Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) tarafından yapılan turizm araştırmasına göre son 5 yılda Bartın’a gelen yabancı turist sayısı yerli turist sayısından daha az. Bartın’a 2008 yılında 197bin 305 yerli turist,2009 yılında 202 bin 655, 2010yılında ise 126 bin 906yerli turist gelmiş. Verilere göre Bartın’ı daha çok yerli turistlerin ziyaret ettiği ortaya çıkıyor. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) Zonguldak-Bartın ve Karabük illerinin turizmine ilişkin araştırmalarda bulundu. 2005 yılında Bartın’a gelen yerli turist sayısı 159 bin iken yabancı turist sayısı 9 bin 600. 2006 yılında ise bu rakam yerli turist sayısında 171 bin iken 2007yılında yine aynı oranlarda seyretti.2008 yılında ise yerli turist sayısı 197 bin 305’e, 2009 yılında 202bin 655’e, 2010 yılında ise 216 bin 906’ya kadar çıktı. 2005 yılında ise Bartın’a 9 bin 656 yabancı turist, 2006 yılında 9 bin 032, 2007 yılında 8 bin 135, 2008’de 7bin 852, 2009 yılında 9 bin 225, 2010yılında ise 8 bin 951 yabancı turist ziyaret etti. Bu oranlara göre bölgesel işletme belgeli pansiyonlar ise şu şekilde belirtildi: Zonguldak, Karabük ve Bartın illerindeki turizm işletme belgeli, belediye belgeli tesisler ile pansiyonların sayısını göstermektedir. Tablo incelendiğinde en çok konaklama tesisinin 88 konaklama tesisi ile Karabük ilinde bulunduğu görülmektedir. Bölgedeki konaklama tesislerinin % 45'i Karabük ilinde yer almaktadır. Karabük ilini 76 konaklama tesisi ile Bartın ili (% 38) izlemektedir. En az konaklama tesisinin ise Zonguldak ilinde (% 17) bulunduğu görülmektedir. Bununla birlikte Zonguldak ilinde ağırlıklı olarak turizm işletme belgeli ve nitelikli tesis (yıldızlı) faaliyet göstermektedir. Karabük ilinde ise Safranbolu ilçesinin turistik ve kültürel özelliği nedeniyle eski konakların restorasyonu ile oluşturulmuş özel belgeli konak-otel sayısının çokluğu dikkat çekmektedir” denildi.BAKKA, Zonguldak, Bartın ve Karabük illerini kapsayan turizm gelişimi, sorunları ve gelişimini konu alan bir çalışma yaptı. Bu çalışmaya göre 2005 yılından 2010 yılına kadar Bartın’ı en çok yerli turistlerin ziyaret ettiği belirtildi.
BAKKA BÖLGESEL TURİZMİ KONU ALAN BİR ÇALIŞMADA BULUNDU
Yerli turistler daha çok geliyor
Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) Zonguldak-Bartın ve Karabük illerinin turizmine ilişkin bir araştırma yaptı. BAKKA tarafından yapılan çalışmada şu konulara değinildi: Zonguldak, Karabük ve Bartın illeri oda sayısı ve yatak kapasitesi açısından incelendiğinde bölgedeki turizm işletme belgeli ve belediye belgeli oda sayısının 3667 oda ve yatak kapasitesinin ise 8508 yatak olduğu görülmektedir. Bölgede toplam yatak sayısı içerisinde turizm işletme belgeli yatak sayısının oranı % 37'dir. Tablo 26 incelendiğinde en çok turizm işletme belgeli yatak kapasitesinin Zonguldak ilinde bulunduğu görülmektedir. Zonguldak bölgedeki toplam yatak kapasitesinin % 44'üne sahiptir. En çok belediye belgeli yatak kapasitesi ise Bartın ilinde bulunmaktadır. Bartın ili bölgedeki belediye belgeli yatakların % 47'sine sahiptir. Tablo 27, Tablo 28 ve Tablo 29 yıllar itibariyle bölgeye gelen ve bölgede konaklayan turist sayısını göstermektedir. Tablolar incelendiğinde yıllar itibariyle en çok turistin Bartın ilini ziyaret ettiği görülmektedir (Bkz Tablo 27, Tablo 28 ve Tablo 29). Bölgeye gelen yaklaşık 450 bin turistin yarıya yakını Bartın ilinde konaklamaktadır. Yukarıdaki rakamlara bölgeye gelen günübirlikçiler dahil edilmemiştir. Günübirlikçi turistlerle birlikte bölgeye gelen turist sayısı bir milyonu aşmaktadır. Bölgeye gelen turistlerin ortalama % 95'ini yerli turistler oluşturmaktadır. Bölgeye gelen yabancı turist oranı yıllara göre % 6-% 8 arasında değişmektedir.
