Zürcher Fachstelle zur Prävention desAlkohol- und Medikamenten-MissbrauchsUyku İlaçları ve yatıŞtırıcı İlaçlarRİzİkolarTürkisch
3Uyku ilaçları ve yatıştırıcı ilaçlarRİZİKOLARİsviçrede her on kişiden biri, kendini bağımlı hale getirebilecek ilaçlarıdüzenli olarak kullanmaktadır. İhtiyatlı bir tahminle, 60‘000 kişinin hapbağımlısı olduğu söylenebilir, ayrıca 170‘000 kişi de büyük bir olasılıklabağımlı olma tehlikesi altındadır. En çok tüketilenler, uyku ilaçları, ağrıkesici ve yatıştırıcı ilaçlardır. Kadınlar, özellikle de yaşamlarının ikinciyarısında, erkeklere göre iki kat fazla hap bağımlısı olmaktadır. Hapkullanımı toplumda fazla dikkat çeken bir olay olmadığı için, aşırı ilaçtüketimi de fazla göze çarpmamaktadır. İlaç bağımlıları – sigara ve alkolbağımlılarından sonra – üçüncü en kalabalık bağımlılar kesiminioluşturmaktadır.Bağımlılığa götüren riziko etmenleriPek çok kadın, yaşamında desteğe büyük ihtiyaç duyacağı kritik durumlarlakarşılaşır. Özellikle değişim dönemlerinde daha sık gündemegelir bu destek ihtiyacı: çocukların doğumu ya da evden ayrılmaları,adetten kesilme, göçmenlik, boşanma, emekliye ayrılma ya da eşinölmesi gibi durumlar buna örnek olarak gösterilebilir. İşini kaybetmekya da günlük yaşamdaki sürekli stres de bunalıma düşürebilir insanı.İş ve aile yaşamının çifte yükü ya da ailedeki bakıma muhtaç birininsorumluluğunu yüklenme zorunda kalmak da bunalım nedeni olabilir.Kadının huzuru, yaşam koşullarının güçlüğü yüzünden de bozulabilir(örneğin yoksulluk, kendini çevresinde yeterince kabul ettirememiş olmak,işle ilgili sorunlar, oturum alma konusundaki belirsizlikler) ya dahâlâ içe sindirilememiş, üstesinden gelinememiş kayıplar ve geçmişteyaşanmış sarsıcı, yıpratıcı deneyler (örneğin çocuklukta cinsel şiddeteuğramış olmak) yüzünden de huzursuz olunabilir. Bu huzursuzluk,‚bunalım‘ kavramı altında özetleyeceğimiz çeşitli bedensel/ruhsalrahatsızlıklar halinde kendini dışa vurur. n Bak. Açıklama kutusu 1Uyku ilaçları, ağrı kesici ve yatıştırıcı ilaçlar, bu alanda „acil yardım“sunarlar. Yaşamı kolaylaştırır görünürler ve bir anlamda destek etki-
4si yaparlar. Ayrıca onlar sayesinde yaşam enerjisi yeniden geri gelir.Ruh halini değiştirici diye nitelenen bu ilaçların ortak bir özelliği vardır:Bunalımın belirtilerine karşı hızlı etkide bulunurlar, ama bunalımın asılnedenleri üzerinde hiçbir etkileri yoktur.Benzodiazepin‘e karşı dikkat!Benzodiazepin içeren uyku ilaçları, ve yatıştırıcı ilaçlar («Benzos»,n Bak. açıklama kutusu 2) çok sorunludur. Bunlar doktorların en çokverdiği ve hastaların da en çok kullandığı ruhsal-ilaçlardır (Psycopharmaka)n Bak. açıklama kutusu 3. «Benzos» mideye