Abdurrahman Abdi Paşa
- Görev : Osmanlı veziri
- Doğum : 1616
- Ölüm : 2 Eylül 1686 – Budin
Budin eyaletinin son beylerbeyi olan Abdurrahman Abdi Paşa askeriyeden yetişti. 1668 yılında yeniçeri ağası olan Abdurrahman Abdi Paşa, Köprülüzade Fazıl Ahmed Paşa’nın yanında Lehistan ve Girit seferlerine katıldı; özellikle Kandiye’nin fethinde önemli hizmetlerde bulundu. 1674 yılında Bağdat, iki yıl sonra Mısır, 1681 yılında da Bosna valisi olduğu bilinen Abdurrahman Paşa, daha sonra sırasıyla Kamaniçe muhafızlığı, Budin valiliği ve Macaristan serdarlığı görevlerine getirildi. Bir ara Halep valiliği de yapan Abdi Paşa, 1685 yılında ikinci defa Budin beylerbeyiliğine tayin edildi.
Ertesi yıl 90.000 kişilik Haçlı kuvvetlerinin Budin’i kuşatması üzerine, emrindeki 16.000 kadar Türk askeriyle şehri iki buçuk ay savundu. Düşman ordusunun tepeleri tutması yüzünden dışarıdan yeterli yardım alınamadı ve Budin düşman eline geçti. Seksen yaşlarında bulunan Abdi Paşa bizzat katıldığı bu çarpışmalar sırasında şehit düştü. Onun şehit olduğu yere daha sonra Macarlar tarafından Türkçe ve Macarca bir kitabe konuldu. Bu yenilgiyle, yüz elli yıldan beri Türk şehri olan Budin kesin olarak Osmanlı hakimiyetinden çıktı, ardından Macaristan’ın öteki bölgeleri de birer birer kaybedildi. Bağdat valiliği sırasında Ma‘ruf-i Kerhi’nin türbesini tamir ettiren Abdi Paşa, kaynaklarda cömert ve cesur bir kimse olarak nitelendirilir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Özcan, Abdülkadir, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1988, cilt 1, sayfa: 156
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Karl Marx
Ortaya koyduğu düşünce yapısı ve ekonomik sistemle kitleler üzerinde büyük etki uyandıran gazeteci ve politika yorumcusu Karl Marx, Almanya’nın Rhineland bölgesinde Tirier’de dünyaya geldi. Babası anti-Yahudi yasalardan korunmak için Hristiyanlığı kabul eden bir Yahudi’ydi. Marx felsefe alanında çalıştı. 1841 yılında Antik Yunan filozofları ile ilgili yazdığı tezle bu dalda doktorluk unvanı kazandı. Ancak Marx akademisyen olarak iş bulamadı. 1840 yılında gazetecilik yapmaya başladı. Avrupa’da gelişen radikal hareketler hakkında haberler yazdı. 1848 yılında bir devrim dalgası İtalya, Fransa ve Almanya’nın bazı bölgelerine kadar ulaştı. Marx kıta genelinde yayılan bu geniş ölçekli öfke patlamasını dile getiren “Komünist Manifesto”nun yazarlarından biri oldu.(Diğeri ise Friedrich Engels’di)
-
Ahmed Sukarno
Surabaya’da doğan Sukarno, lisedeyken Sarekat İslam liderlerinden Çokroaminoto’nun evinde kaldı ve burada siyasetle ilgilenmeye başladı. Yüksek öğrenimi sırasında Jong Jawa adlı teşkilâtın Bandung başkanlığına getirildi. Algemeene Studiclub adında sömürge yönetimiyle iş birliği yapmamayı ve Endonezya’nın tam bağımsızlığını amaçlayan bir dernek kurdu. Mezuniyetinden sonra İslâmcılık, Marksizm ve milliyetçilik fikirlerinin Endonezya’nın bağımsızlık davasında birleştirilmesi hakkında yazmaya