Gebelikle birlikte birçok değişim de beraberinde geliyor;bunlardan en göz önünde olanı da sürekli büyüyen göbek. Hamile kadınların vücudu bebeklerine birçok şekilde uyum sağlıyor; göğüs kafesi genişliyor, akciğer boğaza yaklaşıyor, göbek deliği dışarı çıkıyor. Yani fetüs mümkün olan her santimetreye yerleşmeye başlıyor. Fiziksel genişlemenin yanı sıra bir de şaşırtıcı bir mental genişleme söz konusu; bir ön çalışma sonucunda gebeliğin sonlarına doğru, kadınların kişisel alan algısı da genişlediği tespit edildi.
Hamile kadınların peripersonal alanının (beynin bedenimiz etrafında yarattığı alan) üçüncü üç aylık dönemde genişlediği Cambridge’deki AngliaRuskin Üniversitesinden FlaviaCardini ve meslektaşları tarafından 10 Aralıkta bioRxiv.org’da yayımlandı. Peripersonal alanın sınırlarını belirleyebilmek için araştırmacılar,gözü bağlı katılımcılardankarınlarına bir ışık geldiğini hissettiklerinde bir tuşa basmalarını istediler. Cevapları için dikkatleri başka bir sinyale daha çekildi; uzaktan yakına doğru gelen 3 saniyelik bir ses.
İnsanlar ses uzaktan geldiğinde tuşa basmakta daha yavaştılar. Ancak Karate-kid’deki chopstick ile sinek yakalamaya benzer şekilde, ses yaklaştığında insanların tuşa basma hızları da artış gösteriyordu.
Tuşa basma tepkilerinin artış hızını saptayarak, Cardini ve meslektaşları gebeliğin 3 dönemindeki kadınların peripersonal alan sınırlarını tespit etmeye çalıştılar. Bu üç dönem şunlardı: çoğu kadının genişlemeye başladığı 20. Hafta, en geniş dönemleri olan 34. Hafta ve doğum yaptıktan sonraki 2 ay. Karşılaştırma yapabilmek için, araştırmacılar ayrıca hiç doğum yapmamış kadınları da bu deneye dahil ettiler.
Hiç doğum yapmamış kadınlarla karşılaştırma sonucunda, 34 haftalık hamile kadınların ses uzaktan gelirken bile tuşa basmakta daha hızlı oldukları gözlemlendi. Ancak 20 haftalık hamile kadınlarda ve doğum yapmış olan kadınlar da herhangi bir etki gözlemlenmedi.
Bazı psikologlar, peripersonal alanın vücudu saran koruyucu bir balon olduğunu düşünüyorlar. Havlayan köpekler, örümcekler ve yılanlarla yapılan deneylerde de peripersonal alanın bir tehlikeyle karşılaşıldığında genişleyebildiği iddia edildi. Araştırmacılar, peripersonal alan genişlemesinin karın bölgesinin hassas olmasından ve bu sebeple içinde gelişen yeni canlının, annenin dış dünyayla günlük etkileşiminde korunması gerekliliğinden kaynaklandığını düşünüyorlar.
Cardini, bu tür genişlemenin sadece gebeliğin sonlarında olmasına şaşırdığını belirtti “gebeliğin erken dönemlerinde de böyle bir şeyin yaşanmasını beklerdim ancak galiba gebeliğin erken dönemlerinde ekstra bir izlemeye gerek yok.”
Gebelikte ve sonrasında, ebeveynlik döneminde, her türlü şeyin genişleyip gelişmesi fikri bende çok büyük bir etki yarattı. Sanki benlik algımız genişleyip, bu yeni, hassas insanlara yer açıyor. Bu araştırma sırasında aklıma gelen bir diğer çıkarım ise hoş karşılanmayan karın okşamalarıyla ilgili. Aslında bu söylenmemesi gereken bir şey fakat söyleyeceğim: kimsenin karnına izin istemeden dokunmayınız. Dokunmanız gerekiyorsa illaki önceden haber verin, çünkü bu üçüncü çeyrek döneminde olan ve peripersonal alan tarafından sarmalanmış bir kadın ona yaklaşan ellere vurarak uzaklaştırma konusunda çok daha hızlı olabilir.
