DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ SEKİZİNCİ BÖLÜM: AĞ ÇÖZÜMLEME TEKNİKLERİ Anahtar Kelimeler Yıldız üçgen dönüşümü, üçgen yıldız dönüşümü, çevre, çevre gerilimleri, düğüm, farz edilen çevre akımları, göz. Şu ana kadar öğrendiklerinizle devrelerin değişik yerlerindeki akım ve gerilimleri çözümleyecek hale geldiniz. Bu bölümde ağ parametrelerini belirlemek için iki farklı çözüm yaklaşımı ile karşılaşacaksınız. Bunlardan bir tanesi kapalı bir çevre boyunca elektriki büyüklüklere ilişkin eşitliklerin yazıldığı Kirchhoff’un gerilim kanununa dayalı olacaktır. İkinci yöntemde Kirchhoff’un akım kanunu esas alınacaktır. Her iki metodun birbirine göre üstün olduğu durumlar vardır. Bu tekniklerin kullanımı ile seri-paralel devrelerdeki çözümleme yöntemlerinin yetersiz kaldığı devre yapılarının üstesinden gelebileceksiniz. Bu bölümde ayrıca daha önce bilmediğiniz iki farklı devre yapısı üzerinde de durulacaktır. Bunlardan bir tanesi yıldız (Y veya T) , diğeri de üçgen ( veya) şeklinde olanlardır. Bu tür devreler pek çok güç sistemlerinde ve elektronik devrelerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu bölümde kazandırılacak yeterliklerden sonra öğrenci; Çevre, göz ve düğümü tanımlar. Çevre yöntemini kullanarak tek kaynaklı devreleri çözümler. Farz edilen (varsayılan) çevre (göz) akımları yaklaşımını kullanarak iki kaynaklı devrelerde her bir bileşen için akım ve gerilim değerlerini hesaplar. Düğümlere dayalı çözümleme yaklaşımını kullanarak iki kaynaklı devrelerde her bir bileşen için akım ve gerilim değerlerini hesaplar. Üçgen ve yıldız devreleri birbirine dönüştürür. VARSAYILAN ÇEVRE VEYA GOZ AKIMLARINA DAYALI ÇÖZÜMLEME YAKLAŞIMI Çevre, devre içinde kapalı, tamamlanmış bir yol olarak dikkate alınır. Aynı şekilde göz tarifi de kesiksiz kapalı bir çevre anlamında kullanılmaktadır. Aşağıdaki şeklin (a) bölümünde isteğe bağlı olarak tayin edilen ve tanımlanan göz akımlarıyla iki kapalı çevre gösterilmektedir. Aynı şeklin (b) kısmında genel olarak kabul görmüş olan tek pencere tanımının gözler ve göz akımları için belirtildiğini görebilirsiniz. Şekil 8.1. Varsayılan göz akımlarının örnekleri DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Her bir göz veya çevre için asıl devrede oluşacak durumdan farklı olarak dallara ayrılmayacak şekilde varsayılan göz akımı yönlerini seçebilirsiniz. Akımların bu keyfi tayini her bir akımın sadece kendi döngüsü veya gözü içinde aktığı varsayımına dayanmaktadır. Bu göz akımlarının kollara bölünmüyor olduğunu farz etmek bu yöntemin önemli bir üstünlüğüdür. Göz akımları ve yönleri keyfi olarak belirlendikten sonra Kirchhoff’un gerilim kanunları eşitlikleri yazılır ve bu varsayılan göz akımlarının değerleri hesaplanır. Kirchhoff’un gerilim kanununun bu yöntem için uygulanmasında kapalı çevre boyunca gerilim düşümlerinin kaynak gerilimlerinin toplamına eşit olacağı açıktır. Yani VS=V1+V2+V3+.....Vn Bu eşitliklerden elde edilen sonuçların kullanılması ile devrenin asıl gerilim ve akımları hesaplanacaktır. Bu çözümleme yönteminde gerilimlerin kutuplanmaları ve akımların yönleri son derece önemlidir. Çözümleme boyunca dikkat edilmesi gereken genel kurallar şunlardır: 1) Çevre veya göz akımlarının hangi yönde olacağına keyfi olarak karar verebilirsiniz. 