Prostat Biyopsisi
Prostat biyopsisi prostat dokusunun patolojik değerlendirme yapmak ve olası kanser varlığını tespit etmek amacıyla örneklenmesi işlemidir.
PROSTAT BİYOPSİSİ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER:
Amaç tanı koymak ve kanser hakkında detaylı bilgi edinebilmektir.
Biyopside temel amaç hastada kanser bulunup bulunmadığının ortaya konmasıdır; ancak prostat kanserinde biyopsi uygulaması yıllar içinde bu temel hedefin ötesine geçmiş, kanserin karakteristik özelliklerinin de değerlendirildiği ve bu bilgiler doğrultusunda tedavi yaklaşımının belirlendiği bir işlem konumuna gelmiştir. Biyopsi sonucunda elde edilecek bilgiler içerisinde kansere ait Gleason skoru ve tümör hacmi (kaç parçada ve ne uzunlukta kanser saptandığı) tedavi kararlarında çok önemli yer tutar.
Prostat biyopsisi sık uygulanan bir işlemdir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl yaklaşık olarak 1 milyon biyopsi uygulanmaktadır.
Prostat Ultrasonografisi
Prostatın anatomik olarak rektumun (kalın bağırsak son kısmı) hemen önünde yer alması, transrektal yoldan (makattan) yapılan görüntülemenin etkili olmasını sağlamaktadır. Prostat görüntülemesinde sıklıkla Gri-Skala ultrasonografi (US) kullanılmaktadır. US ile prostatın hacmine dair bilgiler elde edilirken, prostat dokusu çeper düzensizliği ve şüpheli hipoekoik (daha koyu görüntü veren) alanlar açısından da taranmalıdır. Yetişkin bir erkekte normal prostat 20-25 gr. olarak kabul edilirken, bu değer 50 yaş sonrası artış göstermektedir. Prostatta tümörün sıklıkla kaynak aldığı periferik zon adı verilen bölge US’de homojen bir ekojenite gösterirken, daha nadir kanser gelişen tranzisyonel zon genellikle heterojen görünümdedir.
İlk Biyopsi Kararının Alınması: PSA ve Prostat Muayenesi
Prostat spesifik antijen (PSA) kan testi veya dijital rektal muayene gibi ilk testlerden elde edilen sonuçlar prostat kanseri olabileceğini düşündüğünde ürologunuz bir prostat biyopsisi önerebilir. Prostat biyopsisinden alınan doku örnekleri, prostat kanserinin bir işareti olan hücre anormallikleri açısından mikroskop altında incelenir. Kanser varsa, ne kadar çabuk ilerleyeceğini belirlemek ve en iyi tedavi seçeneklerini belirlemek için değerlendirilir.
Prostat Biyopsisi Endikasyonları
- Prostat kanseri tespitinde prostat biyopsisi kullanılır.
- Doktorunuz aşağıdaki durumlarda bir prostat biyopsisi önerebilir:
- PSA testi sonuçlarınız yaşınıza göre normalden yüksek seviyelerde ise
- Doktorunuz dijital rektal muayene sırasında sertlikler veya diğer anormallikler bulursa
- İlk biyopsi sonucunuz benign geldi, ancak takiplerinizde yüksek PSA düzeyleriniz varsa
- Daha önce yapılmış bir biyopside, anormal fakat kanserli olmayan prostat doku hücreleri ortaya çıkmışsa
Tek bir yüksek PSA sonucu hemen biyopsi gerektirmez
Prostat biyopsisi kararı alınmasında yüksek PSA düzeyi tartışmasız önemli bir parametredir; bununla beraber, tek bir ölçümde saptanan yüksek PSA düzeyi ile biyopsi kararı alınması bugünkü öneriler ışığında genellikle uygun değildir.
PSA düzeyinin birkaç hafta içinde aynı laboratuvarda ve aynı teknik ile ikinci bir ölçümünün yapılması uygun olacaktır. Ölçüm öncesi sonucu değiştirebilecek işlemlerden kaçınılmalı (örneğin sonda koyulması, sistoskopi) ve iki gün cinsel perhiz uygulanan bir dönemden sonra kan alınmalıdır.
