Parada Sahtecilik Suçu ve Cezası
Parada Sahtecilik Nedir? Parada Sahteciliğin Önlenmesinin Önemi Nedir?
Parada sahtecilik, izinsiz ve yetkisiz olarak madeni para yapmak veya kâğıt para basmak suretiyle işlenen sahtekârlık suçudur. Para basmak, piyasadaki nakit paranın miktarını belirlemek Merkez Bankalarının görevi ve yetkileridir. Piyasadaki paranın miktarı paranın değerini etkilediğinden dolayı bu yetkiler sadece Merkez Bankalarına bırakılmıştır. Paralar piyasada çok kolaylıkla el değiştirebildiğinden dolayı dolandırıcılık suçuna çok müsaittir. Kanun koyucu hem paranın değerini korumak hem de kamu düzenini sağlamak amacıyla paranın şekli konusunda kolayca taklit edilemeyecek koruma önlemleri getirmiştir. Hologram bu korumalara örnek olarak gösterilebilir.
Sahte Paranın Piyasaya Sürülme Yöntemleri Nelerdir? Gerçek Para Nasıl Ayırt Edilir?
Genel olarak paranın sahteliğinin kontrol edilmediği, hızlıca para alışverişinde bulunulduğu ortamlarda yüksek değerdeki sahte banknot verilerek para üstünün gerçek para olarak alınması yaygın olarak kullanılır. Büfe, bakkal ve marketler de yapılan alışverişlerde, akaryakıt alımlarında, sinema ve tiyatro gişelerinde, milli piyango bayilerinde, canlı hayvan ticareti yapan alanlarda (özellikle kurban bayramı dönemlerinde) ve seyyar satıcılar ile yapılan alışverişlerde, taksi ödemelerinde, gazino ve eğlence yerlerinde verilen bahşişlerde / hesap ödenmelerinde ve toplu ödemelerde para destelerinin arasına az sayıda sahte para konulması gibi de birçok yaygın yönteme rastlanmaktadır.
Gerçek banknotlar; renk ve baskı yönünden çok net, düzgün ve kusursuz görünümdedir. Gözle dikkatle bakıldığında kolayca algılanabilecek bu net ve temiz görünüm yanında, para kâğıdı sınırlı sayıda ülke tarafından özel olarak üretildiğinden kalpazanın aynı cins ve kalitede kâğıdı kullanması düşük bir ihtimaldir. Dolayısıyla elle dokunmak suretiyle sahte ve gerçek para banknotlarını kolayca birbirinden ayırmak mümkündür. Bunun yanı sıra paradaki hologramın da taklit edilmesinin zor olması paranın gerçekliğinin anlaşılmasına yardımcı olur.
Sahteliğinden Şüphe Edilen Para Hakkında Ne Gibi İşlemler Uygulanır?
Parada Sahtecilik Kolluk birimleri tarafından ele geçirilen ve sahteliğinden şüphe edilen banknotlar ile madenî para ve sikkeler, sayımı ve dökümü yapıldıktan sonra derhâl Cumhuriyet Başsavcılıklarına teslim edilir. Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda, Cumhuriyet savcısının yazılı veya en kısa sürede yazılı hale dönüştürülecek olan sözlü emri üzerine ya da doğrudan ilgili kolluk birimlerince, banknot, madenî para ve sikkelerin özellikleri hakkında konu hakkında uzman kişilerden veya Jandarma Genel Komutanlığı ya da Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Laboratuvarlarından inceleme yaptırılıp görüş alınabilir. Sahteliğinden şüphe edilen banknotların, TCMB’nin merkez veya taşra birimlerine, madenî para ve sikkelerin ise Darphane ve Damga Matbaası’na gönderilmesine Cumhuriyet Başsavcılığı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir.
Parada Sahteciliğin Önlenmesi Amacıyla Ne Gibi Önlemler Bulunmaktadır?
