Kişilik Bozuklukları Karmaşık Psikolojik Zorluklar
Kişilik bozuklukları, kişinin dünyayı algılama ve içinde yaşama şeklini temelden etkileyen, uzun süreli psikolojik rahatsızlıklardır. Bu bozukluklar, bireyin düşünce, duygu ve davranışlarını olumsuz etkileyerek, kişisel ve sosyal işlevlerde ciddi aksamalara yol açabilir.
Bozukluklarının Tanımı ve Sınıflandırılması
Kişilik bozuklukları, bireyin karakteristik düşünce, hissetme ve davranış kalıplarında derin ve genellikle esnek olmayan bozulmalar olarak tanımlanır. DSM-5’e göre, bu bozukluklar üç ana kategoride sınıflandırılır:
- Grup A (Tuhaf/Eksantrik): Paranoyak, şizoid ve şizotipal kişilik bozukluklarını içerir. Bu gruptakiler, genellikle gerçeklikten kopuk ve tuhaf davranışlar sergiler.
- Grup B (Dramatik/Duygusal/Dürtüsel): Antisosyal, borderline, histrionik ve narsisistik kişilik bozukluklarını kapsar. Bu bireyler genellikle duygusal olarak labil ve dramatik davranışlar gösterir.
- Grup C (Anksiyöz/Korkulu): Kaçınan, bağımlı ve obsesif-kompulsif kişilik bozuklukları bu gruba aittir. Bu kişiler genellikle aşırı endişeli ve korkulu olma eğilimindedir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Kişilik bozukluklarının kesin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, çeşitli genetik ve çevresel faktörlerin bu bozuklukların gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir:
- Genetik Yatkınlık: Kişilik bozuklukları, bazı ailelerde daha yaygın görülebilir, bu da genetik bir bileşenin varlığını işaret eder.
- Çocukluk Dönemi Travmaları: Erken yaşam deneyimleri, özellikle istismar, ihmal veya travmatik olaylar, kişilik bozukluklarının gelişiminde etkili olabilir.
- Aile İçi İlişkiler ve Ebeveynlik Stilleri: Aile içi dinamikler ve ebeveynlerin tutumları, bireyin kişilik gelişimini etkileyebilir.
Belirtiler ve Teşhis
Kişilik bozukluklarının belirtileri, bozukluğun türüne bağlı olarak değişiklik gösterir, ancak genel olarak şunları içerebilir:
- İlişkilerde Zorluklar: Sürekli kişilerarası ilişki sorunları yaşama.
- Duygusal Dalgalanmalar: Duygusal tepkilerde aşırılık veya duygusal istikrarsızlık.
- Davranışsal Sorunlar: Tutarsız ve öngörülemez davranış kalıpları.
Teşhis, genellikle uzman bir psikiyatrik değerlendirme ile yapılır ve bireyin davranışlarındaki uzun süreli ve sürekli kalıplar göz önünde bulundurularak konulur.
Tedavi Yaklaşımları
Kişilik bozukluklarının tedavisinde çeşitli yöntemler kullanılır:
- Psikoterapi: Bireysel veya grup terapisi, kişilik bozukluğu olan bireyler için en yaygın tedavi yöntemidir. Terapide, bireyin düşünce, duygu ve davranışlarını anlaması ve bunları sağlıklı yönde değiştirmesi hedeflenir.
- İlaç Tedavisi: Belirli semptomları hafifletmek için bazı durumlarda ilaç tedavisi önerilebilir.
- Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Destek Grupları: Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ve destek gruplarına katılım, bu bozuklukların yönetiminde yardımcı olabilir.
Kişilik bozuklukları, bireyin yaşamını ve ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebilir, ancak doğru tedavi ve destekle yönetilebilir ve hafifletilebilir. Tedavi süreci genellikle uzun süreli bir taahhüt gerektirir ve bireyin kendini keşfetmesi, davranışlarını değiştirmesi ve daha sağlıklı ilişkiler kurması için önemli fırsatlar sunar. Bu bozukluklara sahip bireyler, terapi ve destekle daha dengeli ve tatmin edici bir yaşam sürdürebilirler.
