26 Ekim Uluslararası İnterseks Farkındalık Günü, 2003 yılından beri düzenli olarak kutlanmakta ve bu günde, interseks bireylerin durumlarına dikkat çekilmektedir. Ülkemizde ve dünyada interseks bireyler ile ilgili oldukça ötekileştirici, dışlayıcı, yabancılaştırıcı yorumlar yapılmaktadır. Bu yazıyı, insanların interseks bireyler hakkındaki yanlış düşüncelerden kurtulması için özellikle böyle özel bir günde çevirmek istedim.
“İnterseks” erkek veya kadın bedenleriyle ilgili tipik fikirlere uymayabilecek çeşitli biyolojik cinsiyet özellikleri ile doğan bireyleri ifade eder.
Varyasyonlar kromozomlarda, cinsel organlarda veya testis ve yumurtalıklar gibi iç organlarda olabilir. Bazı interseks özellikler doğumda tespit edilirken bazıları ise ergenliğe veya yaşamın ilerleyen dönemlerine kadar keşfedilemeyebilir. İnterseks özelliklere sahip bireyler her zaman vardı, sadece insan bedenlerinin çeşitliliği hakkındaki farkındalık oldukça arttı. Farklı olarak görülen diğer herkes gibi, interseks vücutlu kişiler zaman zaman (bebeklik kadar erken dönemde bile) sağlık hizmetleri dahil ayrımcılıkla karşı karşıya kalıyor. İnterseks bireyler sandığınızdan daha yaygındır! Uzmanlar, kişilerin % 1,7’sinin interseks özelliklerle doğduğunu tahmin ediyor- kızıl saçlı doğan kişi sayısıyla yaklaşık aynı. İnterseks özellikleri olan herkes aynı değildir ve bazıları genetik test yapılmadan interseks olduklarını bile bilmeyebilir (örneğin, sporcular). İnterseks bireyler o kadar da nadir değiller- sadece çoğunlukla görünmezdiler. Ama bu değişiyor.
İnterseks çocuklar gereksiz tıbbi müdahale ve rızasız ameliyat riski altında.
Yıllar boyunca tıp, tipik olmayan cinsiyet özellikleri ile doğan bebekleri “düzeltme” gerekenler olarak gördü. 2000 kişide 1 kadar çok sayıda interseks, erken yaş döneminde gerekli olmayan – vücutlarını geleneksel erkek veya kadın normlarına uyarlamaktan başka hiçbir amacı olmayan kapsamlı, rızasız – tıbbi müdahale ile karşılaşıyor. Genç çocuklara uygulanan operasyonların çoğu tıbbi açıdan gerekli olmamakla birlikte, birey operasyonu isteyip istemediğine karar verebilene kadar ertelenebilir. Bazı interseks kişiler çocukken geçirdiği operasyonları hiç bilmeden büyüyor. Bazılarına ise, sonrasında doğru olmadığını öğrenseler de, operasyonun gerekli olduğu söyleniyor.
Tıbbi müdahaleler sıkça fiziksel ve psikolojik zarara sebep oluyor.
Kanıtlar gittikçe bilgilendirme ve rıza olmadan uygulanan operasyonların acı, his kaybı, yara izi ve hatta sterilizasyonun yanında PTSD gibi psikolojik sonuçlar ve atanan cinsiyetin kişinin cinsel kişiliğine uyuşmaması gibi zararlarını ortaya çıkarıyor. Bu riskler sebebiyle, interseks cinsel operasyonlar artık Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü, Uluslararası Af Örgütü, İnsan Hakları İzleme Örgütü ve GLMA: Sağlık Profesyonelleri LGBT Eşitliğini Geliştiriyor gibi gruplar tarafından insan hakları ihlali olarak kabul ediliyor.
