Egzama(atopik dermatit), insan derisinde ortaya çıkan iltihabi bir cilt hastalığıdır. Deri üzerinde kuruluk ve kaşıntıya neden olan kabarcıklar şeklinde belirti verir. Bu kabarcıklar zaman içerisinde açılır ve mikroorganizmalara maruz kalır. Böylece egzama hastalarında yaygın olarak enfeksiyona rastlanır.
Vücudun çeşitli bölgelerinde ortaya çıkabilirken çok ciddi bir sağlık problemi olmasa da kötü görünüme sahip olması nedeniyle hastayı rahatsız eder. Genel olarak çocukluk dönemlerinde görülse de her yaşta rastlanabilir.
Egzamanın vücutta en çok görüldüğü yerler; yüz, saç derisi, bacaklar, dirsekler, diz arkaları, kalça ve çoğu hastada ellerdir.
Egzama; çeşidine göre stres, alerji, tahriş veya dolaşım problemlerine bağlı gelişebilir. Alerji nedeniyle ortaya çıkan egzamada hastalarda alerjik rinit, astım gibi rahatsızlıklarla ilişkili olarak meydana gelir.
Egzama belirtileri
Çeşitli faktörlere bağlı olarak ve halk arasında sıkça rastlanan bu cilt hastalığı, genellikle aynı semptomlarla baş gösterir. Egzamanın bazı belirtileri;
– Ciltte kuruluk
– Ciltte kaşıntı
– Kuruluk ve kaşıntıyla beraber seyreden kabarcık oluşumu
– Deride pullanma, kabuklanma ve döküntü
– Deride kızarıklık ve iltihap
– Saç derisinde kepeklenme
– Deride meydana gelen çatlak
Egzama nedenleri
Egzama hastalığının nedeni, rahatsızlığın çeşidine göre değişiklik gösterebilir. Bu cilt hastalığı, genel olarak bir uyarana karşı cildin vermiş olduğu tepki şeklinde meydana gelir. Bu uyaranın kaynağı iç veya dış faktöre bağlı olabilir. Deterjan, sabun, parfüm vb. kimyasal maddeler, lastik ayakkabı ve terlikler, bazı metaller hastalığın oluşumuna neden olan en sık etkenlerdir.
Duyarlılığı olan hastalarda bitki ve hayvan türleri ile temas, aşırı güneşe maruz kalma, ağızdan alınan bazı ilaçlar da egzamaya yol açabilir. Bireylerde hastalık, uyaranla temasın ardından hemen oluşabileceği gibi uyaran maddeye uzun süre maruz kalındıktan sonra da ortaya çıkabilir.
Alerjik faktörlü egzamalar, bazı gıdaların tüketilmesi sonucu da görülebilir. Bu faktörlerin yanı sıra, stres ve dolaşım problemleri egzamanın bilinen sebepleri arasında bulunmaktadır.
Egzama çeşitleri
Egzama, kaynağına bağlı olarak şu şekilde çeşitlere ayrılır:
El egzaması
Elin uyaran maddelere maruz kalması sonucu ortaya çıkan çeşididir. Temizlik işi yapanlar, ev hanımları, kimyasal maddelerle temas eden kuaförler el egzamasının en sık rastlanıldığı mesleklerdir.
Atopik egzama
Bu tür egzamalar, alerjik yatkınlık ve çevresel etmenlere dayalı olarak meydana gelir. Hastalığın belirtileri zaman içerisinde hafifleyerek iyileşse de tekrar ortaya çıkma ihtimali vardır.
Seboreik egzamalar
Ortaya çıkma nedeni tam olarak tanımlanamayan bir çeşididir. Ancak bu tür egzamalar genel olarak, cildin yağlı olduğu alanlarda kızarıklık, pullanma ve kabuk oluşumuna neden olur. Egzamanın bu çeşidinin belirtileri, kış ve bahar aylarında artış gösterir.
Kontakt egzamalar
Akut veya kronik olabilen bu tür egzamalar, cildin maruz kaldığı iritan maddeler ve cildin koruyucu yağ tabakasının oluşumunu engelleyen kimyasallarla sürekli temas sonucu oluşur.
Numuler egzama
Kaşıntılı, dairesel lezyonlara neden olarak genellikle erişkinlik de ortaya çıkan bu tür egzamalar; eller, kollar ve bacaklarda yaygın olarak görülür.
Asteotik egzama
Cilt yüzeyindeki yağ tabakasının incelmesiyle ortaya çıkan asteotik egzamalar, sık sık duş alınması ve yaşlılıktan kaynaklanan cildin kurumasından kaynaklanır.
Stres egzaması
Bu tür, strese bağlı olarak ortaya çıkar.
Egzama tanısı nasıl konulur?
Egzama tanısı, klinik ortamda muayene edilerek konulur. Tanı konulurken alerji uzmanı tarafından muayeneye alınan kişinin mutlaka detaylı testleri yapılmalıdır. Bu şekilde hastalığın şiddeti, hastadaki belirtiler detaylı olarak öğrenilebilir.
Yapılan fiziki muayene ile ciltteki kızarıklık ve kaşıntılı alanların incelenerek genetik yatkınlık gibi etmenler değerlendirilerek egzamanın teşhisi konur. Bu muayenelerle birlikte hastalığın tanısı, kan ve alerji testleri ile de yapılabilmektedir.
Egzama tedavisi
Egzamalar kronik bir cilt hastalığıdır ve bilinen kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Egzama tedavi yöntemleri, genellikle hastalığın belirtilerini engellemeye ve şiddetini azaltmaya yöneliktir.
Bir uyarana bağlı gelişen egzama çeşitlerinde uyaran ile temas engellenerek veya temasın sıklığı azaltılarak tedavi edilir.
Tedavide genel olarak uzman doktorun talimatıyla alerji önleyici ilaçlar, kortikosteroid içerikli ilaçlar ve nemlendiriciler kullanılır. Kaşıntının durdurulması için krem ve jeller reçete edilir. Ciltteki kuruluğun önüne geçilmesi için genellikle su içilmesi ve alerjiye neden olan besinlerin tüketilmemesi önerilir.
Tedavi esnasında cilt kaşınmamalı ve derideki kabarcıklar patlatılmamalıdır.
Bu tedavilerin yanı sıra, bitkisel egzama tedavileri de bulunur.