcı olur.
LAVANTA YAĞI NASIL KULLANILIR FAYDALARI NELERDİR
Lavantanın yağı aromaterapide ve birçok aromatik preparat ve kombinasyonda faydalıdır. Jeller losyonlar sabunlar bebek ürünleri dahil çeşitli formlarda bulunmaktadır dünyanın en popüler yağlarından biridir meditasyon tekniklerinde yaygın olarak kullanılır.
AROMATERAPİDE KULLANILIR
Lavantanın yağından gelen koku dinginlik sağlayarak sitres ve kaygıyı azaltmada yardımcı olur.Aromaterapistler birçok rahatsızlığı tedavi etmek için lavanta kullanmaktadır.
YAŞLANMA BELİRTİLERİNİ AZALTIR
Lavantanın yağının antioksidan özellikleri yaralarda alerjik reaksiyonlara akne ve yaşlılık lekelerine kadar çeşitli cilt problemlerini iyileştirebilir yaşlanma belirtilerini azaltabilir sağlıklı bir cilt için 3 ila 4 damla lavanta yağı ve yarım çay kaşığı Hindistan cevizi yağı karışımıyla yüzünüze duştan sonra ve yatmadan önce masaj yapabilirsiniz
AKNE TEDAVİSİNDE ETKİLİDİR
Uzmanlara göre lavantanın yağı akne tedavisinde en yararlı yağlardandır taşıyıcı bir yağa az miktarda bu şifalı yağdan eklenmesi rahatlama ve iyileşme potansiyelini büyük ölçüde arttırır.
ENDİŞEYİ AZALTIR
Lavanta yağı sinirler için sakinleştirici bir kokuya sahiptir araştırmalar farklı anksiyete bozuklukları olan hastalarda endişe azaltıcı etkiye sahip olduğunu gösteriyor.Bu nedenler depresyon kaygı bozukluğu ve duygusal sitres tedavisinde yardımcı olabilir.Araştırmalar lavanta yağının operasyon sonrası ağrıların azaltılmasında doğal bir ağrı kesici olduğunu göstermiştir.Bu yağ ile düzenli masaj kas ağrıları romatizma burkulmalar sırt ve bel ağrısı gibi çeşitli ağrılar için faydalıdır.
MİGRENİ HAFİFLETİR
Lavanta yağı gerginliği azaltıp rahatlama sağladığı için baş ağrısında kullanılan en etkili yağlardan biridir.Çalışmalarda 15 dakika boyunca lavantanın yağını soluyan migren hastalarında ağrıda önemli bir azalma olduğu görülmüştür.ÜST DUDAK ÜZERİNE SÜRÜLEN 2 3 DAMLA YAĞIN SOLUNMASI MİGREN AĞRISINI AZALTARAK AĞRININ YAYILMASINI ÖNLEYEBİRİR.
BÖCEKLERİ UZAKLAŞTIRIR
Lavanta yağının kokusu sivrisinek tatarcık ve güve gibi birçok türde böceği uzaklaştırır cildinizin açıkta kalan bölgesine sürerseniz tahriş edici ısırıkları önlemiş olursunuz antiseptik özellikleri böcek ıssırıklarının arı sokmalarının neden olduğu acı ve kaşıntıyı azaltabilir.
UYKU BOZUKLUKLARINDA ETKİLİDİR
Araştırmalar yasyıklara yerleştirilen lavanta yağının uykuya geçişi kolaylaştırdığını göstermiştir. Sakin ve huzurlu bir his için boynunuza göğsünüze ve şakaklarınıza 3 5 damla sürebilirsiniz. Banyo suyuna 15 damla lavantanın yağı ve 1 bardak epsom tuzu ekleyerek yıkanmak vucüdü rahatlatarak iyi bir gece uykusu sağlayabilir.
LAVANTANIN YAN ETKİLERİ VE ZARARLARI
• Diyabet hastalarına Önerilmez
• Hassas ciltlerde tahriş ve döküntü gibi alerjik reaksiyonlara neden olabilir
• Aşırı kullanımı mide bulantısı yüksek ateş baş ağrısı ve ciltte iltihaba neden olabilir
• Lavantanın yağının yutulması görme ve nefes darlığı kusma ve ishale neden olabilir
• Yağının aşırı kullanımı erkeklerde anormal meme büyümesine yol açabilir.
• Hamilelerde hormon seviyelerini etkileyebileceği için düşük riski oluşabilir.
• Sinir sistemini yavaşlattığı için ameliyattan iki hafta önce lavanta kullanımı bırakılmalıdır
• Uyku ilaçlarıyla antidepresaran hipertansiyon ilaçlarıyla kolestrol ilaçlarıyla ve kan inceltici ilaçlarla birlikte kullanılmamalıdır.
SOLUNUM PROBLEMLERİNDE KULLANIMI
Lavanta yağı boğaz enfeksiyonu grip öksürük astım bronşit gibi çeşitli solunum problemleri için kullanılmaktadır. Balgamı gevşeterek tıkanıklığı giderebilir boyun göğüs ve sırt derisine uygulanabilir.
SAÇ KAYBINI ÖNLER
Bitler ve sirkeler üzerinde etkilidir saç dökülmesi ve saçkıran tedavisinde kullanılır. Kellik için önleyici bir tedbir olabilir. Araştırmalarda lavanta yağı kekik biberiye ve sedir ağacı yağları karışımı yedi ay boyunca saç derisine uygulandığında saç dökülmesini önemli ölçüde azalttığı gözlemlenmiştir.
KANSER TEDAVİSİNDE YARDIMCIDIR
Araştırmalar lavanta yağı kullanan aromaterapinin kanser tedavisinin yan etkilerini hafifletebildiğini göstermektedir. Lavanta koku reseptörlerine beynin ruh halini etkileyebilecek mesajlar gönderebilir ve hastaların stres bulantı kronik ağrı ve depresyonla başa çıkmalarına yardımcı olabilir. Bağışıklık sistemini uyardığı uykuyu düzenlediği ve stresle savaştığı için tedaviyi destekleyebilir kas ağrıları için etkilenen bölgeye 2 3 damla lavanta sürülebilir.
MİDEYİ RAHATLATIR
Lavanta yağı safra üretimini uyararak mide ağrısı kolik kusma ve ishalin tedavisine yardımcı olur.Seyehat sırasında mide bulantısını yatıştırmak için giysinize veya şakaklarınıza lavanta yağı sürebilirsiniz.
BEYİN FONKSİYONUNU DESTEKLER
Lavanta yağının nörolojik hasara karşı koruma sağlama becerisi Alzheimer ve bunama için doğal bir tedavi olabilir Araştırmalar lavanta buharının solunmasının beyin oksidatif setresini önlemeye ve bilişsel bozukluğu iyileştirmeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Sinir sistemi için kullanmak istediğinizde lavanta yağını şakaklarınıza uygulayabilirsiniz.