Su Mahsulleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği Başkan Yardımcısı İhsan Bozan, kültür balıkçılığı sektörü hakkında söylemelerde bulundu.
Türkiye ve dünyada su mahsulleri ve hayvansal mamüller sektörünün devamlı büyüdüğünü belirten Bozan, sektörün Türkiye’de de gelişimini sürdürdüğünü söyledi.
‘ YUNANİSTAN’I GEÇTİK’
Türk kültür balıkçılığı işletmelerinin denizlerde ve tatlı sularda dünyanın en iyi balıklarını yetiştirdiğini ifade eden Bozan, şunları kaydoldu:
“Geçen sene haysiyetiyle Avrupa Birliği’ne AB balık ihracatında AB’nin balık ambarı olarak adlandırılan Yunanistan’ı geçmiş olmamız, tuttuğumuz ivme ve galibiyetin bir neticeyi. Balık yetiştiricileri olarak 2019’da 350 bin ton imale eriştik. Geçen sene ihracat açısından da oldukça faydalı geçti. İhracatımızda ilk beş ülke sırasıyla, Hollanda, İtalya, Rusya, Japonya ve Yunanistan olurken toplam 94 ülkeye ihracat gerçekleştirdik.
İhracatımızda 331 milyon dolarlık hacimle ilk sırayı levrek alırken, onu 286 milyon dolarlık satışla çipura ve 116 milyon dolarlık satışlar alabalık takip etti. Geçen sene bir hayli ülkeye ihracatımızda çoğalışı oldu fakat en apaçıkları Çin, Japonya ve Kanada oldu. Toplam ihracat sayımız 2019’da 1 milyar doları aştı. Sektörün istihdam rakamı ise 46 bin 500 seviyesinde.”
‘DAHA PLANLI ÇALIŞACAKLAR’
Bozan, Yunanistan’daki rakip kültür balıkçılığı firmaların finansal krizler nedeniyle fona satış sürecinin bitirildiğini ifade ederek, “Yunan rakiplerimiz finansal olarak daha eforlu hale geldiler. Bundan sonra daha sürekli ve tasarılı çalışacaklardır. Bu gidişat sektörü nasıl etkileyecek, kapasite artıracaklar mı? Bekleyip göreceğiz. Kanımızca daha yüksek ve sürdürülebilir karlılık temeliyle çalışacakları için pozitif anlamda sektöre katkı sağlayacaklardır” değerlendirmesinde bulundu.
Yıllar bazında karlılık ve yapım çoğaldıkça, su mahsulleri sektörünün ehemmiyetinin daha bariz hale geldiğini anlatan Bozan, özellikle Mersin ve Karadeniz kıyılarında açılan yeni yapım alanlarının sektörü pozitif etkilediğini söyledi.
‘LEZZETTE FARK ATIYORUZ’
Bozan, gerek yurt içi pazarda dağıtımı yapılan gerekse ihraç edilen su mahsullerinin aynı sahalarda, aynı teknolojiyle, aynı çiğ maddelerle ve aynı bireylerce üretildiğini belirterek, balığın niteliklisinin yurt dışına, daha düşük niteliklisinin iç pazara gitmesi gibi bir gidişatın mevzubahisi olmadığını kaydoldu.
Körfez ülkelerinden çok rakamda işletmenin yapım yapmak için Türk balık yetiştiricileriyle irtibata geçtiğini anlatan Bozan, Türk işletmelerin de fırsatları değerlendirmek ve katma bedel yaratmak için uzun vadede çalışmalarını sürdürdüğünü söyledi.
Türk yetiştiricilerin yapım niteliğinin dünya lokanta ve otelleri tarafından seçim edildiğini anlatan Bozan, şunları kaydoldu:
“Sektör olarak, Akdeniz çipurası ve levreği, granyöz, alabalık, somon alabalık, pisi balığı ve orkinosu tüm dünyaya ihraç ediyoruz. Balıklarımızın lezzeti, yapım şartları ve emin dağıtım ağımızla, değişik ülkelere fark atıyoruz.
