Kelimeleri birdenbire söyliyemeyip, ilk seslerini birkaç defa tekrar ederek arkasını güçlükle söylemeye «kekelemek», kekeliye- rek konuşma hastalığına da «kekemelik» denir.
Kekemeler, meselâ «duvar» yahut «ayak» kelimelerini «d-d-d-duvar», «a-a-a-ayak» şeklinde, güçlükle söylerler. Kekelerken bazan kelimeler, heceler yanlış söylenir. O zaman meselâ bir cümlenin söylenişi şöyle bir şekil alır; «Be-be-be-ben, b-b-b-burada bi-bi-bi- biraz hava a-a-a-alacağım.»
Kekemeliğin çok çeşitli sebepleri vardır. Bu hastalığa yakalananların konuşma kaslarında anormal kasılmalar olur, bu kasılmalar yüzünden kelimeler yukarıda belirttiğimiz gibi kesintili söylenir, bazan da hiç söylenemez. Konuşma güçlüğü bazan kekemenin yüzünü buruşturmasına, yüz kaslarının acayip şekillerde kasılmasına yol açar. Bu hal konuşma kaslarının kasılmasından ileri gelir.
Kekemeliğin sebebi kesin olarak anlaşılmış değllçlir. Çeşitli bilginlerin ortaya attığı cn beş kadar kuram vardır. Tedavi şekilleri de çok çeşitlidir. Utangaçlık, kendine güvensizlik kekemelikle beraber görülmekteyse de hastalığa yalnız bunun sebep olacağı sanılmıyor. Erkekler kadınlardan 4-6 defa daha fazla bu hastalığa yakalanırlar.
Çok küçük çocuklarda da kekemeliğe sık raslanır. Bu hal vaktinde önlenmezse insanda eksiklik duygusu uyandırır, normal gelişmeye engel olur. Çocuklar daha çok çabuk konuşmaya çalıştıkları, ya da fazla re- yocanlı oldukları zaman kekelerler. Çocuk bu kekelemenin farkına varırsa durum daha kötü olur. Çünkü kusurunu düzeltmek için şadedeceği gayret kasların daha çok gerilmesine yol açar. O zaman çocuk büsbütün kekelemeye başlar.
Kekemeliğin sebepleri her hastaya göre çok değişik olduğundan tedavide bu nokta göz önünde bulundurulmalı, her hasta kendi özellikleri, hayat şartları göz önüne alınarak tedavi edilmelidir. Kekeliyen küçük çocukların dikkatini daima başka yana çekmeli, hastalığı çek feci bir şey gibi gösterip onları yıldırmamalıdır.