2BÜYÜK BİR RİSKTİR. 18 yaşından küçük, 35 yaşından büyük yaşta ; 2 yıldan kısa aralıklarla ve 4’ ten fazla sayıda gebe kalınmasıanne adayı ve doğacak bebeğiniz içinBÜYÜK BİR RİSKTİR.
3ESKİŞEHİR SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ AÇS/AP ŞUBESİ Anne olmak çok önemli bir sorumluluktur.Çocuk sahibi olmayı tesadüflere bırakmayın. Kendinizi tam olarak hazır hissetmeden gebe kalmamalısınız.
4ÜLKEMİZDE: Tüm gebeliklerin %50 si plansız olarak gerçekleşmektedir. Her 3 canlı doğuma karşın 1 gebelik istenmediği için sonlandırılmaktadır.
5Sevgili anne adayı,sağlıklı bir gebelik, sağlıklı bir doğum ve yine sağlıklı bir bebek için bağlı bulunduğunuz Aile Hekiminize başvurarak gebeliğinizi öğrendiğiniz ilk andan itibaren doğum öncesi bakım hizmetlerinden yararlanmayı ihmal etmeyiniz.
6NİTELİKLİ DOĞUM ÖNCESİ BAKIM: 1. ANNE VE BEBEK ÖLÜM ORANINI 2.DÜŞÜK DOĞUM AĞIRLIKLI BEBEK SAYISINI DÜŞÜRÜR !!!
7DOĞUM ÖNCESİ BAKIMIN AMAÇLARI 1.Anne sağlığını en iyi durumda koruyarak sıhhatli bir çocuk gelişmesini sağlamak ve doğumunu güvence altına almak 2.Anne sağlığında ve çocuk gelişiminde ortaya çıkacak her türlü sapmaları vaktinde ve erkenden tanımak
8DOĞUM ÖNCESİ BAKIMIN AMAÇLARI 3.Eğitim ve açıklamalarla anne adayını, gebelik doğum ve doğum sonrası döneme hazırlamak a.Doğum öncesi dönemde, anneye gebelik, genel temizlik kuralları, beslenme, hareket, dinlenme, bağışıklama konularında eğitim vermek b.Yaklaşmakta olan doğuma anneyi bedenen ve psikolojik olarak hazırlamak, yeni doğacak bebeğin bakımı için anneyi eğitmek c. Doğumdan sonra kullanacağı aile planlaması yöntemi hakkında gerekli bilgiyi vermektir.
13Toplam gebelik süresi: 280 gün İlk 12 hafta 1.TRİMESTER13-27 hafta 2.TRİMESTER28 hafta üstü 3.TRİMESTER
14Sağlık Bakanlığının Önerdiği İzlem Sıklığı: 1. İlk trimesterda gebeliğin tespit edilmesi gerekir (12. Haftaya kadar)Haftada bir defa Haftada bir defa Haftada bir defa Haftada bir defa Haftada bir defa olmak üzere bir gebe toplam 6 kere izlenmelidir.
15Riskli gebelikler daha sık aralıklarla daha fazla izlenmelidir !!!
16RİSKLİ GEBELİK: Yaş ( 18 yaşından küçük veya 35 yaşından büyük ) Birlikte başka hastalık varlığı (kalp, akciğer hastalığı, anemi, epilepsi, diabet, hipertansiyon )Ameliyat, kaza öyküsüİlaç kullanımıSigara alkol alışkanlığıBeslenme alışkanlıklarıAilede Diabet, Hipertansiyon, çoğul gebelik varlığı
17ÖNCEDEN GEBELİK VARSA RİSK DURUMU En son gebelik aralığı (son 2 yıl içindeyse)Gebelik sayısı (ilk gebelik, 4 veya 4’den fazla sayıda doğum yapmak)Gebeliklerin sonucu düşük, erken doğum, çoğul gebelik, yeni doğan ölümü iseDoğum ağırlığıEylemlerin nasıl başladığı ve süresi
18ÖNCEDEN GEBELİK VARSA RİSK DURUMU Doğum şekli (sezaryen, müdahaleli doğum, prezantasyon anomalisi,epizyotomi ) iseDoğum sonrasında sorun yaşanmasıKan grubu uygunsuzluğuGebelik istenmeyen gebelik ise riskli gebelikten söz edilebilir.
