Önceki makalede WDS’in kurulumunu gerçekleştirdikten sonra image yükleme işlemini yapmak için WDS konsolundan Boot images’a sağ tıklayın ve “Add Boot Image…” seçin
WDS server genel ayarlarını yaptıktan sonra, sıra image’ları yüklemeye geldi. WDS server’da iki farklı image vardır :
Boot Image : Boot image’lar, client’ın DHCP’de ip aldıktan sonra, PXE server üzerinde çalıştırdıkları uygulamadır. Amacı, temel ayarlarınızı yapıp, uygun işletim sistemini seçmeniz için bir yükleme yardımcısıdır. Windows Vista, 2008, Windows 7 ve 2008R2 DVD’sindeki, sources klasöründeki boot.wim dosyası, birer boot image’dır.
Install Image : Install image’lar ise, kurulumu gerçekleştirilecek olan işletim sisteminin çekirdek dosyalarıdır. Windows Vista ile birlikte tek install image ile birlikte bir kaç farklı sürüm işletim sisteminin dosyaları tek image dosyasında bulunur. Yine, boot imagelardaki gibi, install image’da sources dizininde install.wim adıyla mevcuttur.
Önce boot image ardında da, bir install image yükleyerek devam edelim. Ben Windows 7 Enterprise iso kalıbından çıkartığım dosyaları kullancağım.
Hangi işletim sisteminin boot.wim dosyasını yüklediğiniz aslında çok önemli değil. Ancak işletim sistemini “Multicasting” ile dağıtacaksanız, unutmayın ki, Windows Vista SP1 öncesi boot.wim dosyaları ile Multicasting yapamazsınız.
Next’e tıklayıp devam ediyoruz. Devamında Image’in adı ve tanımlamasını yapabilirsiniz. Image adı ve tanımı, Network’den boot olan client’ın göreceği isimlerdir. İsimleri değiştirebilirsiniz. İşletim sistemi mimarisini de ekleyebilir siniz. X64,X86
Örneğin, Image name tanımına, “Windows 7 Enterprise x64” şeklinde bir tanımlama yaparsanız, boot ederken, özelliklede birden fazla boot image girmişseniz, client başındaki kişi için oldukça yardımcı olacaktır.
Devam ettirdiğimizde, servis boot image’ını bilgisayara kopyalmaya başlar. Bu işlem bir kaç dk sürebilir.
İşlem tamamlandığında WDS konsolunda boot image altında image’ımız eklenmiş olması gerekir.
Boot image yukardaki gibi yüklendikten sonra, Install image ı da eklemelisiniz. Öncelikle yüklmesini yapacağınız işletim sisteminin DVDsini ya da dosyalarını temin ediniz. Ben Windows 7 kuracağım için, sürücümde extract edilmiş bir iso kalıbı mevcut.
WDS konsolundan “Install images”a sağ tıklayın ve “Add install images…” seçeneğini seçin.
İlk olarak karşımıza Image Group ekranı gelecektir. Image grouplar, ekleyeceğiniz işletim sistemi image’larını gruplayıp daha kolay yönetmenizi sağlarlar. Varsayılan olarak Image Group 1 adlı varsayılan bir grup vardır. İsterseniz değiştirebilir siniz.
Örneğin, x64, x86 şeklinde gruplar oluşturarak mimariye göre bir gruplama yapabilirsiniz. Ya da Desktop, Laptop gruplama yapabilirsiniz.
Bir sonraki adımda, install.win içindeki işletim sistemlerinin bir listesini görürsünüz. İşletim sistemi sürümlerinden hangilerini client’lara kurmak istiyorsanız, onları seçin.
Aşağı ekranda “Use defaultname and description for each of selected images” adında bir seçenek işaretlidir. Bu seçeneği kaldırırsanız, yukarıdaki listede gördüğünüz isimleri değiştirip kullanıcının tanımlayabileceği isimler verebilirsiniz
Boot.wim içinde bahsettiğim gibi, buradaki isimler, pc boot image’inı kullanıp yüklemeye geçtiğinizde, karşınıza çıkacak olan isimlerdir. Bu adımı da geçtiğinizde, artık imagelar servera kopyalanmaya başlayacaktır.
Artık boot image ve install image altına image’leri yükledikten sonra istersek başka image’ler varsa onlarıda aynı yöntemle ekleyebiliriz, WDS’i konfigürasyona başlayalım.
WDS Server Yapılandırması ;
WDS konsolundan servera sağ tıklayıp properties’i seçin. Çıkan pencereden ilk olarak “PXE Responses” tabını açın.
PXE response policy, başlığı altındaki ayarları, daha önce anlatılmıştı.
PXE Response Delay : Birden fazla WDS serverınız varsa, bu serverın client’lara yanıt vermeden önce ne kadar süre beklemesi gerektiğini belirtir.
Buradaki değeri WDS sunucular arasındaki bir öncelik değeri olarak ta düşüne biliriniz. Önceliği en düşük değere sahip olan server, client’a ilk yanıt verecek olan serverdır. 0 (Sıfır) değeri, en düşük değerdir ve server, diğer serverları beklemeksizin client’a hemen yanıt vermeye çalışır. Örneğin 5 değeri verilirse, Server 5 sn boyunca, diğer WDSlerin clientı yanıtlamasını bekler. Eğer 5 sn boyunca diğer WDSler client’a hala bir yanıt vermemişse, client’ı yanıtlar.
