Stendhal Sendromu, Sanatın Zevki Sağlığınıza Saldırdığında
Floransa sendromu olarak da bilinen Stendhal sendromu, özellikle çok hassas kişileri etkileyen psikosomatik bir bozukluk olarak kabul edilir. Kısa bir süre içinde, bir tür aşırı dozda sanatsal güzellik deneyimleyerek çok sayıda sanat eserine sürekli hayran kaldığımızda ortaya çıkar.
Bu patolojinin kökeni, nesnenin kendisinde değil, sanatı gözlemleyen öznede yatar. Çoğu insan sanat eserine bakar, şekillerine, tarzına ve diğer unsurlarına hayran kalır. Ancak Stendhal sendromlu kişiler güzelliklerine takılıp kalırlar, buna karşı çok hassastırlar. Sanat eserlerine duyulan hayranlık, her insanın kültürüne bağlı olarak çok sayıda yorum ve öznel değerlendirmeye sahiptir.
Stendhal sendromu, aşırı zihinsel zevk
Nörolog grupları, muhteşem eserleri görselleştirmenin aşırı zihinsel zevkinin nasıl büyük bir rahatsızlığa dönüşebileceğini açıklıyor. Yaşanan belirtiler genellikle fiziksel/psikolojiktir: terleme, çarpıntı, baş dönmesi, bulanık görme. Duruma bağlı olarak halüsinasyonlar ve öfori ve depresyon duyguları ile stres ve anksiyete atağına benzer duygular.
Sorun şu ki, sanat eserinin her yerde olduğu bir ortamda bu daha da artıyor. Bir müzede ya da çok güzel eserlerin bulunduğu bir yerde olduğumuzu düşünelim. Onlardan muzdarip olanlar için korkunç olabilen bu semptomlardan kurtulmak için kaçabileceğiniz hiçbir yer yoktur.
Bu patoloji hakkında ilk yazan, Floransa ziyareti sırasında kişisel deneyimini anlatan Fransız yazar Stendhal’dı. Yukarıda açıklanan tüm semptomları yaşadı. Nitekim yazdığı kitapta şunlardan bahsetmiştir:
1970’lerde, psikiyatrist Graziela Magherini, Floransa’yı ziyaret eden çok sayıda benzer turist vakasını incelerken Stendhal’in deneyimini dikkate aldı. Bu şehir, barındırdığı muhteşem sanat eserleri ile karakterizedir. Graziela’nın araştırmasının ardından, çalışılan problem kesin olarak bir sendrom olarak tanımlandı.
Oldukça tartışmalı bir romantik referans
Stendhal sendromu genellikle sanatsal açıdan sembolik şehirlerde gelişir. Floransa, Roma veya Venedik en iyi bilinen örneklerdir. Bazı psikologlar tarafından öne sürülen tartışma , bu patolojinin zaten farkında olan birçok turiste eşlik eden önermenin, bu sendromun tek nedeni olarak tanımlanıyor.
Aslında psikoloji doktoru ve Deusto Üniversitesi’nde fahri profesör olan Enrique Pallarés Molíns’in çok güzel sanat eserlerine maruz kaldığında ortaya çıkan bu semptomatolojinin varlığı veya yokluğu konusunda ciddi şüpheleri var. Kendi sözleriyle şunları söylüyor:
Stendhal sendromu romantik bir referans haline geldi ve güzelliğin (resim, müzik, şiir vb.) yoğunlaşmasının imkansız olduğu her yerde ortaya çıkabilir. Pek çok itiraz eden var, ancak Stendhal gibi sanat eserlerinin varlığında baş dönmesi, taşikardi ve diğer semptomlar hissettiğini iddia eden insanlar da var.
Bir tabloyla karşılaştığınızda Stendhal sendromunun belirtilerinden herhangi birini yaşadınız mı? Sizce gerçek bir patoloji mi yoksa bir öneri meyvesi mi?