Odatv güvenlik uzmanı Feramuz Erdin "asansör" kâbusunu yorumladı: Hayrete düşüren cüret...
Özbekistan uyruklu bir kadının, Filistinli bir şahıs tarafından asansörde taciz edilmesi gündeme oturdu. Emekli polis müdürü Odatv güvenlik uzmanı Feramuz Erdin yaşananların ardından göç sorununu değerlendirdi. Yapılan hatalara ve yaşanacak olası sorunlara dikkat çeken Erdin, uyarılarını sıraladı.
İstanbul'un Esenyurt ilçesinde kuaförde çalışan Özbekistan uyruklu U.K. (35) kendisini asansöre kadar takip eden Filistin uyruklu A.A. (16) tarafından asansörde taciz edildi. Şahsın geçen yıl da 6 yaşındaki bir kızı taciz ettiği ortaya çıktı. Yaşanan cinsel istismara tepki yağarken gözler Türkiye'nin göç yönetimine çevrildi.
Emekli emniyet müdürü Odatv güvenlik uzmanı Feramuz Erdin, geçmişte yapılan hatalara ve gelecekte karşılaşılacak olası sorunlara dikkat çekti. Erdin şunları kaleme aldı:
İHMAL SUÇ SAYILARINI PATLATTI
"Statülerini belirleyecek bir kavram kargaşası olsa da bir sığınmacı ya da göçmen dalgasının, hele de sayıları bu kadar fazla olursa, çok yönlü sorunlar yaşatacağı muhakkaktır:
1. Sığındıkları toplumda sığınmacıların yaşayacakları sorunlar
2. Sığındıkları toplumun farklı kültüre sahip nüfusun ani artışı nedeniyle yaşayacağı sorunlar
Bugün Suriyeli ve Afgan sığınmacıların Türkiye’deki geleceği ile ilgili tartışmalar toplumda artık yüksek sesle dillendirilmeye başlanmıştır. Ancak bu tartışma bir sonuç verene kadar acilen çözülmesi gereken problemler vardır.
Ben bugün uzmanlık alanım olan suç konusunu ele almak istiyorum. Sığınmacılar özel durumları gereği bazen suçun mağduru bazen de suçun faili durumunda olabilmektedirler.
Sığınmacıların insan kaçakçılığı ve ticareti, dolandırıcılık, fuhuş, emek sömürüsü gibi suçların mağduru olması sık rastlanan bir durumdur. Burada temel sebepler, çaresizlik, lisan bariyeri ve yabancılıktır.
Ama bir süre sonra sığınmacıların da ilk şoku atlattıktan sonra şiddet, cinsel saldırı, hırsızlık, soygun, yağma, yaralama ve cinayet gibi suçlara karıştıkları görülmektedir. Hatta sığınmacı ve göçmenler bir süre sonra acımasız çeteler ve organize suç örgütleri bile kurabilmektedir. Bunun izlerini her gün haberlerde sıkça görmekteyiz.
KARŞIMIZDA KİM VAR
Öncelikle sığınmacıların profilini incelemekte fayda var:
Erkekler özelinde bakarsak, karşımızda bazıları bizzat savaşmış, kafasına bomba yağmış, silah sesine aşina, silah kullanabilen, ölmemek için öldürmek zihniyeti kafasında yer etmiş kişilerden söz edebiliriz. Kadınlar ve orada doğmuş çocuklar da savaşın travmasını bizzat yaşamış kişiler. Yani bu insanlarda bir post -travmatik sendromun varlığı sürpriz olmamalı! Buna bir de yerinden yurdundan uzaklaşmanın verdiği stres eklenince, suça meyilli kişilerin yaratacağı tehlikeyi tahmin etmek çok da zor olmuyor.
Zaten bugüne kadar yaşanan olaylara baktığımızda, bir kıza evinin asansöründe tecavüz etmeye cesaret edebilen, bir kavgada çektiği bıçağı yaralamak değil de doğrudan rakibinin kalbine saplamak suretiyle öldürmeyi hedef alan bir profil ortaya çıkıyor. Ve açıkçası bu hepimizi ürkütüyor.
Yeri - yurdu belli olmayan bu kişiler hakkında doğru düzgün suç kaydı tutulamaması, işledikleri suç akabinde serbest kalmaları ve buna rağmen sınır dışı edilmemeleri toplumsal endişeyi daha da körüklüyor. Gerçi sınır dışı edildiklerinde polisten daha önce o ile geri dönmeleri ihtimalinin varlığı da bir gerçek.
Yani aslında etrafımızda ne zaman patlayacağını kestiremediğimiz bombalar dolaşıyor! Aradaki dil, eğitim ve kültür bariyeri de tarafların birbirini doğru anlamasına engel oluyor.
