Sağlık hakkı için "uluslar arası olağanüstü durum" çağrısı yapmanın zamanı geldi de geçiyor! Bu ülkenin insanları da tüm insanlarla eşittir ve en üst yapı olarak "en az Libya ve Irak'taki insanlar kadar BM'nin koruyucu şemsiyesi" altındadırlar.
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ne dayanarak kabul edilen "Ekonomik, Sosyal Kültürel Haklar Sözleşmesi"nin Türkiye Cumhuriyeti tarafından imzalanarak bir "taraf" haline gelmesinin üzerinden "dokuz (2002)", bir "iç hukuk normu" haline gelmesinin üzerinden ise "yedi" (2004) yıl geçti.
Bu sözleşmenin 12. Maddesi "sağlık hakkı"nı "Sağlık Standardı Hakkı" başlığı altında şöyle düzenlemiştir.
"1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler, herkesin mümkün olan en yüksek seviyede fiziksel ve ruhsal sağlık standartlarına sahip olma hakkını tanır.
2. Bu Sözleşmeye Taraf Devletlerin bu hakkı tam olarak gerçekleştirmek amacıyla alacakları tedbirler, aşağıdakiler için de alınması gerekli tedbirleri içerir:
a) Varolan doğum oranının ve bebek ölümlerinin düşürülmesi ile çocukların sağlıklı gelişmelerinin sağlanması;
b) Çevre sağlığını ve sanayi temizliğini her yönüyle ileriye götürme;
c) Salgın hastalıkların, yöresel hastalıkların, mesleki hastalıkların ve diğer hastalıkların önlenmesi, tedavisi ve kontrolü;
d) Hastalık halinde her türlü sağlık hizmetinin ve bakımının sağlanması için gerekli şartların yaratılması."
Söz konusu maddenin açılımı BM'in ilgili komitesinin yaptığı "14 no'lu yorumu"nda (1) açımlanır ve sözleşmeye taraf her ülkenin sağlık alanında şu "temel yükümlülükler"i yerine getirmesini bekler.
Temel yükümlülükler
43. Komite, genel yorum No. 3'te , Taraf Devletlerin sağlık hakkı da dahil olmak üzere Sözleşme'de yer alan her bir hakkın, en azından, gereken asgari düzeyde sağlanması konusunda temel bir yükümlüğe sahip olduklarını teyit etmektedir. Alma Ata Deklarasyonu, Uluslararası Nüfus ve Kalkınma Konferansı'nın "Eylem Planı (Programme of Action of the International Conference on Population and Development)", gibi daha yeni tarihli belgelerle beraber değerlendirildiğinde 12. madde'den kaynaklanan yükümlülüklere açıklık getirmektedir. Bu bağlamda, Komite'ye göre, temel yükümlülükler aşağıdaki şekildedir:
Sağlık olanaklarına, mallara ve hizmetlere erişimin herhangi bir ayrımcılık gözetilmeden, özellikle risk altındaki gruplar ve toplum dışına itilmiş gruplar açısından sağlanması;
Herkesin açlıktan kurtulma özgürlüğünün güvence altına alınması için yeterli ve güvenli gıdaya en azından asgari ölçüde erişimin sağlanması;
Temel barınma, konut ve hijyen koşullarının sağlanması, yeterli miktarda temiz ve içilebilir su sağlanması;
DSÖ Temel İlaçlar Eylem Programı (WHO Action Programme on Essential Drugs) kapsamında tanımlanan gerekli ilaçların sağlanması;
Tüm sağlık olanaklarının, malların ve hizmetlerin adil şekilde dağıtımının sağlanması;
Bir ülkenin sağlık haritasına uygun şekilde, katılımcı ve şeffaf bir süreç içerisinde ulusal kamu sağlığı stratejisi ve eylem planı hazırlanması ve strateji ve planın periyodik olarak gözden geçirilmesi. Sağlık hakkına dair gösterge ve hedeflerin belirlenmesi ve böylece denetimin sağlanması. Hazırlanan strateji ve eylem planının içeriğinin risk altındaki ve toplum dışına itilmiş gruplara özel önem göstermesi.
