Eski Rus gambotu Trabzon limanı’nında Türk bahriyesine teslim edilmiş ve Osmanlı bayrakları keşîde edilmiştir. Bu gambotlar ( 21 ) mil sür’atindedir.
Bunlardan başka iki torpido ve diğer iki tahtelbahirin dahi muamele-i teslimiyyesi îfâ olunmak üzeredir.
YUNANLILAR NEREYE ÇEKİLECEKLERMİŞ?
Bosphore:
Yunanlılar ( Eskişehir’i ) tahliye ve kuvve-i külliyelerini merkez ve sağ cenaha tahşîde başlamışlardır. Bazı mehâfil Yunan kuvvetlerinin hutut-ı istihkâmiyyeye çekilmekte olduğunu zannediyorlar. Bu hat ( Sevres ) muâhedesince tayin edilen güzergâh imiş. Anadolu idare-i cedîdesi hakkındaki karar bu hattın ötesindeki değil, berisindeki araziye şâmil imiş. Yunan karagâh-ı umumîsinin ( İzmir’e ) nakli de bu karar iktizasından imiş.
ORDUMUZUN UMUMÎ TAARRUZU YAKINDIR
Anadolu’dan gelen haberlere nazaran, ordumuz yakında umumî taarruza başlayacaktır. Bu münasebetle orduya lâzım gelen bütün istihzârât ikmal olunmuş ve bu cümleden olarak son Yunan ric’ati esnasında tahrip olunan köprülerin ve bozulan yolların tamiratı da hitâma ermiştir.
Son günlerde karargâh-ı umûmîde ictima eden gurup kumandanları yapılacak son taarruz münasebetiyle müzakerâtta bulunmuştur.
İsmet Paşa, taarruz planının hutût-ı umumiyyesini izah eylemiştir. Ordunun bütün kıt’aâtında hâhiş-i cenk-cûyâne hadd-i a’zamîsine bâliğ olmuştur. Bütün efrâd ve zâbitan düşmanı Anadolu’dan atmak için taarruzun bir an evvel başlamasına sabırsızlıkla muntazırdır.
İZMİR SOKAKLARI YUNAN FİRARÎLERİYLE DOLUYOR
Anadolu Ajansı:
İzmir sokakları cepheden firar eden Yunan askerleriyle dolmuş ve şehrin inzibatı büsbütün muhtel olmuştur. Birçok Yunan firarîsi üzerlerinden elbise-i askeriyyelerini çıkarmaya lüzum görmeyerek dükkânlarda hizmetçilik ve meyhanelerde garsonluk etmektedirler.
GAZİ MUSTAFA KEMAL PAŞA’YA HEDİYE
Anadolu Ajansı:
Azerbaycan mümessili ibrahim Abilov Bey, hükûmet-i metbû’ası tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya gönderilen hedayayı bizzat takdim etmiştir. Hediyeler arasında pek kıymetdar bir halı, Kafkas suvari elbisesinin altın savaklı aksamını teşkil eden bir kama, bir kırbaç, bir kayış ile fişekler vesair teferruat vardır. Kamanın üzerinde altın kakma ile aynen zîrdeki ibare yazılıdır: Türkiye inkılâbı kahramanı Mustafa Kemal Paşa’ya Azerbaycan Köylü ve İşçi hükûmeti tarafından yadigârdır
ÇEKİRGE: Eskişehir alınınca Yunan’ın işi daha fena
Ordumuz yürüyecek İzmir limanına
Yunan gemilerini saracak şiddetli bir fırtına
Yazınız zarar ve ziyanı Kosti’nin hesabına.
( 23 Teşrin-i sâni 1921, sayı. 63, s. 3 )
[ GONARİS’İN İSTİFA ŞÂYİASI ]
Proodos:
Gonaris hükûmeti gittikçe tevessü’ eden müşkilât karşısında bulunduğundan re’s-i kârdan çekilmek üzere hazırlanmaktadır. Hatta Gonaris’in Atina’dan hareketinden evvel bu tasavvurunu dostlarına bildirdiği tahakkuk etmektedir.
Kabinenin tebeddülü takdirinde, Gonaris taraftarlarınca makbul olmayan İstratos hariç olmak üzere yeni kabine müttehid fırka rüesâsından biri tarafından teşkil edilecektir. Kabine riyâsetine Koleyarpolos’un veya Lomiyordos’un tayini muhtemel görülmektedir. Fakat daha esaslı tebeddülât halinde İsteryadis veya Zeimis kabine teşkiline memur edilecektir.
Yunanistan bugün her türlü vasıtalarla sulhe vâsıl olmaya çalışmalıdır.
( Daily Telegraph) da “Şark’ta sulh henüz uzaktır. Muhâsımların nıkât-ı nazarı yekdiğerinden pek uzak bulunuyor. Bir müdahele zarurîdir.” diyor.
[ ANADOLU’NUN DEVLETLERE KARŞI SULH ŞARTLARI ]
Türkiye- Yunanistan ihtilâfında mutlak bir surette muhafaza-i bîtaraf edilmesi
Türkiye’nin istiklâl-i tammının kabulü.
Uhûd-ı atîkanın tasdiki.
Yunan filosunun bîtaraf mıntıkadan teb’îdi.
SULH DİLENCİLERİ YALVARMAYA BAŞLADILAR!
( Gonaris ) Yunanistan’ın birçok fedakârlıklara âmâde olduğunu beyan ederek İngiltere’nin tavassuta delâlet etmesini rica eylemiştir.
Londra:
( Proodos ) – Lord ( Curzon ) ile vukû’a gelen ikinci mülakatta ( Gonaris ) talep edilen tavassutu temin edebilmek için Yunan teklîfâtının nelerden ibaret olduğunu sarîh bir surette beyan etmeye davet olunmuş ve müddeiyâtında müsaâdekâr bulunması lüzumu ifham edilmiştir. Bunun üzerine ( Gonaris ), bu hususta bir muhtura tevdi’ edeceğini beyan eyledikten sonra Yunanistan’ın birçok fedakârlıklara âmâde bulunduğunu dermeyan ederek İngiltere’nin, diğer müttefiklerinin inzimam-ı muvâfakatiyle tavassuta delâlet eylemesini talep etmiştir.
( Gonaris ) in bu beyânâtı henüz bir semere vermemiştir. Ma’haza İngiliz mehâfil-i siyasiyyesinde, coğrafî bazı ta’dilât icrâsı ile Yunan müddeiyâtını esasından baltalamayacak yeni bir tarz-ı tesviye tezekkür olunmaktadır.
[ TESELYA’DA GALEYAN ]
Prooya:
Gonos’tan gelen haberlere nazaran, umum Teselya’da efkâr-ı umumiyyede tamamen hükûmet aleyhine bir tahavvül baş göstermiş olduğunu bildirmektedir. Hükûmet hareket-i harbiyye hakkındaki yalanları, buhran-ı iktisadî ve hükûmetin zürra’ sınıfı aleyhindeki siyaseti bu hale sebebiyet vermiştir.
Buhran-ı mâlî ve iktisadî en ziyade gaye ise amele sınıfına icrâ-yı te’sir etmiş olduğundan umum amele dahi hükûmet aleyhinde bulunmaktadır.
[ ANADOLU’DA BÜYÜK HAZIRLIK ]
Excelsior:
Vârid olan haberlere nazaran, Mustafa Kemal Paşa elyevm cephede ( yirmi iki ) fırka piyade ve ( beş fırka ) suvariye mâliktir. Bütün Anadolu’da seferberlik tabiî surette devam etmektedir. Sakarya muharebesi esnasında Anadolu ordusu, bir kısmı harbe sevk edilmemiş olmak üzere ( 150 ) bin kişiden mürekkep idi. Filhakika ( Kafkasya ) ve Trabzon’dan müsta’celen celp edilen fırkalar, ancak Anadolu ordusunun muzafferiyetinden sonra vasıl olabilmiştir. Bu sırada, Yunan ordusu mecmu’u ( 240 ) bini mütecâviz idi. Bu miktar son Yunan taarruzunu takip eden müte’addid firarlar ve zâyiât hasebiyle 200 bine tenezzül etmiştir.
[ ASKERİ MÜTÂLÂ’ÂT ]
Düşman nereye ric’at edecek?
