Ergenlik (adolesan) döneminin çocukluktan erişkinliğe geçiş yapılan bir dönem olduğunu belirten Prof. Dr. Zehra Aycan, gençlerin sağlıklı bir yetişkin olarak yaşamlarına yön verebilmesinde bu dönemin önemli bir katkısı olduğunu söyledi. Ergenlik döneminde fiziksel ve psikososyal yönden pek çok değişim yaşanabileceğini, gençlerin bu dönemde birçok riskli davranışı denemek isteyebileceğini dile getiren Prof. Dr. Aycan, “Fiziksel olarak en sağlıklı oldukları bu dönemde ergenler, ilk sigaraya, maddeye, alkole başlama, yeme davranışlarındaki bozulmalar, kendi kişilik ve kimliği ile çatışmalar, aileye başkaldırma, akran zorbalığı ve şiddet, okul başarısında bozulmalar ve gelecek yaşamlarına etki edecek birçok riskli davranışın içerisinde olabilmektedirler. İşin kötüsü bu dönemde kazanacakları alışkanlıkların pek çoğunu erişkin döneme de taşıyacaklarından aslında adolesan dönem onlara dokunabileceğimiz, koruyabileceğimiz ve sağlıklı yetişkinler olmasına büyük katkılar sunabileceğimiz son dönemdir” dedi.
8. Ulusal Ergen Sağlığı Kongresi, Ankara Üniversitesi Morfoloji Binası Prof. Dr. Abdülkadir Noyan salonunda gerçekleştirildi. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Ergen Sağlığı Bilim Dalı Başkanı aynı zamanda Kongre Başkanı olan Prof. Dr. Zehra Aycan, açılış konuşmasında kongrenin ana temasının Covid-19 pandemisinin ergenler üzerindeki etkileri olarak belirlendiğini söyledi.
Prof. Dr. Aycan, “Yaklaşık 3 yıl dünyada ve ülkemizde derin etkiler bırakan, birçok vatandaşımızı ve sağlık çalışanını kaybettiğimiz, psikolojik, sosyolojik ve ekonomik olarak yoğun bir şekilde etkilendiğimiz bu dönem, gerçekten de hayatımızda çok fazla değişimler yaratmıştır. Sağlık çalışanları, her felakette olduğu gibi pandemide de olağanüstü bir gayretle, kendi hayatlarını hiçe sayarak en ön saflarda mücadele vermişlerdir. Bu dönemde kaybettiğimiz tüm sağlık çalışanlarımızı rahmetle ve minnetle anıyorum” dedi.
Kongre kapsamında ergenlik döneminde; Covid-19’un Sosyal Sağlığa Etkisi, Covid-19’un Cinsel ve Fiziksel Sağlığa Etkisi ve Bağımlılıklar ve Prof. Dr. Kadriye Yurdakök anısına düzenlenen Covid-19 ve Ruh Sağlığı panellerindeki konular ayrıntılı bir şekilde ele alındı.
Adolesan dönem yaş aralığını Dünya Sağlık Örgütü’nün 10-19 yaş olarak belirlediğini fakat bu dönemin kişinin yetişkin davranışlarını kazanmasına kadar devam edebildiğini vurgulayan Prof. Dr. Aycan, şu bilgileri verdi: “Günümüzde eğitim süreçlerinin uzaması, sorumluluk almaların gecikmesi ve değişen insan davranışlarına göre 23-25 yaşına kadar uzayabilmektedir. Yaklaşık 10-15 yıllık kritik bir dönem olan adolesan döneminde çok çeşitli fiziksel ve psikososyal sorunların bir çatı altında yönetilmesi gerekmektedir.”
Türkiye’deki nüfusun önemli bir çoğunluğunu adolesan ve genç yaş grubunun oluşturduğuna işaret eden Prof. Dr. Aycan, gelecek nesillerin sağlığı için adolesanların sağlığının korunması, geliştirilmesi ve yönetilmesi ile ilgili stratejiler geliştirmeye, yapılandırılmış ulusal adolesan sağlığı programlarına ve ülke politikalarına ihtiyaç olduğunun altını çizdi.
Prof. Dr. Aycan, şunları kaydetti: “Hiç kuşkusuz bu konuda bazı programların yürütüldüğünü biliyorsak da genellikle sürdürülebilir olmadıklarını üzülerek izliyoruz. Programların sürdürülebilirliğinde, konusunda uzmanlaşmış insan gücü en önemli bileşendir. Finansal sorunlar, mekan sorunları bir şekilde çözülebilir, ancak yetişmiş insan gücü olmazsa olmazdır ve bana göre adolesan sağlığının gelişmesinin önündeki önemli engellerden birisidir. Ülkemizde Ergen Sağlığı Bilim Dalları yeni yeni yeşermeye başlamıştır. İlk Ergen Sağlığı ünitesi HÜTF’nde 1964 yılında kurulmuş olup doktora vermeye 2011 yılında başlamıştır. Şu anda Hacettepe, İstanbul ve Ankara Üniversitelerinde doktora eğitimi verilmektedir. Görüldüğü gibi bu konuda insan gücümüz her ne kadar yetersiz olsa da, giderek artmaktadır ve umuyorum ki adolesan sağlığına gönül veren bu seçkin grup, ülkemizdeki birçok problemin çözülmesine hizmet edecektir.”
Prof. Dr. Zehra Aycan, insan gücü yetiştirmekteki en önemli sorunlardan bir tanesinin ergen sağlığının ‘doktora’ değil, ‘yan dal’ uzmanlık olması gerekliliği üzerinde durdu. Bu konuda Türkiye’de uzmanların yetişerek hizmet verilmesine ihtiyacın öncelikli olduğunu ifade eden Aycan, “Tabii ki yetişen uzmanlarımızın bir kısmı akademik yaşamı benimseyerek, hizmetin yanında eğitim ve araştırma faaliyetlerini diğer yan dallarda olduğu gibi birlikte yürütebilecek ve ülkemize insan gücü yetiştirmeye devam edecektir. Ergen sağlığı multidisipliner, klinik bir branştır ve doktoradan ziyade uzmanlık eğitimi daha uygun olacaktır. Bu konuda TUK’a dosya verilmiştir ve değerlendirmeler devam etmektedir” diye konuştu.
Türkiye’de ergen sağlığı ile ilgili çalışmaların yetişmiş kalifiye insan gücüne odaklı olarak ilerlemeye başladığına vurgu yapan Prof. Dr. Aycan, “Bizler daha da ileriye götürmek için elimizden gelen gayreti göstereceğiz. Bu konuda Eğitim, araştırma ve topluma hizmet anlamında daha alınacak yolumuz var. Gerçekten adolesan sağlığının korunmasında ve geliştirilmesinde yapılacak çok şeyler var” dedi.
YAZIYI PAYLAŞ