Üyelik


İletişim


English
TÜİK ne iş yapar?
Kafanızda soru işareti kalmasın
Bilgileri aslında sizlerden alıyoruz
Aradığınızı bulamıyor musunuz?
Ana Sayfa
Hakkımızda
Başkan
Başkan
Eski Başkanlar
Teşkilat Yapısı
Tarihçe
Mevzuat
Türkiye İstatistik Kanunu
Kanun Hükmünde Kararnameler
Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
Bakanlar Kurulu Kararları
Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
Yönergeler
Görev ve Yetkileri
Hizmet Standartları
Çalışma Prensip ve İlkelerimiz
Etik Komisyonu
Plan, Program ve Raporlar
Stratejik Plan
Stratejik Plan (2017-2021)
Stratejik Plan (2019-2023)
Performans Programı
Performans Programı(2020)
Performans Programı(2019)
Performans Programı(2018)
Performans Programı(2017)
Mali Yılı Faaliyet Raporu
Mali Yılı Faaliyet Raporu(2018)
Mali Yılı Faaliyet Raporu(2017)
Mali Durum ve Beklentiler Raporu (2020)
Mali Yıl Tabloları
Mali Yıl Tabloları(2020)
Mali Yıl Tabloları(2019)
Mali Yıl Tabloları(2018)
Mali Yıl Tabloları(2017)
Mali Yıl Tabloları(2016)
Mali Yıl Tabloları(2015)
Temel Mali Tablolar
TÜİK 2019 Yılı Temel Mali Tabloları
TÜİK 2018 Yılı Temel Mali Tabloları
Bilgi Edinme
Uluslararası Faaliyetler ve Projeler
İnsan Kaynakları
TÜİK Personel İstihdamı
Staj Olanakları
Kurum Tanıtım Filmi
Yayınlar
Bilgi Talebi
SSS
Site Haritası
Resmi İstatistik Programı kapsamında üretilen istatistiklerin özet raporlar haline getirilerek sunulduğu haber bültenlerine buradan erişebilirsiniz
Haber Bültenleri
Temel istatistiklere buradan ulaşabilirsiniz
Temel İstatistikler
Hem ulusal hem uluslar arası düzeyde farklı sorgulamalar yapabileceğiniz uygulamalara buradan erişebilirsiniz
İstatistik Göstergeler
Bütün istatistikleri konularına göre kategorik biçimde bulabilirsiniz
Konularına Göre İstatistikler
Kendi tablolarınızı oluşturabileceğiniz veritabanlarına buradan erişebilirsiniz
Veritabanları
RİP kapsamında TÜİK ve Programa dahil tüm kurum ve kuruluşlarca üretilen istatistiklerin, Türkiye İstatistik Sistemine ilişkin bilgilerin ve gelişmelerin kamuoyuna tek kapıdan sunumunu gerçekleştirmektedir.
Resmi İstatistik Portalı
Resmi İstatistik Programı kapsamında yer alan tüm kurum ve kuruluşların yayımlayacakları verilerin listesine ve yayımlama takvimine buradan erişebilirsiniz
Veri Yayımlama Takvimi
TÜİK İnternet Sayfası Metabilgi Bölümü
Metabilgi
Konularına Göre İstatistikler
Hanehalkı Tüketim Harcaması İstatistikleri
Hanehalkı Tüketim Harcaması İstatistikleri
Haber Bülteni
Bu kategoride henüz bir bülten yayımlanmamıştır.
İstatistiksel Tablolar ve Dinamik Sorgulama
Metaveri
Metaveri Ara
Analitik Çerçeve, Kapsam, Tanımlar ve Sınıflamalar
Amaç
: Gelişen ve sürekli değişen bir sosyo-ekonomik yapı içinde bulunan ülkemizde, bireylerin ve bunların oluşturduğu hanehalkının tüketim harcamalarını, gelir düzeylerini, sosyo-ekonomik kesimler ve bölgelere göre ortaya çıkaran çalışmalar “Hanehalkı Bütçe Anketleri”dir.