Düşman için iki tarîk-i ric’at vardır. Biri Bursa, diğeri Uşak. Yunan ordusunun kısm-ı küllîsi ile Bursa’ya çekilmesi vârid-i hatır değilse de Uşak’a ric’ati muhtemeldir. Aynı zamanda taarruzdan evvelki vaziyeti almak üzere kısmen Bursa’ya, kısmen de Uşak’a çekilmeleri ihtimali vardır. Düşman cephesi gerisindeki yangınlar ise, kendileri çekildikten sonra ordumuzu bir şûrezâr içinde bırakmak maksadına mâtuftur ki Yunanîler bu suretle harb-i umumînin son senesinde Almanların Fransa’da tatbik ettikleri tahrip usullerini taklit ve takip ediyorlar demektir.
(23 Teşrin-i sâni 1921, sayı. 63, s. 2 )
ORDUMUZ NE YAPACAK?
Düşman, ric’at kararını tatbike başladığı zaman ordumuza teveccüh eden vazife Yunan kıt’atını şiddetli bir takip ile kovalamak olacaktır. Bu takip hareketinin havalar yağmurlu olduğu takdirde pek müsmir olacağı ve düşmandan mühim miktarda malzeme iğtinam edileceği şüphesizdir. Ma’mafih ordumuz, bir taraftan düşmanı takip ederken diğer taraftan Yunan kuvvetlerinin hatt-ı ric’atlerini kesmeye çalışmak suretiyle istedikleri istikamette ric’at etmelerine mani olmak isteyecektir.
İtalyan matbuatı Gonaris ve Baltaçis teşebbüsâtının neticesi hakkında ihtiyatkâr davranmakla beraber Şark meselesinin son derecede müsta’celiyet lüzumu arz ettiği mütalâasında bulunuyor. ( Solon ) bugün Yunanistan’ın sulh akd etmekte pek menfaatdar olduğunu söyledikten sonra, “Bir kış harbinin iltizam edeceği müşkilâtı şimdiden derpîş etmelidir. Böyle bir hareketin netâyic-i muhtemelesi o kadar çok ve mütenevvi’dir ki böyle bir mes’uliyeti Yunanistan bilâ-tereddüt deruhte edemez” diyor.
LLOYD GEORGE YUNANİSTAN’IN YENİ HAREKÂT-I HARBİYYEDE BULUNMASINI TASVİP ETMİYORMUŞ
Londra:
Times gazetesi Şark meselesinin ancak Washington konferansından sonra tetkik edilebileceğini tekrar ettikten sonra Mister Lloyd George tarafından Yunanistan’ın yine harekât-ı askeriyyede bulunmasının tasvip edilmediğini söylüyor.
[ GİRİT’TE GALEYAN ]
Girit’ten gelen haberlere nazaran, çeteler kanununun müstesna olarak yalnız Girit adasında tatbikine karar verilmesi umum adada hükûmet aleyhine şiddetli galeyanı mûcip olmuştur.
Dağlarda dolaşan iki bin kadar asker firarîsi kıt’a halinde toplanarak maîyetlerinde toplar ve mitralyözler de bulunduğu halde merkez-i hükûmet olan Hanya şehrine inmişler ve şehri muhâsara eylemişlerdir. Bunu müteakip hükûmete tebliğ ettikleri ültimatomda dört madde zikr etmişlerdir. Mevadd-ı mezkûre şunlardır:
Vali-yi umûmi Çaldaris’in Girit’ten teba’üdü
Yunan filosunun Girit’ten uzaklaştırılması.
Yunan askeri’nin çekilmesi.
Asker firarîlerinin aileleri aleyhine tatbik edilmek istenilen çeteler kanununun ref’i.
Usâtın nezdine giden heyet, Yunan vatanının ahvâl-ı hâzırada maruz bulunduğu tehlikeleri yâd ederek harekât-ı ihtilâliyyeden vazgeçmelerini beyan ve hükûmetin müşfikane ve pederâne muamelede bulunacağını iblâğ eylemiştir.
Venizelos taraftarı Patris Teatellas, Elefteros Tipos vesair gazeteler Gonaris hükûmeti’nin Giritliler hakkında ittihaz etmek istediği tedbirleri şiddetle tenkid ve muâheze etmişlerdir.
