Tansiyon nedir, nasıl ölçülür? Tansiyon neyi ifade eder, düşüklüğü ve yüksekliği belirtileri, nedenleri ve sonuçları hakkında bilgi.
Tansiyon
Tansiyon; Kanın, damarların iç çeperine yaptığı basınçdır (atardamar basıncı da denir). Kan akımının yaptığı basınca, atardamar çeperinin gösterdiği direnç olan ve klinikte ölçülen tansiyon, gerçekte atardamarlardaki kan basıncıdır. Ölçülmesinde sıklıkla kullanılan aygıtlar, Vaquez-Laubry ya da Pachon kanbasıölçerleridir (sfigmomanometre). Bunlar, şişirilebilir kolluklardır, üstlerinde üç sayı okunabilir: Biri, kan dalgasının gücüne denk düşen ve karıncık kasılmasıyla kanın aorta atılmasını temsil eden büyük basınçtır; öbürü çevre damar direncini belirten küçük basınçtır; sonuncusuysa aygıtın kadranında okunan dalgalanmaların en yüksek olduğu sayıya uyan ortalama basınçtır. Bu tansiyon aletlerinin yanı sıra dijital tansiyon aletleri de kullanılabilir.
Atardamar kan basıncı, üç öğenin bileşkesinden oluşur: Kalbin hareket uyarıcı etkinliği, atardamar sisteminin durumu ve dolaşan kan kütlesi. Bu öğelerin her biri, uyarıcı ve baskılayıcı etkilere açıktır. Atardamar basıncı sabit değildir, kesin bir biçimde ve hızla bedenin ani gereksinimlerine uyum sağlar. Tansiyonun sabit tutulması ya da değişmeleri, sinir sistemi tarafından titizlikle denetlenen bir “damar genişlemesi ya da daralması” olaylarıyla belirlenir. Ayrıca, anormal düşüş ya da yükselişleri, atardamar düşük basıncına (hipotansiyon) ve atardamar yüksek basıncına (hipertansiyon) yol açar. Klinikte gözlenen atardamar yüksek basınçlarının çoğu, damar sertliği nedeniyle çevre damar dirençlerinin yükselmesine bağlıdır. Ama belli bir miktarı da aort darlığı, böbreküstü bezi uru ya da bir böbrek hastalığına bağlıdır.
Gebelikte de atardamar yüksek basıncı görülebilir. Atardamar düşük basıncının kökeninde, kalp kası enfarktüsü (ya da miyokard enfarktüsü), kalp dışzarı içinde sıvı toplanması ya da göğüs içinde sıvı toplanması gibi kalbe bası yapan bir nedene bağlı kalbin atım hacmi düşüklüğü, çevre direncini düşüren bir damarsal çöküş (şok) veya kan hacmi azalması (kanama) bulunabilir. Çeşitli tedavi yöntemleri, kökendeki hastalığa, aynı zamanda hastanın yaşına, kilosuna, sağlık durumuna ve damar sertliği derecesine, vb’ne göre ayarlanır. İlaç tedavisini, sağlık koruma ve ön diyet önlemleri etkinlikle tamamlar. Düzenli olarak tansiyon ölçümü yaptırmak, yerinde bir hareket olur. Normal tansiyon değerleri, yaklaşık olarak hesaplanabilir: Büyük basınç için 10 sayısının üstüne kişinin yaşı (on yıl olarak) eklenir. Küçük basınç büyük basıncın yarısına 1 (bazı uzmanlara göre 2) eklenerek elde edilir. Ama gene de bu rakamların kesin değerler olarak ele alınmamaları, esneklikle değerlendirilmeleri gerekir.«