Zeytinyağının Sağlık Faydaları
Akdeniz mutfağı ve Ege Girit salataları için zeytinyağı ana madde olduğu için her yıl Ege ve Akdeniz sofralarının vazgeçilmezi zeytinyağı fiyatları ile sürekli gündemi işgal ediyor. Bu sene zeytin için var yılı mı? yoksa zeytin rekoltesi düşerse mucizevi zeytinyağı fiyatları malesef artar mı? Bilinmez. Fakat zeytinyağı sadece ticari ürün olmayıp esasen bir sağlık mucizesi olduğu için erişiminin kolay olması aslında bir toplum sağlığı gerekliliğidir.
Zeytinyağı içeriğinde birçok aromatik bileşeni ile karmaşık bir yapıyı ihtiva eder. Bu içerikleri incelediğimizde zeytinyağı mucizesinin temel taşlarını kavramış olacağız. Ve zeytinyağının mitolojik yazıtlarda bile yerini almış önemli faydalarını keşfedeceğiz.
Zeytinyağının saflığını neler belirler
Serbest ve nötral doymamış yağ asitlerinden oluşan zeytinyağı bileşenlerinde ki yağ oranı zeytinyağının saf ve kalite değerlerini oluşturur. Zeytinyağı saflık ve kalite analizi özel laboratuvarlarda yapılırken oranları belirlemek kimyasal test teknikleri ile zeytinyağı yapısı bileşenlerin dünya standartların da bulunması şarttır.
Zeytinyağı doğal aroması nasıl oluşur ?
Uçucu bileşenler yani aromatik yağlar zeytinyağı aroması için gereklidir. Zeytinyağı aroması aynı zamanda kalitesini etkileyen önemli bir faktördür. Hepimizin bildiği gibi zeytinyağı kalitesi değişken olup rengi, rayihası ve içerdiği oleik ve linoleik asit gibi özellik arz eden yağ asitleri bölgeden bölgeye ağaçtan ağaca değişmektedir. Bunun nedeni ağacın yetişdiği iklim, toprak, zeytinyağı işleme ekipmanları ve tekniği, yağın olgunlaştırma düzeyi gibi zeytinyağının aromatik bileşenlerin içeriğini değiştirmesidir. Örneğin Antalya ve Manisa bölgesini ele aldığımızda bu coğrafyalar arasında zeytinyağı kalitesi farklılık gösterir. Edremit ve Akhisar taraflarında zeytin hasadı Antakya-Kilis yöresine farklı ve geç olmaktadır. Hasat tarihleri zeytinyağı kalitesi için önemli etkendir.
Bir diğer önemli etken ise zeytinyağı yapısını oluşturan hidrokarbonlar için hidrojen molekülüne doymuş olma derecesidir. Bu faktör zeytinin olgunlaşma sürecini değiştirmekte, zeytinin açık siyah ve koyu siyah gibi renkleri pigmentasyon derecesi ile değişme göstermektedir.
Zeytinyağının faydaları
Zeytinyağı farklı vitaminler barındırır ve bu açıdan oldukça zengin olup zeytinyağı diğer yağlara göre oleik asit, linoleik asit ve oleuropein içermesidir.
- Zeytinyağın içinde bulunan Oleik asit HDL kolestrolün yükselmesinde önemlidir. HDL kolestrolü çok iyi bildiğiniz iyi kolestroldür ve kalp ve damar sağlığı için koruyucudur.
Zeytinyağı trigliserit ve basit yağ asitleri olarak oleik asit, lineoleik asit ve linolenik asit gibi doymamış yağ asitleri bolca içerir. Bu yağ asitleri kalp sağlığımız açısından çok değerlidir. Lineoleik ve linolenik asit vücutta üretilemeyen esansiyel yağ asitleridir.
- Kalp sağlığı açısından kan basıncını düşürücü, kan pıhtılaşmasını azaltan, kan kolesterol düzeyini ayarlayan, bağışıklık sistemini güçlendiren özellikleri vardır.
- Beyin gelişimi için temel kolesterol ve yağ asidi ihtiyacını karşılar , psikotik davranış bozuklukları ve depresyona iyi geldiği bildirilmiştir.
- Zeytinyağı asitlerinin değeri olması gerektiği seviyenin altında olduğunda zeytinyağı kalitesi bozulur veya içeriğine katkı katıldığı düşünülür.
Zeytin Mucizesi
- Zeytin dalları, yaprakları, reçinesi ve yağı yıllardır ilaçların bileşiminde kullanılan doğal bir ilaçtır. Helenistik dönemlerden bu yana zeytinyağı geleneksel tedavi, toplumsal törenler ve cilt bakımı için kullanılmıştır.
- Antik Yunan dahil zeytin dalı barışı ve iyi niyeti simgeler.
- Hipokrat ve İbni Sina hastalara mide yaraları, bağırsak iltihapları ve kas kramplarını tedavi amaçlı hem ağızdan, hem masaj yolu ile zeytinyağı önermiş ve zeytinyağı içine farklı bitkilerin eklenmesi ile ehemmiyetli sağlık reçeteleri hazırlamışlardır. Zeytinyağı için psikolojik rahatsızlıklarda yeni hasat edilmiş taze zeytin ve zeytin ağacı yaprakları ile tedavi amaçlı formüller antik tıp kitaplarında anlatılmıştır.
Zeytin ile sağlık reçetesi
Zeytinyağı, sabahları aç karnına 1-2 çorba kaşığı alındığında yumuşatıcı ve yatıştırıcı etki yapar. Özellikle bağırsak düzenleyici ve safra söktürücü etki yapar. Düzenli olarak en az bir hafta kullanılması tavsiye edilir.
Kaliteli zeytinyağı nasıl olmalı?
Zeytinyağı ışık, sıcak, hava, zaman faktörlerinden etkilendiği için serin, havasız ve ışıksız ortamlarda saklanmalıdır. Buzdolabına konulmaz. Cam ve koyu renkli şişeler ile teneke saklama kapları içinde hava ile teması en az olacak şekilde saklanması gerekir. Zeytinyağı bekledikçe oksitlenerek bozulur ve muhafazası açılmış zeytinyağı birkaç ay içerisinde özelliklerini kaybetmeden tüketilmelidir. Muhafazası açılmamış zeytinyağı iki yıla kadar sorunsuz saklanır.