Bugün sizlerle ‘Dağıtılmış defter teknolojisi nedir?’ sorusuna cevap bulmaya çalışacağız. Öncelikle, Dağıtılmış Defter Teknolojisi ya da kısaca DLT (Distributed Ledger Technology), sadece bir varlık ile çalışmayan bilgiyi kaydetmek için oluşturulmuş bir veri tabanı ya da elektronik sistemdir. DTL’ler, özel ya da genel olarak, merkezi olmayan yani birden çok yerde depolanabilen ve dağıtılmış yani bağlı ve iletişim kurabilen verileri saklamamıza ve kullanmamıza yarar.
Dağıtılmış Defter Teknolojisi Nasıl Çalışır?
DLT’ler verileri saklamak için merkeziyete sahip değildirler. Aksine, bilgi network’teki birkaç yerde saklanır. Bu durum da eş düzeyde bir sistem ve fikir birliği algoritmalarıyla elde edilir. Veri, network’tek birçok node’a dağılmış, kopyalanmış ve senkronize edilmiştir. Defter her güncellendiğinde tüm dosyalara tarih bilgisi eklenmiş ve kendilerine ait bir kriptografi imzası verilmiştir. Bu, hem güvenli hem de denetlenebilir bir veri bilgisi yaratır.
Dağıtılmış Defter Teknolojisi ve Blockchain Arasındaki Farklar Nelerdir?
Bu terimler, ikisi de merkeziyetsiz bir network kullanarak şeffaf bir şekilde bilgiyi kaydeden sistemler olduğu için genelde çakışırlar. Ancak blockchain, etkili dağıtılmış defterlerden biridir.
DLT veriyi dağıtmamıza olanak tanıyan bir teknolojidir ve blockchain de DLT’nin ilk işlevsel çeşididir.
Dağıtılmış defterler işlemleri kaydetmek için node’ları kullanırlar ve daha sonra da bu bilgiyi network’te kopyalarlar. Blockchain bu verileri bloklarda bir araya getirir ve birbirlerine zincirler.
Blockchain’ler çoğunlukla geneldirler. Bu da işlem geçmişini görmek için kullanışlı olmalarını sağlar. Anlamı ise herkesin blockchain’i kullanabileceği ve ardından yönetim network’ünün bir parçası olarak davranabileceği anlamına gelmesidir. Bu, herhangi bir yönetim varlığının kontrolü eline almasını engeller. Diğer yandan, dağıtılmış defterler bu genel özellikleri sağlamak zorunda değildirler. Yani ulaşımı kısıtlayan ‘izin verilmiş’ özellikler olabilir.
Özünde blockchain’ler, zincirin genel durumunu kaydeden zaman damgalı bloklar dizisidir. Daha sonra bu, kriptografik süreçlerle ve güvenliği sağlamak için gerekli olan emek ispatı yani ‘proof-of-work’ ile geçerli kılınır. Teoride DLT’ler geliştirilmiş ölçeklenebilirlik seçenekleri önerirler.
Dağıtılmış Defter Teknolojisi’nin Yararları:
- Kontroller kullanıcıların elinde olduğu ve network’te paylaşıldığı için şeffaflık, verim ve otomasyon artmıştır.
- Arabulucuya ya da merkezi bir otoriteye olan ihtiyacı ortadan kaldırdığı için hızlı ve ucuz işlem potansiyeli vardır.
- Veri network’ün her node’unda saklandığı için inanılmaz bir şekilde güvenlidirler. Bunun sonucu olarak da sistemin hacklenmesi zordur.
Dağıtılmış Defter Teknolojisi’nin Uygulanma Alanları
- Finans – Finansal işlemlerde güvenliği ve şeffaflığı arttırmak için bir çok kripto para birimi DLT’nin merkeziyetsiz özelliklerinden yararlanır.
- Oy Verme – DLT, birçok ülkenin iddia ettiği seçim hileleriyle mücadele ederek güvenli, gizli ve şeffaf oylama sistemleri sağlayabilir.
- Enerji – DLT bir arabulucuya olan ihtiyacı ortadan kaldırdığı için herkes güç üretebilir ve satın alabilir. Buna ek olarak akıllı kontratların kullanılmasıyla birlikte enerji transferini denetlemek ve dolandırıcıları elemek kolaydır.
- Sağlık Hizmeti – Dünyanın herhangi bir yerinden hastanın medikal geçmişine ulaşılabilir ve teşhis araçları önemli ölçüde geliştirilebilir.
- Tedarik Zinciri – Süreç daha açık, şeffaf ve etkili hale gelebilir. İnsanlar ürünlerinin izini sürebilir ve ürünlerin kökenine güvenebilir.
Dağıtılmış Defter Teknolojisinin Geleceğinde Ne Var?
Blockchain ve Bitcoin’in yaratılması sayesinde DLT dünya çapında tanındı. Bununla birlikte bu teknoloji, finansal işlemlerin yanında birçok alanda kullanışlı olabildi. Ayrıca DLT, hala nispeten yeni bir konsept olduğu için çözülmesi gereken sorunlara da sahip. Gelişmeler hızla ilerlediği için DLT’nin geliştirme potansiyeli olan sektörlerin sayısı da oldukça geniş.