Memleketinproblemleri saymakla bitmez.
Neresine elatarsanız atın muhakkak elinizde kalır.
Geçmiştengelip günümüzde üst üste binen,
birikenproblemler ne yazık ki artık kronikleşmiş durumdadır.
Kadim birşehir olan bu şehir,
bu kadimliküzerinden yola çıkarak neleri heba etmiş!
Nelerinihala da heba etmeye çalışıyor anlamaya çalışıyoruz; çünkü şehir bizim şehrimiz.
Daha önce kibelediye başkanımız yani henüz büyümeden önceki belediyemizin başkanı
şehringirişlerine yabancılar görsün diye şöyle bir slogan astırmıştı:
“12 binyıllık dünyanın en eski şehrine hoş geldiniz…“
Ben desloganı okuyunca
şöyle birafalladım.
Kahveyebakıp falandım,
aldandım,yaldandım.
Kendikendime dedim ki,
‘Şu sloganaacep şöyle baksak,
özeleştirimi olur, yoksa eleştiri mi olur!’
Sonra seeeetkımın kurdum cümleyi:
“Dünyanınen eski kafalı şehrine hoş geldiniz…” desem…
Durun… Elehemen tiziklenmeyin, biraz durun düşünün… Sonra bağırıp çağırın!
Kadim birtarihe sahip olan bu şehir,
ne yazık kizaman içinde kendi tarihine sahip çıkmamış/çıkamamış.
Sürekliyakıp, yıkmış bilakis kendi tarihine kendi düşmanı olmuş.
Şehriçepeçevre çevreleyen şehir surunun taşlarını
ağızdan dişsöker gibi,
söke sökebitirmiş.
Talan etmiş.
Suraüflemiş.
Yalan etmiş!
Zaman zamaneski şehrin sokaklarında gezerken talan edilen,
sonra dayalan, dolan edilen mekânlarını gördükçe hayıflanıyorsunuz.
Ama ne yazıkki, elinizden de pek bir şey gelmiyor çünkü güç bizde değil Himen!
GelişmişlikteAntep-i örnek veren bu şehrimizin insanları,
son 10-15yıldır da, tarihe, tarihi değerlere sahip çıkmada Mardin-i örnek vermektedir.
Ama kenditarihine sahip çıkmayı, korumayı akıl edememektedir.
Geçenlerdeyine sihirli makine mi alıp ucuzluk pazarının arka taraflarında geziyorum.
Buradabulunan Sultan Hamamını ve Keçeci Hamamının fotoğraflarını çekiyorum beni görenbir esnaf cüngüme yanaşıp:
-Ağeybunarı niye çekisen?
-Heççç benbiye çekiyem
-Nasılsen siye çekisen… Yani bi işiye yarami mı?
-Yoğ maksatarşivimde kalsın onun için çekiyem
Hamamıgöstererek;
-Abıraları bi yıksalar var yaaa…ooo… Çok iyi olur
-Nasıl yani?
-Buribele dümdüz edecağsan… Bura bi pasaj tikecağsan… Esnafa tükken çıkaracaksan…Vay vay vay…
-Niye… Yazıkdeğil mi, bu tarihi eseri dümdüz etmağ?
-Lo neyazığıııı… Babaya rehmet… Baksana haraba olmuş… Ele orta da duri.
-Ama burası,en az 300-400 yıllık tarihi bir yapı, bunu yıkmak hoş bi şe mi?
-Ağey eledeyisen de… Bura da, tüken kiraları ne kadar, bili sen mi… bak a ben bu, g….kadar tükene, a ha bu kadar kira veriyem, çoğu zaman da kirayı çıkartamiyamkurbani olım!
-İyi de…Burası yıkılsa siye ne faydası olacak tükken kirasından başka?
-Olur mu?Tüken kirası ucuzlar, burada ki tüken mülkleri ucuzlar…Bura çarşı olurşenlenir…
-Yok… Yanlışdüşünsen… Ben siye katılmiyam!
-Bi kaçsene önce Öztiker istemiş, pasaj yapmak için, sehepleri bir kaç kardaşanlaşamamışlar onun için de vermemişler… Cimriler… Para için öliler, bilimisen?
-Yok,bilmiyem tanımiyam seheplerini…
-Ben biyedeyiyem ki;
“La oğlumyimağını bilmiseyiz, verin biye parayı, bak nasıl çatır çatır yiyiem… Sizin deheyifiyizi alıyam o nammıssız paradan!
