Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19 Bağlamında İç Mekan Havalandırması İçin Yol Haritası Yayınladı!
31 Aralık 2019'da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin Ülke Ofisi, Çin'in Hubei Eyaleti, Wuhan Şehrinde tespit edilen nedeni bilinmeyen pnömoni vakaları hakkında bilgilendirildi.
3 Ocak 2020 itibariyle, Çin'deki ulusal makamlar tarafından Dünya Sağlık Örgütü'ne nedeni bilinmeyen toplam 44 hasta bildirilmişti. Bildirilen 44 vakadan 11'i ağır hasta iken geri kalan 33 hastanın durumu stabildi. Basında çıkan haberlere göre, Wuhan'daki ilgili hayvan pazarı 1 Ocak 2020'de çevresel temizlik ve dezenfeksiyon nedeniyle kapatıldı.
Dünya Sağlık Örgütü, 10 Ocak 2020’de yeni koronavirüs hakkındaki ilk kılavuzunu yayımladı. Bu kılavuz, SARS ve MERS gibi diğer koronavirüslere referansla geliştirilen, ülkelerin yeni koronavirüsü tespit etme ve bunlara yanıt verme becerilerini kontrol etmeleri için bir araç olarak yayımlandı.
Çin dışındaki ilk yeni koronavirüs vakası 13 Ocak 2020’de Tayland’da doğrulandı. Yeni koronavirüs vakalarının Çin dışında ortaya çıkması beklenmedik değildi ve Dünya Sağlık Örgütü'nün neden diğer ülkelerde aktif izleme ve hazırlık çağrısında bulunduğunu destekliyordu.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Ghebreyesus, 30 Ocak 2020’de yeni koronavirüsün küresel salgınına ilişkin uluslararası endişe kaynağı olan bir “halk sağlığı acil durumu" ilan etti.
11 Şubat 2020’de yapılan basın toplantısında virüsün ismi COVID-19 olarak anons edildi. Bu toplantıda Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü'nün bulaşma yollarına yönelik yaptığı açıklama önemliydi:
Tabii ki Ebola ve bu aynı değil. Bu (airborne) havadan, korona havadan bulaşıyor, daha bulaşıcı ve az sayıda vaka olmasına rağmen 24 ülkeye nasıl girdiğini gördünüz. Ortalığı kasıp kavurma potansiyeli açısından korona, Ebola'dan çok farklıdır; korona daha güçlü virülansa sahiptir. Daha ciddiye alıyoruz.
11 Mart 2020’de DSÖ, COVID-19'u pandemi olarak ilan etti. O anda 114 ülkede 118.000'den fazla vaka vardı ve 4.291 kişi hayatını kaybetmişti.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Hava Yoluyla Taşınan COVID-19
Pandemi ilanından sonra, bulaşma yolları ve önlemler üzerinde pek çok çalışma yapıldı. Virüsün hava yolu ile bulaşabileceği, kaynak kişi ortamdan ayrılsa dahi havada kalabileceği iddiasında olan bilim insanları ve önerileri uzun süre dikkate alınmadı. Dünya Sağlık Örgütü direktörü ise bir daha "airborne" ("hava yoluyla taşınan") sözcüğünü kullanmadı.
2020 yılı temmuz ayında 32 ülkeden 239 bilim insanı tarafından kaleme alınan Dünya Sağlık Örgütü’ne yönelik manifesto “COVID-19'un Hava Yoluyla İletimini Konuşma Vakti Geldi!” başlığını taşıyordu. Metinde, özetle, şöyle yazıyordu:
Kısa ve orta mesafelerde virüs yüklü mikroskobik damlacıkların (mikro damlacıklar) solunması halinde enfeksiyon riski açısından önemli bir potansiyel söz konusudur ve bizler hava yoluyla bulaşmayı hafifletmek için önleyici tedbirlerin alınması gerekliliğini savunuyoruz. COVID-19'un hava yoluyla bulaşma riskinin tanınmamasının ve havadaki virüse karşı kontrol önlemleri hakkında net tavsiyelerin bulunmamasının önemli sonuçlara yol açacağından endişe duyuyoruz: insanlar mevcut önerilere bağlı kaldıklarında tamamen korunduklarını düşünebilirler, ancak gerçekte, enfeksiyon riskinin daha da azaltılması için ek olarak, hava kaynaklı müdahalelere ihtiyaç vardır. Ülkeler, kapanmaları takiben yeniden açıldığında, insanlar işyerlerine, öğrenciler okullara ve üniversitelere geri döndüğünde bu konu daha da önem kazanıyor. Hava yolu ile bulaşma riskini azaltmak için özellikle halka açık binalarda, işyeri ortamlarında, okullarda, hastanelerde ve yaşlı bakım evlerinde yeterli ve etkili havalandırma sağlayın (temiz dış ortam havası getirin, sirkülasyon havasını en aza indirin).
Dünya Sağlık Örgütü'nün enfeksiyon önleme komitesinde de yer alan Hunter, bu çağrıya cevaben, "Havadan bulaşmayı kontrol etmek, COVID-19'un yayılmasını kontrol etmek açısından çok bir şey değiştirmeyecektir. DSÖ'nün tavsiyelerini bu yönde güncellemesi kaynakları yetersiz olan ülkelerde 'gereksiz bir yük' yaratacaktır." açıklaması yaptı. Dünya Sağlık Örgütü'nün tavsiyelerini mektupta yer alan uyarıya göre güncellemesi halinde, sosyal mesafe uygulanan kapalı ortamlarda bile maske takılması, ısıtma-havalandırma-klima sistemlerinin değiştirilmesi gibi yeni önlemler alınması gerekecekti.
Dünya Sağlık Örgütü Yavaş da Olsa Uyanıyor!
Salgının ilanının 1. yılının ardından, dünyada salgının etkisinin artarak devam etmesi ve "kapalı, kalabalık alanlarda, kalış süresine bağlı olarak” virüsün alınabileceğini gösteren bulaşma örnekleri, havalandırmanın önemi konusunda bilim insanlarının uzlaşmasını sağladı. Dünya Sağlık Örgütü de bu çağrılara sessiz kalamadı ve “COVID-19 bağlamında iç mekan havalandırmasını iyileştirmek ve sağlamak için yol haritası” başlıklı bir kılavuzu geçtiğimiz günlerde yayımladı.
Bu belge, COVID-19 için Çevre ve Mühendislik Kontrol Uzmanı Danışma Paneli (ECAP), ve Techne, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sağlık Ağı Teknik Bilimi ile istişare edilerek geliştirildi.
Belgenin amacı şu şekilde özetlenmiştir:
COVID-19'a yakalanma riski, enfekte kişilerle yakın temasta uzun süre birlikte vakit geçirilen kalabalık ve yetersiz havalandırılan alanlarda daha yüksektir. Bu ortamlar, virüsün solunum damlacıkları veya aerosollerle daha kolay yayıldığı yerlerdir, bu nedenle önlem gereklidir.
Bina havalandırmasını anlamak ve kontrol etmek, soluduğumuz havanın kalitesini artırabilir ve COVID-19'un iç mekanlarda yayılmasına neden olan virüsün önlenmesi dahil olmak üzere iç mekan sağlık sorunları riskini azaltabilir.
SARS-CoV-2 iletimi özellikle havalandırmanın zayıf olduğu veya hiç olmadığı kalabalık, kapalı iç ortamlarda etkilidir. Bu nedenle, yeterli havalandırmanın sağlanması COVID-19 enfeksiyonu riskini azaltabilir. Bu yol haritası, COVID-19'un yayılma riskini azaltmak için kullanıcıların iç mekan havalandırmasını değerlendirirken düşünmesi gereken temel soruları ve önerilen havalandırma seviyelerine ulaşmak veya iç mekan hava kalitesini iyileştirmek için gereken ana adımları tanımlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, özellikle sağlık bakım, konut dışı ve konut ortamlarında farklı parametrelerin nasıl değerlendirileceği ve ölçüleceği konusunda tavsiyeler içerir. Kullanıcıların bina Isıtma Havalandırma ve Klima (IHK) sistemlerini analiz etmelerine yardımcı olan teknik bir belge olması amaçlanmıştır.
Not: İç ortam havalandırması, COVID-19 dahil olmak üzere belirli viral solunum yolu hastalıklarının yayılmasını sınırlayabilen kapsamlı bir önlem paketinin bir parçasıdır. Bununla birlikte, doğru şekilde uygulansa bile havalandırma tek başına koruma sağlamak için yetersizdir. SARS-CoV-2'nin bulaşmasını önlemek için doğru maske kullanımı, el hijyeni, fiziksel mesafe, solunum görgü kuralları, test, temaslı takip, karantina, izolasyon ve diğer enfeksiyon kontrol önlemleri kritiktir.
Bu yol haritası, sağlık tesisi yöneticileri, bina yöneticileri (uzun süreli bakım, konut dışı ve yatılı tesisler dahil), evde bakım ve evde karantina gerektiğinde halk için genel bir rehberlik sağlar.
Havalandırma Ne Demek?
Rehberi anlayabilmek için bazı temel bilgiler verilmiş - ki havalandırma konusunu “pencereleri açmak” olarak değerlendiren algıyı düzeltmek açısından bu bilgiler oldukça faydalıdır.
Havalandırma, bir mahalden, kirlenmiş hava çıkarılırken, içeriye temiz hava verilmesidir.
Vızzzzz…
Arıcı, arılar hakkında pek çok şey biliyor. Yaz kış demeden bütün bir yıl bu vızıldayan böceklerle ilgileniyor. Güneş pırıl pırıl parladığında ve etraf çiçeklerle dolduğunda arıcı arılarıyla birlikte vızır vızır çalışıyor. Kovanlar inşa ediyor, arılarının sağlıklı olup olmadığına bakıyor, bal topluyor… Bunu biliyor muydun: Arılar olmasaydı, iştahla yediğimiz pek çok lezzetli meyveyi yetiştiremezdik.
İŞTE SANA ARICI VE ARILARI İÇİN YAPTIKLARI HAKKINDA HARİKA BİLGİLERLE DOLU BİR KİTAP.
12 dile çevrilen ve pek çok ülkede çocukların sevgilisi olan Ne Yapar? serimizden ARICI’yı beğeninize sunmaktan mutluluk duyuyoruz.
Havalandırma sistemi, dış havayı bir binaya veya bir odaya taşır ve onu bina veya oda içinde dağıtır. Dış ortam havası yüksek partikül madde konsantrasyonu içeriyorsa, dış havanın bina içinde dağıtılmadan önce işlemden geçirilmesi gerekebilir (filtreleme).
Binalarda havalandırmanın genel amacı, bina içindeki havanın solunum için sağlıklı olmasını sağlamaktır. Havalandırma, koku, kirletici madde kontrolü ve iklimsel kontrol (sıcaklık ve bağıl nem) için kullanılır.
Bina havalandırmasının üç temel unsuru vardır:
- Havalandırma oranı (m³/saat, l/s veya değ/saat): Alana sağlanan dış hava hacmi;
- Hava akış yönü: Bir bina ve mahallerdeki, temiz bölgelerden kirli bölgelere doğru olması gereken genel hava akış yönü; ve
- Hava dağıtımı veya hava akış modeli: Dış hava, mahalin her bir kısmına etkili ve verimli bir şekilde iletilmeli ve mahallin her bir bölümünde oluşan hava kaynaklı kirleticiler de etkili ve verimli bir şekilde uzaklaştırılmalıdır.
Bir binayı havalandırmak için kullanılabilecek üç yöntem vardır: doğal, mekanik ve hibrit (karma mod) havalandırma. Yayımlanan bu “yol haritası” yalnızca mekanik ve doğal havalandırmayı dikkate alır, bununla birlikte açıklanan tüm temel sorular ve stratejiler hibrit havalandırma için de benimsenebilir.
Farklı Ortamlarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
DSÖ’nün yol haritası üç farklı ortama odaklanmakta:
- Sağlık merkezleri
- Konut dışı binalar
- Konutlar
1. Sağlık Merkezleri
Tüm hasta bakım alanlarında yeterli havalandırma, enfeksiyonların önlenmesine ve azaltılmasına yardımcı olmak için önemli bir rol oynar. Bununla birlikte bu belge özellikle COVID-19 tedavi merkezleri ve karantina koğuşları gibi COVID-19 yapılarını ve uzun süreli bakım tesislerini hedeflemektedir.
Doğrulanmış ve şüpheli vakaların varlığı, tıbbi bakım sağlamak için gereken yakın temas, potansiyel olarak gerçekleştirilen Aerosol Oluşturan İşlemler ve ziyaretçi akını gibi bazı risk faktörleri, havalandırma sistemlerinin etkisini azaltabilir. Güvenli bir çalışma ortamı sağlamak ve sağlık çalışanları, hastalar ve ziyaretçiler arasında sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyon riskini azaltmak için sıkı havalandırma önlemleri gereklidir.
2. Konut Dışı Binalar
Bu belge için, “konut dışı ortam'', aynı haneye ait olmayan insanların bir arada olduğu heterojen bir insan topluluğu ile karakterize edilen, işyerleri, okullar, üniversiteler, konaklama sektörü binaları, dini ve ticari alanlardır.