Bozuklukların Tanımı ve Türleri
Amerikan Psikiyatri Birliği’nin (APA) tanımına göre, kişilik bozuklukları, bireyin kişilik yapısındaki süregelen anormallikler ve sapmalar olarak tanımlanabilir. Bu bozukluklar, genellikle ergenlik sonrası dönemde ortaya çıkar ve DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition) tarafından üç ana kategoride sınıflandırılır: Grup A (paranoyak, şizoid, şizotipal), Grup B (antisosyal, borderline, histrionik, narsisistik) ve Grup C (kaçınan, bağımlı, obsesif-kompulsif).
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Kişilik bozukluklarının kesin nedenleri bilinmemekle birlikte, genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin etkileşimi olarak görülür. Erken yaşam deneyimleri, aile içi ilişkiler, travmatik olaylar ve genetik faktörler, bu bozuklukların gelişiminde önemli rol oynayabilir.
Belirtiler ve Teşhis
Bozuklukların belirtileri, kişilik bozukluğunun türüne göre değişiklik gösterir. Ancak genel olarak, bu bozukluklar sosyal ilişkilerde zorluklar, duygusal istikrarsızlık, uyumsuz düşünce ve davranış kalıpları ile kendini gösterir. Teşhis, genellikle kapsamlı bir psikiyatrik değerlendirme süreci içerir ve bireyin davranışlarındaki uzun süreli ve sürekli kalıplar göz önünde bulundurularak konur.
Tedavi Yaklaşımları
Bozuklukların tedavisinde, genellikle psikoterapi en etkili yöntem olarak görülür. Bireysel terapi, grup terapisi ve bazen ilaç tedavisi, kişilik bozukluklarını yönetmek için kullanılan başlıca tedavi şekilleridir. Özellikle bilişsel davranışçı terapi (CBT), şema terapi, ve diyalektik davranış terapisi (DBT) gibi terapi yaklaşımları, bu tür bozuklukların tedavisinde yaygın olarak kullanılır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)
CBT, bireyin düşünce, duygu ve davranışlarını anlamasına ve bunları sağlıklı yönde değiştirmesine yardımcı olur. Bu terapi, özellikle obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu ve bazı anksiyete bozuklukları ile ilişkili kişilik özelliklerinde etkili olabilir.
Şema Terapi
Şema terapi, özellikle borderline kişilik bozukluğu gibi zorlayıcı kişilik bozukluklarının tedavisinde etkilidir. Bu terapi yaklaşımı, bireyin çocukluk ve ergenlik dönemlerinde oluşan zararlı düşünce ve davranış kalıplarını tanımlamasına ve bunlarla başa çıkmasına yardımcı olur.
Diyalektik Davranış Terapisi (DBT)
DBT, özellikle borderline kişilik bozukluğu olan bireyler için tasarlanmış bir terapi türüdür. Bu terapi, duygusal düzenleme, stresle başa çıkma, ilişkilerde etkinlik ve farkındalık becerilerini geliştirmeye odaklanır.
Bozukluklar,, karmaşık ve zorlayıcı olabilir, ancak uygun tedavi ve destekle yönetilebilir ve hafifletilebilir. Tedavi süreci, genellikle uzun vadeli bir taahhüt gerektirir ve bireyin kendini keşfetmesi, davranışlarını değiştirmesi ve daha sağlıklı ilişkiler kurması için önemli fırsatlar sunar. Kişilik bozukluklarına sahip bireyler, terapi ve destekle daha dengeli ve tatmin edici bir yaşam sürdürebilirler.
Buraya tıklayarak iletişim sayfamıza erişebilirsiniz.
Yer sağlayıcı aior.comDevamını oku
İçindekiler
Şema Terapi: Zihni Anlamak ve Dönüştürmek
Psikolojinin derin sularında, insan zihninin karmaşık yapılarını çözmeye ve ruhsal yaraları iyileştirmeye çalışan şema terapi, son yıllarda psikoterapinin önde gelen yöntemlerinden biri haline gelmiştir. İnsan davranışlarının ve düşünce yapılarının kökenine inerek, bireylerin yaşam kalitelerini artırmayı amaçlayan bu terapi yöntemi, özellikle çocukluk dönemi deneyimlerinin uzun vadeli etkilerine odaklanır.
