Tarihin çok eski çağlarından itibaren kullanılan zencefil; antiinflamatuar etkileri bulunan, yaklaşık 1 metre boyu olan, yaygın olarak baharat ve doğal bir ilaç olarak kullanılan çok yıllık otsu bir bitkidir. Mide sorunlarından kilo verilmesine, kalp hastalıklarından adet yönetimine kadar birçok konuda sağlık faydası bulunan zencefil, yemeklere lezzet katması için kullanılmasının yanı sıra toz zencefil ve zencefil çayı formunda değerlendirilmesiyle de bilinir.
Zencefil Nedir?
Zencefil; asya bölgesine ait, çok eski çağlardan itibaren birçok sağlık faydasıyla kullanılan, sarı-kırmızı renkte çiçekleri olan, boyu yaklaşık 1 metre uzunluğundaki doğal ilaç özellikle çok yıllık otsu bir bitkidir. Esas olarak uçucu yağlar, reçine ve reçine asidi ile gingerolden oluşan ve tadını gingerolden alan zencefil, biraz acı bir tada sahiptir ve genellikle kurutulup öğütülerek baharat olarak ekmekleri, sosları, köri yemeklerini, şekerlemeleri, turşuları ve içecekleri tatlandırmak için kullanılır.
Toz ve çay formunda da kullanılan zencefil; mide hastalıklarından kan şekerinin düşürülmesine, kalp hastalıklarından kilo verilmesine kadar insan sağlığına olan faydalarıyla bilinen zencefil, bu özelliğini antioksidan özellikler içeren ve inflamatuar enzimleri azaltan gingerol adı verilen güçlü bir bileşikten alır.
Zencefilin Besin Değeri Nedir?
Özellikle 1 yemek kaşığı zencefilin besin değeri aşağıdaki gibidir:
Zencefilin Faydaları Nelerdir?
Zencefilin mide bulantısı, ağrısı, şişkinliği ve hazımsızlığı gidermesi, gaz söktürmesi ve ishal gibi bağırsak sorunlarına yardımcı olması, kan şekerini düşürmesi, PMS semptomlarını bastırmaya yardım etmesi gibi faydaları bulunmaktadır.
Antiinflamatuar etkiye sahip zencefilin faydaları şunlardır:
- Zencefil sindirim sürecini hızlandırır
- Bağışıklığı artırır
- Mide bulantısına iyi gelir
- Zencefilin kan şekerini düşürücü etkisi vardır
- Adet öncesi gerginlik sendromu semptomlarını hafifletir
- Vücudun enfeksiyonla mücadele etmesine yardım eder
- Zencefil tüketmek kolesterolü kontrol altına almayı kolaylaştırır
- Anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğuna iyi gelir
- Zencefil tüketimi kalp hastalıkları riskini azaltır
- Mide ağrısı, şişkinlik ve hazımsızlığı önler
- Bağırsak hareketlerini iyileştirip, ishal ve kabızlığı geçirebilir.
- Balgam söktürücü özelliği ile öksürüğe iyi gelir
- Kilo vermeye yardımcıdır
- Antiinflamatuar etkisi nedeniyle eklem ve kas ağrılarına iyi gelir
- Osteoartritin etkisini azaltır
- Beyin fonksiyonlarını destekler
- Toksinlerin vücuttan atılmasını sağlar
- Kanser tedavisinde doktor kontrolünde kullanılabilir
Kan şekerini düşürür
Zencefil orantılı olarak kullanıldığında kan şekerini düşürmeye yardım edebilir. 4 gramı aşmayacak şekilde bir kullanım kan şekerini düşürebileceği gibi ve insülin üretimini düzenlemeye de yardımcı olabilir.
Adet öncesi gerginlik (PMS) semptomlarını hafifletmeye yardım eder
Antiinflamatuar ve ağrı giderici özelliklere sahip olan zencefil regl ağrılarını hafifletmeye veya geçirmeye yardımcı olur.
Vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardım eder
Taze zencefildeki bazı kimyasal bileşikler vücudunuzun mikroplardan korunmasına yardımcı olur. Özellikle E.coli ve shigella gibi bakterilerin ilerlemesini durdurur, hatta RSV gibi virüslerin vücuda girmesini engelleyebilir.
Kolesterol düzeyini indirir
Yapılan araştırmalar sonucunda zencefilin LDL kolesterolü azaltma konusunda yardımcı olduğunu ortaya koymuştur.
Anksiyete, depresyon, travma sonrası stres bozukluğuna iyi gelir
Zencefilde bulunan gingerol maddesi beyindeki serotonin reseptörleri ile etkileşime geçer. Serotonin ruh halini iyileştiren hormondur. Bu özelliği ile antidepresan etkisi bulunan zencefil ruh sağlığını iyileştirmeye yardım eder.
Kalp hastalıklarını riskini azaltır
Zencefil kolesterolü ve dolayısı ile kanın pıhtılaşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Bu sayede kan damarlarının tıkanabileceği ve kalp krizi veya felce yol açabileceği kalp hastalığının tedavisinde etkili olabilir.
Mide bulantısına iyi gelir
Zencefilin içeriğinde ki gingerol, gastrointestinal sağlığa iyi gelerek, gıdanın mideden çıkma ve sindirim süreci boyunca doğru şekilde ilerlemesine yardım eder. Sindirimi teşvik edip, gıdaların bağırsaklarda beklemesini önlediği için bu sebeple oluşan mide bulantılarına iyi gelir.