44. Komite, aynı zamanda aşağıdaki yükümlülüklerin de öncelikli yükümlülükler olduğunu belirtmek istemektedir:
Üreme sağlığı, doğum öncesi ve doğum sonrası sağlık ve çocuk sağlığının güvence altına alınması;
Topumda görülen temel bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklık sağlanması;
Salgın ve yöresel hastalıkları engellemeye, tedavi ve kontrol etmeye yönelik tedbirlerin alınması;
Toplumdaki temel sağlık sorunlarına dâir, engelleme ve kontrol metotları da dahil olmak üzere, eğitim verilmesi ve bilgiye erişimin sağlanması;
Sağlık personeline, sağlık ve insan hakları eğitimi de dahil olmak üzere uygun eğitimin verilmesi.
45. Herhangi bir şüpheye yer vermemek amacıyla, Komite, gelişmekte olan ülkelerin yukarıdaki 43. ve 44. paragraflarda belirtilen temel yükümlülükleri ve diğer yükümlülükleri yerine getirmelerinde "ekonomik ve teknik plan başta olmak üzere uluslararası yardım ve işbirliği" sağlama görevinin özellikle Devletlere ve yardım edebilecek konumda olan diğer aktörlere(devletler ve uluslar arası çeşitli kuruluşlar) verildiğini vurgulamak istemektedir.
Bulunmayan ilaçlar
Bu uzun alıntıyı yapma nedenim sayın Prof.Dr. Ahmet Rasim Küçükusta'nın hem "haberx" haber portalında hem de kendi sitesinde yayınladığı "Eritromisin neden bulunmuyor" (2,3) başlıklı yazısı üzerine düşüncelerimi paylaşmak.
Söz konusu yazıda çok önemli ve temel ilaçlar arasında yer alan "eritromisin" isimli antibiyotiğin piyasada olmadığını ayrıntılarıyla anlatıyor, yazının sonunu da şöyle bağlıyor:
Gelelim neticeye
Eritromisin, dünyanın her ülkesinde her zaman bulunması gereken, hiçbir ilaç firmasının hiçbir bahanenin arkasına sığınarak artık ben bu ilaçları üretmeyeceğim diyemeyeceği temel ilaçlardan biridir.
Eritromisinin ülkemizde üretimi ticari veya teknik herhangi bir sebeple mümkün değilse, bu ilacın ithal edilerek piyasaya verilmesini istiyor ve bekliyorum.
Envai çeşit kedi, köpek mamasının, türlü çeşitli kuşyeminin bulunduğu ülkemizde eritromisinin bulunmamasını kabul edemiyorum.
Sağlık Bakanlığı Eczacılık Genel Müdürlüğü' nden bu konuda acil bir açıklama bekliyorum.
Söz konusu ilaç yukarıda yer verdiğim 14 No'lu yorumda 43. paragrafın dördüncü bendinde ifade edilen "temel ilaçlar listesi"(4)nde (Bkz:6.2.2 Other antibacterials 5. sıra; S:7) yer alan bir ilaçtır.
Bu listede yer alan bir başka ilaç olan ve mantar tedavisinde kullanılan (antifungal) bir ilaç olan "griseovin"in bulunmadığına ilişkin olarak da "Hasta Hakları Platformu"na başvuran bir vatandaşın uyarısı nedeniyle haberdar olmuştum. Benzer biçimde bir "lepra" ilacı olmakla birlikte başka hastalıklarda da bullanılan "Dapsone" etken maddeli başka bir ilacın, sevgili hocam Prof.Dr. Coşkun Özdemir'in uğraş alanı olan "Myastenia Gravis" hastalığında etken başka bir ilacın da kolay kolay bulunmadığını, hatta bazen hiç olmadığını da yakından biliyorum.
