Luna ve UST Ne Oldu? Altcoin ve Coin Analizleri | Kripto Para ve BTC Son Durum
Herkese Merhabalar!
Bitcoin; en sağlam görünen desteklerini de kırarak, büyük bir düşüşe girdi. E tabi böyle olunca da, tüm Altcoinleri dibe doğru peşinde sürükledi. Bu büyük düşüşe ne sebep oldu? Tüm suçlu Luna mı? Peki Luna nasıl 1 günde %95 düştü ve Luna’nın stablecoini UST neden 1 dolarda sabit kalamadı? Tüm süreci ve sebeplerini, en anlaşılır şekilde tek tek inceleyeceğiz!!
İlk önce; hızlıca piyasanın ağır abisi Bitcoine bakalım, sonrasında hemen Luna konusuna gireceğiz ve kısaca stablecoinlerin sorununa değineceğiz, arkasından da grafikler ile Ethereum, Solana ve Avax gibi major Altcoinleri inceleyeceğiz!
Bitcoin BTC Analiz:
BTC görünüm negatife dönmüş durumda 2020 martından gelen yükseliş trendini kırdığını görüyoruz. Düşüş devam ederse 23 bin dolar ilk destek, 19.700 dolar civarı ise, son kale olarak korunuyor. Yönümüzü tekrar yukarı çevirebilmek için, öncelikle marketin dengelenmesi ve Bitcoin’in 2020 mart ayından gelen yükselen trend içine tekrar girmesi gerekmektedir.
Boğa sezonu mu, ayı sezonu mu, mini ralli mi derken son bir kaç gün içinde tarihi olaylara şahit olduk. Peki LUNA’ya ne oldu? UST neden düştü? Market bu hale nasıl geldi?
Hızlıca sebeplerine bakalım.
Luna Neden Düşüyor?
UST; son günlerde 1 dolar karşılığını koruyamadı ve büyük bir düşüş ile .. seviyelerine kadar geriledi! Ayrıca, çok kısa bir süre önce 100 dolar seviyelerindeki LUNA; 1 doların da altına indi! Buna ne sebep oldu; başa dönelim ve olayı daha iyi anlamaya çalışalım. Luna ağı; UST stablecoini ile birlikte %20 Faiz verdiği için çok popüler oldu ve bir anda market değeri 18 milyar dolara kadar çıktı. Kullanıcılar; hem, parasını garanti gördüğü ve hiçbir zaman düşmeyeceğini düşündüğü stablecoinde tutuyor hem de %20 gibi yüksek faizden yararlanıyordu. Luna’nın bu durumu sürekli olarak devam ettirebilmesi için; UST coini 1 dolarda sabit tutması gerekiyordu. Bunu yapabilmek için de Luna vakfı; hazinesine, UST’yi desteklemek için; milyarlarca dolar Bitcoin alımı gerçekleştirdi ve bunun devam edeceğini her fırsatta belirtti. Hal böyle olunca da tüm gözler LUNA üzerine çevrildi. Şimdi olayları daha iyi anlamanız için, LUNA ve UST arasındaki bağa bir bakalım!
Burada ilk olarak anlaşılması gereken olay; UST, Luna’ya bağlı bir algoritma ile üretiliyor ve bu sayede değerini 1 dolarda sabit tutabiliyor. Yani USDT ve USDC gibi fiat yani gerçek para karşılığında desteklenmiyor. Bu kavram ilk başlarda blok zincir camiasında muhteşem bir gelişme ve muhteşem bir teknoloji olarak görüldü. Fakat burada açıklar yok mu? Var. Zamanla bu açıklar da düzeltilecektir. Ancak bu açıklar kötü niyetli kişiler için çok büyük silaha dönüşebiliyor ve çok fazla can yakabiliyor. Buradaki örnek; olayı çok daha iyi anlamanıza olanak sağlayacak!
