muhabbet kapısı ve televizyonlarda dini programlar
bilginin yaygınlaştırılması ve tüm kesimlere ulaştırılması, bütün bilgi çeşitleri için olduğu kadar, dini bilgi için de çok önemli bir gayedir. iletişim araçları ve özellikle de televizyon bu konuda en güzel imkandır. özel televizyonların yaygınlaşmadığı dönemlerde trt 1 televizyonunda cuma geceleri (perşembe’yi cuma’ya bağlayan gece) inanç ve dini konuların ele alındığı, formatı ve içeriği yıllarca aynı kalan, sunucusunun ve hazırlayanların değişmediği ve belli konuların dışına asla çıkılmayan programlar yapılmıştır. elbette bu programlar kendi şartları içerisinde bir boşluğu doldurmuştur. ancak o gün için dahi yeterli olduğu söylenemez.
daha sonra özel televizyonların ve trt’nin birden fazla televizyonunun ortaya çıkmasıyla birlikte, her türlü program kendine yer bulabilmiş, seyirciye çeşitli alternatifler sunulabilmiştir. son on yılda gerek dünyada gerek ülkemizde dini konuların, gündemi daha yoğun işgal etmesinden dolayı, televizyonlar da bu tür programlara daha sık yer verme gereği duymuşlardır.
televizyonlar eğlence aracı mı, bilgi aracı mı tartışıladursun, reyting kaygısıyla her alanda ilgi çekmek ve izlenebilmek adına zamanla her türlü dini konu ekrana taşınmış, konuya uygun olsun olmasın medyumlardan tutun da pek çok ilahiyatçı tartışmaların içine çekilmiştir. din adına halka doğru ve gerekli bilgileri güzel bir üslupla aktarması gereken ilahiyatçılar, artık kimi zaman tartışmanın öznesi, kimi zaman da nesnesi konumuna gelmişlerdir. burada kişiler ve konular üzerinde durmak istemiyorum, ancak ekranları doğru ya da yanlış, faydalı veya zararlı konularla işgal eden medyatik insanların başlattığı veya içine çekildiği tartışmalara son noktayı koyacak otorite olmaması sebebiyle de zaman kaybedilmiştir.
halkın sorunları ve talepleriyle ilahiyatçıların ve din adına konuşanların vermek istedikleri bilgiler bugüne kadar çoğunlukla örtüşmemiştir. insanları dini konularda bilgilendirmesi ve tatmin etmesi gereken din bilginleri bu gelişmeleri bilerek veya bilmeyerek seyretmek zorunda kalmıştır. ancak o günkü tartışmaların bugün geldiğimiz noktada bazı tabuları yıktığını, insanların dini bilgi alma ihtiyacını doğurduğunu ifade etmeliyiz. örnek olarak, daha önce eline asla kur’an almayan ve okumayan birçok müslümanın tartışmalar neticesinde de olsa kur’an-ı kerim’le tanıştığını dini eserlere yöneldiğini söyleyebiliriz.
belli bir süre sonra halkımız, başta ilahiyatçılar olmak üzere ekranlarda din adına doğru dahi olsa konuşan ve yorum yapan kimselerin gereksiz tartışmalarından rahatsız olmuştur. müslüman halkımız artık tartışmadan ve çekişmeden uzak, duygu ve hislerin de yer bulduğu, günlük hayatta kendisine yarayacak, hayatın zorluklarına ve ruh kirlenmesine karşı kendisini koruyacak bir dini bilgiye ve manevi hazza ulaşmayı istiyor. bunu da son yıllarda halka dini bilgileri tartışmalardan uzak aşk ve muhabbet hisleriyle anlatan hocaları izleyerek göstermiştir. her ne kadar medya sürekli olarak reyting kaygısıyla dini konularla ilgili tartışma çıkarmak istese de, artık insanımız bu tür programları izlemeyerek tepkisini ortaya koymaktadır.
bu tespitler ışığında şimdiye kadar ekranlarda hiçbir tartışmanın içinde yer almadım, hep uzak kaldım. bundan sonra da tartışmaların fayda vermeyeceğini aksine çok zararlı olacağını düşünüyorum. reyting uğruna tartışmaya çanak tutan medyanın tuzağına düşmemek gerekiyor. ne yazık ki, hâlâ ve özellikle de ramazan aylarında sabah kadın programlarında reyting uğruna aynı programa ikişer hatta üçer, dörder hoca davet edilerek bir tartışma başlatılıp ardından hafta boyunca halk onunla meşgul ediliyor. burada televizyoncuların amacını anlıyorum. ancak kendisinin tartışmaya alet edildiğini fark edemeyen, her türlü ortamda bulunan ve bulunduğu televizyona göre konuşan hocalara şaşırıyor ve üzülüyorum.
