Esma-i Hüsna Nedir, Bu yazımızda Allah’ın en güzel isimleri olan Esma-i Hüsna’ya Ayetler ile bir göz atalım.
Esma-i Hüsna Nedir
O, yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah’tır. Güzel isimler O’nundur. Göklerdeki ve yerdeki her şey O’nu tesbih eder. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.(Haşr/24)
Hz. Ali (r.a.) bir ara geçim sıkıntısına düşmüştü. Bir gün eşi Hz. Fatıma’ya:
Gidip babandan bizim için yardım istesen, dedi. Hz. Fatıma da bir şeyler istemek için babasının evine gitti. Hz. Fatıma kapıyı çalınca Peygamberimiz: Bu Fatıma’nın kapı çalışına benziyor. Acaba bu saatte neden geldi? Bu vakitte gelmek onun adeti değildi, dedi.
Hz. Fatıma içeri girince:
Ya Resulallah! Meleklerin azığı “La ilahe illallah” demek ve Allah’ı hamd ile tesbih etmektir. Ya bizim dünyadaki azığımız nedir? diye sordu:
Bunun üzerine Peygamberimiz kızına şöyle cevap verdi:
Beni hak Peygamber olarak gönderen Allah’a yemin ederim ki Muhammed’in evinde bir aydır yemek pişirmek için ateş yakılmış değildir. Ancak bize birkaç tane keçi gelmişti. İstersen sana vereyim. İstersen de Cebrail’in bana öğrettiği kelimeleri sana öğreteyim.
Hz. Fatıma:
Cebrail’in sana öğrettiklerini bana öğret, dedi.
Peygamberimiz ise ona şu öğüdü verdi:
Ya evvel, ya ahir, ya kadir, ya erhame’r-rahimin, ya Allah, diyerek dua et, (Ey öncesi ve sonrası olmayan, ey güç ve kudret sahibi, merhametlilerin en merhametlisi olan Allah’ım.)
Bunları öğrenen Hz. Fatıma evine geri döndüğü zaman eşi Hz. Ali: Ne getirdin? diye sordu.
Hz. Fatıma: Buradan dünyalık için gitmiştim. Ama sana ahireti getirdim, dedi. Ardından da Peygamberimizden öğrendiklerini ona aktardı. Bunun üzerine Hz. Ali: Bugün senin en hayırlı ve bereketli günündür, diye memnuniyetini ifade etti.198
Peygamberimizin, kızı Hz. Fatıma’ya öğrettikleri Allah Teâlâ’nın güzel isimlerinden bazılarıdır. Bu isimler bize Allah’ın nasıl bir varlık olduğunu gösterir. Allah’ı tanımak bir Müslümanın öncelikli görevlerinden biridir. Çünkü Allah’ı
tanımadan ona gereği gibi kulluk yapamayız. Allah’ın isim ve sıfatlarını bilmeden de Allah’ı gereği gibi tanıyamayız.
Esma-i Hüsna Nedir Ayetler Işığında Bakalım
Allah ismi, yalnızca Allah’a mahsustur. Allah ismi onun diğer isim ve sıfatlarının merkezidir. Onun farklı isim ve sıfatlarının olması tek bir Işığın çeşitli renklerde yansıması gibidir. Bütün isimler tek olan Allah’ı işaret ederler;
“De ki: ‘İster Allah, ister Rahman deyin, hangisini derseniz deyin, en güzel isimler onundur…”199
O isimler doksan dokuz rakamıyla temsil edilir. “Esma-i Hüsna” yani en güzel isimlerin hepsi Allah’a aittir.200
İnanan her insan Allah ile zihni ve kalbi bir iletişim içinde bulunur ve bu iletişimini geliştirmek ister. Esma-i Hüsna; dua ve niyazla gönül dünyamızın zenginleşmesi ve manevi doyuma kavuşması için bir vesiledir. Bu isim ve sıfatları öğrenmekle Rabbimizi noksan sıfatlardan uzak tutmayı ve onu üstün sıfatlarla nitelemeyi öğrenmiş oluruz. Ayrıca bu isimler, Allah inancının doğru bir şekilde zihnimize ve gönlümüze yerleşmesine vesile olur.
Allah’ı isim ve sıfatlarıyla bilmemiz, onları bilinçli bir şekilde tekrar etmemiz ve bu isimlerle onu tesbih ederek ona dua etmemiz gerekir. A’raf suresinin, 180.ayetinde: “En güzel isimler Allah’ındır. Allah’a onlarla dua edin…” buyrulur ve Allah’a bu isimlerle dua etmemiz istenir.
