PUSULA’DA BUGÜN: “Yeni Normal”
ABD piyasalarının tatil olduğu Salı günü neredeyse tüm piyasalarda oldukça sakin bir seyir vardı. Bugünden itibaren piyasalar normale dönecektir, ancak “normal” dediğimiz şeyi de tanımlayalım: Risk iştahının korunduğu, getiri arayışının sürdüğü, olası risklerin de basitçe görmezden gelindiği ortam… Bunun neresi normal diyebilirsiniz, işte mesele de bu. Son yıllarda sık sık duyduğumuz “yeni normal” tam da böyle bir şey…
Sözlüklere bakarsanız “yeni normal” deyimi karşısında yazanın “daha önce bilinmeyen, tipik olmayan bir durumun standart, alışılmış ya da beklenen bir durum haline gelmesi” olduğunu göreceksiniz. Ekonomik anlamda ise 2008–2009 krizi sonrasında finansal otoritelerin verdikleri tepkiler ile piyasalar ve ekonomilerin dengesinin nasıl değiştiğini anlatan bir kavram bu. Kavramı meşhur eden zamanında dünyanın en büyük tahvil fonunu yöneten PIMCO’nun o dönemki CIO’su Mohammad El-Arian. Hakikaten 1990’lı yıllarda piyasalarda olan birisini alıp dondursanız ve bugün kendisini yeniden çözüp piyasaya bıraksanız apışıp kaldığını göreceksiniz. Zira kendisinin bildiği şeylerin şu anda bir kıymeti yok, dünya değişti, düzen değişti, algılama, fiyatlama, her şey külliyen farklı artık. Bugün bunu tartışacağız, ama eğer canınız dondurulup yıllar sonra çözülme konusunda finansal olmayan bir şey izlemek isterse Sylvester Stallone’nin bir filmini öneririm (Pizza Hut sahnesi favorimdir).
Devir değişse de asla değişmeyen bazı şeyler var… Piyasalarda deneyimli olan yatırımcılar bilirler: Her şey gayet güzel gider, kimse gelecek hakkında en ufak bir karamsarlık yaşamazken bir anda bir şeyler olur ve tüm dünya başınızın üstüne çöker. Bu nedenle deneyimli yatırımcılar piyasalarda bazı eşikler ya da getiri hedefleri aşıldıktan sonra bir karar verirler: Ya her şeyi satıp piyasalardaki bu düzeltmeyi/krizi/çöküşü beklemek, ya da karlı pozisyonlarda yavaş yavaş satışa geçip daha esnek bir portföy yapısına ulaşmak. Şu an neredeyiz derseniz, tam ikisinin arası gibi. Duayen hedge fon yöneticileri bir süredir “dağlara kaçın” uyarısı yapıyorlar zaten1 2 3 4. Ancak piyasa geneli şimdilik partinin yakın zamanda sonlanacağına dair ciddi bir emare göstermiyor. Bu nedenle piyasalar için sanırım kullanılabilecek en doğru klişe “temkinli iyimser” olur (küçümsemeyin, klişeler bazen can kurtarır).
Piyasalar hakkında tedirgin olmak için elimizde bazı göstergeler zaten mevcut, bunları hafta başında tartışmıştık. Bu finansal-ekonomik göstergelerin üzerine isterseniz jeopolitik konuları da ekleyebilirsiniz. Dün sabah Kuzey Kore’nin yaptığı kıtalararası balistik füze testi size rahatlıkla bu bahaneyi verebilir. Diyeceksiniz ki “K. Kore ilk kez füze test etmiyor, olayın buraya geleceği de zaten belliydi, piyasalar buna neden şimdi tepki versinler?” Öncelikle füzenin menzili ABD’ye ulaşabilir durumda (yandaki grafik, kaynak: FT). Üstelik diplomatik çözüm çabaları tamamen işlevsiz ve bu kez ABD’nin başında sağı solu belli olmayan bir adam var (sağı solu belli olmayan derken sadece deyim olarak değil, gerçek yaşamda da hakikaten öyle kendisi). Bu nedenle ABD’nin askeri müdahale seçeneğini giderek daha fazla dillendirmesi kaçınılmaz. Bölge dengeleri ve coğrafyayı da göz önüne alarak olası savaş senaryolarını ve can kaybı tahminlerini inceleyince insanın canı çok sıkılıyor gerçekten. Bu nedenle şu anda insan ırkının geleceği (ve piyasalar) açısından en iyi senaryo ABD’nin Çin üzerinden K. Kore’ye baskı yapması ve K. Kore’nin geri adım atması olacak. Belli ki 7–8 Temmuz’daki G20 zirvesine ekonomik kararlardan ziyade diplomasi damga vuracak.
Hoş zaten ekonomik anlamda artık ülkelerin eşgüdümlü karar almasına gerek olan bir dünyada da değiliz. Tersine, devir kendi geleceğine karar verme, ekonomik politikalarda buna göre farklılaşma dönemi. Bu açıdan bu akşam yayımlanacak FOMC Haziran ayı toplantı tutanaklarına da bu gözle bakmak lazım. Her ne kadar ABD ekonomik görünümü yakın zamanda faiz artışı yapılmasını elzem kılmıyor olsa da, piyasa FOMC üyelerinin ne düşündüğünü ve bir sonraki faiz artışı için eşiğin ne olduğunu görmek isteyecek. Bu arada yanda gördüğünüz üzere (kaynak: Bloomberg) piyasa Eylül ayındaki faiz artırımına sadece %22 olasılık tanıyor! Kuşkusuz tutanaklarda başka ayrıntıları da inceleyeceğiz; örneğin faiz artışı ile bilanço küçültme eş zamanlı mı olacak, yoksa belli kriterler olabilir mi, sadece yükselişi değil, yükselmeyişi konusunda da enflasyon konusunda huzursuz olan üyeler var mı gibi… Yarın bunları tartışacağız, ancak genel olarak üyelerin enflasyonun yükseleceği konusunda kaygılı oldukları gibi bir sonuç çıkarsa, sabah piyasalarımızda satış baskısı göreceğiz. Ayrıca Cuma günü açıklanacak ABD istihdam verilerinin de piyasanın kısa vadeli yönü açısından etkili olacağını hatırlatayım.
Yurtiçinde de bir süredir piyasalar yurtdışı gelişmelere göre yön buluyorlar. Yanda gördüğünüz üzere BIST için ana yön ABD borsaları ile aynı. Tahvil piyasası ise yurtiçinde düşen enflasyon ile yükselen ABD tahvil faizleri arasına sıkışmış durumda. Bu ortamda TL de aslında yatay: Haziran ayı başından bugüne ortalaması 3,5250 civarında olan USDTRY kabaca +/- 4 kuruşluk bir bant içinde kaldı.
Bu ortamda bizim için TL’nin seyri anahtar olmalı. Yerli yatırımcıların tavrını zaten biliyoruz, alım yönündeler. Yabancı yatırımcılar ise son dönemde “sorunlar var, ama getiri de iyi” mantığı ile yaklaşıyorlar. Bu yatırımcı düşünceleri arasında TL de iyi kötü bir denge kurmayı başardı. Ama işte olur da kur yukarıdaki işlem aralığından ciddi şekilde saparsa o zaman BIST için de, tahvil piyasası için de oturup “yeni normal” üzerinde bir kez daha düşünme zamanı gelmiş demektir…
Tufan Cömert
Birim Müdürü — Yatırım Danışmanlığı
email@example.com