14-11-2013 tarihinde ODTÜ Felsefe Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet İnam'ın felsefe okumları adlı seminerinden kısa notlar:
Batı düşüncesinde “tin” kavramını, Hegel geist olarak kullanmıştır. Görünenin arakasında görünenin devam etmesini sağlayan güç tindir. Sürdürücü güç denebilir. Bir enerji kaynağı ve aynı zamanda bir şuurdur. Bir dinin veya bir devletin tini olur. Tinlerin birer öyküleri vardır. İmparatorlukları var kılan bir manevi güçtür. Olup biteni anlayama yardımcı olur. Bir nevi “mahşeri şuur”, toplumsal bir bilinçtir. Örneğin Cumhuriyetin kuruluşunda “tin” varlığından söz edebiliriz. Sosyolojik anlamda dayanışmayı sağlayan bir güçtür tin. Toplumu toplum yapan, kültürü kültür yapan tindir. Büyük bir tin alt tinlerle yaşar. Örneğin Avrupa tini vardır. Tüm Avrupa halklarını kapsar.
19.yy ikinci yarısında tinin bilimsel felsefi unsurlarında sarsıntılar yaşandı. 19. yy da Avrupa felsefe düşününe hakim olan doktrin Hegel felsefesi idi. Ancak bu doktrin son günlerini yaşıyordu. Hegel’den sonra felsefe sarsılmaya başladı. Avrupoa’nın sosyo-ekonomik yapısındaki değişim, yeni ortaya çıkan problemlerle Hegel cevap veremedi. Marksist düşünce ön plana çıktı. Hegel’in tini önceden yazılmış bir dünya tarihidir. Hegel göre tin tarihtir. Tarihin akışı bellidir, değiştirilemez. Varlık âleminde ne varsa tindir. İnsanlar tinin görünüşleridir, tezahürleridir. Tinin önceden çizilmiş bir akışı vardır. Bu anlamda koyu bir fatalist bakıştır.
Hegel’e göre 19. yy da geist varacağı yere varmıştır, doruğa ulaşmıştır. Hegel’den sonra 4 düşünce sistemi doğmuştur.
1) Marksist düşünce
2) Yeni bir yaşam olanı olan ABD’nin doğuşuyla, pragmatizm.
3) Protestanlığın yeni çığlığı egzistansiyalizm
4) Anglo-Amerikan kültürü etkileyen mantıkçı pozitivizm
19.yy ortalarında Newton fiziğinin sarsılmasıyla bilim bir krize giriyor. Blank farklı bir gözle bakılmalı diyor ve 1920’lerde bilim bu krizden çıkıyor. Yeni bir felsefe akımı başladı. Bilim odaklı bir düşünce sistemi gelişti. Bilimsel felsefe de dendi.
1850lerde fenomenoloji önemli bir düşünce sistemiydi.
Fenomenoloji haftaya ayrıntılı şekilde işlenecektir.