İster petek, ister süzme olsun, hakiki balı sahtesinden ayırmak mümkün değil. Peki uzmanlar bu konuda ne diyor? Hakiki bal almak için nelere dikkat etmemiz gerekiyor?
——
1. Hakiki bal nasıl anlaşılır?
İster petek, ister süzme olsun, hakiki balı sahtesinden ayırmak, uzmanlar için bile son derece zordur. Kıvamına ya da rengine bakarak, koklayarak, hatta tadarak balın gerçeğini sahtesinden ayırt etmek neredeyse olanaksızdır. En doğru, sağlıklı ve güvenilir yol, laboratuvar analizidir.
Ayrıca balın petek halinde olması, hakiki bal olduğunu kanıtlamaz. Kovan yakınına konan şeker şurubu ve benzeri maddelerin arılar tarafından bala dönüştürülmesi ile de petek bal elde edilebilir. Bu tür petek ballar çiçeklerin, bitkilerin, doğanın tadını ve şifasını içermezler. Bal üretiminde katkı maddesi kullanımı laboratuvarlarda analiz yapılarak tespit edilebilir.
2. Bal için sağlık açısından kritik olan analiz hangisi?
Balda gerek mikrobiyolik gerekse zirai ilaç ve antibiyotik kalıntısı analizleri yapılır. Balda arı hastalıkları ve zararlılarıyla mücadelede zirai ilaçların ve veteriner ilaçlarının kullanımı neticesinde kalıntı oluşur. Bu kalıntılar uzun dönemde insan vücudunda birikince sağılığı tehdit eder hale gelir. Ayrıca balın içerisinde bulunmaması gereken ve hile amaçlı konulan kimyasal ve suni bileşenler (ticari glikoz, nişasta vb.) ise insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.
Zararlı bakterilerin (Salmonella, E.coli vb.) mikrobiyolojik açıdan analizi ile sağlık risklerinin önlenmesi gerekir.
Bu yüzden, üretilen her parti ürün, piyasaya sunulmadan önce Türk Gıda Kodeksi’ne uygunluk açısından mutlaka analiz edilmelidir.
3. Hakiki balın besin değerleri nedir?
Genel olarak ballar toplandığı bitki kaynaklarına göre farklı aroma, tat, renk, yoğunluk ve kristal özelliğe sahiptir. Balın temel bileşimi früktoz, glikoz, sakkaroz ve maltoz şekerlerinden oluşan karbonhidrattır. Balın bileşimini etkileyen en önemli faktör ise nektarın (bal özlerinin) toplandığı bitkinin türüdür.
Hakiki balı oluşturan bileşenler:
Su:Olgunlaşmış ballar yüzde 20’den daha az su içerir.
Karbonhidrat:Balda früktoz, glikoz, sakkaroz ve maltoz şekerleri bulunur.
Mineral Maddeler: Balda bulunan en önemli minareler potasyum, fosfor ve kalsiyumdur.
Amino Asitler:Balda yaklaşık 17 amino asit bulunur.
Diğer asitler:Balda, bala has kokuyu veren yaklaşık 13 organik asit bulunur.
Enzimler:Balda en çok bulunan enzimler diastaz, invertaz ve katalazdır.
Vitaminler:Balda B grubu vitaminler ile C, E ve K vitaminleri bulunur.
4. Tüketici bal alırken nelere dikkat etmeli?
Ambalajının üstünde markası, etiketi, üretici izin numarası, üretim ve son kullanma tarihi olan sağlam ambalajlı ürünlerin alınmasına dikkat edilmesi gerekiyor.
Aynı zamanda Tarım Bakanlığı sertifikasına da bakmak önemli. Tezgâhlarda açık satılan ballar kontrollü olmadığından ve her türlü riski barındırdığından açık bal satın almaktan kesinlikle kaçınılması gerekir.