yazarlar
Fatoş Karahasan
Bilgi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Gazeteci/Yazar
Nüfusumuzun yüzde 12’si engelli. Onlara nasıl değer katarız?
Türkiye’nin en büyük dördüncü sanayi kuruluşu Tofaş, 50 yıldır gençlere, kültüre, sanata ve spora destek veriyor. Tofaş CEO’su Cengiz Eroldu, geçtiğimiz hafta düzenlediği basın toplantısında işitme engelli vatandaşlarımız için hazırladıkları “İyiye İşaret” platformunu tanıttı. 2016’dan beri yürütülen Engelsiz Hareket projesinin bir parçası olan İyiye İşaret, dünyada bile daha önce uygulanmamış bir çözüm. Tofaş CEO’su Cengiz Eroldu; Fiat Marka Direktörü Altan Aytaç ve Dem Derneği Başkanı Ayşe Damla İşeri’nin verdiği bilgiler ışığında, topluma büyük değer katan bu çalışmaları özetleyelim.
“İyiye İşaret” nedir?
‘İyiye İşaret’ https://engelsizhareket.fiat.com.tr web sitesi üzerinden, işitme engelli bireylerin ücretsiz olarak yararlanabileceği bir dijital platform. Bu platformla, işitme engelli bireylerin günlük hayatlarında okuduklarını daha iyi anlamaları ve kendilerini yazarak daha iyi ifade edebilmeleri hedefleniyor.
Program, iki dakikalık videolardan oluşuyor. Bu mini dersler aracılığıyla, izleyici kelimelerden, cümle içinde kelime kullanımına; görsel, işaret dilinden konu anlatımına kadar geniş bir programda alıştırma yapma imkanı buluyor.
“İyiye İşaret”te yer alan çeviriler; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından görevlendirilen Türk İşaret Dili tercümanı tarafından gerçekleştiriliyor. Platformda, ilk etapta 230 olan kelime sayısının kısa zamanda 350, kademeli olarak 1000 adet ve üzerine çıkarılması hedefleniyor.
Her gün 8 bebek işitme engelli olarak dünyaya geliyor
Dem Derneği Başkanı Damla İşeri’nin verdiği bilgiye göre;
• Türkiye nüfusunun yüzde 12’si yani yaklaşık 10 milyonu engelli bireylerden oluşuyor. Bu oranın yüzde 3.7’sini ise işitme engelliler oluşturuyor.
• Türkiye’de her 1000 bebekten 3’ü işitme kaybı ile doğuyor. Türkiye’deki doğum oranı dikkate alındığında bu bir günde 8 bebeğe tekabül ediyor.
• Her gün bu rakamdan daha fazla birey ise geçirdiği ateşli hastalık veya kazalar sonucunda Türkiye nüfusuna işitme engelli olarak ekleniyor
• Araştırmalara göre, işitme engelli bireyler yeterli görsel kaynak olmadığı için okuma yazmalarını geliştirmede ve bilgiye ulaşmakta zorluk çekiyorlar.
• ‘İyiye İşaret” dijital platformu aracılığıyla, işitme engelli bireyler okuduklarını anlayabilecekler ve daha sağlıklı iletişim kurabilecekler.
• Her kelime videosunun içerisinde görsel destekli 2 dakikalık bir konu anlatımı bölümü bulunuyor. Anlatılan kelime ile bağdaştırılan Türkçe konu anlatımı hem ses, hem yazı, hem de Türk İşaret Dili şeklinde yer alıyor. Platforma haftada 10 adet yeni kelime yüklenmesi hedefleniyor.
İyiye İşaret Nasıl doğdu?