ARTAN SUÇLAR
İçişleri Bakanlığı’nın elinde muhakkak sığınmacıların karıştığı suçlar ile ilgili bir istatistik vardır ama buna bizim ulaşmamız mümkün değil. Zaten bu bilgiler kamuoyu ile de paylaşılmıyor. İçişleri Bakanı sayın Süleyman Soylu’nun bir süre önce yaptığı “sığınmacıların işledikleri suçlar, Türkiye’de işlenen suçlara eşit” mealindeki açıklama hafızalarımızda durmakla birlikte, açık kaynaklardan silinmiş vaziyette.
O zaman müracaat etmemiz gereken bir başka kaynak var: Adalet Bakanlığı’nın suç istatistikleri. Burada da bu konuyla doğrudan ilgili bir çalışma olmamasına rağmen, sığınmacı akınını o yılki suç artış oranlarındaki sıçrama ile karşılaştırmak gibi basit bir yönteme başvuracağız.
Bilindiği gibi Suriye’den ilk göç kafilesi 2011 Nisan ayında ülkemize giriş yaptı ve 2012 yılında sayıları yüzbinleri ve kısa bir süre sonra da milyonları buldu.
Aşağıdaki tablo Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanmıştır ve 2008 – 2017 yılları arasındaki Cumhuriyet Başsavcılıklarındaki soruşturma evresi iş durumunu göstermektedir.
2007 yılında 6 milyonun altında olan suç sayısı 2008, 2009 ve 2010 yıllarında nispeten yatay bir seyir izleyerek yıllık 6 milyon civarında suç soruşturması yapılmıştır. Ülkenin suç sayısının eğer olağanüstü bir durum yaşanmamışsa doğal nüfus artış oranı kadar artması normaldir.
Ancak 2011 yılında yavaş bir sıçrama ile başlayan ve daha sonra katlanarak devam eden ivme suç sayılarındaki anormal artışın göstergesi olmuştur. 2016 yılından itibaren büyük bir sıçrama daha yaşanarak yıllık suç sayısı yaklaşık 8 milyon olarak kayıtlara geçmiştir.
Tabii ki yukarıdaki analizi daha da detaylandırmak, kamuoyuna açıklanmayan rakamlar (eğer bulunabilirse) ile karşılaştırarak yeniden daha titiz bir analiz yapmak mümkün. Ancak elimizdeki mevcut bilgiler ışığında, yukarıdaki tablodaki eğride yaşanan anormal yükselişin sığınmacılar tarafından işlenen suçları gösterdiğini düşünmemek için geçerli bir sebebe de sahip değiliz.
NE YAPILMALIYDI
Göç yönetimi başlı başına bir bilimdir. Mültecilerin yaşayacağı ve yaşatacağı sorunların önceden alınan tedbirler ile yönetilmesi gerekir. Zaten Anadolu binlerce yıldır büyük göçlere sahne olduğu ve büyük bir göç yolu üzerinde olduğu için göç bu coğrafyada zaten yadırganan bir şey değildir. Ama bu defa bunun plansız ve programsız olması ve sığınmacı sayısının çok olması iç dengeleri bozmuş gözükmektedir. İç dengenin bozulmasının gelecekte suç açısından neler getireceğini bir sonraki bölümde inceleyeceğiz.
Devlet geleneğinin ve milletin göç olgusuna yabancı olmadığını söylemiştik. Ama bu defa bir strateji devreye girmedi ve nedense taraflar kendi haline bırakılmış gibi oldu? Belki sığınmacılar kültürel olarak daha yakın oldukları illerde barınmaya devam etselerdi bu taktik doğru olabilirdi ama doğrudan büyük ve gelişmiş şehirlere akın etmeleri dengeleri doğal olarak bozdu.
Başta sağlık, eğitim, dil ve kültür bariyeri ile asayiş ve güvenlik konularında ayrı ayrı politikalar geliştirilmeliydi. Bu kadar büyük çaplı bir insan göçünün Göç İdaresi GM ile Kızılay vs gibi STK’ların eline bırakılması doğru değildi. Sığınmacılara açıktan veya zımni olarak tanınan imtiyazlar da toplumda ayrıca rahatsızlık yarattı.
Öncelikle İçişleri Bakanlığının göçün kamu düzenine etkileri üzerinde hazırlık yapması ve sığınmacıların karıştıkları suçları daha meydana gelmeden önlemeye çalışması gerekirdi. Her bir sığınmacının Türkiye ve Türk halkı hakkında önceden bilgilendirilmesi çok önemliydi.