Eğer yukarıdaki ekranda “Require administrator approval for unknowns computers” seçeneği işaretlerseniz, WDS client kurulum isteklerini aşağıda bulunan “Pending Devices” altında onay bekleyen istemciler listesine atmaktadır. Buradan onay vereceğimiz istemcinin üzerine sağ tıklayarak “Approve” diyerek, Kuruluma başlar.
DHCP tabını açalım. Bu bölüm oldukça önemli bir bölüm çünkü, WDS’in DHCP ile doğrudan bir ilişkisi vardır. DHCP client’ın ip almasını ve PXE Serverı (WDS server) bulmasını sağlar.
WDS için Microsoft ya da 3. Party bir DHCP server kullanılabilir ( ama Microsoft DHCP servisini kullanmanız tavsiye edilir.
Do not listen on port 67 : 67 numaralı port Bootp portudur. WDS bu portu aktif olarak kullanır. Ancak DHCP serverda aynı portu dinler ve kullanır.
DHCP ve WDS aynı server üzerine kurulmuşlarsa, aynı portu dinlerler. Bu durumda WDS client’lara Bootp üzerinden yanıt veremez. Clientlar WDS’e ulaşamazlar, bir çakışma gerçekleşir. Bu nedenle DHCP ile WDS’in aynı sunucuya kurulduğu durumlarda, bu kutucuğu işaretleyin. Böylelikle WDS artık clientları Bootp üzerinden dinlemeyecek ve bu işi DHCP’ye bırakacaktır.
Configure DHCP option 60 to… : Bu seçenek, WDS’in client tarafından bulunmasını sağlar. Clientlar networkden boot olurlarken DHCP serverdan bi IP adresi alırlar, bunun yanında, DHCP scope options’da belirtilen Default gateway, DNS,WINS, Netbios Options gibi değerleri de alırlar.
Option 60, serverın bir PXE (WDS) server olduğunu belirtir. Böylelikle bu bilgiyi alan client, 60 nolu opsiyondaki ip adresine sahip olan server üzerinden boot olma yoluna gider ve PXE uygulamasını çalıştırır.
- Bu bölümüde özetleyecek olursam: – Eğer DHCP ile WDS aynı
Bir başka önemli tabımız Advanced bölümü. WDS server’ın, Active Directory yakın bir ilişkisi vardır. WDS’in Domain Controller ve Global catalog serverlar ile haberleşmesi gerekir. Normalde WDS bu işi kendisi başarıyla halledebilir, Haberleşeceği DC ve Global Catalog’u kendisi bulur. Ancak siz özel bir Domain Controller ve Global Catalog belirleyeyip, WDS hep bu serverları kullansın istiyorsanız aşağıdaki alanlardan istediğiniz serverı seçebilirsiniz.
WDS Serverın clientlara yanıt vermesi için mutlaka authorize edilmesi gerekiyor. Authorization sadece onaylanan serverların clientlara yanıt vermesi için yapılması gereken bir yetkilendirme işlemidir.
”Bu Authorizasyon kesinlikle DHCP authorizasyon ile alakalı değildir.”
Sunucunuzun client’lara cevap vermesi için mutlaka Authorize this Windows Deployment Services in DHCP seçeneğini seçili olması gerekir.
PXE boot policy başığı altında, iki kategori var. Known ( Bilinen, AD’ye üye) ve Unknown (bilinmeyen, AD’ye üye olmayan ) clients. Her ikisi içinde 3 farklı ayar yapılandırırız
Require the user to press the F12 key to continue the PXE boot : Clientın PXE boot işlemini başlatması için F12′e basması gerekir. Client birkaç saniye içinde ( 5 sn kadar) F12′ye basmazsa, networkten boot olmaz tekrar bilgisayarı başlatması gerekebilir
Always Continue the PXE boot : Clientın boot olması için F12′ye basması gerekmez,işlem otomatik başlar. Ancak bir defa başlayınca boot işlemini durduramazsınız.
Continue the PXE boot unless the user pressess the ESC key : PXE boot otomatik olarak başlar, ancak client isterse bu süreci ESC’ye basarak durdurabilir
Default boot image (optional) : x86, x64 ve ia64 (itanium 64) mimarileri için kullanılabilecek olan varsayılan boot image’lar. Eğer WDS serverda farklı mimarilerde image’ler kullanıyorsanız, mimariyi baz alarak istediğiniz boot image’ının varsayılan olarak yüklenmesini sağlaya bilirsiniz.
Bu bölüm boot imageları için geçerlidir, install imageları için değil.
Aşağıda ise WDS ile image kurulumumuzun katılımsız, unattended kurulmasını yani answer dosyası ile otomatik kurulmasını istiyorsak yüklenen image’sağ click ile gelen ekranın alt tarafında “Allow image to install in unattended mode” seçeniğini işaretlererek, Select file kısmından daha önce hazırladığımız unattend.xml uzantılı dosyayı seçerek ,kurulumu özelleştire biliriz. Unattend dosya yapımını bu makale serisi içinde anlatacağız.
Artık WDS clientlara hizmet vermeye hazırdır.
