Uzun süredir enflasyon ve döviz kuru tahminlerinde yanılan ve sık sık revizyon yapan Merkez Bankası bu kez 2021 yıl sonu enflasyon beklentisini yüzde 9,4 olarak açıkladı. Merkez Bankası nisan ayındaki raporunda, enflasyon beklentisini 2020 için yüzde 7,4, 2021 içinse yüzde 5,4 olarak duyurmuştu.
Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal, 2021 yılının ilk Enflasyon Raporu'nu açıkladı. Ağbal'ın konuşmasında "Parasal sıkılık uzun bir süre kararlılıkla sürdürülecek" ifadesi dikkat çekti. Enflasyonun mevcut seviyesinin, yüzde 5 beklentisine oldukça uzakta bir noktada olduğunu belirten Ağbal, beklenen enflasyon oranı politikası ile faiz oranı politikası arasındaki düzeyin güçlü bir dezenflasyonist denge gözetilerek oluşturulacağını söyleyerek, gerekirse yeni faiz artırımı olacağı mesajını verdi. Ağbal bunun yanında faiz indirimini konuşmak için henüz erken olduğunu ifade etti.
Ekim Enflasyon Raporu'nda öngörülen enflasyon tahminlerini koruduklarını belirten Ağbal'ın açıklamasından öne çıkan başlıklar şöyle:
PARASAL GENİŞLEME ENFLASYONİST BASKI POTANSİYELİ TAŞIYOR
Aşı ve tedaviye yönelik olumlu gelişmeler 2021 yılının ikinci yarısında daha hızlı bir toparlanma güçlendi. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enflasyon düşük seyretmekte. Mali ve parasal genişleme önümüzdeki dönem için enflasyonist baskı oluşturma potansiyelini taşımakta.
KREDİ DESTEKLİ EKONOMİ
Ülkemizde iktisadi faaliyet güçlü kredi ivmesi desteğiyle 2020 yılının 3. çeyreğiyle belirgin toparlanma göstermekte. 4. çeyrekte de güçlü bir seyir görüyoruz. Ekonomik aktivitede görünen güçlü toparlanma sektörlerin geneline yayılmış görünmekte. İmalat sanayinin genelinde salgın öncesi üretim düzeyleri aşılmış. Başta giyim olmak üzere turizm bağlantılı imalat sektörlerindeki iyileşme sınırlı kaldı. İktisadi faaliyetteki güçlü toparlanma istihdam piyasasında iyileşme sağladı.
YÜKSEK FAİZLE KREDİ KULLANIMI YAVAŞLATILDI
Yıllık kredi büyümesi ikinci çeyrekten itibaren ivmelenmiş 2017 yılındaki kredi garanti fonunun çok ötesinde bir genişlemeye neden olmuştur. Bankalarca TL cinsinden açılan net kredi hacmi 518 milyar olmuştur. 3. çeyrekte uygulanmaya başlayan parasal sıkılaştırmayla kredi faizleri yükselmeye başlamış kredilerin ivmelenmesinde önemli bir yavaşlama sağlamıştır. M2 para arzı yüzde 33 artışla 833 milyar TL yükselmiştir. Bireysel krediler olmak üzere net kredi kullanımın tarihsel ortalamaların oldukça üzerinde artması altın ithalatının yükseldiği ve turizm gelirlerinin gerilediği cari işlemler açığını yükselmesine neden olmuştur. Kasım ayı itibariyle cari işlemler açığı 38 milyar dolar civarına yükseldi.
BORÇLANMA MALİYETİ ARTTI
Ülke risk primi artarken döviz kurlarında oynaklık ve değer kaybı gözlenmiş ve borçlanma maliyetleri atmıştır. Mevduat dolarizasyonu artış göstermiştir.
