Örneklerine çokça karşılaşılsa da kişiye has özellikler/özgünlükler barındırdığından kaç zamandır ben de bir şeyler yazmaya başladım. Okumalardan ve kitaplardan devşirdiğim kimi anekdotları maddeler halinde yazmaya koyuldum. Kim bilir dipnotlarda kalan edebi pasajları bu vesileyle sizlere ulaştırmak istedim. Dilerim ilginizi çeker…
Hapishane Edebiyatı
"Ayhan Kavak ve Adil Okay’ın birlikte hazırladıkları “Firari Yazılar” adlı bir kitap var. Bu kitaptan, hapishanedeki yazarlara dair kapsamlı bilgilere ulaşabilirsiniz, tavsiye ederim. Şimdiden iyi okumalar."
Selahattin Demirtaş. Edirne F Tipi Hapishanesi
***
“Sansür yalnızca üretim için gerek duyulan kaynakların yasaklanması olarak çıkmaz karşınıza. Kimi zaman da doğrudan, üretimleriniz idarenin politik tercihlerinin hışmına uğrayabilir ve bazen kısmen bazen tamamen sansürlenir. Bu durum sıklıkla yaşandığından, giderek “acaba şunu yazsam takılır mı” kaygısı oluşabiliyor. Böylece “öğrenilmiş çaresizlik” denilebilecek oto sansür gelişebiliyor. Bu da bir çeşit ezop dili geliştirilmesine ve güçlü imgeler yaratılmasına da sebep olabiliyor.”
Erol Zavar. F Tipi Hapishane. Bolu Bolu hapishanesi,
“Ebe olmak ister miydin? Büyüdüğün topraklarda yaşayan canlıları, bütünlüğü sorgulamak ister misin? Buna cesaretin var mı? Sorgularken başına gelecekleri iyi düşündün mü? Başına ne gelebilir ki? En fazla aklını yitirirsin mesela “şizofren” olursun. Aklının almayacağı milyonlarca gerçekliklerle karşılaşacaksın.”
Melih Gürler. S tipi Hapishane. Iğdır
19.12.2021 Iğdır’dan
“SAKLAMBAÇ”
Yaşamak ve yaşatmak için el ele, yürek yüreğe yürümek için, kendimizi ve bu evrendeki yerimizi doğru belirleyebiliriz. Belki de bütün mesele budur; unuttuğumuzu hatırlayalım, hatırladığımızı hayatımıza uyarlayalım. Basit, belki naif, sıradan belki kırılgan ama hakikatin bütün veçhelerin ortak karakteri böyledir. Tıpkı varlığımız gibi bütün güçlülüğümüz aslında zayıflığımızdır. Biz bu hikayede ancak bir şekilde var olabiliriz: ‘Yaşamak ve Yaşatmakla’.
Seyit OKTAY T Tipi Cezaevi B1-1 TOKAT
***
EVRENİN OLUŞUMU
06.12.2021
Sersal Piroz be!
Bakarsın bir sabah
Büyüğü “devlet dersinde öldürüldü”
Küçüğü aile dersinde
Ortancası örgütten bir ömürdür
cezaevinde
boyuna sırıtıyor yetkili çakallar
dağ dağ büyüyor öfkeler
olmaz değil, bakarsın bir sabah
deli bir çığ kopar her yandan
bütün hırsızlar altında kalır
emek, irade, ömür hırsızları
sevinç, ümit, anlam hırsızları
barış, söz ve gül hırsızları…
kuşlar çığlık çığlığa uçar
2020
Tekirdağ Cezaevi tutsaklarınca elle yazılıp mektuplarla dağıtılan Ümüş Eylül Kültür-Sanat dergisinin Ocak-Şubat-Mart 2022 tarihli 42. sayısı elimize ulaştı. Şu bağlantılardan e-dergi biçimine erişebilirsiniz:
Şair yola düştü:
AĞIRLAŞTIRILMIŞ GECE
Sancılar içinde uyanıp gözlerini açtığında, başını yastıktan zorlanarak kaldırıp etrafa bakındı. İçinden bağırmak geçti ama aniden buna engel olması gerektiğini fark etti. Üzerinde son birkaç gündür onu iyice yormaya başlayan bir ağırlık...
Koca bir çığın altında gibi hissediyordu. Gözü her kapandığında Gabus cini sanki boğazına çöküp onu nefessiz bırakıyor, ‘nefes alamıyorum’ diye çırpınıp avazı çıktığı kadar bağırmak istese de yalnızlığın soğukluğuyla birleşen Gabus’un delikli elleri buna izin vermiyordu.
