222 s, Türkçe.
Dünyanın birçok ülkesinde açtığı okullarla Türkçeyi öğreten ve “hizmet” şemsiyesi altında taban hareketine sahip olan Gülen hareketinin Türkiye’de kapladığı alan giderek artıyor. Eğitim ve medya alanlarında yasal ve meşru bir örgütlenme gösteren hareketin aynı zamanda Emniyet teşkilatına ve ülkenin geri kalan kritik yapılanmalarına sızarak bu alanları ele geçirmeye çalıştığı iddia ediliyor. Hareket ayrıca kimi zaman Pennsylvania’ya gönderilen selamlarla ya da oradan gelen mesajlarla kimi zaman da ülke sorunlarının çözülmesi içinişbirliğine davet edilerek sık sık Türkiye’nin gündemine giriyor.
Siyasi açıdan bu kadar etkin olmasına rağmen kendilerini ne bir siyasi parti ne de bir örgüt olarak adlandıran Gülen hareketi, Berna Turam için Türkiye’nin Ortadoğu’ya benzememesini sağlayan bir aktör. Turam, kitabında Türkiye’de İslâm ile devlet arasındaki ilişkinin diğer Ortadoğu ülkelerindeki gibi çatışmalı bir ilişki olmadığını tespit ederek bunda rol oynayan aktörleri inceliyor. Atatürkçüleri ve AKP’yi Türkiye’deki demokratikleşme hareketinin merkezine alan Turam, laik aktörlerin karşısında Gülen hareketinin çatışmadan uzak tavrının İslâmi aktörleri, hiç böyle bir niyetleri olmasa da demokrasinin taraftarı hatta destekçisi haline getirdiğini tespit ediyor. “Gülen hareketi de, AKP de laik Türkiye Cumhuriyeti karşısında çatışmacı değil de işbirlikçi tavırlar sergilemişlerdir. Devlet-İslâm etkileşiminde meydana gelen bu yön değişimi, Türkiye’nin geçirdiği geniş kapsamlı dönüşümü açıklamanın anahtarıdır.”
Berna Turam’ın Türkiye’de İslâm ve Devlet çalışmasının en büyük gücü, hem bir sosyal hareket olan Gülen hareketini hem de siyasi parti olarak Adalet ve Kalkınma Partisi’ni inceleyerek Türkiye’deki değişen İslâmi söylemleri ve pratikleri çözümleme yeteneğidir.
Ahmet T. Kuru San Diego State University