Gelişmekte olan bir teknoloji olarak blockchain mükemmel değildir. Bununla birlikte, mevcut çevre sorunlarını çözmek için kilit bir rol oynayabilir. Ayrıca geliştiriciler, blockchaini daha verimli ve sürdürülebilir bir şekilde kullanmak için daha iyi çözümler yaratmak için şimdiden çalışmaya başladılar.
Başlangıçta blockchain, “Proof-of-Work” olarak bilinen bir ödül bazlı kriptografi sistemine dayanıyordu. Bu sistem madencilerin rekabet etmelerine ve bireysel olarak madencilik yapacakları bir sonraki bloğu bulmalarına olanak tanır. Daha sonra Bitcoin protokolünün algoritmaları tarafından ifade edilen işi çözmeleri gerekir. Son olarak, yalnızca sonucun doğrulaması ve onaylaması için sonucu ağa göndererek hak ettikleri ödülü alabilirler.
Bu, her zamankinden daha güçlü madencilerin ham bilgi işlem güçlerini madencilik havuzlarında toplamasıyla bir silahlanma yarışına neden oldu. Sonuç olarak, Bitcoin ağını neredeyse tamamen kontrol eden büyük madencilik havuzlarıyla merkezileşme sorunlarına neden oldu.
Proof-of-Stake vs. Proof-of-Work
Hem enerji tüketimi sorununu hem de merkezi madencilik tesislerinin riskini çözmek için blockchain geliştiricileri, Proof-of-Stake gibi alternatif algoritmalar oluşturdular. Proof-of-Stake algoritması, sıradaki bloğun onaylayıcısı olacak node’u belirlemek için hisse yaşı, rastlantısallık ve node’un sahip olduğu coin miktarı gibi faktörlerin kombinasyonlarından oluşan sözde-rastgele bir eleme süreci kullanır. Proof-of-Stake sistemlerinde blokların kazılmak yerine oluşturulduklarını söylemek daha uygun olacaktır.
Bu şekilde madencilik süreci tamamen rastgeledir ve her madencinin sürece katılma şansı vardır. Bu, Proof-of-Work algoritmasının aksine merkezi güçlerin madencilik sürecinin kontrolünü ele geçiremeyeceği anlamına gelir. Ağı verimli bir şekilde kontrol etmek ve hileli işlemleri onaylamak için bir node’un ağdaki çoğunluk hisseye sahip olması gerekmektedir. Bu durum %51 saldırısı olarak da bilinir. Kripto paranın değerine bağlı olarak, ağın kontrolünü sağlamak dolaşımda olan arzın %51’ine sahip olmayı gerektirdiğinden uygulanması çok zordur.
Delegated Proof-of-Stake (DPoS) (Delege edilmiş Hisse Kanıtı)
Proof-of-Stake’e benzer şekilde, Delegated Proof-of-Stake (DPoS) sistemi, coinlerle oylama üzerinde çalışır. Her token bir oyu temsil eder, bu nedenle ne kadar çok tokeniniz varsa, oy gücünüz o kadar güçlü olur. Oylama, ağın güvenliğini sağlamaktan sorumlu tanıklara veya bilgisayarlara karar vermek için yapılır. Madencileri ağdan seçmenin bu demokratik yolu şunları sağlar:
- Kararda herkesin söz hakkı var ve ne kadar çok çalışırsanız o kadar çok oy kullanabilirsiniz.
- Tanıkların blockchainin kurallarına saygı duyma ve bunlara uyma konusunda beklentileri yükseltmesi gerekir, aksi takdirde değiştirilecektir.
PoS’ta olduğu gibi, DPoS merkezi bir gücün madenciliği ele geçirmesine izin vermez ve büyük enerji tüketimi ile sonuçlanmaz. Ancak oylama sistemi, kullanıcıları birbirine daha yakın çalışmaya ve ağa daha fazla değer getirmeye teşvik ediyor.
Çevre için Blockchain çözümleri
Günümüz Tedarik Zincirleri
İklim değişikliği şu anda dünyamızın karşı karşıya olduğu tek sorun değil. Sürekli artan nüfusumuzun ihtiyaç duyduğu yüksek gıda talebi nedeniyle gıda tedarik zincirleri de büyük bir sorundur. Escherichia coli, Salmonella ve kimyasal kontaminant salgınları, çiftçilik, gıda işleme ve pazarlama konusunda halkın endişesini artırdı. Ayrıca, 2013 yılında Avrupa’da meydana gelen “at eti skandalı” gibi gıda güvenliği kazaları giderek daha yaygın hale geliyor.
Bunlar, insanların yiyeceklerinin kökeni hakkında endişe duymasının birçok nedeninden sadece birkaçı. Gıda Pazarlama Enstitüsü (FMI) tarafından yürütülen bir anket, tüketicilerin çoğunluğunun gıda söz konusu olduğunda hem etik adalete hem de minimum işlemeye eşit derecede önem verdiğini gösterdi.
