Amerika’den eli boş dönen Erdoğan, 29 Eylül’de görüşeceği Putin’den beklentisinin fazla bulunduğunu söylese de artık hiç bir şey eskisi şeklinde değil. Küresel güç merkezleriyle iş tutan Saray diyeti aynı anda ortaklaşa iş meydana getirdiği Amerika ile Rusya içinde sıkıştı. Erdoğan bu sıkışmışlığı aşma arayışında.
Amerika’yi Rusya ile dengelemeye çalışan AKP iktidarının, Moskova ile yaşamış olduğu problemler onarım edilmeye çalışılsa da işler bir fazlaca zor. Erdoğan yönetiminin içerisine düşmüş olduğu sıkışmışlık hali ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün “Büyük devletlerle ilişki oluşturmak, ayı ile yatağa girmeye benzer” laflarını akıllara getirdi.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu için gittiği New York’ta Amerika Başkanı Joe Biden ile müzakere olanağı elde edemeyen AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan döndükten sonrasında Amerika’ye yönelik sert ifadeler kullanmaya başladı. Türkiye-Amerika ilişkilerini değerlendiren Erdoğan, “Sayın Biden ile iyi başladık diyemem. İki NATO ülkesi olarak şu andaki gidiş pek hayra alamet değil. Amerika ile münasebetimiz iki NATO ülkesi olarak bu şekilde olmamalı” dedi. Amerika Başkanı Biden’ı da eleştiren Erdoğan, “Daha ilkin hiç bir Amerika lideriyle bu durumu yaşamadım” diye konuştu. Erdoğan, “Terör örgütlerine beklenenin fazlaca üzerinde yardımcı veriyor. Yüklü oranda çalgı gereç desteği veriyor” diyerek de Amerika’nin SDG’ye yardımını sert laflarla eleştirdi.
PUTİN’DEN ERDOĞAN’IN BEKLENTİSİ FAZLA
Amerika ile arayı düzeltemeyen AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya ile ilişkilere dair de açıklamalarda bulunmuş oldu. 29 Eylül Çarşamba günü Soçi’de görüşeceği Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den beklentilerinin fazlaca daha değişik bulunduğunu söylemiş oldu Erdoğan, “Putin’den beklentilerim fazlaca daha değişik. Bundan dolayı Suriye’de diyet ülkemizin güneyinde adeta bir tehdit oluşturuyor. Burada arkadaş ülke olarak da Putin’den daha yani Rusya’dan bir dayanışmamızın gereği olarak değişik yaklaşımlar temenni ediyorum. Bu mücadeleyi de güneyde beraber yürütmemiz lazım. Şu anda görüldüğü şeklinde Amerika, Suriye ile de pek iniltili değil. Burada İran, Rusya ve hepimiz varız. Şayet orayı da sulh havzası haline dönüştüreceksek aramızda görüşmemiz koşul. Rusya ile ikili münasebetlerimizi fazlaca daha ileri nakliyat gayreti içerisindeyiz” dedi.
PENTAGON’DAN SDG’YE 170 MİLYON DOLAR
Saray diyeti Suriye’de değişik pozisyonlarda yer almış olduğu Rusya ve Amerika ile balans siyaseti gütmeye çalışırken Amerika Müdafaa Bakanlığı Pentagon, Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) 170 milyon dolarlık yardım sağlama sonucu aldı. Amerika Kongresi’nin yardım bütçesini onaylaması umut ediliyor. Washington’da temaslarda bulunun Demokratik Suriye Meclisi Yürütme Kurulu Başkanı İlham Ahmed liderliğindeki heyetin yardım için de görüşmelerde bulunmuş olduğu ve Pentagon’un 170 milyon dolarlık bir paketi önerilmiş olduğu bildirildi. Mevzubahis yardım, Pentagon’un bugün Kurultay tarafınca onaylanması beklenen 2022 bütçesinin bir parçası.
Amerika’nin şu anda SDG’nin kontrolü altındaki birtakım bölgelerde askeri güçleri ve üsleri bulunuyor. Halk Müdafaa Birlikleri’nin (YPG) mühim bir bileşeni olduğu SDG, 10 Ekim 2015’te Hasekê kentinde kuruldu.
