Muhakkak bir büyüklüğün üzerinde olan ve piyasada etkili olan bankalar, mümkün bir parasal bozulmaya karşısında “tedbir planı” hazırlayacak. Bankaların hazırlayacakları planlarda, kritik fonksiyon ve hizmetler belirlenecek, gerektiğinde devreye sokulacak garantiler yer alacak. Tedbir planı, kritik fonksiyonların sürdürülebilmesi için özkaynak ve likidite tedbirlerinin yanı sıra, iç ve dış kaynak önlemleri, ivedi koşul fonlama kaynakları ve piyasada ortaya çıkabilecek olumsuz tepkilerin yönetilmesine ilişkin stratejileri de içerecek.
Büyüklüğü, bilanço yapısı ve parasal sistem içindeki rolü bakımından kritik konumdaki bankaların, muhtemel bir mali bozulmaya aleyhinde hazırlayacakları önlem planlarının detayları muhakkak oldu. Bankacılık Düzenleme ve Denetim Kurumu’nun (BDDK), geçen yıl Bankacılık Kanunu’na eklenen madde kapsamında hazırladığı eskiz yönetmeliğe kadar, “sistemik manâlı” olarak belirlenen bankaların hazırlayacakları tedbir planlarında, kritik fonksiyonlar, kritik hizmetler belirlenecek, stratejik inceleme, irtibat ve kamuya tanımlama, hazırlık önlemleri gibi bölümler yer alacak.
KRİZ SENARYOSU
Ülke riskinde artma gibi sistemik sorunların yanı sıra, yüksek kredi zararı gibi bankaya özgü mümkün sorunlara da çözüm aranacak olan planlarda, bankanın kırılganlıkları, zayıflıkları, meslek ve fonlama modeli, faaliyetleri ve yapısı, büyüklüğü, diğer kuruluşlar ve finansal sistemle olan bağlantılarına göre senaryolar oluşturulacak. Her senaryoda, tedbirlerin vaktinde alınmaması durumunda bankanın faaliyetlerini sürdüremeyecek noktaya gelmesi sonucunu doğuracak olaylar işlenecek.
ACİL FONLAMA
Bankanın mali durumu açısından önemli şirketler, “önemli tüzel birey” olarak belirlenecek. Hazırlanacak önlem planlarında, önemli grup içi riskler ve finansman ilişkileri, banka ve önemli tüzel kişiler aralarında sermaye hareketleri, tedbir planı tedbirinin uygulanması gerektiğinde devreye sokulacak grup içi garantiler yer alacak. Bankaların önlem planlarında; esas etkinlik ve kritik fonksiyonların sürdürülebilmesi için gereken özkaynak ve likidite tedbirleri, iç ve dış kaynak önlemleri, ivedi şart fonlama kaynakları ve etkin kalitesine karşın tedbirler yer alacak. Hazırlanacak planlarda, bankanın mali bünyesinin korunmasına ve iyileştirilmesinin yanı sıra, maruz kalınan riskin ve kaldıracın azaltılması ve faaliyet kollarının tekrar yapılandırılmasına yönelik tedbirler de alınabilecek. Yükümlülüklerin, herhangi bir temerrüt hali ya da sınıflandırma notu düşüşü gibi bir olaya yol açmaksızın baştan yapılandırılması için de egzersiz yapılacak. Tedbir planlarında ödeme, mutabakat ve takas sistemi gibi mali piyasa altyapısı ile veri sistemleri ve insan kaynakları unsurlarına da uyarı edilecek.
‘OLUMSUZ TEPKİ’ VE ‘İTİBAR RİSKİ’
“İletişim ve kamuya yorumlama” ayağında ise banka içi, pay sahipleri ve yatırımcılar, finansal piyasalar ve mudilerle iletişim sağlanacak, piyasada ortaya çıkabilecek olumsuz tepkilerin yönetilmesine ilişkin stratejiler belirlenecek. Kamuya açıklamanın ne şekilde ve ne vakit yapılacağına ilişkin de tasarlama ortaya konulacak. İletişim ve kamuya tanımlama faaliyetlerinde, “asalet riski” dikkate alınacak sistemik olaylar ile ilgili senaryolar oluşturulurken, parasal kararlılık üstünde etkin olan karşı tarafların faaliyetlerin sekteye uğraması veya sona ermesi, para piyasasındaki likiditenin azalması, varlık fiyatlarında oluşan negatif hareketler, ülke riskindeki çoğaltma, anapara çıkışı, makroekonomik koşullardaki biçimsizleşme gibi etmenler gözönüne alınacak.
Kaynak: Mithat Yurdakul/Uyruk