Kitap İncelemesi: "Mustafa Kemal'in Muhalifleri"
"Birinci Meclis'te Mustafa Kemal'in Muhalifleri" - Fırat Taşdemir
Türkiye'de Cumhuriyet tarihi ile ilgili objektif ve güvenilir araştırma yapmak belli zorlukları göze almak anlamına geliyor. Bugün Türkiye'de birçok arşiv hâlâ kapalıdır. Meclisin, Genelkurmayın, Emniyetin ve birçok bakanlığın arşivine ulaşmak çok zor ve neredeyse imkânsızdır. Arşivler kapalı olduğu için birçok konuda sağlıklı veriler elde etmekte bir hayli zor. Türkiye'de tabulaştırılmış, konuşulmamış ve tartışılmamış birçok konu bulunuyor. 1915 Ermeni tehciri, İstiklal Mahkemeleri, Kürtler ve gayrimüslimlerle ilgili konular yeteri kadar irdelenmemiş ve farklı açılardan ele alınmamıştır.
Türkiye Cumhuriyetinin temelinin atılmasında önemli bir işleve sahip olan ‘Birinci Meclis’ ile ilgili çalışma yapan Prof. Dr. Ahmet Demirel'in "Birinci Mecliste Mustafa Kemal'in Muhalifleri" kitabı, Kasım 2013'te Ufuk Yayınları’ndan çıktı. Birinci Meclis’in açıldığı 1920-1923 tarihleri, Cumhuriyetin temelinin atıldığı bir geçiş dönemidir. Mustafa Kemal, Birinci Meclis’te yoğun bir muhalefet ile karşılaşmış ve bunun neticesinde ikinci meclisi oluştururken muhalifleri saf dışı bırakmıştır. Muhalifler özellikle, Başkumandanlık Yasası ve İstiklal Mahkemeleri’ne çok şiddetli eleştiriler yöneltmişlerdir. Demirel, Birinci Meclis’te İttihat ve Terakki ideolojisiyle oluşmuş birinci gruba muhalefet eden ikinci grubun kimliğinin şimdiye kadar hep yanlış bilindiğinden bahseder. Birinci grup (ittihat ve terakki), çökmüş Osmanlı kurumlarını ve yaşanılan kültürü tamamen ortadan kaldıran, yerine modern, laik ve rasyonel bir ideoloji getirme hedefiyle hareket eden laik radikallerin grubuydu. Bu grubun başında bizzat Mustafa Kemal bulunuyordu. Yazar, ikinci gurubun klişeleşmiş ifadesiyle, Osmanlı kurumlarının muhafazasını amaçlayan, şeriat yanlısı, dinci ve gerici olduğu tezinin gerçeği yansıtmadığını söyler. İkinci grubun daha çok milletin egemenliğini öne çıkaran ve kişi hak ve hürriyetlerinin güvence altına alınmasına çalıştığını söyleyen Demirel, ikinci grubu, sosyal görüş bakımından gelenekçi ve mukaddesatçı, siyasi görüş bakımından ise Tanzimatçı olarak tanımlar. Kısacası ikinci grup bilinenin aksine kısmen İttihat ve Terakki kadrolarından ayrılan, liberal, milliyetçi, muhafazakâr kadrolardan oluşmuştur.
