Marcelo Bielsa, 2007'de Şili Milli Takımı'nın başına getirilmişti. O zamana kadar, dünyanın dört bir yanındaki en iyi tesislerde zaman geçirmiş bir teknik direktördü. Şili Milli Takımı'nın merkezi olan Juan Pinto Duran Spor Kompleksi'nin ise bunlardan biri olduğu söylenemezdi.
Duşlar genellikle soğuktu. Oyuncuların odalarında sadece tek kişilik yataklar ve eski televizyon setleri vardı. O yıllarda Şili Futbol Federasyonu Başkanı Harold Mayne-Nicholls'tu. Bielsa'ya tesislerdeki durumun onun beklediği standartlarla uyumlu hale geleceğinin sözünü verdi.
Bielsa, tesislerdeki yenileme çalışmalarını her evresinde denetledi. Yataklar daha genişletildi. Plazma ekranlı televizyonlar geldi. Duşlar daha iyi duruma getirildi. Spa, modernleştirilmiş bir spor salonu ve soyunma odaları da eklendi.
Bielsa'nın kendi odasıysa son derece mütevazıydı. Basit, 6 metrekarelik bir odada, yatağın üzerindeki duvarda sonradan depremde düşecek bir haç asılıydı. Klima, televizyon, küçük bir dolap ve tuvalet. Sade, süssüz, ama yeterli.
Ve Marcelo Bielsa o odada 42 ay boyunca yaşadı.
Şili'deki üç buçuk yıllık çalışma döneminde, Bielsa sadece Pinto Duran'ı değil, bir halkın kolektif ruhunu da değiştirdi. Şili Milli Takımı, on yıllar boyunca Arjantin veya Brezilya gibi bölgenin etkin güçleriyle ya da Uruguay veya Kolombiya gibi ikinci basamaktaki ülkelerle hiçbir zaman yarışamayacakları duygusunu doğuran bir aşağılık kompleksiyle sınanmıştı.
Şili, Bielsa'nın yönetimi altında sadece bir Dünya Kupası'nda oynadı ve son 16 turunda Brezilya'ya elendi. Ancak onun arkasında bıraktığı şeyi, yalnızca zaferler veya kupalarla ölçemezsiniz.
Şili, 2015'te Copa Amerika'yı ilk kez kendi topraklarında kazandı. 2016'da bir kez daha kazandılar. 2015'te bir Bielsista olan Jorge Sampaoli yönetiminde kupayı kaldırdılar. Alexis Sanchez, Arturo Vidal ve Şili'nin geri kalan altın jenerasyonu, Bielsa'nın kendilerine verdiği inanç, disiplin, cesaret ve taktiksel plan sayesinde dünyayı ele geçirdi.
Leeds United'ın antrenman tesisleri olan Thorp Arch'ta da Bielsa kanunları işlemeye başladı. The Guardian' da yer alan habere göre çok yakında oyuncular kendi yurtlarında kalmaya başlayacaklar. Bielsa da, kendisi için alışılageldik bir şekilde, ofisine yatak koydurdu ve menajerliğe getirildiğinden beri çalışma saatleri gözle görülür derecede arttı.
Bielsa için iş erken başlar ve geç biter. Antrenman sahasındaki çalışmalarından, video analiz oturumlarına kadar detaylara olan ilgisi efsanevidir.
Onun döneminde Marsilya'da oynayan Bill Tuiloma, "Her antrenmanın kusursuz olmasını ister," diyor. "Her dokunuş ve her pas isabetli olmalıdır. Antrenmanlara her gün odaklanıp hazırlanmama çok yardımcı olduğunu düşünüyorum."
Bielsa, oyuncular tam olarak kendisini anlayana kadar bir oyun varyasyonunu ya da egzersizini sürekli tekrar ettirmesiyle ünlüdür.
"Çok yoğundu," diyor Tuiloma. "Gerçekten yoğundu. Tüm bu egzersizleri, pas çalışmalarını tekrar üstüne tekrar ettikten sonra; maçların, taktiklerin, hareketlenmelerin ve bunun gibi her şeyin adeta içine girerdik. Topsuz oyundaki hareketlenmeler, oyunun defansif ve ofansif tarafı... Bütün oyuncular hazırlanır ve antrenmana aç olurlardı.”
Tuiloma'nın Marsilya'dan eski takım arkadaşı olan ve şu anda Pep Guardiola'nın Manchester City'sinde forma giyen Benjamin Mendy de, The Players Tribune' deki yazısında Bielsa'nın video hazırlığı konusundaki saplantıları hakkında detaylar paylaştı. Önceleri Bielsa'nın video analiz oturumları sırasında uyuyakaldığını itiraf eden Mendy, ardından bunların kendi yararına olduğunun farkına varıp, çok dikkat etmeye başladığını söyledi.
