1. Etkinlik: İki gruba ayrılınız. Grup sözcülerinizi seçiniz. Servet–i Fünûn edebiyatını etkileyen sosyal, siyasal ve kültürel ortamın yapısını açıklayınız (birinci grup). Servet–i Fünûn Dönemini etkileyen sanat, edebiyat ve düşünce akımlarını, incelenen metinlerden yola çıkarak belirleyiniz (ikinci grup). Ulaştığınız sonuçları grup sözcülerinden sözlü olarak ifade etmelerini isteyiniz.
Siyasal yapı:
I. Meşrutiyet’i ilan ederek meclis çalışmalarını başlatan Sultan II. Abdülhamit, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı (Tarihte 93 Harbi olarak bilinir.) bahane ederek meclisi fesheder, meşrutiyet yönetimini rafa kaldırır. Ülke 1908 yılındaki II. Meşrutiyet’in ilanına kadar koyu baskılı bir mutlakiyetle yönetilir. Otuz yılı aşan bu döneme “İstibdat Dönemi” denir. Bu dönemde Kanun-ı Esasi ve bütün özgürlükler askıya alınmış, meclis kapatılmıştır. Dönemin padişahı II. Abdülhamit, Osmanlı Devleti’nin parçalanmasını önlemek ve devletin ömrünü uzatmak amacıyla birtakım önlemler alıyor, hafiye örgütü kurarak her türlü hareketi öğrenmeye ve bunu önlemeye çalışıyordu. Osmanlıcılık görüşü yerine İslamcılık görüşünü tam anlamıyla yerleştirip Müslüman halkları “halife” etrafında birleştirmeye çalışıyordu. Diğer taraftan da Osmanlı bünyesindeki azınlıkları kışkırtan İngiliz, Fransız ve Ruslara karşı bunların sömürgesinde yaşayan Müslümanları ayaklandırmak istiyordu.
Kültürel yapı:
Bu dönem sanatçılarının çoğu batılı okullarda okumuş batıyı daha iyi tanıyan sanatçılardır. Batı edebiyatından , özellikle Fransız edebiyatından etkilenmişlerdir. Batıdan sone ve terzerima gibi nazım şekillerini edebiyatımıza uygulamışlar, realizm, sembolizm, natüralizm gibi batılı sanat akımlarından etkilenilmiş, bu doğrultuda eserler ortaya konmuştur.
Sosyal yapı:
Osmanlının en buhranlı yıllarının yaşandığı bir dönemde ortaya çıkan bu akım sosyal çevrenin etkisinde varlığını sürdürmüştür. Batılıların “hasta adam” diye tanımladığı Osmanlı imparatorluğu hem ekonomik hem askeri hem de sosyal yönden ciddi sıkıntılar içindedir. Maliye bozulmuş, halk yıllarca süren savaşlar yüzünden sıkıntı çekmektedir. Osmanlı toplumunu oluşturan etnik unsurlar ayrılık sevdasına düşmüş içerdeki birlik ve beraberlik bozulmuştur. Servet-i Fünun edebiyatı böyle bir ortamda doğmuştur.
2. Etkinlik: Servet–i Fünûn Dönemi edebiyatının Tanzimat Dönemi edebiyatından ayrılan yönlerini maddeler hâlinde belirleyerek ulaştığınız sonuçları aşağıda verilen tabloya maddeler hâlinde yazınız.
Sanat Anlayışı:
1. Tanzimat Edebiyatı’nda şiirin konusu güzel olan her şeydir, Servet-i Fünûn’da güzel kelimesi kaldırılmış ve şiirin konusu sınırsız bir şekilde genişletilmiştir.
2. Tanzimat‘ta rağbet görmüş olan metafizik ve sosyal konular Servet-i Fünûn’da mühim bir yer tutmaz.
3. Tanzimat Edebiyatı’nda dil ve üslup, Servet-i Fünûn’a göre daha sade ve anlaşılırdır.
4. Tanzimat Edebiyatı’nda tiyatro ön plandayken, Servet-i Fünûn’da şiir, roman ve hikaye ön plandadır.
5. Tanzimatçılar “toplum için sanat” görüşünü benimserken, Servet-i Fünûncular “sanat için sanat” görüşünü benimsemişlerdir.
6. Servet-i Fünûn Edebiyatı Tanzimat‘a göre halktan uzaklaşmıştır. Çünkü, Servet-i Fünûn aydın kesime hitap eder. 7. Tanzimatçılar realizm ve romantizme önem verirken, Servet-i Fünûncular parnasizm ve sembolizme önem vermişlerdir. Serveti fünuncular, başta şiir olmak üzere edebi türlerin neredeyse türünde ağır ve süslü bir dil kullanmışlardır.
3. Etkinlik: Servet–i Fünûn Dönemi edebiyatçılarının dil anlayışını aşağıda boş bırakılan yere yazınız
En kusurlu yönleri, dil ve üsluptur. “Sanat, sanat içindir” anlayışı ile hareket ettikleri için, konuşma dilinden uzaklaşarak, anlaşılamayan bir dil ile süslü, yapmacık bir söyleyişe yöneldiler. Romanda da dil ağır, üslup sanatkârânedir. Cümlenin dize ya da beyitte tamamlanması kuralını yıkmışlar ve cümleyi özgürlüğüne kavuşturmuşlardır. Beytin cümle üzerindeki egemenliğine son verirler. Cümle istediği yerde bitebilir.
- Etkinlik: Aşağıda verilen eser ve yazar isimlerini eşleştiriniz.
Halit Ziya Uşaklıgil: Kırk Yıl
Tevfik Fikret: Şermin
Cenap Şahabettin: Hac Yolunda
Hüseyin Cahit Yalçın: Kavgalarım
Süleyman Nazif: Daussıla
Ahmet Hikmet Müftüoğlu: Haristan