1896 yılından beri yapılmakta olan Modern Olimpiyat
Oyunlarında kürek branşında birçok ilginç olayı daha önce de sizlerle
paylaşmıştım. Şimdi biraz daha detaya inerek belki de gözden kaçmış olan ama
öğrenilmesinde veya hatırlanmasında fayda olan bilgileri paylaşmak istedim.
Yazıyı üç bölümde hazırladım. Umarım zevkle okursunuz.
OLİMPİK KÜREK
DÜNYASINDA GÖZDEN KAÇANLAR 1. Bölüm:
1896, ilk Modern
Olimpiyat Oyunlarının Atina’da yapıldığı tarihtir. Bu olimpiyatta Kürek ve
Yelken yarışları da müsabaka listelerinde yer almasına rağmen hava muhalefeti
nedeniyle yarışlar yapılamamıştı.
1900 Paris
Olimpiyatında 8 ülkeden 108 sporcunun katıldığı kürek branşında beş yarış
planlanmıştı ancak dört yarış gerçekleşti. Kayıtlardaki aksaklıklar tüm
olimpiyata damga vurdu. Günümüze kadar gelebilen dokümanlarda 108 sporcunun
ancak 99’unun adı bellidir, diğer 9 sporcu dümenciler olup isimleri belli
değildir. Kürek yarışmaları 25 ve 26 Ağustos tarihlerinde Sen nehrinde 1750
metrelik bir mesafede yapıldı. Parkur yoktu, sadece start ve finiş
şamandıraları vardı. Yarışlara kulüp takımları ve ferdi katılımcılar isimlerini
yazdırdılar.
Paris'te İki Tek Dümencili yarışında birinci gelen Hollanda
ekibinin eleme yarışlarındaki dümencisi Hermanus Brockmann idi ancak Hermanus
çok ağır olduğundan ekip final yarışında sokaktan bulduğu adı bilinmeyen bir
Fransız’ı dümene oturttu. Bu dümencinin yaşının 7 ile 12 arasında olduğu tahmin
ediliyordu. Böylece “İsmi Bilinmeyen Dümenci” Olimpiyat tarihinde yarışlara
katılan en genç sporcu ünvanını aldı.
Paris'te Dört Tek Dümencili yarışı organizasyondaki
karışıklık yüzünden iki farklı final yarışı ile neticelendi. Bu tekne sınıfında
sekiz ekip elemelerde yarıştı ve altısı finale kaldı ama Sen nehrindeki yarış
parkuru altı tekneyi alacak kadar geniş değildi. Böylece Kürek Tarihinde ilk ve
tek kez iki final yarışı yapıldı. Birini Fransız, diğerini Alman ekibi kazandı.
1904 St. Louis
Olimpiyatında Kürek branşında beş tekne sınıfında yarışlar yapıldı. Amerikan
kulüpleri kendi aralarında yarıştılar. ABD dışında yarışlara sadece Kanada
Sekiz Tek teknesiyle katıldı.
10 Eylül 1904 tarihinde yapılan Tek Çifte, İki Çifte, İki
Tek Dümencisiz, Dört Tek Dümencisiz ve Sekiz Tek sınıflarındaki yarışlar
katılımı arttırmak amacıyla Amerika Şampiyonası ile beraber düzenlendi. Yarış
parkuru 1.5 mil, 2414 metre uzunluğunda idi ve sadece Dört Tek ve Sekiz Tek
ekipleri parkuru düz gidip finişe varıyorlardı, diğer tekneler parkurun
ortasında dönüp geriye gelerek başladıkları yerde finiş yapıyorlardı.
1906 yılında
Atina'da yapılan resmi olmayan ve istatistiklere geçmeyen Ara Olimpiyatta Kürek
branşında 6 tekne sınıfında yarışlar yapıldı. Yarış parkuru Atina’nın
güneyindeki Phaleron limanında hazırlandı. Tek Çifte ve İki Tek Dümencili
yarışları 1000 metre, İki Tek Dümencili yarışı 1 mil, Dört Tek Dümencili ve
Altılı Dümencili Donanma Teknesi yarışı 2000 metre, On Altılı Donanma Teknesi
3000 metre üzerinden yapıldı.