YUNAN ZABİTLERİ SİVİL GEZECEKLERMİŞ
İstanbul’da Yunan ordusuna mensup zâbitan sivil gezmeye icbar edilmişlerdir.
ORDUMUZ TAARRUZ ETMEYECEKTİR
Roma’ya şâyân-ı itimad menâbi’den gelen haberlere nazaran, Kuvâ-yı Millîye, Gonaris ile Baltaçis tarafından yapılan seyahatin netâyici hakkında ma’lumat-ı vâzıha almadıkça şiddetli bir hareket-i askeriyye icrâ etmeyecektir.
( 23 Teşrin-i sâni 1921 sayı. 63, s. 3 )
Press de soir:
Bir aydan fazla oluyor ki, Sakarya muharebesinin aks-i sadaları da söndü. Milletleri haftalarca heyecan içinde bekleten bu devâsâ muharebe yavaş yavaş keşif müfrezeleri arasında vuku’ bulan mahallî müsademelere inkılâp ederken, başka mahiyette fakat aynı derecede hâiz-i tesir yeni bir muharebe başladı.
Yunan- Türk mücadele-i musâlahâsını bilâ- fasıla takip eden siyasî oyunun ilk neticelerini şimdiden tetkik edebiliriz. Derhal söyleyelim ki, bu ikinci muharebe de sarîh bir surette Kuvâ-i Millîyenin lehine dönecek gibi görünüyor. Siyaset âşûfte bir kızdır. Daima galiplere tebessüm eder.
Ahîren sarf edilen mesâi-yi askeriyyenin hülâsası Yunanîler için ordularının ( Ankara ) yolunda tevkif edilmesi, dayak yemesi ve sonra Eskişehir, Afyonkarahisar kırlarına kadar sürülmesinden ibaretti. Sakarya muharebesini müteakip Yunanlılar için şeref olmasa da haysiyet-i milliyyeyi korumaya muvaffakiyet el vermediği takdirde her şey kaybolmak tehlikesine ma’ruzdu. Gonaris bu maksatla seyahate çıktı. Adem-i muvaffakiyeti inkâr etmek mümkün değildi. Gonaris’in (…. ) devletleri vuku’ bulan felakete bir nevi iştirak ettirmekten ibaret olacaktı. Gonaris Paris, Roma ve Londra’da hemen hemen şu lisanı kullanmak iddiasında idi:
Yunanistan Anadolu’da harp eder iken yalnız kendi menâfi’ini değil fakat aynı zamanda fi’ilen vekâletlerini hâiz olduğu Müttefikler’in de menâfi’ini müdafaa ediyordu. Binâenaleyh mağlup olmakla İtilâf da mağlup olmuş demektir.
( …….. ) kazansaydı Şark’ın teskîninde alâkadar olan bütün Garp devletlerini dahi zaferine teşrîk edecekti.
Yunanistan’ın kullandığı bu Şark jandarması tabiri yeni değildir. Bir kelime ile hülâsa edelim:
Yunanlıların kullandıkları tâbiye İtilâf devletlerini yeniden Türkiye’nin etrafına toplamaya, Türklerin tâbiyesi ise bunun aksine ma’tuf idi. Hâlbuki Fransa-Türkiye muâhedesi bir emr-i vâki oldu. Türkiye bu siyasî muvaffakiyeti biraz daha tevsî’ ve düvel-i sâireye de teşmîl edecek olursa Yunanistan yapyalnız kalacaktır.
[ BOYKOTAJ YAPTILAR ]
Prooya gazetesine Edirne’den yazıldığına göre, İstanbul Rum gazetelerini ve bilhassa Prooya’yı taşıyan yolcular, mevki kumandanı Movrenk nezdine sevk edilerek general tarafından bizzat isticvab ve bâdehu tecziye edilmektedir.
( 30 Teşrin-i sâni 1921, sayı.64, s.1 )
[ ŞU’ÛN-I HÂRİCİYYE ]
[ ANADOLU’DA İSTİHLÂS ORDUSU ]
( Journal d’Orient )’in verdiği mâlumata göre yeniden taht-ı silâha celp edilen sınıflardan mürekkep olarak Anadolu’da ( İstihlâs ordusu ) nâmıyla ayrıca bir kıt’a teşkil ve Ali İhsan Paşa da ( İstihlâs ordusu ) kumandanlığına tayin olunmuştur.
