Mustafa Armağan/Zaman
Atatürk'ün 1919'da Kürtlerle ilgili sözleri nasıl sansürlendi?
Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ, dipnotlu, akademik atıflarla bezeli ama son derece siyasî bir konuşma yaptı; beklendiği gibi Türkiye'nin gündemini değiştirdi. Özal, Demirel ve Erdoğan gibi siyasetin zirvesindeki isimlerin de zaman zaman gündeme getirdikleri "Türkiye halkı" vurgusunu bu defa bir orgeneralin de içine sindirmiş olması, önemli bir değişimdi.
Üstelik bunun kişisel bir yorum değil, Atatürk'ün bir sözüne dayandırılmış olması, kabul edilebilirliğini artırma gayretinin de ötesinde anlamlıydı. Anlaşılan, 'Post-Kemalizm' (Kemalizm-Sonrası) denilen, esasen Tek Parti döneminde oluşturulan Kemalist anlayışın çözülme süreci bundan sonra giderek hızlanacak.
Hızlı bir bakışla 22 Ekim 1919 gününe gidelim ve İstanbul Hükümeti'nin Başbakanı Salih Paşa ile Heyet-i Temsiliye üyeleri (Mustafa Kemal, Hüseyin Rauf ve Bekir Sami beyler) arasında imzalanan Amasya Protokollerine bakalım. 2 No'lu protokolün ilk maddesi şu cümleyle başlıyor:
"Beyannamenin birinci maddesinde Devlet-i Osmaniye'nin tasavvur ve kabul edilen hududu Türk ve Kürtlerle meskûn olan araziyi ihtiva eylediği ve Kürtlerin camia-i Osmaniye'den ayrılması[nın] imkânsızlığı izah edildikten sonra bu hududun en asgari taleb olmak üzere temin-i istihsali lüzumu müştereken kabul edildi."
Özetleyelim: 1. Osmanlı Devleti'nin düşünülen ve kabul edilen sınırı Türkler ve Kürtlerin oturdukları araziyi kapsar. 2. Kürtlerin Osmanlı topluluğundan ayrılması imkânsızdır. 3. Türkler ve Kürtlerin yaşadıkları bölgenin kurtarılması ortak olarak en asgari talebimiz olarak kabul edilmiştir.
Cümlenin devamında ise İngilizler kastedilerek, yabancıların görünüşte Kürtleri bağımsızlıklarına kavuşturacakları vaadiyle yaptıkları tezvirlerin önüne geçmek maksadıyla bu hususun, yani Türk-Kürt ayrılmazlığının Kürtlere bildirilmesinin uygun görüldüğü belirtiliyor. (Orijinali: "Maahazâ ecanib tarafından Kürtlerin istiklali maksad-ı mahsusu altında yapılmakta olan tezviratın önüne geçmek için de bu hususun şimdiden Kürtlerce malum olması tensib edildi.")
Belgeler konusunda uyanık olmamız şart. Nitekim burada şüphemizi çeken bir nokta var. Bekir Sıtkı Baykal'ın yayınladığı "Heyet-i Temsiliye Kararları"na (Türk Tarih Kurumu Yay., 1989, s. 25) baktığımızda yukarıya aldığımız ilk cümlenin devamındaki tam 3 sayfanın 'kopuk' olduğu yazılıdır! Evet kopuk! İyi de bu kadar hayati bir kararın 3 sayfası neden kopuktur? Kim kopartmıştır? Arşivlerimizin birileri tarafından elden geçirildiğini mi anlamamız lazımdır bundan? Demek ki, belgeler üzerinde operasyonlar sadece Erzurum Kongresi tutanaklarına mahsus değilmiş.
Amasya Protokolü'nün ilk maddesinin ilk cümlesinden sonraki 3 sayfanın kopuk olduğunu söyleyen Prof. Bekir Sıtkı Baykal ne yapmış dersiniz? 'Neden kayboldu?' sorusunun ardından seğirteceğine, oraya bir dipnot koyarak Başbakanlık Arşivi'nden bu defa protokolün Sadrazam Salih Paşa'da kalan nüshasına bakmış ve orada tamamen farklı bir cümlenin yer aldığını görmüş. Yukarıda okuduğunuz ikinci cümle, Salih Paşa'nın nüshasında şaşırtıcı derecede farklı olup 1923 sonrasının ideolojik inşa ortamında "Türkiye vatandaşlığı"nın yerini "Türklük" alırken, Kürtlükle ilgili belgeler "baypas" edilmiş, sansürlenmiştir.