2) Herhangi bir göz veya çevre içinde bulunan bir direnç üzerinde düşen gerilim, bu gerilim düşümüne yol açan göz veya çevre akımına göre pozitiftir. Ancak herhangi bir çevre akımı için Kirchhoff’un gerilim kanununa göre üzerindeki gerilim düşümü yazılan bir direnç elemanından başka bir çevre akımı da geçiyorsa bu ikinci çevre akımının gerilim düşümü etkisi de denkleme eklenmelidir. Denklemi yazılan çevre akımının yönü ile diğer çevre akımının yönü aynı ise bu ekleme pozitif, değilse negatif işaretle yapılacaktır. Yukarıdaki şekilde orta kolda bulunan dirençten her iki çevre akımı da geçtiği, fakat yönleri ters olduğu için çevrelerden biri için yazılan Kirchhoff’un gerilim kanunu denkleminde diğer çevre akımının gerilim düşümü etkisi negatif işaretli olacaktır. 3) Çevre akımları için Kirchhoff’un gerilim kanunu denklemleri yazılırken kaynak gerilimlerinin bu denklemlere katılması sırasında o çevre akımının ilgili gerilim kaynağına hangi kutuplu uçtan giriş yaptığına bakılır. Eğer çevre akımının kaynağa giriş yaptığı uç pozitif ise Kirchhoff gerilim kanunu denkleminde işareti pozitif olur, aksi durumda bu işaret negatif olacaktır. Çevre veya göz akımlarına dayalı yaklaşım için adımlar: 1) Göz veya çevre akımları için etiketler ve yönler belirlenir. 2) Çevre akımlarının gerilim kaynaklarına girdiği uçların kutuplanmaları gözlenir. 3) Her çevre için gerilim düşümleri cinsinden Kirchhoff denklemleri yazılır. Yukarıda da belirtildiği gibi verilen bir çevre için dirençlerin gerilim düşümleri yazılırken pozitif işaretler kullanılır. Ama aynı çevre akımı için yazılan denklemde başka bir çevre akımının etkisi yüzünden oluşan gerilim düşümü her iki çevre akımının yönü aynı ise pozitif, farklıysa negatif olarak yazılacaktır. 4) Elde edilen denklemlerin sonuçları hesaplanır. 5) Bu sonuçlar ohm kanunu, Kirchhoff kanunu gibi yöntemlerle doğrulanır. Örnek Aşağıda verilen tek kaynaklı köprü devrenin nasıl çalıştığını inceleyelim. Çözüm (Aşağıda) Öncelikle A ve B noktaları arasındaki gerilimin değerini bulalım. 1) Devre üzerinde varsayılan çevre (göz) akımlarını çizelim. 2) IA ve IB çevre akımlarının yönlerini kaynağın negatif ucuna girecek şekilde seçersek eşitliğin ikinci tarafına atılan kaynak gerilimi pozitif işaretli olacaktır. 3) Her bir döngüdeki gerilim düşümlerine ilişkin Kirchhoff denklemlerini yazalım. DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ a) A çevresi için (IA +IB) .R1 + IA . R2 + IA .R3 = VS yazılır. Burada değerleri yerleştirip düzenlersek denklemimiz; 10(IA+IB) + 10IA+15IA=25 şeklini alır. Bunu da düzenlersek; 35IA+10IB=25 (Denklem 1) b) B çevresi için (IA+IB) x R1 + IB.R4+IB.R5=VS 10(IA+IB)+27IB+33IB=25 10IA+79IB=25 (Denklem 2) 4) Denklem 1: Denklem 2: 35IA+10IB=25 10IA+79IB=25 Böylelikle iki bilinmeyenli iki denklem elde etmiş olduk. Bu denklem takımını çözmek için yok etme kuralını kullanalım. 