İsveç İzlenimleri
Nihayet uzun zamandır planladığım İsveç seyahatini gerçekleştirebildim. İskandinav diyarlarına ayak basmak, benim için önemli bir deneyimdi ve bu esasen iş ve eğlenceyi bir arada amaçladığım ziyaretimde Stockholm ve Malmö kentlerini ziyaret edebildim. Peki İsveç’e gidecek olanların bilmesi gerekenler neler? Bu yazımda kısaca İsveç ile alakalı bilgiler ve tüyolar vererek İsveç’e gidecek arkadaşlara yardımcı olmak istiyorum. Kapsamlı bir gezi rehberi hazırlama iddiam yok. Zira internette bu işi çok güzel yapan gezginler ve profesyonel ajanslar var. Harika rehberler hazırlamışlar.
1)Ne yenir ne içilir?
İsveç son derece pahalı bir ülke. 2 İsveç kronu yaklaşık 1 Türk lirasına denk geliyor ve İsveç ortak pazarın ortak para birimi olan Avro’yu kullanmıyor. Fine dining restoranlarında güzel bir akşam yemeği yaklaşık 200 kron civarından başlıyor. Bunun asgari tutar olduğunu unutmayın. “Happy Hour” tarzı promosyonlara denk gelirseniz 150-170 krondan başlayan menüler bulabilirsiniz. Üst limit elbetteki yok. Bizde IKEA ile meşhur olan İsveç köftesi genelde 200 kron’a yakın bir fiyattan satılıyor ve IKEA’dan 12.95tl’ye aldığınız tabaktan aman aman bir farkı yok. Yine de yerinde yemek adettendir diyorsanız, İsveç’te finedining fiyatları bu şekilde. Hem balık hem de kırmızı et tabakları olarak pek çok seçenek mevcut. Hemen her yerde karşınıza çıkan McDonald’s ve Burger King tarzı fast food restoranlarında, flagship menüler olan Big Mac ve Whopper menüler 85-95 Kron arasında. McDonalds’a girip sadece cheeseburger alırsanız fiyat 13 kron. Bir de, buradaki fast food restoranlarında siparişi genelde dokunmatik bir ekran aracılığıyla kendiniz veriyorsunuz. Oradan menüyü ingilizceye çevirin dunken deals/dunken meals aldı bir bölüm var. Orada güzel fırsatlar oluyor. Örneğin big mac burger + cola 30 kron, X menü yarı fiyatına gibi. Bütçesi dar olanlar ve fast food sevenler dunken deals bölümüne mutlaka bakmalılar bu marketlerdeki self servis otomatlarında.
İsveç’te genelde musluk suyu içilebiliyor. Kaldığınız otelde veya hostelde şişelerinizi doldurup güne bu şekilde başlayın. Aksi taktirde suya ciddi paralar ödersiniz. Marketlerde su hiç ucuz değil. 500 ml suya 8-10 TL ödemek istemiyorsanız, mutlaka boş bir şişeniz olsun ve her fırsatta doldurun. Marketlerde su fiyatları 16-30 Kron arasında geziyor mineral miktarına ve markasına göre. Benzer şekilde asitli içecekler de pek ucuz sayılmaz. 330 ml kola 16-20 kron arasında değişen fiyatlar ile satılıyor.
Alkol sevenler için İsveç çok da uygun bir seçenek değil. Market ve bakkallarda % 3,5’ten daha yüksek alkollü içkiler bulmak imkansız. Zira İsveç yasalarına aykırı. Marketlerde gördüğünüz biralar genelde düşük alkol içeren “biramsı” şeyler ve fiyatları da gayet yüksek (18-25 Kron). Açıkçası bunlara bira demeye çok şahit ister, bira kokulu su gibi bir şeyler daha ziyade. İsveç’te daha yüksek alkolllü bira, şarap, viski, votka vb. içecekler için sizleri System Bolaget’e alalım. System Bolaget İsveç’in alkol satma yetkisine sahip tek kurumu ve aynı zamanda bir devlet tekeli. Saat 10’da açılan ve sadece alkollü içecek satan bir süper market gibi düşünebilirsiniz. Pazar günleri kapalıdır. Cumartesi günleri erken kapanır (15:00). Diğer günler ise saat 20:00’dan sonra (bazı bölgelerde 19:00) yine kapalıdır. Eğer içki almak istiyorsanız size en yakın System Bolaget’i bulmalısınız. Eğer gece bir şeyler içmek istiyorsanız ve System Bolaget’i kaçırdıysanız, kapanış saatlerinden sonra % 3,5 alkollü biralara mahkum kalırsınız. Bu SB marketlerinde inanılmaz bir çeşitlik var. Kraft biralardan özel şaraplara, Uzakdoğu viskilerinden (Evet Japonlar inanılmaz kaliteli viskiler yaparlar) aromalı biralara kadar türlü türlü seçenek mevcut. Tabii elleri cebe atmak lazım. Bizdeki gibi İsveç’te de alkol üzerinde çok ciddi vergiler var. Kimileri bunu sosyal devlet ve kamu harcamaları ile ilişkilendirirken, konuştuğum bazı kimseler ise Püriten inancının bir sonucu olduğunu söylediler. Yorum size kalmış.
