

İnovasyon sonuçta sürece katılan insanlarla ilgilidir. Çalışanların gönüllü katılımı inovasyonu gerçekleştirmede önemli bir unsurdur. O halde insan ve inovasyon ilişkisini iyi bilmemiz gerekir. Şu soruları bir düşünün:
İnovasyoncu doğulur mu, yoksa inovasyoncu olunur mu?
İnovasyon, bireysel dehanın mı, yoksa grup zekasının mı sonucudur?
Sıradan insanlar inovasyon gerçekleştirebilir mi, yoksa mutlaka zeki birileri mi gerekir?
İster büyük bir şirkette isterse de bir KOBİde, yönetici iseniz ve bu ekiple inovasyon yapılır mı diye merak ediyorsanız, veya çalışan konumunda iseniz ve inovasyon becerilerinizi bilemek istiyorsanız bu yazı sizin için.
İNOVASYONCU KİŞİLİĞİN UNSURLARI
İnovasyon sürecini basitçe, Fikir Yaratma, Hayata Geçirme, ve Tüm Süreci Yönetme olarak bölersek bu üçü farklı beceriler gerektirir. Fikir Yaratma aşaması bilgi, hayal gücü, ve potansiyeli harekete geçirme motivasyonu ile ilgilidir. Bir konuda hiçbir bilgisi olmayan insanın o konuda inovasyona katkıda bulunması oldukça zorlaşabilir. Sürekli öğrenen, ısrarcı olan, deneyler yapan bir kişi bilgisini devamlı geliştirir ve güncel tutar. Hayal gücünü geliştirmek için kişiler, yaratıcılığı bileme, vizyon geliştirme, benzerlikleri tanıma, olasılıkları görme, alakasız gibi görünen şeyler arasında ilişki kurma konularında egzersizler yaparak beyin kaslarını geliştirebilirler. Potansiyeli harekete geçirme motivasyonu ise kişinin tavrı ile ilgilidir ve meraklı olma, mevcut durumla tatmin olmama, risk alma gibi şekillerde kendini belli eder. İyi bir inovasyoncu kendi kendini motive eder ancak burada şirketin inovasyonu destekleyen bir yapıda olmasının da bu motivasyonu örselememekte önemli olduğunu vurgulamak lazım.
İşin güzel tarafı, yukarıdakilerin tamamı değilse de birçoğu çalışanların kazanabileceği ve geliştirebileceği özellikler. İnovasyon becerilerini geliştirme konusunda çalışanlarına eğitimler sağlamak da bir şirketin konuya verdiği önemi sergiler.
İnovasyonları hayata geçirme aşamasında kişilerin yaratıcılık, büyük resmi görme ve olasılıklar ile ilgili sağ beyinleri ile, analiz, detaylar, ve verilerle ilgili sol beyinlerini birlikte kullanabilmeleri onları inovasyon sürecinin tamamında etkin bir kişilik yapar. Appleın kurucusu ve CEOsu Steve Jobs, FedExin kurucusu ve modern kurye sistemlerinin fikir babası Fred Smith, Sonynin eski Başkanı Akio Morita bütünsel beyin kullanımının güzel örnekleri.
Tüm süreci yönetme konusunda en önemli beceri ise sosyal yetenek ile özetlenebilir. Etkin iletişim kurma, ikna edici olma, kendini karşısındakinin yerine koyabilme, kolay adapte olma, ve bireysel olduğu kadar iyi bir takım oyuncusu da olabilme şeklinde ortaya çıkar. Ampulun mucidi olarak bilinen Edisonu düşünün. Edison aslında kendinden önceki birçok kişinin kısmen geliştirdiği fikirleri kullanıyordu. Edisondan önce yapılmış, hatta patentlenmiş birçok ampul prototipi vardı. Nitekim Edison bu patentlerden birini satın alıp geliştirmiştir. Edisonun en büyük başarısı ise büyük bir inovasyon olan ampulu ticarileştirmede ve gerek kendi laboratuvarında gerekse de dışarıda bir ilişkiler ağını yönetmede idi.
İnovasyonda çeşitli roller vardır. Herkesin her yönünün güçlü olması zor olduğundan grup dinamiklerinden yararlanmak gerekir.
GRUP ZEKASI
Bazı insanlar daha yaratıcı ve daha zeki olabilirler. Ancak bu onların mutlaka daha inovatif veya daha başarılı olacakları anlamına gelmiyor. Malcolm Gladwell Outliers isimli son kitabında bunu örnekleriyle vurguluyor. İnovasyon yalnızca dahilerin değil, sıradan insanların da işidir. Meraklı ve ısrarcı olmak, iyi bir gözlemci olmak, müşterilerin yapmak istedikleri işleri doğru okumak daha da önemli olabilir. Bu böyle olmasaydı IBM, BMW, Toyota, Samsung gibi tepe yöneticileri dahil hiç kimsenin öne çıkmadığı şirketler inovasyonda çok başarılı şirketler haline gelemezdi. Şirketlerin herkesi inovasyon çabasına katmak ve etkinliği çok arttırmak için bireyselin ötesinde grup zekasını nasıl harekete geçirebileceklerini bilmeleri inovasyon verimini ciddi şekilde etkiler. Dünya beyaz eşya devi Whirlpool bu konuda iyi bir örnek. 60.000in üzerinde çalışanı olan şirket önceki CEOsu Walt Whitwam döneminde herkesi içine alan bir inovasyon çabası başlattı ve sonuçlarını da sürekli alıyor.
İnovasyoncu kişilik geliştirilebilir. Şirketlerin bir yandan çalışanlarında atıl duran inovasyon potansiyelini ortaya çıkarması ve geliştirmesi, bir yandan da organizasyona inovatif insanları katması, gönüllü katılımı arttırır ve şirkete kâr olarak misliyle geri döner.
Ali Özgenç
10.09.2009
Capital