Akdeniz’in en eski el dikimi teknesi, Hırvatistan’ın Istria yarımadasındaki Umag yakınlarındaki Zambratija Körfezi’nde keşfedildi.
Hırvatistan’daki Adriyatik deniz tabanında binlerce yıl boyunca rahatsız edilmeden dinlendikten sonra, Akdeniz’deki en eski tamamen elle dikilmiş tekne bir sonraki yolculuğuna hazırlanıyor. Ancak bu sefer, tahtaları birbirine dikilmiş olan tekne, korunmak üzere kara yoluyla Fransa’ya gidecek.
Arkeologları ahşap teknenin kalıntıları konusunda uyaran yerel bir balıkçıydı, bilim insanları 2008’de siteyi buldular. Ancak tekne, geçen Temmuz ayında hassas bir operasyonla denizden çıkarıldı.
Zambratija teknesi, yaşına rağmen 12 metrelik bölümlerinden yedisinin bozulmadan kalmasıyla dikkate değer bir koruma sergiledi. Hırvatistan’daki Istria ve Dalmaçya bölgelerinin eski gemi inşa geleneğinin nadir bir örneği olarak kabul edilir ve zamanına göre dikkate değer bir teknolojik başarıydı.
Analizler, Hırvatistan’ın kuzeybatı Istria yarımadasının sularında bulunan Zambratija teknesinin, MÖ 12. yüzyılın sonları ile 10. yüzyılın sonları arasında yapıldığını ve Tunç’tan Demir Çağı’na geçişi işaret ettiğini ortaya koydu.
Uzmanlar, bunun onu şimdiye kadar Akdeniz’de bulunan en eski tamamen dikilmiş tekne yaptığını söyledi.
” Zambratija teknesi, Adriyatik ve Akdeniz’deki en eski dikilmiş teknedir ve 12. yüzyılın son çeyreği ile MÖ 10. yüzyılın son çeyreği arasındaki döneme kadar uzanır. Bu teknoloji bu bölgeye özgüydü ve dünyada bu kadar eski bir teknenin benzeri yoktu. Tekne, daha sonra Adriyatik’te bulunan ve inşa edilen tüm gemiler için arketip görevi görüyor. Bu keşfin önemi, Fransız Tarih Öncesi Arkeoloji Enstitüsü’nün bu proje için önemli miktarda mali destek sağlamasından açıkça anlaşılmaktadır. Sadece maddi bir eserin keşfini değil, aynı zamanda doğası gereği Adriyatik olan, korunması ve sunulması gereken kimliğimize ve zanaatkarlık geleneklerimize tanıklık eden bir teknolojinin ortaya çıkmasını da temsil ediyor. Bu, atalarımızın 3.200 yıl önce yaptığı bir şeydi,” dedi Istria Arkeoloji Müzesi müdürü Darko Komšo.
Zambratija’nın yedi ila dokuz kürekçi için inşa edilmiş direksiz bir tekne olduğu düşünülüyor. Başlangıçta yaklaşık 10 metre uzunluğunda, geminin sadece üçte biri kaldı. Istria’nın adını aldığı yerel bir kabile olan Histri tarafından kullanıldığı düşünülmektedir. Tekne, izleri ahşap üzerinde görülebilen bitkisel lifli halatlarla dikildi.
Roma dönemi tarihçilerine göre, Histri teknelerini dikmek için yaprak dökmeyen bir çalı – İspanyol süpürgesi (Spartium junceum) kullandı.
Arkeologlar, daha sonraki yüzyıllarda, Histri’nin kuzey Adriyatik’te korsanlık için böyle bir tekne kullanmış olabileceğini ve birliklerini tedarik etmek için tahıl taşıyan Roma gemilerini durdurmuş olabileceğini söyledi.
Bilim insanları sonunda onu sudan çıkarmaya karar vermeden önce, enkaz metal bir konstrüksiyonla korunuyordu.
Zambratija sonunda bir müze hangarına taşınan 15 ayrı parça halinde kurtarıldı. Orada, tuzdan arındırmak için özel olarak inşa edilmiş bir havuza konulmadan önce temizlendiler, analiz edildiler ve etiketlendiler.
Hassas kalıntılar, eski eserlerin korunması ve onarımı konusunda uzmanlaşmış araştırma laboratuvarı Arc-Nucleart içindeki bir havuza taşınacak. Bu iş bittiğinde, Zambratija, sergileneceği eve son bir yolculuk yapabilmelidir.
Kapak Fotoğrafı: © Philippe Groscaux/Mission Adriboats/CNRS/CCJ