Bir aydan birazcık daha uzun bir zaman ilkin, 2022 Kış Olimpiyatları’nın arifesinde, dünyanın en kuvvetli iki otokratik önderi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çinli mevkidaşı Xi Jinping, Pekin’de heybetli bir zirvede buluştu.
İki önder “kapsamlı” ve “limitsiz” bir ortaklık anlaşma sağlaması yapmış olup, global düzende “taze bir çağ” duyuru ettiler.
Anlaşmada birbirlerine dayanak sözü verdiler ve NATO’nun daha da genişlemesine ve taze bölgesel ittifakların kurulmasına karşı olduklarını duyuru ettiler.
Çin Devlet Bakanı Xi Jinping’in Rusya’yla çok yakınlaşarak bir hesap hatası yapmış olduğu konuşuluyor
Bu tasarruf, Washington’ın Çin’in daha savlı tutumuna karşı bir Endo-Pasifik ittifakı oluşturma gayretlerine örtülü bir göndermeydi.
class=”medyanet-inline-adv”>
‘YENİ ÇAĞ’ PLANLANDIĞI GİBİ GİTMİYOR
Yerküre, kısa bir zaman sonrasında bu “taze dönemin” ne manaya geldiğini görmüş oldu. Anlaşmanın imzalanmasından bir tek birkaç hafta, Pekin Kış Olimpiyatları’nın kapanış töreninden dört gün sonrasında, Putin’in tankları Ukrayna’ya girdi.
Rus paraşütçüler Kiev yakınlarına indirilirken ve bir Çin tayyare gemisi Tayvan Boğazı’nda izlerken, Putin ve Xi kısa bir süreliğine hükümran göründüler. Yerküre, şoke olmuş ve inanamayan bir halde olanları izledi.
Şimdiyse, Putin’in cenk makinesi tekler ve Rus ekonomisi internasyonal ambargolardan darbe yerken, Xi’nin tasarıları da iyi gitmiyor şeklinde görünüyor.
Uzmanlar Pekin’in Rusya yanlısı söyleminden uzaklaşmasını, Tayvan mevzusundaki söylemini yumuşatmasını, köktencilik iktisat politikalarından geri adım atmasını ve memleket genelinde devam eden Covid kapanmalarını, Devlet Başkanı Xi amacıyla büyük siyasal yenilgiler olarak görüyor.
Üst üste gelen krizler Çin’de iktidarı güce soktu
Xi’nin, bu güzde 20. Çin Komünist Partisi Kongresi’nde üçüncü kez devlet başkanlığına getirilmesi umut ediliyor. Uzun süredir Çin’i izleyen Eski Avustralya Başbakanı ve Asya Camiayı Başkanı Kevin Rudd, bir hayli kez Xi’nin 2020’ler süresince ve 2030’ların başları süresince Çin’in önderi, kimi zaman uzmanlara nazaran de “yaşam boyu devlet başkanı” olarak kalmaya kesin bulunduğunu söylüyor.
class=”medyanet-inline-adv”>
Sadece zamanı perspektiften bakacak olursak, süregiden siyasal yenilgiler otokratik önderler amacıyla pek iyi malumat değil.
TERS ESEN RÜZGARLAR
Freeman Chair Çin Incelemeleri’ndan June Blanchette, geride bıraktığımız günlerde Foreign Policy dergisindeki yazısına, Pekin’in Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden evvel havadisi olup olmadığından bağımsız olarak, Xi’nin işgalden günler ilkin Putin ile “limitsiz” ortaklığa girmesinin “iktidarda geçirdiği ortalama 10 yıldaki en büyük dış siyaset fiyaskosu” diye tanımladı.
Bu teşhis, Çin’in arasındaki kimi zaman şahıslarda, ayrıca formel çevrelerde bile yankı buldu.
Yönetici elitlere karşı arada görülen bir karşı çıkışla, hükümetle bağlantılı akademisyen Hu Wei hem Çince hem de İngilizce yazdığı yazıda, Pekin’e Rusya yanlısı politikasını gözden geçirme çağrısı yapmış oldu.
Çin’in şu anda haiz oldukları iki tayyare gemisinden önde gelen Liaoning… Öteki geminin ismi ise Shandongclass=”medyanet-inline-adv”>
Yazıda, Çin önderini direkt eleştirmekten kaçınılsa ve bir tek Çin’in ulusal çıkarları tezi perspektifinden bakılsa da, web sitesi çabuk bloke edildi. Sadece yazıya Çin dışından şimdi bile erişilebiliyor.
Internasyonal siyaset fiyaskoları haricinde Xi’nin “ortak bolluk” diye tanımladığı, {özel sektör} aleyhine devlet sektörünü önceleyen köktencilik ekonomik politikalarında da gerileme var.
