

|Kadın Portalı||Kayıt Ol||Reklam Verin||İletişim||Forumları Okundu Kabul Et|
|20-09-2010, 09:20||#1 (permalink)|


Akut Dağ Hastalığı (Yükseklik Hastalığı) Nedir?
zlı bir şekilde Oksijen yetersizliğine maruz kalma sonucu meydana gelen hipoksik sendromlar. Etiyoloji ve Fizyopatoloji
Yükseğe çıktıkça barometrik basınç azalırken atmosferdeki Oksijen yüzdesi aynı kalır. Bu nedenle yük*seklerde havadaki; O 2 nin parsiyel basıncı azalır ve 18000 ft (5500 )m.de deniz seviyesinin yarısıdır. Adaptasyon gerçekleşmeden yükseğe çıkan kişi*lerde hızla gelişen semptomlar ve hipoksik stres belirtileri görülür. Deniz seviyesinde hipoksiye neden olan hastalık veya yaralanmalarda da ben*zeri semptomlar görülür. Dinlenme önleyici olmasada aşırı yüklenme riski arttırır. Bir kez bu tip rahat*sızlık geçirenler aynı durumdaki başka kişilere göre durumdan daha çabuk etkilenirler fakat kişiden kişiye ve aynı kişide değişik zamanlarda büyük farklılık görülür. Bebekler çocuklar ve premenstruasyon dönemindeki kadınlar özellikle meyillidir. 10000 ft (3000 m) üzerinde yüksekte yaşayanlar aşağı indikten sonra tekrar çıkarken - bu konu tartışmalı olmakla beraber- daha kolay etkilenirler. Çok hızlı çıkış (basıncı ayarlanmamış uçak balon dekompresyon hücresi; veya yüksekçe bir yerde kısa süre kalma (bir kaç saat istenmeyen etkiler yaratsa da tipik yükseklik hastalığına nadiren neden olur.
Hipoksinin ventilasyonu uyarması sonucu doku oksijenasyonu artarken respiratuvar alkaloz da başlar. Bu durum 24-72 saat içinde idrarda HCO3; çıkartılarak kompanse edilebilir. Hipoksinin Oksijene bağlı ATP "sodyum pompasını" bozarak Na ve suyun hücre içinde birikmesine ve K'un hücre dışına çıkmasına neden olarak sıvı ve elektrolit dağılımı*nın bozulduğu düşünülmektedir. Hipoksi bazı kişi*lerde ADH salgılanmasını hızlandırabilir.
Akut dağ hastalığında hiçbir spesifik patoloji yoktur. Asemptomatik interstisyel ödem hafif vaka*larda geçerken bazen her zamanki kelebek dağılı*mında fakat daha sıklıkla asimetrik ve unilateral lekeler şeklinde olan alveolar ödemden önce gelişir. Serebral ödem meydana gelebilir; göz diski ödemi şiddetli vakalarda görülür. Trombosit ve fibrin mikroembolisi ciğerlerde ve beyinde olabilir. Kalb nor*mal olup pasif konjestiyona rastlanmamıştır. Peteşiyal hemoraji tırnakların altında hemoraji ve retinanın değişik tabakalarında hemoraji 16000 ft. (5000 m.; üzerinde görülür fakat bu yakalardaki kanamanın patogenezi bilinmemektedir. Endokrin bezler karaciğer ve böbrekler normal gözükmekle beraber reversibl fonksiyon düzensizlikleri genel*likle görülür.
Semptomlar Belirtiler ve Teşhis
Yükseklik hastalığı hareket hastalığı ile karıştı*rılmamalıdır. Değişik hipoksik sendromlar çakışa*rak fizyopatoloji spektrumunun bir kısmı sayılırlar. Ancak ayrı durumlar olarak da gözükebilirler ve değişik hastalık olarak ele alınmalıdır. Akut dağ hastalığı (AMS) 6500 ft. (2000 m. de başlayabilir ve başağnsı yorgunluk bulantı kusma uykusuz*luk ve kuvvetli hızlı kalb vurması ile belirginleşir. Dehidratasyon ciddî ve hiperventilasyon aşırı olma*dıkça AMS rahatsız etmekle beraber nadiren ciddî*dir ve 1-2 gün içinde düzelir. Laboratuvar çalışmaları spesifik olmayıp nadiren yardımcı olurlar.
