Kanola ( kolza ), tohumu yüksek oranda yağ içeren önemli bir kültür bitkisidir. Düşük doymamış yağ oranı, yüksek oleik ve linoleik yağ asidi içeriği ile yemeklik yağ kalitesi yüksektir. Alternatif enerji kaynağı olarak da kanola yağından biyodizel üretimi son yıllarda hızla artmaktadır. Kolza küspesi, zengin protein içeriği ile kanatlıların ve büyükbaş hayvanların yem rasyonlarında Batı ülkelerinde önemli bir yer tutmaktadır. Kanola erken baharda açan bol çiçekli bir bitki olduğundan aynı zamanda arıcılık yönünden büyük önem taşır.
Kanola tohumu hava basıncı veya vakum ile taşınabilen bir tarım ürünüdür. Kanola tohumu hava ile taşındığı takdirde helezon, konveyör veya kovalı elevatör gibi makine veya mekanizmalarda oluşan kırma problemi bulunmamaktadır.
Pnömatik kanola ( kolza ) tohumu iletim sistemlerinde farklı uygulamalar için farklı sistemler kullanılmaktadır.
Örnek Uygulamalar
Çuval Doldurma:
Çuval, big bag, konteyner gibi taşıma ortamlarına dolum yapılır. Vakumlu taşıma sistemi ile kanola tohumu, yerden veya depodan çekilir.
Çuval Boşaltma:
Çuvalda bulunan kanola tohumu, bunkere boşaltılarak pnömatik nakil hattına aktarılır. Boru hattı ile istenilen depoya, siloya, miksere veya kazana kanola tohumu dolumu yapılır.
Kamyona / traktöre kanola tohumu yükleme boşaltma:
Depoda, siloda, yerde bulunan kanola tohumu vakum ile çekilir, kamyona veya römörka taşınır.
Fabrika içi kanola tohumu taşıma:
Silo, depo, yer, boşaltma çukuru ,makina çıkışı gibi yerlerden yine tesis içindeki yerlere taşınır.
Binalar / fabrikalar arası kanola tohumu taşıma:
Kanola tohumu, farklı binalara taşınır. Örneğin depodan değirmene, siloya kanola tohumu taşıması sağlanmaktadır.
Silo Doldurma Boşaltma:
Kamyon, zemin, bunker gibi yerlerden alınan kanola tohumuin siloya dolum yapılır. Silo içinde bulunan kanola tohumu ile kamyona yükleme, fabrika, makine veya başka bir siloya taşıma işlemi yapılır.
Çuvaldan depoya kanola tohumu boşaltma
Depoda bulunan kanola tohumunun vakum ile çuvala doldurulması
Kamyondan depoya kanola tohumu boşaltma
Silo içinden kamyona kanola tohumu dolum işlemi
Helezon ve pnömatik sistem ile silo dolumu
Yerde bulunan kanola tohumunun silolara aktarılması
Çuvalda bulunan kanola tohumunun siloya doldurulması
Seyyar Pnömatik Kanola Tohumu Yükleme Boşaltma Sistemi
Seyyar pnömatik nakil ve iletim sisteminde vakum hortumu ile çekilen kanola tohumu istenilen yere hava basıncı ile taşınır. Temel bileşenleri hava körüğü ( blower ), hava kilidi ( hücre tekeri ), ve siklon sistemidir. Vakum hortumu kanola tohumunu silodan, yerden veya kamyondan çeker. Çekilen kanola tohumu, boşaltma sistemi ile istenilen yere aktarılabilir. Kamyona, siloya, depoya dolum yapılabilir. Bu sistemi kullanmak için bir kişi yeterlidir.
Seyyar pnömatik taşıma sisteminin avantajları:
– Buğday, arpa, kanola tohumu, nohut, susam gibi malzemelerin hiç zarar görmeden ve kırma yapmadan hava yardımı ile taşınmasını sağlar.
– Tane kanola tohumu yerden, kamyondan veya silodan vakum ile çekilir ve yine yere, kamyona veya siloya aktarılır.