Bugün interseks genç ve yetişkinler istenmeyen operasyonlar sonucu depresyon, anksiyete ve ilişkide güven ve samimiyet sorunları gibi maruz karşılaştıkları sonuçları konuşuyor. Ebeveynler ve doktorlar en iyi niyetlerle hareket etseler de interseks bir çocuğun vücutsal değişikliklerini “düzeltme” konusunda acele etmek yarardan çok zarar getirir. Ne yazık ki, ebeveynler çocukları hangi operasyonu isteyip istemediklerini seçebilecek yaşa gelmeden çocuklarının vücutlarıyla ilgili geri dönülemez kararlar alma konusunda baskı altında hissedebilirler.
Çoğu insan biyolojik cinsiyetin ya “erkek” ya da “kadın” olduğunu düşünür, ancak konu çok daha karmaşıktır. Bu yanlış anlama interseks bireylerin yalnız hissetmesine ve vücutlarından gereksizce utanmalarına sebep olmaktadır.
Önyargılı olma – bırak interseks bireyler hikayelerini anlatsın.
İnterseks bir bireyle karşılaşırsanız, bırakın istedikleri bilgiyi paylaşsınlar. Vücutları veya ne tür operasyonlardan geçtikleri hakkında sorular sormayın. Mahremiyetlerine saygı gösterin.
İnterseks, cinsiyet veya cinsel yönelimden farklıdır. Herkes gibi, interseks bireyler her tür yönelim veya kişiliğe sahip olabilir.
Herkes gibi interseks bireyler kendilerini erkek, kadın, cinsiyetsiz ya da çoklu cinsiyetli olarak tanımlayabilir – ve toplumsal cinsiyetlerini farklı şekillerde sergileyebilir. Benzer şekilde, interseks bireyler kendilerini heteroseksüel, gey, lezbiyen, biseksüel, aseksüel ya da başka şekilde tanımlayabilir. Bazı (tamamı değil) interseks bireyler “he” (erkek-o) ya da “she” (kadın-o) yerine “they” (onlar) ya da “zie” zamirlerini kullanır. Daima, diğer herkes gibi, interseks bireylerin hangi zamiri kullanmanızı istediğini belirtmelerine müsaade edin.
İnterseks olmak ve transseksüel olmak aynı şey değildir.
İnterseks bir birey biyolojik cinsiyet özelliklerinde bir ya da daha çok çeşitle doğar; transseksüel bir birey doğumda atanan toplumsal cinsiyetten farklı bir cinsiyete sahiptir, ancak doğumda görünen biyolojik cinsiyet özellikleri genelde çoğu insanın tipik erkek ya da kadın olarak tanımladığı kategorilerden birine uyar. İnterseks ve transseksüel uygun uygun tıbbi desteğe ulaşmada benzer engellerle karşılaşabilir ve toplumsal cinsiyet kimlikleri ve ifade etme biçimlerinden ötürü benzer ayrımcılığa maruz kalabilir. Her iki topluluğun özerklik konusunda ortak ilgisi vardır ve kendi vücutları üzerinde karar hakkına sahip olmak için çabalamaktadır.
İnterseks bireyler bebeklik ve çocukluk dönemlerinde sıkça istenmeyen veya gereksiz operasyonlar geçirirken transseksüel bireyler çoğu zaman gençlik dönemi ve ilerisinde gerekli tıbbi müdahalelerden yoksun bırakılırlar. Aynı zamanda transseksüel bireyler de kimliklerinde yazılı toplumsal cinsiyet belirtecini güncellemek için istemedikleri operasyonları geçirmeye zorunlu tutulabilir.
Bu iki topluluk arasındaki benzerlik ve farklılıkları daha iyi anlayarak, iki tarafla daha iyi müttefik olabiliriz!
Ent Dergi; ayrımcılığa, şiddete, homofobiye, yaşam hakkı ihlallerine ve doğa talanına karşı, başka bir dünya mümkün diyen ve sürdürülebilir yaşamı savunan alternatif bir platformdur.
Ekoloji, sürdürülebilir yaşam, insan hakları, kadın hakları, LGBTİ+ hakları, hayvan hakları, çocuk hakları, bilim&teknoloji ve kültür- sanat alanında haberler, röportajlar yaparak bunun yanında çeviri içerikler üreten görsel ve yazılı bir dijital medya platformudur.