Bir dönemin gözde dergisi Ses'in '1963 Ses Kapak Yıldızı' seçilen Ajda Pekkan için derginin 20 Temmuz 1963 tarihli sayısında şunlar yazılmış: 'Yıldız yarışmamızın bu yılki genç kız birincisi, her role gidebilecek güçlü bir fiziğe sahip. Bakıyorsunuz, başında örtü, omuzunda şal munis bir hanımefendi olmuş. Bir de kucağında kedisi, gözleri alev alev yanan, bakışları esrarlı, vamp Ajda. Bütün bunların dışında ortada bir de gerçek var. Müsabakamızın birincisi Ajda henüz 17 yaşında. Sinema tecrübesi yok. Fakat büyük kabiliyetin, işlenmemiş cevherine sahip...
Mükremin diye tanıdık onu; Yılmaz Erdoğan olduğunu sonra öğrendik. Bir zamanlar Umut Taksi’yi yazdığı ve dizide rol aldığı da Mükremin’deki başarısının ardından gündeme geldi. Dizinin adı pek önemli değildi; Mükremin için geçiliyordu ekranın karşısına. Mükremin, ikram anlamına geliyordu, ama dizideki harbi delikanlının adının anlamıyla uzaktan yakından alakası yoktu. Delikanlılığın raconunu kendine göre yontuyor, kan kardeşi Tirbuşon’la bazen ‘Robin Hood’luğu unutup esnafın canını yakmaktan geri kalmıyordu.
70’li yıllarda TRT’de Dünden Bugüne, Haftanın Plakları, Dinleyici İstekleri, Yeni Plaklar gibi programları sunan Yavuz Aydar (d. 1946) askerden döndükten sonra, yönetime yeni bir öneri sunmuştu. Türkiye Radyoları’nda ilk canlı pop müzik stüdyo programını hazırlayıp sunmak istiyordu. Teklifi kabul edildi; Ankara Radyosu’dan TRT 3’de yayınlanmak üzere canlı yayın yapacaktı. Sunucu olarak yanına arkadaşı Şebnem Savaşçı’yı (d. 1946) almıştı. Savaşçı 1966’da TRT’ye spiker olarak girmişti; Aydar ise 1967’de. Programın adını Stüdyo FM koymuşlardı.
Hürriyet Gazetesi’nin 60’larda düzenlediği Altın Mikrofon Yarışması, aranjman anlayışına karşı kazanılmış büyük bir zaferdir. Bu umut verici gelişme karşısında, dönemin diğer önemli yayın organı Milliyet Gazetesi de boş durmaz ve kurumun halkla ilişkiler müdürü Necdet Günkut önderliğinde 1967 yılında, ülke çapında, Milliyet Liseler Arası Hafif Müzik Yarışması’nı başlatır. Amaç, gençlere hafif müziği sevdirmek, besteye yazmaya teşvik etmektir. Ayrıca Sayan Plak da dereceye girenlerin plaklarını basacaktır.
Yeşilçam’ın ‘dört büyüğü’nün öncüsü Fatma Girik; yarışma desteği olmadan işe figüranlıkla başlayan, gönül koyduğu sinemaya yarım yüzyıldır aynı aşkla hizmet etmiş bir yıldız O. Köylü kadın da O, kırsaldan kente göç eden kadın da; güzelliğinin getirdiği avantajların bir adım önüne geçip oyun gücüyle de kabul gören, bir dolu sıradan filmi sırtlayıp götüren, dramlar kadar güldürülerde de başarılı olan, kısa sürede milyonların sevgilisi haline gelen bacı da, sevgili de, ulaşılmaz kadın da, ‘Erkek Fatma’ da, rolü için dekolteden kaçmayan da O…
Türkiye’de radyolu günler… Dönemin gözde müzik ve gençlik dergisi HEY 15 Eylül 1971 tarihli sayısında, Türkiye’deki tek yayıncı TRT’nin en sevilen programlarından olan, bugünün sitcomlarına benzer ve 17 yıl kesintisiz yayınlanmış (Farklı kadroyla TV’de de devam etti) Uğurlugil Ailesi’ne sayfa ayırmış. Şöyle akıyor haber:
Batı için Compay Segundo’nun doğum günü 16 Eylül 1997’ydi. Bu tarihte piyasaya çıkan albüm ile Wenders’in filmi, Kübalı yaşlı müzisyenlerden oluşan grubu kısa sürede müzik listelerinin zirvesine taşımıştı. O günden sonra Segundo Batı pazarı için dört solo albüm yayımladı (Son albüm Duets). Uluslararası müzik şirketiyle yaptığı bol sıfırlı anlaşma sonucu, Segundo yaşamının geri kalan bölümünü refah içinde geçirebilecekti.