başladı. Endonezya Milliyetçi Partisi’ni kurdu, ancak sömürge hükümeti aleyhtarı tutumu sebebiyle partisi kapatılarak hapis cezasına çarptırıldı. Serbest kalınca kendi partisinin devamı niteliğindeki Endonezya Partisi’ne katıldı ve başkanlığa seçildi. Partinin hızla büyümesiyle tekrar tutuklanan Sukarno, sürgüne gönderildi. Japon işgaliyle serbest kalarak Merkez Danışma Konseyi’nin başkanlığına getirildi. Bağımsızlığın Japonlar vasıtasıyla kazanılabileceğine inanan Sukarno, II. Dünya Savaşı boyunca onlarla iş birliği yaptı. Bu arada Bağımsızlık Hazırlıkları Çalışma Komitesi’nin başkanlığına getirildi. Sukarno’nun ortaya koyduğu milliyetçilik, âdil ve medenî insancılık, demokrasi, sosyal adalet ve tek tanrıya inanç prensiplerinden meydana gelen Pancasila kurulacak devletin temel felsefesi olarak kabul edildi. Sukarno, 17 Ağustos 1945’te Endonezya’nın bağımsızlığını ilân etti ve devlet başkanı seçildi.
-
Abbas İbn Firnas
Hayatı hakkında Serberi asıllı azatlı bir köle olduğu dışında çok fazla bilgi bulunmayan Abbas İbn Firnas, Endülüs’ün Rondo bölgesindeki Takeruna’nın köylerinden birinde dünyaya geldi. Kurtuba’da büyüyen ve o bölgede tahsil gören Firnas, daha gençlik yıllarında felsefe, kimya, astronomi ve edebiyat alanında adını duyurmayı başardı. Yaptığı ilmi ve edebi çalışmalar sayesinde Kurtuba’da I. Hakem sarayına girdi ve II. Abdurrahman ile I. Muhammed dönemlerinde de mevkisini korudu.
-
Milli Kütüphane
Fikirsel olarak İttihat ve Terakki Fırkası’nın 8. Kongresinde ifade edilen milli kütüphane kurulması fikrine dayanan, Cumhuriyet döneminde Ankara’da açılan devlet kütüphanesi Türkiye’nin önemli kütüphaneleri arasındadır. Milli Kütüphane’nin kurulması adına Adnan Ötüken’in 15 Nisan 1946 tarihinde Maarif Vekâleti Neşriyat Müdürlüğü’nde Milli Kütüphane Hazırlık Bürosu’nu, bu büronun çeşitli masraflarını karşılamak için de 21 Şubat 1947’de Milli Kütüphaneye Yardım Derneği’ni kurması kütüphanenin kurulmasında önemli bir adım oldu. Milli Kütüphane Hazırlık Bürosu 1 Nisan 1947’de 60.000’e yakın kitapla geçici bir süre için başka bir binaya taşındı ve ardından 16 Ağustos 1948’de de bugün Ankara İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılan binada Milli Kütüphane hizmete açıldı. Kütüphanenin hızla gelişmesi ve kullanıcı ihtiyaçları göz önünde bulundurularak mevcut binanın yerine 1965 yılında hazırlık çalışmalarına başlanan yeni bina 5 Ağustos 1983 tarihinden itibaren hizmet vermeye başladı.
-
İstemi Kağan
Tarihte ilk kez Türk kelimesini içinde bulunduran Göktürk Devleti İstemi Kağan döneminde en geniş sınırlarına ulaşmış, kurduğu düzenli ve başarılı otorite ölümünden sonra dağılmıştır. Devlet yönetimi sırasında ağabeyi Bumin Kağan'a saygılı davranmış, onun hükümdarlığına tepki göstermeyerek merkezi otoriteye sahip çıkmıştır. Diplomasiyi iyi kullanarak dönemin güçlü Devleti Sasani'lerin Bizans karşısında ezilmesini sağlamıştır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun