Uluslararası taşımacılığın her alanında taşımacılık yapılan araçlara özel prosedürler bulunmaktadır. Karayolu taşımacılığında sıklıkla kullanılan tırlar için ise daha güvenli seyahat etmek ve tırların gümrük geçişlerinde daha az evrak işi ile uğraşmaları için tır karnesi bulunmaktadır. Tır karnesi tüm ülkeler için zorunlu değildir. Ancak katılımcı ülkelere mensup firmaların yapacağı karayolu lojistik işlemlerinde tır karnesi bulundurması zorunludur. Türkiye ise Bakanlar Kurulu tarafından alınan karar ile 1966 yılında bu anlaşmaya giriş yapmıştır. Peki, tır karnesi nedir ve tır karnesi doldurulurken dikkat edilmesi gereken detaylar nelerdir?
Tır Karnesi Nedir?
Tır karnesi, özellikle uluslararası anlamda karayolu taşımacılığı sırasında yük taşıyan tırların gümrük geçişlerinde daha az prosedürle uğraşılmasını ve dolayısı ile zaman tasarrufu elde edilmesini sağlayan gümrük transit belgesidir. Tır karnesi sayesinde karayolu taşımacılığının hem taşıyıcı firma hem de ithalatçı ve ihracatçı firmalar için daha güvenli hale gelmesi sağlanmaktadır. Tır karnesi sisteminin düzenli olarak işleyişini devam ettirebilmesi için ülkelerin kefil kuruluşlar oluşturması ve International Road Transport Union’a katılması gereklidir. Ülkemizde ise kefil kuruluş Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’dir.
Karayolu taşımacılığı yapılırken tırın gümrükten çıkışından varış noktasına ulaşana kadar izleyeceği yol belirli prosedürler ile belirlenmiştir. Uluslararası olarak yapılan TIR sözleşmesinde ise bu prosedürlere tır taşıması adı verilmektedir.
Tır karnelerinin farklı referans numaralarına sahip türleri bulunmaktadır. Tır karnesinin toplamda dört farklı çeşidi bulunmaktadır. Tır karnesi çeşitleri genel olarak tırın ilerleyeceği güzergahın uzunluğuna göre belirlenmektedir. 4, 6, 14 ve 20 yapraktan oluşan tır karneleri tırın ilerleyeceği toplam mesafeye göre seçilmelidir. Tırın kalkış yapacağı gümrükten, güzergah üzerinde giriş yapacağı ülkeler ve gümrüklere göre bu sayfalar doldurulmaktadır. İhtiyaç olandan daha az sayfalı tır karnesi düzenlenmesi, güzergah üzerinde çeşitli sorunlar oluşmasına da neden olabileceği için doğru karne seçimi bu noktada oldukça önemlidir. Genel olarak sayfa sayısı seçiminde tırın uğrayacağı gümrükler göz önünde bulunarak işlem yapılmalıdır. Örnek olarak 14 yapraklı bir tır karnesi kullanılıyorsa bu karne üzerine en fazla 14 farklı gümrük idaresi tarafından işlem yapılmaktadır. Yol üzerinde 14’den fazla gümrüğe eşya sevkiyatı yapacak olan tırların bu nedenle 20 yapraklı tır karnesi alması gereklidir.
Tır karnesi için dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise karnenin her taşıma için özel olarak düzenlenmesidir. Taşınacak olan eşya, izlenecek yol ve varış gümrüğüne göre düzenlenen tır karnesi eşyaların teslimi ile birlikte varış gümrüğüne iletilir ve onaylatılır. Tır karnesinin hangi detaylara göre düzenlenmesi gerektiğinden sonra ise lojistik firmalarının aklında tır karnesi nasıl doldurulur sorusu oluşmaya başlıyor. Peki tır karnesi doldururken nelere dikkat edilmelidir, tır karnesi nasıl doldurulur?
Tır Karnesi Nasıl Doldurulur?
Tır karnesi doldurulurken, dolduran firmanın kefil kuruluş ya da tır karnesinin hamili olması gibi durumlarda farklı alanlarda bilgiler yazılır. Tır karnesi düzenlenirken dikkat edilmesi gereken bazı özel durumlar bulunmaktadır. Bunlar;
- Karnenin üzerinde yanlış bilgiler yazılması halinde bu bilgilerin silinmemesidir. Yanlış yazılan bilgiler hatalı yazılmış ise bu bilgilerin üzerine çarpı işareti konulur ve Gümrük İdareleri tarafından gereken düzeltmeler yapılarak tır karnesi yeniden düzenlenir.
- Tır karnesi araç ya da konteynerlerin kombinasyonu için kullanılıyorsa her araç ya da konteyner içeriğinin ve bu verilerin kayıt numaralarının tır karnesi üzerinde tek tek belirtilmesi gereklidir.
- Tır karnesi üzerine yazılan tüm tarih bilgileri gg/aa/yyyy şeklinde düzenlenmelidir. Ülkenin genel tarih kullanımı farklı olsa bile tır karnesi üzerindeki tarih bilgileri gün/ay/yıl olacak şekilde düzenlenir.
- Tır karnesi üzerinde yer alacak tüm Gümrük İdaresi bilgileri ismi ve bulundukları konum ile belirtilmelidir.
