SGK 48 çıkış kodu, işverenin işçisini haklı nedenle işten çıkarırken başvurduğu çıkış kodlarından ve belki de en sık kullanılanlarından birisidir. Bunun nedeni, bu çıkış kodunun gerekçesidir. Gelin, SGK 48 çıkış koduna yakından bakalım.
SGK çıkış kodu ne demektir?
Bir işçi işe başladığında, bu durumu Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmekle yükümlü olan işveren; aynı işçi işten ayrıldığında da SGK’ya bilgi vermek zorundadır.
Bu bildirim, işten ayrılış bildirgesi ile yapılır ve bu bildirgenin bölümlerinden birisi de “çıkış kodu” bölümüdür. Böylece işveren, işçinin iş sözleşmesini hangi gerekçeyle sona erdiğini SGK’ya bildirmiş olur.
SGK çıkış kodlarının tamamını şu yazımda bulabilirsiniz: https://mustafabaysal.com/sgk-isci-cikis-kodlari-listesi/
SGK çıkış kodu neden var?
Bu kodun temel var oluş amacı; SGK’nın işçinin işten ayrılma nedenini bilmek istemesidir. Ancak çıkış kodunun asıl kullanıldığı yer, İşkur tarafından işsizlik maaşı ödenmesi aşaması olmaktadır.
Buna göre İşkur, bazı çıkış kodlarına işsizlik maaşını peşinen bağlamamaktadır. Bunun nedeni, işsizlik maaşını hak etmek için, işsiz kalan kimsenin belirli şartları taşımak zorunda olmasıdır: https://mustafabaysal.com/issizlik-odenegi-alma-sartlari/
İşte İŞKUR, aşağıdaki yazıda belirtilen listeden de görüleceği üzere, işçinin işten ayrılma şeklini SGK çıkış kodlarına göre değerlendirir ve bazı çıkış kodlarına otomatik olarak işsizlik maaşı bağlamaz.
SGK çıkış kodu 48’e işsizlik maaşı bağlanır mı?
SGK 48 çıkış kodu da işsizlik maaşı bağlanmayacak kodlardan birisidir. Haliyle; işçi başkaca tüm şartları taşısa bile, sırf bu kod ile çıkışı bildirildiği için işsizlik maaşı alamayacaktır.
Böyle durumlarda, mahkeme kararıyla geriye dönük işsizlik maaşının nasıl alınabileceğini şu yazımda izah etmiştim: https://mustafabaysal.com/mahkeme-karariyla-issizlik-maasi-alinmasi/
SGK 48 çıkış kodu nedir?
SGK çıkış kodu 48 “İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi” olarak tanımlanmıştır.
48 kodunun yasal dayanağı
Her SGK çıkış kodu, İş Kanunu’nun ilgili maddesine dayanarak belirlenmiştir. Bunun nedeni, işçilerin işten çıkışlarının mutlaka İş Kanunu’nun bir maddesine dayanıyor olmasıdır.
İşte SGK 48 çıkış kodu da dayanağını İş Kanunu’nun 25/II-g maddesinden almıştır. Bu madde tam olarak şu şekildedir:
“İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi”.
SGK çıkış kodu 48’in gerekçesi
Bu kodun kullanılma gerekçesi son derece basit ve tektir. Buna göre; işçinin devamsızlık nedeniyle işten çıkarılması halinde bu kod kullanılmalıdır.
İşçinin devamsızlık nedeniyle işten çıkarılmasının nasıl ve hangi şartlarda olabileceğini şu yazımda detaylıca anlatmıştım: https://mustafabaysal.com/devamsizlik-yapan-iscinin-isten-cikarilmasi/
Yargıtay kararlarında SGK 48 çıkış kodu
Aşağıdaki Yargıtay kararları incelendiğinde, 48 çıkış kodunun ve devamsızlık nedeniyle feshin nasıl kullanılması gerektiği daha net anlaşılacaktır.
