

30 Mart 2000
Değişen,
Değişmeyen...
"Ey
savcı neredesin? Biraz da 0nları gör!..."
Gazetedeki
başlık buydu... yazı şöyle davam ediyordu:
"...Dehşetli
bir haber okudum... bu haber Türkiye'de tahakkuk ettiği taktirde,
Müslüman Türk milletinin ve gençliğinin ahlakı mevzuunda bütün
ümitlerimizi, son ümit kırıntılarını da kaybedeceğimizi bildiğimden
bu haberi sütunuma aynen aktarmak suretiyle bütün savcıları
vazifeye davet ediyor ve bunu bir ihbar kabul etmeleri dileğiyle,
harekete geçmelerini temenni ediyorum...."
Gazetenin
adı "Bugün", yazarın adı Şule Yüksel Şenler'di. Yazarı dehşete
düşüren ve savcıları imdada çağırmasına neden olan haber ise
"Hair" müzikalinin Türkiye'de oynanacağıydı.
Bir
başka gazete "Babıalide Sabah" da Nurettin Suhan ise şöyle
diyordu:
"
Sayın Ahmet Kabaklı'nın zevkle okunacak bir ilave olarak taktim
ettiği Tercüman Gazetesinin İnci'sinde okuduk. "Hair isimli
ve artistlerin anadan doğma soyundukları ve cinsi münasebet
pozisyonları gösteren bir temsili Engin Cezzar Topluluğu hazırlıyormuş...
Boşuna zahmet. Soyunmak isteyen için bu memlekette imkanlar
mevcuttur. Plaja gider, daha olmazsa karısını randevu evine
koyar kendisi kapıda nöbet tutar. Kimse bir şey diyemez. Amma
iş umumun önünde ve tiyatro sanatı diye icra olunursa, bu
Müslüman ve mübarek beldenin idarecileri göz yumarsa dahi,
halk bu temsili ve yeri toz etmezse, Allah'ın laneti üzerinde
olacaktır. Ey Müslüman Türk, dikkat et ve takip et!"
Aynı
gazeteden bir başka yazı: " Sen Hair nedir bilir misin? Nereden
bileceksin ki. Erkekler ve kadınlar çırılçıplak sahnede rol
alacaklar. Ve seyirciler, kesesi dolgun olanlar sahnede gözüne
kestirdiği (afedersiniz) orospuya kart-vizitini gönderip randevu
isteyecek. İşte Hair budur..."
Bu
iki gazeteye "Tercüman" da katılacaktı. Ve günler haftalar
boyu, ilgilileri "vazifeye" çağıracaklar, oyunu yasaklatmaya
çalışacaklardı.
Neredeyse
30 yıl önceydi... "Hair" müzikali 11 Mart 1971'de Gülriz Sururi-
Engin Cezzar Tiyatrosu'nda perdelerini açtı ve büyük başarı
kazandı. İstanbul dışında çeşitli kentlerde de temsil edildi...
"Hair
" müzikali dünyada devrim niteliğindeydi. '68 ruhunu yansıtıyordu.
(ABD. ilk oynanışı 68) Kurulu düzene, her tür baskıya, (devletten,
aileden, vb.gelen baskının her biçimine), her tür şiddete
, tüm savaşlara ve militarizme baş kaldırıyordu. Çiçek çocukları
hipilerle bütünleşmişti. Bizdeki önemi yalnız içeriğiyle değil,
sahnedeki uygulamayla da olağandışı bir prodüksiyon olmasında,
uzun süren elemeler, seçmeler sonucu, oluşturulan genç kadronun,
dans etme, şarkı söyleme ve oyunculuğu bütünleme gücünde ve
dinamizminde, mükemmel sahneleme, koreografi ve 68 ruhuyla
bütünleşen coşkudaydı. Oyunun çevirmeniydim ve bu çalışmanın
bir parçası olmaktan hem kıvanç hem mutluluk duyuyordum.
Bunları
anımsamamın nedeni, geçen akşam Hayal Kahve'de düzenlenen
bir geceye Hair'e emeği geçenlerin ve rol alanların konuk
olarak katılmaları. Eski günler yad edildi. Şarkılar söylendi
ya da söylenmeye çalışıldı." Hair" in müzik direktörü Emin
Fındıkoğlu, Gülrizs Sururi ve Engin Cezzar'la en çok oyunun
dekor ve kostümlerini hazırlayan Bülent Erbaşar'ın , maskları
hazırlayan Peyman'ın, koreografiyi gerçekleştiren Bernard
Hassel'in hayatta olmayışlarına yandık.
Eve
gelip sandık diplerinden "Hair" dosyasını çıkardığımda, yukarıdaki
gazete alıntılarıyla karşılaştım. Hayır, oyunu yasaklatamamışlardı.
30
Yıl sonra, bugün ülkemde hala oyunlar yasaklanıyor, tiyatrocular
engelleniyor. Şimdi de Van Cumhuriyet Savcılığı, Ankara Sanat
Tiyatrosu'nun "İnadına Yaşamak" ve "İnadına İnsan" adlı oyunları
hakkında soruşturma açtı. Üstelik Dünya Tiyatro gününde AST'a
gelen emniyet yetkilileri, oyuncu Altan Erkekli''i ifadesini
almak üzere emniyete götürüyordu.
30
yıl önce sahnedeki oyuncuyu , onların deyişiyle "orospu" olarak
gören zihniyetle, 30 yıl sonra oyuncuyu "potansiyel suçlu"
olarak gören zihniyet arasında değişen ve değişmeyeni bulmayı
size bırakıyorum sevgili okurlar.