David Carradine ismi yeni kuşaklara çok bildik gelmese de, siyah beyaz TRT ekranında yabancı dizilerle tanışmaya başlayanlar için tam anlamıyla benzersiz bir yıldızdı. Hem sinemada, hem televizyonda parlak işler çıkarmış David Carradine (asıl adı John Arthur Carradine) ömrünü Uzakdoğu felsefelerine adamış, Kung Fu’nun ‘çekirge’si, iki Kill Bill’in meşhur Bill’iydi. İlerlemiş yaşına karşın her dem delikanlıydı.
Tünay Süer 24 Haziran 1946 İstanbul Kadıköy doğumluydu. 1964 yılında Kırk Küçük Kadın filmiyle Yeşilçam’a adım attı. Birkaç filmde rol aldıktan sonra sahnelere geçti ve orkestrasını kurdu. Tünay Süer Türkiye’nin ilk kadın orkestra şefi olarak yerli müzik tarihine geçti. Sümer Özyalçın, Can Okan Soner, Kenan Soner, Donat Daburi, Enver Acar, Yüksel Süer, Muhabbet Kurtar’dan oluşan orkestra İspanyolca ağırlıklı repertuvara sahipti.
‘Nerede doğduğu önemli değil; her müzikçiye yapıtını dinletme ve yayımlama hakkı sağlanmalıdır’. World music, dilimize çevrilmiş adıyla ‘dünya müziği’ hareketinin öncüleri çeyrek yüzyıl önce bu hedefi gerçekleştirmek amacıyla dünyanın dört bir yanında çaba sarf etmeye başlamıştı. Akım, insanları melodiler yardımıyla müziğin geniş dünyasında yolculuğa çıkartan, uzak kültürleri birbirine yaklaştıran pasaport işlevi de görecekti.
1970'lerin gözde gençlik dergisi HEY'in 11 Ağustos 1971 tarihli yazısında Altan Demirkol'un hazırladığı sinema sayfasında dönemin Yeşilçam kraliçeleri ve krallarıyla ilgili şöyle bir yazı yayınlanmış. İşte tam 50 yıl öncesinde sinemamızın zirvesindekiler:
Eva Bender; yolu Yeşilçam'a düşmüş nadir yabancı oyunculardan biri. Kısa süre önce yitirdiğimiz Kartal Tibet'in başrolündeki Tarkan serisinde kötü kadın rolleriyle ünlenen Bender, uzun bir dönem Türkiye'de yaşamış, payvonlarda striptiz yaptığı günlerde yönetmen Halit Refiğ'le tanışıp 1968'de evlenmiş, bir kaç küçük filmin ardından Bir Türk'e Gönül Verdim filmiyle Yeşilçam'da aranan isimlerden olmuş, o dönem için sıra dışı sayılabilecek ölçüde çıplak kamera karsısına geçerek magazin basınının gözdesi haline gelmişti.
