YEŞİL ÇAY VE OBEZİTEYE ETKİSİ
Yeşil çay, çay yapraklarının toplanır toplanmaz hızla kurutulması ile elde edilen ve kurutulurken oksijenle tepkimeye girmesine izin verilmeyen bitkisel çaylardandır. Dünyada üretilen tüm çayların içerisinde %20'lik pay ile genellikle Asya ülkelerinde tüketilmektedir.
Çayın yapısında çok farklı yapıda ve özellikte kimyasal bileşikler bulunmaktadır. Bunların başlıcaları : enzimler, polifenoller, alkoloidler, azotlu bileşikler, karbonhidratlar, pigmentler, vitaminler, organik asitler, minerallerdir. İçerik olarak birbirine benzeyen içecekler olan yeşil ve siyah çaylar, antioksidan etkilerini farklı biyolojik aktif maddelerle gösterirler.
Yeşil çayın ağırlık olarak %20-40'ı polifenollerden oluşur ve bunun da %60-80'i kateşinlerdir. Epigallocatechin gallate (EGCG) çayın içinde en fazla bulunan ve üzerinde en fazla araştırma yapılan kateşindir. Hem siyah hem de yeşil çayda kafein ve antioksidan bulunmasına rağmen yeşil çaydaki kafein oranı daha düşük ancak daha az işlem gördüğü (fermentasyon) için antioksidan miktarı daha fazladır.
Yeşil Çayın Faydaları
Grip belirtilerini ve soğuk algınlığının yok etmede önemli bir yardımcıdır.
Meme, pankreas, yumurtalık, ağız, kolon ve prostat kanseri gibi çeşitli kanser türlerine karşı müdahalede faydalıdır.
İltihapları ve ödemleri engeller
Diyabetle mücadelede faydalıdır
Zindelik verir.
Kan basıncını düzenler
Obezite ve damar hastalıklarında dengeli beslenme ve egzersizle birlikte uygulandığında çok faydalı sonuçlar vermektedir.
Alzheimer hastalığına ve hafıza bozukluğuna faydası araştırılmaktadır.
Diş çürümesini engelleyicidir.
Serbest radikallerden vücudu korur.
Lösemi'de gerileme sağlar
Böbrek taşlarının düşürülmesinde etkilidir.
Yorgunluğun önlenmesi etkilidir
Berberi hastalığının tedavisinde kullanılmıştır.
Migreni hafifletir
Ağız kokusunu giderir
Boğazımıza ferahlık hissi verir.
Bilinen bir çok etkisinin yanı sıra obeziteyi önleme, yaşlanma üzerine de olumlu etkilerinin olduğu iddia edilen yeşil çayın üretiminden sofraya gelinceye kadarki işlem aşamaları bu etkileri üzerinde farklılıklar yaratabilmektedir.
Obeziteye Etkisi
Fazla kilo ve obezite her geçen gün daha fazla insanı ve toplumu tehdit eden bir sağlık sorunu haline gelmektedir. Pek çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de doğal ve bitkisel ürünlere olan ilgi gün geçtikçe artmaktadır. Çay özellikle de yeşil çay, kilo vermek amacıyla çok fazla tercih edilmektedir.
Çayda bulunan kafein ve kateşinler vücut ağırlığı ve enerji harcaması üzerinde oldukça etkilidir. Kafeinin insanlarda termogenezi uyardığı ve yağ oksidasyonu yaptığı gösterilmiştir. Çayın kilo kontrolü üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmaların çoğunluğu yeşil çay ile yapılmıştır. Yeşil çaydaki EGCG'ın termogeneze etkilerinin yanında, adiposit çoğalmayı, lipogenezi, yağ emilimini ve besin alımını azaltarak obeziteyi engellediği çeşitli hücre kültürü ve hayvan çalışmalarında gösterilmiştir.
2000 yılında Dulloo ve arkadaşları in vitro olarak, kateşinlerin kahverengi yağ dokusunun solunum hızını arttırdığını, bunun da termogenezi uyardığını göstermiştir. Yeşil çaydaki kateşinlerin termogenezi ve yağ oksidasyonunu arttırmasının, noradrenalini azaltan kateşol o- metil transferaz enziminin inhibe olmasıdan kaynaklanabileceği düşünülmektedir.
Yeşil çayın anti-obezite etkisini araştıran bir fare çalışmasında, diyetlerine 4 ay boyunca, % 1- 4 arası yeşil çay eklenen dişi farelerin besin alımında, vücut ağırlığı kazanımında ve yağ dokusu toplanmasında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur. Ayrıca bu farelerin kolesterol ve trigliserit düzeyleri de düşük bulunmuştur. Çalışmanın en ilginç sonucu ise yeşil çayın kilo vermeye doğrudan etkisinin olduğunu gösterebilecek serum leptin düzeylerindeki azalmadır.
Yeşil Çayın Kullanımı: Yeşil çayın sıcak suda yaklaşık 3-4 dk demlendikten sonra şekersiz olarak içilmesi tavsiye edilir. Ayrıca kapsül formuyla da piyasaya sunulan yeşil çay ekstresi günlük 3 kapsül şeklinde önerilmesine rağmen bu doz ve etkisi halen kesin değildir. Ekstrelerin içeriklerinde de ciddi farklılıklar bulunmaktadır.
DYT. MERVE AYYILDIZLI
05.08.2014