Sanayileşme dönemine girdiğiniz yıllardan itibaren çok sık telaffuz edilmeye başlanan mekatronik hedefleri yüksek olan öğrencilerin merceği altında. Mekatronik nedir, neden ihtiyaç vardır? Bu program neden yoğun ilgi görmeye başlamıştır a’dan z’ye mekatronik hakkında merak edilen soru ve konuları irdelemeye çalıştık. Bu bağlamda mekatronik nedir, mekatronik mühendisi ne iş yapar, bu programa ilgilendiren alanlar hangileridir… Türkiye’de […]
Sanayileşme dönemine girdiğiniz yıllardan itibaren çok sık telaffuz edilmeye başlanan mekatronik hedefleri yüksek olan öğrencilerin merceği altında. Mekatronik nedir, neden ihtiyaç vardır? Bu program neden yoğun ilgi görmeye başlamıştır a’dan z’ye mekatronik hakkında merak edilen soru ve konuları irdelemeye çalıştık. Bu bağlamda mekatronik nedir, mekatronik mühendisi ne iş yapar, bu programa ilgilendiren alanlar hangileridir… Türkiye’de mekatronik eğitimi ne aşamadadır, açıklamaya çalışacağız. Mekatroniğin geleceği nasıldır? Bu programa ilgi duyanlar için ne gibi sürprizler ya da ayrıcalıklar var hep birlikte göreceğiz.
Popüler bilimler arasında gösterilen mekatronik; bilişim, elektrik-elektronik, makine mühendisliklerin birleşiminden oluşmuş yeni bir alandır. İçinde elektronik yazılımlar, elektriksel kavramlar, makine parçaları ve yazılım mühendisliği konularını ihtiva eder. Akıllı makinelerin boy göstermesi ile insanoğlunun ürün imalatı aşamasında cihazların tasarlanması, beraberinde elektrik elektronik ve bilgisayar kaynaşmasının ortaya çıkardığı yeni bir alan olarak mekatronik kavrama tartışılmaya başlandı.
İçerisinde artırılmış gerçeklik, yapay zeka, görüntü işleme, robotik sistemler, tasarım, kontrol mühendisliği, etüt ve mekanik tasarımlar ve otomasyonun yoğun bir şekilde öne çıkmasıyla birlikte mühendisliğin kavram olarak da yolculuğu evrilmiş oldu. Beraberinde yeni bir alan ortaya çıkmıştır. Makine mühendisliği, mikro-elektronik, yazılım, elektrik, bilgi teknolojisi, mekanik işlevselliğin birleştirilerek yeni bir yaklaşım ortaya atılmıştır. Bu tanımlamaların adresi de mekatronik olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğal olarak bu alanda emek sarf edecek olan beyin mekatronik mühendisi olarak karşımıza çıkacaktır.
Mekatroniğin içeriğinden bahsederken bileşim oluşturan etmenlerin özelliklerini vurgulamaya çalıştık. Dolayısıyla tasarım kavramı ki mühendislik boyutunu ön plana çıkarıyor. Mekatronik mühendisi; içinde tümleşik olarak bilgisayar teknolojisi, elektrik-elektronik sistemleri ve makine teknolojisini ihtiva eden sistemlerin uygulamasından sorumlu teknik personeldir. Aynı zamanda yazılım teknolojisini, elektrik-elektronik ve makina teknolojisi ile birleştirerek uyum halinde çalışmasını sağlayabilen mühendislik dalıdır.
Basit bir ifade ile mekatronik mühendisi, içinde makine mühendisliği elektrik-elektronik mühendisliği ve yazılım teknolojisinin bulunduğu yeni bir bilim icra eden yetkin kişilere verilen ünvandır. Bu kişinin yetkin olabilmesi için yüksek öğrenim kurumlarında mekatronik mühendisliği bölümünü başarıyla bitirmesi gerekir.
Eğitimini tamamladıktan sonra iş hayatına atılan mekatronik mühendisi disiplinler arası bir çalışma içinde, uzmanlık konusunda kendinden beklenen bilgileri yorumlama, yenilikçi ekonomik bir anlayışla müşteriye ulaştırmakla yükümlüdür. Hizmet verdiği kişilerin istekleri doğrultusunda edindiği bilgi birikimini ürüne dönüştürmek için kendinden beklenen çalışmaları yapmakla mükelleftir. Yani bir ürün ortaya koymak, müşterisini memnun etmek durumundadır. Yapacağı üründe farklı mühendislik alanlarından oluşmuş olan yeni alanda teknolojik tasarım sürecini en iyi şekilde yansıtabilmelidir.
