İstanbul 8. Sulh Ceza Mahkemesi kararıyla 16 Ağustos 2016’da “geçici” olanak kapatılan Özgür Gündem Gazetesi’ne yönelik baskılardan dolayı 3 Mayıs 2016’da Nöbetçi Genel Yayın Yönetmenliği kampanyası başlatıldı. Kampanyaya başlanılmasının sebebi gazetenin eş genel yayın yönetmenleri Eren Keskin ve Hüseyin Aykol ile birlikte gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü İnan Kızılkaya hakkında açılan davalardı.
Kampanya 7 Ağustos 2016’da sona erdi. Özgür Gündem 675 sayılı KHK ile 29 Ekim 2016’da tamamen kapatıldı.
Kampanyaya katılan 56 nöbetçi yayın yönetmeninden 49’una soruşturma açıldı. Soruşturmaların 11’i takipsizlikle sonuçlandı. 37 dava açıldı. Deniz Türkali hakkındaki dava ise soruşturma süresinin zamanaşımına uğramasından ötürü düştü.
Davalar İstanbul 13., 14. ve 22. Ağır Ceza Mahkemelerinde görüldü.
Dava açılanlar
Hakkında dava açılan 37 isim şöyle: A. Kumru Başer, Ahmet Nesin, Ayşe Batumlu, Ayşe Düzkan, Beyza Üstün, Can Dündar, Celal Başlangıç, Celalettin Can, Cengiz Baysoy, Çilem Küçükkkeleş, Derya Okatan, Dicle Anter, Erol Önderoğlu, Ertuğrul Mavioğlu, Faruk Balıkçı, Faruk Eren, Fehim Işık, Hüseyin Tahmaz, Hakkı Boltan, Hasan Cemal, Hasan Hayri Şanlı, İbrahim Bodur, İhsan Çaralan, Julide Kural, Murat Çelikkan, Murat Uyurkulak, Nadire Mater, Necmiye Alpay, Nevin Erdemir, Öncü Akgül, Ragıp Duran, Said Sefa, Şanar Yurdatapan, Şebnem Korur Fincancı, Tuğrul Eryılmaz, Veysi Altay, Yıldırım Türker.
Takipsiz kararı verilenler
Kampanyaya katıldıkları için hakkında soruşturma açılıp takipsizlik verilen 11 isim şöyle: İhsan Eliaçık, Sebahat Tuncel, Ahmet Abakay, Eşber Yağmurdereli, Hasip Kaplan, Işın Eliçin, Kemal Can, Mustafa Sönmez, Melda Onur, Uğur Karadaş, Nurcan Baysal.
27 Nöbetçi Yayın Yönetmeni ceza aldı
Kampanyaya katılan Şanar Yurdatapan, İbrahim Bodur, Cengiz Baysoy, İmam Canpolat, Çilem Küçükkeleş, Nadire Mater, Yıldırım Türker, Hasan Cemal, Faruk Balıkçı, Dicle Anter, Derya Okatan, Kumru Başer, Ayşe Batumlu, Jülide Kural, İlham Bakır, Murat Uyurkulak, Murat Çelikkan, Beyza Üstün, Nevin Erdemir, Hakkı Boltan, Hasan Hayri Şanlı ve Tuğrul Eryılmaz, Hüseyin Aykol, Ayşe Düzkan, Ragıp Duran, Mehmet Ali Çelebi ve Hüseyin Bektaş davaları olmak üzere 27 kişi hakkında toplamda 352 ay 15 gün hapis ve 68 bin TL para cezası verildi.
Murat Çelikkan ve Ayşe Düzkan hapis yattı
Cezası ertelenmeyen nöbetçi genel yayın yönetmenlerinden Murat Çelikkan, 14 Ağustos 2017’de Kırklareli Cezaevi’ne girdi, 14 Ekim 2017’de açık cezaevine alındı, 21 Ekim 2017’de tahliye edildi.
Ayşe Düzkan ise kampanya kapsamında 8 Mayıs 2016’da bir günlüğüne nöbetçi yayın yönetmenliği görevini üstlendi. 8 Mayıs 2016’da yayımlanan haberler nedeniyle hakkında aynı ay içinde hakkında soruşturma başlatıldı. 23 Mayıs 2016’da İstanbul Adliyesi’ne giderek savcılığa ifade verdi. 21 Haziran 2016’da iddianamesi hazırlandı.
