Etkin bir liderde olması gereken duygusal zekânın 5 bileşeni aşağıdaki gibidir;
Öz farkındalık
Kendini ayarlama
Motivasyon
Empati
Sosyal beceriler
Öz farkındalık: Kişinin kendi duyguları, güçlü ve zayıf yönleri, ihtiyaçları ve güdülerini derin bir şekilde kavramasıdır. Öz farkındalığı yüksek kişiler ne aşırı eleştirelliğe ne de gerçekçilikten uzak umutsuzluğa kapılırlar. Tersine kendine ve başkalarına karşı dürüst olurlar.
Kendini ayarlama: Kişinin iç konuşmalarını kaygı ve kötü ruh hallerinden çok daha yararlı olabilecek, sakince düşünme moduna almasıdır. Yaşanan durumun neden yaşanmış olabileceğine dair sakince düşündüğü, analiz ettiği ve çözüm ürettiği bir iç konuşmadır.
Kendini ayarlamanın kolayca gözlemlenebilen belirtileri;
– Etraflıca düşünmeye ve anlayışlı olmaya yatkınlık.
-Belirsizlik ve değişim karşısında rahatlık.
-Dürtüsel itkilere karşı koyabilme yeteneği ve dürüstlüktür.
Motivasyon: Başarma arzusuyla hareket etmektir. Başarma güdüsüyle motive olan insanlar, tutkuludur. Yaratıcı sınavlardan geçmeye çalışır, öğrenmekten hoşlanır ve işin iyi yapılmasından gurur duyarlar.
Liderler için empati: Karar alma sürecinde başka faktörlerin yanı sıra çalışanların duygularını da anlayışla göz önünde tutmak anlamına gelir. Günümüzde ekip çalışmalarının artması, küreselleşme ve yetenekleri elde tutma ihtiyacı nedeniyle özellikle önemlidir.
Sosyal beceri: Kişinin başkaları ile olan ilişkilerini yürütme yeteneğidir. Kendi duygularını anlayıp kontrol edebilen ve başkalarının duygularına empati ile yaklaşan insanlar genelde ilişkileri yürütmekte de etkili olurlar.
Oto kontrol: Kişinin ilgisini istediği yere yöneltip dikkat dağıtıcılara direnerek ilgisini o konu üzerinde tutmasına denir. Halk arasında irade olarak bilinir.
Oto kontrole sahip kişiler daha sağlıklı, başarılı, yasalara saygılı ve finansal açıdan da daha iyi durumda olurlar.
Trafik Işıkları gibi düşünün;
–Kırmızı ışık, ‘Dur, sakinleş, harekete geçmeden önce düşün.’
–Sarı ışık, ’Yavaşla, olası çözümler üzerine düşün.”
–Yeşil ışık, ‘Planı uygula, bak bakalım işe yarıyor mu?” demektir.
Empati 3 çeşittir:
Bilişsel empati: Bir başkasının görüş ve düşüncelerini anlamak.
Duygusal empati: Bir başkasının duygularını anlamak.
Empatik ilgi: Bir başkasının size hangi konularda ihtiyaç duyduğunu sezme becerisidir
Liderler birçok tarza gerek duyar.
Güven veren, demokratik, yakınlık sağlayan ve yönlendirmede ustalaşan liderler en iyi iklimi ve iş performansını elde ederler. Mizaca uygun tarz seçmek yerine durumun ihtiyaçlarını karşılayan tarzı sergilemeleri her zaman fark yaratır. En iyi liderler pek çok tarzda ustalaşır ve koşullar değiştikçe farklı tarzlara geçme esnekliğine sahiptirler.