Kur'an bir hayat kitabıdır, ana hatlarında tüm emir ve nehiyler bildirilmiştir. Oyun ve eğlence adına aradığımızı bulabiliriz. Genel kural kişiyi oyalamayan, eğitici oyunların oynanmasını din yasaklamaz. Hatta öyle ki Mescitte Habeşli ve Sudanlıların kılıç kalkan oyunu peygamberimiz ve Hz. Ayşe validemizle birlikte seyretmişler.
Ramazan ayı ve eğlencesi yan yana gelir mi? Olur mu? İbadet ciddi bir iş değil mi? Evet ama oluyor olmuş. Bir kesim insan ibadeti ciddiye alırken öbür taraf ise eğlencesini yaşıyor. Ne iştir? Uygun mudur? Biz yaptık oldu mantığı. Bu anlayış aslında her zaman kendini gösteriyor. Bir yıl biter diğeri başlar vur patlasın çal oynasın. Bana öyle geliyor ki bu sadece bir eğlence değil bir başka şey. Nereden mi biliyoruz? Kur'an bir davranışından
(Müşriklerin) “Beytin huzurunda namazları ise ıslık çalıp el çırpmaktan başka bir şey değil, o halde küfrünüzden hakikatin üstünü örtmekten dolayı tadın azâbı” Enfâl/8,35 Mekke müşrikler salâtı anlam ve amacından çıkarmış, bir oyun ve eğlenceye dönüştürmüşlerdir (Enfâl 8/35). Secdeyi onur kırıcı bulmuşlar, taptıklarına secde etme yerine yerden toprak alıp alınlarına koyma yöntemini benimsemişlerdir. Sahte peygamber Esved el-Ansi, “Allah sizin kaba etlerinizi havaya dikmenizi emretmez” diyerek namazdan secdeyi kaldırmıştır.
Ayette geçen “Onların salâtı ıslık çalmak ve el çırpmaktan ibarettir” cümlesi için dilcilerimiz geçen Mukâen kelimesini “Kuş ötüşü, deve böğürmesi, ağıt, ıslık, çığlık, inilti” gibi enstrümantal olmayan her tür sese denir demişler. “El çırpmak” için ise Said b. Cübeyr buna “alıkoyma, engelleme” anlamını verir.
Taberî ve Râzî. Âyeti lâfzî anlamına indirgeyip ıslık çalma ve el çırpmayı müşriklerin ibadeti olarak takdim etmek yanlıştır. Zira âyet şöyle biter: “ısrarlı inkârınızdan dolayı tadın azabı”. Soru şu: Islık çalma ve el çırpma sahibini “azaba mahkûm eden bir inkâr” olabilir mi? Olamaz. Şu hâlde, Mücâhid gibi bazı otoritelerin de isabet ettiği gibi, buradaki “ıslık çalma” ve “el çırpma”, ilâhî mesaja ve namaza engel olmak için çıkartılan şamatadan kinayedir.
Âyet, düz bir mana ile müşriklerin ibadetinin ıslık ve alkıştan ibaret olduğu şeklinde de anlaşılabilir. Bu takdirde o çağda ve her dönemde yaşayan bâtıl inanç mensuplarının ibadetlerinin arkasında “reklam” ve “şöhret” kaygısının yattığı sonucuna ulaşılabilir. Zira “ıslık çalmak”, mecazen yaptığını başkalarına gösterme arzusunun bir ifadesi olan reklama, “el çırpmak” ise bu reklam sonucunda ulaşmak istenen şöhrete delâlet eder. Allahu a‘lem.”
Dini yaşantısı olan insanlar üzerinden veya başka türlü dinden öç almaya kalkanlar olur ve olacaktır. Bilmemiz gereken hakikati ise şöyle anlatabiliriz.“Dünya hayatına dalarak eğlenceyi ve geçici zevklerini din hâline getiren kimseleri kendi hâline bırak” Enam/6,70
“Dinlerini oyun ve eğlence hâline getiren kimseler” veya “Oyun ve eğlenceyi din hâline getiren kimseler.” Râzî, Kurtubî, Ebussuud ve Âlûsi bu ikinci anlamı alternatif bir anlam olarak anarlar. Dinlerin oyun ve eğlence edildiği yüzyılların ardından, günümüzde oyun ve eğlence din edinilmiş durumdadır. Dolayısıyla alternatif anlam, günümüz insanlığının zaaflarını resmetmesi açısından daha öncelikli hale gelmiştir. 11 Mayıs 2021.