Özel Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi’nin belirlenmesine yönelik yapılan değişiklikler ile birlikte araçların KDV ve ÖTV’lerinin hesaplanma biçiminde de farklılıklar oluştu. 2002 yılından itibaren karşılaşılan Özel Tüketim Vergisi birtakım malların ya da ürünlerin üzerinden sosyal fayda amacı ile alınan vergileri ifade ederken Katma Değer Vergisi genel itibarıyla harcamalar üzerinden alınan vergilerdir. Araçlarda hem KDV hem de ÖTV söz konusudur ve bu durum, hesaplamalarda da kendisine yer bulur.
31 Ekim 2018 tarihinde başlayan ve araç alımlarında ÖTV indirimini öngören uygulama, 30 Haziran 2019 tarihi ile sona erdi. Bu süre zarfı içerisinde silindir hacmi ve fiyat bağlamında yapılan hesaplamalar ile birlikte araç alımları, ÖTV üzerindeki indirimler ile birlikte daha ekonomik hale geliyordu. Ancak 30 Haziran 2019 tarihi ile birlikte bu indirimler geçersiz oldu ve yeni düzenlemelere gidildi.
Araçlardaki 2020 yılı için KDV ve ÖTV hesaplamalarına ilişkin bahsedilmesi gereken ilk detay ÖTV oranlarının ham değer üzerinden, KDV oranlarının ise ÖTV’nin eklenmiş hali sonrasından belirlenmiş olmasıdır. Yani Özel Tüketim Vergisi araçların vergisiz haline göre hesaplanırken Katma Değer Vergisi “vergisiz değer + Özel Tüketim Vergisi” sonucunda ortaya çıkan değer üzerinden hesaplanır. Katma Değer Vergisi yüzde 18’lik bir orana sahiptir, ÖTV ise silindir hacmi ve fiyata bağlı olarak değişkenlik gösterir.
1600 cm³’ten daha küçük bir silindir hacmine sahip olan ve vergisiz satış tutarı 70 bin TL’den daha az olan araçlarda ÖTV oranı yüzde 45’tir. Silindir hacmi 1600 cm³’ten küçük olmasına karşın vergisiz satış tutarı 70 bin TL – 120 bin TL arasında olan araçlarda ise ÖTV oranının yüzde 50 olduğu görülür. Silindir hacminin aynı, fiyatın ise 120 bin TL’nin üzerinde olduğu durumlarda ise araçların ÖTV oranı yüzde 60’a çıkar. Aşağıdaki tablo, 1600 cm³’ten daha küçük silindir hacmine sahip araçlar için geçerlidir.
|Vergisiz Satış Değeri||ÖTV Oranı|
|70 bin TL’nin altı||%45|
|70 bin TL – 120 bin TL arası||%50|
|120 bin TL ve üzeri||%60|
Silindir hacmi 1600 cm³’ten büyük ancak 2000 cm³’ten küçük olan 170 bin TL’nin altındaki araçlar için yüzde 100, 170 bin TL’nin üzerindeki araçlar için ise yüzde 110’luk bir ÖTV oranı söz konusudur. 2000 cm³’nin üzerinde bir silindir hacmine sahip olan araçlarda ise fiyat sınırı yoktur, ÖTV oranı yüzde 160’tır. KDV miktarı ise yukarıdaki tüm araçlar için yüzde 18’tir. Aşağıdaki tablo, yukarıdaki tabloya dahil edilmeyen araçlar için geçerlidir.
|Silindir Hacmi||Vergisiz Satış Tutarı||ÖTV Oranı|
|1600 cm³ – 2000 cm³ arası||170 bin TL’nin altı||%100|
|1600 cm³ – 2000 cm³ arası||170 bin TL’nin üzeri||%110|
|2000 cm³ ve üzeri||Limitsiz||%160|
Araç satın alımlarında geçerli olan 2020 yılı için Özel Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi hesaplamaları açıklanmıştır. Açıklamalara örnek teşkil etmesi için aşağıdaki tablo incelenebilir.
|Silindir Hacmi||Vergisiz Fiyatı||ÖTV Oranı||KDV Oranı||Satış Fiyatı|
|1550 cm³||150 bin TL||%60||%18||283 bin 200 TL|
Yukarıdaki tabloda 150 bin TL’lik araca önce ÖTV’si olan 90 bin TL eklenmiştir. 240 bin TL olan ÖTV’li tutara yüzde 18’lik 43 bin 200 TL daha eklenerek satış fiyatına, yani 283 bin 200 TL’ye ulaşılmıştır.
|Silindir Hacmi||Vergisiz Satış Tutarı||ÖTV||KTV|
|1600 cm³'e kadar||70.000 TL'ye kadar||%45||%18|
|1600 cm³'e kadar||70.000 TL - 120.000 TL arası||%50||%18|
|1600 cm³'e kadar||120.000 TL üzeri||%60||%18|
|1600 cm³ ile 2000 cm³ arası||170.000 TL'ye kadar||%100||%18|
|1600 cm³ ile 2000 cm³ arası||170.000 TL üzeri||%110||%18|
|2000 cm³ üzeri||Tutar sınırı yok||%160||%18|
|Silindir Hacmi||ÖTV||KTV|
|250 cm³'ü geçmeyen||%8||%18|
|250 cm³'ü geçen||%37||%18|
|Otobüs||%1||%18|
|Midibüs||%4||%18|
|Minibüs||%9||%18|
|Silindir Hacmi||Vergisiz Satış Tutarı||ÖTV||KTV|
|50 kW'ı geçip, 1800 cm³'ü geçmeyen||85.000 TL'ye kadar||%45||%18|
|50 kW'ı geçip, 1800 cm³'ü geçmeyen||85.000 TL-135.000 TL arası||%50||%18|
|50 kW'ı geçip, 1800 cm³'ü geçmeyen||135.000 TL üzeri||%60||%18|
|100 kW’ı geçip, 2000 cm³'- 2500 cm³ arasında||170.000 TL'ye kadar||%100||%18|
|100 kW'ı geçip, 2500 cm³'ü geçmeyen||Tutar sınır yok||%110||%18|
|Diğerleri||%160||%18|
|Silindir Hacmi||ÖTV||KTV|
|85 kW'ı geçmeyen||%3||%18|
|85 kW'ı geçip, 120 kW'ı geçmeyen||%4||%18|
|120 kW üzeri||%15||%18|
Araç alımlarında engelli raporu olan kişilerin ve gazi ya da şehit yakınlarından ÖTV talep edilmez. Ancak engelli raporunun yüzde 90 ve üzerinde olması gerekir. Ayrıca satın alınacak aracın satış bedelinin 200 bin TL’nin altında olması zorunludur. Yani yüzde 90 engelli raporuna sahip olanlar ile gazi ve şehit yakını olanların satın alacakları araçların silindir hacminde bir sınırlama yoktur, yalnızca 200 bin TL’lik bir sınırlama bulunur.
ÖTV konusundaki bir diğer özel durum da elektrikli araç alımlarında görülür. Aracın hibrit olmaması, sadece elektrik ile çalışıyor olması beklenir. Bu durumlarda ÖTV oranları yüzde 50 bandından yüzde 15 bandına kadar gerileyecektir.