Günümüzün karmaşık yapısı içerisinde mekanik mühendisliğini diğer mesleklerden öne çıkaran husus, üretim, tasarım, problemlerinin ekip çalışması ile çözülmesine katkı sağlamasıdır. Aslında birçok mühendislik alanının sorumluluğu kendisinin omuzlarına yükleneceğini önceden öngörmesi mekatronik mühendisi olmayı hedefleyen yeteneklerin kabul edilmesi gereken bir gerçektir.
Üretim ve tasarlama sektöründe özellikle endüstriyel ürünlerde köklü değişikliklere gitme ihtiyacı hissedildi. Dünya pazarlarında yaşanan yeni beklentiler endüstriyel ürünlerin işlevsel ve nitelik olarak değişime uğramasına sebep oldu. Buna en önemli etken olarak teknolojinin sürekli değişmesi, pazar şartlarının değişken yapısı, kaliteli üretim istekleri, ekonomik ürün elde etme arzuları ve müşteri beklentileri gibi etkenler hız kazandırdı.
Ağır şartlar karşısında alışılmışın dışına çıkma zorunluluğu hisseden sanayi, teknolojinin gücünü birkaç mühendislik alanıyla birleştirerek evrilme ihtiyacı hissetti. Mekatronik kavramı bu ihtiyaçlar neticesinde ortaya çıktı. Bilhassa tasarım felsefesi ile mühendislik eğitimi temel değişikliklere sebep olarak endüstriyel teknolojinin doğumuna vesile oldu. Hızlı bir evrilme neticesinde robotik teknolojiler bütün sektörlerde yaygın bir biçimde kullanılmaya başlandı. Bütün bu evrilmelerin eşiğinde mekatronik teknolojilerin zorunluluğu hissedildi.
Dünyada mekatroniği üretim ve tasarım alanında etkin bir şekilde kullanabilen devletler sosyal ve endüstriyel alanda ilerleme ve değişim sürecinin yaşanmasına seyirci kalmadılar. Bilhassa Uzakdoğu ülkelerinde bu alanda atılan adımlar diğer ülkelerin iştahını kabarttı.Japonya ve Çin bu süreçte başrol oynayan en önemli ülkeler olarak adını üst sıraya yazdırdılar. Değişim ister istemez diğer ülkeleri de etkiledi. Özellikle Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri mekatronik ile yakından ilgilenmeye başladılar. Üniversitelerde mekatronik mühendisliği bölümü hızla yaygın bir şekilde açılıp eğitim verilmeye başlandı.
Bugün, ülkemizde dahil olmak üzere sanayisini güçlendirmek, rekabete katılmak isteyen devletler mekatronike yatırım yapmaya kararlı gözüküyor.
Yaşamın her alanında mühendislik harikası olarak adlandırabileceğimiz mekatronik büyük kolaylıkların yaşanmasına fırsat vererek bütün sektörleri yakından ilgilendirmeyen başladı. Neticede hayatın her alanında kullanılan araç gereçler ile sanayi ve uzay teknolojisinde ihtiyaç duyulan bütün ürünlerin tasarlama,üretim ve pazarlanması konusunda da ilgi uyandırmaya başladı.
Bir sistem düşünün ki içinde akıl yürütme, karar verme, denetim algoritması, işlevsellik, tümleşik yapı ve makinenin mekatronik olarak nitelendirilmiş bir yapısı olsun. Ortaya çıkarılan mekatronik ürünler çevreyi gözlemleme, değişimleri algılama, bu algılanan bilgileri yorumlama, beraberinde motor sistemler aracılığı ile çevresindeki bütün diğer sistemleri etkileyip değiştirebilmesi küçümsenecek bir değişim değildir.
Yapay zeka kavramının hayata yansıtılmış ve ortaya ürün çıkarılmış, akıllı makineler sisteminin kullanılması mekatronik mühendisliğinin ortak ürünüdür.
Sanayiye ağırlık veren toplumlar mekatroniğin gücünü uzaktan bile fark etmiş, kendi ülkelerine götürmek için üzerlerine düşen bütün görevleri yerine getirmeye çalışmıştır. Türkiye’de mekatronik eğitimi maalesef gecikmeli olarak hayata geçirilmiştir. Hala mekatronik tam olarak algılanmamış ve gerekli girişimler yeterince yapılabilmiş diyemeyiz.
1993 senesinde Türkiye gündemine girmesine rağmen çok yavaş bir seyir izleyerek 2000’li yıllarda biraz ivme yakalayabildi. Akademik manada ülkemizde sınırlı sayıda mekatronik eğitimi verilmeye başlandı. Şu anda lise seviyesinden üniversite, lisansüstü eğitimine kadar her aşamada düzenli bir eğitim süreci yaşanmaktadır ama zamanında gerekli adımlar atılmadığı için biraz geç yol aldık.
