MacRumors sitesinde yer alan bir habere göre Apple, 2022 yılının ortalarında bir sanal gerçeklik başlığı çıkarmayı planlıyor. Aynı haberde artırılmış gerçeklik gözlüğü için ise 2025 yılı işaret ediliyor.
Bu haberi basit bir söylenti olarak değerlendirmek yanlış olur. AppleTrack sitesine göre yaptığı tahminlerin %78 oranında doğruluğu onaylanmış bir analist olan Ming-Chi Kuo, Apple meraklıları tarafında takip edilen bir isim.
VR başlığı hakkında şimdilik 2 farklı fiyat konuşuluyor. Bana mantıklı gelen senaryoda; Apple, VR gözlüğü için 1000 dolar, AR gözlüğü için ise 3000 dolar isteyebilir.
HoloLens, Magic Leap gibi artırılmış gerçeklik gözlüklerinin 3000 dolar civarında olduğunu düşünürsek mantıklı bir fiyat gibi duruyor. Dünya çapında yaşanan ekonomik belirsizlik dururken, şimdiden kesin bir şey söylemek yanlış olur. Ama eğer fiyatlar bu seviyelerde olacaksa HoloLens’de olduğu gibi AR gözlüğünün kurumsal çözümlere yönelik olacağını düşünebiliriz.
VR dünyasının altın çocuğu Oculus Quest sanal gerçeklik başlığı fiyatının 300 dolar olduğunu düşünürsek; Apple’ın muhtemel 1000 dolar fiyat etiketi için kullanıcıları cezbedecek kendine has servisleri sunmasını beklememiz gerekir diye düşünüyorum. Son olarak kayıt altına geçmesi açısından Apple’ın VR için oyun ve film alanlarında oldukça yenilikçi gelişmeler beklediğimi de ekleyeyim.
Covid19 salgını teknolojinin kullanımını oldukça yaygınlarştırdı ve VR/AR gözlükleri de istisna değil.
Sanal gerçeklik başlıklarının yüzü saran yapısı, virüs ve zararlı bakterilerin bulaşması için oldukça uygun bir ortam sunuyor. Bu soruna çözüm üreten Cleanbox Technologies adlı firmanın görücüye çıkardığı CX1 adlı cihaz hemen hemen tüm kişisel elektronik aletleriniz için hastane seviyesinde hijyen vadediyor.
Microsoft Ignite geliştirici konferansı sırasında çok kullanıcılı XR uygulamalarının oluşturulmasını kolaylaştıracağını söylediği yeni bir bulut tabanlı hizmet olan Mesh‘i duyurdu.
Mesh aracı geliştiricilere, kullanıcıları mekansal sesli iletişimi, bulut tabanlı data yönetimi, avatar desteği ile mekansal paylaşım imkanı sunuyor. Hizmet öncelikle kapsamlı uygulamalara yönelik olsa da, web tarayıcıları veya akıllı telefonlar gibi diğer platformları da desteklemesi öngörülüyor.
Oculus Quest, Oculus Quest 2, Oculus Rift S ve VR gözlükleri dahil Oculus‘un tüm ürünleri için gördüğüm indirim fırsatlarını, promosyon kodlarını bu yazıya ekleyerek güncellemeye çalışacağım. Özel olarak düzenlenen VR oyun, uygulama ve hatta sanal gerçeklik başlıklarında yapılan indirimleri de eklemeye çalışacağım.
15 Ocak 2021 tarihinine kadar geçerli %30 promosyon indirim kodu: OCULUS30 (Şartlar – Terms)
Her sene olduğu gibi bu sene de yapılan Steam‘in kış indirim kampanyası22 Aralık tarihinde başlamıştı ve üç gün sonra 5 Ocak saat 21.00‘da sona eriyor. Bu sefer her zamankinden farklı olarak bir çok VR oyunuda bu indirimde var. Sayıları giderek artan VR oyunlarını SteamVR üzerinden oynayabilmek mümkün. Oculus Quest sahipleri için Oculus mağazasından daha uygun fiyatlı indirimlerden yararlanmak için uzunca bir usb type-c kablosu gerektiğini de hatırlatmış olayım.