TRABZON’DA TAYYARELERİMİZ
Journal:
Ahîren Trabzon’a vürûd eden ( 6 ) deniz tayyaresinin tecrübeleri icrâ edilmiş ve şâyân-ı memnuniyet netâyic vermiştir.
Ankara hükûmeti Trabzon Bahriye Mektebi’ne bir tayyare şubesi ilâvesini kararlaştırmıştır.
( 30 Teşrin-i sâni 1921, sayı.64, s.2 )
JOURNAL GAZETESİNE LONDRA’DAN YAZILIYOR:
( Daily Express ) gazetesine nazaran, Kuvâ-yı Millîye heyet-i murahhasasının İngiltere’ye tehir hareketi Yunan vaziyet-i dâhiliyyesinin vehametinden münba’istir.
Ankara’ya karşı yapılan muharebede Kostantin siyasetinin mütemadiyen dûçâr olmakta bulunduğu sukut-ı hayaller karşısında Kral Kostantin’in tahtından feragati lehinde bir cereyan teressüme başlamıştır.
[ TÜRKİYE – İTALYA İTİLAFI ]
Cağadamard’dan:
Ankara ile İtalya arasında cereyan eden müzâkerât kemal-i muvaffakiyetle hitam bulmak üzeredir.
Türk mehâfilinin aldığı malumata nazaran, Türkiye- İtalya itilâfının hutut-ı esasiyyesi zaten tanzim olunmuştur. Müzâkerât pek yakında nihayet bulacaktır. Hem de İtalyan mümessili itilafnâme şerâitini parlamentonun nazâr-ı tedkik ve tasvibine arz etmek üzere Roma’ya avdet edecektir.
[ İNGİLİZ MATBUÂTI ]
Neologos:
Umum İngiliz matbuâtı, [ Türkiye-Fransa ] itilâfnâmesini mevzu’-i bahs ü makal eylemektedir. Lord ( Norit Cliff’e ) mensup gazeteler dahi bu hususta hükûmetin nokta-i nazarına iştirak eylemektedir. Daha mülâyim bir lisan kullanmakta olan ( Times ) gazetesi, Türk milliyetperverleriyle akd edilen itilâfnâmenin umum Müttefikler’e müştereken yapılması lâzım geldiğini dermeyan ediyor.
YUNAN ORDUSU ATİNA’YA ÜLTİMATOM VERMİŞ
Prooya:
İzmir’den ansızın Atina’ya gelmiş olan yüksek rütbeli iki zabit hükûmetin mesâil-i milliyede takip etmesi lâzım gelen hatt-ı hareket ile arzusu hakkında Başvekil Gonaris’e vekâlet eden ( Produ Papadakis )’e ordu nâmına bir muhtıra tevdi’ etmişlerdir. Muhtıra adeta ultimatom mahiyetinde bulunduğundan mezkûr zâbitânın taht-ı tevkife alınması hakkında lâzım gelenlere emir verilmiştir.
Haber alındığına göre ordu hîn-i hâcette ( Atina’dan ) talimat almağa lüzum görmeksizin kanı pahasına istihlas ( ?! ) eylediği yerlerden kat’iyyen çekilmemeye karar vermiştir. ( ?!.. ) Kral Kostantin ile ailesine ve Gonaris hükûmetine karşı olan galeyan ve infi’al tevessü’ etmektedir.
( 30 Teşrin-i sâni 1921, sayı.64, s. 3 )
[ VENİZELİSTLERİN ŞİKÂYETİ ]
Niw gazetesi’nden:
Grevin fâil-i manevîlerini takip etmek bahanesiyle birçok Venizelistler hükûmet memurlarının tecavüzât ve su’-i muamelâtına hedef olmuşlardı. Venizelist fırka, bu tecavüzâttan dolayı hükûmete şiddetli bir protestonâme göndermiştir.