Editör / Yazar: Meltem ARSLANER
Kaynak: https://www.sciencenews.org/blog/growth-curve/pregnant-women-personal-space
Rüya gören beyin hafızayı koruyor
Bilim insanlarının yaptığı bir araştırma, rüya gören beynin hafızayı koruduğunu ortaya koydu. Science bilim dergisinde yayımlanan makaleye göre uykunun rüya görülen kısmı olan, gözlerin hızlıca oynatıldığı REM aşamasında ritm bozulursa hafıza kayıpları yaşanabiliyor. Fareler üstünde yapılan deneylerde beyin fonksiyonları REM sırasında durdurulan fareler, hemen ardından yapılan hafıza testlerinde başarısız oldular. REM uykusu sırasında insanlar rüya görüyor ancak rüyaların, yeni anıların yerleşmesi konusunda önemli olup olmadığı bugüne kadar yanıtlanmamıştı.
Son araştırmalar REM dışı derin uykuya odaklanmıştı. Derin uyku sırasında beyin hücreleri hafızayı güçlendiriyor ve o günkü tecrübeleri yeniden yaşatan çeşitli kalıpları ateşliyor. REM uykusu sırasında gözlerimiz hareket ediyor ve kaslarımız gevşiyor ama beynin tam olarak ne yaptığı gizemini koruyor. Bu uyku türü tüm hayvanlar dünyasında, memelilerde, kuşlarda hatta sürüngenlerde bile görülebiliyor. Özellikle de hayvanlarda REM aşamaları çok kısa süreli olduğu için ve diğer komplikasyonlar nedeniyle bu uykunun etkilerini ölçmek zor. REM uykusuna dalmış insanları ve hayvanları uyandırmak strese ve hafıza testlerini de bozan sorunlara neden oluyor.
REM uykusu hafızayı güçlendiriyor
Kanada’da McGill Üniversitesi’nde çalışan Dr. Sylvain Williams doğrudan uyuyan beyne müdahale etmeye karar verdiklerini söylüyor. BBC’ye konuşan Williams “Farelerde REM uykusunu bozmak için bir yöntem kullandık” dedi. “Optogenetics” adında bir sistemi kullanan Williams ve ekibi, farelerde belli sayıda bir hücreye, beyinlerine yerleştirilen minik bir optik fiber sayesinde ışık tutmuşlar. Araştırmacılar ışığı yaktıklarında “teta titreşimleri” adı verilen belirli bir beyin ritmi büyük ölçüde azalmış. Eğer bu müdahale farenin REM uykusuna denk gelmişse bunun sonuçları olmuş.
Dr. Williams “REM uykusundaki faaliyeti durdurmak, özellikle hafızanın oluşması ve güçlenmesini engelliyor” diyor. Örneğin yeni bir nesneyle bir gün önce gördüğü nesne aynı anda fareye gösterildiğinde, fare tanımadığı nesneye odaklanacağına her ikisini de inceliyor. REM uykusunun yeni anıları yerleştirmesi için kritik olduğu görülüyor. Williams, bunun yanıtladığından daha çok soru yarattığını söylüyor. Eğer derin uyku hafızayı güçlendiriyorsa REM uykusunun asıl görevi ne?
Williams, “Şu anda iki aşama arasındaki farkı bilmiyoruz. Ama REM uykusunun ana bir rolü olduğunu öğrenmek şaşırtıcı bir haber” diyor. Araştırma bunama ve diğer hafıza sorunları yaşayan hastalarda incelenmeye değer olabilir. Williams, “Özellikle Alzheimer hastalarında bu normal faaliyetin nasıl etkilendiğini ve hafıza bozulmalarına nasıl katkısı olduğunu görmek ilginç olabilir” diyor.