Terapinin Kökenleri
1980’lerde Dr. Jeffrey Young tarafından geliştirilen şema terapi, bireylerin erken yaşam deneyimlerinin oluşturduğu uzun süreli davranış ve düşünce kalıplarını tanımlamak ve bunlarla başa çıkmak için kullanılır. Bu terapi, özellikle sınırda kişilik bozukluğu ve kronik depresyon gibi zorlayıcı durumlarla mücadele eden bireyler için etkili bir yöntem olarak görülmektedir.
Şemaların Tanımı ve Türleri
Şemalar, bireyin kendisi, diğer insanlar ve dünya hakkında sahip olduğu temel inanç ve varsayımlardır. Bu yapılar, genellikle çocukluk ve ergenlik dönemlerinde şekillenir ve yetişkinlikte de etkisini sürdürür. Şema terapisi, bu yapıları dört ana kategori altında inceler: Yetersizlik/Utangaçlık, Engellenmiş Bağlanma, Aşırı Koruma/Aşırı Talepkarlık ve Duyarsızlık/Hakimiyet.
Terapi Süreci ve Teknikleri
Şema terapisi, bireyin geçmiş deneyimlerini ve şu anki sorunlarını derinlemesine anlamaya yönelik bir yaklaşım sunar. Terapist ve danışan arasındaki ilişki, bu süreçte merkezi bir rol oynar. Terapi, danışanın şemalarını tanımlaması, bunların kökenlerini anlaması ve bu şemaların günlük yaşam üzerindeki etkilerini azaltacak stratejiler geliştirmesi üzerine kuruludur.
1. Şema Tanımlama ve Farkındalık
Terapi sürecinin ilk aşaması, danışanın sahip olduğu şemaları tanımlamak ve bu şemaların günlük hayattaki etkilerini fark etmektir. Bu aşama, danışanın kendisini daha iyi anlamasına ve davranışlarının altında yatan nedenleri keşfetmesine yardımcı olur.
2. Şema Kökenlerini Anlamak
Danışanın şemalarının kökenlerini keşfetmek, terapinin ikinci aşamasını oluşturur. Bu süreçte, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde yaşanan deneyimler ve bu deneyimlerin bireyin şemalarını nasıl etkilediği incelenir.
3. Şema Değişikliği ve Başa Çıkma Stratejileri
Şemaları anlamak ve tanımlamakla başlayan süreç, bu şemaları dönüştürme ve sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirmeyle devam eder. Bu aşamada, terapist, danışana yeni düşünce ve davranış kalıpları geliştirmesi için rehberlik eder.
4. Terapötik İlişkinin Rolü
Şema terapisinde, terapist ve danışan arasındaki ilişki, danışanın kendisini güvende hissetmesini ve duygusal olarak desteklenmesini sağlar. Bu güvenilir ortam, danışanın zorlu duygusal süreçlerle yüzleşmesine ve içsel değişimini gerçekleştirmesine olanak tanır.
Terapinin Etkililiği
Araştırmalar, terapinin özellikle kronik psikolojik sorunları olan bireylerde etkili olduğunu göstermektedir. Bu terapi, bireylerin kendi iç dünyalarını daha iyi anlamalarını, eski yaraları iyileştirmelerini ve daha sağlıklı ilişkiler kurmalarını sağlar.
Sonuç
Şema terapi, psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu terapi, bireylerin geçmiş deneyimlerini ve bu deneyimlerin şu anki yaşamlarını nasıl etkilediğini anlamalarına yardımcı olur. Şema terapisi, bireylerin kendilerini daha iyi anlamalarını ve yaşamlarını daha olumlu bir yönde değiştirmelerini sağlayan güçlü bir araçtır.
Buraya tıklayarak iletişim sayfamıza erişebilirsiniz.
