Lazerle katarakt ameliyatı yapılıyor mu? sorusu hastalarımız için oldukça kafa karıştırıcı bir soru olmaktadır.
Sebebi ise bu yazıda açıklayacağım modern katarakt cerrahisi olan fako yönteminin yıllardır halk arasında lazerle katarakt ameliyatı olarak bilinmesidir. Bu nedenle bir dönem kullanılan ancak bırakılan lazer fako cihazları ve son yıllarda benim de 1000 civarı vaka da uyguladığım şu anda da ameliyathanemizde bulunan klasik fako yöntemi ile yapılan ameliyatın %10’luk aşamasını yapabilen femtosaniye lazer cihazının yarattığı kavram karmaşasıdır.
Aşağıdaki iki yöntemde Prof. Dr. Ahmet Akman tarafından uygulanmaktadır. Bunlar ameliyat yöntemleri olup göziçi lens (mercek) seçimi bu yöntemlerden bağımsızdır, her iki yöntemde de aynı tür mercekler aynı şekilde konulur.
20 yıl kadar önce katarakt ameliyatı dikişli yöntemle yapılıyordu. Gözde 5-7 mm kadar bir kesi yapılıp katarakt yani bozulmuş göz merceği olduğu gibi doğurtuluyor göz 5 dikişle kapatılıyordu.
Daha sonra modern dikişsiz katarakt ameliyatı yöntemi olan fakoemülsifikasyon kısaca fako yöntemi geliştirildi. Bu yöntem sayesinde göze 2 mm’lik yani kibrit çöpü kadar bir delikten sokulan fako cihazı ile katarakt göz içinde eritilerek emilmeye ve bu küçük delik sayesinde ameliyat dikişsiz olarak yapılmaya başlandı.
Bu cihaz aslında kataraktı eritirken ses titreşimleri kullanmakta olsa da o yıllarda daha havalı ve halk arasında sansasyonel olduğu için ülkemizde bu yönteme lazerle yapılan katarakt ameliyatı denildi. Bu dönemde ses dalgaları yerine lazer titreşimleri kullanan bazı cihazlarda denense de başarılı olmadıkları için kullanımları bırakıldı. Ancak son yıllarda kullanıma giren femto lazer cihazı bu cihazların yerini alamadı. Katarakt ameliyatının sadece ilk 2-3 aşamasında kullanım imkanı buldu. Asıl ameliyat ise halen fako cihazı ile yapılmaktadır.
Son beş yılda kullanıma giren femto lazer cihazı ya da femtosaniye lazer destekli katarakt ameliyatı yöntemi, fako yönteminin yerini alan bir yöntem olmayıp fako yöntemindeki ameliyatın 8 basamağından ilk 3 basamağını lazer cihazı ile yapmaya olanak sağlayan bir yöntemdir. Bu basamaklar, ameliyat için göze açılan deliklerin bıçakla değil lazerle yapılması ve mercek yuvasının lazerle kesilmesi aşamalıdır. Katarakt da lazerle birkaç parçaya bölünmekte ve bu noktadan sonra klasik fako yöntemi ile devam edilmektedir.
Bu cihaz ilk geliştirildiğinde tüm aşamaları yapabilecek bir teknoloji olduğu düşünülse de yıllar içinde gelişim gösterememiş ve sadece ilk aşamaları yapar halde kalmıştır. Prof. Dr. Ahmet Akman bu yöntemi yaklaşık 1000 hasta da uygulamış ve ülkemizde en çok uygulayan cerrahlardan birisi olmuştur. Ayrıca bu yöntemin sonuçlarını ABD ve Avrupa da dünyanın en büyük katarakt kongrelerinde yaptığı sunumlarda meslektaşları ile paylaşmıştır.
Halen cihaz ameliyathanemizde mevcut olup kullanıma hazırdır. Ancak bu 1000 hastadaki deneyim ve sonuçlarımız, bu yöntemin hastaya ek fayda sağlamadığı, hatta tecrübeli bir cerrahın elinde bu cihaz kullanılmadığında sonuçlarını daha iyi olduğu yönündedir. Cihazın kullanılması hastaya ciddi bir ek maliyet getirirken sonuçlarda ek bir iyileşme ya da fayda sağlamamaktadır. Bu sebeple şu anda sadece isteyen hastalarımıza bu yöntemi uygulamaktayız. Kişisel inancım hastanın ödediği ek ücrete değecek bir faydası olmadığı yönündedir.
Ülkemizde bu ameliyatı en çok uygulana cerrahlardan birisi olan Prof. Dr. Ahmet Akman, bu yöntemin hastaya ek olarak 2-4 bin TL ek maliyet getirdiğini, ancak bunu karşılığında hastaya fazladan bir fayda sağlamadığını düşünmektedir. Bu sebeple eğer hasta isterse uygulamakta, aksi takdirde uygulanmasının çok da gerekli olmadığı kanısındadır.
Katarakt ameliyatında sonucu etkileyen ve başarıyı sağlayan en önemli faktörler, cerrahın tecrübesi, kullanılan cihaz ve malzemelerin kalitesi ve doğru lens seçimdir. Femto saniye lazer cihazı kullanımı ise sonucu neredeyse hiç etkilememekte ve sadece ek maliyet getirmektedir. Cihaz ameliyathanemizde kullanıma hazırdır, isteyen hastalarda kullanılmaktadır.
Sonuç olarak femto saniye lazerli katarakt ameliyatı halk arasında lazerle katarakt ameliyatı olarak bilinen fako yönteminin alternatifi değildir. Pratikte ekstra maliyet dışında tecrübeli bir cerrahı yaptığı ameliyatlara göre çok fazla faydası yoktur, katarakt ameliyatının sadece ilk %10’luk aşamasını otomatize etmektedir. Asıl cerrahi yine fako aleti ile tamamlanmakladır.
Sonuç olarak isteyen hastalara kullanıyor olsak da, katarakt ameliyatında femto saniye lazer cihazının hastaya ek bir fayda sağlamazken, ciddi bir ek maliyet getirdiği fikrindeyiz. Maliyet sorunu olmayan hastalar istedikleri takdirde ameliyatlarını bu yöntemle yapmaktayız.
Prof. Dr. Ahmet Akman tarafından 2017 yılında Amerikan Katarakt Refraktif Cerrahlar kongresinde sunduğu Femtosaniye lazerli katarakt cerrahisi sonuçları.