... konulu sunumlar: "2010-2011 HİF HAKEM SEMİNERİ MERKEZ HAKEM KURULU EYLÜL - 2010."— Sunum transkripti:
1
HİF HAKEM SEMİNERİ MERKEZ HAKEM KURULU EYLÜL
2
Oyun Esnasında Hakem ve Yardımcı Hakemler
3
Fizik olarak hazır olmayan, bu konuda kendine güvenmeyen hakem ve yardımcı hakemler müsabakayı başarı ile tamamlamakta zorlanırlar. Buna karşılık çok iyi bir kondisyona sahip olmak da, başarı için yeterli değildir.
4
Sahada yer alamayan, gelişecek pozisyonları önceden sezinleyemeyen hakem ve yardımcı hakemler pozisyonları değerlendirmede de zorlanırlar.
5
Topun Oyunda Olduğu Durumlarda Yer Alma
6
İyi yer alma ve yandan görüş, faulün şiddeti ve koşullarının doğru değerlendirilmesi için önemlidir.
7
Bu bakış açısına sahip yardımcı hakem de, hakeme gerekli bilgiler sağlayabilir.
8
9
Hakemler, esnek ve geniş çapraz çizgi kullanmanın yararlarının bilincinde olmalıdırlar.
10
Mümkün olan her durumda hakem, yardımcı hakemle göz temasını koruyarak, oyunu kendisi ile yardımcı hakem arasında tutmayı ilke edinmelidir.
11
Hakem, pozisyonun dışında ve solunda yer almalıdır. Bu durum, oyunun ve yardımcı hakemin görüş alanı içinde tutulmasını, topun ve oyuncuların kendisine çarpmasını önler.
12
Hakem, oyuna ve oyunculara müdahale etmeden, oyunu görebilmek için, mümkün olduğu kadar pozisyona yakın olmalıdır. Hakem, koşan ve top süren oyuncuların kendisini göremeyeceğini unutmamalıdır. Pozisyonun nasıl gelişeceğini önceden sezerek uygun yer almaya özen göstermelidir.
13
“Görülmesi gereken” her zaman topun civarında değildir.
14
Hakem, Aynı Zamanda Aşağıdakilere Dikkat Etmelidir:
15
•Topsuz alanda oyuncuların birbirlerine karşı saldırgan davranışları, •Oyunun yönlendiği alanda muhtemel ihlaller, •Top oynanıp uzaklaştıktan sonra meydana gelen kusurlu hareketler.
16
•Top atıldıktan/topa vurulduktan sonra arkasından depar atmak yerine, topun nereye atılacağını doğru tahmin ederek yer almak, bazen yürümek, bazen koşmak, bazen de durarak pozisyonların gelişimini izlemek, hakemin futbol bilgisine ve sezgisine bağlıdır. •İki ceza yayı arasında gidip gelmek, oyuncuların koşu yollarını tıkamak, topun önünde kalmak, hakemlik için hiç de istenmeyen durumlardır.
17
Takımların oyunu nereden, kiminle ve nasıl başlattıklarını, kalecilerin topu nasıl oyuna soktuklarını göz önünde bulundurunuz. Pozisyonun içinde veya önünde kalmamak için, esnek ve geniş çapraz çizgiyi kullanmaya dikkat ediniz.
18
Oyunu hep kendi önünüze alarak, oyuncuların pas ve koşu yollarını tıkamayınız. Pozisyonun önünde kaldığınız durumlarda, sağa sola koşarak oyuncuları şaşırtmak yerine, durarak pozisyonun gelişmesini bekleyiniz.
19
Duran Toplarda Yer Alma
20
En iyi yer, hakemin doğru karar verebildiği yerdir. Yer alma hakkındaki bütün tavsiyeler ihtimallere dayanmaktadır ve o ana kadar maç içinde takımlar, oyuncular ve olaylar hakkındaki belirgin bilgiler kullanılarak ayarlanmalıdır.
21
Futbol Oyun Kuralları kitabındaki grafiklerde önerilen pozisyonlar temeldir ve hakemlere tavsiye edilir.
22
Yardımcı Hakemler
23
Bayraklarını kaldırdıkları zaman hakemi bekliyorlar demektir. Aşağıdaki durumlarda bayraklarını indireceklerdir: •Hakem, bayrağa rağmen, kendi başına karar verdiği zaman, •Bayrağı görmesine rağmen gol kararı verdiği zaman, •Top rakip takıma geçtiği zaman, •Veya bunlardan hiçbiri olmazsa 6-7 saniye sonra.
24
Yardımcı hakemler, sondan ikinci savunma oyuncusu ile veya eğer top sondan ikinci savunma oyuncusundan kale çizgisine daha yakın ise, top ile aynı hizada olmalıdır.