İyiye İşaret Platformu, Tofaş fabrikasındaki işitme engelli çalışanların hayatını kolaylaştırmak amacıyla yaratıldı. Tofaş’ın ana markası Fiat ve Dem Derneği ile birlikte yürütülen pilot çalışma kapsamında Bursa’daki fabrikada çalışan 10 işitme engelli çalışana yaklaşık 8 ay süreyle eğitim verildi Bu eğitimler, daha önce örneği görülmemiş bir dijital platformu ortaya çıkardı. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın görevlendirdiği Türk İşaret Dili tercümanları çevirileri yaptı.
Site nasıl kullanılıyor?
https://engelsizhareket.fiat.com.tr web sitesi üzerinden erişilebilen mobil uyumlu platformda “Harfini seç kelimeleri keşfet!” başlığında 29 harf yer alıyor. Harfler tıklandığında o harf ile başlayan ve sisteme yüklenen kelimeler beliriyor. Öğrenmek istenilen kelime tıklandığında ise kullanıcı, dört farklı anlatım şekli olan videoya yönlendiriliyor. Bu anlatım şekilleri sırasıyla “Göster” bölümünde nesnenin görseli, “Konuş” bölümünde kelimenin dudak hareketi belirgin bir şekilde olan sesi, birincil iletişim için Türk İşaret Dili'ni kullanan veya tercih eden bireyler için ise kelimenin işareti "İşaret" bölümünde bulunuyor. Dördüncü ve son bölüm ise “Konu anlatımı” olarak ilerliyor.
Fiat, “Engelsiz Hareket” kapsamında neler yaptı?
Fiat “Engelsiz Hareket”, 2016 yılının Mayıs ayında devreye girdi. Tofaş, bugüne dek 5 bin çalışanına davranışsal eğitim verdi. Ürünlerini engelsiz bireylere göre düzenledi.
Altan Aytaç’ın verdiği bilgiye göre, Egea model ailesi, 500 Ailesi, Doblo ve Fiorino modellerine engelli bireyler için sürüş aparatları eklendi. Tofaş, bu özel aparatları 5 yıl garantili olarak engelli sürücülere hediye etti ve ücretsiz montaj desteği verdi. Fiat bayileri ile beraber Türkiye’de ilk kez, sürüş aparatı takılmış araçlarla engelli bireylere özel test sürüşleri düzenledi.
Engelsiz Tribün nasıl doğdu?
Engelsiz Tribün uygulaması, 2017 yılında engelli bireylerin sosyal hayatlarına dokunmak için Tofaş Spor Kulübü’yle birlikte devreye alındı. Bursa’daki Tofaş Spor Salonu’nda bir engelsiz tribünü oluşturuldu. Tribün, Dünya Engelliler Günü’nde “Haydi Maça Gel” sloganıyla açıldı. 2018’de, “Haydi Deplasmana Gel” sloganıyla Fenerbahçe taraftarı olan engelli bireylerle İstanbul’dan Bursa’ya, Tofaş maçına gidildi.
Tofaş başka hangi sosyal sorumluluk çalışmaları yapıyor?
Tofaş Spor Kulübü, çocukların ve gençlerin zihinsel ve fiziksel gelişimine spor aracılığıyla katkı sağlamayı amaçlayan uzun soluklu sosyal sorumluluk projeleri yürüterek geleceğin basketbolcularını yetiştiriyor. Fiat Motor Sporları takımı ile her yaştan insana otomobil sporları sevgisini aşılıyor; genç yeteneklere destek oluyor.
Tofaş Fen Lisesi’yle Bursa’daki eğitim hayatına, Tofaş Bursa Anadolu Arabaları Müzesi’yle de şehrin sosyal yaşamına katkıda bulunuyor.
Aynı zamanda, İtalya ve Türkiye arasında kültürel bir köprü görevi görüyor. 2005’ten beri, Hierapolis Antik Kenti’nde İtalyan kazı heyeti ile birlikte yürütülen restorasyon ve kazı çalışmalarına destek veriyor.
Ayrıca, Fiat markası ile 2011’den bugüne Venedik Bienali Uluslararası Sanat Sergisi, Türkiye Pavyonu’nun sponsorluğunu üstleniyor.