Asr-ı Saadet’te yer alan birçok hanım sahabe hem güzellik hem de ahlak abidesi birer örnekti. Müslümanlığın ilk yıllarında dini öğrenmek için çaba harcamış, onu yaşayan güzel birer örnek olmuşlardır. Dul ve çocuklu olmalarına rağmen birçok hanım sahabenin taliplisi olmuştur. Birbirinden hayırlı eşlere sahip olan hanım sahabeden biri var ki farklı şekilde imtihan edilmiştir. Hanım sahabeler serisinde bu yazımızda Hz. Atike (ra)’den bahsedeceğiz.
Hz. Atike (r.a) Kimdir?
Atike “güzel ve temiz kadın” manasına gelmektedir. Babası Zeyd b. Amr b. Nüfeyl olan Hz. Atike (r.a)’nin kardeşi cennetle müjdelenen Said b. Zeyd’dir. İsminden nasiplenen bu hanım sahabi, güzellikler sahibi birisidir. Yalnızca dış görünüş olarak değil kalbi de yüzü gibi güzel olan, güzel bir ahlaka sahip olan bir hanımdır. Kendisinin şiir yeteneğine sahip olması onu İslam’ı kabul eden ilk kadın şair unvanını almasını sağlamıştır. Zira Müslümanlığı seçmesindeki en önemli etken Kur’an’ın büyüleyici ve mana dolu ayetleri olmuştur.
Mekke’de Müslüman olan Hz. Atike (ra), Medine’ye hicret ettikten sonra Efendimiz (s.a.v)’in yakın dostu Ebubekir’in oğlu Abdullah ile evlenmiştir. Şair bir hanım olan Hz. Atike, ilk kocası olan Abdullah vefat ettiğinde çok üzülmüştür. Daha sonra Ömer b. Hattâb ile evlenen Hz. Atike (ra), kocasına mescitte namaz kılmasına engel olmamasına dair söz almıştır. Ömer b. Hattab’ın vefatından sonra üçüncü bir evlilik yapan Hz. Atike (ra), bu evliliğini Zübeyr b. Avvam ile yapmıştır. Bu evliliği de eşinin vefatıyla biten Hz. Atike (r.a) son olarak Hz. Hüseyin ile evlenmiş, her eşinin arkasından mersiyeler dökmüştür. Efendimiz (s.a.v) için de yazdığı şiir olduğu bilinen hanım sahabinin vefatı ile ilgili net bir bilgi bulunmamaktadır.
Evlenilmek İstenen Bir Kadın
Güzelliği ve ahlakı ile ön plana çıkan Hz. Atike (r.a)’nin imtihanı eşleri ile olmuştur. Yukarıda bahsettiğimiz gibi kendisi evlendiği eşlerini kaybetmiştir. İlk eşi Ebubekir’in oğlu Abdullah (r.a), Efendimiz (s.a.v) ile Mekke Fethi’ne katılmış, Taif Seferi’nde ise isabet eden bir ok sebebiyle şehit olmuştur. Eşinin arkasından çok üzülmüş olan Hz. Atike bir başkası ile evlenmek istememiştir. Kendisine güzelliğinden ötürü pek çok talip gelse de o kabul etmemeiş, eşinden kalan bahçe ile uğraşmıştır. Hz. Ömer (ra)’in kendisine özür belirterek yazdığı mektupta “Allah’ın helal kıldığını haram mı kılıyorsun?” demesi üzerine, Hz. Atike (ra) Hz. Ali (ra) ile istişare edip evlenmeyi kabul etmiştir.
Hz. Ömer ile evliliğinde eşinden mescitte namaz kılmasına müsaade isteyen Hz. Atike (ra), evde değil mescitte namaz kılmıştır. Hz. Ömer onun evde kılmasının faziletini anlatmaya çalışsa da eşini kırmayıp mescide gelmesine müsaade etmiştir. Nitekim Hz. Ömer (ra), mihrapta iken Ebû Lü’lü’ tarafından şehit edildiğinde eşi Hz. Atike (ra), mescitte bulunmaktaydı. Kocasının şahadetine şahitlik eden Hz. Atike (ra), çok üzülmüş ve eşinin yasını tutmuştur.
Kimi kaynakta üçüncü kimi kaynakta dördüncü evliliği olarak geçen Zübeyr b. Avvam (r.a) ile evlenmesi maddi sıkıntıda olmasından kaynaklanmıştır. Medine’nin zenginlerinden Zübeyr b. Avvam (r.a) kendisine evlenme teklifinde bulunduğunda içinde bulunduğu maddi durumdan ötürü kabul etmiştir. Eşi Hz. Zübeyr (ra)’ın Sıffin Savaşı’nda şehit olmasının ardından yine eş kaybı ile imtihan edilmiş, dul kalmıştır. Bunun üzerine kendisi için “Ey Atike, seninle evlenen her erkek öldürülecek mi?” diye düşünen Hz. Atike için, Hz. Ali (ra) şöyle söylemiştir: “Kim şehitlik isterse Atike ile evlensin. Çünkü onun evlendiği her sahabe şehit olmuştur.”
Son evliliği olan Hz. Hüseyin ile olan evliliği ise onun hakkında söylenen bu sözden dolayı olmuştur. Babasının şahadetinin ardından şehit olmak isteyen Hz. Hüseyin (ra), Hz. Atike (ra) ile evlenmiştir. Nitekim öyle de olmuş, eşinin de katıldığı Kerbela’da Hz. Hüseyin (ra) şehit edilmiştir. Hz. Atike’nin eşinin bedenin yanına gelmiş yüzünü topraktan kaldırıp bunu yapanlara lanet ettiği rivayet edilmiştir. Hz. Hüseyin için de mersiye söylediği bilinmektedir.
Güzelliğiyle nam salmış, şairliği ile tanınmış ve eşlerini şehitlik mertebesine eriştiren bir hanım olarak bilinmiş bir sahabidir Hz. Atike (r.a). Gerek güzelliğiyle, gerek ahlakıyla, gerekse şehit makamına eriştirmede bir vesile olduğu sayıldığı için Hz. Atike (r.a) ile evlenmek isteyen pek çok kişi olmuştur. Birden fazla evlilik yapmasına karşın, halen güzel olan ve eşlerine bağlılığı olan Hz. Atike (r.a) imtihanına sabretmiştir. Kendisine Allah birçok hayırlı şehitlik mertebesine erişen eşler nasip etmiştir. Allah Hz. Atike (r.a)’den razı olsun. Onun hayatı ise bizlere sabır ve imtihan açısından örnek olsun.
Kelimelerin elvanından üstüne düşenle renklenmiş bir edebiyatçı. Anlamlar denizinden bir küçük damla dahi alabilmek ve verebilmek için çabalıyor.