Kişilerin stresli durumlar içerisinde kaygı seviyelerinin ve kalp atış hızlarının artması, ayırt edici panik atak belirtileri arasında sayılabilir. Belirtilere nefes darlığı, baş dönmesi, terleme, karıncalanma, göğüs bölgesinde sıkışma gibi etmenler eşlik edebilmektedir. Burada sayılan belirtileri kişiler oldukça yoğun şekillerde yaşamaktadırlar ve belirtilerin ortaya çıkmasıyla birlikte acil servise başvurulması gerekmektedir.
Birçok insan hayatı boyunca 1-2 kez panik atak geçirebilmektedir fakat panik atak geçirilmesine neden olan faktörlerin; sinir ve strese neden olan durumların, ortadan kalmasından sonra panik atak nöbetleri kesilecektir. Panik atak belirtileri, genellikle kalp krizi belirtileri ile karıştırılmaktadır. Panik atak yaşayan kişiler atak sırasında ölecekmiş gibi hisseder ve bu ruh hali içerisinde olurlar.
Panik Atak Nedir?
Panik atak, kişilerin fikirlerinde başlar ve ruhsal yapılarının bozulması ve fiziksel belirtilerin baş göstermesi şeklinde devam eder. Herhangi bir kaygı ile tetiklenebilir; kaygının nedeni kesin olarak bilinmeyebilir. O anda içinde bulunulan stresli ve bunaltıcı durum, panik atak nöbetleri yaşanması için yeterli olmaktadır.
Stresli bir durum içerisindeyken, ani kaygı nöbetinin ne zaman ortaya çıkabileceği ve kişilere ne zaman rahatsızlık verebileceği kestirilemez. Belki araba kullanırken, belki yemek yerken belki de alışveriş sırasında kişiler kaygı nöbeti geçirmeye başlayabilirler. Atak nöbetinin yaşanmaya başlaması ile birlikte kişiler yoğun panik duygusuna kapılırlar ve fiziksel belirti olarak da nefes alıp verişleri hızlanır, kalp atış hızları ve şiddeti artar. Atak süresi genellikle 10 dakikadan az olmaktadır fakat atak ile birlikte gelen baş dönmesi ve diğer belirtilerin geçmesi biraz daha uzun sürebilmektedir.
Atak geçiren kişiler kendilerinin kalp krizi geçirdiklerini düşündükleri için şimdi ölüyorum, artık ölüyorum gibi düşüncelere kapılıp korku içerisine düşebilmektedirler. Panik atak krizleri genellikle kendisini, kişilerin genel olarak günlük yaşantılarında, iş hayatlarında, ikili ilişkilerinde ve benzer durumlarda sorun yaşamaya başladıklarında belli etmektedir.
Normal koşullarda atak sürelerinin 10 dakikadan az gelmesi gerekmektedir. 10 dakikadan daha uzun süre olan ataklarda kişiler sürekli olarak bir sonraki atağın ne zaman geleceği şeklinde korku yaşamaya başlarlar. Bu şekilde kendisini gösteren, günlük yaşantıyı engellemeye başlayan ataklara ise panik bozukluk denmektedir.
Panik atak belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilecektir. Bu belirtilerin hepsinin bir arada ve aynı anda bulunması gibi bir şart bulunmamaktadır.
- Kalp çarpış hızının artması ve bu nedenle nabzın da yükselmesi
- Nefes alıp verirken kişilerin zorluk çekmeye başlamaları
- Göğüs kafesinde sıkışma hissi ve ağrı hissedilmesi
- Atak geçiren kişilerde titreme ve terleme
- Boğuluyormuş gibi hissedilmesi
- Bulunulan ortamdan anlık olarak kopma; sanal, gerçek dışı hissetme ve öyle düşünmeye başlama
- Baş dönmesi, gözlerin kararması ve bazı durumlarda da kişilerin bayılması
- Parmak uçlarında uyuşma yaşanması
- Kontrolü kaybetme korkusu ya da delirme korkusu
- Ölme korkusu
Panik atak belirtileri olarak yukarıdaki maddeler örnek olarak verilebilecekken nedeni olarak da birincil olarak; kişilerin günlük yaşantılarının işleyişini sekteye uğratacak kadar yoğun stres yaşamaları, sorunlarını gözlerinde ve zihinlerinde olabildiğince büyütmeleri ve artık sorunlar ile stresin karşısında zihnin düşünce zincirinin kırılması gösterilebilecektir.
Panik Atağın Sebepleri
Panik atağın belirtileri arasında her uzmanın birlik olduğu bir nokta bulunmamaktadır. Yoğun stres ve sinirli bir ruh yapısının panik atak nöbetlerine sebep olabilecek olduğu gibi nöbetlere sebep veren başka durumların varlıkları hakkında da konuşulmaktadır. Örnek vermek gerekirse beynin duyusal tepkilerinin oluşmasında ve bu verilerin işlenmesinde görevli olan “Amigdala” olağan üstü durumlarda, tehlike anlarında, sıvış ya da savaş anlarında korku ve bunun takibinde adrenalin salınımından sorumludur. Bu oldukça doğal bir süreçtir ve vücut her iki durum için de kendisini hazırlamaktadır.
