Bir zamanlar ne kadar çok toprağınız varsa o kadar çok zengin ve güçlü olurdunuz. Geniş araziler, tarlalar, çiftlikler gücün teşhir edildiği düzlemlerdi. Bir hükümdarın egemenliği genellikle onun hükmettiği coğrafi sınırlarla ifade edilmiş oluyordu. Bu nedenle de toprağın denetimi egemenliğin en önemli unsurlarından biriydi. Geniş araziler bu yüzden değerliydi.
TARLADAN FABRİKAYA
Ne var ki, Endüstri Devrimi güç üretimini daha dar alanlarda mümkün kılacak, insanlar tabiattan “bir bağ daha” kopmuş olacaklardı. Medeniyetlerin beşiği olan medineler, insanların daha dar üretim alanlarında temerküz etmesiyle daha bir büyüyecek, tarlalar güçlerini fabrikalara kaptıracak, iktidarın seyir defterinde ise artık yeni adresler yazacaktı. Küçük ama endüstrileşmiş coğrafyalar, muazzam genişlikteki tarımsal coğrafyalar üzerinde hâkimiyet kuracak, nevzuhur ulus-devletler sıkı sıkıya korudukları sınırlarının, ne kadar çok yer kapladığının tek başına önemli olmadığını farkedeceklerdi. Ama yine de ulusal sınırların, karşı tarafın güç kullanımı yahut nüfuzu karşısında muhkem birer kale olduğuna inanmaya devam edeceklerdi. Dahası, bu muhkem kalenin içinde kalmış yahut bırakılmış unsurların hiçbir zaman bu duvarları yıkamayacağına da inanmaya devam edeceklerdi.
GÜÇ KAYNAKLARI SOYUTLAŞIRKEN
Modernleşme ve sanayileşme tümünü olmasa bile “kale”lerin çoğunu eşit güce ulaştırırken, fabrika da hâkimiyetin geçer akçesi olmaktan çıkmış oldu. Mavi yakalar, beyaz yakalar karşısında gerilemeye, eller mevkilerini kafalara terketmeye başladı. Güç kaynakları daha bir letafet kazandı. Tarladan fabrikaya geçişle başlayan kopuş, güç kaynaklarını daha bir soyut ve dolayısıyla akışkan bir forma soktu. Dev bir sanayi şehri olan Detroit, saltanatını Silikon Vadisi’ne bırakırken, hardware, software’e mağlup oldu.
ENTELLEKTÜEL SERMAYE
İktidarın böyle bir yumuşama yahut letafet kazanma sürecine girmiş olması, sınırlarına duvar sertliğinde bir işlev yükleyen ve onlara sıkı bir taassupla sarılmış bulunan ulus-devletlerin kutsal egemenlikleri için bir tehdit anlamına geliyordu. İktidar araçlarının değişmiş olması, devlet-birey ilişkilerini de dönüştürecek, sözgelimi, ulus-devletin bireyi zapturapt altında tutan denetimi başka kaynaklarca ulus-devletten alınacaktı. Yeni bilişim teknolojileri ulus-devletlerin sınırlarının (internet örneğinde olduğu gibi) delik deşik ederek “vatandaş”ı bir anlamda mevcut denetimden kurtarıyordu. Ama öte tarafta farklı denetim biçimlerine götürüyordu.
Hükümranlık kutsallığını yitiriyor, yeni sermaye kaynağı da artık maddi olmaktan çıkıyordu. Artık fiziki sermaye yerine entelektüel sermaye daha çok değer yaratıyordu. Değer dolaşımını denetleme amacındaki gümrükler, Walter Wriston’ın ifadesiyle, “milyarlarca dolar gelir getirecek karmaşık bir bilgisayar programı yazabilecek yeteneğe sahip olup, ‘deklare’ edecek hiçbir şeyi olmadığını söyleyip, elini kolunu sallayarak geçen insanlar”a şahit olacaktı. Zihnin ürünü sentetik şeyler, doğal kaynaklardan daha çok para getiriyordu. Kısacası bilgi devrimi, toprak kontrolünü bazı açılardan güçleştirdiği gibi bazı açılardan da daha az önemli hâle getiriyordu.
ÖNCE “BİLGİ”NİN, SONRA DA “DOĞRU”NUN İKTİDARINA DOĞRU
Egemenliğin ve onu getiren araçların nitelik olarak değişmesi, bilginin iktidarını getirmekle birlikte esasen daha çok bilgi teknolojisini ellerinde bulunduranların iktidarını getiriyordu. Ne var ki, bu, nihai aşamayı oluşturmuyordu: Sözkonusu devrim, global köyün en kuytu ve uzak köşelerini bile yakınlaştırıp merkezin ta kendisine dönüştürürken mızrakları çuvallara sığdırmak --öyle ümit edilir ki-- daha da zorlaşacak. Belki de bundan sonra CNN, aktardığı haber üzerinde daha az tasarrufta bulunabilecektir. O zaman hâkimiyeti maddi sermayeden devralan entelektüel sermaye de payidar olmayacak; salt entelektüel etkinlik de daha bir seyrelerek gücü başkasına devredecektir.