Hanehalkı bütçe anketinden elde edilen tüketim harcamaları bilgileri ile; tüketici fiyat endekslerinde kullanılacak maddelerin seçimi ve temel yıl ağırlıklarının elde edilmesi, hanelerin tüketim kalıplarında zaman içinde meydana gelen değişikliklerin izlenmesi, milli gelir hesaplamalarında özel nihai tüketim harcamaları tahminlerine yardımcı olacak verilerin derlenmesi, yoksulluk sınırının belirlenmesi, asgari ücret tespit çalışmaları vb. diğer sosyo-ekonomik analizler için gerekli verilerin elde edilmesi amaçlanmaktadır.
Tarihçe:
Türkiye genelini kapsayan ilk araştırmalar, 1987 ve 1994 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2002 yılından itibaren yıllık olarak hanehalkı bütçe anketleri uygulamaktadır. 2002 Hanehalkı Bütçe Anketi, Türkiye genelinde her ay değişen 800, yıl boyunca toplam 9 600 örnek hanehalkına uygulanmıştır. 2003 Hanehalkı Bütçe Anketi, 1 Ocak -31 Aralık 2003 tarihleri arasında her ay değişen 2 160, yıl boyunca toplam 25 920 örnek hanehalkına uygulanmıştır. 2004-2008 Hanehalkı Bütçe Anketleri ise her ay değişen 720, yıl boyunca toplam 8 640 örnek hanehalkına uygulanmıştır. 2009 yılından itibaren ise örneklem hacmi (ikame yaklaşımı yerine cevapsızlık düzeltmesi uygulamasına geçilmesiyle) artırılarak aylık 1 296, yıllık 15 552 hanehalkına anket uygulanmaktadır.
Tanımlar:
Hanehalkı:
Tek başına yaşayan kişiler ile aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta yaşayan, barınma, gıda vb. ihtiyaçlarını ortaklaşa karşılayan, hanehalkı hizmet veya yönetimine katılan kişilerden oluşan topluluktur.
Hanehalkı ferdi:
Hanehalkını meydana getiren topluluğun bir üyesi olup hanehalkının oturduğu adreste daimi olarak ikamet eden ya da ikamet etme niyetinde olan kişidir. Bununla birlikte askerde, hapiste olanlar ve huzurevlerinde kalan yaşlılar ve üniversite yurdunda kalan öğrenciler, hanede kalış süresi ne olursa olsun misafirler ve hanehalkından evlenme, askere gitme, çalışmaya gitme gibi sebeplerle kesin olarak ayrılanlar hanehalkı ferdi olarak kapsanmamaktadır.
Tüketim harcaması
:
Hanehalklarının tüketim amacıyla yapmış oldukları ve aşağıdaki bileşenlerden oluşan aylık ortalama harcama değeridir:
Satın alış:
Herhangi bir mal ya da hizmete belli bir ücret ödeyerek sahip olmaktır. Hanehalkının anket ayında kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere tüketim amaçlı olarak yaptıkları satın alışlar kapsanmıştır.
Kendi üretiminden tüketim:
Hanelerin kendi üretimleri sonucu elde ettikleri maddeleri, ya ürettikleri gibi ya da işleyerek tüketmeleridir. Örneğin; hanehalkının kendi ürettiği sütün anket ayında yine süt olarak ya da peynir yapılarak tüketilen değeri harcama olarak kapsanmıştır.
Ayni gelirlerden tüketim:
Hanede iktisaden faal olan fertlerin çalıştıkları işyerinde üretilen ya da satışa sunulan mal ve hizmetlerden hanede tüketilenler, ayni gelirlerden tüketim olarak alınmıştır. Örneğin; ücretli olarak çalışan bir ferde işyerince verilen yiyecek, giyecek vb. maddeler, servis vb. hizmetler ücretlinin elde ettiği ayni gelirden tüketim olarak; işveren ya da kendi hesabına çalışan bir ferdin de kendisine ait işyerinde ürettiği ya da sattığı mallardan hanesine tüketmek üzere getirdikleri ayni gelirden tüketim olarak değerlendirilmiştir.
Hanehalkının özel kişi veya kuruluşlara vermek üzere hediye veya yardım şeklinde satın aldığı mal veya hizmetler:
Hanehalkı fertleri tarafından anket ayı süresince, özel kişi veya kuruluşlara verilmek üzere (hediye etmek veya yardımda bulunmak amacıyla) satın alınan mal ve hizmetlerin değeri kapsanmıştır.