Türkiye’de dolar kurunun her an değişebileceğini geçmiş tecrübelerimizden biliyoruz. Olumsuz bir senaryo karşısında oyun severlerin ilk korkusu ise fiyatlardaki yükseliş oluyor. Tüketiciler, hem donanım hem de oyun fiyatları olarak bazen ne yapacağını şaşırıyor. Böyle durumlarda en iyisi elindeki fırsatı değerlendirmek ve arkana bakmamak olabiliyor. Eğer ihtiyacınız varsa seçenekleri değerlendirmek için hala şansınız var.
2020 Steam Kış İndirimi Duyurusundan VR OYUN LİSTESİ
Oculus’un dün attığı mail vasıtasıyla haberdar olduğum yeni yıl indirimi 3 Ocak tarihine kadar devam ediyor. Yayınladıkları blog yazısıyla da duyurulan indirim, hem yeni Oculus sanal gerçeklik başlığı sahiplerini hem de eski kullanıcılarını hedeflemiş.
2021 Başlangıç: Yeni Yıl Paketi: Walkabout Mini-Golf, Cook-Out: A Sandwich Tale, Real VR Fishing ve Richie’s Plank Experience oyunlarını içeriyor. %28 indirimle 49.99 dolara satılıyor.
Hareket etmenizi sağlamak için tasarlanmış bir dizi sanal deneyim için Fitness Essentials: New Year’s Pack: Racket: Nx, Synth Riders ve Topgolf with Pro Butt içerir. %30 indirimle 44.99 dolar.
Son olarak, Chronos İkili Paketi: TOKYO CHRONOS ve ALTDEUS: Beyond Chronos ile teknolojik harikaların ve gerçeküstü gizemin yeni bir gerçekliğini keşfedin. %24 indirimle 59.99 dolar.
Bu indirimlerin haricinde ise her zaman olduğu gibi günlük indirimlerdende faydalanabilirsiniz. Tabi eğer dolarla ödemek sizin için sorun değilse. Maalesef resmi olarak Türkiye’de olmayan Oculus’un oyunlarını satın alabilmek çoğu Türk kullanıcı için hala bir lüks.
2020 yılı bir çok kişi için kötü geçmiş olabilir ama teknoloji firmalarının yüzünün güldüğü kesin. Parlayan yıldızın Zoom görüntülü toplantı uygulaması olduğu gerçeğini kimse reddedmiyor ama bir de henüz görünemeyen yıldızları olduğu gerçeğini de kabul etmek lazım. İşte bu sektörlerden olan ve uzaktan çalışmada en çok verim alınan teknolojiler olarak ‘Artırılmış Gerçeklik‘, ‘Karma Gerçeklik‘ ve ‘Sanal Gerçeklik‘ göze çarpıyor. Bu yüzden yatırımcıların ilgi odağında olan VR/AR gibi teknolojiler için 2020 yılının en çok yatırım alan firmalarının derlemesini hazırladım.
10 — Mira (10 Milyon Dolar)
2016 yılında kurulan Los Angeles merkezli Mira, endüstriyel düzeyde giyilebilir cihazlar ve eller serbest (hands-free) yazılım teknolojileri sağlamak için kullanılan bir mobil artırılmış gerçeklik şirketinin operatörüdür. Nisbeten uygun fiyatlı çözümleri olan firma şu ana kadar 12.7 milyon dolaryatırım almayı başarmış.
9 — Spatial (14 Milyon Dolar)
2016 yılında New York’da kurulan Spatial, toplamda 22.3 milyon dolar yatırım almış. Geçen sene pandemi ilan edilmeden hemen önce 14 milyon dolar Seri-A yatırımı alan firma, 3d gerçekçi avatarları, birlikte çalışma için kullanıcı dostu artırılmış gerçeklik araçları, her keseye uygun fiyatlandırma politikasıyla göz dolduruyor. Ayrıca benim gibi Oculus Quest kullanıcıları mağazadan bedava indirilebilen uygulamasını hatırlayacaktır. Evden çalışmanın popülerleşmeye başladığı bu seneden oldukça iyi dersler almışlar gibi gözüküyor.
