Koronavirüs salgını bir yıldan uzun zamandır dünyanın en önemli gündem maddesi. Resmî sayılara göre dünya genelinde, yaklaşık üç milyon 320 bin insan hayatını kaybetti. Türkiye’de ise şu ana kadar (10 Mayıs 2021) koronavirüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 43 bin 331. Farklı firmaların koronavirüs aşısı geliştirmesi ve bu aşıların kademeli olarak uygulanmaya başlamasıyla salgınla mücadelede yeni bir döneme girildi. Dünya genelinde şu ana kadar toplam 1,32 milyar doz aşı yapıldı. Türkiye, en fazla koronavirüs vakasının görüldüğü 10 ülke arasında nüfusuna oranla en fazla aşı yapan yedinci ülke durumunda.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli ilaç firması Pfizer ile Alman BioNTech’in geliştirdiği Pfizer/BioNTech aşısı, İngiliz-İsveç menşeli firma AstraZeneca ile Oxford Üniversitesi’nin geliştirdiği AstraZeneca/Oxford aşısı ve yine ABD merkezli Moderna’nın ürettiği koronavirüs aşıları dünyanın en çok sipariş edilen aşıları arasında.
Türkiye, en fazla aşı yapılan sekizinci ülke
Özellikle Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yaygın aşılamaya geçilmesiyle beraber tespit edilen vaka ve ölüm sayıları büyük bir düşüş göstermeye başladı. Dünya genelinde şu ana kadar 1,32 milyar doz aşı yapıldı, her 100 kişinin 17’sine aşı uygulandı. En fazla aşı yapan ülke ise 333 milyon ile Çin. Türkiye ise en fazla aşı yapan sekizinci ülke.
Birleşik Krallık ve ABD’de büyük bir düşüş yaşanıyor
Birleşik Krallık şu ana kadar aşılamayı en hızlı yapan Avrupa ülkesi. Nüfusunun yüzde 53’ü aşılanan Birleşik Krallık’ta günlük vaka sayısı iki binin altına düştü. Uzun zaman sonra ilk kez 9 Mayıs’ta koronavirüs kaynaklı bir ölüm meydana gelmedi. 10 Mayıs’ta ise dört kişi koronavirüs nedeniyle hayatını kaybetti.
Birleşik Krallık’ta ocak ayı ortasında 60 bine çıkan yeni vaka sayısı şubat ortası ile 10 binin altına geriledi, nisan ayının başıyla beraber ise beş binin altına düştü. Ülkede öncelikli aşı grupları olarak belirlenen 50 yaş üzeri kişiler, bakım evlerinde kalanlar ile bakımevi çalışanları, sağlık çalışanları ve sağlık sorunları nedeniyle bağışıklığı düşük kişiler aşılandı. Bu grup 32 milyona tekabül ederken nüfusun hemen hemen yarısını oluşturuyor. İngiltere’de birinci doz aşı yapılanlar ise nüfusun yüzde 78’ini oluşturuyor.
ABD’de günlük vaka sayısı 30 bine geriledi
Aşı çalışmalarında oldukça hızlı ilerleyen bir başka ülke ise Amerika Birleşik Devletleri (ABD). ABD’de Moderna, BioNTech ve Johnson & Johnson aşıları olmak üzere üç farklı aşı tercih edilebiliyor. ABD’de şu ana kadar, 260 milyondan fazla insana aşı yapılırken 100 kişi başına yapılan aşı sayısı 78. ABD’de 2020’nin Ekim ayından 2021’in Şubat ayı sonuna kadar her gün en az 100 bin vaka tespit edildi. 10 Şubat’tan itibaren vaka sayıları 100 binin altına indi. Son 10 günde ise 50 binden daha az yeni vaka tespit edildi. 10 Mayıs günü, günlük yeni vaka sayısı 30 bine düştü. ABD’de bir günde en fazla koronavirüs vakası 8 Ocak günü tespit edilmişti. O gün 304 bin 913 kişiye koronavirüs teşhisi konulmuştu.
İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri nüfusunun tamamını aşıladı
Nüfusunun tamamını en hızlı aşılayan ülke ise İsrail. İsrail şu ana kadar, toplam 10 buçuk milyon dozdan fazla aşı yaparken nüfusunun tamamına en az bir doz aşı uygulamayı başardı. İsrail’de 100 kişi başına 121 doz aşı yapıldı. İsrail bu istatistik ile dünya lideri. 9,7 milyonluk nüfusa sahip Birleşik Arap Emirlikleri’nde ise 11 milyon dozdan fazla aşı yapılırken 100 kişi başına yapılan aşı sayısı 113. Türkiye, en fazla koronavirüs vakasının görüldüğü 10 ülke arasında nüfusuna oranla en fazla aşı yapan yedinci ülke durumunda.
Türkiye’de 10 buçuk milyondan fazla insana iki doz aşı yapıldı
Türkiye’de şu ana kadar 25 milyon 255 bin doz aşı yapıldı. 14 buçuk milyondan fazla insana bir doz, 10 buçuk milyondan fazla insana ise iki doz aşı uygulandı. İkinci dozu olmayı bekleyen kişilerin sayısı 4 milyon 107 bin 893. Bu kişilerin ikinci doz aşıyı yaptırması halinde yapılan aşı miktarı 29 milyon 362 bin olacak. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Türkiye’nin şu ana kadar 26 milyon doz Sinovac, dört buçuk milyon doz da BioNTech aşısı tedarik ettiğini belirterek ülkede yaklaşık 30 milyon doz aşı olduğunu söylemişti. Eldeki aşılar ile birinci doz için randevu verilmesi ve ikinci dozların da yeni tedarik edilecek aşılarla yapılması düşünülen bir başka alternatif. İki hafta önce ikinci doz için alınan randevular ertelenmişti. Ancak bir gün sonra Bilim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, ikinci doz için daha önceden randevu alanların aşıyı aynı tarihte yaptırabileceği ama yeni randevu alacak kişiler için ilk doz ile ikinci doz arasında altı ile sekiz haftalık zaman dilimi olacağı belirtilmişti.
Türkiye’nin tedarik sıkıntısı: Mevcut durumda Türkiye’nin elinde 100 milyon dozdan fazla aşı bulunmalıydı
Türkiye’de koronavirüse karşı ülke genelinde Çinli ilaç firması Sinovac’ın ürettiği CoronaVac aşısı uygulanıyor. Ancak bu aşının tedarikinde büyük sorunlar yaşanıyor. Bakan Koca’nın açıklamalarına göre, mevcut durumda Türkiye’nin elinde 100 milyon doz Sinovac aşısı bulunmalıydı. Koca, aşının üretiminde sıkıntı olmadığını ve sorunun Çin’in aşıyı kendi ülkesinde kullanmak istemesinden kaynaklandığını söyledi. Sinovac’ın ürettiği CoronaVac aşısına, yaygın kullanım için 6 Şubat 2021 tarihinde Çin Ulusal Tıbbi Ürünler İdaresi tarafından onay verilmişti. CoronaVac, Sinopharm ilaç firmasının geliştirdiği koronavirüs aşısının ardından Çin’de ülke genelinde yaygın kullanım için onay alan ikinci aşı olmuştu. Fahrettin Koca 28 Nisan günü yaptığı açıklamada, sevkiyat konusunda sorun yaşandığını ancak kapasitenin artmasıyla Türkiye’ye gönderilecek aşıların miktarının da yükseleceğini belirtti.
