Kimya maddenin geçirdiği değişimleri inceleyen bir bilimdir. Maddenin geçirdiği değişim fiziksel değişim ya da kimyasal değişim olabilmektedir. Hangi değişimin kimyasal hangisinin ise fiziksel olduğunu bazen karıştırabiliyoruz. Bu yazıda şekerin suda çözünmesi fiziksel mi kimyasal mı sorusuna cevap vereceğiz. Bu konu en çok karıştırılan konulardan biridir.
Şekerin suda çözünmesi fiziksel değişimdir. Aynı şekeldi şekerin çayda ya da başka bir sıvıda çözünmesi de fiziksel değişimdir. Çözünme sırasında kimyasal değişim gerçekleşmez.
Bir değişimin kimyasal değişim olması için kimyasal tepkimenin gerçekleşmesi gerekir. Çözünme sırasında ise kimyasal tepkime gerçekleşmez. Aynı şeyi alkolün suda çözünmesi için de söyleyebiliriz.
Tuz gibi iyonik bileşiklerin suda iyonlaşarak çözünmesi ise biraz daha karmaşık ve tartışmalı bir konudur. O konuya başka bir yazıda değineceğiz.
Şekerin Suda Çözünme Mekanizması
Şekerin suda çözünmesinin fiziksel bir değişim olduğunu gördük. Merak edenler için çözüne mekanizmasına da kısaca değinelim. Çözünme olayında molekülün polar ya da apolar olması önemli bir faktördür. Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünür.
Su polar bir moleküldür. Dolasıyla suda iyi çözünen maddeler de polar maddelerdir. Şeker olarak gördüğümüz maddenin çoğu sükroz denilen bir karbonhidrat bileşiğidir.
Sükrozda oksijen ve hidrojen atomları arasında hidrojen bağları bulunur. Hidrojen kısmi pozitif yüklenirken oksijen kısmi negatif özellik gösterir. Bu da sükroza polar özellik katar. Su da aynı şekilde polardır ve su moleküllerinin içerdiği yüklerin zıt kutupları birbirine çeker. Böylece birbirine tutmuş sükroz molekülleri birbirinden ayrılır ve ufalanır. Bu şekilde şeker suyun içerisinde dağılarak çözünür.
Suyun ya da çayın sıcaklığı arttıkça çözünürlük artar ve çözünebilecek şeker miktarı artmış olur. Bu nedenle soğuk çayın altına çökelme daha kolay olur. Çayı ya da suyu karıştırmak ise çözünürlüğü etkilemez ancak çözünmeyi daha hızlı hale getirir.