GIDA ENFLASYONU YÜKSEK DÜZEYDE SEYREDİYOR
İç talep koşulları başta olmak üzere döviz kurunun birkimli maliyet etkileri uluslararası gıda ve emtia fiyatlarındaki yükseliş ve enflasyon beklentilerindeki yüksek seyirler fiyatlama davranışları ve enflasyon görünümünü olumsuz etkilemeye devam etmektedir. Tüketici enflasyonu 2020 Eylül ayında yüzde 11.75 seviyesinden 2020 yıl sonu itibariyle yüzde 14.60 seviyesine yükselmiştir. Enflasyondaki yükselişte temel mal ve gıda grupları belirleyici olmuştur. Enerji ile alkollü içecek ve tütün grupları toplam 0.7 puanlık katkıyla tüketici enflasyonunu önemli ölçüde sınırlamıştır. Salgın nedeniyle talep koşullarının zayıf seyrettiği kalemlerde enflasyon nispeten düşük seyretmekte. Talebin güçlü olduğu bazı alt gruplarda enflasyon oldukça güçlü bir seyir izlemekte.
ENLASYONDA ÇEKİRDEK GÖSTERGE OLDUKÇA YÜKSEK SEYREDİYOR
Çekirdek göstergelerin yıllık enflasyon ve eğilimi oldukça yüksek seyretmekte. İşlenmiş gıdada belirgin bir şekilde yukarı yönlü riskler atmakta. Üretici enflasyonu artış eğilimini korumakta. Üretici fiyatlarında enflasyon 2020 Aralık ayında yüzde 25.15'e ulaşmıştır. 2020 yılının 3.çeyreğinde finansal koşullardaki iyileşme özel tüketim talebi milli gelir artışının oldukça üstünde gerçekleşmiş ve büyümeye katkısı olmuştur.
DÖVİZDEKİ DÜŞÜŞ ENFLASYONA YANSIYACAK: Döviz kuru girişkenliği ekonominin yükselme dönemlerinde ve hızla arttığı dönemlerde tarihsel ortalamalardan daha yüksek olmaktadır. Son aylarda döviz kurlarda yaşanan düşüş enflasyon üzerindeki etkinin yavaşlayacağına işarettir. Gıda enflasyonu tahmini yüzde 11,5 olarak açıklandı. Yakın dönemde milli gelire oranla yüzde 3.5 olarak aşağı yönlü revize edilen 2021 yılı merkezi yönetim bütçe açığı para politikası hedeflerini destekleyeceğini değerlendirmekteyiz. Temel varsayımlar ve kısa vadeli öngörüler çerçevesinde enflasyonun kademeli hedeflere yakınsayacağını değerlendiriyoruz.
2023'TE YÜZDE 5 ENFLASYON BEKLENTİSİ
Sıkı para politikası duruşunun uzun bir müddet sürdürüleceği bir görünüm altında enflasyonun 2021 yılı sonunda yüzde 9,4 olarak gerçekleşeceğini, 2022 sonunda yüzde 7'ye, 2023 sonunda yüzde 5'e gerileyerek bir istikrar kazanacağını öngörüyoruz. 2021 yılı için bir önceki rapor dönemine göre enflasyon tahminini 0.4 puan düşürürken birim işgücü maliyeti 2021 yılı için belirlenen asgari ücrete bağlı olarak 1 puan yükseltici yönde etki yapmıştır. Ayrıca sıkı parasal duruşun devamıyla enflasyon beklentilerinde öngörülen iyileşmenin yıl sonu tahminine 0.5 puan katkıda bulunacağını değerlendiriyoruz. Tahminler parasal sıkılık düzeyi varsayımı altında üretildi. Salgın kaynaklı olumsuz bir şokun tekrar yaşanmayacağını esas aldık.
ENFLASYONDA YÜZDE 5 HEDEFİMİZDEN OLDUKÇA UZAKTA BİR NOKTADAYIZ
Sıkı parasal duruşun oluşturacağı etkinin yıl sonu enflasyonun yüzde 9.4'e düzeyine gerileyeceğini sağlayacağını öngörmekteyiz. Enflasyonun mevcut seviyesi yüzde 5 hedefimizden oldukça uzakta bir noktadayız. Yüzde 5 hedefine 2023 yılı sonunda ancak ulaşabiliyoruz. Bu hedefe varmak amacıyla 2021 yılında enflasyon hedeflemesi rejimini tüm unsurlarıyla uygulayacağız.
