This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://tr.scribd.com/doc/95675252/METALOGRAF%C4%B0-RAPOR
01/06/2013
text
original
TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ METAL EĞİTİMİ BÖLÜMÜ
METALOGRAFİ LABORATUARI DENEY RAPORU HAZIRLAYAN: Ahmet TÜNEM OKUL NO: 2009010424009 BÖLÜMÜ : Metal Öğretmenliği 2. SINIF (II) Öğretim RAPORU TESLİM ALAN: Prof. Dr. Ramazan KAÇAR
Arş.Gör. Hayriye Ertek EMRE
360’dan 1200’e kadar zımpara.01-1µm) alümina tozu (Al2O3) aşındırıcı olarak keçe üzerine dökülerek numune parlatılır. pas ve nem tabakaları oluşur. Dağlama cihazı. 5. 4. KULLANILAN CİHAZ VE MALZEMELER: 1. Bu bakımdan numune alınması işin temelidir. Dağlama sonrası temizleyici sıvı. 9. Düşük karbonlu çelik. 10. Hazır olan parçaların. tane sınırlarındaki yüksek enerjili atomlar koparılarak malzeme içerisi oluşturulan bu renk farklılığından dolayı görünür hale getirilmiş olur. ince ve .DENEYİN ADI : METALOGRAFİK NUMUNE HAZIRLAMA VE MİKROYAPI İNCELEMESİ DENEYİN AMACI : Ark kaynak tekniği ile birleştirilmiş Düşük Karbonlu Çeliğin Metalografik İncelenmesi TEORİK BİLGİ: Makine mühendisliğinde %95 civarında metaller kullanılmaktadır. Bu tabakalar gerçek yüzeyin görülmesini engellerler. Metal atomları düzgün geometrik yapılar oluşturarak dizilirler. Daha sonra çok küçük boyutlardaki (0. Numune alınırken dikkat edilmesi gereken noktalar özellikle dövülmüş veya haddelenmiş malzemeden enine ve boyuna kesit incelenmelidir. Bakalite alma kalıbı. kaynak için kaynak masasına hangi tür dikiş atılacaksa o dikişin atılıp. Bu yüzden muayene parçasının bir yüzü düzeltilir ve parlatılır. metalografik inceleme için alınacak olan numunenin fiziksel ve kimyasal olarak ana parçayı tam olarak temsil etmesi gerekir. Kaynak makinesi. Kesme cihazı. DENEY PARÇASININ HAZIRLANMASI: Ana parçalara kaynak yapılabilmesi için parçaların ilk olarak kir. Kaynak yapılan ana parçadan. Dağlamak için kimyasal dağlayıcılar. Aynı doğrultudaki geometrik yapılar tane adı verilen gruplar halinde bir araya gelirler. Metal mikroskobu DENEY AŞAMALARI: 1. ki buna dağlama işlemi denir. 8. atmosfer ortamında soğutulmaya bırakılır. Parlatma işleminden sonra malzeme yüzeyine kimyasal enerji verilerek. Bu nedenle metalografik muayene de makine mühendisliğinde çoğunlukla metallere uygulanmaktadır. Atmosferik şartlar altında metal yüzeyinde kir. 6. 2. Ayrıca incelemenin içeriğine göre malzemenin kenar ve ortasından. 3. Reçine. Düzleme işlemi SiC su zımparası ile zımparalanarak gerçekleştirilir. 7. pas gibi etmenlerden tel fırça ile temizlenerek hazır hale getirilmelidir.
Bunlar testere. soğuk olarak kaplama şeklinde olabilir. BAKALİTE ALMA : Zımparalama esnasında küçük ve biçimsiz şekilli numuneleri elle tutmak güç olduğu için kalıplama işlemi yapılır. Numunenin nereden alınacağı tespit edildikten sonra uygun bir alet ile numune kesilir. Asıl amaç malzemenin orijinal yapısını incelemek olduğu için sıcak ve basınçtan iç yapısı etkilenebilecek malzemelerde soğuk kalıplama veya kelepçeleme tercih edilmelidir. 2 Bakalite alınmış numune . Kalıplama işlemi sıcak ve basınç altında kaplama. 1 Polyestere alınmış numune Şekil. 2. çekiçle kırma ve oksi-asetilen olabilir. Çünkü bütün çalışma orijinal malzeme iç yapısının mikroskop altında görülebilmesi içindir. Prensip olarak. bozuk ve sağlam kısımlarından ayrı ayrı numune alınmalıdır. keski. Kalıplama . torna.kalın yerlerinden. kesici tas. numuneyi alırken yüzeyde en az plastik sekil değiştiren ve en az ısı meydana getiren kesme metodu seçilmelidir. Şekil. zımparalama ve dağlama işlemleri için temizlik ve kolaylık sağlar. Örnek olarak Şekil 1 ve 2 ‘de yer almaktadır.
