Fyodor Mihayloviç Dostoyevski
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, Rus Klasikleri deyince ilk akla gelen isimlerdendir. 11 Kasım 1821’de Rusya’nın başkenti Moskova’da doğdu ve 1881’de Sankt Petersburg’da öldü. Dostoyevski, Rus ve Dünya Edebiyatı’nın en önemli yazarlarından biridir. Eserleri yüzyıllar boyunca en çok okunan kitaplar arasındadır.
Bir tüccarın kızı olan ve 1837 yılında ölen annesini, annesinin ölümünden iki yıl sonra beyin kanaması geçiren Yoksullar Hastanesi’nde çalışan eski ordu cerrahı olan babasını kaybetmiştir (Öldürüldüğüne dair bazı söylentiler mevcut).
Dostoyevski, annesinin yardımıyla evde başladığı öğrenimini özel bir okulda sürdürdü. Yaz aylarını Tula’daki aile çiftliğinde geçiren Dostoyevski’nin babasının acımasız ve sert bir adam olduğu söylenir. On beş yaşındayken annesinin ölümü üzerine St. Petersburg’da bulunan Petersburg Askeri Mühendislik Okulu’na giren Dostoyevski, bu yıllar boyunca Rus ve Avrupa edebiyatının ünlü isimlerinin eserlerini okudu. Askerî mühendis olarak mezun olan Dostoyevski, 1844’te bu görevinden istifa ederek kendini yazarlığa adadı.
Yazarın ilk eseri, 1846 yılında yayımlanan “İnsancıklar” adlı novellaydı.
Rusya’da o dönemde yaşanan Çarlık rejimi baskısına karşı direniş sesleri yüksekti ve Dostoyevski bu tarz olaylara karıştığı düşünülerek tutuklandı ve hapse gönderildi; idamın kıyısından döndü ve Sibirya’nın Omsk bölgesine sürgün edildi. Dostoyevski burada dört yıl kürek cezası çekmiştir. Cezaevi ve sürgün yıllarının ardından er rütbesiyle yeniden askerî kimliğine bürünen Dostoyevski, zamanla Subay rütbesine erişti. 1857 yılında ilk eşi Mariya Dmitriyevna İsayeva ile evlenen ve maddi sorunları olan Dostoyevski daha sonra sekreteri Anna Grigoryevna Snitkina ile evlendi.
Petersburg’a yerleşen yazar, Ezilenler’i ve Ölü Evinden Anılar’ı burada yazdı. Geçirdiği zor yıllar, sara nöbetleri, kumar bağımlılığı ve borç batağı yazarın son dönemlerinde yazdığı birçok romanda ve novellada kendisini hissettirmekteydi. Dünya klasikleri arasında da başyapıtlar olarak adlandırılan Yeraltından Notlar, Suç ve Ceza, Kumarbaz, Budala ve Ecinniler’i bu dönemde yazdı. Dostoyevski, realizmin, psikolojik romanın ve felsefî nihilizmin öncülerindendi; birçok sanatçıyı ve düşünürü etkiledi.
Dostoyevski Eserleri
- İnsancıklar
- Öteki
- Ev Sahibesi
- Beyaz Geceler
- Bir Yufka Yürekli
- Netoçka Neznanova
- Stepançikovo Köyü
- Ölü Bir Evden Hatıralar
- Ezilenler – 1957-1982,
- Yeraltından Notlar
- Suç ve Ceza
- Kumarbaz
- Budala
- Ebedi Koca
- Ecinniler
- Delikanlı
- Karamozof Kardeşler
- Amcamın Rüyası
- Bir Yazarın Günlüğü
- Batı Çıkmazı: Puşkin Üzerine Konuşma
Victor Hugo
Romantizm akımının önde gelen şairlerinden ve yazarlarından olan Victor Hugo 26 Şubat 1802 yılında Joseph Hugo’nun ve Sophie Trebuchet’in oğlu olarak Fransa’nın doğusunda bulunan Besançon adlı bir kasabada dünyaya geldi. Çocukluğu, Fransa’nın siyasi açıdan en çalkantılı olduğu dönemlerden biriydi. Babasının subay olmasından dolayı sık sık taşınan Hugo, hayatının bu evresinde birçok şey tecrübe etti. Çocukluk döneminde şiire özel ilgi duymaya başladı. 12 yaşına geldiğinde kardeşleriyle birlikte fen okuluna gitti. Bu süre zarfında Victor Hugo, şiir ve piyes yazarak zamanını geçiriyordu. Victor Hugo, 15 yaşındayken Académie Française (Fransızca Akademisi)’nin düzenlediği bir şiir yarışmasını kazandı. Bir sonraki yıl ise Jeux Floraux Akademisi’nin düzenlediği yarışmada birinci geldi. Victor Hugo’nun şiirleri, erken yaşta ona büyük bir ün kazandırmıştı.
Victor Hugo, 1815-1818 yılları arasında hukuk öğrenimi gördü fakat hukuk üzerine çalışmayı istemeyen Hugo, edebiyat alanında bir kariyer hedefliyordu ve yazarın annesi de onu bu konuda destekliyordu. Conservateur Litteraire adlı dergiyi kurdu ve bu dergide kendi şiirlerini ve arkadaşlarının çeşitli çalışmalarını yayımladı.
1821 yılında çocukluk aşkı Adele Foucher ile evlendi ve dört çocukları oldu. Çiftin Paris’teki dairesi daha sonra Romantizm Akımı’nın yazarlarının ve şairlerinin buluşma yeri oldu. Odlar ve Çeviriler adlı eser Victor Hugo eserleri arasında ilk şiir kitabıydı.