Editör / Yazar: Ezgi SEMİRLİ
Kaynak: https://www.bbc.com/news/science-environment-36275143
Bilim insanları, ışık ve havayı geçiren, fakat sesin geçmesini engelleyen bir materyal geliştirdiler
Boston Üniversitesinden araştırmacılar,matematiği 3D baskı ile birleştirdiler ve mantığa meydan okuyarak, ışık ve havanın içinden sorunsuzca geçtiği fakat sesin geçemediği yeni bir malzeme geliştirdiler. Araştırmacı Xin Zhang bir basın açıklamasında ‘Biz şu anda matematiksel olarak, herhangi bir şeyin sesini engelleyebilecek bir nesneyi tasarlayabiliyoruz. “dedi –Bu da geleceğin bugünden çok daha sessiz olabileceği anlamına geliyor. Physical Review B dergisinde yayınlanan bir makalede, araştırmacılar geliştirdikleri bu işi “akustik meta malzeme” olarak tanımlıyorlar.
Bir malzemenin,hava ya da ışığı engellemeden, gelen ses dalgalarını kaynaklarına tekrar yansıtırken ihtiyaç duyabileceği özellikleri ve boyutları hesaplayarak başladılar.. Daha sonra 3D malzemeyi bir donat şeklinde bastırarak, PVC borunun bir ucuna, diğer ucu da bir hoparlöre tutturdular.
Hoparlörden yüksek perdeli bir not aldıklarında, bu donat şeklindeki materyalin borudan gelen sesin yüzde 94’ünü engellediğini gördüler. Araştırmacı Jacob Nikolajczyk basın açıklamasında:’’Bu tür sonuçları aylardır bilgisayar modellememizde görmüştük – ama bilgisayarda modellenen ses basıncı seviyelerini görmek başka bir şey, etkisini kendinizin duyması bir şey.’’ dedi. Araştırmacılar, araştırmalarının gösterdiği donatşekliyle sınırlı olmadığını iddia ettikleri akustik meta materyalleri için birçok uygulama öngörüyorlar. Zhang ve arkadaşıRezaGhaffarivardavagh; materyalin yapısının çok hafif,açık ve güzel olduğunu söylediler ve ayrıca her parçanın, ses engelleyici, geçirgen bir duvarın ölçeklendirilmesi ve inşa edilmesi için kiremit veya tuğla olarak kullanılabileceğini belirttiler. Ayrıca dronların, HVAC sistemlerinin ve hatta MRI makinelerinin sesinin azaltılması için malzemenin kullanılma potansiyelini olduğunu da belirttiler – görünüşe göre gürültü yapan herhangi bir şey bu yeni malzemenin eklenmesiyle daha az gürültü yapabilir.
Editör / Yazar: Esra KAŞ
Kaynak: https://www.sciencealert.com/scientists-create-new-material-that-can-block-sound-while-still-allowing-air-and-light
Uçan Parçacıklar Gezegenlerin Oluşum Sırrını Ortaya Çıkarabilir
Bilim insanları, robotik alanında büyük buluşlara yol açabilecek, hatta gezegenlerin ve ayın nasıl şekillendiğine dair bilgi sağlayabilecek bir deney sırasında, ilk kez tanecikleri ses kullanarak havaya kaldırdırlar. Akustik kaldırma, yoğun ses dalgalarının basıncını kullanarak nesnelerin havada askıda kalmasını sağlayan bir tekniktir. Şimdiye kadar bu teknik, su damlacıklarını, 5.08 santimetrelik polistiren topları ve yaşayan böcekleri kaldırmak için kullanılmaktaydı. Son teknoloji tanıtımında, Chicago Üniversitesi ve Bath Üniversitesi’nden bilim insanları, düz bir yüzeyde sınırlı kalmadıkları takdirde maddelerin birbirleriyle nasıl etkileşime girdiği ve kümelendiğini incelemek üzere aynı anda birkaç plastik taneciği havada tuttular. Araştırmacılar, torba ve şampuan şişesi yapımında kullanılan bir plastik olan polietilenden yapılmış yaklaşık 1 mm çaplı bir taneciği havaya kaldırmak için, insan kulağındaki işitme aralığının üstünde bir frekansa sahip olan ‘’ultrasonik’’ sesleri kullandılar. Yüksek hızda kameralar kullanarak bir konfigürasyonda sadece 5 ya da daha az taneciğin kümeleştiğini gördüler.
