Köpek kemiğine benzerliği nedeniyle Köpek Kemiği Asteroidi olarak da anılan (216) Kleopatra’nın ve iki küçük uydusunun bugüne kadarki en net görüntüleri paylaşıldı. Bilim insanları, yeni fotoğraflar ile bu tuhaf üçlünün nasıl oluştuğuna dair artık daha fazla fikre sahipler.
Bir gökbilimci tarafından ilk defa 1880 yılında, Mars ve Jüpiter arasındaki asteroit kuşağında diğer uzay kayaları arasında Kleopatra keşfedildi. Ancak o zamanlar için yapılan ölçümler yetersizdi. Hâliyle son derece tuhaf bir şekle ve iki küçük uyduya da sahip olduğu geçen yıllarda fark edildi. Araştırmacılar bu bilgilerin Kleopatra’dan gelen sürprizlerin sonu olmadığını öne sürdüler. Bu nedenle bir grup bilim insanı, Şili’de bulunan Çok Büyük Teleskop’u (Very Large Telescope) kullanarak Köpek Kemiği Asteroidi’ni incelemek için harekete geçti.
Asteroit üzerindeki yeni araştırmalara öncülük eden Kaliforniya’daki SETI Enstitüsü’nde ve Fransa’daki Laboratoire d’Astrophysique de Marseille’de çalışan bir gökbilimci olan Franck Marchis, Kleopatra’nın güneş sistemimizde eşsiz bir cisim olduğunu belirtti.
“Bilim, tuhaf ve aykırı değerlerin incelenmesi sayesinde büyük ilerleme kaydediyor. Bence Kleopatra bunlardan biri ve bu karmaşık, çoklu asteroit sistemini anlamak güneş sistemimiz hakkında daha fazla bilgi edinmemize yardımcı olabilir.”
Astronomy & Astrophysics dergisinde yayınlanan iki makalede araştırmanın detayları da anlatıldı. 2008’de Marchis ve meslektaşları Kleopatra’nın iki uydusunu gördükten sonra adlarını eski Mısır’ın en ünlü kraliçesinin iki çocuğunun adını verdiler: AlexHelios ve CleoSelene. Ancak keşiften sonra bile araştırmacılar sisteme göz kulak olmaya devam etmek istediler. 2017’den 2019’a kadar asteroidi gözlemlemek adına Kleopatra resmine ince ayar yaptılar.
Bu yeni gözlemler Çok Büyük Teleskop’un Spektro-Polarimetrik Yüksek Karşıtlıklı Ötegezegen Araştırması (SPHERE) aracından geldi. Adından da anlaşılacağı gibi cihaz başlangıçta yabancı gezegenleri tespit etmek için geliştirildi. Bu araştırma, parlak yıldızların etrafındaki sönük ötegezegenleri tespit etmeyi kolaylaştırıyor. Bu nedenle SPHERE, Dünya’dan yaklaşık 200 milyon kilometre uzaktaki Kleopatra’nın parlak ana gövdesinin etrafında dönen minik uyduları seçmek için iyi bir konumda bulunuyor. Ayrıca söz konusu cihaz aynı zamanda görüntüleri Dünya atmosferinin neden olduğu bulanıklığa göre ayarlamak için yüksek güçlü bir uyarlanabilir optik sistemle donatılmış durumda. Sonuç olarak güneş sisteminin içinde bile süper net fotoğraflar elde edilmesini sağlanıyor.
Köpek Kemiği Asteroidi Hakkında Daha Önce Tahmin Edilenler, Yeni Bulgular Sonrası Değişti
Kleopatra’nın bir dizi görüntüsünü yakalamak için SPHERE’i kullanan araştırmacılar bu iki küçük uydu için önceki yörünge modellerinin yanlış olduğunu belirlediler. Araştırmacılar bu detayın oldukça önemli olduğunu belirttiler. Çünkü bir cisim ile uyduları arasındaki ilişkisi ile yerçekimini ve dolayısıyla asteroidin kütlesi bu şekilde anlaşılıyor. Çek Cumhuriyeti’ndeki Charles Üniversitesi’nde güneş sistemi bilimcisi olan Miroslav Brož yaptığı açıklamada bunun önemli olduğunu, çünkü uyduların yörüngelerini yanlış hesaplamışlarsa, Kleopatra’nın kütlesi de dahil olmak üzere her şeyin yanlış olabileceğini belirtti.
Yeni yörünge verileriyle bilim insanları, Köpek Kemiği Asteroidi’nin tahmin edilen önceki hesaplamalardan yaklaşık %35 daha az kütleli olduğunu belirlediler. Yeni değer ve asteroidin boyutunun keskinleştirilmiş modelleri, nesnenin metalik olduğunu düşünülmesine rağmen inanıldığı kadar yoğun olmadığını da ortaya koyuyor. Bu paradoks Kleopatra’nın son yıllarda uzay aracının yakından incelemek için ziyaret ettiği Ryugu ve Bennu asteroitlerine çok benzeyen, içinde birçok boşluk bulunan bir “moloz yığını” yapısına sahip olduğunu gösteriyor.
Moloz yığını asteroidleri muhtemelen dev bir çarpmanın ardından birleşen enkazdan oluşuyor. Yeni analiz aynı zamanda AlexHelios ve CleoSelene’nin Kleopatra’nın kendisinden kopmuş olabileceğini gösteriyor. Bu teori, Kleopatra’nın çok hızlı döndüğü ve daha da hızlanırsa kendini parçalara ayıracağı kararlılığına dayanıyor. Araştırmacılara göre bu, küçük molozlarla çarpışmaların bile ana asteroidin yüzeyinden çakıl taşlarını çekebileceği ve daha sonra uydularla birleşebilecekleri anlamına geliyor.
Şu an için Kleopatra’nın yörüngesinde dönen başka küçük uydular olup olmadığı henüz öğrenilemedi. Araştırmacılar farklı uydular olabileceği teorisini henüz dışlamış değiller. Ancak şu an için bu tarz gözlemleri yapabilecek daha teknolojik teleskoplar gerekecek.
Köpek Kemiği Asteroidi için yayınlanan fotoğrafları hakkında sizler neler düşünüyorsunuz? Yorumlarınızı Kayıp Rıhtım Forum üzerinden bizlerle paylaşabilirsiniz.
Kaynak: Space News