(Son Güncelleme: 01.03.2020 – Navigo kartı “grev dönemi ücret iadesi” işlemi hakkında bilgiyi yazının sonunda bulabilirsiniz) Bu yazıda sizlere, daha önce Paris’te Ulaşım konusunda yazdığım, biletler ve ulaşım kartları başlığında kısaca bahsettiğim Navigo kartını bu yazıda detaylı bir şekilde tanıtmak istiyorum. Eskiden bu kart oldukça pahalı bir seçenekti ama Paris Belediyesi‘nin İETT’si diyebileceğimiz RATP‘nin uygulamaya koyduğu avantajlı tarife sayesinde daha oldukça ekonomik bir hale geldi.
Dileyenler aşağıdaki yazıda tüm detayları bulabilirler, dileyenlerse Pariste.Net Tv‘de yayınladığım Navigo videosunu izleyerek bu kart hakkında özet bir bilgi edinebilirler ama videoda anlattıklarımın üzerine bazı yeni gelişmeler ve uygulamalar da oldu, o yüzden yazının devamını okumanızı da şiddetle öneririm.
Navigo, Paris’e gelen herkesin sahip olabileceği bir ulaşım kartı. Haftalık ya da Aylık olarak doldurulabilen bu kartı havaalanlarında, tren garlarında ve neredeyse tüm metro ve RER istasyonlarının girişindeki bilet gişelerinden 5€ kart ücreti ödeyerek satın almanız mümkün. Navigo’yu Charles de Gaulle Havaalanı‘nda RER girişinde gişelerinde alabilirsiniz. Orly Havaalanı‘nda ise sadece Orly 4 terminalindeki OrlyBus otobüs durağındaki gişede bulabilirsiniz. Uçağınız Orly 1-2-3 (eski Orly Ouest) terminaline iniyorsa, Orly 4’e giderek Navigo kartını almak için iki seçeneğiniz var: Ya OrlyVal‘e binerek Orly 4 (eski Orly Sud) terminaline geçmeniz gerekiyor ya da okları takip ederek Orly 4 Terminaline yürüyeceksiniz.
Benim önerim, uçağınız Orly 1 ya da Orly 2’ye iniyorsa Navigo kartı almak için Orly Val‘e binin, Orly 3’e iniyorsanız yürüyün; yolun sonuna doğru yürüyüşünüz dışarıdan devam ediyor; çok soğuk ya da çok sıcak olabilir ama toplamda en fazla 10 dakika sürecektir diye tahmin ediyorum. Orly 1-2-3’ten Orly 4 terminaline Orly Val ile nasıl gideceğinizi bu linkteki videoda tüm detaylarıyla görebilirsiniz.
Android işletim sistemli ve NFC özellikli bazı cep telefonu modeli kullanıcıları ise hiç bunlarla uğraşmadan Vianavigo uygulamasıyla doğrudan cep telefonlarına Navigo’yu indirebilirler. Bu konudaki detayları yazının sonundaki Vianavigo bölümünde bulabilirsiniz.
Navigo’nuzu alırken gişedeki memurdan ücreti karşılığında günlük, haftalık ya da aylık yükleme yapmasını talep edebiliyorsunuz, dilerseniz daha sonra bilet otomatlarından yüklemeyi kendiniz yapabiliyorsunuz.
Biletler ve Ulaşım kartları yazımda Paris ulaşımında fiyatlandırmanın 5 zone üzerinden değerlendirildiğini yazmıştım. Navigo kartında ise zone uygulaması yok ve son derece de hesaplı. O yüzden Paris’e gelecek olanların neredeyse hepsine bu karttan edinmelerini öneriyorum ama dikkat etmeniz gereken çok çok önemli bir konu var:
Haftalık ya da Aylık Navigo kartlarına yükleme yaptığınız zaman geçerlilik süresi 1 haftalık için 7 gün, 1 aylık için 30 gün üzerinden değil, Haftalık Navigo içinde bulunduğunuz Pazartesi’den Pazar’a, Aylık Navigo her ayın 1’inden 30’una (ya da 31’ine) kadar geçerli. Yani 15 Nisan’da Paris’e gelip 1 aylık Navigo yükletmek isterseniz 15 Mayıs’a kadar değil 30 Nisan’a kadar yükleme yapabiliyorsunuz. Aynı şekilde haftalık kart için, örneğin herhangi bir Çarşamba günü gelip bir sonraki Çarşamba’ya kadar kart yükletmeniz mümkün değil! Pazartesi de Salı da Çarşamba da Perşembe de yükleseniz Navigo kartınızı o hafta sonu bitimine, Pazar gününü Pazartesiye bağlayan gece yarısına kadar kullanabiliyorsunuz… Cuma, Cumartesi ve Pazar günleri Paris’e geliyorsanız o günlerde karta sadece günlük yükleme yapabiliyorsunuz. Evet bu çok saçma ama ne yazık ki RATP böyle uygun görüyor… Sadece bir günlük Navigo’ya ihtiyacı olanlar yazının sonundaki Navigo Easy notuna bakabilirler.