Ayşe Düzkan’ın da cezası ertelenmedi. İstinaf Mahkemesi’nin 1 yıl 6 aylık hapis cezasını onamasının ardından cezasının infazı için 29 Ocak’ta teslim oldu. Bakırköy Kadın Cezaevi’ne konuldu. Daha sonra nakledildiği Eskişehir Açık Cezaevi’nden 12 Haziran 2019’da tahliye oldu.
Tutuklanan ilk üç Nöbetçi Yayın Yönetmeni beraat etti
Bu soruşturmada ilk tutuklamalar Erol Önderoğlu, Ahmet Nesin ve Şebnem Korur Fincancı’ya uygulanmıştı. 20 Haziran 2016’da tutuklanan üç isim 10 gün sonra serbest bırakıldı. Bu üç isim 17 Temmuz 2019’da görülen 11. duruşmada tüm suçlamalardan beraat etti.
10 Nöbetçi Yayın Yönetmeni’nin yargılanması sürüyor
Kampanyaya katılan Nöbetçi Yayın Yönetmeni olarak katılan DİSK Basın-İş Sendikası Genel Başkanı Faruk Eren, Evrensel yazarları İhsan Çaralan ve Fehim Işık, gazeteciler Ertuğrul Mavioğlu, Celal Başlangıç, Celalettin Can ve Öncü Akgül İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanıyor. Avukatların talebi üzerine bu mahkeme heyeti bu isimlerin ve bu isimlerin yayın yönetmenliği yaptığı günlerde Özgür Gündem’de yazıları ve mektupları yayınlanan altı ismin dosyaları birleştirildi. Bu altı isim arasında gazetenin eski Eş Genel Yayın Yönetmeni ve yazarı Hüseyin Aykol ile sürekli yazarlarından Ömer Ağın da bulunuyor.
Davaları ayrı ayrı görülen nöbetçi yayın yönetmenlerinden Can Dündar, Said Sefa, Veysi Altay’ın davaları devam ediyor.
Kızılkaya 37 davada da sanık
Açılan 37 davanın hepsinde gazetenin Sorumlu Yazıişleri Müdürü İnan Kızılkaya da sanık olarak yargılandı. Kızılkaya hakkında açılan davaların büyük bir bölümü özgür Gündem Ana Davası ile birleştirildi.
İstenen cezalar
37 nöbetçi yayın yönetmeni 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) 7/2 maddesi doğrultusunda “Terör Örgütü Propagandası Yapmak” ve 6. Maddesi doğrultusunda “Terör Örgütlerinin Bildiri veya Açıklamalarını Basma veya Yayınlamak”, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 215/1 maddesi doğrultusunda “Suç İşlemeye Alenen Tahrik” ve TCK 214/1 maddesi doğrultusunda “Suçu ve Suçluyu Övme” ile suçlandı.
TMK 7/2 için 1 yıldan 5 yıla hapis. TMK 6/2 için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis, TCK 215/1 için 2 yıla kadar hapis ve TCK 214/1 için ise altı aydan 5 yıla kadar hapis öngörülüyor. Toplamda 37 Nöbetçi Yayın Yönetmeni için 2,5 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası istendi.
Ayşe Düzkan hakkındaki iddianameyi İstanbul Cumhuriyet Savcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu’ndan Cumhuriyet Savcısı Eşref Durmuş hazırladı. İddianamede Düzkan’a “Terör Örgütü Propagandası Yapmak, Suç İşlemeye Alanen Tahrik Etme, Suçu ve Suçluyu Övme” suçlamaları yöneltiliyor. (5187 Sayılı Basın Kanununun 11/3 maddesi delaletiyle Terörle Mücadele Kanununun 7/2 maddesi, Türk Ceza Kanununun 214/1,215/1, 44, 53. Maddesi)
21 Haziran 2016 tarihli iddianame iki sayfa. İddianamede Özgür Gündem’in Sorumlu Yazıişleri Müdürü İnan Kızılkaya da şüpheli olarak yer alıyor.
İddianamede Ayşe Düzkan’ın nöbetçi yayın yönetmenliği yaptığı 8 Mayıs 2016 tarihli Özgür Gündem Gazetesi’nde yer alan beş haberin içeriği suçlama konusu yapılıyor.
