Bakan Koca’nın açıklamalarından satır başları;
Koronavirüs küresel salgını beraberinde birçok zorluğu getirdi. Bu durumu 4 bölüm halinde ele alabiliriz. Salgın hastalık ülkemize ulaşmada önce ilk dönemi, yani salgına hazırlık, karantina ve önlemlerin neler olabileceğiyle ilgili dönemdi. Bu aşamada aldığımız tedbirler 3 ay kazandırdı bize. 2. bölüm ise tanımadığımız bu düşmandan nasıl korunacağımızı öğrenmekle uğraşma dönemiydi. Bu dönemde salgın yönetimi ve çalışma rehberleriyle salgın döneminde kontrollü sosyal hayatın nasıl olabileceğine odaklandık. Bu dönemde dijital altyapımız çok hızlı sonuç almamızı sağladı. Üçüncü dönem ise hastalıkla mücadele dönemiydi. Salgın ilerledikçe bu sefer hastaları nasıl tedavi edebileceğimizi öğrenmeye başladık ve bu bölümde çok canımız yandı. Güçlü sağlık altyapımız dünyada görünen koridorlarda hastaların entübe edildiği manzaralardan bizi korudu. Ülkemizde salgın boyunca hiç altyapı eksikliği yaşamadık. Bir de en büyük gururumuz sağlık çalışanlarımız var. Salgın yönetiminin en zorlu günleri bu günlerdi. Birazdan bu dönemin açtığı hasarla ilgili bazı bilgileri paylaşacağım. Dördüncü bölüm ise aşılama programımızın başladığı, salgının gerileyip insanlığın ve bilimin kazanmaya başladığı aşama. Şu an bu aşamadayız ve salgının kısa sürede biteceğine inancım tam. Sizlere üçüncü bölümde yaşadıklarımızın sonuçlarında bazı örnekler vereceğim. Salgın süresince salgından yaklaşık 50 bin insanımızı kaybettik. Salgın sebebiyle ertelenen sağlık hizmetleri sebebiyle yaşadığımız kayıp ise bundan çok daha büyük. Örneğin, kalp krizi teşhisleri salgın döneminde yüzde 56 azalmasına rağmen kalp krizine bağlı ölümler yüzde 10’dan fazla artış gösterdi.
Bu durumun temel sebebi salgın döneminde sağlı hizmetine ulaşımın yavaşlaması ya da salgın dışındaki sebeplerden hastanelere gitmekten imtina edilmesidir. Kovid-19 ölümlerini DSÖ’nün belirlediği kriterlere göre tespit edip 50 bin kaybımız var derken en az bir bu kadar vatandaşımızı daha kaybettik. Bugün küresel ölçekte en az 3.9 milyon insan Kovid-19 sebebiyle hayatını kaybetti ancak doğrulanmamış vakalar ve dolaylı nedenlerle 10 milyonun üzerinde ölüm de Kovid-19 ve onun yıkıcı etkisi olduğu değerlendiriliyor.
Gelecek 3 yıl boyunca hastalığı geçirmiş kişilerde ne tür yan rahatsızlıklar çıkacağı tespit edilemese de mevcut ölümlerin 3-4 katı kadar daha kayıp beklendiği belirtilmektedir. Hastalığı geçirdikten ve tamamen iyileştikten 45 gün sonrasında yaşanan ölüm olaylarını incelediğimizde özellikle 65 yaş üzeri grupta vefat sayılarının 2 kattan fazla arttığını tespit ettik.
Tüm bu vahim tabloya rağmen umudumuzu diri tutacak güzel gelişmeler de var. Örneğin aşılarımızın hastalık sebebiyle gerçekleşen ölümleri çok önemli sayıda sınırladığına şahit oluyoruz. Aşılanarak salgın günlerini aşacağımız görünüyor. Dünyanın en hızlı aşılama programlarından birini yürütüyoruz. Aşı olsun yeter, günde 1.5 milyon aşı yapabiliriz dediğimde inanmayanlar vardı, canları sağ olsun. Ağır bedeller ödedik ama güzel günlere çok ama çok yaklaştık. Son dönemeçte hata yapmadan bu dönemi kapatalım. Lütfen herkes kendi kişisel güvenlik çemberini oluşturarak bir süre daha dikkatli olmalı ve vakit geçirmeden aşısını olmalı.
AŞININ YAN ETKİLERİ
PROF. DR. ATEŞ KARA BİLİM KURULU ÜYESİ: Bizim ülkemizde aşının yan etkileri çok yakından takip ediliyor. Aşı sonrasında istenmeyen etki düzenli olarak bilgiler toplanıyor. Bizim ülkemizde uygulanan aşılarda yan etkiler: Aşının yapıldığı yerdeki yan etkiler, kolda ağrı, şişlik kızarıklık gibi etkiler görebiliyoruz. Yan etkiler 24 saatten çok uzun sürmüyor. Ayrıca bir de şunu da değerlendirmemiz lazım kas ağrısı gibi, yorgunluk gibi etkiler görülebiliyor. Baş ağrısı çok nadiren bu yan etki 3 gün kadar sürüyor. gündelik yaşamı etkileyecek kadar yan etki çok daha nadir olduğunu söylemek gerekir.