Birinci Meclis’te muhalif konumda olan ikinci grup; heyet-i vekile'nin görevleri, meclis üstünlüğü, Başkumandanlık Yasası, vekil seçimlerinde aday gösterilmesi, İstiklal Mahkemeleri ve temel hak ve hürriyetler konusunda muhalefet etmişlerdir. Özellikle Mustafa Kemal'e verilen Başkumandanlık yetkisiyle beraber karar alma ve kanun çıkarmanın tek bir kişiye has kılınmasının yanı sıra başta asker kaçaklarına yönelik bir işleve sahip olan İstiklal Mahkemeleri’nin çok geniş yetkilere sahip olması, muhalifleri rahatsız etmiştir. İstiklal Mahkemeleri, daha sonra vatan hainliği, casusluk, memleketin maddi ve manevi gücünü kırmak suçlarını da kapsamına alarak hemen hemen her konuda yetkili kılındı. Asker kaçaklarının yerine yakınlarını askere götürmek, yoksa köy ve mahallelerine para cezası kesmek, kaçakların mülküne el koymak ya da yakmak gibi yetkilerle donatılan İstiklal Mahkemeleri’nin üyeleri, Başkumandan konumunda olan Mustafa Kemal tarafından atanıyordu. Bu noktada çok rahatsız olan muhaliflerden Hüseyin Avni Ulaş, Mecliste yaptığı bir konuşmasında, "Büyük Millet Meclisi bugün birtakım müstebit kumandanların elindedir, valilerin elindedir. Zihniyet değişmiyor yalnızca sandalyeler değişiyor. Sonra bunlar birbirlerine istibdatlarını firavun postu olarak terk ediyorlar, bırakıyorlar. İdarenin bundan yüz sene öncesinden hiçbir fark yoktur" diyerek tepkisini ortaya koymuştur. Mersin Mebusu Selahattin Bey, ikinci grubun "otokrat şef usulü bir iradeye" karşı çıktığını, esas ilkelerin şahsi ikameler yerine kanuni ikameler olması gerektiğini belirtir
Birinci Meclis’te muhalefet eden ikinci grup, 1923 seçimlerinde tasfiye edilip meclis dışına atılmışlardır. Tek parti yasasından yararlanan Mustafa Kemal kendisine muhalif olan unsurları ayıklamış ve yeni dönemde kendisinin önderlik ettiği laik, batıcı, seküler bir düzenin zeminini hazırlamıştır. Takrir-i Sükûn Kanunu ile tüm muhalif odaklar susturulduktan sonra Mustafa Kemal kendisine suikast girişimini bahane ederek eski Terakki Perver Cumhuriyet Fırkası ve ikinci grubun mensuplarıyla hesaplaşarak İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanmalarını ve belli cezalara çarptırılmalarını istemiştir.
Ahmet Demirel, genel olarak klişeleşmiş ve kutsanmış bilgilerden arınarak objektif bir bilgi sunma çabasını ortaya koyuyor. Demirel, Birinci Meclis’teki muhalefetin kimliğinin ve misyonunun tam olarak bilinmediğini özellikle resmi tarih kitaplarında muhalefetin şeriat yanlısı ve işbirlikçi olarak lanse edildiğini söyler. Kitapta bunun doğru olmadığı, muhaliflerin daha çok liberal bir eğilime sahip olduğu belirtiliyor. Kitabın ikinci kısmı yazara yöneltilen eleştirilerden oluşuyor. Laik ve Kemalist kesimden yoğun eleştiriler alan yazarın, tarihi eğip büktüğü ve kendince bir gerçeklik algısı ortaya çıkardığı eleştirisi öne çıkıyor. Bu eleştiriler daha çok Kemalist ideolojinin sözcülüğünü yapan Emin Çölaşan ve Ertuğrul Özkök gibi kişiler tarafından yapılıyor. Yazar, ikinci grubun hem dönemin laik, batıcı ve rasyonalist kesimince hem de günümüz Kemalist cenah tarafından sürekli karalandığını öne sürer. Tabi müellif bu eleştiriyi yaparken Mustafa Kemal'i beri görmeyi de ihmal etmez. Mustafa Kemal'in dönemin muhalefetine değil de daha çok tarafsız olan üçüncü gruba karşı bir tepki verdiğini ve birinci gruba nazaran daha demokratik olduğunu belirtir.
Hülasa; eser ele aldığı konuyla, yakın tarih çalışmalarına önemli bir katkıda bulunuyor. Eleştirel bir okumayla kitap, yakın dönem siyasi tarih okumalarına faydalı olabilecek bir çalışma.
Haksöz-Haber
- Rıdvan Çağrıcı ile Cezaevleri Sorunu ve Müslüman Mahpuslar Üzerineİslami Hareket davasından 29 yıl cezaevinde tutulduktan sonra Nisan 2015’te serbest bırakılan Rıdvan Çağrıcı Haksöz-Haber’e konuştu.
- "Hollanda Ayrımcılığı Kılıfına Uydurmuş"Otuz yılı aşkın süredir Hollanda’da bulunan Hüseyin Kerim Ece, Yeni Şafak'a konuşmuş. Hollanda’da İslamofobik tavırlar olduğunu belirten Ece, “Burada ayrımcılık resmen yasak. Ancak kılıfına uydurulmuş sayısız ayrımcılık örnekleri var” diyor.
