İngiltere Başbakanı Theresa May’in Brexit anlaşması muhalif bir milletvekilinin tarif ettiği kadar ‘ölü yatırım’ niteliğinde olmasa da epey sıkıntılı olduğu aşikar.
İngiltere Parlamentosu’nda 15 Ocak Salı günü oylamaya sunulması beklenen anlaşmanın reddedilme olasılığı yüksek. Böyle olursa Başbakan May’in bir sonraki haftaya kadar Parlamento’ya alternatif bir plan sunması gerekecek. Diğer taraftan İngiltere yaklaşık on hafta sonra, 29 Mart’ta Birlik’ten bir anlaşma olsa da olmasa da resmi olarak ayrılacak.
İngiliz milletvekillerinin anlaşmayı reddetmesi halinde birkaç senaryo gündeme gelebilir:
İkinci bir şans
Eğer anlaşma az farkla reddedilirse, hükümet biraz değişiklik yapıp ya da AB’nin İngiliz milletvekillerini yatıştıracak ifadeler kullanmasını isteyip yeniden düzenlenen bir anlaşmayı tekrar meclise sunmayı deneyebilir.
Ancak AB liderleri her ne kadar ‘açıklamalar’ yapmaya hazır olduklarını söyleseler de, 585 sayfalık ayrılma anlaşmasının değiştirilmeyeceği hususunda kararlılar. Dolayısıyla söyleyecekleri her şey Brexit yanlısı milletvekilleri için muhtemelen yetersiz kalacak çünkü bu vekiller İngiltere’yi Brexit’ten sonra da AB’yle gümrük birliği içinde olmaya itecek olan İrlanda sınırıyla ilgili uygulamayı kabul etmiyor. AB ise sınırdaki koşulların aynı kalmasını garantiye alan maddeyi kesinlikle anlaşmadan çıkarma taraftarı değil.
AB yetkilileri Brexit’in mümkün olduğunca esnek koşullar çerçevesinde gerçekleştirilmesi taraftarı çünkü İngiltere’nin AB pazarında bir şekilde kalmasını tercih ediyorlar. Ancak May böylesi bir plana yaklaşmayacağını söylüyor; milletvekillerinin çoğunluğunun da böylesi bir planı onaylamama olasılığı yüksek.
Brexit’in ertelenmesi ihtimali
Parlamentodaki kutuplaşmadan dolayı İngiltere’nin 29 Mart’ta bitecek olan iki yıllık ayrılma sürecini uzatmaya çalışabileceği öngörülüyor. Ayrılma anlaşması kısa bir süre sonra onaylansa bile, meclisin bu tarihten önce gerekli olan tüm yasaları geçirmesi çok zor.
Bazı milletvekilleri May’e Brexit’i uzatıp, diğer vekillerin yeni bir plana nasıl bakacağıyla ilgili görüşmeler yapması çağrısında bulunuyor. Birçok milletvekili Brexit’in kontrolunu hükümetin elinden alabilmek için yasama kurallarını kullanıyor.
Bir genel seçim ya da ikinci bir referandumun gündeme gelmesi halinde de Brexit muhtemelen ertelenecek. Ancak bunun AB’nin diğer 27 ülkesinin temsilcileri tarafından oy birliğiyle kabul edilmesi de gerekecek.
Seçime gidilebilir
Anlaşma büyük bir farkla reddedilirse, Başbakan Theresa May istifa baskılarıyla karşı karşıya kalacak. Ancak devam edeceği yönünde kesin mesajlar veren May, Aralık ayında partisi içinde güven oyu aldığından partisi tarafından da görevden alınamayacak.
Ana muhalefetteki İşçi Partisi liderleriyse tüm hükümete yönelik güvensizlik önergesi sunarak ülkede erken seçim yapılması için çabalayacaklarını ifade ettiler. Ancak böylesi bir oylamada güvensizlik oyu alınabilmesi için iktidardaki muhafazakarların ya da onların müttefiği Kuzey İrlanda Demokratik Birlik Partisi’nin muhalefetle aynı tarafta durması gerekecek.
İkinci bir referandum olasılığı
Ayrılma süreci daha da karmaşık bir boyut aldıkça, AB’de kalma yanlısı olanlar başta olmak üzere birçok kişi Brexit referandumunun tekrarlanması için harekete geçti. Hükümet böylesi bir ihtimale karşı çıkıyor. Milletvekilleri arasında çoğunluğun ikinci bir referandumu destekleyip desteklemeyeceği belirsiz.
AB yanlısı birçok siyasetçi sunulan ayrılma koşulları ile AB’de kalma tercihleri arasında oylama yapılması taraftarı. Kimileriyse ‘anlaşma olmadan ayrılma’ tercihinin de seçenekler arasında olmasından yana.
Ancak yeni bir referandumun en az ilki kadar kutuplaşmaya yol açma riski oldukça yüksek.
Anlaşmasız ayrılık olursa ne olur?
Ayrılma anlaşmasının onaylanmaması halinde İngiltere 29 Mart’ta Londra yerel saatiyle 23:00’te resmi olarak AB üyeliğinden çıkmış olacak.
İngiltere merkez bankası Bank of England çıkışın anlaşma olmadan yapılmasının İngiltere’yi son yüzyıl içerisinde geçirdiği en kötü gerileme sürecine iteceği uyarısında bulundu. Firmalarsa AB’yle uzun süredir varolan ticari anlaşmaların birdenbire feshedilmesi halinde İngiltere limanlarında tıkanıklık ve piyasada yiyecek ve tıbbi malzeme eksikliği yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.