“… Davacının çalışma günü olan 15 ve 16 Kasım 2006 tarihlerinde mazeretsiz olarak üst üste 2 gün işyerine gelmediği dosya içerinden sabittir. Buna göre davacının iş sözleşmesinin devamsızlığı nedeni ile işveren tarafından haklı nedenle feshedildiğinden kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (9 Hukuk, 2011/6074 K.)
“… 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-g maddesine göre işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi fesih için haklı nedendir. Buna göre belirtilen devamsızlığın haklı bir sebebe dayanmaması gerekir. İnceleme konusu olayda davacının rahatsızlığı nedeni ile Devlet Hastanesine gittiği hastane kayıtlarından açıkça anlaşıldığı gibi, tanık anlatımlarına göre davacının rahatsızlandığı gün eşi tarafından telefonla işyeri aranmış ve izin istenmiştir. Mevcut delillere göre davacının devamsızlığı haklı bir sebebe dayanmaktadır. Bu durumda feshin geçerli nedene dayandığı kabul edilemez…” (9 Hukuk, 2008/517 K.)
“… Somut olayda, davacının 13.01.2010-23.01.2010 tarihleri arasında devamsızlık yaptığı sabit olup, izin aldığını veya haklı bir mazeretinin bulunduğunu kanıtlamış değildir. Bu durumda, işveren tarafından yapılan fesih haklı nedene dayanmaktadır…” (22 Hukuk, 2014/2332 K.)
“… Fesih ihtarnamesinde daha önceki uyarılara rağmen davacının 04.10.2008 tarihinde işe gelmediğinden bahisle iş akdinin işverence 4857 Sayılı Yasanın 25/II-g maddesi gereğince feshedileceği bildirilmiş ise de, işçinin işe devam çizelgesinde 06 ve 07.10.2008 tarihinde geldiği, işbaşı yapıp çalıştığı, yine işverence tutulan 08.10.2008 tarihli tutanaktan da, işçinin 08.10.2008 tarihinde işyerine geldiği anlaşılmaktadır.
Açıklanan bu duruma göre, 4857 Sayılı Yasanın 25/II-g ve h maddelerindeki devamsızlık koşulunun olayda gerçekleşmediği anlaşıldığından kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü gerekirken…” (9 Hukuk, 2014/7212 K.)
“… Dosyadaki bilgi, belgelere ve özellikle Yasada belirtilen hukuka aykırılık halleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde, somut olayda mahkeme iş sözleşmesinin davalı tarafından İş Kanunu 25/II-g uyarınca feshedilmesine rağmen devamsızlık tutanağı bulunmadığı gibi fesih yazısının olmadığı, fesih sebebinin açık ve kesin bir şekilde belirtilmesi gerektiği yönündeki kurala uyulmadığı gerekçesine yer vermiş ise de, İş Kanunu’nun 25/II. bendi gereğince yapılan haklı fesihte yazılı fesih bildiriminin bulunmasına gerek olmadığından…” (22 Hukuk, 201914893 K.).
SONUÇ
SGK 48 çıkış kodu, işçinin iş akdinin devamsızlık nedeniyle feshedilmesi halinde kullanılır. Bunun anlamı işçinin işe gelmediği ve devamsızlığı için de bir mazeretinin olmadığıdır.
Aslında teknik bir konu olan devamsızlık mevzuunu daha önce yazmıştım ve yukarıda belirttiğim bağlantıya mutlaka göz atmanızı öneririm.
SGK 48 çıkış kodu, niteliği itibariyle işverenlerin sık kullandığı kodlardan birisidir. Ancak burada yapılan önemli hatalardan birisi, işçinin devamsızlığının tutanağa bağlanmamasıdır.
Bu devamsızlık işveren tarafından tutanağa bağlanmalı ya da bir başka şekilde kayıt altına alınmış olmalıdır (Tutanak elbette zorunlu değildir; ancak işverenin elini kuvvetlendirecektir).
İşçi ise eğer işveren tarafından işten çıkarılmış ve işyerine alınmıyorsa, üstelik işe de devam etmek istemesine rağmen bütün bunlar oluyorsa; bir an önce notere giderek bir ihtarname çekip durumu kayıt altına almalıdır.