Zencefil şişkinlik ve hazımsızlığı önler
Zencefil midedeki asidin yemek borusuna akmasına izin verebilecek mide kasılmalarını azaltabilir. Midede sıkışan gaz salınmasını kolaylaştırması ve kas gevşetici özellik göstermesi de midede oluşan şişkinlik ve hazımsızlığı önlemeye yardım eder.
Bağırsak hareketlerini düzenler
Zencefilin ishale sebebiyet verebilen toksik bakterileri engelleyip ve bağırsaklarda sıvı birikmesini önlemeyi sağlar. Bağırsak hareketlerini düzenleyerek ishal ve kabızlık gibi mide ve bağırsak kaynaklı sorunlara iyi gelir.
Balgam söktürücü özelliği ile öksürüğe iyi gelir
Zencefilin antiviral ve antibakteriyel özellikleri kişinin yaşadığı öksürüğe iyi gelirken aynı zamanda balgam söktürücü özelliği de vardır.
Kilo vermeye yardımcıdır
Zencefil vücudun yağ yakımını (termojenez), karbonhidratları nasıl sindirdiğini ve insülin kullanımı etkiler. Bu doğrultuda kişinin açlık hissini azaltarak kilo vermeye yardım eder.
Zencefil Neye İyi Gelir?
Taşıt tutması, sabah bulantısı, kolik, mide rahatsızlığı, ishal, irritabl bağırsak sendromu (IBS), kanser tedavisinin neden olduğu mide bulantısı dahil olmak üzere çeşitli sindirim ve mide sorunlarına iyi gelir. Ayrıca baş dönmesi semptomlarını da azaltıcı etkisi vardır.
Zencefil Çayı Nedir?
Zencefil çayı, taze ya da kurutulmuş zencefilin sıcak suda demlenmesiyle oluşur ve içildiğinde özellike grip, soğuk algınlığı ve öksürük başta olmak üzere sağlık açısından birçok faydası bulunur.
Aynı zamanda doğru oranda tüketilen zencefil çayı, B3, B6 ve C vitaminleri, potasyum, fosfor, çinko, demir ve gibi besinler de içermektedir.
Zencefil Çayı Nasıl Yapılır?
Zencefil çayından sağlıklı bir şekilde faydalanmak için yapılırken bazı püf noktaları söz konusudur.
Zencefil çayı yapmak için 2-3 dilim ince dilimlenmiş zencefili bardağa koyun, kaynar suya dökün ve üzerini kapatın ve 10 dakika kadar demlendikten sonra içebilirsiniz. Lezzetlenip tatlanmasını istiyorsanız ılık bir hale geldikten sonra zencefil çayının içine bal veya limon suyu ekleyebilirsiniz.
Zencefil Nasıl Tüketilir?
Zencefilin nasıl tüketilmesi konusu da zencefil kadar önemli bir noktadır. İçindeki bileşenlerden faydalanmak için zencefili farklı formlarda değerlendirebilirsiniz.
Zencefili şu formlarda tüketmeniz mümkündür:
- Rendelenmiş şekilde sütün içine bal ilave ederek tüketebilirsiniz.
- Özellikle dilimleyip suda kaynatarak zencefil çayı yapabilirsiniz.
- Sütlü tatlılara lezzet katması için değerlendirebilirsiniz.
- Tavuk, balık ve et yemeklerine pişme sırasında ilave edebilirsiniz.
- Yemek soslarına toz zencefil dahil edebilirsiniz.
- Zencefil bal limon ve karabiber karışımıyla öksürüğe karşı önlem alabilirsiniz.
Zencefil Zararları ve Yan Etkileri Nelerdir?
Zencefilin faydalarının yanında yan etkileri oldukça az olarak görülür. Fazla miktarlarda tüketildiğinde şişkinliğe ve mide ekşimesine yol açabilir. Bu sebeple zencefilin günde 1,5-2 gramdan fazla tüketilmemesi gerekir.
Ayrıca zencefilin kan sulandırıcı etkisi vardır ve bu nedenle kan inceltici ilaçlarla aynı anda tüketimi konusunda doktora danışılmalıdır. Ayrıca hamilelerin de zencefil tüketirken dikkatli olması gerekmektedir çünkü aşırı zencefil tüketimi düşük riskini artırabilmektedir. Hamilelerin ve emziren annelerin zencefil kullanımı öncesi bir hekime danışmaları gerekir.
Bunlarla birlikte zencefilin zararları özetle şöyledir:
Zencefil Hakkında Sık Sorulan Sorular
Toz zencefilin faydaları nelerdir?
Antiinflamatuar etkileri olan toz zencefil, başta ağrı kesici özellikleri olmasının yanında migren ve adet kramplarına da iyi gelmesiyle bilinir.
Ballı zencefilin faydaları nelerdir?
Ballı zencefil, başta soğuk algınlığı ve grip semptomları olmak üzere öksürün dinmesiyle birlikte vücuda enerji vererek kişinin kendisini daha iyi hissetmesini sağlar.
Zencefil tıkalı damarları açar mı?
Zencefilin tıkanan damarları açtığı yönünde bilgiler olsa da bu konuda doktora danışmak daha sağlıklı olacaktır.
Toz zencefili kimler kullanamaz?
Kalp hastaları, tansiyon hastaları, bağırsak hastalığı olanlar ve kan sulandırıcı kullanan kişilerin toz zencefil tüketmesi önerilmez.
Zencefil günde kaç kere içilir?
Zencefil çayının günlük önerilen miktarı 2 fincan olarak kabul edilir. Aşırı zencefil ve zencefil çayı tüketimi bazı reaksiyonlara sebebiyet verebilir.
Güncelleme Tarihi : 16 Nisan 2024
Yayınlanma Tarihi: 22 Eylül 2023