1908 Londra
Olimpiyatında kürek yarışları 28-31 Temmuz tarihlerinde dört tekne sınıfında
gerçekleşti. İngiliz ekipleri bütün yarışları kazandı. Geleneksel Henley
Kraliyet Yarışları parkurunda yapılan karşılaşmalarda madalya sıralaması nehrin
dar yapısı yüzünden iki teknenin yarışmasına göre belirlendi. Sadece birinci
gelen ekipler Altın Madalya alırken ikincilik ve üçüncülük ödülleri Olimpiyatın
diğer yarışma branşlarına uyum sağlamak için verildi. Parkur 1.5 mil (2414
metre) idi.
Londra'da Tek Çifte yarışında birinci olan Harry
Blackstaffe, Henley yarışlarında birçok Madalya kazanmıştı. 1868 doğumlu Blackstaffe
bu yarışta birinci olurken Olimpiyatı 40 yaşında kazanan en yaşlı Tek Çifteci
olmuştu.
İkinci olan 20 yaşındaki Avustralya asıllı Alexander
McCulloch, Henley yarışlarında ödüller kazanmış, Olimpiyatla aynı yılda
geleneksel Boat Race yarışında Oxford formasını giymişti. Olimpiyatta kendinin
iki katı yaşında olan rakibine karşı çıkarttığı yarış Olimpiyatların en
mükemmel yarışlarından biri olmuştu. McCulloch, yıllar sonra 1948 Londra
Olimpiyatında Altın Madalya kazanacak olan İngiliz İki Tek Dümencisiz ekibinin
koçu olacaktı.
Londra'da Sekiz Tek yarışında birinci olan İngiliz ekibinden
Guy Nickalls, Henley yarışlarında 22 kez Madalya kazanmış çok ünlü bir
kürekçiydi. Henley Goblets yarışlarındaki beş madalyalı rekoru ancak yıllar
sonra Sir Steven Redgarave tarafından kırılmıştı. Oxford ekibiyle 1887-1891
yılları arasında Cambridge ekibine karşı yarıştı. Babası 1850 yılında Henley
yarışlarında İki Tek Dümencisiz teknesi için Silver Goblets & Nickalls'
Challenge Cup kupasını başlatmıştı. Oğlu Guy Oliver Nickalls, 1920 ve 1928
Olimpiyatında Sekiz Tek ekibiyle iki kez Gümüş Madalya kazandı.
1912 Stockholm
Olimpiyatında Tek Çifte yarışında Altın Madalya kazanan William Duthie „Wally“
Kinnear, 1. Dünya Savaşı öncesinin kürek dünyasının en önemli isimlerinden
biridir. 1880 doğumlu olan Wally, Debenhams Kolejinde kürek sporuyla tanıştı,
1903’ten 1911 yılında kadar Times nehrinde yapılan tüm yarışları kazandı. 1912
Olimpiyat Altınını da kazandıktan bir yıl sonra da bir İngiliz Klasiği olan The
Wingfield yarışını üçüncü kez kazandı. Savaşta İngiliz Donanmasında görev aldı,
sonra antrenör olarak bir çok sporcu yetiştirdi ve 1974 yılında öldü, 33 yıl
sonra 12 Mart 2007 yılında adı en şerefli ödül olan Scottish Hall of Fame’e
dahil edildi.
Dört Tek Dümencili (Dirsekli Tekne) yarışında birinci gelen
Alman ekibinde yılların Almanya Şampiyonu Fickeisen kardeşler dirsekli Dört Tek
tarihinde ilk defa 7 dakika sınırının altına indiler. Alman ekibinin
dümencisinin kim olduğu senelerce tartışma konusu oldu ve ekip üyesi Otto
Fickeisen tarafından 61 yıl sonra 1973 yılında Rudersport mecmuasında Otto
Meier olduğu açıklandı.
Stockholm'de Sekiz Tek yarışını kazanan ekibin hamlası
Philip Fleming, 1910 Boat Race yarışını kazanan Oxford ekibindeydi. Philip,
James Bond serisinin yaratıcısı Ian Fleming’in amcasıydı. 2003 yılında
Cambridge ekibine karşı Boat Race yarışını kazanan Oxford ekibinin Sekiz Teki
“Philip Fleming” adını taşıyordu.
