Hem İngiltere’den Hemde Türkiye’den Aynı Anda Emekli Olunur mu? İngiltere’den Emekli olmak konusunda sık sorulan sorular ve cevapları.
Soru 1: İngiltere’den emekli olma konusunda bilgi verir misiniz?
Cevap 1: İngiltere’den tam emekli aylığı alabilmek için sizin tarafınızdan ya da aldığınız yardımlar nedeniyle devlet tarafından adınıza toplam 30 yıl prim ödenmiş olması ve yaş (6 Aralık 1953 tarihinden önce doğan erkeler için 65, 5 Nisan 1950 – 6 Nisan 1953 arasında doğan kadınlar için 60-65) şartını yerine getirmiş olmanız gerekmektedir. Eğer emekli yaşına geldiğinizde yeterli prim ödeme yılınız yoksa, prim ödenen yıllar karşılığında kısmi bir emekli aylığı bağlanmaktadır.
Diğer yandan 2011 yılında yapılan değişikliklere göre, Nisan 2016 – Kasım 2018 tarihleri arasında kadınların emeklilik yaşı 65’e çıkarılacaktır. Ekim 2020’de ise kadın ve erkeklerin emeklilik yaşı 66’da eşitlenecektir.
Soru 2: Halen Türkiye’de ikamet ediyorum. İngiltere’de çalıştığım süreler İngiltere’den emekli olmak için yeterli değil, ne yapabilirim?
Cevap 2: Bu durumdaki vatandaşlarımız dilerlerse İngiltere’de isteğe bağlı prim ödeyerek emeklilik koşullarını tamamlayabilirler. Türkiye’de yaşarken İngiltere’de isteğe bağlı prim ödeyebilmek için İngiltere’de sürekli olarak en az 3 yıl yaşamış olmak veya Türkiye’ye dönmeden önce İngiltere’de en az 3 yıl prim ödemiş olmak gerekmektedir.
İkinci bir seçenek olarak İngiltere’den emeklilik yaşınız geldiğinde Newcastle’da bulunan International Pensions Centre ile irtibata geçip, İngiltere – Türkiye Sosyal Güvenlik Anlaşması’na göre hizmet birleştirmesi talebinde bulunabilirsiniz. Bu durumda Türkiye’deki sigortalılık süreleriniz, İngiltere’deki mevcut sürelerinizle birleştirilir ve İngiltere’de ödediğiniz primler oranında kısmi aylık bağlanabilir.
Soru 3: Türkiye’de ikamet ediyorum. İngiltere’den bağlanan emekli aylığım kesildi, ne yapmam gerekir?
Cevap 3: Bu durumda doğrudan ya da Ataşeliğimiz aracılığıyla Newcastle’da bulunan International Pensions Centre ile irtibata geçmek gereklidir.
Soru 4: Türkiye’ye kesin dönüş yapmak istiyorum. Primlerimi alabilir miyim veya SGK’ya transfer edip Türkiye’den emekli olabilir miyim?
Cevap 4: Gerek İngiliz mevzuatı, gerekse İngiltere-Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi’ne göre İngiltere’de ödenen primler kişiye iade edilmemekte ya da Türkiye’ye aktarılmamaktadır.
Ancak 3201 sayılı Kanundan faydalanmak suretiyle İngiltere’deki sürelerinizi hizmet borçlanması yapmak suretiyle Türkiye’de ödeyebilir ve sigortanız açısından değerlendirebilirsiniz.
Soru 5: İngiltere’den Türkiye’ye kesin dönüş yapmak istiyorum. Sosyal haklarım nelerdir ve bunları nasıl kullanabilirim?
Cevap 5: Kesin dönüş yapan vatandaşlarımızın sosyal güvenlikle ilgili bazı hakları olabilir. Bu nedenle İngiltere’den herhangi bir aylık ya da yardım alınıyorsa, ödemeyi yapan yetkili İngiliz kurumuyla irtibata geçip ödemenin Türkiye’de devam edip etmeyeceğine dair bilgi almak gereklidir.
