Binlerce yıldır çeşitli uygarlıklara sahne olan Kırşehir’in tarihi çok eskilere dayanıyor olsa da Tarihte kalma çok fazla eser göze çarpmıyor.
Topraktan yığma Kalehöyük’ün dışında.
Ona da tarih dersek.
Kırşehir bir dönem Romalılara, Bizanslılara, ev sahipliği yapmış fakat onlardan kalma tarihi kalıntı hiç yok gibi.
Selçuklu Dönemi eserlerinden birkaç cami dışında bir şey kalmamış.
Osmanlı Dönemine ait çok fazla bir eser yok gibi.
Tarih boyu şehirleşmeler genel olarak deniz, göl, ırmak, çay, dağ etrafına kurulmuş.
Kırşehir’de Kılıçözü Çayı kenarına ve Kalehöyük’ün etrafında şehirleşmiş.
Geçmişte Kalehöyük’ün de evi Kındam’ da bağı olanlar diye söz edilirmiş.
Bundan yüzyıl öncesine kadar iş yerleri ve Kapalı Çarşılar Kalehöyük’ün etrafında koşulanmış.
Kapalı Çarşı döneminin en güzel çarşılarındanmış.
Günün aydınlığıyla kapıları açılır gün akşam döndüğünde kapanırmış.
Kalehöyük’ün güney eteğinde yer alan Osmanlılar döneminde Kırşehir’de inşa edilmiş Uzun Çarşı Camii ve İsmail Ağa Camii’nin 1935 yılında imar çalışmalarının gerekçe gösterilerek yıkılıyor.
Bugün Kırşehir’in ikinci, üçüncü çarşı diye bahsetmiş olduğumuz alanın üzerinde otuz sekiz yılına kadar ayakta duran kırk dükkânlı tarihi kapalı ortası açık iş hanı varmış.
Bir diğer adıyla bedesten bu çarşı bayağı büyükmüş. Dört kapısı, ortasında kocaman bir şadırvan olduğundan bahsedilmekte…
Bedestenin kapısı her bir cami avlusuna açılıyormuş.
Ahi’ye, Aladdin’e, Cacabey’e ve Çarşı Camiye açılan kapılardan bahsedilmekte.
Kırk dükkânlı bedesteni de 1938 yılında çok bilmiş, sözüm ona okumuş diplomalı bir atanmış vali tarafında yılların tarihi yıkılıyor yerine bugünkü gördüğümüz betonda iş yerleri yapılıyor.
Ne kadar acı değil mi?
Bu valinin ismi ise yıllardır bir okulumuzda yaşatıldı.
Tarihi yıkan bir valiyi Kırşehir bağrına basıyor ve okullarda çocuklara bu valinin ismi anlatılıyor.
Aslında dönemin valisinin hırsı ve kini Selçuklu ve Osmanlı mimarilerine olduğu görülüyor.
Bugün o çarşı yaşatılmış olsaydı Kırşehir tarih kokacaktı.
Gelen tüm seçilmişler validen farklı çalışmamışlar.
Halkın seçtiği başkanların en kolay iş tarihi yık yerine betonu dik.
Bugün Kırşehir’de tarih olarak ne görüyorsunuz.
Uzun Çarşı tekrar eski güzelliğine kavuşmuş durumda diyebiliriz.
Yaşar Bahçeci döneminde yapılan yarı kapalı ve görsel bir çarşı gezmeye değer bir konumda.
Kırşehir Selçuklu ve Osmanlı şehri olsa da, günümüze ışık tutacak çok fazla bir tarihi doku kalmamış.
Modern şehircilik adına tarihte ayakta kalmış birkaç cami dışında bir başka yapıya rastlamıyorsunuz.
Kırşehir ne zaman köylerden göç almaya başlıyor işte o yıllardan sonra her gün değişim yaşıyor ve yaşamaya devam ediyor.
Bundan altmış, yetmiş yıl önce kalenin etrafında çarşılar, işyerleri vardı, daha sonra ikinci, üçüncü çarşı gelişen teknoloji karşısında şehrin merkezine küçük ölçekli sanayi yapılmış.
Şehrin gelişmesi ile birlikte mahalleler de bunların etrafında çoğalmış.
Yetmişli yıllardan sonra ani göç dalgası şehrin yapısal özeliklerini birkaç yılda değiştirmiş.
Köyden şehre gelen insanlar almış oldukları yerlere yeni iki katlı binalar inşa etmişler.
Bugün eski tavuk pazarı, kasapların ve halin olduğu yerlerde iki katlı tarihi konaklar vardı altmış yetmiş yaşın üzerinde olanlar çok rahat hatırlarlar.
Daha sonra bu konaklar yıkıldı yerlerine çok amaçlı iş hanları yapılmaya başlandı.
O yıllarda şehrin esnaflarına hizmet veren iş merkezleri bugün kendi haline bırakılmış durumda.
Yetmişli yılarda Kırşehir’de esnaflar genel olarak kalenin etrafında, uzun çarşı, ikinci çarşı ve daha sonra yapılan iş merkezleri hizmet veriyordu.
Yeniden eski çarşılar restore edilmeli, eski günlerdeki gibi insanlar gezerek, hava alarak alışverişlerini yapmalı.
Uzun çarşı projesinin devamı olarak eski pasajların olduğu sokaklarda aynı projeye uygun yapılmalı.
Uzun çarşı nasıl görsel gezile bilecek bir yapıya kavuştuysa.
Aynı projenin devamı olarak şehrin merkezi dediğimiz yerlerde kentsel dönüşüm adıyla eski bedesten yeninden yapılmalı derim.
Zafer ÇAM