1.2 Coğrafi Referanslama ve Raster Dönüştür İşlemleri
- Coğrafi Referanslama işlemi için referans olarak kullanacağımız, pafta indeks sınırını, otomatik olarak ekrana çizdirip, raster verimizi de içerisine konumlandırmış olacağız.
- Raster Hazırlık / Pafta Adı Biliniyor sekmesinde coğrafi referanslanacak pafta adını (I29-B-07-D-03-C) yazınız. Bu işlem sonucunda, pafta indeksini oluşturmuş ve raster verinin tamamını da pindex içinde konumlandırmış olacaksınız.
Raster verinin pafta indeks sınırları içerisinde olması gereken bölümü pafta etiketi dışındaki kısımlardır. Bu işlem ile raster verinin, dönüşüm öncesi ön hazırlığı tamamlanmış olacaktır. Coğrafi referanslama işlemi bu aşamadan sonra gerçekleştirilecektir.
Netcad ekranına yüklenmiş raster veriler üzerinden proje üretimine başlamadan önce, raster verinin olması gereken koordinat değerlerine gönderilmesi ve ekranda orijinal boyutlarına getirilmesi için coğrafi referanslama işlemine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu işlemin gerçekleştirilebilmesi için Netcad içerisinde alternatif dönüşüm yöntemleri (afine, polinom, vd.) tanımlanmıştır.
B.1 Afin Dönüşümü
Grafik ekranda yüklü olan raster üzerinde koordinatı bilinen en az dört nokta kullanılarak gerçekleştirilen dönüşüm yöntemidir. Bu noktalar paftaların köşe koordinatları, gridler(karelaj), poligon ya da nirengi noktaları olabilir.
Afin dönüşümü teorik olarak veri üzerinde belirlenen en az 3 nokta seçilerek gerçekleştirilebilir. Ancak dönüşüm hata oranının düşük olabilmesi için bu işlemin köşelere yakın en az 4 nokta seçilerek yapılması daha doğru bir yöntem olacaktır.
B.2. Polinom Dönüşümü
Polinom denklemleri kullanılarak yapılan dönüşüm yöntemidir. Hata oranı Afine yöntemine göre daha azdır. Çünkü noktaların yeni yerleri polinom denklemleri kullanılarak belirlenir.
Polinom dönüşüm derecelerinde kullanılacak en az kontrol nokta sayıları aşağıdaki gibidir.
• 1.Derece dönüşüm için en az 3 nokta,
• 2.Derece dönüşüm için en az 6 nokta,
• 3.Derece dönüşüm için en az 10 nokta,
• 4.Derece dönüşüm için en az 15 nokta
• 5.Derece dönüşüm için en az 21 nokta,
• 6.Derece dönüşüm için en az 28 nokta gereklidir.
Dönüşümün sağlıklı yapılması için istenilen karesel ortalama hata miktarını sağlayan en küçük polinom derecesinin seçilmesi ve kontrol noktalarının raster veri üzerine homojen olarak dağıtılması sağlanmalıdır.
B.3. Inverse Distance Weighted-IDW (Ters Mesafe Ağırlıklı Enterpolasyon Yöntemi)
Bu dönüşüm şekli, referans olarak alınan dönüşüm noktalarının hata paylarını minimize etmeye yarayan işlemdir. Bu işlemin yapılması için öncesinde Afine ya da Polinom dönüşümün yapılmış olması gerekmektedir.
Afine ya da Polinom dönüşümü sonrasında, dönüşüm için referans olarak kullanılan noktaların veri üzerinde olması gereken noktayı ifade etmediği durumlarda IDW yöntem ile ilgili düzeltmeler gerçekleştirilerek hata oranı düşürülebilir.
Coğrafi referanslama işlemini dönüşüm yöntemlerinden "Polinom Dönüşümü" yöntemini kullanarak gerçekleştirilecektir.
- I29_B_07_D_03_C üzerinde fare sağ tuş ile açılan menüden Raster Dönüştür işlemine giriniz. Açılan raster dönüştür penceresinde dönüşüm yöntemi olarak Polinom Dönüşümü seçilir.
- Noktalar bölümünde fare sağ tuş ile açılan menüden Nokta Ekle işlemi ile grafik ekranda bulunan raster veriye ait pafta indeks sınırının köşe noktasına yakınlaşarak (piksel bazında) fare sol tuşu ile seçilir. Daha sonrasında raster veriye ait ilgili köşe noktasının taşınması gereken pafta indeks sınırının köşesi son nokta yakalama modu aktif iken seçilir. Aynı işlem polinom derecesine göre diğer köşeler için de belirlenir.
Raster dönüşümünde Karelaj Göster özelliği kullanılarak daha hassas dönüşümler yapılabilmektedir. Coğrafi referanslama yapacağımız raster veri ölçeğine göre karelaj aralığı belirleyerek, dönüşümde referans karelaj kesişim noktalarını kullanabiliriz. Karelaj göster özelliğinin en önemli özelliği raster üzerinde belirlediğimiz referans noktanın karelaj üzerinde olması gereken bölümü gösterdiğimizde otomatik olarak yakalayacaktır.
- Raster dönüştür penceresinde Karelaj Göster butonunu aktif hale getiriniz. İşleme girildiğinde Karelaj Aralığı penceresi açılacaktır. Dönüşüm yapacağımız pafta ölçeğine göre karelaj aralığı girilmelidir (Örneğin; 1/25000 ölçekli harita için karelaj aralığı 1000 m.' dir).
