Sofralarımızın geleneksel lezzetidir peynir… Kahvaltıda adım atar peynirle buluşmamız, öğle yemeğine, beş çaylarına ve akşam yemeğine dek devam eder. O denli oldukça bilmediğimiz çeşidi var ki vatanımızda…
Vatanımızda tüketimi en yaygın olan peynirler, beyaz peynir ve kaşar peyniridir. Sadece ülkemiz bölgesel peynir yönünde fazlaca zengindir. Bu çeşitlerin bazıları şunlardır:
Mihaliç (kelle) peyniri, keçi peyniri, Erzincan tulum (şakak) peyniri, İzmir tulum peyniri, Van Otlu peyniri, lor, Erzurum-Kars çeçil peyniri (tel-civil-peyniri de denir), Urfa beyaz peyniri, dil peyniri, Çerkez peyniri, Abhaz peynirleri, çökelek, Yozgat çanak peyniri, külek peyniri, Hatay cara (testi) peyniri, örgü peyniri, Trabzon kolot peyniri, İstanbul davet peyniri, Manisa davet peyniri, Ordu poşet peyniri, Giresun imansız peyniri, Kars Gravyer peyniri, Denizli Yörük peyniri.
Yurtdışında yaygın olarak üretilen ve tüketilen peynir çeşitlerinin bazıları ise Cheddar, Mozzarella, Ricotta, Emmental, Edam, Gouda, Camembert, Brie, Roquefort, Parmesan, Provolone, Stilton, Gorgonzola, Feta, Mascarpone’dır.
Anadolu peynirlerinden örnekler
Antakya Kesme Peyniri
Antakya yöresinin tuzlu, azca yağlı geleneksel peyniridir. Kızartılarak yada mütevazı olarak kahvaltılarda kullanılır.
Antakya Sünme Peyniri
İnek sütünden elde edilmiş bir peynirdir. Sıcak suda eritilerek ip şekline getirilir. Azca tuzlu ve dayanıklı bir peynirdir. Kahvaltılarda, yumurta yiyecekleri ve makarnalarda kullanılır.
Antakya Sürk Peyniri
Çökelek elde edildikten sonrasında içine kırmızı pulbiber, taze kekik, yenibahar, çakşırotu, toz karabiber ve dövülmüş hindistan cevizi katılan, hususi leziz bir peynirdir. Kahvaltılarda, salatalarda ya da bir tek sızma zeytinyağının içine ince ince doğranacak şekilde kullanılır.
Edremit Sepet Peyniri
Zeytin dallarından meydana getirilen, örme sepetlerde kalıplanan, çoğu zaman karışık sütten (keçi, koyun, inek) meydana getirilen, azca tuzlu bir peynirdir. Salatalarda, kahvaltılarda ve başlangıç olarak şarapla beraber kullanıma uygundur.
Kars yöresinde de yaygın olan olan tel peyniri (Kars’ta çeçil peyniri olarak bilinir), direkt yağsız sütten ya da ekşitilmiş yağlı süt yayıklanarak yapılır. Yağı azca, proteini fazla bir peynirdir. Kahvaltılık olarak yada eritilmeye uygun bir peynir olduğundan börek ve tatlı çeşitlerinde kullanılabilir.
İsli Çerkez Peyniri
Hakiki çerkez peynirinin üretildikten sonrasında tütsülenmiş halidir. Azca yağlı, azca tuzlu, nefis kokulu ve füme tadında bir peynirdir. Salatalarda, yağsız tencerede kızartılarak ve kahvaltılık olarak kullanılabilir. Şarap yanında da leziz bir peynirdir. Mütevazi, cevizli ve biberli olmak suretiyle üç çeşidi vardır.
Kars Gravyeri
Tam yağlı inek sütünden yapılır. Şekil olarak Fransız Gruyere, tat olarak İsviçre Emmental peynirine benzer. Kahvaltılarda ve şarapla beraber yenilmeye uygundur.
Kazdağı Keçi Peyniri
Kazdağlarında yaşayan keçilerin sütlerinden meydana getirilen azca yağlı, tuzlu ve yumuşak bir peynirdir. Kahvaltılarda kullanılır.
Mihaliç Peyniri
Tam yağlı, pişmeden kıvırcık koyun sütünden meydana getirilen, iri gözenekli, sert, tuzlu bir peynirdir. Türk peynirlerinin şahı olarak adlandırılan mihaliç, kahvaltının yanında erişte, makarna ve hamur harcı işlerinde kullanılmaya uygundur.
Trabzon Kolot Peyniri
Karadeniz bölgesinde yağsız inek ya da koyun sütünden pide biçiminde üretilen bir peynirdir. Mıhlama ve kahvaltılarda kullanılır.