Mandalar diğer sığırlara göre farklıdırlar, iki farklı tipte manda vardır; bataklık ve nehir mandası. Bataklık mandalarının anavatanı Asya dır buna karşın nehir bufaloları akdeniz ve italyada bulunur. Bu iki tür arasındaki farklılık kromozon sayılarında başlar(bataklık bufalosunda 48, nehir bufalosunda 50 ve ineklerde 60 kromozon vardır) ve süt karekteristiği ile verimiyle devam eder. Manda sütü dünya süt üretiminin %12 sidir(%80’dan fazlası inek sütü dür) ve özellike peynir üretiminde kullanılır(Italyada dünyaca ünlü süt ürünlerinin bir kısımı sadce manda sütü ile üretilir).
Dahası, süt verimleri bakımında mandalar ve ineler oldukça farklıdır: inekler günde 30 -40kg süt üretebilirken mandaların üretimi oldukça düşüktür, 12kg/gün civarındadır. Buna karşılık manda sütü yüksek seviyede protein ve yağ içeriğine sahiptir(ortalama %8,16 süt yağı ve %4,67 süt proteini). Spesifik olarak coğrafi sertifikalı(PDO) Campania manda mozeralla peynirinin üretimi için kullanılacak sütün yağ değerinin %7,2 ve protein değerinin %4,2’nin altında olmaması gerekir. Tablo1 manda sütü ve inek sütü arasındaki ana farkları göstermektedir.
Tablo 1: Manda ve inek sütünün kimyasal kompozisyonu( data A.N.A.S.B., 2019; İtalya Gıda ve Beslenme Ulusal Araştırma Enstitütsü)


|Mansa Sürü||İnek Sütü|
|Su||81.5||87.5|
|Kuru Madde||18.5||12.5|
|Yağsız Kuru Madde||10.3||9.0|
|Kazein||3.6||2.8|
|Laktoalbumin ve Laktoglobulin||0.7||0.6|
|yağ||8.2||3.5|
|laktoz||5.0||4.5|
|Ca(−)||0.199||0.117|
|P||0.124||0.088|
|C/P oranı||1.61||1.31|
|kül||0.8||0.75|
|asidite||10.12||10.57|
|özgülağırlık||1.031||1.029|
|özel ağırlık||1.033||1.031|
Manda sütünün İtalyada en çok değer gördüğü alan peynir üretimidir, sütün kalitesi ile peynir yapım prosedürü oldukça ilişkilidir(sütün peynire dönüşme kabiliyetini belirler). İtalyan istatistikleri göstermektedir ki manda sütü 1,8 kat daha fazla süt yapımına olanak vermektedir: 100 kilogram sığır sütü ile 13 kg mozarella peyniri elde edilirken aynı miktarda manda sütü ile 24 kg mozarella peyniri üretilebilmektedir. Elbette bu değerler sütün yağ ve protein içeriği, hayvanın genetiği ve beselemesi ile yakından ilişkilidir.
Mandalar için henüz bağzı besin maddeleri için gereksinimleri tam olarak tanımlanamamıştır. Sağmal inekler için yemkatkıları rumen korumalı aminoasitler oldukça iyi bilinmektedir buna karşın mandalar için henüz az çalışma yapılmıştır(umut vadeden sonuçlar vardır). Bu nedenle Vetagro rumen korumalı metiyonin hakkında mandalar üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Doğu Italya’da, protein ve yağ üretimi ulusal ortalamanın altında olan bir ticari çiftlikte denemelere başlanmıştır.
Bu hayvanlar yeni doğum yapmış mandalardır. 90 gün boyunca var&yok denemesi yapılmıştır, 15 gün boyunca standart rasyon verilmiş takip eden 15 günde de rumen korumalı metiyonin rasyona 3 kere olarak eklenmiştir(11 g/manda/gün).
Ilk 15 günde metiyonin ilavesi yokken ortalama süt üretimi 7,48 kg/gün ve %7,86 süt yağı ile % 4,56 süt proteini üretimi vardır. Kazein ise sütte 3,57 g/100 g dir ve bu sütün 100 kg ile 24,75 kg peynir üretilmiştir.
Deneme sonuçları oldukça olumludur(Figür 1). Üç deneme döngüsününardından süt üretiminde bir değişiklik görülmemiştir fakat süt yağı %1,32, süt proteiini %4,84 ve kazein % 3,78 artmıştır. En önemli sonuç ise peynir üretiminde gözlemlenmiştir, deneme bitiminde 100 kg süt ile 27,35 kg peynir üretilmiştir(2,6 kg daha fazla). Süt üretimi 1.985 kg /hayvan/ laktasyon ve manda mozerallasının fiyarı 15€/kg bu ilerleme ile 50.60€ hayvan başına her laktasyonda ekonomik bir kazanç sağlanıyor. Dahası sonuçlar olumlu bir trendi işaret etmekte devam edecek olan yeni ve 90 gün üzeri çalışmalar ile veriler daha anlamlı hale gelecektir.
Sonuçlar
- İlerki çalışmlar doğru gereksinim ve besin madde ihtayaçlarını rumen dinamkileri ile anlamya ihtiyaç duymaktadır, bu bilgilerle birlikte mandalar için standart besleme modeli tanımlanabilir.
- Aminoasit alımı, dengesi mandalar ve inekler için ham protein miktarlarından çok daha önemlidir,
- Manda diyetlerinde rumen korulamlı amino asit, özellikle metiyonin kullanımı net olarak süt üretimini ve kalitesini arttırmaktadır ve süt üretim indeksinide daha iyi hale getirmektedir.
Figür 1: Deneme boyunca süt kalitesi ve peynir üretimi sonuçları
OFF: 15 gün boyunca metiyonin ilavesi yok; ON: 15 gün boyunca rumen korumalı Metiyonin desteği (11g/animal/day)
Daha fazla bilgi için: firstname.lastname@example.org
Orijinal makale burada.