Merhaba OyunGündem takipçileri. Bugün oyun kelimesi etimolojisinden ve oyun kelimesi kökeninden bahsettik. Biz site yazarları ve Dünya çapında geçtiğimiz sene itibariyle 1 Milyar insanın (TÜDOF(Türkiye Dijital Oyunlar Federasyonu) 2020) meşgalesi olan ve Dünya ekonomisinde 150 Milyar Dolarlık bir sektör olan oyunlar ve bu kelimenin hangi değişimlere uğrayarak dillerimizde günümüzdeki halini aldığını sizlere açıklamak istedik.
2011 yılında 54.5 Milyar Dolarlık bir ekonomiyi kapsayan bu sektör 10 yılda kendini neredeyse üçe katlamıştır. İlgisi olmayanların bile bir şekilde haşır neşir oldukları bu camia günümüzde öncelikle biz oyun severlerin ve sonrasında tüm insanlığın hayatının bir parçası haline gelmiştir. Hayatımızda bu kadar yer kaplayan bir kelimenin neden kökenini de bilmeyelim , değil mi? Hadi hep beraber bir göz atalım…
Türkçe Kökeni
Öncelikle Türkçe’mizden başlamak gerekirse Dil bilimci Sevan Nişanyan’a göre (biz sadece dil üzerine yaptığı çalışmaları konuşacağız burada) oyun kelimesi öz hakiki Türkçe. Eski Uygur kaynaklarına göre oyug kelimesinden gelmektedir. Bildiğiniz gibi eski Türkçe’de -g ve -n yapım ekleri aynı manayı taşımaktadır. Oymak kökünden gelmediği ayan beyan ortada olan bu kelime acaba yine metinlerde geçen ozmak veya oyadan da mı gelebileceğini düşünen Sevan Nişanyan bir sonuca varamamış.
Tiyatro üzerine uzmanlaşmış, sanat tarihi üzerinde araştırmalar yapmış araştırmacı ve hukukçu olan Metin And ise ‘Oyun ve Bügü’ isimli kitabında oyun kelimesinin Orta Asya’da şamanlara ve şaman törenlerine verilen bir isim olduğu kanaatine varmıştır.
Bir diğer kaynağımız ise Eski Uygur Türkçesi ile yazılan fal kitabı olan Irk Bitig’de geçen ‘oyug’ kelimesi. Burada bu kelime zar ile oyun oynamak manasında kullanılan bu kelime ile en başa dönüyoruz ama burada da kelime kökeniyle ilgili tam sonuca ulaşamıyoruz. Elimizde değerlendireceğimiz bir diğer kaynak ise Yakut Türkçesi ile yazılan Oyoon kelimesi bu kelime göz çukuru manasına gelse de ne kadar mantıklı bilemedim. Kısaca Türkçe kökeni hakkında kesin bir kanı yok ortada.
Oyun Kelimesinin İngilizce Kökeni
Müsaadenizle bir de diğer kaynaklardaki manasına bakalım. Öncelikle Dünya üzerinde en yaygın olarak bilinen ve en çok konuşulan ikinci dil olan İngilizce ile başlayalım.(2020 Unesco, En çok konuşulan dil nüfusu sebebiyle Çin’in ana dili olan Çince.) İngilizce’de oynamak anlamına gelen ‘Play’ kelimesi Angalasaksonca plegan veya plaegian fiilinden türemekte. Esasen bakıldığında bu kelime egzersiz yapmak, fiziksel özellikleri geliştirmek manasında. Oyunu fiziksel anlamda kurmuşlar. ‘Game’ yani oyun anlamına gelen kelimeye bakacak olursak Anglosaksonca gaman(bir araya toplanmak, beraber iş yapmak ) kelimesinden gelmekte. Yani onlara göre ki bize göre de oyun beraber oynayınca güzel.(Konu dışı günümüzde grafik açısından az emeğinin olmasına rağmen Among Us ’ın bu kadar popüler olması da bu yüzden zannımca.)
Gelin bir de bugünkü İtalyanca ,İspanyolca, Fransızca ve birçok dilin ana kaynağı olan Latince ’de ki kökenine bakalım. Latince ’de oyun kelimesi iki kelime ile karşılanmış: İocus ve Ludus. İlki ‘sözcük oyunu, laf ebeliği’ manasına gelmekte. Diğeri ise ‘bedensel etkinlik gerektiren oyun: cambazlık, aslan terbiyeciliği gibi şeyler’ için kullanılmış.
İtalyanca ve İspanyolca gibi Avrupa dillerinin kökleri de bu iki kelimeden gelmekte.
Evet, saygıdeğer OyunGündem takipçileri sizlerle bu yazımızda Oyun kelimesini etimolojik olarak inceledik. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere.
Sağlıcakla kalın, OyunGündem ile kalın, Hoşçakalın…