Dayanıklı tüketim harcamaları:
Hanehalkı tarafından anket ayını içine alan son bir yıl içinde otomobil, beyaz eşya, bilgisayar, televizyon, kamera, mobilya, ısıtma ve soğutma sistemi gibi dayanıklı tüketim mallarına yapılan harcamaların aylık ortalama değeri de tüketim harcaması içinde kapsanmıştır.
İzafi kira
: Konuta mülkiyet şekli ev sahibi, lojman ve diğer (babasına, akrabasına vb. kişilere ait yerlerde ikamet edip hiç bir şekilde ücret ödemeden ya da çok düşük değerde kira ödeyenler) şekilde olan hanehalkının ikamet ettiği konutun kira değeri izafi kira olarak değerlendirilmiştir. İzafi kira, tüketim harcaması içinde kapsanmaktadır. İzafi kira değeri, benzer özelliklere sahip olan, aynı semtte ve yerleşim yerinde kira ile oturulan konutun kira değeri emsal alınarak hanehalkı tarafından belirlenmektedir.
Kaydedilmeyen harcamalar:
Hanehalkı fertlerinin işyeri amaçlı harcamaları ile tüketim dışı ve yatırım harcamaları kapsam dışıdır.
Sınıflamalar:
Tüketim harcamalarının sınıflanmasında; 2015 yılına kadar COICOP/HBS, 2015'ten itibaren ise COICOP'un yeni versiyonu (v.2011) kullanılmaktadır.
Uluslararası ve bölgesel yönerge:
Hanehalkı Bütçe Anketi'nin soru kağıdı ve metodolojisinin geliştirilmesinde ülkemizin de yapısını yansıtacak şekilde Eurostat tarafından önerilen “Household Budget Surveys in the EU: Methodology and Recommendations for Harmonisation, 2003" adlı rehber kitap esas alınmıştır.
Verinin kapsamı
Kapsam:
Anket çalışmasında, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan tüm hanehalkı fertleri kapsama alınmıştır. Ancak kurumsal nüfus ile pratik nedenlerden dolayı göçer nüfus kapsam dışı tutulmuştur.
Coğrafi kapsam:
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan tüm yerleşim yerleri kapsama dahil edilmiştir.
i) Kentsel yerler: Nüfusu 20 001 ve daha fazla olan yerleşim yerleri,
ii) Kırsal yerler: Nüfusu 20 000 ve daha az olan yerleşim yerleridir.
Tüketim harcaması ve gelirin kapsamı:
Tüketim harcaması kapsamında; hanehalklarının anket ayı içinde yaptığı satın alışlar, kendi üretiminden tüketimi, çalışan hanehalkı fertlerinin işyerinden ayni gelir olarak getirdikleri, hanehalkının hediye/yardım etmek amacıyla satın aldıkları ile son bir yıl içinde satın alınan otomobil, beyaz eşya, bilgisayar, televizyon, kamera, mobilya, klima vb. dayanıklı tüketim mallarına yapılan harcamaların aylık ortalaması bilgileri alınmıştır. Gelir kapsamında ise hanehalkı fertlerinin son bir yılda elde ettiği kişisel kullanılabilir gelir bilgileri alınmıştır.
Elde edilen değişkenler:
Anketten temel olarak 3 ana grupta değişkenler elde edilmiştir:
Hanehalkı sosyo-ekonomik durum değişkenleri:
Oturulan konutun tipi, mülkiyet durumu, ısıtma sistemi, konut kolaylıkları, sahip olunan eşyalar, gayrimenkul, ulaştırma araçları vb.
Tüketim harcaması değişkenleri:
Alt harcama grupları düzeyinde harcama türü ve aylık toplam harcama değeri.
Hanehalkı bileşimi, istihdam ve gelir durumu değişkenleri:
Hanehalkı fertlerinin yaş grubu, cinsiyet, öğrenim durumu, istihdam durumu ile ilgili değişkenler (mesleği, iktisadi faaliyeti, işteki durumu vb.) ve son bir yılda elde edilen faaliyet ve faaliyet dışı net gelirler.
