Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat’ta meydana gelen depremlerden etkilenen bölgelerde iş fail Balkı İbrahim Çeçen Üniversitesinden (AİÇÜ) bire bir ekip akademisyen, “Gerileme Dümen Rehberi” hazırlıyor.
AİÇÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İbrahim Han koordinesinde, Doç. Dr. Pınar Baykan ve Doç. Dr. Ebru Senemtaşı Ünal’ın hazırladığı “Zelzele Bölgesinde Etkin Çökme Yönetimi Projesi”, Türkiye Ilmî ve Teknolojik Araştırı Kurumunun (TÜBİTAK) Saf Afat Odaklı Meydan Çalışması Ivedili Bindi Programı kapsamında desteklendi.
Bunun üzerine akademisyenler, depremden etkilenen Malatya, Kahramanmaraş, Adıyaman ve ilçelerinde incelemelerde bulundu. Zelzele bölgesinde çalışmalarını tamamlayarak Balkı’ya dönen akademisyenler, “Göçük Dalavere Rehberi”ni tamamlayıp sahadaki raporlarıyla TÜBİTAK’a sunacak.
“Devasa bir enkazla alın karşıyayız”
Prof. Dr. İbrahim Han, AA muhabirine, afetin boyutu, dağıldığı mıntıka ve etkilediği âdem sayısı ayn önüne alındığında ürkütücü ve elem tıpkı manzarayla karşılaştıklarını söyledi.
Konak, “Devasa bire bir enkazla karşı karşıyayız. üstüne üstlük bu çöküntü böyle gözden çıkarabileceğiniz ve götürüp tıpkısı yere atabileceğiniz benzeri çökme birlikte değil. Bunun ayrımsız maddesel boyutu bile var. Onu birlikte değerlendirmemiz geçişsiz.” dedi.
Çöküntü yönetiminin önemine dikkati çeken Konak, çalışmaları kapsamında önerdikleri kriz hile fikrini “planlama”, “müdahale”, “enkazı tahammül ve ayrıştırma”, “düzeltme” başlıkları altında topladıklarını dile getirdi.
“Enkazı birlikte dümbelek kazanmayı önemsememiz gerekiyor”
Konak, enkaz döküm sahaları belirlenirken yerleşim noktalarına ırak, belde ve insan sağlığı üzere riziko oluşturmayacak yerlerin seçilmesinin önemine dikkati çekti.
Çökme içerisindeki sunma gerçekten maden, beyaz zehir yük parçalarına, ayrımlı materyaller ve beton parçalarına üstelik değer verilmesi gerektiğini vurgulayan Han, şunları kaydetti:
“Bunlar bizim için önemliler. Acul ayrımsız şekilde yapılabilirse yine enkazın hacmini küçültecek yerinde ayrıştırmalar yapmayı ve ilişkin dönüştürülebilir materyallerin makul dönüştürme tesislerine gönderilmesini veya durumunda dönüştürülmesini öngörüyoruz. Bu şekilde oradaki enkazı dahi köylü kazanmayı önemsememiz gerekiyor. Bunu de hızlı şekilde beğenmek gerekiyor. İyileştirme dediğimiz bölük ise oradaki enkazı ortadan kaldırdınız ama o kurtulduğunuz enkaz alanını da öyle bir hale büründürmeniz gerekiyor ki oradaki insanlara esasen o öfke gününü anımsatmayacak ve en azından onun etkilerini hissettirmeyecek tıpkı yapıya büründürmeniz lazım.”
Eğlek, sahada toplanan veriler ışığında “Göçük Hile Rehberi” hazırlayıp son raporuyla TÜBİTAK’a sunacaklarını sözlerine ekledi.