8 — Talespin (15 Milyon Dolar)
Talespin, kurumsal XR (sanal, artırılmış ve karma gerçeklik) iş gücü dönüştürme çözümleri üzerinde çalışan 2015 yılında kurulan Kaliforniya merkezli bir teknoloji şirketi. Firma, VR tabanlı öğrenme ve eğitim uygulamaları oluşturmak için tescilli XR teknoloji platformunu, çalışanların emeğini desteklemek için AR saha araçlarını ve karma gerçeklik iş gücü yönetimi araçlarını kullanıyor. 2020 yılında aldığı 15 milyon dolaryatırımla birlikte toplamda 20.6 milyon dolar ile çalışmalarına devam ediyorlar.
7 — Mad Gaze (19 Milyon Dolar)
MAD Gaze, Jordan Cheng tarafından kurulan Hong Kong, Çin ve Tayvan’da ofisleri bulunan bir AR akıllı gözlük şirketidir. MAD Gaze, AR gözlükleri üreterek işletmeler ve tüketiciler için ekosistem oluştururlar. Yüksek kaliteli optik ekranlarıyla tanınır. Firma bu sene alığı 19 milyon dolarla birlikte toplam 30 milyon dolarlık yatırım çekebilmiş.
6 — Librestream (24 Milyon Dolar)
Librestream Technologies Inc., işletmeler için operasyon odaklı video işbirliği çözümü geliştirir. Patentli Onsight video işbirliği çözümü ile Librestream, geleneksel video konferans ve işbirliğine dayalı hizmetleri, açık denizdeki petrol kulesi veya üretim tesisi katı gibi video ile daha önce erişilemeyen yerlere kadar genişletir. 2003 yılında kurulan ve yüksek teknoloji özellikleriyle yatırımcıların dikkatini çeken firma bu sene aldığı 24 milyon dolarla birlikte toplam 44.3 milyon dolarlık fon bulabilmiş.
5 — Nreal (40 Milyon Dolar)
Bir başka akıllı gözlük üreticisi Nreal bu sene yatırımcılardan 40 milyon dolarlık fon toplayabildi. Çinli firma Magic Leap ile davalık olmuş ve neticede yara almadan yoluna devam edebilmişti. Toplamda 71 milyon dolarlık yatırım hiç de azımsanacak bir miktar değil. Akıllı gözlük pazarının gelecek yıllarda hareketleneceğinden ise hiç şüphem yok.
4 — Envisics (50 Milyon Dolar)
İnsanların dünyayı görme ve etkileşim kurma biçimini değiştirme mottosuyla yola çıkan Envisics, İngiltere merkezli olarak 2018 yılında kurulmuş. Envisics, otomobiller için dinamik bir holografik görüntü platformu geliştirerek sürücülere gelişmiş bilgi gösterge tabloları sağlayır. Platform, öncü teknolojileri ve patentli algoritmalarının bir kombinasyonu yoluyla otomotiv head-up ekranlarını dönüştürerek kullanıcıların sürükleyici dinamik holografi aracılığıyla daha akıllı ve daha güvenli araçlara sahip olmalarını sağlayor. Daha ilk yatırım turunda bile 50 milyon dolar almayı başaran firmanın ismini gelecekte daha çok duyacağız gibime geliyor.
3 — Mojo Vision (51 Milyon Dolar)
Benim özellikle takip ettiğim ve favori teknolojilerimden olan AR kontakt lensler geliştiren firma Mojo Vision 2020’de 51 milyon dolar fon toplamayı başardı. 2015 yılında kurulan firma toplamda ise 159 milyon dolaryatırım çekebilmiş. Böylesi öncü ve etkileyici bir teknolojinin bu parayı bulması şaşırtıcı değil.
2 — Magic Leap (350 Milyon Dolar)
2010 yılında kurulan Magic Leap‘in ilk demoları herkesi heyecanlandırmıştı. Karma gerçeklik destekli akıllı gözlüğü ile yeni şeyler vadeden firma bugüne kadar toplam 3 milyar dolaryatırım almasına ve ilk nesil akıllı gözlüğünü piyasaya çıkarmasına rağmen beklenen etkiyi yaratamadı. Ama hala geç değil diye düşünmüş olacaklar gibi yatırımlar olanca hızıyla devam ediyor.