TEŞVİK YATIRIMLARI
Bakanlar Kurulu Kararında otel yatırımlarına sağlanacak destekler iller itibariyle sayılmıştır. Buna göre, Türkiye Yatırım desteklerinin uygulanması açısından28.08.2002 tarih ve 2002/4720 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında yer alan İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması - Düzey 2 bölgeleri, sosyoekonomik gelişmişlik seviyeleri, dikkate alınarak dört gruba ayrılmıştır. Asgari Yatırım Miktarı en az 1.000.000 (bir milyon)-TL olan iller birinci ve ikinci bölge grubunda yer alınış, bu illere vergi indirimi, 31.12.2011 tarihine kadar yatırıma başlanılması halinde sigorta primi işveren desteği, yatırım yeri tahsisi, gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası gibi destek unsurları sağlanmıştır. KDV istisnası teşvik belgesini haiz yatırımcılara yapılacak makine ve teçhizat ile yerli teslimlerinde geçerli olacaktır. Zonguldak, Karabük ve Bartın illerinin de aralarında bulunduğu üçüncü ve dördüncü bölge grubunda sayılan illerde asgari yatırım miktarı en az 500.000 (beşyüzbin)-TL olmalıdır. Bu grupta sayılan illere de yukarıda sayılan destek unsurları sağlanmış, sayılan desteklere ek olarak faiz desteği sağlanmıştır. Tüm bunların yanında asgari sabit yatırım tutarının üzerindeki yatırımlar bölge ayrımı yapılmaksızın gümrük muafiyetinden yararlanmaktadırlar.Teşvik Belgeli Yatırımlara Sağlanacak Destek Unsurları Turizm sektörü yatırım destekleri, İstanbul ili dışındaki 3 yıldız ve üzerindeki otelleri kapsamaktadır. Ancak 2011/1597 sayılı kararname ile Turizm yatırım/işletme belgeli özel tesis, yayla/dağ evi ve butik otel yatırımlarında 3 yıldız ve üzeri şartı aranmayacağı hükme bağlanmıştır.
İMAJ VE YENİLİK İLE İLGİLİ REKABET GÜCÜ
Turistlerin bir destinasyonu ziyaret etme kararı almalarında ve destinasyonları uluslararası turizm piyasasında rakipleri ile rekabet edebilmelerinde, o destinasyon ile ilgili imajın çok büyük bir etkisi bulunmaktadır. İmaj ve markalaşma, rekabet gücü kazanmada önemli faktörlerden birisidir. Bölgemiz özellikle de Safranbolu tarih ve kültür imajı ile ziyaretçilerin satın alma kararlarında etkili olmaktadır. Deniz, güneş ve kum olgusunun çekiciliğini kaybetmeye başlaması ve yeni turizm destinasyonlarının eskilere rakip olarak ortaya çıkmasıyla birlikte, ürünlerini satmak isteyen destinasyonları yeniliğe, yenilikçi fikirlere duydukları gereksinim de artmaktadır. Yeni turistik ürünler geliştirmeye yönelik bir strateji ve politika belirleyen bölgemizin sektördeki diğer rakip destinasyonları göre rekabet gücünün artması beklenmektedir. Bölgemizin sunduğu/yaratabileceği turistik ürünler ve turizm çeşitliliği, bölgenin bozulmamış ve henüz keşfedilmemiş doğal ve kültürel değerlerinin varlığı ve bu varlıkların sürdürülebilirliği dikkate alındığında bölgemizin oldukça önemli avantajlarının bulunduğu ve rekabet gücünün oldukça yüksek düzeylerde olduğu görülmektedir.
