İstanbul Şeyh Nevruz Cami hakkında bilgi; Üsküdar İlçesi Çengelköy mahallesi Havuzbaşı Sokağı ve Mehmet Gümüşay Havuzbaşı Parkının karşısında. Camiiler.com
Şeyh Nevruz Tekkesi
Havuzbaşı Tekkesi olarak da bilinen Şeyh Nevruz Tekkesi bu sokak üzerindedir.
Şeyh Nevruz Cami harita
İstanbul Şeyh Nevruz Cami Diyanet İşleri Başkanlığı Üsküdar İlçe Müftülüğü web sitesi bilgilerine göre Çengelköy Mahallesi Mehmet Gümüşay Sokak No:14 Üsküdar / İstanbul adresindedir.
Üsküdar Şeyh Nevruz Camii Havuzbaşı sokağı ile Mehmet Gümüşay sokağı arasındadır.
Çengelköy’de dik bir yokuş olan Havuzbaşı Sokağın başında, Havuzbaşı Parkı’nın karşısındadır. 19. yüzyıl yapım tarihli şirin bir ahşap camidir.
İstanbul Şeyh Nevruz Camii
Çamlıca Tepelerine doğru dik çıkan Havuzbaşı Sokağının altındaki küçük Şeyh Nevruz Camii ve eski ahşap ev ve konaklar bulunduğu semtin özel köşeleridir.
Şeyh Nevruz Cami namaz kılınan büyük alanı bile normal camilere kıyasla küçüktür.
Sözünü edilen alandaki girişte bulunan sağdaki kapı daha da küçük metrekareli ikinci bir ibadet alanına açılır ve hemen bu odanın oradaki kapıdan girilen bir başka oda daha bulunur. Burası ibadete açık değildir. Lakin bu odadan üst kata, kadınların ibadet ettiği bölüme çıkılmaktadır.
Şeyh Nevruz Camisinin dibinde ise bir yetimhane yer alıyor.
Üsküdar Şeyh Nevruz Cami
Havuzbaşı Sokak; Yeniyol ve Havuzbaşı Dereüstü sokaklarını Çengelköy ve Yalıboyu Caddesine bağlayan sokaktır. Mustafa Gümüşay Caddesi ile kesişen sokak Şeyh Nevruz Caminin üzerinde bulunduğu sokaktır.
Havuz başı Sokağı adını Çengelköy’de bir semt değil, Çengelköy’ü de kapsayan bir mahalle olan tarihi Havuzbaşı Mahallesinden almaktadır.
Şeyh Nevruz Cami Üsküdar
Bazı araştırmacılara göre Mehmed Akif; İstiklal Marşı’nın bir bölümünü sık sık geldiği Şeyh Nevruz Camisinde yazmıştı.
Havuzbaşı Tekkesi olarak da bilinen Şeyh Nevruz Tekkesi bu sokak üzerindedir. Havuzbaşı Mevkii’nde Havuzbaşı Sokağı ve Havuz Deresi sokaklarının kesişinde yer alır.
Bir iç avlu etrafında şekillenen binalardan oluşan yapılar grubunun güneyinde tevhidhane ile kuzey kanadında harem, selamlık ve mutfak, bölümleri yer alır.
Şeyh Nevruz Tekkesi
Beylerbeyi-Havuzbaşı’ndaki kuruluş tarihi ve bânisi tesbit edilemeyen Şeyh Nevrûz Tekkesi kaynaklarda Afganî Kalenderhânesi, Özbekler Tekkesi ve Havuzbaşı Tekkesi olarak da anılır. 1301 (1884) tarihli bir belgede Nakşibendiyye’ye, 1307 (1890) tarihli Mecmûa-i Tekâyâ’da ise Kadiriyye’ye bağlı olduğu kaydedilen tekke büyük bir ihtimalle XIX. yüzyılın üçüncü çeyreği içinde tesis edilmiştir.