Öte taraftan Amerika öncülüğündeki IŞİD karşıtı koalisyon, Peşmerge güçlerine askeri çalgı yardımında bulunmuş oldu. 130 zırhlı araçtan oluşan yardım Peşmerge Bakanlığına teslim edildi. Ayrıca IKBY Başkanı Başkan Neçirvan Barzani de Amerika’nin Irak’taki Emniyet Yardım Ofisi Başkanı General Kiss Philips başkanlığındaki kurul ile düzeltim emekleri, Erbil’de koalisyon güçlerine yönelik saldırılar, Irak’taki son askeri gelişmeler, IŞİD’le savaşım, Musul ve Şengal’deki durumu görüştü. Barzani, Irak ve Kürt Yönetimi’ne verdikleri yardımcı ve ortaklaşa iş için Amerika ve koalisyona teşekkür etti.
RUSYA-TÜRKİYE ARASINDAKİ KRİZLER
Ukrayna- Katliam
Avrupa Donanması imgesel olan Ukrayna ile Rusya arasındaki krizde Türkiye değişik cephede. Ukrayna’da Şubat 2014’te Rus yanlısı hükümet devrildi. Rusya, bunun üstüne Rus nüfusun ağırlıklı olduğu şark ve güneydeki Rus yanlısı gruplara tabanca desteği vermeye başladı ve çatışmalar çıktı. Türkiye bu süreçte Ukrayna hükümetini destekledi.
Suriye
Rusya ve Türkiye arasındaki krizlerin başlangıcında Suriye geliyor. Birtakım mevzularda beraber hareket ediyor şeklinde görünseler de Suriye’deki iç harpte Rusya, Esad’ın yanında yer alırken Türkiye, muhalifleri destekliyor.
İdlib
Mart 2020’den bu yana sakin bir dönemden geçen İdlib’de askeri hareketlilik başladı. Erdoğan ile Putin’in Soçi’de yapmaları beklenen müzakere öncesi gerçekleşmesi dikkat çeken bir büyüme olarak yorumlandı.
Libya
Libya’daki iç harpte Ankara, başkent Trablus’ta Birleşmiş Milletler’in meşru kabul etmiş olduğu Milli Mutabakat Hükümeti’ni (UMH) destekliyor. Rusya ise, General Halife Hafter’e yardımcı veriyor.
Şark Akdeniz
Rusya ile anlaşmazlıkların en mühim mevzu başlıklardan biri de Şark Akdeniz’deki doğalgaz rezervi. Ankara Kıbrıs sorununda, doğalgaz kaynaklarının bütün Ada halkı içinde bölüştürülmesinden ve sürekli siyasal çözümden yanayken, Ada’nın güneyi üstünde bilhassa ekonomik alanda büyük bir tesiri olan Rusya ise mevcut durumun devamından yana.
Amerika İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ KRİZLER
S-400 Füzeleri
Türkiye’nin Rus yapımı S-400 füzelerini satın alması ve kontrol etmesi, Ankara’yı Amerika’nin yaptırımlara maruz bıraktı. Amerika, Türkiye’yi F-35 harp uçağı programından çıkarmıştı.
Suriye meselesi
Amerika senelerdir Ankara’nın terör örgütü olarak görmüş olduğu YPG milislerine Suriye’de yardımcı veriyor. Erdoğan son açıklamasında da Biden yönetiminin YPG’ye verdiği yardıma reaksiyon gösterdi.
Gülen’in iadesi
Türkiye Fetullah Hoca’in Amerika’den iade edilmesini istek ediyor. Amerika’li yetkililer, mahkemelerin, darbeye karıştığını reddeden Gülen’in iade edilmesi için kafi kanıta gereksinim duyacağını söylüyor.
Halkbank Davası
Amerika mahkemesi 2018’de, Halkbank’ta üst seviye idare edici olan Mehmet Hakan Atilla’yı, İran’ın Amerika yaptırımlarını ihlal etmekten suçlu bulmasının arkasından 32 ay hapis cezasına çarptırdı.
Ermeni Soykırımı
Joe Biden, Ermeni Soykırımı’nı tanıdıkları olan ilk Amerika Başkanı oldu. Erdoğan Biden’a şu laflarla reaksiyon göstermişti: “Şayet soykırım diyorsanız şöyleki bir aynaya değerlendirmeniz lazım.”
İran meselesi
Amerika’nin İran’la anlaşmazlıkları ve ambargolarla kuşatması Türkiye’de de ekonomik krize yol açıyor.