25
Ceza Sahasına Yakın Serbest Vuruşlarda •Yardımcı hakem kale çizgisini de görecek şekilde sondan ikinci savunma oyuncusu ile aynı hizada (ofsaydı kontrol ederek) pozisyon almalıdır. •Yardımcı hakem her zaman ofsaydı almalı, hakem de barajı, topu, kaleyi ve yardımcı hakemi görebileceği bir yerde bulunmalıdır.
26
HAKEM-OYUNCU İLİŞKİLERİ VE PROBLEMLİ OYUNCULAR
27
Hakemin, kurallardan ve objektiflikten ödün vermeden insani yönünü, yönetici kimliğini ortaya çıkarması, oyuncu ve diğer görevlilerle iyi diyalog kurması, başarının en önemli anahtarıdır.
28
Gerektiğinde ciddi bir görünüm sergilemek veya gülümsemek, oyunun kontrolünde hakeme avantaj sağlar ve ona olan güveni arttırır. Ancak, olur olmaz her şeye gülmek veya her defasında sert tavırlar sergilemek, hakemin samimiyetinden şüphe duyulmasına neden olacaktır.
29
Hakem, oyunculara hitap ederken sözcükleri özenle seçmeli, yanlış anlaşılmalara asla izin vermemelidir.
30
Hakem, oyunculara değer vermeli ve yeri geldiğinde bunu belli edebilmelidir.
31
Oyuncularla ilişkiler eşit düzeyde olmalıdır. Farklı davranışlar, farklı yorumlara ve güvensizliğe neden olacaktır.
32
Hakem, zorunlu haller dışında oyunculara dokunmamalıdır. Onların da kendisine dokunmasına müsaade etmemelidir.
33
Yoğun İtirazla Başa Çıkma
34
Gergin olayların (toplu itiraz/anlaşmazlıklar gibi) yönetiminde hakem, sakin kalmalı ve olaya odaklanmalıdır. Hakem, sportmenlik dışı davranışı nedeniyle sarı kart verilmesi gereken asıl protestocuyu/saldırganı anında belirleyerek, diğer oyuncuların arasından ayırıp, olayı dağıtmaya çalışmalıdır.
35
Diyalog, asgari seviyede tutulmalıdır; hakem, sakin, kararlı durmalı, söz konusu oyuncularla göz temasını korumalıdır. Hakeme sportmenlik dışı temas gibi ciddi bir suç söz konusu ise, kırmızı kart yine sakin ve kararlı bir şekilde verilmelidir.
36
Bu gibi durumlarda en yakın yardımcı hakem, hakeme yardım edebilir. Diğer yardımcı hakem ve dördüncü hakem, olayın ayrıntılarını gözlemlemeli ve kayıt etmelidir. Daha sonra oyun en kısa sürede yeniden başlatılmalıdır. Olaya müdahaledeki gecikmenin neden olduğu kayıp zaman, ait olduğu devreye ilave edilir.
37
Başlama Vuruşunda İşbirliği
38
Hakem •Her iki yardımcı hakemin bayraklarının açık olduğunu gördükten sonra, dördüncü hakemden (dördüncü hakemin olmadığı müsabakalarda ise birinci yardımcı hakemden), oyun sahası dışında her şeyin talimatlara uygun olduğuna dair işareti almalıdır. •Her iki takım oyuncularını saymalı, kalecileri kontrol etmeli, başlama vuruşu yapacak takım ve rakip oyuncuların kendi alanlarında olmalarına dikkat etmeli ve düdüğünü çalarak oyunu başlatmalıdır. •Top hareket ettiği anda; hakem, yardımcı hakemler ve dördüncü hakem kronometresini çalıştırmalıdır.
39
Yardımcı Hakemler •Başlama vuruşunu yapacak takım belli olunca, her iki yardımcı hakem, süratle görev yapacakları yarı sahadaki kale ağlarını kontrol ettikten sonra, kendi yarı alanındaki oyuncuları saymalı, sahayı son kez denetlemeli ve her şey uygun ise "Benim kontrol ettiğim yarı alanda her şey tamam, oyunu başlatabilirsiniz" anlamında, o ana kadar sarılı olan bayraklarını açmalıdır. •Sondan ikinci savunma oyuncusu ile aynı hizada olmalıdır.
40
Ofsaytta İşbirliği
41
Hakem •Ofsayt kararı verdiğinde hakem, vuruşun endirekt bir serbest vuruş olduğunu belirtmek için, bir kolunu havaya kaldırmalıdır. •Hakem, oyuncunun ofsayt pozisyonunda olduğundan ve aktif oyunda yer aldığından emin olduğu, fakat yardımcı hakemin bayrak kaldırmadığı gibi az rastlanan durumlarda, ofsayt ihlalini cezalandırmak için son sorumluluğu almalıdır.
