Bozdağ: Erdoğan'ın adaylığı anayasal haktır
Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 14 Mayıs seçimlerinde aday olmasının önünde hiçbir anayasal ya da kanuni engel olmadığını belirtti.
Erdoğan'ın adaylığına yönelik itirazlar üzerine yazılı açıklamada bulunan Bozdağ, tartışmalara temel oluşturan ve bir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebileceğine işaret eden 101'inci maddenin 2017 yılında değiştirildiğini belirterek, "Anayasa'nın 101'inci maddesinin önceki hâli, baştan aşağı tamamen yeniden yazılarak tümü değiştirilmek suretiyle tamamen yürürlükten kaldırılmış, yerine yeni bir hüküm ihdas edilmiştir" dedi.
Anayasa koyucunun 101'inci maddeyi "tümüyle değiştirerek" yeni yetki ve görevlerle donatılmış Cumhurbaşkanının iki defa seçilebilmesi iradesini ortaya koyduğunu belirten Bozdağ, "Dolayısıyla 2017 yılında yapılan değişiklikle Anayasa'ya konulan bu hükmün 2017 yılından önce Cumhurbaşkanlığı yapmış kişileri de kapsayacak şekilde yeni bir seçme hakkı ortaya çıkardığı çok açıktır. Bir başka ifadeyle söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra daha önce Cumhurbaşkanlığı yapmış olup olmadığına bakılmaksızın şartları taşıyan herkese iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilme hakkı tanıdığı tartışmadan varestedir" diye ekledi.
Anayasa'nın "yeni 101'inci maddesinin" ilk uygulandığı seçimin 24 Haziran 2018 seçimleri olduğunu ifade eden Bozdağ, 14 Mayıs'taki seçimlerin de bu maddenin ikinci uygulaması olacağını, dolayısıyla Erdoğan'ın adaylığının da ikinci adaylığı sayılacağını belirtti.
Muhalefet partileri, Erdoğan'ın Cumhurbaşkanı adaylığı nedeniyle Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) itirazda bulunmuştu. Muhalefet, Erdoğan'ın 2014 ve 2018 yıllarında iki defa Cumhurbaşkanı seçildiğini belirterek 2023'te üçüncü kez Cumhurbaşkanı adayı olamayacağı görüşünü savunuyor.
YSK itirazları bugün sonuca bağlayacak
YSK, 14 Mayıs'ta yapılacak Cumhurbaşkanı seçimi için aday gösterme süresinin tamamlanmasının ardından adayların geçici listesini Resmi Gazete'nin dünkü sayısında yayımladı. Geçici listede, Cumhur İttifakı'nın adayı olan AKP Genel Başkanı Erdoğan, Millet İttifakı'nın aday gösterdiği CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce ve Ata İttifakı'nın adayı Sinan Oğan'ın isimleri yer aldı.
Geçici listede ismi bulunan adaylara, bugün TSİ 17'ye kadar itiraz edilebiliyor. YSK, itirazları değerlendirip karara bağladıktan sonra Cumhurbaşkanı adaylarının kesin listesini 31 Mart Cuma günü Resmi Gazete'de yayımlayacak.
2007 ve 2017 yıllarındaki değişiklikler
Anayasa'ya göre 2007 yılına kadar Cumhurbaşkanı seçimi doğrudan TBMM tarafından yapılıyordu. Yedi yıllığına, bir defalığına seçilen ve tarafsız bir konumda olan Cumhurbaşkanı ikinci defa aday olamıyordu. Ancak 2007'de Abdullah Gül'ün adaylığı sürecinde yaşanan 367 krizi üzerine anayasa değişikliği yapılarak Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesi uygulamasına gidildi. Görev süresi beş yıla indirilen Cumhurbaşkanı'na iki defa seçilme hakkı getirildi.
TBMM tarafından yedi yıllığına Cumhurbaşkanı seçilen son isim olan Abdullah Gül'ün görev süresi 2014'te doldu. Parlamenter sistemin uygulandığı bu dönemde Erdoğan, 2014 yılında halk tarafından seçilen ilk Cumhurbaşkanı oldu.
Erdoğan'ın görev süresinin dolmasına iki yıl kalmışken 16 Nisan 2017'de yapılan anayasa değişikliği referandumunda Başbakanlık kaldırılarak yerine Cumhurbaşkanı Hükümet Sistemi getirildi. Anayasa değişikliği kapsamında Cumhurbaşkanı'nın yetkileri artırıldı, Cumhurbaşkanı seçimi şartları ise değişmedi. Anayasanın 101'inci maddesinde bu durum "Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir" şeklinde yer aldı.
DW/CÖ,HS