Sanal Para piyasalarındaki hızlı artışı takiben, görülen yüksek volatilite hareketleri, sanal paralar üzerine daha detaylı araştırmalar yapılması gerektiğinin bir kanıtı. Detaylarını anlayamadığımız sanal paralar bir anda yükseldiğinde “Keşke alsaydık!” dediğimiz gibi, kayıplar yaşadığımızda da “Ah!” çekiyoruz. Bu yazımızda birçok sanal paranın temel mantığını oluşturan Akıllı Kontratları inceliyoruz.
Akıllı Kontratlar Nedir?
Akıllı bir sözleşme, bir sözleşmenin görüşmesini veya performansını dijital olarak kolaylaştırmak, doğrulamak veya uygulamak üzere tasarlanmış bir bilgisayar protokolüdür. Akıllı sözleşmeler üçüncü şahıslar olmaksızın güvenilir işlemlerin yapılmasını sağlar. Bu işlemler izlenebilir ve geri döndürülemez. Akıllı sözleşmeler ilk olarak Nick Szabo tarafından 1994 yılında önerildi.
Akıllı sözleşmelere destek veren taraflar, birçok sözleşme hükümlerinin kısmen ya da tamamen kendi kendine yürütülebileceğini, kendi kendini uygulamanın veya her ikisinin birden yapılabileceğini iddia eder. Akıllı sözleşmelerin amacı, geleneksel sözleşme yasasından daha üstün bir güvenlik sağlamak ve sözleşme ile bağlantılı diğer işlem maliyetlerini azaltmaktır. Çeşitli kripto para birimleri akıllı sözleşme türlerini uygulamıştır.
Resim kaynak: Coindesk
Akıllı Kontratların Tarihi
“Akıllı Sözleşmeler” ifadesi, 1996 yılında bilgisayar bilimcisi Nick Szabo tarafından hazırlandı ve birkaç yıl içinde yeniden işlendi. Szabo’nun ilk yayın olan “Akıllı Sözleşmeler: Dijital Serbest Piyasalar İçin Yapı Blokları”, Extropy # 16’da yayımlanmış ve daha sonra “Kamusal Ağlarda İlişkilerin Formalize Edilmesi ve Korunması” olarak yeniden işlenmiştir. Bu belgeler, nasıl olacağını açıkladı. İnternet üzerindeki yabancılar arasında elektronik ticaret protokolleri tasarımı yoluyla sözleşme hukuku ve ilgili ticari uygulamaları kurmak mümkündür. 1996’da Szabo, akıllı sözleşmeleri şöyle tanımladı:
Yeni kurumlar ve bu kurumları oluşturan ilişkileri biçimlendirmenin yeni yolları şimdi dijital devrim tarafından mümkün kılınmıştır. Bu yeni sözleşmeleri “akıllı” olarak adlandırıyorum çünkü cansız kağıt temelli atalarından çok daha işlevsel. Yapay zekanın hiçbir kullanımı ima edilmemektedir. Akıllı bir sözleşme, tarafların bu vaatlerde yaptığı protokoller de dahil olmak üzere sayısal formda belirtilen bir dizi vaattir.
David Zhaum gibi araştırmacılardan esinlenen Szabo’nun, açık mantıkla şartnamenin ve kriptografik protokoller ve diğer dijital güvenlik mekanizmaları ile doğrulama veya uygulama yoluyla spesifikasyonun, geleneksel sözleşme yasasında bile bazı geleneksel sözleşme türleri için bile keskin bir gelişme teşkil edebileceğinden daha geniş bir beklenti vardı. bilgisayar protokollerinin egemenliği altına sokulabilecek maddeleri (otomobil güvenlik çıkarları gibi yeniden sınıflandırmayı öngören hükümler).
Mevcut uygulamalarla, blok zincirlere dayalı olarak, “akıllı sözleşme”, daha genel olarak, bir blok zincir veya dağıtılan defterin üzerinde gerçekleşen genel amaçlı hesaplama anlamında daha kullanılmıştır. Ethereum Vakfı ya da IBM tarafından kullanılan bu yorumda akıllı bir sözleşme mutlaka bir sözleşmenin klasik konsepti ile ilgili değildir, ancak herhangi bir bilgisayar programı olabilir.
