Ali Ekber YILDIRIM
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) 18 Şubat’ta yaptığı 25 bin ton ithal ham ayçiçeği yağı ihalesi sonuçlandı. İhalede 3 firmanın verdiği tekliflerden yalnızca Yayla Agro’nun 5 bin tonluk teklifi onaylandı. Toplam 25 bin tonluk ihaleden yalnızca 5 bin ton yağ alımı yapıldı.
Açılan 25 bin tonluk ihalede 3 firma tarafından ton başına 1441 dolar 50 sent ile 1394 dolar ortasında değişen teklifler verildi. Toprak Mahsulleri Ofisi İdare Şurası yaptığı değerlendirmede yüksek fiyat nedeniyle yalnızca 5 bin tonluk yağ alımı yapılmasına karar verdi. Verilen tekliflerden Trakya Limanı’na teslim ton başına en düşük fiyat olan 1394 dolarlık Yayla Agro’nun teklifi onaylandı.
Atılan her adım fiyatı artırıyor
Ayçiçeğinde iç tüketiminin ortalama yüzde 64’ünü karşılayan Türkiye, 2020 yılında 1.1 milyon ton ayçiçeği ve 800 bin ton ham yağ ithalatı yaptı. Rafine edilen yağın bir kısmı iç piyasada tüketilirken bir kısmı de ihraç ediliyor. Türkiye uygun fiyata ayçiçeği ve yağ almak için gümrük vergilerini düşürüyor vakit zaman da vergileri sıfırlıyor. Son olarak 25 Kasım 2020 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ham ayçiçeği yağı ithalatında alınan yüzde 36 gümrük vergisi yüzde 3’e, ton başına alınan 280 Euro olan Toplu Konut Fonu ödemesi 60 Euro’ya düşürüldü. Bu oranlar 1 Temmuz 2021 tarihine kadar geçerli olacak. Fakat atılan bu adım üzerine Türkiye’ye yağ satan firmalar da çabucak tıpkı oranlarda fiyat artırdı. Toprak Mahsulleri Ofisi’ne sıfır gümrükle ithalat yetkisinin verilmesi ve açılan ihale ile birlikte daha evvel ton başına 1320-1330 dolar civarında olan ham yağ fiyatı 1394 dolara ulaştı. İhalede 1441 dolar teklif edenler oldu.
Üretim olmazsa ithalatla fiyat düşmez
Türkiye muhtaçlığı olan ayçiçeğini üretmezse ithalatla fiyatları denetim etmek mümkün olmuyor. Bu yıl dünyada da ayçiçeği ve ham yağ fiyatları son 6 yılın doruğunda. Dünya üretimindeki düşüş, yağ talebinin artması fiyatları yükseltti. En büyük ziyanı Türkiye üzere ithalatçı ülkeler yaşıyor. Bu nedenle Türkiye’nin sulama yatırımlarını tamamlayarak bir an evvel sulu tarımla ayçiçeği üretimini artırması gerekiyor. İthalatla fiyatları denetim etmek mümkün görünmüyor.