5 Maddede Nezahat Onbaşı’nın Askeri Hayatı
Osmanlı Devleti’nin son dönemi ve Milli Mücadele yıllarında öyle fedakâr Türk kadınları vardır ki hepsi ayrı ayrı kahraman niteliğindedir. Kara Fatma, Tayyar Rahmiye, Gördesli Makbule, Ayşe Çavuş bu isimlerden bazılarıdır. Ancak aralarında öyle biri var ki mücadeleye giriştiği çocuk yaşıyla dikkatleri üzerine çekiyor. Gelin, henüz 12 yaşında onbaşı rütbesi alarak adını tarihe kazıyan Nezahat Onbaşı’nın askeri geçmişini birlikte inceleyelim.
1. Asker bir babanın kızıdır
Milli Mücadele döneminin sembol kadın figürlerinden biri olan Nezahat Onbaşı için asker olarak doğdu desek abartmış olmayız. Oldukça küçük yaşlarda askerlik ruhuna bürünen Nezahat Onbaşı, 70. Alay Komutanı Hafız Halid Bey’in kızıdır. Askerliğe dair birçok önemli hususu bizzat babasından öğrenmiştir.
2. 8 yaşında kendini savaş mevzilerinde buldu
Sekiz yaşında bir kız çocuğunun buram buram ölüm kokan savaş meydanlarında ne işi var diyebilirsiniz. Ancak şartların insanı mecbur kılması, olmaz dediğimiz birçok şeyin olmasına neden olabiliyor. Annesini oldukça erken yaşta kaybetti Nezahat Onbaşı. Cepheden cepheye koşan babasının ona bakması için birisini bulamaması üzerine sekiz yaşındaki Nezahat’i yanına alarak cepheye götürdü. Savaş boyunca ata binmeyi ve silah kullanmayı öğrenen Nezahat Onbaşı, adeta harp toprağı yutarak yetişti.
3. 12 yaşında onbaşı rütbesi aldı
Nasıl ki bir çocuğun mecburi şartlarda kaldığı için çok küçük yaşlarda babasıyla savaşın yoğun olduğu alanlarda yer alması şaşırtıcı bir durumsa, on iki yaşında küçük bir kız çocuğunun onbaşı rütbesi alması da şaşırtıcı gelebilir. Babasının peşi sıra cepheden cepheye koşan ve askeri eğitim alan küçük Nezahat, 12 yaşında onbaşılık rütbesini aldı. Yine Kurtuluş Savaşı sürecinde İsmet İnönü tarafından kendisine kurmay unvanı verildi.
4. Birçok savaşa katıldı
Nezahat Onbaşı babasının etkisiyle Milli Mücadele döneminde cepheden cepheye koşarak çeşitli savaşlara dahil oldu. Sakarya, Gediz, İnönü gibi birçok savaşa katıldığı bilinen Nezahat Onbaşı, bu savaşlardan alnının akıyla çıkma başarısı gösterdi.
5. İstiklal madalyası ile ödüllendirildi
Nezahat Onbaşı’nın verdiği mücadelenin meclis tarafından takdir görmesinin bir sembolü olarak kendisine “İstiklal Madalyası” verilmesi planlanıyordu. Bursa milletvekili Emin Bey, Nezahat Hanım’a İstiklal Madalyası verilmesi için önerge verdi. Önerge, o günkü oturumda kabul edilerek gereği yapılmak üzere Başkanlık Divanı’na gönderildi. Bu talep TBMM Genel Kurulu tarafından kabul görse de gereği bir türlü yapılamadı, madalya kendisine bir türlü verilemedi. Bu durumdan çeşitli mercilere başvuracak derecede büyük rahatsızlık duymayan Nezahat Hanım, kararın yerine getirilmesi için hiçbir zaman bir girişimde bulunmadı. Bu kararın üzerinden tam 65 yıl geçtikten sonra, Nezahat Onbaşı 78 yaşındayken kendisine “TBMM Şükran Belgesi” verildi.
