Her yıl 1 ila 7 Nisan tarihleri arası Kanser Haftası olarak kutlanıyor. Kanserin dünya çapında hızla yayılan bir hastalık olduğunu söyleyen Özel Primer Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. M. Yavuz Çapan, kanser ve tedavileri konusunda önemli açıklamalarda bulundu.
KANSER NEDİR?
Kanserin, vücut hücrelerinin kontrolsüz olarak anormal şekilde çoğalması ve bölünmesi sonucu oluştuğunu belirten Çapan, “Kanser hücreleri birikerek tümörleri (kitleleri) oluşturur. Geliştikleri yerde sınırlı kalan kitlelere iyi huylu tümörler; yayılıp, çevre dokuları işgal eden ve diğer organlarda tekrar tümör odakları oluşturan kitlelere kötü huylu tümör veya kanser denir. Kanser hücrelerinin oluştukları tümörden ayrılarak kan ya da lenf dolaşımı aracılığı ile vücudun diğer bölgelerine yayılmasına metastaz denir” dedi.
KANSER SEBEPLERİ KESİN OLARAK BİLİNMİYOR
Kanser sebebinin kesin olarak bilinemediğinin altını çizen Çapan, “Kanser hastalığı için iki grup risk faktörü vardır. Bunlar değiştirilebilir faktörler ve değiştirilemeyen faktörlerdir. Değiştirilemeyen faktörler yaş, cinsiyet ve aile öyküsüdür. Değiştirilebilir faktörler ise çevresel etkenlerdir. Bunlar: Sigara ve alkol kullanımı,Radyasyona maruz kalma,Bazı virüsler,Kötü beslenme alışkanlığı,Gıdalardaki katkı maddeleri,Uzun süre güneş ışığına maruz kalma,Aşırı dozda röntgen ışınına maruz kalma,Bazı kimyasal maddeler (katran, benzin, boya maddeleri, asbest v.b.),Hava kirliliği” ifadelerine yer verdi.
KANSERDE RİSK FAKTÖRLERİ DÖRT GRUPTA TOPLANABİLİR
Kanserde risk faktörlerini dört ana başlık altında değerlendiren Çapan, “Hastalık, Davranışsal risk faktörleri içerisinde sigara içmek, diyet, eğzersiz, alkol tüketimi gibi değiştirilebilecek risk faktörleri vardır. Sigarayı bırakmak ya da düzenli eğzersiz yapmak riski azaltabilir. ikinci bir başlık olarak değerlendirebileceğimiz Biyolojik risk faktöründe ise cinsiyet, yaş, ırk, cilt unsurları yer almaktadır. üçüncü bir faktör grubunda ise çevresel riskler yer almaktadır. Bu faktörler içerisinde yaşanılan ya da çalışılan çevre koşulları kanser gelişimi için risk faktörü olabilir. Ev ya da iş yerlerinde bulunan bazı maddeler, kanser riskini arttırır. Asbest, radon, hava kirliliği, UV radyasyon, sigaraya maruz kalma, çevresel risk faktörleridir. Son faktör olarak ise genetik risk faktörünü gösterebiliriz. Genetik risk faktörleri içerisinde ise aileden kalıtımsal geçen genler etkili olmaktadır.
KANSER CİNSİYETE GÖRE DEĞİŞİYOR
Erkeklerde ve kadınlarda görülen kanser türlerinin farklılık gösterdiğini belirten Çapan, “Erkeklerde en yaygın olarak görülen kanserler; akciğer, mide, mesane, cilt, prostat, kemik iliği, kolon, beyin ve rektum kanserleridir. Kadınlarda en yaygın olarak görünen kanserler ise meme, mide, yumurtalık, cilt, kolon, akciğer, serviks (rahim ağzı), beyin, kemik iliği ve rektum kanserleridir. Kanser tipleri arasında en yaygın karşılaştıklarımız ise Cilt kanseri,Meme kanseri,Akciğer kanseri,Prostat kanseri,Mide kanseri,Kalın bağırsak (kolon) kanseri,Rahim ağzı (serviks) kanseri,Lenf bezi tümörleri’dir”dedi.
BU BELİRTİLERE DİKKAT!
Kanserin belirtilerini bilmenin hastalığın erken teşhisi açısından önemli olduğunu, ancak bu belirtilerin birine veya daha fazlasına sahip olmak kişinin kanser olduğu anlamına da gelmediğini açıklayan Çapan, belirtileri şöyle sıraladı: “Açıklanamayan kilo kaybı, Ateş, Halsizlik, Ağrı, Memede veya vücutta hissedilen kitleler,Cilt değişiklikleri, Kanama, Dışkılama veya idrar yapma alışkanlığında değişiklik,Öksürük ve horlama, Ses kısıklığı, Yutma zorluğu, Ben ve siğillerdeki değişiklikler”
KANSERDEN KORUNMAK İÇİN DİKKAT EDİLMELİ
Kanserden korunmak için öncelikli sağlıklı beslenmeye önem verilmesi gerektiğini açıklayan Çapan, “ Kanserden korunmak için sağlıklı beslenmek şart. Kanser riskini artıran gıdalardan uzak durmak, kısa zamanda yüksek ateşte pişirme gibi yöntemlerden kaçınmak önemlidir. Kanserle savaşan besin ögeleri içeren gıdalar tüketilmeli, günde en az 2-2,5 litre su içilmelidir. Sucuk, salam, sosis gibi işlenmiş et ürünlerinden uzak durulmalıdır. Günde 2-3 gramdan fazla tuz tüketmemek gerekir. Fazla kırmızı et tüketimi, kalın bağırsak kanseri riskini artırdığı için haftada en fazla yarım kilo kırmızı et tüketilmeli, bunun yerine; balık, tavuk, hindi gibi beyaz etler tercih edilmelidir. Bakla, kuru fasulye, nohut, börülce, mercimek gibi bitkisel proteinler sofralardan eksik olmamalıdır. Şeker ve yağ tüketimine de dikkat edilmelidir. Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve yenilmelidir. Ispanak, karalahana, brokoli, pazı, marul gibi koyu yeşil; domates, pancar, nar gibi koyu kırmızı; havuç, bal kabağı, kayısı gibi koyu sarı-turuncu; kırmızılahana, patlıcan gibi mavi-mor; sarımsak, soğan gibi beyaz sebzeler meyveler ile beslenilmeli yani sofralar renkli olmalıdır. İşlenmiş tahıl ürünleri yerine tam buğday, tam çavdar, tam yulaf tercih edilmeli yani kanserden koruyucu besinleri almak için “tam” beslenilmelidir”ifadelerine yer verdi.