Scamper Tekniği Nedir? Nasıl Uygulanır?
Yaratıcı düşünme ve öğrenme tekniklerinden biri olan scamper tekniği son zamanlarda oldukça popüler. Zihinsel kalıpların ötesine geçmeyi kolaylaştırılan ve çok yönlü düşünme kabiliyeti kazandıran bu teknik okul öncesi eğitimde sıklıkla kullanılıyor. Scamper tekniğini çocuk, ergen ve yetişkinler de öğrenme aşamalarında kullanılabilir.
Scamper Tekniği Nasıl Yapılır?
Hayal kurmak, sorgulamak, farklı düşünmek, özgün olmak; yaratıcı düşünmenin en önemli faktörlerinden. Scamper tekniği bu faktörlerin bir araya getirilerek, yaratıcı düşünme becerilerinin geliştirilmesinde kullanılan bir teknik. Özellikle okul öncesi eğitimde kullanılan scamper tekniği çocukların yaratıcı düşünme aşamalarından geçerek, zihinsel gelişimlerinin hızlanmasını sağlıyor.
Yönlendirilmiş beyin fırtınası olarak da adlandırabileceğimiz scamper tekniği, uygulamalar aşamasında çocukların söylediği her fikri değerlendirir ve başka türlü düşünebilmeleri için de cesaretlendirici olur. Tekniğin uygulanması esnasında önceden belirlenmiş adımlar izlenerek belli bir nesne ya da fikir üzerinde beyin fırtınası yapılır. Bu esnada basamaklarla ilerlenilmesi, sistematik bir şekilde yeni düşünce yollarının aranması gerekir. Öğrenciye sorulan sorular bir sonraki basamak için cesaretlendirici nitelikte olmalıdır.
Scamper Tekniğinin Aşamaları
Scamper kelimesi İngilizce kökenli 7 kelimenin birleştirilmesinden oluşur. Bu 7 kelime aynı zamanda scamper’ın aşamalarıdır.
S: Substitude (Yer değiştirme): Bu aşamada teknik için kullanılan nesneyle aynı görevi üstlenecek yeni bir nesne bulunmaya çalışılır ve öğrenciye bunun üzerine soru sorulur.
Kalemin yerine ne kullanabilirsin?
C: Combine (Birleştirme): Bu aşamada kullanılan nesnenin başka hangi nesnelerle bir arada kullanılabileceği, bir araya getirilebileceği sorgulanır.
Kalemi başka hangi nesnelerle birleştirirsin.
A: Adapt (Uyarlama): Bu aşamada nesnenin yokluğunda ne yapılabileceği düşünülür.
Kalem hiç icat edilmeseydi yerine ne kullanırdın?
M: Modify, magnify, minify (Değiştirme, büyütme, küçültme): Nesnenin başka türlü olma ihtimali araştırılır.
Kalem daha büyük, küçük ya da ağır olsaydı nasıl olurdu?
P: Put the other uses ( Başka amaçlarla kullanma): Nesnenin başka hangi amaçlarla kullanılabileceği sorgulanarak pratik zeka geliştirilir.
Kalemi yazmak dışında ne için kullanırdın, onunla başka neler yapabilirdin?
E: Eliminate (Yok etme, çıkarma): Nesnenin bütünselliği fikir üzerinde bozulmaya çalışılır. Bu aşamada detaylar da keşfedilmiş olur.
Kalemin hangi parçasını çıkarabilirsin?
R: Reverse, Rearrange (Ters düz etme, yeniden düzenleme): Öğrencinin nesneyi kendisinin nasıl tasarlayacağı sorulur. Böylece nesneyi sorgulamaya, eleştirmeye yönlenir ve bu kusurları gidermek için plan yapar.
Kalemi sen tasarlasaydın nasıl olurdu?
Scamper Tekniği Faydaları
“Bunu hiç düşünmemiş-akıl edememiştim.” Sorunların çözümünde sık sık kullandığımız bir cümle olabiliyor. Geç fark ettiğimiz ya da başkaları yaptığında fark ettiğimiz akıl yürütme biçimleri bizlere şunu hatırlatır :Bunu ben de akıl edebilirdim. Bu aşamada düşünülmesi gereken şudur:
Peki neden edemedik? Cevabı ise çoğunlukla soruna ya da nesneye sistemli bir düşünceyle yaklaşmamış olmamız, daha ilkel hareket etmiş olmamızdır.
Yedi farklı aşamadan oluşan Scamper tekniği çocukların düşünme, sorgulama, keşfetme, eleştirme, alternatif üretme, onarma, çözüm üretme gibi kabiliyetlerini güçlendirir. Bu kabiliyetler her insanda bir miktar bulunsa da her birinin peş peşe dizilmiş, bilinçli bir şekilde öğrenilmiş ve uygulanmış olması çocuğun gelecek yaşamındaki davranış biçimini ve alışkanlıklarını da değiştirir.
Gelecek yaşamlarında öğrenme, üretme, çözüm, başa çıkma gibi koşullarda durumu sistemli bir düşünce yapısıyla ele almalarına, birçok şeyi gözden kaçırmamalarına yardımcı olur.