Akran zorbalığı; fiziksel, sosyal, sözel ve siber olmak üzere 4 çeşide ayrılan, güç eşitliğinin olmadığı, zarar verici davranışlardan oluşan ilişki türüdür. Zorbalığa maruz kalan çocuklar kadar, zorbalığı uygulayan çocuklar için de oldukça tehlikeli bir durumdur. Bu sebeple ailelerin bu durumu erkenden fark edip müdahale etmeleri oldukça önemlidir.
Fiziksel zorbalık; itme, vurma, kesici ya da delici aletlerle tehdit etme vs.
Sosyal zorbalık; dışlama, oyunlara almama, görmezden gelme, konuşmama vs.
Sözel zorbalık; çocuğun dış görünüşüyle, konuşmasıyla alay etmek, ona lakaplar takmak ve çirkin sözlerle hitap etmek…
Siber zorbalık; e-posta, sms ya da sosyal medya yoluyla küçük düşürücü yazılar ya da rahatsız edici fotoğraflar paylaşmak..
Akran zorbalığına maruz kalan çocuklar hayatlarının ilerleyen dönemlerinde şu sorunlarla karşılaşabilirler;
- İnsanları sevme ve onlara güvenmede problem yaşama
- Şiddete alışma, şiddet uyguluma
- Düşük benlik algısına sahip olma/ özgüvensizlik
- Öfke ve intikam duygularına yatkınlık
- Kendini değersiz görme
- İçe kapanma
Çocuklar, arkadaş gruplarında “ispiyoncu” olarak anılmak istemedikleri ve aileleriyle yeterli bağa sahip olmadıkları için bu durumdan kimseye bahsetmeyebilir, kabullenebilirler. Bu yüzden;
- Öncelikle ebeveynler ve çocuk arasında sağlıklı bir ilişki olmalıdır. Çocuk günlük yaşamda karşılaştığı olay ve sıkıntılardan ailesine rahatlıkla bahsedebilmelidir.
- Çocuk; zorba hareketleri ayırt edebilmeli, zorbalığa maruz kaldığında bunu fark edebilmelidir. Burada da mutlu ve huzurlu bir aile yapısının ve anne-baba ilişkisinin önemine dikkat edilmelidir.
- Çocuk böyle bir durumu paylaştığında aile gereken tedbirleri almalı ve müdahale etmelidir. Aksi halde çocuk ailesi için de değersiz olduğu fikrine kapılabilir.
Çocuğumuzun zorbalığa uğradığını nasıl anlarız?
Çocuklar, zorbalığa uğradıklarını fark ettiklerinde bu durumu rahatça dile getiremeyebilir ancak hareketleriyle belli edebilirler. Okula gitmekten kaçınması, okuldan ve arkadaşlarından bahsetmemesi, arkadaşlarıyla vakit geçirmek istememesi, uyku, yemek gibi düzenlerinin değişmesi, duygu durumunda dalgalanmalar yaşanması bu konuda ailelere ipucu sağlayabilecek davranışlardandır.
Ayrıca; okul eşyalarının sık sık kırılması, kaybolması ya da çocuğun vücudunda açıklayamadığı yaraların, morlukların oluşması da çocuğun zorbalığa uğradığı konusunda fikir verebilir.
Peki ya zorbalık uygulayan çocuklar
Zorbalık uygulayan çocuklar gerekli psikolojik desteği almazlarsa bu davranışlarının gelecek yaşamlarında da yoğunlaşarak devam edeceği kesindir. Bu çocukların yetişkinliklerinde mobbing’e, sosyal ilişkilerde duygusal ve fiziksel baskı kurmaya yatkın oldukları belirlenmiştir. Ebeveynlerin; çocuklarının bu hareketlerinden memnuniyet duyması, çocuğun kendini koruduğunu düşünmeleri çocuğu bu konuda cesaretlendireceği için ailenin bilinçli olması da çok önemlidir.