SEKTÖRÜN SORUNLARI
Zonguldak, Karabük ve Bartın illerinde turizm sektörü 2000'li yıllarda gelişme eğilimi göstermeye başlamış henüz genç sayılabilecek bir sektördür. Bununla birlikte bölgede daha eskiye dayanan turizm hareketleri daha çok bir tatil beldesi olan Amasra, Karabük ve Bartın sakinlerinin yazlık konutlarının bulunduğu Inkumu ile kültürel değerleriyle öne çıkan, 1994 yılında UNESCO dünya mirası koruma listesine alınan ve kültür turizmi ile son yıllarda her geçen gün turist sayısını arttıran Safranbolu ilçelerinde yoğunlaşmaktaydı. Bölge turizm pazarlarından potansiyeli ile orantılı pay alamamakta, gerek turist sayısı gerekse turizm gelirleri açısından sektörün olması gerekenin çok altında kaldığı görülmektedir. Bölge, zengin bir turizm potansiyeline sahip olmasına rağmen bu potansiyel çeşitli sebeplerden dolayı günümüze kadar yeterince değerlendirilememiştir. Bölgedeki kültürel varlıkların yeterince araştırılmamış ve değerlerinin anlaşılamamış olması, ulaşım problemlerinin yarattığı sorunlar sebebiyle bölgede turizm değeri geç farkına varılmış bir sektör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bölgede turizm sektörünün gelişmesi, gelen turist sayısının artması ve bölgenin ekonomik anlamda kalkınması beklenmektedir. Bununla birlikte sektörün sorunları sektörün istikrarlı bir biçimde gelişmesini engellemektedir. Turizm sektörünün sorunları turizmin kendi özelliklerinden ve doğasından kaynaklandığı gibi bu sorunların bir kışını da yerel yöneticilerden, merkezi idareden ve kaynakların bilinçsiz şekilde kullanılmasından kaynaklanan sorunlar. Bölgede turizm sektörünün gelişmesini engelleyen ve yavaşlatan sorunlar : Tanıtım ve pazarlama ile ilgili sorunlar, Tek tip ürüne ve kitle turizmi yönlenilmesi, Turizm İşletmelerinin nitelikleri ve kalite ile ilgili sorunlar, Turistik yatırımlar ve uygulanan teşviklerle ilgili sorunlar, Turizm eğitimi ile ilgili sorunlar, Yetersiz altyapı ve ulaşım imkânları ile ilgili sorunlar, Çevre kirliliği, Yasal düzenlemelerden kaynaklanan sorunlar
İmaj sorunu, Halkın turizm bilinci ile ilgili sorunlar, Yerel Örgütlerde Çabaların, Uyumlaştırılması ve Örgütlenme ile ilgili Sorunlar, Tesislerin doluluk oranının düşük olması
TANITIM VE PAZARLAMA İLE İLGİLİ SORUNLAR
Sektörde ürünün son kullanıcıya ulaşabilmesinde en önemli araç tanıtım ve pazarlamadır. Bölgede turizmin gelişmesi, her şeyden önce sahip olunan doğal, tarihi ve kültürel varlıkların iç ve dış pazarlarda etkin olarak sunulabilmesine bağlıdır. Bununla birlikte tanıtım ve pazarlama faaliyetleri yetersizdir. Turistik açıdan tanınmayı sağlayacak ve bölgeyi çekim merkezi olarak hazırlayacak kurumlar (turizm acenteleri, turizm büroları vb.) ve tanıtıcı aktiviteler (konferans, panel, kongre) istenen düzeyde değildir. Tanıtım ve pazarlama faaliyetleri genellikle yerel yönetimler, Bakanlığın taşra teşkilatı, özel teşebbüsler (oteller, seyahat acenteleri) ve turizm sektörünün gelişmesi ve üyelerinin dayanışması amacıyla kurulmuş çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Tanıtım ve pazarlama yetersizliği ile ilgili sorunların temelinde tanıtım ve pazarlama için ayrılan bütçenin kısıtlı olması yatmaktadır. Türkiye'nin bile tanıtıma ayırdığı bütçe rekabet edilen diğer ülkeler ile kıyaslandığında oldukça düşüktür. Örneğin; Türkiye'nin 2012 yılı tanıtma bütçesi 45 milyon dolardır. 