

Bozok Üniversitesi Erdoğan Akdağ Kongre ve Kültür Merkezi’nde 21-23 Mart 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan sempozyumun açılış programına Yozgat Valisi Kemal Yurtnaç, Belediye Başkan Yardımcısı Ahmet Akgün, Yozgat İdare Mahkemesi Başkanı Ahmet Yanık, Rektörümüz Prof. Dr. Salih Karacabey, Yozgat Baro Başkanı Av. Mehmet Şimşek, Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Bülent Çiftçi, Prof. Dr. Şenol Akın, fakülte dekanları, daire müdürleri, siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri, öğretim elemanları ve çok sayıda öğrenci katıldı.
Sempozyumda 19. yüzyıl başlarından günümüze asker, medrese, üniversite; adli ve idari bürokrasi, basın gibi kurum ve kuruluşların rol aldığı iktidara müdahaleler ele alınarak, darbelerin ülkemize kaybettirdikleri, demokrasinin gelişip kökleşmesinde oluşturduğu olumsuz gelenek, tarihten günümüze iktidarlara yapılan müdahaleler, sebep ve neticeleri konularında bildiriler sunularak tartışılacak. Sempozyumun açılış konuşmasını yapan Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ali Beyhan, “Osmanlı Devleti’nde iktidara müdahalede bulunma geleneği Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Cumhuriyet’in kuruluşunda etkin bir role sahip olan askerler, zamanla kendilerini devletin kurucu gücü ve koruyucusu olarak görmeye başlamış; Cumhuriyet değerlerini koruma, muhafaza etme iddiası ile sisteme müdahale etmeye devam etmişlerdir. Müdahaleler sadece asker tarafından olmamış, medreseler, üniversiteler, mülkî ve adlî bürokrasi, basın her zaman müdahale zemininin ve şartlarının hazırlanmasında öncü rol oynamışlardır.” dedi.
Prof. Dr. Beyhan, “Tarihe baktığımızda 17. yüzyılda dört tane müdahale gerçekleştirilmiş ve dört tane Osmanlı hükümdarı tahttan indirilmiş, bunlardan Genç Osman ve Sultan İbrahim sadece tahtan değil aynı zamanda katledilerek hayatlarını kaybetmişlerdir. 18. yüzyılda ise iki müdahale ile iki tahttan indirilme olayı gerçekleşmiştir. 19. yüzyılın ise olayları yoğunluğu bakımından diğerlerinden farklı bir yüzyıl olduğunu söyledi. 12 Mart muhtırası, 28 Şubat süreci, 27 Nisan e -muhtırası ve 12 Eylül 1980 darbesinin arka planına bakıldığında, darbelerin müdahaleler için zemin hazırladığını ve belli bir kılıf altında iktidara müdahale olduğunu söyledi. 19. yüzyıldan başlayarak günümüze kadar yaşanan darbe girişimlerinin nedenleri, aktörleri, dış bağlantıları ve sonuçlarının özgün çalışmalarla ortaya konulmasını amaçlayan sempozyumda 51 akademisyenin sunum yapacağını belirten Prof. Dr. Beyhan sempozyuma ev sahipliği yapan Bozok Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Salih Karacabey ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.” dedi.
Rektörümüz Prof. Dr. Salih Karacabey tarihin her döneminde çeşitli şekillerde iktidara müdahalelerin olageldiğini belirterek zaman ve şekilleri farklı olsa da bu tür müdahalelerin arka planının irdelenmesi gerektiğine dikkat çekti. Rektörümüz konuşmasında, Kanuni Sultan Süleyman ile birlikte başlayan iktidara yönelik müdahalelerin o dönem sonrasında ki her süreç ve dönemeçte çok ciddi olarak devam ettiğini kaydederek en son 15 Temmuz darbe teşebbüsünün de bu müdahalelerden biri olduğunu sözlerine ekledi.
Tarihin derinliklerinden gelen kültürümüze baktığımızda meşru iktidara saygı ve bağlılığın olduğunun altını çizen Rektörümüz Prof. Dr. Salih Karacabey; “Meşru iktidara müdahale veya saygısızlık bizim kültürümüze göre yanlıştır. Din açısından bakarsanız günahtır. Sosyal açıdan baktığınız zaman ise ihanettir. Ama kültürümüzün böyle olmasına rağmen en çok müdahaleler bizim toplumumuzda yaşanıyorsa bir şeylerin eksik olduğu açıkça anlaşılıyor demektir. Bu noktayı bizlerin farklı açılardan detaylı olarak düşünmesi gerekir. Şu da belki üzerinde durulması ve yoğun bir şekilde araştırma yapılması gereken bir husustur. Din eksenli oluşumlar bunların içerisinde gerçekten vatanına milletine kendi değerlerine bağlılık olmakla beraber ki tarihte bazen bu durumda olanlar her hangi bir müdahale düşüncesi bulunmadığı, vatanına ve devletine bağlılığında hiçbir kusuru olmadığı halde bazen çeşitli tevziratlarla mağdur edilenler olmuştur. Ama çoğu zaman ana amacı din olmayan, din görünümü kisvesi adı altında insanları bir araya getirip iktidar olma sevdasında olanlar da iktidara müdahale etmeye kalkışmışlardır ki, 15 Temmuz bunlardan biridir. Bundan belki çıkarılacak sonuç ve alınması gereken tedbir şudur: Bu yaşananların ardından ülkemiz gerçekten sağlıklı, zamanında ve yeteri kadar güzel bir din eğitimi politikasını devlet politikası haline getirmelidir. Ayrıca toplumun yanlışa düşmemesi, kendi değerlerine düşman olmaması, kendi değerlerine daima saygılı ve bağımlı olması açısından vazgeçilmez bir milli eğitim politikasını da devlet politikası haline getirmek durumundadır. Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra müdahalelerin ve ya Osmanlı dedelerimizin yaşadığı problemlerin başında eğitimdeki bozulma gelmektedir. Çünkü birçok alandaki yanlışı ve bozulmayı eğitimdeki bozulma körüklemiştir.” dedi.