Yükseklik pulmonal ödemi (HAPE) 10000 ft. (3000 m. üzerine hızlı çıkışlardan sonra 24-72 saat içinde gelişir ve dispne beyaz pembe veya ara-sıra kanlı balgam çıkartılan öksürük hafif ateş ve taşikardi ile karakterizedir. Siyanoz ve dispne şid*detli olabilir ve yaygın ral steteskopsuz bile duyula*bilir. Semptomlar pnömoni ile karıştırılabilir. Göğüs röntgeninde Kerley çizgileri ve her derecede pulmonal ödem görülür. Pulmonal arter basıncı yük*selirken atriyal basınç normaldir. Başağnsı koma veya ölüm (bazen bir kaç saat içinde şiddetli HAPE' nin özellikleridir.
Yükseklik serebral ödemi (HACE) daha az görülmekle birlikte daha tehlikelidir. HACE'de başağnsı genellikle şiddetli yürüyüş ataksik el hareketleri beceriksiz ve diplopi görülür ve duysal ve görsel halüsinasyonlar yaygındır. Göz diski ödemi teşhis için gerekli değildir. HACE diğer koma nedenlerinden (örneğin; infeksiyon vasküler kaza veya ketoasidoz) hızlı çıkış; tarihçesi belirgin ateş veya paralizi olmaması ve yapılabiliyorsa normal kan ve spinal sıvı çalışmalan ile ayrılır. Koma ve ölüm çok hızlı gelişebilir.
Retinal kanamalar makula etkilenmemişse asemptomatik olup tek başına veya diğer yükseklik hastalıklarıyla birlikte meydana gelebilir. Araz bırakmamakla beraber nadiren skotom görülebilir. Oftalmoskopide görülebilen retinal kanamalar hipertansiyon diabet veya üremiden kaynaklanan*lardan ayırt edilmelidir.
Profilaksi
Fiziksel uygunluk daha az Oksijen tüketerek çalış*mayı geliştirse de dağ hastalığına karşı korumaz. En iyi korunma yükseğe günde 800-1000 ft. (250-300 m.) hızla ve 1300 ft. (4000 m.) üzerinde bazı günler dinlenerek çıkmaktır. Tam dinlenme bazı kişileri daha kötü etkiler fakat aşırı zorlamadan kaçınmalı*dır. Kişisel farklılıklardan dolayı dağcıların ters bir belirti meydana getirmeyecek hızda tırmanmaları semptomlar ilerlerse ve şiddetlenirse der*hal geri dönmeleri önerilir.
Tırmanmadan 1-2 gün önce veya tırmanırken oral 250 mg. asetazolamide günde iki kez alınması yararlı olur. Karbonik anhidrazı inhibe ederek daha az respiratuvar alkaloz ile daha yeterli Oksijen taşınma*sını sağlar ve uykuda periyodik solunumu azaltarak veya elimine ederek oksijenlenmeyi düzeltir. Gece*leri yavaş hızla Oksijen solunması uykuda periyodik solumaya bağlı hipoksi artışını en aza indirir. Progesteron amonyum klorür sitokrom ve respiratu*var uyarıcılar önerilir ancak yan etkiler yararlanndan daha ağır basar. Normalden daha fazla su içmek yararlı olabilir. Egzersiz asidozunu önlemek amacıyla antasid verilmesi önerilmiştir ancak faydalı olduğu kanıtlanmamıştır.