Mesela, benim özellikle dikkatimi çeken şu oldu: Sığınmacı erkekler çok cüretkâr bir şekilde bir kızımızı takip edip onu bir köşede sıkıştırıp tecavüz edebileceklerini düşünüyorlar. Biz bu tür bir “modus operandi”ye yani suç işleme tarzına daha önce çok şahit olmadık. Benim kanaatime göre, geldikleri kültürde bunu yapmaları normal karşılanıyor ve kadınlar tarafından da çok tepki veril(e)miyor? Muhtemelen beni hayrete düşüren bu cüret de oradan kaynaklanıyor? Tabii bu beklemediği bir tepki karşısında anında agresifleşerek konu yaralama veya cinayete kadar gidebiliyor.
GELECEKTE BİZİ NE BEKLİYOR
Bölgesel çatışmalar, doğal afetlerde beklenen artışın özellikle coğrafyamızda toplu göçlere yol açacağı Birleşmiş Milletler tarafından zaten bir süredir öngörülüyor. Sınırlarımızda fiziki ve elektronik güvenliğin artırılması ve sınırların denetim altına alınması artık Türkiye için kaçınılmaz bir durumdur.
Yukarıdaki tablo bizim için bir uyarıdır. Sığınmacılar tarafından işlenen suçların giderek artması hatta bunların çeteleşerek daha büyük suçlara yönelmesi kimseyi şaşırtmamalıdır. Ülke olarak ekonomik krizle mücadele ettiğimiz şu dönemde hükümet karşı protestoların artması ve kolluğu enerjisini bunlara aktarması genel asayiş ve kamu güvenliği açısından zaafiyet oluşturabilir. Gelecekte sığınmacı çetelerce işlenecek yağma, insan kaçırma, soygun, silahlı baskın gibi daha büyük ve karmaşık suçlara karşı da hazırlıklı olmalıyız. Zaten bunların ip uçları yavaş yavaş beliriyor. Sınırdaki boşlukları çok iyi bilen sığınmacı çetelerin ağır silahlarla kolayca silahlanmasının önünde bir engel yoktur.
GEÇMİŞTE NE YAPILMIŞ BUGÜN NEDEN YAPILMIYOR
Şu bir gerçek ki, eğer orada rahatsa kimse bulunduğu yeri terk etmez. Yoksulluk, savaş, afet, soykırım ve baskı rejimleri insanların doğup büyüdükleri coğrafyayı terk etmesindeki en önemli nedenler olarak sıralanabilir. Hatta bazen otokratik rejimler de “kurtulmak istedikleri” etnik grupların göç etmesine zemin hazırlayabilirler. Büyük göçler sadece bugünün sorunu olmadığı gibi, geçmişte yaşanan dramatik göçler de hala hafızalardadır:
Örneğin 1864 yılında Çerkes Göçü esnasında Osmanlı Devleti sınırlarını bu mazlum insanlara açmıştır. Rus Ordusu tarafından topraklarından sürgün edilen Çerkesler Osmanlı coğrafyasına bir plan çerçevesinde dağıtılmıştır. Bugün Karadeniz kıyılarından başlayan bir çizgi üzerinde Irak, Suriye, Ürdün, Lübnan ve Mısır’da yaşayan Çerkes nüfus bu göç dalgasının eseridir. Osmanlı devleti ayrıca Çerkes insan kaynağını da verimli olarak kullanmış ve devlet hizmetlerinde vefalı ve kendine bağlı bir sınıf olarak görevlendirmiştir. Bunda Çerkeslerin ulusal karakterleri de rol oynamakla birlikte, Osmanlı devlet politikasının etkinliği de görülmektedir.
Oysa yakın dönemde yaşanan Suriyeli ve Afgan göçlerine baktığımızda yaklaşık 5 milyon kişinin sınırlarımızdan geldikleri gibi daha çok İstanbul, İzmir, Antalya, Ankara, Bursa gibi nispeten daha düzenli ve büyük şehirlere gittikleri görülmektedir.
Farklı bir kültüre ve değerlere sahip 5 milyon kişinin gittiği coğrafyada yaşayacağı ve yaşatacağı problemlerin hesaplanmadığı anlaşılmaktadır. 5 milyon kişinin sağlık, iletişim, eğitim, istihdam, barınma, kültür, asayiş sorunları belli bir planlama yapılmadan asla ve asla yö-ne-ti-le-mez!
“Ey ensar az sıkışın, muhacir akrabamız geldi” mantığı kafayı kuma gömmek; göç edeni de kendi mahallesinde sessiz sakin yaşarken bir anda azınlıkta kalanı da kendi kaderi ile baş başa bırakmaktır!"
Feramuz Erdin
Odatv.com