Dünyada kaç çeşit müzik türü var ? Hadi gelin bu müzik türleri inceleyip öğrenelim.
Elbette ki müzik ruhun gıdasıdır. Herkes müzik sever istisnalar hariç tabi ki.Genelde her gün az da olsa müzik dinleriz bazılarımız tüm gün kulaklıkla entegra olmuş halde dolaşır müziksiz nefes alamaz.Herkese her ruha gerekli olan müziğin türleri nelerdir?
1. Enstrümantal Müzik
Enstrümantal müzik yani fon müziği, genellikle bir şiir, hikâye, vs. okunurken arka plan olarak çalınır.Sözsüz müzik bir müzik eşliğinde, hiçbir kişi tarafından herhangi bir söz ile seslendirilmeden ve belirli ritmi bulunan müzik türüdür. Müzik türleri çeşitlerinden birisidir.
2-Caz Müzik Türleri
Caz müzik türleri daha çok yavaş parçalardan oluşan caz müzik sahip olduğu yörenin özelliklerini taşımaktadır. İlk olarak Güney ABD’de 1900’lü yıllarda çıkarılmış ve geliştirilmeye başlanmış bir müzik türüdür.
Amerika’nın güney eyaletlerinde 1900’lerin başlarından itibaren başlayan, kökeni eski Afrika olan, saksafon gibi üflemeli çalgılarla özdeşleşen ve günümüzde popülerliğini hala koruyan bir tür. Rap gibi doğaçlama ve atışma yönü de var. Swing, soul, asit caz gibi birçok alt türü de mevcut.Louis Armstrong – What a Wonderful World:
Caz müzik, Afrika ve Amerika’nın batı müziği tekniklerinin sentezlenmesinden doğmuş ve Dixieland Jazz Band grubunun 1917 yılında çıkardıkları ilk plakları insanların caz müzik kategorisi ile tanışmasına sebep olmuştur. Caz kelimesinin enerjik, ruhani ve titreşimli gibi anlamlar taşıdığı ileri sürülür.
CAZ’IN TARİHİ
Caz, ilk kez ABD’nin güney eyaletlerinde, 1900’lerin başında gelişmeye başlamış bir müzik türüdür. Caz müziği, mavi notalar, senkop, swing, çoklu ritim, atışma, ve doğaçlama tekniklerini kullanır; Afrikalı-Amerikalı ve Batı müziği tekniklerinin harmanlanmasıdır.
Bu müziğin dünya ile tanışması ise 1917 yılında Dixieland Jazz Band’in ilk plaklarının piyasaya çıkmasıyla olmuştur. Caz yalnızca geçmişte değil, bugün dahi çok sevilen ve ünü gün geçtikçe artan müzik türleri nden biridir.
Caz müziği yirminci yüzyıl başlarında keşfedildiği topraklar olan ABD’den çıkıp dünyaya yayılma sürecinde ve günümüze gelene kadar birçok alt türe (New Orleans, Swing, Kansas, Çingene cazı, bebop, cool, avangart, serbest caz, Latin caz, soul, füzyon, caz rock, smooth, caz funk, etno caz, asit caz) ayrılmış ve sayısız müzik türü ve geleneğiyle etkileşime girmiştir.
CAZIN KÖKENİ
Cazın kökeni Eski Afrika – ruhani törenler, blues ve ragtime – ve batı dünyası geleneklerinden – Avrupa ordu bandoları- gelir. 19. yüzyılın başında oluşmasından sonra caz stilleri yayılmaya, müzik akımlarını etkilemeye başlamıştır. Caz kelimesinin kökeninin o dönemin argosundan geldiği düşünülmektedir. Önerilen anlamlar enerjik, ruhani ve titreşimlidir.
Cazın ilk yıllarında en çok beslendiği akım blues’dur. Blues, Amerika’ya gelen köle Afrikalıların halk müziğidir. Caz da Afrika’daki geleneksel müzikten kaynaklanmıştır. Bu nedenle caz, pek çok caz müzisyeni için Güney Afrikalıların icat ettiği bir müziktir.
Caz müziği 1880’lerde New Orleans’ta gelişmeye başladı ve 1920’lerin başında New York, Los Angles ve Chicago’da yapılan kayıtlarla son şeklini aldı.
Ordu bandolarının müzik aletleri caz müziğinin en önemli enstrümanları olmaya başlamıştır: nefesliler, üflemeliler ve vurmalı gitarlar. Geneli alaylı olan zenci müzisyenler, kendi ufak gruplarını kurmaya başlamış, gezici olan ve cenazelerde çalan bu gruplar, müziğin kısa sürede çok sayıda kişiye ulaşmasını sağlamıştır.
Müzik türleri içinde caz müzik Savaş sonrasında açılan siyahlara özel okullar ve sivil topluluklar daha fazla eğitimli müzisyen yetişmesine olanak sağlamıştır. Lorenzo Tio ve Scott Crabbe klasik Avrupa müzik eğitiminden geçen ilk caz müzisyenlerindendir. Eğitilmiş yetenekler, ürettiklerinin daha uzun ömürlü olmalarını sağlamış ve doğaçlama müziklerine katkıda bulunmuştur.
