Atıksız bir yaşam için; başlangıç olarak tek kullanımlık plastikleri hayatımızdan çıkardık ya da çıkarmaya devam ediyoruz. Ancak bu yeterli değil. Çevre kirliliğine engel olmak için yapılacak çok fazla şey var.
Bunlardan belki de en etkilisi, ekosisteme zarar vereceği hiç düşünülmeyen bir atık türüne, organik atıklara çözüm bulmak. Sebze meyve kabuğu, kahve çay posası, yumurta kabukları. Bu tarz örnekleri organik (gıda) atık türü olarak tanımlayabiliriz.
Gıda atıkları küresel ısınma konusunda dolaylı yoldan gezegenimize zarar verebiliyor. Uzun süre plastik torbanın içinde bekleyen gıda atıklarında metan gazı oluşuyor. Bu gaz atmosferin zarar görmesine sebep oluyor. Aynı zamanda gıda atıkları zararlı mikroorganizmalara çoğalmaları için sıcak ve nemli bir ortam sunuyor.
Bu atıkları en iyi değerlendirmenin yolu, onların efektif bir şekilde ayrıştırarak uygun depolama alanlarına gönderilmesi. Bu atıklar toprağa doğru şekilde geri gönderilirse onu besliyor ve ekosisteme yarar sağlıyor. Gıda atıkları aslında çok değerli, bu değeri geri kazandırmak için bireysel olarak yapabileceğimiz çalışmalardan biri ise kompost.
Kompost sayesinde atıklar toprağa zarar vermiyor; hatta toprağı besliyor, onun verimli kalmasını sağlıyor. Kompostun yapımı aslında çok basit; bahçen varsa doğrudan toprakta, yoksa evde bir kovada kolaylıkla yapım tarifini uygulayabilirsin.
Kompost eğer toprakta uygulanacaksa, yarı güneşli bir yer seçilmesi gerekiyor. Evde uygulamaya karar verdiysen kompost kovası edinebilirsin. Bu amaçla satılan özel kovalar var. Kendin yapmak istersen; organizmaların hava alması için büyük bir çöp kutusuna delik açman gerekiyor. Deliklerden içeri sinek ve böceklerin girmemesi için kutunun iç yüzeyini sinek teli ile kaplayabilirsin.
Kompost için uygun ve uygun olmayan atıkları seninle paylaşmak isteriz;
Yeşil malzemeler (Azot bakımından zenginler)
Kahverengi malzemeler: (Karbon bakımından zenginler)
Kompostun içeriğine üçte bir oranında yeşil malzeme ve üçte iki oranında kahverengi malzeme eklemelisin. Ayrıca çürümeyi hızlandırmak için, taze kesilmiş yeşil ot ve su da kullanabilirsin. Kompostun ne çok nemli ne de çok kuru olmalı.
Sıra geldi kompost türlerine;
1. Solucan Kompostu
Evde solucan kompostu hazırlamak için özel olarak üretilen Kırmızı Kaliforniya Solucanı (Eisenia foetida) edinmen gerekiyor.
Eğer bu kompost türünü yapmaya karar verirsen, kovanın her tarafına delikler açman, kovayı sineklikle kapatman ve bunu koyabileceğin ikinci bir kova edinmen gerekiyor. Renkleri koyu olsun, çünkü solucanlar ışığı pek sevmez. Bir süre sonra ikinci kovana bir sıvı akmaya başlayacak. Bu sıvı çok toprağı çok besleyicidir, bitkilerin için rahatlıkla kullanabilirsin.
Bu kompostun oluşumu 18-21 gün içerisinde tamamlanıyor. Hızlı bir yöntem ama dikkat gerektiriyor, özen göstermediğinde olmama riski yüksek.
3. Soğuk Kompost
Soğuk kompost yapım süreci, sıcak kompost ile aynı; ancak açık havada, toprakta yapılıyor ve oluşumu daha uzun sürüyor. En az 6 ay süre ile toprakta işlemi uygulaman gerekiyor ve bu süre iklim koşullarına, kullandığın malzeme türüne ve miktarına göre değişebilir. Soğuk havalarda kompost süreci yavaşlıyor.
Kullanmak istediğin yeşil ve kahverengi malzemeleri sıcak kompost türünde olduğu gibi üst üste ekle.
Bu kompost türünde önemli noktalardan biri; malzemeleri eklediğin her sefer, araya ağaç talaşı, saman, kuru yaprak gibi karbon içerikli bir malzemeyi dahil etmen gerekiyor. Bu şekilde kötü koku oluşumunu ve sineklenmeyi engelleyebilirsin.
4. Bokashi Kompostu
Şehirde yaşayan kişiler için yapımı en kolay olan kompost türü Bokashi Kompostu. Aslında bu kompost türüne "gıda atığı turşusu" diyebiliriz. Son yıllarda Türkiye’de yaygınlaşmaya başlayan bu kompost türü için tüm malzemeleri internetten dilediğin gibi temin edebilirsin.
Bu kompostu diğerlerinden ayıran bir özellik var; aklına gelebilecek (yağlı da dahil olmak üzere) yemekli gıdaların hepsi komposta konulabiliyor.
İlgini çektiyse bu alanda bilgi alabileceğin bazı sayfaların notlarını iletmek isteriz;
1. Kokopelli Şehirde Youtube sayfasında ve web sitesinde Bokashi kompost detaylı bilgi alabilirsin. Kompost için gerekli olan malzemeleri buradan edinebilirsin.
2. Compose-it bizim çok sevdiğimiz, Bokashi kompost türü için gerekli ürünleri temin etmeni sağlayacak genç girişimcilerden biri.
3. Atıksızev.com sayfasında Bokashi kompost türü hakkında yazılan yazıları okuyabilirsin.
4. Ecostore gibi markaların web sitesinden kompost kapları ve türleri hakkında bilgi alabilirsin
Kompost bizim de ilgimizi çok çeken bir konu, yaptığımız bir çalışmanın fotoğrafını seninle paylaşıyoruz. Soruların varsa her zaman bekleriz!