İstikamet ne 2023’ü ne de 2071’i gösteriyor. Şu sıralar, en son 12 Mart ve 12 Eylül ‘darbe rejimleri’nde uygulanan idam cezasına dönüş arzusu bizzat Başbakan tarafından dile getiriliyor. İdamın gündeme getirilişi tam bir ‘geriye’ dönüş örneği.
Yıllardır demokratların iktidar partisinden temel bir talebi var; demokratikleşmenin devam etmesi ve reformlarının ‘geri çevrilemez’ biçimde kurumsallaştırılması. Yeni anayasa tam da bunun için isteniyor.
Anayasa dahil reformlar konusunda hükümet belli bir ‘doyum noktası’na ulaşmış durumda. Bu bile anlayışla karşılanabilir; şimdiye kadar yapılan işler, atılan adımlar yadsınamaz çünkü. Ama ya ‘geri adım’? Kazanımların geri alınması… İşte bu kaygı verici.
Sadece hükümetin kendi iradesiyle kaldırdığı idam cezasının geri getirilmek istenmesi diğer bütün reformların da ‘tehlikede’ olduğunu gösterdiği için kaygı verici. Bu konunun gündemde tutulması bizzat bu hükümetin yaptığı diğer reformların da geri alınabileceği anlamına geliyor. Reformların, siyasal irade tarafından birer ‘ihsan’ olarak algılandığı izlenimi yaratıyor. 10 yıllık ‘reformist’ AK Parti iktidarının geldiği nokta bu olmamalıydı.
Bir başka sorun, hükümetin verdiği ‘pragmatizm ve popülizm’ fotoğrafı. Evet, anketler idamın geri getirilmesini isteyenlerin çoğunlukta olduğunu gösteriyor. Başbakan da anket sonuçlarına bakıp ‘halkın nabzına göre şerbet’ veriyor, siyaset yapıyor. Buna ‘popülizm’ derler. Temel hak ve özgürlükleri anketlere bakarak düzenlemeye kalkarsanız sistemin ve iktidarın demokratik meşruiyetini ciddi biçimde zedelersiniz.
Demokrasinin en önemli ayağı serbest, adil ve düzenli seçimlerdir; ama bir o kadar da vazgeçilmez olan ‘temel hak ve özgürlükler’in dokunulmaz olmasıdır. Anketlerde soralım, hatta referanduma gidelim bakalım; muhalefet partisi kapatılsın mı? Alevilik yasaklansın mı? Kürtler Güneydoğu bölgesine sürülsün mü?
Bunların sonu gelmez, memlekete de AK Parti’ye de hayrı olmaz. Bir yandan idamı savunmak öte yandan da BDP’lileri ölüm üzerinden siyaset yapmakla itham hiç de tutarlı bir siyaset değil.
İdamın geri getirilmesini öneren Başbakan, Türkiye’de idam cezasının en son ne zaman, hangi ‘rejim’ tarafından uygulandığını unutmuş olamaz; evet, 12 Eylül askerî rejimi döneminde uygulandı idam cezası en son.
1971’de 12 Mart rejiminin idam ettiği Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının ardından 1970’lerin kanlı şiddet döneminde bile bu ülke idam cezalarını uygulamadı. Ta ki 1980 darbesine kadar. Darbe döneminde 50’yi aşkın kişi idam edildi. ‘Bir sağdan, bir soldan’ zihniyetiyle asıldı insanlar.
Şimdi, 1980 askerî darbesinin yargılanmasının önünü açan bir hükümet nasıl olur da darbe rejiminin uyguladığı bir yöntemi, yani idamı diriltmek isteyebilir? Bunun makul bir izahı yok. Sadece ‘açlık grevleri’ gündemini değiştirmek için olamaz herhalde. Amacın PKK’yı bitirmek olduğu söylenecektir. Hem bitmez, hem de uygulanamaz idam yasayla geri getirilse bile. PKK yüzlerce ‘intihar eylemcisi’ gönderdi, şimdilerde de yüzlerce kişi PKK doğrultusunda ölüme yatmış durumdalar. Ölüm korkutmaz, idam cezası hiçbir şeyi değiştirmez.
Biliyoruz ki siyasî suçlarda idam uzun vadeli bir karabasana dönüşüyor. Menderes ve arkadaşlarını, Deniz Gezmiş ve yoldaşlarını ve 12 Eylül idamlarını hâlâ konuşuyor, tartışıyoruz. Hâlâ hepsi birer yara, kanamaya devam ediyor.
Siyasal sorunlar idam cezasıyla çözülmez. Bunu bilmiyor olamazlar. O zaman neden? İdamı savunmak ‘sağ’ siyasetin kitlesel tabanında ‘prim’ yapacak bir konu. Ancak, ‘sağ kitlenin otoriter damarı’nı okşayarak siyaset yapmak AK Parti’ye ne kazandırır ki? 12 Eylül’cülerin idam ettiği Mustafa Pehlivanoğlu’nun mektubunu okuyup ağlayan Başbakan nerde?
Zaman, 14 Kasım 2012