Peygamberimiz yaptığı dualarda Esma-i Hüsna’ya çokça yer verirdi. Hz. Fatıma’nın da Allah’ın en güzel isimlerinden olan “Ya evvel, ya ahir, ya kadir, ya erhame’r rahimin, ya Allah” duasını tercih etmesi bu isimlerle dua etmenin önemini bize gösterir.
Esma-i Hüsna Nedir Haşr Suresinin Son 3 Ayeti
Haşr suresinin son üç ayetinde Allah’ın on altı ismi yer almaktadır. Bu ayetlerde Allah’ın birliği (tevhid) vurgulandıktan sonra ona ait isimler örnek bir sıralama ile verilir. Müslümanlarda doğru ve sağlam bir Allah inancının oluşması için
Peygamberimiz sabah ve akşam namazlarından sonra bu ayetlerin okunmasını tavsiye buyurmuştur.201
Genelde sabah ve akşam namazlarından sonra okunan bu ayetlerin meali şöyledir:
“O öyle bir Allah ‘tır ki ondan başka ilâh yoktur.
Görünmeyen ve görünen âlemi O bilir. O, Rahman ve Rahimdir.
O, öyle bir Allah ‘tır ki, kendisinden başka hiçbir ilâh yoktur.
O malik ve sahiptir, mutlak yöneticidir, mukaddestir, selâmet verendir, emniyete kavuşturandır, gözetip koruyandır, üstündür, istediğini yaptıran, büyüklükte eşi olmayandır.
Allah, puta tapanların, müşriklerin ortak koştukları şeylerden münezzehtir.
O, yaratan, var eden, varlıklara şekil veren Allah ‘tır.
En güzel isimler onundur.
Göklerde ve yerde olanlar onu tespih edip onun şanını yüceltmektedir.
O, galip olan, her şeyi hikmeti uyarınca yapandır.”202
Haşr suresinin dışındaki birçok ayette ve bazı hadislerde de Allah’ın isim ve sıfatları yer alır. Peygamberimiz: “Allah’ın doksan dokuz ismi vardır. Kim onları bu ezberler sayarsa (o isimlerin manasına uygun davranırsa) Cennete girer”203
Buyurarak isimleri öğrenmemizi tavsiye eder.
Hadis-i şerifteki bu müjdeye nail olmak için Müslümanlar Esma-i Hüsna’yı öğrenmeye çalışırlar. Ancak Esma-i
Hüsna’yı sadece ezberlemek, okumak ve anlamlarını öğrenmek yeterli değildir. Esas olan; bu güzel isimlerin anlamını hayatına yansıtabilmektir.
Allah’ın güzel isimlerini ezberlemek ve öğrenmek elbette güzeldir. Ancak daha güzel ve faydalı olan şey, Esma-i Hüsna’nın ne anlama geldiğini bilmek ve onları hayatında yaşayabilmektir. Örneğin; Allah’ın el-Gaffâr (çokça bağışlayan) ismini ve anlamını öğrenen bir Müslüman, onun bağışlayıcı olduğuna inanır, ondan af diler.
Aynı zamanda Allah’ın bağışlayıcı sıfatını kendi nefsine örnek alır. İnsanlara karşı affedici ve bağışlayıcı olur. Allah’ın el-Gaffâr ismini bildiği halde, canlılara karşı bağışlayıcı, affedici ve merhametli olmayan bir Müslüman Esma-i Hüsna’yı layıkıyla öğrenememiş ve anlayamamış demektir.
Yine Allah’ın el-Vehhâb (karşılıksız nimetler veren), el-Latîf (lütuf ve ihsanda bulunan) ve el-Kerîm (ikramı bol olan) isimlerini bildiği halde elindeki nimetleri cömertçe paylaşmayan, ihtiyaç sahiplerine vermeyen ve mazlumların yardımına koşmayan cimri bir Müslüman Esma-i Hüsna’nın gerçek anlamım öğrenememiştir.
Esma-i Hüsna’yı bilmenin fazileti çok büyüktür. Çünkü bilginin değeri bilinenin değerine bağlıdır. Bilinenlerin en şereflisi de Allah olduğu için Esma-i Hüsna bilgisine sahip olmak ve bu isimlerin anlamlarına göre yaşamak, kişiye şeref kazandırır. 204
Kaynaklar :
198 Muhammed Yusuf Kandehlevi, Hayatü’s-Sahabe, C 3, s. 430.
199 İsrâ suresi, 110. ayet.
200 Tâ-Hâ suresi, 8. ayet.
201 Tirmizî, Sevâbü’l-Kur’ân, 22.
202 Haşr suresi, 22-24 ayetler.
203 Tirmizî, Deavat, 83.
204 TDV İslâm Ansiklopedisi, C 11, s. 404.