Yapım yapan işletmelerimiz içinde, International Taste & Quality Institute ITQI tarafından verilen ve son derece prestijli bir mükâfat olan Taste and Quality mükâfatını almaya da hak kazanan şirketlerimiz bulunmaktadır. Prestijli aşçılık dernekleri, The Association de la Sommellerie Internationale ASI ve değişik saygıdeğer besin ve meşrubat dernekleri ile kurulan özel bir ortaklık neticesinde verilmektedir. Bu özel mükâfat, firmaların adları saklı yakalanarak yapılan, dünyaca şöhretli şef ve sömeliyelerden oluşan prestijli bir jüri tarafından yapılan tadım neticeyi verilen bir sertifikadır. Tüm bu galibiyetlerle pazarlama faaliyetlerimize olan alaka da çoğalmaktadır.”
‘KAPASİTE ARTIRMA EFORUMUZ VAR’
İhsan Bozan, dünyayı paniğe sevk eden koronavirüs salgınının kültür balıkçılığını orta ve uzun vadede negatif etkilemeyeceğini ifade ederek, Türk üreticilerin piyasada Çin’in yerini doldurabileceğini söyledi.
Bozan, aralık ayında Çin’in Vuhan şehrinde ortaya çıktığı düşünülen koronavirüsün balık imalinde hijyen mevzusunu da gündeme getirdiğini belirterek, “Ülkemizdeki tüm firmalarda sıhhatli, hijyenik şartlarda, nitelik standartlarına uygun yapım yapılıyor. Süreçlerimizde lüzumlu hakimiyetler ve teftişler yapılarak ürettiğimiz balığın ihracatına reelleştiriyoruz. Dünyanın en büyük su mahsulleri üreticisi olan Çin’deki bu negatif etraf devam ettiği sürece pazarda oluşabilecek boşluklar açısından bu gidişat fırsata dönüşebilir kanısındayız. Türk balık üreticileri olarak kapasite artırma eforumuz ve yüksek dağıtım becerimiz de bulunuyor.”
‘ARZ 2 KAT ÇOĞALACAK’
Bozan, senede vasati 78 milyon çoğalan dünya popülasyonunun 2050’li senelerde 12-13 milyara erişeceğini belirterek, gelecek 20 senede hayvansal mahsul arzının 2 kat çoğalacağını söyledi.
Bugün insanların hayvansal protein ihtiyaçlarının takribî yüzde 20’sinin balıklardan karşılandığını aktaran Bozan, dünyada toplam su mahsulleri yapımının yüzde 81’inin insanlar tarafından gıda olarak harcandığını kaydoldu.
Kalan kısmının balık unu, balık yağı gibi biçimde harcandığını anlatan Bozan, söylemesini şöyle sürdürdü:
“Karasal alanların tamamına yakınının zirai yapımda kullanıldığı günümüzde, deniz ve tatlı suların hala var olan kapasitelerinin kullanımında su mahsulleri yapımının çok daha fazla ehemmiyet talep ettiği görülmektedir. Sıhhatli ve balanslı beslenme için sektörümüzde ileriye dönük katma kıymetli yatırım projelerini yaşama geçirmemiz gerekmektedir.
Dünya üzerindeki 171 milyon ton su mahsulleri yapımının 91 milyon tonu avcılıktan, 80 milyon tonu yetiştiricilikten elde ediliyor. Ülkemizde de su mahsulleri imaline müteveccih çok kıymetli işletmeler ve birlikler bulunmaktadır. Bu kapsamda belirtmek isterim ki geçtiğimiz senelerde dünya sihrime trendleriyle paralel giden ülkemizde, su mahsulleri imalinde, yetiştiricilikten elde edilen mahsul ölçüyü, avcılıktan elde edilenden fazla olmuş ve FAO dünya su mahsulleri imali öngörüsünü yakalamıştır.
Bu kapsamda ülke ihracatına daha fazla katkı sağlamak ismine AB normlarında yapım yapan firma rakamları artırılmalı ve kamuoyunu bilgilendirmek ismine, ülkemizin geleceği için, kültür balıkçılığına müteveccih pazarlama faaliyetlerinin devamlılığının sağlanması gerektiği fikrideyim.”