07.11.2014 00:36:00
Enerji, bir ülkenin ekonomik ve siyasi bağımsızlığı açısından son derece önemli bir parametre. Ülkeler kendi öz kaynaklarıyla veya ithalat yoluyla enerji ihtiyacını karşılamaktadır. Öz kaynaklar, taşkömürü, doğalgaz, linyit gibi fosil yakıtlar ve güneş, rüzgar, su gücü gibi yenilenebilir kaynaklar şeklinde düşünülebilir.
Düşünmemiz gereken soru şu: dünya nereye gidiyor ve biz neredeyiz ?
Ekonomik bağımsızlık ve siyasi güç açısından önem arz eden enerji gücü, Türkiye'nin bulunduğu coğrafyadaki siyasi gücünü belirliyor. Coğrafyada söz sahibi olmak için elbette güçlü bir diplomasiye, caydırıcı bir orduya, barışa ve birliğe ihtiyaç vardır ancak enerjinin rolünü de unutmamak gerek.
Fosil yakıtlar yüz yıllardır insanoğlunun çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak üzere kullanılmıştır. Elbette bu kullanım Sanayi İnkılabı'ndan sonra çok büyük bir ivme kazanmıştır. Ağır sanayinin enerji ve hammadde ihtiyaçlarını karşılamak üzere büyük devletler, acımasızca işgal eylemleri gerçekleştirmiştir. Hızlı bir silahlanma ve dünya üzerinde paylaşım mücadeleleri verilmiştir. Zenginlik ve güç hırsı malesef insan onurunun önüne geçmiştir.
Yıllardır yeraltından çekilen fosil kaynaklar tükeniyor ve bir gün tamamen tükenmiş olacak. İnsanlık bunun farkında ve alternatif enerji kaynakları üzerinde bilimsel çalışmalar yapıyor. Hangi dönemde olursa olsun enerjinin siyasi ve ekonomik güç getireceğini bilen insanlık birbiriyle bir yarış içerisinde.
Bu noktada yenilenebilir enerji önem kazanıyor. Nedir yenilenebilir enerji ? Doğada hiç bir zaman tükenmeyecek, devamlılığı daim olan kaynaklardır: su, güneş, rüzgar... Çok hızlı bir şekilde bu kaynakların etkin ve verimli kullanılması için çalışmalar sürmektedir.
Gelelim Türkiye'ye. Türkiye halihazırda enerji ihtiyacının büyük bir kısmını doğalgazdan karşılamaktadır. Yani bir gün tükenecek bir kaynaktan. Üstelik ülkemizde rezervi çok az olan bir kaynak. Rusya'dan, İran'dan, Azerbaycan'dan ve hatta sıvılaştırılmış şekilde Afrika'dan taşınan doğalgaz. Peki neden ?
Türkiye'nin enerji kaynaklarına bir pasta dilimi üzerinde bakalım:
Görüldüğü üzere yenilenebilir olarak sadece su gücü önemli bir yer tutuyor. Rüzgar ve güneş enerjisi kullanımı çok yetersiz. Bu enerji yarışına ortak olmaktansa ithalat yapmak her zaman kolayımıza gelmiştir. Malesef.
Son yıllarda bazı çalışmalar yapılmıyor değil ancak yıllar öncesinden dünya ile yarışacak dirayeti neden kendimizde bulamadık, şimdilerde sadece yapılanları taklit etmekten öteye geçemiyoruz.
Yazımda yenilenebilir enerji sistemlerinden biri olan Güneş Bacası santralleri üzerinde duracağım.
Güneş Bacası santralleri, dairesel bir güneş kollektörü, baca, türbin ve jeneratörden oluşan oldukça basit bir sistem. Kollektörün yerle arasında bir açıklık bulunur. Kollektör güneş ışınlarını alır ve yer malzemesi bu ışınımı soğurur. Çevrede gerçekleşen hava akımları kollektörün alt açıklığındaki sıcaklık ile doğal taşınım yoluyla baca içerisinde yükselmeye başlar. Bacanın hemen girişinde bir türbin bulunur. Sıcaklığa bağlı hava hareketi türbin kanatlarını çevirir ve türbine bağlı jeneratör yardımıyla elektirik üretimi gerçekleştirilir.
Yapımı çok kolay, maliyeti kısa bir sürede amorti edilecek düzeyde, temiz, çok fazla bakım gerektirmeyen bir sistem. Sistemin tek ihtiyacı sıcaklık. O sebeple güneş ışınımının oldukça çok olduğu Güneydoğu Anadolu Akdeniz ve Ege bölgelerinde yüksek verimle çalıştırılabilecek bir sistemdir.
Bunun gibi birçok yöntem mevcut. Yeter ki biz güçlü olmayı seçelim. Bağımsızlık her alanda olmalıdır. Bu coğrafyada söz sahibi olacaksak en başta enerji ihtiyacımızı tamamen yerli kaynaklardan sağayacak duruma gelmeliyiz. Zira ithalatımızın büyük bir kısmı enerji harcamalarıdır. En çok da doğalgaz. Cari açığı kapatma konusunda enerji ithalatının acilen minimuma indirilmesi gereklidir. Bunun tek çıkar yolu da yenilenebilir enerji projelerine ağırlık vermek, yatırım yapmaktır.