İlk olarak UST basım mantığını aktaralım. 1 adet LUNA varsa ve anlık değeri 50$ ise; UST ile bunu değiştirip 50 UST alabiliyorsunuz . UST mintlemek için LUNA burn ediyor yani yakıyorsunuz veya tam tersi LUNA mintlemek için UST yakıyorsunuz. Algoritma böyle işliyor. O an, Luna coinin değeri ne ise, gidip UST ile takas ettiğiniz bu algoritmada, örnek verelim LUNA 25$’a düşseydi eğer bu kez, elinizdeki 50 UST ile 2 adet LUNA alabilecektiniz. Bu işlem sürecinde Algoritma UST’yi hep 1 dolar olarak kabul ediyor. Ancak UST değeri borsalarda 99 cente düşse bile, LUNA-UST algoristmasına göre, hala 1 dolar kabul edildiğinden arbitrajcılar tarafından istismar edilebiliyor. Şimdi uç bir örnek ile olayı daha da iyi anlatmaya çalışalım.
LUNA’nın fiyatının 1 milyar dolar olduğunu varsayalım. O zaman birisi, tek bir LUNA yakarak, 1 milyar dolarlık UST basabilir. Peki tam tersi, diyelim ki, LUNA’nın fiyatı 1 dolara düştü. Bu kişi UST’leri ile 1 milyar LUNA mintleyebilir mi? Cevap, Evet!! Mintleyebilir. Bu değerler çok büyük görünse de; demek ki elinde milyarlarca dolar olan birileri, bunu istismar edebilir. Luna-Ust bağını anladığımıza göre, şimdi gelelim son 2 3 günde neler olduğuna? İşleyen bu sistem neden ve nasıl bozuldu? İstismar mı, kaza mı yoksa komplo mu?
Terra Luna Coin Nedir?
Luna Coin Analiz:
Mart ayında LFG yani LUNA Koruma Vakfı, piyasadaki UST’leri desteklemek ve Terra ekosistemini korumak adına, 10 milyar$ değerine BTC alacağını açıkladı. Şu zamana kadar toplamda 3 milyar dolar değerinde BTC alımını, LUNA satarak gerçekleştirildi. Bu yüzden de LUNA coin fiyatı düşmeye başladı. Sonrasında hem bu düşüş sebebiyle hem de UST faizi için, kullanıcılar LUNA coinlerini, UST’ye çevirmeye başladı ve UST arzı yükseldi. Luna vakfı tüm bu durumları çözmek için bir karar aldı ve satın aldıkları BTCleri borç olarak vereceklerini açıkladılar. Olayları bugüne getiren sürecin ilk ayağı da bu kararla başlamış oldu. İkinci ayağı ise şu şekilde oluştu. Luna vakfı; sistemi dengede tutan bütün likiditesini, Curve Finance içerisinde; USDT-USDC-DAI-UST havuzunda tutuluyordu. Sonrasında Luna daha güçlü olduğunu düşündüğü bir havuz daha açıyor ve likiditesini bölüyor; bu havuzda Dai yerine, Frax Finance tokeni Frax’a yer veriyor.
Buraya kadar biraz karışık geldiğini biliyoruz ama şimdi size olayı özetleyerek, sonuçlandıracağız ve çok daha iyi anlamanızı sağlayacağız. Bu kararlar sonrasında; kötü niyetli biri yada birileri planını devreye sokuyor ve ilk olarak, Luna vakfından 100 bin adet BTC borç alıyor, bu sırada BTC fiyatı 42000 dolar, yani borç tam 4.2 milyar dolar değerinde. Sonrasında, saldırganlar, borç aldığı 100 bin adet BTC ile 1 milyar dolarlık UST OTC pozisyonu oluşturuyor. Ayrıca saldırganın, tam zamanı bilinmeyen, borç aldığı dönemde açıldığı tahmin edilen 42k BTC short pozisyonuna sahip.
Ve artık plan hazır bir şekilde tüm süreç başlıyor; Saldırganlar, ilk olarak aldığı 1 milyar UST borcun 350 milyon doları ile Curve financetaki ilk havuzu tamamen boşaltıyor. Havuz boşaldığı için; USTlerini curve financeta yani Luna vakfının oluşturduğu havuzda satamayanlar, bu sefer USTlerini başka yerlerde satmaya başlıyor ve dengeyi bozarak, UST fiyatının 0,97e düşmesine sebep oluyorlar. Bu havuz aslında çok önemliydi, Luna vakfı tekrar havuza 100 milyon dolar ekliyor fakat denge bir kere bozulmuş oluyor. UST fiyatını tekrar 1 dolara çıkarmak için, LFG; Bitcoin satmaya başlıyor. Arkasından saldırganlar bu sefer de, kalan 650 milyon dolar USTlerini Binance borsasında satmaya başlıyorlar. Yani bir yandan saldırganlar UST satıyor, diğer yandan Luna vakfı Bitcoin satıyor. Bu panik havasında UST 60 cente kadar geriliyor ve tabi ki korku ile herkes USTlerini Lunaya çevirerek, platformdan UST çıkışını destekliyor. Bununla birlikte de Luna da düşmeye başlıyor. Sonuç olarak UST serbest düşüşte, Luna serbest düşüşte ve bunları kontrol altına alabilmek için vakıf BTC sattığı ve BTC satışı ile insanların da panik ile sattığı için BTC de serbest düşüşte!!
Saldırganların; tüm bu süreçte; 42k dan shortladığı BTCyi, 32k dan kapattığını düşünürsek, yaklaşık 952 milyon dolar kar elde etmiş olmalılar. Curve ve Binance borsasında, satış baskısı oluşturmak için harcadıkları, UST; ve smart kontratlar ile geri ödenen ilk borç sonrasında; yaklaşık 855 milyon dolar kazanç sağladıkları düşünülüyor. Yani aslında ceplerinden hiç para harcamadan, kontrat ile aldıkları borç karşılığında, akıllı bir tezgah ile 1 milyar dolara yakın bir kazancı cebe atıyorlar.
Operasyon yapanların güvendiği şey; piyasanın bu duruma satış yönünde destek vereceğiydi ki öyle de oldu. İstediklerini aldılar, gerisi çığ gibi büyüdü. İnsanlar UST’den kaçtıkça LUNA mintledi; LUNA mintlendikçe arzı arttı ve değersizleşti; değersizleştikçe satıldı. Belki de Luna bile shortlamış olabilirler. LFG başkanı Do Kwon bu olayların içinde mi bilinmiyor ancak Terra’nın itibarı çok kısa sürede yok oluyor. Tüm bu olaylar sonrasında; Luna vakfının mevcut rezervi; 3 milyar dolarlardan 80 milyon dolara kadar geriledi. Bu yazının hazırlanma sürecinde; Terra vakfı, 1,5 milyar UST yakacağını ve LUNA’ları mümkün olduğunca toplayacağını açıkladı.
Peki tüm stabil coinlerde durum böyle mi; hepsi algoritmik mi yani böyle kötü senaryolara açık mı? Hızlıca 2 stabil coinden bahsedip yorumu sizlere bırakacağız.
USDT Nedir?
En yaygın ve en çok bilinen stabil coin olmasına rağmen, üzerinde kara bulutlar eksik olmayan Tether coin; aslında Hong kong merkezli bir şirketin ürettiği bir coindir. Bildiğiniz gibi devletlerde üretilen veya basılan her paranın bir karşılığı vardır ve merkez bankalarında dolar, altın vb.şekilde saklanır. Ancak Tether de bu karşılık hep sorgulanmıştır ve şüpheyle karşılanmıştır. Piyasada 82 milyar adet yani 82 milyar $ değerinde USDT var; peki şirket kasasında o kadar para var mı? Bilinmiyor!
Peki bunun bir çözümü yok mu? Tabii ki var, merkeziyetsiz, izlenebilir ve şeffaf stabil coin!
DAI Nedir?