Yazdığı oyunlardan “Marion de Lorme” isimli eserine sansür uygulandı. Bu sansüre 1830 yılında “Hernani” oyununu yazarak karşılık verdi. Oyun daha sonra ünlü İtalyan besteci Guiseppe Verdi tarafından Ernani adıyla operaya uyarlandı ve eser hâlâ büyük bir ilgiyle izlenen opera klasikleri arasındadır. Opera uyarlamasındaki “Eviva Beviam” adlı koro çalışması Verdi’nin en akılda kalan besteleri arasındadır.
1841’de Fransız Akademisi’ne seçildi. Victor Hugo romanları arasında en akılda kalıcı eser olan, 11’inci Louis dönemini anlatan romanı Notre Dame’ın Kamburu, 1831 yılında yayımlandı. Orta Çağ döneminde geçen roman, Quasimodo adlı bir kamburun toplum tarafından aşağılanmasını ve toplumdan uzak tutulmasını ağır bir dille eleştiriyordu. Roman, yazarın sonraki eserlerinin politik içeriğine öncülük eden bir konumdaydı.
1851’de gerçekleşen bir hükümet darbesi sonucunda III. Napolyon’un iktidara gelişiyle Brüksel’e kaçtı. Sürgün yıllarında 1852-1855 arasında İngiltere’de de kaldı. Eserlerinin çoğunu sürgün döneminde yazdı. 1862 senesinde ünlü romanı “Sefiller” yayınlandı ve olağanüstü ilgi gördü. Kısa sürede çeşitli dillere çevrilen bu roman, ona uluslararası düzeyde başarı sağladı. Fransız- Alman savaşının ülkesinin yenilgisiyle son bulması ve cumhuriyetin kurulmasının ardından Paris’e döndü. Hugo’nun politik görüşlerini büyük ölçüde değiştiren bu yıllar, o dönemde verdiği eserlerin ağır iğneleyici ve toplumu eleştiren nitelikte oluşmasını sağladı. Bu eserler arasında Sefiller romanı da vardı.
Victor Hugo, Sefiller kitabı yazıldığı dönemde bir çok edebiyat eleştirmeni tarafından olumsuz eleştirilmesine rağmen kısa dönemde Avrupa’da ve Amerika’da büyük bir satış başarısı elde etti. Eser, daha sonra müzikallere ve filmlere uyarlandı. Sefiller romanı; adalet sisteminin, yasaların, ahlak felsefesinin, siyasetin, dinin, aşkın ve aile sevgisinin Fransa tarihiyle ve toplum yaşantısıyla en iyi şekilde harmanlandığı bir eser olarak büyük bir ticari başarı yakaladı.
Victor Hugo, 1870 yılında Fransa’ya döndü. İki yıl arayla oğullarından ikisini de kaybetti. Bu nedenle yazarın son dönemlerindeki eserleri çok daha karanlık bir hava taşımaktadır ve bu son dönem Victor Hugo kitapları ;Tanrı, Şeytan ve ölüm gibi temaları barındırır. Hugo, beyninde oluşan bir dolaşım sorunu sonucu 22 Mayıs 1885 yılında, 83 yaşında yaşamını yitirdi. Büyük yazarın mezarı Pantheon’da bulunuyor.
Roman, eski bir mahkum olan Jean Valjean’ın hapisten çıktıktan sonra hayata tutunmaya çalışmasını anlatır. Sefiller, aradan geçen yüzlerce yılda bile hâlâ Dünya Edebiyatı’nın başyapıtlarından biri olarak değer görmektedir.
2012 filmi olan Les Misérables (Sefiller) isimli müzikali izlemenizi tavsiye ederim. Oyuncu kadrosu, sahneleri ve müzikleriyle başarılı bir çalışma olmuş.
Eserleri
Şiir
Odes et poésies çeşitli (Odlar ve Çeşitli Şiirler)
Nouvelles Odes (Yeni Odlar)
Odes et Ballades (Odlar ve Baladlar)
Les Orientales (Doğulular)
Les Feuilles d’automne (Sonbahar Yaprakları)
Les Chants du crépuscule (Şafak Türküleri)
Les Voix intérieures (Gönülden Sesler)
Les Rayons ve arkadaşları Ombres (Işınlar ve Gölgeler)
Les Châtiments (Azaplar)
Les Düşünceler (Düşünceler)
La Légende des siècles (Yüzyılların Efsanesi)
Les Chansons des rues et des bois (Sokak ve Orman Şarkıları)
L’Année korkunç (Korkunç Yıl)
L’Art d’être grand père (Büyük Baba Olma Sanatı)
Le Pape
La Pitié suprême
Les Quatre Vents de l’esprit (Usun Dört Rüzgarı)
La Fin de Satan (Şeytanın Sonu)
Toute la Lir ( 1 dizi; Bütün Lir)
Dieu (Tanrı)
Les Années funestes
Roman
Han d’Islande ( İzlanda Hanı)
Bug-Jargal (1818)
Le Dernier Jour d’un condamné ( İdam Mahkûmunun Son Günü)
Notre-Dame de Paris ( Notre Dame’ın Kamburu)
Claude Gueux
Les Misérables ( Sefiller)
Les Travailleurs de la mer ( Deniz İşçileri)
L’Homme qui rit ( Gülen Adam)
Kuatrevingt-treize ( Doksan Üç İhtilali)