-Pari siyeversinler… Sen de çatır çatır yiyesen… Onların yerine… Ele mi?
-He… Niyeolmaz mı?
-Olur, olur…Seni kımın birini bulmuşlar, vermeyecaklar da, kime verecaklar canım(!)
Evet.
Arkadaşlamuhabbetimiz bu…
SultanHamamını,
KeçeciHamamını yıkacaksız,
Dümdüzedecaksız
Buraya pasajyapacaksız!
Mantık bu
Totik bu…
Şehrintarihine sahip çıkma anlayış bu.
Fikri bu
Görüşü bu…
Şimdi SultanHamamından biraz bahsedeyimsizlere;
Efendim hamam, Ucuzluk Pazarı ile Kazancı Pazarı arasında biryerdedir.
Hamam üzerinde bulunan kitabe çok silikolduğundan dolayı kitabe tam olarak okunamamıştır. Bundan kelli, hamamın kimintarafından inşa edildiği de tam olarak bilinmemektedir.
Halk anlatılarına göre;
Sultan IV. Murat Revan seferine giderkenUrfa’ya uğramış, Urfa’da kalmış ve bu hamamda çimmiş, rivayet odur ki, bundandolayı Ruha halkı, o günden sonra bu hamama Sultan Hamamı demiş.
Keçeci Hamamı da; bu hamamın kuzey cephesindeyer alır.
Kitabesi bulunmadığından dolayıdır ki, yapımtarihi, tıpkı Sultan Hamamın da olduğu üzere, yapım tarihi tam olarak bilinmemektedir.
Geçmişten gelen ve hayvancılığın bolcayapıldığı bir yöre olmasından dolayı, keçecilik merkezi olan Urfa’da, Keçeciesnafına hizmet etmek amacıyla özellikle de keçe pişirmesi amacı ileyaptırıldığı tahmin edilmektedir.
Büyük olasılıkla da XVI.-XVII yüzyıldayaptırıldığı kuvvetle muhtemeldir.
Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Urfa kısmındabu hamamdan söz etmektedir.
Daha birkaç yıl öncesine kadar da; Urfa’mızdakikeçeci esnafı tarafında kullanılmakta idi.
Keçecilik mesleğinin revaçta olduğu dönemler dekeçeci esnafı buraya belirli günlerde gelir sırası ile atölyede hazırladığıkeçeleri büyük bir meşakkatle göğüsleri ile pişirir sonrada yıkanıp çekipgiderlermiş.
TRT’nin çekmiş olduğu gelmiş -geçmiş en iyibelgeseller arasında gösterilen;
“Keçenin Teri “ adlı belgeselin bir kısmı da buhamamda çekilmiştir.
Günümüzde hem Sultan Hamamı,
hem de Keçeci Hamamı
bakımsızlıktan kaderine terk edilmiş!
Hamamın etrafı pislikten geçilmiyor.
Hamamın; sağını, solunu, duvarını, kapısınıkısacası her yerini işgal etmiş olan esnaf da, çerini çöpünü kapının önüne,duvarın dibine bırakarak, burada kirli bir görüntüye neden olmaktadır.
Bu Tarihi Hamamlar o makûs talihlerini vetarihlerini değiştirmek için bilinci kapalı iştahı açık müteahhitlere gözkırpmaktadırlar.
Yeni yetme Özdikerlere gel gel etmektedirler.
E nasılsa halkta kendi tarihine sahip çıkmayıpdümdüz etmenin peşinde!
Yöneticilere gelince;
Onlarda kendi düşünde,
Yapacakları reklamın/ reklamların peşinde,
Kimselerin kullanmadığı, kaderine terk edilenböylesi metruk hamamlarda ne diye terlesinler ki!
Onlar popülaritesi daha yüksek yerlerdekeslenemek, ter atmak, limon soda içip rahatlamak istiyorlar.
Ne diye tarihe şehrin değerlerine sahipçıksınlar ki…
Hele ki kendilerine bir getirisi de yoksa…
Memleketi tarihi kimliğinden çıkartıp
Taziye evi ve pasajlar şehrine çevirenler selamolsun!
Selam olsun
Saray gibi Urfa evlerini yerle bir edip;
Mekke, Medine, Halep çarşılarını inşa edenlere,
Memleketi tikenlere, tükenlere sonradatükenenlere selam olsun (!)