2020 yılı boyunca bu konuda yapılan tüm çalışmaları inceleyen Amerikan Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC), konuyla ilgili olarak, insanların aşina olduğu ve temas ettiği cansız yüzeylerde SARS-CoV-2'nin ortalama 3 gün (72 saat) yaşayabildiğini söylemektedir.[1]
Bu, yüzeylerden virüsü kapabilmek için yeterli bir süredir; ancak epidemiyolojik veriler ve çevresel bulaş faktörleri üzerine yapılan çalışmalar, SARS-CoV-2'nin ana bulaşma mekanizmasının kontamine olmuş yüzeyler (fomitler) olmadığını göstermektedir. Dolayısıyla fomitler yoluyla bulaş riski düşüktür. Sadece şüpheli veya onaylanmış COVID-19 hastalarının dokunduğu yüzeyleri sabun veya deterjan ile temizlemek yeterli olacaktır. Ayrıca maske takarak ve hijyen kurallarına özen göstererek fomitler yoluyla yayılımı azaltabilirsiniz.
SARS-CoV-2'nin aktif kalabilme süresi, yüzeyin porlu (delikli) olup olmamasına bağlı olarak değişmektedir: Virüs, porlu yüzeylerde birkaç dakika ila birkaç saat kadar, porsuz yüzeylerde ise birkaç gün ila birkaç hafta kadar tespit edilebilmektedir.[2][3][4][5][6][7][8] Bu farkın nedeninin, porlar içerisinde kapiler etkiler ve daha hızlı aerosol buharlaşması olduğu düşünülmektedir.[2]
Bu çalışmaların bu kadar uzun süreli etki tespit edebilmesi, yukarıda da izah edildiği üzere, çalışmaların amacının virüsü tespit edecek şekilde sınırları zorlamak olmasıdır. Gerçekçi şartlar altında çoğu zaman koronavirüsün haftalarca yüzeylerde varlığını sürdürebilmesi beklenmemektedir. 72 saat süresi genel bir fikir ve bir ortalama olarak verilmektedir; bundan kısa sürede virüsün dağıldığı birçok durum olacaktır, bu süreden uzun süre virüsün tespit edilebileceği yüzeyler ve durumlar da olacaktır. Temas ettiğiniz yüzeyleri dezenfekte etmeniz ve riskli temaslar sonrası ellerinizi sabunlu suyla yıkamanız halinde, virüsü saniyeler içinde yok etmeniz mümkündür.[4][9][10][11][12]
Buna karşılık, CDC'nin de vurguladığı üzere yeni koronavirüsün ana bulaşma modu aerosoller ve damlacıklar yoluyladır; yüzeyden virüs kapma ihtimali oldukça düşüktür. Yüzeyler (fomit) aracılığıyla hastalığın bulaşma ihtimali birkaç faktörden etkilenmektedir:
İşte bu basamakların fazlalığı ve her birinin düşük olasılıklı olmasından ötürü fomit yoluyla bulaşma oranları, aerosol veya damlacık rotasına nazaran daha az görülmektedir.[13][14] Fomit yoluyla bulaşmanın olmadığını söylemek çok zor olduğu için, yabancı ve ortak kullanılan yüzeylere dokunulduktan sonra el hijyenine özen gösterilmesi önerilmektedir.
Merhaba,
Kargonun kaç gün önce geldiğini yazmamışsınız. Zira zaman da SARS-CoV-2 virüsünün aktivitesini kaybetmesiyle ilgili önemli bir unsur.
Yeni tip koronavirüsün cansız yüzeyler üzerinde aktif kalma süresi; malzemeden malzemeye değişmekle beraber, 9 saat ile 3 gün arasında değişiyor.
17 Mart 2020 itibarıyla farklı malzemelerle ilgili veriler şöyleydi:
Aerosoller içinde: 3 saate kadar (5 mikrondan küçük partiküllere aerosol denir ve havada asılı kalabilirler)
Bakır yüzeylerde: 4 saate kadar
Karton üzerinde: 1 güne (24 saate) kadar (Bu kısım sizi ilgilendiriyor)
Plastik ve paslanmaz çelik üzerinde: 3 güne (72 saate) kadar
Gördüğünüz gibi virüs canlı yüzeylerde ilelebet aktif kalamıyor. Özellikle güneş ışığı altındayken ve kuru bir ortamda iken kısa zamanda parçalanıp yok oluyor. Nemli ve karanlık ortamlar ise bu süreyi biraz uzatabiliyor.
Yeni tip koronavirüs, sizi enfekte edebilmek için mukoza dediğimiz ıslak dokulara ihtiyaç duyar. Bu dokular da ağız içi, burun içi ve göz çevresinde mevcuttur. Dolayısıyla kargonuzu açarken ve posterinizi yapıştırırken hem ürünü hem ellerinizi yüzünüzden uzak tutarsanız, enfekte olma tehlikeniz yoktur. Zira virüs uçamaz.
Tavsiyem, kargoyu açarken istemsizce elinizi yüzünüze götürme ihtimaline karşı maskenizi takın. Kargoyu açın, posterinizi çıkarın. Paketini bir naylon poşete koyarak ağzını da bağlayıp çöpe atın. Posteriniz sentetik bir malzemeden yapılı ise, kolonyalı bezle silmeniz dezenfekte etmeye yetecektir.
En önemli noktalar şunlar:
Kargonun geldiği eğer 2-3 günü geçmişse, zaten virüslerin büyük bir kısmı parçalanıp yok olmuştur. Yazdığım önlemler her ihtimale karşı yüzde yüz güvende olmanız içindir.
Aşağıda inceleyebileceğiniz iki Türkçe, bir de İngilizce kaynak var konuyla ilgili. Onları da okursanız konuya daha hakim olursunuz.
Sağlıkla kalın.