O yüzden Paris’e geldiğinizde tarihe dikkat etmeniz ve iyi bir matematik hesabı yapmanız gerekiyor. Bu kartı 2-3 gün ve daha fazla süre için kullanabilecek olan herkese bu kartı öneriyorum. Çünkü 1-5 zone 1 haftalık bir kart ile Charles de Gaulle Havaalanı, Orly Havaalanı, Disneyland Paris, Miniature France, Versay Sarayı, La Défense, Provins gibi Paris çevresindeki her yere bu kart ile sınırsız ulaşım imkanı sağlamış oluyorsunuz. Zaten RATP’nin özel havaalanı biletiyle sırf havaalanına RER-B‘yle gidip gelmesi 20€ civarı bir ücret olduğuna göre, kimi durumlarda neredeyse bir gün için bile bu karttan edinseniz kâra geçmiş oluyorsunuz. Üstelik tek tek biletlerle uğraşıp, yok o biletin geçerlilik süresi bitti, yok o aktarmadan sonra bu aktarma yapabiliyor muyuz, biletimi kaybettim gibi dertleriniz olmuyor. Bir kere bu karttan alıyorsunuz ve yükleme yaptığınız sürece yükleme yaptığınız zone’da (1-5 zone için konuşacak olursak Paris ve çevresinde her yerde) sınırsızca seyahat edebiliyorsunuz.
Gelelim ücretlendirmeye: Öncelikle bir kereye mahsus 5€ kart ücreti ödüyorsunuz, sonra da 1-5 zone için 1 Haftalık Navigo için 22,80€‘ya yükleme yaptırıyorsunuz (Paris Belediyesi Navigo ücretlerinin 2019 yılında arttırılmayacağını duyurdu). Aylık Navigo 1-5 zone içinse 75,20€ ödüyorsunuz. Günlük Navigo ise 1-5 zone 17,80€. Günlük Navigo çok hesaplı görünmüyor ama belki ilk geliş gününüz Pazar günüyse, haftalık Navigo alamayacağınız için Pazar günü şehre inip sonrasında da şehri gezecek olanlar için mantıklı olabilir.
Toplu taşıma aracına binerken mutlaka kartınızı makinelere okutuyorsunuz. Belediye otobüslerinin giriş kapılarında, arka kapılardan da binilebilen bazı körüklü otobüslerin de her kapısında kart okutma cihazları mevcut. Tramvaylarda da aynı durum geçerli. Kimisinde istasyon girişinde kimisindeyse tramvayın içinde kart okuma cihazları var, bunlara mutlaka her seferinde kartınızı okutmanız gerekir. Kartınızı cihaza okuttuğunuzda yeşil ışık yanıyor ve dijital bir ses duyuyorsunuz. Kartınız o zone içinde geçerli değilse kırmızı ışık yanıyor ve ikaz sesi duyuyorsunuz. Gerçi siz 1-5 zone kart alacağınız için böyle bir sıkıntınız olmayacak ama bazen doğru yükleme yapmış olsanız bile kart okumuyor ya da kabul etmiyor, o zaman tekrar deneyebilir ya da kendinizden emin bir şekilde doğrudan otobüse ya da tramvaya binebilirsiniz.
