Öğretim Etkinlikleri Modeli Gagne tarafından geliştirilmiştir. Hem davranışçı ve hem bilişsel olan bu kuram, problem çözme becerisinin en üst düzeyde zihinsel beceri olduğunu savunur. Öğretim etkinlikleri modeline göre eğitimin temel amacı öğrencilere problem çözme becerisi kazandırmaktır.
Öğretim Etkinlikleri Temel Özellikleri
Öğrencinin beklentileri, tutumları ve ilgileri eğitim süreci için oldukça önemlidir. Bu özellikler de göz önünde bulundurulmalıdır.
Öğrenme birbirine bağlı aşamalardan oluşur. Bu aşamaların belli bir sırası vardır.
Öğrenme şekilleri birbirinden farklı olabilmektedir. Bu nedenle farklı öğrenen öğrencilere farklı öğrenme teknikleri kullanılarak ders işlenmelidir. Ayrıca farklı konular da yine farklı öğrenme teknikleri kullanılarak işlenilmelidir.
Öğretim Etkinlikleri Modeli’ne göre öğrencinin en iyi öğrendiği şeyler yaparak ve yaşayarak öğrendiği şeylerdir. Bu nedenle eğitim aktif yaşantıya dayalı olmalıdır.
Gagne’nin Öğrenme Ürünleri
Sözel Bilgi
Bloom taksonomosinin “bilme” basamağını kapsar. Tanımlar, terimler, isimler gibi bilme gerektiren bilgiler bu öğrenme ürününde bulunur.
Örneğin “kültür” kavramının tanımını yapabilme.
Bilişsel Strateji
Öğrenme sırasında kullanılan bilişsel yapılardır. Dİkkat çekme, kodlama, depolama, geri çağırma gibi süreçler bu başlık altında bulunur.
Örneğin öğrencinin dört işlem yaparken bir teknik bulması.
Tutumlar
Bireyin duyuşsal özellikleri olarak tanımlanabilir. Bireyin bir duruma, olaya veya davranışa karşı olan tepkileridir. Bu tepkiler olumlu veya olumsuz olabilir.
Örneğin bir öğrencinin matematik dersinden hoşlanmaması, derse katılmak istememesi.
Psikomotor Beceriler
Bedensel hareketleri kapsayan becerilerdir. Birey bir performans gösterir.
Örneğin öğrencinin öğretmenin gösterdiği şekilde basketbolda turnike yapabilmesi.
Zihinsel Beceri
Kişinin zihinsel etkinliklerle öğrenmeler sağlamasıdır. Kendi içinde 8 kategoriye ayrılır. Bu kategoriler basitten karmaşığa olacak şekilde sıralanmıştır. En basit zihinsel beceri işaret öğrenme iken, en karmaşık zihinsel beceri problem çözme becerisidir. Öğretim Etkinlikleri modelindeki bu becerileri basitten karmaşığa doğru sıralamak gerekirse bunlar:
- İşaret öğrenme
- Uyarıcı tepki bağıyla öğrenme
- Zincir öğrenme
- Sözel ilişkilendirme
- Ayırt etme
- Kavram öğrenme
- İlke öğrenme
- Problem çözme
İşaret Öğrenme
En basit düzeyde öğrenmelerdir. Klasik koşullanma yoluyla öğrenmeleri kapsar.
Örneğin köpeğin ışığı gördüğünde daha önce koşullandığı için ağzının sulanması.
Uyarıcı-Tepki Bağıyla Öğrenme
Edimsel koşullanma yoluyla edinilen öğrenmeleri kapsar. Birey uyarıcı ile davranış arasında kurulan bağ ile öğrenir.
Örneğin öğrencilerin zil çalınca teneffüse çıkmaları.
Zincir Öğrenme
Bireyin belli davranış kalıpları içerisinde belli davranışları öğrenmesidir. Bu davranışlar bütünlük gösterir ve düzenli bir sıra halindedir.
Örneğin arabayı çalıştırmak için gerekli davranışları yapmak. (Önce çalıştırmak, sonra debriyaja basmak, sonra vitese takıp gaza basma gibi aşamalar)
Sözel İlişkilendirme
Diğer adı dil öğrenmedir. Sözcüklerin arasında ilişki kurma, anlamları öğrenme gibi becerileri kapsar.
Örneğin öğrencinin bir marşı ezbere okuması.
Ayırt Etme
Kavramları, nesneleri, olguları ve ilişkileri birbirinden ayırt edebilme becerisidir.
Örneğin üçgen ile dairenin farkını söyleyebilmek.
Kavram Öğrenme
Diğer adı sembol öğrenmedir. Kavramların ne anlama geldiği öğrenilir. Bunlar sınıflandırılabilir, gruplandırılabilir.
Örneğin bireyin geometrik şekilleri sınıflandırması, kedigilleri sayabilmesi.
İlke Öğrenme
Kural öğrenme olarak da adlandırılır. Kavramları neden sonuç ilişkisi ve diğer ilişkileri farklı açılardan açıklayabilme becerisidir.
Örneğin öğrencinin fizik ilkelerini ve bunların nerede kullanılacağını öğrenmesi.
Problem Çözme
En karmaşık zihinsel beceridir. Bireyin önceden öğrendiği kanun, kavram, kural gibi becerileri birleştirerek bir problem durumunu sonuca ulaştırabilme becerisidir.
Örneğin öğrencinin bir matematik problemi çözmesi.
Gagne’nin Öğretim Süreci
Gagne’ye göre öğretim etkinleri modelinde eğitim süreci belli bir sıra içerisinde verilmelidir. Bu aşamalar aşağıdaki şekilde olursa eğitimin başarılı olması söz konusu olacaktır.
- Dikkat çekme
- Konudan haberdar etme
- Ön bilgileri harekete geçirme
- Uyarıcı materyal sunma
- Rehber olma
- Davranışı ortaya çıkarma
- Dönüt verme
- Değerlendirme yapma
- Kalıcılığı ve transferi sağlama
Bu aşamalardan dersin;
Giriş aşamaları: 1, 2, 3. aşamalardır.
Gelişme aşamaları: 4, 5, 6, 7. aşamalardır.
Sonuç aşamaları: 8, 9. aşamalardır.
Öğretim Etkinlikleri Modeli konusu burada sona erdi.
Bir önceki konu olan Yaşantı Temelli Öğrenme konusu için tıklayın.