Türsab tarafından hazırlanan “Pandemi sürecinde Türkiye ve Dünya Turizmi Değerlendirmesi” raporunda, turizm sektörünün pandemi sürecinden en çok olumsuz etkilenen sektör olduğu rakamlarla açıklandı.
SALGIN ÖNCESİ VE SONRASI DÖNEMDE DÜNYA TURİZMİ
Korona virüs salgını küresel ölçekte yüzyılın en büyük ekonomik krizine yol açarken bu süreçten en olumsuz etkilenen sektörlerin başında turizm gelmiştir. Turizm sektörüyle ilgili olarak açıklanan tüm veriler, yaşanan kaybın büyüklüğünü açık biçimde ortaya koymaktadır. Pandemi Öncesi Verilerle Dünya Turizmi İkinci dünya savaşı sonrası süreçte küresel anlamda en hızlı gelişim gösteren sektörlerden biri turizm olmuştur. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü verilerine göre 1950’li yıllarda dünya genelinde 25 milyon civarında uluslararası seyahat gerçekleşti.
istikrarlı biçimde büyüme göstermiştir. 1990’lı yıllara gelindiğinde 500 milyonu aşan uluslararası seyahat sayısı 2011 yılında 1 milyar sınırını geride bırakmıştır. İstikrarlı gelişimini sonraki yıllarda da sürdüren dünya turizm endüstrisindeki büyüme hızı, pandemi öncesi dönemde ortalama yüzde 4’ler seviyesinde gerçekleşmekteydi. UNWTO verilerine göre 2019 yılında dünya turizmi yüzde 3,8 oranında büyürken, gerçekleştirilen uluslararası seyahat sayısı 1 milyar 461 milyona uluslararası turizm kaynaklı gelirler ise 1.5 trilyon dolar seviyesine yükselmiştir. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) tarafından açıklanan verilere göre ise turizm sektörünün dünya ekonomisine toplam katkısı 8,9 trilyon Dolar seviyesinde bulunmaktadır. WTTC değerlendirmesine göre turizm sektörünün dünya genelindeki istihdamın yüzde 10’unu oluşturmakta ve 330 milyon kişiye iş olanağı sağlamaktadır.3 Tüm bu veriler turizm sektörünün tarihte ulaştığı en yüksek seviyeleri işaret etmekteydi. Ancak, Koronavirüs salgınının bu yükseliş eğilimini tamamen tersine çevirdiği görülmektedir. Pandeminin Dünya Turizmine Etkisi Salgının başladığı Aralık 2019’dan itibaren seyahat hareketleri aşama aşama durdurulmuştur. İlk etapta salgının etkilediği ülkelerde seyahat hareketlerine kısıtlama getirilirken salgının yayılmasıyla birlikte uluslararası uçuşların tamamına yakını askıya alınmıştır. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) tarafından yapılan değerlendirmeye göre; Covid-19’un turizm sektörüne verdiği zarar 2009 yılındaki küresel ekonomik krizin 8 katına çıkmıştır. UNWTO, Temmuz ayında uluslararası turist hareketlerinde geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %81, Ağustos ayında ise %79 düşüş yaşandığını açıklamıştır. Buna göre 8 aylık dönemde uluslararası turizm hareketlerinde yaşanan kayıp WTTC’nin Covid-19 salgını çerçevesindeki turizm sektörüne yönelik analizini içeren araştırmada, en iyi senaryoya göre turizm sektöründe dünya genelinde yüzde 30’luk bir istihdam gerilemesi ile 98,2 milyon kişinin işsiz kalabileceğine işaret edilmektedir. WTTC araştırmasında temel senaryoya göre turizm istihdamı alanındaki düşüş yüzde 37 ile 121 milyon kişinin işini kaybetmesine yol açacak, en kötü senaryoya göre ise dünya genelinde turizm istihdamı alanında yüzde 60’lık bir azalma ile 197,5 milyon kişi işsiz kalacaktır. WTTC’nin öngörüsüne göre uluslararası turizmin yanında ülkelerin iç turizm