Şimdi Salih Paşa'ya verilen ve Mustafa Kemal, Rauf Orbay ve Bekir Sami beylerin imzalarının bulunduğu 2 numaralı protokoldeki o sansürlenen cümlenin baş tarafını orijinalinden okumayı deneyelim:
"Maahaza Kürtlerin serbesti-i inkişâflarını temin edecek vech ve surette hukuk-i örfiye ve ictimâiyece mazhar-ı müsâedat olmaları dahi tervîc ve ecânib tarafından Kürtlerin..." ("Atatürk'ün Bütün Eserleri", cilt 4, Kaynak Yay., 2003, s. 344'teki belgenin fotokopisinden okudum.)
Gerisi, yukarıdaki cümlenin aynısı. Ancak bu kısım, birileri tarafından müthiş bir beceriyle temizlenmiş ve belge düpedüz kesilip yeniden yapıştırılmıştır. Üstelik bu operasyonun yıllarca arşivlerde çalışmış olan Mithat Sertoğlu gibi bir 'üstad' tarafından yapılmış olması, insanda kime güveneceğine dair sağlam bir his bırakmıyor. Gerçekten de belgeler bile makaslanarak bu hale sokulduysa, yani hafızamıza şiddet uygulandıysa bizleri hangi polis koruyacaktır?
Çıkartılan cümlede ne var peki? Şu: "Bununla beraber, diyor belgemiz, Kürtlerin serbestçe gelişmelerini sağlayacak tarz ve biçimde kültürel ve toplumsal haklar bakımından müsaadelere mazhar olmaları dahi desteklenmiştir..." Bir başka deyişle Kürtlerin kendilerini geliştirmeleri için kültürel ve toplumsal haklarına erişmeleri konusunda mutabakat sağlanmıştır.
İşte size Milli Mücadele'nin en kritik belgelerinden birisinin hal-i pür-melâli. Artık siz karar verin bu ülkede gerçekten tarihçilik yapılıp yapılamayacağına.
Hoş, aynı ameliyat, Mustafa Kemal Paşa'nın İzmit konuşmasına da yapılmadı mı? Vaktiyle Doğu Perinçek sayesinde ("2000'e Doğru" dergisi, sayı 35, 30 Ağustos-5 Eylül 1987) Atatürk'ün "hangi livanın ahalisi Kürt ise onlar kendi kendilerini muhtar (özerk) olarak idare edeceklerdir" sözünün yer aldığı kısmın, 1982 yılında Türk Tarih Kurumu tarafından basılan metinden çıkarıldığını öğrenmiştik.
Bu kısımların neden çıkartıldığını İsmet İnönü'nün 1925'te söylediği "Vazifemiz Türk vatanı içinde bulunanları Türk yapmaktır" sözüyle veya 1980 darbesinden sonra Kürtçenin, hatta Kürt sözünün bile yasaklandığı bir inkâr fırtınası içine yerleştirdiğinizde anlayabilirsiniz ancak. Türk-Kürt kardeşliğini ve Kürtlerin ortak kurucu unsur olduklarını vurgulayan Mustafa Kemal'den "Cumhuriyetimizin dayanağı Türk camiasıdır" fikrindeki Atatürk'e; Türk vatanı içindekileri Türk yapmaktan söz eden bir asker başbakandan Türkler dışındaki etnik unsurları, daha açık söylersek Kürtlüğü "Türkiye halkı" olarak tanıyan bir başka askere.
Yoksa sessiz sedasız 90 yıl öncesine geri mi dönüyoruz? Bir de tarihte tekerrür yok derler. Sansürlenmeseydi hiç tekerrür mü ederdi?
- Başbakan Yardımcısı Babacan: (1)
- Türkiye-etiyopya İş Forumu
- Savunma Sanayii İcra Komitesi Toplantısı Sona Erdi
- Çorum Ticaret Borsası
- Necip Fazıl'ı Anma Etkinlikleri
- Oyun Parklarını Kendileri Yaptılar
- Fitch, Japonya'nın Kredi Notunu Düşürdü
- Odtü Günam Müdürü Prof. Dr. Turan:
- 2015 Arap Kültür Başkenti Konstantin'de "Çiçek Festivali"
- 11. Cumhurbaşkanı Gül, Bakü'ye Gitti
- Gençler Türkiye Halter Şampiyonası sona erdi
- Ferhat Çıkmaz Türkiye ikincisi oldu
- Süper Lig'e Teknik Direktör Dayanmıyor
- Abd Ve Norveç, Rusya Üzerinde Gözlem Uçuşu Yapacak
- E-ticarette Yeni Dönem Başlıyor
Atatürk Kürtler hakkında ne dedi?
Atatürk'ün 1919'da Kürtlerle ilgili sözleri nasıl sansürlendi?
Yorumlar
Diğer Haberler
STV spikeri 24 saatte çark etti!Samanyolu TV spikeri tahliye kumpasına dün 'yerinde bir karar' derken, bugün 'Davutoğlu'nun seçim yatırımı' dedi.
Ekrem Dumanlı Ülkücülükten atılmışFethullah Gülen örgüt davasından yargılanan ve yurtdışı çıkış yasağı bulunan Ekrem Dumanlı’nın 12 Eylül öncesinde Ülkü Ocakları üyesi olduğu ve “Ülkücülüğe yakışmayan hal ve hareketleri” nedeniyle Ülkücülükten kovulduğu ortaya çıktı.
Melih Gökçek'ten bomba Ekmeleddin iddiasıAnkara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Melih Gökçek, MHP milletvekili adayı Ekmeleddin İhsanoğlu için ‘Üst Akıl’ın, beynelmilel güçlerin başbakanıdır’ dedi
Paralel Yapı'dan cezaevinden polis çıkarma operasyonuYetkisi olmadığı halde polis avukatlarının tahliye taleplerini işleme koyup soruşturma savcılarından dosyaları talep eden İstanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi Metin Özçelik’e Nöbetçi Sulh Ceza Hakimi’nden hukuk dersi gibi bir yazı gönderildi.
- Halter Şampiyonası sona erdi
- Türkiye ikincisi oldu
- Adese'den yardım
- Lösemi hastaları için kermes
- Avrupa’da staj yapacaklar
- Özel öğrenciye en anlamlı hediye
- Kendi 93 yaşına girdi
- Gözyaşı’nda düğün sevinci
- ‘Sağlıkçıya şiddete hayır'
- Erkoç gündemi değerlendirdi
- Büsan’da kan bağışı
- Dost Eli Projelerle AB'de
- Selçuk’tan çocuklar için etkinlik
- Ribat kermesi açıldı
- Selçuk Tıp’tan akreditasyon başarısı
- NEÜ sancağı teslim etti
- Sancak yüzme havuzu açılıyor
- Selçuklu sergisi Türkmenistan’da açıldı
- Yunaklı öğrenciler Ankara’yı gezdi
- Teklife cevap geldi
1/20
- 51. CUMHURBAŞKANLIĞI BİSİKLET TURU (TUR2015)
- TORKU KONYASPOR:2 - AKHİSAR BELEDİYESPOR:1
- KONYA METROSU
- DAVUTOĞLU'NA MEMLEKETİNDE SEVGİ SELİ
12345678
- Maymuna 'el hareketi' yaptı, bedelini böyle ödedi
- Azeri Genç Türk Bayrağını Ermenilerden Kurtardı
- TOUR2015 tanıtım lansmanı
- TOUR2015'in en hızlıları
12345678
EKONOMİ
- Başbakan Yardımcısı Babacan: (1)"Biz aslında G20'nin siyasi konulara da girmesini istiyoruz. Ekonomik ve finansal çerçeveden siyasi çerçeveye de G20'nin mutlaka ulaşması gerekiyor. Bu bir ihtiyaç"- "Hele dünyadaki krizlere, jeopolitik sorunlara, insani krizlere Birleşmiş Milletler Güven
- Türkiye-etiyopya İş ForumuEkonomi Bakanı Zeybekci:- "Afrika pazarındaki başarı hikayemiz içinde en önemli hikaye Etiyopya"- "Şu an Türk yatırımlarının tutarı 3 milyar dolara yaklaşıyor, yaklaşık 30 bin kişinin istihdam edildiği işletmelerin sahipleri Türk yatırımcıları"
- Bakanlıktan akademisyenlere maddi destekÇevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Koruma Vakfı akademisyenlere yönelik çalışma başlattı.
- Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çetiner:"Türkiye'de GDO'lu gıda üretimi için izin verilmemiştir. Siz GDO'lu bir ürün ithal edip bunu gıda üretiminde kullanamazsınız. Türkiye'de marketten aldığınız hiçbir üründe GDO yoktur"
3. SAYFA
- Tartıştığı Eşini Bıçaklayarak ÖldürdüEşiyle barışmak için kayınpederinin evine gelen kişi, tartıştığı karısını bıçaklayarak öldürdü
- Merve öğretmen, bebeğine kıyamadıKonya'da Merve öğretmen, karnındaki bebeğin böbreklerinde sorun bulunması nedeniyle yapılan "Gebeliği sonlandıralım, zaten ölecek" önerisini kabul etmedi. Bebek 17 haftalık ve 250 gramken, nadir yapılan bir ameliyatla yaşatıldı.
- Koyun sürüsünden kaçan sürücü şarampole yuvarlandı: 6 yaralıKonya’nın Kulu ilçesinde, koyun sürüsüne çarpmamak için manevra yapan sürücünün kullandığı otomobilin şarampole devrilmesiyle biri bebek 6 kişi yaralandı.
- 51 yerinden bıçakladıKonya’da madde bağımlısı gençler arasında çıkan kavgada bir kişi 51 yerinden bıçaklanarak hayatını kaybetti.