Multicast Trasnmission; Bu bölümde istersek oluşturduğumuz image gruplarının dağıtımını bir zaman çizelgesine bağlayabilir, Deployment işlemini daha organize şekilde yapmak için bu image gruplarını aynı anda deploy edebiliriz.
Öncelikle “Multicast Transmission”’dan sağ click ile new task açarak işleme başlıyoruz, Dağıtım grubunun adını veriyoruz, Ben Pos Points olarak verdim, ardından next diyerek yükleme yapacağımız image grubu seçiyoruz, next diyoruz ve aşağıdaki task ve schedule ekranı geliyor, burada yukarıda bahsettiğimiz gibi image deploy işlemini aynı anda birden fazla client için kullanabiliriz veya bu client’lara yükleme zamanı da atayabiliriz yani PosPoints grubuna Windows 7 Enterprise’ı saat 11:00 ile 13:30 arası deploy edilebilsin gibi bir kural oluşturarak ,bu client’lara bu saat aralığında deployment işlemi gerçekleştirilir. Burada Threshold en fazla kaç adet pc’ye deployment işleminin gönderileceğini ifade eder.
Finish ile sihirbazı tamamlarız.
Drivers bölümünde ise OS deploy işlemi yapılan pc’lerin kendilerine özgü driver’ları olabilir, Örneğin santral pc’si için com kart driver ihtiyacı olabilir, Deployment işleminin daha complex ve hızlı olabilmesi için driver bölümüne gereken diriver grubları “*.inf” yada folder halinde yüklenir.
Client Operating System Deployment;
Client pc’yi oluşturmak için vmware ya da hyper-v kullanıyorsanız, bir adet sanal pc oluşturulur ancak os sonradan yükleme seçeneği seçilerek network’den boot ayarları yapılması gerekir, fiziksel pc’niz mevcut ise WDS sunucsuyla ping aracılığıyla görüşmesi yeterlidir.
Client tarafında kurulum yapmak için client’ın mutlaka PXE desteği olması gerekmektedir. PXE, bilgisayarın networkten boot olup uygulama çalıştırmasını sağlayan bir teknolojidir. Günümüzdeki Pc’lerin neredeyse tamamı PXE desteğine sahiptir.
Öncelikle client’ı networkten boot etmek üzere yapılandırın. Eğer bilgisayar boş, yeni ya da tamamıyle formatlanmış bir hard diske sahipse, bu ayarı yapmanız genelde gerekmez. Zira çoğu bilgisayarda Network boot desteği aktif halde gelir. Eğer Network üzerinden boot olmuyorsa, Bios’tan bu özelliği aktif hale getiriniz.
Serverda boot seçeneklerinden “Requirethe user to press the F12 key to continue the PXE boot”,seçili ise, bu kısımda sizden F12ye basmanız gerekecek.
PC’yi boot edin, PC DHCP serverdan ip adesi alacak ve WDS serverınızı bulacak, gerekli boot uygulamasını çalıştıracaktır.
Bundan sonrası standart Windows 7 kurulumu ile son bulmaktadır.
Komut isteminde komutla yapıla bilecek işlemler;
wdsutil /set-Server /UseDhcpPorts:No komutunu çalıştırın.
Bir kullanıcının istemci bilgisayarı bir kez etki alanına eklemesine olanak sağlamak için,
WDSUTIL /Set-Device /Device:<ad> /User:<kullanıcı> /JoinRights:JoinOnly /JoinDomain:Yes /Domain:<etkialanı> /ResetAccount komutunu çalıştırın; burada:<kullanıcı> etkialanı\kullanıcı veya kullanıcı@etkialanı’dır.
<ad> aygıtın adıdır. <etkialanı> etki alanının adıdır.
Bir kullanıcının istemci bilgisayarı istediği zaman etki alanına eklemesine olanak sağlamak için, WDSUTIL /Set-Device /Device:<ad> /User:<kullanıcı> /JoinRights:Full /JoinDomain:Yes /Domain:<etkialanı> komutunu çalıştırabilirsiniz.
İstemci bilgisayarı, kullanıcı hakları vermeden bir etki alanına eklemek için, WDSUTIL /Set-Device /Device:<ad> /JoinDomain:Yes /Domain:<etkialanı> komutunu çalıştırabilirsiniz.
WİNDOWS SERVER 2008 WDS İLE GELEN YENİLİKLER ;
- Windows 2008 WDS’de F12′e basmak gerekmiyor.
- Windows 7 ve Windows 2008 R2′de WDS üzerinden dağıtılabilir. Windows Vista ve Windows Server 2008 desteği sürmektedir.( Windows XP,2003 işletim sistemleri de yüklenebilmekte, ama sadece Windows Server 2003′den upgrade etmişseniz, image’leri convert ederek yapabilirsiniz.
- Driver repository ile kurulumu yapılan bilgisayarlara eksik driverlar WDS server üzerindeki arşivden yüklenebilir. Bu oldukça önemli bir yenilik. Kurulumunuzu tam olarak otomatize etmeniz için oldukça önemli bir adım. Bu özelliğe “Driver Provisioning”’de denir.
- Artık Multicasting IPV6 üzerinden de çalışabilmektedir.
Aşağıda RIS ve WDS karşılaştırmalarını bir tablo halinde veriyorum;
|Özellikler||Windows Server 2003||Windows Server 2008||Windows Server 2008 R2|
|Yükleme yapılabilecek İşletim Sistemleri||Legacy mode: Windows 2000, Windows XP, Windows Server 2003