ENLASYON VE FAİZ POLİTİKASINDA GÜÇLÜ DEZENFLASYONİST DENGE GÖZETİLECEK
Para politikası operasyonel çerçevesini sadeleştirerek elimizdeki bütün araçları kullanacağımızı söyledik. Politika faiz oranını 17'ye çıkardık. Gerekirse ilave sıkılaşma yapacağımızı son Para Politikası Kurulu'nda ifade ettik. Yüzde 5 hedefi için Para Politikası kurulu elindeki bütün araçları kullanmaya devam edecektir. Yüzde 5 enflasyon hedefine varıncaya kadar beklenen enflasyon oranı politikası ile para politikası faiz oranı politikası arasındaki düzey güçlü bir dezenflasyonist denge gözetilerek oluşturulacak ve bu denge sürekli korunacaktır.
REFORMLAR KATKI SAĞLAYACAK
Hukuk ve ekonomi alanlarında atılacak reform adımları beklenti kanalıyla dezenflasyonist sürece önemli bir katkı sağlayacaktır. Fiyat istikrarı sürdürebilir büyüme istihdam ve adaletli gelir dağılımının ön koşuludur. Fiyat istikrarı ekonomiye olan güveni artırır ve işsizlik azalır. Fiyat istikrarını kalıcı sağlarsak paramızın değerini korumuş oluruz.
MERKEZ GIDA KOMİTESİNE DAHA FAZLA KATKI SUNACAK
Gıda komitesi bünyesindeki kurumlar gıda enflasyonu üzerinde risk oluşturan faktörlerle ilgili değerlendirmeler yapıp çözümler sunuyor. Gıda komitesi içerisinde Merkez Bankası sekreterya görevini yürüttü. Merkez Bankası olarak gıda komitesine daha fazla katkı vermeyi planlıyoruz. Gıda enflasyonu 2021 yılı enflasyon gerçekleşmeleri üzerinde önemli bir risk oluşturmaya devam ediyor. Ekonomideki tüm aktörlerin bu sürece inanma ön koşul ve kararlılık, fiyatlama davranışları ve enflasyonist beklentiler değişecek ve olumluya gidecek.
ESAS HEDEF 2023 BEKLENTİSİ
Türkiye'de şu anda enflasyon hedefleri rejimine dayalı bir para politikası seti uyguluyoruz. Hep beraber sahip çıkarsak hedefi gerçekleştirebiliriz. Türkiye açısından şu anda fiyat istikrarına işaret eden enflasyon oranı yüzde 5. Mevcut politika seti altında bu hedefe 2023 sonunda ulaşacağımızı tahmin ediyoruz. Para politikasının kararlarını değerlendirirken şuna dikkat etmeliyiz Merkez Bankası için 3-6 ay sonrası değil 2023 için öngörülen yüzde 5 hedefi esas orta vadeli karar setinin temelini oluşturuyor. Bu hedefi temin edinceye kadar sıkı para politikası kararlılıkla uygulanacak.
STK'LERİN VE FARKLI KESİMLERİN PARA POLİTİKASI KARARINA SAHİP ÇIKMASI ÇOK ÖNEMLİ
Sıkı para politikası düzeyinin nasıl oluşacağına dair para politikası kurulu sıkı tarafta, ihtiyatlı ve basiretli tarafta durarak hareket edecek. Önümüzdeki süreçte para politikası kararlarının bu açıklamalar çerçevesinde yorumlayalım. Önümüzdeki para politikası kurul kararlarında da kurduğumuz güçlü iletişimi devam ettireceğiz. STK'ların ve farklı kesimlerin bu politikaya sahip çıkması çok önemli.GazeteDUVAR