Döviz çeşitli ülkelerin kullandığı ulusal para birimidir. Her ülkenin kullanmış olduğu para biriminin ekonomisine bağlı olarak ulusal piyasalarda gördüğü bir değer vardır. Ülkelerin ekonomik durumlarına göre değişen para değerleri, döviz sistemi içerisinde çeşitli türlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ekonomi indeksli ulusal para piyasalarında oluşan döviz türleri, Nominal kur, Reel kur, Çapraz Kur, Efektif kur olmak üzere dört çeşide ayrılır.
Nominal kur, para birimlerinin ulusal piyasalarda karşıladığı değeridir. Reel kur ise Nominal kura paralellik gösteren bir türdür. Bu bağlam da reel kur, Nominal kurları enflasyon değerlerine göre düzenlenmesi sonucunda ortaya çıkan değerdir. Çapraz kur ise bir para biriminin yabancı para birimine karşılık geldiği değerdir. Bu üç döviz türüne birden paralellik gösteren tür ise efektif kurdur. Efektif kur iki yabancı para biriminin ortalamasının hesaplanması sonucu ortaya çıkan değerdir.
Döviz Kur Sistemleri Nelerdir?
Döviz kur sistemleri esnek piyasa döviz kuru, sabit kur ve denetimli kur olmak üzere üç sınıfta bulunur. Esnek piyasa döviz kuru, merkez bankasının döviz kuruna müdahale etmediği, serbest dalgalanmaya izin verdiği türdür. Sabit kur ise esnek piyasa döviz kurunun tam tersi bir şekilde işlemektedir. Bu tür de merkez bankası dövize müdahale ederek, dövizde yaşanan düşüşlerin önüne geçmeyi hedefler. Bu sayede kurların stabil düzende seyretmesi sağlanır. Denetimli kur sisteminde ise merkez bankası direk bir müdahale yöntemiyle, ileri tarihlerde kur da yaşanabilecek dalgalanmaların önüne geçebilmeyi hedefler.
Döviz Kur Çeşitleri Nelerdir?
Döviz uygulama esaslarına bağlı olarak çeşitlere ayrılır.
Türkiye’de uygulanan kur çeşitleri şöyledir;
- Merkez Bankasının Belirlediği Kurlar.
- Bankaların Belirlediği Kurlar.
- Özel Finans Kuruluşlarının Belirlediği Kurlar.
- Serbest Piyasa kurları.
Para değerlendirmeleri yapılırken kullanılan bu uygulama esasları, TL’nin yabancı ülkelere göre değerlendirilmesi hususunda kullanılan yöntemlerdir.
Döviz Kurlarını Etkileyen Etmenler Nelerdir?
Döviz kurlarını etkileyen faktörler arasında en belirgini ülkelerin yaşadıkları siyasi olaylardır. Siyasi olaylara ek olarak faiz ve enflasyon oranları, sermaye hareketleri, arz ve talep faktörleri de döviz kurlarını etkileyen etmenler arasında yer alır.
Döviz Kurları Ülke Ekonomilerini Nasıl Etkiler?
Ülkelerin yaşadığı olaylar döviz kurlarını etkilediği gibi döviz kurları da ülke ekonomilerini etkilemektedir. Dövizde yaşanılan her dalgalanma ülkelerin para birimlerinin değer kazanması veya kaybetmesi hususunda rol oynar.