2011-2012 yılı tanıtma bütçesine küçük bir ülke olan İsrail'in ayırdığı rakam ise 148 milyon dolar. Bölgede Safranbolu dışındaki diğer turistik değerler için herhangi bir tanıtım çalışmasının yapılmadığı görülmektedir. Dolayısıyla öncelikle yeterince bilinmeyen turistik değerlerin tanıtım çalışmalarına ağırlık verilmeli, bunun için yerel ve ulusal medyadan yararlanılmalı, büyük kentlerde billboaıd ilanları verilmeli, büyük gazetelerde köşe yazıları yazılması için çaba harcanmalı, tanıtım çalışmaları basılı ve görsel araçlarla desteklenmeli, ulusal ya da uluslararası turizm fuarlarına katılım desteklenmeli, kamuoyunda etkili olan gazeteci/yazarlar davet edilerek bölgenin turistik potansiyelinin tanıtılmasına aracılık etmeleri sağlanmalıdır. Ayrıca çeşitli kültürel etkinlikler düzenlenerek medyanın ilgisi bölgeye çekilmelidir. Pazarlama çalışmalarında ise harcama kapasiteleri yüksek ve kaliteli müşteri kitlesi hedeflenmelidir. Bu amaçla yapılacak pazarlama faaliyetleri ağırlıklı olarak farklı deneyimler arayan ve alternatif turizm türlerine (eko turizm, kültür turizmi, dalış turizmi, macera turizmi, gastronomi turizmi v.b.) yönelen turist kitlesi üzerinde yoğunlaşmalıdır.
TURİZM İŞLETMELERİNİN NİTELİKLERİ VE KALİTE İLE İLGİLİ SORUNLAR
Bilindiği üzere ülkemizde turizm işletme belgeli ve belediye belgeli olmak üzere temelde iki tip konaklama tesisi sınıflaması yapılmaktadır. Hem belediye hem de turizm işletme belgeli tesislerin bir kısmında nitelikler ve hizmet kalitesi ile ilgili sorunlar bulunmaktadır.Safranbolu ve Amasra ile il merkezleri dışında kalan yerlerde nitelikli konaklama tesisi bulunmamaktadır. Bir bölgede turizm sektörünün gelişebilmesi için nitelikli konaklama tesislerine ihtiyaç vardır. Bölgedeki tesislerin önemli bir kısmı belediye belgeli olup nitelikleri zayıftır. Bölgedeki belediye belgeli turizm tesislerinin sınıflandırılmasında bir standart söz konusu değildir. Çok farklı niteliklere ve kaliteye sahip işletmeler mevcuttur. Tesislerin sınıflandırılması tekrar gözden geçirilmeli yapısal bir sınıflandırma sistemi oluşturulmalıdır. Sınıflandırma sadece fiziksel koşullar dikkate alınarak yapılmamalı hizmet kalitesi de sınıflandırmada dikkate alınmalıdır. Nitelikli tesis ihtiyacının karşılanması için gerekli çabaların gösterilmesi, bu tesislerin çok katlı olmayan, doğal çevre ile uyumlu, kültürel dokuyu bozmayan, küçük ölçekli, turistlerin kalite beklentilerini karşılayan nitelikte tesisler şeklinde inşa edilmesi sektörün sürdürülebilir gelişmesi açısından da önemlidir. Bunun yanı sıra birçok tesiste fiyatlama, kalite-fiyat ilişkisi dikkate alınarak yapılmadığından müşterilerin ödedikleri paranın hizmet olarak karşılığını alamadıklarından şikâyetleri söz konusu olmaktadır. Bölgemizde ayrıca yeterli sayıda seyahat acentesi faaliyet göstermemektedir. Bu da bölgede turizm faaliyetlerinin gelişmesinde ve bölgenin pazarlanmasında önemli ilerlemeler sağlanmasının önündeki önemli sorunlardan biridir.
