Sporcuların günümüzde daha ağır fiziksel aktiviteler yapması ve çeşitli nedenlerle kıkırdak, tendon ve kas problemleriyle sık karşılaşmakta ve sınırlar zorlandıkça bu hasarlar ağır olmaktadır.Bu sakatlıkların ön tedavilerine ek olarak dinlenme, tespit, fizik tedavi ve kıkırdak destekleyicilere ek olarak günümüzde birtakım biyolojik yöntemlerde tedavi amaçlı gelişmeler olmuştur. Gelecekte bu biyolojik yöntemler daha sık kullanılacaktır.
Üst yaş grubunda ise yıllar içinde eklemde bozulmalar başlamış olup,daha sonraki yıllarda gelişecek olan artroz (halk arasında kireçlenme, eklem sıvısında azalma gibi terimlerle adlandırılmakta) oluşmasını önlemek için bir çok tedavi mevcuttur. Bunların tümü süreci yavaşlatmaya yönelik olup tedavi edici onarıcı etkisi yoktur.Biyolojik olan yöntemler özellikle iyileşme süreci uzun olan kıkırdak ve tendon hasarlarında ön plana geçmektedir.
Tüm bu sorunların en sık kullanılan tedavilerden birisi de trombositten zengin plazma (TZP)(PlateletRichPlasma, PRP) uygulamalarıdır.Bu tedavide amaç hastanın kendi kanındaki birtakım iyileştirici ve tedavi edici hücreleri kullanılarak,hasarlı tendon, kas ve kıkırdak dokuların iyileştirilmesi ve tedavisidir.
Bu işlemde özel hazırlama kitleri kullanılarak hastanın kendi yaklaşık 10-15 cc (rutin checkuplarda alınan kan kadardır) alınır.
Alınan kan özel önceden hazırlanmış özel (en az tip 2 sertifikası olan) tüplere alınır.Bu husus sterilite ve güvenilirlik açısından çok önemlidir.Santrifüj cihazında büyüme faktörleri ve sitokinlerden zengin trombosit fraksiyonu konsantre edilir.
Konsantre edilmiş ekstre kullanılan sisteme göre yaklaşık 7-8 cc olarak yeniden enjektöre alınır.
Enjektörle, antiseptik ile hazırlanmış hasarlı bölgeye(eklemiçi,tendon,kas içine) enjekte edilir. Enjeksiyon kalçadan yapılan iğne kadar az ağrılı olmakta, biraz yanma hissi doğurmaktadır.
Konsantre edilen bu büyüme faktörleri; hücre migrasyonu, proliferasyonu ve farklılaşması, yeni damar oluşumu, kollajen sentezi ve anti-apoptozis gibi olumlu etkilere sahiptirler. Burada amaç hastanın hücrelerini tekrar hasarlı bölgeye vererek bu hücrelerin hasarlı kas, tendon, kıkırdak dokusunu onarmasıdır.
Literatürde bir fikir birliği olmasa da genel uygulama 7-14 gün ara ile 2-3 enjeksiyon yapılmasıdır. Enjeksiyonda lokal anestetik kullanılmamalı ve 3-4 hafta süreyle NSAİ ilaç kullanımından kaçınılmalıdır.Sadece parasetamol içeren ağrı kesiciler kullanılmalı enjeksiyon sonrası gün ve sonrası çok ayakta kalma ,çömelme aktivitelerinden kaçınılması önerilmektedir.
PRP yaygın olarak kullanılmasına rağmen etkinliği hakkında çok az yayın bulunmaktadır. Hazırlanma şekli, hücre konsantrasyonu, beyaz küre içeriğine göre farklı PRP uygulamaları vardır. Bu uygulamalardan hangisinin daha başarılı olduğu konusunda bir yorum yapmak için yeterli veri yoktur.Uygulama güvenliği açısından kullanılan sistemlerin en güvenilir ve sağlık bakanlığı tarafından sertifikaları araştırılmalı en az tip 2 sertifika alınan firmalar tercih edilmelidir.
DİKKAT! Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.