“Türkiye’nin Kürt Sorununu Çözmesi, Tahran’da, Suriye’de ve Irak’ta Kürt Sorununu Çözecektir”
10 Mayıs 2013
Abdülhamit Hacı Derviş Suriye Kürt siyase-tinin en tecrübeli ve önde gelen isimlerinin başında gelmektedir. 1957 yılında Suriye’de Kürtlerin kurduğu ilk siyasal hareketin içinde yer alan Derviş o tarihten bu yana aktif siya-setin içindedir. Yıllarca hapiste yatmış ya da Suriye dışında yaşamak zorunda kalmıştır. Bu yolda bedeller ödemiş olan Derviş Suriye’deki halk ayaklanması sonrasında doğal olarak Kürt siyaseti içinde önde gelen isimlerden biri olmuştur. Halen Suriye Kürt Demokratik ile-rici Partisi’nin Genel Sekreterliği görevini sür-düren Abdülhamit Hacı Derviş ile Irak’ın Sü-leymaniye şehrinde görüşme imkanı elde ettik.
Derviş, Suriye’nin geleceği, Kürtlerin konumu, kendi partisi ve Türkiye ile ilişkiler konusun-daki görüşlerini bizlerle paylaştı.
ORSAM: Öncelikle siyasi geçmişinizi kısa-ca anlatabilir misiniz?
Abdülhamit Hacı Derviş: Ben Abdülhamit Derviş. 1957 yılında bir parti kurarak
siya-si hayatıma başladım. Şu an siya-siyasiya-si hayatıma başlarken yanımda olanlardan bir kişi hariç kimse kalmadı. Diğer arkadaşlarım vefat etti.
Ben Cezire bölgesinde yer alan Dirbesiye’de-nim. 1958 yılından itibaren diktatörlüğün hakim olduğu bir ülkede siyasi faaliyetlere başladım. Cemal Abdül Nasır’ın başkanlığın-da Ortadoğu’ya diktatör ve faşist bir sistem yayıldı. O tarihten beri ben ya hapiste ya da yurtdışındayım. Abdül Nasır’dan sonra Baas Partisi iktidara geldi. Umuyorum ki Türkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca asla Baas gibi bir parti görmesin. Çünkü Baas Partisi ırkçı ve faşist bir partidir. Ne geçmiş ne de bugüne uygun bir ahlak taşımamaktadır. Diktatörler Türkiye’nin başına da geçtiler ve Türkiye’yi de yönettiler. Ama diktatörler Türkiye’de in-sanları yargıladılar, cezayı o kişiye verdiler.
Kimsenin annesine, kardeşine, akrabalarına ceza vermediler. Benim ailem onlarca defa hapse atıldı. Sadece benimle akraba oldukları için bedel ödediler. Umuyorum çok fazla soru sormazsınız. Çünkü size hayatımla ilgili vere-ceğim cevaplar güzel olamayacak.
ORSAM: Genel Sekreterlik görevini yürüt-mekte olduğunuz Peşveru Partisi hakkın-da bilgi verebilir misiniz? Teşkilat yapınız, güçlü olduğunuz bölgeler, Suriye’de Kürt sorununa ilişkin çözüm önerileriniz gibi konularda bilgi verebilir misiniz?
Abdülhamit Hacı Derviş: Biz Suriye’nin tüm bölgelerinde varız. Suriye içerisinde kabul gö-ren bir partiyiz. Kürt sorunu Suriye için önde gelen ve çözülmesi zorunlu olan bir sorun-dur. Bu sorunun çözülmesi Suriye’deki genel sorunların çözülmesine bağlıdır. Kürt soru-nunun çözümü Suriye’de demokratik sorun-ların çözümünün bir parçası olacaktır. Çünkü bu sorun Suriye’de demokrasi sağlanamadan çözülemez. Dolayısıyla biz her şeyden önce Suriye’de demokrasi çağrısı yapıyoruz. Suri-ye’deki faşist ve demokrasiden uzak iktidarı yok etmek için mücadele ediyoruz. Amacımız
Suriye’de demokrasinin sağlanması. Suriyeli Kürtler haklarını bu sayede elde edebilirler.
Bazıları bizim partimizi yanlış anlıyorlar. Par-timize karşı önyargılılar. Biz Suriye’de Kürtle-rin ve Arapların beraber yaşamasını istiyoruz.
Aynı görüşümüz Türkiye, Irak ve İran için de geçerlidir. Bölgedeki ülkelerin hepsinde demokrasi, kardeşlik ve barış içinde yaşanıl-masını istiyoruz. İsteğimiz bazılarının düşün-düğü gibi Suriye’den ayrılmak değildir. Baas Partisi de ayrılmak istediğimizi düşünüyor.