Zihni olsa bile, “yalan olan” sonuçta “Doğru olan” karşısında gerileyecektir. Ve kimbilir, belki de geleceğin dünyasında kimin egemen olacağını “Doğru”dan başka elinde bir şeyi olmayanlar belirleyecektir.
(Bu yazı, internet daha çok yeni iken 8 Haziran 1996’da Ülke Dergisi’nde yayımlanmış bir yazımın, köşeye sığacak şekilde kısaltılmış hâlidir.)
- BIST 106.862
- Altın 145,343
- Dolar 3,5263
- Euro 4,1266
- İstanbul 25 °C
- Diyarbakır 29 °C
- Ankara 19 °C
- İzmir 27 °C
- Berlin 20 °C
- Çavuşoğlu: 'Bağımsızlık referandumu sivil savaşa kadar götürebilir'
- ABD: Kürtlerin neden referanduma gittiğini anlıyoruz ama...
- Türkiye'den Almanya'ya Adil Öksüz notası
- Obama'nın paylaşımı en çok beğenilen tweet oldu
- Game of Thrones'un yeni bölümü sızdırıldı
- Canlı yayında Kürtçe konuşmaya başladı programın sesi kısıldı
- ABD'den vatandaşlarına İran'a seyahat uyarısı
- Gözaltına alınan dünya pizza şampiyonu serbest
- Dünya pizza şampiyonu Silvan'da gözaltına alındı
- Bağdat’tan referandumu boşa çıkarma taktiği
- FARC, son silahlarını da teslim etti: 52 yıllık savaş bitti
- Suriye'de rejime ait savaş uçağı düştü
- Bill Gates'ten rekor bağış: 4.6 milyar dolar
- Air Berlin iflas başvurusunda bulundu
- Barzani: Bağımsızlık dışında bir seçenek yok
Doğrunun iktidarına doğru
- Barzanilerin Enfali...
- Savaş akıl hastanesini de vurdu
- Fotograflarla Hewler
- Federal Kürdistan'da doğa tutkunlarının gözdesi
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Barzani: Rusya ile Amerika Kürtleri gözardı etmezFederal Kürdistan Başkanı Mesud Barzani, Kürdistan halkının uluslararası toplum için kurban verdiğini ifade ederek, “Rusya ile Amerika Kürtleri göz ardı etmez” dedi.
- Rusya: Referandum Kürt halkının talebiRusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rûdaw’a verdiği özel röportajda, Ortadoğu ve dünyada yaşanan önemli gelişmeleri değerlendirdi.
- Erdoğan: AB hayır derse bu rahatlatıcı olacakBBC'de Zenab Badawi'nin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, 150 gazetecinin tutukluluğuyla ilgiyi soruya, "Sadece ikisinin sarı basın kartı var. Dünyayı bu yalanlarla kandırmayalım" yanıtını verdi.
- Erdoğan: Almanya konuşmama izin vermeyerek intihar ediyorCumhurbaşkanı Erdoğan Alman Dergisi Die Zeit'e verdiği röportajda 'Almanya konuşmama izin vermeyerek intihar ediyor' dedi.
ÖZEL MAKALE
- 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi ve Saîdê Kurdî" Saîdê Kurdî ve 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Mücadelesi/Şeyh Said ilişkisi noktasında resmi ideoloji eksenli kodlamalar ve bu kodlamamalardan sonra kurulan bağlantılar..."
- Kurdistan ve Arap Dünyası; Geleceğe dair (I)"Irak ve Suriye’nin bölünmesi yakınlaşırken dünya güçleri adalet adına olmasa dahi en azından istikrar adına komşu ülkelere bağımsız bir Kurdistan empoze etmek isteyecektir."
- Sıçrama Tahtası; Kürtler ve Ermeniler"Saîdê Kurdî’nin, Hamidiye Alaylarının yasallaştırılması talebi, Kürtler üzerinde uygulanmak istenen politikaları boşa çıkarmayı amaçlamaktadır."
- Furkan Vakfı üyelerine polis ‘müdahalesi’Adana’da ‘Kutlu Doğum Haftası’ nedeniyle açıklama yapmak isteyen Furkan Vakfı üyelerine polis biber gazı ve tazyikli suyla ‘müdahale etti.’
KÜLTÜR SANAT
- Nûbihar’ın 140. sayısı çıktı25. yılını dolduran Nûbihar dergisinin 140. sayısında da araştırma-inceleme yazılarının yanı sıra hikaye, biyografi, folklor ve her zaman olduğu gibi bir de röportaj yer bulmuş.
- 'Ölürüm Türkiyem' de mi Kürtçe'den çalıntı?'Serhad Eyalet Lordu' adındaki Twitter kullanıcısı, Serdar Ortaç ve Mustafa Yıldızdoğan'ın şarkı müziklerinin, Kürtçe şarkılara ait olduğunu iddia etti.
- Ünlü aktör Robert Hardy hayatını kaybettiHarry Potter film serisinde Sihir Bakanı Cornelius Fudge rolünü canlandıran ünlü aktör Robert Hardy kaldığı bakım evinde hayatını kaybetti.
- Arzum Onan'dan 'Cumartesi Anneleri' heykeliOnan, heykelin görüntüsünü #CumartesiAnneleri644Hafta hastagı ile twitter hesabından paylaştı