Bilindiği gibi Türk Ocakları, millî kültürün (hars), ahlak ve fikir hayatinin geliştirilmesi, millî birliğin kuvvetlendirilmesi, toplum yapısının sağlamlaştırılması ve Türklüğün yüceltilmesi amacıyla kurulmuştur. Kısaca “Türk Milliyetçiliği” olarak da adlandırılan bu amaç, Derneğin “Millî Ülkü (mefkûre)”südür. Bu amacın gerçekleşmesi için çeşitli çalışma kurulları oluşturulmuş olup bunlardan biri de Sanat Edebiyat Kuruludur.
Türk Ocaklarının Osmanlı Devleti’nin son on yılında ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda yaptığı sanat edebiyat faaliyetleri olağanüstü işlerdir ve mutlaka üzerinde ilmi, edebî çalışmalar yapılması gereken çok güzel hatıralardır. Ocak, çok kıt imkânlarla yürüttüğü bu faaliyetleriyle Türkçeyi, Türk harsını ayağa kaldırmış ve yeni devletin kuruluş felsefesi hâline getirmiştir. Maalesef sonraki dönemde kuruluş felsefesinden adım adım uzaklaşılmış, Türk milletinin her bakımdan güçlendirilmesi hedefi rafa kaldırılmıştır.
Türk milletinin her alanda sahipsiz bırakıldığı günümüzde Türk sanatı ve edebiyatımız da hak ettiği yüksek seviyeye ulaşmak bir yana gittikçe kan kaybetmeye başlamıştır. Türk Ocakları Sanat Edebiyat Kurulumuz, Türk sanatı ve edebiyatının kuvvetlendirilmesi amacıyla çeşitli çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmalar bir nevi oba faaliyetidir ve kurumlaşma odaklı yürütülmektedir. Çeşitli topluluklar kurulmuş ve markalaştırılmıştır. Dilerseniz son beş yıllık dönemde imkânlar çerçevesinde neler yapılabildiğini ve yapılmakta olduğuna bir göz atalım.
Türk Ocakları Sanat Edebiyat KuruluSinemasalı Topluluğu, iletişim çağında sinema ve televizyonun önemi dikkate alınarak bu alandaki büyük boşluğun doldurulması için kuruldu. 2010 yılında çalışmaya başladı. Sinemasalı, Türk sineması için ihtiyaç duyulan yönetmenlerin yetiştirilmesi amacıyla çalışmalarına başladı. Hedef kitlesi iletişim fakülteleri öğrencileri başta olmak üzere sinema meraklıları idi. Başlangıçta haftalık film gösterimleri ve değerlendirme toplantıları yapılacak, genç ve yetenekli sinemacıların desteklenmesiyle kısa filmler çekilecek, film şenlikleri düzenlenecekti. Sinemasalı beş yıldır yaz tatili dönemi hariç film gösterimlerine devam ediyor. Türk sinemasından, Türk dünyası sinemasından, dünya sinemalarından kurmaca ve belgeseller, kısa ve uzun metrajlı filmler her hafta salı günü önce seyrediliyor, sonra değerlendiriliyor. Çeşitli konularda uzmanlar söyleşiler yapıyor. Önemli yönetmenler için özel gösterimler yapılıyor. Senaryolar yazılıp değerlendiriliyor. İhtiyaç duyulan konularda genç sinemacılara eğitim ve teknik destek veriliyor; kısa filmler çekiliyor. Sinemasalı’nın en önemli hizmetlerinden biri de sinema eleştirmenleri yetiştirmek oldu. Önceki yıllarda Yunus Emre Enstitüsü salonunda yapılan Sinemasalı etkinlikleri, 2014 yılı boyunca Salı günleri, Ankara’da Kurtuba Kitabevi'nde saat 18.30-21.30 arasında gerçekleştiriliyor. Bu yıl beş yaşına basan Sinemasalı, usta televizyoncu Ahmet Kömeçoğlu rehberliğinde çalışmalarına devam ediyor. Sinemasalı çalışmaları www.sinemasali.com adresinden takip edilebiliyor.
