Kızıldere’nin 49. senesinde Ertuğrul Kürkçü anlatısı: O gün Kızıldere’de yaralanan darbe hâlâ tesirini sürdürüyor
12 Mart muhtırası sonrasında Türkiye Halk Kurtuluş Parti-Cephesi (THKP-C) ve Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) üyesi 11 şahıs Deniz Gezmiş, Yusuf Arslan ve Hüseyin İnan’ın idamını engellemeye çalışırken Tokat’ın Niksar ilçesine bağlı Kızıldere köyünde kıstırıldılar.
Uzman Çayan, Sinan Kazım Özüdoğru, Hüdai Arıkan, Ertan Saruhan, Saffet Alp, Sabahattin Kurt, Nihat Yılmaz, Ahmet Atasoy, Cihan Alptekin, Ömer Ayna güvenlik güçlerince öldürüldü; Ertuğrul Kürkçü yakalandı. O gün oradan sağ kurtulan Kürkçü, katliamın 49. senesinde bir anlatısını paylaştı. Kürkçü, “Devlet bizlere, bizim kendimize verdiğimizden daha oldukça kıymet veriyordu. ‘Eğer bu kadar insanı bir ortada yakalamışken bu tarz şeyleri ezmezsek gelecek yıllarda Türkiye devrimci hareketinde kıymetli rol oynayacak bireylerin canını bağışlamış olacağız’ dediler” kelamlarına yer verdi.
Bianet’te yer edinen anlatıya nazaran, Kürkçü, 12 Mart’tan 12 Eylül’e kadar darbe ortamının devam ettiğini belirterek, “12 Mart yalnızca bir başlangıçtı. Tüm darbeler onu tamamladı. Genel af ile 12 Mart evresi kapanmış oldu sadece darbecilik ve otoriterliğin kalbi Türkiye devletinin bağrında atmaya devam etti” dedi.
Kürkçü’nün anlatısının tamamı şu şekilde:
“12 Mart’ı benim için hüzünlü bir öykü haline dönüştüren şey Kızıldere katliamı ile beraber Türkiye devrimci hareketinin o güne kadar yetiştirdiği en etkin başkanlar katmanının ortadan kaldırılmasıydı.
12 Mart öncesi tahminen de Türkiye’nin siyasal tarihinde yaşanmış olan en özgürlükçü periyottur. Bu özgürlüğün sebebi devletin ya da anayasanın özgürlükçü olması değil. O devirde Türkiye birinci kere bu kadar büyük bir sendikalaşma dalgası yaşamıştı. Köylüler toprak talebiyle harekete geçtiler.
Rivayetin tersine personel hareketi talebe hareketini izlemedi, öğrenciler çalışanları izledi.
Yüksek yazınsal kişilikler olmasalar da darbeleri özlü kelamlarıyla özetleyen beşerler var. Memduh Tağmaç’ın “Toplumsal uyanış ekonomik gelişmeyi geçti” kelamı 12 Mart öncesi zamanı oldukça güzel açıklayan bir cümle. “İşçinin talepleri işverenin verebileceklerinin üstüne çıktı” demek bu. 12 Mart, endüstriyel bağlar üstüne kendini tanımlayan bir darbeydi. Personel patron münasebetlerini ve buna bağlı özgürlük ve güvenlik telaşlarını tanzim ediyordu.
12 Eylül’de özlü kelamı söylemek Halit Narin’e düştü. Narin, “Bugüne dek sendikalar güldü, biz ağladık artık gülme sırası bizde” demişti. Her iki darbede de çoğumuz gördük ki TÜSİAD ve TİSK, şu demek oluyor ki patronların iki büyük örgütü hem 12 Mart’ın hem 12 Eylülün yasallaştırılmasının vaftiz babalığı rolünü savundular zira onlara oldukça şey borçluydular.
Zaman geçtikçe, 12 Mart 1971 ile aramızdaki mesafe açıldıkça görüyorum ki sonraki yıllarda da her gün darbe ikliminde yaşadık. 12 Mart ile süregelen özgürlükçü ve demokratik anayasaları budama geleneği ondan sonra tüm hükümetler tarafınca sürdürüldü. Bugün de anayasa 12 Mart’ın bıraktığı güvenlikçi eksen üstünden tartışılıyor. 12 Mart yalnızca bir başlangıçtı. Tüm darbeler onu tamamladı. Genel af ile 12 Mart evresi kapanmış oldu lakin darbecilik ve otoriterliğin kalbi Türkiye devletinin bağrında atmaya devam etti.
