Mirastan çıkarma işlemi; miras bırakanın, mirasçısını saklı payından mahrum bırakması anlamına gelmektedir. Mirastan çıkarma diğer adıyla mirastan ıskat; ölüme bağlı bir tasarruf işlemi olup genellikle bir vasiyetname ile gerçekleştirilir.
Mirasbırakanın buna ilişkin tasarrufu ancak kanunda belirtilen çıkarma sebeplerinden bir veya birden fazlasını içeriyorsa geçerlidir. Bu işlem 4721 sayılı Medeni Kanunu madde 510’da belirtilen sınırlı sayıdaki sebeplere bağlı olarak yapılabilir.
Buna göre;
1. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir şuç işlemişse,
2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse, mirastan çıkarma işlemi geçerli sayılacaktır.
Mirastan çıkarma sebebinin varlığı ispat edilememiş veya çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmemişse bu tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; ancak, mirasbırakan bu tasarrufu çıkarma sebebi hakkında düştüğü açık bir yanılma yüzünden yapmışsa, çıkarma geçersiz olur.
Mirasçılıktan çıkarılan kimse , mirastan pay alamayacağı gibi; tenkis davası da açamaz. Ancak mirastan çıkarılan kişinin altsoyu mirastan mahrum kalmaz. Bu durumda, örneğin bir baba kızını mirasçılıktan çıkarsa da torunu mirastan saklı payını alır. Miras paylaşılırken bu torunun saklı payı, annesi yani mirastan yoksun kalan kişi ölmüş gibi farzedilirerek hesaplanır.
Mirasçılıktan çıkarılan kimse buna itiraz ederse, belirtilen sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer.
Kanunkoyucu; mirastan çıkarılma ile ilgili ayrıca borç ödemeden aciz sebebiyle mirasçılıktan çıkarma yolunu sunmuştur. Buradaki amaç ise, mirasçının saklı payının, mirasçısının borçlularına geçmesini önlemektir. Buna göre mirasçı olan altsoyun aciz belgesi bulunmalıdır ve mirasbırakan ancak saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. Ancak, bu yarıyı mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülemesi şarttır. Buna karşın mirastan çıkarılanın iptal davası açma hakkı vardır. Bu davayı ölenin yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açmalıdır.
Dava mirastan çıkarılanın murisin tasarrufunu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrenmiş olduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmalı ve her halde iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı 20 yıl içerisinde açılmalıdır.
Av. Ali ÇİTİL & Stajyer Sirac TAPAN
Çitil Avukatlık Ortaklığı web sitesi üzerinde yer alan makaleler ile ihitiyacınız olan bilgilere ulaşabilirsiniz. Sonrasında merak ettikleriniz için ve ihtiyaç duyduğunuz hukuki konuda uzman yardımı almak için dilediğiniz zaman web sitemizde yer alan iletişim kanallarından bizlere ulaşabilirsiniz.
Çitil Avukatlık, her zaman yanınızda