İçindekiler
CDS – Credit Default Swap
CDS, İngilizcesi Credit Default Swap olan Türkçesi ise Kredi temerrüt riski anlamına gelen çok basit anlamda bir sigorta satın alma işlemi diyebiliriz. Bir ülkenin hazinesinin veya özel bir şirketin yurt dışına yapmış olduğu borçlanma senedine karşılık satın alacağınız sigortadır. Örneğin Türkiye bir dış borçlanmaya gitti ve vadesi geldiğinde herhangi bir sebeple ödemedi ve bunu satın aldığınız şirket, yatırım bankası size Türkiye yatırım bankası ödemese de bunu ödemekle yükümlüdür. Credit Default Swap’ın yüksek olması yatırımcının o kadar riske girmesi demektir. Riskiniz ne kadar düşükse Credit Default Swap seviyesi o kadar aşağıda ,riskinizin seviyesi yükseldiğinde Kredi Temerrüt Risk Primi yükseldiğini görürsünüz.
CDS Primi Nedir?
Sigorta kontratı eğer bu tahvili ihraç eden devlet veya kurum vadesinde söz verdiği şekilde kontratı ödemezse bankalardan bu kontratın sahibini tamamen tazmin etmeyi garanti ediyorum diyerek, kontrat alırsın bunun içinde bir bedel ödenir, buna ise Credit Default Swap primi veya fiyatı denir.
Örneğin, Credit Default Swap primleri algıyla belirlenir ve bazen de temel faktörlerden kopuk olarak da etkilenebilmektedir. Özellikle kredi notlarından indirilmesinden sonra Kredi Temerrüt Risk Primi yükseldiğini gördük ve ikincisi ise ABD ile itilaf çünkü ABD’nin bazı bankalarımıza yaptırım uygulama ihtimali var ve Amerika’nın Rusya ve İran’a yaptıklarından sonra o ülkelerin para birimlerinde değer kaybı herkesin gördüğü bir sonuç olmuştur. Üçüncü olarak ise milli gelirimizin 100 lirasından 6 lirasını borçlanmak zorundayız ve biz bu borçları ödeyemeyeceğimiz gibi bir ihtimalide doğurmuş oluyor ve bize karşı olan güveni de azaltmış oluyoruz. Buna bakarak da Türkiye’nin Kredi Temerrüt Risk Primi yüksektir. Bu da ülkemiz için o kadar iyi bir sonuç olmamaktadır. Credit Default Swap priminin çok yüksek olması demek yabancı yatırımcıların bizim ülkemizi değil Credit Default Swap primi aşağılarda olan ve daha güvenilir olan diğer kurum veya devletler de yatırım yapacaklardır.
CDS primi, siyasal ve ekonomik risk yönetimine göre şekil almaktadır. Bu da CDS primlerin her saat değişim göstermektedir. Her ülkenin kredi notlarından sürükleyici bir kaynak olarak görmekteyiz. Ülkemizde etkisini gördüğümüz 2008 küresel krizin devamında kredi derecelendiren kuruluşlar ile Credit Default Swap endeksleri daha fazla markaj altına alınarak çok yakından incelemeye alınmıştır.
CDS, Borsa ve Faiz İlişkisi Nedir?
CDS priminde ki farklılıklarla doğru orantılı olarak İstanbul Borsasındaki endeks farklılıkları yol açmaktadır. CDS primlerinin düşmesi durumunda bütün endeksler buna bağlı olaraktan yükselişe geçiyor ve bunların arasında borsa İstanbul endeksleri de yer almaktadır.
Ülkemiz de CDS priminin yükselmesi durumunda borsa ve faiz oranları etkileniyor. Bu durumda borsa İstanbul düşüşüyle beraber faiz oranlarında da bir yükseliş gözükmektedir. CDS primleriyle alakalı olarak borsa İstanbul ile ters ir ilişki oluşurken Faiz oranlarıyla ilgili olarak da doğru orantılı bir ilişki olduğunu söyleyebiliriz. CDS primlerinin yükselmesi durumunda ülke hazinesi hem yurt dışında hem de yurt içinde çok daha fazla faizle borçlanmak durumunda kalacaktır. Bütün ülkelerin risk durumuna göre değişiklikler görmek mümkündür.
Bir kurumun veya ülkenin CDS priminin yüksek olması onların o kadar yüksek seviyede borçlanacaklarına işarettir. CDS primi bu doğrultu da faize yansır. Gelişmekte olan ülkeler arasın da para birimi olarak dolara karşı en çok değer kaybeden ülkelerden birinci olan ARJANTİN ve de üzülerek söylüyorum ki ikinci sırada i ülkemiz yer almaktadır. Bunlara sebep olanların arasında da siyasal iktidarsızlık yanlış politikalar ve devlet içindeki fikir çatışmaları yatırım yapacak şirketleri kararsız bırakarak bizim ülkemizde yatırımlarını sürmek yerine daha güvenilir ve CDS primi düşük olan ülkeleri tercih sıralamalarının önlerinde yer almaktadır.
Yazar: Onur CAN ACAR
KAYNAKÇA
- eksisozluk.com
- borsanasiloynanır.com
- www.bireselyatirimci.co