Türkiye’nin dünya para piyasalarindan 500 milyon dolar kredi bulabilmesi önemli bir olay ve bir basaridir. Fakat 500 milyon dolar kredi 1985 yilinda ortaya çikacak dövi/ açiyi rakkami karsi sinda önem tasimamaktadir Nedir 1985 yilinin döviz açigi?
(1)1985 Yilinin Döviz Açiginin baslica kaynaklari:
a.Dis Ticaret Açigi : 4 milyar dolar.
Türkiye’nin ihracati artmaktadir ama. ithalat rakkami ila büyü mektedir. ithalat ile ihracat arasindaki farki ifade eden dis ticaret açigi azalmamakta. büyümektedir. 1985 Yili için yapilan tahmin, ithalatin ihracattan 4 milyar dolar daha -fazla olacagidir. Demek ki. dis ticaret açigini kapatmak için 4- milyar dolara ihtiyaç vardir.
b.Dis Borç Ödemeleri : 2 milyar dolar.
1985 yilinda dis borç ana para ödemeleri için en az 2 milyar dolara ihtiyaç vardir.
c.Faiz Ödemeleri : 1.5 milyar dolar.
1985 Yilinda dis borç faizleri için en az 1.5 milyar dolar kayna ga ihtiyaç vardir.
d.Kâr Transferleri : 100 milyon dolar.
Yabanci sermayeli kuruluslarin Türkiye’den 1985 yilinda net kâr transferleri en az 100 milyon dolar dolayinda olacaktir.
e.Toplam Ek Kaynak Geregi : 7.6 milyar dolar.
Baslica ödeme yükümlülükleri nedeni ile Türkiye’nin 1985 yi linda 7.6 milyar dolar bulmasi zorunludur. Acaba bu kadar dövizi Türkiye nereden temin edebilir?
(2)1985 Yilinda Türkiye’nin Ihracat Disindaki Döviz Gelirleri:
1.850Milyon Dolar Isçi dövizi gelirleri
950Milyon Dolar Transit hizmetleri, navlun ve müteah hit hizmetleri
130Milyon Dolar Net turizm gelirleri
750-Milyon Dolar Degisik proje kredileri
400Milyon Dolar Program kredileri
l00Milyon Dolar Bedelsiz ithalat
l00Milyon Dolar Net yabanci sermaye girisi 1.000Milyon Dolar Türk ticaret bankalarindaki döviz tev diat hesaplan
500Milyon Dolar Almanya’da Dresdner Bank’daki isçi tevdiat hesaplan
500Milyon Dolar Merkez Bankasi’nin disaridan buldugu
7 yil vadeli kredi olmak üzere 6.280Milyon Dolar Toplam normal döviz gelirleridir.
Yukaridaki kaba hesaplamalarda görülmektedir ki, (kâgit üze rinde) 1.380 milyon dolarlik fark vardir. Bu fark da söyle ve ya böyle kapatilacaktir. Örnegin ticaret bankalarinin ve özel sek tör ve kamu kuruluslarinin dogrudan dis borçlanmalari veya kre dili alimlar yukaridaki hesaplamalarda görülmeyen kaynaklardir. Konunun uzmanlari 1.380 milyon dolarlik fark karsiliginda kullanilabilecek kaynaklari söyle siralamaktadirlar:
500Milyon Dolar Degisik kabul kredileri 500Milyon Dolar Over-Draft (Bunun basit anlatim
Merkez Bankasinin yurt disindaki he saplarindan açik kredi kullanimidir.) 400Milyon Dolar Banker kredisi (Iran, Libya ile petrol alim iliskilerine dayali borçlanma imkani) 1.400Milyon Dolar
Yukarida açiklanan rakkamlar iki önemli noktayi vurgulamak tadir:
(1)Türkiye’de ihracatin süratle arttigi seklindeki yaygin inanca ragmen, dis ticaret açigi kapanmamaktadir. Türkiye’nin döviz ge lir giderleri arasinda önemli farklar bulunmaktadir.
(2)Türkiye’nin döviz açigi o kadar büyüktür ki,Mekez Bankasi nin büyük bir gayretle tamamlamak basarisini göserdigi 500 mil yon dolarlik kredinin bu açigi kapatmada çok az payi olabilecektir.
Bu rakkamlari herkesin bilmesinde büyük yarar vardir. Bu rak kamlarin önemi anlasilirsa :
(a)Türkiye’de ihracat artiyor heyacanina kapilip, döviz kay naklarinin cömertçe harcanmanin, özellikle tüketim mallari itha latinda kontrolü kaçirmanin getirdigi tehlikeler görülebilir.
(b)Kisa sürede konvertibiliteye geçilebilecegi konusundaki bekleyislerin, ileri iyimserlige dayandigi ortaya çikar.
Türkiye’nin dünya para piyasalarindan 500 milyon dolar kredi bulabilmesi önemli bir olay ve bir basaridir. Fakat 500 milyon dolar kredi 1985 yilinda ortaya çikacak dövi/ açiyi rakkami karsi sinda önem tasimamaktadir Nedir 1985 yilinin döviz açigi?