Hızlı başlayan sezonda, Bienal’in son 10 gününe girdik. Artist Sanat Fuarı 2 kasımda açılıyor.
Bienal için ziyaretçi yorumlarını dinliyorum. Ortalaması. Fena değil. Eğlenceli. Ama bir gişe canavarı film kadar mı? Hayır? Niçin? Çünkü, son jenerik yok hali ile, o esna da çalan “ne kadar eğlendik” temalı “gaz” veren müzikler yok(!)
Neyse ne zamandır yazacağım konularda da yazma fırsatı da geldi madem .Farkındalık…Çevrecilik…Önce çevrecilik .Buradan başlayalım.
Çevrecilik. Ne fiil ne de sıfat olarak günümüzün pek popüler ifadesi ile duyguyu iletemeyen/geçiremeyen bir kavram bana göre. Geri dönüşüm toplumda karşılığı olan bir duruş mesela. Az su kullanmak mesela. Çevrecilik kavramı ile mesafeliyim. Sürdürülebilir ekolojik denge derseniz taraftarım. Kyoto da, Paris Protokolü’nde somut amaçlar vardır. Bunlar net şeyler söylerler. Çevrecilik kavramı net değildir. Bu tip konularda en ufak muğlaklık inan ki sürdürülebilir ekolojik denge açısından iyi değildir. Açık ve net konuşacağım, Bienal’in İstanbul için faydalı olduğu tezimin altını bir daha çizerek elbette. Atık yönetimi, fosil yakıt dediğimiz zaman, sanatçılardan, antropologlardan, şundan ya da bundan açık ve net söyleyeyim, çok da bir şey beklemem. Burada, atık yönetiminde, rol ağırlıklı olarak kamu kurumlarına, belediyelere, muhtarlıklara, site ve apartman yönetimlere ve haliyle halka yani bize düşer. Sera gazı salınımında da devletler aralarında otururlar konuşurlar. Demem o ki,Bienal’i diyelim ki 500-600 bin kişi ziyaret etti ki rekor kesin kırılır, mesajı yeni duyan bir kesimin burada olacağını düşünen var mıdır? Pek sanmam.
TRT World’de ‘Showcase’ programında Bienal direktörü Bige Ören ve Elif Bereketli Bienal üzerine konuşmuşlar. Güzel program olmuş. Gitmeden önce izleyin derim. https://www.youtube.com/watch?v=ZaozMNSsZ-w
Farkındalık yaratmak kavramı. Her zaman popülerdi. Son zamanlarda artık zıvanadan çıktı. Dikkatimi çeken başka bir şeyse, farkındalık yaratmak isteyenlerin genelde kanaat önderi konumunda oldukları fikri ile hareket etmesi ve takipçilerinden bu konunun farkında olmasını beklemesi. Yalnız burası sorunlu bir alan. Niye? Birazdan anlatacağım. Farkındalık ve arzu edilen sonucun elde edilmesi arasında bir nedensellik bağı var mı oradan başlayalım.
FARKINDALIK VAR SONUÇ YOK DENKLEMİ
Tamamen etki alanınızdaki bir konuda dahi tüm çözümleri biliyor olmanıza rağmen uygulayamıyor olabilirsiniz. Sağlıklı sayılabilecek bir yağ oranına sahip olmanız için gereken kural basittir: Az ye. Çok hareket et. Farkındalığa ihtiyaç var mı? Yok. Herkes bu kuralları biliyor mu? Nerdeyse evet. Herkes sağlıklı yağ oranı sınırları içinde mi? Ortalamalar gayet tombik bir nesiller bütünü olduğumuzu ortaya koyuyor. Bunları niye anlatıyorum. Farkındalık var mı? Var. Sonuç?Yok.
FARKINDALIK YOK SONUÇ VAR DENKLEMİ
Öte yandan, Ocak 2019’dan itibaren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereğince, satış noktalarında plastik poşetlerin ücretlendirildi ve kullanım % 78,4 düştü. Tartışmalı bir alan falan yok. Polemik yok. Farkındalık yaratma hikayesi yok. Propaganda yok. Sanat ve edebiyat yok. Kanaat önderleri yok. Gerek var mı? Yok. Farkındalık var mı? Yok. Sonuç var mı? Var.
“MUKADDESLE PEDAL ÇEVİR”:ROL MODEL GEREK
Dünyanın geleceğini konuşmaya başladıysak, toplu ulaşım “faydalıdır”dan bir tık ileri gitmemiz gerekiyor. Nedir o? Bisikletle ulaşım. Fosil yakıtlardan kurtulmaktan daha da fazlası var burada. En başta, obezite, diabet, kardio vasküler hastalıklar , depresyon ve anksiyete ile mücadele de bu işin içinde. Özetle kamu sağlığının ta kendisinden bahsediyoruz. Turizm ve istihdamı da eklememiz gerekir. Peki altyapı anlamında nasılız? Fena değiliz esasında. Bayağı bir bisiklet yolu var. Ama bisiklete binen pek görmüyoruz.