Yer sağlayıcı aior.comDevamını oku
Geç Konuşma
İçindekiler
Diğer beceriler ve dönüm noktalarında olduğu gibi, çocukların dili öğrendikleri ve konuşmaya başladıkları yaş değişebilir. Eğer çocuk konuşması gereken dönemde konuşmuyorsa geç konuşma olmuş demektir. Pek çok bebek ilk doğum günlerinden çok önce mutlu bir şekilde “anne” ve “dada” gevezelikleri yapar ve çoğu küçük çocuk 18 aylık olduklarında yaklaşık 20 kelime söyleyebilir. Peki ya 2 yaşında bir çocuk henüz gerçekten konuşmuyorsa ya da sadece iki kelimeyi bir araya getiriyorsa?
Neyin “normal” olduğunu yada normal olmadığını bilmek, ebeveynlerin endişelenecek bir neden olup olmadığını veya çocuklarının yaşıtlarına uygun olup olmadığını anlamalarına yardımcı olabilir.
Konuşma ve Dil arasındaki fark nedir?
Konuşma, dilin sözlü ifadesidir ve eklemlenmeyi içerir (seslerin ve kelimelerin oluşma şekli).
Dil, bilgiyi anlamlı bir şekilde verme ve alma sistemidir. Anlamak ve iletişim yoluyla anlaşılmaktır – sözlü, sözsüz ve yazılı.
Konuşma veya Dil Gecikmeleri (geç konuşma) Nelerdir?
Konuşma ve dil sorunları farklılık gösterir, ancak çoğu zaman karıştırılabilir. Örneğin:
Dil gecikmesi olan bir çocuk kelimeleri iyi telaffuz edebilir, ancak yalnızca iki kelimeyi bir araya getirebilir.
Konuşma gecikmesi (geç konuşma) olan bir çocuk, fikirleri ifade etmek için kelimeleri ve cümleleri kullanabilir ancak anlaşılması zor olabilir.
Çocuklar Konuşma ve Dil Becerilerini Ne Zaman Geliştirir?
Konuşma ve dil gelişiminin aşamaları tüm çocuklar için aynıdır, ancak çocukların onları geliştirdiği yaş büyük ölçüde değişebilir.
Rutin sağlıklı çocuk muayeneleri sırasında, doktorlar çocukların bu yaşlarda gelişimsel dönüm noktalarına ulaşıp ulaşmadıklarının gözlemini yaparlar.
12 Aydan Önce Geç Konuşma
İlk doğum gününde bebekler çevreleriyle ilişki kurmak için seslerini kullanırlar. Babıldama, konuşma gelişiminin erken aşamasıdır. Yaklaşık 9 aylıkken, bebekler sesleri bir araya getirmeye, farklı konuşma tonları kullanmaya ve “anne” ve “dada” gibi kelimeler söylemeye başlar (bu kelimelerin ne anlama geldiğini gerçekten anlamadan).
12 aylıktan önce bebekler seslere dikkat ediyor olmalı ve genel nesnelerin (su, bardak,top vb.) isimlerini tanımaya başlamalıdır. Dikkatle izleyen ancak sese tepki vermeyen bebekler işitme kaybı belirtileri gösteriyor olabilir.
12 ila 15 Aya Kadar Geç Konuşma
Bu yaştaki çocukların konuşma biçiminde çeşitli konuşma sesleri olmalıdır (p, b, m, d veya n gibi), duydukları sesleri ve kelimeleri taklit etmeye başlamalı ve sıklıkla bir veya daha fazla kelime söylemelidir (“anne” hariç) ve “dada”). İsimler genellikle önce gelir, “bebek” ve “top” gibi. Ayrıca, tek adımlık basit talimatları anlayabilmeli ve takip edebilmelidirler (“Lütfen oyuncağı bana ver” vb.).
18 ila 24 Ay arası geç Konuşma
Yeni yürümeye başlayan çocukların çoğu (hepsi değil) 18 aya kadar yaklaşık 20 kelime ve 2 yaşına geldiklerinde 50 veya daha fazla kelime söyleyebilir. 2 yaşına geldiklerinde çocuklar, “bebek ağlaması” gibi basit cümleler kurmak için iki kelimeyi birleştirmeye başlılarlar. “Büyük baba.” 2 yaşındaki bir çocuk, ortak nesneleri tanımlayabilmelidir (şahsen ve resimlerde); sorulduğunda gözleri, kulakları veya burnu işaret ederek; ve iki adımlı komutları uygulayarak (örneğin “Lütfen oyuncağı alın ve bana verin”) deniyebilirsiniz.
