Antalya’da Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde tarihi eserlerin restorasyonu devam ediyor. Çalışmalar kapsamında Antalya merkezde 4, Alanya’da 2, Elmalı’da 3, Akseki’de 1, İbradı’da ise 2 eserin çalışmaları hummalı şekilde sürüyor
Turizmin yanı sıra tarihiyle de öne çıkan Antalya’da, 84 adet tescillenen vakıf eseri mevcut. Arşivden geniş çaplı arama yapan Vakıflar Bölge Müdürlüğü, vakıf ilişiği olan eserleri tescil ederek, özüne uygun restorasyon ve kazı çalışmalarını sürdürüyor. Çalışmalar hakkında açıklamada bulunan Vakıflar Antalya Bölge Müdürü Hüseyin Coşar, “Antalya’da 84 adet tescilli eser var. Bu daha önce azdı. Günden güne artıyor. Biz arşiv araştırmaları yapıyoruz vakıf ilişiği varsa vakıf adına tescil ediyoruz. Örneğin Saat Kulesi’nin mülkiyeti 2018’de vakıflara geçti. Muratpaşa ilçesindeki İskele Cami, Alanya Oba’daki Gülevşen Cami, Akseki’de Sarıhacılar Cami ve birçok eserin vakıf ilişiği tespit edildi. Mülkiyeti geçtiği zaman hemen hızlı bir şekilde aslına uygun restorasyona başlıyoruz” dedi.
Görünür hale getirmek için çalışmalar yapıyoruz
Restorasyon çalışmalarının son 5 yıldır artan bir ivmeyle sürdüğünü kaydeden Coşar, “Kaleiçi’nde kaç tane eser olduğu belli. En önemlileri Şehzade Korkut Cami. 125 yıldır ibadete kapalı, harabe haldeyken ve tamamen yok olmak üzereyken 2017’de restorasyon çalışmalarına başladık. Tekeli Mehmet Paşa Cami var 4 asırlık camimiz. Onun da restorasyon başladık, bitmek üzere. Muratpaşa Camimizin projeleri bitti. Kaleiçi’ndeki bütün eserleri görünür hale getirebilmek için dokunuşlar yapıyoruz” diye konuştu.
Restorasyonlar bu eserleri yaşatıyor
Coşar, eserlerin projelerini hazırlayarak ihaleye çıktıklarını belirterek, “Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü’müzün bilim heyetleri var. Onların gözetiminde çalışıyoruz. Daha sonra koruma kurulunun kararıyla işler büyüyor. Bu dönemde çok ciddi çalışmalar yaptık. Sadece merkezde değil, örneğin Kaş’ta Nasreddin Cami yaptık. Korkuteli’nde Alaaddin Cami’miz var. Elmalı’da devam eden 3 eserimiz var. Abdal Musa Türbesini bitirdik çok da beğeni aldı. Yine Elmalı’da Toklular Cami, Kütük Cami’nin ve Sinan-ı Ümmi Türbesi’nin restorasyonları devam ediyor. Alanya’da Oba Medresesi’nin çalışmaları sürüyor. Akseki Sarıhacılar Cami’nin çok güzel ahşap işçiliği var. Şu an mülkiyetini aldık ve hızlı bir şekilde restorasyon projelerini hazırladık. İbradı Merkez Cami, İbradı Köprübaşı Cami’nin çalışmaları devam ediyor. Bütün vakıf eserlerine temas etmekteyiz. Burdur ve Isparta’da da eserlerimiz var. Restorasyonlar bu eserleri yaşatıyor” ifadelerini kullandı.
Eserler üzerindeki kazı çalışmalarının da devam ettiğini kaydeden Coşar, kazılarla birlikte sürpriz verilerin ortaya çıktığını söyledi.
KAZANCIMIZLA ESERLERİ RESTORE EDİYORUZ
Coşar, “Bizim sadece faaliyetlerimiz eski eser restorasyonu değil. Biz kendi gelirlerimizle ayakta durmaya çalışıyoruz. Bu restorasyonları, hayır hizmetlerini finanse edebilmek için kira gelirlerimiz var. Taşınmazlarımızı değerlendirip, kazancımızla eserleri restore ediyoruz” diye konuştu. Antalya’nın tamamen vakıf şehri olduğunu ifade eden Coşar, “Hiçbir ilde bu kadar büyük vakıf mülkiyeti yok. Antalya’nın her yanı tarih kokuyor. Bütün dönemler burada iç içe yaşamış” dedi. Antalya'da halen 10 eserin restorasyon çalışmaları devam ediyor.
YİVLİ MİNARE
Tarihi Kaleiçi’nde bulunan Yivli Minare, Antalya’nın ilk İslam yapılarından biri olan ve 13. yüzyılda yapıldığı tahmin edilen Selçuklu eseri Yivli Minare, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne de alındı. 38 metre yüksekliğindeki Yivli Minarede, eserlerin gün yüzüne çıkarılması için kazı çalışmaları yapılıyor. Minarenin kemeri üzerinde bir kitabe bulunuyor. Kitabede ise “Bu mübarek uğurlu yapıyı, Ulu Sultan, Dünya’nın ve dinin yücesi, karanın ve iki denizin Sultanı, Şehid Sultan Keyhüsrev oğlu Keykubad resmetti” yazısı yer alıyor. Kitabe metninin neden eksik olduğu ise bilinmiyor.
