İnternette gezinirken, bir blog sayfasında, blog kavramının gereksizliği üzerine bir yazıya denk gelmiş olabilirsiniz. Ya da aslında yazdıkları hiçbir şekilde blog yazısı olarak görülemeyecek birinin nasıl blog yazarı olduğuna dair anılarını dinlemek zorunda kalmış olabilirsiniz. Sislerin arasında gözden kaybolan bu kavram hakkında aslında hepimizin kafasının biraz karışık olduğunu görmek o kadar da zor değil. O zaman gelin sisleri birazcık da olsa dağıtmaya çalışalım.
Neden Bloglara İhtiyacım Var?
Kâinat, hayal gücümün dahi kucaklayamayacağı kadar büyük ve keşfedilmeyi bekleyen onlarca gizemle dolu. Binlerce yıldır süren bilimsel çalışmalar kâinat karşısında bizi daha bilgili yapmadı. Öğrendiğimiz her şeyle birlikte, öğrenilmeyi bekleyen yüzlerce başka şeyin olduğunu keşfettik. Farkına vardığımız her olgu bize farkına varamadıklarımızı hatırlatmaya başladı. Ve her zaman ömrümün, ölümümden bir sonraki keşfi görmeye yetmeyeceğinin farkındayım. Hayal gücümüzün sınırlarını aşan ve gelecekte keşfedilecek şeylerden bahsettikten sonra teleskopun ucunu tekrar yeryüzüne çevireyim: ömrüm, bugüne kadar keşfedilmiş olanları öğrenmeme ve içselleştirmeme yetecek kadar uzun mu?
İşte bloglar tam da bu noktada hayatıma giriyor. Keşif diye bahsettiğim şeylerin mutlaka Cambridge, Oxford ya da Harvard gibi üniversitelerde, on yıllarını bilime adamış insanların uzun uğraşları sonucunda, karmaşık makalelerle insanlığa sunulan, kâinata dair bütün bilgilerimizi ve inançlarımızı sorgulatacak kilometre taşları olması gerekmiyor. Hayata dair, ufacık gizemler dahi, her gün yürüdüğümüz bir yolu, bir seferde tersten yürümeye karar verdiğimiz zaman dahi karşımıza çıkabiliyor. Bloglar da bu küçücük keşiflerin ortak hafızamızla paylaşılabileceği araçlar olarak karşımıza çıkıyor.
Öğrenildiğinde Ufku İki Katına Çıkaran Şeyler
Blogların, hayatımdaki bir diğer öneminden daha bahsetmek istiyorum. Bir konuda çalışmak için yıllarını feda etmiş kişilerin, yaptığı çalışmalar ya da öğrendiği şeyler hakkında, bizim gibi o konuda çalışma şansını yakalayamamış, öğrenmek için vakit ve enerji bulamamış ya da belki de o konudan hiç haberi dahi olmayan kişilere, ufuk açıcı bilgileri, daha basit ve algılayabileceğimiz bir şekilde anlatabilir. Uluslararası İlişkiler üzerine lisansını tamamlamak üzere ve edebiyata dair çalışmalar yapmak isteyen biri olarak, hiçbir zaman kuantum fiziğini hakkını vererek kavramaya yetecek kadar vaktim, enerjim ve motivasyonum olmadı. Bu uç örnekleri bir kenara bırakacak olursak, ömrümü edebiyata adasam da yeryüzünde yaşamış olan tüm toplumların edebi gelişmelerini takip edebilecek vaktim olmayacak. İşte bu yüzden, blog okumayı yalnızca seviyor değilim. Aynı zamanda onlara kitaplar ve makaleler kadar ihtiyacım var.
Meseleye biraz fazla bilimsel yaklaşmış olabilirim. Bu da benim hayat çizgimin beraberinde getirdiği bir şey, belki de bir meslek hastalığı… Ancak, blog yazılarının bu bahsettiğim faydalarını hayatın her alanında görebilirsiniz. Sinema, tiyatro, edebiyat, müzik ve resim gibi sanat dallarında… Uyku, yemek alışkanlıkları, egzersizler gibi günlük sağlığa dair konularda… Ya da çok daha spesifik, nasıl daha güzel kahve demlenebileceği ile alakalı blog tutabilir ya da tutulmuş blogları okuyabilirsiniz. Bir yerden başlamak istiyorsanız, Ekşi Şeyler’i bu konuda önerdiğimi söyleyebilirim. Uzayın gizemleri hakkında Cosmos belgeseli beni ne kadar heyecanlandırıyorsa, Ekşi Şeyler’deki yazılar da o kadar heyecanlandırıyor.
Blog okumak için onca konuştuktan sonra, “Benim de yazacak bir şeylerim var!” diyenler için blog nedir ve ne değildir üzerine birkaç şey söylemek gerekebilir.
Blog Nedir?
Bence iyi bir blog yazısı, orijinal bir fikir ya da bağlantıyı keşfeden ya da keşfedilmiş olan bir şeyi basit ve açık bir dille açıklayan yazıdır. Okuyucuda bahsettiğiniz konuya dair yeni bir heyecan uyandırabilmeniz önemlidir. Bu heyecanı uyandırabilmek için tabii ki öncelikle sizin yazdığınız yazıya karşı heyecanınızı kaybetmemeniz gerekiyor. Unutmayın, bu bir makale ya da köşe yazısı değil. Günlerce, haftalarca araştırma yapmanız, yazınız üzerine çalışmanız daha iyi bir blog yazısı ortaya koymanıza yardımcı olmaz. Bloglarda, zaten hayatınızın içinde olan bir şeyi gayet kişisel bir noktadan yola çıkarak ve herkesin anlayabileceği bir biçimde anlatmanız beklenir.
