Osmanlı’nın son dönemlerindeki Jön Türkler Avrupa’nın kendine has düşüncelerini kültür din yaşayış tarzı ayırt etmeksizin Osmanlıya uygulanmasını savunmuşlar ve “bilimcilik” düşüncesinden taviz vermemişlerdir. Bilimciliğin Cumhuriyet’in kuruluşunda rol oynayan kişileri de etkilediği bilinmektedir. Bilimcilik, bilim ve teknoloji harici bilgiyi kabul etmeyen bir ideolojidir.
Mehmet Akif SİPAHİOĞLU
Fikrihür
Evrim teorisi, Darwinizm..
Ne biliyoruz?
Maymundan gelmişiz..
Koskoca teoriden bunu mu anladık?
Yıllar boyunca neden teoriyi bilim çerçevesinde tartışmadık ya da tartıştırmadılar?
Darwin yazdığı mektupta neden Türklerle ilgili kabul edilemez ifadeler kullandı?
Evrim Dinle çelişiyor mu?
Din ve evrim aynı düzleme oturtulabilir mi?
Galileo yakıldı mı?
Galileo hadisesinin gerçek yüzü..
Materyalistler neden evrimi kalkan olarak kullandılar?
Nazım Hikmet fütürist akımına kapıldı mı?
Nazım Hikmet’in teknoloji ve bilim ile ilgili şiirlerinde ne gibi değişikler oldu?
***
Evet bu soruların ve daha fazlasının cevabını Alper Bilgili’nin Darwin ve Osmanlılar kitabında bulabilirsiniz.
Osmanlı’nın son dönemlerindeki Jön Türkler Avrupa’nın kendine has düşüncelerini kültür din yaşayış tarzı ayırt etmeksizin Osmanlıya uygulanmasını savunmuşlar ve “bilimcilik” düşüncesinden taviz vermemişlerdir. Bilimciliğin Cumhuriyet’in kuruluşunda rol oynayan kişileri de etkilediği bilinmektedir. Bilimcilik, bilim ve teknoloji harici bilgiyi kabul etmeyen bir ideolojidir.
Peki Evrim Teorisinin Bilimcilikle Ne İlgisi Var?
Evrim teorisi tarihi boyunca irdelenmemeye yemin edilmiş bir araştırma sanki..
Dindarlar evrimi savunanları ateist, sekülerler ise evrimi aydınlanma arınma olarak görmeye başladılar.
İslamla (din ile) Darwinizmi uzlaştırmak mümkün mü?
Evrim tartışması yayınlandığı günden bugüne devam etti demiştik. Özellikle ülkemiz için çalkantılı bir dönemde çıkan bu teori, tabiri caizse akılları allak bullak etti. Özellikle din ve bilimi karşı karşıya getirdi diyebiliriz lakin teoriyi ortaya koyan Darwin, Türklerin Kökeni kitabında dini ortadan kaldırmaz ve teorisini Yaratıcıya ve O’nun yaratışındaki ihtişama atıfta bulunur.
Osmanlı’yı Darwin Mi Yıktı?
Darwin Tür üstünlüğü konusundaki teorisi insanlar tarafından yanlış anlaşıldı. Öyle ki I. Dünya Savaşının bu teoriden kaynaklandığı bile söylenir. Hitlerin üstün ırk oluşturma çabaları buna bağlanır. Emperyalist devletlerin gelişmemiş ülkeleri sömürmesi buna bağlanmaktadır. Fakat Darwin kitabında türlerin birbirlerine oldukça yakın seviyede olduklarını ve bu seviyelerin tarih boyunca değişebileceğini ifade eder.
Darwin’in Türkler ile ilgili mektubu
“Son olarak doğal seleksiyonun medeniyetlerin ilerlemesi için yaptıklarının ve yapmayı sürdürdüklerinin sizin kabul etmeye yanaştığınızdan fazlası olduğunu gösterebilirim. Avrupa milletlerinin, bundan çok da eski olmayan dönemlerde Türklerin baskısı altında ne tür tehlikelerden geçtiklerini hatırlayın. Böyle bir hadisenin tekrar vücut bulması fikrini şimdi ciddiye almıyoruz. Daha uygar beyaz ırklar, var olma mücadelesinde Türkleri fena halde yenmiştir. Çok da uzak olmayan bir gelecekte sayısız aşağı ırk, daha medeni ırklar tarafından yok edilecektir.”
Darwin, William Graham’a cevaben 1881 yılında bu satırları kaleme aldı.
Peki Darwin neden böyle söyledi?
Tarihi olaylar ve kişiler araştırılırken dönemin şartları göz önüne alınmak zorundadır. Darwin, Viktoryanİngiltere’de yaşamaktadır ve bu dönem önyargılar dönemiydi desek kafi olur. Yani şimdilerde bile ön yargı varken o dönemde iletişim araçlarının kısıtlılığı bu yargıları çürütmeye yeterli değildi.
Yakın tarihimizde bile “beyazların” üstün olduğu düşüncesi yaygındı, şimdilerde de pek değiştiği söylenemez gerçi..
Darwin’e göre ırklar arası aşağı yukarı geçişler mümkündür. Eserlerinde “karşılıklı yardım” ve “sempati” gibi kavramlara yer vermiştir.
Darwin de paradokslar mevcuttur.
Şöyle ki Avrupalılıları yıkıcı olarak da görse, bazı yöntemlerini iğrenç olarak niyelendirse de “aşağı” ırklarla karşılaştıklarında ortaya çıkan çarpışma sonuçlarını olumlu bulmaktaydı. İlginç.
Darwin’in seyahatleri boyunca okuduğu ya da okuması muhtemel kitapların neredeyse tümü oryantalist bakış açısıyla yazıldığı için Türkler hakkında kötü düşünmektedir. Aynı zamanda yakın ilişkide bulunduğu kişiler azılı birer “Doğu” düşmanlarıydı.
İçimizdeki Maddeciler
Üzücü olan şey, Avrupaya okuması için gönderilen Türklerin Ludwig Büchner’in Madde ve Kuvvet kitabını adeta kutsal kitap edasıyla sahiplenmeleri ve bu uğurda çalışmaları oldu.
“Her yönüyle Avrupayı takip etmeliyiz” görüşü Osmanlı’nın son zamanlarında ve Cumhuriyet’in kuruluşunda etkili oldu. Böyle olunca muhafazakar kesimden tepki aldı ve halkta bölünmeler meydana geldi.
İsmail Fenni Ertuğrul gibi Osmanlı düşünürleri materyalist baskılara cevap vermek için yazılar yazdı.
İsmail Fenni, bir yandan materyalist düşüncelere reddiyeler yazdı, bir yandan -inanmasa da- Darwinizmle İslam’ı aynı düzlemde oturtmaya çalıştı ve bilimsel bir teorinin okullarda yasaklanmasına karşı çıktı.
Sorun Ne
Sorun şu, Evrim teorisi iyice irdelenip anlaşılmadığı takdirde bazı siyasi ve ideolojik unsurların malzemesi haline gelebiliyor. Öyle ki Celal Şengör 80 darbesinde işkence edilen insanlara kendi dışkılarını yedirmelerini işkence olarak görülmemesi gerektiğini çünkü gorillerin neşeli şekilde dışkı yediklerini ve birbirlerine ikram ettiklerini söyleyerek evrim üzerinden meşrulaştırmıştı.
Hitler’in üstün ve kusursuz ırk oluşturma çabası bunun yansıması değil midir?
Değildir! Teoriyi ideolojik ve siyasal düzlemse çekiştirdikleri için bize öyle geliyor.
Konu oldukça uzun ve detaylı oldulu için yazacak söylenecek çok şey var.
Hepsi ve daha fazlası için DARWİN VE OSMANLILAR – ALPER BİLGİLİ Kitabını okunuyuz.