HDP Mardin Milletvekili Tuma Çelik, sahiplerine teslim edilmeden dökülmeye başlayan Nusaybin’deki TOKİ’leri Meclis’e taşıdı.
Mardin’in Nusaybin ilçesinde sokağa çıkma yasaklarının ardından yıkılan evlerin yerine inşa edilen, ancak aradan geçen uzun zamana rağmen sahiplerine iade edilmeyen TOKİ konutları Halkların Demokratik Partisi (HDP) Mardin Milletvekili Tuma Çelik tarafından verilen soru önergesiyle Meclis gündemine getirildi.
MA‘nin haberine göre, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle verdiği önergesinde Çelik, 2015 yılından bu yana insan haklarının sistematik ihlalinin, silahlı operasyonların, şiddetin yaşandığı kentlerde iktidarın savaş politikaları nedeniyle bölge halkı ve sivillerin ciddi zararlar gördüğünü ifade etti.
Çelik, “Sivillerin yaşamlarını yitirdiği zorla yerinden edildiği dönemler yaşanmış ve en büyük zarara toplumun korunmasız bireyleri maruz kalmıştır. Operasyon ve sokağa çıkma yasağı süreçlerinde insanlar zorla yerinden edilmiştir. Mardin ili, Nusaybin ilçesi bu süreçleri yaşamış olduğu kentlerden bir tanesidir” dedi.
‘GÖÇE MARUZ KALDILAR’
Nusaybin halkının operasyon ve sokağa çıkma yasakları süreçleriyle zorla göçe maruz kaldığını kaydeden Çelik, ilçe halkının barınma hakkının elinden alındığını belirtti. TOKİ konutlarının ise, ilçe halkının gelenek ve ekonomik durumları dikkate alınmadan yapıldığını belirten Çelik, “Operasyon ve sokağa çıkma yasakları süreci sonrası Fırat, Dicle, Yenişehir, Zeynel Abidin, Abdulkadir Paşa, Kışla mahallelerinde az ya da çok hasar görmüş bütün yapılar yıkılarak yerine Bakanlığınız tarafından TOKİ evleri yapılmaya başlanmıştır. Bu evler Nusaybin halkının geleneksel yaşam alışkanlıklarına uygun olmamakla birlikte özellikle ekonomik olarak çeşitli problemler yaratmaktadır. Devlet insanların en temel hakkı olan yaşam ve barınma hakkını korumak ile yükümlüdür ve yerinden edilen insanlara barınacak yeni yer sağlamak en temel görevidir. Bu sebeple de Bakanlığınız tarafından zorla yerinden edilen ailelere tapuları karşılığı ev verileceği, evleri teslim edilene kadar kira yardımı yapılacağı beyan edilmiştir” dedi.
FOTOĞRAFLARLA AÇIKLADI
Önergesinde kendisine bu konuda ulaşan fotoğraflar ve belgelere de değinen Çelik, şunları kaydetti: “Fotoğraflar incelendiği zaman henüz oturumun başlamadığı yapılar tehlikeli bazı unsurlar içermektedir. Örneğin dış duvarlarda kullanılan yapıştırma taşların döküldüğü ilk gözlenen tehlikelerden biridir. Duvarlardan düşen taşlarda görülüyor ki sadece yapıştırma tekniğinin kullanılmış. Bu durum can güvenliğini tehlikeye atıyor, alana aileler yerleşmeye başladığı zaman bu tehlikelerin ağır sonuçlar yaratabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Taş arkası yapıştırma filesi olmalı ya da mekanik montaj yapılmalı çünkü ortalama 3 metre yükseklik ve üzerinden düşen taş ölümcül sonuçlar doğurabilir. Ayrıca apartmanların çevresine alt dolgu yapılmadan, sıkıştırılmadan tretuvar betonu döküldüğü gözle görülmektedir. Blokaj yapılıp üzerine hasırlı beton dökülmeden yapılan kaplamada henüz yerleşim başlamadan toprağın zemine oturmasıyla çatlaklar ve boşluklar oluşmuştur. Ayrıca, bordür taşları eksik eğer etrafında bordür olsaydı o da bu oturmaya bir nebze engel olur, hatıl gibi, tretuvara set olur alttaki dolgunun akıp gitmesini engellerdi. Sadece gözleme dayalı bu araştırma bile yapıların üretim tekniği ve kalitesi ile ilgili şüpheler uyandırmaktadır.”
Çelik, önergesinde Bakan Kurum’a şu soruları sordu:
“* Operasyon sürecinde Nusaybin’de toplam kaç konut zarar gördü ve zarar gören konutların kaçı ağır, orta ve az hasarlıydı?
- Yeni konut üretim/inşaat alanı kaç metrekaredir?
- Operasyon sonrası evi yıkılan aileler ile izlenen anlaşma yöntemleri nelerdi?
- TOKİ dairelerini kabul etmeyen evsiz kalan aileler ile Bakanlığınız arasında nasıl bir anlaşmaya varıldı?
- TOKİ tarafından üretilen daire sayısı nedir?
- Bu güne kadar kaç aileye anahtar teslimi yapıldı?
- Ailelere evleri teslim edilene kadar kira yardımı yapılacağına dair sözleşmeye rağmen kira yardımları anahtar tesliminden önce kesilmiş midir? Kesildiyse eğer kesilme sebebi nedir? 6 aydır kira yardımı yapılmıyor olmasının sebebi Nusaybin halkına ve kamuoyuna Bakanlığınız tarafından açıklanacak mıdır?
- Ailelerin mağduriyetlerini gidermek amacıyla Bakanlığınız tarafından geriye dönük kira yardımı yapılacak mı?
- Bakanlığınız tarafından zorla yerinden edilenler için yapıldığı iddia ettiği evler neden teslim edilmemektedir?
- TOKİ evlerinin güvenlik için çalışanları kim nasıl seçmiş, ihale ile mi yoksa kaymakam/valinin tasarrufunda mı, çalışanlar bölgeden mi yoksa dışarıdan mı getirilmiş, ihale ise hangi şirket tarafından alınmıştır?
- Nusaybin halkının tapuları karşılığı hakkı olan dairelerin anahtar teslimi için neden depozito istiyorsunuz? Depozito miktarı neye göre belirlenmiştir.
- Depozito miktarı için önce 800tl olarak belirlenip sonra ‘sizin için 500tl yapalım’ diyerek gayri resmî bir anlaşma yoluna gidilmiş midir?
- Henüz teslim edilmeyen dairelerde meydan gelen tahribat Bakanlığınız tarafından karşılanacak mı?
- Yapıştırma taşların düşme tehlikesini kaldırmak için montaj ya da file kullanılmak gibi yöntemleri tercih etmeyi düşünüyor musunuz? Bu durumun insan yaşamını tehlikeye atmakta olduğu Bakanlığınızın mühendisleri tarafından tespit edildi mi? Önlem almayı düşünüyor musunuz?”