İngiltere’de Ücretsiz Sağlık Hizmetleri Ne Durumda?
İngiltere’de Ücretsiz Sağlık Hizmetleri Ne Durumda? Sistem Gerçekten Batıyor Mu?
İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS – National Health System) ile ilgili görüşlerimi paylaşacağım fakat önce İngiltere’ye geldiğinizde aile hekimi kaydınızı nasıl yaptıracağınızı anlatarak başlamak isterim.
Aile Hekimine Kaydolma
İngiltere’de sağlık hizmetleri herkes için ücretsizdir. Bunun için oturum izni ya da İngiltere Vatandaşlığı şartı aranmaz. Buraya öğrenci vizesi, Ankara Anlaşması vizesi, sponsorlu vize, vs. ne ile gelirseniz geliz, sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanırsınız.
Gelir gelmez yapmanız gerekenlerden biri de aile hekimine kaydolmaktır. Yaşadığınız yerdeki en yakın aile hekimine yani İngiltere’deki söylenişi ile GP’ye gidip kayıt yaptırmanız gerekir. (GP: General Practitioner)
Aile hekimine kaydolmak şarttır zira aile hekimine gitmeden hastaneye -acil durumlar dışında- gidemezsiniz. Eğer sağlık durumunuz hastaneye gitmeyi gerektirecek birşey ise önce aile hekimine gitmeli ve ordan sevk almalısınız.
İngiltere’de aile hekimleri düzgündür, düzgün hizmet verirler. Hastalandığınızda telefonla ya da şahsen randevu alarak gidersiniz ve doktor sizin durumunuza göre ya aile hekimliği çerçevesinde çözüm bulur ya da sizi hastaneye sevkeder. Bu tamamen sağlık sorununuzun ne olduğuna bağlı.
Ayrıca aile Hekimi sizinle hastane arasında köprü görevi görür. Hastanede yapılan teşhis, muayene, vs. gibi şeylerle ilgili size yazılı mektuplar gönderilir. Bunlar önce aile hekimine gelir, ordan size gönderilir.
İngiltere’de aile hekimi ve hastaneler hizmet kalitesini korumak amacı ile buralara işiniz düştüğünüzde sonrasında size yazılı mektup gönderir ve yapılan teşhis, tanı, tahlil ve tedavi hakkında bilgi verirler.
Aile hekimine kaydolmak için google’da “How to register with a GP practice” yazarak arama yaptığınızda İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’nin yani NHS’nin bu konudaki sayfasını bulabilirsiniz. Sayfanın tam linkini şurda veriyorum fakat olur da link değişirse dediğim gibi bu cümle ya da benzeri ile google’da aratarak bulabilirsiniz. Burda aile hekimine kaydolmak için yapmak gerekenleri detaylıca anlatıyor.
Burda bahsedilen önemli şeylerden bir tanesi de Find GP services sayfasına link vermesi. Bu sayfanın linki şurda. Bu linkteki sayfadan kaldığınız yerin posta kodunu yazıp size en yakın aile hekimini buluyorsunuz ve oraya gidip bir form doldurup aile hekimine kaydoluyorsunuz. Bu formda genel bilgiler var ve zaten formu doldururken sana ordaki görevliler yardımcı oluyor. Birşey sormaktan çekinmeyin zira işleri bu ve soru sorduğunda yardımcı oluyorlar.
Aile hekimine kaydolduktan sonra artık İngiltere’de sağlık sistemine kayıtlısınız. Siz ya da aile fertleriniz bu aile hekiminden hizmet alıyor. Eğer aile hekimliği kapsamını aşan bir sağlık konusu varsa gerek görürlerse hastaneye sevkediyorlar ama sağlıkla ilgili konularda ilk bağlantı noktanız burası. Direk hastaneye acil durumlar dışında almazlar.
İngiltere’de Ücretsiz Sağlık Hizmetleri Ne Durumda? Sistem Gerçekten Batıyor Mu?
İngiltere’ye geldiğinizde eğer bir süredir burda yaşayan Türkler’le konuşursanız size İngiltere’de var olduğunu iddia ettikleri bir sürü problemden bahsederler.
Bu problemlerin bir kısmını kendileri uydururlar. Bir kısmı gerçekten vardır fakat hem abartıldığı kadar değildir hem de anlatılanlar gibi değildir.
Bunun yanında bir de bu duruma şu eklenir; bu tür insanlar öyle bir hava estirir ki sanki İngiltere’ye gelmeden önce Türkiye’deki yaşamlarında ağızlarında gümüş kaşıkla doğmuşlardır ve sırça köşklerde büyütülmüşlerdir.
