Pozitif ayrımcılık ek istihdam yaratacak mı?
Ülkemizde, her üç kadından ikisinin evde oturduğu, her dört gençten birinin işsiz olduğu ve engellilerin istihdamı ile ilgili olarak müteşebbislerin gönülsüz davranmalarını dikkate alan hükümet, Mart 2018'de çıkardığı bir yasa ile kadın, engelli ve gençlere pozitif ayrımcılık yapılmak suretiyle, ilave istihdam sağlayan özel sektör işverenlerine yönelik prim desteği sağlanmasına alt yapı hazırlamıştı.
Bu defa; kadın, engelli ve gençlere pozitif ayrımcılık yapılmak suretiyle, ilave istihdam sağlayan özel sektör işverenlerine getirilen prim desteği düzenlemesinin nasıl uygulanacağına ilişkin Gelir Vergisi Genel Tebliği'ni yayımladı.
DESTEKTEN NASIL YARARLANILACAK?
Aşağıda sıraladığımız şartları taşıyan özel sektör işverenleri; 01.01.2018 ila 31.12.2020 tarihleri arasında işe aldıkları sigortalılardan dolayı gelir vergisi stopajı teşvikinden faydalanacak.
– Sigortalının Türkiye İş Kurumu'na kayıtlı işsiz olması,
– Sigortalının işe başlama tarihinden önceki üç ay içerisinde, toplam 10 günden fazla; 31.05.2016 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmemiş olması ve sigortalının isteğe bağlı sigortalılık hariç 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olmaması,
– Sigortalının işe alındığı yıldan bir önceki takvim yılında işe alındığı işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olarak işe alınmış olması.
İSTİSNA UYGULAMA SÜRELERİ
Pozitif ayrımcılık yapılarak kadın, engelli ve gençlere ilave istihdam sağlamak amacıyla getirilen düzenleme kapsamında; işe alınan sigortalılar için sağlanan gelir vergisi stopajı teşviki 01.01.2018 tarihinden 31.12.2020 tarihine kadar uygulanmak üzere, teşvik kapsamına giren her bir çalışan için en fazla 12 ay süre ile uygulanacak.
Bu süre; engelli, 18 yaşından büyük kadın, 18 yaşından büyük, 25 yaşından küçük erkek çalışanlar için 18 ay süre ile uygulanacak.
GELİR VERGİSİ STOPAJ TEŞVİKİ
Pozitif ayrımcılık yapılarak kadın, engelli ve gençlere ilave istihdam sağlamak amacıyla getirilen düzenleme kapsamında; işverenler için gelir vergisi stopajı teşviki 31.12.2020 tarihini geçmemek üzere; sigortalının 01.01.2018 tarihinden itibaren işe alındığı aydan başlamak ve öngörülen süreleri aşmamak üzere, her ay verilecek muhtasar beyannamelerde/muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde uygulanacak. Üç aylık muhtasar beyanname/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi veren mükellefler tarafından gelir vergisi stopajı teşviki, üç aylık dönemler itibarıyla dikkate alınacak.
Örnek; İşveren (X)'in, 2017 yılı içinde verdiği aylık prim ve hizmet belgelerindeki ortalama sigortalı sayısı 20 olsun. İşveren (X), 2017 yılı ortalaması olan 20 sigortalısına ilave olarak 2018 yılının Mayıs ayında destek kapsamında bulunan 5 sigortalı istihdam etsin.
Buna durumda; işveren (X), Mayıs ayında istihdam ettiği ve şartların tamamını taşıyan 5 sigortalısı için teşvikten yararlanabilecek.
Düzenlemenin etkisi sınırlı olur
Kadın, engelli ve gençleri istihdam edenlere ilave teşvik verilmesi, işsizlikten en çok bu grup etkilendiği için çok doğru bir yaklaşım.
Ancak, ülkemizin bugün içinde bulunduğu yüksek cari açık, yüksek enflasyon ve özellikle yüksek faizler nedeniyle; işadamları yeni yatırım yapamamakta, kapasitesini artıramadığı için ilave istihdama ihtiyaç duymamaktadır. Kuvvetle muhtemeldir ki; yüksek faiz oranlarının kalıcı hale gelmesi ile beraber ülkemizde yatırımlar duracak, iş yerleri kapanacak ve işsizlik daha çok artacak.
Ülkemizde, gerçek işsiz sayısının 6.5 milyon kişi olduğu dikkate alındığında; işsizliğin bir ekonomik sorundan çok, sosyal bir sorun haline dönüştüğü de ortadadır. Bu kadar işsizliğin olduğu bir ekonomiye, sanki kendi vatandaşı ile rekabet ettirir gibi 4 milyon Suriyeli getirilmesi ve sisteme sokulmasının da ayrıca sosyal sonuçları olacaktır.