katıldığınız programda sizi ve halkı rahatsız edecek ortam ve görüntülere müsaade etmemeniz gerekir. sizi dinlemiyorlarsa veya saygı göstermiyorlarsa orada bulunmanızın bir anlamı kalmaz. şüphesiz ben de beş yıldır cuma sabahları bir kadın programında konuk oluyorum. ama gündemi, konuları kendim belirliyor ve istediğim üslupla anlatıyorum. hangi televizyonda olursam olayım, onların başta reyting olmak üzere kaygıları beni birinci planda ilgilendirmiyor. doğru bildiğimi, eğmeden, bükmeden ama incitmeden sunmaya çalışıyorum. elbette istediğimiz her şey oluyor değil, ancak burada da faydası mı zararı mı fazla ona bakmak gerekiyor. ilkeli olursanız zaten her programa çıkmıyorsunuz veya sizi her yere çağırmıyorlar.
diğer yandan pazartesi akşamları içeriği ve formatı tamamen benim isteğime göre yaptığımız muhabbet kapısı programında, halkımızın bugüne kadar bize en çok yönelttiği soru ve konuları, daha anlaşılır ve etkili olur düşüncesiyle ekrana getirilebilecek olanlarını tatbikatla anlatmaya çalışıyoruz. bu tarzın çok beğenildiğini, etkili olduğunu hatta gerekli olduğunu düşünüyorum. bu fikir aklıma şöyle geldi. bir gün caddede yürürken bir beyefendi yanıma geldi ve “hocam size bir şey sorabilir miyim?” dedi. “buyrunuz sorun dedim.”
“hocam allah’a hamdolsun bir torunum dünyaya geldi. bana da dedesi olduğum için ismini sen koy, kulağına ezan ve kamet oku dediler. ama bunu nasıl yapacağım, açıkçası tam bilemiyorum, bana tarif edebilir misiniz” dedi. o beye tarif ettim, ayrıldık. ardından kendi kendime, “beni tanıyan, dindar olduğunu söyleyen bir beyefendi bunu bilmiyorsa, kim bilir, insanlar daha neleri bilmiyorlar, televizyonda bunları göstersek, insanlara saatlerce anlatmaktan daha yararlı olur” diye düşündüm. program yapmamı teklif eden yetkililere düşüncemi aktardım. onlar da uygun buldular.
ilk iki programımızda haccı anlattık, ihram nasıl giyilir, şeytan nasıl taşlanır bunu gösterdik. birinde çocuğun kulağına ezan okuduk ismini koyduk. bir diğerinde kurbanlık koç üzerinde kurbanı anlattık, bir başkasında dargın eşleri barıştırdık, başka birinde dini nikah kıydık. son iki programda ölüm ve cenaze konusu olduğu için kefenlemeyi ve tabutu gösterdik. son iki program konunun soğuk oluşundan daha da dikkat çekti. fakat burada amacımız asla reyting olmamıştır. elbette her program yapan, izlensin ister. bu yönüyle rabbime hamd ederim. fakat amacımız “reklamın iyisi kötüsü olmaz” diyerek gündeme gelmek olsaydı, ertesi gün birçok televizyon ve gazete benimle röportaj yapmak istedi. hiç birine katılmadım. zira hayırlı bir iş yaparken, benim de yıllarca şikayetçi olduğum, yeni tartışmalar açmaktan allah’a sığınırım.
şunu biliyor ve görüyorum ki, dini konuların bugüne kadar halkın en iyi anlayacağı şekilde tatbikatla televizyonlarda anlatılmamış olması büyük eksikliktir. bir yemek programını sebze ve meyveleri ekranda göstererek ve yemeğin yağını suyunu koyarak gösteriyorlar. niçin? çünkü ne kadar anlatılsa anlatılsın göstermek kadar etkili olmayacaktır. peki! böyle bir imkan varken abdestin nasıl alındığını, namazın nasıl kılındığını televizyonda göstererek anlatmamız gerekmez mi? bugüne kadar bunun yapılmamış olması bir eksiklik değil midir? bu yüzden ilerleyen programlarda da tatbikatla anlatma usulümüz inşaallah devam edecektir. burada bir hususa dikkat çekmek isterim. ne olur! bu kadar önemli bir konu, amacından saptırılarak tartışmaya girilmesin, girmek isteyenlere de prim verilmesin.
“türk televizyon tarihinde ilk” başlıkları atıldı. doğrudur. televizyonlardaki dini programlara iki şey kazandırdığımıza inanıyorum.
birincisi; bağırmadan, çağırmadan sakin bir şekilde halkın anlayacağı düzeyde bir programın yapılabileceğini ve izlendiğini göstermiş olduk.
ikincisi; özellikle fıkhî konuları görsel nimetinden yararlanarak tatbikatla anlatmanın ne kadar etkili ve anlaşılır olduğunu ortaya koyduk. insanımızın eline doğru tartabilecekleri mihenk taşı verdiğimize inanıyoruz. bu sayede yıllarca bid’at ve hurafelere düşmüş veya dinin birçok emrini eksik ve yanlış bilenler, yaptıkları yanlışları düzeltme imkanı bulmuş olmaktadır. bu iki tarzın dini bilgilendirmede çok etkili olduğunu görüyoruz. bundan böyle televizyonlarda bu tarzın yaygınlaşacağı yeni bir çığır açılacaktır.
doç. dr. mustafa karataş
kaynak: http://www.mustafakaratas.com/haber_oku.do?id=54
(bkz: mustafa karatas
)