Katatoni, motor sistemi ilgilendiren bir fenomendir. Katatoni, DSM IV’e gelinceye kadar şizofreninin bir parçası olarak görülmüştür ancak daha sonra şizofreni dışındada bazı hastalıklarda ortaya çıkabildiği anlaşılmıştır. Katatoninin en önemli belirtileri kaslarda ileri derecede katılığa bağlı balmumu arazı ve posturing dir. Katatonik hastanın verilen bir pozisyonda kalması tipiktir. Örneğin hastanın ellerini tutup kaldırdığınızda tıpkı bir balmumunu eğiyormuşçasına bir duygu hissedersiniz.
Doğum sonrası dönem psikiyatrik hastalıklar için riskli bir dönemdir. Pekçok hastalığın ortaya çıkma hızı bu dönemde artar. Gebelik esnasında ve sonrasında başlayan ruhsal hastalıklar arasında obsesif kompulsif bozukluk özel bir yer tutar.
Tourette sendromu, bedensel ve sesli tiklerin bir arada bulunduğu bir hastalıktır. Tourette sendromu ilk defa 1825 yılında tanımlanmış ve ismini de 1885 yılında Fransız doktor Georges Gilles de la Tourette’den almıştır.
Şizofreninin 1-Basit, 2-Rezidüel, 3-Dezorganize, 4-Katatonik, 5-Paranoid şizofreni olmak üzere beş tipi vardır.
DEHB görülen kişilerin, kendilerini yatıştırabilmek için alkol ve uyuşturucu maddelere, yasadışı ilaç kullanımına daha yatkın oldukları bilinir. DEHB görülen bireylerin görülmeyen bireylere kıyasla bağımlı olma olasılıkları daha fazladır. Dr.Hallowell ve Dr.Ratey’nin araştırmalarına göre DEHB Sendromu olan ve bir uzman tarafından tedavi görmeyen bireylerin %50 ye yakını bağımlı olmaktadırlar. Bu orana yemek ve takıntılı davranışlar sergileyerek semptomları yatıştıranlar dahil değildir. Sorun, bu yöntemin başlangıçta işe yarayarak, DEHB’si olan bireyi kısa vadeli de olsa yatıştırmasıdır.
Beyin işlevlerini, barındırdığı sinir ağlarındaki sinir hücreleri arasında iletimi sağlayan, nörotransmiter adı verilen kimyasal moleküller aracılığı ile yürütür. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nda (DEHB) bazı genetik değişikliklere bağlı olarak beyin bu nörotransmiterleri, yani sinir hücreleri arasında iletimi sağlayan maddeleri doğru biçimde kullanamaz.
Dikkat eksikliği– hiperaktivite bozukluğu, beyinde dopamin ve noradrenalin’in yetersiz ya da verimsiz çalıştığı durumlarla ilişkilidir. Concerta ve Ritalin, yani metilfenidatlar, muhtemelen dopamin ve norepinefrin gibi iletimden sorumlu kimyasalları düzenlemektedir. Concerta ve Ritalin, hafıza, odaklanma, konsantrasyon ve dikkat mekanizmalarının daha iyi çalışması için dopamin ve norepinefrin verimliliğini artırır.
Ritalin (metilfenidat) merkezi sinir sistemini uyaran bir ilaçtır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda, beyin kimyasallarını etkileyerek, dürtü denetimini kolaylaştırır, aşırı hareketliliği azaltır ve dikkati artırır. Yoğun ve karşı konulamaz uyku nöbetleri ile seyreden narkolepsi hastalığının tedavisinde de Ritalin (metilfenidat) kullanılır.
Uzm. Psk. Tamer N. Duman
Obsesyonlar ya kendisi ya da yol açacağı düşünülen sonuçları istenilmeyen ve kabul edilmeyen, girici ve tekrarlayıcı, tiksindirici, kişinin direnmeye ve zihninden uzaklaştırmaya çalıştığı halde kontrol edemediği, yoğun sıkıntı veren düşünce istek, duygu veya imge (zihinde canlanan hayaller) olarak tanımlanır.
Şizofreni psikiyatrinin en ağır hastalığı olarak kabul edilir. Kişinin kendine özgü, tuhaf düşünce, inanış ve davranışlarla gerçeklikten kopuk bir biçimde adeta bir tür hayal dünyasında yaşamak durumunda kaldığı bir hastalıktır.
Ne zaman ortaya çıkar?
Psikiyatrinin en ağır hastalığı olan şizofreni genellikle geç ergenlik ve erken erişkinlik yaşlarında ortaya çıkar. Erişkinlik sonrası risk azalsa da ileri yaşlarda da görülebilir.