Metro ve RER istasyon girişlerindeki turnikelerin hepsinden kartınızı okutarak geçiyorsunuz, hatta pek çok istasyonda sadece Navigo kullanıcıların geçebileceği, normal biletle geçilemeyen özel turnikeler de var. Yukarıdaki resimde gördüğünüz turnikelerin sağdan ilk ikisi sadece Navigo kullanıcılarına ayrılmış, diğerlerindense hem Navigo ile hem de kağıt biletle geçmeniz mümkün. Doğru kart kullandığınız halde kazara kartınız okunmazsa gişedeki görevliden yardım istiyorsunuz, o size bir turnikeyi açıp geçmenizi sağlıyor. Bir de çok kısa aralıklarla kartı cihaza okutursanız ikinci okutmanızda kartınızı kabul etmiyor. Bu durumda biraz bekleyip tekrar denemeniz gerekiyor. Kimi istasyonların çıkışlarında da kart okutmanız gerekebiliyor…
Navigo’nun sevmediğim bir özelliği sadece ve sadece yetişkinler için olması, daha doğrusu Paris’i gezmeye gelen çocuklar ve öğrenciler için indirimli seçeneğinin bulunmaması. Paris toplu taşıma sisteminde 4 yaşından büyük herkesin bilete tabi olduğunu düşünecek olursak ve 4-11 yaş aralığındaki çocukların sadece indirimli tek bilet kullanma hakları olduğunu hesaba katarsak, çocuklarınız için ya tek tek bilet alarak toplu taşıma kullanmayı tercih edeceksiniz ya da 4 yaş ve üzeri çocuklarınız için de birer tane Navigo kartı almanız gerekecek. Çocuğunuz için bilet kontrolü yapılır mı, bir görevli sizi durdurup biletsiz yolculuk yapan çocuğunuza bilet sorar mı, o konuda bir şey söylemem mümkün değil. Ben olsam çocuklarım için de birer kart alır, dertsiz tasasız ve sınırsız toplu taşıma kullanır, huzur içinde Paris’i ve çevresini gezerdim.
Haftalık kart yüklemesinin Pazartesi’den Perşembe’ye kadar herhangi bir gün yapılabildiğini söylemiştim. Benzer şekilde, aylık Navigo yüklemesi her yanın 1’inden 19’una kadar yapılabiliyor. 20’sinden itibaren o ay için yükleme yapmanız mümkün değil ve söylediğim gibi hangi tarihte yaparsanız yapın aylık kartınız o ayın son gününe kadar geçerli.
Örneğin 2 ya da 3 hafta Paris’te kalacaksınız ve toplu taşımayı sık sık kullanmanız gerekiyor, o zaman ne yapacaksınız? Dediğim gibi öncelikle bu konu Paris’e hangi gün geldiğinizle ilgili. Eğer Pazartesi, Salı ya da Çarşamba günü gelmişseniz işiniz kolay. Önce 1 haftalık doldurup ilk Pazar’a kadarki ulaşımınızı sağlamış oluyorsunuz. Sonraki hafta için Pazartesi sabahı yükleme yapıp bir sonraki Pazara kadar 22,80€ ödüyorsunuz. En son hafta da ne gün gideceğinize bağlı olarak o haftanın ilk Pazartesi günü ya yeni yükleme yapıyorsunuz ya da Carnet, Mobilis gibi seçeneklerle yani tek tek biletlerle idare ediyorsunuz. Bu tamamen sizin ulaşım ihtiyaçlarınıza kalmış bir şey. O seçenekleri Biletler ve Ulaşım Kartları yazımda detaylı bir şekilde açıklamıştım.
Aylık Navigo almaksa tamamen ayın ilk günleri gelenler için anlamlı olabilir. 1 ay Paris’te kalacak olup ayın ikinci ya da üçüncü haftasında Paris’e gelecek olanlara haftalık Navigo’yla idare etmelerini öneriyorum. Hangi kartı almalıyım, hangi yüklemeyi yapmalıyım diye bana sormanız aslında boşuna, çünkü bu konuda “ne kadar süre Paris’te kalacağınıza, hangi tarihte gelip hangi tarihte gideceğinize, nereleri gezeceğinize, toplu taşıma kullanma ihtiyacınıza” bağlı olarak tamamen kendiniz karar vermeniz gerekiyor.