Bu ilaçların temel özelliği "basit ve ucuz" ilaçlar olmalarıdır. Bazılarının kullanım alanlarından kaynaklanan nedenlerle "piyasa"larının olmadığı söylenebilir. Ama "eritromisin" gibi bazı ilaçların bulunmaması ise bunların temel tıp eğitimi dahil, hekimlere yönelik sürekli eğitim programları içinde gerektiği kadar yer almaması, bunlara yönelik "tanıtım"ların Dr. Küçükusta'nın dediği gibi hemen hiç yapılamaması, ya "unutturulması" ya da "daha kârlı" başka ilaçlarla "ikâme" edilmesine bağlıdır.
Sağlık mı Kâr mı?
Sonuç olarak söylemek istediğim en açık ifadesiyle "sağlığın" bu konuda da "kâr etme" mantığı ve hırsına mağlup olduğudur.
Sağlık eğer piyasaya terk edilirse, bunun olması kaçınılmazdır. Altına imza koyduğumuz "MAI (Çok Taraflı Yatırım Anlaşması) ve GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) anlaşmaları" gereği hiçbir ticari şirketin "kârlılığı" engellenemez.
Ancak yukarıda söz ettiğimiz "sözleşme"nin kabul ettiğimiz hükümleri gereği, "kâr"ın söz konusu olmadığı konularda "devletler vatandaşlarının gereksinimlerini karşılamakla" yükümlüdürler.
Bunu yapmak için hem gereken tedbirleri alırlar, hem de bu tedbirler gereksinimi sağlamıyorsa, onu bizzat sağlayacak faaliyetleri gerçekleştirirler. Yine aynı sözleşmeye göre, -14 No'lu yorumda da açıkça belirtildiği üzere- bir devlet bunu da yapamıyorsa o zaman bunu sağlayacak "aktörlerden" yardım, destek çağrısında bulunmak, hatta bizzat o aktörlerin bunun gereklerini "kendiliklerinden yapma hakları" doğmaktadır.
Nasıl BM kararları bir ülke halkının yaşamı herhangi bir nedenle tehdit altında olduğundan kendiliğinden ve ilgili mekanizmalarını işleterek ('Libya örneği'nde olduğu gibi) müdahalede bulunuyorsa, bu konuda da aynı hakka ve ödeve sahiptir.
"Yok o kadar da değil" demeyin. Altına imza konulan ve bugün iç hukuk normu olan sözleşmenin gereği tam da budur.
O zaman bu yazının başlığının hemen altındaki cümleyi bir kez daha vurgulayarak Sağlık bakanı başta olmak üzere sağlık bakanlığının yetkili ve sorumlularına, meclisteki "hekim" milletvekillerine, Türk Tabipleri Birliği ve Türk Eczacılar Birliği yöneticilerine bir çağrıda da ben bulunayım:
Bugün -şu sırada- DSÖ'nün son olarak 2010'da güncelleştirdiği ve yazının sonunda bağlantısını sunduğum "DSÖ Temel İlaçlar Listesi" içinde yer alan ilaçlar ve ilaç gruplarından "ulaşılamayanlar" ya da "zor ulaşılanlar" ile "tümden yok olanlar" hangileridir; bunu araştırın, nedenlerini saptayıp kamuoyu ile paylaşın! Bunların kolaylıkla sağlanması için gereken çabalarda bulunun ve bu ilaçlara eğer gerçekten ulaşılamayacaksa "uluslar arası aktörlere" yardım çağrısında bulunun!
Bu ülkenin insanları da tüm insanlarla eşittir ve en üst yapı olarak "en az Libya ve Irak'taki insanlar kadar BM'nin koruyucu şemsiyesi" altındadırlar. Bu asla vazgeçilemez, ertelenemez ve yerine başka bir şeyin konulamadığı en temel insan haklarından birisidir.