Liselerde bu bölüm okutulmaya başlandı ancak bununla yetinmek doğru değildir. Nn lisans düzeyinde ve lisans seviyesinde eğitim veren yüksek öğrenim kurumlarında mekatronik eğitimi verilme çalışmaları hızla devam etmektedir. Mühendislere yardımcı olmak amacıyla mekatronik teknikeri yetiştiren 2 yıllık önlisans programları açıldı. Gerçek manada mekatroniği hayatta uygulamak için mekatronik mühendisliği bölümü devreye sokuldu. Üniversitelerimizin çoğunda mühendislik fakültelerinde bu bölüm öğrencilerin en gözde tercihleri arasında yer buluyor.
Temel Yeterlilik Testi sonucunda mekatronik bölümü okumak için farklı seçenekler bulunmaktadır. Özel üniversitelerde kontenjanı dolmayan birkaç meslek yüksek okulu olsa da genelde programların tamamı dolmuş gibi gözüküyor.
Devlet üniversitelerinde mekatronik bölümü en düşük taban puanı Bitlis Eren üniversitesi 211 TYT puanı olarak kayıtlara geçmiş. Başarı sıralaması da bir buçuk milyon civarında olanlar bu programda 2 yıl önlisans eğitimi görebiliyor.
Genelde İngilizce olarak eğitim görme imkanı bulunan mekatronik mühendisliği taban puanları sayısal puan türü ile en düşük devlet üniversitesi Manisa Celal Bayar olarak kayıtlara girmiştir. 261 sayısal puanı olanlar bu üniversitede okuma hakkı elde etmiş. Sonrasında Afyon, Isparta, Denizli, Kayseri, Sakarya, Karabük, Düzce, Konya gibi illerimizde bulunan devlet üniversiteleri.
En çok tercih edilen mekatronik mühendisliği bölümü Bahçeşehir Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Türk-Alman Üniversitesi, İstanbul Bilgi Üniversitesi, Atılım Üniversitesi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, Çankaya Üniversitesi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi, Işık Üniversitesi, İstanbul Okan Üniversitesi olarak listenin üst sırasında yer edinmektedirler.
Japonya’da 1960 yılında ortaya atılan mekatronik fikri dünya genelinde kabul görüp, hızlı bir şekilde yayılarak önemli bir yer edinmiş. Günümüzde ise eğitim üretim tasarım süreçlerinde yaygın bir şekilde kullanılan mekatronik gelecekte de ilgi odağı olarak yoluna devam edecek. Çünkü yapay-zeka teknoloji, disiplinler arası yaklaşım mekatroniğin önemli bir pazar aracı olduğu kanısında herkesi bir noktada buluşturuyor.
Elbette gelecekte farklı meslek dalları ve bilim alanları ile değişimler yaşaması ve evrilmesi muhtemeldir. Yakın gelecekte mekatroniğin askeri, tıbbi, eğitim amaçlı, eğlence, nano, opto ve internet tabanlı olarak diğer sektörlerle etkileşim içine gireceği düşünülmektedir. Disiplinler arası bir mühendislik harikası olarak adlandırılan mekatronikte eğitim üretim, tasarım ve teknoloji sarmalını derinden etkileyerek ülkemizde de mesleki disiplinler arası teknikler ile evrilmesi beklenmektedir.
Mekatronik mühendisi robotik kodlama, yazılım, endüstriyel tasarım, savunma sanayi, otonom sistemler, otomasyon sistemleri, elektrikli-elektronik araçlar adı verilen insansız hava araçları başta olmak üzere teknolojiyi ve yapay zekayı ilgilendiren bütün sistemlerde çalışma imkanı bulurlar. Üst seviyede kendini yetiştirmiş olan mekatronik mühendisi mezunları köklü firmalar ve kurumsal işletmeler tarafından yakın takibe alınarak iş teklifleri alır.
Sadece Türkiye’de değil uluslararası firmalarda gerçek anlamda mekatroniği özümsemiş elemanlara ihtiyaç duyarlar. Akademik anlamda kendini geliştirmek isteyenler, Master, doktora yapmak için de bu program düşünülebilir.
Eğitim alınan kurum alacağınız maaşın belirlenmesinde de çok etkili diyebiliriz. Çünkü size iş teklifinde bulunacak yazılım, tasarım, savunma sanayi, otomasyon sistemleri ya da elektrikli araç üreten firmalar mezun olduğunuz okulu dikkate alır. Mekatronik mühendisi maaşı diğer mühendislik branşlarına nazaran oldukça yüksektir. Asgari ücret ile bir karşılaştırma yaptığımız zaman 5-6 katını bulan bir maaş söz konusudur.
Bir önceki yazımız olan Tıbbi Laboratuvar Teknikeri Nasıl Olunur Ne İş Yapar başlıklı makalemizde Tıbbi Laboratuvar Teknikeri, Tıbbî laboratuvar teknikeri iş imkanları ve Tıbbi laboratuvar teknikeri maaşı hakkında bilgiler verilmektedir.