Şehabeddin Mahmud
- Meslek : Kâtip, şair ve edip
- Doğum : 1246 - Halep
- Ölüm : 3 Ağustos 1325
- Başlıca Eserleri : Ḥüsnü’t-tevessül ilâ ṣınâʿati’t-teressül, Ehne’l-menâʾiḥ fî esne’l-medâʾiḥ, Menâzilü’l-aḥbâb ve menâzihü’l-elbâb, Lübâbü’l-elbâb fi’l-edeb ve’l-muḥâḍarât, Muḫtâru Şiʿri Ebi’ṭ-Ṭayyib el-Mütenebbî, eẕ-Ẕeyl ʿale’l-Kâmil li’bni’l-Es̱îr, Taḫmîsü’l-Ḳaṣîdeti’r
İbn Fehd olarak da anılan Şehâbeddin Mahmûd babasının yanında hıfzını tamamladı. Hadis, Arap şiiri, hutbe, hikemiyat ve emsâle dair babasından bilgiler aldı. Edebi mektup ve inşâ alanında çağdaşlarının önüne geçti. Fıkıhta, ayrıca lugat, nahiv, nazım ve nesirde üstün bir düzeye ulaştı. Mensûb hattıyla ücret karşılığında kitaplar yazdı. Şehâbeddin Mahmûd’un şöhreti yayılınca Dımaşk’ta Dîvân-ı İnşâ kâtipliğine tayin edildi. Dımaşk ve Mısır Dîvân-ı inşâlarında kâtip, sır kâtibi ve Dîvân-i İnşâ nâzırı olarak elli yıldan fazla görev yaptı. Ayrıca kâtipliği sırasında Hanbelî kadısı olarak da görevlendirildi. Daha çok oğulları ve torunlarına hocalık yapan Şehâbeddin, onların da kendi mesleğini seçmeleri üzerine kâtiplerin el kitabı mahiyetinde Ḥüsnü’t-tevessül ilâ ṣınâʿati’t-teressül adlı eserini kaleme aldı. Tarihçi İbn Râfi‘ ile tarihçi, edip ve şair Safedî onun seçkin öğrencilerindendir.
İlmi, edebi, ahlâkı ve dindarlığı, Arap eyyâmı ve terâcimi ile kitâbet hatlarına vukufu, nazım ve nesir sanatlarındaki ustalığı ile tanınan Şehâbeddin Mahmûd uzun resmî yazıları bile müsveddesiz yazabiliyordu. İnşâ sanatında Kādî el-Fâzıl ile mukayese edilen Şehâbeddin uzun bedîî kasidelerinin çokluğu bakımından ondan üstün sayıldı. Nesir-inşâ türüne ait toplam otuz ciltlik ürünü olduğu kaydedilmekle birlikte bunların ancak bir kısmı zamanımıza ulaştı. Şehâbeddin’in askeri savaşa teşvik, savaşta cesaret ve kahramanlık, yenilginin kötülüğü, zafer kutlamaları gibi konularda mektupları; Dîvân-ı İnşâ’da yazdığı tevkī‘, taklid, menşur vb. çok sayıda resmî yazıları ve mektupları; kuşlar, yırtıcılar, av, at, silâh, kale vb.ne dair tasvir risâleleri vardır. Suriye genel valisi Seyfeddin Tenkiz’in takdirini kazanan Şehâbeddin Mahmûd Dımaşk’ta Kādî el-Fâzıl’dan kalan evde vefat etti, cenaze namazını vali kıldırdı ve Kāsiyûn dağı eteğinde Yağmûriyye Camii yakınındaki türbesine defnedildi. Yerine oğlu Kadı Şemseddin Muhammed getirildi. Safedî Şehâbeddin Mahmûd için bir mersiye yazdı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Durmuş, İsmail, Şehâbeddin Mahmûd, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2010, Cilt:38, sf:417-418
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Dördüncü Vakıf Han
Mimar Kemaleddin tarafından İstanbul’a kazandırılan en yetkin binalardan biri olan Dördüncü Vakıf Hanı, simgeleşmiş çağdaş yapılardan biri olarak İstanbul kent kültürünün bir parçası konumunda. Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne gelir sağlayan binalar olan vakıf hanlarından olan Dördüncü Vakıf Hanı 1911 yılında inşa edilmeye başlandı. Savaş nedeniyle yapımı yarıda kalan bina 15 yıl sonra 1926 yılında tamamlanabildi. 1990’ların sonunda adliye binası olarak kullanılmak üzere boşaltılan ve ardından kaderine terk edilerek harabe haline gelen bu eşsiz yapı, 2005 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 25 yıllığına kiraya verildi. Restorasyon için yaklaşık 30 milyon TL harcandığı belirtilen bina özel bir otel adı altında beş yıldızlı bir otel olarak hizmet veriyor.
