Pankreas nakli, yeteri kadar işlev göstermeyen pankreasın yerine, yeni ölmüş bir insan veya sağlıklı insandan kısmi olarak pankreas alınıp cerrahi olarak yerleştirilmesidir. İnsüline bağlı diyabet hastaları için yapılan bir cerrahi tedavi şeklidir. İlk pankreas nakli 1966 yılında Minnesota Üniversitesi’nde yapılmıştır.
Erken yaşta diyabet hastalığı başlayan Tip 1 hastalarının en büyük hayali insülinden bir gün kurtulmaktır. Başarılı nakil ameliyatlarından sonra hastaların insülini bırakma şansları olur. Aynı zamanda hayat kaliteleri artar. Ancak pankreas nakli her diyabet hastasında uygulanmaz. Nakil uygulanacak hastalar için uyulması gereken kurallar vardır.
Pnakreas Nakli Nedir? Nasıl Yapılır?
Organ naklinde vericiye donör denir. Pankreas naklinde donör olarak seçilen insanlar beyin ölümü gerçekleşmiş ancak organları sağlam olanlardır. Alınan organ nakil zamanına kadar 20 saat bir çözeltide ve soğuk olarak bekletilebilir. Genellikle hastalıklı pankreas çıkarılmaz, sağlıklı pankreas hastanın karnının sağ alt tarafına yerleştirilir. Yeni pankreasın damarları hastanın damarları ile birleştirilir.
Pankreas nakli ameliyatı 4 şekilde yapılabilir:
Sadece pankreas nakli: Şeker hastalığı olan ancak böbrek hastalığı ya hiç olmayan ya da hafif olan hastalar için uygundur.
Böbrek yetmezliği olan şeker hastalarına böbrek nakli ile birlikte pankreas nakli
Uygun böbrek bulunursa önce böbrek nakli yapılıp daha sonra pankreas nakli yapılabilir.
Pankreas adacık hücre nakli
Pankreas nakli ameliyatı böbrek ameliyatı ile birlikte yapılan ve yaklaşık 6 saat süren bir ameliyattır. Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Operasyondan sonra hasta yoğun bakıma alınır. Hastalar ameliyattan sonra duruma göre 2 hafta hastanede kalabilirler. Taburcu olduktan sonra 3 ay boyunca yakından takip edilirler.
Pankreas Nakli İçin En Uygun Hastalar Kimlerdir?
Pankreas nakli genellikle Tip 1 diyabet hastalarında tekrar insülin yapmasını sağlamak amacıyla yapılır. Tip 1 diyabetli hastaların insülinleri ya çok azdır ya da hiç yoktur. Her gün dışarıdan insülin almaları gerekir. Buna rağmen diyabetin uzun vadedeki komplikasyonlarından korunamazlar. Riskli bir ameliyat olduğundan tüm diyabetli hastalara uygulanmaz. Pankreas nakli için uygun hastalar:
Standart tedavi ile kontrol edilemeyen Tip 1 diyabetliler,
İnsüline karşı çok şiddetli reaksiyon gösteren hastalar,
İnsüline rağmen kötü kan şekeri kontrolü olan kişiler,
Şiddetli ve kontrol edilemeyen hipoglisemi atakları yaşayanlar,
Şiddetli böbrek hasarı gelişmiş olanlardır.
Kimlere Pankreas Nakli Yapılmaz?
Kanser öyküsü olanlar,
HIV/AIDS hastaları,
Aktif hepatitli hastalar,
Ağır akciğer hastalığı,
İleri şişmanlık,
Boyun ve bacaklardaki damar tıkanıklıkları,
Sigara, alkol, uyuşturucu bağımlılarına nakil yapılmaz.
Pankreas Nakli Ameliyatının Riskleri Nelerdir? Pankreas Nakli Sonrası Süreç Nasıldır?
Ameliyattan sonra vücudun organı reddetmesine engel olmak için ilaçlar verilir. Bu ilaçlara karşı reaksiyon olabilir.
Ameliyattan sonra solunum problemleri olabilir.
Yeni pankreasın atardamar ve toplardamarlarında pıhtı oluşması (tromboz) görülebilir.
Birkaç yıl sonra belirli kanserlerin gelişime riski vardır.
Pankreas iltihabı (pankreatit) yaşanabilir.
Yeni organın reddi görülebilir.
Nakil edilen organın çevre dokulara yapışması, idrar yollarında problemlerle karşılaşılabilir.
Hayat boyu ümmünsüpresif (reddi engellemek için bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar) kullanmak gerekir.
Pankreas Naklinden Önce Hastalar Nasıl Değerlendirilir? Pankreas Nakli Öncesi Süreç Nasıl İşler?
Nakil adaylarına nakilden önce kan testleri ve radyolojik inceleme yapılır.
Doku ve kan gurubu tespit edilir.
Enfeksiyonların tespiti için kan ve deri testleri,
Elektrokardiyografi ve ekokardiyografi, kalp kataterizasyonu görülebilir.
Kanser varlığının araştırılması,
Kilo ve boy tespiti, operasyona kadar uygun diyet planı,
Akciğer grafisi,
Tansiyon takibi,
İdrar tahlili, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri,
Tam kan sayımı gereklidir.
Pankreas Nakli veya Adacık Nakli Tedavide Fayda Sağlar Mı?Pankreas nakli başarılı olursa hastanın insüline ihtiyacı kalmayabilir. Hasta ayrıca günlük sık sık şeker ölçümü ve diyet kısıtlamalarından da kurtulur. Nakilden sonra hastalarda hiperglisemi ve hipoglisemi ataklarının ortadan kalktığı görülmüştür.