Kısacası "Sağlık hakkı"nın gereğini yerine getirin! Sizden beklentimiz budur! (MS/EÖ)
1 Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi'nin 14 No'lu Genel Yorumu: Ulaşılabilecek En Yüksek Sağlık Standardına Sahip Olma Hakkı (United Nations Committee on Economic, Social and Cultural Rights, General Comment No. 14: The Right to the Highest Attainable Standard of Health ) metninin orijinali için bkz. http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/(Symbol)/40d009901358b0e2c1256915005090be?Opendocument (erişim: 28 Eylül 2009).
2 http://www.haberx.com/eritromisin_neden_bulunmuyor%2819,w,8528,428%29.aspx
3 http://www.ahmetrasimkucukusta.com/2011/03/29/yazilar/elestirel-yazilar/ilac-endustrisi/eritromisin-neden-bulunmuyor/
4 http://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/Updated_sixteenth_adult_list
- SGK tarafından ilk defa bağlanacak gelir/aylık ödemeleri hakkında duyuru
- Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesinde Yapılan Düzenlemeler Hakkında Duyuru-21.07.2017
- Zonguldak'ta gıda zehirlenmesi'nden 27 kişi hastaneye kaldırıldı
- Cuma namazına giderken trafik kazasında öldü
- Erzincan'da 3 ayrı trafik kazasında 27 kişi yaralandı
- Bel ölçüsü krizin öncüsü .
- Sağlık için glutensiz "yabani pirinç"
- Demircan: Depremden zarar gören 358 vatandaşımız müracaat etti
- Stajyer hemşirenin öldüğü kazada yeni gelişme
- Çok kullanılan ağrı kesiciler kalp krizi riskini artırıyor
- Kalp krizi geçiren dedesi için cihaz geliştirdi
- Ünlü dizi oyuncusuna babasından iğrenç taciz!
- Kandilli rasathanesi açıkladı: Depremin büyüklüğü 6.6 şiddeti 7.0
- Dünyaca ünlü fastfood zincirinin buzlarında dışkı kalıntısı bulundu
- Çalışan annelere büyük müjde!
"Sağlık" mı, "Kar" mı? Sağlık Kimin derdi?
Sağlık hakkı için "uluslar arası olağanüstü durum" çağrısı yapmanın zamanı geldi de geçiyor! Bu ülkenin insanları da tüm insanlarla eşittir ve en üst yapı olarak "en az Libya ve Irak'taki insanlar kadar BM'nin koruyucu şemsiyesi" altındadırlar.
- 09:44 - SGK tarafından ilk defa bağlanacak gelir/aylık ödemeleri hakkında duyuru
- 17:37 - Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesinde Yapılan Düzenlemeler Hakkında Duyuru-21.07.2017
- 17:23 - Zonguldak'ta gıda zehirlenmesi'nden 27 kişi hastaneye kaldırıldı
- 16:46 - Cuma namazına giderken trafik kazasında öldü
- 16:39 - Erzincan'da 3 ayrı trafik kazasında 27 kişi yaralandı
- 15:28 - Bel ölçüsü krizin öncüsü .
- 15:01 - Sağlık için glutensiz "yabani pirinç"
- 14:41 - Demircan: Depremden zarar gören 358 vatandaşımız müracaat etti
- 14:21 - Stajyer hemşirenin öldüğü kazada yeni gelişme
- 13:41 - Çok kullanılan ağrı kesiciler kalp krizi riskini artırıyor
- 13:07 - Kalp krizi geçiren dedesi için cihaz geliştirdi
- 12:33 - Ünlü dizi oyuncusuna babasından iğrenç taciz!
- 12:10 - Kandilli rasathanesi açıkladı: Depremin büyüklüğü 6.6 şiddeti 7.0
- 11:16 - Dünyaca ünlü fastfood zincirinin buzlarında dışkı kalıntısı bulundu
- 10:57 - Çalışan annelere büyük müjde!