ORSAM: Uzun yıllardır Suriye’de siyasetin içindesiniz. Bu nedenle Esad rejimini ya-kından tanımaktasınız. Suriye’deki rejimin geleceğini nasıl görüyorsunuz? Mevcut ça-tışma sizce nasıl sonuçlanacak?
Abdülhamit Hacı Derviş: Suriye bugün çok zor bir süreçten geçiyor. Suriye’deki sorunlar askeri çözümlerle son bulmayacaktır. Görü-len tek çözüm –ki şahsen bu çözümü destek-liyorum- Suriye’deki diktatör sistemin yok edilmesidir. Esad sonrası Suriye’yi korumak için uluslararası bir güce ihtiyaç vardır. Ben bu öneriyi bir sene önce yaptım. Esad’ın gi-dişi bugünkü sorunları çözmez. Esad sonra-sı karanlık bir tünele gireceğiz. Özgür Suriye Ordusu tek değildir. Herkes kendi düşünce-siyle mücadele vermektedir. Farklı isimlerle mücadele veren çok fazla sayıda örgüt var-dır. Esad sonrasında Suriye’de BM Güvenlik Konseyi’nin denetimi gerekebilir. Çünkü Esad sonrasında bir güç oluşturulmazsa Ortadoğu ateş çemberi içinde kalabilir. Ne yazık ki bu-güne kadar Amerikalılar bile bunu göz ardı etmiştir. Çünkü Suriye’de Esad’ı gönderip durumu düzeltmek için bir çabada bulun-mamışlardır. Dolayısıyla ben Esad sonrası bir Suriye’den çok korkuyorum.
ORSAM: Suriye Ulusal Koalisyonu Lideri Muaz el Hatip “Rejimle müzakere edilebi-lir” şeklinde bir açıklamada bulundu. Sizce bu aşamadan sonra siyasi çözüm mümkün
mü? İkinci olarak uluslararası barış gücü-nün Suriye’ye gelmesi durumunda ülkenin fiili olarak bölünmesi riski söz konusu mu?
Abdülhamit Hacı Derviş: Asıl uluslararası barış gücü Suriye’ye girmezse her şey olabi-lir. Barışsal bir çözüm kabullenilir ama zor bir süreçtir. Özgür Suriye Ordusu kimdir? Deği-şik düşünce ve değiDeği-şik organizasyonlarda çok fazla ordu vardır. Hatta Beşar Esad’a göre de bugün Beşar Esad değil, emniyet güçleri ve ordu olaylara el koymuştur. Bu sorunun ba-rışçıl yollarla çözülmesi zordur. Ancak barışçı çözümler bölgenin ve Suriye halkının menfa-atinedir.
ORSAM: Yani ne Suriye askeri muhalefe-tinin ne de Suriye rejiminin siyasi bir çö-züme ikna edilmesi çok zor. Dolayısıyla uluslararası bir barış gücünün Suriye’ye girerek tarafları zor yoluyla barışa yönlen-dirmesi gerekmektedir mi diyorsunuz?
Abdülhamit Hacı Derviş: Evet. Ben böy-le düşünmekteyim. Ben hiçbir zaman askeri çözüme inanmadım. Askeri bir çözüm -han-gi taraftan olursa olsun- Suriye’de işleri iyice zorlaştırır. En iyi taraf muhalefettir. Ancak muhalefet tek görüş, tek yüz, tek el değildir.
Esad askeri bir çözüm getirirse Suriye’yi ateş çemberine çevirir. Benim görüşüm uluslara-rası bir gücün çözümün bir parçası olmasıdır.
Bu görüşümü birçok diplomata da ilettim.
ORSAM: Suriye Kürtlerinin karar organı olarak gözüken Kürt Yüksek Konseyi’nin Suriye Ulusal Koalisyonu’yla yatığı görüş-meleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Ortak bir noktaya varılması mümkün mü?
Abdülhamit Hacı Derviş: Bence Kürt Yük-sek Konseyi, Kürt muhalefetinin yükYük-sek kon-seyidir. Suriye Ulusal Koalisyonu da Kürt Yüksek Konseyi ile diyalog halinde olmayı kabullenmek zorundadır. Bizim çok büyük,
taciz edici isteklerimiz yok. Suriye Ulusal Koalisyonu’nda olan şovenist düşünceli Arap-lar bu işi büyütmektedir. Bir ay kadar önce Suriye Ulusal Koalisyonu Başkanı Muaz el Hatip’le bir görüşme yaptık. Kürt Yüksek Konseyi ile görüşmeye ve bir çözüme ulaşma-ya olumlu baktığını söyledi. Ancak görüşme-leri engelleyen bazı konular var. Bu engeller Kürtler, Araplar ve komşu ülkeler tarafından oluşturulmaktadır.
