TC. Anayasa Mahkemesi (AYM), Gezi Parkı eylemleriyle ilgili kararlarından birinde ‘devletin şiddet içermeyen davranışlar’a hoşgörü göstermesi gerektiğini bildirdi.
AYM, dört kararında ikisinde hak ihlali görüp tazminata hükmederken ikisinde devleti haklı buldu.AYM’nin 2013’teki Gezi Parkı eylemleri sonrası açılan dört davaya ilişkin kararları, dün Resmi Gazete’de yayımlandı.
Kararlar şöyle:
Tazminat ve yeniden yargılama
* Kahramanmaraş’ın Nurhan ilçesinde Eğitim-Sen üyesi öğretmen Ali Orak ile Ezilenlerin Sosyalist Partisi ilçe temsilcisi işçi İrfan Gül, eylemler sırasındaki polis şiddetini protesto etti.
İkili hakkında Elbistan başsavcılığınca ‘yasaya aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme ve yönetme’ suçundan dava açıldı. Elbistan 1’inci Asliye Ceza Mahkemesi ikiliye bir yıl altı ay 22 gün hapis cezası verdi. İtiraz reddedildi. Bunun üzerine Orak ve Gül, Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
Mahkeme kararında, “Barışçıl amaçlarla bir araya gelmiş kalabalıkların toplantı hakkını kullanırken, kamu düzeni açısından tehlike oluşturmayan ve şiddet içermeyen davranışlarına devletin sabır ve hoşgörü göstermesi çoğulcu demokrasinin gereğidir” dedi.
Mahkeme, yeniden yargılama yapılmasını isterken, ayrı ayrı net 3 bin lira manevi tazminat ödenmesine da karar verdi.
‘Kötü muamele’ye 20 bin lira tazminat’
İzmir’de yaşayan Özge Özgürengin, Gezi Parkı eylemleri sırasında polisin aşırı güç kullanımına ve hükümetin bu duruma kayıtsız kalmasına tepki göstermek amacıyla İzmir Gündoğdu Meydanı’ndaki protesto gösterilerine katıldı.
Özgürengin, müdahale sırasında polisten kaçarken yere düştüğünü, bu sırada birçok polisin coplarla vurmaya başladığını, bir polisin kendisini işyerinin içine atarak elindeki tahta sopa ile vurmaya devam ettiğini belirtti. Daha sonra birçok polisin işyerine giderek kendisini darp etmeye devam ettiğini söyledi. Özgürengin, kendisine kötü mumelede bulunulduğu iddiasıyla kamu görevlileri hakkında şikâyetçi oldu.
Savcılık, emniyetten kamera görüntülerini istedi. Ancak olaya ilişkin herhangi bir görüntü tespit edilemedi. Başsavcılık da kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. İtiraz da reddedildi. Özgürengin, Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme, anayasa ile güvence altına alınan ‘insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağı’nın ihlal edildiğine karar verdi.
Ayrıca anayasa ile güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının da ihlal edildiğine dikkat çeken mahkeme, soruşturmanın yenilenmesini istedi. Mahkeme Özgürengin’e net 20 bin lira tazminat ödenmesine de hükmetti.
‘Polisin zor kullanma yetkisi var’
* Ankara’da Mehmet Mutlu, Berkin Elvan’ı hayatını kaybetmesi üzerine Kızılay Güvenpark’ta eyleme katıldı. Mutlu, Kızılay Meydanı’nda trafik akarken kavşağın ortasına oturup elindeki flamayı sallayarak tek başına oturma eylemi da yaptı.
Gözaltına alınıp serbest bırakılan Mutlu, kendisini darp ettiğini söylediği polisleri şikayet etti ancak polislere dava açılmadı. Mutlu’nun karara itirazı da reddedildi.
Mutlu, Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme, kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddia ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddaları kabul edilebilir buldu. Ancak mahkeme, kötü muamele yasağı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edilmediğine hükmetti. Kararda, gözaltı kararının haklı ve gerekli olduğu, polisin zor kullanma yetkisini kullanırken de ölçülü davrandığı belirtildi.
Başvuruya kabul ama hak ihlali yok
İstanbul’da yaşayan Yonca Verdioğlu Şık, Gezi Parkı eylemleri sonrasında parkın valilik kararı ile kapatılmasını protesto etmek amacıyla Gezi Parkı merdivenlerinde basın açıklaması yapacağını duyuran Feminist Kolektif grubu içinde yer aldı.
İstiklal Caddesi’nde grupla birlikte oturma eylemi yapan Şık, polisin göz yaşartıcı gaz atarak müdahale ettiğini söyledi. Şık, ertesi gün hastaneden rapor aldı. Raporda, Şık’ın kollarında, koltuk altında morarma ve çürük tespit edildi.
Şık İstanbul başsavcılığına giderek şikayetçi oldu. Başsavcılık, kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verdi. İtiraz da reddedildi.
Bunun üzerine Şık, Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Kötü muamele yasağı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddaları kabul edilebilir bulan mahkeme, buna karşın hak ihlali görmedi.