Bazı zincir marketlerde (Coop gibi) 100gr’ı 17-20 kron civarında başlayan güzel salata barlar var. Girip kendinize güzel bir salata hazırlayabilir ve kasada ödeyebilirsiniz. İçine biraz makarna, biraz tavuk, biraz sos katarak doyurucu bir öğün geçirebilirsiniz. Kaldığınız otel yada hostelde mutfak var ise kendi yemeğinizi de yapabilirsiniz. Sanıyorum en hesaplı seçenek bu olacaktır. Fakat İsveç’e kadar gitmişken, yerel mutfaklarının ve balıklarının tadına bakmanızı öneririm. Tabii ki bütçesi müsait olanlar için. Sonuç olarak İsveç’te yeme içme hiç ucuz değil. Malmö’de takılacaklar, içmek ya da içki almak için mutlaka Kopenhag’a geçsinler.
Ulaşım
Ulaşım için mutlaka 1-3-7 günlük şeklinde satılan şehir kartlarından alın. Örneğin Stockholm’ün 3 günlük ulaşım kartı 225 kron. Malmö’de bu fiyat 180 kron civarı. Bu kart ile belediye vapurlarına (özel olanlar değil), tramvay, metro ve banliyö trenlerine sınırsız olarak binebilirsiniz. Kartın fiyatı ilk etapta pahalı gelebilir fakat tek binimlik kartın 60 kron civarında olduğu düşünülürse, gezginler için oldukça iyi. Özellikle Stockholm kentinin harika bir ulaşım ağı var. Hemen her mahalleye toplu taşıma ile ulaşabiliyorsunuz. Malmö kentinde daha ziyade otobüsler aktif olarak kullanılıyor. Küçük bir şehir olduğundan bu otobüsler ile hemen her yere ulaşabiliyorsunuz. Malmö’ye gelmişken muhtemelen Danimarka’ya da geçersiniz. Fakat ben vaktim kısıtlı olduğundan burada Kopenhag ile alakalı bilgiler veremiyorum.
İsveç’in toplu taşıma araçlarına elinizde alkollü içecekler binmemeniz gerektiğini de hatırlatayım. İster düşük alkollü bir bira, ister bir şişe şarap olsun, toplu taşımada kesinlikle yasak. Başınızda güvenlik biter, ilk istasyonda indirilir ve ceza ödersiniz.
Ayrıca bisiklet kiralamak da güzel bir ulaşım alternatifi. Stockholm’ün tüm turistik lokasyonlarını 1-2 gün içinde bisiklet ile turlayabilirsiniz. Bunları kiralamak için gereken şifreler genelde 7-Eleven marketlerinde bir kaç üye işyerinde daha satılıyor. Ayrıca bazı bisikletleri akıllı telefon uygulaması ile de kilitleyip açabiliyorsunuz.
Günlük Yaşam
Bizdeki soğukkanlı ve buz gibi İskandinavlar önyargısının aksine bence İsveçliler kibar ve sıcakkanlı insanlar. İngilizceleri muhteşem. Evsizleri bile İngilizce biliyor neredeyse. İyi bir ingilizce ile İsveç’e giderseniz hiç bir sıkıntı yaşamazsınız. Ulaşım ve yeme içme ile ilgili tavsiyelerimden yukarıda bahsettim. İsveç çok kültürlü ve dış kültürlere açık bir ülke. Hatta bu yönüyle diğer İskandinav devletlerinden ciddi olarak ayrılıyor. İsveç’te pek çok siyahi, Hintli, Suriyeli vs. ile karşılaşabilirsiniz. Ülkelerinin kapılarını biraz fazla açmışlar gibi geldi bana çok kültürlülük ve çeşitlilik adına. Güvenlik olarak herhangi bir sıkıntı yaşayacağınızı sanmıyorum. Mültecilerin ve göçmenlerin başıboş dolaşmalarına fazla izin verilmiyor. Hızlıca entegrasyon programına alınıyor ve dil kurslarının ardından iş edindirme sistemine katılıyorlar.
Trafikte ışıklara dikkat ediniz. İsveçliler oldukça dikkatliler ve siz de yayalar için yeşil ışıkları beklemelisiniz. Bisiklet kiraladıysanız bisiklet yollarını kullandığınızdan emin olun. İsveç polisi kurallar hususunda oldukça hassas. İhlal halinde ciddi cezalar ile karşılaşabilirsiniz. Polis ile kesinlikle tartışmaya girmeyin. Son yıllarda artan göçmenlerin bir sonucu olarak sanıyorum, genellikle gergin ve tetikteler. Özellikle bizim sırt çantası ile gezen ölücü “bilmiyordum abi” tayfasını üzecek bir yapıya sahipler. İstisnalara inanmıyorlar. Hata yaptığınız anda kafanızda bitiyorlar. Havalimanında valizinizin yanında 1 dk bile ayrılmayın. Bunu çok kesin ve net olarak söylüyorum. Resmen alarm halindeler. Valizimi 2 metre ötede bırakıp bir tabelayı okurken tepemde polis bitti. Ne ara nereden geldi bilmiyorum, mecazen değil resmen 2 metreden bahsediyorum. Uyardı beni, valizi ayağımın dibine almamı söyledi ve gitti. Arlanda havalimanında güvenlik önlemleri üst seviyede. Dikkatli olmanız tavsiye edilir.
Malmö
Malmö küçük bir şehir ama büyüme için ciddi atılımlar yapıyor. Ülkemizde daha ziyade futbol takımı ve Bron/Broen dizisi ile bilinen küçük şehir, İsveç’in inovasyon merkezi olmak için sanayisi, üniversiteleri ve var gücü ile çalışıyor. Bu şehirde 1 gün içerisinde tüm gezinizi tamamlayabilirsiniz. Aslında bu tarz zaman limitleri benim hoşuma gitmiyor. Bireylerin turistik olarak gittikleri ülkenin ara sokaklarına girmelerini, kafelerinde ve barlarında soluklanmalarını, daha derine girmelerini istiyorum. Fakat Malmö cidden küçük bir şehir ve zamanı Kopenhag’da değerlendirmek daha mantıklı olabilir gezginler için. Hem yeme içme de daha ucuz olacaktır. Özellikle içme kısmı için İsveçliler bile Kopenhag’a gidiyor. Ben iş icabı Malmö’de olduğumdan kenti derinlemesine gezmek, tüm otobüs hatlarına binmek ve ara sokaklarında kaybolmak için bol bol vaktim oldu.
Malmö aslında önemli bir kent ve tarih boyunca İskandinav devletleri, özellikle Danimarka ve İsveç arasında savaşlara sebep olmuş. Git gellerin ardından şehir bugün İsveçlilerin elinde. Tarihi kent meydanı, belediye/valilik (emin değilim) binası, meydandaki zamana meydan okuyan eczane mutlaka görülmesi gerekenlerden. Yine geçmişte Yahudileri soykırımdan kurtarmak için kullanılan bina, organik/botanik bahçesi, casino, mezarlık görülebilecek mekanlardan. Triangle alışveriş merkezi ve civarındaki restoranlar da alışveriş ve fine dining meraklılarının ilgisini çekecektir. Fazla gece hayatı olan bir şehir değil Malmö. Sokaklar belirli bir saatten sonra genelde boş oluyor. İnsan görmeniz zorlaşıyor. Cuma ve Cumartesi akşamları her Avrupa kentinde olduğu gibi bir miktar daha hareketlilik görmeniz muhtemelen. Tarihi eczanenin yanındaki pasajda güzel bir kaç bar/restaurant mevcut. Bira severler için Malmö’de harika kraft biralar üreten bir birahane de mevcut. Mekanın yerel biralarını mutlaka denemenizi tavsiye ederim.
İsveç ile ilgili genel izlenimlerim bu şekilde. Buradaki genel bilgilere ek olarak güzel bir de rehber edinirseniz, İsveç’te güzel vakit geçirirsiniz diye düşünüyorum. Özellikle Stockholm muhteşem bir şehir. Mutlaka 3-4 gününüzü ayırın. Soru ve sorunlarınız için yorum bırakabilirsiniz. Olabildiğince hızlı yanıtlarım.