Internasyonal malumat ajanslarının tümü, son aylarda Çin ekonomisindeki büyük yavaşlamayı ve yabancı ana para çıkışlarını bildiren bilgiler yaptılar.
Xi ve hükümetinin, bu vaziyet karşısında ekonomiyi karalılığa kavuşturmak ve piyasaları yatıştırmak amacıyla kimi zaman en köktencilik iktisat politikalarını yumuşattığına ilişkin belirtiler var.
class=”medyanet-inline-adv”>
Bridgewater’ın kurucusu ve Eş Yönetim Heyeti Başkanı Day Dalio şeklinde uzun süredir Çin’e yatırım icra eden adlar, Çin hükümetinin ekonomik sorunlarla başa çıkabileceğine olan güvenlerini dile getirirken, kimileri da kuşkularını tabir ediyor.
Olay adetlerinin üstün dereceli kırdığı ülkede Şangay hâlâ karantinada
Çin’de vazife yapmış eski İngiliz dış ilişkiler uzmanı, yatırım bankacısı ve yazar Roger Garside, BBC’ye yapmış olduğu izahta, Çin’in hızlı bir şekilde yaşlanan nüfus, büyük bir ekonomik eşitsizlik, yolsuzluk, yapısal ekonomik dengesizlikler, gayrimenkul balonu ve ayrıca etraf kirlenmesi şeklinde sorunlarla yüz yüze bulunduğunu söylüyor. Garside’a nazaran bu problemler bir tek düzeltim ve hukukun üstünlüğünün tesis edilmesiyle çözülebilir.
class=”medyanet-inline-adv”>
Garside, Xi’nin “Mao-dönemi totaliter denetim” yöntemine geri dönme çabasının, bir tek fiyaskoyla sonuçlanabileceğini vurguluyor.
SIFIR-COVİD BAŞARISI VE FİYASKOSU
Bütün bu fiyaskolar ve geri adımların içinde, Devlet Başkanı Xi’ye siyaseten kim bilir en oldukça ziyanı veren Sıfır-Covid oldu. Şundan dolayı bir oldukça kez, vaziyetin dikkati aşşagıda bulunduğunu kendi doğrulayarak, kişisel prestijini meydana koymuştu.
Ocak 2020’de Çin önderi 9 milyon bireyin yaşamış olduğu Wuhan kentinin kapatılmasını ilk emrettiğinde, yerküre inanamamıştı.
Bu en ilk Covid tedbirleri kısa zaman arasında bütün yerkürede kopyalandı.
Kapanalar ve arkasından gelen Sıfır-Covid politikası, kısa zamanda Çin’in Covid başarısının alamet-i farikası şekline geldi. Çin medyasında Çin’in faaliyeti ve işlevsiz Garp karşısındaki üstünlüğü olarak yayınlandı.
Sıfır-Covid politikası internasyonal seyahatlere oldukça sıkı bir engelleme, mahalli karantina kuralları ve testlerin sert bir halde uygulaması anlamına geliyordu.
Çin ekonomisi uzun senelerdir görülmediği kadar fena vaziyette
Bir süreliğine çalışmaya yaradı ve oldukça çalışmaya yaradı. Siyaset yardımıyla hayatlar kurtuldu ve Çin ekonomisi rayına oturtuldu.
İronik bir halde Devlet Bakanı Xi’nin şimdiye dek başarıya ulaşmış olan “modeli”, dünyanın geri kalanı toparlanır ve Covid kapanmalarından çıkarken, Çin ekonomisine büyük ziyan verdi.
Çin’de bulaşma oranı uzun süredir hakikaten düşük ve ahaliyi aşılanmaya teşvik eden pek bir şey yok.
Aşıya karşı kararsız yaygın ve aşılananlara bile devlet propagandası dezenformasyon sebebiyle, bir hayli şahıs Garp’nın daha ileri mRNA aşılarının korunaklı olmadığına inandı.
Pekçok şahıs, ülkede ihraç edilen inaktif aşıları seçim etti. Internasyonal veriler, inaktif aşıların Delta ve Omicron şeklinde daha bulaşıcı taze varyant dalgalarına karşı daha azca güçlü bulunduğunu net gösteriyor.
Çin hükümeti geçen yıldan bu yana sessiz bir şekilde tasdikler ve ayrıca kimi zaman Batılı aşıları ithal ederken, bir hayli şahıs Hong Kong’dan Şangay’a dek ülkeyi etkisinde olan son Covid dalgasına karşı çalışmaya yaraması amacıyla oldukça geç kalındığını söylüyor.
Hong Kong Çin Üniversitesi’nden Zheng Michael Song, Covin engellemelerinin Çin’e ayda minimum 46 milyar dolara, bir diğer deyişle GSYİH’nin % 3,1’ine mal bulunduğunu tahmin etti. Çin’in ekonomik kalbi Şangay tam kapanmaya giderken, maliyet daha da artacak.