Büyüme Oranları Aşağı Çekilirken, Savunma Bütçesi Artırıldı
Gazeteci Gökhun Göçmen, 13. Çin Ulusal Halk Meclisi 2. Toplantısı'nın ardından Çin'deki sistemin Batı'ya kıyasla daha çözüm odaklı olduğuna dair Çin'de çıkan haberleri ve Çin Başbakanı Li Keqiang'ın yaptığı açıklamaları değerlendirdi.
Göçmen, kamuoyunda "İki Toplantı" olarak adlandırılan, Çin Ulusal Halk Kongresi ve Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı toplantılarının, geçmiş dönemin muhasebesinin yapılarak, gelecek dönemin yol haritasının çıkarılması amacıyla düzenlenen çok önemli görüşmeler olduğunu vurguladı.
Gazeteci yazar Gökhun Göçmen, CRI TÜRK'te Tuğçe Akkaş'ın sunduğu Manşet programına katıldı.
Çin'in aldığı kararları nasıl hayata geçirdiğini tüm dünyaya anlatmayı önemsediğini belirten Göçmen, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Çin'in dünyaya anlatması gereken bir hikâyesi var. Batıdan farklı olduklarını, sundukları sistemin daha sonuç ve çözüm odaklı olduğunu göstermek istiyorlar. Çin basınının kaleme aldığı haberlerde, batının demokrasisi ve Çin'e özgü demokrasi vurgusu yapıldı. Batının demokrasisi, tartışma, çatışma ve nihayetinde kutuplaşmayı öngörürken, Çin'e özgü demokrasi sisteminin farkını kendileri şöyle ifade ediyor: 'Konuşuyoruz, çözüm odaklı düşünüyoruz ve sistemin temellerini sorgulayan ya da kutuplaşmaya yol açabilecek çatışmalar yerine, aldığımız kararları nasıl hayata geçirileceğini tartışıyoruz.' Çin'deki kurumların işleyişi batıdan farklı ve biraz karmaşık, dolayısıyla Çin de batının anlayabileceği tüm enstrümanları kullanmaya çalışıyor. Batı tipi demokrasinin eksiklerini gösteriyor ve kendi demokrasisinin nasıl işlediğini anlatmaya çalışıyor. Çözüm odaklı olmak, her sene değişebilen bir durumdur. Örneğin; 2018 yılı öncesinde, Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı'na ağırlıklı olarak emlak sektöründen kişiler davet ediliyordu fakat 2018'den sonra bilişim sektöründe çalışanlar davet edilmeye başladı. Bu da açıkça gösteriyor ki Çin, bir tespitte bulunuyor ve bunu delegeleriyle paylaşarak, ihtiyaca göre toplumun çeşitli katmanlarından delegeleri çağırıyor. İkinci önemli bir husus da batı etnik dağılım ve kadınların siyasi yaşamdaki etkinliğine dikkat eder. Bu sene Çin, daha önce hiç olmadığı kadar çok farklı etnik gruplardan delegeleri ve önceki yıllarda hiç görülmediği kadar çok sayıda kadın delegeyi 'İkiToplantı'da ağırladı."
"Çin, bir orta zenginlik yaratmak için çeşitli önlemler alıyor"
Li Keqiang'ın Beijing'deki Büyük Halk Toplantı Sarayı'nda düzenlenen basın toplantısında yaptığı açıklamaları değerlendiren Gökhun Göçmen, 13 gün süren toplantıların gündemindeki en önemli maddelerden birinin ekonomi olduğunu belirtti.
Göçmen, şöyle konuştu:
"ABD ile gerçekleştirilen müzakereleri belirli bir sonuca ulaşma yolunda ilerlerken, en çok dikkatimi çeken konu, yüzde 6 ilâ 6,5 büyüme oranı oldu. Bu da Çin tarihinde son 10 yılın en düşük büyüme oranıdır. Dünyanın genel olarak içine girdiği durgunluğa ve ABD ile siren müzakerelerin ve öncesindeki gümrük vergilerinin etkisi oldu ama bunlara karşı Çin de bir orta zenginlik yaratmak için çeşitli önlemler alıyor. Mesela, vergileri yüzde 16'dan yüzde 13'e çekiyor. Buna ek olarak, orta ve küçük işletmelere ağırlık vereceğini söylüyor. İlerleyen günlerde müzakereler sonuca vardığı takdirde de ekonomik büyümenin beklenenin üzerine çıkacağını söyleyebiliriz. Önemli bir konu da büyüme oranları aşağı çekilirken, savunma bütçesi artırıldı. Savunma bütçesi yüzde 7,5'a kadar çıkarılacak. Daha önce Çin'in savunma bütçesi tek haneli rakamlara kadar çekilmişti fakat özellikle Asya Pasifik'te ve Afganistan merkezli gelişmelere baktığımızda Çin, bir terör tehditine karşı önlem alıyor. IŞİD'in Suriye'deki varlığı azaldı ancak, Rusya onların Afganistan'a sevk edildiği açıklamasını yaptı. Çin, Afganistan ile komşu dolayısıyla hem gelebilecek bir tehdite karşı önlem alıyor hem de Asya Pasifik'te, Güney Çin Denizi'ndeki gelişmelerden kaygı duyuyor. Çin, harcamalarının savunma odaklı olduğunu ve orduya yaptığı yatırımların da savunma teknolojisi üzerine olduğunu vurguluyor."
Çin: "Anlaşma, eşitler arasındaki bir anlaşma temelinde gerçekleşecek"
Çin ve ABD arasındaki ilişkilerde bir yere kadar çözüm sağlanabileceğini fakat ABD'nin ulusal güvenlik belgesine bakıldığında, Çin'in birincil tehdit olarak geçtiğini kaydeden Göçmen, şu ifadeleri kullandı:
"Çin ile ABD'nin arasındaki gerilimin tamamen bitmesi benim fikrime göre söz konusu olamayacak. Beijing yönetimi de bunun farkında olduğu için ABD ile aralarındaki sorunları çeşitli kompartımanlara ayırmak istiyor. İki ülkenin tek sorunu ticaret değil, Güney Çin Denizi'nde ABD'nin 'seyrüsefer serbestisi' adı altında gemilerini oraya göndermesi, bir taraftan askeri tansiyonu yükseltiyor. Ayrıca, Kore Yarımadası'ndaki müzakerelere Çin de dolaylı olarak dahil oluyor. Ticari konunun çözüleceğine inanıyorum ve ABD de zaten bu konunun çözülmesini istediğini söylediğinde, Çin tarafı: 'Bir anlaşma olacak, fakat bu eşitler arasındaki bir anlaşma temelinde gerçekleşecek.' diyor. Teknolojinin de gelişmesiyle tarafların birçok konuda birbirine muhtaç olduğunu söyleyebiliriz. Günümüzde üretilen teknolojik bir cihazın patenti ABD'de olsa bile bir kısmı Çin'de ve diğer bir bölümü de farklı bir Asya ülkesinde üretiliyor. Bu nedenle, ticarette zincirleme bir modelden söz etmek mümkün. O zincirin bir ticaret savaşı haline gelip, koparılması Beijing yönetimi kadar Washington yönetimine de zarar verecektir. Nihai bir orta yol bulunacağına inanıyorum."