Güç Kaynağı Nedir? Nasıl Çalışır?
Teknolojinin gelişmesi ile birlikte elektronik eşyalar daha çok kullanılmaktadır. Her makinenin ve cihazın bir çalışma şekli vardır.
Güç Kaynağı Nedir: Sistemlerin ihtiyacı olan enerjiyi karşılamak amacıyla kullanılan araçlardır. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız ve kullandığımız adaptör, pil gibi malzemeler birer güç kaynağıdır. Örneğin; Büyük sistemleri besleyen bilgisayar güç kaynağı (power source), kesintisiz (ups) güç kaynakları vb gibi.
Elektrik yükünün bağlı bulunduğu şebekede gerilim dalgalanmaları oluşabilir. Ya da ani değişikler, çöküntüler harmonikler, kısa veya uzun süreli kesintilerde yük (alıcılar) bu değişimlerden etkilenir.
Bilgisayar (PC) Güç Kaynakları
Güç kaynağı bilgisayar (pc) için oldukça önemlidir. Güç kaynağı prizden elektriği alır. Bilgisayarın elektrik ve elektronik parçalarına, gerektiği ölçülerde iletir ve bilgisayarın ana kartı ve tüm parçalarını korur. Aynı zamanda bilgisayarda oluşabilecek arızaları önlemek için kullanılır.
Evlerimize gelen 220 V AC voltajı yapısındaki trafo ve devre yardımıyla düşük değerlerdeki DC voltaja çevirir. Bilgisayarın içinde metal bir kasaya trafo yerleştirilir. Günümüz güç kaynaklarında, çok yer kaplayan trafolar genellikle kullanılmamaktadır. Her parçanın çalışma voltajı farklı olduğundan bu güç kaynaklarında 3.3 V, 5 V, 12 V gibi farklı çıkışlar bulunur.
Bilgisayarın girişinde 220 Volt olan elektriği, bilgisayarın ihtiyacı olan 6-12 Volt seviyesine dönüştürür. Günümüzde güç kaynakları ATX serisi olan ATX12V+, PFC, EPS12V+, AMD ATX/GES gibi yazılım ile kontrol edilmektedir. ATX güç kaynakları, güç kontrolü dijitaldir. ATX güç kaynakları, anakart üzerinde bulunan güç butonu ile komut verildiği zaman çalışmaya başlar.
Kesintisiz(UPS) Güç Kaynağı
Elektrik kesintisi anında veri kaybını önlemek ve sistemi korumak için üretilmiş kaynaklardır. Yapısındaki akü ani bir kesinti veya voltaj değişimi sonrası devreye girer. Aküden gelen elektrik, sistemi belli bir süre besleyerek verilerin yedeklenmesine olanak sağlar. Bu sayede veri kaybı minimuma indirilmiş olur. En ufak elektrik kesintisi bile verimi büyük ölçüde etkiler. Bundan dolayı endüstriyel otomasyon sistemlerinde kullanılır.
DC Güç Kaynakları
Elektroniğin vazgeçilmezi olan araçlardandır. Kurulan devreleri, yapılan projeleri beslemek için güç kaynaklarından yararlanılır. Farklı devrelerin ihtiyaç duyduğu gerilim değerleri de değişiklik gösterir. Bazı devreler üzerinde farklı gerilim değerleri test etmek gerekebilir. Bu gibi durumlarda ayarlanabilir bir DC güç kaynağı kullanılabilir. Ayarlı bir güç kaynağı ile devreleri istenilen voltajlarda besleme imkanı elde edilebilir.
Elektriksel Güç Kaynakları
Güç kaynakları hakkında bilgi verilirken dikkat edilecek önemli konular;
- Ne kadar güç vereceği,
- Şarj edilmeden veya yakıt ikmali yapılmadan ne kadar dayanacağı,
- Değişen şartlar altında çıkış gerilim ve akımlarının ne kadar stabil olduğu
- Sürekli güç mü yoksa kesik atımlar mı sağladıklarıdır.
Agapo güç kaynaklarının çıkış gerilimi ve/veya akımı içine dahil edilmiş devreler aracılığı ile sabit tutulur. Güç kaynağının girişinde oluşabilecek çeşitli değişikliklere karşı çıkıştaki geriliminin etkilenmemesi gerekir. Bu çeşit güç kaynakları stabil olarak değerlendirilir. Aksi takdirde bilgisayar veya hangi elektronik alet ise, dengesiz gelen enerjiden dolayı bozulur. Bu tür güç kaynaklarına stabil güç kaynakları denir.
Güç Kaynağı Nasıl Çalışır?
Güç kaynağı yalnız başına çalıştırılmaz. Güç kaynağı anakart üzerinden çalışma sinyalini alır. Anakarta bağlanan bilgisayarın güç düğmesine basmakla çalışır. Çalışma sinyali anakarta giren bir kablo ile sağlanmaktadır. Sinyali alan güç kaynağı çalışmaya başlar.
Bilgisayarı bağlı güç kaynağını çalıştırmak için iki yol daha vardır.
Birincisi; güç kaynağı kasanın içerisindeki anakarta bağlı ise 5-12-3.3 volt değerleri kolaylıkla ölçülür. Optik sürücülerin bağlandığı 4 pinli güç kablosunu siyah iki pinden birinin içine avometrenin siyah probu takılır. Diğer kırmızı probu kırmızıya takarak 5 volt göstermeli sarı olana takıp 12 volt göstermelidir.
İkincisi; anakarta bağlı olan güç kabloları itina ile sökülmelidir. Yeşil ile siyah uçlardan biri kısa devre edilir ve güç kaynağı çalışmaya başlar. Fanın dönmesinden çalıştığı anlaşılır. Kısa devre yapılan kablo çıkarılmaz, eğer çıkarılırsa güç kaynağı pasif konuma (yani stop eder) geçer.
Güç kaynağı firmaları kullanılacak alanlara göre isteğe bağlı güç kaynağı imal etmektedirler. Bilgisayar güç kaynağı fiyatları da özelliklerine göre üretici firma tarafından belirlenmektedir. Piyasada birçok güç kaynağı markaları vardır.
Bunlardan bazıları;
- FSP güç kaynağı, Tunçmatik güç kaynağı, İnform güç kaynağı,
- Kepenk güç kaynağı, Tescom Güç kaynağı, Apc güç kaynağı,
- Smps güç kaynağı, Makelsan güç kaynağı gibi.