Kurtuluş savaşına katılan ve ilk meclisde Dersim mebusu olan Mustafa Zeki Saltık’tan nakil aşağıdaki bilgileri değerlendirmenize sunuyorum. Bu nakil Sarısaltuk evladı Haydar Evsen Dede’den alınmıştır.
Atatürk Dersim’in sorunlarını çözmek için kalkınma hamlesi başlatıyor. Ayrıca dersim aşiretlerine çağrıda bulunarak Türkiye’nin diğer bölgesinde yerleşme imkanı sunuyor.
Dersim’in kendine buyruk bazı aşiretleri ve beyleri Atatürk’ün bu projesine karşı geliyorlar.
Dersim islah çalışmaları başlarken Osmanlı anlayışına göre yetişmiş devlet görevlileri bölge insanına “Katli Vacip” görmeye devam ediyorlar. Atatürk’ün hastalığının arttığı dönemde Dersim’e yapılan harekat 1938 Ağustos ayında katliama dönüşüyor.
Mustafa zeki Saltık Sivas kongresinden sonra Atatürk ile Hacı Bektaş’a gelmiş, devamında ilk Mebus olarak kurtuluş mücadelesine katılmış Atatürk’ün devrimlerine tam destek vererek Atatürk’ün en yakınında bulunmuş ve onun desteğini kazanmış bir kişidir. Saltuk beyliği ve Saru Saltuk ocağının mensubu olması nedeni ile Dersim de çok sevilen ailenin evladıdır.
Haydar dede hasta yatağında olan büyük amcası Mustafa Zeki Saltık’ı ziyarete gider. Mustafa Zeki Saltık’ın son zamanlarıdır. Ziyaret esnasında Haydar Evsen dede amcası Mustafa Zeki Saltık’a
– Amca bu Atatürk bizi kırdı, deri
Mustafa Zeki Saltık:
– Haşa, haşa, haşa, Atatürk bizi kırmadı.
– Dersim katliamını yapan Başbakan Celal Bayar, Genel Kurmay Başkanı Fevzi Çakmak, 3. Ordu Müfettişi Orgeneral Kazım Orbay, 3. Ordu Komutanı Salih Omurtag ‘dir. der.
– Dersim katliam emrini veren Mareşal Fevzi Çakmak Atatürk’ün olayı dolmabahçe sarayında hasta yatağında duyması üzerine acele Dersim’e gelerek katliamı yarıda kesmiş ve katledilme aşamasında yüzlerce kişinin katlini Atatürk’ün emri ile yine kendisi durdurmuştur.
– Köyümüzde 1938 yılında buna benzer bir olay yaşanmış köy meydanına toplatılan köylüler, kan ter içinde gelen bir atlının getirdiği ferman üzerine bırakılmış, haberi getiren atlının emrini öncelikle ret eden komutan haberi getiren atlının ısrarı üzerine katlim yapamamış köylülere hakaret ederek köylüleri bırakmıştır.
– Bölge halkı emri veren kişinin Mareşal Fevzi Çakmak olduğunu bilmediği için son katledileceklerin Mareşal Fevzi Çakmak tarafından kurtarıldığını sanarak Mareşal Fevzi Çakmak’ı yad ettiler. Oysa Katliam emrini bizzat Mareşal Fevzi Çakmak vermiştir.
– Düşmanına dahi insan muamelesi yapan ve dersim mebuslarını yanından ayırmayan Atatürk’ün katliam yapması mümkün değildir. Dersim mebusları bunun en canlı şahitleridir.
Dersimin davası 73 millete bir bakmaktır…İnsanlık yolundan gitmektir.
Dersimin davası Kerbelanın davasıdır.
Bunun en canlı örneği Seyit Rıza’nın ipi kendi boynuna takması ve Dersim’lilerin kan davası gütmemesidir.
Bir kere zalim olacağıma, Bin kere mazlum olurum. Hz Ali
Nihat Vural
Kaynak kişi : Sarısaltuk evladı Haydar Dede halen Hozat’ta yaşamaktadır.
yayın : 01.01.2012
derleme : 15.11.2014
Cemhaber.com