Adil Okay'ın Mersin'de Fatma Kurtulan ile birlikte katıldığı Firari yazıları tanıtım toplantısında yaptığı konuşma metninden bir bölüm:
“Halihazırda Türkiye Cezaevlerinde 460 doktoralı, 2371 yüksek lisans mezunu, 27 bin 515 üniversite mezunu mahpus var”
“O” Binbir türlü belirsizliğin aklımın içinde hareket etmesine ve gölgelerin yüzüme düşüyor olmasına rağmen hafifçe gülümsüyorum. Engel olamadığım bu gülümseme yüzünden keskin bir suçluluk duygusu hissediyorum. Aslında gülmek, içinde bulunduğum durumu göz önüne alırsam; yapabileceğim en son şeydir. Çünkü topraklarımızdan atılmıştık, açtık, hastalıklarla boğuşuyorduk, sevdiklerimizi bıraktık arkamızda ve çok da ölü…
BİTMEYEN TUTSAKLIK
Tekirdağ Cezaevi tutsaklarınca elle yazılıp mektuplarla dağıtılan Ümüş Eylül Kültür-Sanat dergisinin Ekim-Kasım-Aralık 2021 tarihli 41. sayısı elimize ulaştı. Şu bağlantılardan e-dergi biçimine erişebilirsiniz:
- https://drive.google.com/file/d/1ij3SRACt85gbVAnkhBIm26tIRSARKVya/view?usp=sharing
- https://issuu.com/gorulmuturamacozulmemitir/docs/41_-_m_eyl_l
Bütün sayılar için şu bağlantıları ziyaret edebilirsiniz:
Görülmüştür Kolektifi'nden Adil Okay ile tutsak doktor Ayhan Kavak'ın bir yıldır süren çalışması -Gültan Kışanak'ın, Leyla Atabay'ın, Selahattin Demirtaş'ın ve 38 mahpus yazar ve şairin katkısıyla- nihayet sonuçlandı. Firari yazılar adlı kitap klaros yayınlarından çıkıyor.
iletişim:
veya
l
***
Arka kapaktan bir bölüm:
Bolu Hapishanesinden gelen kitap:
Güneşi Ördüm. Sîtav Yayınevi.
iletişim: Hüseyin Yıldırım. F Tipi Hapishane. B1-4-45. Bolu
Yatakta uzanmış okuduğu kitaba ilk sayfasından itibaren hayran olmuştu. Satırlardaki malzemeden çalınmamış, hatta daha cömert olunamayacağını kanıtlamak istercesine kullanılan küfürler çok hoşuna gitmişti. O da dolmuştu son limitine kadar. Kitaptaki kahraman rahatlığını kıskanarak arkadaşlarına, selam verene-vermeyene, alana-almayana, herkese sövmek istiyordu. “Ne küfrediyorsun” diyene tüm literatürdekileri sıralamak ve “daha ister misin” der gibi sırıtmak ne güzel olurdu.
Buğday ve suydu
Şimdiye dek ekmek
Oysa kaç kurşun sıkıldı,
Kan bulaştı
Ona ulaşmak isteyen çocuklara
En şanslısı sıcacık, mis kokusuyla
Isırırken koca koca
Berkin koşarak, kahkahalarıyla
İçinden geçti.
Arkasından iki fırıncı arkadaşı
Buğday ve suyu bulaştıracakken
Ekmek daha da ağırlaştı.
Gözyaşları, ağıtlar
Kurşunlara ve kana karıştı.
Cizre’nin sokaklarında
Vurulurken çocuklar
Ekmek
Buğday ve su olmayı
Çoktan bıraktı.
Saat kör geceyi vururken,
Hüzünlü bir şarkı yuvalanır dilden öteye.
Açılır şimdi mazilerin vanası aheste aheste.
Ne kadar güzeldi dağların eteğinde dinlediğim kaval sesi.
Ovaların yeşilimsi halısında, kokladığım papatyalar,
Peki ya ay ışığında koştuğum sokaklar
Arşı yaran körpe türkülerim…
Katre katre dökülür suskun gözlere
Özlem nedir? Sıla nedir? Hasret nedir?
Zindan kördür, gecesini şiir aydınlatır
Dökülür işte birkaç dert u cefa
Ne yazık ki işitmez zebani duvarlar
iletişim:YÜKSEL YİĞİTDOĞAN. 1 NO'LU F TİPİ HAPİSHANE. İZMİT KOCAELİ
Siya'nın Güncesi. Aryen yayınevi. Ankara. Nisan 2021
ÇOCUK
Tekirdağ Cezaevi tutsaklarınca elle yazılıp mektuplarla dağıtılan Ümüş Eylül Kültür-Sanat dergisinin Temmuz-Ağustos-Eylül 2021 tarihli 40. sayısı elimize ulaştı. Şu bağlantılardan e-dergi biçimine erişebilirsiniz:
Seyit Oktay
T-Tipi Cezaevi
B3-7 Tokat,
-KAYIP ZAMANIN İZİNDEN/KAYBOLMAYAN ZAMANIN YERİNDEN-
“İnsan ancak hatırladığı şeye sadık kalabilir ve ancak bildiği şeyi hatırlar”
Marcel Proust (Kayıp Zamanın İzinde)
İÇERDEN “ATEŞTEN YAŞAMLAR”I OKUMA DENEMESİ
“Her yazar doğduğu yerden gelen güçlü bir histen yola çıkarak yazmalı”… Naipul
“Şiirin duyarlıklarından
soylu tatlar alabilen insan,
gerçek bir şairdir.”[1]
Berrin Taş, “Düş gücü dünyanın seslerini dört duvar arasında çoğaltıyor,” diye betimliyor Onun şiirini…
“O da kim” mi?