19HAFTALARA GÖRE GEBELİK HAFTALARA GÖRE GEBELİK
34Bulantı ve kusmaSabahları yataktan kalkmadan önce ekmek, peynir gibi kuru yiyecekler yiyin.Ağır-kokulu yiyeceklerden sakının.Yemekleri az ve sık yiyin, yemek yerken fazla su içmeyin,Bulantı kesici ilaçları doktora danışmadan kesinlikle almayın.
35Kabızlık Beslenmeye dikkat edin, Yeşil salata, meyve, erik, incir kompostosu, kepekli ekmek yiyin,Sabah kahvaltılarında ılık şekerli süt, aç karnına bir bardak su için,Her gün sabahları mutlaka aynı saatte tuvalete gitmeyi alışkanlık haline getirin,Bunlara,rağmen geçmiyorsa doktorunuza başvurun.
36Basur Kabız olmamaya dikkat edin, Baharatlı yiyecek yemeyin, Kanama olursa doktorunuza başvurun,
37Bacaklarda kramp tarzı ağrı Yürüyüş yapın, istirahat edin,Kramp halinde, bacağı hafif kaldırıp karnına doğru çekin,Süt, peynir, sebze, meyve yiyin.
38Sık idrara çıkmaÜreme organının temizliğine ve kabız olmamaya dikkat edin.Sık idrar yapma, idrar yaparken yanma ile birlikte ise, idrar yolu iltihabı olabilir, mutlaka doktorunuza başvurun.
39Cinsel ilişkiGebelik süresince serbesttir. Ancak vajinal kanama, ağrı ya da amniyon sıvısı sızıntısı olduğunda cinsel ilişkiden kaçının.
40Baş ağrısına dikkat!Sinüzit, kaygı, stres, tansiyon yüksekliği, alerji vb. durumlara bağlı oluşabilir.İstirahat edilmelidir.Tansiyon ölçülmeli ve yüksek değilse doktor kontrolünde uygun ilaç alınabilir.
41Bel ağrısı Duruşu düzeltin. Bölgeyi hafif ısıtın. Topuksuz ayakkabı tercih edin.
42Ödem (şişlik) Bacaklarını yukarı kaldırarak dinlendir. Tuz alımını azalt.
43Bayılma ve halsizlik Yemek öğünlerini atlamayın. Derin nefes alıp verin.Bacakları hareket ettirin ve pozisyonunuzu değiştirin.
44GEBELERİN GÜNLÜK YAŞAMDA DİKKAT ETMELERİ GEREKEN DURUŞLAR VE DİĞER ÖNLEMLER
45İstirahat ederken ayaklar destekle kalça düzeyinden yukarıda tutulmalıdır. İş yaparken vücut desteklenmelidir.
46Gebe kadın öne eğilmemeli, çömelerek iş yapmalı ancak uzun süre bu pozisyonda kalmamalıdır.
47DİKKAT! Doktora danışmadan ilaç kullanmayın. Gebeliğinizin ilk üç ayında kesinlikle röntgen çektirmeyiniz.Ağır ve yorucu işlerden sakınınız.Rahat ve geniş elbise giyiniz.Sık sık banyo yapınız, vulva temizliğine özellikle dikkat ediniz.Beslenmenize dikkat ediniz.15 kg.'dan fazla kilo almayınız,Diş bakımına önem veriniz.Önerilen vitamin ve demir haplarını içiniz.Alkol ve sigara içmeyiniz.
