Akşemseddin
Akşemseddin, Fatih Sultan Mehmet'in hocası, mutasavvıf, alim, tabip ve şairdir. Asıl adı Mehmet Şemseddin'dir. Antonie van Leeuwenhoek'in yaklaşık iki asır sonra deneyle keşfettiği mikrobu, Maddetü'l-Hayat adlı eserinde yıllar öncesinde dile getirdi. İstanbul'un fethinin manevi mimarlarındandır.
Hayatı
Asıl adı Şemseddin Muhammed b.Hamza olup Akşemseddin adı ile tanınmıştır. 1390 yılında Şam’da dünyaya gelen Akşeyh’in nesebi baba tarafından Hz. Ebubekir’e uzanmaktadır. 7 yaşına geldiğinde babası ile birlikte Anadolu’ya gelerek Amasya’nın Kavak ilçesine yerleştiler.
Kur’an’ı ezberleyip iyi bir dini tahsil gördükten sonra Osmancık Medresesi’ne müderris oldu. Ancak ilim öğrenmenin tadına vakıf olan Akşeyh, Hacı Bayram’a giderek ondan riyazet ve hilafet aldı.
Hacı Bayram
Akşemseddin’in içinde çileye girdiği hücre bugün de Ankara Hacı Bayram Camii bodrumunda mecvuttur ve şeyhin adı ile anılmaktadır. Daha sonra şeyhinin yanından ayrılan Akşeyh, Beypazarı’na giderek burada bir mescit ve değirmen inşa ettirdi. Burada halkın büyük ilgisini gördü ve bundan rahatsız olduğu için bugün Çorum’a bağlı Evlek köyüne oradan da Göynük köyüne yerleşti. Bir yandan çocukları bir yandan da dervişlerinin talim ve terbiyeleri ile meşgul olduktan sonra hacca gitti. Şeyhi Hacı Bayram-ı Veli hayatını kaybedince onun yerine irşad makamına geçti.
İstanbul'un Fethi
Akşemseddin, şeyhi Hacı Bayram’ın II. Murat’la münasebetlerinde hemen hemen hep yanında olduğu için oğlu II. Mehmet ile de tanışmış ve tahta çıktıktan sonra da onunla görüşmeye devam etmişti. Tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte İstanbul’un fethinden önce 2 kere Fatih’in yanına Edirne’ye gitmişti.
1453 yılında Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethetmek için Edirne’den yola çıkınca Akşeyh’de devrin diğer tanınmış şeyhleri ile birlikte Fatih’e katıldılar. Kuşatmanın en sıkıntılı anlarında gerek padişahın gerekse ordunun manevi gücünün yükseltilmesine yardımcı oldu. Hatta araştırmacılar Akşemseddin’in zaferi müjdeleyen mektuplarının fethin gerçekleşmesine büyük bir tesiri olduğunu belirtmektedir. Fetihten sonra Ayasofya’da kılınan ilk Cuma namazında hutbeyi de Akşemseddin okudu.
Zeyrek Camii’nin güney duvarında bulunan kitabeden Akşemseddin’in İstanbul’da bulunduğu yıllarda burada ders verdiği anlaşılmaktadır. Onun ilminden faydalanmak isteyen Fatih Sultan Mehmet’te tacı ve tahtı bırakarak ona bağlanmak istemiş lakin Akşeyh ona engel olmuştur.
Hayatının son yıllarını Göynük’te geçirdiği tahmin edilen Akşemseddin, Şubat 1469 yılında hayatını kaybetmiştir. Türbesi hala ziyarete açıktır; oğulları ile birlikte yatmaktadır.
Çalışmaları ve Eserleri
Kaynaklarda devrinin iyi bir hekimi sıfatıyla da şöhret kazandığı ve tıbba dair eserleri bulunduğu belirtilmektedir. Tıp tarihinde ilk defa mikrop meselesini ortaya atmak ve hastalıkların bu yolla bulaştığı fikrini öne sürmekle, bu alanda kesin bilgiler veren Fracastor adlı İtalyan hekimden en az 100 yıl önce bu konuya ilk temas eden tabip olduğu kabul edilmektedir.
Eserlerinin büyük bir kısmı tasavvufa dairdir ve başlıcaları şunlardır; Risaletü’n-nuriyye, Defumetaini’s-sufiyye, Makamat-ı Evliya...
Akşemseddin’in Fatih’e yazdığı 2 mektup vardır. Bunun bir tanesini Halil İnancık, diğerini Bursalı Mehmet Tahir yayımlamıştır. Ona atfedilen yaklaşık 45 beyitlik Türkçe manzum bir risale vardır.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Köprülü, F.O, Uzun, M. , Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 2, 1989
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Kanlı 1 Mayıs
Kanlı 1 Mayıs, Türkiye’de 1 Mayıs 1977’de kutlanan işçi bayramında 34 kişinin ölmesi ve 136 kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan olay. 1977 yılındaki gösterilere DİSK’in başını çektiği yaklaşık 500 bin kişi katılmış, cumhuriyet tarihinin en görkemli gösterilerinden biri yapılıyordu. DİSK başkanı Kemal Türkler’in konuşmasını yaptığı esnada aniden göstericilerin üzerine kimliği belirsiz kişiler tarafından ateş açıldı. İnsanların paniğe kapılmasıyla ortalık karışırken ardından Etap Marmara Oteli`nin, (günümüzdeki adıyla The Marmara Hotel) üstünden ateş açılmaya başlayınca çıkan olaylar sonucu 28 kişi arbede yüzünden ezilerek, 5 kişi silahla vurularak, 1 kişi de panzerin altında kalarak hayatını kaybetmiştir.Olay aydınlatılamamış, failler bulunamamış ve tarihe ‘’Kanlı 1 Mayıs’’ olarak geçmiştir. MİT tarafından Başbakan Süleyman Demirel’e darbe hazırlığı yapıldığı bilgisi verilince dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı emekli edilmiştir.
-
İsmail Kahraman
İsmail Kahraman 26. dönem TBMM Başkanı, Türk hukukçu ve siyasetçidir. Başta MTTB ve Birlik Vakfı olmak üzere birçok sivil toplum kuruluşunda uzun yıllar yöneticilik yaptı. MTTB'nin kapatıldığı 1980 darbe yılının ardından Birlik Vakfı'nın 1985 yılında kurucu başkanlığını yaptı. 28 Şubat süreciyle son bulan 54. Türkiye Hükümeti'nde Necmettin Erbakan kabinesinin Kültür ve Turizm Bakanlığı'nı yaptı. Son yapılan darbenin ardından siyasette yer almadan sivil toplum kuruluşlarındaki görevlerine devam etti. Ak Parti'nin kuruluş toplantıları kendi deyimiyle onun evinden gerçekleşti ve partinin isim babası olarak öne çıktı. İlerleyen yaşına rağmen dinç bir görüntüsü ile siyasette yer almadığı yıllarda MTTB teşkilatlarına 'amcalık' , Birlik Vakfı teşkilatlarına ise 'abilik' yaparak sivil toplumun gelişimini ve önemini ön plana çıkartmıştır. Ak Parti kurulduktan sonra kendi isteğiyle bir süre siyasette yer almamış ardından gelişen süreçlerde kendisine ihtiyaç duyulduğu beyanı üzerine 2015 seçimlerinde İstanbul 1. bölge 1.sıra adayı olarak meclise girmiştir.
-
Mustafa Barzani (Molla)
Barzani, Irak Kürt milliyetçi hareketinin önderlerindendir. 1946 yılında SSCB'nin desteğiyle Mehabad'da ilan edilen Kürt Cumhuriyetinin kuruluşunda önemli rol oynamıştır. SSCB'nin İran'dan çekilmesiyle Kürt Cumhuriyetine son verilince 500 silahlı adamıyla birlikte Türkiye-İran sınırı üzerinden SSCB'ye kaçmıştır. Burada kaldığı yıllarda Moskova Dil Enstitüsünde öğrenim görmüştür.
-
Osman Yüksel Serdengeçti
Osman Yüksel Serdengeçti, Türk gazeteci, düşünce ve aksiyon adamıdır. Serdengeçti dergisinin başyazarı ve kurucusu olan Osman Yüksel, hazır cevaplığıyla bilinir. Hapse girdikten sonraki yaşadıkları Osman Yüksel’in sonraki hayatında ve milliyetçiliğe tutunmasında etkili rol oynar.1965/69 döneminde Adalet Partisi’nden Antalya milletvekili seçilerek meclise girmiş, parti yöneticilerine karşı yaptığı eleştirilerden dolayı partiden ihraç edilmiştir.
-
Cahit Zarifoğlu
Abdurrahman Cahit Zarifoğlu, Türk şair ve yazar. Ünlü Arvasiler ailesinin damadıdır. Müzik, güreş, çizim ve uçuş gibi alanlara meraklı çok yönlü bir şairdir. Asıl hedefi pilot olmak olan şair sağlık sebebleri yüzünden bunu gerçekleştiremez. Üst üste yaşadığı sıkıntılar sebebiyle içe kapanık bir yaşam sürmüş ve bu münzevi tarzıyla ''Aristo'' sıfatıyla anılmıştır. Türk şiirine bir soluk getirmesine rağmen okul yıllarında edebiyat dersinden kalmış bir şair olarak hafızlarda ilginç bir yer edindi. Sürekli insanlardan bir kaçış hali bulunan şairin otostopla Avrupa seyahati ve yaz tatilini bir kayıkçının yanında çalışarak geçirmek gibi çılgın yanları da mevcuttur. Yedi Güzel Adam'ın içinde daima ''Artist'' lakabıyla anıldı. Çocuklara yazdığı masalları da ez az şiirleri kadar önem arz eder. Cahit Zarifoğlu, bir süre TRT'de yayınlanan Yedi Güzel Adam dizisinde Baran Akbulut tarafından canlandırıldı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun