Felâketler tarihimizin en uğursuz hadiselerinden biri 24 Ocak 2020’de, yani 41 kişinin hayatını kaybettiği, 1.607 kişinin ise yaralanmasının yıl dönümü. O ânı yaşamış olanlar sarsıntı sırasında işittikleri o sesi, yani yerkabuğundaki kırık parçaların birbirine sürtünmesinden çıkan uğultuyu ve canlarını kurtarmak için kendilerini nasıl dışarıya atmaya çalıştıklarını hayatları boyunca hatırlayacak.
Elazığ Sivrice merkezli 24 Ocak depreminin üzerinden bir yıl geçti. O günden bu yana Malatya’da 7 bin ağır hasarlı binadan 2 bin 900 acil ve ağır hasarlı olan binalar yıkıldı. 6 bin depremzede için konut inşa edilerek yaralar sarılmaya başlandı.
24 Ocak depreminin ardından Kentsel dönüşüm noktasında ilk neşter Şehit Fevzi Mahallesine atıldı. Mahallenin büyük bir bölümünde ağır hasarlı konutların olması nedeniyle dönüşümün ilk ayağı bu bölgede başladı.
BU ACILAR BİR KEZ DAHA YAŞANMASIN!
Malatya İnşaat Mühendisleri Odası Başkan Yardımcısı ve İnönü Üniversitesi Öğretim Görevlisi Vehbi Aluçlu, depremin yıldönümünde denetimlerin sıkılaştırılması ve merkezi yerlerde kentsel dönüşümün başlatılması gerektiğini söyledi. Çok katlı binalar yerine yatay mimariye dönülmesi gerektiğini, toplanma alanlarının ve sosyal donatıların yeniden belirlenmesi ve artırılması gerektiğini vurgulayan Aluçlu, Yapı stoklarının bu hamlelerle sağlam zeminlere oturtulacağını belirtti. 2000 yılı öncesinde kalan yapıların bu şiddetteki bir depremi kaldıramayacağını ve bu acıların tekrar yaşanmaması için biran önce harekete geçilmesi gerektiğini kaydeden Aluçlu, “Bizim burada mantıklı bir düşünceyle bakarsak, depremden sonrasını değil de depremler öncesindeki hazırlık ile ilgili neler yapıldığına bakmak gerekiyor. Depremden sonra zaten mağdurlara bir şekilde yardımlar yapılıyor. Depreme hazırlanması konusunda Deprem öncesi neler yapılabilir? Bu konuyla ilgili olarak Malatya’mızdaki Yapı stokunun durumu nedir? Bunlarla ilgili neler yapılabilir? Gibi konuları değerlendirmekte fayda var diye düşünüyorum. Bunlar içerisinde mutlaka kentsel dönüşümden yararlanarak Malatya'nın birçok bölgesinde yüksek katlı yapılan özellikle 2000 yılından önce yapılan yüksek katlı binalar binaların dönüşümünün sağlanması kaçınılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkıyor.” sözlerini kulandı.
KİLİT NOKTALARIN DÖNÜŞÜMÜ ŞART!
dönüşümün öncelikli yapılması gereken yerler, İstasyon caddesi, Kışla caddesi, Fuzuli caddesi, Emeksiz caddesi, Sıtmapınarı caddesi, Temelli caddesi Malatya’da şiddeti büyük olası bir depremde can ve mal kaybının yüksek olacağı noktasında uyarıda bulunan İnönü Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve İnşaat Mühendisleri Odası Başkan Yardımcısı Vehbi Aluçlu, “Malatya’daki yapı stoklarımızı dönüştürerek olası bir depremin etkisini azaltabiliriz. Bu dönüşümün nüfus yoğunluğunun az olduğu yerlerde değil de, merkezde nüfus yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde yapılması ve planlanması gerekiyor. İstasyon caddesi, Kışla caddesi, Fuzuli caddesi, Emeksiz caddesi, Sıtmapınarı caddesi, Temelli caddesi gibi caddelerimizde yapılar 2000 yılından önceki binalar olduğu için, bunlar elle yapılan betondan yapıldı. Olması muhtemel bir depremde bu binalar zayıftır. Bitişik nizamda yapıldığı için sıkıntımız çok büyük olacak. Malatya’nın ekonomisini yerle bir edecek ve can kayıplarına neden olabilecek, binaların yıkılması ile ulaşımın, yardımın gitmesi, enkazın altında kalan vatandaşları kurtarmak için müdahale gecikecek. Biran önce bu bölgelerde dönüşümün başlatılması gerekiyor.” ifadelerine yer verdi.
A. Vahap Kaygusuz – Ebubekir Atilla