Gıda endüstrisi, güven oluşturmak için Fair Trade, FSC etiketi ve Ø işareti gibi birkaç farklı etiketi tanıttı. Ancak, Chicago merkezli Label Insight’ın “2016 Gıda Devrimi Araştırması”na göre, katılımcıların %75’i paketlerdeki gıda etiketlerine güvenmediklerini belirtti. Gıda etiketlemesiyle ilgili bir diğer zorluk da birçok tüketicinin etiketlerin arkasındaki anlamı bilmemesidir.
Blockchain bu güven sorununu çözmeye yardımcı olabilir. Teknoloji, bilgileri şifrelemek ve dağıtılmış defterlerde depolamak için algoritmalar kullanır. Verilerdeki her değişiklik otomatik olarak yeni bir defter olarak ağ ile paylaşılır. Tüketiciler tedarik zincirine erişim kazanır ve ürünleri üreticiden rafa kadar takip edebilir. Üreticiler bu teknolojiyi kullanarak, ağ yanlış bilgileri bilmeden ve reddetmeden tüketicileri artık yanlış bilgilendiremezler.
Dünyanın dört bir yanındaki şirketler, tedarik zinciri yönetimine blockchain çözümlerini uygulamak için şimdiden çalışmaya başladı. IBM, dünya genelinde gıda endüstrisinde birçok lider şirketle işbirliği yaparak liderliği ele alıyor. Walmart ve IBM, tüm gıda tedarik zinciri boyunca görünürlüğü, hesap verebilirliği, izlenebilirliği ve güvenliği geliştirmek için işbirliği yapıyor.
Başka bir örnek ise Provenance’dır. Bu, blockchain kullanarak ürün tedarik zinciri ve yaşam döngüsü şeffaflığı için bir sistem oluşturan bir sosyal girişimdir. Bilginin geçerliliği ve şeffaflığının yanı sıra, teknolojinin katılımcılar için yüksek başlangıç maliyet/fayda oranını düşürmesi de amaçlanıyor. Hem dolandırıcılığı azaltmak hem de müşterilerin daha bilinçli seçimler yapmasına yardımcı olmak için yararlı bir araç olabilir.
Bu çözüm, fiziksel ürünlerin, hepimizin sorduğu iki temel soruyu yanıtlayan bir dijital kimliğe sahip olmasını sağlar: “Bu ürün iddia ettiği gibi mi ve gerçekte nereden geliyor?”. Kimlik, blockchainde izlenebilir ve tedarik zincirinin açık ve halka açık bir kaydı aracılığıyla şeffaflık sağlar.
- Bu da ilginizi çekebilir: Kriptoparalar Çevre İçin Zararlı mıdır?
Kriptopara Karşılığında Geri Dönüşüm
Geri dönüşüm için aynı ödüllendirme sistemini kullanan iyi bir girişim, Recycle to Coin’dir. Bu, blockchain tabanlı dijital para birimi karşılığında geri dönüşüm için teşvik sağlayan ilk projedir. İlkesi basittir ve dünyadaki herkes tarafından desteklenebilir.
Projenin arkasındaki fikir, bugün süpermarketlerdeki normal “ters otomatlar” ile aynı şekilde çalışıyor. Aradaki fark, mağazada para veya mal karşılığında değiştirebileceğiniz barkodlu bir bilet almak yerine, taradığınız ve token kazandığınız bir QR kodu almanızdır. Tokenler, diğer kripto para birimleri ile değiştirilebilecekleri cüzdanınıza doğrudan aktarılacaktır. Bu sayede dijital para birimini dilediği gibi kullanabilirken, geri dönüşüme ve çevre için aktivist olmaya teşvik ediliyor.
Blockchain ile Plastik Kirliğini Azaltmak
The Plastic Bank, blockchain teknolojilerini kullanarak üçüncü dünya ülkelerinde yoksulluğu azaltırken okyanuslara plastik akışını durdurmayı amaçlayan başka bir projedir. Şirket, insanların para birimi, telefon şarjı veya yemek pişirmek için yakıt gibi diğer mal ve hizmetler karşılığında plastik bırakabilecekleri toplama merkezleri kuruyor.
Şirketin iki kurucusu David Katz ve Shaun Frankson da IBM ve IBM müşterisi Cognition Foundry ile işbirliği yapıyor. Tokenler aracılığıyla koleksiyoncular için bir ödül sistemi oluşturmak istiyorlar. Gerçekten de çalışanların çoğu, bankacılık sistemlerinin bozuk olduğu ve nakitle uğraşmanın suç nedeniyle tehlikeli olabileceği dezavantajlı bölgelerden gelmektedir. Ancak, çoğu cep telefonuna sahiptir. Blockchain aracılığıyla dijital işlemler yapmak, daha iyi ve daha parlak bir gelecek inşa etmek için insanları uzun vadede güçlendirmenin bir yoludur.
