Toplumda paranoya olarak da bilinen bir kişilik bozukluğu olarak paranoid bozukluk, temelde hastanın kendisinden başkasının davranışlarını art niyetli olarak düşünüp, bu davranışların kendisine yönelik tehlike arz ettiği konusunda şüpheci olması durumudur.
Paranoid Kişilik Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?
- Geçerli bir nedenleri olmaksızın, diğer insanların kendisine zarar verdiğinden sürekli şüphelenir. Aldatıldığını ve sömürüldüğünü düşünür. Tüketim çılgınlığının yaşandığı günümüzde madde odaklı ilişkiler insanları abartılı bir tutumluluk içine hapsetmiştir. Paranoid kişilik bozukluğuna sahip kişiler, insanların diğer insanların sırtından geçindiklerini düşünerek kendilerini korumaya almayı tercih ederler. Özellikle yeni sosyal ilişkilerde veya cemiyet temaslarında kişisel bilgilerini vermezler, ihtiyatlı olmayı, karşıdakine tam güvenmemeyi ve bunun sonucunda sağlam dostluklar kurmamayı tercih ederler. Hatta daha ileriki boyutta aile fertlerinin bile kendisini kandırdıklarını düşünebilirler.
- Arkadaş çevresi veya iş ilişkilerinde tam bir güvensizlik yaşarlar. Ortak işlerde çekingen davranıp yalnızlığı tercih ederler. Samimi davranan iş arkadaşlarının, kendisine zarar vermeyi planladıklarını ve eninde sonunda bunun gerçekleşeceğini düşünürler, bu düşünce davranışlarına da yön verir.
- Sırlarını tamamen kendilerine saklama eğilimleri vardır; çünkü sırlarını paylaştıklarında kendisine olumsuz olarak döneceğinden kuşku duyarlar. Sırlarının kesinlikle üçüncü kişilerle paylaşılacağından emindirler.
- Hayatlarında olumsuz giden ve paylaşınca azalacak acıları, her ne pahasına olursa olsun hiç kimseyle paylaşmazlar. Bu durum pskiyatrik yardım almalarına da çoğu zaman engel olur; çünkü terapi anında kendisini rahatsız eden şeyleri anlatmak durumunda kalmaktan endişe duyarlar. Tedaviye başlayanlar çoğu zaman bitiremezler.
- Herhangi bir sohbet anında, kendisine yöneltilmiş normal bir cümleyi derinlemesine irdeleyip olumsuz bir yön bulma eğilimleri vardır. Bu olumsuzluğun kendine yöneltilmiş bir tenkit, aşağılama veya tehdit olduğunu düşünürler. Bu da iletişimlerinin bozulmasına, kendilerini kapatmalarına ve asosyalliğe neden olur.
- Kendilerine yapılanı asla unutmazlar, kin beslerler ve bazen onlardan acımasız bir şekilde intikam alma ihtiyacı hissederler.
- Ani tepkileri olabilir. Hoşlanmadıkları ve tehlikeli olarak nitelendirdikleri şeylere karşı birden anlamsız tepkiler verebilirler. Kendi düşünce örüntüsü için mantıklı olan bu tepki, çevredekiler tarafından oldukça anlamsız bulunur.
- Partnerinin (eş veya sevgili) kendisini aldattığından şüphelenir. Bunun için gizli kameralardan mobil takip cihazlarına kadar çeşitli araç-gereçler kullanmayı tercih edebilirler.