Bisikletle ulaşım konusunda farkındalığa ihtiyaç var mı? Yok. Burada bir hukuki düzenleme ile kesin başarı şansı var mı? Yok. O halde ne lazım? Rol-modeller. Kanaat önderi demiyorum. Farkındalık demiyorum. Sahaya inen bisikletçiler lazım. Bunu kitlelerin görmesi lazım, yeni-normalin bisiklete sadece çocuklar binmez kaldı ki zaten bisiklet de ulaşım aracıdır olması lazım. İşte bu sezonda güzel bir gelişme de, iç mimar/seramik sanatçısı/bisikletçi Mukaddes Cansu’nun, “Mukaddes’le pedal çevir” belgeseli oldu. Geçtiğimiz sene kaybettiğimiz, devlet sanatçısı Ara Güler’i de bu belgeselin bazı bölümlerinde görüyor olmamız da belgeseli daha da önemli kılıyor.
TRTTÜRK’te , “MUKADDESLE PEDAL ÇEVİR” belgeseli Cumartesi günleri saat 11:00’de yayınlanıyor.
Kanaat önderi/Rol model ayrımı bir yapalım….Sosyal medya ile sınırlı olarak. Kanaat önderi, sürekli farkındalık yaratan mesajlar verir. Yorar hatta. Sorun şudur ki, sürekli mesaj yönlendirme ile kanaat önderi olanlar, sonunda yalnız olmadıklarını anladı. Fiziki dünyada bunun karşılığı şöyle bir şey her 100 kişiden 101’i kanaat önderi(!) Benzer şekilde, Zaytung da çok anlamlı bir haber yayınlanmıştı: Kanaat önderi sayısı, takipçi sayısını geçti(!)
Gelelim. Rol modellere. Bu kesim sürekli mesaj vermez. Sahaya iner. Yapar. Rol modellik illa ki yüksek deha ve vizyon da gerektirmez. Diyelim ki, hiç kimsenin yürüyüşe çıkmadığı bir yerde bir kimse parkta her gün yürüyüş yapıyor. İnsanlar bakıyor, bu ne yapıyor diye. Bu kişi rol model olma yolundadır. Beğeni, paylaşım kanaat önderi için her şey iken, rol model için önemli olan kerameti kendinden menkul sosyal medya paylaşımları değildir. Ve hatta rol-model olmak için de yola çıkmaz; kavram, rol-modele dışarıdan bakanın tanımını karşılar. Kısacası örneğimizdeki kimsenin, nerede hareket, orada serotonin, ver elini mutluluk demekte olan bir kişi olma ihtimali hayli yüksektir. Bize rol model lazım. Bu belgeseli önemseme nedenlerimden bir de bu.
Bu örneği yıllar evvel anlatmıştım. Sorunu göstermek yerine sayısal loto oynamak daha anlamlı demiştim. Sosyal medyaya rol-model ve kanaat önderi ayrımını yapmalıyız ki, rol-modeller ayrımına girebilelim. Şöyle ki: Yıkıcı rol-modeller ayrık otu gibi biterler. Sosyal medya onların kolaylıkla palazlandığı ortamdır. Yapıcı rol-modeller ise panda kadar nadirdir. Bu yüzden, TRT TÜRK’ü bu belgeselden dolayı tebrik etmek gerekir. Panda kadar nadir bir rol modelin, kamu sağlığına üstüne de turizme katkısı dolayısı ile de istihdama destek vermesi önemlidir. Sn.Bakan, turizmdeki yerlilik oranını %85 olarak açıklamıştı. Diyorum ya bu çok ama çok önemlidir.
Bu belgesel ne diyor?
1-En başta Türkiye, bisikletçiler için güvenlidir.. Ve bu önemlidir.
2-Rota ne olursa olsun , eşine dünyada az rastlanır bir misafirperverliğin mekanıdır Anadolu.
3-Keşfedecek hem de turistik olmayan sayısız mekan mevcuttur. Anadolu, her ne kadar medeniyetin beşiği de olsa, turistik anlamda keşfedilmemiş bir cennettir.
4-Gastronomide doğu-batı sentezini, Anadolu, çok iyi noktalara yükseltmiştir. Burada da uyarıyı getireyim, kahvaltı etmeden seyretmeyiniz. Mukaddes gastronomi anlamında yapımı çok iyi seviyeye getirmiş. 1.bölümde, sunum kaygısı güdülmeden (Artvin’de mantının hazırlanışı gördüğümde, ya dedim “mantı değilsin ki herkes seni sevsin”(!) Şaka bir yana, mantıcıya gidesim geldi. Ya dedim, daha Artvin’den bunu yapıyorsa, hani Gaziantep, Antakya’ya giderse yandık. Gidesim geldiler biter, atlar uçağa gidersin. Bir hafta sonunda 5 kilo aldım, pişman değilim diye de paylaşım yaparsın pazartesi(!)
Henüz İstanbul bölümü çekilmemiş. TRT TÜRK’den istirhamım en az 2 bölüm yapın İstanbul’u. İstanbul’un sayısız kültür hazineleri. Tarihi Yarımada. Vapur. Ara Güler’in İstanbul aşkı. Düşündüm de 3 bölüm daha iyi olabilir..
Bir daha düşündüm 4 bölüm daha da iyi olur. Çünkü işin bir de gastronomi tarafı var: İstanbul’da Çay simit var. Günümüzün meşhur tabiri ile söyleyelim bir daha: Çay simit Vapur eşliğinde… .
Kuru fasulyenin kralı bizde. Rakip tanımam. Topkapı Sarayının XVI.yy menüsü sadece İstanbul da var. Mutancana mesela .Bal, fındık, ceviz içi, kayısı, üzüm, badem, kuzu eti. Yokuşta sprint atmayı mümkün kılar. Balık ve mezeler konusunda da çok ama çok iddialıyız. Köftede de iddialıyız mesela da rakip Tekirdağ, Edirne. Hele de Uzunköprü. Bu bir mücadele.. İşimiz zor. Çalışmak, usta aşırmak lazım(!). Öte yandan, İstanbul usulü hazır yemek(fast food) Taksim büfeleri ve ıslak hamburgerleri medarı iftiharımız.
ARTİST SANAT FUARINA GİTMEK ŞART(2-10 KASIM)
Contemporary biletleri de çok pahalı diyenlere de bilet fiyatlarının 10 TL olduğunun da hatırlatayım. Ama hık mık yok. Her fuarın üstün olduğu yerler mevcuttur. Artist fuarı da gezilip görülmeyi hak eden çok önemli bir fuardır. Bir değerdir. Geçen yazımda yazdım, yıllardır Contemporary’e giderim, bu sene ilk defa bana bir şey diyen bir eserle, bir başyapıtla karşılaştım (14 yıl içinde ilk kez). Fuarlara beklentisiz giden biri olarak, Artist fuarında her zaman samimi duruşu hissettiğimi de belirtmeliyim. Tamam, contemporary kadar cafcaflı değil. Hem de uzak. Özetle, hem uzak hem de cafcaflı değil. Ancak, bir hatırlatma yapmam gerekir, müzeyi hatırlatan koleksiyon sergileri sadece Artist ve Art Ankara’da oluyor. Görmek gerekir. Bu arada, Bahçeşehir, Beylikdüzü’ndeki sanatseverlere de çok kıymetli bir sanat fuarının ayaklarına geldiğinin “farkında” olmayabilirler. Farkında olmamayı seçmek de bir farkındalıktır, bir şey demem(!)
CRAFTİSTANBUL FUARI 6-10 KASIM ARASINDA İstanbul’un turistik anlamda arzulanan seviye bir türlü çıkamayan alanlardan biri de turistik hediyelik eşya konusu Özellikle özgünlük, çeşit açısından. Bu yıl ilki düzenlenecek olan, CRAFTİSTANBUL FUARI’nın tanıtımında“Geleceğin antikaları” olmaya aday ürünlerin yer alacağını inancındayız” ifadesi geçiyor. Bu da fuarın iddialı duruşunun altını çiziyor. Bakalım, görelim. Fuar, Yenikapı’da Avrasya Gösteri Merkezi’nde.
VEDAT GÜNYOL DENEME YARIŞMASI SON KATILIM TARİHİ 30 KASIM
Öncelikle, Vedat Günyol’un özel eşyaları, yazı gereçleri, kitapları ve fotoğraflarından oluşan belgelik, Kadıköy Söğütlüçeşme’de geçtiğimiz ay Türkiye Yazarlar Sendikası Edebiyat Müzesi’nde açıldığını belirtelim.3 ödül var bu sefer yarışmada. 2016’daki ilk versiyona göre yarışmacıların ödül kazanma şansı çok daha fazla. Başvuru adresi: Ebru Şahin (Kartal Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü) – email@example.com
BAĞLAYALIM
Ne dedim en baştan beri, her 100 kişiden 101’i kanaat önderi oldu. Bu adı konmamış bir enflasyon .Hala kanaat önderi olmadıysanız, olmaya çalışmayın, çünkü herkes artık kanaat önderi(!) İyisi mi siz, kanaat önderi olmamanın dayanılmaz hafifliğini yaşayın.. Sosyal medyada vakit geçirmek yerine, bir güzellik yapın kendinize, yürüyün, bisiklete binin sergilere, fuarlara, bienale gidin, vapura binin. Hani yapabiliyorsanız, Mukaddes gibi sahaya inin, tüm Anadolu’yu bisikletle dolaşın.
Öne çıkan görsel: “Tip 9”.60X120.TÜYB. Ali Balkan