İlginç Yönleriye Albert Einstein
Ünlü bilim insanlarını çoğunlukla yaptıkları araştırmalarla, icatlarıyla ve önemli keşifleriyle tanırız. Ortalama bir zekânın algılayabileceğinin üzerinde yaptıkları üst düzey çalışmaları sayesinde de onlara çoğunlukla insanüstü atıflarda bulunuruz. Onların bir insan olduğunu, temel gereksinimlerinin bulunduğunu, hatta bir aile kurup evde bir çocuk babası rollerinin olduğunu dahi göz ardı ederiz. Ancak insan hayatının bu olağan akışıyla bu kişilerin ortalama hayatlarını tahmin edebilsek dahi aklımızın ucundan bile geçemeyecek garip hal ve hareketlerde bulundukları da doğrudur. Bunların arasında en çok dikkat çeken kişi ise ünlü fizikçi Albert Einstein’dır.
1. Albert Einstein’ı kısaca tanıyalım
Dünyanın bilinen en zeki insanları arasında yer alan ünlü fizikçi Albert Einstein 14 Mart 1879 yılında Almanya’nun Ulm şehrinde dünyaya geldi. Henüz altı haftalıkken ailesiyle göç etmek zorunda kalan Einstein ailesiyle birlikte Münih’e yerleşti ve eğitim hayatına burada başladı. Sıklıkla göç eden ailesi bu sefer de İtalya’ya göç etti, ancak Einstein bu sefer Münih’te kalma kararı aldı. Elektrik mühendisliği okumak için sınava girdi, matematik ve fizik gibi temel alanlarda çok başarılı olsa da sınavın genelinde başarılı olamadığından üniversiteye giremedi. 1896 yılında Alman vatandaşlığından çıkan ünlü fizikçi, aynı yıl tekrar başvurduğu Zürih Politeknik'e fizik ve matematik öğretmenliği okumak için kabul edildi. Mezuniyetinin ardından bir süre liselerde fizik öğretmenliği ve memurluk yaptı. "Moleküllerin Boyutlarının Belirlenmesi" isimli tezi 1905 yılında doktora derecesi kazandı. 1908 yılında Zürih Üniversitesi'nde ders vermeye başladı. Doktor derecesini elde ettikten 3 yıl sonra Prag Üniversitesi'nde Teorik fizik profesörü oldu. "Fotoelektrik etki" makalesi ile Nobel ödülünü kazanan Einstein 1933 yılında ABD'ye göç etti ve Princeton'da fizik profesörü olarak çalışmaya başladı. Genel Görelilik Kuramı, Kuantum Teorisi, İkizler Paradoksu, Foton Teorisi gibi alanlarda önemli çalışmalarda bulunan fizikçi, 18 Nisan 1 955 yılında Princeton'da vefat etti.
2. Çorap giymezdi
Einstein’ın ilginç alışkanlıklarının başında kuşkusuz çorap giyememesi gelir. Ünlü fizikçi ikinci eşi olan Elsa’ya yolladığı bir mektupta bu durumu şu şekilde ifade ediyordu: “Çocukken ayak başparmağımın çoraplarımı deldiğini fark etmiş, bu yüzden çorap giymekten vazgeçmiştim”. Yetişkinlik döneminde sıklıkla sandalet giyen Einstein’in şahsına ait sandaletleri bulamadığında eşinin arkası açık ayakkabılarını giydiği ise şehir efsanesi olarak ortalıkta dolaşıyor.
3. Üniversite sınavını kazanamadı
Einstein’in tembel ve başarısız bir öğrenci olduğu yönünde çeşitli rivayetler dönse de bu iddialar asılsızdır. Temel bilimler arasında yer alan matematik ve fizik derslerinde oldukça başarılı olduğu bilinmektedir. Elektronik mühendisi olmak için girdiği üniversite sınavında matematik ve fizik derslerinde oldukça başarılı olan Einstein genel performansından dolayı sınavı kazanamadı, ancak aynı yıl içerisinde tekrardan girdiği sınavda başvurduğu Zürih Politeknik'e fizik ve matematik öğretmenliği okumak için kabul edildi.