- 10:45 - Kayseri'de yanmış erkek cesedi bulundu
- 10:01 - Karı koca organ mafyası tutuklandı
- 09:44 - Antalya ağız ve diş sağlığı merkezi’nde ilk diş nakli yapıldı
- 09:33 - İstanbul'da dev FETÖ operasyonu: 168 gözaltı kararı
- 08:58 - Ege'de gece yarısı şiddetli deprem! 2 ölü 90 yaralı var
- 18:27 - Hematopoetik kök hücre transplantasyonu erişkin ve pediatrik endikasyon listeleri
- 18:11 - Böbrek taşına en etkili doğal ilaç
- 17:58 - Unvan değişikliği sınavına başvuran adayların dikkatine duyuru
- 17:29 - İşten çıkarılan fırıncı pompalı tüfekle dehşet saçtı
- 17:24 - Doktorun müdahalesi çocuğun hayatını kurtardı
- 17:11 - İstanbul'da trafik kazası! Hafriyat kamyonuyla İETT otobüsü çarpıştı: Yaralılar var
- 17:04 - Malatya'da hastaneye kaldırılan 20 asker taburcu edildi
- 16:49 - Çorum'da tur otobüsüyle otomobil çarpıştı
- 16:28 - Beyin cerrahı ve iki hemşire cinsel istismar suçundan yargılanıyor
- 15:36 - Muhtar ve eşi traktör kazasında hayatını kaybetti
- 15:29 - Öldü sanılan kadın 10 yıl sonra duruşmada ortaya çıktı
- 15:12 - Genç kız, pencereye çıkarak intihara kalkıştı
- 15:07 - Yeni minibüsüyle kaza yapınca gözyaşlarını tutamadı
- 15:01 - 6 aylık bebeğin korkunç ölümü: Anne ve babasına gözaltı
- 14:28 - Şeker hastalığı diğer birçok hastalığın habercisi olabilir!
- 13:17 - Ahmet Demircan: "Sağlıkta çıta yükselecek"
- 12:34 - Öldüren şaka! 23 günlük polis memuru hayatını kaybetti
- 11:46 - Eğitim araştırma hastanesi yalın sağlık uygulamasına geçiyor
- 11:36 - Enerji içecekleri hakkında çarpıcı iddia
- 11:24 - Isparta'da beyin ölümü gerçekleşen kişi üç kişiye hayat verecek!
- Üniversite mezunu hemşireler reçete yazabilecek
- Sağlık Bakanlığı 2017 yılı fiyat tarifesi
- Sağlık personeli dinlenme odalarında düzenleme yapılması hakkında duyuru
- Sağlık raporlarının düzenlenmesi hakkında genelge
- Özel sağlık kurum ve kuruluşlarının denetimine ilişkin yönerge
- Hemşirelere doktor olmanın yolu açılıyor
- Vücutta en çok ödem söktüren besinler
- Çocukları bu gıdalardan uzak tutun
- 1 bardak kola 1 saatte vücutta neler yapıyor?
- Vücuttan Ödem Attıran 9 Besin
- Uzman doktorun hazırladığı "Anı Kaydet" filmi kısa film festivalinde...
- 13 milyon çalışan, aylık 100 lira zorunlu kesintiyle BES'e girecek
- Akıllı telefonlar tat ve koku iletecek
- Haşlanmış yumurta nasıl soyulur?
- Geğirmeler stres kaynaklı olabilirProf. Dr. Bor: "Hasta her zaman kendisine şunu sormalı, 'Ben ne zaman çok geğiriyorum?' Eğer bu geğirmeleri bir sıkıntıyla, gerginlikle başlamışsa, tatillerde azalıyor, stres altında artıyorsa bu tamamen stresten kaçma mekanizması olarak bir geğirmedir"
- 40 yaş üstü gebeliklerin yüzde 40'ı düşükle sonuçlanıyorKadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Buyru '35 yaş üstü gebeliklerde düşük riski daha fazladır. 40 yaş üstü gebeliklerin %40'dan fazlası ise düşükle sonuçlanmaktadır. Bunun nedeni yumurtalarda kromozom problemi riskinin artmasıdır.' dedi.