Protestonâmede yapılan tecavüzât ve su’-i muamelât ta’dat olunduktan sonra harekât-ı mezkûreden malumatdar olup olmadığı hükûmetten soruluyor. Ve bu takdirde ahalinin hutut-ı hürriyetini tayin eylemesi talep olunuyor ve deniyor ki: “Yok eğer hükûmet tecavüzât-ı vâkı’adan haberdar değil ise Yunanistan’ın idare-i ahrârânesi lağv edildiğine halkın kani’ olması için bu ta’adiyât fâilleri hakkında ne gibi tedâbîr ittihaz etmiş ve etmek tasavvurun dadır?” Bu protestonâme bütün matbuat tarafından muhtelif surette tefsir olunmaktadır.
Reuters gazetesi Fransa ile Türkiye arasında akd edilen i’tilafnâmenin Fransa’yı Suriye’de manda teşkilâtı suret-i kat’iyyede vücuda getirmek için serbest bıraktığını kaydediyor.
Fransa hükûmetinin bu defa tasdik etmiş olduğu General ( Goraud ) projesi Cemiyet-i Akvam tarafından Fransa’ya tevdi’ edilmiş olan vazifeye ve aynı zamanda menâfi’-i iktisadiyyesine muvafık bir tarzda efkâr-ı ahrârâne ile temâyüz etmektedir.
Fransa, Suriye memleketlerinin hususiyetini asgarî bir teşkilât-ı müştereke vücuda getirmek ihtiyacı ile te’lif etmeye çalışacaktır. Mezkûr memleketlerin doğrudan doğruya idaresine meydan vermeyip mümkün mertebe ahaliye istiklâlini terk etmek arzusundadır. Bidâyette Şam, Halep ve Alevi hükûmetlerden müteşekkil olmak üzere bir hükûmet-i müttehide teşkil edilecektir.
( 28 Kânun-i evvel 1921, sayı.67, s.4 )
[ KARNALİS TEKZİP EDİYOR ]
( Pru ) yazıyor:
Muhâsemâtın tatili için münferit bir tavassut icrâ olunacağına dair olan şâyi’ât hakkında Hâriciye Nâzırı Vekili Karnalis beyânat-ı âtiyyede bulunmuştur: Mezkûr haberi müeyyed resmî bir malumat yoktur. Muharipler arasında tavassut mahiyetini hâiz böyle bir teşebbüsün yalnız bir devlet-i muazzama tarafından icrâsı muhtemel değildir. Olsa olsa, bütün Müttefik devletler tarafından müştereken icrâ olunabilir.
( 28 Kânun-i evvel 1921, sayı, 67, s.2 )
[ HİCAZ ŞİMENDİFERİNİN MÜBÂYÂ’ASI İÇİN ]
Hicaz şimendiferinin(……..)’ dan (………)’ e kadar olan kısmının İngiltere hükûmeti tarafından mübâyâ’ası için hükûmet-i mezkûre ile Hicaz kralı Hüseyin arasında müzakerât cereyan etmekte olduğunu ( İslamic News ) gazetesi hususî istihbarâtına atfen yazıyor.
İKDAM
( 28 Kanun-i evvel 1921, sayı,67, s.3 )
[ YUNANİSTAN ANADOLU’YU TAHLİYE ETMELİDİR ]
Temps gazetesi’nden:
Fransa hükûmeti, Fransa- Türkiye itilafı hakkında Britanya hükûmetinden ahz ettiği son notaya pek yakında cevap vermekten geri durmayacaktır. Bu cevabın yeni sebeb-i teskîn, itilâfa doğru yeni bir adım teşkil edeceği farz ediliyor ise agleb-i ihtimal hata edilmiş olmaz.
Britinya hükûmeti notasının sonunda, Şark’ta sulhun tesisi için yakında telkinâtta bulunmak hakkını muhafaza ettiğini beyan etmiştir. Fransa hükûmeti telkinat-ı mezkûreye intizar ve Türk- Yunan ihtilâfının hitâmını tesrî’ edebilmeyi son derece samimiyetle arzu etmektedir. Filhakika Müttefikler’in tavassut teşebbüsünde ( Daha doğrusu arz-ı hizmette. Çünkü tavassut kelimesi Müttefikler’in tesviye-yi kabule icbar için çalıştıkları hissini vermektedir. Bu ise hakikate muvâfık değildir. ) üçüncü defa olarak âdem-i muvaffakiyete mâni olmak için çok basit bir çare vardır. Bu da sulh müzakerâtının teklifâtından mukaddem müzakeratın istinad etmesi arzu edilen esasâtın tarafeynce şâyân-ı kabul görülüp görülmeyeceğini anlamaktan ibarettir.