Hesaplama Kuralları
Döviz kuru dönüştürme:
-
Değer hesaplama:
Hanehalkı tüketim harcaması değerleri, aylık ortalama olarak TL cinsinden hesaplanmaktadır.
Örnekleme:
Örnekleme yöntemi:
Tabakalı iki aşamalı küme örneklemesi yöntemi kullanılmıştır.
Örnekleme birimi:
Nihai örnekleme birimi olarak örnek adreste bulunan hanehalkı tanımlanmıştır.
Örnek hanehalklarının seçimi:
Ulusal Adres Veri Tabanı kullanılarak oluşturulan bloklardan yerleşim yeri büyüklüğüne orantılı olasılıkla anket yapılacak bloklar belirlenmekte ve bu bloklardan nihai örnekleme birimi olan hanehalkları sistematik olarak seçilmektedir.
Ağırlıklandırma:
Seçilen örneklemden elde edilen veri setinden kitleyi temsil edecek değerlere ağırlıklandırma işlemi ile ulaşılmaktadır. Hanehalkı bütçe araştırması sonuçları, en güncel nüfus projeksiyonlarına göre ağırlıklandırılmakta ve yayımlanmaktadır. 2009 yılına kadar sözü edilen nüfus projeksiyonları, genel nüfus sayımı sonuçlarına dayalı olarak hesaplanmış, 2007 yılında ise Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) kurulmuştur. ADNKS veritabanından elde edilen yaş ve cinsiyet yapısı ile nüfusun yerleşim yerine göre dağılımında, nüfus sayımlarına göre önemli dağılım farklılıkları bulunmaktadır. Bu doğrultuda, en güncel nüfus bilgilerinin elde edildiği bu sistemdeki bilgiler kullanılarak nüfus projeksiyonlarının üretilmesine başlanmış olup, ulusal ve bölgesel düzeyde nüfus projeksiyonları yenilenmiştir. 2007 yılından itibaren Hanehalkı Bütçe Araştırması'nın ağırlıklandırılmasında yeni nüfus projeksiyonlarına göre hesaplanan ağırlık katsayıları kullanılmaktadır. Ayrıca 2009 yılından itibaren cevapsızlık durumu da dikkate alınarak ağırlık katsayıları hesaplanmaktadır.
Temel Veri Kaynaklarının Niteligi
Veri kaynağı
: Hanehalkı gelirlerine ve tüketim harcamalarına ilişkin bilgiler, hanehalkı fertleriyle yapılan birebir görüşmeler ve hanehalklarının bir ay boyunca yaptıkları günlük harcamaları tuttukları kayıt defterleri yoluyla derlenmektedir.
Veri toplama şekli:
Hanehalklarından bilgiler; görüşme, kayıt ve gözlem metodları kullanılarak derlenmektedir. Her anketör, her ay ortalama 6 örnek hanehalkını ayda ortalama 6 defa ziyaret ederek tüketim harcamaları ve son ziyarette gelir bilgilerini kayıt etmektedir.
Anket ayı öncesinde örnek hanehalkına yapılan ilk ziyarette, hanehalkı ile tanışma sağlandıktan sonra hanehalkının sosyo-ekonomik durumuna ait bilgiler alınmakta, harcama kayıt defterinin nasıl doldurulacağı açıklanmaktadır. Anket ayı içinde yapılan ziyaretler sırasında, örnek hanenin anket ayında yaptığı gıda, giyim, sağlık, ulaştırma, haberleşme, eğitim, kültür, eğlence, konut, ev eşyası vb. gibi tüketim harcamaları hanehalkına bırakılan kayıt defterinden kayıtlama ve görüşme yöntemleri ile alınmıştır. Anket ayı bitiminde yapılan son görüşmede ise, hanehalkı fertlerinin anket ayı içindeki istihdam durumu, iktisadi faaliyeti, mesleği, işteki durumu, son bir yıl içerisinde elde ettiği gelir bilgileri derlenmiştir.
Ü
lke verilerinin dayanağı:
Hanehalkı Bütçe Anketi, hanehalkının gelir, sosyo-ekonomik durum ve tüketim yapısı hakkında bilgi edinmek amacı ile 18.11.2005 tarih ve 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu uyarınca yapılmakta, hanehalkları tarafından yapılan beyanlar esas alınmaktadır.
