CGTN / John Gong
Genel olarak Davos’un Rusya versiyonunun dengi olarak kabul edilen 25. St. Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu, Ukrayna’da devam eden çatışma bağlamında ortaya çıkan çok fazla tartışma arasında 15 Haziran’da başladı. Birçok Batılı lider etkinliği boykot etti. Çatışma konusunda tarafsız tutum takınan dünyadaki birçok ülke arasında önemli bir güç olarak Çin, foruma katıldı. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, geçen hafta Cuma günü yapılan forumda video konferans aracılığıyla bir kısa bir konuşma yaptı.
Cumhurbaşkanı Xi’nin konuşmasında bahsettiği dört önemli nokta arasında, Washington’ın tek taraflı olarak Çin’e karşı başlattığı büyük rekabet bağlamında değindiği temel bir nokta olarak ilk nokta vurgulanmayı hak ediyor. Xi, şunları söyledi:
“Gerçek çok taraflılığı izlemek, tüm ülkelerin kendi ulusal koşullarına uygun kalkınma yolları arayışını saygıyla karşılamak ve desteklemek önemlidir. Aynı zamanda, açık bir dünya ekonomisi inşa etmek ve küresel ekonomik yönetimde gelişmekte olan piyasaların ve gelişmekte olan ülkelerin temsilini ve sesini yükseltmek de önemlidir.”
LİBERAL DÜNYAYA KARŞI “OTORİTER” DÜNYA İKİLEMİ
Küresel ekonomik yönetimde gelişmekte olan piyasalar ve gelişmekte olan ülkelerin temsilini ve sesini yükseltmek konusundaki kilit nokta, Çin’in genellikle, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kuşkusuz Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) liderliğinde kurulan Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kuruluşlar için küresel ekonomik düzen dâhil olmak üzere mevcut kurala dayalı küresel düzeni gasbetme ihtirası olarak alçakça tasvir ediliyor.
ABD Başkanı Joe Biden yönetimi konuyu ideolojik bakışlarla çerçeveliyor ve bunun, dünyanın demokratik, liberal kampı ile dünyanın “otoriter” kampı arasında bir savaş olduğunu, bu yüzden Batı’nın yaşam biçimine varoluşsal bir tehdit oluşturduğunu iddia ediyor. Ancak Washington’ın propagandacı anlatısının gerçekle uzaktan yakından ilgili yoktur. Demokratik, liberal dünyaya karşı “otoriter” dünya ikilemi, ABD Kongresi’nin 6 Ocak’taki soruşturma komisyonundan Kongre saldırısı konusundaki belgelerin ve tanıklıkların sel gibi akması ışığında gülünç olurdu. Hiçbir ülke diğer bir ülkenin siyasi statüsüne ilişkin damga vurma pozisyonunda olmadığı gibi, diğer bir ülkenin kendi beğenisine göre kalkınma yolunu takdir etme hakkına da sahip değildir. Cumhurbaşkanı Xi’nin dediği gibi, ülkeler kendi ulusal koşullarına uygun kalkınma yolunu takip ediyorlar.
KÜRESEL EKONOMİNİN MERKEZİ ASYA’YA KAYIYOR
İkincisi, geçmişte birçok kez Beijing tarafından belirtildiği gibi, Çin’in, ABD ile ideolojik rekabete girmek için kendi siyasi öğretisini bütün dünyaya yayma niyeti bulunmamaktadır. Washington, bunu çok iyi anlıyor ve ideolojik bir sava dayalı propagandası yanıltıcı ve samimi değil. Gerçek sebep, kesinlikle Çin ve diğer gelişmekte olan ülkelerin büyüyen ekonomik gücünün Batı’nın tekelindeki küresel yönetim sisteminin temelini sarsmaya başlamasına dair gerçek bir endişeyle ilgilidir.
Dürüst olalım ve gerçeği kabul edelim. Hindistan ve diğer gelişen piyasa ekonomilerin dünyanın toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’ndaki (GSYİH) payı istikrarlı biçimde artıyor ve küresel ekonominin merkezi Asya’ya kayıyor. Elbette, büyük bir küresel ekonomik güç, 20. yüzyılın dönümünde ABD’nin Birleşik Krallık’a karşı tarihi kalkınma yolunda yansıtıldığı gibi büyük bir küresel siyasal gücü talep ediyor. Ancak daha fazla ses ve temsil talep etmek, mevcut sistemi devirmek anlamına gelmiyor. Tam tersine, DTÖ gibi mevcut son derece önemli uluslararası kuruluşları sürdürmek Beijing’in büyük ölçüde kendi çıkarınadır. Çin ile ABD arasında, hiç kimsenin çıkarına hizmet etmeyen gereksiz bir Soğuk Savaş tipi rekabete girmeden, Çin’in çıkarlarına saygı gösterilmesi ve ABD’nin çıkarlarının halen çok fazla korunması gereken bir uzlaşma için biraz alan olmalıdır.