TURKOVAC AŞISI: PROF. DR SERHAT ÜNAL BİLİM KURULU ÜYESİ:Eylül 2020 tarihinde Türkiye Sinovac’ın faz-3 çalışmasına başlamıştı. 23 Aralık’taki ön değerlendirmeden sonra acil kullanım onayıyla uygulanmaya başladı. Bu çalışma beklendiği şekilde Lancet’te önümüzdeki hafta yayınlanacak. Yerli inaktif aşımızın faz-3 çalışmasıyla uğraşıyoruz şu günlerde. Hazırlıklarımızı bitirdik, etik kurul onayı alındı. Sayın Cumhurbaşkanımızın isimlendirmesiyle Turkovac faz-3 çalışmasına başladı. En kısa sürede bitirip kazandırma çabasında olacağız.
GÜNLÜK TABLO BELLİ OLDU
SORU – CEVAP
Şu dönemde hızla 18 yaş ve üzeri olan vatandaşımızı aşılamak istiyoruz. Cuma günü itibarıyla 18 yaşından gün alan bütün vatandaşlarımızı aşılamış olacağız.Nüfusun en az yüzde 70’inin, 55 milyona yakın vatandaşımızın Kurban Bayramı’na kadar en az bir doz aşılanmış olmasını sağlamak istiyoruz.
DELTA VARYANTI
Delta Plus’ı ülkemizde tespit etmedik. Delta varyantıyla ilgili 134 vakamız oldu. Toplam 16 ilimizde görüldü. Yoğunluklu olarak İstanbul’da görüldü. İllerdeki dağıtımı artmaya başladı. 82 vaka İstanbul’da. Ülkede çok ciddi bir oranın olmadığını biliyoruz her geçen gün bunun artabileceğinden endişe ediyoruz. Aşıların bu varyanta da etkili olduğunu biliyoruz. Önümüzdeki süreçte 18 yaşa kadar indirdiğimiz bu dönemde muhtemel 6 haftalık süreyi daha da erkene çekebiliriz. Önümüzdeki haftalar bunu netleştirmiş oluruz.
Şu ana kadar bize Sinovac aşısının 100 milyon dozun gelmesi gerekiyordu. Şu ana kadar gelen aşı miktarı 34 milyon oldu toplam. Biontech 30 milyondan 20 milyon geldi. Ciddi bir sorun olmadığını çok rahatlıkla söyleyebilirim.
Biz şu an biliyorsunuz Hindistan gibi Brezilya gibi hatta Pakistan, Afganistan gibi ülkelere karantina uyguluyoruz. 1 Temmuz itibarıyla biraz daha detaylandırmış olacağız. Biz yurt dışından gelen Rusya’dan gelenler dahil olmak üzere son 72 saatte PCR istiyoruz.
KISITLAMALAR
Kısıtlamaların devredışı kalmasıyla birlikte bu dönemde vakaların hareketlilikle birlikte temasla birlikte çok arttığını biliyoruz. Normalde bu kısıtlamaların kaldırılmasıyla birlikte düşüşün stabil bir döneme girdiğini biliyoruz. Vakalar 5 6 bin bandında sabit kalmaya başladı. Genelde bu kadar sabit kalma sonrası daha önce de şimdi Delta varyantı şüphesiyle yukarı doğru çıkış eğilimi görmüş oluruz. Bu dönemde yukarı doğru çıkıştan ziyade daha sabit kaldığını bu dönemde yoğun aşılama yaptığımızı biliyoruz. Aşının etkisiyle yukarı doğru çıkışın baskılandığı kanaatindeyiz. Statik durumun aşağıya doğru ineceğini ümit ediyoruz. Zorunlu olmadıkça kısıtlamaları yapmak istemiyoruz.
Maskeyi güvenlik çemberi içinde kullanmamız gerektiğini hatırlatmak istiyorum. yüzde 70 oranında aşılamanın olduğu dönemde maskelerden artık kurtulabileceğimiz dönem olduğunu düşünüyorum. Üniversitelerin gençlerimizin bağışık olmalarıyla birlikte üniversitelerin çok daha kolay açılabileceğini söylemek istiyorum. Pandemiyi ülkemizden çıkarmak istiyoruz. Vatandaşımızı bu dönemde yoğun bir şekilde aşılamayı sağlayarak toplumsal bağışıklığı sağlamak istiyoruz.
55 milyonu en az bir doz aşıyı yapmayı erken dönemde hedefliyoruz. Biz şu ana kadar 28 milyon doz sinovac yaptık. 6 milyon daha sinovac aşısı var. Aşı olmayanlarla ilgili şöyle bir yaklaşımımız var: Vatandaşımızı zorlayan, kamu kurumlarında tedbirler koyan yaklaşım içinde olmayacağız. Biz vatandaşımızı daha çok ikna etme çabası içinde olacağız. Vatandaşımız bu süreçte aşıya olması gerektiği kadar rağbet etti. Ben bu anlamda ciddi bir sorun olacağını düşünmüyorum. Bizim toplamda baktığımızda 45 yaş üzere yüzde 90’lara varan aşılama oranlarımız var.
18 YAŞ ALTINA AŞI
18 yaşı zaten yapıyoruz, 18 yaş altı için Bilim Kurulu dünyadaki çalışmaları değerlendiriyor. Ülkelerden ülkelere farklı yaklaşımların olduğunu biliyoruz. 18 yaş altı kronik rahatsızlığı olan çocuklarımızı, gençlerimizi aşılamaktan yanayız. Özellikle 18 yaş altı kronik rahatsızlığı ve ek hastalığı olan kişileri aşılamış olacağız.