Maker DAO tarafından geliştirilmiş olan merkeziyetsiz stabil coin DAI’de; tüm teminatlar ve hazine, blok zincir üzerinde görünüyor ve hesaplanabiliyor. Maker DAO tarafından geliştirilen akıllı kontrat ile Curve Finans, Uniswap gibi merkeziyetsiz borsalar veya diğer DEFI protokolleri aracılığı ile elinizdeki kripto paraları teminat göstererek, DAI basabiliyorsunuz. Yani basılan her DAI’nin karşılığı var diyelim ve Bitcoin dominansı ile analizlerimize geri dönelim.
Bitcoin Dominans:
BTC Dominans değeri; marketteki Bitcoin’in yüzdesel ağırlığını ifade eden metriktir. Fiyatlar düştükçe dominans artması, Bitcoin’in market hakimiyetini arttırdığını ve paranın Bitcoin’e doğru gittiğini gösterir. Son günlerde aşırı yükselmesi Altcoinlerde düşüşün hızlanmasına yol açtı. Son olaylardan sadece Luna değil, tüm market etkilenmiş durumda.
Ethereum ETH Analiz:
Bir önceki analiz videomuzda Ethereum’un yükseliş trendinden düştüğünü belirtmiştik. Düşüşler sonrası 1700 dolar seviyelerinde destek bulabilen Ethereum, anlık olarak 1900 dolar değerinde.
Şimdi hızlıca AVAX’a bakalım!
Avalanche AVAX Analiz:
2021 Ağustosundan gelen yükselen trendde kalamayan AVAX, marketle birlikte büyük düşüş sergiledi. Ek olarak; LUNA vakfının bu düşüş sürecinde elindeki Avax’ların büyük bir kısmını satmasıyla, düşüş derinleşti. Elbette AVAX’ın tekrar eski seviyelerine ulaşması için marketin düzelmesi gerekmektedir ancak yakında piyasaya sürülecek Move to Earn proje, STEPAPP’ın da rağbet görmesiyle bu süreç hızlanabilir. Hatırlarsanız, Stepn’ın tutmasıyla Solana extra güçlenmişti. Buna benzer bir durum STEPAPP ve AVAX arasında gerçekleşebilir.
Step App Analiz:
Step App’da uygulama içinde kullanılacak KCAL tokenleri kazanmak için, FAT Puanı toplayabilme sürecinin başladığını hatırlatalım. Uygulamanın habercisi olan bu mekanizmada, sadece sisteme kayıt olup, cüzdanınızı tanımlamanız gerekmektedir. Siz de uygulamada yerinizi almak için; buradaki linkten girerek siz de kolaylıkla kaydınızı oluşturabilirsiniz. Ayrıca Step ayakkabı nft ödül kutularına ulaşmak için, min. 100 Fitfi coin stake ederek, günlük bir bilet hakkı kazanabilirsiniz. Stake adedini arttırarak şansınızı da arttırabilirsiniz.
70 centlere kadar çıkan Fitfi token, anlık olarak 16 cent civarında yani yaklaşık 16 dolar maliyet ile, değeri yüzlerce dolar edebilecek NFT ayakkabılardan kazanabilirsiniz. Step App projesine yatırım yapmak ve FITFI token almak istiyorsanız; Gate borsasını kullanmanızı tavsiye ediyoruz çünkü, yapacağınız alım ve satımlarda, Pusula Finans ailesine özel olarak tanımlanmış olan yüksek komisyon indiriminden ve ilk 1 hafta VIP 1 olma ayrıcalıklarından yararlanabilirsiniz. Gate borsasına buradan kayıt olabilirsiniz diyor ve son coinimiz olan Solana ile devam ediyoruz.
Solana SOL Analiz:
2021 ocak ayından gelen yükselen trendini kıran Solana’nın piyasayla birlikte düştüğünü görebiliyoruz. Yükselişlerden bahsedebilmek için, ilk etapta, uzun süreli devam etmiş olan yükselen trend üzerine hızlıca kendini atması gerekmektedir.
Bir sonraki yazımızda görüşmek dileğiyle..