Tüm dünyanın ve dolayısıyla havacılık tarihinin en önemli olaylarından biri olan saldırı 11 Eylül 2001 tarihinde, Amerika’da 4 yolcu uçağının teröristler tarafından kaçırılması ile başlamıştır. Uçaklardan ikisi Dünya Ticaret Merkezi kulelerine, biri Pentagon’a çarpmıştır. Diğer uçak kabin içinde durumun anlaşılması sebebiyle, teröristler planlı bir eylem gerçekleştiremeden açık alana düşmüştür. Teröristlerin silahlı ve patlayıcılı saldırıları herkesçe bilinirken 11 Eylül saldırısındaki asıl dehşet veren olay yolcu uçaklarının silah olarak kullanılması olmuştur. Olaydan sonra hem uçak içinde hem de havalimanlarında güvenlik önlemleri hızla artmıştır.
Uçuş Ekibine Etki
Saldırı sonrası uçaklarda yapılan en önemli değişiklik kokpit kapılarının sağlamlaştırılması ve uçuş boyunca kilitli kalması olmuştur. Kapılar şifre ve pilot onayı ile gerekli durumlarda açılacak hale getirilmiştir.
Kokpit kapılarının bir kale kapısı misali korunaklı olması ister istemez kokpiti uçaktan ayrı düşünmeye sebep olmuştur. Bu da uçuş ekibini; kabin ve kokpit olarak ikiye ayırmıştır. Ancak bu durum sürekli tekrar edilen tek ekip anlayışına aslında ters düşmektedir. Kabin ekibi ve kokpit ekibinin iletişimine ket vurduğu düşünülmüştür. Bu sebeple de 9/11 sonrası bazı araştırmalar CRM eğitimlerinin değiştirilmesi gerektiğini öne sürmüştür. Aynı sebepten, uçak içinde kablosuz iletişim cihazlarının ( panik düğmesi gibi) olması gerektiği de savunulmuştur. Herhangi bir durumda iletişimin en çabuk olması için bu yöntem mantıklı bulunmuştur.
9/11 sonrası yapılan yenilikler de biri de kokpit dışına yerleştirilen video kameralar olmuştur. Bu sayede pilotlar kokpit dışını izleyebilecek ve herhangi bir sorun olduğunda buradan haberdar olacaklardır.
Saldırı sonrası uçuş ekibi seçmelerinde daha titiz davranılmakta, her adayın geçmişi incelenmektedir. Ayrıca saldırı sonrasında kabin ekiplerine olası saldırılarda nasıl müdahale etmeleri gerektiği ile ilgili eğitimler verilmiştir. Bu da ekiplerin olabilecek her türlü saldırıya hem psikolojik hem de fiziksel olarak daha hazır olmasını sağlayacaktır.
Yolculara Etki
Dünyada bir ilk olarak 4 yolcu uçağının da aynı anda kaçırılması insanların havayoluna olan güvenini kırmıştır. Bu sebeple de saldırı sonrasında havalimanlarında alınan güvenlik önlemleri fazlasıyla artmıştır. Yolcuların ve bagajlarının x-ray izlenmesine, kontroller sırasında metal eşya, ayakkabı ve kemer gibi eşyaların çıkarılmasına karşı ekstra hassasiyet olmuştur. Öncesinde çok da önemsenmeyen yolcu bagaj eşleşmesi de bu süreçten sonra önem kazanmıştır.
Alınan önlemler yolcuların hava ulaşımına tekrar güvenmesini sağlamışsa da önlemlerden rahatsız olan yolcular da vardır. Havalimanındaki ekstra kontrollü durum bazı yolcular için sıkıcı ve daha rahatsız edici algılanabilmektedir.
Yolcuların yaşadığı bir diğer sorun ise uçak içindeki tutumdur. Saldırı sonrası kabin ekipleri tüm yolcuları tek tek gözetlemeye başlamış, potansiyel terörist aramışlarıdır. Uçuş boyunca üzerine dikilen gözler olan yolcuları da durum fazlasıyla rahatsız etmektedir.
Yazan: Psk. Esen Şen
Kaynakça
Birkland, T. A. (2004). Learning and Policy Improvement After Disaster. American Behavioral Scientist, 48(3), 341–364. doi:10.1177/0002764204268990
Brown, L. J. Ve Rantz, W. G. (2010). The Efficacy of Flight Attendant/Pilot Communication in a Post-9/11 Environment: Viewed from Both Sides of the Fortress Door. International Journal of Applied Aviation Studies 10(1).
Chute, R.D. (2002) Cabin/Cockpit Communication: Post-9/11. Proceedings of the Assault and Hijacking Workshop sponsored by the Human Factors Group of the Royal Aeronautical Society, April 10, 2002 London Heathrow.
Türk, A. (2017) 21. Yüzyılda Terör Konsepti Ve Havacılık Güvenliği. (Havacılık Uzmanlığı Tezi).
Ünlü, S. (2009) 11 Eylül Olaylarının Uluslararası Sivil Havacılık Güvenliğine Etkileri. (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.