Şeker hastalığı ya da tıbbi adıyla diyabet, oldukça sık görülen bir sağlık problemidir. Yapılan araştırmalara göre ülkemizde görülme sıklığı %13.2‘dir. Neredeyse her 8 kişiden biri şeker hastalığına sahiptir. Böylesine sık görülen ve eğer kontrol altında tutulmazsa birçok komplikasyona neden olacak şeker hastalığını tanımakta ve belirtilerini öğrenmekte fayda var.
Şeker Hastalığı (Diyabet) Nedir?
Şeker hastalığı, vücudumuzda pankreas adlı salgı organının salgıladığı insülin adlı hormonda yaşanan problemler ile ortaya çıkar. Ya yeterli miktarda insülin hormonu üretilmez ya da üretilen ünsülin hormonunun etkili bir şekilde kullanılamaması diyabet hastalığına neden olur. Bu durumda kandaki şeker yani glikoz miktarı oldukça artar ve çeşitli belirtilere sebep olur. Ayrıca kontrol altında tutulmazsa bu durum uzun dönemde büyük sağlık problemlerine neden olabilir.
Diyabeti olmayan bireylerde kan şekeri düzeyi açlıkta 120 mg/dl, toklukta (yemekten 2 saat sonra) 140 mg/dl‘nin üzerine çıkmaz. Şeker hastalarında bu sınırların hemen üstünde olabileceği gibi oldukça yüksek de olabilir. Bu hastalık en sık görülen kronik hastalıklardan biridir ve ömür boyunca sürer. Bu yüzden erken dönemde teşhis edilmeli ve tedavisine başlanmalıdır.
Şeker Hastalığının (Diyabet) Belirtisi Nelerdir?
1. Aşırı Susama ve Sıvı Alımındaki Belirgin Artış (Polidipsi)
Şeker hastalığın en önemli belirtilerinden biridir polidipsi. Hatta tıbbi literatürde, diyabetin 3P belirtisinden ilkidir. Diyabet hastalarında vücutta fazla miktarda şeker bulunur. Vücut bu fazla şekerin kötü etkilerinden korunmak için idrar ile atmaya çalışır. Şeker kendisi ile beraber çok su çektiği için de vücutta su azalır.
Bu nedenle şeker hastalarında aşırı susama hissi oluşur. Bu susama hissi nedeniyle de, hastalarda sıvı alımında belirgin artış gözlenir.
2. Sık İdrara Çıkma ve İdrar Miktarında Artış (Poliüri)
Şeker hastalığının diğer önemli belirtisi de sık idrara çıkmadır. Tıp literatüründe yer alan diyabetin 3P bulgusunun ikincisidir. Önceki maddede de açıkladığım üzere, vücut fazla şekeri idrar ile atmaya çalışır. Şeker yani glikozda kendisi ile beraber çok su çeker. Böylece idrar miktarı artar.
Kişi vücuttaki sıvı açığını kapatmak için sürekli su içer ve sürekli idrara çıkar. İdrarın hem miktarında hem de idrara çıkış sayısında artış meydana gelir.
3. İştah Artışı (Polifaji)
Şeker hastalarında belirgin bir iştah artışı görülmektedir. Kanda yüksek miktarda şeker olsa da, bu şekeri hücre içine sokacak insülinde problem olduğu için kaslar ve organlar yeterince enerji kaynağı bulamaz. Bu yüzden kaslar ve organlarda enerji açığı meydana gelir.
Meydana gelen bu enerji açığını kapatmak için hastalarda sürekli bir yeme hissi oluşur ve iştah artışı meydana gelir. Bu semptom diyabetin 3P bulgusundan biridir ayrıca.
4. Yorgunluk ve Halsizlik
İnsülin metabolizmasında görülen bozukluk nedeniyle hücre içine şeker girişinin bozulduğunu söylemiştik. Hücreler enerji kaynağı olarak şeker kullanır ve bu şekeri bulamayınca vücutta genel bir yorgunluk, halsizlik ve enerji kaybı gözlenir.
5. Sık Sık ve Aşırı Miktarda Acıkma
Yukarıdaki birkaç maddede de değindiğim üzere, vücutta enerji kaynağı olarak şeker kullanılır ve bu şekerin hücrelere girişinde problem vardır. Vücut bu yüzden enerji bulmak için çabalar. Bu sebeple de sürekli bir açlık hissi oluşur ve bu durum sıkça tekrarlar. Bazı hastalarda yemek yedikten sonra bile acıkma hissi devam edebilir.
6. İstem Dışı Kilo Kaybı
Şeker hastalarının birçoğunda kilo kaybı görülür. Sıkça acıkmasına ve sıkça yemek yemelerşne rağmen kilo kaybetmelerinin şaşırtıcı geldiğinin farkındayım. Sebebi ise şu; Vücutta enerji olarak çoğunlukla şeker kullanılmasına rağmen tek enerji kaynağı şeker değildir. Yağlar ve proteinler diğer enerji kaynaklarıdır.
Kaslar ve organlar, hücre içinde enerji kaynağı olarak kullanılacak şeker bulamayınca diğer enerji kaynaklarına yönelir, özellikle yağlara. Bu nedenle de şeker hastalarında istem dışı kilo kaybı görülür.
7. Bulanık Görme
Şeker hastalığı gelişen hastalarda vücutta oldukça fazla miktarda şeker bulunur. Tüm dokularda şeker miktarı artar. Bu nedenle de şekerin fazla olduğu yerlere dengelemek için su çekilir. İşte göz merceği de fazla su çeken dokulardan biridir. Göz merceğine fazla su çekilince, görme bulanıklığı oluşur.
Ayrıca şeker hastalığının uzun dönemde en önemli komplikasyonlarında biri de görme kaybına kadar ilerlemesidir.
8. Ellerde ve Ayaklarda Karıncalanma, Hissizlik ve Uyuşma
Bu belirti diyabetin uzun dönem sonra ortaya çıkabilecek belirtilerinden biridir. Kanda uzun dönem yüksek kalan şeker nedeniyle küçük sinirlerde hasarlar meydana gelebilir. Bu nedenle özellikle ayaklarda ve ellerde karıncalanma görülür. Sonrasında ise yine ayaklarda ve ellerde hissizlik ve uyuşmalar görülebilir.
Özet: Bu yazı bir Doktor tarafından, hastaları ve hastalık potansiyeline sahip kişileri bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır. Herhangi bir tanı ve tedavi amacı yoktur. Yukarıda gördüğünüz şikayetlere sahipseniz bir Dahiliye Doktoruna muayene olmanızda fayda var.