- Karelaj aralığı girildikten sonra Netcad GIS ekranı, belirlediğimiz karelaj aralıklarında bölümlenecektir. Raster veri üzerinde seçilen referans nokta ile karelaj kesişim noktaları seçilerek Coğrafi Referanslama işleminde kullanacağımız referans nokta sayısını arttırabilirsiniz. Bu işlemde raster veri seçildikten sonra, karelaj köşe noktalarının seçimi otomatik olarak gerçekleştirilecektir.
- Nokta tanımlama işlemi sonrasında hesaplanan ve pencerenin alt kısmında gözlenen Ortalama Hata değeri dönüşüm işlemi uygulanan verinin ölçeğine göre kabul edilebilir bir değer ise işleme Dönüştür ile devam edilir.
Dönüşüm hata oranının üst sınırını belirlemek için aşağıdaki formül kullanılabilir;
ÖLÇEK X Göz Yanılma Oranı (0,2) = Tecviz Değeri (mm. cinsinden)
- Dönüşüm sonrasında oluşan doğru lokasyondaki raster veri, istenilen formatta kaydedilebilir. Açılan Netcad Yaz penceresinde format seçilerek Tamam ile işleme devam edilir.
- Dosya ilgili dizine kaydedilir ve dönüşüm tamamlanmış olur. Oluşturulan dönüşümü tamamlanmış veri otomatik olarak Netcad GIS ekranına gelir.
B.4. Görünürlük Alanı Tanımlama
Proje verilerine, belirlenen bir sınır dâhilinde veya hazır bir referans kullanılarak (pafta indeks sınırı, vb.) görünürlük veya görünmezlik alanları tanımlanabilir.
- Referanslar altında bulunan coğrafi referanslama işlemi gerçekleştirilen I29_B_07_D_03_C_POLY.tif raster veri üzerinde sağ tıklayarak Özellikler işlemine girilir.
- Açılan Referans Özellikleri penceresinde '+' butonuna tıklayarak Netcad ekranında seçmek istediğimiz alanı (pafta indeks sınırı) F3: Seç ile seçerek görünürlük alanı oluşturmaya başlayınız. Görünürlük alanı sınırı için referans olarak kullanacağımız pafta indeks sınırına tıklayarak görünürlük alanı tanımlama işlemi gerçekleştirilir.
- Görünürlük alanı tanımlama işlemi sonrasında pencere Tamam ile kapatıldığında, ilgili işlemin gerçekleştirildiğini, pafta kenarlarını seçtiğimiz sınır dâhilinde kesildiği gözlemlenir.
B.5.Online Haritaların CBS Projelerinde Kullanılması
Netcad GIS ile projelerinizde Google, Yahoo, Yandex, BingMap vb. tüm online harita sağlayıcılarının internet üzerinden sunduğu haritaları projelerinizde altlık olarak kullanabilirsiniz.
- Referanslar üzerinde fare sağ tuş ile açılan menüden Ekle / Online Haritalar / Ekle / GoogleMap işlemi ile online olarak altlık uydu görüntüsünü projeye ekleyiniz.
- Ekle işlemi sonrasında açılan pencereden GoogleMap / Uydu Fofoğrafı bölümleri seçilir.
- İşlem sonrasında Google Map uydu görüntüsü projeye yüklenecektir.
- Projeye uydu görüntüsü yüklendiğinde raster veri katman sıralaması olarak altta kaldığı için gözlenmeyecektir. Raster veriyi sıralama olarak üst sıraya taşıyabilmek için Referanslar altındaki raster veri üzerinde sağ tık Üste Taşı / En Üste Taşı işlemi yardımı ile uydu görüntüsü üzerine taşınır.
Raster verinin uydu görüntüsü üzerine taşındıktan sonraki süreçte saydamlık tanımlama gibi gelişmiş özellikler kullanılarak belirli oranlarda saydamlık da tanımlanabilmektedir.
B.6. Proje Verilerine Saydamlık Tanımlanması İşlemleri
Netcad GIS ile proje verilerine istenen oranda saydamlık tanımlaması yapılabilir.
- Raster verilerinizin altında uydu fotoğrafınızın görüntülenebilmesi için, Referanslar altında bulunan raster veri (I29_B_07_D_03_C_AFIN.tif) üzerinde sağ tıklayarak Özellikler sekmesine giriniz.
- Özellikler / Genel / Saydamlık bölümlerini kullanarak istenilen oranda saydamlık tanımlayabilirsiniz.
B.7. Şablon Proje Oluşturma
Netcad GIS ile projeler şablon olarak saklanır ve ihtiyaç duyulduğunda hazır olarak kullanılabilirler. Şablon Olarak Kaydet işlemi, oluşturduğunuz projenizi katman yapısı, projeksiyonu ve diğer özellikleri ile birlikte şablon olarak saklamanız ve başka projelerde şablon olarak kullanmanızı sağlar.
- Belirli bir standartta hazırlanmış olan projeyi şablon olarak kaydedebilmek için Uygulama Menüsü / Kaydet / Şablon Olarak Kaydet işlemine giriniz.
- Açılan pencerede, Şablon Adı, Kategori ve Açıklama bölümlerinin veri girişleri yapılarak, şablon proje kaydetme işlemi tamamlanır.
- Şablon olarak kaydedilen projeler, yeniden kullanılması istenildiğinde, uygulama menüsü altından Yeni işlemine girilir. Açılan Yeni Proje İçin Şablon Seçin penceresindeki Diğer sekmesine tıklanır. Daha öncesinde kaydedilen şablon proje seçilerek Netcad GIS ekranına yüklenebilir.