Kuşlukta Yazarlar, Türk Ocakları Sanat Edebiyat Kurulunun bir başka marka faaliyeti. Edebiyat dünyasına, yazarlara ve yayınevlerine yönelik bir çalışma. Kuşlukta Yazarlar Topluluğu, yazarları bir araya getirmek, birbirinin eserini okuyan edebi bir muhit oluşturmak, yazdıklarının tanıtılması ve okunmasını, eserlerinin değerlendirilmesini sağlamak, kabiliyetli genç yazarlarımızı edebiyat dünyamıza takdim etmek ve henüz basılmamış eserlerin yayın yönetmenliği (editörlük) ihtiyacının karşılanması maksadıyla kuruldu. Kendisini Türk milletine adamış kıymetli yazarlarımızın son eserlerini kamuoyuna tanıtmak, yazarın daha yakından tanınmasını sağlamak, buna yardımcı olacak tanıtım yazılarının, değerlendirme yazılarının yazılmasına vesile olmak, yazarın eseriyle ilgili değerlendirmeleri, konuk yazarların ağzından duymasını temin etmek gibi konulardaki büyük bir boşluğu doldurdu. Gerçekten de kitap okumayan bir toplum olduk. Aydın konumundakiler bile az okuyor. Yazarlarımız çeşitli sebeplerle, çok iyi edebi eserler yayımlasalar bile okuyucuya ulaşamıyor. Edebi eleştiri geleneğimiz oluşmamış. Yazarlarımız iyi eleştirilmediği, eleştiriye açık olmadıkları veya eleştiri bulamadıkları için kendilerini de geliştiremiyor. Dolayısıyla çok okuması gereken insanların bile çok okumadığını, yazarlarımızın eleştirisiz kaldığını, yazdıkları eserler için çok iyi tanıtım, değerlendirme veya eleştiri yazılarının yazılmadığını, eserlerin yayımlanmakla kaldığını görüyoruz. Buna mukabil birçok yazarımızın ve eserinin değerlendirilmeye layık/muhtaçtır. Çok az kitap okunan ülkemizde, okuyucuya, piyasaya yeni çıkan bir kitabı, tercih ederek alıp okuması için yol gösteren bir çalışmaya ihtiyaç vardı.
Tanınmış yazarlardan oluşan Kuşlukta Yazarlar Topluluğu dört yıldır faaliyet gösteriyor ve bugüne kadar 134 kitabı ve yazarını değerlendirmiş durumda. Kuşlukta Yazarlar, edebiyat dünyamızın ilgisini çekiyor; yazarlar eserlerinin Kuşlukta Yazarlar’da değerlendirilmesi için başvuruyor. Kuşlukta Yazarlar faaliyetleri www.kusluktayazarlar.com adresinden takip edilebiliyor.
Türk Edebiyatının önde gelen deneme yazarlarından Hüseyin Özbay yönetiminde, Yazarlar, yaz dönemi hariç, her hafta çarşamba günü Türk Ocakları Genel Merkezinde saat 10.00'dabir kahvaltı masasında buluşuyor. Bir yazar konuk ediliyor. Yazarın, yazarlık macerasını ve son kitabının hikâyesini kendisinden dinledikten sonra, bir ay önce aynı toplantıda dağıtılan ve okunan kitabını, katılımcılar değerlendiriyor.
Bilindiği gibi ülkemizde çocuk edebiyatı alanında büyük bir boşluk vardır. Her önüne gelen çocuk kitabı yayımlamaktadır. Çocuklarımız, genellikle yerli ve yabancı yazar ve yayıncıların istismarıyla karşı karşıyadır. Kütüphanelerimiz ve kitap vitrinleri, genellikle bu yayınlarla doludur. İnternet, okumayı azaltmıştır. Okuyucu sayısı hızla azalırken bu az sayıdaki okuyucu kendi kültürüne yabancı eserlere yönelmektedir. Gelecek nesiller, kendi kültürünü öğrenememe tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu arada çıkan az sayıdaki yerli edebiyat ürünleri, genellikle, beklenen kaliteye ulaşamamıştır. Kaliteli eserler, bunların yazarları ve yayımcıları desteklenmeye muhtaçtır. Bala Kitap Topluluğu, bu alandaki eksiklikleri gidermek, kaliteli ürünlerin yaygınlaşmasına katkıda bulunmak amacıyla kurulmuştur. Bu alandaki otorite boşluğunu dolduracak, çocuk edebiyatı konusunda görüşlerine ve raporlarına güvenilecek sivil bir çalışma topluluğu oluşturmak amacındadır. Üç yıldır, yaz dönemi hariç, her hafta çarşamba günleri toplanmaktadır. Kuşlukta Yazarlar’da olduğu gibi bir çocuk edebiyatı yazarı konuk edilmekte, eseri yüzüne karşı değerlendirilmektedir. Eğitimci Nazmi Şimşek başkanlığında yürütülen çalışmalarda bugüne kadar 64 yazarın eseri değerlendirilmiştir. Bala Kitap Topluluğu da çocuk edebiyatıyla ilgilenen yazarların ihtiyaç duydukları bir topluluk hüviyetindedir ve artık marka olmuştur.
