6-7-8 Nisan 2019 Neva Makam Kampı’nı güzel anılarla tamamladık. İran’dan Hossein Vali ve Almanya’dan Michael Bachmeier Ekşi’nin katkıları ile Neva Makamını nazariyat, müzik terapi ve İran’da ki formu üzerinden çok yönlü ele almış olduk.
Emre-Hande Başaran ailesinin organizasyonu ve ev sahipliğinde; neva makamının eşsiz örneklerinden Neva Kar, Neva Mevlevi Ayini ve Ziya Paşa’nın saz semaisi üzerinden makamı icra ve analiz ederek genel bir kanaat oluşturmaya çalıştık.
Bu arada ben de yoğun isteğe boyun eğip özel çorbamı iki ayrı öğünde kaynatma şansı yakaladım. Kamyar Hubakht’ın İran yemeklerini de unutmamak lazım.
Üstadımız Rahmi Oruç Güvenç’in ruhu şad olsun.
Yeniden görüşmek dileğiyle…
Fatih Oral
İçerik
Hosain Vali
Türk ve İran Müziğinde Neva Makamı ile bir Tecrübe
Müziksel ve kültürel ortaklıklar konusu, yan yana barış içinde yaşamak isteyenler için her zaman ilgi çekicidir. Ben de bu atölyede diğer müzisyen dostların yanında Türk müziğini daha derinden anlama şansı bulacağım ve de İran müziği ile ilgili öğrendiklerimi paylaşacağım için mutluyum.
Bildiğimiz gibi, bu iki ülkenin müziğinin ortak kökleri oldukça fazladır. Diğer yandan, zaman içinde ortaya çıkan kültürel ve geleneksel farklar nedeniyle müzik dillerinde farklar oluşmuştur. Her iki müziğin repertuarlarına baktığımız zaman, bazen benzer isimler-yapısal farklar, bazense benzer isim ve yapılar ile karşılaşıyoruz.
Türk Müziğindeki Neva makamı, klasik İran müziğindeki Neva isimli ‘destgah’ ile birçok ortak özellik taşımaktadır. Bu atölye Türk müziğinde Neva makamı ile ilgili olduğu için, ben de İran müziğinden aynı isimli destgahı (makamı) seçtim. Bildiğimiz gibi, tüm zamanların müzik üstadlarının birçoğu aynı zamanda güçlü şairler ve ses sanatçıları idi. Bu nedenle, onlardan miras aldığımız müziğin, şiir ve şarkı söyleme ile derin bir ilişkisi vardır. Yine aynı sebeple, birçok müzisyen, müzik öğrenmek ve onunla daha iyi bir ilişki kurmak için aynı yolu izlemeyi tavsiye etmektedir.
Bilindiği gibi, İran müziği koleksiyonu çeşitli müzisyenler tarafından notaya alınmıştır. Bu atölyede, Neva makamının şiir, saz ve ses ile icra edilişini, yazılı kaynaklardan da yardım alarak, ‘dinleme’ ve ‘kolektif tecrübe’ yoluyla öğretmeye karar verdim.
Hosein Vali
Hosein Vali (d. 1979) müzik kariyerine on iki yaşında tar ve setar çalarak başlamış ve İran müzik repertuvarını Houshang Zarif ve Mohammad Reza Lotfi gibi tanınmış üstadlardan öğrenmiştir. Hossein, Tehran Sanat ve Mimarlik Üniversitesi’nde müzik dalında lisans ve Tehran Sanat Üniversitesi’nde müzik kompozisyonu dalında yüksek lisans çalışmalarını tamamlamıştır. Farklı gruplarla işbirliği yaptığı uzun yıllar sonra 2010’da “Ansoo” markasını yaratmıştır. Ansoo, kendine has bir müzik dili bulmak için geleneksel İran makamlarını ve Dastgah melodilerini kullanan bir dünya müziği topluluğudur. Ansoo Tahran’da iki konser düzenlemiş ve yakın bir zamanda “The Closest Planet” (En Yakın Gezegen) isimli albümünü çıkarmıştır. Albüm, setarın akrabası olan Shoorangiz enstrümanı ve piyano ile yapılan düetleri içermektedir.
Fatih Oral
- Makamın teorik anlatımı, dizisi, seyiri gam çalışması, geçkilerin tespiti
- Örnek eserin icrası ve analizi, asma karar ve geçkilerin eser üzerinde gösterimi
- Makamla ilgili geçkilerin örnek etüd üzerinde incelenmesi ve icrası
- Beylik nağmelerin tanıtımı ve icrası. Makama has aralıkların etüdü, icrası
- Ödev olarak yapılan bestelerin analizi
- Besteleme teknikleri
Fatih Oral
Neyde çeşitli tavırları inceleyen Fatih Oral, Türk tasavvuf musikisi ve klasik Türk musikisinin yanı sıra, Türk halk müziği, jazz gibi farklı türler üzerinde de çalışmaktadır. Fırat Üniversitesi Devlet Konservatuvarı’nı bitiren Oral, profesyonel hayatında pek çok sanatçıyla sahne paylaşmıştır. Bir süre İSMEK’te de ders vermiş, halen MEB’de öğretmen olarak görev yapmaktadır. 2008 yılından beri Tümata grubunun bir üyesi olan Oral, grubun yurt içi ve yurt dışındaki çok sayıda konserinde neyzen olarak görev almıştır.
Michael Bachmeier Ekşi
- Rahmi Oruç Güvenç’e göre makam terapisi
- Neva makamı hakkında teorik bilgi
- Neva makamının tipik melodileri ve emprovizasyon çalışması
- Neva makamından ses örneklerinin dinlenmesi, hissedilmesi ve anlaşılması
- Neva makamı ve temel teşhis (nabız ve dil teşhisi çalışmaları)
Michael Bachmeier Eksi
Dr. med. Michael Bachmaier-Ekşi, genel pratisyen, naturopatik ve akupunktur uzmanıdır ve Oruç Güvenç terapisini Berlin rehabilitasyon kliniğinde ve Berlin-Kreuzberg’deki naturopatik tıp pratiğinde uygulamaktadır. Avrupa’nın ve Türkiye’nin çeşitli merkezlerinde kurslar, konserler, semalar ve kongreler düzenleyen TÜMATA grubunun organizatörlerinden biridir.