Derleme uygulamaları
Veri derleme sistemi:
Anketin ilk ve son görüşmesinde bilgisayar destekli anket yöntemi (CAPI), diğer aşamalarında ise günlük tutma ve veri giriş yöntemleri kullanılmaktadır.
Veriişleme:
Veri kontrolü ve analizinde SAS programı kullanılmaktadır.
İş
lemlerin kaydedilme zamanı:
Hanehalkıyla anket yapılan aydır.
Revizyonlar
Bu haber bülteni kapsamında üretilen istatistikler için cari yıl içerisinde revizyon öngörülmemektedir. Revizyon olması durumunda kamuoyu ile paylaşılacaktır.
Diger konular
Mevsimsel düzeltme:
Veri mevsimsel olarak düzeltilmemektedir.
Tahmin boyutu:
2002 Hanehalkı Bütçe Anketi'nin tahmin düzeyi Türkiye, kent ve kırsal yerler ayrımıdır. 2003 anketinden İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasında kır/kent ayrımında 12 Düzey-1 bölgesi ve 26 Düzey-2 bölgesi bazında tahminler üretilmiştir.
2004 yılından itibaren yıllık anket sonuçlarından Türkiye geneli ile kırsal ve kentsel yerler ayrımında tahminler üretilmiştir. 2014 yılından itibaren Hanehalkı Bütçe Anketi'nin örneklem tasarım ve çerçevesinde, “On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında 2014 yılından itibaren geçerli olan yeni idari bölünüş temel alınmıştır.
Yeni kent ve kır tanımları üzerindeki çalışmalar sonuçlanıncaya kadar tüketim harcaması göstergeleri sadece Türkiye toplamı olarak verilecektir, kent ve kır ayrımında sonuçlar yayımlanmayacaktır.
2003 yılından itibaren her yılın anket sonuçlarının önceki anket bilgileriyle birleştirilmesiyle de bölgesel düzeyde oransal harcama tahminlerinin üretilmesi mümkün olmaktadır.
% 20'lik hanehalkı gruplarının belirlenmesi:
Hanehalkı kullanılabilir gelirine göre sıralı % 20’lik gruplar:
Anket kapsamında görüşme yapılan tüm hanelerin son bir yılda elde ettiği toplam kullanılabilir hanehalkı gelirleri; her ay için farklı bir referans dönemini içermesi ve tüm gelirlerin karşılaştırılabilir olması amacıyla inflate edilerek yıl sonuna çekilmiştir. Daha sonra, elde edilen hanehalkı kullanılabilir yıllık gelirleri küçükten büyüğe doğru sıralanmış, haneler 5 eşit parçaya bölünmek suretiyle % 20’lik gruplar oluşturularak, her bir grubun harcamadan aldığı pay hesaplanmıştır.
Hanehalkı tüketim harcamasına göre sıralı % 20’lik gruplar
:
Hanelerin aylık tüketim harcama değerleri, ay içerisinde küçükten büyüğe doğru sıralandıktan sonra haneler 5 eşit parçaya bölünerek % 20’lik gruplar oluşturulmuş ve her bir grubun harcamadan aldığı pay hesaplanmıştır.
% 20'lik gruplar kent ve kır için ayrı ayrı oluşturulduğundan, kent değerleri ve kır değerlerinin toplamı alınarak Türkiye değerlerine ulaşılamaz. Çünkü her yerleşim düzeyi bağımsız ele alınarak sıralanmakta ve % 20’lik hanehalkı grupları oluşturularak bu gruplar içerisindeki alt özellikler ayrı ayrı hesaplanmaktadır.
Dipnotlar
Hanehalkı Bütçe Anketi’nde elde edilen veriler, haber bülteni, mikro veri CD'leri ve internet ortamındaki dinamik veri tabanında kullanıcılara sunulmaktadır.
Bize ulaşın
Kütüphane
e-öğrenme
İstatistiklerimizi görsel ve işitsel hale getirdik, incelemek ister misiniz?
Yasal Uyarı
Cevaplayıcı İçin
© www.tuik.gov.tr (26-29)
Sitemizin ideal görünümü için tarayıcınızın güncel sürümünü kullanmanızı öneririz.