CAZIN GELİŞİMİ
Ragtime: Bunun başlangıcı, siyahilerin, çeşitli törenlerde söyledikleri eski şarkılardır. Parçayı, ritmik bir şekilde ayrı ayrı ve birçok sesin meydana getirdiği ses dizisi takip eder. Cazın 1917 yılına kadar sürmüş olan bu devresinde yetişen musikişinasların en ünlüsü Jelly Roll Morton’dır. Bu devrede çalınan parçalardan günümüze tek bir plâk bile kalmamıştır.
Blues: Amerikalı siyahilerin çalışma sırasında söyledikleri halk şarkılarından oluşan blues, cazı meydana getiren en önemli unsurdur. İfade muhtevası bakımından siyahilerin iç sıkıntısını, hüznünü ifade eder.
Hot Caz: Cazın perdeye ve sahneye geçmesinden sonra gelişen melodilerle meydana gelmiştir. Bu gelişmede herkes kendi stilinde bir solo yapar.
Cuse: Hot Caz’ın devamı ve daha olgunlaşmışıdır. Bu gelişimle cazın karakteri kesin olarak belli olmuş, caz bütün yönleriyle olgunlaşmış ve tamamlanmış bir müzik haline gelmiştir.
Bütün bu gelişim içinde özellikle klasik müzik parçalarının caz müziğine uydurulması ön planda yer alır. Bu çağda, Louis Armstrong, Coleman Hawkins, Lester Young, Roy Eldridge, Glenn Miller gibi büyük caz sanatçıları yetişmiştir.
Cazda ölçü dört zamanlıdır. Dört zamanlı ölçünün zayıf zaman denilen ikinci ve dördüncü vuruşlarının vurgulanmış ve temponun dinleyenlere dans etme arzusu verecek şekilde hafiflik ve rahatlıkla yaşatılması cazın başlıca özelliğidir. Caz, armoni bakımından da müziğin doğasını beslemiş ve klasik armoniden ayrı bir armoni şekli geliştirilmiştir.
Bir caz topluluğu, çalgılar bakımından melodi (ezgi) ve ritim (dizem) olmak üzere iki bölüme ayrılır. Ezgi bölümünde trompet , trombon, klarnet, saksofon, gibi nefesli çalgıları; dizem bölümünde piyano, kontrbas, gitar ve davul vardır.
Keman, flüt, akordiyon, mandolin gibi çalgılar ya az kullanılır ya da hiç kullanılmaz. Caz müzik topluluklarında genelde saksofon, trompet, klarnet, trombon, piyano, kontrbas, gitar gibi çalgılar kullanılır. İnsan sesi ön plandadır. Bestelenmiş şekliyle seslendirilmiş olmasının yanı sıra genellikle doğaçlama olarak çalınması en büyük özelliğidir.
DOĞAÇLAMA
Müzik türleri içinde caz müziğini tanımlamak güçtür, ama olası tanımları arasında genel kabul gören, önemli bir öğesinin doğaçlama olduğudur. Doğaçlamanın kökenleri yine Afrika’ya dayanmaktadır. Özellikle blues’da sık rastlanan atışma, tek başına doğaçlamadır.
Doğaçlamanın formu zamanla değişmiştir. İlk zamanlarda sadece atışma iken, daha sonra sözlere ve nihayetinde melodiye yerleşmiştir. Dixieland cazında, müzisyenler sırayla melodiler çalarak, bir şekilde atışmaktadırlar. Daha sonra oluşan klasik caz formunda ise müzisyenler belirli bir melodiye bağlı kalarak doğaçlama yapmaktadır. Bu nedenle caza sürekli yeni bir yorum getirilmektedir.
Swing döneminde, büyük bandolar notalarla düzenlemeler yapmışlar, diğer yandan solo müzisyenleri doğaçlamalarına bu çerçevede devam etmişlerdir. Bebop’ta ise doğaçlama daha fazla alan bulmuş, en başta, çalınan melodi doğabilir olmuştur.
Müzisyenlerden biri doğaçlamaya başlayınca diğer müzisyenler ona eşlik edebilir ya da birkaç akor ile arka plana geçebilir.
3-Blues Müzik Türleri
Amerika’yla özdeşleşen blues müziği aslında ta 400 yıl öncesine, Afrika’ya dayanan bir müzik türüdür. İngilizcede “blue”nun hüzünlü anlamıyla da birleşen müzik aslında Amerika’daya 17. yüzyıldan itibaren köle olarak Amerika’ya getirilen siyahi halkın özgürlük mücadelelerinin bir parçası olmuş, onların acılarını anlatmaya yardım etmiştir. Kölelik resmen kaldırılsa da blues müzik türleri arasındaki yerini koruyor. B.B. King, Ray Charles, Eric Clapton ve Janis Japlin’i blues türünde sayabiliriz.
