Koku insanları birbirine bağlayabilir mi? Sorunun cevabı Ercan Akbay’ın son kitabı “Ten Kokusu”nda gizli…
12 Şubat 1959 doğumlu olan Ercan Akbay’ın çocukluğu Nişantaşı’nda geçmiş. İçindeki serüven tutkusunun tohumlarını atan Maarif Kolejinde aldığı eğitimden sonra işletme okumuş. Yazar, caz kulübü işletmekten, taş plak restorasyonuna kadar pek çok farklı işte çalışmış. Çocukluk yıllarından beri çizdiği karikatürler ve yazdığı kısa öyküler onu ilk kitabı “Kural Dışı Öyküler”i ve hemen aynı yıl içinde “Erkekler Ağlamaz”ı yazmaya sürüklemiş. Ercan Akbay yazma serüvenine “Tilki tilki saat kaç?” ve “Değirmenlere Karşı” devam etmiş. Şimdi ise Akbay, bilimi ve bir suç hikayesini ustaca birleştirdiği son kitabı “Ten Kokusu” ile bizlerle. Biz de, ilk olarak Amerika’da yayınlanan ve ilginç konusuyla bir anda dikkatleri üzerine toplayan Akbay ile bir söyleşi gerçekleştirdik. Kitabınız için seçtiğiniz konu oldukça enteresan. Bu konuyu işlemeye nasıl karar verdiniz?
2007 yılında değerli müzisyen arkadaşım Baki Duyarlar, görmüş olduğu tuhaf bir rüyadan söz etmişti. Bana hikâyenin ana omurgalarından birinin fikrini vermiş olan bu rüya çok ilginçti:
Bir başka gezegende —belki de Dünya’nın geleceğinde— bir yer altı kentinde, madenlerde çalışan bir adamın yaşadığı ‘cehennemî’ dünyadan kaçış planını ve sevgilisini yanında götürmeye çabalamasını anlatan bu fantastik öykünün kilit sorunu, gidecekleri bir ‘başka’ gezegende —hafızaları bütünüyle boşaltılmış olacağından dolayı— birbirlerini nasıl tanıyabilecekleri ve birbirlerine nasıl kavuşabilecekleriydi. Bu arada, bana feromonları ve kokuyla ilintili pek çok konuyu bıkmadan usanmadan ‘izah etmiş’ olan, kırk yıllık dostum, gerçek bir koku uzmanı olan Vedat Ozan’ın katkılarını da unutmamak gerek…“Ten kokusu” gerçekten insanları esir alabilecek kadar güçlü bir faktör mü? Bize bu teori hakkında biraz bilgi verir misiniz?
Koku ve feromonların gerçekten de insanların davranışlarını etkileyen en önemli iletişim protokolü olduğunu düşünüyorum. Okudukça ve araştırdıkça; terde, tükürükte, menide, vajina salgısında ve kanımızda bulunabilen ve genetik şifremizi içeren ‘iletilebilir’ vücut salgılarının —feromonların— mantıkdışı esaretler yaratan vazgeçilemez aşkların ve sebebi açıklanamaz acayip olguların arkasındaki ‘gerçek’ neden olabileceğini de keşfettim.
Peki, kokunun sizin kişisel hayatınızda nasıl bir yeri var?
Bana göre, koku alma duyusu bütün diğer duyularımızdan daha önemlidir. İçine düşmüş olduğum durumların havasını koklayarak ne yapacağıma karar veren biriyim. Burnum iyi koku alır. Hatta bazen çok uzaklardan koku algılayabilirim. İlgi duyduğum kadınları beden kokularıyla seçtiğim gibi, kimilerinin yumurtlama dönemlerini bile kokularından ayırt edebilirim. (Şaka tabii…)Kitapla birlikte bir de sesli kitap bulunuyor. Bunu yapmak nerden aklınıza geldi?
Okumaktan çok dinlemeyi tercih edenlerin, trafikte zaman yitirdiğini düşünen kitapseverlerin ve görme engelli insanlarımızın ihtiyaçlarını dikkate alarak, üç buçuk yılımı verdiğim bu kitabın ses kaydını bir stüdyoda gerçekleştirdim. Kitabın hiç kısaltma yapmadan okunması ve düzenlenmesi yüz otuz saatten fazla sürdü ve sonunda on buçuk saatlik Türkiye’nin ilk gerçek sesli romanını piyasaya çıkartmış olduk. Kitapla birlikte ücretsiz olarak dağıtılmasını ben istedim ve yayınevini bu konuda da ikna etmeyi başardım.
Kitabınız Amerika’da da yayınlandı. Oradaki ilgi nasıl?
Bazı teknik sebeplerden dolayı roman orijinal dilinden daha önce İngilizce olarak ABD’de yayımlandı. Orada ‘Polisiye/Suç Edebiyatı’ kategorisindeki kitaplar arasında epeyce ilgi çekmiş olmalı ki, Ten Kokusu —Scent of Skin— hakkında meşhur Foreword’da ve bu kuruluştan daha da ‘sıkı’ olan ve hatta ‘sıfırcı hocaların eleştirmenler birliği’ olarak da tanınan Kirkus’da gurur verici iki profesyonel eleştiri/yorum yapıldı. Ayrıca, bu yorumlar ‘kitap eleştirmenlerinin yayın organlarında indekslendi“Ten kokusu”nun konusu ya da kurgusu ile ilgili duyduğunuz enteresan bir yaklaşım ya da eleştiri var mı?
Okuyanların genellikle çok olumlu tepki verdikleri romanın arkasındaki felsefeyi ya da içerdiği anlamı kavrayamayan insanların eleştirileri biraz ‘farklı’ olabiliyor. Bu insanlardan bazıları, Ten Kokusu’nu bir ‘erkek kitabı’ olarak algılayarak ‘maço’ bir havası olduğunu söylüyorlar. Bunun yanlış bir algı olduğunu sizler de anlamışsınızdır. Kitaptaki ilişkileri anlatırken, metnin gayet tarafsız bir ifadesi olmasına, hiçbir cinsel, ırksal ayrımcılık içermemesine özellikle dikkat ettiğim gibi, şunu da gönül rahatlığıyla söyleyebilirim: Hikâyedeki erkek ‘kurbanlar’ asla tuzağa düşürülmüyorlar, aksine, kendileri edip kendileri buluyorlar.Işıl Tulgar