hareketlerinde pandemi nedeniyle yaşanan duraksamanın oluşturacağı kayıp çok yüksek olacak. WTTC’nin analizinde dünya genelinde turizm GSYİH’sında en iyi senaryoya göre yüzde 30’luk azalma ile 2,6 trilyon Dolar’lık bir kayıp gerçekleşebilecektir. Temel senaryoya göre turizm GSYİH’sında yüzde 39’luk bir düşüşle 3,4 trilyon Dolar seviyesinde bir kayıp yaşanması söz konusu olabilecektir. En kötü senaryoya göre ise turizm GSYİH’sında yüzde 62’lik bir gerileme ile 5,5 trilyon Dolar civarında bir düşüş yaşanabileceği öngörülmektedir. Türkiye’nin Rakiplerinde Son Durum Pandeminin ortaya çıktığı ve büyük bir hızla yayıldığı 2020 yılında dünya genelinde turizm destinasyonları büyük kayıplara uğramıştır. Bu yıl rakiplerimiz dip seviyeleri gördü. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) verilerine göre turizmdeki önde gelen rakiplerimizden İspanya, turizmde ilk 8 ayda yüzde 76 gerilerken, Yunanistan ise ilk 7 ayda yüzde 81 oranında gerileme yaşadı. İtalya’nın yılın ilk 7 aylık döneminde turizmde yaşadığı kayıp yüzde 43 seviyesinde gerçekleşirken, Akdeniz çanağındaki son yılların yükselen destinasyonlarından Hırvatistan’da da 8 aylık dilimde yüzde 53’lük kayıp yaşanmıştır. Yine Akdeniz çanağındaki diğer önemli destinasyonlardan Portekiz’de 8 aylık dönemdeki kayıp yüzde 40, Mısır’daki kayıp ise yüzde 82 seviyesinde gerçekleşmiştir. COVID-19 salgını, modern seyahat endüstrisinin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olmuştur. McKinsey, raporuna göre COVID-19 salgını nedeniyle yaşanan ekonomik gerileme, seyahat kısıtlamaları, havayolu kapasitesinin azaltılması, sosyal mesafe kurallarını da içeren sağlık ve güvenlik önlemleri sektörün hareket kabiliyetini yok denecek noktaya taşımıştır. Sektörün daha önce hiç yaşamadığı bir deneyim olan salgın koşulları altında sektörün ne zaman iyileşeceğine ilişkin bir zaman çizelgesi tahmin etmek kolay gözükmemektedir. Salgının etkileri özelinde hazırlanan senaryolara göre küresel turizmin 2023–2024’e kadar toparlanması, ancak bu toparlanmada turizm harcamaları bakımından 2019 seviyesini, 2023’ten önce göremeyeceği ifade edilmektedir. Havayolu Sektöründe Son Durum Hava yolu sektörü, süreçten en çok etkilenen sektörlerden biri olmuştur. Birçok hava yolu şirketi bu dönemde zarar bildirmeye devam ederken bazıları ise iflas etmiştir. Asya’da daha hızlı bir iyileşme mümkün olsa da hava yolculuğunun 2024 yılına kadar küresel olarak COVID-19 öncesi seviyelere ulaşması beklenmemektedir. Bu dönemde dünya uçak filosunun üçte ikisi park edilirken 18 havayolu birkaç ay içinde iflas başvurusunda bulunmuştur. Hava Taşımacılığı Derneği (IATA) tahminlerine göre küresel havayolu endüstrisinin 2020’de 419 milyar dolar gelir kaybedeceği öngörülmektedir. McKinsey COVID-19 küresel hava trafiği talep senaryoları, havacılık sektöründe yavaş bir toparlanma olduğunu göstermektedir. Temel senaryolardan birinde, talepte 2019’a kıyasla 10 2020 için yüzde 66 ve 2021 için yüzde 47 düşüş beklenmektedir. En son IATA tahminleri ile uyumlu olarak, 2019 yılı hava yolculuğu talebinin küresel olarak 2024’e kadar geri kazanılması ise beklenmemektedir. Virüsün etkili bir şekilde kontrol altına alındığı iyimser bir senaryoda dahi 2022’den önce havacılık tam bir iyileşme öngörülmemektedir