dokunmadığı,kullanımı kolay olduğu ve kimsenin dikkatini çekmediği için günlükyaşamda sorun çıkarmaz, gel gelelim tam da bu yüzden, zaman içindebağımlılığa dönüşebilecek bir alışkanlık yaratma tehlikesi söz konusudur.Bağımlılık potansiyeli taşıyan ilaçlar n Bak. açıklama kutusu4, İsviçre‘de sadece doktor reçetesiyle satılabilir. Bu haplar doktorlartarafından kadınlara, sorunlu yaşam dönemleri için hâlâ çok sık olarakverilmekte, olası bir bağımlılık etkisi konusunda bilgilendirmeler iseçoğu zaman son derece yetersiz biçimde yapılmaktadır.Bağımlılık ve nöbet geçirme halleriKadınlar çoğu zaman alışkanlık/bağımlılıklarının farkında değildir.Aşırı ilaç kullanımının habercisi belirtiler şunlardır:• İlaç saplantısı: Kişi ilaçsız sokağa çıkmaz, ilaç dışında her türlü başkayardımı reddeder, doz azaltmayı, hele ilaçtan vazgeçmeyi aklındanbile geçirmez• İlaç almayı yaygınlaştırmak: Örneğin uyku ilaçları huzursuzluğa karşıgündüzleri de kullanılır.• Dozu yükseltmek: İlaçlar genelde doktorun yazdığı miktardan fazlakullanılır.• Gizleme: Hapların bir bölümünü gizlice kullanılır ve onları neredensağladığı konusunda bilgi verilmez.
5Gereğinden uzun süre ilaç kullanmak, istenmeyen sonuçlara yol açabilir:• duyguların körlenmesi• dikkatini yoğunlaştıramama• tedirginlik, endişe, mutsuzluk ve zayıflayan tepki yeteneğiDüzenli alınmakta olan bir ilaç kesildiğinde, nöbet geçirme belirtilerigörülebilir (titreme, üşüme, huzursuzluk, uykusuzluk, duyumbozuklukları, korku ve kramplar). Bu durumdan kaçınmak için, ilaçlarınağır ağır azaltılarak kesilmesi tavsiye edilir.Benzodiazepin içeren ilaçların kesilmesi mutlaka doktor gözetimindeyapılmalıdırİlaçlar kural olarak doktorun yazdığı reçeteye göre kullanılmalıdır.Aslında Benzodiazepin‘li ilaçlar için reçete yazmaktan kesinliklekaçınılması gerekir. Çünkü Benzodiazepin içeren uyku ilaçları veyatıştırıcı ilaçlar, sadece akut nöbet geçirme hallerinde – kısa süreliolarak – gerekli ve anlamlıdır. Yine de bu ilaçlar için reçete yazılırken,her seferinde, gerek alışma ve bağımlılık tehlikesi üstüne, gerekseek yardım olanakları üstüne hastayı ayrıntılı olarak bilgilendirenkonuşmalar yapılmalıdır.Yardım almak ayıp değildir.Günlük yaşamın yükü kendisine fazla geldiği için ne yapacağını bilmeyen,gözüne uyku girmeyen kişi, kendini toparlamaya ve sorunlarınıirade gücüyle çözümleye çalışır. Bedensel rahatsızlıktan dolayı kimseutanmaz da, ruhsal rahatsızlık söz konusu olunca, nedense pekçok kimse buna ayıp gözüyle bakar. Eşinizle ya da arkadaşlarınızladertleşmek belki içinizi hafifletebilir, ama çoğu zaman bu yeterlideğildir – asıl gerekli olan, eğitimden geçmiş bir uzmanın yardımıdır.
