Covid-19 aşısının Türkiye'ye gelmesiyle birlikte gündeme gelen aşı rıza formunu birçok kişi merak etmeye başladı.
İlk olarak rıza formu doldurulacak
Çin'den gelen üç milyon doz aşının kontrollerinde sona doğru gelinirken bir hafta sonra planlanan aşılama işlemleri başlayacak. Yetkililerin BioNTech ile yapılan anlaşmaya göre 500 bin doz aşının ilerleyen günlerde Türkiye'ye gelmesi bekleniyor. Aşılama ilk olarak sağlık çalışanları, 65 yaşüstü, emniyet mensupları, öğretmenler, huzurevi çalışanlarına yapılacak.
Aşı olanlara "hastaya konulan teşhis, uygulanacak tedavi ve oluşabilecek riskler açısından bilgilendirme ve tıbbı işlem için hastanın rızasına alma" amacıyla ONAM formunu imzalanması istenecek. Normalde mevcut yapılan on üç aşıda alınmayan bu belgenin, salgın sürecinde acil bir şekilde aşılama kararı alınmasıyla beraber ve aşıların daha ruhsat almaması sebebiyle sorumluluğun vatandaşlarla paylaşılmasının da gerekildiği bildirildi. İki doz arasındaki sürenin uzamasına, böylecei 28 gün olmasına Bilim Kurulu karar verdi. İnaktif aşılarda iki dozun arasındaki süre ne kadar uzun olursa, o kadar etkinliğinin arttığı belirtildi.
Rıza formu nedir?
Geçerli olması için rızanın belirli bir konuya ilişkin olması gerekmektedir. Bunun anlamı "Verilerimin işlenmesini kabul ediyorum." şekliyle açık uçlu bir rızanın tek başına kanuna göre "açık rıza" olarak kabul edilmez. Rızanın, ilk olarak hangi verilerin ne amaçla işleneceği olmak üzere işlemenin farklı noktaları açısındanda verilmiş olması gerekmektedir. Burada önemli olan tarafların karşılıklı beklentileri olmaktadır. Böylece rızanın belirli bir konuya ilişkin olması ve dolayısıyla bilgilendirilmeye dayanmasınada bağlıdır.
Veri sorumlusunun, gerçekleştirmesi beklenen farklı işlemler için, alakalı kişinin öngörmesi muhtemel olmasının kaydı ile, bu kişinin açık rızasını bir kez alması kural olarak yeterli olmaktadır. Yalnız veri sorumlusunun sonradan farklı amaçlar ile bu verileri işlemek istemesi durumunda (üçüncü kişilere aktarım gibi) ayrıca buna ilişkin rıza alınması gerekmektedir. Aynı durum, verilerin işlenme amaçlarının değişmesi durumunda da geçerli olmaktadır. Rızanın verilmesinden önce ilgili kişinin işleme ile ilgili tüm konularda açık ve anlaşılır bir biçimde bilgilendirilmesi gerekmektedir. Kanunun 10. maddesinde düzenlenen aydınlatma yükümlülüğü gereğinden pek çok durumda rızanın bu elementiyle ilişkili olmaktadır. Yalnız düzenlenme şekil itibari ile ayrı bir yükümlülüktür.