Parada sahtecilik suçlarının önlenmesi çalışmaları kapsamında, TCMB tarafından ilgili kolluk kuvvetleri ile koordineli olarak kullanılmak üzere Sahte Banknot İzleme Sistemi (SBİS) oluşturulmuş ve 01 Ocak 2006 tarihinde işletilmeye başlanmıştır.
SBİS’in amacı; şüpheli ve sahte banknot hacminin ve banknot sahteciliğinde kullanılan yöntemlerin tespit edilmesini ve ele geçirilen şüpheli ve sahte banknot bilgilerinin tek bir veri tabanında toplanmasını sağlayarak sistemdeki bilgilerin kolluk birimleri tarafından sorgulanması suretiyle banknot sahteciliği ile ilgili mücadeleye yön vermektir. Veri girişleri tüm kolluk birimlerince yapılabilmektedir. Bunun yanı sıra SBİS ile TCMB, Banknot Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından üretilen banknotlar üzerindeki güvenlik özelliklerinin hangilerinde, ne oranda sahtecilik yapıldığını tespit ve takip eder. Elde ettiği sonuçlar, yeni Emisyon Grubu banknotların güvenlik özelliklerinin belirlenmesinde etkin rol oynamaktadır.
SBİS’in yanı sıra Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde Sahte Madenî Para ve Sikkeleri İzleme Sistemi (SMPSİS) oluşturulmuş ve 01 Ocak 2008 tarihinde kullanımına açılmıştır.
Ceza Kanununu Kapsamında Düzenlenen Parada Sahtecilik Suçu Nedir?
Parada sahtecilik; sahte olarak madeni para yapmak veya kâğıt para basmak suretiyle işlenen sahtekârlık suçudur. Parada sahtecilik suçu; kaza, ihmal, öfke veya fakirlik sonucu değil teknik bilgiler ve aletler kullanılarak, uzmanca işlenen bir suçtur.
Sahtecilik Suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda paranın çok kolay ve hızlı el değiştirmesi sebebiyle herkesin mağdur olabileceği düşüncesiyle “Kamu Güvenine Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Kanunun parada sahtecilik başlıklı 197.maddesinde “Memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, 2 yıldan 10 yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Sahte parayı bilerek kabul eden kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı bu niteliğini bilerek tedavüle koyan kişi, 3 aydan 1 yıla kadar değişen hapis cezası ile cezalandırılır.” ifadeleri yer almaktadır.
Kanunun lafzından anlaşılacağı üzere yerli ve yabancı paralar arasında fark görülmemiştir. Zira yükselen döviz kuru sebebiyle yabancı paralarda sahtecilik artmıştır. Bu sebeple yasa koyucunun böyle bir ayrım yapmamış olması son derece mantıklıdır. Diğer yandan suçun oluşabilmesi için paranın yurt içinde veya yurt dışında tedavülde olması zorunludur. Zira 6 basamaklı Türk Liralarının basılarak piyasa sürülmesi sonucunda parada sahtecilik suçu oluşmayacaktır. Çünkü paranın inandırıcılığı bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra paranın tedavülde olmasına karşın paranın inandırıcı seviyede olmaması durumunda da suç meydana gelmeyecektir. Örneğin 200 TL banknotundaki Yunus Emre resminin yerine kişinin bir sanatçının resmini koyması durumunda da parada sahtecilik suçu meydana gelmeyecektir.
5271 sayılı Ceza Mahkemezi
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 73.maddesinde “Para ve Devlet tarafından çıkarılan tahvil ve hazine bonosu gibi değerler üzerinde işlenen sahtecilik suçlarında, el konulan para ve değerlerin hepsi, bunların asıllarını tedavüle çıkaran kurumların merkez veya taşra birimlerine incelettirilir. Yabancı devletlerin paraları hakkında yetkili Türk makamlarının görüşlerinin alınmasına karar verilir.” Bu doğrultuda; ele geçen sahte paranın banknot olması halinde TCMB merkez birimi ile şubeleri tarafından, madenî para olması halinde ise T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne incelettirilmesi gerekmektedir. Bu işlemlerin ardından para imha edilebilir.