19.yüzyılın sonlarında Amerika’daki Afrika asıllı kölelerin tarlalarda çalışırken söyledikleri isyan ve hüzün müziğidir. Blues, o dönemde Amerika’da köle olarak yaşayan Afrikalı insanların kendilerini ifade etme biçimiydi.
Afrikalı köleler, Kuzey Amerikalı kolonilerinde çalışmak üzere getirildiklerinde, müzikal geleneklerini de beraberlerinde getirdiler. Onların müziklerinde vokal uyumlu olan dini şarkılar ve iş şarkıları yer almaktaydı. İş şarkılarında yapılan iş ile müziğin bir ritim uyumu vardı. Blues, genellikle gitar ve piyano eşliğinde solo olarak söylenmekteydi.
Blues Müziğinin Gelişimi
Blues, aynı Jazz müziğinde olduğu gibi Mississippi deltasında doğmuştur. Jazz müziğin aksine Blues, belli bir döneme kadar Güney bölgesinin dışına yayılmamıştır. 19. yüzyılın sonuna kadar Amerika büyük ve kırsal bir ülkeydi . 20. yüzyılın başlarında çok sayıda insan sanayi kentlerine taşınmaya başladı. İç Savaş’tan ve kölelerin kurtuluşundan sonra, Blues müziği söyleyen ve çalan insanlar ülkenin farklı bölgelerine yayıldılar.
Birçok eski köle, güney eyaletlerinin pamuk tarlalarından, Chicago ve Detroit gibi kuzey şehirlerine taşındı ve burada Blues ile popüler oldular. 1950’lerde Blues, siyahilerin gittiği kulüp ve barlarda çok popülerdi. O dönemde bazı Blues türleri Jazz’dan etkilenmişti. 1960’larda ise Blues, Amerika’nın ötesine giderek Britanya ve Batı Avrupa’ya yayıldı. Eric Clapton ve Stan Webb gibi bazı gitaristler bu türe özenerek Blues-Rock akımına önayak oldular. Blues, Rock müziğin ortaya çıkmasındaki en büyük itici güç olmuştur.
Blues Müzik Sözleri
Şarkı sözlerinde ham bir duygu, aşk ve yalnızlık teması vardır. Ayrıca adaletsizliği, ümitsizliği ve en önemlisi daha iyi bir yaşam özlemini anlatırlar. Sözlü gelenek ile müzisyenden müzisyene aktarılmıştır bu durum. Şarkı sözlerinde argo kelimelere de sık sık rastlanmaktadır.
Neden Blues Müziğine “Blues” denildi?
Blues Müziğinin isminin oluşması ile ilgili bir çok farklı teori vardır. Ancak bunlardan en kuvvetli olanı Mavi Hisler[feelings of blue] terimden çıktığıdır. Amerika’da mutsuzluk, kasvetli, kederli ve umutsuzluk gibi bir çok farklı anlama gelmektedir. Bir diğer terim olan “Maviyi Hissetmek”(feeling blue), haksızlıklara yakılan ağıt ve yitirilen yaşamlara duyulan özlem anlamına gelmektedir. Bu sebep ile Afrikalı kölelerin söyledikleri şarkıların da temasının isyan ve hüzün olması, onların müziğinin adına “Blues” denmesine sebep olmuştur.
Delta Blues Nedir?
Delta Blues, Blues müziğinin ilk tarzlarından birisidir. İsmini Mississippi Delta’sından almıştır. Mississippi Delta’sı verimli toprakları ve yoksulluğu ile ünlüdür. Delta Blues, Blues’un bölgesellikten bütün ülkeye yayılmasına yol açmıştır. Delta Blues’ da gitar ve mızıka en çok kullanılan enstrümanlardır. Delta Blues’taki vokal stilleri aşırı duygusal ve tutkulu-ateşli gibi farklılıklar göstermektedir. Muddy Waters, Howlin’ Wolf and Little Walter ise en ünlü isimlerindendir.
4. Klasik Müzik
Genel olarak yüksek kültür ile birlikte anılan Klasik Batı Müziği, halk müziğinden tamamen ayrı bir şekilde var olan, Batı Avrupa kökenli müzik türüdür. Klasik müziğin en önemli özelliği ne diye soracak olursanız; çok sesli olması.
KLASİK MÜZİK DÖNEMLERİ
Rönesans (1450–1600)
Romen Diyojen’in katkıları sayesinde ilk bestelerin görüldüğü ve teksesli müzikten çoksesli müziğe geçiş yapılan dönemdir. Müziğin kilise çevresinde geliştiği Rönesans döneminde ünlü besteciler şu şekilde:
- Guillaume Dufay
- Johannes Ockeghem
- Giovanni Pierluigi da Palestrinav Carlo Gesualdo
Barok Dönemi (1600–1750)
Barok döneminin Rönesans döneminden farkı, daha süslü bir anlatımın tercih edilmesiyken; dönemin en ünlü çalgısı olarak klavsen dikkat çeker. Bu dönemde enstrümantal müziğin geliştiği de görülür. Şimdilerde kullanılan müzik terimleri ve kavramlarının çoğu, bu döneminde ortaya çıkmış ve o zamandan itibaren kullanılagelmiştir.