Pankreas nakli diyabetli hastalarda böbrek ve sinir sisteminde görülen komplikasyonlar üzerinde kısmen etkilidir, ama riski tamamen ortadan kaldırmaz.
Bu ameliyatlar genellikle diyabet tanısı konulduktan 20 yıl sonra gerçekleştirilmektedir. Erken nakil olan hastalarda diyabet komplikasyonlarının önlenip önlenmeyeceğine dair bilgi yoktur. Başarılı ameliyatlardan sonra hastalar onlarca yıl yaşayabilmektedir.
Bazen nakil olan pankreas çalışmayı durdurabilir. Bu durumda hasta tekrar nakil listesine alınır. Yapılan çalışmalar pankreasla birlikte nakledilen böbreğin daha iyi çalıştığını göstermektedir.
Pankreas Naklinde Organ Reddi Belirtileri Nelerdir?
Karında ağrı ve şişme,
Ateş yüksekliği,
Hasta gibi hissetmek,
Titreme, ağrı,
Halsizlik, yorgunluk,
Ayaklarda ve ayak bileklerinde şişme,
Nefes darlığı.
Bu belirtileri gösteren hastaların hemen nakil ekibiyle iletişime geçmeleri gerekir.
Bağışıklık Sistemini Baskılayan İlaçların Yan Etkileri Nelerdir?
Çabuk enfeksiyon kapma,
Ellerde titreme,
Uyuma güçlüğü,
Yüksek tansiyon,
Saç dökülmesi,
Depresif ruh hali,
Kilo alma,
Midede rahatsızlık,
Döküntü,
Kemiklerde zayıflama (osteoporoz),
Bazı kanser türlerine (özellikle cilt kanseri) yakalanma riski,
Diş etlerinde şişme,
Sivilceler,
Yüksek kolesterol,
Kusma, ishal.
Hastalar yan etki gördüklerinde ilaçlarını bırakmamalı, hekimleri ile görüşmelidirler.
Pankreas Naklinden Sonra Beslenme Nasıl Olmalıdır?
Nakilden sonra böbreklerin ve pankreasın düzgün çalışması için uygun diyet listesi düzenlenir. Sağlıklı diyet ve egzersiz nakil sonrası görülen enfeksiyon, kalp krizi ve kemik zayıflaması komplikasyonlarını azaltabilir. Genellikle önerilen sağlıklı beslenme şekli:
· Her gün 5 porsiyon sebze ve meyve,
· Yağsız et, tavuk ve balık,
· Tam tahıllı ürünler,
· Yeteri kadar lif alımı,
· Az yağlı süt ve süt ürünleri,
· Tuz alımının azaltılması,
· Tereyağı gibi doymuş katı yağlardan uzak durmak,
· Aşırı kafein ve alkolden uzak durmak,
· Yeteri kadar su içmek,
· Bazı ilaçlarla etkileşimlerinden dolayı greyfurt, portakal ve nardan uzak durmak (bu bilgi hekim tarafından bildirilecektir),
· Enfeksiyon riskini azaltmak için gıda güvenliğine dikkat etmek, beklememiş, taze gıda tüketmek, uygun pişirmek gereklidir.
· Nakil ameliyatından sonra fazla kilo alınması istenmez. Bu nedenle sağlıklı beslenme yanında düzenli egzersiz yapılmalıdır.
· Nakilden sonra hastalar uyku düzenlerine dikkat etmeliler.
Türkiye’de Pankreas Nakli Yapılıyor Mu?
Ülkemizde kadavradan pankreas nakli diğer organ nakilleri kadar sık olmamakla birlikte yapılabilmektedir. İstanbul, Antalya, Ankara, Malatya illerinde Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsat verilmiş kamu ve özel bazı hastanelerde yapılabilmektedir.
Pankreas nakil listesine giren tip 1 diyabetli hastalar merkeze uygun verici bildirilmesini bekler. Ülkemizde beyin ölümü gerçekleşen bir kişinin pankreasının kime nakil edileceğine Ulusal Doku ve Organ Nakil Koordinasyon Merkezi tarafından karar verilmektedir.
Pankreas Nakli Canlı Vericiden Yapılabilir Mi?
Pankreas nakli canlı vericiden yapılabilir. Bu tür ameliyatlarda vericinin doku gurubunun uygun olması gerekir. Ameliyatla pankreasın küçük bir kısmı alınır.
Pankreas Kanserinin Tedavisinde Pankreas Naklinin Yeri Var Mıdır?
Pankreas nakli özellikle Tip 1 diyabetli hastalara uygulanır. Pankreas kanseri tedavisinde yeri yoktur.
Tip 2 Diyabet Hastaları Pankreas Naklinden Fayda Görebilir Mi?
Pankreas nakli özellikle Tip 1 diyabet hastalarına yapılır. Dünyada Tip 2 diyabet vakalarına yapılmış az sayıda ameliyat vardır.
Pankreas Nakli İçin Gerekenler Nelerdir?
Pankreas nakli için uygun bir hastalar organ nakil bölümüne kaydedilirler. Burada nakil listesine alınırlar. Uygun donör (verici) bulununca hızla ameliyat kararı verilir.
Pankreas Naklinin Cinsel Hayata Etkisi Var Mıdır?
Cinsel hayatın kalitesi böbrek hastalığının ve diyabetin komplikasyonlarının oluşup oluşmamasına bağlıdır. Eğer böbrek hastalığına ve diyabete bağlı ileri komplikasyonlar oluşmamışsa hasta kısa bir süre sonra normal cinsel hayatına dönebilir.
Pankreas nakli ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.