1920 Anvers
Olimpiyatında Tek Çifte yarışında birinci olan Amerikalı J. Kelly, Monaco
Prensesi ve film yıldızı Grace Kelly’nin babasıydı ve bu yarışlarda iki Altın
Madalyanın sahibi oldu. Kelly Olimpiyat için Avrupa kıtasına geldiğinde
Londra’da Henley Regatta yarışına katılmak istemiş ancak organizasyon komitesi
tarafından kabul edilmemişti. Açıkça söylenmese de Kelly’nin çok iri cüssesi
dolayısıyla yarışmada dengesizlik yaratmasından ve favori İngiliz Jack
Beresford‘u geçmesinden korkulmuştu. İngilizlerin korktukları Olimpiyat
yarışında gerçek oldu.
1924 Paris
Olimpiyatında Dört Tek Dümencisiz yarışında birinci olan İngiliz ekibinin
kürekçileri yıllarca Henley yarışlarında çeşitli teknelerde madalyalar
kazanmıştı.
James MacNabb, 1924 Cambridge ekibindeydi, spor hayatından
sonra mali danışman oldu ve 20 yıl boyunca ARA (Amateur Rowing Association) saymanlık
görevini yürüttü. Henley Regatta organizasyonunda Steward görevinde bulundu,
1931’den 1933’e kadar Boat Race yarışlarını kazanan Cambridge ekibinin
koçluğunu yaptı. 1949-1951 arasında bu defa Oxford Sekiz Tekinin Koçuydu.
Tarihte iki takımın da koçluğunu yapan çok az sayıda insandan biri oldu.
Paris’te Sekiz Tek yarışında birinci olan Amerika ekibinden
James Rockefeller, sonraki yıllarda Bankacılık sektöründe ilerleyecek ve
Citigroup kurucusu olarak dünyanın en zengin insanlarından biri olacaktı. James,
Standart Oil Company kurucusu olan ünlü milyarder Rockefeller’in ailesindendir.
1928 Amsterdam
Olimpiyatında Tek Çifte yarışında 15 ülke arasında Altın Madalyayı kazanan 1905
Sidney doğumlu Henry Pearce Amsterdam’da Avustralya takımının bayrağını taşımıştı.
Henry, bir sonraki Olimpiyatta da Altın Madalya alacak ve üç kez Dünya
Şampiyonu olacak, ayrıca Henley Royal Regatta’yı da kazanacaktı. Amsterdam’daki
çeyrek final yarışının ortalarında önünden geçen bir ördek ailesine zarar
vermemek için durmuş, sonra yarışa devam etmiş, gene de birinci olmuştu. Final
yarışında çektiği “7.11.0”, 25 saniye farkla Olimpiyat Rekoru olarak
kaydedilmişti.
Amsterdam'da İki Çifte yarışına 10 ülke katıldı, Birinci
olan Amerikalı Paul Costello bu yarışla birlikte üçüncü Olimpiyat Altınını
almış ve 20. Yüz Yılın ilk yarısının en başarılı kürekçilerinden biri olmuştur.
Üç Olimpiyatta arka arkaya aynı tekne sınıfında Madalya alan ilk kürekçidir. Bu
onura daha sonraki yıllarda sadece Ivanov, Karpinnen ve Redgrave sahip olabilmişlerdir.
Amsterdam'da Sekiz Tek yarışına 11 ülke katıldı, Amerika
birinci oldu, ikinci olan İngiliz ekibinden Guy Oliver “Gully” Nickalls, dört
yıl önce Anvers’te ikinci olan Sekiz Tek Ekibindeydi, 1920 Henley yarışında
partneri Richard Lucas ile birlikte Goblets & Nickalls’ Challenge Cup
yarışını ünlü Fairbairn ekibine karşı kazanmıştı. 1921 yarışında kaybeden taraf
olan Oxfort ekibinde yer almıştı. 1923’te bu kez kazanan Oxfort ekibindeydi.
Uzun yıllar NARA (National Amateur Rowing Association) başkanlığını yapmıştır.
Babası Guy Nickalls, Henley yarışlarında 22 kez Madalya
kazanmış çok ünlü bir kürekçiydi. Henley Goblets yarışlarındaki beş madalyalı
rekoru ancak yıllar sonra Sir Steven Redgarave tarafından kırılmıştı.
Baba Nickalls 1908 Olimpiyatında Altın Madalya alan Sekiz
Tek ekibindeydi.
Dede Guy Nickalls, 1850 yılında Henley yarışlarında İki Tek
Dümencisiz teknesi için Silver Goblets & Nickalls' Challenge Cup kupasını
başlatmıştı.
Bir sonraki bölüm: 1932-1972
Kaynak: OLİMPİYATLARDA KÜREK, Celal Gürsoy