Navigo almadan önce, Paris’e gelirken yanınızda bir vesikalık fotoğraf getirmeyi ihmal etmeyin sakın. Yoksa 5€ verip otomatik fotoğraf çektirme kabinleride fotoğraf çektirmeniz gerekir. Boyut olarak T.C. nüfus cüzdanınızdaki resim kadar önceden keserseniz kartı aldığınızda plastik yuvanın içini kaydırarak açıp doğrudan resim bölümüne özel etiket yapışkanı ile yapıştırıp kullanmaya başlayabilirsiniz. Bir de kaleminiz olursa iyi olur, çünkü üzeri isimsiz kartlar teorik olarak ceza sebebi. Önce soyadınızı, sonra adınızı yazıp kartınızı güvenle ve huzur içinde kullanabilirsiniz. Hem böylelikle sonraki gelişlerinizde de Navigo’nuza yükleme yapıp kullanmanız da mümkün olacak, kendinizi daha bir Parisli gibi hissedeceksiniz. Bu arada, bu yazının başında yer alan örnek Navigo kartı sahibi arkadaşım Ayben‘e kartını ve resmini kullanmama izin verdiği için teşekkür edeyim 🙂 Kendisi birkaç kez Paris’e ziyaretimize geldi, her seferinde bu karta yeni yükleme yapıp kullandı; gelecekteki ziyaretlerinde de kullanmaya devam edecek 😉
Navigo tasarımları -yanılmıyorsam- 2015’te ve sonrasında 2018’de değişti, yazının başında gördüğünüz fotoğraf 2015 tasarımına ait. Elinde halen eski Navigo olanlar endişelenmesinler, o kartlarınız (yanlış bilmiyorsam) 10 yıl geçerli, Paris’e geldiğinizde doğrudan otomatlara gidip kendiniz yükleme yapabiliyorsunuz.
Kartınızı kaybettiğinizde ise ne yazık ki yenisiyle değiştirmiyorlar. Değiştirilebilir olan kartlar Fransa’da oturma izni olanların alabildiği yıllık Navigo kartları ki o konu turistleri pek ilgilendirmiyor.
Sanırım Navigo konusu artık biraz daha açığa kavuşmuştur. Eğer deli gibi müze gezmeyecekseniz artık Paris Pass, Paris Museum Pass, Paris Pass Lib’ ve Paris Visite Pass‘lerin pek o kadar anlamı kalmadı gibi. Bunu biraz da zaman gösterecek, belki o kartlar da yeni fiyat politikaları geliştirirler.
“Biletler ve Ulaşım Kartları” konusunda diğer seçenekler hakkında detaylı bilgi için bu linkteki yazıyı okumayı ihmal etmeyin lütfen.
Keyifli geziler, keyifli keşifler
Ek 1: Vianavigo
Güzel Haber: 2019’dan itibaren klasik Navigo kart yerine kullanılan cep telefonu uygulaması Vianavigo ile artık gidip kartı bir yerden almanıza gerek kalmadan Navigo’yu cep telefonunuza indirip doldurabiliyor ve klasik Navigo’nun geçtiği her yerde kullanabiliyorsunuz. VIANAVIGO uygulaması, klasik Navigo kartının tüm özelliklerini içinde barındırıyor. Bu uygulamayı indirirseniz, yukarıdaki yazıda belirttiğim “5€ kart parasını” ödemeniz ve fotoğraf zorunluluğunuz da olmuyor.
Kötü Haber: Vianavigo uygulaması sadece NFC özellikli Samsung Cep Telefonlarında (A5 2017, A8, A70, A80, S7, S7 edge, S8/S8+, S9/S9+, S10/S10+/S10e, Note8, Note9, Note10/10+ ve sonrasında çıkacak modellerinde) kullanılabiliyor. Diğer Android telefonlarda ve iPhone’da şu an için kullanılamıyor. Bir de her telefona tek bir Navigo yükleniyor, yani Vianavigo da klasik Navigo gibi kişiye özel.
