Hazar günleri
Orta Asya ve Hazar havzası enerji kaynaklarının dünya pazarlarına sevki sürecinin karmaşık pazarlıkları, Soğuk Savaş sonrası konseptlerini de yaratmaya başlıyor.
Caydırıcılık esasına dayalı dünya düzeninin yerini, sorunların, çıkar çatışmalarının ortak paydalarda çözümü için yaratıcı formüller geliştirme anlayışı alıyor.
Bunun için temel çıkarlardan ille de taviz vermek gerekmiyor.
Dış politika çıkarlarıyla ekonomik çıkarların örtüşmesi pragmatizmi, katı dayatmacılıkları törpülüyor.
***
İşte bu gereklilik, Rusya'nın, sekiz yıldır tavizsiz savunduğu Hazar'ın statüsü konusunda pozisyon değiştirmesine yol açtı.
Bu güne kadar Hazar'ı göl olarak kabul eden ve kıyıdaş devletler tarafından eşit biçimde paylaştırılması gerektiğini savunan Rusya'nın, İran'dan uzaklaşarak Kazakistan ve Azerbaycan gibi diğer kıyıdaş ülkelerin savunduğu çizgiye yanaştığı anlaşılıyor.
Bu yaklaşım, petrol ve doğalgaz projelerinin önündeki en büyük engel olarak kabul edilen Hazar'ın statüsü konusundaki anlaşmazlığın yakın bir gelecekte çözümlenebileceği umudunu doğuruyor.
Zira bu anlaşma sağlanmadan, projelerle ilgili anlaşmalar her an kadük olma riski taşıyor.
Rusya ile Kazakistan'ın 28 Nisan'da Moskova'da Hazar'ın statüsüyle ilgili bir anlaşma imzalamaları bekleniyor. Ertesi gün de BDT liderler zirvesi Moskova'da toplanıyor.
Hazar, petrol ve doğal gaz hem moskova zirvesinin, hem de bölgeyle ilgili tüm yabancı diplomatik temasların gündemine oturuyor.
Hazar günleri başlıyor.
Bakü-Ceyhan pazarlıkları artık iyiden kızışıyor.
***
Türkiye'nin Alman PLE şirketine hazırlattığı Bakü-Ceyhan projesiyle ilgili fizibilite raporu Bakü'de Azerbaycanlı yetkililere tanıtıldı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Cumhur Ersümer şimdi bu konuyla ilgili görüşmelerde bulunmak üzere Bakü'ye gidiyor.
Bakan Ersümer, ‘‘Bundan sonra yapılacakları konuşacağını’’ söylüyor.
Fizibilite raporu, Türkiye'nin Bakü-Ceyhan projesinin ciddiyetinin Dünya Bankası tarafından teslim edildiğini göstermesi bakımından muhataplara güvence niteliği taşıyor.
Pekiyi fizibilite raporu dışında Türkiye'nin bu hatla ilgili somut önerileri var mı?
* Bakü-Ceyhan için Azerbaycan ve şirketlere ekonomik yönden cazip gelecek, ayrıntılı bir transit maliyet ve ücret önerisi hazırlandı mı?
* Rusya dahil ilgili tüm tarafların boru hattının inşasına ve işletilmesine katılmalarını sağlayacak idari ve hukuki yapı nasıl olacak?
Doğrusu bu konuda hiç kimseden net bir cevap alamadım.
Oysa pazarlıkların iyice kızıştığı şu günlerde fizibilite raporunun yanı sıra Türkiye'nin teklifini netleştirip masaya koyması gerekiyor.
Türkiye Bakü-Ceyhan'ı istiyor da nasıl istiyor? Bu bir türlü berraklaştırılmıyor.