1.denklemi (-7) ile çarpıp her iki denklemi toplarsak IB’yi yok eder ve IA’yı bulabiliriz. -245IA-70IB=-175 10IA+70IB=25 görüldüğü gibi –70IB ile +70IB birbirini götürecek ve denklemimiz sadece IA’ya bağlı olacaktır. Böylece; –235IA=-150 ve IA=0,638A bulunur. Bulunan bu IA değerini denklem 2’de yerine koyarsak IB’yi bulabiliriz. 10.(0,638)+70IB=25 6,38+70IB=25 70IB=18,62 IB=0,266A Şimdi de çevre akımlarını yerine koyarak gerilim düşümlerini hesaplayabiliriz: V1=(IA+IB) x 10=0,904 x 10=9,04V V2=IA x 10 =0,638 x 10 =6,38V V3=IA x 15 =0,638 x 15 =9,57V V4=IB x 27 =0,266 x 27 =7,18V V5=IB x 33=0,266 x 33 =8,78V A noktasının gerilimi C noktasına göre 9,57V’tur. B noktasının C noktasına göre gerilimi 7,18V ve böylece A noktasının B noktasına göre gerilimi 9,57-7,18=2,39V’tur. 5) hesapları doğrulamak için çevre gerilimlerinin sağlamasını yapalım. A çevresi için : V1+V2+V3=9,04+6,38+9,57=24,99V Bu değer yaklaşık olarak 25V’a eşittir. Farkın sebebi hesaptaki yuvarlatmalardır. B çevresi için: V1+V4+V5=9,04+7,18+8,78=25V Bu değerde hesabı doğrulamaktadır. DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Şekil 8.2. Çevre akımları yöntemi ile örnek bir çözüm devresi Örnek Aşağıda verilen devreyi inceleyelim. Çözüm (Aşağıda) Şekil 8.3. Çevre akımları yöntemi ile örnek bir çözüm devresi DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ DÜĞÜM ÇÖZÜMLEMESİ YAKLAŞIMI Düğüm bir elektrik devresinde iki veya daha fazla elemanın birbirine bağlandığı ve akımların girdiği veya çıktığı ek noktasıdır. Devrelerdeki düğümlere göre Kirchhoff’un akım kanunu denklemleri yazılabilir. Bazen üç veya daha çok elemanın birbirine bağlandığı düğümleri ana düğüm adı da verilmektedir. Düğüm çözümlemesi için bir ana düğüm referans düğüm olarak belirlenir. Bu düğüm devre ağının mümkün olduğunca çok sayıda elemanının bağlandığı düğümdür. Daha sonra referans düğüme göre diğer düğümlerin her biri için gerilimler belirlenir. Kirchhoff’un akım kanunu denklemi referans düğüme göre her bir düğüm için yazılır. Burada her bir akım terimi için uygun VR / R ifadesi kullanılır. Bu şekilde çevre akımları yöntemine benzeyen I x R biçiminde ifadeler elde edilecektir. Düğüm çözümlemesi yaklaşımının uygulama adımları : 1) Devrede ana düğüm olabilecek düğümler belirlenir ve bunlardan bir tanesi referans düğüm olarak seçilir. 2) Referans düğüm dışında kalan ana düğümler için giren ve çıkan akımlar adlandırılır. 3) Kirchhoff’un akım kanunu denklemleri her bir akımı göstermek üzere VR / R yaklaşımı kullanılarak her bir ana düğüme giren ve çıkan akımlar için yazılır. 4) Denklemlerdeki bilinen direnç ve gerilimler kullanılarak bilinmeyen düğüm gerilimleri çözülür. 5) Dördüncü adımdaki sonuçlara göre her bir elemanın akım ve gerilim değerleri bulunur. 6) Kirchhoff’un gerilim kanunu kullanılarak devredeki her çevre için sonuçlar doğrulanır. Örnek Aşağıda verilen devreyi inceleyelim. Çözüm (Aşağıda) Şekil 8.4. Dikkat etmelisiniz ki I1 akımı VR1/R1, I2 akımı VR3/R3 ve I3 akımı VR2/R2 şeklinde ifade edilmiştir. Yukarıdaki devreye düğüm çözümlemesi yöntemi için verilen adımları kullanarak çözelim. 