İNGİLTERE Dışişleri Bakanlığı’nın zaman aşımına uğradığı için açıkladığı gizli belgeler Kıbrıs’ta 1974-75 yılında yapılan gizli pazarlıkları ortaya çıkardı. Belgelere göre, Türk Dışişleri Bakanı Çağlayangil 18 Mart 1975’te İngiltere ve ABD Dışişleri Bakanları’na Kıbrıs’ta Türk Rumların iki kesimli gevşek bir federal hükümet çerçevesinde yeniden birleşmesini teklif etti.
Belgelere göre, İngiltere Dışişleri Bakanı Callaghan, bu konuya dönemin Yunan Başbakanı Karamanlis’in ılımlı yaklaştığını belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ise dönemin Rum lideri Başpiskopos Makarios’tan Türklere yüzde 30 toprak bırakmaya razı olacağını duyduğunu söyledi. Annan planının temelini oluşturan iki küçük devletten oluşan federasyon tezi de Çağlayangil tarafından hazırlanmış oldu.
KIBRIS’TA ABD’DE ÜS YOK
1975’de Türkiye ayrıca dönemin Sovyetler Birliği’ne adanın kuzeyinde yabancı bir ülkenin askeri üs kurmasına izin vermeyeceği garantisi verdi. Bu garanti ile Moskova, Soğuk Savaş döneminde Türkiye’nin Kıbrıs’ta ABD üssü kurulmasına karşı çıkacağı mesajını da almış oldu.
Rum yönetimi, İngiliz arşivlerindeki gizli belgelerde yer alanların kendilerinin de bildiği ve ABD ile İngiltere’nin Türikye’nin adaya müdahale etmesine göz yumduğunu tekrar gözler önüne serdiğini savundu. Rum hükümet sözcüsü Kipros Hrisostomidis, ‘Bizim ve ilgili tarafların çok iyi bildiği gerçekleri doğruluyor’ yorumunda bulundu.