2 ila 3 Yıl arası Geç Konuşma
Ebeveynler genellikle çocuklarının konuşması için sabırsızdırlar. Yeni yürümeye başlayan bir çocuğun kelime dağarcığı artmalıdır (sayılamayacak kadar çok kelimeye) ve rutin olarak üç veya daha fazla kelimeyi cümlelerde birleştirmelidir.
Anlama da artmalıdır – 3 yaşına kadar bir çocuk “masaya koymanın” veya “yatağın altına koymanın” ne anlama geldiğini anlamaya başlamalıdır. Çocuklar ayrıca renkleri tanımlamaya ve tanımlayıcı kavramları anlamaya başlamalıdır(örneğin, büyük ve küçük).
Konuşma veya Dil Gecikmesinin Belirtileri Nelerdir?
Sese yanıt vermeyen veya ses çıkarmayan bir bebek hemen bir doktora görünmelidir. Ancak çoğu kez, ebeveynlerin çocuklarının bir konuşma veya dil kilometre taşına ulaşması biraz daha uzun sürüyor mu, yoksa tıbbi müdahale gerektiren bir sorun mu olduğunu bilmek zordur.
İşte izlenecek bazı şeyler. Çocuğunuz aşağıdaki durumlarda doktorunuzu arayın:
12 aya kadar: işaret etmek veya el sallamak gibi hareketler kullanmıyor
18 aya kadar: iletişim kurmak için seslendirme yerine jestleri tercih ediyor
18 aya kadar: sesleri taklit etmekte sorun yaşıyor
basit sözlü istekleri anlamakta güçlük çekiyor.
2 yıla kadar: sadece konuşmayı veya eylemleri taklit edebilir ve kendiliğinden kelime veya kelime öbeği üretmez.
2 yıla kadar: sadece belirli sesleri veya kelimeleri tekrar tekrar söyler ve acil ihtiyaçlarından fazlasını iletişim kurmak için sözlü dili kullanamaz
2 yıla kadar: basit talimatları takip edemez.
2 yıla kadar: alışılmadık bir ses tonuna sahip (örn. gırtlak veya burun sesi) yaşına göre anlaşılması beklenenden daha zordur:
Ebeveynler ve düzenli bakıcılar, 2 yılda bir çocuğun konuşmasının yaklaşık yarısını ve 3 yılda yaklaşık dörtte üçünü anlamalıdır.
4 yaşına gelindiğinde, çocuğu tanımayan kişiler tarafından bile çoğunlukla anlaşılmalıdır.
Konuşma veya Dil Gecikmelerine Ne Sebep Olur?
Normalde gelişmekte olan bir çocukta konuşma gecikmesi, dil veya damakla ilgili sorunlar (ağzın çatısı) gibi bir ağız bozukluğundan kaynaklanıyor olabilir. Ve kısa bir frenulum (dilin altındaki kıvrım), konuşma üretimi için dil hareketini sınırlayabilir.
Konuşma gecikmesi olan birçok çocuğun oral motor problemleri vardır. Bunlar, beynin konuşmadan sorumlu alanlarında bir sorun olduğunda ortaya çıkar ve konuşma sesleri üretmek için dudakları, dili ve çeneyi koordine etmeyi zorlaştırır. Bu çocukların beslenme güçlükleri gibi başka oral motor problemleri de olabilir.
İşitme sorunları da genellikle gecikmiş konuşma ile ilişkilidir. Bu nedenle bir odyolog, konuşma endişesi olduğunda çocuğun işitmesini test etmelidir. İşitme sorunu yaşayan çocuklar, dili anlamanın, taklit etmenin ve kullanmanın yanı sıra ifade etmekte de güçlük çekebilirler.
