Üretim en temel tanımı ile yaratılan değerlere denilmektedir. İşletmelerde ürünlerin hedeflenen kalitede, hesaplanan sürede ve miktarda üretilmesi için üretim planlama ve kontrol süreci önem arz etmektedir. Müşterilerin değerlerinin karşılanması ve üretim ortamındaki ekipman, makine ve işgücü gibi kaynakları kurumların performans hedefleri doğrultusunda kullanacak şekilde üretim faaliyetlerinin organize edilmesi işi ise üretim planlama denilmektedir.
Üretim Planlama ve Kontrol
Üretilecek ürünleri belirlemek, üretim için gerekli donanımları belirlemek ve ürünlerin istenilen kalite ve maliyette, istenilen süre içerisinde ve doğru zamanda oluşumunu sağlayacak olan çizelgeleme ve programlama çalışmalarını üretim planlama ve kontrol kapsamaktadır.
Diğer bir tanım ile gelecekteki tüm faaliyetlerin düzeylerini veya limitlerini belirleyen ve zamanında önlem alan fonksiyona üretim planlama ve kontrol adı verilmektedir. Üretim planlama ve kontrol iki ana faaliyetlerden oluşmaktadır. Bunlardan birisi planlama diğeri ise kontrol aşamasıdır.
İlginizi çekebilir: 5 Adımda Üretimde Verimlilik
Üretimde planlama ve kontrol aşamaları farklı konular ile ilgilenmektedir. Firmalarda üretimin ne zaman, ne miktarda, nerede ve hangi olanaklar ile üretimin yapılacağı üretim planlama süreci ile ilgilidir. Üretim kontrol ise planlanmış olan üretimin uygunluğunu denetler ve aksaklıklarını gidermeye çalışmaktadır. Üretim planlama aşamasında gerçekleştirilen faaliyetler şunlardır:
- Üretmek ve satın almak ile ilgili kararlar
- Üretmek ve kalite kontrolünün yapılması
- İşgücü kapasitesinin planlanması
- Satın alma kararları
- Mamullerin teknik özellikleri ve
- Üretim sürecinin planlanmasıdır.
Üretim Planlaması Neden Önemlidir?
Üretim planlama ve kontrol aşamalarından olan planlama üretimin en önemli aşamalarından birisidir. Üretim planlama işletmenin makine, ekipman ve işgücü kaynaklarının kullanımını organize etmektedir. Bu nedenle müşteri taleplerinin doğru bir şekilde karşılanmasını sağlayan çok önemli bir süreç olmaktadır. Üreticilerin hem müşterilerine hem de kurumsal hedeflerine cevap verecek bir şekilde tasarlanmış olan ve başarılı bir şekilde uygulanan bir üretim planlama sürecine ihtiyacı bulunmaktadır.
Üretim Planlama Faaliyetleri Nelerdir?
İşletme eğer üretim yapan bir işletme ise müşterilerinin taleplerini doğru ve hızlı bir şekilde yanıt vermelidir. Bunun yanında kurumsal hedeflerine de uygun adımlar atmalıdır. Bunların gerçekleşmesi için başarılı bir üretim planlama sürecine ihtiyaç duyulur. Bu sayede işletmeler güçlü bir üretim planlanması sayesinde sağlıklı bir şekilde büyür ve ulusal ile uluslararası pazarda etkin bir rekabet gücü kazanır.
İşletmelerin stratejileri, firmanın türü, ürünleri ve müşteri profili birbirlerinden farklılık gösterebilir. Bu sebeple üretim planlama da diğer şirketlerden farklı olabilir. Bu aşamada işletme hedeflerine uyum sağlayan ve şirketler ile birlikte büyüyecek bir programa ihtiyaç duyulmaktadır.
Üretim Kontrolü
Üretim planlama ve kontrol aşamalarından olan kontrol işletmenin arz ve talep ilişkilerini birleştiren ve dengeleyen faaliyetler olarak tanımlanmaktadır. İşletmelerde kontrol planlama faaliyetleri değerleriyle birlikte gerçekleşecek olan tüm faaliyetlerin sonuçlarını karşılaştırarak meydana gelen yanlışları ortaya çıkaran faaliyetlerdir. Üretimin planlanması ile üretim akışına uygun olarak hazırlanmış programların faaliyetler sonucu elde edilen değerler ile karşılaştırmasının sağlanması ise üretim kontrolü ile gerçekleşmektedir.
Üretim Kontrolünün Amaçları Nelerdir?
Üretimin planlanması ve gerçekleşmiş olan üretim sonuçlarının karşılaştırılarak değerlendirilmesi işletmelerde üretim kontrolünün amacıdır. Ayrıca üretim kontrolünün amaçlarından bir diğeri ise işletmelerin mevcut kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak olan etkili faktörlerin göz önüne alınması ve işletmelerin faaliyetlerinin koordine edilmesine yönelik çalışmaların düzenlenmesidir.
İşletmelerde üretim planları ve gerçekleşen üretim sonuçları arasında bir sapma söz konusu ise gerekli düzenlemeler yapılır. Üretim kontrolünün başlıca amaçları şunlardır:
- Yapılan pazarlama araştırmaları sonucunda siparişlere uygun kalitede ve uygun miktarlarda üretim yapılmasını sağlamak
- İşletmenin ihtiyaçlarına uygun mamuller üretmek
- İşletmenin bölümler arasında bilgi aktarmayı sağlayacak haberleşme sistemini kurmak
- Üretim miktarında ve mamullerde oluşan değişikliklerin zamanından işletmenin bütün bölümlerine bilgileri aktarmak
İlginizi Çekebilecek Diğer İçeriğimiz: Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) Nedir? Uzmanından Anlatım