Babasının Toprak Mahsulleri Ofisinde Tekel baş memuru olarak görev yaptığı Şarkışla Sivas'ta doğan, 13 yaşında Arif Sami Toker'den müzik dersleri almaya başlayan, üç yıl süresince İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Beşiktaş Şan Bölümü'nde eğitim gören, bir ara yabancı hafif müzik söyleyen ve devamında sanat müziğini seçerek şöhret merdivenlerini hızla tırmanan Emel Sayın, 70'li yılların başında dönemin ünlü dergisi HEY'de yayınlanan söyleşide özelliklerini şöyle sıralamıştı:
Filmin özgün müziği de tam anlamıyla bir muammaydı. Müziklerin önemli bölümünü Zülfü Livaneli’nin yazdığı biliniyordu ama ortada besteci olarak Sebastian Argol adı dolaşıyordu. O dönem Türkiye’ye az sayıda ulaşan Yol’un uzunçalarında Sebastian Argol’un adı vardı ve parçaların telifi de Argol’un hesabına gidiyordu. Ancak, böyle birini tanıyan yoktu.
Yetmişlerin, Seksenlerin önemli gençlik, müzik, sinema dergisi Hey, 1971’de okurları arasında ‘Beyazperdede Sevdikleriniz’ anketi yapmış, yıl sonunda bu oyları toplayarak en sevilen oyuncuları ve filmleri seçmişti. Buna göre yılın yerli filmi Kezban Roma’da (Erman Film) olmuş, onu Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler (Hisar Film) izlemişti. İşte sonuçlar:
Türkiye’nin bilinen üç kadın “Ramazan Davulcusu”ndan biri Özlem İsar … Datça'da yaşayan Özlem İsar “Bugüne kadar Ramazan davulcuları hep erkekti. ‘Neden bir kadın olmasın?’ dedim ve geleneğimizi yaşatmak, hem de Datça turizminin tanıtımına doğal katkı sağlamak için yola çıktım. Ritmik, akustik, Datça’ya özel yazdığım manilerimle süsleyerek, kimseleri rahatsız etmeden, geçmişten günümüze gelen geleneğimizi sürdürerek bu işi yapmaktayım” diyor.
Türkiye televizyonculuk tarihindeki ilk naklen spor yayını 3 Ekim 1971 Pazar günü yapıldı. TRT, İzmir Alsancak Stadı'nda Karşıyaka ile İstanbulspor arasında oynanan 1. Lig futbol maçını 16.00'daki başlama vuruşundan itibaren sadece İzmir ve çevresine canlı yayınladı. 1971-72 sezonun beşinci haftasında oynanan ve Cemil Turan'ın iki golüyle İstanbulspor'un galip bitirdiği maçın yayınında, teknik müdür Fahrettin Meriç'in başkanlığında...
Unkapanı’ndan Saraçhane'ye çıkarken sağda kocaman tabela ve bir dönem ülkenin çalgı gereksinimini karşılayan en önemli mağaza Zeynel Abidin Cümbüş. 1881’de Üsküp’te dünyaya geliyor Zeynel Abidin. Çocuk yaşta ailesiyle Türkiye’ye göç ederek İstanbul’a yerleşiyor. Askeri Rüştiye’de okuyor. 1918’de ordudan ayrılıyor ve müzikle uğraşmaya başlıyor. Beşiktaş’ta açtığı dükkanda ut, tanbur, telli çalgılar imal ediyor.
2020 Mart ayından bu güne, artık hayatta olmayan canım ‘Sinema’ dergisindeki ‘Sinemadan Çıkmış İnsan’ adlı köşemde, geçmiş sayılarda yayınlanmış eski yazılarımı paylaştım. 5 Mart 2021’den itibarense, sinema salonları perdelerini açana dek, her yeni hafta, o tarihe ait eski ‘sinemadan çıkmış insan / vizyonda bu hafta köşeleri’ni sizlerle buluşturdum. Sizlere her hafta sinema tarihinden 5 klasik film önerdiğim ‘Önce Tavsiyeler’ adlı bölüm ve geçmiş vizyon haftalarını anımsadığımız ‘Tarihte Bu Hafta’ adlı bölümler devam edecek! İkisi yerli yapım olmak üzere toplam altı yeni filme ev sahipliği yapıyor Haziran ayının son vizyon haftası! İstanbul dışında bulunduğumdan dolayı bu haftaki basın gösterimlerine katılamadığımdan; yeni filmlere sadece yapım notlarıyla değineceğiz.