Rektörümüz Prof. Dr. Salih Karacabey konuşmasının sonunda: “Bu ilmi çalışmayı bilim şölenini bizimle birlikte yapmayı kabul eden Başbakanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ve başkanına teşekkür ediyor, iki gün boyunca sürecek sempozyumun başarılı geçmesini diliyorum.” dedi.
Yozgat Valisi Kemal Yurtnaç Bozok Üniversitesi ve Başbakanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ortaklığında gerçekleştirilen 19.Yüzyıldan Günümüze Türkiye’de İktidara Müdahaleler ve Darbeler Uluslararası Sempozyumu’nu çok önemsediğini belirttiği konuşmasında iktidara yönelik yapılan müdahale ve darbe girişimlerinin tarih, sosyolojik, kültürel, toplumsal ve politik olarak analiz edilmesinin devlet ve millet hayatımız açısından çok önemli olduğunun üzerinde durdu.
Darbelerin hiçbir meşruiyetliğinin olmadığına vurgu yapan Vali Yurtnaç bu tür girişimlerin mazur görülecek hiçbir yanı olmadığını ifade ederek şunları söyledi: “Geriye bakıp bu müdahaleleri analiz ettiğimizde hepsinin altında hukuksuzluk var. İnsanların hak ve hürriyetlerinin askıya alınması var ve hukuki düzenin ortadan kaldırılmaya yönelik bir hareket var. Bu tür müdahale ve girişimlerin insaflı ve meşru olacak hiç bir tarafı yoktur. En kötü hukuk devletleri en iyi askeri düzenden daha iyidir. Ben, askeri darbelerin meşru hükümetlere müdahalelerin hepsinde askeri ve sivil bürokrasinin bir ihaneti olduğunu düşünüyorum.11 Eylül’de aynı asker ve aynı polis görevli iken ne oldu da 12 Eylül’de kesildi her şey. Demek ki görevini yapmayan ihtilalin olgunlaşmasını bekleyen bir askeri ve sivil bürokrasi vardı. Halbuki demokrasi bir müzakere ve mücadele yöntemidir. Toplumsal bir uzlaşmadır.
15 Temmuz darbe girişiminin Türkiye demokrasi tarihinde ilkleri de beraberinde getirdiğini belirten Vali Yurtnaç millete ve devlete yanlış yapılmayacağının en güzel örneğini 15 Temmuz gecesi verdiklerinin altını çizdi. Konuşmasının sonunda Vali Yurtnaç sempozyumun sonuçları ve çıkarımları açısından verimli geçmesini temenni ederek, emeğe geçen kurum ve çalışanlara teşekkür etti.
İki gün sürecek sempozyumda 19. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Yönetime Müdahale Girişimleri, Nizam-ı Cedid ve III. Selim, Kuleli Vak’ası, Sultan Abdülaziz’in Tahtan İndirilişi, 20.Yüzyılda Yönetime Müdahale Girişimleri, 31 Mart Vak’ası, Bab-ı Ali Baskını, Medreseler, bürokrasi-müdahale ilişkisi, Tek Parti Döneminde Yönetim Anlayışı ve Asker-Sivil İlişkisi, Türkiye’de Çok Partili Sisteme Geçiş ve Demokrasi Sorunları, Türkiye’de Ordu Siyaset İlişkisi: Teorik Yaklaşımlar, Demokratikleşme Süreci ve Ara Dönemler, 27 Mayıs Müdahalesi, 22 Şubat 1962 ve 21 Mayıs 1963 Harekâtları, 12 Mart Muhtırası,12 Eylül 1980 Askeri Müdahalesi, 28 Şubat Post modern Darbesi, 27 Nisan e-Muhtırası, Askeri Darbelerin İdeolojik, Siyasi ve Toplumsal Arka Planı, Darbelerin Toplumsal ve Ekonomik Yapıya Etkileri, Türkiye’deki Darbelerin Dış Bağlantıları, Darbelerin Sivil Uzantıları,15 Temmuz Darbe Girişimi, Darbe Girişimlerine Karşı Kurumsal ve Toplumsal Direnişin Önemi ve Medya ve Sosyal Medyanın Toplumsal Olaylardaki Rolü ve Etkisi konularında sunumlar yapılacak.