Adı Adnan Öztel; çok uzun süredir - yıllardır diyelim!-; Tekirdağ 1. Nolu F Tipi Hapishane’sinde (C-96) “Estetik”e[2] kafa yoranlardan…
KARINCA YUVASINI DAĞITMAMAK
27 yıldır cezaevinde bulunan şair İlhan Sami Çomak'ın yeni otobiyografik kitabı çıktı.
Şair ve yazar İlhan Sami Çomak'ın çocukluğunu, tutuklanma hikâyesini ve cezaevi yıllarını anlatışının yanı sıra şiirini, şiirinin arkasında yatanları, hayata bakışını ve bir ömür süren adalet arayışını da anlattığı ‘Karınca Yuvasını Dağıtmamak’ isimli otobiyografisi İletişim Yayınları’ndan çıktı.
Hakkı AY
1 No’lu Y.G.K Ceza İnfaz Kurumu Sol –C/2 Odası - ELAZIĞ
EŞKAL
Bir yar sevdim, anlatamam.
Buğday saçlı,
gül yanaklı,
yosun gözlü…
Bir zalimin eline düşmüş,
her günü işkence, işgal…
Saplantılı bir sabrı var; taşı çatlatır orta yerinden.
İki de çocuğu var ki: nur topu…
Biri hırçın, hışmına dağ dayanmaz.
Diğeri ağır başlı,
derin…
derin…
Bir yar sevdim, endamına adaklar verile.
Gül memeleri var, yamaçları kar beyazı.
GÖZLERİMDEKİ DAMLAM
Ne zaman güneşe baksam
gülüşüne takılıp,
gözlerini düşünüyorum
Gamzelerinde kuruyorum gökyüzümü.
Yıldızlara adını veriyorum
adınla parlıyor Dünyam.
Kuşların kanadına bağlıyorum
sana olan sevgimi.
Gözkyüzü sevgine bulaşıyor
Yönünü sana veren rüzgar
özlemini taşıyor.
Güzelliğini senden alan
ülkemin özlemiyle
sayıyorum saniyeleri.
Sana olan sevgimi
şairin kalemiyle yazıyorum
şiirim oluyorsun
seni okuyorum.
Tanıtım yazısı:
"25 yıl. Dile kolay. Kesintisiz 25 yıllık mahpus. Devrim ve sosyalizm için bedel
ödeyenlerimizden.
Hasan Polat, birçok dergi, gazete ve haber sitelerine yazdığı makalelerden oluşan birikimini Halden Hale Kelimelerde
derledi toparladı.
Bize düşen ise onu yayınlamak ve okuyucuyla buluşturmak. Bir an özgürlüğüne kavuşması dileğiyle.
Bin yılların dengbêj geleneğinde pişerek günümüz müzik dünyasında yeri doldurulamayacak Ozan Sait Gabari’nin bestelediği ve dokunaklı sesiyle dile getirdiği yüzlerce şarkısı vardır. Gerek Kürtçe icra edenlerce gerekse de müziğinin intihal edilip orijinal sözlerinin yerine anlamsız sözcükler uydurarak Türkçeye çevrilmiş birçok eseri bulunmaktadır. Saddam döneminde derdest edilerek ağır işkencelerden geçen Sait Gabari’nin önüne iki seçenek konulur. Ya kör edilecek ya da dili kesilecektir. Seçim senin derler ona. Gözlerini alabileceklerini söyler işkencecilere.
Tekirdağ Cezaevi tutsaklarınca elle yazılıp mektuplarla dağıtılan Ümüş Eylül Kültür-Sanat dergisinin Nisan-Mayıs-Haziran 2021 tarihli 39. sayısı elimize ulaştı. Şu bağlantılardan e-dergi biçimine erişebilirsiniz:
YAPRAK VE RÜZGARIN DANSI...
“Ben bir yaprağım. Hangi ağacın yaprağı olduğum önemli değil. Bir bahar sabahı ait olduğum ağacın tomurcuğa durmasıyla yeşermeye başladım. Ağacım yağmurla beslenirken, ben damarlarından bana ulaşan hayatla yeşeririm. Dalımda açar, acele etmeden büyürüm. Büyüdükçe, kış boyunca kurumuş, çöle dönmüş ağacımda hayat yeniden başlar. Rengim hayatla özdeştir. Ağacı büyüleyici kılan ben ve kardeşlerim bir de gölgemizde büyüyen ağacımızın meyvesidir.”
Mircan Karaali mahlasiyla yazan İbrahim Şahin'in "Umut Kolonileri - Aşkın Sır Katibi" adlı romanindan bir bölüm: