Erkan Şimşek
“1664 yılının Eylül ayı başlarında sıradan bir sohbet sırasında ben de komşularımla birlikte Hollanda’da veba salgınının yeniden başladığını öğrendim. Söylendiğine göre 1663’te, özellikle Amsterdam ve Rotterdam’da çok şiddetli bir salgın olmuştu, kimilerince İtalya’dan kimilerince de Doğu Akdeniz ülkelerinden mal getiren Türk ticaret gemileriyle oralara yayılmıştı, kimileri de vebanın Kandiye’den (Girit’in en büyük şehri) veya Kıbrıs’tan geldiğini iddia ediyordu.”*
Orhan Pamuk’un da röportajlarında atıfta bulunduğu Daniel Defoe’nun 1722 yılında yayınlanan bu eseri, 1665’te Londra’da yaşanan veba salgınını bütün boyutlarıyla anlatıyor. Kitap elbette bir roman değil ama tarih, istatistik ve siyasetin el ele verdiği benzersiz bir edebiyat yapıtı. Biz okurlarına da salgın dönemlerinde özel hayatların ve devletin reflekslerinin nasıl dönüştüğünü, şekillendiğini gösteriyor.
Uzun bir düşünce ve hazırlık sürecinin ardından beş yılda yazılan Veba Geceleri, işte böylesi bir atmosfere sahip. Roman sanatının kurallarına sadık, tarihten yola çıkarak bugüne seslenen, edebiyat açısından bakarsak iyi bir roman. Tabii söz konusu bir Orhan Pamuk metni olunca edebiyatla yetinmek mümkün değil. Tarih, siyaset, milli figürler, tartışmalı ulusal anlatılar, 2. Abdülhamit’in Türk modernleşmesindeki rolü, milliyetçilik teorileri, Türk ve Rum milliyetçiliklerinin doğuşu, hürriyet hareketleri, devletlerin salgınları okuma biçimi gibi pek çok alana temas eden bir metin var elimizde.
Yazının tamamını Okur’un 19. sayısında bulabilirsiniz: https://www.okurdergisi.com/okuru-nerede-bulabilirsiniz/