Yapacak o kadar çok şey ve bir o kadar da az vaktimiz varken, uyku değerli bir kaynağı boşa harcamak gibi görünebilir. Vücutlarımızı daha az uykuya ihtiyaç duyacak şekilde eğitsek sizce de fena olmaz mıydı?
Yapılan bazı araştırmalara göre bu mümkün. Ancak herkeste işe yaramıyor.
Gerçekten de daha az uyku mu almalısınız?
“Gerçekte daha az uykuya ihtiyacı olan kişilerden çok daha fazlası daha az uykuya ihtiyacı olduğunu düşünüyor,” diyor Pittsburgh Üniversitesi’nde psikiyatri profesörü ve Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi’nin eski başkanı Daniel Buysse. Kişilerin her bir gece ne kadar uykuya ihtiyaç duydukları yaşlarına ve fiziksel aktivite derecelerine bağlı olsa da, sağlıklı yetişkinlerin çoğu gecede 7 ile 9 saat arası uykuya ihtiyaç duyar. Birçoğu bu hedefe ulaşamaz; Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne göre Amerikalıların yaklaşık üçte biri gecede yedi saatten az uyuyor.
Uyku beyin ve vücudun işlevlerini en iyi şekilde yerlerine getirebilmeleri açısından hayati önem taşır ve yeterli uyku alamadığımızda beynimiz yeni yolaklar üretemez ve var olanları tamir edemez diyor Buysse. Bu şekilde bilgi saklamak, karmaşık düşüncelere dalmak ve odaklanmak daha zor bir hal alır. Uyku eksikliği ayrıca obezite, yüksek tansiyon ve kalp hastalığı gibi bazı fiziksel sağlık problemleriyle ilişkilendirilmekte.
Uyku saatlerinizi azalttığınızda siz farkına varmasanız da vücudunuz bunun farkına varır. Ünlü bir uyku araştırmasında bazı katılımcılar uyku saatlerini gecede yalnızca altı saate düşürüyor. Katılımcıların bilişsel performansları ve reaksiyon süreleri iki gece uykusuz kalan katılımcılarla aynı oranda düşüyor ve kısa süreli uyuyan katılımcıların çoğu kötü performanslarının farkına varmasa bile vücutları bu yeni uyku düzenine adapte olamıyor.
Uyku eksikliği yaşamayın
“Bir şekilde uyku eksikliği alkol sarhoşluğu gibidir,” diyor Buysse. “İnsanlar genellikle ne kadar kötü durumda olduklarını anlayamazlar ve aynısı yetersiz uyku alındığında da görülür.”
Yine de, bir uyku uzmanı ve İngiltere Loughborough Üniversitesi Uyku Araştırma Merkezi eski müdürü olan Jim Horne daha az uykuyla yetinmeyi kendinize öğretmenin mümkün olabileceğini söylüyor. İnsanların uyuması gereken saat miktarının kişiden kişiye daha esnek olduğunu ve gece yedi veya sekiz saat almama konusundaki endişelerin çoğu kez abartıldığını öne sürüyor.
“İnsanların daha az uyumaları gerektiğini değil, yeterli uyku almadıkları konusunda çok fazla endişelenmeleri gerekmediğini savunuyorum,” diyor Horne. “Özellikle gün içerisinde uykulu hissetmiyorsanız ve tatmin edici derecede dinçseniz kaç saat uyuduğunuza bakılmaksızın yeterli uyku alıyorsunuz demektir.”
Gün içinde kestirebilirsiniz
Horne’nin araştırması insanların düzenli uykularını gecede altı saate düşürebileceklerini ve gün içerisinde kısa olması şartıyla bir uyku çekebileceklerini gösteriyor. Diğer bir araştırmada düzenli olarak yedi buçuk ile sekiz saat arasında uyuyan kişilerden her gece yatağa daha geç giderek uyku sürelerini kısaltmalarını istiyor. Katılımcılar ilk hafta uyku saatlerini bir saat ileri kaydırarak başlıyor ve sonrasındaki üç hafta uyku saatlerini bir buçuk saat ileri kaydırıyorlar. Bir süre bu şekilde uyuduktan ve her sabah aynı saatte uyandıktan sonra katılımcılar başarılı şekilde işlev gösterebiliyor ve (gecede altı ile altı buçuk saat arası) yüksek kaliteli uyku alabiliyorlar.
Her gece giderek daha geç uykuya dalmak bazı kişilerde işe yarayabilir ancak Horne zaten yetersiz uyku aldıklarını düşünen kişilerin bu yöntemi denemesini tavsiye etmiyor. Gün içerisinde uykulu hissediyorsanız altı saatlik bir uyku muhtemelen sizin için yeterli değil diyor Horne. Dahası, uyku saatinize odaklanmak yerine kaliteli bir uyku çekmeye odaklanmanız çok daha yararlı olabilir.
İlginizi çekebilir: Uyku Problemleri ve Yetişkinlerde DEHB