"Her şeyin kusursuz olmasını seviyordu," diyor Tuiloma, "Maçlardan önce nasıl bir rakibin karşısına çıkacağımızdan emin olmak istiyordu. Böylece biz de rakibin hareketlenmelerini, sahip oldukları oyuncuları çok iyi tanıyorduk. Dikkat etmek ve odaklanmak zorundaydık, bu da bizim oyunun içine girmemize yardımcı oluyordu."
Pep Guardiola, teknik direktör olana kadar çok çaba sarf etmişti. Barcelona B'nin başına geçmeden önce, kariyerindeki bir sonraki adımı atmak için tavsiyelerini dinlemek istediği 11-12 kişiyle görüşmek üzere Arjantin'e gitmişti. Bunlardan biri de Bielsa'ydı.
Guardiola'nın Bielsa'nın antrenörlük metotlarına hayran olduğu biliniyordu, aynı şekilde Guardiola'nın Camp Nou'da orta sahada oynadığı dönemdeki futbol tarzı da Bielsa'yı etkilemişti.
Bir arkadaşının Avrupa'da yaşayan amcası, Bielsa'ya videolar ve dergiler gönderirdi. Bunların içinde bilhassa Rinus Michels'in - ve sonrasında Johan Cruyff'un - metotları olurdu. 1970'lerde Hollanda ekolü tarafından mükemmelleştirilen yüksek baskıyı ve doyumsuz topa sahip olma tarzını çok beğenirdi.
Guardiola, Bielsa ve İspanyol film yönetmeni David Trueba, Bielsa'nın Rosario'daki çiftliğinde 11 saat boyunca barbekü yaptılar ve Bielsa, Guardiola'yı burada ileri doğru atılmaya ikna etti.
Şu sıralarda iki eski Bielsa oyuncusu olan Benjamin Mendy ve Aymeric Laporte ile çalışan Guardiola, Bielsa'ya olan saygısını itiraf etmekte hiçbir zaman çekinmedi. Ve muhtemelen başında Bielsa bulunmasaydı, Leeds'in City'den Jack Harrison'ı kiralamak için çok düşük bir şansı olurdu.
"Leeds beni Jack Harrison için aradığında Jack ile bu konuyu konuştuk," diyor Guardiola: "Çok iyi bir sezon öncesi hazırlığı geçirdi. Açıkçası onu pek tanımıyordum ve gerçekten etkilendim. A takımda bir yer olduğunda, her zaman için genç oyuncuların kadroda kalmaları gerektiğine inanırım. Ama takımda bir yer yoksa, oynamak zorundalar. Ve en iyi seçenek, Premier Lig'de ya da Championship'te oynamaları. Bielsa'nın oynatmak istediği futbol için kusursuz bir potansiyeli olduğunu biliyorum. Gerçekten kalitesinden çok etkilendim."
"Bielsa'ya hem bir teknik direktör hem de bir insan olarak hayranlığım inanılmaz boyutlarda," diye devam ediyor Guardiola: "Umarım, ki aslında oldukça eminim, İngiltere'de Leeds ile iyi bir iş çıkaracaktır. Futbol her zaman için farklı tarzlara ve bakış açılarına açıktır. Bütün teknik direktörlerin takımlarına aynı futbolu oynatması gerçekten sıkıcı olurdu. Bu açıdan İngiliz futbolunun Marcelo Bielsa'ya sahip olması çok güzel."
Arjantin'in futbol yıldızlarının birçoğu, zirveye ulaşmak için yoksulluktan kurtulmak zorundadır. Bielsa'nın ailesi ise varlıklı ve rahattı. Arjantin'in idari hukunun neredeyse tamamını büyükbabası yazmıştı. Hatta Buenos Aires'te ve Rosario'da isminin verildiği sokaklar dahi bulunur.
Bielsa ailesi, bir futbol ailesi değildi, hâlâ da değil. Marcelo'nun babası bir avukattı. Ağabeyi Rafael, ülkenin eski Dışişleri Bakanı. Kız kardeşi Maria ise mimar ve yıllarca hükümette görev yaptı. Ailedeki tek futbolcuysa Marcelo'ydu. Ailenin yeterince parası vardı ve Marcelo'nun futbolcu olmaya ihtiyacı yoktu. Ama istedi ve oldu.
Çok yetenekli ya da teknik bir oyuncu değildi, ama coşkuluydu. Rosario'nun en büyük takımı Newell's Old Boys'ta kısa bir süre oynadı. Takımın sembol isimlerinden biri olacaktı. Fakat oyuncu olarak değil.
Bielsa her zaman ileriyi düşünüyor, geleceğe dair planlar yapıyordu. Oyunun nasıl oynanması gerektiğine dair fikirleri vardı ve takım arkadaşları arasında ciddi bir adam olarak biliniyordu. Profesyonel bir futbolculuk kariyeri olamayınca, 10 yıl boyunca bir ortağıyla birlikte gazete büfesi işletti, hatta gazeteleri de kendisi dağıttı.
