Zeka, insanarın yeni şeyler öğrenme, düşünme ve olayları kontrol edebilme yetileridir. Bu kavram geliştirilebildiği gibi her insanda da farklı yoğunlukta bulunmaktadır. Zeka sayesinde herkes yaşantısını sürdürüp her türlü ilişkisini kontrol edebilir. Peki bu derece önemli rol oynayan zeka sadece IQ(entellektüel zeka) dan mı ibarettir ve başarı sadece yüksek bir IQ sayesinde mi elde edilebilinir ? Elbette bu kavram sadece tek yönlü değildir. IQ’nun yanı sıra insanların kendi benliklerini ve ilişkilerini kontrol edebilmelerine yarayan EQ(duygusal zeka) da bulunur. Bireyler duygularını ve hatta muhattabındaki kişilerin duygularını da kontrol ederek hayatlarını daha mutlu ve başarılı olarak sürdürebilirler.
Günümüzde eğitim oldukça küçük bir yaştan itibaren başlar ve amacı kişilerin gelecekteki hayatlarında mesleki ve akademik olarak bir başarı sağlamasının yanı sıra sosyal bir varlık olarak toplumda uygun bir şekilde yer almasını da sağlamaktır. Entellektüel zeka elbette eğitim aşamasında büyük bir etki sahibir. Öğrenim aşamasında ve verilerin çabuk kavranmasında büyük rol oynar. Bunun yanı sıra bu öğrenimlerin kime karşı hangi durumlarda kullanılması gerektiğine karar verme kısmında duygusal zeka devreye girer. İlişkilerde karşıdakini anlama, empati kurma veya kendi tepki seviyesini kontrol etmede duygusal zeka kullanılır. Aynı zamanda eğitimde kullanılan metodlarda(sınav, ödev sunumu vs.) da IQ tarafından işlenmiş bilgiyi en doğru şekilde ve eksiksiz iletmede yine duygusal zeka ile karşılaşıyoruz. Bu aşamalarda stres ve heyecanı kontrol etmede, yönetilen sorulara uygun seviyede cevap vermede insanların yine başvurduğu duygusal zekadır.
Duygusal zeka kendi içinde dört alt dala ayrılmaktadır. Bunlardan biri kendini tanımayı, özelliklerini ve zayıflıklarını bilmeyi ve bunların bilinci ile kendine güven duymayı altına alan öz bilinçtir. Bir diğer alt dal öz yönetim, iradeyi kontrol altına alarak ve değişik ortamlara da çabuk adaptasyonu sağlayarak bu davranışları korumaktır. Sosyal bir varlık olan insan tabiki duygusal zekayı kullanarak karşısındakilerin duygularını ve gereksinimlerini anlamakta güçlük çekmez. Duygusal zekanın getirdiği bu beceri sosyal farkındalık olarak adlandırılmaktadır. Ve son olarak ilişki yönetimi sayesinde iyi bir lider olup etrafındakileri de yönetebilmektedir. İnsanlar bu özelliler sayesinde küçük yaştan itibaren kendini tanıyan, öz güveni olan ve hem eğitim hem de iş alanında lider rolü oynayan örnek kişiler olur.
Tabi ki insan çabaladığı sürece kendi adına değiştiremeyeceği ve geliştiremeyeceği bir şey yoktur. Öncelikle her gelişimin ve değişimin başı, öncesinde alınan net ve kesin kararlardır. Bunun yanı sıra duygusal zekayı geliştirme adına uzmanlar tarafından verilen bir kaç tavsiye bulunmaktadır. Her şeyden önce bir bireyin gelişmesi aile ortamında ebeveynleri tarafından başlar.
Bilinçli bir aile, çocuğun duygu ve isteklerini anlamaya çalışarak ve doğrultuda çocuğa karşı açık bir tutum ile yaklaşarak çocuğun duygularını kontrol etmesinde ve karar vermesini geliştirmede yardımcı olabilir. Yetişkin bireyler ise hayatlarındaki stresi azaltmaya giderek, hayattaki ciddi olayların mizahi yönlerini ele alarak, pesimist düşüncelerden uzaklaşarak, karşılıklı ilişkilerde güven verici ve uzlaşımcı taraf olarak duygusal zekalarını geliştirebilirler. Elbette ki bu gelişimin asıl sırrı kendi duygularına ket vurmamak ve her hangi bir iletişim türünden daha çok duygusal bağ yolu ile olan iletişimi kullanmaktır.