Çalıştıkça emekli aylığı düşer mi?
Ülkemizde yapılan sosyal güvenlik reformları ile sadece emekli olma yaşı değil emekli aylığı hesaplama yöntemleri de değişti. Çalıştıkça emekli maaşının düşmesinin temel nedeni 2000 ile 2008 yıllarında bu alanda yapılan iki değişiklik. Bu kapsamda aylık bağlama oranı ile prime esas kazançların değerinin hesaplanmasında değişikliğe gidildi. Buna göre de 2000 öncesinde çalışmaya başlayanlar ile 2008 sonrası başlayanların emekli aylıkları farklı hesaplama yöntemine göre belirleniyordu. Aylık hesaplamak için birkaç farklı hesap dönemi var. Bu dönemler 2000 yılı öncesi dönem, Ocak 2000 ile Ekim 2008 arası dönem ve Ekim 2008 sonrası dönem olarak üçe ayrılmaktadır.
EMEKLİ AYLIKLARININ DÜŞMESİNİN 3 ANA SORUNU
1-Alt sınır aylığı, o günün asgari ücretinin yüzde 70i oranında iken bu oran 2008den sonra yüzde 35e düşürüldü.
2-Reformlar öncesi ülkemizin gelişmesi yani gelişme hızının yüzde yüzü emekli aylığına yansıtılıyordu. 01.10.2008den sonra bu oran yüzde 30a düşürüldü. Güncelleme katsayısı yüzde 100den yüzde 30a düşürülmesi aylıkların düşmesine etki eden nedenlerden biri oldu.
3-Aylık bağlama oranı (ABO) yüzde 76dan yüzde 50ye düşürüldü. Bütün bunlar emekli aylıklarının düşmesini hızlandırdı.
3 DÖNEMİN AYLIK BAĞLAMA ORANLARI
1-2000 yılından önce aylık bağlama oranı (ABO), ilk 5000 gün için yüzde 60, 5000 günden sonraki her 240 gün yüzde 1 oranında uygulanıyordu. Böylece 9000 gün, yani 25 yıl prim ödeyen bir kişinin aylık bağlama oranı yüzde 76 oluyordu.
2-2000-2008 Eylül arasındaki dönemde ABO, toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 gününün her 360 günü için yüzde 3.5, sonraki 5400 günün her 360 günü için yüzde 2, 9000 günden sonraki her 360 gün için yüzde 1.5 olarak uygulanıyordu. Böylece, 9000 gün prim ödeyen bir çalışanın aylık bağlama oranı yüzde 65e geriledi.
3-Ekim 2008den sonra ise çalışılan her yıl için yüzde 2 oranı uygulanmaya başladı. Böylece 9000 prim günü (25 yıl) bulunan kişilerin aylık bağlama oranı yüzde 50ye düşürüldü.
Bu haber 227 kez okundu.