Ama o bir antrenör olacaktı. Kardeşinin Buenos Aires Üniversitesi'ndeki bağlantıları sayesinde, üniversitenin erkek takımının antrenörlüğünü yapma fırsatını buldu. En önemli başarısı ise Boca Juniors B takımına karşı aldıkları beraberlik olmuştu.
Fakat Bielsa'nın kaderinde Rosario'ya dönüp teorilerini uygulamaya koymak vardı. Newell's'ın çeşitli gençlik programlarında yetkiler aldı ve onun döneminde genç yaş takımlarının her biri kendi seviyelerinde şampiyon oldu.
Bielsa o yıllarda Newell's altyapısındaki oyuncuları belirlemekten sorumluydu. Fakat uçağa binmekten korkuyordu. Bu yüzden kulübü adına gelecek vadeden oyuncuları bulmak için Fiat 167'siyle tam 25 bin kilometre yol kat etti. Arjantin'i 70 bölgeye ayırdı ve yetenek keşfi için ülkenin her yerini didik didik taradı. Gabriel Batistuta'yı ve Mauricio Pochettino'yu buldu.
Genç oyuncularla elde ettiği başarılarla 1990'da mesleğinin zirvesine çıktı. Yetiştirdiği oyuncularıyla birlikte üst düzey bir oyuna sorunsuz bir şekilde geçiş yaptı. Newell's ile Arjantin şampiyonu oldu ve Copa Libertadores'e katılmaya hak kazandı.
O dönemin yıldızlarından Pochettino, "Bielsa babam gibi," diyor: "O benim ikinci babam. Onunla ilişkim 12 ya da 13 yaşındayken başladı. Harika bir antrenör. Onu her zaman seveceğim, çünkü kariyerimde çok önemli bir yeri var."
Newell's, Libertadores'de finale kadar gitti ama Sao Paulo'ya penaltı atışları sonucunda kaybetti. Fakat Bielsa'nın saygınlığı çok artmıştı ve artık onun için geriye dönüş yoktu.
Yine de hiçbir zaman Newell's'tan kopmadı. 2014'te Marsilya'nın başındayken, Newell's'a oyuncu geliştirme tesislerini yenilemesi için 2 milyon dolar bağışladı.
Bielsa'nın kariyerindeki önemli duraklardan biri de Meksika'ydı. Arjantin'in büyük teknik direktörü Cesar Luis Menotti'nin kendisini önermesiyle Meksika'nın Atlas kulübünün başına geçmişti.
İşi kabul etmesinin şartlarından biri ise kulüpteki ilk yılında sadece genç takımları yönetmekti. Ardından A takımı devralmıştı. Bielsa'nın oyuncu belirleme ve antrenman programları ise Meksika'nın 92 şehrinde hâlâ kullanılıyor.
Onun Meksika'da 1990'larda izlediği 11 bin gencin 10'unu ya da 11'ini gelecekte Meksika Milli Takımı'nda görmemiz olağandışı bir durum değil. Rafael Marquez, Pavel Pardo ve Osvaldo Sanchez, Bielsa'nın keşfettiği efsanevi isimlerden sadece birkaçı.
Bielsa için sonuçlar hep karışık oldu. Örneğin kendi ülkesinde Velez ile şampiyonluklar kazandı; ama Marsilya, Lazio ve Lille'deki zamanları iyi geçmedi. Arjantin Milli Takımı'nın başındayken takımın oynadığı futbol inanılmazdı. Fakat 2002 Dünya Kupası'nda ve 2004 Copa America finalinde başarısız oldular. Aynı yıl Olimpiyatlar'da kazanılan altın madalya ise görevine devam etmesi için yeterli değildi.
Bielsa'nın Bask topraklarında, ya da diğer yerlerde, yarattığı büyü çabucak yanıp yok oldu. Fakat coşkusu ve kendini işine adayışı, bir kulübün ya da bir oyuncunun yeni fikirlere açıklılığıyla buluştuğunda, beraberinde genellikle büyük bir yükselişin geldiğine de şüphe yok.
"Ona dair bütün sözlerim olumlu olacak," diyor Pochettino: "Umarım Leeds'in gerçekliğini değiştirir, onları Premier Lig'e getirir ve burada harika bir iş çıkarır."
Leeds taraftarları, takımlarının 2004'te Premier Lig'den düşmesinden beri çok fazla acı çektiler ve henüz kalplerinde yeniden yükselmeye dair bir heyecan olmayabilir. Ama hammadde orada duruyor. Ve Bielsa onlara zirveye geri dönmek için gereken planı tasarlayabilir.
Çeviren: Onur Özgen