Klima Nasıl Sökülür? Klime Demontajı Yapılışı
1. Giriş
Enerjinin tüm dünyada gün geçtikçe pahalı hale gelmesi insanları daha ucuz ısıtma ve soğutma sistemleri kullanmaya yöneltmiştir. Split klima teknolojisindeki son gelişmelere paralel olarak split klima kullanımı gün geçtikçe artmaktadır. Özellikle yeni geliştirilen R407C ve R410A soğutucu akışkanlarıyla çalışan klimalarda düşük sıcaklıkta ısıtma yapılabilmekte, R22 soğutucu akışkanıyla çalışan ve ısıtma amacıyla kullanılan klimalar, R407C ve R410A soğutucu akışkanlarıyla çalışan klimalarla yer değiştirmektedir. R22 soğutucu akışkanıyla çalışan klimalar genellikle demonte edilerek daha az kullanılan ortamlara taşınmaktadır. Çeşitli sebeplerle insanların konutlarını değiştirmelerinde de klimalar demonte edilerek yeni konutlara taşınmaktadır.
Split klimaların bulundukları yerden sökülerek yeni kurulacak ortamlara taşınmaları demontaj olarak adlandırılmaktadır.
Demontaj işlemi, split klimanın kurulu olduğu ortamdan belirli kurallara uyularak sökülmesi işlemiyle başlar. Demontaj yapılacak bir klima uzun yıllar kullanılmış olabilir. Uzun yıllar, basınç altında sürekli genleşip büzülmüş malzemeler, eğer uygun şekilde sökülmezlerse büyük tahribatlara uğrayabilirler. Kurallara uygun şekilde sökülmeyen bir klima kullanılmaz hale gelebilir. Demonte işlemi, soğutucu akışkanın dış üniteye toplanmasıyla başlar. Elektrik tesisatı, drenaj tesisatı ve bakır boru tesisatı, iç ve dış üniteden ayrılır. Sonra iç ve dış üniteye zarar verilmeden iç ünite askı sacından, dış ünite askı ayaklarından ayrılarak emniyetli bir noktaya alınır. Taşıma işleminde zarar görmemesi için özellikle iç ünitenin taşınmaya uygun hale getirilmesi gerekir.
Demontaj işleminin ikinci aşaması, demonte edilmiş klimanın taşınmasıdır. Kurallara uygun olmayan taşıma, split klimanın zarar görmesine, hatta kullanılamaz hale gelmesine yol açabilir.
Demonte edilmiş bir klimanın kurulacağı yere montajı normal montajdan farklıdır. Özellikle yorulmuş klima aksamı ve sertleşen bakır boru tesisatı montaj sırasında zarar görmeye elverişlidir. Yanlış yapılacak bir montaj işlemi de demonte edilmiş klimanın zarar görmesine yol açabilir.
Yeni geliştirilen R407C ve R410A soğutucu akışkanlarıyla çalışan klimalarda demontaj işleminden sonra yapılacak montaj işlemi, R22 ile yapılan demonte işlemiyle aynıdır. Fakat soğutucu akışkan kaçağı oluşmuşsa R407C ve R410A, demontaj sırasında tamamen sistemden dışarı almak gerekir. Kaçak olsa dahi R22 dış üniteye toplanmalıdır
[1]. Şekil 1’de demonte edilecek klimanın iç ve dış bağlantıları gösterilmiştir. Bu elemanlar;
Şekil 1. İç ve dış ünite bağlantısı gösterilmiş split klima [2]
2. Soğutucu Akışkanın Dış Üniteye Toplanması
- Demontaj işlemi için duvar tipi klimalarda gazın dış üniteye toplanması gerekir.
- Klima, soğutma konumuna alınır ve 15 dakika çalıştırılır [3].
- Klimanın çalışması durdurularak üç dakika beklenir. Şarj manifoldu alçak basınç hortumu, üç yollu vananın servis portu tapası sökülerek servis portuna bağlanır [3].
- Hortum içerisindeki havanın atılması için alçak basınç vanası kısa bir süre açılarak hortum içindeki havanın dışarı atılması sağlanır.
- İki ve üç yollu vanaların valf tapaları sökülerek allen anahtarıyla kapatmaya hazır hale getirilir. Tapalar sökülürken karşısında durmamak gerekir. Sistem basınç altında olduğundan sökme işlemini gerçekleştiren kişiye zarar verebilir [3.]
- Klima soğutma konumunda çalıştırılır. İki yollu vana Şekil 2’de gösterildiği gibi allen anahtarıyla kapatılır. Yani basma vanası kapatılır. Emme vanasından soğutucu akışkanın iç üniteye emilmesi sağlanır.
- Manometreden gazın basıncının -0,6 ile -0,8 bar’a kadar düşmesi beklenir. Kompresör sesini dinleyerek de tecrübeli servis elemanları soğutucu akışkanın dış ünitede toplandığını anlayabilir.
- Soğutucu akışkan, dış üniteye toplandıktan sonra üç yollu vana allen anahtarıyla sıkı şekilde kapatılır. Eğer vanalar tam sıkılmazsa toplanan akışkan geri kaçabilir. Toplama işlemi gerçekleşemez.
- Şarj manifoldu hortumu üç yollu vana portundan sökülür. Servis portunun, iki ve üç yollu vana allen yuvalarının tapaları takılır. Bazı durumlarda allen yuvalarında kaçak olduğu gözlenebilir. Bu gibi durumlarda sabun köpüğü ile kaçak tespit edilirse, tapalar takılmadan önce dişler üzerine teflon sarılması gerekir.
- R407C ve R410A ile çalıştırılan klimalarda, bunları oluşturan soğutucu akışkan oranlarının kritikliğinden dolayı (sistemde soğutucu akışkanın sıvı ya da gaz oluşuna göre değişmektedir), bu sistemlerde en ufak gaz kaçağında gazı oluşturan karışım oranı bozulduğundan tüm soğutucu akışkan dışarıda toplanarak sıvı halde gaz dolumu yapılmalıdır [1].
- Split klimalar şayet R407C ve R410A ile çalışıyorsa, kaçak durumunda soğutucu akışkanın tamamen sistemden atılması gerekir. R407C ve R410A çevre dostu soğutucu akışkanlardır ve ozon tabakasına zararları yoktur. Aynı zamanda vakumlama yapmadan süpürme tabir edilen yöntemle yapılan montaj işlemlerinde, soğutucu akışkanın bir kısmı dışarı atılır. Bu durumda, bunlarla çalışan klimalarda soğutucu akışkanın komple dışarıda toplanması gerekir.
- Gaz boşaltma işlemi Şekil 3’te gösterildiği gibi manifoldun alçak basınç hortumu split klimanın üç yollu vanasının servis portuna bağlanır. İki ve üç yollu vanalar allen anahtarı ile tam açık hale getirilir. Şarj manifoldunun alçak basınç vanası çok az açılır.
- Soğutucu akışkanın ani açılmasında servis hortumunun vücutla uzun süreli temasında, soğutucu akışkan yanıkları meydana gelebilir. Bu durumda donmanın olduğu bölgeyi suya tutmak gerekir. El ile bu bölgelere temas, bu bölgelerdeki dokulara zarar verebilir.
- Manometre değeri sıfırı gösterip soğutucu akışkan çıkışı bittiğinde manometre alçak basınç hortumu, üç yollu vana servis portundan sökülür.
- Allen anahtarı ile iki ve üç yollu vanalar allen başlıklarından kapatılır, aksi takdirde yağ, nem alabilir ve bozulabilir.