- Bizim reflümüz kolay kolay kanser olmuyorTürk Gastroenteroloji Derneği Başkanı Bor, Türkiye'de her 4 erişkinden birinin reflü olduğunu belirterek 'Bu, yurt dışına eşit. Yani gelişmiş ülkelerde de bu şekilde ama bizim farklarımız var. Bizim reflümüz kolay kolay kanser olmuyor.' dedi.
- Online olamama korkusu panik atak geçirtiyorMedicana International Uzman Klinik Psikoloğu Güllüoğlu, 'online olamama korkusu' sonucu bir depresyon, kaygı bozukluğu oluşabileceğini belirterek,'Bunun sonucunda panik atak geçiren bireyler de var.' dedi.
- SGK, 2013 yılında fizik tedavi için ödediği paraları kurumlardan geri istiyor!Sayın SGK Yıllar geçse bile Özel Sağlık Kuruluşlarını (geriye dönük olarak) incelemeye ve denetlemeye devam etmektedir.
- En önemli öğün: kahvaltıGün içinde acıktığımız anları bir düşünelim. Yaklaşık 3-4 saatte bir açlık başımıza vuruyor değil mi? Akşam yatıp sabah kalktığımızdaki açlık süresi yaklaşık 8-10 saat.
- Bahar-yaz meyveleri ve faydalarıDiyetisyen ve Yaşam Koçu Fazile Yılmaz, bahar-yaz meyvelerinin sağladığı faydalar hakkında bilgi verdi.
- İş performansıPerformans sözcüğü, kurum açısından belirli bir zamanda üretilen mal veya hizmetin miktarı olarak tanımlanmakta iken, birey açısından performans hedefe ulaşma konusunda gösterilen bireysel “verimlilik” ve “etkinlik” düzeyidir.
- Kalite puanı 85’in altında olan sağlık kuruluşuna yetki belgesi verilmeyecekSağlıkta kalite değerlendirmeleri sürecinde sağlık kuruluşunun almış olduğu kalite puanı, sağlık turizmi konusunda yetkilendirilmesinde belirleyici bir kriter oldu.
- Sağlık turizmi geliri wellness ile yüzde 20 artırılabilirTYD Başkan Yardımcısı Çakır: "Türkiye, sağlık turizminde 5'inci sırada yer almasına rağmen wellness'te (sağlıklı yaşam) çok gerilerde"
- Türkiye ileri yaştakiler için sağlık turizminde büyük potansiyelDünyada yaşlı nüfusun artmasıyla ileri yaştakilere yönelik sağlık turizmi için Türkiye, coğrafi konumu, yetişmiş sağlık personeli ve yaşlı bakımındaki tecrübeleriyle öne çıkıyor.
- İngiliz hastadan Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne teşekkürAntalya Kamu Hastaneleri Birliği’ne bağlı Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kalça kırığı nedeniyle ameliyata alınan İngiliz hasta gördüğü ilgi ve yakınlığa teşekkür etti.
- Ahmet Demircan: "Sağlıkta çıta yükselecek"Yeni Sağlık Bakanı Ahmet Demircan yaptığı ilk açıklamada, "Sağlık alanında çıtayı yükseltmek için çalışacağız" dedi.
- Yeni Bakan Ahmet Demircan kim? İşte genel cerrahi uzmanı yeni Sağlık Bakanı!Yeni Sağlık Bakanı Ahmet Demircan genel cerrahi uzmanı
- İşte yeni kabinenin 4 doktor bakanı!Yeni kabinede 4 doktor bakan yer aldı
- Yeni Sağlık Bakanı Ahmet Demircan olduBaşbakan Binali Yıldırım, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı sürpriz görüşme sonrası yeni Bakanlar Kurulunu açıkladı. Yeni kabinede ilk defa yer alan isimlerden Ahmet Demircan kimdir?