1 — Epic Games (1.78 Milyar Dolar)
İlk önce Fortnite ve daha sonra verdiği bedava oyunlarla adını duyuran Epic Games‘in son kullanıcı tarafından bilinmeyen bir yönü ise piyasada oldukça tutan oyun motoru Unreal Engine. Bu oyun motoru ile AR ve VR oyunlar geliştirebilmek mümkün. 2020 yılında aldığı 1.78 milyar dolarla birlikte toplam 3.4 milyar dolarfon toplayan firmanın 1991 yılında kurulduğunu ve oldukça eski bir şirket olduğunu hatırlatmakta fayda var.
2020 yılında covid-19 salgını sonrası eve kapananların etkisiyle değişen iş yapma biçimi teknoloji dünyasına yeni bir kapı açtı. Buradaki firmalardan çok daha fazlası benzer teknolojiler üstüne çalışıyor ve gelecekte bizi neyin beklediğinin işaretlerini veriyor. Ayrıca yatırıma ihtiyaç duymayan Microsoft (HoloLens), Google (Glass), Apple ve Facebook (Oculus) gibi firmalar da VR / AR gibi teknolojiler üzerinde çalışmaya devam ettiğini unutmayalım.
Sanal gerçekliği çekici kılan şey aslında gerçekliğin yerini alması ve hiç olamayacağımız şeyler olup hiç yapamayacağımız şeyleri yapabilme imkanı barındırması. Bugünün sanal gerçeklik ekipmanları oldukça etkili ve özellikle VR başlığını ilk defa kullananlarda baş dönmesi gibi bir sonucu oluyor. Ama sanal gerçeklik dünyasında yaşadığınız şeyleri neredeyse eş zamanlı olarak vücudunuzda da hissettiğinizi düşünsenize. Hem de tüm vücudunuzda. Günümüzde VR teknolojisinin öncü firmalarından olan Facebook’un bile Oculus Horizon‘nunda avatarların belden aşağısının olmadığını hatırlatmakta fayda var.
Sanal gerçeklik temalı Ready Player One filminde gördüğümüz tüm bedenin sanal gerçeklik dünyasını hissetmesini sağlayan teknolojiler geliştirmekle uğraşan bazı firmalar var. Onlardan biri Holotron Technologies.
Holotron, implante edilmiş beyin-bilgisayar arayüzleri de dahil olmak üzere herhangi bir insansı avatarın gerçekçi kontrolü için (birkaç olası farkındalığa sahip) büyük olasılıkla tek uygun cihaz olarak göze çarpıyor. Tam gövde versiyonu sonunda Holodeck ve Star Trek’ten Beaming gibi olacağı varsayılıyor ve çalışmalar bu yönde. Ayrıca insansı bir robotu, sanki kendi vücudunuzmuş gibi uzaktan çalıştırmak için de kullanılabilir. En azından firmanın iddiası bu yönde.
Videoda gösterilen demoda ilgi çekici bazı özellikler gösteriliyor. VR‘da yürüme için düşük gecikme süresi, iki taraflı kuvvet ve denge geri bildirimi, momentumu ve hareket eden cisimleri hissedebilmek, kayan blokların üzerinde yürümek, ani kuvvet ve hız değişimleri için sağlam kontrol özellikleri göze çarpıyor.
Tabi ki yakın bir zamanda böyle bir şeye sahip olmayı beklemeyin ama uzun vadede ne gibi teknolojilerin hayatımıza girmeye başlayacağını göstermesi açısından oldukça bilgilendirici. Videoyu ilk izlediğimde fitness, askeri eğitim,vr oyun, simülasyon ve tabiki tıp alanında kullanılabilme olasılıkları hemen gözümün önünde canlandı bile.
Facebook, sadece sosyal ağ olmanın ötesinde artık bir çok alanda teknoloji geliştiren bir firma. Bunun en somut örneklerinden biri de sanal gerçeklik ve yapay zeka üzerine yaptıkları çalışmalar ki daha önce blogumuzda yayınlamıştık. 2020 yılı için ‘Yapay Zeka‘, ‘Sanal ve Artırılmış Gerçeklik‘ ve ‘Mühendislik‘ başlıklarında en çok okunan yazıları paylaştılar. Bende sizin için derledim.