Kulak enfeksiyonları, özellikle kronik enfeksiyonlar işitmeyi etkileyebilir. Yine de tedavi edilen basit kulak enfeksiyonları konuşmayı etkilememelidir. Ve en az bir kulakta normal işitme olduğu sürece konuşma ve dil normal şekilde gelişecektir.
Konuşma veya Dil Gecikmeleri Nasıl Teşhis Edilir?
Siz veya doktorunuz çocuğunuzun bir problemi olabileceğini düşünüyorsanız, erken bir değerlendirme yapılması önemlidir. Sağlık uzmanınızdan sizi birine yönlendirmesini isteyebilirsiniz.
Psikolog , çocuğunuzun konuşma ve dil becerilerini toplam gelişim bağlamında değerlendirecektir. Standart testler yaparak, konuşma ve dil gelişiminde kilometre taşları arayacaktır.
Destek aldığınız uzman ayrıca şunları da değerlendirecektir:
Çocuğunuzun ne anladığı (alıcı dil denir).
Çocuğunuzun ne söyleyebileceği (ifade dili olarak adlandırılır)
Çocuğunuz işaret etme, baş sallama, el hareketi gibi başka yollarla iletişim kurmaya çalışıyorsa.
ses gelişimi ve konuşma netliği çocuğunuzun oral-motor durumu (ağız, dil, damak vb. konuşma, yemek yeme ve yutma gibi birlikte nasıl çalışır)
Test sonuçlarına göre, psikolog çocuğunuz için konuşma terapisi önerebilir.
Konuşma Terapisi Nasıl Yardımcı Olur?
Konuşma terapisti, konuşma ve dil becerilerini geliştirmek için çocuğunuzla birlikte çalışacak ve çocuğunuza yardımcı olmak için evde ne yapmanız gerektiğini size gösterecektir.
Ebeveynler Ne Yapabilir?
Ebeveyn katılımı, konuşma veya dil sorunu olan çocuklara yardım etmenin önemli bir parçasıdır.
Evde konuşma gelişimini teşvik etmenin birkaç yolu:
Çocuğunuzla iletişim kurmak için çok zaman harcayın. Bebeklik döneminde bile – konuşun, şarkı söyleyin ve seslerin ve jestlerin taklit edilmesini teşvik edin.
Çocuğunuza okuyun. Çocuğunuz bebekken okumaya başlayın. Siz resimlere isim verirken çocukları bakmaya teşvik eden yaşa uygun yumuşak veya tahta kitaplar veya resimli kitaplar arayın. Klasik bir kitapla (çocuğunuzun okşama hareketini taklit edeceği gibi) veya çocukların dokunabileceği (dokun ve hisset kitapları)dokulara sahip kitaplarla başlayın. Daha sonra çocuğunuzun tanınabilir resimleri göstermesine ve onlara isim vermeye çalışmasına izin verin. Ardından ritmik çekiciliği olan tekerlemeler ile devam edin. Çocukların ne olacağını tahmin etmelerini sağlayan tahmin edilebilir kitaplara (Burada kim yaşıyor?) Doğru ilerleyin. Küçük çocuğunuz en sevdiği hikayeleri ezberlemeye bile başlayabilir.
Günlük durumları kullanın. Çocuğunuzun konuşmasını ve dilini pekiştirmek için gün boyunca kendi halinizde konuşun. Örneğin, marketteki yiyecekleri adlandırın, yemek pişirirken veya bir odayı temizlerken ne yaptığınızı açıklayın, evin etrafındaki nesneleri işaret edin ve araba sürerken duyduğunuz sesleri işaret edin. Sorular sorun ve çocuğunuzun tepkilerini kabul edin (anlaşılması zor olsalar bile). İşleri basit tutun ama “bebek konuşmasından” kaçının.
Konuşma ve dil gecikmelerini erken tanımak ve tedavi etmek en iyi yaklaşımdır. Uygun terapi ve zamanla, çocuğunuz sizinle ve dünyanın geri kalanıyla daha iyi iletişim kurabilir.
Buraya tıklayarak iletişim sayfamıza erişebilirsiniz.