Konunun aslı elbette böyle değildir. Konunun aslı bedavaya hizmeti bulan Türk’ün geldiği yere ve geldiği şartlara bakmadan şu anda yaşamakta olduğu yeri kötülemesidir.
Eğer İngiltere’ye ilk geldiğinizde böyle birilerine denk gelirseniz ki eğer Türkler’le takılırsanız bu kuvvetle muhtemeldir, bu tür insanlardan uzak durmanızı tavsiye derim.
Bu tür insanların söylediklerine kulak asmayın diyeceğim fakat adeta aynı tornadan çıkmış gibi koro halinde aynı şeyleri söyleyen bir sürü insanın söylediklerine kulak tıkamak pek kolay olmaz. Bir de buna ülkeye yeni gelmişliğin verdiği zorlukları eklerseniz gözünüz yılmaya meyledebilir.
İngiltere’de yaşayan Türkler’in dillerine en çok pelesenk ettikleri şey İngiltere Sağlık Sistemi’dir. İngiltere’de sağlık hizmetleri herkes için ücretsizdir. Sağlık sistemine National Health System denir ve kısaca NHS diye söylenir.
Burdaki Türkler arasında bir “NHS batıyor, NHS batacak” lafıdır gider. Bunu rakamlarla destekleyemezler zira bu tür insanların herhangi bir konuda ilgili rakamları bulma ve bulsalar bile o rakamları mantıklı bir süzgeçten geçirme gibi bir meziyete sahip oldukları kesinlikle görülmez.
Ellerindeki örneklem aile hekimlerinde ve hastanelerde yaşadıklarıdır. Size bunları anlatıp dururlar ve “İngiltere Sağlık Sistemi batıyor” laflarını bu örneklerle desteklerler. Elbette içine bol bol abartma ve biraz da yalan katarak.
İngiltere gelişmiş ülkeler kategorisindedir ve sağlık hizmetleri üç aşağı beş yukarı diğer gelişmiş ülkeler gibidir. Bu hizmetin kalitesi elbette şehirden şehire ve bölgeden bölgeye değişir zira her bölgenin nufüs yoğunluğu, demografisi, ekonomik durumu ve kültürü farklıdır.
Örneğin normal bir orta sınıf hayatı yaşayan, alım gücü yeterli düzeyde, işinde-gücünde bir yaşam süren, genelde ailelerden oluşan bir bölgenin aile hekimleri ve hastaneleri ile suç oranının ortalamanın üstünde olduğu, dar gelirli, sosyal açıdan kendine has problemler barındıran bir bölgenin sağlık hizmetleri aynı kalitede olmaz. Bu tasarlanmış bir şey olmadığı gibi sadece İngiltere’ye özgü bir durum da değildir.
Burda ufak bir parantezle şunu belirteyim; İngiltere’de de her ülkede olduğu gibi bazı bölgelerdeki yaşam standardı diğer bölgelerden iyidir ya da kötüdür. Bu derinlemesine bir sosyolojik analiz gerektirir ki bu yazının konusu değil. Buna sağlık hizmetleri de dahil.
Ama ortalamayı aldığınızda İngiltere’deki sağlık hizmetleri gelişmiş ülke ayarındadır. Bir de buna İngiltere’de insanların genelde saygılı ve insana değer veren doğasını eklersen hemşire, doktor, sağlık görevlisi vs. gibi sağlık çalışanlarının olumlu yaklaşımı eklenince bu hizmetin kalitesi artar.
İngiltere’de sağlık hizmetleri ücretsizdir ve herkesi kapsar. İngiliz vatandaşı ol ya da olma, eğer İngiltere’de iseniz sağlık hizmetini ücretsiz alırsınız. Aynı şeyler başınıza geldiğinde Amerika’da olsanız 5-10 bin dolar harcayacağınız durumlarda İngiltere’de beş kuruş para harcamazsınız.
Kendimden örnek vereyim. Buraya geldiğimden beri (Nisan 2017) hem aile hekimine hem de bulunduğum yerdeki hastaneye yolum düştü. Aldığım hizmetten memnunum ve beş kuruş ödemedim. Aynı şeyler Amerika’da başıma gelseydi kesin 10-15 bin dolar civarında param gitmişti, belki de daha fazla. Yaşadığım sağlık sorunu böbrek taşı ve buna bağlı tahlil ve taramalar. Gittiğim hastane bu rahatsızlığımdan dolayı sağlık durumumu kayıt altına aldı ve her yıl düzenli olarak tahlil ve taramalar yaparak durumumu kontrol ediyor.
Burda anlatmaya çalıştığım hastanade geçirilen 2-3 günün örneğin Amerika’da olsa 10-15 bin dolara ya da daha fazlasına mal olacakken İngiltere’de hem düzgün hizmet alıp hem de beş kuruş para ödemememdir.