12 Mart bir anarşiyi önleyen atak olarak kimi kısımlardan dayanak görmüş oldu fakat aslına bakarsak darbe halkın kalbinde karşılık bulmadı. 12 Mart’ı izleyen seçimlerde Türkiye’de solculuğu lisanına pelesenk eden Bülent Ecevit’in başına geçmiş olduğu CHP hatırı sayılır dayanak görerek birinci parti oldu. Darbeyi destekleyen Süleyman Demirel’in partisi eski üstünlüğünü yitirdi. 12 Mart kendine bir taban yaratamadı.
12 Mart öncesinde direniş gösterenleri, sonrasında silahlı da olsa çaba edenleri halk kucakladı. 12 Mart’ı sonraki devirlerden ayırt eden en kıymetli özellik halkın devrimcileri darbecilere tercih etmesiydi. Generaller toplumsal uyanışı bastırmaya çalışırken siyasal uyanış gerçekleşti. Öte taraftan devlet halka karşı örgütlenme bakımından birinci uygar dersi aldı, askeri ve sivil sistemleri bir ortada kullandı.
12 Mart’ı benim için hüzünlü bir öykü haline dönüştüren şey Kızıldere katliamı ile beraber Türkiye devrimci hareketinin o güne kadar yetiştirdiği en etken liderler katmanının ortadan kaldırılmasıydı. Bu liderlerin yeri arttan gelenler tarafınca doldurulamadı. Bana sorarsanız o gün Kızıldere’de yaralanan darbe hâlâ tesirini sürdürüyor.
Bizim Kızıldere’ye gitmemizin sebebi İstanbul ve Ankara’da barınamamamızdı. Çoğumuz aranıyor ve takip ediliyorduk. Polisin elinin ulaşamayacağını düşündüğümüz yere, Karadeniz’e gitmeye karar verdik. Biz oraya geçtiğimiz günlerde Denizlerin mahkemesi bitti, Meclis yıldırım süratiyle idam kararlarını onayladı. Sıkıyönetim komutanlıkları infaz için hazırlığa giriştiler.
Biz elimizde kalan son imkân ile arkadaşlarımızın yaşamını kurtarmaya çalışacak bir adım atmazsak oldukça ağır bir siyasal mesuliyet altında kalacaktık. Ünye’deki NATO üssünde vazifeli İngiliz teknisyenleri rehin almak ve onları arkadaşlarımızın yaşamı karşılığında hür bırakma pazarlığı için alıp götürdük.
Devlet bizlere, bizim kendimize verdiğimizden daha oldukça kıymet veriyordu. “Eğer bu kadar insanı bir ortada yakalamışken bu tarz şeyleri ezmezsek gelecek yıllarda Türkiye devrimci hareketinde kıymetli rol oynayacak şahısların canını bağışlamış olacağız” dediler. İngiltere hükümeti bu vakayla ilgili hiçbir zaman Türkiye’yi suçlamadı. Sonrasında anlaşıldı ki bu beşerler bizim sandığımız suretiyle uygulaman değil, hususi istihbaratçılardı.
Bizim gayretimiz Denizlerin ömrünü kurtarmaya yetmedi. Ben daha sonraki yıllarda cezaevlerinde halkın ortasından gelen gardiyanlar, cezaevi yöneticileri tarafınca “Denizlerin arkadaşıyım” diye saygı gördüm. Onların kalbinde bile kendilerine yer açan insanlardı.
Onlar bizi şiddetle baskıyla yıkmış olabilir sadece aslolan uğraş halkın kalbinde kazanılmıştır. Kim hatırlıyor Muhsin Batur’u, Ali Erverdi’yi? Hepimiz Deniz Gezmiş’i, Yetenekli Çayan’ı hatırlıyor. Her insanın onlar için söylenecek kelamı var. Türkiye suretiyle muhafazakâr olduğu sav edilen bir ülkede devrimcilerin bu kadar oldukça kültürel geleneğin içine yerleşmiş olmaları oldukça kıymetli.”
kaynak : t24.com