bir hayvanın uzaydaki oryantasyonunda ani değişiklikler, denge ve durumu korumaya yardım edecek refleksleri başlatır. Örneğin, hayvan ani olarak sağa itilirse, daha sağa doğru birkaç derece düşmeden, sağ ayaklarını ani olarak gerer. Başka bir deyimle, bu mekanizma, hayvanın düşeceği beklentisiyle bunu önlemek için bir kaç saniye içinde gerekli ayarlamaları yapar.
GÖZLERİN TESPİT EDİLMESİNİ VE NİSTAGMUSU SAĞLAYAN VESTİBÜLER MEKANİZMA
Bir şahıs ani olarak hareket doğrultusunu değişirirse, hatta başını yanlara, ileri ya da arkaya doğru eğerse bakışların doğrultusu otomatik ayarlanmadığı takdirde, retinada oluşan görüntünün sabit tutulması olanaksızdır. Buna ek olarak, eğer bakışlar cisimlere, net görüntü almaya yeterli süre “tespit” edilmezse gözle görüntüyü farketme olanağı da kalmayacaktır. Neyse ki, başın ani olarak her çevrilişinde yarımdaire kanallarından gelen sinyaller gözlerin başınkine ters yönde, aynı derecede dönmesini sağlar. Bu , kanallardan vestibüler çekirdekler ve fasikülüs longitüdinaliis medialisle göz çekirdeklerine iletilen refleklerle sağlanır.
DENGE İLE İLGİLİ ÖTEKİ FAKTÖRLER
Boyun proprioseptörleri vestibüler aparey yalnız başına haraketlerini ve oryantasonunu izler. Bu nedenle başın vücuda göre oryantasyonu ile ilgili bilgileri de alması gerekir. Bu bilgiler boyundaki ve vücuttaki proprioseptörlerden alınarak doğrudan ve serebellum yoluyla dolaylı olarak, beyin sapındaki vestibüler ve retiküler çekirdeklere iletirler.
Dengenin korunması için en önemli proprioseptif informasyon boyundaki eklem reseptörlerinden gelir. Boynun bir yöne eğilmesiyle baş bir tarafa yatırılırsa, boynun proprioseptörleri gelen impluslar, vestibüler apareyin şahsa denge bozukluğunu haber vermesini engeller. Bunu, vestibüler apareyden gelen impluslara tam zıt sinyaller göndererek sağlar. Ancak bütün vücut bir yana eğildiği zaman boyun proprioseptörlerinden gelen impluslar vestibüler apareyden gelenlere zıt düşmez, böylece şahıs denge durumundaki değişikliği algılar.
Boyun refleksleri, hayvanda vestibüler aparey haraplanırsa boynun eğilmesi derhal, özellikle ön bacaklarda boyun refleksleri adı verilen kas reflekslerini yaratır. Örneğin, başın öne eğilmesi her iki ön bacağı gevşetir. Eğer, vestibüler aparey sağlamsa, bu etki görülmez. çünkü vestibüler refleksler boyun reflekslerine tam ters etki yaparlar. Eğer baş aşağı doğru eğilirse, vestibüler refleksleri yukarda bildirildiği gibi, onları gevşetme eğilimi gösterir. Dengenin yalnız başta değil, bütün vücutta korunması gerekli olduğundan, vestibüler ve boyun reflekslerinin zıt yönde çalışmalarının niçin gerekli olduğu kolayla anlaşılır. Aksi halde, boynun her eğilkişinde hayvan dengesini kaybeder.
Vücudun öteki bölümlerinden gelen eksteroseptif ve proprioseptif informasyon, vücutta boynun dışındaki bölümlerden gelen proprioseptif informasyon da dengenin korunması yönünden önemlidir. Örneğin ayak tabanından gelen basınç duyuları ağırlığın iki ayağa eşit olarak dağılmadığını ve ağırlığın ayağa göre çok önde ya da arkada mı olduğunu haber verir.
Eksteroseptif informasyonun gerekli olduuğu bir durum da şahıs koşarken dengenin korunmasıdır. Vücudun ön yüzüne uygulanan hava basıncının sinyalleri, yer çekiminden başka yönde bir kuvvetin de uygulandığı bildirir ve şahıs buna karşı gelmek için öne doğru eğilir.
Vizüel informasyonun dengenin korunmasındaki önemi, vestibüler aparey tamamen haraplandıktan, hatta vücuttan gelen proprioseptif informasyonların çoğu kaybolduktan sonra bile, bir şahıs dengenin korunması için vizüel mekanizmayı etkin biçimde kullanabilir. Vücudunn hafif dönme ya da doğrusal hareketleri bile retinataki görüntüyü ani olarak kaydırır ve bu informasyon denge merkezlerine ulaşır. Vestibüler apareylerin tamamen haraplanmış şahısların birçoğunun gözleri açıkken, hareketleri yavaş yaptıkları takdirde, dengelerini hemen hemen normal olarak korudukları görülmüştür. Fakat gözler kapanır veya hızlı hareket yaparsa denge hemen kaybolur.