Yapay Zeka
Turizmi geliştirmek için yapay zekayı kullanma : Turistlerin kültürel miras alanlarının estetik mirasını nasıl şekillendirdiğini keşfetmek için ilk kez yapay zeka, sosyal medya ve antropolojik araştırmaları birleştirdiler. Peru’nun Cuzco kenti İnka Yolu boyunca ayak trafiğini ve aktiviteyi ölçtüler ve aynı zamanda turistlerin ziyaret ettikleri yerleri nasıl gördüklerini, şekillendirdiklerini ve deneyimlediklerini de değerlendirdiler. Bilgisayar görüşü ve istatistikleri kullanarak, bir sitenin ne kadar popüler olduğu, orada ne kadar zaman geçirildiği ve insanların yerler arasında nasıl geçiş yaptıklarıyla ilgili temel ayrıntılar hakkında araştırma yaptılar. Gelecekte bu bulguların turizm yönetimi, deneyimler ve kültürel korumaya yardımcı olabileceğini düşünüyorlar.
2. 3D fotoğraflar: Nasıl çalışırlar ve herkes nasıl çekebilir? : 3 boyutlu fotoğrafların nasıl çalıştığına dair yapay zeka destekli 3D fotoğrafların merceğinden insanı değerlendirdiler. Yapay zeka, Facebook’un özel yazılımı ile birlikte, bir kişinin deneyimini kusursuz hareket ve derinlikle yakalayan 3d fotoğraflar üretmesi için çalıştılar ve tasarım yöneticilerinden biri, akıllı telefon, bilgisayar ekranı veya VR başlığında 3D görüntülerin nasıl görünmesini sağlayacağına dair ipuçlarını ve püf noktaları paylaştı.
3. Yapay Zeka -AI-, MRI taramalarını nasıl hızlandırıyor? : AI (yapay zeka) kullanarak MRI taramalarını hızlandırmak için doktorlar ve tıbbi görüntüleme uzmanlarıyla çalışmalara devam ettiler. MRI taramaları genellikle organlar, kaslar ve diğer yumuşak dokularla ilgili sorunları teşhis etmek için en iyi araçtır, ancak çok zaman alabilir, bu da hastaları rahatsız eder ve belirli bir günde taranabilecek hasta sayısını sınırlar. Ham verilerin kabaca dörtte birinden yapay zeka ile yapılan fastMRI görüntülerinin normal MRI’larla değiştirilebildiğini ilk kez gösterdiler. Bu, klinik olarak kabul görmeye ve AI hızlandırmalı MRI’ların kullanımına yönelik önemli bir adım oldu ve daha fazla insana yardım etmek için çalışmaya devam edeceklerini belirttiler.
Artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik
İş yapmanın geleceği ve bir sonraki bilgi işlem platformu : İşin geleceğine yönelik vizyonları doğrultusunda, ortak çalışma, güçlü bir topluluk duygusunun yanı sıra gerçek zamanlı bağlantılar, paylaşılan vizyon ve bağlam gerektirdiğini düşünüyorlar. Günlük iş deneyimlerini zenginleştirmek için gerekli araçları sağlamak üzere artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik tarafından desteklenen bir bilgi işlem platformu geliştiriyorlar. İşle nasıl etkileşim, bağlantı ve deneyimi yeniden şekillendirmek için AR, VR ve AI kullanarak bu yıl bazı hedeflerine ulaştıklarını ve yapacak daha çok işleri olduğunu anlatmışlar.
2. Ritmi hissedin: Beat Sabre ve SUBPAC, VR ritim oyununu işitme engellilere getiriyor : VR, herkes için daha erişilebilir olan sürükleyici deneyimler yaratmaya devam ediyor. Bu yıl, Beat Sabre ortak geliştiricisi Jaroslav Beck, işitme kaybı olan kişiler için Beat Saber oyun deneyimlerini zenginleştirmek için SUBPAC’ı (sese fiziksel bir boyut kazandırmak için tasarlanmış bir dokunsal ses sistemi) Beat Sabre (bir VR ritim oyunu) ile eşleştirdi. İkisini eşleştirmenin, Beat Saber’ın müzikal bileşenine yeni bir fiziksel boyut katacağını fark etti. Bu sadece oyunu daha erişilebilir hale getirmekle kalmadı, aynı zamanda Beck’i, insanların müziği duymanın yanı sıra hissetmelerini sağlamak için yalnızca SUBPAC’ın teknolojisini kullanarak müzik bestelemeye zorladı.