[ İZMİR’İN TAHLİYESİ HAKKINDA ]
Paris:
Yunanlılar tarafından bütün Anadolu’nun tahliyesi ve İzmir havalisine Yunan kıt’aâtı i’zâmı lehinde idare-i kelâm eden ( Patris ) gazetesinin münasebetiyle Temps gazetesi bizzat Yunanlıların da menfaatine muvafık olan bir tahliyeyi Fransız siyasetinin daima bir lüzum-ı mutlak addettiğini beyan ediyor.
( Girit ) teki vekayi’ muhârebe ne kadar devam ederse Yunanistan’ın o kadar bir felâkete maruz bulunduğunu ispat etmektedir.
Bununla beraber Temps gazetesi İzmir havalisine İtilâf kıt’aâtı i’zâmı aleyhinde idare-i kelâmla, Yunan ordusunun geri çekildiği sırada ( Papulas ) ın geçen ilkbaharda yaptığı ric’at esnasında olduğu gibi tahribât îka’ına mümâna’at vazifesiyle bir miktar İtilâf zâbitânı tavsiye ediyor.
( 4 Kânun-i sani 1922, sayı.68, s.1 )
Anadolu seferinin tamamen muvaffakiyetsizliğini gizlemek artık mümkün olmadığı ve Mösyö ( Gonaris )’in ilk fikrine, yani Anadolu’nun tahliyesine rücu’ mecburiyetinde kaldığı bugün, zaten birçok inkisar-ı ümitle sarsılmış olan ( Atina ) halkı ( Konstantin ) idaresinin kendisine iyilik ve fenalık cihetinden neye mal olduğunu hesap etmeye başlamıştır. Kostantin’in sene-i devriyesi hûlûl etmiştir.
( 12 ) ay zarfında bu kadar harabî ve beyhûde yere bu kadar kan zâyiâtı kral ( Kostantin )’in en sadık âhibbâsı arasında bile endişe emâreleri günden güne çoğalmaktadır.
Milletin intibahından, yeni intihabattan, terhisten, ordudan korkuluyor. Yoldan geçen her gölgenin altında bir tehlikenin gizli olduğu zannediliyor. Polis her sözü, her hareketi tarassut eyliyor.
Büyük Yunanistan’ın cenaze merasimi ve agleb-i ihtimal, bu memleketin terakkisini uzun müddet meflûc kılan dâhilî değişmelere müncer olacaktır.
[ HÜKÛMET FIRKASINDA İHTİLÂF BAŞ GÖSTERDİ ]
Atina’da Münteşir Pru’dan:
Hükûmet furuk-ı müttehidesi rüesâsı arasında ihtilâfât son dereceyi buldu. Ve gittikçe teşeddüt etmektedir. Rüesâdan bazıları açıkça diğerlerine sebb ü şetm etmekte ve bu vaziyet-i mühimmenin temâdîsinden onları mes’ul addeylemektedir. Fakat halkın galeyan ve infi’ali de tehlikeli bir surette şiddetlenmiştir. Gonaris’in seyahatinden hiçbir ümit kalmadığı artık herkesce malum bir hakikattir.
Kral taraftarları ise reislerinin Kralı devletlere tasdik ettirmeye muvaffak olmadığından hiddetli bulunuyorlar. Gonaris’in buraya akîb-i avdetinde istifaya icbar edileceğine dair umumî bir kanaat vardır. Bir hükûmet-i askeriyyenin teşkili ihtimalden ba’îd değildir.
Rüesâ-yı hükûmet arasındaki ihtilâfât-ı şahsiyye de kesb-i şiddet ediyor. Harbiye nâzırı ( Teodokis ) ile Atina muhafaza ve Muhafız Vekili General Kostantinopulos arasındaki rekabet-i şahsiyye alevlendi. General ( Dosmanis ) de başka bir hava çalıyor. Bunlardan her biri, avâmil-i hükûmetin muâvenetini kendine temin etmek istiyor. Vaziyet içinden çıkılmaz bir hale geldi.