Asif Aliyev/ QHA Kıyiv
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy, 16 Ekim 2020 tarihinde Türkiye’ye çalışma ziyaret düzenledi. Ziyaret sırasında Volodımır Zelenskıy, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi. İki lider güvenlik, ticaret, ikili ilişkiler, bölgesel ve uluslararası sorunları ele aldı. Kırım Tatarlarının milli lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, iki liderin görüşmelerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskıy, çalışma ziyareti kapsamında 16 Ekim 2020 tarihinde gittiği Türkiye’de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü. İkili görüşmede Kırım’ı işgalden kurtarma, Kırım Tatar halkının durumu ve Kremlin esirlerinin esaretten kurtarılması gibi konular da konuşuldu. Kırım Haber Ajansına (QHA) konuşan Kırım Tatar Halkının Milli Lideri, Ukrayna milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, iki liderin görüşmesinin ayrıntılarını anlattı.
Ukrayna heyetinin bir üyesi olarak Türkiye’yi ziyaret ettiniz. Ziyaret sırasında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de görüştünüz. Görüşme sırasında hangi konular konuşuldu anlatabilir misiniz?
En önemlisi; Ukrayna’nın savunma kabiliyetinin pek çok yönünü kapsayan askeri iş birliği anlaşmasının imzalanması ve serbest ticaret bölgesinde protokolün imzalanmasıdır. Serbest ticaret bölgesi konusunda henüz kararlaştırılmamış noktalar mevcut ancak ilerleme var. Umarım yıl sonuna kadar koordine olmayan tüm noktalar ortadan kalkar ve anlaşma imzalanır.
Bir başka ve çok önemli konu; işgalden sonra Kırım’ı terk etmek zorunda kalan Kırım Tatarları için inşa edilecek konutlar konusu. Bu konuda görüşme hararetli geçti. Cumhurbaşkanlığı Ofisi temsilcileri ve Volodımır Zelenskıy, evlerin çoğunun Herson ile Mıkolayiv’de ve sadece evlerin beşte birinin Kıyiv’de inşa etmenin daha iyi olacağını savundular. Biz ve şahsi olarak ben, bunun doğru olmadığını, çok az Kırımlı iç sığınmacının Herson’a yerleştiğini söyledim. Herson’da para kazanma konusunda çok az fırsat var ve istihdamla ilgili sorunlar var. Bu yüzden insanlar oraya yerleşmek istemiyorlar. İç sığınmacıların büyük kısmı yaklaşık 10 bini Kıyiv’de yaşıyor. Dolayısıyla başkente vurgu yapmak gerekiyor. Kıyiv’de arazi bulmanın çok zor olduğunu söylendi. Ama 3-4 hektarlık arazi bulunabilir. Kadastro numaralarının olduğu bir harita elimizde mevcut ve konut inşaatı için tahsis edilebilecek arazilerin var olduğunu görüyoruz. Sonuç olarak Türkiye’den Ukrayna’ya döndükten sonra bir araya gelme ve bu konuyu detaylı olarak tartışma kararı aldık.
“EVLERİN KIRIM MİLLİ REFAH VAKFINA VERİLMESİ LAZIM”
Bunun dışında konuştuğumuz bir başka konu vardı. Biz, Türkiye tarafından inşa edilen konutların “Kırım Milli Refah Vakfının” yetkisi altına devredilmesi konusunda ısrar ediyoruz. Zelenskıy ise böyle bir vakıf hakkında bir şey bilmediğini ve ev anahtarlarını doğrudan sahiplerine vermek istediğini söyledi. Ama biz buradaki konseptin farklı olduğunu savunuyoruz.
Gelecekte yapılacak evler Vakfa ait olacak. Bu konutlar Kırım Tatar ailelerine kullanmaları için verilecek. Öncelik tabii ki askerler, siyasi tutsaklar, kamu çalışanlarında olacak. İşgalden sonra ise hepimiz mutlaka Kırım’a, kendi evlerimize döneceğiz. Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu konunun Vakıf aracılığıyla çözülmesi gerektiğini vurguladı. “Kırım Milli Refah Vakfı” fikri 2014 yılında benim eski danışmanım, şu an Ukrayna milletvekili olan Rüstem Umerov girişimiyle ortaya atıldı. Umerov, söz konusu milli projelerin geliştirilmesi ve uygulanmasıyla doğrudan ilgileniyor. Kıyiv’de inşa edilen Kültür ve Eğitim Merkezi de dahil olmak üzere Kırım Tatarları için yaptığımız tüm sosyal, kültürel ve eğitici proje ile yatırımlar bu Vakıf aracılığıyla gerçekleştiriliyor.