42
•Yardımcı hakemin ofsayt bayrağını kaldırdığı fakat hakemin oyuncunun ofsayt pozisyonunda olmadığını ve aktif oyunda yer almadığını düşündüğü yine az rastlanılan durumlarda hakem bayrağı gördüğünü belirtmeli ve oyunun devam etmesine izin vermelidir.
43
Yardımcı Hakemler •Eğer bir yardımcı hakem, ofsayt pozisyonundan emin değilse, bayrak kaldırmamalıdır (örneğin; şüpheli durumda oyun devam ettirilmelidir). •Bir hücum oyuncusunun rakip kaleye sondan ikinci savunma oyuncusundan daha yakın olup olmadığına karar verirken bu sondan ikinci savunma oyuncusuna bağlı olarak hücum oyuncusunun başının, ayaklarının ve vücudunun konumuna bakılmalıdır.
44
Doğru ofsayt kararı için, yardımcı hakem bayrağı hemen kaldırmamalı ve aşağıdaki kriterleri değerlendirmek için “bekle ve gör” tekniğini uygulamalıdır: a. Topun hareketi (yönü, hızı, mesafesi, yön değiştirme vs.) b. Aktif oyunda oyuncunun varlığı: •oyuna müdahale ile •rakibe müdahale ile •avantaj kazanarak
45
Aktif Oyuna Katılım Unsurlarının Tanımları Aşağıdaki Gibi Olmalıdır
46
Oyuna müdahalenin anlamı, bir takım arkadaşı tarafından pas atılan ve dokunulan topun oynanması ya da topa dokunulmasıdır.
47
Rakibe müdahalenin anlamı; bariz bir şekilde rakibin görüş çizgisini ya da hareketini engelleyerek ya da hakemin düşüncesine göre rakibi aldatıcı veya oyalayıcı mimik ve hareketler yaparak rakibin topla oynamasını önlemektir.
48
Ofsayt pozisyonundaki ve açıkça kalecinin görüş çizgisindeki bir oyuncu (kaleci ve topa vuran oyuncu arasında), hakemin kararına göre kaleciye müdahale eder (dikkatini başka yere çekme).
49
“Bulunduğu pozisyondan avantaj elde etme”nin anlamı, ofsayt pozisyonundayken kale direkleri ve kale üst direğinden geri dönen ya da ofsayt pozisyonunda iken rakip takım kalecisi veya oyuncularından geri dönen topla oynamaktır.
50
“Bulunduğu pozisyondan avantaj elde etme” ile ilgili olarak, yardımcı hakemler, kale direkleri, kale üst direği ya da kaleciden dönen topun takım arkadaşı tarafından topun en son oynanıldığı anda ofsayt pozisyonunda bulunan bir oyuncuya gelmesi durumlarında dikkatli olması gerekliliğinden haberdar olmalıdır.
51
Ofsayt kararı veren yardımcı hakemler, kararın doğru ve biraz geç olmasının hızlı ve yanlış olmasından daha iyi olduğunu bilmelidirler.
52
Ofsayt kararı için bayrak işareti verilirse ve bu işaret hakem tarafından hemen görülmezse; yardımcı hakem, işaret tam olarak görülene kadar ya da top tamamen savunmadaki takımın kontrolüne geçene kadar işareti göstermeye devam etmelidir (elektronik uyarı sinyali, hakemi bayrak işareti konusunda uyarmak için kullanılır).
53
Hakemin göremeyeceği yerdeki ofsaydı bozan bir defans oyuncusunun el ile gösterilmesi dışında, yardımcı hakemler bu tür işaretleri gereksiz yere yapmamalıdırlar.
54
Ofsayt pozisyonunda bulunan bir oyuncuya top atıldığında, ofsayt olmayan takım arkadaşlarının bu topla oynama ihtimali yoksa; yardımcı hakem bu oyuncunun topla oynamasını beklemeden bayrağını kaldırarak ofsaydı işaret etmelidir.
55
Hücum eden oyuncunun, ofsayt pozisyonundan geri koşarak aktif oyunun içinde olduğu durumda (girdi-çıktılarda) yardımcı hakem, hakeme oyuncunun geri geldiğini işaret etmelidir.
56
Yardımcı hakemin, bayrağı oyun alanına yakın olan elinde tutması ve hareket yönünü değiştirdikçe bayrağı tuttuğu elini de değiştirmesi tavsiye edilir, böylelikle hakem bayrağı her zaman görebilir.
57
Yardımcı hakeme daha iyi görüş çizgisi sağlayacağından, bayrak, sağ el kullanılarak kaldırılmalıdır.