Mixed mode: Windows 2000, Windows XP, Windows Server 2003, Windows Vista, Windows Server 2008
Native mode: Windows 2000 Professional, Windows XP, Windows Server 2003, Windows Vista, Windows Server 2008, Windows 7, Windows Server 2008 R2
|Windows 2000


Windows XP
Windows Server 2003
Windows Vista
Windows Server 2008
Windows 7
Windows Server 2008 R2
|Windows XP


Windows Server 2003
Windows Vista with SP1
Windows Server 2008
Windows 7
Windows Server 2008 R2
|Yüklenebilen İmage’ların tipleri||Legacy mode: RISETUP and RIPREP


Mixed mode: RISETUP, RIPREP, .wim
Native mode: .wim
|Sadece wim uzantılı yeni tip yükleme dosyasını destekler.


RIPREPP, RISETUP ile 2003 ‘de oluşturulmuş image’ler convert edilebilir.
|.wim


.vhd images tipini Windows Server 2008 R2 destekler unattended installation, unattended kurulum yapılabilir.
|Önyükleme Aracı||Legacy mode: OSChooser


Mixed mode: OSChooser and Windows Preinstallation Environment (Windows PE)
Native mode: Windows PE
|Windows PE||Windows PE|
|Transport Server||Desteklemez.||Bir stand-alone server üzerinde multicasting kullanarak veri aktarımı ve görüntü desteği (Transport Server).||Bir stand-alone server üzerinde multicasting kullanarak veri aktarımı ve görüntü desteği (Transport Server).


Dahili PXE sağlayıcı ile çoklu dağıtım
Hakkı İNKAYA
by