ESP nedir, ESP nasıl çalışır, ESP ne işe yarar ve arabada ESP sisteminin önemi.
ESP Nedir?
ESP, Electronic Stability Programme (Elektronik Stabilite Programı), aynı zamanda ESC, Electronic Stability Control (Elektronik Stabilite Kontrolü) olarak da bilinen, bazı eski arabalarda da bulunmasına rağmen, 2014 yılından beri Avrupa’daki modern otomobillerde zorunlu olan ve araçları dengede tutmayı sağlayan sürüş destek sistemidir.
İngiltere araştırmasına göre, ESP sistemine sahip araç kullananların ölümcül bir kazaya karışma oranı yaklaşık %25 oranında azalmaktadır. Sadece İsveç’i ele alırsak, ESP sayesinde yağışlı havada çarpışmalar %30 azaldı. Bu istatistikler bile ESP’nin otomobil güvenliğinde neden bu kadar önemli olduğunu açıklıyor.
ESC ve ESP Arasındaki Fark Nedir?
Otomobil üreticileri, sistem için farklı isimler ve çeşitli kısaltmaları marka haline getirdiler, ancak hepsi aynı işi yapıyor. Sistem bazen araç donanım listelerinde VDC – Vehicle Dynamic Control (Araç Dinamik Kontrolü), VSA – Vehicle Stability Assist (Araç Denge Yardımcısı) veya DSC – Dynamic Stability Control (Dinamik Denge Kontrolü) gibi isimler ile karşımıza çıkıyor.
Bazı markalar sisteme kendi damgasını vurmayı sever. Örneğin; Volvo, DTSC – Dynamic Stability & Traction Control (Dinamik Denge ve Çekiş Kontrolü) adını kullanırken, Porsche ise PASM – Porsche Stability Management (Porsche Denge Yönetimi – Porsche Aktif Süspansiyon Yönetimi anlamına gelen ismi kullanır ve Porsche’nin adaptif süspansiyon sistemini sunar.
Bir zamanlar yaygın olan TCS – Traction Control System (Çekiş Kontrol Sistemi) ve ASR – Antriebsschlupfregelung (Sürüş Kayma Kontrolü), yeni otomobillere ESP sistemi entegre edilmeden önce kullanılıyordu.
ESP Nasıl Çalışır?
ESP, aracı güvenli bir şekilde yolda tutmak, kontrolde ve istediğiniz yönde yürütmek için birlikte çalışan çeşitli teknolojileri bir araya getirir. Bu teknolojiler, kilitlenme önleyici frenleri (ABS) ve çekiş kontrolünü (TCS) içerir.
Siz direksiyonu çevirirken, hızlanırken ve fren yaparken akıllı sensörler, otomobilin davranışını izler ve verileri merkezi bir yerleşik bilgisayara gönderir. Bu bilgisayar daha sonra ne yaptığınızı, arabanın nasıl tepki verdiğiyle karşılaştırır. Örneğin, keskin bir şekilde sola veya sağa dönüyorsanız ancak araba dümdüz ilerliyorsa (belki yol çok ıslak veya buzlu olduğu için), bilgisayar bunu algılayabilir ve arabanın sistemlerine müdahale etmesini, yardım etmesini sağlayabilir.
Aniden sert bir şekilde fren yaparsanız ve tekerlekler kilitlenme tehlikesiyle karşı karşıya kalırsa, bilgisayar ayrıca ABS’nin devreye girmesini ve lastiklerin yeniden tutuşu kazanmasına yardımcı olmak için “darbe” vermesini söyleyebilir. Ayrıca her bir tekerleğe gönderilen fren kuvveti miktarını değiştirebilir, bu nedenle bir veya daha fazla tekerlek diğerlerinden daha fazla çekişe sahipse, bu maksimum etki için kullanılabilir.
Benzer şekilde ESC bilgisayarı, çekiş kontrol sistemine motordan tahrik edilen tekerleklere gönderilen güç miktarını yönetmesini söyleyebilir. Gaza sert basarsanız ve motora çok fazla devir yaptırıyorsanız ancak tekerlekler buz veya çamur üzerinde boş yere dönüyorsa, çekiş kontrolü onlara giden güç miktarını azaltacak ve onlara biraz yol tutuş bulma şansı verecektir.
Tüm süreç, girdilerinizi tespit etmekten, bir şeylerin yanlış olduğuna karar vermekten, ne yapılması gerektiğine karar vermekten ve ardından çözümü uygulamaya kadar, saniyenin çok küçük bir bölümünde gerçekleşir. Bu nedenle ESP teknolojisi, tehlikeli olayın ciddiyetini azaltabilir veya tamamen önleyebilir.