Kaynakça
Cemile Şahin, Mustafa Şahin, Osmanlı Son Dönemi ile Milli Mücadele Yıllarında Türk Kadınının Sosyal, Siyasi ve Asker Faaliyetleri, NEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı.2, 2013
Kamil Akdoğan, Çanakkale Savaşı’nda Kadınlar, ODTÜlüler Bülteni, Mart 2018
DİĞERLERİ
7 Maddede Osmanlı Askeri Gücünün Öncüleri: Akıncılar
Birçoğumuzun zihninde Cüneyt Arkın’ın Malkoçoğlu karakterini canlandırdığı enfes performansıyla hafızalarımıza yer edinen Akıncılar, Osmanlı tarihi içerisinde önemli bir yere sahip savaşçı süvari birlikleridir. Savaş sırasında asıl ordudan birkaç günlük mesafede önde giden, gittiği noktalarda istihbarat toplayan, ordunun geçeceği yol, köprü ve geçit gibi yerleri güvenlik altına alan Akıncılar, sınır güvenliğinin sağlanması ve Osmanlı’nın batı yönlü ilerleyişinde büyük rol oynadılar. Kahramanlıkları ve başarılarıyla dilden dile, destanlarla ve hikâyelerle günümüze kadar ulaşan bu askeri birliği gelin birlikte tanıyalım.
5 Maddede Osmanlı’da İktidarın ve Modernleşmenin Sembolü Saat Kuleleri
Osmanlı Devleti’nde 16. yüzyıldan itibaren görülmeye başlayan saat kuleleri, özellikle II. Abdülhamit döneminde memleketin dört bir yanına hızla yayıldı. Devletin başınca onca sıkıntı varken, her bir yana saat kulesi inşa ettirmeye çalışmak ise nedensiz değildi. Çünkü bu mimari yapılar yapıldığı her yerde devletin otoritesinin ve hanedanının meşruiyetinin bir sembolü olacak, hem de dünyanın dört bir yanında etkisini gösteren modernleşme olgusunu İstanbul dışına taşıyacaktı.
10 Osmanlı Gezginin Gözünden Konya Şehri
Anadolu’nun kapısının Türklere açılmasıyla birlikte Türk tarihinin kesintisiz bir parçası olan, bu süreçte mimari, sanatsal, ekonomik ve sosyal birçok değer üreten, ayrıca Mevlana gibi dünyaya mal olmuş bir kişiye ev sahipliği yapan Konya şehri geçmişten güne önemli bir şehirdir. Özellikle Osmanlı döneminde hac yollarının üzerinde bir konaklama noktası olması nedeniyle daha da önemli bir hale gelmiştir. Birçok gezginin uğrayıp, edindiği izlenimleri kaleme aldığı Konya şehri bu yönüyle seyyahların da uğrak noktası olmuştur.
Osmanlı Ahşap Sanatı ''Bir Ağaç Nasıl Terbiye Edilir?''
Ahşap malzeme Anadolu’da binlerce yıllık bir geçmişe sahip olsa da en güzel örneklerini şüphesiz ki Osmanlı Devleti döneminde verdi. Osmanlı Devleti’nin ekonomik gücü onun sanatına da yansıdı ve ahşabı inşa ettirdikleri muazzam yapılarda olsun gündelik hayatta dekoratif amaçla olsun sıklıkla kullandı. Diğer tüm malzemelerden daha çok özen ve sabır isteyen ahşap zanaatkarlarına neccar dendi ve bu zanaatkarlar teknik-işlenişe göre ceviz, elma, gül, armut, meşe, sedir ve abanoz gibi ağaçları kullandı. Ahşap malzemenin diğer malzemelerden en belirgin farkı canlı olmasıdır. Halk arasında söylenen ‘’ahşabı öldürmek’’ deyiminden yola çıkarak, bu malzemeyi nasıl kullanılabilir bir hale getirildiğine bakalım; ‘’Sert ağaç ay karanlığında kesilecek. Ay karanlığında, dolunayda ağaç kendini sıkar, kesildiğinde de o sıkılıkta kalır. Aylardan Kasım ve dolunay olacak. Çünkü Kasım ayı ağacın topraktan gelen suyunun çekilme zamanıdır. 6 ay önceden ağacın tepesi kesilmeli, büyüme olmasın, öz yürüsün diye. Ağaç kesildikten sonra hemen, toprakla temasını kesmek için takoza alınacak. 