BDDK, dün birdenbire, 120 milyar liralık takipteki alacaklarına ek olarak, ağırlıklı olarak enerji, inşaat ve toptan ticaret şirketlerden alacakları olmak üzere, 46 milyar liralık batık kredinin olduğunu açıkladı. Bu, bir dizi özel enerji ve inşaat şirketinin geri ödeyemediği borçlarının silindiği anlamına geliyor. Bu miktarda bir borcun silinmesi, bankaların sermaye yetersizliğine düşmemesi için ek fon ayırması ve yıl sonu açıklayacakları karların yüzde 15-20 civarında azalması demek.
Elbette bankaların bu miktarda borcu silerek, bir dizi büyük enerji ve müteahhitlik şirketinin kurtarılması karşılıksız değil. Anlaşma gizli yapıldığı için ayrıntıları bilinmiyor, ancak bir dizi batık enerji şirketi, bankalara devredilmiş olabilir.
Daha önemlisi, BDDK’nin 46 milyar liralık krediyi batık ilan edilip silme açıklamasının, İMF heyetinin Ankara’da (uzun süredir ertelenmiş olan) 4. madde konsültasyonu (denetim ve gözden geçirme) için bulunduğu sırada açıklanmış olması. Bu da, batık enerji ve inşaat sektörlerinin borçlarının bir kısmının silinmesinin, Türkiye’nin İMF’den alacağı yeni borçlar karşılandığında gerçekleştiği anlamına geliyor. Çok büyük olasılıkla, İMF’den (kamuya açıklanmadan) alınacak borçları devlet üstlenecek, ancak bu finanmanın önemli bölümü, batık alacakların bir kısmını silerek kar düşüşü yaşayacak olan yabancı ortaklı büyük holding bankalarına transfer edilecek.
Kapitalist devlet iktidarının, bu yılın başından itibaren el altından İMF ile yeniden borç finansmanı için pazarlığa oturduğu biliniyordu. Ocak ayında, hükümetin İMF’den yerel seçimlere kadar 20 milyar dolar, seçimlerden sonra 200 milyar dolar borç istediği, İMF’nin ise yerel seçimlere kadar 5-7 milyar dolar, yerel seçimlerden sonra 50 milyar dolar yeni borç açmayı taahhüt ettiği, ancak bunu, Türkiye’nin Suriye’de ABD ile birlikte hareket etme şartına bağladığı söylentileri dolaşmıştı.
Tesadüf sayılmayacak ilginç bir nokta da şu: İMF ile yeni bir gizli anlaşmanın bağlandığı son birkaç haftada Türkiye kapitalizminin borçları konusunda iki önemli gelişme yaşandı. Birincisi, bir Borçlar Genel Müdürlüğü kuruldu. İkincisi, borçlar yönetmeliğinde önemli bir değişiklik yapıldı. Bu değişiklik, borç-alacak görüşmeleri daha önce Türkiye’deki alacaklı bankalar ile borçlu şirketler arasında yürütülürken, yabancı büyük alacaklıların asli muhatap olarak kabul edilmesini içeriyordu. Başka deyişle, İMF bu yönetmelik değişiklikle, hem Türkiye’deki büyük holdinglerin yabancı ortaklı bankaların, hem de emperyalist kapitalist büyük alacaklıların temsilcisi olarak, borçlu Türkiye devleti ve bataktaki şirketler ile masaya oturdu. Diğer taraftan aynı yönetmelik değişikliğiyle, Türkiye’de kurtarılacak borçlu ve batık şirketlerin kapsamı genişletildi.
Anlaşıldığı kadarıyla İMF ile gizli yürütülen anlaşmanın ilk sonucu da BDDK’nın açıkladığı gibi, bir dizi batık şirket borcunun silinmesi, alacaklı bankaların İMF’nin açtığı yeni krediyle finanse edilmesi, yani geri ödenemez hale gelen borç İMF’den alınacak yeni borç ile finanse edilirken, 46 milyar lirayı bulan batığın da kitlelerin sırtına yıkılması oldu. Çünkü bu gizli anlaşmanın kaçınılmaz bir sonucu da, örtük bir İMF (kemer sıkma) paketi olacak. Ücretlerin daha da düşürülmesi, esneklik ve güvencesizliğin yaygınlaştırılması, kamu istihdamının daraltılması, kıdem gaspının bir an önce düzenlenmesi, enflasyon ve hayat pahalılığıyla halka salınan ek dolaylı vergiler, kamu emek fonlarının yağmalanması, kamu hizmetlerinin özelleştirilmesinin hızlanması, vd. Hükümetin, Doğayı Koruma Genel Müdürlüğünü tasfiye ederek, doğayı daha fazla talana açması da yine bu anlaşma kapsamında yer alıyor olabilir.