Yer sağlayıcı aior.comDevamını oku
İçindekiler
Çocuk ve Ebeveyn Uyumunun Gücü hakkında hazırladığımız yazıdan umarız keyif alırsınız.
Hayatımızda Meydana Gelen Büyük Değişimler
Çocuk ve Ebeveyn Uyumunun Gücü
Hayatımız, bazı durumlar nedeniyle beklenmedik değişimlere uğrayabilir. Bu durumlar, kişisel hayatımızda yaşanan taşınma, iş değişikliği, boşanma, okul değişikliği, yeniden evlenme gibi olaylar olabileceği gibi, pandemi, deprem, tsunami, savaş, iklim krizleri gibi toplum veya dünya genelini etkileyen büyük olaylar da olabilir. Bu değişiklikler, yaşam kalıplarımızı gözden geçirmemizi ve bazen değiştirmemizi gerektirebilir.
Çocuklarda Değişimlere Tepki
Özellikle çocuklar, bu tür zor dönemlerde psikolojik olarak etkilenebilir. Çocukların davranışlarındaki değişiklikler, bu etkilenmenin bir göstergesi olabilir. Örneğin, davranış bozuklukları, gece yalnız uyuyamama, altını ıslatma, az konuşma, sinirlilik, hassasiyet, kazanılmış becerilerde gerileme, uyku ve iştah düzensizlikleri, aşırı yeme isteği, saldırganlık ve obsesif davranışlar bu belirtiler arasındadır.
Ebeveynlerin Yaklaşımı
Bu dönemlerde ebeveynlerin çocuklarına karşı gösterdikleri tepkilerin normal zamanlardan farklı olması gerekmektedir. Daha anlayışlı, sabırlı ve çözüm odaklı yaklaşımlar benimsenmelidir. Çocuklarla sorunlarını konuşmak ve onları anladığımızı göstermek önemlidir. Davranış problemleri sürekliyse ve baş edilemiyorsa, psikolojik destek almak önemlidir.
Pandemi Döneminde Aile Dinamikleri
Pandemi gibi olağanüstü dönemlerde aile içi dinamiklerde değişiklikler gözlemlenebilir. Annelerin sıkça dile getirdiği “beni hiç dinlemiyor” gibi ifadeler, çocukların sürekli eleştirilmesi ve olumsuz dile maruz kalmalarının davranışlarını olumsuz etkileyebileceğinin bir işaretidir. Bu nedenle, olumlu dil kullanımı ve olumlu davranışların pekiştirilmesi önem taşımaktadır.
Yetişkinlerin ve Çocukların Uyum Süreci
Büyük değişimler, yetişkinler için bile zorlayıcı olabilir. Çocukların da bu süreçlere uyum sağlamaları beklenirken, onların dikkat süreleri, kurallara uyumları ve diğer davranışları dikkatle değerlendirilmelidir.
Acil Psikiyatrik Müdahale Gerektiren Durumlar
Bazı durumlar, acil psikiyatrik müdahale gerektirebilir. Bu durumlar arasında yeme-içme reddi, hiç konuşmama, halüsinasyonlar, hareketlerde yavaşlama, uygunsuz cinsel davranışlar, paranoya, kendine zarar verme korkuları, aşırı enerjilik, sebepsiz neşe, odadan çıkmama, madde kullanım şüphesi ve özellikle genç çocuklarda iletişimde gerilik, sosyal çevreden kaçınma gibi belirtiler bulunabilir. Bu tür durumlarda çocuk ve ergen psikiyatristlerine başvurulmalıdır.
Psikiyatrik Tanı Almış Çocuklarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Psikiyatrik tanı almış çocuklarda, bu dönemlerde ciddi davranış değişiklikleri gözlenebilir. Örneğin, depresif durumlar, aniden yerini aşırı mutluluğa bırakabilir veya şiddetli panik ataklar yaşanabilir. Bu durumlar, ebeveynlerin ve bakım verenlerin dikkatli olmasını gerektirir.
Buraya tıklayarak iletişim sayfamıza erişebilirsiniz.
Yer sağlayıcı aior.comDevamını oku