Kooperatif üyeliğinde mal bildirimi ne vakit verilmelidir?
Soru: Bir yapı kooperatifine yazıldım, kontrat imzaladım, yalnızca kapora verdim. Şimdi genel şura yapılmadı, aidatlar ödenmedi. Ben sizce mal …
Soru: Bir yapı kooperatifine yazıldım, kontrat imzaladım, yalnızca kapora verdim. Şimdi genel şura yapılmadı, aidatlar ödenmedi. Ben sizce mal beyanı vermeli miyim ya da hangi evrede mal beyanı vermem gerekir?
Yanıt: Anayasasının 71. hususunda; kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmaları ve bu bildirimlerin tekrarlanma müddetlerinin kanunla düzenleneceği, yasama ve yürütme organlarında vazife alanların bundan istisna edilemeyeceği belirtilmiştir.
3628 Sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Çaba Kanunu ile Kanunda sayılanların mal bildiriminde bulunmaları, bildirimlerin yenilenmesi, mal edinmelerinin kontrolüyle, haksız mal edinme yahut gerçeğe ters bildirimde bulunma halinde uygulanacak cezai yaptırımlar düzenlenmiştir. Kanunun uygulanmasını göstermek hedefiyle da “Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik” yürürlüğe konulmuştur.
657 Sayılı Kanunun 14. unsurunda yer alan, “Devlet memurları, kendileriyle, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ilişkin taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları hakkında, özel kanunda yazılı kararlar uyarınca, mal bildirimi verirler.” kararıyla devlet memurlarına mal bildirimi zaruriliği getirilmiş, ayrıyeten, “belirlenen durum ve müddetlerde mal bildiriminde bulunmamak,” fiilinin karşılığı 125/D unsurunda kademe ilerlemesinin durdurulması cezası olarak belirlenmiştir.
Mal bildiriminin konusu; 3628 sayılı Kanunun 5 inci, ilgili Yönetmeliğin ise 8 inci unsurunda düzenlenmiştir. Buna nazaran; mal bildiriminde bulunmak zorunda olan kamu vazifelileri
Kendilerine, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ilişkin mallardan; pahasına bakılmaksızın taşınmaz malları (arsa ve yapı kooperatif payları dahil) ve net aylık meblağının beş katından fazla kıymet ve fiyatındaki,
. Para ve para kararındaki değerli kağıtları,
. Pay senedi ve tahvilleri,
. Altın ve mücevheratı,
. Her türlü kara, deniz ve hava taşıt araçları, traktör, biçer-döver, harman makinası ve başka ziraat makinaları, inşaat ve iş makinaları, hayvanlar, koleksiyon ve konut eşyaları ile başka taşınır malları,
. Hakları, alacakları, borçları, gelirleri,
bildirmek zorunda olup, bildirimlerde, malların bildirim tarihindeki bedelleri temel alınmaktadır.
Kanuna nazaran mal varlığında değerli bir değişiklik olduğunda bir ay içinde bildirimde bulunulması, sonu (0) ve (5) ile biten yılların en geç şubat ayı sonuna kadar da bildirimlerin yenilenmesi gerekmektedir. Yönetmeliğe ekli Mal Bildirimi formunun 4. satırında, “3628 sayılı Kanunun 2 nci veMal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmeliğin 8 inci hususuna nazaran mal bildiriminde bulunacak olanlar kendileri ile eşleri ve velayetleri altındaki çocuklarının taşınır ve taşınmaz malları ile arsa ve yapı kooperatifi üzere kooperatiflerde bulunan paylarını bedelleri ne olursa olsun formun 2 nci ve3 üncü kısımlarına kaydetmek zorundadırlar.” denilmektedir.
Üstte yer verdiğimiz kararlara nazaran kooperatif üyeliğine ilişkin paylar pahaları ne olursa olsun mal bildirimine bahis edilmektedir. Bildirimin vakti konusunda ise üyeliğin katılaştığı tarihe bakılması gerekecektir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 7. hususunda, kooperatifin ticaret siciline tescil edilmesiyle birlikte hukuksal kişilik kazanılacağı, öteki bir sözle kooperatifin kurulmuş sayılacağı karara bağlanmıştır. Kanunun 8. hususunda ise, “.Ortak olmak isteyen gerçek ve hukukî şahıslar, kooperatif anasözleşmesi kararlarını bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif idare şurasına başvururlar. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk yahut ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde paha taşır.
İdare Heyeti; ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin anasözleşmede gösterilen iştirak kurallarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.” kararlarına yer verilmiştir.
1163 sayılı Kanunun üstte yer verilen kararlarından kurucu üyelerin kooperatifin ticaret siciline tesciliyle, kurulmuş bir kooperatife üye olanların ise müracaatlarının idare kurulunca kabulüyle birlikte üyelik sıfatını kazandıkları anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak; konut yapı kooperatifi yahut arsa kooperatifi kurucu üyelerinin kooperatifin ticaret siciline tescil tarihinden, sonradan üye olanların ise üyelik müracaatlarının kabulüne dair idare şurası karar tarihinden itibaren bir ay içinde mal bildiriminde bulunmaları gerektiğini değerlendirmekteyiz.