Karışıma bir tanecik daha eklendiğinde işler daha da ilginçleşti, 6 tanecik kümeleşerek 3 farklı şekil oluşturdu: bir chevron, bir paralelkenar ve bir üçgen. Tanecik sayısını yediye arttırmak konfigürasyonları daha da karışık bir hale getirdi, parçacıklar, bir çiçeğe, bir kaplumbağaya, bir ağaca veya bir tekneye benzeyen dört şekilden biri halinde kümelendiler. Bath Üniversite’sinde fizikçi olan araştırmanın yardımcı yazarı Dr. Anton Souslov, şu sözleri dile getirdi, ’’Ultra seslerin frekansını değiştirerek taneciklerin etrafta hareket etmesini ve yeniden düzenlenmesini sağlayabileceğimizi bulduk. Farklı şekiler arasında geçiş yapmak için en az 6 tane taneciğe ihtiyaç var.’’ Araştırmacılar, ses dalgalarının frekansı değiştikçe taneciklerden bir tanesinin bir nevi ‘’menteşe’’ gibi davrandığını ve etrafta sallanarak diğer taneciklerle kümeyi yeniden şekillendirdiğini buldular. Souslov bu durumla ilgili, ‘’ Bu karmaşık yapılar oluşturmak için nesneleri manipüle etme olanağı yaratıyor.
Belki de gözlemlediğimiz bu menteşeler; giyilebilir teknoloji veya bilim insanları ve mühendislerin, sert malzemelerden daha esnek ve uyarlanabilir robotlar oluşturmak için yumuşak, manipüle edilebilir malzemeler kullandığı yumuşak robotik alanında yeni ürünler ve aletler geliştirmek için kullanılabilir.’’ Bununla birlikte, bu teknolojinin en heyecan verici uygulaması muhtemelen astrofizik dünyasında olacaktır. Gezegenler, ay ve asteroitler gibi gök cisimleri, büyük miktarda gaz ve toz disklerinden oluşur.Bu’’ata gezegenler’’ dönmeye devam ettikçe, maddeler birbirine yapışarak topak oluşturmaya başlarlar ve bu topaklar yavaş yavaş büyüyerek etrafını saran materyale daha güçlü bir yerçekimsel kuvvet uygularlar. Bu yeni deney, astrofizikçilerin kozmik tozların nasıl yuvarlanıp topanlanarak gezegenleri ve ayı oluşturduğunu anlamak için laboratuvarda toz parçacıklarını kaldırarak, bu süreci gerçek zamanlı olarak daha küçük bir ölçekte incelemelerini sağlayabilir.
Editör / Yazar: Zeynep BİROL
Kaynak: https://www.sciencefocus.com/news/levitating-particles-could-reveal-how-planets-form/
Rüya gören beyin hafızayı koruyor
Bilim insanları, ışık ve havayı geçiren, fakat sesin geçmesini engelleyen bir materyal geliştirdiler
Uçan Parçacıklar Gezegenlerin Oluşum Sırrını Ortaya Çıkarabilir
22 milyon yıllık yolculuk Türkiye’de son buldu
Karbon Salınımı Kutuplarda Palmiye Ağaçları ve Timsahların Yaşadığı Dönemden 10 Kat Daha Fazla
Arılar Kışın Ne Yapar?
Çin, dünyanın yapay zekalı ilk kadın haber sunucusunu tanıttı
Gururumuz Türk Bilim Kadınları
Beyin Yeterince Uyuyamadığında Kelimenin Tam Anlamıyla Kendini Yemeye Başlıyor
Bilim insanları, havadaki CO2’yi kömür haline getirmenin bir yolunu buldu
Öne Çıkanlar
-
Bilim7 gün ago
Beyin Yeterince Uyuyamadığında Kelimenin Tam Anlamıyla Kendini Yemeye Başlıyor
-
Bilim1 hafta ago
Lastiğin esnekliğini ve metalin gücünü birleştiren yeni bir yüksek teknolojili fiber malzeme geliştirildi
-
Arkeoloji3 gün ago
Gizemli Bir Şekilde Ortadan Kaybolan 10 Uygarlık
-
Bilim1 hafta ago
Bilim insanları, kuantum bilgisayarla zamanın yönünü değiştirdiler