Çeyrek yüzyılı aşkın, başta pop olmak üzere müziğin tarihini tutan, radyo programları üreten, kitaplar, eleştiriler yazan, plaklar çalan Naim Dilmener bu uzun yürüyüşün Gazete Pazar ile Radikal adımlarında kaleme aldığı yazılarıyla, müzik serüvenimizden önemli ve değerli isimleri bizlerle paylaşıyor.
Evliliği, ayrılma fikriyle ‘şiddet’li bir noktaya gelen Harper için her şey çok kötü gelişir... ‘Ex Machina’ ve ‘Annihilation’ gibi yönettiği filmlerin yanı sıra ‘Kumsal’, ‘28 Gün Sonra’, ‘Günışığı’, ‘Beni Asla Bırakma’ gibi yapımlardan da yazar kimliğiyle tanıdığımız Alex Garland, genel olarak eserlerinde ‘cennet’ metaforunu öne çıkarıyor. Onun karakterleri ruhlarındaki acıları dindirmek için gittikleri yerde problemlerinden kurtulmuyor, aksine çok daha zor denklemlerin içinde boğuşuyorlar... UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/03.06.2022)
Bu ara plaklar popüler. Kimi albümler yeniden basılıyor, döneminde plak olarak yayımlanmamış albümler plağa kaydediliyor. Sadece bunlar değil, yeni albümler de plaklar aracılığıyla dinleyiciye ulaştırılıyor. Ekseriyetle 33’lük plaklar bunlar ama benim gibi 45’lik sevdalılarını sevindiren hamleler de yok değil. MURAT MERİÇ (gazeteduvar.com.tr/03.10/2021)
Her biri meslekte en az 20 yılı devirmiş müzik yazarlarımızın saptadığı yerli grupların ‘şeref tablosu’nda Moğollar, Bulutsuzluk Özlemi ile ‘orta yaş’a dayanmış akranlar mor ve ötesi ile Duman gözüküyor. Hemen enselerinde Kurtalan Ekspres ile Dervişan yer alıyor. Bir alt basamakta ise, az zamanda çok iş yapmış Hardal ve Mazhar Fuat Özkan bulunuyor. Aslında gözler Mazharlar’ı daha üstte arıyor da, ‘ticaret’in dozunu kaçırmak bazen böyle sonuçlara neden oluyor.
Sinemamuzik.com, bir çoğu Altın Portakal’da jürilik de yapmış sinema yazarlarına sordu: ‘Antalya Altın Portakallı en iyi film hangisi’?... Birinciler listesinde ‘kortej’e çıkan ve bütün zamanların Altın Portakal birincilerini değerlendiren 31 sinema yazarının katıldığı araştırmada, Zeki Ökten’in 1980 tarihli Sürü filmi 213 puan toplayarak birinciliği kazandı. Sürü’yü 204 puanla Muhsin Bey (Yavuz Turgul) ve 192 puanla Uzak (Nuri Bilge Ceylan) izledi.
Sinemamuzik.com sinema yazarlarına sordu: ‘İlk uzun filmini 21. yüzyılda çeken en iyi 10 yerli yönetmen kim?... 30 sinema yazarının katıldığı araştırmada bol ödüllü Emin Alper 195 puan toplayarak birinciliği kazandı. Alper’i 145 puanla Pelin Esmer ve 136 puanla Özcan Alper izledi. Emin Alper'i 27 sinema yazarı listesine alırken, Pelin Esmer’e 25, Özcan Alper’e 20 listede yer verildi. Bazı popüler isimler ön sıralarda yer alamadı.