ORSAM: Geçtiğimiz günlerde Irak Kürt Bölgesi’nde yayınlanan bir gazetede açıkla-manızı okuduk. Irak Kürt bölgesinde eğiti-len Suriyeli Kürtlerin, Suriye Kürt bölgesi-ne gönderileceğini söylediğiniz yazıyordu.
Bu açıklama doğru mudur?
Abdülhamit Hacı Derviş: Ben böyle bir açıklama yapmadım. Irak Kürdistanı’ndan Suriye’ye Kürtlerin gönderilmesinden yana değilim. Bu duruşumu kardeşim Mesut Barzani’ye bildirdim. Irak’tan Suriye’ye bir güç gönderilmesi büyük bir yanlış olacaktır.
Suriye’nin sorunu; Suriye Kürtleriyle, Suriye Araplarıyla, Suriye Türkleriyle, Suriye Sürya-nileriyle çözülür. Ben böyle bir açıklama yap-madım. Hatta bunun tam tersi yönünde bir açıklama yapabilirim. Ben zulme, yok edilme-ye, işkenceye maruz kaldım. Ama düşüncele-rimi, ilkelerimi hiçbir zaman değiştirmedim.
Şu an geçmişe göre daha rahat bir ortamda-yım ve inandıklarımın dışında bir şey söyle-mem.
ORSAM: PYD, Suriye Kürtleri arasında en güçlü ve örgütlü partilerden biri. PYD’nin Suriye Kürt muhalefeti içindeki rolü ve güçlü bir silahlı kanadının olması konu-sunda ne düşünüyorsunuz?
Abdülhamit Hacı Derviş: PYD’nin aske-ri gücünün ağırlığı Suaske-riye içeaske-risinde çok net gözükmekte. Kürt muhalefeti içinde rolleri vardır. Bana göre tüm bu sorunların çözümü
Suriye’de demokrasinin sağlanmasıyla birlik-te gelecektir. O zaman birlik-terazilerin kolları ve denklemler değişecektir.
ORSAM: Son olarak Suriyeli Kürtlerin Türkiye’den ne gibi beklentileri var?
Abdülhamit Hacı Derviş: Bölgedeki sorun-ların çözümünün anahtarı Türkiye’dir. Türki-ye’deki Hak ve Özgürlük Partisi’nin konferan-sında da bunu söyledim. Erdoğan, Türkiye’nin kalkınmasında ve ileri gitmesinde önemli adımlar atmıştır. İzlediği siyasetle Türkiye’ye büyük hizmetler vermiştir. Eğer böyle gider-se ve Kürt megider-selesinde bu adımlar atılmaya devam edilirse seneler sonra tarihte yerini iyi bir şekilde alır. Ben Kürtlere karşı olum-lu adımlar attığını düşünüyorum. Ancak bu adımlar devam ettirilmeli ve sorun çözülme-lidir. Türkiye’nin bölgede önemli bir rolü ve iyi bir tarihi vardır. Kendi sorunlarını çözme yolunda devam etmelidir. AK Parti, Recep Ta-yip Erdoğan başkanlığında Türkiye’ye hizmet etmiştir. Ben daha önce birkaç kez Türkiye’yi ziyaret ettim. Diyarbakır ve İstanbul’a gittim.
Kürtlerin yaşadığı bölgelerde hala bazı eksik-likler vardır. Tüm kalbimle temenni ediyo-rum ki Türkiye hem kendi sorunlarını hem de bölgedeki sorunları çözsün. Herhangi biri Türkiye’ye gittiği zaman, Türkiye’nin gelişmiş ve demokratik bir ülke olduğunu hissediyor.
Bu algı bölge insanlarında iyi bir etki bıra-kıyor. Türkiye’nin Kürt sorununu çözmesi, Tahran’da, Suriye’de ve Irak’ta Kürt sorununu çözecektir ve bu durum Türkiye’yi bir meşale haline getirecektir. Umuyorum ki Türkiye’de-ki demokrat insanlar tüm bu sorunların çözü-mü için uğraşırlar.
ORSAM: Teşekkür ederiz.
*Bu söyleşi ORSAM Uzmanları tarafından 24 Şubat 2013 tarihinde Irak’ın Süleymaniye şehrinde gerçekleştirilmiştir.