Prostat kanseri olmadığını garanti edecek bir PSA düzeyi yoktur
Prostat biyopsisi kararında PSA düzeyi değerlendirilirken, prostat kanserinin olmadığını garanti edecek bir PSA düzeyi olmadığı unutulmamalıdır.
Biyopsi Öncesi Hazırlık
Biyopsiniz yapılacaksa, size hazırlık ile ilgili bilginin yanında, bunların yazılı olduğu bir form da verilecektir.
Biyopsi Öncesi Antibiyotik Kullanımı
İşleme bağlı olarak ortaya çıkabilecek enfeksiyon riskini en aza indirgemek için size verilecek olan antibiyotik kullanımını ifade eder. Biyopsi işlemi öncesi koruyucu antibiyotik uygulaması şarttır. Yapılan çalışmalarda koruyucu antibiyotik uygulanan hastalarda enfeksiyon ile ilişkili komplikasyonlarda belirgin olarak azalma gözlenmiştir.
Kalın Bağırsak (Rektum) Temizliği
Bağırsak temizliğinin enfeksiyon oranlarını azalttığına dair güvenilir kanıt yoktur. Teorik olarak lavman uygulaması ile işlem hasta ve doktor açısından daha konforlu hale gelebilmekte, kalın bağırsaktan prostata bakteri bulaşı azalmakta, ayrıca kalın bağırsağın boş olduğu durumda prostatın görüntülemesi daha iyi yapılabilmektedir.
Hasta Pozisyonu
İşlem sıklıkla hasta sola dönük yan yatarken ve diz ve kalça karına doğru çekili pozisyonda yapılır.
Prostat Biyopsisinde Lokal Anestezi Uygulaması
Tüm güncel tıbbi kılavuzlar prostat biyopsisinin lokal anestezi eşliğinde uygulaması gereken bir işlem olduğu konusunda hemfikirdir. Lokal anestezi için tanımlanmış farklı teknikler mevcuttur. Bunlardan birisi olan anestezikli jelin kalın bağırsak içine sıkılması uygulaması işlemin tümü için tek başına yeterli değildir. Prostat çevresindeki sinirlerin lokal anestezi enjeksiyonuyla bloke edilmesi çok daha etkili ağrı kesici etki gösterir. Biyopsi işleminin başlangıcında US probunun makattan içeri yerleştirilmesi kişiler için rahatsızlık ve ağrı hissinin ilk oluştuğu ve hastanın kaygısının arttığı önemli bir aşamadır. İşlemin bu aşamasında hasta konforunu artırmak için anestezikli jel uygulaması çok yararlı olmaktadır. Bu uygulama sinir blok amaçlı anestezik madde enjeksiyonu esnasındaki yanma hissini de azaltmaktadır. Jel uygulamasından 5-10 dk. sonra prostat çevresindeki sinirlere ilaç enjekte edilerek ağrı hissini algılayan sinirler bloke edilir ve işlemin tamamen ağrısız olması sağlanır.
Prostat biyopsisinde prostattan kaç parça alınır?
İlk kez uygulanan standart bir biyopside genellikle toplam 12 parça ile örnekleme yapılır. Prostat hacmi büyükse parça sayısı 18’e çıkartılabilir. Tekrarlanan bir biyopsi söz konusuysa, daha fazla sayıda, örneğin 24 parça, alınabilir.
Prostat Biyopsisi sonrasında neler olabilir?
İşlem sonrası 1-2 gün idrardan yanma ve kanama olabilir. İdrar ve gaita ile birlikte birkaç gün kan gelebilir. İdrar yapmada zorluk çeken hastalarda işlemden sonra şikayetlerinde artma olabilir. Menide birkaç hafta kadar renk değişikliği olabilir. Üşüme, titreme ve ateş yüksekliği ya da aşırı derecede kanama olduğunda acilen doktorunuza başvurmanız gerekir.