– Helezonun ulaşamadığı yerlerde rahatlıkla kullanılabilir
– Kanola tohumu yatayda 80 metre dikeyde 40 metre mesafeye taşınabilir
– Sistem elektrik motoru ve dizel motoru ile çalıştırılabildiği gibi, traktör ile de çalıştırılabilir.
– Kamyon, traktör gibi taşıtlara takılabilen az yer kaplayan, istenilen kapasitede taşıma sistemleri mevcuttur.
Pnömatik Taşıma Sistemlerinin Konveyör, Helezon ve Elevatörlere göre avantajları
– Konveyor, elevatör ve helezonlu taşıyıcılarda malzeme genellikle doğrusal yolları takip eder. Helezonlar tamamen doğrusal taşıma yaparlar. Mal yatay, dikey veya eğimli taşınabilir. Helezon ile taşıma mesafesi kısadır. Kovalı elevatör sistemleri ise genellikle sadece dikey doğrultularda malzeme taşır. Konveyör sistemleri ise genellikle yatay düzlemde çalışır. Konveyor ile taşınan malzemelerde sağa sola dönüşler yapmak mümkündür. Helezonlu sistemlerin küçük boyutluları taşınabilmekte ve yer değiştirilebilmektedir. Bunun dışında hem helezon, hem kovalı elevatör hem de konveyörler uygulama ortamlarında sabit bir zemine monte edilirler. Pnömatik taşıma sistemleri boyutlarına göre hem sabit hem de seyyar olarak üretilebilir. Malzeme iletim yolu yatay, dik veya kıvrımlı olabilir, herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Aynı zamanda koveyör ve elevatör sistemlerinin aksine taşıma hattı için yer ihtiyacı da çok azdır. Gerektiğinde sadece boru hattının yönü ve yeri değiştirilerek farklı yönlere taşıma yapmak mümkündür. Kovalı elevatör, konveyör ve helezon sistemlerinde değişiklik ve ekleme yapmak çok daha zordur.
-Kovalı elevatör ve konveyorlü makinalarda bir çok mekanik parça, motor, redüktör ve bilya bulunmaktadır. Parça sayısı fazla olduğu için arıza yapma ihtimali yüksektir. Elevatör ve konveyörlerin parça bakımı ve değiştirme işlemleri de zahmetlidir. Özellikle uzun mesafeli konveyör sistemlerinde sadece bilya değişimi bile çok maliyetli ve zaman alan bir işlemdir. Havalı taşıma sistemlerinde genellikle blower ve hava kilidi adı verilen iki temel cihaz ile bunları çalıştıran motor ve redüktör bulunmaktadır. Sistemin diğer bileşenleri boru hattı, siklon ve silo gibi öğelerdir. Konveyör ve elevatör sistemlerine göre çalışan ve hareket eden parça sayısı çok daha az olduğu için pnömatik taşıma sistemlerinin arıza yapma riski de düşüktür. Tamir ve bakım işlemleri kısa sürede bitirilebilmektedir.
– Helezon ile taşıma işlemi özellikle kanola tohumu, kanola tohumu, çekirdek gibi hassas malzemeler için uygun değildir. Bu tip malzemeler helezonun dönen parçaları arasında kolaylıkla sıkışıp kırılabilmektedir. Havalı taşıyıcılarda ise taşınan malzemeye zarar verecek herhangi bir ekipman bulunmamaktadır.
– Kovalı elevatör ve konveyör sistemleri genellikle malzemeyi açık bir ortamda taşımaktadır. Özellikle tozlu malzemelerde ortama toz karışması, hareketli ekipmanların kirlenmesi gibi problemler olabilmektedir. Gıda malzemelerinin elevatör ve konveyör ile taşınmasında ortama dağılan gıda parçacıkları bakteri olulşumu riskini doğurmakta, hijyen problemlerine sebep olmaktadır. Hava ile taşıma sistemlerinde ise malzeme kapalı borular içinde iletilmektedir. Ortama herhangi bir toz, partikül yayılımı olmamaktadır.