iPhone kullanıcısı olduğum için bu uygulamayı henüz deneyimleyemedim ama bir kısmınızın işine yarar diye bildiklerimi paylaşmak istiyorum sizlerle:
Eğer NFC özellikli bir Samsung cep telefonuna sahipseniz Vianavigo uygulamasını cep telefonunuza indiriyorsunuz ve üyelik oluşturuyorsunuz. Sonrasında da ihtiyacınız olduğu zaman “achat” (aşa) yazan yerden ilerleyerek 10’lu carnet ya da günlük, haftalık, aylık Navigo satın alma işlemini gerçekleştiriyorsunuz. Tabii bunun için Fransızca bilmeniz ya da geçeceğiniz aşamaları tahmin etmeniz gerekiyor 🙂 Ya da aşağıdaki videoyu izleyerek telefonunuza Navigo yüklemesini nasıl yapacağınızı görebilirsiniz. Videodaki örnekte 10’luk carnet gösterilmiş ama siz “Forfait Navigo Semaine” yazan yeri seçerseniz haftalık kart yüklemenizi gerçekleştirebilirsiniz.
Yüklemeyi yaptıktan sonra yukarıdaki yazıda belirttiğim klasik Navigo gibi, hatta çok daha rahat ve konforlu bir şekilde Vianavigo’yu cep telefonunuzdan kullanabilirsiniz. Umarım birgün iPhone için de bu özellik gelir ve ben de deneyimledikten sonra daha geniş bir içerikle konuyu sizlere anlatırım ama bence bu şekliyle bile işinizi görecektir.
Fransızca bilenler içinse Vianavigo hakkında ayrıntılı bilgi bu linkte mevcut.
Ek 2: Navigo Easy
Haziran 2019 itibariyle bir de Navigo Easy diye bir kart kullanıma sunuldu ama bugüne kadar hiç ihtiyacım olmadığı için bu kartı henüz bizzat denemiş değilim. Yine de bu kartın avantajları hakkında kısaca bilgi vermek istiyorum. Navigo Easy kartının bu yazıda tanıttığım ve çok avantajlı olduğunu düşündüğüm normal Navigo ile ilgisi tam bir ilgisi yok aslında. Navigo Easy daha çok tek kullanımlık biletleri ortadan kaldırmak için düşünülmüş bir sistem. 2€ ödeyerek alacağınız bu karta dilerseniz tek tek bilet yükletebiliyorsunuz, dilerseniz 10’luk carnet yükletebiliyorsunuz, dilerseniz de RoissyBus ya da OrlyBus bileti gibi biletleri yükletebiliyorsunuz; hatta bir günlük Navigo da yükletilebiliyor.
Normal 10’luk carnet’nin fiyatı Kasım 2019’dan arttığı için Navigo Easy’ye 10’luk carnet yükletmek daha avantajlı olacaktır. Bu konudaki ayrıntıları lütfen Biletler ve Ulaşım Kartları yazımdan okumayı unutmayın.
Navigo Easy kartını herhangi bir gişeden alıyorsunuz. Fotoğraf yapıştırılmıyor, adınızı da yazmıyorsunuz. Dolayısıyla Navigo Easy anonim olarak kullanılabilir ancak herkes için ayrı ayrı kart almak gerekiyor; yani aynı kartı aynı anda iki kişi kullanamaz ama kartı verdiğiniz bir kişi o kartı başka bir ulaşım aracında kullanabilir.
Karta yükleme yapıp OrlyBus ve RoissyBus‘te kullanabiliyorsunuz, metro ve RER‘de de geçiyor ama dikkat: Bu kart şu an için Charles de Gaulle Havaalanı‘na giden RER‘de kullanılamıyor. Yani yine karman çorman bir şey yapmışlar 🙂 Benim de bilgim şu an için bu şekilde, daha fazla detay isteyen olursa İngilizce bilgiyi bu linkte bulabilirsiniz.
