İslam, ilim öğrenmek ve öğretmek konusuna büyük önem vermiştir. İlim öğrenmek kadın, erkek herkese farzdır. İlim öğrenmenin nesli yetiştirmek adına kadın için önemi daha da büyüktür. Bir erkeği terbiye ettiğinizde bir insanı yetiştirmiş olursunuz, bir kadını terbiye ettiğinizde ise bir aileyi hatta toplumun büyük bir bölümünü yetiştirmiş olursunuz. Resulullah (s.a.v) bu konuda şöyle demiştir:
"Her kim üç kız çocuğunu veya kız kardeşlerini himaye edip büyütür, güzelce terbiye eder, evlendirir ve onlara lütuf ve ihsanlarını devam ettirirse o kimse cennetliktir (Ebu Davut)
Kadın haklarından birincisi eğitim hakkıdır. Kabisa bin Muharik şöyle anlatıyor: "Peygamber efendimize gittim. Bana 'niye geldin?' diye sordu 'Ya resulallah yaşım bir hayli ilerleyip kemiklerim incelmiştir. Sana Cenab-ı Hakk'ın yararlı kıldığı birtakım şeyleri bana öğretmen için geldim' dedim. Peygamber (s.a.v) sen hangi taşın ,hangi ağacın ve hangi toprak parçasının yanından geçmiş isen sana Allah'tan mağfiret dilemiştir buyurdu. (Prof. Dr Haydar Baş/İslam'da Kadın Hakları eseri s.81)
Resûlullah kadınların okuma yazma öğrenmelerini ister buna teşvik buyururlardı. Okuma yazma bilen Şifa Hatun'dan kendi eşi Hafsa'ya yazı yazmayı öğretmesini istemiştir. Medineli kadınlar efendimize gelerek "Erkekler her zaman yanınıza gelip ilim öğreniyor bilmediklerini vakıf oluyorlar. Biz ise onlardan fırsat bulamıyoruz. Bize özel bir gün ayırın da sizi dinleyelim ve bilmediklerimizi öğrenelim" demişlerdi. Bunun üzerine Resûlullah kadınlar için bir gün tahsis edip onlara vaaz ederdi.
İslam tarihinde ilim öğrenme noktasında kendini yetiştirmiş Hz. Fatıma annemiz, Resûlullah (s.a.v) tarafından; "Cennet kadınlarının efendisi, gözümün nuru, ciğerparem onu üzen beni üzmüştür" diyerek ashabına ona olan sevgisini dile getirmiş, saygıda kusur edilmemesi noktasında uyarmıştır. Hz Fatıma annemizin ahkâm konusunda söylediği birkaç veciz sözden bahsedecek olursak;
"Oruç ihlasın sağlamlaşması, hac dinin ayakta durması, adalet kalplerin kaynaşması, toplumda eşitlik ve düzenin korunması, cihat İslam'ın izzeti, küfür ve nifak ehlinin zillete düşmesi, iyiliği emir ve kötülükten nehyetmek ise insanların ıslahı için farz kılınmıştır."
"Ey Müslümanlar, bilin ki; semavi kanunlar sizlerin saadet ve tekamülünüz için inmiştir. Namaz Allah huzurunda secdeye kapanmanız ve azamet dergâhında huzur göstermeniz içindir."
Doğumundan itibaren Hz Peygamber'in yanında bulunan son derece zeki bir kadın olan Hz. Fatıma annemizin İmam Suyuti'nin Cem'ül Cevami'de Müsnedi Seyyidi Fatıma'tüz Zehra kısmında 284 hadisi rivayet ettiği görülür.
Veda haccından dönerken Maide suresi 67 ayet nazil olunca Resûlullah (s.a.v) Gadir-i Hum denilen yerde insanları topladı ve Hz Ali efendimizin hilafetini ilan etti. Sahabenin önde gelenleri o gün Hz Ali efendimizin yanına gelerek onu tebrik etti. Ne yazık ki Resûlullah Efendimiz Gadir-i Hum olayından yaklaşık 2 ay sonra vefat edince, Efendimiz'in cenazesi kaldırılmadan Sakife denilen yerde Hz. Ebubekir halife seçildi. Hilafet konusunda Hz. Ali efendimizin yanında olmuş onu savunmuş vefat edinceye kadar halifeye biat etmemiştir. Fedek arazisi konusunda her zaman halifeye karşı hakkını korkmadan savunmuş, mücadele etmiştir. Hakkı bilen insan, hakkını isterken onun maddi yönüyle ilgilenmez, yapılan haksızlığı sindiremez, kabullenemez.
Rabiatül Adeviye Hazretleri de tasavvuf ilminde çığır açmış büyük mutasavvıf kadınlardandı. Rabiatül Adeviye tasavvufta Hasan-ı Basri Hazretlerinin başını çektiği havfullah (Allah korkusu) kavramının yanında muhabbetullah (Allah aşkı) ekolünü geliştirmiştir. Zamanın alimleri Süfyan-ı Sevr'i, Hasan-ı Basri, Malik bin Dinar gibi en zeki ve alim zatları kendisinden öğüt dinlerdi. (Prof. Dr Haydar Baş / İslam'da Kadın Hakları eseri s.85) Rabbine her an kavuşma arzusuyla hayatı boyunca kefenini üzerinde taşımıştır. Rabiatül Adeviyye Hazretlerinin söylemiş olduğu ilahi aşka dair şu sözleri manidardır:
"Ey Rabbim! Ben seni iki sevgi ile seviyorum birisi benim aşk ve iştiyakımdan diğeri ise senin sevilmeye layık olduğundan.
İlahi! Eğer ben sana cehennem korkusu ile ibadet ediyor isem beni cehennem ateşinde yak. Eğer cenneti kazanmak niyetiyle sana kulluk yapıyor isem beni cennetten mahrum eyle. Eğer sana olan sevgimden dolayı sana ibadet ediyor isem o zaman ezeli cemâlinden beni mahrum bırakma!
İslami ilimlerin gelişmesi, yayılması yolunda bu kadınların önemli bir rolü vardır. İslam tarihinde ilk beş asır içerisinde üç yüz ellinin üzerinde kadın hadis rivayeti ve ilmi ile meşgul olmuşlardır.