İnce zımparalamada 320. Örnek olarak şekil 3’de gösterilmektedir. 1200 nolu zımparalar kullanılır. 800. Zımparalamada bir önceki izin silinmesi için numunenin 90O çevrilmesi Şekil. bir önceki kademedeki çiziklerin yok edilip edilmediği daha kolay anlaşılabilir. Zımparalama işlemi bir önceki zımparanın çiziklerinin yok edildiği sürenin iki katı olmalıdır.3. yüzey pürüzlülüğünü azaltmak suretiyle. ince zımparalama ve parlatma kademeleri için ilk düz yüzeyi elde etmektir. ince zımparalama ve parlatma kademeleri için ilk düz yüzeyi elde etmektir. Böylece daha kaba zımpara tanelerinin bir üst kademeye geçmesi önlenmiş olur. 600. 400. ışığı iyi yansıtan bir yüzey elde etmektir. 3’de 300’lük zımpara Şekil 4’de 800’lük zımpara 4. Geçişlerde numune bir önceki zımparalama yönüne göre 90° çevrilirse. PARLATMA: Parlatma işleminin temel amacı. ZIMPARALAMA: Kaba ve ince zımparalama seklinde ayrılabilir. . Bir zımparadan diğerine geçerken el ve numune iyice yıkanmalıdır. Kaba zımparalama kademesinin amacı. Parlatma işlemi son zımparalama işlemi sırasında yüzeyde bırakılan izlerin yok edilmesi hedeflenmektedir. Kaba zımparalama kademesinin amacı.
Parlatmada sert parçalarda yüksek devir. . Bunlardan birincisi 50 büyütme oranına kadar büyütme yapabilen Stereo mikroskoplardır.En son ince zımparadan sonra keçe üzerine dökülen aşındırıcı (çoğunlukla elmas olarak adlandırılır) ile numune parlatılır. 5. SiC. bu durum aşırı dağlamadır. Dağlama sonrası yapıdaki bazı fazlar dağlayıcıdan etkilenerek parlaklığı bozulur (çukurlaşır). Cr2O3) vb aşındırıcılar kullanılmaktadır. 6. parlatma işleminde çok ince (0.01-1µm) alümina tozu (Al2O3. MİKROSKOPLA İNCELEME Mikroskop ile inceleme: Metalografik muayenede iki tip optik mikroskop kullanılmaktadır. Burada temel amaç o incelenen bölgenin dokusu hakkında bilgi edinmektir. Metal mikroskoplar ile bir numunenin belirli bir bölgesinin iç yapısı mikroskobik olarak incelenir. Nital = %1-5 Nitrik asit(HNO3) + %95-99 Alkol(CH3OH). yumuşak parçalarda düşük devir seçilmelidir. tekrar 1200’nolu zımpara veya parlatma kademesine dönülerek dağlamanın etkisi giderilene kadar numunenin parlatılmasıyla giderilebilir. böylece optik metalurji mikroskobunda daha koyu renkli görülürler. Aşırı dağlama. Fe2O3. Dağlama işleminin gereğinden uzun süre yapılması halinde numune yüzeyinin tamamı dağlayıcıdan etkilenerek kararabilir. DAĞLAMA Gerçek iç yapı özelliklerini ortaya çıkarmak için numunenin uygun bir kimyasal reaktifle dağlanması gereklidir. . Stereo mikroskop ile tane yapısından ziyade belirli bir bölge makro olarak incelenir. Özellikle kaynaklı imalat yapılmış parçalar Stereo mikroskop ile incelenir.Bu bakımdan. Elmas. İkinci optik mikroskop ise günümüzde 2500 büyütme oranına kadar çıkabilen metal mikroskoplarıdır.
