TÜRKİYE’NİN DEMOKRASİ SINAVI İSE HALA DEVAM EDİYOR.
“40 yıldır aranan demokrasi”
12 Eylül 1980 Darbesi, birkaç kuvvetin toplam etkisine eşit olan tek kuvvet ve birçok faktörün ürünüdür. Gerek içsel gerekse de dışsal birtakım dinamikler nedeniyle tıkanması, iktisadi kriz, iktidar bloku içerisinde fraksiyonlar arasındaki çelişkilerin artması ile iktidar blokunun dağılması, işçi sınıfının politizasyonu ve artan eylemliliği, ülkede baş gösteren siyasal bunalımın derinleşmesi ile birlikte bir hegemonya ve temsil bunalımının da ivme kazanması ve küresel kapitalizmin yaşadığı yapısal kriz neticesinde, neoliberal yeniden yapılanma sürecine Türkiye’nin entegrasyonu söz konusu faktörler arasında yer almaktadır. “Olağanüstü Devlet” kavramsallaştırması ışığında analiz edilmektedir. Gerek neoliberal kapitalist sisteme entegrasyon gerekse de iktidar blokunun yeniden yapılanması ve sermaye birikiminin güvence altına alınması ve yeniden üretimi, 12 Eylül 1980 Darbesi ve akabinde kurulan askeri rejimin olağanüstü devleti aracılığıyla gerçekleştirilmeye çalışılmıştır.
“Alelacele bestelenip cezaevlerinde çalınan Türkiyem şarkısı”
12 Eylül 1980… Kenan Evren’in baş mimarı olduğu askeri darbe, kanlı ve karanlık bir sayfa olarak tarihe kazındı. Tank sesleriyle güne uyanan Türkiye için bir daha hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. Kenan Evren ve cunta yönetimi kendi notalarını yazıyordu. Sansür ve yasaklar geldi ardından işkenceler, idamlar, faili meçhuller, sürgünler Kitaplar, gazeteler, filmler, şarkıların yanısıra birçok yaşam tarzlarıda yasaklandı. Kenan Evren darbeden sonra sanatçının birine bir şarkı siparişi veriyor. Bu şarkı Alelacele bestelenip okunur hale geliyor. İlk dinletilen ve denemeleri Metris Cezaevi’nde çalınıyor. Sabah 8’de başlıyor. Türkiyem, Türkiyem Cennetim, dön çal çal arada işte askeri marşlar çal dön çal dön çal dön çal. Bir mahkumun o dönemi dile getirdiği cümle ”Ben aylarca bu şarkıyı dinlemek zorunda kaldım” sözleriyle yaşadıklarını anlatıyordu. 1980 darbesinde 650 bin kişi gözaltına alındı. 16 kişinin kaçarken, 74 kişinin çatışmada öldüğü o dönemde basında açıklandı. 49 kişi idam edildi. 171 kişi işkence sonucu hayatını kaybetti. Bilinen işkence yöntemlerinin yanı sıra şarkılar ve marşlar da işkence aracı olarak kullanılıyordu.
“Darbenin üzerinden 40 yıl geçti.Türkiye’nin demokrasi sınavı ise hala devam ediyor.”
Türkiye’nin, darbeden önce hali ise çok güçlü bir sol harekete sahip olmasıydı. Sendikalar,mahalleler örgütlü çalışıyordu. Özellikle büyükşehirlerde bombalı saldırılar ve suikastlar başladı. Solun bir kısmı silahlandı. 1977’de 1 Mayıs, 1978’de Kahramanmaraş katliamı yaşandı. Birçok ilde sıkıyönetim ilan edildi. İstanbul’da gazeteler 300 gün çıkmadı. 39 ton gazete, dergi, kitap yakıldı. 40 tonu ise depolara kapatıldı. Sol literatüre ait kitaplar imha edildi,927 film yasaklandı. TRT’de 208 şarkıya yasak geldi. Ruhi Su, Selda Bağcan, Zülfü Livaneli gibi pek çok sanatçı artık yasaklıydı. Cem Karaca 1978’de çıkardığı 1 Mayıs plağında komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle arananlar arasındaydı. Darbe olduğunda bir konser için gittiği Almanya’daydı. Sekiz yıl Türkiye’ye dönemedi.12 Eylülde Yurtdışına kaçan çok insan oldu. 12 Eylül’ün etkisi yıllarca hatta on yıllarca sürdü. Peki aradan geçen yıllarda ne değişti?