58
Fauller ve Fena Hareketlerde İşbirliği
59
Doğru Karar Verme; Fauller ve Sonuçları Bir faulün ciddiyetini ve bariz bir gol şansını engelleyip engellemediğini ya da önemli bir hücumu durdurup durdurmadığını belirleme ölçütleri ile bu gibi durumlarda uygulanacak doğru ceza aşağıdaki gibi olmalıdır:
60
Dikkatsiz, Kontrolsüz, Aşırı Kuvvet Kullanma
61
•“Dikkatsiz”, oyuncunun mücadeleye girdiğinde dikkatsiz ve düşüncesiz davrandığı veya tedbirsiz hareket ettiği anlamına gelmektedir. •Eğer bir faule, dikkatsiz olarak hüküm verilmişse, başka bir cezai yaptırıma gerek yoktur.
62
•“Kontrolsüz”, oyuncunun rakibi için tehlike veya sonuçlarını hiçbir şekilde düşünmeden hareket ettiği anlamına gelmektedir. •Kontrolsüz şekilde oynayan bir oyuncuya ihtar verilir.
63
•“Aşırı kuvvet kullanma”, oyuncunun gerekenden çok fazla kuvvet kullandığı ve rakibini sakatlama durumunda olduğu anlamına gelmektedir. •Aşırı kuvvet kullanan bir oyuncu oyundan ihraç edilmelidir.
64
•Faulün Şiddetinin Belirlenmesi Bir faulün şiddetini belirlerken (tekme atmak, çelme takmak, üstüne atlamak, vurmak, itmek, ya da şarj gibi) hakemler, aşağıdaki kriterleri göz önünde bulundurmalıdır: •Niyet ya da kötü niyet unsuru, •Oyuncunun hareketinin hızı (şiddeti), •Topa hakim olma şansı, •Rakibinin güvenliğini ve sağlığını tehlikeye atıp atmadığı.
65
Hakem, araçla silah arasındaki farkı ayırt edebilmelidir. Örneğin, topa vurmak için havaya sıçrayan bir oyuncunun kollarından kuvvet alması tabiidir. Ancak dirseği ile rakibine dirsek vurması durumunda dirsek bir silaha dönüşmektedir. Topla oynamak niyetiyle topa ayağını uzatan oyuncunun ayağı araçken, ayağıyla topa değil rakibe yönelik hareketleri yapması halinde ayak silah olmaktadır.
66
Topla birlikte rakibe hızlı temaslar gibi, rakibin güvenliğinin ve sağlığının göz ardı edildiği durumlarda müdahalenin belirlenmesine önem verilmelidir. Hakemler, olası sonuçları ve rakibin güvenliği ile sağlığını göz ardı ederek yapılan hızlı fiziksel müdahalelerde sert önlemler almalıdır.
67
Oyuncunun topla oynaması devam etse bile, bir tutma, dikkatsiz hareket olarak değerlendirilebilir. Topla birlikte rakibe hızlı temaslar gibi rakibin güvenliğinin ve sağlığının göz ardı edildiği durumlar, uygun şekilde -normal olarak sarı kart ile ve faulün sert olması durumunda ise kırmızı kartla- cezalandırılmalıdır.
68
Rakibin güvenliğini ve sağlığını tehlikeye atan aşırı gücün kullanıldığı müdahaleler, ciddi faul olarak değerlendirilmeli ve faulü yapan oyuncu oyundan çıkarılmalıdır. Barbarlığın cezası her zaman kırmızı karttır.
69
Eğer bir oyuncu, aşırı güç kullanıyorsa ya da rakibinin güvenliğini tehlikeye atıyorsa, temasın arkadan, önden ya da yanlardan olmasının bir önemi yoktur.
70
Hakemler, sert/düzgün müdahalelere izin vermeleri ve sadece dürüst olmayan hareketleri cezalandırmaları gerektiğini, fakat rakibinin daha ciddi bir ceza alması için müdahalenin etkisini abartan bir oyuncunun da sportmenlik dışı davranıştan dolayı suçlu olduğunu unutmamalıdır.
71
Bariz bir gol şansının engellenip engellenmediğinin değerlendirilmesinde aşağıdaki kriterler kullanılır: •Topu kontrol etme olasılığı, •Hücum oyuncusunun pozisyonu, •Hareketin yönü (Hücum oyuncusuna mı, topa mı?), •Kaleye olan mesafesi, •Savunma oyuncularının/kalecinin pozisyonu, •Bir serbest vuruş (ya da penaltı vuruşu) ile cezalandırılacak bir ihlal ile durdurulmasaydı, atak bariz bir gol şansı üretecek miydi?
72
Umut Vadeden Bir Atağın Engellenip Engellenmediğinin Değerlendirilmesinde Aşağıdaki Kriterler Kullanılmalıdır •İhlalin konumu, •Oyuncunun topla oynama şansı, •Takım arkadaşlarının pozisyonu, •Rakiplerinin pozisyonu, •Kaleye uzaklık, •Atak bir ihlalle durdurulmasaydı kısa zaman dilimi içinde gelişecek miydi?