Birleşik Krallık, ABD ve Avustralya, nükleer enerjili denizaltı teknik bilgisi dahil olmak üzere savunma alanında ileri teknolojilerin paylaşılacağı özel bir güvenlik anlaşmasına vardı.
Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, ABD Başkanı Joe Biden ve Avustralya Başbakanı Scott Morrison, yayımladıkları ortak bildiride, üç ülkenin isimlerinin İngilizcedeki kısaltmasından oluşan "Aukus" adlı yeni bir güvenlik ortaklığının başlatıldığını duyurdu.
Açıklamada, Avustralya Kraliyet Donanması'nın nükleer enerjili denizaltılar edinmesini sağlamak için bu ülkenin destekleneceği belirtildi.
Avustralya'nın sahip olacağı nükleer enerjili denizaltıların, Hint-Pasifik'te istikrarı destekleyeceği ve bu ülkelerin ortak değerleri ile çıkarlarını desteklemek için kullanılacağı ifade edildi.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Ek destekler de öngörülüyor
Amaçlarının "mümkün olan en erken tarihte" Avustralya'nın bu imkanı kullanabilir hale gelmesi olduğu vurgulanan metinde, savunma anlaşmasının ayrıca siber alandaki kapasiteler, yapay zeka ve ek denizaltı kapasiteleri üzerine de odaklanacağı kaydedildi.
Ortak açıklamada, Hint-Pasifik, "çözülmemiş toprak anlaşmazlıkları, terör tehditleri ve organize suçlar dahil potansiyel parlama noktalarına sahip bir bölge" olarak tanımlandı.
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan İngiltere Başbakanı Johnson, anlaşmanın, "doğal müttefik" olduğunu söylediği üç ülkeyi her zamankinden daha fazla birbirine yakınlaştıracağını belirterek, "Bu ortaklık, çıkarlarımızı savunmak ve haklarımızı korumak için giderek daha hayati hale gelecek." dedi.
Fransa'dan tepki: İhanet
Bu ülkeler, anlaşmanın, Çin'in büyüyen bir askeri varlığa sahip olduğu Hint-Pasifik bölgesindeki çıkarlarını savunmak için hayati öneme sahip olduğunu düşünüyor.
Anlaşma nedeniyle Avustralya'nın Fransa'yla denizaltı yapma anlaşmasının iptali de gündeme geldi. Avustralya basınında çıkan haberlerde, 2016 yılında imzalanan ve 12 denizaltı yapılmasını öngören ve 50 milyar Avustralya Doları tutan anlaşmanın iptal edileceği belirtildi.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian da France Info kanalına yaptığı açıklamada, Avustralya Başbakanı Scott Morrison'un Fransız Naval şirketinden 12 denizaltı alınmasını iptal edip ABD ve Birleşik Krallık ile nükleer enerjili denizaltı inşa etme konusunda anlaştıkları açıklamasına sert tepki gösterdi.
Kızgın olduğunu ve Avustralya'nın, müttefikliğe yakışmayan bir eylemde bulunduğunu belirten Le Drian, "Gerçekten sırtımızdan vurulduk. Avustralya ile bir güven ilişkisi kurmuştuk ve bu güvene ihanet edildi." ifadelerini kullandı.
Le Drian, Avustralya ile müzakerelerin 2014'te başlayıp 2016'da bir anlaşmayla sona erdiğini hatırlatarak Avustralya ve ABD'den konuyla ilgili açıklama beklediklerini söyledi.
"Trump gibi "kestirilemez karar"
ABD Başkanı Joe Biden liderliğindeki Washington yönetimini de eleştiren Le Drian, bu "tek taraflı, kaba ve kestirilemez" kararın eski ABD Başkanı Donald Trump'ın davranışlarını anımsattığını ileri sürdü.
Çin'in artan etkisine karşı Birleşik Krallık'a ait HMS Queen Elizabeth uçak gemisi, geçen hafta Hint-Pasifik bölgesine konuşlandırılmıştı.
Nükleer denizaltı işbirliği Çin'i de öfkelendirdi
ABD, İngiltere ve Avustralya'nın Hint Okyanusuyla Pasifik Okyanusu arasındaki geniş coğrafyada güvenliği sağlamak için oluşturduğu üçlü işbirliği mekanizması bölgedeki müttefiklerin onayını alırken Çin'de de öfke yarattı.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Zhao Lijian "ABD, İngiltere ve Avustralya bölgedeki barış ve istikrarı son derece tehdit ediyor, silahlanma yarışını kızıştırıyor ve uluslararası nükleer silahlanmaya karşı yürütülen çabalara zarar veriyor" dedi.
Beijing'deki haftalık basın toplantısında konuşan Zhao, ülkelerin üçüncü ülkeleri hedef alan işbirlikleri kurmamaları gerektiğinin altını çizerek, "Çin bu durumun nasıl geliştiğini çok yakından izleyecek" dedi.
Morrison denizaltıların Adelaide eyaletinde ABD ve İngiltere'nin yakın işbirliği ile üretileceğini, ülkesinin de nükleer silahların yayılmasını önleme yükümlülüklerini yerine getireceğini belirtti.
İngiltere Savunma Bakanı Ben Wallace, AUKUS olarak adlandırılan yeni savunma ve denizaltı anlaşmasının Batı ve Çin arasında bir soğuk savaş olacağı anlamına gelmediğini söyledi.
Times Radio'nun bunun Soğuk Savaş'ın bir parçası olup olmadığının sorulması üzerine Wallace "Hayır öyle değil, bence Soğuk Savaş tabiri eskimiş bir tabir" dedi.
Wallace "Bu Çin'e bir mesaj göndermek için yapılmış bir şey değil" dedi.
AA, Reuters, Independent Türkçe