Yemlihalıoğlu, Yeni finans sistemi için ne yapılmalı
Bu yazımda finans sitemin aksaklıklarını daha önceki yazılarımda değinmiş nasıl problemlerin oluştuğunu rakamlarla izah etmeye çalışmıştım bankacılık sistemi tamamen değişmek ve yeni alternatif oluşumlar gerçekleştirmeliyiz. Aşağıda bu konuyla ilgili bilgileri sunmaya çalıştım.
Para ve kredi sisteminin covit-19 dan sonra çalışmayacağını, bankacılık sistemi bu günkünden daha farklı olacağını öngörmekteyim. Bu bilginin ışığında bazı öngörüler yapmak zorundayız. Zorundayız diyorum, çünkü geleceğin bugüne benzemeyeceğini bilen aklı başında birinden bu beklenir. En basit varsayım, gelecekte kişisel ve toplumsal güvenliğimizin azalacağıdır.
Azalan güvenlik algısı karşısında ilk verilmesi gereken tepkileri vermek beklenir: Borçlanmamak, tasarruf etmek, uzun vadeli planlardan olanlarından vazgeçmek. çünkü yapılması gereken şeyleri tehlike algınıza göre sizin belirlemeniz gerekiyor. Benim en büyük tavsiyem bu konuları öğrenmeye vakit ayırmanızdır. Size tarihin hiç bir döneminde yaşanmamış olayların ve değişimlerin bizi beklediğini anlatmaya çalışıyorum. Algı operasyonlarının bizi yönlendirmemesini öğrenmemiz lazımdır.
Bilimsel bütün veriler geleceğin çok farklı olacağını bu gelecekte yer almanın yolarını bulmamız gereklidir. Hazırlanmak için önce bunu kabullenmemiz ve gelecek finans sitemini dizayn etmemiz gereklidir. Bu sistemi hazırlanmakla kaybedeceğimiz ne var? Beklenmedik değişimlere hazırlıksız yakalanıp büyük zararlar mı görmek yeğdir, çok daha hafif değişimlere gereğinden fazla hazırlanmış olmanın vereceği hissi mi? Ben bu blogu öncelikle insanlara yaklaşan tehlikenin farkına varmaları, daha sonra ne yapmalı sorusuna ben ve bizler ne yapabiliriz.
Olayları kavramakta daha iyi bir geleceği inşa edebilir duruma geliriz. İlerleyen günlerde konuları derinlemesine inceleyecek ve ne yapmalı konusuna ağırlıklı olarak mikro ve makro yönlerden stratejik planlar oluşturup, hedefler belirlememiz gereklidir. Olan biteni doğru analiz edemezseniz yanlış sonuçlara varır, bu ülkemizin gelecekte toplumlar içindeki yerini ileri seviyelere taşıyamaz, dolayısıyla yanlış planlar yapar ya da hiçbir şey yapmamayı seçebiliriz. Okumak ve daha fazla bilgi edinmek için kaynaklardan faydalanabiliriz.
Yapay zekadan daha fazla yaralanmayı öğrenerek bilgilerimizi çoğaltabilir ve onun bize hizmetini sağlayabiliriz. Yeni bir şeyler öğrendiğinizi ve bizim gelecekte çok iyi yerler tutmamızı sağlayabiliriz. Bunu çok çalışmak ve birlikte olmakla sağlayabiliriz.
Risk sermayesi ve kobi yatırım ortaklığı fonu finansman modellerini uygulamaya konularak ve gelişimin sağlanması için kobilere gerekli destekler verilmelidir. Bu doğrultuda mevzuat değişikliğine gidilmelidir. 1980 yılında ülkemizle G. Kore ile aynı gayri safi milli hasılaya sahip durumdaydık. Bu gün onların durumuna bakıyoruz birde bizim durumumuza karşılaştırdığımızda uçurumun farkına varabiliyoruz. Örnek onların samsung firması bizim bütün şirketlerimizin toplam değerinin üç katı olarak tahmin etmekteyim. Bu arada G. Kore nin finans modelini nasıl uygulamışlar ve nasıl bir özelliği taşımaktadır. G. Kore devlet bir fon oluşturmuş olduğu bu fona insanlar ellerindeki projelerini sunuyorlar bu projelerin işlerliği kontrol ediliyor eğer olumlu sonuç çıkarsa ihtiyacı olan finansman desteği sağlanıyor.
Bu işletmeler altı ayda bir inceleniyor eğer kötü yönetim varsa bu yönetimden uzaklaştırılıyor. İyi devam ediyorsa bu işletmelerin devamı yönünde karar veriyorlar işletmelerde faiz olgusu yok işletmelerde devlete ve iş sahiplerine ortaklarmış statüsünde hareket edilmekte yani kar/zarar ortaklığı işletmelerin karları bu fona aktarılıyor fon işletmelerin bünyesinde ortak olarak üç yıl veya beş yıl içerisinde bu işletmelerdeki hisselerini devrederek ortaklıktan çıkıyor. Bu fon yukarda anlatıldığı gibi kurulmuş üç yüz elli bin işletmeden fazla hayata geçirmiştir. Bu fonun büyümesini durduramıyorlar ve ekonomiye hizmet etmektedir. 1929 büyük buhrandan sonra ABD FED için yeni kanun çıkarıyor.
Bu kanun FED’nin şirketlere direk ortak olmasını ve direkt kredi vermesini sağlayan 13/9 kanununu devreye alıyor ve işletmeleri koruyor böylelikle, 2008 krizinde bu yolla mesela AIG SİGORTA batmak üzereyken kredi veriyor FED 70 milyar dolar şirket yinede kötü yönetim üzere batma durumuna geliyor bu sefer kurtarmaları lazım nasıl yaparız diye düşünüyorlar ortak olmaya ve şirket yönetimini beraber yapmaya karar veriyorlar. Şirketin %5 ini satın alıyorlar fakat anlaşma gereği karın %8 ini almak şartıyla şirketi kurtarıyorlar. Bu olayların bir benzerini 1960-1970 yıllarında güney Amerika şirketlerine verilen kredilerde karşılaşıyor. Verilmiş olan kredilerin tamamı nerdeyse batıyor ABD bankaları bu durum karşısında nasıl çözüm bulabiliriz şeklinde düşünüyorlar .
Kredi verilen şirketleri inceliyorlar nasıl bir yönetimleri var nede yanlış yapıyorlar bir rapor çıkarıyorlar bu rapor doğrultusunda nasıl bir strateji izlemeleri gerektiğine karar veriyorlar. Şirketlere ortak oluyorlar yönetimi beraber yapıyorlar ve 3,5 yıl gibi kısa zamanda hem kredilerin asılarını faizlerini ve karlarını alarak batık kredilerini kurtarıyorlar. daha önceki yazımda kredi durumlarını anlattım onun kurtuluş yolu bizlerce bu yolları izlememiz elzemdir. Ülkemizde bu örneklerde olduğu gibi oluşumlar sağlanırsa bizimde çok daha başarılı olacağı kanaatindeyiz.
Genç girişimcilerimizin bu yolla önleri açılmış ve ekonomimize kazandırmamız mümkün olacağı inancıyla geçmişte uyguladığımız para vakıflarını örnek alarak bu güne teorik ve pratik olarak uygulama düzenlemelerin bir an önce yapılmasını diliyoruz.
İbrahim Yemlihalıoğlu