“ERDOĞAN EVLERİN ÇOĞUNUN KIYİV’DE İNŞA EDİLMESİNİ ONAYLADI”
Hangi konuda uzlaşmaya varıldı?
Kırım Tatarları için inşa edilecek konutların konumu konusunda. Nerede ve kaç kişinin bu evlerde yaşaması gerektiği konusunda. Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmenin sonunda evlerin bir kısmının Herson, Mıkolayiv ve Kıyiv’de inşa edilmesini onaylayarak, “Evlerin çoğunun Kıyiv’de inşa edilmesi gerekiyor.” diye vurguladı. Zelenskiy de bunu kabul etti.
“UZUN SOLUKLU İŞ BİRLİĞİ İÇİN DÜRÜSTLÜK GEREKİR”
Bunun dışında, bilindiği gibi Herson’da konutların kent dışında inşa edilmesi için lobicilik yapılıyor. Kent dışında evler inşa etmek için altyapıya çok ciddi yatırım yapmak gerekiyor. Bu durumda Türkiye’nin Ukrayna’ya sorunları çözme konusunda yardımcı olması için ayrı bir program uygulamalıdır. Bu mesele yerel yönetimin sorumluluk alanına giriyor. Tüm sorunlar Türk tarafına yükleyerek bunu Kırım Tatar iç sığınmacılara yapılan yardım olarak adlandıramazsınız. Uzun vadeli iş birliği için dürüstlük gerekir.
“TÜRKİYE KIRIM PLATFORMUNA KATILMAYA HAZIR OLDUĞUNU BİLDİRDİ”
İki cumhurbaşkanının yaptığı toplantıyla ilgili izlenimleriniz nedir?
Görüşme dostane ve yapıcı olarak geçti. Türkiye’nin de destek verdiği Kırım’ın işgalden kurtarılması platformuna dair yapılan açıklamayı çok takdir ediyorum. Açıklamada, Ankara’nın ilgili platformu memnuniyetle karşıladığını ve ona katılmaya hazır olduğunu belirtildi.
“CUMHURBAŞKANLIĞI OFİSİ İLE İLETİŞİM SIKINTIMIZ SÜRÜYOR”
Daha önce Ukrayna milletvekilleri Ahtem Çiygöz ve Rüstem Umerov, Cumhurbaşkanlığı Ofisiyle iletişim kurma konusunda zorlukların yaşandığını ifade etti. Şu an bu sorun devam ediyor mu?
Maalesef, Cumhurbaşkanlığı Ofisi ile Kırım Tatar Milli Meclisi arasındaki iş birliğine ilişkin karar tasarısı imzalanmadı. Başka bir sorun; yerli halklar, Kırım Tatarlarının statüsü ve Anayasa değişikliklerine ilişkin yasa tasarıları. Bu yasa tasarıların en kısa zamanda kabul edilmesi için elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz.
Onlar ayrıca, Cumhurbaşkanlığı Ofisi ve Cumhurbaşkanının faaliyetleri hakkında eleştirel açıklamalar yaptığımız için bizden şikayetçi.
“SİYASİ TUTSAKLARIN SERBEST KALMASI İÇİN ÇABALAMALIYIZ”
Zelenskıy-Erdoğan görüşmesi sırasında Türkiye ile Ukrayna, işgal altındaki Kırım’da insan haklarını korumak ve yasa dışı alıkonulan Ukrayna vatandaşlarının serbest bırakılmasını sağlamak için ortak çabaları koordine etme konusunda anlaştı. Belirli siyasi tutsakların serbest bırakılması konusunda bir anlaşma sağlandı mı?
İsimleri bir birkaç ay önce bildirdik. Listede yüzden fazla isim var. Sorun Rus tarafında. Onlar bu konudan kaçınıyor. Yani konu sadece bir esir değişimi değil. Her zaman bunun iyi bir yöntem olmadığını söylüyordum ve söylemeye devam edeceğim. Bu şekilde işgal edilen topraklarda yaşayan insanların haklarını korumak mümkün değil. Bugün onlar 10-20, belki 50 kişiyi serbest bırakırlar ama yarın daha fazla kişiyi alıkoyarlar. Fakat yine de bir şekilde insanları serbest bırakma fırsatı elimizde varsa o zaman bunun için çabalamalıyız.