İlgili Yazılar:
- Paris Metrosu
- RER
- Tramvay
- Belediye Otobüsleri
- Banliyö Treni
- Taksi
- Montmartre Füniküleri
- Seine Nehri Ulaşımı: Batobus
- Gece Otobüsleri – Noctilien
- OrlyBus
- OrlyVal
- CDGVAL
- RoissyBus
- Biletler ve Ulaşım Kartları
- Paris Visite Pass
- Kiralık Bisiklet – Vélib
- Charles de Gaulle Havaalanı – Paris Şehir Merkezi Ulaşım Seçenekleri
- Orly Havaalanı – Paris Şehir Merkezi Ulaşım Seçenekleri
- Beauvais Havaalanı Transferi Seçenekleri
Aralık 2019 Grev Dönemi Navigo Kartı Ücret İadesi Hakkında Açıklama:
Aralık 2019’da başlayıp, Ocak 2020 sonuna kadar etkisi azalarak devam eden ve Şubat 2020 itibariyle biten Paris Toplu Taşıma Grevi sırasında Navigo kartı kullanlara, RATP tarafından ücret iadesi yapılacağı duyuruldu. Fransızca bilenler bu konudaki ayrıntıları öğrenip ve ücret iade talebinde bulunmak için doğrudan mondedommagementnavigo.com sitesini ziyaret edebilirler. Fransızca bilmeyenler içinse gerekli bilgileri maddeler halinde vermek istiyorum:
- 2 Aralık – 31 Aralık 2019 tarihleri arasında yıllık, aylık ya da haftalık Navigo yüklemesi yapmış olanlar ücret iadesi talebinde bulunabilir.
- Yıllık Navigo kartı kullananların iadesi banka hesaplarına (RIB) iade şeklinde olacakken, aylık ve haftalık Navigo kullananlara çekle ödeme yapılacak. Yani iade işleminden yararlanmak ve adınıza düzenlenmiş çekin size ulaştırılması için mutlaka Fransa’da bir adresiniz olması gerekiyor. Navigo kartı (aslında) turistik bir kart olmadığı için bu anlaşılabilir.
- İade işlemi otomatik olarak yapılmıyor, mutlaka mondedommagementnavigo.com sitesindeki başvuru formunu doldurmanız gerekiyor.
- Site sadece Fransızca, başka bir dil seçeneği bulunmuyor.
- Başvuru işlemine başladığınızda, açılan sayfaya Navigo kartınızın numarasını, doğum tarihinizi ve e-posta adresinizi girdikten sonra sol aşağıdaki kutucuğu işaretleyip bir sonraki adıma geçiyorsunuz. Bilgileri doğru girdiyseniz açılacak bir sonraki sayfada kişisel bilgileriniz çıkıyor ve sizden en sık kullandığınız biniş ve iniş garları / istasyonları bilgisi isteniyor. Bu aşamadan sonra son bir onay daha veriyorsunuz ve ücret iade işleminin yapılacağına dair onay sayfası açılıyor; bir süre sonra da size bir onay e-postası geliyor.
- Tabii bu söylediğim Yıllık Navigo için geçerli, çünkü ben kendim için bu işlemi yaptım. Aylık ya da Haftalık Navigo kullanıcısıysanız, büyük olasılıkla sizden isim ve adres bilgisi istenecektir; çekiniz belirttiğiniz isme kesilmiş olarak belirttiğiniz adrese gönderilecektir. Fransa dışında bir adrese gönderim yapılacağını sanmıyorum (bu konuda bilgim yok).
- Yıllık ve Aylık Navigo kullanıcılarına (75,80€) bir aylık ücret iadesi yapılıyor. Haftalık Navigo kullanıcılarıysa bir hafta (22,50€) için iade talebinde bulunabiliyorlar.
- İade işlemi için son başvuru tarihi 12 Mart 2020
Dediğim gibi, ben Yıllık Navigo kullanıcısı olduğum için sadece bu konuda bilgi sahibiyim. Aylık ya da Haftalık Navigo kullanmış olanlar için gerekli bilgileri resmi web sitelerinden aldım; dolayısıyla burada yazdıklarımdan fazla bir bilgi sahibi değilim. Aylık ya da Haftalık Navigo iade işlemi yapmadığım için prosedürün nasıl işlediğini bilemiyorum ama özellikle halen Paris’te bulunup, Aralık 2019 döneminde Navigo yüklemesi yapmış olanların iade işlemi yapabilmesi için bir faydası dokunur belki diyerek bu bilgileri paylaşmak istedim. Umarım işinize yarar.
İçinizde Aylık ya da Haftalık Navigo iade işlemi yapan olursa, bilgi ve deneyimlerini bizlerle yorum olarak paylaşırsanız pek çok kişiye yardımcı olacaktır.
Teşekkürler.