Bitlis'te 24 Ekim 1924'te dünyaya gelen Fuat Sezgin, Erzurum'da ortaokulu ve liseyi bitirip 1943'te İstanbul'a geldi. İstanbul Üniversitesi Şarkiyat Araştırmaları Enstitüsü'nde alanında en tanınmış uzmanlardan Alman şarkiyatçı Helmut Ritter'in öğrencisi olan Sezgin, Ritter'in tavsiyesi üzerine İslam bilimlerine yöneldi.
Sezgin, 1951'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitirdikten sonra, Arap Dili ve Edebiyatı üzerinde doktora yaptı.
"Buhari'nin Kaynakları" konulu doktora tezini tamamlayan Sezgin, 1954'te doçent oldu. Sezgin, bu çalışmasıyla hadis kaynağı olarak İslam kültüründe önemli bir yere sahip olan Buhari'nin, bilinenin aksine sözlü kaynaklara değil yazılı kaynaklara dayandığı tezini ortaya attı.
Fuat Sezgin'in, "Buhari'nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar" adındaki takdim tezi 1956'da yayımlandı.
Sezgin, Türkiye'de 1960'ta askeri darbenin iktidara getirdiği hükümet tarafından hazırlanan ve 147 akademisyenin üniversitelerden men edildiği listede kendi adının da bulunması üzerine Türkiye'den ayrılarak Frankfurt Üniversitesi'nde çalışmalarına devam etti.
Cabir ibn Hayyan konusunda 1965'te yazdığı ikinci doktora tezini Frankfurt Üniversitesi Institut für Geschichte der Naturwissenschaften'a sunan ve bir yıl sonra profesör unvanını kazanan Sezgin, aynı yıl kendisi gibi şarkiyatçi olan Ursula Sezgin ile evlendi. Sezgin'in kızı Hilal, 1970'te dünyaya geldi.
İnsanlık tarihinin başlangıcından bugüne kadar sahasında yazılan en kapsamlı eser olan Arap-İslam Bilim Tarihi'nin ilk cildini, 1967'de tamamlayan Sezgin, 17 ciltten oluşan eserin 18. cildini yazıyordu.
Sezgin, Süryanice, İbranice, Latince, Arapça ve Almanca da dahil 27 dili çok iyi derecede biliyordu.
İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin faaliyetlerini desteklemek amacıyla 2010'da Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Araştırmaları Vakfı kuruldu.
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi bünyesinde kurulan Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Enstitüsü ise 2013 yılında faaliyetlerine başladı.
Uluslararası çeşitli akademilerin üyesi de olan Prof. Dr. Fuat Sezgin, yaşamı boyunca Kahire Arap Dili Akademisi, Şam Arap Dili Akademisi, Fas Rabat Kraliyet Akademisi, Bağdat Arap Dili Akademisi, Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyeliği de dahil olmak üzere çok sayıda önemli ödül ve nişana layık görüldü.
Fuat Sezgin ayrıca Erzurum Atatürk Üniversitesi, Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi, Kayseri Erciyes Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi tarafından Sezgin'e fahri doktora unvanı verildi. Ayrıca Frankfurt am Main Goethe Plaketi, Almanya Birinci Derece Federal Hizmet Madalyası, Almanya Üstün Hizmet Madalyası, İran İslami Bilimler Kitap Ödülü, Hessen Kültür Ödülü ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibidir.
Prof. Dr. Fuat Sezgin'in öncülüğünde kurulan İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi de üstün nitelikli eser ve ortaya konan özgün çalışmalardan dolayı kurum statüsünde Kültür ve Turizm Bakanlığı 2016 Özel Ödülü'ne layık görüldü.
30 Haziran 2018'de tedavi gördüğü hastanede 94 yaşında hayatını kaybetti.
ESERLERİ
Prof. Dr. Fuat Sezgin´in dünyaca ünlü başeseri Arap-İslam Bilimleri Tarihi (Geschichte des Arabischen Schrifttums), İstanbul Üniversitesi´yle işbirliği içinde 17 kişilik bir çeviri ekibi tarafından Türkçeye tercüme ediliyor. İlk cildi 1967 yılında yayınlanan eser, ciltlerine göre şu konuları içermektedir:
I. CİLT: KUR’AN BİLİMLERİ, HADİS, TARİH, FIKIH, TASAVVUF
II. CİLT: ŞİİR
III. CİLT: TIP, ECZACILIK, ZOOLOJİ, VETERİNERLİK
IV. CİLT: SİMYA, KİMYA, BOTANİK, TARIM
V. CİLT: MATEMATİK
VI. CİLT: ASTRONOMİ
VII. CİLT: ASTROLOJİ, METEOROLOJİ ve İLGİLİ ALANLAR
VIII. CİLT: SÖZLÜKÇÜLÜK
IX. CİLT: GRAMER
X. CİLT: İSLAM’DA MATEMATİKSEL COĞRAFYA VE HARİTACILIK VE BATI’DAKİ DEVAMI – 1.
XI. CİLT: İSLAM’DA MATEMATİKSEL COĞRAFYA VE HARİTACILIK VE BATI’DAKİ DEVAMI – 2. BÖLÜM
XII. CİLT: İSLAM’DA MATEMATİKSEL COĞRAFYA VE HARİTACILIK VE BATI’DAKİ DEVAMI – HARİTALAR CİLDİ
XIII. CİLT: İSLAM’DA MATEMATİKSEL COĞRAFYA VE HARİTACILIK VE BATI’DA DEVAMI – YAZARLAR
XIV. CİLT: BEŞERİ COĞRAFYA 1. BÖLÜM: GENEL VE ÜLKELER COĞRAFYASI, ŞEHİR VE BÖLGE COĞRAFYASI