48Gebelikte Tehlikeli Durumlar: Şiddetli ve devamlı bulantı, kusma,Ani vajinal kanama,Ciddi baş ağrıları,Uzun süre devam eden kabızlık,Kasıklardaki kuvvetli ağrılar.Devamlı bel ağrısı,Beklenmeyen anda vajenden su gelmesi,Kokulu sarı, yeşil vajinal akıntı,Gebelikte geçirilen döküntülü bir hastalık,37 derecenin üstünde ateş,Kansızlık (anemi),Beklenen doğum tarihini 10 gün aşma,Rh uyuşmazlığı.
50GEBELİKTE BESLENMENormal bir gebeliktegebe toplam kg almalıdırİlk 3 ay 0,5 - 1 kgSonraki aylarda 1,5 - 2 kgProtein / Demir / Kalsiyum ihtiyacı artar
51Gebelik Döneminde Tüketilmesi Gereken Besinler ve Ölçüleri MiktarıSÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ2 Su Bardağı süt veya yoğurt 1 porsiyon peynir (2 dilim) veya 2 yemek kaşığı çökelekET ,YUMURTA ,KURUBAKLAGİLLER1 Yumurta 1 porsiyon et, balık, tavuk, hindi (60-90gm.) 1 porsiyon kurubaklagil yemeği (120gm)TAZE SEBZE VE MEYVELER2 Porsiyon pişmiş taze sebze 3 porsiyon çiğ taze sebze 2-3 adet orta boy meyve veya taze meyve suyuTAHILLAR6-8 İnce dilim ekmek 1 porsiyon pilav veya makarna 1 porsiyon çorbaYAĞLAR3-4 Silme yemek kaşığı sıvı yağŞEKERLER1-2 Tatlı kaşığı bal, reçel veya pekmez
52Çocuğun sağlıklı bedensel ve zihinsel büyüme ve gelişmesi için gebelikte ve sonrasında yeterli ve dengeli beslenme önemlidir.
53Gebelikte Yetersiz ve Dengesiz Beslenmenin Bebeğe Etkileri; Ölü doğum,Erken doğum (prematüre)Cılız-zayıf çocuk doğumu (düşük doğum ağırlıklı)Bedensel ve zihinsel yönden özürlü çocuk doğumu
54BESİN GRUPLARININ BEBEĞİN GELİŞİMİNE ETKİLERİ YİYECEK GRUPLARIBESİN ÖĞELERİBEBEĞİN GELİŞİMİSüt ve süt ürünleriProteinKalsiyumVitaminlerKemiklerGözlerDişlerEt ve benzerleriDemirKasKanBeyinSebzeler ve meyvelerA ve C vitaminDeriEkmek ve tahıllarEnerji ve B vit.BüyümeYağlarTemel yağ asitleriBeyin hücreleriEnerji
55Alınacak miktar= 3 porsiyon 2.GRUP : SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ NORMAL AĞIRLIKTA VE FAALİYETTEKİ GEBELER İÇİN GÜNLÜK GEREKLİ YİYECEK VE MİKTARLARI1.GRUP : ET VE BENZERLERİ2 yumurta = 1 porsiyon et veya kurubaklagil yemeğiAlınacak miktar= 3 porsiyon2.GRUP : SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİBir büyük su bardağı süt veya yoğurt2-3 kibrit kutusu büyüklüğünde peynir= 1 porsiyonAlınacak miktar= 2 porsiyon
563.GRUP : SEBZELER VE MEYVELER Tüm taze sebze ve meyvelerden seçilerek günde en az 4-5 kez yenmelidir.4.GRUP : EKMEK, TAHILLAR, PİRİNÇ, MAKARNA VB. BÜTÜN BUĞDAY ÜRÜNLERİGünde en az 5-6 kez tüketilmelidir.5 dilim ekmek ya da 1-2 porsiyon diğerlerinden5.GRUP :YAĞLARYarısı bitkisel, sıvı yağ olmak üzere her gün 2-3 yemek kaşığı yağ tüketilmelidir.