8. ardından alkolle yıkayıp kuruttuk.Ana malzememizden yaklaşık 2cm boyunda numune kestik. 600.Bakalite alma yöntemiyle kalıplanır. Ferrit yapı nedir? α-demiri olarak bilinir. . DENEY SONUÇLARI DEMİR KARBON DENGE DİYAGRAMI 1.Dağlama görülünce numune derhal bol su ile yıkadık. C atomları Fe atomları arasında az miktarda yer alan atomlar olarak bulunur.7. Kristal kafes yapısı HMK şeklindedir. 7. 9. 3. Tokluğu düşüktür.Parlatma kademesinde numune parlatma diskine tutup belirli bir süre parlattık.Numune alkolle yıkanıp kurutulur. Demir-karbon denge diyagramının en yumuşak yapısıdır.Kalın zımpara ile bakalite kalıbının çapaklarını temizledik. dağlama işlemi tekrarlayabilirdik.Sıra ile 300. 800 ve 1200’nolu zımpara kağıtlarıyla zımparalama yaptık.Dağlama durumuna bakıp eğer yeterli değilse. 5. 6. 2. uzaması %40 ‘a kadar varır. Aşırı dağlama durumunda parlatma kademesine dönülmelidir. 400.Eğe yardımı ile çapaklarını temizledik.Bir parça pamuk ve maşa ile tutarak Nital dağlayıcı reaktifine batırıp numune yüzeyine parlak yüzeyin matlaştığı görülene kadar sürülür (Aşırı dağlamamaya dikkat!) Nital = %1-5 Nitrik asit(HNO3) + %95-99 Alkol(CH3OH). 10. DENEYİN YAPILIŞI 1. İç yapısı aşağıdaki gibi görünür. 4. 8.
Tokluğu yüksektir. Sertliği 40 RC civarındadır. İç yapısı aşağıdaki gibidir. C ‘nun yapı içersinde katı arayer atomu olarak çok miktarda bulunduğu yapıdır.2. Östenit yapı nedir? Demirin yüzey merkezli kübik halidir. . g-Demiri olarak bilinir.
4.3. Bir anda soğutulan ve tanelerin eski haline gelmesine izin verilmeden oluşmaktadır. Isı tesiri altında kalan bölge ise yeniden kristalleşme sıcaklığına ulaşmadığı için tanelerin sınırlarında değişikliğin olmadığı görülmektedir. Çeliğin sert olmasını sağlar.kararlı versiyonudur. Kaynak esnasında yüksek sıcaklıkta iken ani soğumaya bağlı olarak oluşmaktadır. Çok sert ve kırılgan bir yapısı vardır. Max % 6.67 C ihtiva eder. Çekme mukavemeti düşük ama basma mukavemeti fazladır. Sementit (Fe3 C) yapı ne demektir? Demir karbid olarak bilinir. g bölgesindeki YMK yapıdan çarpık tetragonal yapıya dönüşmüştür. Resimde görülmekte olan (şekil 1) kaynak bölgesi ve ıtap bölgesini gözlemekteyiz. MARTENZİT YAPI: Östenit ve karbonun yarı. Kristal kafes yapısı. Oldukça sert ve gevrek bir yapısı vardır. Şekil 1 1. Taneler kaynak bölgesine doğru boyuna bir uzantı sergilemektedir. .
Resimde görülmekte olan (Şekil 3) yeniden kristalleşme sıcaklığına ulaşan kaynak bölgesinde. Şekil 4. . Kaynak esnasında yüksek sıcaklığa çıkmasından dolayı atomlar birbirlerine daha sıkı ve grup oluşturmalarına izin vermeden soğutma neden olmaktadır.Şekil 2 2. 3 3. (Suda soğutularak) Yüksek hızda soğumaktan dolayı C atomları içyapıda sementit içinde bulunur. içinde bulunan C miktarının bir kısmı Fe YMK’ nin içinde hapsolarak oluşmaktadır. Şekil. Bu resimde görülmekte olan (Şekil 2) tane büyüklüğü (OK) yönünde gidildikçe tane yapısının büyüdüğü görülmektedir. Ama gruplaşmalardaki ve tane sınırlarında küçülme gözlenmektedir. Yalnız bu oluşumlar çok az miktarda olmaktadır.
5 5. Beyazlar ferritik (a-Fe) Şekil . Resimde gösterilmiş olan bölgede. . Siyahlar sementit (Fe3C).4. 6 6. ısı tesiri altında kalan bölgeye geçiş noktalarında ani soğumadan dolayı C atomlarının YMK’nın içerisinde yer almasından dolayı gevrek kırılma gerçekleşmiş olabilir. Şekil.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?