Uyum dokulardaki Oksijen parsiyel basıncını normale döndürmek amacıyla seri halindeki birbi*rini tamamlayan fizyolojik değişikliklerden mey*dana gelen kademeli bir olaydır. 13000 ft. (4000 m.) üzerinde tam uyum sağlanması yıllarca sürebilir ve ilaçlarla hızlandırılamaz. Kısa-süreli uyum 29000 ft. (8800 m.) yükseklikte insanlann heyecan verici işler başarmalarını sağlar ancak 20000 ft. (6000 m.) üzerinde uzun süre kalınırsa fenalaşma uyumu geçer. Uyumun belirgin özellikleri; ortalama hiper*ventilasyon ve hafifçe artmış kardiak output ardı-sıra polisitemi miyoglobin artışı doku kapilleritesinde artış ve kan alkalin rezervlerinin azalması görülür. Aşırı polisitemi tromboflebite neden olur; bu nedenle polisitemi bazılarınca hipoksiye karşı ters cevap olarak sayılır.
Tedavi
AMS sıvı yerine konması aktivite azaltmak ve arasıra iniş dışında tedavi gerektirmez HAPE çıkışı durdurarak ve aktiviteyi azaltarak tedavi edi*lir; eğer semptomlar kötüleşirse ani iniş esansiyeldir.Oksijen solumak ancak ilk safhalarda HAPE düzelmesini sağlar ve durum ilerledikçe daha az etkili olur çünkü ilerleyen interstisyel ve alveolar ödemin neden olduğu Oksijen difüzyonu ile çatışma görü*lür. Morfin etkili olmasına rağmen respiratuvar dep*resyon yararlarından daha ağır basar. Kardiak fonksiyon normal olduğuna göre digitalis faydasız*dır. Furosemid (oral 20-40 mg her 2 saat veya 20 mg IV yavaşça sıklıkla yararlıdır. (DİKKAT: Diürezin çok hızlı olması hipovolemik şoka neden olarak hafif hastalığı ağırlaştırabilir.) Ağır vakalarda inmek için ilaçlann etkisini beklemek doğru olmaz çünkü 1000 ft. inerek 1600 ft. yüksekliğe gelmek (300-500 m. iniş ) beklenmedik iyileşmeye neden olur. Has*tayı basınçlı bir hücreye koymanın yararı sınırlıdır çünkü ortam değiştiğinde semptomlar başlar. HACE steroidlere yavaş cevap verir (deksametazon veya betametazon 4-8 mg. IV her 4 saat. Yük*seklik hastalığında intrakraniyal basıncı azaltmak için başka yöntemler yoktur. Oksijen başağnsını geçici olarak düzeltir. Diürez daha az etkilidir ve inişten sonra iyileşme HAPE'den daha yavaştır. Retinal kanamalar tedavi gerektirmez ve tek başına iniş için sebep değildir. Yüksekte kalınca düzelir ve pek azında kalıcı iz bırakır.
Kronik dağ hastalığı (Monge hastalığı) yüksekte yaşayanlarda nadiren görülen bir komplikasyon olup aşın polisitemi dispne trombozlar ve kardiak yetersizliklerle karakterizedir; daha alçak bir yere taşınarak veya geçici olarak flebotomi ile düzeltilir. Sendrom alveolar hiperventilasyona (pickwickian hastalığı) benzer.
|Teşekkür Edenler:|| |
Я (23-09-2010)
|Seçenekler|
|Stil|
Akut Dağ Hastalığı (Yükseklik Hastalığı) Nedir? konusu, SAĞLIK / Sağlığımız forumunda tartışılıyor.
|Konu||Konuyu Başlatan||Forum||Cevaplar||Son Mesaj|
|Wilson Hastalığı Nedir?-Wilson Hastalığı Tedavisi||elif||Sağlığımız||17||28-09-2016 02:38|
|Meniere Hastalığı Nedir?-Meniere Hastalığı Tedavisi||elif||Sağlığımız||2||03-02-2012 02:35|
|Burger Hastalığı Nedir?-Burger Hastalığı Tedavisi||elif||Sağlığımız||1||18-12-2011 07:40|
|Dar Kanal Hastalığı Nedir?-Dar Kanal Hastalığı Ameliyatı||elif||Sağlığımız||0||20-06-2009 06:39|
|Perthes Hastalığı Nedir?-Perthes Hastalığı Tedavisi||elif||Sağlığımız||0||20-06-2009 05:47|