İngiltere’de ödenen bazı vergilerin bir kısmı ülkeden çıkıldığında geri ödenebilmektedir. Bu durumda HM Revenue and Customs adlı kuruluşla irtibata geçilip vergi iadesi talep formu doldurularak müracaatta bulunmak gereklidir.
İngiltere’de geçen sürelerinizi (sigortalılık süreleri ya da ev kadınlığı süreleri) Türkiye’de sigortalılığınız açısından değerlendirmek istiyorsanız, Ataşeliğimizle irtibata geçiniz.
Soru 6: İngiltere’de ikamet ediyorum. Türkiye’de isteğe bağlı sigorta primi ödeyebilir miyim?
Cevap 6: Kural olarak yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız Türkiye’de isteğe bağlı prim ödeyemezler. Ancak İngiltere ile Türkiye arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşması nedeniyle, İngiltere’de yaşayan vatandaşlarımız Türkiye’de isteğe bağlı sigorta primi ödeyebilirler.
Soru 7: İngiltere’de çalıştıktan sonra Türkiye’ye döndüm, hizmet belgesini nasıl temin edebilirim?
Cevap 7: Türkiye’ye döndükten sonra hizmet belgesi temin etmek istiyorsanız HM Revenue and Customs adlı kuruluşu +44 3000 560 629 nolu telefondan arayarak National Insurance Record belgenizi temin etmeniz ve bu belgeyi bir dilekçe ve nüfus cüzdanınızın fotokopisiyle birlikte Ataşeliğimize göndermeniz gerekmektedir.
Soru 8: Türkiye’ye kesin dönüş yaptım. İngiltere’de ev hanımı olarak ikamet ettiğim süreleri gösterir ikamet belgesini nasıl temin ederim?
Cevap 8: İkamet belgeleri Başkonsolosluğumuzun Noter Bölümü tarafından verilmektedir. Türkiye’ye döndükten sonra ikamet belgesine ihtiyacı olan vatandaşlarımızın Başkonsolosluğumuzun Noter Bölümüne taleplerini belirten bir dilekçe ekinde,
- İngiltere’ye giriş-çıkış yaptığınız pasaportunuzun fotoğraf, kimlik bilgileri ve pasaport numarası olan sayfalarının Türkiye’de Noter tarafından onaylanmış fotokopilerini,
- Pasaportunuzda İngiltere’ye giriş ve çıkış tarihlerini gösteren sayfalarının Noter tarafından onaylanmış fotokopilerini,
- Nüfus cüzdanınızın Noter tarafından onaylanmış fotokopisini,
- Eğer pasaportunuzda giriş-çıkış tarihleri tespit edilemiyorsa İngiliz makamlarından alınmış bu tarihleri gösteren bir belgeyi (Home Office belgesi, GP belgesi gibi…),
- Belge ve posta ücretini göndermeleri gerekmektedir.
Şahsen başvuru durumunda yukarıda sayılan belgelerin asılları ibraz edilmelidir. Konuyla ilgili detaylı bilgi için Noter Bölümüyle irtibata geçmeniz gerekmektedir.
Soru 9: Türkiye’de sahip olduğum meslek diploması İngiltere’de geçerli midir? Bu diplomanın denkliği nasıl sağlanır?
Cevap 9: Yabancı meslek diplomaları, İngiltere’de genelde doğrudan kabul edilmemektedir. Mesleki yeterlilik için başvuru sahibinin, ilgili branşa göre, kolejlere giderek ek mesleki dersler alması ve sınava girmesi gerekmektedir. Yabancı mesleki diplomalar ancak bu yolla İngiltere’deki meslek diplomalarıyla denk saydırılabilmektedir.
Benzer biçimde, mesleki unvan sağlayan üniversite diplomalarının eşdeğer olabilmesi için belirli kriterlerin yerine getirilmesi gereklidir. Örneğin Türkiye’den diploma sahibi bir doktor, avukat veya öğretmenin İngiliz sistemine göre, ilgili meslek odasıyla irtibata geçerek ek bir eğitim alması ve akabinde düzenlenen sınavlarda başarılı olması gerekmektedir.