Ankara'da hüzün hakimdi. Mevsim sonbahar ve Kasım'ın onuydu. Hüzün yasla birleşerek kasvetli bir hava yaratmıştı şehirde...
Bu gün Atatürk'ün ölümünün üzerinden tamı tamına yirmi iki yıl geçmişti... Sabah dokuzu beş geçe acı acı çalan siren sesinin Ankaralıların kulaklarında, yüreklerinde ve gözlerinde bıraktığı iz gün boyu silinmemişti.
Bu hüzne; ıssız yollar, kimsesiz sokaklar, hafif yağan yağmur, çıplak dalların üzerinde titreyen damlalar, dalından düşmemek için direnmeye çalışan kurumuş yaprakların görüntüsü de eşlik ediyordu.
Akşam olmuştu. Havanın kararmasıyla birlikte ortalık iyice ıssızlaşmış, sokaklar tamamen boşalmıştı. Havlayan köpeklerin cılızca yankılanan sesiyle, gece bekçisinin uzaklardan gelen ara ara öttürdüğü düdüğünün sesi de olmasa, koskoca şehir kimsenin yaşamadığı virane bir yere dönüşecekti. Sadece bulunduğu yeri bile aydınlatmaktan aciz sokak lambaları, ara ara yanıp sönerek etrafa ışık veriyordu. Evlerin pencerelerinden dışarıya sızmaya çalışan lambaların ışığı ise kalın perdelerin engeline takılıyordu...
Ulus Anafartalar caddesi Konak sokaktaki Üç Nal lokantası özel günlerinden birini yaşıyordu. Kovboy filmlerindeki bar kapılarını andıran kelebek kapısı sürekli açılıp kapanıyordu. Çünkü lokantaya Orhan Veli gelmişti. Onun gelişini haber alan hayranlarının lokantaya akın etmesi üzerine mekanda oturacak yer kalmamıştı...
Üç Nalın müdavimlerindendi Orhan. Ankara'da bulunduğu sıralarda genellikle akşamlarını dostlarıyla bu lokantada geçirirdi. Onun insanlara karşı samimi tavrı, alçak gönüllü davranışı ve neşeli sohbetlerinin yanı sıra; umudu, aşkı, denizi, doğayı, hasreti, hürriyeti ve çok sevdiği halkı, yine halktan biri olarak anlatan şiirleriyle onu dinleyenlerin gönüllerine ilmek ilmek işlerdi sevgisini...
Üç Nal lokantası Orhan Veli'nin Ankara Lisesinden arkadaşı Şinasi Baray'ın, babasından kalma evin bodrum katında restore ettiği içkili bir lokantaydı. Burası öncesinde ahır olarak kullanıldığı için Şinasi Baray lokantaya Üç Nal ismini vermişti.
Lokanta duvarları ve süslemelerinin arasına müşteriler tarafından yazılan yazılar, şiirler ve çizilen resimlerle ünlüdür. Şinasi Baray, lokantanın duvarlarının yazı, şiir ve resimlerle dolmasının ardından, kapağında üç tane at nalı çakılı defteri hazırlamıştı. Duvarda yazacak çizecek bir yer bulamayanlar bu üç nallı deftere yazmaya başlamışlardı düşüncelerini.
Üç Nal Ankara'daki diğer lokantalara nazaran batı tarzına yakın bir mekandı. Dönemin Ankarasını düşünürsek, burası kadınların bile rahatlıkla gelip içki içebildikleri ender yerlerdendi. Müşterileri genellikle yazar ve sanatçılardı.
Orhan Veli 16 Haziran 1946 tarihli Ülkü Dergisinde Üç Nal Lokantasını şöyle anlatır:
“Şinasi hem sanatkar hem de okur yazar bir insan olduğu için lokantasını sanatkarlarla okur yazarların sık sık gidecekleri, gittikleri vakit de zevkle oturacakları bir yer olarak tertipledi. Her giden hoşlanıyor. Ben de onlardanım. Salonun türlü süsleri arasında zaman zaman mısralara yahut da bazı mısraların anlamlarına rastlıyorsunuz.”
Vakit bir hayli ilerlemişti. İçki, sigara, şiir ve keyifli sohbetlerle zamanın nasıl geçtiğinin farkına varamamıştı Orhan. Bardakta kalan son yudum rakıyı içti. Kül tablasındaki yarı beline kadar yanmış sigaradan bir fırt çekti. İzmariti kül tablasına bastırdığında boğazında bir yanma hissetti. Mekan adeta sigara dumanına teslim olmuş gibiydi. Göz gözü görmüyordu. Duman, rakı kokusuyla birleşince, yolda yalpalayarak yürüyen bir sarhoş edasıyla salınarak yayılıyordu etrafa. Bardağa doldurduğu suyu içtikten sonra ayağa kalktı Orhan.
Ani kalkış rakının da etkisiyle başının dönmesine, gözlerinin kararmasına sebep olmuştu. Eliyle sandalyesini yokladı ve tekrar oturdu. Biraz bekledikten sonra yavaşça kalktı, arkadaşlarına veda etti, sanki bir daha hiç görüşemeyecek gibi hüzün çökmüştü yüzüne. Sonra sağa sola hafif yalpalayarak kapıya doğru yürüdü. Lokantanın girişinde, kapının sağ tarafındaki askılıktan atkısını boynuna taktı, üzerine trençkotunu giydi dışarı çıktı.
Hava soğuk ve rüzgarlıydı. Yüzüne tokat gibi çarparak esen rüzgar onu kendine getirmişti. Bir süre kapının önünde bekledi. Soğuk esen rüzgarla buz gibi havayı ciğerlerine çekti. Sigara ve alkolden dönen başı temiz havayla buluşunca rahatlamıştı. Lokantanın önündeki dut ağacından ağır ağır uçarak gelen kuru bir yaprağın sağ omzuna, oradan da yere doğru düştüğünü fark etti. Yaprak yere doğru düşerken onu yakaladı. Kuru bir yapraktı elinde tuttuğu. Bu kuru yaprak sonun başlangıcıydı sanki. Yaprağı elinde evirip çevirdi. Bir zamanlar etrafa umut, canlılık ve güzellik saçarken, sona gelmişti. Yaprak onun derinlerindeki kanayan yarasına dokunmuştu... Çaresizlik ve imkansızlık yüreğini sızlatmıştı. Yaprağı kaderine teslim etmek istemiyordu. Onu trençkotunun cebine koydu. Bir sigara yaktı. Gecenin karanlığına ve ıssızlığına doğru yol aldı.
NOT: Yazmaya yeni başladığım Orhan Veli biyografi romanından bir bölüm. Girişle ilgi düşüncelerinizi bekliyorum.