Dünya’ya olan uzaklıkları arasında büyük farklar olmasına rağmen Güneş’in büyüklüğünü Ay’la karşılaştırdığımızda, Güneş, Ay’dan 400 kat daha büyüktür. Fakat aradaki uzaklık mesafesi devreye girdiği an bize eşit büyüklükte gözükürler.
Güneş Tutulması’nın gerçekleşmesi için Ay’ın, Güneş ile Dünya arasına girmesi gerekir. Bunun için yörüngeler arası dönüş sisteminin özel koşullarının oluşması gerekir. Tutulma için, Ay’ın safhasının YeniAy şeklinde ve yer etrafındaki yörüngesinin düzlemi Dünya ile Güneş etrafında sürdürülen yörünge sisteminin aynı noktada birleşmesi mümkün olmalıdır.
Özetle Güneş arasında Ay onun arkasında ise Dünya olmalıdır. Bu da Güneş Tutulması‘nın gerçekleşmesine olanak sağlar. Bunun da her zaman gerçekleşmesi mümkün değil. Örneğin; Ay, Dünya etrafında dönüşünü ortalama 27 günde tamamlıyor. 12 Aya sahip bir yıllık takvim kullanıyoruz. Eğer Ay ve Dünya’nın yörünge sistemi birbiriyle aynı yörünge düzleminde hareket etseydi, Yılda 12 defa Güneş Tutulması‘nı yaşardık.
Ay ile Dünya’nın yörünge düzlemi arasında 5° 9′ lık bir açı vardır. Bu açı sayesinde Dünya, Ay ve Güneş yörünge düzlemi her defasında aynı yörüngede buluşmazlar. Her ay, Güneş Tutulması’nın oluşmamasının en büyük etkeni budur. Yine de yılda en az iki kere Güneş Tutulması yaşanabilir. Belki de hiç yaşanmaz.
Güneş Tutulması’nın üç tip hali vardır. Bunları paylaşacak olursak:
- Tam Güneş Tutulması
- Halkalı Güneş Tutulması
- Parçalı Güneş Tutulması
Bir Güneş Tutulması’nın tam veya halkalı oluşu nasıl belirlenir diye merak ediyorsanız Ay’ın, Dünya’ya uzaklığından olduğunu söyleyebiliriz. Parçalı Güneş Tutulması olması için ise Ay, gözlem yeri ve Güneş arasındaki açı aralağının aynı doğrultuda olmaması durumunda görülür.
Tam Güneş Tutulması
Einstein’nın Güneş’in uzayda basıklık yaratması sebebiyle etrafındaki gezegenlerin döndüğü bulgusunu öğrendikten sonra yapılan bir çok araştırma ile beraber bize anlatılan bilgilerde gezegenlerin uyduları arasında da bu basıklığın olduğunu öğrendik. Ay da Dünya çevresinde az bir basıklık olmasına rağmen elips şeklinde bir yörüngede döner. Dünya’ya olan uzaklığı belirli zamanlar bu yüzden değişir. Tutulma anları gerçekleşirken Ay, Dünya’ya yeteri kadar yakın olursa çapı Güneş’ten daha büyük görünür. Güneş’in bize yansıyan yüzeyi tamamen örtülür. Buna Tam Tutulma denir.
Halkalı Güneş Tutulması
Eğer Ay ile Dünya arasındaki yakınlık yeteri kadar bir mesafede değilse, Güneş’in tamamı örtülmez, yüzeyin sadece orta (yani iç kısmı) örtülür. Bu da Halkalı Güneş Tutulması’dır.
Parçalı Güneş Tutulması
Herhangi bir simetrilik durum olmamasına istinaden Ay ve Güneş konumları aynı noktada birleşemeyebilir. Güneş yüzeyinin bir kısmı örtülür. Bu da Parçalı Güneş Tutulması’dır. Ayrıca Parçalı Tutulma, Tam ve Halkalı Tutulma’nın gerçekleştiği her evrede gerçekleşir.