Karbon Ayak İzi Nedir?
Karbon Ayak
İzi Nedir?
Karbon ayak izi, insanın birincil ve ikincil düzeyde çevreye yaydığı sera gazının doğaya verdiği zararın birim karbondioksit cinsinden ölçülmesidir.
Doğrudan/Birincil Karbon Ayak İzi
Birincil karbon ayak izi, fosil yakıtların ya da elektriğin doğrudan tüketildiği durumlar sonucu ortaya çıkan CO2 emisyonu miktarının ölçüsüdür. Araçlarda kullanılan yakıtlar ve ev aletlerinin tükettiği elektrik bu kategoriye örnektir. Günümüzde elektrik üretiminin %60’ının hala fosil yakıtlara bağlı olduğu unutulmamalıdır.
Dolaylı/İkincil Karbon Ayak İzi
İkincil karbon ayak izi ise fosil yakıtların bir materyalin üretiminde kullanılmasından kaynaklı olarak ortaya çıkar. Buna petrol bazlı olarak üretilen birçok ürün örnek gösterilebilir. Materyalin üretiminden, yaşam döngüsünün sonuna kadar ortaya çıkan CO2 emisyonu miktarının ölçüsüdür.
Karbon Ayak İzini Etkileyen Bazı Temel Faktörler
Enerji Tüketimi: Evimizde kullandığımız elektrikli aletler, sanayilerde kullanılan makineler ya da ulaşım için kullanılan yakıtlar bu kategoriye dahildir.
Sanayileşme: Sanayi Devrimi’nden itibaren kullanılan makine ve aletlerin miktarı, üretim kapasitesi gibi elemanlarda günden güne yaşanan artış da karbon ayak izimizi artıran unsurlardandır.
Hayvancılık: Artan insan nüfusunun besin ihtiyacını karşılamak adına gelişen hayvancılık sektörü de bir diğer etken. Hayvancılık, çıkan metan gazından dolayı karbon ayak izimizi artıran önemli unsurlar arasına girmekte.
İnsan Faaliyetleri: Günlük hayatımızda attığımız mailler, kişisel aracımızla yaptığımız seyahatler gibi insani faaliyetler de diğer bir önemli faktör olarak karşımıza çıkmakta.
Birincil Karbon Ayak İzimizi Nasıl Azaltabiliriz?
Alışkanlıklarımızda etkisini dahi hissetmeyeceğimiz ufak düzeltmeler yaparak başlayabiliriz. Sabah kahvemiz için ihtiyacımız kadar su kaynatarak gereksiz enerji harcanmasının önüne geçebiliriz. Elektronik postalarımızda teşekkür etmek, tebrik etmek için ekstra bir posta daha yollamayı bırakabiliriz. Toplu taşıma kullanabilir ya da kişisel aracımızla işe giderken yol üstündeki arkadaşlarımızla aracımızı paylaşabiliriz. Böylece trafikte iki, üç araç yerine tek bir araç kirliliğe sebebiyet verecektir. Kısa mesafeler için bisiklet kullanmak da sıfır emisyon için tercih edilebilir.
Hadi, Bir
Örnekle
Açıklayalım
Atılan her e-posta yaklaşık 0.3 gr karbon salınımı gerçekleştiriyor. Türkiye’de yaşayan herkesin sadece bir kez teşekkür maili göndermesinin etkisini düşünelim. Bu, İstanbul-Londra arası yaklaşık 54 bin uçak seferi yapılmasıyla eşdeğer karbon emisyonuna sebebiyet verir.
İkincil Karbon Ayak İzimizi Nasıl Azaltabiliriz?
Yazımın başında ikincil karbon ayak izimizin dolaylı yoldan oluştuğunu söylemiştim. Birincil ayak izinde olduğu gibi yine küçük davranışlar birikip daha büyük etkilere sahip olacaktır. Örneğin; plastik şişelerde satılan içecekler yerine cam şişelerde satılanları tercih edebiliriz. Gerçekten ihtiyacımız yoksa uzak mesafelerden gelen ürünler yerine yaşadığımız bölgede üretilen ürünleri tercih edebiliriz. Diş macunu, parfüm gibi dışında ve içinde iki ayrı ambalajı olan ürünleri üreten firmalara tek ambalaj kullanmaları konusunda çağrıda bulunabiliriz. Zaten cam bir şişede muhafaza edilen parfümü neden kartonun içine koyalım ki? Son olarak, düzenli fidan bağışında bulunabiliriz.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği 3.sınıf öğrencisiyim. Merak ettikleriniz, araştırılsa güzel olur dediğiniz içerik ve fikirler için benimle iletişime geçebilirsiniz.