Bir yılı aşkın süredir tartışılmakta olan "özel hastanelerin sınıflandırılması" konusu, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından bu konuda yayımlanan yönerge ile yeni bir safhaya girmiş oldu. Bu mevzuat ile birlikte özel sektör açısından Genel Sağlık Sigortası (GSS)'nın önemli bir uygulaması olan "ilave ücret" oranları farklılaşırken önemli ölçüde de artmış olacak. Yönerge ile ilave ücret oranlarının tespitinde kullanılmak üzere hastane puanları belirlenecek. Hastane puanları, hizmet kalite standardı, hasta hakları, hasta ve çalışan güvenliği, hastane hizmet dilim endeksi (HDE), kapasite, çalışan hakları ve hukuki sorumluluklar olmak üzere beş ana faktöre göre belirlenecek.
Sınıflandırmanın teorik çerçevesinden daha önce söz etmiş, sınıflandırmanın yöntemi, doğruluğu, yanlışlığı, gerekliliği gibi konularda fikirlerimizi ifade etmiştik. Bu yazıda toplam puanın yüzde 55'ini teşkil eden ve hepimiz için yeni bir kavram olan "hizmet dilim endeksi" konusunda bir değerlendirme yapmaya çalışacağız.
HDE metodu, şimdilik ilave ücrete esas bir sınıflandırmada kullanılacak olsa da, SGK yetkililerinin yapmış oldukları açıklamalardan metodun ileride global bütçenin dağıtılmasında da kullanılacağı anlaşılıyor. Ayrıca, bu metodun bir süre sonra kamu hastanelerinin ödemeleri için de kullanılabileceğini düşünebiliriz. Bu çerçevede sınıflama, ödeme veya başka amaçlar için kullanılması planlanan ve sağlık hizmeti sunan kamu ve özel tüm sağlık hizmet sunucularını ilgilendiren sağlıkta yeni bir yöntemi tartışmakta fayda olduğunu düşünüyoruz. Dünyada benzer amaçlar için çeşitli "endeksler" kullanılabiliyor. Bireysel görüşümüz, hastanelerde doğru davranış değişikliğini sağlamak ve hastaneleri yapmış oldukları hizmetler açısından kıyaslamak için uzun yıllardır birçok ülkede kullanılan, dinamikleri ve kuralları oturmuş vaka karması (case-mix) metodunun kullanılmasıdır.
HDE ile hastaneleri kıyaslarken, hastanelerde hizmet sunumuna yönelik davranış değişikliklerinin nasıl cereyan edeceğini önümüzdeki süreç içinde görmüş olacağız. Bu aşamada sistemin nasıl işleyeceğini anlamaya çalışalım. Puanlandırma yönergesinde HDE'nin nasıl hesaplanacağı anlatılmakta. Hesaplamanın anlatıldığı madde metninde yeni bir sistemi anlamaya yönelik daha fazla izahatın yapılması iyi olabilirdi. Biz yine de salt madde metnine bağlı kalarak sistemin nasıl işleyeceğini alttaki tablo ile değerlendirmeye çalışalım. Ancak, okuyucularımıza maddeyi bizim bu şekilde yorumlayarak değerlendirme yaptığımızı hatırlatmak istiyoruz.
Tabloda örnek olarak 10 hastane ve Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) işlemlerini temsilen de 3 işlem alınmıştır. İşlem adetleri rastgele ve sistemin işleyişini göstermeye yönelik seçilmiştir. E, F ve G sütunlarında her bir hastanenin o işlem sayısı ile diğer hastanelerin o işlem sayılarının kıyaslaması yapılarak, YÜZDERANK formülüyle yüzdelik dilimler bulunmuştur. Örneğin; 8. hastanenin ikinci işlemde yüzdelik dilimi 1.00'dır. Yani bu hastane bu işlemi en fazla yapan hastanedir. Bu hastane bu işlemi "5" adet yapmıştır. Bu işlemi daha fazla yapmış olsa dahi yüzdelik dilimi değişmeyecekti. İkinci işlemi hiç yapmayan hastanelerin yüzdelik dilimi de "0" olmuştur. İkinci işlemi hiç yapmayan hastaneler en az yapan hastane kadar (1) yapmış olsalardı hepsinin yüzdelik dilimi "0" olacaktı. H, I ve J sütunları E, F ve G sütunları ile işlem puanlarının çarpılması sonucu bulunmuştur. K sütunu H, I ve J sütunlarının toplamıdır. L sütunu K sütunundaki değerlerin "ORT" bölünmesi sonucu bulunmuştur. M sütunu K sütunundaki değerlerin YÜZDERANK'ıdır. Sonuç olarak M sütunu ile "550" çarpılarak hastane puanı bulunmuştur. Bu puan "550" ile "0" arasında değişecektir. Örnekte en yüksek puan 550 olurken, ikinci puan 488 olmuştur. 400 özel hastane olduğu göz önüne alındığında üsteki hastane ile alttaki hastane arasında 1 veya 2 puan fark olacaktır.
Kısaca HDE'den anladığımız bu. Umarım doğru anlamışızdır