Barok dönemi özellikle şu bestecilerin eserlerini kapsar:
- Johann Sebastian Bach
- Antonio Vivaldi
- Jean-Baptiste Lully
- Arcangelo Corelli
- Claudio Monteverdi
- Jean-Philippe Rameau
- Henry Purcell
- George Frideric Handel
- Georg Philipp Telemann
Klasik Dönem (1750–1820)
Klasik dönemin farkı ise bu dönemdeki eserlerin Barok dönemine göre daha sade olmasıdır. Barok dönemin kapanmasına neden olan faktörlerden biri piyanonun icadıyken, Klasik dönemi seçkin kılanlardan biri senfoninin yaygınlaşmasıdır. Dönemin ünlü bestecileri arasında şu isimler yer alır:
- Joseph Haydn
- Wolfgang Amadeus Mozart
- Christoph Willibald Gluck
- Muzio Clementi
Romantik Dönem (1820–1900)
Müziğin kilise ve saray egemenliğinden çıkarak halka uzandığı, kalıpların ve düzenin yerle bir olması ile daha özgür olan romantizmin baş gösterdiği Romantik dönem 3 dönemden oluşmaktadır.
1. Erken Romantik Dönem
Romantik anlatımın kendini ilk olarak gösterdiği dönemin öncüsü Ludwig van Beethoven olarak görülürken dönemin diğer ünlü bestecileri arasında şu isimler yer alır:
- Franz Schubert
- Carl Maria von Weber
- Gioacchino Rossini
2. Orta Romantik Dönem
Romantizmin tüm Avrupa’da egemenlik kazandığı dönemde Hector Berlioz dikkat çeker. Diğer ünlü besteciler arasında yer alan isimler:
- Franz Liszt
- Felix Mendelssohn Bartholdy
- Niccolo Paganini
- Robert Schumann
- Frederic Chopin
- Johannes Brahms
- Giuseppe Verdi
- Richard Wagner
3. Geç Romantik Dönem
Müziğin denetiminin “Almanya-İtalya-Fransa” ekseninde geliştiği dönemde, milliyetçilik akımı ile beraber Rus, Çek ve İskandinav besteciler de Klasik Batı Müziğine dahil olmuştur.
- Mikhail Glinka, Aleksandr Borodin, Modest Musorgski, Nikolay Rimski-Korsakov, Peter İlyiç Çaykovski (Rus)
- Bedrich Smetana, Antonin Dvorak (Çek)
- Edvard Grieg, Jean Sibelius (İskandinav)
5-Halk Müzikleri (Folk, Country, Etnik)
Halk müziği, bir yörenin yerleşik insanları tarafından üretilen, insandan insana aktarılarak yaşayan, sürekliliği bulunan, yüzyıllar boyunca toplumların kendi öz kültürleri ile bezenen, halk tarafından genel kabul görerek yaşayan ve yaratıcılarının adları çoğunlukla belirsiz olan bir müzik türüdür.
Amerika’da folk music ve country music ayrı müzik türleri ama dünyayı genel olarak ele aldığımızda onlar da halk müziği olarak kalıyor. Afrika, Pasifik adaları, Güney Amerika, Orta Doğu veya Uzak Doğu için de etnik müzik kavramı kullanılıyor ama onlar da halk müziği. Halk şarkıları çıktıkları coğrafyanın yerel tınılarını ve sözlerini kullanan şarkılar olarak tanımlanabilir.
6- Elektronik Müzik
Elektronik müzik, elektronik aletler yardımıyla yapılan müzik türüne verilen isimdir.
Müzik yapmak için ilk elektronik cihazlar, 19. yüzyılın sonunda (…) geliştirildi ve kısa bir süre sonra İtalyan fütüristler müzikal olarak kabul edilmeyen (Daha çok gürültüye benzeyen) sesleri keşfettiler. 1920’ler ve 1930’lar boyunca elektronik aletler tanıtıldı ve elektronik enstrümanlar için ilk kompozisyonlar yapıldı.
1940’larda, manyetik ses kaseti müzisyenlerin sesleri teybe ve daha sonra bant hızını veya yönünü değiştirerek onları değiştirdi, 1940’larda, Mısır ve Fransa’da elektro-akustik teyp müziği gelişmesine yol açtı. 1948’de Paris’te kurulan ‘’Musique Concrète’’, doğal ve endüstriyel seslerin kaydedilmiş parçalarını bir araya getirmeye dayanıyordu. Sadece elektronik jeneratörler tarafından üretilen müzik ilk olarak 1953’te Almanya’da üretildi. 1950’lerde Japonya ve Amerika’da da elektronik müzik yaratıldı. Önemli bir yeni gelişme, bilgisayarların müzik bestelemesiydi.