- “Hakkımızı Almak İçin Mücadele Zamanı”Hollanda’nın ilk başörtülü avukatı Famile Fatma Arslan, “Şimdi haksızlığa karşı harekete geçme zamanı. Türk vekillerle, iş adamlarımızla ve gazetecilerimizle bir araya gelmeyi planlıyorum. Düzgün bir üslupla hakkımızı arayacağız” diyor.
- Bugünün Avrupası 1930’ların Antisemit Avrupası GibiProf. Lucassen: “Antisemitizmin kullanımı ve şu anda terörizmin öne sürülmesi aynı şey. Karşıdakini başkalaştıran bir tavır, 1930’larda Yahudilere yapılanlar gibi. Bunlar üçüncü dünya savaşına sebep olabilecek şeyler”
- İçtihadlarımız ‘İtikad Esası’ Olur mu?!Nasslar, çatışan yorumlara sebep olmaz. Bu nasslar ‘mutlak anlamda’ yoruma ihtiyaç duymaz. Kapalılığı olmayan, gayet açık lafızlardır. İçtihadi hükümlerin çoğu ise, zaman ve toplumsal gerçekliğin yansımasıdır.
- ‘Yitirdiğimiz Her İnsanlık Değerimiz, Kıyametimizin Bir Alametidir’“Hayat; Yüce Yaratıcının insana vermiş olduğu en değerli hatta değer biçilemez bir hazinedir. Bu kadar değerli bir hazinenin her bir anı çok dikkatli ve titizlikle harcanmalıdır.”
- “Zekât Bir Sosyal Güvenlik Kurumu mudur?”“Zekât bir servet vergisidir. Oysa modern vergilemede iktidarın ölçüsü gelirdir. Bu yönü ile de zekât atıl servet bırakmaz, istihdam hacmini genişletir, servet dağılımına yardımcı olur, yatırımları teşvik eder, sosyal dayanışmayı sağlar.”
- Beşer İfadesi Kur'an'da Neden Kullanıldı?İnsanın yaratılış süreci tartışmaya açıktır. Tartışılamayacak olan husus ise, insanoğlunun bir amaca binaen, akıl ve irade sahibi olarak, Yüce Allah tarafından yaratıldığı ve tekrar ona hesap vermek üzere döneceği gerçeğidir.
- ETKİNLİK TAKVİMİ
- Ali Şükrü Bey Mezarı Başında Anıldı
- PKK/PYD Elindeki Amerikan Füzelerini Kime Karşı Kullanacak?
- “Batıda Irkçılık, Ortadoğu’da Katliamlar Yükselirken Türkiye Ne Yapmalı?”
- Çocuklarınıza YouTube’dan Çizgi Film Açarken Dikkatli Olun!
- Rusya Aynı Anda Hem PYD Hem Türkiye’yi Daha Ne Kadar İdare Edecek?
- Türkiye Suriye Politikasındaki Mevcut Sıkışmışlığı Nasıl Aşacak?
- İşgalci İsrail Askerleri 8 Yaşındaki Çocuğu Yalın Ayak Sürükledi!
- Mübarek Üç Aylar Çarşamba Günü Başlıyor
- Cumhurbaşkanı Erdoğan: Almanya Koordinatör Konumunda
- “Musul’da Ailelerin Bulunduğu Binalar Hedef Alınıyor”
- İHH Darfur’un Unutulmuş Bölgelerinde Su Kuyusu Açacak
- ETKİNLİK TAKVİMİ
- Elektronik Cihaz Yasağında Amerikan Havayolu Şirketlerinin Rolü
- TSK’da AK Parti Karşısında İki Farklı Atatürkçü Blok
- Mehmet Görmez: Gençlerin Saçıyla Sakalıyla Uğraşmayın
- İran’a Göre Kendisi Değil, Türkiye Yayılmacı İmiş!
- İşte ABD-İran İttifakının Musul'u Kurtarma Operasyonundan Kareler!
- Kemalist Rejim Tarihinde Siyasi Cinayetler ve Ali Şükrü Bey
- ABD Destekli PKK/PYD Takba Hava Üssü’nü Ele Geçirdi!
- Şiddet, Ahlaksızlık, İstismar, Yozlaştırma… Reyting İçin Değer mi
- İçişleri Bakanlığı Ali İsmail Korkmaz Davasında 707 bin 180 TL Tazminata Mahkum Edildi!
- Batman Özgür-Der'de ‘’İslami Tebliğde Temel Hassasiyetler’’ Konuşuldu
- Muhalifler Cebel-i Ekrad’da Helikopter Düşürdü