İstanbul Çengelköy Üsküdar
Çengelköy, İstanbul Anadolu kıyısında Üsküdar’ın kuzeyinde Kuzguncuk ve Beylerbeyi’nden sonra gelen ve eskinin geleneksel boğaz yaşamını hissedeceğiniz, etrafı asırlık çınar ağaçları ve birbirinden alımlı yalılarla çevrili güzel bir semttir. Çengelköy aynı zamanda Kuleli Askeri Lisesi’nin de bulunduğu semttir
Havuzbaşı Tekkesi
Şeyh Nevruz Tekkesi; Havuzbaşı mevkiinde Havuzbaşı Sokağı ve Havuz deresi sokaklarının kesişişinde yer almaktadır. Bir iç avlu etrafında şekillenen yapılardan oluşan yapılar grubunun güneyinde Tevhidhane ile kuzey kanadında Harem, Selamlık ve mutfak bölümleri yer almaktadır. Alçak bir bodrum kat üzerine ahşap inşa edilmiş iki katlı Tevhidhane 7.80 x 9.50 metre boyutlarında dikdörtgen planlıdır.
Yapının girişine doğuda bahçeden merdivenli bir sahanlıktan ulaşılır. Zemin katta, mahfiller ve üç yönde pencerelerle aydınlanan harim yer alır. Kuzeyde ahşap direklerle desteklenen üst mahfile kuzeydoğudan merdivenlerle ulaşılır. Kuzey duvarda açılan bir kapı ile harem bölümüne bağlantı sağlanmıştır. Mihrap dışa taşkın bir niş içinde düzenlenmiştir.
Çengelköy Havuzbaşı Tekkesi Cephe özellikler
Doğuda giriş cephesi kargir bir su basman üzerinde yükselir. Cephenin Kuzey ucunda giriş kapısı ile eş aralıklı üç pencere bulunmakta. Kuzeyde tevhidhaneye bitişik, harem bölümü yer alır. Düz atkılı üç bölümlü giotin pencerelerin üstlerinde küçük konsollara oturan kısa saçaklar bulunur. Güneyde eksende çokgen çıkıntılı mihrap nişi konik bir çatı ile örtülüdür.
Üsküdar Havuzbaşı Tekkesi İçmekan özellikleri
Basık kemerli mihrap nişi kare kesitli ahşap sütunlarla kuşatılmış ve damlalık frizi ile bezeli bir ahşap lento ile taçlandırılmıştır. Lentonun üzerinde ahşap pilastrların sınırlanan içinde mihrap ayetinin bulunduğu bir tepelik vardır. Üst mahfil kare kesitli üç adet ahşap direkle desteklenmektedir. Yapının zemin katta direkler arası ahşap korkuluklar, mahfilde ise ahşap kafesler yer alır.
Şeyh Nevruz Tekkesi hakkında Gözlem ve Açıklamalar
Havuz başı Tekkesi bina yapım tarihi ve yaptıranı hakkındaki bilgiler kesin değildir. İstatistik cetvellerinde en erken 1885 tarihli kaydedilen tekke Afgani Kalenderhanesi adıyla Nakşibendî Tarikatına bağlı olarak gösterilmiştir. 1307 h (1889-1890) tarihli Mecmua-i Tekaya’da Havuzbaşı ismiyle anılan tekke Kadiri tarikatına bağlı olarak gösterilmiştir.
Başlıca Kaynaklar
TANMAN, BAHA, ŞEYH NEVRUZ TEKKESİ, DBİA, C.7., S.169, 170.
Tevhidhâne: Arapça-Farsça, tevhîd evi demektir. Mevlevî tâbiridir. Bazı tekkelerde, sema âyininin yapıldığı yere, semahanelere, “Tevhid-hâne” denir.
Harem: Arapça bir kelime olan “Harem”, girilmesi yasak olan yer, mukaddes ve muhterem olan şey demektir. Eskiden saray, konak ve evlerin kadınlara ait kısmına “Harem”, erkeklere ait kısmına ise “Selâmlık” derlerdi. Kadınlar ayrı, erkekler ayrı yerlerde otururlardı.