Elektronik müzik, onu geliştirecek teknolojilerinin yıllar içinde ortaya çıkmasıyla, 1990’lı yıllardan itibaren oldukça popülerleşmiştir. Çağdaş elektronik müzik, deneysel sanat müziğinden elektronik dans müziği gibi popüler biçimlere kadar birçok çeşide sahiptir. Bugün, elektronik müzik 4/4 formunda en çok tanınan ve niş pazarlara özel olan önceki biçimlerinin aksine popüler kültür ile çok daha fazla bağlantılıdır.
7. Hip-hop (Rap ve R&B dahil)
Hip-hop bir yaşam tarzı. 70’lerin sonunda Amerika’da ortaya çıkıyor ve aynı blues gibi zorluklar içinde yaşayan siyahilerin kendini ifade etme biçimi haline geliyor. Rap ve R&B’nin yanı sıra breakdance ve graffitiyi de bu yaşam tarzının içinde sayabiliriz. Rap, eleştiri içeren sözlere sahip bir müzik türüdür. R&B ise caz, rap, gospel ve blues karşımı bir türdür.
8-Pop Müzik Türleri
Pop müzik aslında listedeki diğer müzik türleri gibi ayrı özellikleri olan şarkıları değil popüler şarkıları ifade eder. 1940’lardan beri kullanılan bu terim, bize daha çok kolay tüketilebilen hafif parçaları hatırlatsa da askında bir rock veya rap parçası da pop olabilir. Yabancılarda en ünlü örnekler Michael Jackson ve Madonna. Bizde de Tarkan ve Sezen Aksu sayılabilir.
Pop müzik kentleşme kültürü ile gelişen, öncelikli hedefi ticari refahı sağlamak ve haz duygusunu oluşturmak olan, karmaşık yapıdaki cümlelerden uzak bir müzik türüdür. Her yaşa hitap eden bu müzik tarzı dünyanın her yerinde kullanılmış olup günümüzde neredeyse herkes tarafından dinlenilmektedir.
POP’UN TARİHİ
Popüler müzik, kentsel kültürün egemen olduğu, teknolojik açıdan gelişmiş toplumlarda geniş kitleler tarafından tüketilmek üzere tasarlanmış, ticari bir müzik türüdür. Geleneksel halk müziğinin aksine, popüler müzik, genellikle profesyoneller tarafından yazılır ve sözlü aktarım süreci boyunca gelişmez.
Tarihsel olarak, popüler müzik, folk müzik kalıpları dışında, kitlesel popülarite kazanan, ortaçağ ozan şarkılarından küçük seçkin kitlelere yönelik sanat müziğine kadar her kaynağı kullanan bir gelişim gösterdi. Sanayi Devrimi’nden sonra gerçek halk müziği kaybolmaya başladı ve 20. yüzyılın başlarında Viktorya döneminin popüler müziği, valslerin, operetlerin, müzik salonlarının ve vodvillerin hâkimiyetine girdi.
ABD VE POP
Birleşik Devletler’de, müzikal şovlar, Stephen Foster gibi bestecilerin besteleri öne çıktı.1890’lı yıllarda New Yorklu şarkı yazarları ve müzik yayıncılarının oluşturduğu “Tin Pan Alley” birliği, ilk popüler müzik endüstrisi olarak ortaya çıktı. 1890’ların kesik tempolu müziği “ragtime”ı geliştiren Afrikalı Amerikalılar da Afrika ritimlerini Avrupa’nın armonik yapılarıyla birleştirmeye başladılar. Bu da sonunda caz müziğini yaratacak bir sentez oluşturdu.
Müzik takipçisi kitleler, teknolojinin getirdiği yeniliklerle olağanüstü genişledi. 1930’a gelindiğinde, plaklar evlerdeki yerini almıştı. Mikrofonların gelişmesi, ses kayıt tekniklerinin gelişmesi hemen ticari yankı buldu. Radyo yayıncılığının kırsal bölgelere de ulaşması, yeni müzik tarzlarının hızla yayılmasını sağladı.
Amerikan pop müziği, II. Dünya Savaşı’ndan sonraki yıllarda uluslararası bir etki gücüne ulaştı. 1950’li yıllara gelindiğinde Afrikalı Amerikalıların kuzeydeki şehirlere göç etmesiyle, blues müziğinden “ritim ve blues”a geçildi ve Elvis Presley gibi şarkıcılarla ön plana çıkan “Rock and roll” doğdu. Bu arada müzik aletleri de gelişmeyi sürdürüyor, ortaya yepyeni “sound”lar çıkıyordu.