Blog yazılarının belli başlı bazı formlara uygun olması da gerekir. Her şeyden evvel, seçtiğiniz içeriğe göre şekillenecek de olsa, yazdığınız yazının çok kısa ya da çok uzun olmaması gerekir. Bunun sınırlarını nasıl belirleyeceksiniz? Kendinizi okuyucunun yerine koyun. İnternette gezinirken, bu konuda bir blog yazısı okumak isteseydiniz, ne kadar uzunlukta olması hoşunuza giderdi? Bu sorunun cevabına göre yazınızın uzunluğunu da şekillendirebilirsiniz. İkincisi, dış çeperde oyalanmayın, doğrudan konuya girin. Bu otuz sayfalık bir makale değil. Genellemeler ve ön açıklamalarla fazla vakit kaybetmeyin. Değinmek istediğim üçüncü nokta da şu: eğer mümkünse yazınızı görsel ve/veya işitsel medya ile destekleyin. Az zamanda çok şey anlatmanıza yardımcı olacaktır. Bütün bu noktaları ve hatta daha fazlasını geliştirmek için, beğendiğiniz blog yazılarına bakın. Blog yazılarının formuyla alakalı daha çok şey öğrenmek istiyorsanız Bilkent Üniversitesi’nin Türkçe dersleri için yayınladığı Blog Yazmanın İpuçları adlı kaynağa göz atmanızı da öneririm.
Blog tutmanın en önemli noktalarından biri de zaman çizelgenizi iyi oturtmanızdır. Hiçbir okur, örneğin daha iyi kahve demleyebilmek için takip ettiği bir bloğun senede yalnızca iki yazı yayınlamasını istemez ve böyle bir bloğu takip etmez. Eğer bir grupla birlikte blog yazmıyorsanız, en azından ayda bir içerik üretmeniz gerekecektir. Bu aslında blog yazmanın eksilerinden değil artılarından biridir çünkü sizi bir disipline sokar. Örneğin, benim kendime çizdiğim zaman çizelgesi ayda en az bir blog yazısı yazmak ve yayınlamak üzere kurulu. Arşivimi incelerseniz, neredeyse iki yıllık blog maceramda, bu hedefime ufak tefek istisnalar dışında ulaşmış gibi görünüyorum. İnsanın bazen kendisini bir konuda yazmak zorunda hissetmesi ya da bir zaman sınırı koyması, yaratıcılığını sınırlayan değil tam tersine geliştiren ve genişleten bir şey olabiliyor.
Blog Ne Değildir?
Bir şeyin ne olduğunu açıklamak kolaydır ama ne olmadığını söylemek oldukça zor ve hatta gereksiz olabilir. Ancak amacım çevremde sıkça karşıladığım birkaç yanlış blog kullanımı hakkında sizleri uyarmak. Neden mi? Çünkü ben de defalarca aynı hataları yaptım.
Bloglar, kişisel edebiyat dergileri değildir. Öykülerinizi, şiirlerinizi, üzerlerinde çalışılmış sanat eserlerinizi bloglarınızda yayınlamak hem eserlerinize hem de bloğunuza karşı adaletsiz davranmak olur. Bu tarz eserlerinizi gerçek dergilerde değerlendirmeye çalışın. Eğer yayınlamıyorlarsa, eleştiriler alıp kendinizi geliştirmeye odaklanın. Unutmayın bloglar, işlenmemiş fikirlerin, paylaşılmak istenen küçük şeylerin, taslakların, denemelerin (edebi tür olan denemeden bahsetmiyorum, bildiğiniz denemek fiilinden bahsediyorum) yeridir, öykülerin ya da şiirlerin değil.
Bloglar arkadaşlarınızla iletişim kurmanıza yarayan bir araç da değildir. Bunun için mail adresleriniz, mesajlaşma uygulamalarınız ve hatta Twitter ve Facebook gibi mikro-bloglarınız var. Yazdığınız yazılar tabii ki gayet kişisel olacaktır ama “Beni hiç tanımayan biri dahi bu yazıyı okuyabilir” diye düşünerek oturun yazınızın başına. Yazacaklarınız, yalnızca sizi yakından tanıyanların anlayabileceği, yalnızca yakın çevrenizi alakadar eden şeylerse tivit atmayı deneyin blog tutmak yerine. Ve lütfen ama lütfen, cesaretinizi toplayın ve bir türlü unutamadığınız eski sevgilinize söylemek istediklerinizi, gidip ona söyleyin, blog okurlarınıza değil.
Kumpanya Blogları
Bütün bu söylediklerimi göz önünde bulundurarak kısaca Kumpanya yazarlarının bloglarından bahsetmek istiyorum. Okurken keyif aldığım, bir yazı daha yazsalar, bir çizim daha yapsalar diye beklediğim bu bloglardan ilki LaChute. ismini Albert Camus’un Düşüş adlı romanından alıyor. Bir diğeri Teraneler, “bizi çılgınca fikirler kurtaracak” sloganıyla yola çıkıyor. NemaGranice, tarih ve tarih disiplini ile ilgili notlar yayınlıyor. Ben de acizane, tarih ve kültürel çalışmalarla ilgili fikirlerimi BeyazSaid aracılığı ile paylaşıyorum.
Okuyun, okutun, eleştirin!