Prof. Dr. Vahdettin Engin, Marmara Üniversitesi’nde düzenlenen “Yüzyılın Maçından Yüzyılın Zaferine Ulusal Savaşım ve Futbol” panelinin peşinden açıklamalarda bulunmuş oldu.
Oda TV’nin aktardığı haberde, “Sakarya Savaşı’ndan sonrasında düşman ordularını ülkeden tamamen çıkarabilmek, işgalden kurtulmak için son ve kati bir saldırı yapmak gerekiyor. Mustafa Kemal Paşa da bunun hazırlıklarına başlıyor.” sözlerini kullanan Engin, “O dönem tüm dünyanın gözü Anadolu’da. Her ne kadar Yunan işgali benzer biçimde olsa da perde arkasında İngilizlerin olması, ortada dolaşan birçok casus… Hem İngiliz hem de Yunan ajanlarından bu taarruzun gizlenmesi gerek. Harekat planları hazırlanıyor, ordu komutanlarının bir araya gelip harekat planlarının anlatılması gerek. Şu sebeple tek bir darbeyle düşman ordusunun ortadan kaldırılması hesaplanıyor. Batı cephesi komutanı İsmet Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa, 1. Ordu Komutanı, Nurettin Paşa, 2. Ordu Komutanı Yakup Şevki paşa, tüm komutanların bir araya toplanıp harekat planlarını görüşmesi gerek. Tüm komutanları açık şekilde toplarsanız düşman, hazırlık bulunduğunu tahmin edecek. Fakat Mustafa Kemal Paşa tam bir kurmay zekasıyla şunu hesaplıyor, biz o şekilde bir şey yapalım ki karşı taraf hiçbir şeyden şüphelenmesin ve ikimiz de komutanlarımıza saldırı planlarımızı anlatalım. Bunun için bir futbol maçı düzenlemiştir” dedi.
Karargah Akşehir’de olduğundan maçın Akşehir’de düzenlendiğini aktaran Engin, “Tüm kolordu mensupları da böylece Akşehir’e gelmiş oluyor. Karşı taraf şunu düşünüyor, bunlar futbol maçı için Akşehir’e geldiler. Oysa o sırada Mustafa Kemal Paşa, Büyük Saldırı için hazırladığı planları futbol maçında komutanlarına söyledi. Olayın tam merkezine futbol maçı gelmiş oluyor. Futbol maçı seyretmek bahanesiyle komutanlar Akşehir’de toplandılar ve saldırı planları anlatıldı. Sonrasında da 26 Ağustos şafağında meydana getirilen büyük hücum, kazanılan kati zafer ve ülkenin kurtuluşu. Tüm bunların merkezinde bir futbol maçı var. Günümüzde oldukça kullanılan bir söz var, “Futbol yalnız futbol değildir”. Mustafa Kemal Paşa kurmay subay zekasıyla 1922’de bunu keşfetmiş. Futbolun asla yalnız futbol değildir gerçeğini burada yapmış olduğu vakayla da görmüş oluyoruz” ifadelerini kullandı.
Futbol maçının organizasyonuyla yabancı basında o dönem çıkan haberlere de değinen Engin, “İngiliz basınında o dönemde şu şekilde haberler çıkıyor, Türkler bu sırada yalnız futbolla ilgileniyorlar, demek ki bir saldırı hazırlığı falan yapmıyorlar. Taarruza hazır değiller, rahat olabiliriz algısı onlara verilmiş oluyor. 26 Ağustos’ta müthiş bir güçle Yunan istihkamlarına saldırıldığı süre hiçbir şeyden habersiz oldukça ani yakalandılar. Hatta bir gece ilkin Yunan subaylar kendi aralarında Afyon’da bir balo düzenlediler. Onlar balo mahmurluğu içindeyken 26 Ağustos sabahı büyük bir saldırıyla karşılaştılar, neye uğradıklarını şaşırdılar. Sonrasında perişan şekilde İzmir’e doğru kaçmaya başladılar. Tüm bunların merkezinde 28 Temmuz’da oynanan futbol maçı var. Bizim tarihimiz açısından bu maçı oldukça önemsiyoruz. Bunu anmak ve ihya etmek istedik. Tam da 100. yıl vesilesiyle panelini gerçekleştirdik. Sonraki yıllarda da bu futbol maçının önemsenerek gündemde tutulmasını isteriz” dedi.
Panelde konuşmacı olarak yer edinen Spor Zamanı Araştırmaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sulh Kenaroğlu da 100 yıl ilkin oynanan maçın Türk zamanı açısından öneminin altını çizerek, “Büyük Saldırı’dan ilkin Mustafa Kemal Paşa gününü ve planlarını komuta kademesine aktarırken bunu İngiliz istihbaratından gizlemek için bir futbol maçı düzenleme ediyor. Mustafa Kemal Paşa devrin popüler oyunu futbolu bir kamuflaj aracı olarak kullanıyor. Buradaki mühim nokta futbolun o dönem insanları birleştirici bir güç olması. O maçta oynayan yalnız bir kişiyi, Fenerbahçe ve Karşıyaka’da oynamış Kenan Or adlı kalecimizi biliyorduk fakat yaptığımız gazete taramalarında iki üç tane daha askerimizin ismine ulaştık. En büyük planımız Ulusal Müdafa Bakanlığı arşivlerine başvurarak onları da bulmak olacak. Türk halkının verdiği ulusal mücadelenin başarıya ulaşmasında futbolun mühim bir yeri var. Futbol o dönem ulusal bir kıymet olmuştu. Mustafa Kemal Paşa ve komuta kademesi ulusal kıymeti kullanarak bir futbol maçı düzenlediler” ifadelerini kullandı.