4. Sıra dışı evlilik kuralları vardı
Einstein’in ilk eşi ve çocuklarının annesi Sırp asıllı Mileva ile ilginç bir ilişkisi vardı. Evliliğin güzel günlerinin sonuna gelindiği ve sorunların giderek arttığı dönemde ünlü fizikçi bu evliliğin devam edebilmesi için anayasa niteliğinde bir anlaşma hazırladı. Bu anlaşma ise bir kadının kaldırabileceğinin üzerinde ifadeler içeriyordu:
1. Elbiselerim odamda ve temiz olacak
2.Üç öğün yemek odama gelecek
3.Masamı yalnız ben kullanacağım
4.Sus dediğimde susacaksın
5.Sorularıma hemen cevap vereceksin vb.
Mileva her ne kadar bu anlaşmayı kabul etse de tahammülü uzun sürmedi ve boşandılar.
5. Kuzeniyle evlendi
Eşiyle yaşadığı şiddetli geçimsizliği ve ona karşı koyduğu aşırı kuralların getirdiği olumsuz etki nedeniyle boşanan Einstein, iki çocuğunun annesi Mileva’dan ayrıldıktan 4 ay sonra kuzeni Elsa Löwenthal ile evlendi ve bu evliliğinden bir çocuğu daha oldu.
6. Türkiye Cumhuriyeti'ne mektup yazdı
Enstein’in Türk hükümetine yazdığı tarihin tozlu raflarında kalan ve bilinmeyen bu yazışma Zülfü Livaneli’nin “Serenad” adlı romanında hayat buldu. Bir Yahudi olarak Nazi Almanya’sında Yahudi akademisyenlere çalışma alanı bulma gayretinde bulunan Einstein’ın kaleme aldığı mektupta şu ifadeler geçiyor:
"Ekselansları,
OSE Dünya Birliği’nin şeref başkanı olarak, Almanya’dan 40 profesör ve doktorun bilimsel ve tıbbi çalışmalarına Türkiye’de devam etmelerine müsaade vermeniz için başvuruda bulunmayı ekselanslarından rica ediyorum. Sözü edilen kişiler, Almanya’da yürürlükte olan yasalar nedeniyle mesleklerini icra edememektedirler. Çoğu geniş tecrübe, bilgi ve ilmi liyakat sahibi bulunan bu kişiler, yeni bir ülkede yaşadıkları takdirde son derece faydalı olacaklarını ispat edebilirler. Ekselanslarından ülkenizde yerleşmeleri ve çalışmalarına devam etmeleri için izin vermeniz konusunda başvuruda bulunduğumuz tecrübe sahibi uzman ve seçkin akademisyen olan bu 40 kişi, birliğimize yapılan çok sayıda başvuru arasından seçilmişlerdir. Bu bilim adamları, bir yıl müddetle, hükümetinizin talimatları doğrultusunda kurumlarınızın herhangi birinde hiçbir karşılık beklemeden çalışmayı arzu etmektedirler. Bu başvuruya destek vermek maksadıyla, hükümetinizin talebi kabul etmesi halinde sadece yüksek seviyede bir insani faaliyette bulunmuş olmakla kalmayacağı, bunun ülkenize de ayrıca kazanç getireceği ümidimi ifade etme cüretini buluyorum.
Ekselanslarının sadık hizmetkârı olmaktan şeref duyan,
Prof. Albert Einstein"
7. Atom bombasının yapılmasına vesile oldu
Öncelikle Einstein’i atom bombasının yapılmasına vesile olan kötü bir adam olarak itham etmediğimizi belirtelim. Bir Yahudi olarak Mussolini ve Hitler’in faşist yönetiminin getirdiği baskı ortamından rahatsız olan ünlü fizikçi Hitler’in atom bombası yapmasından duyduğu endişeden dolayı durumu eski öğrencisi Szilard vasıtasıyla ABD Başkanı Roosevelt’e bildirme kadarı aldı. Başkana hitaben duyulan endişeyi içeren mektuba Einstein de imza attı. Bu gelişme sonrasında Roosevelt hızlı bir şekilde atom bombası yaptırdı ve o bomda 1954 yılında Japonya’yı vurarak çok sayıda insanın ölümüne neden oldu. Einstein bu durumdan çok büyük üzüntü duydu ve kimyacı Paullin’e hayatında yaptığı en büyük hatanın o mektubu imzalamak olduğunu söyledi.