3. Oculus, bir hayatta kalma korku sanal gerçeklik deneyimi olan ‘Lies Beneath’ oyununu oynar : Bir hayatta kalma korku oyunu olan Lies Beneath, Oculus Quest ve Rift Platformunda ilk kez yer aldı. Lies Beneath oynamak, oyuncularının sayfayı çevirmesine ve görünüşte gerçek gibi görünen bir anlatıya katılmasına izin veren bir çizgi romana girmek gibidir. Bir oyuncunun karanlık, tehlikeli ve sürekli değişen bir alemde bir canavarlar yelpazesinde gezinme deneyimini incelediler. Oyunun, kaybolan karakterler, yarasa benzeri hortlaklar, kırmızı gözlü hayaletler ve ayırt edilemeyen yollardan oluşan yaratıcı dünyasında, sanal tehditler, oyunculardan fiziksel tepkiler gelebiliyor.
4. Sualtı dünyası için vatandaş diplomat : Çok sayıda derin dalıştan sonra ortaya çıkan okyanus enkazının ayrıntılarıyla büyülenen Laura James, başkalarının önemli okyanus eserlerini tanımasına yardımcı olmak için bir VR eğitim aracı ve oyunu yarattı. James’e göre, VR destekli keşif, okyanusta yaşayan gemi enkazı eserlerini ortaya çıkarmayı ve aynı zamanda okyanus ekosistemlerine yönelik çevresel zorlukları anlamayı içeriyor. İnsanlara teknoloji yoluyla sualtı dünyasının derinliklerine dalma fırsatları vermenin, onların görünmeyen yerlere bağlanmalarına yardımcı olacağını umuyor.
Mühendislik
Facebook’un hiper ölçekli veri merkezi Odense’yi ısıtıyor : Yüzde 100 yenilenebilir enerji ile desteklenen bu veri merkezi, yerel bir hastane de dahil olmak üzere çevredeki evleri ve diğer binaları ısıtmak için ısı geri kazanımı kullanan bir site ile onu bir adım öteye taşıdı. Çok disiplinli mühendisler, mimarlar, tasarımcılar, tesis operatörleri ve enerji uzmanlarından oluşan bir ekip, binlerce sunucunun ürettiği düşük sıcaklıktaki ısıyı yakalamak ve geri kazanmak ve ısıyı ücretsiz olarak sunmak için 80.000 metrekarelik üç binadan oluşan tesisi tasarladı. çevredeki topluluğa.
2. Facebook Afet Haritaları, Avustralya’nın benzeri görülmemiş orman yangınlarından etkilenenlere yardım ediyor : Afet Haritaları, Avustralya’nın benzeri görülmemiş orman yangınlarından etkilenenlere yardım etmek için gereken gerçek zamanlı bilgileri sağladı. Gerekli bilgileri sağlayarak ve yardım çalışanlarının insanların nerede olduklarını, nasıl tahliye ettiklerini ve en çok hangi kaynaklara erişmeye ihtiyaç duyduklarını belirlemelerine yardımcı oldular. Avustralya yangınları başladığında, bu gerçek zamanlı haritaları, insani müdahalelerini bilgilendirmek ve desteklemek için 100’den fazla Data for Good ortağıyla paylaştılar.
3. Bağlantıyı desteklemenin yeni yollarını keşfetmek : Dünyayı birbirine bağlamak için daha kapsamlı çabaların bir parçası olarak, Peru, Tayland, Filipinler, Irak ve Myanmar dahil olmak üzere bir dizi ülkede Discover (Free Basics girişimimize dayanan yeni bir ürün) hizmetini sunmaya başladılar. Keşfet, katılımcı mobil operatörlerden günlük ücretsiz veri dengesi kullanarak herhangi bir web sitesinde gezinmek için kullanılabilecek bir mobil web ve Android uygulamasıdır. Keşfet ile, insanların bağlantıda kalmasına yardımcı olacak yeni yollar sağladılar. Koronavirüs kamu sağlığı krizinin ortasında, Discover ana sayfasında COVID-19 kaynaklarını vurgulayarak doğru sağlık bilgilerine erişimi artırmak için kullandılar.