BionTech hakkındaki açıklamalar
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, BioNTech aşısı ile ilgili de farklı açıklamalarda bulunmuştu. Koca’nın BioNTech aşısı hakkında bugüne kadar yaptığı açıklamalar şöyle:
- 2020 Aralık sonu ya da 2021 Ocak başı itibariyle 550 bin
- 2021 Ocak sonu itibariyle 1 milyon
- 2021 Mart başı itibariyle 800 bin
- 2021 Mart ayı sonuna kadar 4 buçuk – 5 milyon
- 2021 Nisan ayı başında 4 buçuk milyon
- 2021 Haziran sonuna kadar 30 milyon
“’Haziran ayında 30 milyon doz BioNTech için söz verebilirsin’ dediler”
Türkiye’ye şu ana kadar 4 buçuk milyon doz BioNTech aşısı getirildi, haziran sonunda 30 milyon doz daha aşı gelmesi bekleniyor. Fahrettin Koca, 12 Nisan’daki açıklamasında, mevcut durum hakkında şu bilgileri paylaşmıştı: “Bugünkü Bilim Kurulu toplantısı öncesi yine Uğur (Şahin) Hoca ile görüştük. Bugüne kadar 4 buçuk milyon doz BioNTech aşısı geldi. Opsiyonel olarak 30 milyon için sözleşme yapmıştık. Gelecek ay sonuna kadar belli miktarın gelmesi şeklinde görüşüyoruz ama bu miktar mayıs sonuna kadar çok yüksek olmayacak. ‘Haziran ayı için 30 milyon doz için şimdiden söz verebilirsin’ dediler. Bunu daha da artırmak için görüşüyoruz.”
Öte yandan 25 Mart’taki açıklamasında BioNTech’in üretim kapasitesi arttıkça Türkiye’nin aşıdan daha fazla yararlanacağını belirten Koca, getirilecek BioNTech aşısı miktarının 60 milyon doza yükseltilmesi için çalışıldığını da dile getirmişti.
Prof. Dr. Uğur Şahin: “Türkiye’ye çok daha fazla aşı göndermeyi konuşuyoruz”
Aşıyı ABD’li Pfizer firması ile üreten BioNTech’in kurucu ortağı Prof. Dr. Uğur Şahin ise konuya ilişkin, “Şimdi ilk dozları teslim ettik. Türkiye’ye çok daha fazla göndermeyi konuşuyoruz. Ancak bunun için üretim kapasitemizle uğraşmak lazım. Her şey yolunda giderse haziranda 30 milyona kadar dozu Türkiye’ye sevk etmek istiyoruz. Temmuz ve ağustosta daha fazla doz göndermeyi konuşuyoruz” demişti.
“Sputnik V aşısından 50 milyon doz almak üzere anlaşma imzalandı”
Türkiye’nin “üçüncü aşı” olarak tedarik edeceği aşı ise Rusya’da üretilen bir vektör aşı olan Sputnik V. Bakan Koca, 25 Mart 2021 tarihinde yaptığı açıklamada, “Kamuoyunda adı sık geçen Rus menşeli aşı Sputnik V’in gelişim süreçlerini yakından izledik. Sputnik’in tedariki için ilk görüşmelere başlanmıştır. Bu aşı, uygunluğunun kesinlik kazanmasına dönük test sürecinden sonra yaygın kullanıma alınabilecek” diye konuşmuştu. Koca, daha sonra ise ilgili testlerin olumlu sonuçlandığını duyurmuştu.
İlk sevkiyatın bu ay yapılması planlanıyor
Bakan Koca, 28 Nisan günü yaptığı açıklamada ise Sputnik V aşısının acil kullanım onayı için son aşamaya gelindiğini ve aşı tedariki için bir anlaşma da yapıldığını duyurdu. Koca’nın duyurduğu anlaşmaya göre Türkiye, Sputnik V aşısından altı ay içinde 50 milyon doz alacak ve ilk sevkiyat bu ay içinde yapılacak. Ayrıca bu aşının Türkiye’de üretilmesi için teknoloji transferi de sağlanacak.
“Aşı tedariki önümüzdeki iki ay için zor”
Bakan Koca, 28 Nisan günü yaptığı açıklamada aşı tedarikinin önümüzdeki iki ay için zorlaştığını ama sonrasında “aşı bolluğu” yaşanması beklendiğini ifade etmişti. Türkiye’ye mayıs ayında Sputnik V aşısının, haziran ayında ise BioNTech aşısının getirilmesi planlanıyor. Sinovac aşısının tedarikine ilişkin belirsizlik ise sürüyor.