1,5 ay böyle kalacak. Gövdedeki su kabukla gövde arasına girecek, o zaman soyulacak. Sonra tomruk istenilen ebatta kesilecek, şelaleye atılacak. Çünkü ağaç şelalede döndükçe kendi bedeninin suyunu atacaktır. Ağaç şelalede 1 yıl kaldıktan sonra, gölgede, kaba toprak üzerinde yerden 50 cm kadar yükseklikte olmak üzere ızgara yapılacak. Her sabah süzgeçle bol bol sulanacak. O kaba topraktan çıkan buğu ağacın rutubetini alacaktır. Ondan sonra yıllanmış koyun gübresine gömülecek; üzeri hava almayacak şekilde tamamen kapatılacak. O gübre içinde 2 sene durduktan sonra bademyağı, zeytinyağı ya da başka bir karışım gibi güzel koku ve dayanıklılık veren maddelerle kullanılmaya hazır olacak.’’ İşte tarihte ahşap malzemeye böylesi bir özen gösterilmesi onun ruhununun sanata yansımasını ve paha biçilemeyecek sanat eserlerin ortaya çıkmasını sağladı. 300 yıl ayakta kalabilmiş ahşap yapılar ne yazık ki bugünün Türkiyesi’nde kıymet görmediği için yıkılıp yerine betonarme taklitleri yapılıyor. Bizim çok iyi bildiğimiz ahşaba karşı Batı bunu yeniden keşfediyor.
7 Maddede Cemal Süreya'nın Hayatı
Türk edebiyatının önemli isimlerinden ve Türk şiirinde modernist bir hareket olan İkinci Yeni şiirinin öncü şairlerinden biri olan Cemal Süreya, gerek yazdığı şiir ve denemeleriyle gerek ise özel hayatıyla dikkat çeken biridir. Günümüzde halen daha şiirleriyle kendini var eden ve duygulara tercüman olan şiirleriyle zaman üstü bir yapıya bürünen bu önemli şairi farklı yönleriyle gelin birlikte tanıyalım.
2. Abdülhamid Döneminde Resim ve Fotoğraf
Batılılaşma hareketinin başlangıcı olarak görülen 18. yüzyıla gelindiğinde minyatür sanatı yerini duvar resme, 18. yüzyıl sonu 19. yüzyıl başında ise tuval resme bıraktığı görülür. Bu ilk resim denemeleri askeri amaçla, asker ressamlardan oluşan bir grup tarafından ortaya koyulmuş primitif ve natüralist eğilimdedir. Resim yapmayı seven bu asker ressamlar kuşağı Kolağası Hüsnü Yusuf Bey, Osman Nuri Paşa, Ferik İbrahim Paşa, Hüseyin Zekai Paşa, Şeker Ahmed Paşa, Süleyman Seyyid Bey, Hoca Ali Rıza ve Halil Paşa gibi kişilerden oluşur. II. Abdülhamid’in sanata olan yakınlığı resim alanında önemli gelişmeler yaşanmasına neden olduğu gibi bizzat padişah tarafından birçok etkinlik ve yenilikte desteklenir. Yıldız Saray’ında idari birimlerin dışında kurulmuş olan resim galerisi, fotoğraf stüdyosu, müzik odası ve bazı müzelerin kurulmuş olması çağdaş sanatın başlaması için önemli adımları oluşturur. Zira bu dönemin sanatsal açıdan en önemli olayı ise Osmanlı başkentinde güzel sanatlar okulu olan Sanayi-i Nefise Mekteb-i Ali'nin açılmasıdır. II. Abdülhamid 33 yıllık saltanatı sürecinde Osmanlı toplumunun bilim ve sanat alanında ilerlemesi için çalışmış, saray ressamı olarak çalıştırdığı İtalyan ressam Fausto Zonaro’ya sadece kendi portrelerini değil şehzadeleri, kızları ve saray çalışanları dahil bir koleksiyon oluşturmak adına portrelerini yaptırdı. Bunun dışında fotoğrafın gücüne inanan II. Abdülhamid olayları belgelendirip arşivlemek adına bundan faydalandı ancak kendi portresinin yapımına çekimser davrandı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun