Araştırmacı İnanç Bayar, 1950-1960 yılları ortasında “İstanbul beyefendisi” olarak tabir edilen, maddi durumu güzel bireylerin apartman girişlerine yaptırdığı fotoğraflardan toplam 150 yapıt tespit etti. Bu yapıtların izinde fotoğraflı apartmanların kıssasını gün yüzüne çıkarıyor. Uzun vakittir İstanbul’un sosyokültürel tarihindeki insan kıssalarını kapsayan araştırmalar meydana getiren Bayar, İstanbul’un her sokağını gezerek, fotoğraflı apartmanlarını kayıt altına alıyor.
İMZALI VE İMZASIZ FOTOĞRAFLAR VAR
Bayar, daha oldukca Fatih’te yapmış olduğu araştırmalarda imzalı 60, imzasız 10 olmak suretiyle toplam 70 fotoğrafın apartman girişlerini süslediğini tespit etti.
Ayrıyeten, Beyoğlu’nda 30, Şişli’de 35, Beşiktaş’ta 2 olmak suretiyle toplam 137 fotoğraflı apartmana ulaşmayı başaran ve bu tarz şeyleri kayıt altına alarak, toplumsal medya hesaplarından paylaşan Bayar, bugüne dek tespit etmiş olduğu 150 civarında fotoğraflı apartmanı tespit ettiğini söylüyor. Bu cins apartmanların şehir haritası üstünde pozisyonlandırılması, yerli ve yabancı turistlere görsel bir şölen sunulması için yetkililerden dayanak talep eden Bayar, bu projenin Cumhuriyet devrindeki mimari ve estetiği kamusal yapıların dışına çıkardığını, mimari olarak basit görülebilen mütevazı apartmanların giriş hollerindeki duvar fotoğrafları üstünden ele alındığını belirtti.
BİRİNCİ ÖRNEKLERİ RUSYA’DAN
Bayar, Rusya’daki Ekim (Bolşevik) İhtilali sonrasında, Beyaz Rusların İstanbul’a gelişiyle beraber 20. yüzyıl başlarından itibaren birinci örneklerin apartman duvarlarında görüldüğünü tabir etti. “Resimli apartmanlar projesi erken Cumhuriyet devrinden başlayarak 1980’lere kadar olan süreci kapsıyor” diyen Bayar, şunları konu alıyor: “1950’lerde uygar üslup ile inşa edilen pek oldukca yapıda, mimar ve sanatçı iş birliği ile yapıya dahil edilen yapıtları görüyoruz. İstanbul görünümlerinin yanı sıra Avrupa kartpostal fotoğraflarındaki suretiyle kuleli, şatolu, çeşitli av sahneli ve figürlü fotoğraflar olarak görülmeye başlandı. Apartman fotoğraflarını çağdaşlaşmanın başladığı Beyoğlu ve Şişli bölgesinden, Suriçi olarak isimlendirdiğimiz Fatih semtinde de görülmeye başlandığı, 1950-1980 ortası periyoda ve semtlere ayırarak, kapsamlı bir çalışmayla verilen yapıtların cinsine nazaran detaylandırıyoruz. Apartmanların duvarında gördüğümüz isim ve imzalarından da devrin duvar ressamlarını ve o günlere şahitlik eden bireylerin öykülerini kayıt altına almaya çalışıyoruz.”
MİMARİNİN AYRILMAZ BİR MODÜLÜ
Bayar, apartman duvar fotoğraflarının 1950-1960’de dekoratif bir öge ya da süs olması yerine mimarinin ayrılmaz bir kesimi olarak görüldüğünü lisana getiriyor ve şunları lisana getiriyor: “Biz, apartman duvar fotoğraflarını kültürel varlık bedelleri olarak görüp, kapsamlı bir çalışmayla fotoğrafları devirlerine ve çeşitlerine nazaran detaylandırıyoruz. Duvar fotoğraflarının üstünde gördüğümüz ressam isimlerini ve o günlere şahitlik eden şahısların öykülerini kayıt altına alıyoruz.” Çalışmalarını toplamış olduğu web sitesini geliştirmek istediğini özetleyen Bayar, “Kurduğumuz ‘resimliapartmanlar.com’ sitesinde, Google Maps üstünden çağdaşlaşmanın başladığı Beyoğlu ve Şişli bölgesinden Suriçi Fatih semtlerine, Beşiktaş’tan Sarıyer’e tüm apartmanları fotoğraflarıyla beraber haritada pozisyonlandırdık. İstanbul’un fotoğraflı apartmanlarını yerinde görmek isteyen sanatsever bireylerin, yaşamış olduğu semtte, hangi mahallede, hangi ressamın resmi var ise yerini harita üstünden tespit etmesini ve ziyaret edebilmesini, o şaheserleri yerinde görülebilecek bir hale getirmeyi amaçladık” diyor.
Kaynak: YeniŞafak🔥15