6Aşağıdaki olanaklardan yaralanılabilir:D PSÝKOTERAPÝ:Bir terapist, hislerimizin, düşüncelerimizin ve davranışlarımızın nedenlerinianlamamız konusunda bize yardımcı olur.Kim ödüyor?Hastalık sigortaları (Krankenkasse) psikoterapiyi temel tedavi hizmetiolarak ödemektedir; ancak bu tedavinin bir psikiatr ya dapsikoterapistçe yapılması ve bir doktorla yakın işbirliği içinde sürdürülmesigerekir.Uygun bir (psiko)terapist nerede bulunur?• Psikiatrlar (ruh çözümleme uzmanları) (istediğiniz bir yabancıdilde terapi olanağı):Kanton Zürich: www.therapievermittlung.chSchweiz: www.psychiatrie.ch• SPV-Therapieplatzvermittlung (043 268 93 75):İsviçre Psikoterapistleri Birliği‘ne (SPV) kayıtlı Psikoterapistlerinadreslerini ücretsiz olarak vermektedir.• FSP Adres listesi (031 388 88 00):İsviçre Psikologları Federasyonu‘na (FSP) kayıtlı psikologlarınlistesini, isteyenlerin yararlanmasına sunmaktadır.D BAÐIMLILIK DANIÞMA MERKEZLERİ:Bu danışma ve ilk adım merkezlerinde, bağımlılık sorunları olankişilere, çiftlere ve ailelere danışma hizmeti sunulmaktadır.Bağımlılık Danışma Merkezlerinin adresleri• Kanton Zürich için: Zürcher Fachstelle zur Prävention des Alkohol-und Medikamentenmissbrauchs (ZüFAM), 044 271 87 23,www.zuefam.ch• Öteki Kantonlar için: www.infoset.ch
7D GENEL DANIÞMA MERKEZLERÝ:Çeşitli danışma merkezleri, çözülecek sorunun özelliğine göre desteksunabilmektedir (örneğin anne ve babalar için ya da göçmenleriçin danışma merkezi gibi).D KADINLAR IÇIN UZMANLIK KLÝNÝÐÝ:Forel Klinik‘te kadın doktorluğu konusunda uzmanlaşmış bir bölüm,alkol, ilaç ve sigara bağımlısı kadınlar için hizmet sunmaktadır.Forel Klinik, Abteilung Hirschen, Tösstalstrasse 65, 8488 Turbenthal,052 396 28 00.İlaçlar konusunda danışma• (İsviçre Alkol ve Öteki Uyuşturucu sorunları Uzmanlık Merkezi)‘ninSchweizerischen Fachstelle für Alkohol- und andere Drogenprobleme(SFA) internet sitesinde (www.sfa-ispa.ch) «Sorular– Yanıtlar» («Beratung und Hilfe –> Sie fragen – wir antworten»)sayfasında kimliğinizi bildirmeden ilaçlar üstüne soru sorabilirsiniz.• (İsviçre İlaç Danışma ve Bilgilendirme Merkezi) SchweizerischeMedikamenten-Informationsstelle (SMI) hastalar için danışmave bilgilendirme hizmeti sunmaktadır. Danışma telefonu 0900573 554 (1.49 Fr. pro Minute). www.medi-info.ch• («Ruhsal ilaçları kendi belirleyeceğiniz koşullarda kullanma vebilgi alma»)• «Psychopharmaka, Informationen für einen selbstbestimmtenUmgang», Andreas Knuf ve Margret Osterfeld, Yayımlayan:Pro Mente Sana, Siparişler için başvuru www.promentesana.ch,044 563 68 00.• İsviçre‘de dağıtımına izin verilen her türlü ilaç için rehber: «Arzneimittel-Kompendiumder Schweiz», www.kompendium.ch.Doktora ya da eczaneye giden kişi, soru sormaktan çekinmemelidir.Dahası ikinci bir doktorun düşüncesini sormak bile yararlı olabilir.Bağımlılığa karşı koruyucu etmenlerBelirli yaşam biçimlerine ve ruhsal özelliklere sahip olmak, zordurumların üstesinden gelmekte insana yardımcı olabilir, bu destek,olası bir ilaç bağımlılığına karşı direnmeyi kolaylaştırabilir.
