İçindekiler
Çocuklarda davranış sorunları: Çocuklar yetişkinler gibi yeterli tecrübe birikimine, gelişmiş mantığa ve güçlenmiş bir iradeye sahip olmadıkları için karşılaştıkları olumsuz şartları, ani değişiklikleri ve zorlukları, ebeveynleri olmadan kolay aşamazlar. Aile bireylerinden birinin ölümü, babanın işini kaybetmesi, yeni bir eve taşınılması, okul değişikliği, yeni bir kardeşin dünyaya gelmesi gibi olayları ve değişiklikleri kolayca kabullenemezler. Bu yüzden bu tip durumlara kolayca uyum sağlayamayan çocuklarda davranış sorunları görülebilir. Psikologlar, bir davranış bozukluğunu yorumlarken çocuğun yaşını ve davranış bozukluğuna neden olan olayın ciddiyetini göz önünde bulundururlar. Örneğin iki yaşına kadar olan bebeklerde parmak emme fazla ciddiye alınacak bir davranış sorunu değildir. Uzmanlar bunun ana rahmindeki bir alışkanlığın devamı olduğunu söyler. Emmeyi bırakan bebeğin yeni duruma uyum sağlayana kadar parmak emmesi doğal sayılır. Çocuklarda parmak emme gibi pek çok davranış sorunlarıyla karşılaşılabilir.
İki yaşından önce görülen saç ve seyrek olarak kaş koparma davranışı, zekâ geriliğinin ve gelişim bozukluğunun bir işareti olarak sayılabilir. İki yaşından sonra ortaya çıkan saç yolma, anne – çocuk ilişkisinde çatışmalar olduğunun göstergesidir. Duygularını ifade etmekte güçlük çeken, yasak ve baskı altında büyüyen kız çocuklarında saç koparma davranışına sık sık rastlanır. Korkularını, endişelerini, öfkelerini rahatça ifade etmelerine izin verilmeyen çocuklar saçlarını kopartarak kızgınlık duygularını kendilerine yöneltirler. Konuşamayan, isteklerini anlatmakta güçlük çeken zihinsel engeli bulunan çocuklarda da saç koparma davranışı sıklıkla rastlanır.
Kızgınlığını, sıkıntısını, korkusunu rahatça dile getiremeyen çocuklarda rastlanan tırnak yeme davranışı, saldırganlık duygularını kendilerine yöneltmesinden kaynaklanır. Kızgınlığı ceza ile bastırılan çocuklarda tırnak yeme Davranış Bozukluğu çok fazla gözlenir.
Bir yaşından sonra ve sütten kesilmesinin ardından devam eden parmak emme, anne – çocuk ilişkisindeki yetersizlikten ve güven duygusunun eksikliğinden kaynaklanır. İleri yaşlarda ortaya çıkan parmak emme, daha ciddi ruhsal bozuklukların belirtisi sayılır ve bu durumlarda profesyonel yardım almak gereklidir.
İlk bir yıl içinde bebekler ellerine geçeni ağzına götürerek sertliğini, yumuşaklığını, yenip yenmediğini deneyerek öğrenmek istediklerinden bu durumlarda toprak yeme geçici olacağından dolayı normal sayılır. Ancak bir yaşından sonra devam etmesi halinde uyum bozukluğu olarak tanı konulur. Yeterince beslenemeyen, ilgi ve sevgi eksikliği içinde olan çocuklar, evde ve bahçede ellerine geçirdikleri toprak, kum, kireç gibi zararlı materyalleri ağızlarına götürüp yiyebilir. “Pika” adı verilen bu davranış bozukluğu, daha çok anne sütü ile beslenemeyen, sevgiden ve ilgiden uzak büyüyen, güven duygusu gelişmemiş çocuklarda bu davranış bozukluğu görülebilmektedir.
İki yaşını tamamlayan çocuklar tuvaletini bilinçli olarak tutabilirler ancak beslenme ve iklime bağlı olarak bu süreç üç yaşına kadar uzayabilir. Dört yaşından sonra devam eden altını ıslatma ve kirletme davranışı normal sayılmamaktadır. Davranış Bozukluğu , Eğer çocuk büyük tuvaletini tutmayı hiç öğrenememişse, zekâ geriliği ya da organik bir rahatsızlığından dolayı kaslarını kontrol edemiyor olabilir. Laboratuvar testlerinin normal çıkması halinde psikolojik sebeplerin olduğu düşünülebilir. Ancak çocuk altını kuru tutmayı öğrendikten sonra altını ıslatmaya ve kirletmeye başlamışsa bir hastalık geçirme ihtimali göz önünde bulundurulur. Sonradan yapılmaya başlanan bu davranışın çoğu zaman sebebi psikolojiktir. Çocuklarda Davranış Sorunları, Kardeş kıskançlığı, aileden birinin ölümü, boşanma gibi nedenler çocuğun altını ıslatmaya başlamasındaki sebepler arasındadır.
Duyguları bastıran, ruhsal gerginliğini ve kızgınlığını ifade etmesine izin verilmeyen çocuklarda öfke patlamaları sıklıkla karşılaşılan bir davranış bozukluğudur. Bir olayı ya da yerine getirilmeyen bir isteklerini bahane ederek birikmiş sıkıntılarını öfke patlaması şeklinde boşaltırlar. Ağlayarak kendilerini yere atarlar, kafalarını yere ve duvara ya da sert bir cisme vurarak öfke patlaması yaşarlar. Çocuklarda Davranış Sorunları, Ayrıca hatalı eğitim sonucu kural tanımayan, her isteği yerine getirilen, aşırı şımartılmış çocuklarda aşamayacakları bir engelle karşı karşıya kaldığı durumlarda öfke nöbeti geçirebilirler.
Çocuklarda Davranış Sorunları, Okul başarısı düşük olan çocuklarda sık rastlanan bir davranış sorunudur. Okulda yaşadığı problemleri ebeveynlerine açma cesareti gösteremeyen çocuklar birbirlerini ayartarak okuldan kaçarlar ve dönüş saatinde evde olarak bunu belli etmezler. Çocuğunun okuldan kaçtığını fark eden anne ve babalar dayak ya da şiddete başvurmadan okulun psikolojik danışmanlık ve rehberlik uzmanıyla görüşerek bu davranış bozukluğuna birlikte çözüm aramalıdırlar.
Bir önceki yazımız olan Çocuklarda Cinsel Gelişim başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.