1) Devreye baktığımızda sadece iki tane ana düğüm olduğunu görüyoruz. Bunlardan bir tanesi R2 direncinin üst tarafında, diğeri ise R 2’nin öbür ucundadır. Bu ikinci düğüm toprak referansı olacaktır. Biz bu düğümü aynı zamanda referans düğüm olarak ta kullanalım. Böylece R 2 üzerindeki gerilim düşümü devrenin diğer parametrelerini belirlememiz için de özellikle dikkate alınacaktır. 2) Ana düğümlere giren ve çıkan akımlar işaretlenir. DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ 3) Ana düğümlere giren ve çıkan akımlara göre Kirchhoff’un akım denklemleri yazılır. Ana düğüm için yazılan Kirchhoff’un akım denklemi I1+I2=I3 olacaktır. Burada giren akımlar artı çıkan akımlar eksi işaretli alınmıştır. İsterseniz tersini de yapabilirsiniz. Ancak birden fazla ana düğümü olan devreler için çözüm yaparken bütün düğümlerde aynı kabulü yapmak gerekecektir. Yani bir ana düğüm için giren akımlar artı çıkan akımlar eksi işaretli olarak dikkate alındıysa diğer bütün düğümler için de aynı kabul kullanılmalıdır. Burada kafaları karıştırabilecek bir durum vardır. Çözüm için kullandığımız akım etiketlerine dikkat ederseniz I 2 akımının R3 üzerinden ve I3 akımının da R2 üzerine akan akımlar olduğunu görürsünüz. Bu tamamen sizin keyfinize kalmış durumdur. Akımlara istenen isimleri vermek mümkündür. Akım denkleminde her bir akımın V/R şeklinde ifade edelim. (VR1/R1) + (VR3/R3) = (VR2/R2) Bu devrede R2 direnci ana düğümle referans düğüm arasındadır. Ama diğer dirençler için durum farklıdır.bu durumu da dikkatten kaçırmamak gerekecektir. 4) VS1 kaynak gerilimini bildiğimiz için aşağıdaki denklemi yazabiliriz. VR1+VR2=15V veya VR1=15-VR2 Aynı şekilde VS kaynak değerini de yazarsak VR3+VR2=12V veya VR3=12-VR2 Böylelikle VR1 ve VR3’ü VR2 cinsinden elde etmiş olduk. Bu yeni ifadeleri V/R şekline dönüştürdüğümüz üçüncü adımda verilen akım denkleminde yerine yazarak sadece VR2’ye bağlı bir denklem elde edebiliriz. Bu denklemde R direnç değerlerini de yazalım. [(15-VR2)/10] + [(12-VR2)/1]=(VR2/5) Paydaları eşitlemek için denklemin her iki tarafını 10 katsayısı ile çarpalım. Bu durumda denklemimizin yeni hali şu şekilde olacaktır. 15-VR2+10(12-VR2)=2VR2 15-VR2+120-10VR2=2VR2 135=13VR2 VR2=135/13 VR2=10,38V 5) VR2=IR2xR2 olduğundan IR2=10,38/5=2,076A bulunur. Dördüncü adımda VR3=12-VR2 eşitliği elde edilmişti. VR2’yi yerine koyarak VR3=12-10,38=1,62V bulunur. Buradan IR3=VR3/R3 =1,62/1 = 1,62A olur. Benzer şekilde VR1=15-10,38=4,62V ve IR1=4,62 / 10=0,462A bulunur. 6) Sonuçların doğrulanması: VR1+VR2=VS1 4,62+10,38=15V sonuç doğru! VR2+VR3=VS2 10,38+1,62=12V sonuç doğru! DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Örnek Aşağıda verilen devreyi çözünüz. Çözüm Şekil 8.5. Düğüm çözümlemesi uygulaması örneği DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ YILDIZ VE ÜÇGEN DEVRELER ARASI DÖNÜŞÜMLER Mesleki uygulamalarda yıldız veya üçgen devrelere sıklıkla karşılaşılmaktadır. Mesela alternatif akım güç uygulamalarında her iki bağlantı türü de kullanılmaktadır. Yıldız bağlı devreler elektronik sistemlerdeki süzgeç devrelerde karşımıza sürekli çıkmaktadır. Şekil 8.6. Yıldız bağlantı Şekil 8.7. Üçgen bağlantı DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Bazı durumlarda yıldız ve üçgen devrelerin birbirine dönüştürülmesi çözümü kolaylaştırmaktadır. Aşağıdaki şekilde bu dönüşüm için her iki bağlantı türünde kullanılan elemanlar etiketlendirilmiştir. Yani yıldız bağlı devre yapısı için R1, R2 ve R3 ; üçgen bağlı devrenin elemanları için de RA,RB ve RC kullanılacaktır. Yıldızdan üçgene veya üçgenden yıldıza dönüşüm sonrasında elde edilen yeni devrenin akım ya da gerilim kaynaklarına karşı gösterdiği yük özerkliği değişmemelidir. Yani dönüşümle elde edilen devre başlangıçtaki devrenin elektriki özellikler açısından eş değeri olmalıdır. Kaynaktan aynı akımı çekmeli ve bu akıma karşı aynı direnci göstermelidir. Ancak tabii ki üçgen ve yıldız devrelerin bağlantı noktaları arasındaki gerilimler farklı olacaktır. Yıldızdan üçgene dönüşüm şu şekilde yapılır: RA = (R1.R2)+(R2.R3)+(R3. R1) / R1 RB = ( R1.R2)+(R2.R3)+(R3. R1) / R2 RC = ( R1.R2)+(R2.R3)+(R3. R1) / R3 Şekil 8.8. Üçgen ve yıldız bağlı elemanlar ve etiketleri Denklemlerden görüldüğü gibi pay kısmında her üç yıldız bağlı devre elemanının ikişerli olarak birbirileriyle çarpımlarının toplamları vardır. Paydada ise değeri hesaplanacak üçgen devre elemanının tam karşısına düşen yıldız devre elemanı bulunmaktadır. Yukarıdaki şekle bakarsanız RA direncinin tam karşısında R1’in, RC için R3’ün ve RB için de R2’nin bulunduğunu görürsünüz. Gerçekten de her üç denklemde paydalara bu dirençler gelmiştir. Yıldızdan üçgene dönüşümde bütün direnç değerleri aynıysa elde edilen üçgen devrenin elemanları da aynı değerde olacağından sadece bir kol için hesap yapmak yeterlidir. Bu hesabı yaptığınızda üçgen devrenin her bir elemanı için bulduğunuz değerin yıldız devrenin her bir elemanının değerinin üç katı olduğunu görürsünüz. Yani yıldız üçgen dönüşümünde yıldız devrenin bütün elemanlarının değeri eşitse elde edilecek üçgen devrenin elemanları da birbirine eşit ve yıldız devredeki elemanların değerlerinin üç katı değerinde olacaktır. Bütün dirençleri aynı değerde olan üçgen devreden yıldız devreye dönüşüm yapılırken ise elde edilecek yıldız devrenin direnç değerleri birbirine eşit ve üçgen devrenin elemanlarının değerlerinin üçte biri değerinde olacaktır. Örnek Aşağıda verilen yıldız-üçgen dönüşümünü yapınız. Çözüm (Aşağıda verilmiştir) DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Şekil 8.9. Yıldız üçgen dönüşümü Üçgenden yıldıza dönüşüm için kullanılacak eşitlikler şunlardır: R1=(RB.RC) / (RA+RB+RC) R2=(RC.RA) / (RA+RB+RC) R3=(RA.RB) / (RA+RB+RC) Denklemlere bakarsanız her üç denklem için de paydanın aynı ve üçgen devreyi oluşturan dirençlerin toplamına eşit olduğunu göreceksiniz. Pay kısmında ise değeri hesaplanacak yıldız devre elemanının her iki tarafında bulunan üçgen devre elemanlarının çarpımlarının bulunduğunu görüyorsunuz. Dönüşüm şekline tekrar bakarsak R1’in her iki tarafında RB ve RC’nin, R3’ün her iki tarafında RA ve RB’nin ve R2’nin her iki tarafında da RA ve RC’nin bulunduğunu görebilirsiniz. Örnek Aşağıda verilen üçgen-yıldız dönüşümünü yapınız. Çözüm (Aşağıda verilmiştir) Şekil 8.10. Üçgen-yıldız dönüşümü DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Dönüşüm yöntemlerinin kullanılması ile köprü devrelerinin çözümlenmesi Şekil 8.11. Örnek bir köprü devre Yukarıdaki devreye dikkatle bakalım. Birbiriyle seri veya paralel olduğu söylenebilecek hiç bir devre elemanı çifti yoktur. Öyleyse seri ve paralel devre çözümleme yöntemleri ile çözüme ulaşmak mümkün değildir. Aynı köprü devrede üçgen ve yıldız bağlantılar olduğunu görüyoruz. Mesela R A, RB ve RC’den oluşan üçgen devreyi yıldız devreye dönüştürürsek çözüme gitmemiz mümkün ve kolay olacaktır. Şekil 8.12. Köprü devrenin üçgen yıldız dönüşüm yöntemi ile çözümlenmesi DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Böylece devremizin yeni hali aşağıdaki gibi çizilebilir. Şekil 8.13. Üçgen yıldız dönüşümü sonrasında devrenin yeni hali Şekil 8.14. DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ Bu bölüm sonunda anlatılanları kısaca hatırlayacak olursak; Çevre, kaynağın bir tarafından başlayıp devre elemanları üzerinden geçerek kaynağın diğer tarafında sonlanan ve asla kendi üzerinden geçmeyen kapalı bir yoldur. Göz, çoğu durumda çevre ile aynı anlamda kullanılan, ağ içinde kesiksiz ve kapalı bir çevredir. Göz veya çevre akımları, yönleri ile birlikte farz edilen akımlar olup ağların çözümlenmesinde Kirchhoff’un gerilim kanunu ile birlikte kullanılır. Bu akımlar asıl devre akımlarından farklıdırlar, kollara ayrılmazlar. Israrla belirttiğimiz gibi bu özelliklere sahip oldukları “varsayılmaktadır”. Göz veya çevre akımları için yön seçimi keyfi olsa da genellikle saat ibresi yönündeki yön kullanılmaktadır. Herhangi bir göz veya çevre akımı için yazılan denklemde dirençler üzerinde düşen gerilimler için pozitif işaret kullanılır. Aynı anda başka bir çevre akımı da o dirençten geçiyorsa bunun gerilim düşümü etkisi her iki çevrenin yönü aynıysa pozitif, farklıysa negatif olarak işleme katılır. Çevre akımları için yazılan Kirchhoff gerilim denklemlerinde gerilim kaynakları işleme katılırken, çevrenin oku kaynağın hangi ucundan giriş yapıyorsa o işaret kullanılır. Çevre akımları yönteminde gerilimler I.R şeklinde ifade edilir. Elde edilen denklem takımlarını çözmek için herhangi bir yöntem kullanılabilir. Ancak özellikle Kirchhoff denklemleri düzenlenmelidir. İki veya daha fazla devre elemanının birbirine bağlandığı ve akımların dallandığı noktalara düğüm denir. Ana düğüm üç veya daha fazla elemanın bağlandığı düğümdür. Düğümlere dayalı çözümleme yöntemi ağ içindeki parametrelerin belirlenmesinde Kirchhoff’un akım kanununu kullanır. Ancak bu akımlar V/R şeklinde ifade edilir. Üçgen ve yıldız devreler elektrik ve elektronik sistemlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunların birbirine dönüştürülmesi gereken uygulamalarda çok yaygındır. Yıldızdan üçgene dönüşümde ve üçgenden yıldıza dönüşümde çok basit bazı dönüşüm eşitlikleri kullanılmaktadır. Her üç ayağındaki dirençler birbirine eşit olan bir yıldız devrenin eş değeri olan üçgen devrenin elemanları yine birbirine eşit ama yıldız devrenin elemanlarının üç katı değerde olacaklardır. Üçgenden yıldıza dönüşümde durum bunun tam tersidir.