Bilgisayarınızda bir sorunu çözmeye çalışırken karşınıza genelde “cache” yada önbellek arıtma işlemi gibi tavsiyeler çıkmıştır ya da bilgisayarınız bunu yapmanız gerektiğini söylemiştir. “Cache”, günümüz teknolojik cihazları için çok önemli bir kavramdır ve hem internette hem de bilgisayarda karşımıza çoğunlukla çıkar.
Peki son derece manâlı olan “cache” ne işe fayda ve niçin nadiren temizlemeniz gereklidir? “Cache”, yani önbellek hakkında bilmeniz gereken her şeyi ve neden manâlı olduklarını sizler için anlattık. Neşeli okumalar dileriz.
Cache nedir?
Önbellek olarak tanıdık “cache”, internet üzerinden yaptığınız aramaların bir süreliğine cihazının belleğinde depolanması anlamına kazanç. Önbellek, kaydetmiş olduğu geçici veriler tamamen bilgisayarınızın web sitelerini daha süratli yüklemesine muavin olur. Cache’i bir hafıza bankası olarak da değerlendirebilirsiniz.
Cache, internete alt her türlü cihazda bulunur. İster telefondan girdiğiniz bir gerçekte isterseniz de bilgisayarınız üzerinden bağlandığınız tarayıcıda, önbellek verileri mutlaka depolanır. Girmiş olduğunuz web sayfalarının fotoğraflarından metinlerine kadar geçici olarak kayıt altına alan Cache, gerçekte son derece kullanıcı dostu bir sistemdir.
Cache ne işe fayda?
Cache, daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi girdiğiniz bir web sayfasının veya uygulamanın HTML sayfaları gibi manâlı verileri kendi deposuna kaydederek, bu sitelere bir sonraki ziyaretinizde her şeyin daha hızlı ve kolay bir şekilde yüklenmesini sağlar.
Temel olarak “cache”, doğrusu hem yazılımlarda keza de donanımlarda bulunur. Dizüstü bilgisayarlarınızda, zeki telefonlarınızda veya tabletinizde bulunan işlemcilerin kendi önbellekleri vardır.
İşlemcide bulunan önbellek, çok küçük bir şekilde tasarlanmış olsa da sahip olduğu güç, işlemcinin sık sık kullandığı bilgileri depolamada son derece yeterlidir. Böylelikle cihazınızın asıl talimatları yürütmek için kullandığı verileri depolar ve bitmiş kullanımda bu verileri çok çabuk bir şekilde çalıştırır.
Cache konusunda manâlı bir konuma sahip olan ikinci yer web tarayıcılarıdır. Chrome, Firefox veya Safari gibi bütün web tarayıcıları, kendi içerisinde bir önbelleğe sahiptir. Bu önbellekler, tarayıcınızın ziyaret ettiği web sitelerini görüntülemek için gereklilik duyduğu verileri depolar.
Bu verilerin aralarında HTML dosyaları, CSS bilgileri, Javascript’ler, çerezler ve resimler bulunur. Örnek vererek anlatacak olursak, bir e-ticaret sayfasına üye olduğunuzu ve sepetinize bir kaç ürün attığınızı düşünelim. Cache, üyelik bilgilerinizden en son arattığınız ürünlere dek tüm bu verileri depolar ve siz sayfayı sonradan ziyaret ettiğinizde bütün bu bilgileri yerli uygun görürsünüz.
Olur da tarayıcınızın önbelleğini temizlerseniz, bu bilgilerin en ince ayrıntısına kadar gittiğini ve e-ticaret sayfasının sizden tekrar antre yapmak istediğini göreceksiniz. Önbelleği arınmış bir tarayıcıda bütün bilgiler ve oturum açma seçenekleri en tekrar düzenleme gerektirir.
Son olarak önbelleğin kayda değer olduğu bir diğer öğe uygulamalardır. Uygulamaların da tıpkı tarayıcılar gibi kendi önbelleği bulunur. Uygulamalar, kullanıcı için önemli gördükleri verileri kaydeder ve gerektiğinde bu verileri çarçabuk geri yükler.
