Deloitte’in yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının sektörel tesirlerini incelemek üzere hazırladığı raporlarda, petrol piyasalarındaki gelişmelerin Türkiye için risk ve fırsatları beraberinde getirdiği, elektrik üretim ve doğal gaz tedarikinde ise arz güvenliği riski bulunmadığı tabir edildi.
Şirketten yapılan açıklamaya nazaran, birçok dalı durma noktasına getiren yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını, petrol, elektrik ve güç üretimi kollarını en çok fiyatlama yerinde etkiledi.
“COVID-19’un Sektörel Tesirlerini Manaya: Petrol, Doğal Gaz ve Kimya Dalı Raporu”na nazaran, petrol piyasalarında yaşanan global ve mahallî gelişmeler, Türkiye için risk ve fırsatları beraberinde getiriyor.
Büyük petrol, doğal gaz ve kimya dalı şirketlerinin, anamal ve işletme masraflarını azaltarak muhtemel tesirlere yanıt verdiğine işaret edilen raporda, buhranın 4-5 ay uzaması durumunda orta vadeli potansiyel tesirler şöyle sıralandı:
“Verimsiz ve yüksek borçlu şirketler likidite bunalımlarıyla karşı zıdda kalabilir ve kimileri külliyen iş ortamından çıkmaya zorlanabilir. Mahsusen ABD’li petrol üreticileri, arz ziyadesi ve fiyatlardaki gerileme devam ederse basınç altında olacaklardır. Daha büyük ve daha sağlıklı şirketler, gayrı güç meydanlarında çeşitlendirme planlarını değiştirebilir yahut hızlandırabilir. Bu da iş modelinde bir değişiklik gerektirebilir. Şirketler, muhtemel bir iş gücü kaybının akabinde, piyasa tekrar yükselişe geçtiğinde nitelikli iş gücü bulma kasvetiyle karşılaşabilirler.”
Açıklamada görüşlerine mahal verilen Deloitte Türkiye Kuvvet, Doğal Kaynaklar ve Sanayi Eserleri Başkanı Elif Düşmez Tek, petrol, doğal gaz ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarında global arz ziyadesinin ortaya çıktığını, buna bağlı olarak kuvvet fiyatlarına yansıyan gerilemenin Türkiye’nin ithalat maliyetlerini ve piyasa fiyatlarını etkileyeceğini söz etti.
Tek, petrol fiyatlarındaki gerilemenin yerküre iktisadı ve öbür ticaret ortakları üzerinde negatif tesir oluşturabileceğine dikkati çekti.
– Türkiye’nin yedek kapasitesi ehil seviyede
Elektrik, Güç Hizmetleri ve Yenilenebilir Kuvvet Dalı Raporu’nda ise dalın, alt yapılarını çalışır halde tutmaya, inançlı elektrik ve doğal gaz sağlamaya odaklandığı kaydedildi.
Deloitte’un yerküre üzerindeki birçok güç şirketinin pratiklerinden yola çıkarak ortaya koyduğu çalışmaya nazaran, Kovid-19 salgını sonrasında, bölüm oyuncuları, ödemeleri erteleme ve varlıklarının devre dışı kalmasına sebep olacak bakımları askıya alma yolunda ilerliyor.
Kovid-19 salgınının kesimdeki en büyük tesiri ise endüstriyel talepte azalma olarak kendini gösteriyor. Üretim merkezleri ve ticarethanelerdeki düşüşe karşın, konut müşteri talebinde artış gözleniyor.
Yenilenebilir kuvvet tarafında, son iki aydır tedarik zincirindeki bozulmalardan ötürü yaşanan problemlere karşın, Çin’deki faaliyetlerin toparlanmasıyla kısa vadedeki olumsuz tesirin muayyen bir müddette azalacağı öngörülüyor.
Açıklamada görüşlerine mahal verilen Deloitte Türkiye Elektrik Kesim Önderi Emrehan Demirel, salgının global sanayideki tesirinin Türkiye için de muteber olduğunu belirterek, arz güvenliğinde, elektrik üretim ve doğal gaz tedarikinde sahip olunan yedek kapasite ve faal operasyonel idare sayesinde güç arzında önemli bir risk bulunmadığını aktardı.
Elektrik talebindeki düşüşün toptan satış piyasasındaki elektrik fiyatlarına yansıdığının altını çizen Demirel, şunları kaydetti:
“Azalan talep ve düşen elektrik fiyatları sebebiyle, şirketlerin gelir beklentisi düşüyor. Türkiye’de kuvvet kesiminin büyük bir yatırım devrini arkada bırakmış olması sebebiyle, şirketlerin gelir projeksiyonları bölümün tamamının finansal sürdürülebilirliği açısından son nokta kritik. Devam eden yatırımların tedarik zincirindeki dertlerden etkilenmesi kaçınılmaz gözüküyor. Münhasıran, Yenilenebilir Güç Kaynakları Destekleme Mekanizması teşviklerinden yararlanabilmek için birçok yenilebilir güç yatırımına büyük sürat verildiği bu periyotta, tedarik zinciri problemleri yatırımcı açısından yönetmesi güç bir durum ortaya koyuyor.”
AA