Bir binada potansiyel olarak ortama salınan hava kirliliği veya bulaşıcı aerosol yükü, içeride gerçekleştirilen faaliyetlere, bina sakinlerinin sayısına ve bina sakinlerinin maske takıp takmadığına bağlıdır.
Her mahal için ulusal, bölgesel veya uluslararası standartlar mevcuttur. Bununla birlikte, COVID-19 risk değerlendirmesini basitleştirmek ve önlemlerin uygulanmasını kolaylaştırmak için “kişi başına minimum havalandırma miktarı” değeri önerilmektedir. Mahal doluluğu ile doğrudan bağlantılı olan bu rakam, havalandırmanın değerlendirilmesine, iyileştirilmesine ve mümkün değilse, maksimum bina doluluğunun ayarlanmasına imkan verecektir.
3. Konutlar
Mevcut COVID-19 salgını bağlamında, DSÖ, COVID-19 vakalarının hızlı bir şekilde tanımlanmasını ve bunların, tıbbi bir tesiste veya ev gibi alternatif bir ortamda izolasyonunu ve yönetimini önermektedir. Bu yol haritası, bir kişi evde bakım veya evde karantina altında olduğunda, hane üyeleri arasında COVID-19 bulaşma riskini azaltmak için mühendislik kontrol önlemi olarak havalandırmanın kullanımını güçlendirmeyi amaçlamaktadır ve halihazırda mevcut önlemlere tamamlayıcı bir parça olarak düşünülmelidir.
Yol Haritası Nasıl Kullanılır?
Bina sahipleri ve bina yöneticileri, bina sistemlerinin uygun sırada çalışıp çalışmadıklarını kontrol edebilirler.
Isıtma Havalandırma Klima (IHK) sistemlerini, yayılımı azaltma stratejileriyle uyumlu olacak şekilde değiştirmek, gereken eksiklikleri belirleyebilmek için bu yol haritasını kullanabilirler.
IHK uzmanlarına danışılarak, öneriler dikkate alınmalıdır.
Nihai yol haritası üç ortama ayrılmıştır: sağlık hizmetleri, konut dışı alanlar ve konut alanları. Her kategori için havalandırma sistemine göre farklı kademelendirme söz konusudur - mekanik veya doğal havalandırma.
Rehberi kullanan kişi havalandırma sistemini belirledikten sonra (doğal veya mekanik), "adım - anahtar sorular" etiketli sütundan-yukarıdan başlamalıdır.
Sol tarafta, her bir kilit soru için minimum gereksinimler ve standartlar, sağ tarafta ise konuyu iyileştirmek için farklı stratejiler önerilmiştir.
Stratejiler, tercih sırasına göre en etkili olandan en az etkili olana doğru sıralanmıştır, yani birden fazla strateji uygulanabiliyorsa ilki yani en üstte olan tercih edilmelidir.
Bununla birlikte, uygulama için ne maliyetin ne de zamanın dikkate alınmadığını vurgulamakta fayda var. Genel bir kural olarak, listenin başında yer alan stratejiler en etkili olsalar da en pahalı olabilirler ve uygulanması uzun sürebilir. Yol haritasını uygularken, bina sahipleri ve yöneticileri diğer faktörlerin yanı sıra hava koşullarını ve dış hava kirliliğini de göz önünde bulundurmalıdır. Birkaç özel durum için, aynı anda iki veya daha fazla stratejinin uygulanması tercih edilebilir. Bu durumlar, birleştirilecek stratejiler arasında artı (+) sembolü ile işaretlenmiştir.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 4
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 05:04:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10278
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Epidemiyoloji
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Mühendislik> Makina Mühendisliği
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Enfeksiyon Hastalıkları
- Hastalık Bakteri Salgın Hava Virüs Sağlık Tıp Mikrop Mikrobiyoloji Malzeme Tasarım Makina Enfeksiyon Makine Analiz Kontrol Uygulama Makina Mühendisliği Makina Mühendisi Mekanizma Araç Cihaz Aygıt Mühendislik Fiziği Mühendislik Matematiği Uygulamalı Bilim Önlem Klinik Mikrobiyoloji Koronavirüs Dünya Sağlık Örgütü Covid-19 Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını) Sars-Cov-2 Hastalık Kontrolü Hastalık Dağılımı Hastalık Yayılımı Dağılım Yayılım