Türk Ocakları Cengiz Dağcı Yazarlık Okulu, genç yazar adaylarına yönelik olarak 2013 yılında kuruldu. Kabiliyetli gençlerimiz yaz döneminde bir ay süre ile dil, edebiyat, edebi türler, sanat, estetik gibi konularda söyleşilere katıldılar (İlk yaz kursu 2013 yılı 17 Haziran 12 Temmuz tarihleri arasında hafta içi günlerde 14-18.00 saatleri arasında gerçekleştirdi. 4-29 Ağustos 2014 tarihlerinde yaz kursunun ikincisi yapıldı. 14 Eylül 2014 tarihinde kursa katılanlar belgelerini aldılar.). Cengiz Dağcı Yazarlık Okulu yaz kursuna katılan arkadaşlarımız Genç Kalemler Topluluğu’nu oluşturdular. Her hafta pazar günü Hilal Sırakaya başkanlığında toplanmaya, kendilerini geliştirmeye devam ediyorlar.
Sanat Edebiyat Kurulu tarafından 2014 yılında kurulan bir başka topluluk da Türk Ocakları Türk Müziği Topluluğu’dur. Müzik, Türk müziği, Türk müziğinin meseleleri ve çözüm yollarını değerlendirmektedir. Türk müziğinin gelişmesine katkıda bulunarak Türk milletine hizmet etmek amacıyla kurulmuştur. Türk müziğinin çeşitli alanlarında görev yapan gönüllü uzman ve araştırmacılar tarafından yürütülmektedir. Topluluk on beş günde bir Türk Ocağı Genel Merkezinde toplantılar yapmakta, müzik sanatına gönül ve emek vermiş katılımcılarıyla amacı doğrultusunda faaliyetler yürütmektedir. Her biri alanında üst seviyede uzman olan sanatçıların sazlı sözlü sohbetleri zevkle dinlenmekte, Türk müziğinin içinde bulunduğu darboğazdan çıkış yolları aranmaktadır. Kültür Bakanlığı sanatçısı Ejder Orkun Kılıç yönetimindeki topluluk, müzik sanatının ilgililerine yönelik faaliyetlerini sürdürmektedir.
Sanat Edebiyat Kurulu başkanımız Ali Osman Mola başkanlığında yürütülen Hafıza Topluluğu’muz yakın tarihimizin olaylarını yaşayanların ağzından kaydetmeye başlamıştır.
Topluluklar hâlinde ve düzenli aralıklarla yürütülen bu çalışmalar dışında ayrı Türk Ocağı Türk Müziği Korosu da faaliyetlerini sürdürmektedir.
Hemen ifade etmeliyim ki bu faaliyetler başta Türk Ocaklılar olmak üzere kamuoyunun ilgisine ve desteğine muhtaçtır. Sanatın her kolu ile ilgili yürütülmesi düşünülen faaliyetler ve kurulması düşünülen topluluklarımız olduğu hâlde yeterli ilgiyi gördüğümüzü söyleyemem. Bazı faaliyetlerimiz duyurulduğu hâlde yeterli ilgi görmeyince akim kalmıştır. Ancak kurumlaşmada geldiğimiz nokta da göz ardı edilmemelidir. Geleceğe dönük uzun vadeli hedefleri olan bu faaliyetlerin yeterince kamuoyuna duyurulamadığı da bir gerçektir. Bizzat gönüllü sanatçılar tarafından yürütülen bu çalışmaların her biri kayıt altına alınmakta, çözümlenmesi ve kamuoyunun dikkatine sunulması için meraklıların desteğini beklemektedir.
Bu faaliyetlerin tamamı Türk Ocaklarının resmi sitesinde, yukarıda belirtilen topluluk sitelerinde ve ayrıca Facebook’taki her etkinliğin çalışma gruplarında duyurulmaya çalışılmaktadır. Özellikle bini aşkın üyesi olan Türk Ocakları Sanat Edebiyat Dostlarıgrubunda Türk Ocakları Sanat Edebiyat Kurulunun etkinlikleri sanatseverlere duyurulmakta, Türkiye ve Türk dünyasındaki önemli sanat etkinlikleri paylaşılmakta, konuyla ilgili açıklamalar ve görüş alışverişleri yapılmaktadır.
Sanat Edebiyat Kurulumuz bunların dışında projeler hazırlamakta ve ilgililerin dikkatine sunmaktadır. Bugüne kadar, destek alarak gerçekleştirebildiğimiz Türk Dünyası Müzik Günleri ve Bilgi Şöleni dışındaki tasarılarımızı gerçekleştirme imkân ve fırsatını maalesef bulamadık.
Türk Ocağı Gezi Topluluğu ve Satranç Topluluğu ve Kulübü ile ilgili çalışmalarımız ise devam etmektedir.
Türk Ocakları Sanat Edebiyat Kurulunun bir üyesi olarak bu faaliyetlerin veya benzerlerinin bütün Türk Ocağı şubelerimizde yürütülebileceğini düşünüyorum. Ocağımızın adına yaraşır sanat faaliyetlerinin artması tek dileğimizdir. Çünkü sanat insanların gönlüne girmenin en kolay yoludur.