Fosfor Vücutta Ne İşe Yarar?
Fosfor, kalsiyumdan sonra vücutta en çok bulunan mineraldir. %90’ı kemik ve dişlerde bulunurken %10’u ise vücut sıvı ve hücrelerinde bulunmaktadır. Vücut sıvılarının asitlere dönüşmesini de önlemektedir. Fosfor, vücudumuzda atıkları filtrelemek, doku ve hücrelerin onarılması gibi birçok alanda görev almaktadır. Vücudun normal işlevinin yerine getirilebilmesi açısından gerekli besinlerdendir. Beyin, kalp, böbrekler, karaciğer gibi önemli organların da fonksiyonlarında yer almaktadır.
Güçlü kemikler ve dişler fosforun ana işlevlerindendir. Düzenli kalp atışına, kasların kasılmasına, vücudun enerji depolamasına yardımcı olan ATP’nin yapılmasına yardımcı olmaktadır.
Genel olarak faydalarını şu şekilde sırayabiliriz:
- Enerjiyi arttırır.
- Besin emilimini kolaylaştırır.
- Metabolizma için önemlidir.
- Sindirime yardımcı olmaktadır.
- Büyüme ve gelişme açısından önemlidir.
Fosfor Düşüklüğü Ne Demektir?
Fosforun vücutta yeteri kadar bulunmaması hiperfosfatemi olarak isimlendirilmektedir. Kandaki fosfor miktarının düşmesiyle birlikte enerji seviyesi de düşmektedir. Bu durum kas zayıflığına, yorgunluğa, egzersiz için düşük tolerans oluşmasına neden olabilmektedir. Kemiklerin zayıflamasına, eklem ve kas ağrısının meydana gelmesine de yol açabilmektedir. Fosfor düşüklüğü başka bir rahatsızlığın da belirtisi olabilmektedir.
Fosfor eksikliğine neden olan durumlar arasında şunlar bulunmaktadır:
- Kalsiyum yüksekliği
- Diyabet
- Hiperparatiroidizm
- Gıdalardan yeterli miktarda fosfat alamama
- Düşük proteinli beslenme
- D vitamini eksikliği
- Anoreksiya
- İnsülin, antiasitler, antikonvülzanlar, kortikosteroidler, diüretiklerin aşırı kullanılması
Eksikliğinin Belirtileri Nelerdir?
Fosfor düşüklüğünde görülen belirtiler genellikle şu şekildedir:
- Kas güçsüzlüğü
- Yorgunluk
- Kemik ağrısı
- İştah kaybı
- Sinirlilik
- Uyuşma
- Bilinç bulanıklığı
- Büyümede yavaşlama
- Diş çürüğü
Yüksekliği Nedir?
Yüksek fosfor genellikle böbrek hastalarında ya da kalsiyumun düzenlenmesinde işlev bozukluğu olan kişilerde görülmektedir. Yüksekliğe neden olan durumlar arasında şunlar bulunmaktadır:
- Diyabetik ketoasidoz
- Hipoparatiroidizm
- Böbrek yetmezliği
- Karaciğer hastalığı
- Fosfat içerikli ilaçların kullanımı
- Fosfor içerikli gıdaların fazla tüketilmesi
- Kemoterapi ilaçları
Fosfor yüksekliğinde böbrek fonksiyonları daha çok düşer, kanda fosforun fazla birikmesiyle kalsiyum kemiklerden çekilir ve bazı dengesizlikler meydana gelir. Vücutta kalsiyum, magnezyum, demir, çinko gibi minerallerin kullanılmasında sorunlar meydana gelebilir.
Fosfor yüksekliğinde yenilmemeye özen gösterilmesi gereken besinler şu şekildedir:
- Fasulye çeşitleri
- Çikolata
- Gazlı içecekler
- Balık, karaciğer, işlenmiş et
- Kuruyemişler
- Hazır gıdalar
Fosfor İçeren Besinler Nelerdir?
Birçok gıdada fosfor bulunmaktadır. Proteince zengin besinler de fosfor açısından zengindir. Protein ve fosfor içeriği bakımından zengin besinler şunlardır:
- Et ve kümes hayvanları
- Balık
- Süt ve diğer süt ürünleri
- Yumurta
Bazı gıdalar protein içermez fakat fosfor içermektedir. Kepekli tahıllar, patates, sarımsak, kurutulmuş meyve bu gıdalara örnektir. Yüksek miktarda fosfor içeren besinlerden bazıları şu şekildedir:
- Süt ve yoğurt
- Peynir türleri
- Mısır ekmeği
- Tam tahıllı ürünler
- Soya sütü
- Brokoli
- Kabak çekirdeği
- Fasulye gibi baklagiller
- Fındık, badem gibi kuruyemişler
- Ayçiçek benzeri yağlı tohumlar
- Kırmızı et, tavuk, hindi benzeri kümes hayvanları
- Balık ve deniz ürünleri