Suçlama konusu yapılan beş haberin başlığı şöyle: “Mezar Var Rozerinim Yok”, “Mahalle Mahalle Direniş”, “Direniş 56’ıncı Gününde”, “Nisebin’de 5 Araç Darbelendi, “Nu Jın Ankara’da Gösterildi”
İddianamede haber içeriklerinde ve diğer içerik ve görsellerde “PKK/KCK terör örgütü mensuplarının gerçekleştirdikleri eylemlerin propagandası yapıldığının, bu bağlamda işlenen suçların övüldüğünün, halkın bir kesiminin suç işlemek üzere tahrik edildiğinin tespit edildiği” öne sürülüp bunun üzerine soruşturma başlatıldığı belirtiliyor. Basın Kanunu’nun cezai sorumluluk ile ilgili maddesi vurgulanıyor.
Sorumlu yazıişleri müdürü olarak İnan Kızılkaya’nın ve iddianamede “genel yayın yönetmenliğini üstlendiği belirlenen” şeklinde tanımlanan Ayşe Düzkan’ın soruşturma kapsamında alınan ifadeleri özetleniyor.
Düzkan’ın 23 Mayıs 2016 tarihli ifadesinde gazetenin baskı altında bulunmasından dolayı dayanışma maksadıyla bir günlüğüne genel yayın yönetmenliğini üstlendiğini; o gün editoryal toplantıya katıldığını, soruşturmaya konu yazıların editörler tarafından seçilerek gazetede yayımlandığını söylediği aktarılıyor.
Savcı, ifadelerin özetlenmesinin ardından söz konusu haber içeriklerinde “PKK/KCK terör örgütünün ve bağlı alt yapılanmalarının, örgüt mensuplarının eylem ve faaliyetlerinin meşru gösterildiği, övüldüğü, bu eylemlerin kitleler nezdinde itibar görülmesinin amaçlandığı, açıkça gazetedeki tüm haber ve içeriklerin terör örgütü PKK eylemlerini meşrulaştırma, övme amacına yönelik olduğunu” öne sürüyor. Bu içeriklerin yayımlanmasında düşünce ve ifade hürriyeti veya basın hürriyeti kapsamında değerlendirilmeyeceğini savunuyor.
“Yazı içeriklerinin bütün halinde terör örgütü PKK’nın propagandası mahiyetinde olduğu” suçlamasında bulunarak Düzkan’ın sevk maddelerince cezalandırılmasını talep ediyor.
Ayşe Düzkan İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davanın 20 Eylül 2016’daki ilk duruşmasında savunmasını yaptı. Gazeteye olan baskılara karşı durmak için bir gün genel yayın yönetmenliği yaptığını, bunun suç teşkil ettiğini düşünmediğini söyledi. Beraatını talep etti. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerinin uygulanmasını kabul etmediğini belirtti.
Avukatları, Düzkan’ın duruşmalardan vareste bırakılmasını istedi. Mahkeme bu talebi kabul etti. Düzkan bundan sonraki duruşmalara katılmadı. Avukatı kendisini temsil etti.
Karar
16 Ocak 2018’deki karar duruşmasında mahkeme Ayşe Düzkan’ın “Terör Örgütü Propagandası Yapmak” suçundan 1 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verdi.
1 yıllık cezayı, “eylemi basın yoluyla işlediği” gerekçesiyle arttırarak 1 yıl 6 ay olarak belirledi. “Duruşmadaki davranışları ile yeteri kadar pişmanlık göstermemiş olması” ve “cezasının ertelenmesi halinde ileride bir daha suç işlemeyeceği yolunda mahkemece tam bir vicdani kanaat oluşmadığı” gerekçeleriyle takdiri indirim uygulanmamasına karar verdi. Suç İşlemeye Alenen Tahrik Etmek ile Suçu ve Suçluyu Övmek suçlarından ise ayrıca ceza verilmesine yer olmadığına karar verdi.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi 29 Kasım 2018’de kararı onadı.
Düzkan, karar kendisine tebliğ edilmeksizin, 29 Ocak 2019’da İstanbul Adliyesi’ne giderek infaz savcılığına teslim oldu. Bakırköy Cezaevi’ne götürüldü. Açık cezaevine sevk talebinin kabul edilmesi üzerine 23 Mayıs 2019’da Bakırköy Cezaevi’nden Eskişehir Açık Cezaevi’ne nakledildi. 12 Haziran 2019’da tahliye oldu.
Düzkan, Duran, Aykol, Çelebi - Trial for Solidarity with Özgür Gündem (Indictment)