Pandeminin etkisinde ikinci bayramımızı idrak ettik. Ramazan Bayramında olduğu gibi bu bayramda da bayram coşkusunu hiç yaşayamadık. Hepimizde o ürkeklik, hepimizde o bulaşma korkusu hakimdi.
Bu nedenle ne geçmiş bayramlarda olduğu doğru dürüst bayram namazı kılabildik, ne mezarlık ziyareti yapıp, ölmüşlerimizin ruhlarına Kuran okuyup dua edebildik, ne kucaklaşabildik ne de büyüklerimizin ellerinden öpebildik.
Oysa geçmiş bayramlar öyle miydi? Günler öncesinden hazırlıkları başlardı. Elbiseler diktirilir, ayakkabılar alınır, traşlar yapılır ve hamama gidilirdi. Bayram sabahına bütün hazırlıklar tamamlanmış olurdu. Bayram namazının ardından 7-8 yaşlarındaki çocuklar ve yetişkin erkekler mezarlıkların yolunu tutarken, hanımlar bayram yemeğini ateşe koyarlardı.
Bayram yemeği standarttı. Etli pirinç pilavı ve yanında hoşaf ile bir sulu yemek. Mezarlık dönüşü bütün aile bayram sofrasına oturmadan önce vefat etmiş aile bireylerinin ruhlarına ithaf edilmek üzere mahallenin yoksul ailelerinden birine belirli bir miktar gönderildi. Bu yemek gönderilmeden sofraya oturulmazdı. Yemeği götüren çocuk döndükten sonra hep birlikte sofraya oturulurdu.
Ardından aile içi bayramlaşma başlardı. Ailenin büyüklerinin elleri öpülür, bayram harçlığı alınırdı. Bu fasılda bittikten sonra ailenin erkekleri bayramlaşma ziyaretlerine başlarlardı. Genellikle ailenin büyüğünün evinden başlanırdı. Ama eğer ailenin genç bireylerinden nişanlı olan veya yine ailenin genç kızlarından biri yeni evlenmişse öncelik ona verilirdi.
Ailenin yakınları komşular evde toplanır ve daha sonra hep birlikte nişanlı olan genç kızın evine ve-ya yeni evlenmiş olan gelinin evine gider ve ona bayramlığını verirlerdi.
Bu arada bugün unutulan bir başka gelenekte bayram taziyeleriydi. 1970’li yılların ortalarına kadar varlığını koruyan bu gelenekte, iki bayram arasında bir yakınını kaybeden aileler bayram süresi boyunca evin dış kapısını açık tutar ve tanıdık veya tanımadık insanlar o evin önünden geçerken uğrayıp, başsağlığı diler ve birer fatiha okurlardı. Bunlara genellikle sigara tutulurdu. Bazı ailelerde şeker ve kahve ikramında bulunurlardı.
Durumu iyi olan aileler ölmüş yakınları için arife günü ikindi namazından sonra başlamak üzere sabaha kadar da Kuranı Kerim hatmi indirirlerdi. Mezarlıkta başlayan bu işlem gece evde devam eder ve ertesi gün yine mezarlıkta yapılan hatim duası ile sona ererdi. Gece boyu akraba ve komşular okunan Kuranı Kerimi dinlemek üzere ailenin evine gelirlerdi.
Bunların hepsi artık geçmişte kaldı. Coronasız nice bayramlara kavuşmak dileğiyle…