İzmit’te bilen, hatırlayan kaç kişi kalmıştır bilemiyorum. Ama ben ilkokul çağında bir çocukken (1960’lı yıllar) İstiklal Caddesi’nde, tam Kuyumcular Sokağı’na girişin köşesinde bir Bayi Haydar Amca vardı.
Rahmetli Babam’ın çok iyi dostuydu Bayi Haydar Amca.
Babam, Feridun Özbay Caddesi’nde SESİM Dergisini çıkartıyordu. Okuldan çıkar, babamın yanına SESİM’e giderdim. Akşam dergiyi kapattığımızda babamla birlikte mutlaka Bayi Haydar Amca’ya uğrardık.
Küçücük bir dükkan. Her türlü Tekel maddesi var. Dükkanın arka tarafında iki kişinin zor sığacağı bir bölüm de vardı. Babam’la Haydar Amca oraya geçer, birer duble rakı koyardı. Ben de dükkanın ön tarafında gelen giden müşterilerle muhattap olur, alışverişi yönetirdim.
Haydar Amca’nın dükkanında mezelerin de en iyisi vardı. Misinelere, iplere asılı hakiki Uskumru’dan çirozlar sarkardı tavandan. Bir de kutu kutu Alaaddin markalı tuzlu Sardalya balıkları bulunurdu.
Oradan bilirim Sardalya’nın kıymetini. Akşam eve giderken, büyük kutudan birkaç yüz gram tuzlu Sardalya alırdık.
……………….
Bir balık sevdalısı olan benim için Sardalya balığının özel bir anlamı vardır. 1980’li yıllarda canım kardeşim, sevgili arkadaşım Ahmet Küçükörs ile bu aylarda canımız çok sıkılıp, içimiz çok daraldığında akşam saatlerinde Tavşancıl’ın yolunu tutardık. Tavşancıl sahilinde çok kıymetli dost Rahmi Usta’nın salaş balıkçı dükkanında mutlaka Sardalya yerdik. Rahmi usta balıkları pişirdikten sonra bir de eline sazını alır, yanık yanık türkü söylerdi ki, siz dokunmayın bizim keyfimize.
Ağustos ayının sonları, bizim denizlerimizde Sardalya zamanıdır. Sardalya’nın bol yakalandığı, en lezzetli olduğu zamandır. Balaban Cevizlik’te yaşadığım yıllarda da sosyal tesisin Geredeli büyük ustası Dursun Usta bu mevsimde Sardalya balığını asma yaprağına sararak yapardı ki, tadına doyamazdım.
Benim sürekli okurlarım, geçmişte yazdığım “Çarşamba” hikayelerimi bilirler. Eski Patronum, ağabeyim, eski ortağım Nazif Çanakçılı ile her hafta Çarşamba günü mutlaka tatil yapar, bir yerlere giderdik. Uzun süredir bu Çarşamba buluşmaları gerçekleşmiyordu. Geçen Çarşamba Nazif Ağabey aradı, “Gel kafa çekelim” dedi. Nazif Ağabey, oğlu Tuna ve Ben. Tabii, Geçit’e gittik. Geçit’in mutfağındaki tezgahta kabak dolmasından türlü’ye, kuzu haşlamadan ekşili köfteye her şey var. Ama bana göre Michelen yıldızı takılması gereken büyük usta Muharrem Günışık, “Çok iyi Sardalyam var. Size yapayım” dedi.
Bayi Haydar Amca günleri geldi aklıma, güzümün önünden geçti, “Tamam” dedim. “Fazla pişirme, biraz suyu kalsın” demek gibi bir küstahlık da yaptım. Sanki büyük usta Muharrem’e neyi nasıl yapacağını söylemek benim haddime mi düşmüş.
Muharrem Usta Sardalyaları ayıklamış. İki Sardalya’yı birbirine yapıştırıp, “Hamsi kuşu” gibi yapmış, öyle ve tam kıvamında pişirmiş.
Çarşamba günü Nazif Ağabey’le bir Sardalya partisi yaptık ki; sizlerle paylaşmak istedim…
……………………
Evet, sevgili dostlar; balık zamanı yaklaşıyor. Karadeniz kıyılarında çingene Palamutu ilk sinyalini vermiş. Balıkçılar 1 Eylül’de başlayacak yeni sezondan umutlu.
Ama sezon başlayana kadar şu sıralarda da Sardalya var. Geçenlerde bir TV kanalında haberlerde izledim. Çanakkale-Ayvalık taraflarında yakalanan Sardalya, İstanbul’da kilosu 80 TL’den satılıyordu. Hesap etmişler, 1 tek Sardalya 3 TL’ye geliyor.
Şu sıralar biraz daha ucuzladı. Eylül bayında Palamut çıkarken, Sardalya da biter. Balık seviyorsanız, kendinize mutlaka Sardalya ziyafeti hazırlamalısınız şu günlerde. Sardalya, kömür ızgarasından başka türde pişirilmez. Asma yaprağına sarılarak kömürde pişirirseniz, üzerindeki kalın pulları da yaprakta kalır, bembeyaz nefis lezzetli eti size kalır.
Sardalya taze yendiği gibi, bir endüstri balığıdır. Salamurası olur, tuza bastırılır, tuzlu balığı olur. Her şekli en güzel mezedir. Gerçek balık tadı, gerçek balık kokusu Sardalya’da bulunur.
Balık seven dost okurlarıma öneriyorum. Şu sıralar balıkçınıza uğrayın. Sardalya isteyin. Ya da Marina iskelesindeki tekne lokantalara veya Kumkapı Balık lokantalarındaki bir dükkana gidin ve kendinize Sardalya yaptırın.
Geçit’le bağlantınız varsa, bir balık lokantası olmamasına rağmen, Muharrem Usta da Sardalyayı mükemmel yapıyor, Orada da yiyebilirsiniz.
Sardalya sezonu çabuk biter. Kaçırmayın. Şimdiden kendinizi de eylül ayında gelmesi beklenen Palamutlar için hazırlamaya başlayın.
İyi pazarlar.