8Bazı koruyucu etmenler aşağıda belirtilmiştir:• Çevreyle dengeli,huzurlu, barışık ilişkiler• Arkadaş ve komşularla ilişki kurmak• Düzenli bir iş• Güvenli bir gelir• Düzenli bir günlük yaşam• Kullanılmışlık duygusuna kapılmadan başkalarına yararlı olmak• Yerel dili konuşabilmek (toplumdan yalıtlanmamayı sağlar)• Beden sağlığı• Stresle ilaçsız baş etmenin yollarını bilmek• Bilgilenme ve danışma kaynaklarına ulaşabilmekAşağıdaki ruhsal özellikler destek etkisi yapabilir:• Özgüven ve özsaygı sahibi olmak• Dengeli ilişkiler kurabilme ve sürdürebilme yeteği• Stres ve düşkırıklığına göğüs gerebilmek ve onları denetim altındatutabilmek• Kendini dile getirebilmek, çatışmalardan yılmamak ve çözümebağlayabilmek• Kendi ihtiyaçlarının farkında olmak ve bunlara uygun yaşamak• Kişisel kayıplarını kabul edip içine sindirebilmek
9KUT U 1Sıradan bir bunalımın habercisi olabileceği gibi, bir ruhçöküntüsü ya da bir korkukrizinin de habercisi olabilecek belirtiler:• Genel bir yorgunluk• Halsizlik• Uykusuzluk• Sık sık yoklayan baş ve sırt ağrıları• Kalp çarpıntısı• Tedirginlik, endişe, mutsuzluk• Başdönmesi• Sindirim bozuklukları• Çeşitli korkular• Güvensizlik duygusu• Patlama noktasına gelmiş gerilim, heyecan, korku ve öfke• Aşırı duyarlık• Saldırganlık• İçine kapanıklık• Sürekli olarak gücünü aşan şeylerle boğuşma duygusuKUTU 2Benzodiazepinereçeteyle satılan ilaçlardandır, aşırı gerilim, heyecan, öfke ve korku nöbetlerinin vepsikosomatik (ruhsal-bedensel) bozuklukların kısa süreli tedavilerinde kullanılır.Korku giderici, yatıştırıcı, öfke ve saldırganlığı azaltıcı ve uyku getirici etkilerivardır.Benzodiazepine içeren ilaçlar, gerek bedensel, gerekse ruhsal bakımdan büyükbir bağımlılık yaratma potansiyeline sahiptir. İki üç hafta içinde bile alışkanlıkyapması olanaklıdır. Ancak bağımlılık çoğu zaman fark edilmez ve ilaç yıllarcakullanılır.Alınan miktara ve vücudun duyarlığına bağlı olarak, yorgunluk, başağrısı, tedirginlik,endişe, mutsuzluk, kas ağrıları, uyuşukluk, sersemlik ve başdönmesi gibiistenmeyen belirtilere yol açabilir.Benzodiazepinen almayı bıraktıktan sonra, kişinin yaşına, kullanma miktarına vehepsinden önemlisi kullanma süresine göre değişen şiddette nöbetler yaşanır. Buyüzden ilacın kesilmesi mutlaka doktor gözetiminde yapılmalıdır.
10KUTU 3Psikofarmakaruh hastalıklarına karşı kullanılan ilaçların genel adıdır. Beyinde oluşturduğu belirlikimyasal tepkimelerle, kişinin algılama, düşünme, duygulanma ve davranışlarınıetkiler ve değişime uğratır. Psikofarmaka kapsamına giren başlıca ilaç grupları:Benzodiazepine, Antidepressiva, Neuroleptika (sinir yatıştırıcı) ve Stimmungsstabilisatoren(ruh halini dengeleyici).Benzodiazepin yerine Antidepressiva, ender olarak da Neuroleptika (siniryatıştırıcılar) kullanılabilir. Bunların bağımlılık etkileri yoktur, ama aynı şekildesadece ruh tedavisi (psikoterapi) eşliğinde alınmalıdır.KUTU 4 1Burada bağımlılık potansiyeli söz konusudur• Benzodiazepin içeren yatıştırıcı ilaçlar Başlıcaları: Anxiolit ® , Demetrin ® ,Lexotanil ® , Lorasifar ® , Paceum ® , Seresta ® , Stesolid ® , Temesta ® , Tranxilium ® ,Urbanyl ® , Valium ® , Xanax ® .