1960’larda Beatles’ın öncülüğündeki İngiliz rock grupları, uluslararası alanda etkili ve popüler oldu. Rock ve Soul gençler arasında hızla yayıldı. Sonunda dünyanın dört bir yanındaki gençlerin kendilerini ifade etme yoluna dönüştü.-
21. yüzyıl pop müziğinin öyküsü ise, rock ve türevlerinden kaynaklanan, bilgisayar destekli disko, ağır metal, funk, punk, hip-hop gibi müzik türlerinden ayrışan ve daha “genele hitabeden” bir müziğin öyküsü olmayı sürdürüyor.
9-Rock Müzik Türleri
Rock müzik, 1950’lerde ABD’de “rock and roll” olarak doğan, 1960’larda ve sonrasında farklı tarzlara ayrılarak özellikle İngiltere ve ABD’de gelişen bir müzik türüdür. Kökleri 1940’ların ve 1950’lerin rock and roll’una dayanır. Rock and roll ise blues, rhythm and blues ve country müzikten yoğun biçimde esinlenmiştir.
“Rock müzik nedir?” sorusunun cevabı vatandaşlarımız tarafından merak edilen konular arasında yer almaktadır.1950 yılının başlarında Blues müzik türünden etkilenerek ortaya çıkmış olan Rock müzik, siyahilerin beyazları ezmesi sonucunda edilen sitemleri, zulümleri konu alarak oluşturulmuş bir müzik türüdür.
Rock müzik, Blues’tan doğmuş ve genel olarak distortion’ın tırmalayıcı sesi ile isyanı yansıtan tırmalayıcı bir sese sahip olduğu için elektrogitar kullanılmıştır. Rock müzik 1950’li yıllarda Sam Phillips, Jackie Brenston, Bill Haley, Elvis Presley, Chuck Berry gibi dönemin ses getirmiş usta sanatçıları tarafından temsil edilmiştir.
ROCK’IN TARİHİ
1950′ li yıllarda ortaya çıkmış olan rock müzik, batı dünyasının sanat müziği ile halk müziği anlayışlarının kendi kavramları doğrultusunda pop müziğe taşınmış biçimidir. Rock müziğin kaynağı olarak, Rhythm and Blues ve Country, olarak tanımlanan, Amerikan siyah müziği gösterilir.
Bu müzikler, daha çok siyah ırklı insanlara hitap etmekte iken, 1950′ li yılların başlarında Alan Freed isimli bir discjokey, sunduğu radyo programında, beyaz gençlerin de bu müzikleri severek dinlediklerini fark etmiş, bu müziklere Rock and roll adını vererek programlarında kullanmaya başlamış. İlk etapta bölgesel olarak dinlenen bu yeni müzik tarzı daha sonraları bütün dünyaya yayılmıştır.
Chuck Berry ve Elvis Presley ile birlikte rock müzik, zirvedeki yerini sağlamlaştırmış ve kendisini geliştirmiştir. Teknolojinin gelişmesi ile amplifikatörlerin yaygınlaşması, elektrogitarın rock müziğe girişini sağlamış, bu müziğe yeni bir soluk getirmiş ve daha sert müzikler yapılmaya başlanmıştır. Daha sonraki dönemlerde grup mantığının yaygınlaşması ile Beatles, The Rolling Stones gibi dünyaca ünlü gruplar rock müziğe damgasını vurmuştur. Kendisini sürekli olarak yenileyen rock müzik kendi içerisinde; Hard rock, progresif rock, alternetif rock, pop rock, punk rock, industrial rock, senfonik rock gibi pek çok farklı alt dallara ayrılmıştır.
TÜRLERİ
Hard Rock: 1960 ‘ ların başlarında garaj rock olarak bilinen müziğe dayanır. Elekro gitar, basgitar ve davul vazgeçilmez enstrümanlarıdır. Diğer rock türlerine göre oldukça sert bir müzik tarzıdır.
Alternatif Rock: 1980 ‘li yılların sonlarına doğru hard rock ‘a karşı olarak çıkmış ve bu müzik tarzının bir alternatifi olmak istemişlerdir. Rock müzikte, yeni bir armoni anlayışı sunan müzik türlerinin tamamına bu isim verilmektedir. R.E.M. grubu en önemli temsilcilerindendir.
Progressive Rock: Rock müzik ile caz, folk ve klasik müziğin karışımı olarak karşımıza çıkan tarz diğer tarzlara göre daha deneysel denebilecek bir yapıya sahiptir. Bu müzik tarzının en önemli noktalarından biri, her grubun yaptığı müziğin kendi adıyla anılmasıdır. Ünlü Beatles grubu ve Moody Blues Grubu bu tarzın ilk temsilcileri olarak kabul edilir.
Punk Rock: Punk, düzene ve düzenin getirdiği sistemlere karşı ortaya çıkmış bir isyandır. Tabulaşmış ve kalıplaşmış davranışlara karşıdır. Hayat gündelik yaşanmalıdır anlayışını benimsemektedir. Punk’a göre kişiler düzene göre değil kendi istediklerine göre yaşamalıdırlar. Her gün işe gidilmemeli, eğlence ve düzensizlik hayatın temel noktası olmalıdır. Punk, içinde bulunduğu durumları protesto etmek için müzik yapar. Bu aykırılık; saç biçimlerinden, kıyafetlerine kadar yansımaktadır.