Resim Kaynak: Blockgeeks
Akıllı Kontrat Uygulamaları
Bizans Hata Toleransı tabanlı algoritmalar, akıllı sözleşmeler oluşturmak için merkesizleştirilme mantığıyla dijital güvenliği sağlar. Buna ek olarak, çeşitli bloklama zincirlerinin yerleşik özelliği olarak çeşitli derecelerde Turing-eksiksizliği olan programlama dilleri, özel gelişmiş mantıkların oluşturulmasını mümkün kılmaktadır.
Akıllı sözleşmelerin uygulanmasına ilişkin dikkate değer örnekler şunlardır:
Merkezsizleştirilmiş kripto para protokolleri, Szabo’nun gözlemlenebilirlik, doğrulanabilirlik, öncellik ve uygulanabilirlikle dijital bir anlaşma tanımına uyan güvenlik, şifreleme ve sınırlı güvenilir taraflarla merkezi olmayan akıllı sözleşmelerdir.
Resim Kaynak: blockchaintechnologies
Bitcoin, ayrıca diğer türevlerinin üzerine; çok imzalı hesaplar, ödeme kanalları, alıkoymalar, zaman kilitleri, atomik anlamda zincirler-arası ticareti, oracle veya operatörü olmayan çök taraflı piyagolar gibi özel akıllı sözleşmelerin oluşturulmasına olanak tanıyan bir Tamamlanmamış-Turing olarak adlandırılan bir script(komut dili) sağlar.
• Ethereum, önemli ölçüde bir akıllı sözleşme çerçevesi tabanına oturan blockchain altyapısıyla neredeyse bir tamamlanmış-Turing dili uygular.
• RootStock(RSK), yan zincir teknolojisi ile Bitcoin blockchain altyapısına bağlı bir akıllı sözleşme platformudur. RSK, Ethereum için oluşturulan akıllı sözleşmelere uyumludur.
• Namecoin, çoğaltılmış alan adı kayıt defteridir.
• Ripple (Codius), için akıllı sözleşme geliştirmeleri 2015 yılında durduruldu.
Otomatikleştirilmiş İşlemler, Burstcoin ve Qora gibi kripto para birimlerinde kullanılan başka bir tamamlanmış-Turing akıllı kontrat dilidir. Bu kullanıma örnek, atom çapraz zincir ticaretidir.
Akıllı Kontratlar Güvenli Mi?
Akıllı bir sözleşme “bir sözleşmenin şartlarını yerine getiren bilgisayarlı bir işlem protokolüdür”. Bir Blockchain tabanlı akıllı sözleşme, sözü edilen blok zincirinin tüm kullanıcıları tarafından görülebilir. Bununla birlikte, güvenlik açıkları da dahil olmak üzere bug(hata)ların herkes tarafından görülebileceği fakat çabucak düzeltilmeyebileceği bir duruma yol açmaktadır. Hızli bir şekilde düzeltilmesi zor olan böyle bir saldırı Haziran 2016’da THE DAO üzerinde başarıyla gerçekleştirildi ve geliştiriciler(developers) çözüm için fikir birliği sağlayana kadar 50 milyon$ değerinde Ether(Ethereum para birimi)i suyunu çekti. Hacker’ların fonları alabilmesi için DAO programında bir gecikme oldu; Ethereum yazılımının Hard Fork’u, zaman sınırı dolmadan saldırganın fonlarının geri alınabilmesi için üretildi.
Ethereum akıllı sözleşmeleri özellikle sözleşme dilinde katılık, derleyici hataları, Ethereum Sanal Makine hataları, blok zincir ağında saldırılar, hataların değişmezliği ve belirsizlikleri belgeleyen merkezi bir kaynak bulunmaması gibi belirsizlikler ve kolay ama sorunlu ve güvensiz yapılar içeriyor.
Resim Kaynak: Bigchain