57Gebelikte kansızlığı önlemek için karaciğer, kırmızı et, yumurta, pekmez, kuru meyve ve kurubaklagiller yenmelidir.
58GEBELİKTE SIVI ALIMI : İdrar yolu Enfeksiyonu Bebek kesesindeki suyun azalmasıErken doğumKabızlıkİshal’den korurGebelikte Çay / Kahve ve Kola önerilmezAlkol alımı bebekte Zeka geriliğine neden olur
59İyot bebeğin normal büyüme ve gelişme ile beyin ve vücut çalışması için önemlidir. Gebelikte tuz kısıtlaması önerilmediyse günde 1 tatlı kaşığı iyotlu tuz kullanılmalıdır.
60DİKKAT!Gebeliğinizin başlangıcından itibaren düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırın.
61Gebeliğinizin ikinci trimestirinden itibaren doğuma kadar 6 ay süreyle ve doğumdan sonra da 3 ay olmak üzere toplam 9 ay süre ile demir preparatı kullanmanız gereklidir.Demir preparatını Aile Hekiminiz, kontrolleriniz sırasında size reçete edecektir.
62DİKKAT!Gebeliğinizin 16. ve 20. haftasının bitiminde Aile Hekiminize başvurarak mutlaka Tetanoz aşısı yaptırın.Bu aşı sizi ve bebeğinizi doğumda, tetanoz hastalığına karşı korur.
63DİKKAT!Eşinizin ve kendinizin kan gurubu tayinini yaptırarak kan uyuşmazlığına karşı tedbir alın.
64Bebeğinizin daha sağlıklı büyüyüp gelişmesi için D vitamini önemlidir Bebeğinizin daha sağlıklı büyüyüp gelişmesi için D vitamini önemlidir. D vitamini, balık ve yağı, peynir, yumurta sarısı ve sütte bulunur.Güneş ışığından yeterince faydalanmak vücutta D vitamininin yapımını arttırır.
65DİKKAT!Doğum için mutlaka sağlık kuruluşlarını tercih edin.
66DOĞUM BELİRTİLERİ: Nişane (kanla karışık akıntı) nin gelmesi Poşun açılması (Doğum sularının gelmesi)Düzenli ağrıların başlaması. Düzenli ağrılar: İlk başlarda dakikada bir gelip saniye sürer, doğum yaklaştıkça 2-3 dakikada bir gelip 1 dakika süren ağrılar şeklindedir.
67Doğumdan sonra ilk 30 dakika içinde bebeğinizi emzirmek için yanınıza isteyiniz Doğumdan sonra tıbbi zorunluluk yoksa bebeğinizle aynı odada kalınız.
68BEBEĞİNİZİ DOĞUMDAN SONRAKİ İLK 6 AY MUTLAKA EMZİRİNİZ!
69Sağlık personeli yardımı olmadan doğum yapmak intihardır. Kendinizi ve bebeğinizi tehlikeye atmayın; doğumunuzu hangi sağlık kuruluşunda yapacağınızı önceden planlayın.Doğumunuzu yapacağınız sağlık kuruluşunu seçerken “BEBEK DOSTU” ünvanı olan hastaneleri seçiniz.
70Sağlıklı koşullarda doğum ve doğum sonu anne ve bebek bakımı, komplikasyonların azaltılmasında ve komplikasyon gelişmesi durumunda da anne ve bebeklerde ölüm riskinin azaltılmasında temel müdahaledir.
71Lohusalık çok hassas bir dönemdir Lohusalık çok hassas bir dönemdir. Doğum sonu bakımınızı asla ihmal etmeyiniz.
72Ülkemizde Sağlık Bakanlığı önerilerine göre; lohusalık izlemleri , doğumdan sonraki 24 saat içinde bir kez, daha sonra ise, 2. ve 4. haftalarda da birer kez olmak üzere toplam 3 kez yapılmaktadır.