TEKELİ MEHMET PAŞA CAMİ
Tarihi Kaleiçi’nin girişinde, saat kulesinin arkasında bulunan ve yaklaşık 400 yıl önce yapıldığı öngörülen Tekeli Mehmet Paşa Camii’nde, 2018 yılından bu yana devam eden restorasyon çalışmaları devam ediyor.Restorasyon çalışmalarıyla içinde çeşitli özgün motif, rumi bezemeler ve kayıp çinileri ortaya çıkartılan eserde avludaki şadırvan kaldırıldı. Alanda yapılan kazıda Roma dönemine ilişkin mozaikler bulundu. Mozaiklerin bulunduğu alan camla kapatıp ziyarete açılacak. Camideki en şaşırtıcı bulgular ise içinde ortaya çıktı. Eseri diğer camilerden ayıran emsalsiz yapan ise Münferice Kasidesi. Bu kaside 1140’lı yıllarda Mısırlı bir şairin kasidesi bulunuyor. Mihrabın sağından itibaren caminin içinde dönüp dış avluda bitiyor. Camideki kayıp iki çini alınlık ise raspa çalışmaları ile ortaya çıkarıldı. Çini alınlıklar özgün şekilde muhafaza edilecek. Cami, 2021 yılı ocak ayında ziynetli ve süslü bir cami olarak ibadete açılacak.
ALANYA BEDESTEN
Süleymaniye Camisi’nin güneybatısında yer alan yapının, 14. ya da 15. yüzyılda Karamanoğulları döneminde çarşı veya han olarak yapıldığı öngörülüyor. Moloz taş ve tuğladan inşa edilen yapının ana girişi doğuda bulunuyor. Tuğla örgülü aynalı tonozu olan bir eyvandan avluya geçilirken, girişin karşısında tuğla ile örülmüş ortada tek sıralı dört kolon ile ayrılmış ve tavanın ortasında ışıklık bulunan kapalı bir mekan bulunuyor. Eserin restorasyon çalışmaları Alanya Belediyesi tarafından 26 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yürütülüyor. Yapıdaki bütün harçlar sökülüp özgününe uygun hidrolik kireç esaslı sıva yapılırken duvarlarda ortaya çıkan boşluklara hidrolik kireç esaslı harç enjekte edildi.Yapıda muhdes zeminler sökülüp yerine projesine uygun hidrolik harçlı zemin uygulanırken sundurmadaki çürüyen ahşaplar değiştirildi, sundurma üstlerindeki tuğla görünümlü beton zeminler çürütme yöntemiyle alınarak yapının özgününe uygun olarak tuğla imalatı yapıldı. Yapının üst kotlarında kirpi saçak imalatı tamamlanırken, eserde bulunan muhdes kapı pencereler sökülüp proje detayına uygun olarak yenilendi. Restorasyon çalışmalarının 2021 yılı başında çalışmaların sona ermesi bekleniyor.
AKSEKİ SARIHACILAR KÖYÜ CAMİ
Akseki ilçesinde, tek parça katran ağacından yapılan mihrabı, minberi ve kubbesiyle orijinalliğini yitirmeden günümüze ulaşan 600 yıllık Sarıhacılar Camisi’nde, kalem işleri ve ahşap işçiliği dikkat çekiyor. Cami, dikdörtgen planlı, düğmeli duvar tekniği ile örülmüş duvarlara sahip. Camideki restorasyon çalışmaları 2019 yılında başladı. Minare üzerinde 1907/8 yıllarında yapıldığı yazan camide kitabe minarenin camiden daha sonra yapılmış olduğunu kanıtlıyor. Cami içerisinde bulunan kalem işleri ve ahşap işçiliği dikkat çekiyor. Dikdörtgen planlı, düğmeli duvar tekniği ile örülmüş duvarlara sahip olan camide harimde dört adet ahşap sütun tarafından taşınan küçük bir kubbe bulunuyor. Harim içerisinde bulunan kalem işleri ve ahşap bezeme de dikkat çekiyor. Restorasyon uygulamalarına başlanılmadan önce Eser iç harimden tamamen askıya alınırken askılama sonrası proje gereği değişecek üst örtü için ahşap çatı söküldü. Mukavemetini kaybetmiş ve sehim yapmış olan son cemaat bölümü duvarları söküldü. Camii avlusu içerisinde kalan yenilecek tuvaletler kaldırılırken beton olan tüm zemin itinalı bir şekilde kırılarak alındı. Eser içerisinde bulunan kalemişi/süsleme bölümlerin rölöveleri alınarak müdahale projeleri hazırlatıldı. Hazırlanan Kalemişi restorasyon projeleri Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca değerlendirilerek onaylandı. Onaylanan proje kapsamında Kalemişi bulunan sıvalar “Facing” yöntemi ile yüzeyden ayrıştırılarak onarım sonrası yerine tespit edilecek. Camii ahşap çatısı projesi doğrultusunda yeniden yapılırken ahşap kaplama üzeri Alaturka kiremit üst örtü inşa adildi. Caminin restorasyon çalışmalarının 2021 yılı sonunda tamlanması planlanıyor.
ELMALI TOKLULAR CAMİ
Yapı ile ilgili herhangi bir kitabe veya vakfiyeye rastlanılmadı. Ancak araştırmalardan mescidin ismini verdiği mahallenin Elmalı’nın ilk yerleşim yerlerinden biri olduğu anlaşılıyor. Doğu batı doğrultusunda düzgün dikdörtgen planlı camii, iki katlı olup, taş temel üzerine kerpiç, tuğla malzeme ile örülmüş duvarları sıvalıdır. Kırma çatısı alaturka tipi kiremit kaplıdır. Ahşap minaresi çatıda doğu tarafta bulunmakta ve kaidesi ile gövdesinin bir bölümü yapının içinde bulunuyor. Caminin harim pencerelerinde ve kuzey cephe pencere alınlıklarında 17-18. yüzyıldan kalma çini panolar bulunuyor. 2018 yılında başlayan restorasyon çalışmalarının, 2021’de tamamlanması bekleniyor. İHA