Bir de olayın Türkiye ile kıyas edilmesi durumundan bahsedeyim. Bu kıyası yapanlar genelde Türkiye’de özel doktorlara ve hastanelere gidip öyle kıyaslıyorlar. İngiltere’de yaşayan bu insanlar sterlinle para kazanıyor ve bu durumda Türkiye’de özel doktor ve hastaneye gitmek onlara buraya kıyasla ucuz geliyor. Aldıkları hizmeti ucuz sanıyorlar. Halbuki o ödemeleri Türkiye’de yaşayan ve Türkiye’de para kazanan bir durumda yapsalar buna çok pahalı diyecekler.
Burda yani İngiltere’de kıyasladıkları ise ücretsiz aldıkları sağlık hizmeti. Yapılan bu kıyaslama elma ile armutu kıyaslaması bile değil, çok daha alakasız bir kıyaslama.
Türkiye’de devletin verdiği ortalama sağlık hizmetini alıp İngiltere’deki ortalama bir sağlık hizmeti ile kıyaslarsanız İngiltere her türlü daha iyi çıkar.
Tabii Türkiye’de insanlar “tanıdık başhekim, teyzemin kızının torunu hastanede uzman doktor, hemşire bizim kapı komşu, hastabakıcı bizim kahvecinin amca oğlu, prof. dr. bilmemkim babamın arkadaşı” gibi bir takım kısayollar bulup sağlık sisteminde önlere geçebildikleri için bunu genele yoruyorlar.
Herşeyde olduğu gibi sağlıkta da “işini bilen” bir toplum çıkıyor karşımıza. İngiltere’de ise bu mümkün değil. Hastaneye gidip direk muayene olamazsınız. Önce aile hekiminde gidip problemini orda çözmeye çalışacaksınız. Burda en çok dikkat edilen bu. Bir de sağlık hizmetleri ücretsiz olduğu için koruyucu hekimlik çok önemli. Öyle her “saçımın teli ağrıyor” dediğinizde acile almıyorlar ve süreçlere uymanızı istiyorlar.
Buraya geldiğinizde yapmanız gereken önce aile hekimine kaydolmak. Ondan sonra zaten sağlık hizmetine ihtiyaç duyduğunda sizi süreç boyunca yönlendiriyorlar. Acil bir durumunuz olursa herhangi bir hastaneye direk gidebiliyorsunız. Yine kendimden örnek vereyim. Böbreğimdeki taş sorunu nüksedince istediğim zaman yaşadığım yerdeki üniversite hastanesine acile gidebiliyorum, gittim.
İngiltere’ye geldiğinizde Türklerin en çok şehir efsanesi ürettiği konunun İngiltere’deki sağlık sistemi olduğunu göreceksiniz. Bol bol hikaye anlatacaklar ve Türkiye’de sağlık sistemi çok güzel oldu diyip duracaklar. Bunu yaparken yukarda da dediğim gibi Türkiye’de gittikleri özel hastaneleri İngiltere’deki devlet hastaneleri ve İngiltere’de aldıkları ücretsiz sağlık hizmetleri ile kıyaslayacaklar.
Bu tür insanlara hem kulak asmayın hem de bu konuda söylediklerine bakarak aslında hiçbir dediklerinin tutarlı ve inanılacak bir tarafı olmadığını bilin.
İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’nden laf açlışmışken bu sistemin İngiltere’nin siyasal ve sosyal yaşamındaki öneminden de biraz bahsetmek isterim.
İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi İngiltere halkının elinde son kalan birkaç kaleden biridir. Hemen herşeyin tarihsel süreç boyunca özel olduğu veya sonradan özelleştirildiği böylesine kapitalist bir ülkede İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi buna en büyük direnişi gösteren organizasyonların başında gelir.
Onun için İngiltere’deki muhafazakar ve kapitalistler sürekli İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’ne saldırır. Rakamları ve gerçekleri çarpıtarak bu organizasyonu itibarsızlaştırmaya ve zamanla özelleştirmeye çalışır. Özelleştirmeye ve toplumun haklarının elinden alınmasına en büyük direnişi gösterenler arasında İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi çalışanları ve bu organizasyonun parçası olan insanlar bulunur.
İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi sadece sağlık hizmeti veren bir organizasyon değil; sendikaları, örgütleri, çalışanları, göçmen çalışanları, Avrupa Birliği’nden gelen doktor, hemşire, hastabakıcı ve diğer tüm sağlık emekçileri ile İngiltere’de hak-hukuk ve sosyal devlet mücadelesinin en büyük ve en önemli organizasyonlarından biridir.