YETERSİZ ALTYAPI VE ULAŞIM İMKÂNLARI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Bölgemizde bazı yerleşim yerlerinin su, kanalizasyon, ulaşım gibi alt yapı sorunları henüz çözülememiştir. Örneğin; Zonguldak'ta kanalizasyon arıtılmadan denize deşarj edilmektedir. Turistik alanlarda altyapı imkânları dönemsel olarak artan turist sayısını kaldırmakta ve ihtiyaç duyulan hizmeti sağlamakta yetersiz kalabilmektedir. Yerleşik halka göre inşa edilen altyapı turistik yoğunlaşmanın yaşandığı dönemlerde altyapı kapasitesinin çok üstünde bir kullanımla karşılaşmakta, hizmet kalitesi düşmekte, dolayısıyla memnuniyetsizlikler ortaya çıkmaktadır. Bunun yanı sıra turizm bölgelerindeki yoğunlaşma, turistik beldelerde aşırı yapılaşmaya neden olmakta, imar planlarına uyulmamaktadır. TR81 Bölgesinde bu yapılaşmanın ana nedenlerinden biri özellikle İnkumu, Amasra gibi yörelerde tatil amaçlı ikinci konutlardaki artışlardır. Konutlardaki bu artış, ayrıca ciddi altyapı sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Aşırı yapılaşmayı arttıran sebeplerden biri de, yerel yönetimlerin rant amaçlı olarak yapılaşmaya izin veren imar planı değişiklikleridir. Ülkemizde yolcu taşımacılığı faaliyetleri ağırlıklı olarak karayolu ile yapılmaktadır. Havayolu, denizyolu ve demiryolu imkânlarının gelişmesi için yeterli potansiyel olduğu halde siyasi ya da ekonomik nedenlerle bu ulaşım sektörlerinin gelişmesinde geri kalınmıştır. Bir bölgede turizmin gelişmesi için en önemli unsurların başında o bölgeye ya da turistik kaynağa ulaşılabilir olması gelmektedir. Bölgede yeterli altyapı sağlanamadığından ulaşım ile ilgili sorunlar yaşanmaktadır. Bölgedeki şehirlerarası yollar (Karabük'ü Bartın'a bağlayan karayolu, ilçeler arasındaki yollar) istenilen nitelikte değildir. Yıllardır Karabük ilinin Yenice ilçesi ve Zonguldak ile bağlantısını sağlayan karayolu bağlantısı tamamlanamamıştır. Karabük ili ile Bartın’ın bağlantısını sağlayan karayolu nitelikli değildir. Keza bölgemiz için önemli turist depoları olan ve yabancı turistlerin havayolu giriş kapısı olarak kullandığı İstanbul ve Ankara illerini bölgemize bağlayan karayolunun bazı bölümleri (Örneğin; Mengen-Zonguldak arası) de nitelikli değildir. Bununla birlikte karayolları bağlantısının iyileştirilmesi ve bölünmüş yol açılması ile ilgili çalışmalar hızla devam etmekte olup yakın gelecekte bölgede ulaşım sorununun önemli ölçüde çözülmüş olacağı tahmin edilmektedir.
ULAŞIM YÖNÜNDEN BARTIN
Bölgemize demiryolu bağlantısı sağlayabilecek demiryolu ağı olmasına karşın bu hat oldukça eski, bakımsız ve hantaldır. Nitelikli olarak tren seferleri düzenlemekten uzaktır. Bunun yanı sıra Bartın ve Zonguldak illeri denize kıyısı olan ve denizyolları taşımacılığı gelişme potansiyeli yüksek olan iller olmasına karşın bu ulaşım biçimi de hemen hemen hiç kullanılmamaktadır. Bölgedeki tek havaalanı Zonguldak Saltukova havaalanı olup sadece belirli günlerde ve belirli güzergâhlara uçuş yapılmaktadır. Karayolu dışındaki ulaşım imkânlarının istenilen nitelikte olduğunu söylemek mümkün değildir. Bu bağlamda gelişme imkânları iyi değerlendirilerek ulaşım araçları ve hizmetlerinin arttırılması gerekmektedir.
Bölgede ilçe, köy yolu ve kırsal alan ulaşım bağlantılarının yeterli olmaması turizm kaynağına ulaşımı olumsuz etkilemektedir. Yer yer ulaşımın zor olduğu bir coğrafyada bulunan bölgede turizm sektörünün gelişmesi öncelikli olarak ulaşım imkânlarının yeterliliğine ve kalitesine bağlıdır.