Öğretim materyalleri, öğrenme süreci içerisinde öğretmen tarafından çeşitli ortamlarda öğrencilere sunulan araçlardır. Bu araçlar; kitaplar, fotoğraflar, maketler, gibi somut nesneler olabileceği gibi ses kasetleri, videolar, CD’ler, internet sayfaları, çeşitli yazılımlar gibi sayısal ortamlar da sunulabilir. Bir öğretme etkinliği ne kadar çok duyu organına hitap ederse öğrenme de o kadar kalıcı olmaktadır. Öğrenilenlerin % 83’ü görme, % 11’i işitme, % 3.5’i koklama, % 1.5’i dokunma ve % 1’i tatma ile öğrenilmektedir. Bir araştırmanın sonuçlarına göre de, insanlar eş zaman zaman dilimlerinde; okuduklarının %10’unu, işittiklerinin %20'sini, gördüklerinin %30'unu, görüp işittiklerinin %50'sini, söylediklerinin %70'ini, yapıp söylediklerinin de %90'ını hatırlamaktadırlar. Bu sonuçlara göre hazırlanacak olan öğretim materyalleri sayesinde öğretimde verimi arttırmak, ekonomik hale getirmek mümkündür. Öğretim teknolojileri ve materyal kullanımına başvurulmasının çeşitli sebepleri vardır. Bu sebepler, eğitim hizmetini yaygınlaştırmak, öğrenme- öğretme süreçlerini daha verimli hale getirmek ve öğrenme öğretme etkinliklerini bireyselleştirmektir.
Dale’in Yaşantı Konisi
Edgar Dale’in yaşantılarla kavramların oluşumu arasındaki ilişkilerden yararlanarak geliştirdiği bir modeldir. Edgar Dale, bu koniyi hazırlarken çeşitli bilimsel ilkeleri göz önüne almıştır. Bunlar;
-Öğrenmeye katılan duyu organı sayısı ne kadar fazla ise o kadar iyi öğrenir ve geç unuturuz.
-En iyi öğrendiğimiz şeyler kendi kendimize yaparak ve yaşayarak öğrendiklerimizdir.
-Öğrendiğimiz şeylerin çoğunu gözlerimiz yardımıyla öğrenebiliriz.
-En iyi öğretim, somuttan-soyuta ve basitten karmaşığa doğru giden öğretimdir.
Materyal Kullanmanın Yararları
- Çoklu öğrenme ortamı (işitme, görme, söyleme, yapma) sağlayarak kalıcılığı sağlar.
- Çoklu öğrenme ortamı sağlaması sayesinde öğrenmede gerçek yaşantılar sağlar.
- Öğrencinin ilgi ve dikkatini artırır.
- Soyut kavramları (öğrenmeleri) somutlaştırırlar.
- Güvenli gözlem yapma imkânı sağlarlar.
- Alıştırma ve tekrar yapma imkânı sağlarlar.
- Farklı zamanlarda birbirleriyle tutarlı içeriğin sunulmasını sağlarlar.
- İçeriği basitleştirerek anlaşılmalarını kolaylaştırırlar.
- Zamandan tasarruf sağlarlar. Yani öğrenme zamanını kısaltır ve verimliliği yükseltir.
Öğretim Materyali Hazırlama İlkeleri
Bir öğretim materyali anlamlı olmalıdır. Bir malzeme ne kadar anlamlı ise öğrenilmesi de o kadar kolay olur. En iyi öğretim somuttan soyuta, basitten karmaşığa ve bilinenden bilinmeyene doğru giden öğretimdir. Bir kavramın genişliğini göstermek için çok sayıda örnekler sunmak gerekir. Nesnelerin özellikleri birbirlerine göre algılanır. Resim ve şekilleri herkes başka şekilde algılamamalı, birbirinden ayırt edebilmelidir. Algılama seçicidir. Öğretim materyalindeki önemli elemanları dikkati en çok çekecek şekilde yerleştirmek gerekir. Bir olayın veya eşyanın tümüne ilişkin çizgileri vermek yerine bir kısmını vermek yeterli olabilir. Şekiller belirgin olmalı, açık ve yarım bırakılmamalıdır. Varlıkları en, boy ve içlem olmak üzere 3 boyutlu algılamak derinliktir. Varlıklar bize yakınsa gerçek ölçüleri ve renkleriyle görünürler. Dikkat yöneltilirken bilinenle yenilik, basitlikle karışıklık, arasında bir denge aranır. Kullanılacak araç öğrenciyi dersin hedeflerine ulaştırabilecek nitelikte olmalıdır. Araç, öğrencinin geçmiş yaşantı, yaş, zekâ vb. özelliklerine uygun olmalıdır.