Büyük şirketlerin kaynak bulmak için hisselerinin bir kısmını arz ettikleri piyasalara da bugün borsa denmektedir. Dolayısıyla borsa kavramı, bugün tahmin edilenden daha geniş bir anlamı ihtiva etmektedir.
Bu nedenle öncelikle borsa nedir ve borsa türlerinden bahsetmek istedik. Dilerseniz başlayalım.
Borsa Türleri
Bugün borsa denildiğinde hepimizin aklına geçmişteki ismiyle İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, bugünkü adıyla ise Borsa İstanbul olan Türkiye’nin en büyük borsası gelmektedir. Bu borsa, eski adından da anlaşılacağı üzere bir menkul kıymetler borsasıdır ve burada işlem yapmak için bir bankada borsa yatırım hesabı açmak gerekmektedir.
Nitekim bunun için de pek çok kişi borsa oynamak için en iyi banka şeklinde araştırmalar yaparak farklı bankalar arasından en iyisini bulmaya çalışıyorlar.
Ancak ülkemizin en büyük borsası olmasına rağmen tek borsa tipi bu değildir. Şimdi genel borsa çeşitlerinin neler olduğuna bakalım.
Vadeli İşlem Borsaları
Belli miktardaki bir malın belli bir tarihte daha önce belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslim edilmesi üzerine yapılmış alım – satım sözleşmelerine vadeli işlem sözleşmesi adı verilmektedir. Bu tip sözleşmelerin değişim gördüğü piyasalar ise vadeli işlem borsası olarak adlandırılır.
Bu tip borsaların kurulma amaçları; riskten korunma ve riskin el değişmesini sağlamadır. Bir malı satan üreticinin fiyat risklerine karşı kendini koruma isteği sonucunda bu borsalar oluşmuştur.
Opsiyon Borsaları
Opsiyon borsaları, opsiyon sözleşmelerinin işlemlerinin yapıldığı piyasalara verilen isimdir. Opsiyon sözleşmeleri ise sahibine belli bir kıymeti, belirlenmiş bir tarihte veya sürede önceden belirlenen fiyattan alma veya satma hakkı veren sözleşmelerdir. Sözleşmeye konu olan kıymet bir menkul olabildiği gibi farklı bir yatırım aracı da olabilir. Bu sözleşmeye dayanan opsiyon hakkı, sözleşme sahibine daha ileri bir tarihte bu kıymetin ne olacağına karar verme hakkı tanır.
Tıpkı vadeli işlemde olduğu gibi bu piyasalarda işlem yapılmasının sebebi de riskten korunmaktır.
Altın ve Kıymetli Maden Borsaları
Adından da anlaşılacağı üzere altın ve kıymetli maden borsaları bu madenlerin ticaretinin kolaylaştırılması amacıyla kurulmuş olan borsalardır. Altın ve diğer kıymetli madenlerin pratik bir şekilde alım satımının yapılabilmesi amacıyla 1995 yılında İstanbul Altın Borsası kurulmuş ve bu borsa 2013 yılına kadar faaliyetine devam etmiştir. Bu tarihten sonra ise buradaki faaliyetler Borsa İstanbul bünyesine katılmıştır.
Bu şekilde bir piyasa oluşması, dünyada insanlar arasındaki en kıymetli maden olan altının işlem görmesi noktasında pratiklik sağladığı için oldukça önemlidir.