Tır karnesi kefil kuruluş tarafından hazırlanıyorsa; karnenin ilk sayfasında, üst bölümde yer alan ve 1, 2, 3 ve 4 şeklinde ayrılmış alanlar doldurulmalıdır.
- Bu alan tır karnesinin son geçerlilik tarihini ifade etmektedir. Tır karnesinin son geçerlilik tarihi, karnenin doldurulduğu tarihten 75 gün sonrası olacak şekilde hesaplanarak karne üzerine yazılmalıdır. Tır karnesinin üzerinde belirtilen son geçerlilik tarihinden sonraki tarihlerde karne Gümrük İdaresi tarafından işleme alınmaz.
- Bu alanda tır karnesini düzenleyen kefil kuruluşun bilgileri yer almaktadır. Firmanın isim ve adres bilgilerinin eksiksiz şekilde işlenmesi gereklidir.
- Bu alanda tır karnesinin taşıyıcısına dair bilgiler yer almalıdır. Tır karnesi hamilinin kütük numarası da bu bölüme yazılmalıdır. Bu alanda kaşe kullanılması, karnenin daha kolay işleme alınmasını sağlar.
- 4 ile belirtilen alanda ise tır karnesini düzenleyen kefil kuruluşun mührü ve imzası yer alır.
Tır karnesinin ilk sayfasının alt kısmı ise karne hamiline ayrılmıştır. Bu bölümde ise 6’dan 12’ye kadar doldurulması gereken 7 bölüm bulunur. 6 ve 7. kısımlarda sırası ile taşımanın başladığı ve taşımanın sona ereceği ülkelerin adı ve ISO Alpha 3 kodları yer almalıdır. 8 ile ayrılan bölümde ise taşımanın gerçekleştirileceği aracın plaka numarası bulunur. 9 ile numaralandırılan bölümde, aracın onay belgesi numarası ve bu belgenin geçerlilik tarihi yer almalıdır. Onay belgesinin geçerlilik tarihi taşımanın gerçekleşeceği tüm süre boyunca geçerliliğe sahip olmalıdır. Ancak ağır ve havaleli eşya taşıma durumu söz konusu ise onay belgesi numarasına ihtiyaç yoktur. 10. bölge sadece konteynerler için geçerlidir. Eğer tır karnesi konteyner için oluşturulmuş ise bu noktada konteynerin araç kayıt numarası yer almalıdır. 11 numaralı bölgede ağır ve havaleli eşyalara dair ek detaylar ve yorumlar yer alırken 12 numaralı bölgede ise tır karnesi hamilinin imzası ve şirket kaşesi bulunmalıdır.
Tır Karnesi Hangi Ülkelere Göre Düzenlenir?
Tır karnesi hangi ülkelere göre düzenlenir sorusu ise farklı birçok ülkeye ürün transferi yapacak olan lojistik firmalarının en büyük sorularından bir tanesidir. Tır karnesinin düzenlenme şartı, International Road Transport Union’a kayıtlı olan ülkelere yapılacak transferler için geçerlidir. Bu ülkeler üzerinden gerçekleştirilecek olan ürün transferlerinde tır ya da konteynerlerin her birinin tır karnesi bulundurması gereklidir. Tır ve Ata karnesi sözleşmesine üye olan ülkeler listesinden direkt olarak tüm ülkelere ulaşabilir, bu sayede hangi ülkelere yapılan transferlerde tır karnesinin çıkarılması gerektiğine ulaşabilirsiniz.
Tır Karnesi Fiyatları
Tır karnesi fiyatları karnenin yaprak sayısına göre farklılık göstermektedir. Bununla birlikte Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından yılın belirli dönemlerinde fiyatlar da güncellenmektedir. Tır karnesi fiyatları ise şu şekilde değişiklik göstermektedir:
- 6 Yapraklı Tır Karnesi: 314 TL
- 14 Yapraklı Tır Karnesi: 599 TL
- Tır Karnesi Kayıp İşlemi: 120 TL
- Tek Girişli Geçiş Belgesi: 19 TL
- Çok Girişli Geçiş Belgesi: 106 TL
Lojistik Hizmetlerinde Şeffaf Fiyatlandırma
Uluslararası taşımacılık sektöründe hizmet veren firmalar ile karşılaşılan en büyük sorunlardan bir tanesi, tüm fiyatlar ve taşıma detayları konusunda anlaşma sağlandıktan sonra taşıma sırasında gelen ek ücretlerdir. Yolda.com olarak tüm kullanıcılarımıza sunulan kontrol paneli üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde hangi ücretin hangi hizmet bedeli olduğu açık olarak ifade edilmektedir. Taşıma rotası üzerinde karşılaşılacak ek ücretler de Yolda.com tarafından önceden hesaplanmaktadır. Böylece taşıma işlemi başlangıcında karşılaşılan ücretlere ek olarak taşıma sırasında yeni ücretler eklenmez, işlem başındaki ücret işlem sonuna kadar korunur.
Sen de şirketin için en doğru, güvenli ve ideal taşımacılık hizmetinden faydalanmak için müşteri odaklı ve kaliteden ödün vermeyen hizmet anlayışıyla fark yaratan Yolda.com’a kaydolabilir, hemen fiyat alabilir, raporlama ve takip avantajlarından yararlanabilirsin!