Vegan nedir, vejeteryan nedir, ikisi arasındaki farklar nelerdir? İşte detaylar: Aslında özetle söylemek gerekirse ikisi de et yemiyor. Ortak noktaları bu. Ancak veganlar işi biraz daha abartarak hayvansal ürün olan hiçbir şeyi yemiyor.
Vegan vejetaryen farkı taraf seçmenizi gerektirecek ciddi değişkenlere sahip olsa da işlettikleri mantık çok da farklı değildir. Vejetaryenler hayvan eti yemezler. Yani et, balık, tavuk vs. tüketmezler. Vejetaryenliğin biraz daha gelişmiş versiyonu olarak veganlar ise, hayvan eti tüketmemekle kalmaz, hayvanlardan üretilen ürünleri de tüketmezler. Yani veganlar süt, bal ve yumurta gibi hayvanların ürettiği ürünleri tüketmezler.
Veganlar aslında vejetaryenlerden farklı olarak hayvanların ürettiği ürünleri de kullanmazlar, evet. Bu kulağa oldukça zorlayıcı geliyor ama hemen önyargıya kapılmamak gerek. Zira bu kısıtlamaların farklı olduğu bazı vejetaryen çeşitleri mevcut:
Lacto Vejetaryen: Et ve yumurta tüketimi olmayıp süt tüketimi olan
Ovo-Vejetaryen: Et ve süt tüketimi olmayıp yumurta tüketimi olan
Lacto Ovo Vejetaryen: Et tüketiminin olmayıp süt ve yumurta serbestliği olan
Vegan: Et, süt ve yumurta tüketiminin hiç olmadığı akım
Bu akımlardan size uygun olanı seçerek vejetaryen beslenme düzenine geçebilirsiniz. Farklı vejetaryen türleri farklı beslenme imkanları sunar.
Vejetaryen Beslenme Listesi Nasıl Hazırlanır?
Araştırmalar vejetaryen ve vegan diyetlerinin doymuş yağ ve kolesterol bakımından düşük olduğunu göstermekte. Ayrıca bu beslenme düzeni yüksek miktarda vitamin, mineral ve lif içerebilir. Vejetaryen diyet listesi meyve, sebze, kepekli tahıllar, kabuklu yemişler, tohumlar ve soya ürünlerini içerebilir (1).
Öte yandan kötü planmış bir diyet sizi düşük demir, çinko, D vitamini ve kalsiyum seviyelerine itebilir. Bu sebeplerden ötürü iyi planlanmış, makro ve mikro besin değerlerine dikkat edilmiş bir diyet ile sağlıklı bir beslenme ve fiziğe ulaşmak hiç de zor değildir (2).
Makro ve mikro nedir, nasıl hesaplanır öğrenmek için “Gerçekçi Diyet Programı Rehberiniz” yazısına göz atın.
Vejetaryen Beslenme Üzerine Bilimsel Araştırmalar
Pek çok insanın kafasında vegan ya da vejetaryen beslenme sağlıklı mı sorusu dönüp durmakta. Dolayısıyla konu ile ilgili pek çok bilimsel araştırma yapılmakta. Sonuçlar vejetaryen beslenmeden yana. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, makro ve mikro besin değerlerine dikkat ederek hazırlandığında, vejetaryen beslenme ile ihtiyacınız olan tüm besin değerlerini alabilirsiniz.
Bunun yanı sıra, bazı araştırmalar vejetaryen bir diyetin meme, kolon, rektum ve mide dahil olmak üzere kanser riskinin azaldığı yönünde umut verici bilgiler sunmaktadır (3,4,5).
Yapılan altı çalışmanın birinde vejetaryen beslenmenin tip 2 diyabetli kişilerde kan şekeri regülasyonu açısından olumlu etkileri gözlemlenmiştir (6).
2918 kişide yapılan bir çalışmada ise vejetaryen olmayıp sonradan bu diyete geçen kişilerde ortalama beş yılda %53 azalmış diyabet riski görülmüştür (7).
Vejetaryen diyetleri içerdikleri düşük trigliserid ve kolesterol ile kalbinizin sağlıklı ve güçlü kalmasına yardımcı olabilir. 118 kişi ile yapılan araştırmada düşük kalorili vejetaryen diyetin, kötü (LDL) kolesterolü azaltmada Akdeniz diyetinden daha etkili olduğunu gösterilmiştir (9).
Bir başka araştırmada ise vejetaryen beslenmenin yüksek tansiyon sorununu azaltabileceğini görülmüştür (10, 11).
Vejetaryen beslenmenin kimilerine göre getirdiği vicdani rahatlığı da göz önüne alırsak, bu beslenme türü ile mutlu ve güçlü bir kalbe sahip olmak mümkün.