Kayı Boyu Alplerinden Akça Koca
Ertuğrul ve Osman Gazi’nin en sadık ve namdar tabanca arkadaşlarındandır. Nitekim Osman Gazi’nin İnegöl beyi ile ilk çarpışmasından ilkin, danıştığı beyler içinde ve peşinden vuku kabul eden muharebede o da vardır. Bu tarihten Orhan Gazi’nin babasına vekalet etmeye başladığı 1317 yılına kadar, seferlerde adı geçmez. Sadece bu husus onun savaşlara katılmadığı manasına gelmez. Zira Osman Gazi oğlunu seferlere komutan atama ederken yirmi senelik sadakat ve cenk ile deneyim edilmiş en cesaretli tabanca arkadaşlarından dördünü ki bunlardan birisi de Akçakoca’dır ona destek atama eder.
Akçakoca 1317’de Kara Çepiş, Alp suyu hisarlarının fethine katıldı. Orhan Gazi Alp/Ebe suyu hisarını Akçakoca’ya verdi. 1320 senesinde tarafındaki dilaverlerle beraber İzmit ve havalisini fetihle göreve getirildi.40 Ayan suyu Sapanca gölü tarafındaki Beşköprü’deki bir mevkiyi ordu konağı edinen Akçakoca artık günlerini çevredeki düşmanlarının üzerine at kaldırmak, onları tutsaklık zincirine vurmakla geçirmeye başladı. Akınlarını Akova’ya kadar ilerletti. Buradaki mevkileri tek tek Osman Gazi’ye boyun eğdirmeye başladı.
Akçakoca bundan sonrasında Orhan Gazi’nin direktifiyle fetih hareketinin yönünü Karadeniz ve İstanbul boğazına doğru çevirdi. Kandıra ve Ermenipazarı (Akmeşe) kalelerini aldı (1326). Arkasından Konur Alp’le beraber Samandıra üstüne yürüdüler. Tekfurun ölen oğlunun cenaze töreni için askerleriyle beraber kaleden çıkması gaziler için büyük fırsat oldu. Derhal kale ile cenazeyi izleyen düşman askerlerinin arasına girerek dönüş yollarını kestiler. Şaşkına dönen düşmanlar güçsüzlük ve yılgınlık içinde etrafa dağıldılar. Tekfurunun gaziler tarafınca yakalanmasıyla Samandıra kalesi de kolaylıkla elde edilmiş oldu. Samandıra hisarı kendisine mülk olarak verildi. Bundan sonrasında Konur Alp ve Abdurrahman Gazi ile Aydos’un fethini geçekleştirdiler.
Kandıra, Samandıra ve Aydos’un fetihlerinden büyük kıvanç duyan Orhan Bey, Akçakoca’yı İznik üstüne akın yapmakla görevlendirdi. Ömrü Rum tekfurları ile gazalarla geçen bu büyük Türk kumandanı İzmit-Üsküdar arasındaki bölgelere akınlarda bulunurken 1328 senesinde vefat etti. Kabri Kandıra civarlarındaki bir tepe üzerindedir.
Akçakoca’nın gayretleriyle Türk hakimiyeti altına alınan İzmit ve çevresine, sonradan onun ismine izafeten Kocaeli denmiştir. Ek olarak günümüzde Bolu iline bağlı Akçakoca ilçesi de onun adını taşır. Hacı İlyas isminde bir oğlunun olduğu bilinmektedir. Torunu Fazlullah ise ilkin kadı sonrasında da vezir olarak Osmanlı siyasetinde mühim roller üstlenmiştir.
Uç beyliği Kayıları daha yakından tanımak için Kayılar Zamanı başlıklı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.