Industrial Rock: Digitalin ön planda olduğu, makineleşmeye karşı bir müzik tarzıdır. öfke ve isyan bu tarzın temelini oluşturur. Ministry Grubu bu tarzın ilk temsilcilerindendir.
Pop Rock: Rock müziğin daha hafif ve sade yapılmasını benimseyen anlayıştır. Akustik enstrümanların ve vokalin ağırlıkta olduğu pop müziğe yakın bir müzik tarzıdır.
Senfonik Rock: Rock müziğin, içerisinde klasik müzik ve rock müzik temalarının birlikte kullanılmasıyla oluşan türüdür. Queen bu tarzın ilk ve önemli temsilcilerindedir.
10-Çocuk Müzikleri
Sözleri ve melodileriyle tamamen çocuklara hitap eden bu şarkıların aslında pedagojik denetimden geçmesi bile lazım. Ali Babanın Çiftliği muhtemelen her dilde kendine yer bulan bir şarkı. Bunun dışında Küçük Kurbağa, Kırmızı Balık,Barış Manço – Arkadaşım Eşek gibi birçok örnek verilebilir.
Çocuk müziklerinde doğa, hayvanlar ve bitkiler konu alınır. Eğitici ve öğreticidir. Bir hareketin yanlış olduğu, çocuk müziklerinde anlatılır. Aynı şekilde doğru bir kavram, bu tür müzikler yardımı ile öğretilebilir.
Hayvan sevgisi müzikle çocuklara aşılanabilir. Müziğin tonları ve sözleri birlikte bir bütün etki yaratırlar. Çocuklar hem notalara hem de sözlere odaklanırlar.
Çocuk müziğini doğru yapmanın önemi nedir?
Oldukça önemli olduğunu söyleyebiliriz. Çocukların aksine yetişkinlerde bazı yetenekler ve özellikler körelmiştir. Mesela bilinçatlı, çocuklarda oldukça etkin bir şekilde çalışmaktadır. Üstelik bilinçüstü mekanizmalar ile birlikte çalışmaktadır. Bu yüzden bir çocuğa ne verirseniz, onu alırsınız.
Çocuklar gördükleri ya da duydukları şeyleri asla unutmazlar. Göz kürelerimiz, doğduğumuz andan itibaren gelişmeye başlar. göz kürelerinin önemli bir özelliği de, daha geniş açıda etrafı görme kapasitesine sahip olmalarıdır. Aslında daha dar bir alanı gördüğümüzü zannederken aslında, daha geniş bir alanı görürüz.
Gördüklerimiz ve duyduklarımız beyin tarafından kaydedilir. Biz hatırlamasak bile etkileşimde olduğumuz her şey, beyin tarafından kaydedilir. Kaydedilen bu etkileri yalnızca biz hatırlayamayız.
Ancak çocuklarda durum hiç de böyle değildir. Çocuklar duyduklarını ve gördüklerini asla unutmazlar. Çünkü aslında her insanda olan bu yetenekleri henüz körelmemiştir ve oldukça iyi bir şekilde çalışmaktadır.
İşte çocuk müziği yapmak bu derece önemlidir. Müziklerde yer alacak en ufak bir olumsuzluk bile çocuk beyni tarafından kaydedilir ve unutulmaz. Bu yüzden çocukluk anıları kuvvetlidir.
Çocuk müziği yapan kişilerin ise deneyimli ve ne yaptıklarını iyi bilen kimseler olması gerekir.
Çocuk Gitarı
Çocuk müziği demişken, daha önceki yazılarımızda, müzik aleti ile uğraşmanın, bir çocuk açısından ne kadar önemli olduğundan bahsetmiştik. Çocuk gitarı bu müzik aletlerinden bir tanesidir. Daha önceki yazılarımızda ise piyano müzik aletinden bahsetmiştik ve çocuk gelişimine olan etkilerini anlatmıştık.
Aslında her müzik aletinin, çocukların gelişiminde önemli olduğunu söyleyebiliriz. El ve beyin koordinasyonunu geliştirme özelliğine sahiptirler. Telli çalgı grubunda yer alan gitarda da bu özellikler mevcuttur.
Fizyolojik olarak faydası, el becerilerinin gelişmesi ve vücut kontrolünün etkili bir şekilde sağlanmasıdır.
Ruhsal olarak da yeni bir müzik parçası öğrenmenin verdiği haz ve başarmanın vermiş olduğu o itici ivme, örnek olarak gösterilebilir.
Hayatta hepimiz başarılı olmayı ve başka insanlar tarafından takdir edilmeyi isteriz. Bunu sağlamak adına ise çok çalışırız. Her ne kadar bazı insanlar için bu güdü önemli olmasa da, birçok insan için önemli olduğunu belirtelim.