• Benzodiazepin içeren uyku ilaçları Başlıcaları: Dalmadorm ® , Dormicum ® ,Halcion ® , Loramet ® , Mogadon ® , Noctamid ® , Normison ® , Rohypnol ® ,Somnium ® .Benzodiazepin bağımlılığı, doz arttırılmadan sürdürülen düşük dozlukullanımlarda da ortaya çıkabilir. Stilnox ® ilacı Benzodiazepin içermez, amaaynı bağımlılık potansiyeline sahiptir.Bağımlılık potensiyali bulunmayan seçenekler• Reçetelerde en sık rastlanan Antidepressiva ilaçları: Citalopram (Seropram ® ),Paroxetin (ör. Deroxat ® ), Fluoxetin (ör. Fluctine ® , Fluocim ® ), Mirtazepin (Remeron® ), Trimipramin (ör. Surmontil ® , Trimin ® ), Mianserin (ör. Tolvon ® ).• Truxal ® : Ruh hastalıklarının tedavisinde kullanılan ilaç (grubun genel adı Neuroleptika).• Şifalı bitkiler: örneğin Kediotu (Baldrian), Şerbetçiotu (Hopfen).1 Burada söz konusu olan, uyku ilaçları ve yatıştırıcıların tümünü sıralamak değil, İsviçre‘de en sıkreçetesi yazılan benzerlerinden bir seçme sunmaktır.
Mit finanzieller Unterstützung von:• Amt für Gesundheit Fürstentum Liechtenstein• Amt für Gesundheit und Soziales Kanton Schwyz• AVINA STIFTUNG Hurden• Beratungsstelle für Suchtfragen Appenzell Ausserrhoden• Département de la santé et de l‘action sociale du canton de Vaud• Direktion für Gesundheit und Soziales, Kanton Fribourg• Ernst Göhner Stiftung Zug• Fachstelle für Integration der Stadt Winterthur• Gesundheits- und Fürsorgedirektion des Kantons Bern• Gesundheitsdepartement des Kantons St. Gallen• Gesundheitsamt des Kantons Zug• Integrationsförderung der Stadt Zürich• Kantonsärztlicher Dienst Kanton Thurgau• Lotteriefonds Basel-Landschaft• migesplus Schweizerisches Rotes Kreuz• Migros-Kulturprozent• pharmaSuisse,Schweizerischer Apothekerverband• Suchtpräventionsstelle Zürcher Oberland• Suchtpräventionsstelle der Stadt ZürichZu diesem Thema ist auch der Film «Benzo&Co.:Vom Umgang mit Medikamenten.» in folgendenSprachen erhältlich: Schweizerdeutsch,Hochdeutsch, Albanisch, Arabisch, Bosnisch/Kroatisch/Serbisch, Englisch, Französisch,Italienisch, Persisch, Portugiesisch, Somalisch,Spanisch, Tamilisch, Türkisch. Zu beziehenbei der ZüFAM.ImpressumHerausgeberin: ZüFAM, Zürcher Fachstelle zur Prävention des Alkohol- und Medikamentenmissbrauchs,in Zusammenarbeit mit FISP, Fachstelle für interkulturelleSuchtprävention und Gesundheitsförderung. Lektorat: Ines Flück Zaugg, sprachart,Wettingen. Gestaltung: Andrea Birkhofer, Rotwand Ateliers, Zürich. Druck:Künzle Druck, Zürich. Bezugsadresse: ZüFAM, firstname.lastname@example.org oder 044 271 87 23.Publikation: Juni 2008. In folgenden Sprachen erhältlich: Deutsch, Albanisch,Arabisch, Bosnisch/Kroatisch/Serbisch, Englisch, Französisch, Italienisch,Portugiesisch, Somalisch, Spanisch, Tamilisch, Türkisch.Übersetzung: Mustafa Ideli
Zürcher Fachstelle zurPrävention desAlkohol- und Medikamenten-MissbrauchsLangstrasse 229, PostfachCH- 8031 ZürichTelefon 044 271 87 23Fax 044 271 85 email@example.com Zusammenarbeit mit:Finanzielle Unterstützung der Übersetzungen: