NAS, İngilizce’deki Network Attached Storage kelimelerinin kısaltılmasından oluşmaktadır ve ağa bağlı depolama anlamına gelmektedir. NAS cihazlar için bir nevi kendi bulut depolama servisinizdir de diyebiliriz.
TrueNAS, iXsystems tarafından NAS sistemler için tasarlanmış, OpenZFS dosya sistemini kullanan Linux ve BSD tabanlı bir işletim sistemidir.
TrueNAS serisi, ücretsiz genel sürümleri (önceden FreeNAS olarak bilinen TrueNAS CORE), ticari sürümleri (TrueNAS Enterprise) ve Linux sürümlerini (Ocak 2021 itibarıyla geliştirilmekte olan TrueNAS SCALE) içerir. Ayrıca yukarıdaki sürümlere dayalı olarak küçük ev sistemlerinden büyük 10 petabaytlık dizilere kadar donanım desteği sunmaktadır.
TrueNAS; Windows, macOS ve Unix istemcilerin ve SMB, AFP , NFS, iSCSI, SSH, rsync ve FTP/TFTP protokollerini kullanan XenServer ve VMware gibi çeşitli sanallaştırma ana bilgisayarlarını destekler. Gelişmiş TrueNAS özellikleri, tam disk şifreleme ve üçüncü taraf yazılımlar için bir eklenti mimarisi içerir.
• 2 çekirdekli 64 bit işlemci
• 8 GB RAM
• 2 adet aynı boyutta depolama birimi
• Sistemin çalışması için 1 adet en az 20 GB disk
NAS’ımızı kullanabilmek için kullanacağımız diskleri konfigüre edip paylaşım ayarlarını düzenlememiz gerekiyor. Bu aşamaları da adım adım gösterelim.
• TrueNAS açıldığında sistemi ağa bağladıysanız konsol ekranında IP adresi göreceksiniz.
Bunu ağdaki başka bir cihazdan tarayıcınızın adres çubuğuna yazıp Enter’a basın.
• Karşımıza gayet sade bir giriş ekranı gelecek. Kullanıcı adı kısmına root ve şifre kısmına da 123654Aa hesabımız için belirlediğimiz şifreyi yazıyoruz.
Storage sekmesinden Pools kısmına giriyoruz. Kullanacağımız disklerle bir havuz oluşturacağız.
• Sağ üstten Add Pool seçeneğini seçiyoruz ve Create new pool seçeneği ile yeni bir havuz oluşturmak istediğimizi belirtiyoruz. Ardından Create Pool butonuna basıp ilerliyoruz.
• Disk kapasiteleri ve türleri listeleniyor ancak öncelikle havuzumuza bir isim vermemiz gerekiyor. Örenğin HDD ismini verebilirsiniz.
• Suggest Layout seçeneği bizim için önerdiği konfigürasyonu görmemize yarıyor. Tabii dilerseniz disklerin yanındaki tiki seçip sağ ok butonu ile elle disklerinizi ekleyebilirsiniz.
• Önerilen düzeni kullanıp HDD’lerle bir havuz oluşturabilirsiniz.
• ADD VDEV kısmında farklı işler için kullanabileceğiniz seçenekler var. Örneğin hızlı bir SSD’niz varsa bunu önbellekleme için kullanabilirsiniz.
• Şimdi dikkat etmeniz gereken bir diğer nokta disklerin birleştirilme türü olacak.
• Varsayılan olarak mirror seçeneği geliyor. Bu seçenek iki diske de aynı veriyi yazıyor ve biri bozulsa bile verileriniz güvende oluyor. Tabii tahmin edebileceğiniz üzere bu, kapasiteyi artıran bir yöntem değil.
• Kapasitenizi arttırmak istiyorsanız Strip seçeneğini seçebilirsiniz ancak burada da ufak bir bilgi verelim: Disklerden biri bozulursa verilerinizi kaybedebilirsiniz!
• Eğer bu riski alıyorsanız sol alttaki Force kutusunu tikleyip Create diyerek havuzu oluşturabilirsiniz.
• Sistem az önceki değişikliği tekrar hatırlatma gereği duyuyor. Onaylıyorsanız Confirm kutusunu seçip Continue deyin, ardından tekrar Create deyin.
• Bu sefer de seçili disklerdeki tüm verilerin silineceğini bildiren bir pencere çıkıyor. Confirm kutusunu tikleyip Create Pool diyoruz.
Evet, havuzumuz oluştu. Sıra kullanacağımız Dataset’i oluşturmaya geldi. Pools ekranında az önce oluşturduğumuz havuzun sağındaki menüden Add Dataset seçeneğini seçiyoruz. Bu, erişim sağlayacağınız veri seti oluyor. Sadece isim vermemiz yeterli. Dilerseniz sıkıştırmayı kapatabilir ya da şifrelemeyi açabilirsiniz.
Şimdi ise erişim için kullanacağımız bir hesap oluşturmamız gerekiyor.
• Erişimi root hesabı üzerinden de yapabilirsiniz ancak root hesabı, sistemdeki her şeye tam yetkili olduğundan dolayı başka kullanıcılarla paylaşılmamalı.
• Accounts sekmesini açıp Users kısmına giriyoruz, çıkan pencereyi Close ile kapatıyoruz. Sağ üstten ADD diyoruz ve kullanıcı bilgilerini giriyoruz. Yıldızlı yerler doldurulmak zorunda.
• Directions and Permissions kısmında erişim vermek istediğimiz havuzu ya da klasörü seçiyoruz. Onun altında da sırasıyla okuma, yazma ve çalıştırma izinleri var. Varsayılan olarak 3’ü de seçili geliyor. Dilerseniz yazma iznini kaldırabilirsiniz, böylece o havuzda sadece okuma işlemi yapılabilir.
• Son olarak eğer Microsoft hesabından erişim sağlayacaksanız sağ bölümden Microsoft Account kutusunu tikliyoruz.
• Her şey tamamsa SUBMIT diyoruz ve kullanıcımız oluşturuluyor.
• Son olarak paylaşım türünü ayarlıyoruz.
• Yine menüden Sharing sekmesine geliyoruz. SMB, Windows ve 2013’ten sonraki Apple ekosistemi için kullanılabilir. Bu bağlamda Windows Shares (SMB) seçeneğini seçip sağ üstten ADD diyoruz.
• Path kısmında /mnt yazan klasörü genişletiyoruz. Havuzu da genişletip daha önce oluşturduğumuz Dataset’e tıklayıp Submit diyoruz. Advanced Options kısmında birkaç farklı seçenek var ancak normal kullanımda işimize yarayacak özellikler değiller.
• Submit dedikten sonra paylaştığımız Dataset için izinleri ve kullanıcıları ayarlamamız gerekiyor. Configure Now seçeneği ile ilgili sayfaya gidiyoruz.
• Create an ACL (Access Control List) penceresi bizi karşılıyor. Kısıtlı erişim vermek istediğimizden, Default ACL Options kısmından RESTRICTED seçeneğini seçiyoruz.
• Şimdi de User kısmından erişim vermek istediğimiz kullanıcıyı seçiyoruz. En altta son oluşturulan kullanıcıyı görebilirsiniz. Aynı işlemi Group kısmına da yapıyoruz ve Apply User – Apply Group kutucuklarını tikliyoruz.
• Save diyoruz ve artık erişime hazırız.
• Dosya Gezgini’ni açıyoruz ve sol gezinti bölmesindeki Ağ sekmesine tıklıyoruz.
• Ağ bulma kapalıysa bize bunu bildiren bir uyarı penceresi çıkıyor. Tamam diyoruz, ardından hemen üstte ağ bulmayı ayarını değiştirebileceğimizi yazan bir uyarı beliriyor.
• Bu uyarıya tıklıyoruz ve “Ağ bulma ve dosya paylaşımını aç” seçeneğini seçiyoruz.
Bağlandığım ağı özel yap seçeneğini seçiyoruz.
İpucu: Windows ayarlarında “Gelişmiş paylaşım ayarları” sekmesinden de bu ayarı değiştirebilirsiniz.
• Arından sol gezinti bölmesindeki Ağ sekmesine sağ tıklayıp “Ağ sürücüsüne bağlan” seçeneğini seçiyoruz.
• Sürücüye bir harf seçelim. Z harfi güzel görünüyor.
• Klasör kısmına ise paylaştığımız klasörün yolunu yazmamız gerekiyor ancak Gözat seçeneği ile de seçim yapabilirsiniz.
• TrueNAS’ın listelenmesini bekliyoruz ve listeye gelince genişletiyoruz. Karşımıza paylaştığımız Dataset’in adı geliyor. Tıklayıp tamam diyoruz.
• Farklı kimlik bilgileri kullanarak bağlan seçeneğini tikliyoruz ve Son diyoruz.
• Ardından bize kullanıcı adı ve şifremizi soruyor. TrueNAS’ta oluşturup Dataset’e erişim
verdiğimiz kullanıcı adı ve şifresini girip Tamam diyoruz.
• Dilerseniz giriş bilgilerini kaydedebilirsiniz.
Not: Birden fazla şifre girmenizi isteyebilir, girebilirsiniz
Nihayet bağlantı sağlandı ve NAS sürücümüzü kapasitesiyle birlikte görebiliyoruz.
Dosya aktarım hızı yönlendiricinize, ethernet portlarınızın bağlantı hızına, ağ yoğunluğuna, dosya türüne göre değişkenlik gösterebilir. 1 Gbps bağlantı ile yaklaşık 115 MB/sn aktarım hızı elde edilmektedir.