Yazar: Avukat Eda Karababa
Bu yazı sadece eytdanismanlik.com için hazırlanmış olup, ancak aktif link verilmesi durumunda kaynak gösterilerek alıntılanabilir.
Soru: Ben sigortalı çalışıyordum. 2006 Kasımında memur eşim bilgi görgü kapsamında yurt dışına gitti. Ben de sigortalı iş akdimi fesih edip yurt dışına gittim bir yıl sonra döndüm. Yurt dışındaki 1 yıllık süremi borçlanabilir miyim?
Sorunuza cevap vermeden önce hangi sürelerin borçlanma kapsamında olduğunu belirtmemiz gerekiyor.
Yurt dışı hizmetler ve borçlanmalar:
Yurt dışı borçlanma mevzuatında 3 tür borçlanma süresi düzenlenmiş olup, bunlar;
1) Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri,
2) Sigortalılık süreleri arasında veya sonunda her birinde 1 yıla kadar olan işsizlik süreleri (başka bir ifade ile yurt dışında geçen çalışma sürelerinin arasında veya sonunda 1 yıla kadar olan ve yurt dışında geçen işsizlik süreleri),
3) Yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleridir.
Yurt dışı süreleri borçlanmak için gereken şartlar
Bu süreleri borçlanabilmek için ayrıca aşağıdaki şartların sağlanması gerekir. Bunlar;
a) Türk vatandaşı olmak veya
b) Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerden 18 yaşını doldurmak ve
c) Sosyal güvenlik kuruluşlarına (dönemin SSK, BAĞ-KUR, Emekli Sandığı, Özel Emekli Banka Sandıkları, şimdi ise SGK) prim ödenmemiş olmaktır.
Yurtdışı borçlanmada da diğer hizmet borçlanmaları gibi kişinin isteğine bırakılmıştır. Kişi söz konusu süreleri borçlanma kaydıyla sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirmeleri mümkün olabilecektir.
Yurt dışına kişi erkek ise borçlanma şartları
Bu bilgilere göre; Türk vatandaşı (erkek) olduğunuz, eşinizin görevi nedeniyle yurtdışına gittiğiniz, yurt dışında 1 yıl süre ile bulunduğunuz ve bu süreyi borçlanma yapmak istediğiniz anlaşılmaktadır.
Yurt dışında bulunduğunuz 1 yıllık sürenizi borçlanabilmeniz için yurt dışında çalışılmış ya da çalışılmış süre olarak kabul edilen süreleri belgelendirmeniz gerekmektedir.
Yurt dışına kişi kadın ise borçlanma şartları
Eğer bir kadınsanız bu halde “Yurt dışında ev kadını olarak geçen süreler” kapsamında yurt dışındaki sürelerinizi borçlanabilirsiniz.
Yurt dışı sürelerin belgelendirilmesinde yurt dışında geçen ve borçlanmaya esas olan sürelerine ait belgelerin aslını SGK’ ya ibraz etmeniz zorunludur.
Yurt dışında ev kadını olarak geçen sürelerin borçlandırılabilmesi için; fotoğraf, künye bilgileri ve yurda giriş çıkış tarihlerinin kayıtlı olduğu pasaport sayfa fotokopileri veya emniyet müdürlüklerinden alınacak yurda giriş çıkış tarihlerini gösterir çizelgenin ibraz edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte ayrıca; ikamet edilen ülke mercilerinden alınacak ikamet belgesinin aslı ile birlikte Türkiye’de yeminli tercümanlarca yapılmış tercümesinden ya da yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinden veya Türk büyükelçileri, başkonsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri gibi temsilciliklerce düzenlenen ikamet belgesinin durumlarına uygun olan belgenin de SGK’ya ibraz edilmesi gerekmektedir.
Yurt dışı hizmetlerine dair belgeler SGK’ya nasıl verilir?
Hangi belgelerin ne şekilde SGK’ ya ibraz edilmesi 5 şekilde yani sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmiş ülkeler, sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmemiş ülkeler, gemi adamı olarak geçen süreler, ev kadını olarak geçen süreler, sözleşmesiz ülkelerde Türk işverenlerce çalıştırılan Türk işçilerine ait belgeler olmak üzere değişmektedir.
Eğer gittiğiniz ülke; Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Akdedilmiş Ülkelerden ise aşağıdaki belgelerden durumunuza uygun olanı yeterli olacaktır.
a) İlgili ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş sigortalılık sürelerini gösterir belgenin aslıyla birlikte Türkiye’de yeminli tercümanlarca yapılmış tercümesinden ya da yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesi.
b) İlgili ülkelerdeki Türk büyükelçilikleri, başkonsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri gibi temsilciliklerden alınacak hizmet belgesi.
2022 yılı itibariyle borçlanma tutarları ne kadar?
Eğer yukarıdaki şartları sağlıyorsanız 1 günlük borçlanma tutarınız “başvuru tarihindeki sigorta primine esas asgari ve azamî günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın % 45’i olacaktır”
Buna göre borçlanacağınız her 1 gün için bugünkü hadlere göre borç tutarının alt sınırı: 215,70 TL x %45 =97,07 TL; üst sınırı: 1.617,75 TL x %45 = 727,99 TL olacaktır.
Örneğin asgari sınırı seçtiğiniz kabul edildiği varsayıldığında 1 yıl borçlanma için 97,07 x 360 = 34.945,20 TL olacaktır. SGK tarafından tebliğ edilecek olan bu tutarın tebliği tarihinden itibaren 3 ay içinde ödenmesi gerekir.
Av Karababa’nın “EYT’ye etki edebilecek 13 hizmet borçlanması” başlıklı makalesi için tıklayınız.