İstihbaratlar ülkenin kaderi için hayati önem taşımaktadır. Ülkede olacak olayı önceden öğrenmek veya yurt dışından ülkeye yapılacak bir saldırının, eylemin bilinmesi ülkenin o olaya karşı aksiyon almasını hızlandırır hatta eylemin gerçekleşmesini önleyebilir. Toplanılan istihbaratlar sonucunda “İstihbarat Operasyonları” ortaya çıkmaktadır. Bu istihbarat operasyonları ise İstihbarat teşkilatlarına bağlı devletin görevlendirdiği birimler tarafından gerçekleştirilebilirken aynı zamanda direk teşkilatın içinde olan militer veya paramiliter birimler tarafından da gerçekleştirilmektedir. Bu yazımda sizlere CIA’e (Central Intelligence Agency) bağlı olarak görev yapan paramiliter bir birim olan Özel Aktiviteler Merkezi (Special Activities Center) hakkında bilgi vereceğim.
CIA (Central Intelligence Agency) Nedir?
CIA, 1947 yılında kurulan, Amerika Birleşik Devletleri’ne bağlı birimler için dış istihbarat toplayan bir kurumdur. Merkezi Virginia Langley’de bulunmaktadır. Çıkarılan CIA yasasına göre kurum, organizasyonlarını, personel sayısını, bütçesini hatta operasyonlarını gizli tutma hakkına sahiptir. Soğuk Savaş ve sonrasında CIA birçok gizli operasyonlarda rol alıp ülke rejimlerini ve hükümetleri devirmeye çalışmıştır.
CIA, birçok ülkede “istasyon” adı verdikleri merkezlere sahiptir ve bu merkezlerde gerek ülkelerin içinde gerekse oraya yakın olan bölgelerde “gizli” operasyonlar yürütmektedir. CIA gerçekleştirdiği çoğu operasyonlarda kendi paramiliter gruplarını kullanmaktadır. Bu paramiliter grupları ise Özel Aktiviteler Merkezi bölümünün altında toplamaktadır.
Özel Aktiviteler Merkezi
Özel Aktiviteler Merkezi CIA’in operasyonlarını yönetmekle yükümlü olan bir bölümdür. Görevleri arasında sabotaj, casusluk, gizli operasyon, hedef imhası, gayrinizami harp, kişi veya obje kurtarma, adam kaçırma, bomba hasar tespiti, rehine kurtarma ve terörle mücadele bulunmaktadır. Özel Aktiviteler Merkezi personellerini özenle seçtiği için bu birimlerin içerisinde bulunmak oldukça zordur.
Bu birim taktik operasyonlar yönetebildiği gibi politik operasyonlar da gerçekleştirebilmektedir. Bu eylemleri ile Amerika Birleşik Devletleri’nin dış politikası da desteklenmektedir.
Özel Aktiviteler Merkezi personelleri geçmişte Amerikan Ordusunda DEVGRU ve Delta Kuvveti birimlerinde görev yapmış kişilerden de seçilmektedir.
Operasyonları
Birim tarihte “bilindiği kadar” Tibet, Kore, Küba, Bolivya, Vietnam, Laos, Sovyetler Birliği, Nikaragua, El Salvador, Somali, Afganistan, Yemen, Irak, Pakistan, İran, Libya ve Suriye’de bulunmuşlardır.
Bilinen en ünlü operasyonları ise şu şekildedir;
- Neptün Mızrağı: Pakistan’ın Abbottabad şehrinde gerçekleştirilen bu operasyon 2 Mayıs 2011 tarihinde Usama bin Ladin’in öldürülmesiyle sonuçlanmıştır. Afganistan’dan kalkan iki helikopterin içinde Özel Aktiviteler Merkezi’ne bağlı birimler ve Amerikan Ordusuna bağlı CIA’e atanmış DEVGRU birimleri de bulunmuştur. Operasyon sonrası Bin Ladin’in ölü bedeni USS Carl Vinson uçak gemisine iki adet jet uçağı eskortluğunda getirilmiş ve DNA testi yapılmıştır. Kimlik tespiti sonrası Bin Ladin’in cesedi Umman Denizine hiçbir ülkenin cenazeyi kabul etmeyeceği gerekçesiyle batırıldı. Operasyon sonucu 5 ölü ve biri yaralı 17 rehine ele geçirilmiştir. Üstteki resimde Bin Ladin’i öldüren birime aittir.
- Kayla Mueller Operasyonu: Ebu Bekir el-Bağdadi’nin öldürülmesi için hazırlanan bu operasyon Suriye’nin İdlib bölgesinde gerçekleştirilmiştir. 26 Ekim 2019 yılında düzenlenen bu operasyona gene CIA Özel Aktivite Merkezi birimleri ve CIA’e atanmış birimler yer aldılar. Operasyon sonucunda Bağdadi kendini kurtarmak için tünele doğru girdi ve kaçamadığı için üstündeki intihar bombasını patlattı. Kendisiyle birlikte iki çocuğunun da ölümüne sebep oldu. Toplamda 21 kişinin öldüğü düşünülen bu operasyona Irak ve Türkiye Cumhuriyeti de destek verdiler. Operasyona ismi verilen Kayla Mueller ise İŞİD’in elinde 500 günden fazla rehin tutulup öldürülen yardım görevlisi ve insan hakları aktivistinin ismidir.
Birimin Avantajları
İstihbarat teşkilatlarının kendi birimlerini kurmalarının eksileri ve artıları vardır. İstihbarat üzerinde etkili operasyonlar yapmak isteyen teşkilatlar kurdukları birimleri kendilerine göre uzmanlaştırıp olaya hızlıca müdahale edebilmeyi hedeflemektedirler. Özel Aktiviteler Merkezi ise bunun en temel örneklerinden biridir. Aynı durumu Rusya Federasyonu’na bağlı FSB (Federal Güvenlik Servisi) birimlerinde de görmekteyiz. Kendilerine bağlı Spetsnaz “Özel Kuvvet” birimleri ile dış ve iç istihbarat operasyonlarını yönetmektedirler. Operasyon alanlarında gelişen birimler aksiyon sırasında daha başarılı ve emin kararlara imza atmaktadırlar. Hükümetlerin bu tür paramiliter gruplara izin vermemesi veya sıcak bakmamasının bir sebebi de teşkilatın kontrolden çıkması veya ülkeler arası bir krizi tetikleme ihtimalidir.
Tertia Optio
Türkçeye çevrildiğinde üçüncü seçenek anlamına gelen Latince bu söz Özel Aktiviteler Merkezi’nin mottosudur. Her zaman üçüncü bir seçenek vardır anlamına gelen bu söz yapılabilecek olan üstü kapalı gizli operasyonları işaret etmektedir. Her zaman her şeyin legal olmasının zorunlu olmadığı anlamına da gelmektedir.
Son Olarak
İstihbarat her zaman önemli bir yere sahip olmuştur ve olmaya devam edecektir. Teşkilatların kendilerini geliştirmeleri ülkelerin kendini daha güvende hissetmesini de sağlamaktadır. Özel Aktiviteler Merkezi gibi gruplar sayesinde ülkeler toplanan istihbarata hızlı ve etkili bir biçimde müdahale edebilmektedir. CIA bu birim sayesinde kendi ülkesini birçok dış tehditlerden korumayı başarmıştır. Ayrıca CIA, Özel Aktiviteler Merkezi sayesinde de birçok rejimin düşmesine sebep olmuştur.