AK Parti Milletvekili Ramazan Can ve 64 milletvekilinin imzası ile Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Teklifi 19 Haziran’da Meclis Başkanlığına sunuldu. Memuriyete girişlerde yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıyla ilgili kanunlarda bulunan bazı maddeler, kişisel verilerin korunmasını ve güvenliğini temin edecek güvencelerin yeterli şekilde düzenlenmemesi, araştırma konusu bilgi ve belgelerin neler olduğu, kim tarafından yapılacağı, verilerin ne kadar saklanacağı, silinip silinmeyeceğine dair usül ve esasları ile bireylerin keyfiliğe karşı koruyacak önlemlerin bulunmaması gibi gerekçelerle Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmişti. Teklif ile güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bu gerekçeler doğrultusunda tekrardan düzenlenmekte.
Teklif genel olarak;
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri
- Kimler hakkında yapılacağını
- Araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu
- Bu bilgi ve belgelerin ne şekilde kullanılacağını
- Hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını
- Değerlendirme komisyonunu
- Veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini
düzenliyor.
Arşiv araştırması kimlere yapılacak?
Teklife göre arşiv araştırması statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden kamu görevine atanacak herkese yapılılacak.
Ayrıca;
- Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimlerde çalışacaklar
- Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalışacak kamu personelleri
- Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personeller
- Üst kademe kamu yöneticileri
- Özel kanunlar uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler
- Milli güvenlik açısından stratejik önemi olan birim, proje, tesis gibi hizmetlerde statüsü ve çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler
hakkında da arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması birlikte yapılacak.
Arşiv araştırmasına neler dahil olacak?
- Kişinin adli sicil kaydı
- Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı
- Kişi hakkında herhangi bir tahdit bulunup bulunmadığı
- Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili hükümleri kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olgular
- Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı
Güvenlik soruşturmasına neler dahil olacak?
Arşiv araştırmasına dahil olan bilgilere ek olarak;
- Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler
- Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği ile ilgili bilgiler
- Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı
mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususlar denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılacak.
Güvenlik soruşturmasına görevin gerektirdiği niteliklere etkisi yönüyle kişinin eşi ile birinci derece yakınları da dahil edilecek.
Güvenlik soruşturmasını ve arşiv araştırmasını kimler yapacak?
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirliklerince yapılacak.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler,
- Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden, elektronik bilgi işlem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeleri
- Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarını
- Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında alınan kararları
- Kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguları
almaya yetkili olacak.
Değerlendirme Komisyonu nedir?
Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atama yönünden değerlendirildiği komisyon. Değerlendirme Komisyonu, yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda en üst amirin görevlendireceği en az üç kişiden oluşacak.
Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilecek.
Değerlendirme Komisyonu, kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire iletecek. İstenmesi durumunda ilgili verilere mahkemelere sunulabilecek.
Kişisel verilerin korunması ile ilgili düzenlemeler
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kişinin istihbari faaliyetlere konu olmayan, kendisiyle ilgili kişisel verileri hakkında bilgilendirilebilecek, bu verilere erişmesi, bunların düzeltilmesi ve silinmesi ile ilgili talepte bulunabilecek.
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına konu kişisel veriler, doğru ve güncel olacak. Bu veriler, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak kullanılacak.
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında yürütülen iş ve işlemlerde, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda belirtilen genel ilkelere aykırı hareket edilemeyecek. Ancak, milli savunma, milli güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlikle ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler, kişiye verilemeyecek.
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinin her evresinde gizliliğe uyularak, ilgili bilgi ve belgeler yasal olarak bilmesi gerekenlerden başkasına verilmeyecek ve açıklanmayacak.
- Bu kapsamda elde edilen kişisel veriler, amacı dışında işlenemeyecek ve aktarılamayacak.
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel veriler, işlenme amacının ortadan kalkması halinde veya her durumda 2 yılın sonunda Değerlendirme Komisyonlarınca silinecek ve yok edilecek.
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan kişinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ait veriler, 2 yılın sonunda silinecek ve yok edilecek.
- Bu veriler, işleme karşı dava açılması halinde karar kesinleşmeden silinemeyecek ve yok edilemeyecek.
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması ve değerlendirilmesinde görevli olanlar tarafından kişisel verilerle ilgili suç işlenmesi halinde, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde Türk Ceza Kanunu’nun kişisel verilerin kaydedilmesine ilişkin cezai hükümleri; kişisel verilerle ilgili kabahat işlenmesi halinde Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda yer alan kabahatlere ilişkin hükümler uygulanacak.
Hangi konular yönetmelikle düzenlenecek?
- Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler tespiti
- Gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti
- Birim ve kısımların tanımlarının yapılması
- Güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak birimler
- Değerlendirme Komisyonlarının oluşumu, bu komisyonlarının çalışma usul ve esasları
Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenecek.
Teklifle, 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun yürürlükten kaldırılacak. Mevzuatta bu kanuna yapılan atıflar, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’na yapılmış sayılacak.