Tüketici Fiyat Endeksi eylül ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9.26 arttı. Böylece enflasyon Temmuz 2017’den bu yana ilk kez tek haneye inmiş oldu. Eylül ayının zam şampiyonu yüzde 42.58’lik fiyat artışı ile sarımsak oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 24.62 ile limon oldu. Ancak enflasyonda yaşanan bu durum kalıcı değil. Uzmanlar enerji zamları ile birlikte yılın son aylarında enflasyonda yine çift hanelerin görüleceğini belirtiyor.
Ana harcama grupları itibarıyla 2019 yılı Eylül ayında endekste yer alan gruplardan, giyim ve ayakkabıda yüzde 2,13, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 2,09, alkollü içecekler ve tütünde yüzde 1,79 ve ulaştırmada yüzde 1,61 artış gerçekleşti.
Aylık en fazla düşüş gösteren grup yüzde 0,60 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu.
Ana harcama grupları itibarıyla 2019 yılı Eylül ayında endekste yer alan gruplardan eğlence ve kültürde yüzde 0,53 ve haberleşmede yüzde 0,07 düşüş gerçekleşti.
Yıllık en fazla artış yüzde 43,86 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti
TÜFE’de, bir önceki yılın aynı ayına göre sağlık yüzde 15,41, çeşitli mal ve hizmetler yüzde 14,98, lokanta ve oteller yüzde 14,87 ve eğitim yüzde 14,00 ile artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır.
Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) aylık yüzde 0,99 arttı
İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’de 2019 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 0,99, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 7,95, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,90 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 17,56 artış gerçekleşti.
Eylül 2019’da endekste kapsanan 418 maddeden; 42 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 292 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 84 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.
“KASIM-ARALIK GİBİ YİNE ÇİFT HANEYE ÇIKABİLİR”
Ata Yatırım Direktörü Cem Tözge, enflasyon rakamlarını sozcu.com.tr’ye değerlendirdi. İTO’nun enflasyon rakamlarında yaşanan düşüşü önceden işaret ettiğini söyleyen Tözge, “Zamların etkisini henüz görmedik. Bunu önümüzdeki aylarda göreceğiz. Ekim ayında da yıllık enflasyonda baz etkisiyle bir gerileme bekliyorum. Yüzde 8 seviyeleri sürpriz olmaz. Ama Kasım ve Aralık ayı ile beraber tekrar yükselişe geçeceğini düşünüyorum.” açıklamasında bulundu.
Yıl sonu enflasyonunun büyük bir ihtimalle YEP’le doğru orantılı olarak yüzde 12 seviyesinde tamamlanacağını düşündüğünü belirten Tözge, “Bunda en büyük etken de enerji zamları. 2020 yılının ilk aylarında da enflasyonun çift hanede kalmasını bekliyorum.” ifadelerini kullandı.
“ENFLASYONDA YAPISAL BİR GELİŞİM YOK”
Ekonomist Enver Erkan da enflasyon rakamları hakkında sozcu.com.tr’ye açıklamalarda bulundu. Baz etkisi ile görülen tek hanenin kalıcı bir durum olmadığını söyleyen Erkan, “Bu geçici bir durum. Enflasyonda yapısal bir gelişim söz konusu değil. Bu rakamların değişmesinden ileri gelen bir durum. Muhtemelen ekim ayında da böyle olacak. Sonrasında bu durum tersine dönecek. Merkez Bankası’nın yıl sonu tahmini yüzde 13.9’du. 31 Ekim’deki toplantıda onların da tahminlerini biraz daha aşağıya çekeceğini düşünüyorum. Bu rakamalar geçici bir duruma işaret ediyor.” ifadelerini kullandı.
Ekonomistlerden enflasyona ilişkin ilk yorum: Parlak bir durum yok
BirGün yazarı Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, eylül ayı enflasyon rakamlarını değerlendirdi. Kozanoğlu, “Kasımda tekrar çift hanelilere dönülür” diyerek parlak bir durum olmadığının altını çizdi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), eylül ayına ilişkin enflasyon rakamlarını açıkladı. Buna göre Tüketici Fiyat Endeksi eylül ayında geçen yılın aynı ayına göre % 9.26 arttı. Böylece enflasyon Temmuz 2017’den bu yana ilk kez tek haneye inmiş oldu.
TÜFE, 2019 eylül ayında bir önceki aya göre %0,99, bir önceki yılın Aralık ayına göre %8,42, bir önceki yılın aynı ayına göre %9,26 ve on iki aylık ortalamalara göre %18,27 artış gerçekleşti.
Ekonomistler enflasyondaki bu düşüşün 2 ay süreceği görüşünde. Kasım ayında yeniden çift haneli rakamlara dönüleceğini söyleyen ekonomistler “Parlak bir durum yok” diyor. İktisatçi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, sosyal medyada yaptığı değerlendirmede “Enflasyonda tek haneli oranlar 2 ay sürer. Kasımda tekrar çift hanelilere dönülür.2018 bir yana 2008-2017 arasında ortalama enflasyon : % 8.45. Yılın ilk 9 ayındaki fiyat artışı da % 8.42.Yani 9 ayda ortalamayı yakalamışız 3 ay da üzerine eklenecek. Özetle parlak bir durum yok.” ifadelerini kullandı.
Ekonomist Mustafa Sönmez de “Beklediğimiz gibi, TÜFE %1’e yakın arttı. geçen yılın Eylül ayının yüksek TÜFE’si nedeniyle, yıllık TÜFE 9.26 olarak tek haneye indi. Ekim’de de aynı şey olacaktır. Ama kasım’dan sonra yine çift haneli enflasyon görünür ve yıllığı %12’den az olmaz.” yorumunda bulundu.
Sönmez, TÜİK’in geçtiğimiz gün yapılan elektrik zammını eylül ayına almadığını belirterek “Alsaydı, elektrikte yıllık artışın %40’ı bulduğunu görecektik. Doğalgazdaki yıllık artış ise %28,5” dedi.
Ekonomist Dr. Oğuz Demir ise TÜİK açıkladığı mal fiyatlarına dikkat çekti. Demir “TÜİK’in geçtiğimiz yıla göre fiyatlarının en çok düştüğünü söylediği malların isimlerini, TÜİK’in bulduğu geçen yılki fiyatlarını ve bu yılki fiyatlarını resimde görebilirsiniz. Bu malları bu fiyatlarla bulabilenler el kaldırsın!” dedi.
Ekonomist Cem Başlevent de TÜİK’in açıkladığı mal fiyatlarına tepki göstererek ,”Bu fiyatlara bakarsak, tam komedi. Sen bu ürünün içine ne soktun, ne çıkardın da, ortalama fiyatı düştü? İçerik / kalite düzeltmesi sonrası fiyat artışı ne olarak geçti hesaplara? TV yayınlarının, sağlık sigortasının ucuzlamadığını, pahalandığını biliyoruz çünkü.” yorumunu yaptı.