Uygulamalar kendi arasında farklılık gösterdiği gibi önbelleklerde kaydedilen veriler de farklıdır. Örnek verecek olursak telefonunuza indirdiğiniz bir oyunun ve sosyal medya uygulamasının kaydettiği veriler, kesinlikle birbirinden çeşitlilik gösterecektir. Bu verilerin içerisinde genellikle üyelik bilgileri, resimler veya minik boyutlu videolar bulunabilir.
Cache’in olumlu yönleri
Önbelleğin avantajlarından biri hepimizin anlamış olduğu üzere her şeyin daha süratli çalışmasıdır. Her şey daha seri çalıştığı süre sistem performansı da paralel şekilde artar. Cache avantajlarının ikincisi verileri kaydetmesidir. Uygulamalar, performansı iyileştirebilmek adına verileri önbellekte depolar ve bu yalnızca her şeyin daha hızlı çalışmasını sağlamaz, aynı zamanda bir takım uygulamaların çevrimdışı modda kullanılmasına ihtimal sağlar.
Çevrimdışı mod sayesinde internetinizin olmadığı durumlarda bile çalışmalarınıza kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Buna verebileceğimiz en hoş örnek Google’ın Dokümanlar uygulaması olacaktır. Eğer bu gerçekte çevrimdışı çalış özelliğini tercih ederseniz, verileriniz internetinizin olmadığı zamanlarda bile kaydedilmeye devam edecektir.
Cache’in sahip olduğu en büyük avantajlardan bir diğeri ise verileri yalnızca bir defa indirmeye gereksinim duymasıdır. Cache, ziyaret ettiğiniz bir web sitesinin verilerini sadece birincil seferde indirir ve sonraki ziyaretlerinizde bu verileri tekrar indirmeye gereklilik duymaz.
Bu sayede ayrıca zamandan tasarruf etmiş olursunuz, hem de indirdiğiniz kaynakları ve cihazınızın batarya gücünü boşa harcamamış olursunuz. Eğer sürekli girdiğiniz bir web sitesinde verileriniz en baştan indiriliyorsa ya tarayıcınızın önbelleğinizi temizlemişsinizdir ya da girmiş olduğunuz web sitesinin içerikleri tekrar aşağı yenilenmiştir.
Cache’in olumsuz yönleri
Cache her ne kadar kullanıcı dostu bir sistem olup işimizi kolaylaştırsa da, sahip olduğu birkaç negatif yanları da bulunmuyor yok. Ilk Önce Cache, prensipte her ne kadar ufak bir dosya deposu olsa da, sahip olduğu verilerin boyutu fazla yüksek olabilir ve bu da cihazınızın depolama alanını sınırlayabilir.
Depolama alanınızın sınırlanması da hem cihazınızın performansını düşürebilir hem de diğer bir dosyanın indirilmesini engelleyebilir. Cihazların, uygulamaların ya da tarayıcıların önbelleğini temizlemek, cihazınızda büyük bir depolama alanının açılmasını ve rahatlamasını sağlar.
İkinci bir problem önbelleğin kaydettiği dosyalarda bir sorun çıkmasından kaynaklanır. Eğer indirilen dosyalarda bir problem varsa Cache akıcı çalışmayabilir, hatta sistemin çökmesine sebebiyet verebilir. Bu yüzden internette gezinirken ya da bir uygulamayı açarken aksaklıklar yaşıyorsanız, hemen önbelleğinizi temizlemekte menfaat var. Cache, bazen web sitelerinin veya uygulamaların son sürümlerini görmenize engel olabilir. Bunun için başvuracağınız yol yine önbelleğinizi temizlemekten geçer.
Cache verilerini silmek neden önemlidir?
Cache’in sahip olduğu dezavantajları göz önünde bulundurduğumuz zaman bu verileri ahenkli aralıklarla arındırmak kullanıcı için son derece faydalı olacaktır. Eğer veriler temizlenmezse ve çok artı bölge kaplamaya başlarlarsa, daha önce de söylediğimiz gibi cihazınızın performansı kötüleşecektir.