Boşanma, oldukça yıpratıcı ve stres dolu bir dönemdir. Ayrılık kararı, zaten verilmesi çok zor bir kararken, ayrılık sonrası dönemde de kadın ve erkek bunalım sürecine girerler. Çünkü boşanırken kaybedilen şey sadece bir eş değil aynı zamanda bir yaşam biçimidir.
Eşler arasındaki bu çatışmaya ne yazık ki çocuklar da dahil olur. Kendini olayların içinde bulan çocuğa, zaman zaman hakemlik yapma, ebeveynler arasında seçim yapma, karar verme ve taraf tutma gibi acımasız sorumluluklar yüklenir.
Boşanma sürecinde çocuklar nasıl tepki gösterebilir?
Çocuklar kimi zaman, anne ve babanın yanında onları birbirlerine hoş göstermek için yapay rollere girebilir. Örneğin, annesini üzmemek için babasını hiç özlemediğini söyleyebilir. Bu durumda çocuk ebeveynlerinin istediği biçimde davranarak kendi gerçekliğini bastırmak zorunda kalabilir.
Bazı çocuklar ebeveynlerinin ayrılmasından kendilerini sorumlu tutar. Bu suçluluk duygusu da bazı patolojik durumlara yol açar. Örneğin çocuk, babasını hiç görmemesine rağmen ailesinden bahsederken ailesi hiç ayrılmamış gibi davranabilir.
Eğer ebeveynler ayrılmalarına yönelik başkalarını suçluyor ve çocuk da bunu biliyor ise bu durumda kendi kafasından çözümler üretebilir. Örneğin, anne ayrılmalarından eşinin annesini sorumlu tutuyorsa çocuk babaannesine karşı nefret geliştirebilir hatta babaannesinin ölmesini isteyebilir. Böylece anne ve babasının tekrar birlikte olacağına dair yaşının üzerinde zorlamalarla baş başa kalabilir.
Toparlayacak olursak boşanmış ailelerde çocuklar, hayat düzenlerinin bozulması, ebeveynlerinden birisinin evden uzaklaşması, geleceğe yönelik kaygılar sebebiyle sıkıntı yaşar. Bununla birlikte okulda başarısızlık, değersizlik, ebeveynlere karşı suçlama ve öfke gösterebilir.
Çocuklara Boşanma Nasıl Anlatılmalı?
Hem eşler arası hem de çocukla ebeveynler arası doğru bir iletişimle, zorlu olan boşanma sürecinin olumsuz etkileri azaltılabilir.
Ayrılmayı açıklayın: Boşanma, basit bir dille her iki ebeveyn tarafından çocuğa anlatılmalı. Örneğin bazı arkadaşlarıyla daha az anlaştığı gibi bir örnekle anlatılabilir. Boşandıktan sonra birbirlerinin eşi olmayı bırakacakları; ancak anne-babalık görevlerini bırakmayacakları ve çocuklarını sevmeye devam edecekleri ebeveynlerin çocuklarına mutlaka söylemesi gereken şeylerin başında gelir.
Ayrılmanın çocuğun suçu olmadığını söyleyin: Özellikle küçük yaştaki çocuklar ailelerinin ayrılmasından kendisini sorumlu tutar. Bu sebeple boşanma olayında çocuğun suçu olmadığı, bunun anne ve baba arasındaki ilişki sorunundan kaynaklandığı çocuğa söylenmelidir.
Mümkün olduğunca devamlılık sağlayın: Ayrı mekanlarda devamlı olarak diğer ebeveyni görebileceği güvencesi çocuğa verilmelidir. Çocuk, anne ve babasını düzenli aralıklarda ama sürekli görebileceğinden emin olmalıdır. Diğer ebeveyni cezalandırmak adına görüşme günleri ertelenmemelidir. Daha basit bir dille anlatacak olursam sırf intikam uğruna çocuk diğer ebeveyninden mahrum bırakılmamalıdır.
Öneriler:
Değerli anne ve babalar, ayrılıktan sonraki ilk yıl duygusal şok yılı olması sebebiyle bu dönemde çocuğunuzun endişeleriyle başa çıkmasında ona yardımcı olmalısınız, onu zorlayacak yüklerden kaçınmalısınız. Bu sebepten ötürü yasal olsun ya da olmasın çocuğun yaşamına başka kadın veya erkek sokmamaya özen göstermelisiniz. İkinci evliliğinizi bu kritik yılın ardından gerçekleştirmelisiniz.
Çocuğunuz söz konusu olduğunda önemli olan kimin haklı olduğu değildir. Mümkün olduğunca ailenizi bu gergin ortamdan uzak tutarak çocuğunuzu paylaşılması gereken bir televizyon veya buzdolabı gibi düşünmemeli onun sağlıklı bir ruh haline sahip olması için elinizden geleni yapmalısınız.
Psikolog İrem Erol