Bazı insanlar ise yalnızca ister ancak, bu uğurda bir türlü harekete geçmezler ya da yeterince çaba göstermezler.
Bir müzik aleti ile uğraşmak çocukların, başarma ve daha çok çalışma güdülerini hareket geçirir. Onlara bir amaç verir. Müzik aletini öğrenme amacı ve bu aleti daha iyi kullanma güdüsü müzik türleri gelişimine katkı sağlar.
11-Dini Müzik Türleri
Yine tam olarak müzik türleri arasına dahil edemese de ayrı bir kategori olarak ele alınabilecek dini müzikler; ilahiler, kilise şarkıları, hatta New Age müzikler gibi belli bir inanışı temsil eden parçalardır. Genelde kutsal bir kitabın göndermelerini içeren sözlere ve ruhani melodilere sahiplerdir. Afrika kökenli kiliselerde daha hareketli performanslar görmek mümkün.
Cami Müziği
Camilerde gerçekleşen ibadetler sonrasında kendine özgü anlayış ve usulde çalgı eşliği olmaksızın makamsal olarak belli bir üslupta veya icra esnasında doğaçlama yapılabilen müziktir.
Cami müziğinde kullanılan formlar şunlardır:
Ezan: Müezzin tarafından usulsüz ve sade bir şekilde namaza çağırmak için okunur.
Salat: Cuma, cenaze, bayram ve dinî törenlerde okunan dualardır. Itrî’nin segah makamındaki Salati Ümmiye’si İslam âleminde kullanılan önemli bir örnektir.
Mevlit: Peygamber’in hayatı ve doğumundan bahseden eserdir. Saz eşliği olmaksızın mevlithanlar tarafından okunur. Türkçede yazılmış ve en çok okunan mevlîd, Süleyman Çelebi’nin eseridir.
Miraciye: Peygamber’in miracını konu alan formdur. Cami müziği çalgı veya vurmalı alet kullanılmadan sadece insan sesi ile icra edilir.
12-Tasavvuf Müziği
İslam dininde çeşitli tarikatların kullandıkları mekanların adına tekke, büyüklerine dergâh, küçüklerine de zaviye denilir. Mevlidhane denilen yerler de adeta bir okul gibi tasavvuf müziğinin gelişip büyüdüğü mekanlardır.
Büyük Türk mutasavvıfı Mevlana Celaleddîni Rumî; şiiri, müziği ve semayı harmanlayarak insan ve Tanrı sevgisini ifade etmeye yeni bir boyut kazandırmıştır. Mevlana ve oğlu Sultan Veled sayesinde Mevlevi tekkeleri gelişerek İslam düşüncesinin tasavvufi boyutuyla yayılmasına öncülük etmişlerdir.
Tekke müzik türleri şunlardır:
Mevlevi ayini: Mukabele sırasında mevlevilerin okudukları büyük bestelere Mevlevi ayini denir. Mevlevi dergâhındaki tarikat törenlerine mukabele, sema ettikleri yere semahane, çalan ve okuyanlara mutriban denilir. Mevleviliğin en önemli sazı ney ve kudüm iken sonraları keman, ud, rebab gibi sazlar de eklenmiştir. Neyzen ve kudümzenlerin en önemlilerine neyzenbaşı, kudümzenbaşı denmiştir.
Bir ayin sırasıyla peşrev, selam, selam, selam, selam, son peşrev ve son yürük semai bölümlerinden oluşur. Her ayin ilk selamın bestelendiği makamın adını alır.
Kaside: Divan edebiyatında bir şiir türüdür. Dinî kasidelerin icra edilirken taksim eder gibi okunması kaside formunu oluşturur. Usulsüz ve solo olarak okunur.
Mersiye: Divan edebiyatının en gelişmiş şiir şeklidir ve halk şiirindeki ağıta karşılık gelir. Ölümden duyulan üzüntü ve acıyı dile getiren şiirlerin bestelenmiş hâline mersiye denir.
İlahi: Allah aşkı ve peygamber sevgisini konu alan, değişik makamlarda çeşitli usullerle bestelenmiş eserlerdir. İlahiler, bir veya birkaç kişi tarafından camilerde, tekkelerde ve ibadet meclislerinde okunur.
İlahiler aynı zamanda dinî musiki eserlerine verilen genel bir ad olsa da Hz. Peygamber’i övüyorsa naat, Arapça ise şugul, Bektaşilere aitse nefes, durak evferi usulüyle bestelenmişse durak, Hz. Muhammed’in sıfatlarını içeriyorsa teşvih gibi isimlerle adlandırılır.
Tekbir: Cenaze, cuma, mevlit ve bayramlarda dinî, millî günlerde savaş öncesi ve sonrası Allahu Ekber (Allah en büyüktür) anlamına gelen ve bu sözün tekrarlanmasıyla oluşan formdur.