İsmet İnönü’nün Milas’ı iki ziyareti ve eski anılar (2)
1966 KISMİ SENATO SEÇİMLERİ İNÖNÜ’NÜN MİLAS’A İKİNCİ GELİŞİ
Özçelik Aral
İsmet İnönü’nün Milas’a geleceğini Demokrat İzmir Gazetesi’nde okudum. O zaman Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nde son sınıf öğrencisiydim. Milas’a geldim. CHP İzmir Gençlik Kolları’nda 1964’den beri üyeyimdir. Fakat CHP Milas Örgütü ile ilişkim yoktu.
29 Mayıs günü İsmet İnönü’yü karşılamak için Milas’ta hazırlıklar yapılıyordu. Dayım Sadık Sağıroğlu CHP’nin ileri gelenlerinden olduğu gibi 1950’den beri de CHP Muğla Kurultay delegesi idi. Oğluyla birlikte karşılamaya giderlerken beni de götürmek istedi. Ben kendi isteğimle Milas’ta kaldım. O zaman fazla binek araç yoktu. Karşılayıcılar genellikle köyden gelen jeepler ve minibüslere binerek yola çıktılar.
Olayları, bu yıl yaşayan arkadaşlarımla konuştum. Arkadaşım Oktay Dizdar (1946 doğumlu) o yıl CHP Milas Gençlik Kolları Başkanı olduğunu ve bir motosiklet bulduğunu söyledi. Konvoya öncelik yapmakla görevlendirilmiş. İsmet Paşa’yı Söke Ovası’nın bitimindeki Menderes Köprüsü’nde Milas-Muğla örgütleri karşılamışlardır.
Paşa arabasından inerek karşılayıcıları selamlamıştır. Konvoy Milas’a doğru yola çıkmış, Oktay Dizdar, Koca Orman bölgesinde motosikleti şarampole kaydırmıştır. Arkasında CHP’li Foto Kenan Şener bulunmaktadır. İkisine de bir şey olmamış, motosiklet hasarlanmıştır. Bu ikili arkadan gelen araçlara binerek, yola devam etmişlerdir.
Bugünü yaşayan değerli CHP’li ağabeyim Mümtaz Birol (1938 doğumlu) Paşa’nın geldiğini Hacı İlyas Meydanı’nda, yayın cihazı ile duyurmakla görevliymiş.
Milas’ın nüfusu 10 bin civarında idi. Hacı İlyas Meydanı’nda, çok büyük bir kalabalık toplanmış ve İsmet Paşa’nın gelişini bekliyordu.
Bense Selobası Caddes’inin Dörtyol kavşağında İnönü’nün gelişini bekledim. Önce konvoy geçti. En arkada İsmet Paşa, üstü açık bir jeeep aracının içinde yanında Prof. Dr. Turhan Feyzioğlu ve Muğla Milletvekili Turan Şahin olduğu halde, Kışla, Cumhuriyet ve Kadı Ağa caddelerini geçerek alana ulaştı. Paşa’nın aracı halkı selamlayarak, yavaş yürüdüğü için ben hiç yorulmadan izledim.
Hacı İlyas Meydanı’nda kurulan kürsüye ilk olarak Prof Dr. Turhan Feyzioğlu çıktı. Cumhuriyet Halk Partisi’ni ulu bir çınara benzeterek, bu çınarın dibinde sarmaşıklar çıktığını, bunların filizlenip büyüyerek, çınarı geçtiğini sandıklarını fakat kış ve soğuk havalar gelince öldüklerini söyleyerek, “Biz CHP olarak ulu çınarız” dedi.
Daha sonra kürsüye gelen İsmet İnönü yeni kurulan AP hükümetini eleştirerek, irticaya prim verdiklerini, bunun yanlış olduğunu söylerken, “Sizler beni merak ederek buraya geldiniz. teşekkür ederim. Fakat ben sizin bir hafta sonra yapılacak senato seçimlerindeki oylarına talibim. ‘TESİRLİ SÖZ OYLARINIZDIR.’” diyerek, sözünü bitirdi.
İNÖNÜ’NÜN ARA MOLASI
İsmet Paşa, öğle uykusuna devamlı yattığı için CHP İlçe Başkanı Hasan Fehmi İlter’in evine gitti. Burada CHP’li kadınlarca karşılandı. Aşağıdaki fotoğrafta bunu göreceksiniz.
Daha sonra Muğla’da konuşma yapmak üzere Milas’tan ayrıldı.
SENATO SEÇİMLERİ SONUÇLARI
8 gün sonra seçimler yapıldı. AP’nin çok güçlü olduğu bir dönemdi. Muğla’nın her iki senatörlüğünü AP’li Haldun Menteşeoğlu ve İlyas Kara Öz kazandı.
CHP adayı eski senatör Mualla Akarca, nispi temsil sistemine göre yapılan bu seçimde CHP oylarının, AP oylarının yarısından sadece 100 oy noksan olması nedeniyle kıl payı kaçırdı.
FOTOĞRAFLAR
1.Fotoğraf; İsmet İnönü konuşurken görülmektedir. Yanındaki gözlüklü kişi Turhan Feyzioğlu, arkadaki kravatlı kişi de Muğla Milletvekili Turan Şahin’dir.
2.Fotoğraf; evin girişinde Milas’lı kadınlarla çekilmiştir. En soldaki kadın, daha sonra Önder Gazetesi’ni kuran Mehmet Emin Berber’in eşi Saadet Berber, sırasıyla Tütüncüler Bankası Müdürü’nün eşi Ummuhan İlter, Seviley İlter, Mevhibe İnönü’nün yanında ise Mebrura İlter görülmektedir. Arka planda CHP İlçe Başkanı Hasan Fehmi İlter, Halil İbrahim İlter ve kardeşi Cihat İlter var.
3.Fotoğrafta ise; uykudan kalkan İsmet Paşa’nın yanında Nebil Sar, Cihat İlter ve Halil İbrahim İlter gözükmektedir.
4.ve 5. Fotoğraflar; İsmet Paşa’nın CHP İlçe Başkanı Hasan Fehmi İlter’in evine girerken çekilmiş olan bu fotoğrafta, CHP’li Kutlay Yazar ve Esat Altındağ bulunmaktadır.
6.Fotoğraf ise bu gezide İsmet İnönü’ye refakat eden milletvekilleri vardır.
TEŞEKKÜR
Bu araştırmayı yaparken bana yardımcı olan İnönü Vakfı’na, evinde hala iki eski İnönü fotoğrafını sergileyen Mebrure İlter Hanımefendi’ye, yıllarca İnönü fotoğraflarını işyerinin duvarına asan eski CHP’li ağabeyim Kutlay Yazar ve fotoğrafı ileten oğlu Murat Yazar’a teşekkür ediyorum.
SON SÖZ
İlçemizi 1966 yılında ziyaret eden İsmet İnönü ile birlikte o zamanın CHP İlçe Başkanı olan daha sonra benim de başkanlığımı yapan, bizlere İLKELİ ve DÜRÜST politikayı öğreten, benim politika hocam olan merhum CHP Milletvekili Hasan Fehmi İlter ağabeyimi bu yazım dolayısıyla rahmet ve saygıyla anıyorum.