73CİNSEL BÖLGENİN TEMİZLİĞİ Doğum sonrası dış üreme organları temiz ve kuru tutulmalıdırCinsel bölge mikrop arındırıcı solüsyonlarla yıkanırTemiz bir bezle / pedle kapatılırBez kullanılıyorsa ütülenmelidirBez en geç 6 saatte bir değiştirilirTuvalet sonrası cinsel bölge önden arkaya doğru yıkanır
74RAHİM MUAYENESİDoğumdan hemen sonra rahim göbeğin 1-2 parmak altındadırDaha sonraki günlerde giderek küçülür6 hafta sonra tamamen normale döner
75AKINTI KONTROLÜRahimde biriken kan ve sıvılar doğum sonrası akıntı ile atılırAkıntı gün devam ederİlk 3 gün kanlıdır
76LOHUSANIN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER İstirahat etmekSıvı gıda ve hafif yiyecekler yiyerek kabızlıktan korunmakSık sık idrara çıkarak karındaki gerginliği azaltmakEgzersiz yapmakTüm aile fertlerinin anneye moral desteğinin sağlanması
77DOĞUM SONRASI ANNE RİSKLERİ KanamalarEnfeksiyonBacaklarda damar tıkanıklığıMeme hastalıkları
78RİSK: DOĞUM SONRASI KANAMALAR Bebek doğduktan sonra hazneden 2 bardaktan fazla kanama olmasıAnnenin kan basıncında düşme / nabızda yükselmeRahmin yumuşak ve elle hissedilmemesiHazneden gelen kan taze / kırmızı / sürekli / bol
79RİSK: DOĞUM SONU ENFEKSİYONLAR İlk 21 gün içerisinde:24 saatten uzun süren 38 derece üzerinde ateşAlt karın bölgesinde ağrıKötü kokulu akıntıTitreme / Çarpıntı / Halsizlik
80RİSK: DOĞUM SONRASI BACAKLARDA DAMAR TIKANIKLIĞI Bacaklarda tek taraflı Kramp / Şişme /KızarmaAteşBacaklarda bölgesel ısı artışıBaldırda Sertlik / Ağrı
82MEME BAŞININ ÇATLAMASI Doğum öncesi dönemde meme bakımının iyi olmamasıLohusalıkta meme başının iyi temizlenmemesiEmzirmenin tekniğine uygun olarak yapılmaması
83MEME BAŞINDA ÇATLAK OLUŞMAMASI İÇİN Meme uçları her emzirmeden önce kaynatılıp soğutulmuş ılık su ile temizlenip kurulanırBebeğin meme ucunu değil areola denilen kahverengi kısmı da iyice kavraması sağlanır
84MEME BAŞININ AŞIRI DOLGUNLAŞIP SERTLEŞMESİ Süt yapımının fazla olduğuMemelerin yeterince boşaltılmadığı durumlarda oluşur
85MEME İLTİHABI (MASTİT) MemelerinAşırı dolgunlaşıpSertleşmesiSütüniyi boşaltılmamasıDarbeMeme başında oluşan çatlaklardan mikropların içeri girmesisonucu oluşurBELİRTİLERİ38-40 derece ateşHızlı nabızMemede kırmızılık zonklayıcı ağrı hassasiyetLohusada baş ağrısı bulantı titreme
86MEME İLTİHABINDA :Memeler iyice boşaltılırMeme iltihap yoksa emzirmeye devamÇok ağrılı ise saat emzirilmezsüt sağılarak boşaltılırMemelere sıcak uygulanırDoktor kontrolünde ilaç alınır
87MEME ABSESİ Memelerin bir bölgesinde ağrı / hassasiyet / sertleşme derisi kırmızı ve parlakAteş yükselir / nabız hızlıdırAbse doktor tarafından boşaltılır