Fıkralarında eğlendirirken aynı zamanda düşündüren Nasrettin Hoca, iyilik severdir, insanlara yol gösterir. Onları kötülüklerden uzak tutmak için kendine özgü bir güldürü özelliği kullanır. Nasrettin Hoca, halkı çok iyi tanıması ile adeta iyi bir sosyolog konumundadır; insanları iyi tanımasıyla da iyi bir psikologdur. Fıkralarında hazırcevaplığı ile yeri geldiğinde sözünü etkili biçimde söylemekte usta olan Nasrettin Hoca, ayrıca toplumda bilge imajını çizer. Anadolu halkının ihtiyacı olan bilgileri verirken mütevazi kişiliğiyle bütünüyle bir halk adamıdır. Eleştirel bakış açısı düşündürmeye teşvik eder. Nasrettin Hoca; fıkralarında kitabi bir dil yerine ilgi çekici, akılda kalıcı, kıvrak cümleler kullanır. Fıkralarıyla halk eğitiminde önemli bir konuma sahip olan Nasrettin Hoca, zeka, ilgi ve yeteneğin bireyler arasında farklı olduğunun bilincindedir. O, fıkralarında ezberciliği reddetmiş; ağır medrese derslerini de hoş üslubu ile eleştirmiştir. Nasrettin Hoca fıkraları dilden dile dolaşmış, zamanla değişikliklere uğramış hatta Hoca' ya ait olmayan fıkralar bile kendisine mal edilmiştir. Ünü Balkanlardan Orta Asya’ya değin yayılan Nasrettin Hoca hakkında pek çok kitap yazılmış, karikatür çizilmiş, çizgi film, film gibi çalışmalar da yapılmıştır.