Zatürre olmasın?
Çocuklarda zatürre, soğuk algınlığıyla karıştırılabilir. Özellikle 5 yaşın altındaki çocuklarda daha sık görülen hastalık 1-2 hafta içinde ağırlaşabilir.
Günümüzde her yıl milyonlarca insan zatürre hastalığına yakalanıyor. Çeşitli aşılarla korunabildiği halde hastalığın bu kadar çok kişiyi etkilemesinin en büyük nedeni, hastalığın son derece bulaşıcı olması ve yaygın aşılamanın yeterince yapılmamasıdır. Bağışıklık sistemi güçlü insanlarda basit bir soğuk algınlığı gibi ayakta geçirilen zatürre, bazılarında hastanede tedaviyi gerektirir.
Zatürreye yakalanan kişilerin yüzde 5’ini, beş yaşın altındaki çocuklar oluşturur. Hastalığın çocuklar açısından en riskli yanı soğuk algınlığıyla karıştırılmasıdır. Genel olarak ateş ve öksürükle başlayan zatürre, çocuklarda 1-2 hafta içinde ağırlaşır. Bu nedenle soğuk algınlığı geçirdiğini düşündüğünüz çocuğunuz, bir iki hafta içinde düzelmez veya genel durumu kötüleşirse, hemen doktorunu arayın. Çocuğunuz zatürre olabilir!
Zatürre nedir?
Zatürreyi kısaca akciğerlerin iltihaplanması olarak tanımlayabiliriz. Hastalığı daha da açarsak virüs, bakteri gibi mikroorganizmaların, akciğerlerdeki hava keseciklerinin bir bölümünün iltihaplanmasına neden olması olarak da açıklayabiliriz. Akciğerlerin belli bölümlerinin iltihapla dolması sonucunda, oksijen yeterli miktarda kana geçemez ve çocuğun soluğunun sıklaşmasına yol açar.
Tıp dilinde pnönomi olarak tanımlanan zatürre, virüs, bakteri gibi mikroplardan kaynaklanır. Virüslerden kaynaklanan hastalığa, ‘viral zatürre’, bakterilerden kaynaklanana ise, ‘bakteriyel zatürre’ adı verilir. Zatürrenin kişi üzerindeki etkisi, hastalığın etkenine göre değişir.
Viral zatürre soğuk algınlığı gibi başlar ve ateşi fazla yükseltmez. Sıklıkla RSV veya influenza virüsünden başlayan zatürrede, öksürüğü artan çocuk, genellikle hızlı soluk alıp verir.
Bakteriyel zatürre ise aniden başlar, ateş yükselir, çocuğun genel durumu daha da ağırlaşır. Hiçbir şey yemek istemeyen çocuk ağır hasta görünümlü olur.
Kimler zatürre riski taşır?
- Prematüre doğanlar,
- Bağışıklık sistemi zayıf çocuklar,
- Astım, diyabet, böbrek gibi kronik hastalığı olanlar,
- Sağlıklı ve dengeli beslenmeyen çocuklar,
- Evinde sigara içilen çocuklar zatürree açısından daha fazla risk taşır.
Hastalığın tanısı nasıl konur?
Hasta çocuğun akciğerlerini dinleyen doktor, önce akciğer seslerindeki değişimi fark eder. Zatürre hastalığında akciğer sesleri azalır veya farklı sesler duyulur. Bunun nedeni akciğerdeki hava keseciklerinin bazılarının iltihapla dolması sonucunda yeterince oksijen alamamasıdır. Oksijen eksikliğini kapatmak için hasta çocuklar, daha sık soluk alıp, verme ihtiyacı duyar. Bazen de hastalığa yol açan etkene göre, akciğerlerde hışırtı duyulabilir.
Muayenede yukarıdaki belirtileri gören doktor, çocuğun akciğer filmini ister. Arkasından tedavi yöntemini belirlemek amacıyla zatürreenin viral mi, bakteriyel mi olup olmadığını anlamak için kan testleri yapılır.
Zatürre tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi, hastalığın etkenine, çocuğun yaşına ve genel durumuna göre değişir.
Viral zatürrede; tüm virüs hastalıkları gibi antibiyotik tedavisine cevap vermediği için destekleyici bir tedavi uygulanır. Ayrıca çocuğun bağışıklık sistemini güçlendirmek amacıyla dinlenmesi istenir. Destekleyici tedavi hastalığın şiddetine göre değişir. Örneğin yüksek ateş ve hızlı soluk alıp verme, sıvı kaybına yol açacağı için çocuğa bol sıvı içirilir. Hasta çocuğun bol sıvı alması, akciğerlerinde biriken balgamı atmasına da yardımcı olur.
Bakteriyel zatürre tedavisinde antibiyotiğe başvurulur. Çocuğun durumu ağırsa, antibiyotik tedavisi yetmez, hastaneye yatırıp serum vermek gerekebilir.
Bazı durumlarda ise viral etkenden başlayan zatürree, bağışıklık sistemi düşük çocukların hastalığının bakteriyel zatürreye dönüşmesine yol açar. Bu durumdaki bir hastaya hemen antibiyotik tedavisi başlanır.
Çocuklarımızı zatürreeden nasıl koruruz?
Rutin aşılama : Ülkemizde menenjit aşısı olarak bilinen HİB aşısı, zatürreye karşı da etkilidir. Ayrıca ülkemizde yeni yapılmaya başlayan pnömokok aşısı, zatürreye yol açan bazı bakterilere karşı koruyucudur. Bir diğer aşı ise grip aşısıdır. Özellikle kronik hastalığı olan çocuklara her sene grip aşısı yapılması, zatürreden önemli ölçüde korur.
Hijyene dikkat : Çocuklarımızı bulaşıcı bir hastalık olan zatürreden korumak için sık sık ellerini yıkamak etkili bir çözümdür. Yuvaya giden çocukların hem yuvada hem de evinde dokunduğu oyuncak gibi malzemelerin yıkanarak, temizlenmesi gerekir.
Bağışıklık sistemini güçlendirmek : Zatürreye neden olan virüs veya bakteriyi alan her çocuk, hastalığa yakalanmaz. Bağışıklık sistemi güçlü olan çocuklar hastalığı, soğuk algınlığı gibi kolay bir şekilde atlatırken, bağışıklık sistemi zayıf çocuklar zatürreden daha çok etkilenir. Çocukların bağışıklık sistemlerini güçlendirmek için mutlaka sağlıklı ve dengeli beslenmeleri gerekir. Sağlıklı ve dengeli beslenmenin ilk şartı ise anne sütüyle beslenmedir. Ek besinlere başlayan her bebeğin ve büyük çocukların bağışıklık sistemlerini güçlendiren en önemli faktör, tüm besin gruplarından dengeli ve yeterli tüketmesidir.
Sigara zatürre riskini artırır: Çeşitli araştırmalar evinde sigara içilen çocuğun daha çok zatürreye yakalandığını gösteriyor. Sadece zatürre değil, sigara içilen evde büyüyen çocuklar, astım, orta kulak iltihabı, üst solunum yolu enfeksiyonu gibi hastalıklara daha çok yakalanıyor. Üstelik ailelerin çocuğun odasında sigara içmemesi de yeterli değil. Çocukların solunum yolu hastalıklarına yakalanmaması için evin hiçbir yerinde sigara içilmemesi gerekiyor.