ÖZ DENETİM (I)
İnsanlar sevilen, keyif veren, hoşlandıkları deneyimlerinden peşinden gitme eğilimindeyken, hoşlanmadıkları, istenilmeyen, acı veren deneyimlerden de kaçınma, uzaklaşma eğilimdedir. Haz insan psikolojisinin en bilindik özelliklerindendir.
İnsanlarda her ne kadar bu özellik mevcut olsa da bireyler tamamen dürtü ve güdüler gibi içsel tepkilerle hareket etmezler. İnsanlar belli içsel eğilimlerini ve isteklerini kendilerinin belirledikleri zamana kadar erteleyebilir ve görmezden gelebilirler.
Peki, insanların bu özelliğinin adı ne diye soracak olursanız hemen söylüyorum; Öz denetim.
Öz denetim bizlere ne sağlar ?
Bireylerin kendisi ile dünya ve diğer insanlarla daha sağlıklı, istendik uyumlu olmasına yardımcı olacak şekilde kendisini uyarlamasına yardımcı olur.
Duygu, düşünce ve davranışlarımız üzerinde denetim sağlamamıza sağlar.
Bireylerin içlerinden gelen istek ve tepki eğilimlerinin önlenmesine, belirlenen zaman dilimine kadar ertelemeye ya da belirlenen hedef ve sınırlar gerçekleştirilinceye dek ertelememize yardımcı olur.
Uzun vadede yararlı görülmeyen ya da zarar verici olduğu düşünülen davranışları durdurmamızı sağlar.
İstenilmeyen davranışlara ara vermemize ya da sonlandırmamıza yardımcı olur.
İleriye yönelik olan, kişilerin kendileri için yararına olduğu düşünülen hedef ve amaçlar oluşturmamıza ve bunlara ulaşmamıza yardımcı olur.
Uzun soluklu davranışların sürdürülmesinde rol oynar.
Öz denetimden bu kadar bahsettik, öz denetim seviyesi her insanda aynı mıdır?
Öz denetim her zaman yararlı mıdır ?
Bazı insanlar sağlıklı beslenmeyi hayat felsefesi haline getirirken bazıları ufak kaçamaklar yapabiliyor, kimileri daha iyi ve refah bir yaşam için para biriktirebiliyorken kimileri aldıkları maaşı iki günde bitirebiliyor.
Anlaşıldığı üzere Öz denetim seviyesi herkes için aynı değil.
O halde öz denetim seviyesi insanlarda kendini nasıl gösterir diye soracak olursanız cevabını bir sonraki yazımda vereceğim.
Şimdilik hoşçakalın.