-
Büyük Alfred
Büyük Alfred, Doğu Anglosakson kraliyeti Wessex'in Kralı ve İngiltere adını tarihte ilk defa kullanan kişi olarak tarihe adını yazdırdı. Bir Viking istilasına karşı koymak için çeşitli Anglosakson krallıklarını birleştirdi. Onun döneminde İngiltere’de bilim ve edebiyatın yükselişi başladı. Vikinglerin ülkeden atılmasında oynadığı rol nedeniyle “Büyük” adıyla anılan tek kral oldu. İngiltere’nin Sakson savaş lordları tarafından çeşitli krallıklara bölündüğü dönemde, Kral Etfhelwuf’un beşinci oğlu olarak dünyaya geldi. 5. oğul olduğu için de kral olması beklenmiyordu. Nitekim papazlık eğitimi almıştı. Çocukken Roma’ya gidip Latince öğrendi ve hatta Papa 4. Leo tarafından Roma konsülü olarak seçildi.
-
Bedevi
İbn Haldun'un yorumuyla gıda, barınak ve elbise gibi en zaruri ihtiyaçlarını karşılamak üzere bir araya gelen toplumlara verilen isim olan bedevinin kelime anlamı çölde yaşamak, sahrada oturmaktır. Diğer bir değişle kır, sahra, çöl anlamına gelen badiyede yaşayan kimselere bedevi denir. Bedevi yerleşik hayat anlamına gelen hadaretin zıttıdır. Lüks sayılan tüketim maddelerini kullanmaya başlayan toplumlar hadarî yani medenîdir. Bedevîlikten hadarîliğe geçişi sağlayan vasıtalar şehirlerdeki iktisadî imkânlardır. Geçimlerini hayvancılık, avlanma, ticaret, baskın düzenleme gibi işlerle sağlayan bedevîler çiftçilik, el işleri ve sanatları ile denizcilikten hoşlanmazlar. Bedevî, hem yük hem de binek hayvanı olan devesinin sütünden, etinden, derisinden, gübresinden, yününden ve gölgesinden faydalanır. İklim şartlarına ve otlattıkları develere bağlı olarak sürekli göç etmek zorunda kalan Bedevi toplumu bir babadan geldiğine inanan insanların meydana getirdiği kabile esasına dayanır.
-
Hz. Osman
İslâmî davetin ilk safhasında Hz. Ebû Bekir’in delâletiyle Resûlullah’ın yanına giderek Müslüman olan Hz. Osman ilk on Müslüman arasında yer aldı. Kısa bir süre sonra Hz. Peygamber’in kızı Rukıyye ile evlendi. İslâmiyet’in 5. yılında hanımıyla birlikte ilk kafilede Habeşistan’a hicret etti. Habeşistan’da doğan ve hicretin 4. yılında vefat eden oğlu Abdullah dolayısıyla kendisine Ebû Abdullah künyesi verildi. Bir yıl sonra Habeşistan’dan Mekke’ye döndü ve ardından Medine’ye hicret etti. Hz. Peygamber Bedir Savaşı’na giderken Osman’ı hasta olan kızının başında Medine’de bıraktı. Zafer müjdesinin Medine’ye ulaştığı gün Rukıyye öldü. Hz. Peygamber, Bedir’e katılanlardan sayarak ganimetten hisse verdiği Hz. Osman’ı daha sonra diğer kızı Ümmü Külsûm ile evlendirdi. 630 yılında onun da vefatı üzerine evlenecek başka kızı olsaydı onu da vereceğini söyledi. Hz. Osman, Ümmü Külsûm’ün 630 yılında vefatından sonraki yıllarda altı evlilik daha yaptı. Hanımlarından üçü edildiği sırada hayatta bulunuyordu. Bu evliliklerinden dokuz oğlu, altı veya yedi kızı oldu.
-
Müderris
Osmanlı ilmiye teşkilâtında kadılık ve müftülükle birlikte oluşan üç temel görevden biri olan müderrislik, medreselerde çeşitli dersler veren hocaları nitelemek üzere kullanıldı. Müderris kelimesi herhangi bir ilim dalı anılmadan mutlak olarak kullanıldığında fıkıh hocası kastedilirdi; hadis, kıraat, tasavvuf ve nahiv gibi ilimleri öğreten kimseler için de genellikle şeyh kelimesi kullanılırdı. Medreselerin bir kurum niteliği kazanmaya başladığı Selçuklular döneminde müderrisler Dîvân-ı Vezâret’ten çıkan ve Nizâmülmülk’ün imzasını taşıyan bir menşurla tayin edilirken daha sonraları bizzat sultanların ve halifelerin tevkīi ile de tayin edildiler. Medrese sisteminin ortadan kalkmasından sonra da yüksek dereceli okullarda görev yapan hocalar için bu unvan sürdürüldü. XIX. yüzyılda açılan Batı tarzındaki eğitim kurumlarının hocaları da müderris unvanıyla anıldı. Müderrislik aynı zamanda ulemâ mesleği olduğundan zamanla belirli hiyerarşik kademelenmeyi de sağladı ve XVI. yüzyıl ortalarından itibaren gelişen yapısıyla ilmiye teşkilâtındaki yerini aldı. Bir müderrisin aslî görevi medresede ders vermek ve az sayıdaki öğrencileriyle ilgilenmek ve onları ilme teşvik etmekti. Ayrıca medrese içinde asayişin ve çalışma ortamının sağlanması da onun görevlerindendi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun