'Türkiye'ye F-35 ambargosu ABD'nin de başını ağrıtacak'
ABD Kongresi, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alma kararının ardından temmuz ayında, ABD’den Türkiye’ye yapılacak F-35 savaş jetlerinin satışını durdurmuştu.
Bloomberg’den Robert Levinson, söz konusu F-35’lerin birçok parçasının Türkiye menşeli şirketler tarafından üretilip montajının yapıldığına dikkat çekti:
Kongre, savaş jetlerinin Türkiye’ye satışını engelleyebildi. Peki tek sorun ne? F35’ler'in ana parçaları Türkiye'de üretiliyor.
Ağustos ayında Kongre, Türklerin Rusya'dan hava savunma sistemi alma anlaşması nedeniyle, Lockheed Martin Şirketi’nin 100 adet F-35 savaş jetinin Türkiye’ye satışını engelleyen düzenlemeyi onayladı. Bu birçok sorun yarattı.
Türkiye, havacılık üretiminde dünya lideri ve merkez gövde ile bazı iniş takımları gibi kilit parçalar da dahil olmak üzere F 35’ler için gerekli 12 milyar dolar değerindeki parçaları 10 Türk şirketi üretecek.
Kokpit ekranı gibi belli bazı parçalar içinse Türkiye tek kaynak.
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ), Northrop Grumman ile birlikte merkez gövdesini, silah yuvası kapılarını ve ekipmanı taşımak için kullanılan hava-yer pilonlarını üretiyor ve montajını yapıyor.
AYESAŞ, F-35’lerin iki önemli parçası olan füze uzaktan kumandalı arayüz ünitesi ve panoramik kokpit ekranın tek üreticisi.
Kale Havacılık Sanayi A.Ş., uçak gövdesi yapısını ve iniş takımlarının kilit mekanizmasını üreten firma.
Fokker Elmo Havacılık, F-35’lerde kullanılan F135 motoru için gerekli elektrik tesisatı dahili bağlantı sisteminin (EWIS) yüzde 40’ını üretiyor.
Alp Havacılık uçak gövdesi üretiyor, iniş takımı parçalarını ve titanyum entegre bıçak rotorları dahil olmak üzere F135’ler için gerekli 100’den fazla motor parçasının montajını yapıyor.
Eğer ABD jet anlaşmasını engellerse Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’den parça akışını durdurabilir.
ABD Savunma Bakanı Jim Mattis temmuz ayında Kongre’ye mektubunda “Eğer Türkiye tedarik zinciri bugün bozulduysa, hava aracı üretiminde kesintiye neden olacak, 50 ile 75 arasında jetin teslimatı gecikecek ve parçalara yeni bir kaynak sağlamak yaklaşık 18-24 ay sürecektir” diye yazdı.
Erdoğan ise satışın engellenmesine nasıl karşılık vereceği konusunda çok az şey söyledi.
Mattis, kasım ayının ortasına kadar Türkiye'nin katılımında yapılacak herhangi bir değişikliğin potansiyel etkisi konusunda Kongre'ye bir rapor sunmak zorunda.
Lockheed, şimdilik Türklere satışın yolunda gittiğini söylüyor.