Blockchain ile enerji tasarrufu
LO3’ün whitepaperına göre, ABD’de üretilen enerjinin %86’sı kayboluyor ve sadece kalan %14’ü kullanılıyor. Kullanılan bu küçük enerji parçasına ekserji, boşa harcanan enerjiye ise anerji denir. LO3, Concesys ile işbirliği içinde, akıllı enerji sayaçlarını kullanarak “enerjiyi” “ekserjiye” dönüştürmek için bir blockchain çözümü önermektedir. Proje, kullanılmayan yenilenebilir enerjiyi dönüştürmeyi amaçlıyor. Örneğin pano güneş enerjisini enerji tokenlerine dönüştürmek gibi. Enerjiyi yaratan kişilere, hem tüketici hem de üretici olan kullanıcılar, yani üreten tüketiciler denir.
Tüketiciler, fazlalıklarını token haline getirir ve tokenlerini başkalarına satabilecekleri akıllı enerji sayaçlarında depolar. Satın alındıktan sonra tokenler alıcının akıllı sayacına aktarılır. Bu da alıcı tarafından tüketilen enerji miktarını ölçer ve söz konusu tokenlerle telafi eder.
Bu sistemin potansiyeli gerçekten devrim niteliğindedir.
Şirketin kendisinin de tarif ettiği gibi, kriz durumlarında bile enerjiye erişebilinir. 2016’da DECON1 için bir sunum sırasında verilen bir örnek, Sandy kasırgasının New York’u vurmasının ardından neredeyse tüm şehrin nasıl elektriksiz kaldığını açıklıyor; aslında sistem tarafından desteklenen küçük bir bölge dışında hepsi. Bu proje genişletilebilir ve tüm dünyada bu gibi durumların önüne geçilebilir. Ayrıca, enerjiyi kaynaktan tüketiciye ulaştırırken yaşanan büyük kayıplardan kaçınarak enerji yerel olarak üretilebilir ve paylaşılabilir.
- Bu da ilginizi çekebilir: Elon Musk Çevreci Kriptoparalar İçin İșaret Verdi: İşte Sürdürülebilir Kriptoparalar!
SunContract, 13 Nisan 2018’de Slovenya’da başlatılan benzer bir projedir. Bu projenin pratikliği, eşler arası bir ağ içinde enerji tasarrufu ve fazlalığı satma, satın alma veya ticaret yapma fikrine dayanmaktadır. LO3’ün ABD enerji piyasasına dayalı girişiminden farklı olarak, SunContract projesi Avrupa pazarına odaklanmıştır.
Güçlendirici olarak Blockchain
Hükümet ve kurumsal yolsuzlukla bitmeyen mücadelede, blockchain teknolojisi aslında bir güçlendirici olarak çalışabilir. Örneğin; çevre anlaşmalarını veya kar amacı gütmeyen kuruluşları ele alalım. Blockchain teknolojisi kullanarak, gerçekleri üretme veya verileri değiştirme olasılığı neredeyse imkansızdır.
Bu, blockchain ağında küresel bir anlaşma imzalanır ve saklanırsa, biri veya diğeri anlaşmayı ihlal ederken ne hükümetlerin ne de şirketlerin başka yöne bakamayacağı anlamına gelir. Blockchain’in üzerinde çalıştığı doğrulama sistemi buna izin vermez.
Aynı şey, ağda fon alacak ve kayıtları saklayacak olan kar amacı gütmeyen kuruluşlar için de geçerlidir. Tamamen ortadan kaldırılmazsa, dolandırıcılık ve yolsuzluk olasılığı en aza indirilecektir. Ağ, anlaşmaların veya vaatlerin arkasındaki sözleşmeyi uygular.
Sonuç olarak;
Blockchain, birçok çevre dostu girişim yoluyla çevreye büyük fayda sağlayabilecek şeffaflık, verimlilik ve güvenlik sağlar. Sularda dolaşan birçok fikir örneğini görebildiğimiz için blockchain ve kriptopara birimleri kullanan girişimlerin sayısı sürekli artıyor. Ve evet, blockchain mükemmel değil çünkü hala yeni bir teknoloji, ancak dünyanın dört bir yanındaki geliştiriciler ve vizyonerler bunu geliştirmek için çalışıyor.
Hem bireyler olarak hem de dünya çapındaki hükümetlerimiz olarak enerjiyi üretme, depolama ve kullanma şeklimizi birlikte değiştirebiliriz. Kısacası, blockchain çevre sorunlarını çözmenin bir yoludur. Bu, herkesin dahil olabileceği yeni bir dönemin sadece başlangıcı.
Kaynak: Wiredelta
Kriptoparalar hakkında; merak ettikleriniz, öğrenmek istedikleriniz, soru-cevap, güncel analizler için Telegram kanalımızda bizi takip edin ve iletişimde kalın. KoinSaati’nin Telegram Kanalına katılmak için tıklayınız.