Uzmanların bazılarına göre beynin bu kısmı, “amigdala” olması gerektiğinden daha fazla çalışabilmektedir ve gerek duyulmayan, korku olmayan anlarda bile adrenalin salgılamakta ve bunun takibinde, kalp atış hızı artmakta ve kişiler heyecanlanmaktadır. Adrenalin seviyesinde meydana gelen artış kişilerin kalp atış hızını arttırır, nefes almalarını zorlaştırır, terlemelerine neden olur ve kişileri bu durum karşısında bir panik sarar.
Kalp kapağı sorunundan dolayı da panik atak nöbeti geçirilebilecektir. Mitral kapak kayması olarak tarif edilebilecek rahatsızlıktan dolayı kalp kapakçığı doğru kapanamamaktadır. Panik atak nöbetlerine neden olan durumlardan biri de budur.
Hipertiroidizm de panik atak nöbetlerini tetikleyebilmektedir. Hormon üreten bu bezin gerektiğinden fazla çalışması ve fazla hormon üretmesi durumunda da panik atak belirtileri meydana gelebilmektedir.
Hipoglisemi yani düşük kan şekeri durumu da kişilerde panik atak nöbetlerinin baş göstermesine neden olabilmektedir.
Uyarıcı maddelerin aşırı oranda alınması, kalp atış hızını arttıracak olduğu için panik atak belirtilerinin meydana gelmesine neden olabilmektedir.
Panik Atak Ciddi Bir Sorun Mudur ?
Panik atak ve panik atak nöbetleri, gerçek anlamda ciddiye alınması ve önemsenmesi gereken sorunlardandır. Kendisini belli etmeye başladığı ilk zamanlardan itibaren önemsenmesi ve iyileştirme aşamasına geçilmesi gereken bir sağlık sorunudur. Zaman içerisinde derecesi ve sıklığı artarak devam edecek olan kaygı nöbetleri, kişilerin sosyal ve günlük yaşantıları içinden çıkılmaz bir kabusa çevirebilecektir.
Tedavi altına alınmadığı durumlarda; sosyal ortamlardan uzaklaşma, içine kapanma, açık alanlardan korkma, ölüm korkusu yaşama ya da evden çıkma korkusu gibi sorunlar baş gösterebilecektir. Bu sorunların devam etmesi halinde kişilerin rahatlamak ve bu sorunlardan kaçmak için başvurabilecek oldukları alkol, zaman içerisinde bir bağımlılık halini alabilir. Bu bağımlılığı diğer maddesel bağımlılıklar da takip edebilir.
Panik Atak Tedavi Yöntemleri
Panik atak nöbetlerinden kurtulmak için genel olarak ilaç tedavileri ile terapiler bir arada kullanılmaktadır. Atakları tetikleyen korkuların kişilerden uzaklaştırılması ve korkulara sebep olan faktörlerin kişilerdeki etkilerinin yok edilmesi ile tedaviye başlanır ve bu yolla, kişilerin normal hayatlarına dönmeleri sağlanır.
Kişilerle ilgilenmekte olan doktorların yapacak oldukları tahlillere ve gözlemlere dayanarak tedaviye ek olarak, kişilerin korkularını kontrol altında tutmalarını sağlayacak antidepresan, serotonin seviyesini arttıran destekler ve sakinleştiriciler verilebilecektir. Bu ilaçların kullanımı ile panik atak nöbetlerinin kalpte meydana getirdiği çarpıntılar kontrol altına alınacaktır. Bu ilaçlar, kişile üzerinde yapılacak olan tahlillerden sonra, herhangi bir alerjileri olmaması ve doktorlarının uygun görmesi ile kullandırılacaktır.
Doktorun önerdiği tedavilere ek olarak, kişilerin kendilerinin de uygulayabilecek oldukları tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Tedavi sürecine uyum sağlamak, tüm ilaçların ve uygulamaların dozunda kullanılması ve takip edilmesi büyük önem taşımaktadır. Uygulanmakta olan tedavilerin etkilerini göstermesi için kişilerin kendilerini zorlamaları ve sürece bağlı kalmaları gerekecektir. Tedaviye başlanan günün ertesi günü kesin sonuçlar almak gibi bir durum da söz konusu olmamaktadır. Her şey bir süreç içerisinde gelişecektir.
Kalp atış hızını arttıracak; enerji içeceği, kahve, kola gibi içeceklerden ve alkolden uzak durulması gerekmektedir. Bu içeceklerin kalp atış hızını arttırması ile birlikte kişilerde kaygı düzeyini arttırdığı da bilinmektedir ki panik atak nöbetlerini tetikleyen durumlardan birisi de yüksek kaygı düzeyidir.
Düzenli egzersiz ve spor yapmak, kişilerin nefeslerini ve kalp atış hızlarını kontrol altına almalarını öğrenmelerini sağlayacaktır. Hem daha sağlam ve dayanıklı bir vücuda sahip olacaklar, hem de panik ataklara karşı kendilerini daha güçlü hissedeceklerdir.
Sigara ve alkol kullanımına son verilmelidir.
Düzenli bir uyku alışkanlığına sahip olunmalıdır. Mümkünse her gün aynı saatte uyunmalı, uyanılmalı ve kesintisiz bir uyku sürülmeye çalışılmalıdır.