Kinder Sürpriz yumurtalarından bulaştığı belirtilen ve çok sayıda çocukta tespit edilen salmonella hastalığı, İngiltere’de panik havası oluşturdu. Çocuklarda görülmesi üzerine derhal harekete geçilen olayda, salgının daha fazla mağduriyet oluşturmaması nedeniyle İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA), çikolata firması Ferrero’nun bazı yumurta partilerini geri çağırdığını açıkladı. Bunun üzerine Türkiye’de de meydana gelen endişeler sonucunda Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Türkiye’de ikinci bir talimata kadar bu ürünlerin ithalatında yüzde 100 salmonella analizi yapılması zorunluluğu getirdi. Peki salmonella hastalığı nedir, nasıl bulaşır? Salmonella hastalığı öldürür mü? Tüm detaylar haberimizde…
Enterobacteriaceae familyasında yer alan ve çubuk şeklinde olan bakteriye salmonella adı verilmektedir. 2000 alt tipe sahip olan salmonella, insanlarda hastalıklara neden olur. Salmonella typhi (tifo) ve Salmonella paratyphi (paratifo) olarak iki farklı türde görülen salmonella, insanlarda enterik ateş olarak ifade edilen, zaman zaman ise salgın olarak seyredebilen bazı hastalıkların oluşmasına neden olabilir. Bunların dışında kalan salmonella alt tipleri ise non-tifoidal salmonellalar olarak adlandırılmaktadır.
İngiltere’de 60’tan fazla çocukta tespit edilen ve ülke genelinde panik hali oluşturan salmonella hastalığının Kinder Sürpriz yumurtalarından bulaştığı tespit edildi. Tespitin ardından İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA), çikolata firması Ferrero’nun bazı yumurta partilerini geri çağırdığını açıkladı. Gelişen olayların üzerine salmonella hastalığına dair büyük bir hassasiyet başlayarak, hastalığa ve salgına dair yoğun bir araştırma yapılmaya başladı. Peki salmonella hastalığı nasıl bulaşıyor? Kaynağı bilinmeyen, kontamine suların içilmesi ya da kullanılması ile bulaştığı bildirilen salmonella hastalığının bulaş riskini artıran diğer faktörleri şu şekilde sıralayabiliriz:
Salmonella bakterisi, vücuda girmesinin üzerinden 12-72 saat sonra ishal, bulantı, ateş, kusma ve karın krampları gibi belirtiler ile kendini göstermektedir. Genellikle 4-7 gün sürmekte ve birçok kişi tedavi olmadan iyileşmektedir. İshal belirtisi, bazı durumlarda hastanın hastaneye yatmasına neden olabilecek kadar şiddetli seyredebilmektedir. Bebekler ve yaşlılar, bunların yanı sıra bağışıklık sistemi yetersiz olan bireylerde ise çok daha şiddetli seyredebilmektedir. Kesin tanı dışkı, idrar, kan ve enfeksiyon odağından alınan kültürde salmonella türlerinin izole edilmesi yöntemi ile konulmaktadır.
Salgın seyrinde izleyebilen bir hastalık olan salmonella hastalığının tedavisi, etkene yönelik olarak hekimler tarafından uygulanmakta olan antibiyotik ve destek tedavisi şile gerçekleştirilmelidir. Bu nedenle belirtilerden herhangi birini görenler, çok fazla zaman kaybetmeden hekime başvurmaları gerekmektedir.
Suların iyi klorlanması, kaynatılması, bunların yanı sıra gıdaların iyi bir şekilde pişirilmesi ve pastörizasyon gibi durumlara karşı dayanıksız olan salmonella bakterisi, alınan birkaç tedbir ile etkisiz hale getirilebilir. Bu tedbirleri şu şekilde listeleyebiliriz:
Su Kullanımı:
İçme ve kullanma suyu olarak kullanımı için klorlanmış şebeke suları tercih edilmelidir. Zorunlu olarak kullanılması gerektiği durumlarda ise suyun 10 dakikadan fazla kaynatılması gerekmektedir.
Kişisel Hijyen:
Salmonella salgınına karşı alınması gereken en önemli tedbirlerden bir diğeri de kişisel hijyene mümkün olduğundan fazla önem gösterilmesidir. Ellerin yemekten önce ve sonra mutlaka sabun ve su ile yıkanması, aynı işlemin lavabo ihtiyacının giderilmesi durumunda da sağlanması gerekmektedir. Civciv ve ördek yavrularının bağırsaklarında taşınmakta olan salmonella bakterisi, jayvanın çevresi ve tüm vücut yüzeyinde bulunabilmektedir. Tutma, sarılma gibi eylemler, bakterinin insanlara bulaşmasına neden olabilir. Bunların yanı sıra sürüngen hayvanlar aracılığıyla da salmonella bakterisinin bulaşma ihtimali oldukça yüksektir. Evcil dahi olsa tüm hayvanlar ile temastan sonra ellerin mutlaka yıkanması gerekmektedir.
Gıda Tüketiminde Güvenilirlik:
Çiğ ya da az pişmiş et, yumurta ya da kümes hayvanları, kabuklu deniz ürünleri ve pastörize edilmemiş süt gibi besinlerin iyi bir şekilde pişirilerek tüketilmesine özen gösterilmelidir. Çiğ yumurta ile yapılmakta olan ev yapımı sosların kullanımında mümkün olduğunca kaçınılması gerekmektedir. Ayrıca çiğ et ya da kümes hayvanları ile temas sonrası su ve sabun yardımıyla mutfak çalışma yüzeyleri ve eşyaları yıkanmalıdır.
Bunun yanı sıra çapraz bulaşmayı önlemek amacıyla buzdolabnda ya da derin dondurucuda muhafaza edilen çiğ et, tavuk ya deniz ürünlerinin diğer gıdalardan farklı yerlerde muhafaza edilmesi gerekmektedir. Mutfakta iki farklı kesme tahtası bulundurulmalı ve önceden çiğ et için kullanılmış ve temizlenmemiş bir yüzey üzerine pişmiş bir yiyecek konulmamalıdır. Dondurulmuş gıdaların çözündükten sonra hemen pişirilerek tüketilmesi ve tekrar dondurulmaması gerekmektedir.
Salmonella bakterisine karşı geliştirilmiş olan aşı mevcut. Fakat koruyuculuğu yüksek olmadığı bildiriliyor.
Salmonella temelli enfeksiyonlara karşı bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi yetersiz olan bireyler en büyük risk grubunda yer almaktadır. Fakat tüm yaş grupları en az diğerleri kadar risk ihtimali taşımaktadır. Bu nedenle enfeksiyon belirtileri gösteren tüm bireylerin, çok fazla zaman kaybetmeden bir hekime başvurması oldukça önemlidir. Bunun yanı sıra hamile ve emziren kişilerin hasta olması durumunda uzman bir hekime danışmaları, hekim tarafından onay çıkmadıkça herhangi bir ilaç kullanmamaları gerekmektedir.
Salmonella hastalığında tedavi süreci doğru bir şekilde yürütülmez, sıvı elektrolit dengesi zamanında yerine getirilmez ise ölüm vakalarına rastlanabiliyor. Eskiden ölüm oranları daha yüksek olsa da günümüzde iyi bir bakım ve antibiyotik tedavisi sayesinde ölüm oranı düşürülmüştür.