Kaynakça
Enis Doka, Doğu’dan ve Batı’ya Düşüncenin Serüveni, İnsan Yayınları, 2017
Ural Akbulut, Dahiler de İnsandır, Erişim Tarihi: 22.06.2018
Zaria Gorvett, Einstein'ın ilginç alışkanlıklarından ne öğrenebiliriz?, BBC, Erişim Tarihi: 22.06.2018
Jeremy Bernstein, Albert Einstein Fiziğin Sınırları, TÜBİTAK Yayınları, 2006
DİĞERLERİ
Büyük Sanatçıların Gizli Hayatları
Bütün ressamlar eziyetli, acı ve zor bir hayat yaşamadı. Ancak en meşhur sanatçıların bunalımlı bir yaşam sürdüğü ve birçoğunun mutlu sonla biten bir hayatının olmadığı bilinir. Buna en iyi örnek ise Hollandalı ressam Rembrandt’ın zirvede olan sanat hayatının birden bire yerle bir olması ve sefil bir halde ölmesidir. Kimi büyük sanatçılar suikasta kurban gitti, kimi (Van Gogh gibi) kendi uzuvlarını kesti. Kimi türlü ailevi sıkıntılar çekerken kimi sıra dışı eğilimlere sahipti. Bu yazıda belli başlı sanatçıların sıra dışı hikayelerine değineceğiz. Okullarda hocaların anlatmak istemedikleri sanatçıların hayatlarından birer parça olan bu hikayelerin es geçildiği bölümleri şimdi okuyacak ve kesinlikle sanata aynı gözle bakamayacaksınız.
7 Maddede Galata Kulesi Hakkında Bilinmesi Gerekenler
İstanbul’un Galata semtinde bulunan ve şehrin sembollerinden biri haline gelen Galata Kulesi, bir kültürler mirası olarak günümüzde halen daha ihtişamını korumaktadır. Şehrin en güzel manzarasını 360 derecelik açıyla sergileyen yapı, şehrin en çok ziyaretçi toplayan tarihi yapıları arasında.
Osmanlı Haberleşmesinde Uzun Mesafe Koşucuları: Peykler
Tarih boyunca havadislerin hızlı ve güvenli bir şekilde iletilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle iletişimin doğru sağlanabilmesi adına haber taşıma vasıtası olan at, güvercin, deve gibi hayvana dayalı sistemler yanında sembollere dayalı sistemler de kullanılırdı. Ancak iletişimin sağlanmasında güven unsuru oldukça önemlidir. Güven ve hız ihtiyacına aynı anda vakıf olabilmek için yeni bir alternatif gerekliydi. Osmanlı Devleti’nde hızlı ve güvenilir haberleşme ihtiyacını sağlayan grup ise hızlı koşuculardan oluşan ve Peyk diye adlandırılan koşucu birliklerdi.
Kiliseden Çevrilen Camiler
Ülkemiz toprakları daha önce bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış bulunuyor. Onlardan kalan izler içerisinde kuşkusuz ihtişamı ile dini yapı olan kiliseler ön plandaydı. Anadolu coğrafyasının Türk hakimiyetine geçmesi ve İstanbul'un fethi ile Türkleşen ve Müslümanlaşan bu coğrafya'da bazı kiliseler de cami'ye çevrilerek günümüze kadar geldi. İşte kiliseden çevrilen bazı camiler ve kısa hikayeleri;
5 Maddede Bosna’daki Türk Sembolü: Drina Köprüsü
Bosna Hersek’in Visegard şehrinde bulunan Türk mimarisinin estetik ve güzelliğinin önemli bir örneği olan Drina Köprüsü, Osmanlı tarihinin önemli sadrazamlarından Sokullu Mehmed Paşa adına yapıldı. Bu değerli yapının mimarı ise, tarihin gördüğü en büyük mimarlardan biri olan Mimar Sinan’dı. 5 asra yakın tarihiyle halen daha işlevini sürdüren bu köprü yalnızca Türk kültürünün değil, dünya mirasının bir parçası durumunda.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun