İlk baskısının ne zaman yapıldığına dair kitapta bilgi olmamasına rağmen, 14. baskısı 2000 yılında basılan Orhan Kemal´in Baba Evi´nin kahramanı “Küçük Adam”, bir gün Adana´da kendisinin meşhur kahvede yazma seanslarında, kendisini birine benzettiği muhabbetiyle başlar ve durmaksızın anlatır. Yazarın kendi ifadesiyle dört cilt yazmayı planladığı anlatıların ilkidir (sanıyorum sonu da aynı zamanda) Baba Evi. Sıradan bildiğimiz, tanıdığımız milyonlarca insandan birini, onun ilk yıllarını, çocukluğunu, gençlik yıllarını anlatır. Her insan bir yaşamdır, bir dünyadır, kutsaldır, ilahi binbir öğeyi, iyi ile kötüyü böğründe barındırır.
Küçük Adam bol bol dayak yer avukat olan babasından, vurdumu oturtan türünden bir babası vardır. Oğlu okuyup kendisi gibi olmalıdır. Onu aslında sevdiğinden, okulunda başarılı olması için döver. Okuma yazmanın daha yeni öğrenildiği bu yıllarda ailenin yaşadıkları kent düşmanlarca işgal edilir ve aile Konya´ya gelip yerleşir. Dayakçı baba en sağlam kararı vermiş, biraz da düşman askeri dövmek için Kurtuluş Savaşı´na katılmak için Ankara´ya gitmiştir. Kürt mü, solcu mu, dinci mi, başka bir azınlık mı bu hiç önemli değildir. Söz konusu olan ayrıntılar değil vatandır.
Kitabı bazı çok anlayanlar Orhan Kemal´in kendisini anlattığını sansa da, o bir küçük adamı anlatır. Ve bu adamın çocukluğu şiddettin en alasının içinde geçmiştir. Yediği dayakları, babasızlık, kalabalık ev halkının (aslında bir küçük erkek kardeşi vardır) kaçınılmaz muhabbeti, arada bir darağaçlarında sallanan ölüler, nihayet savaşın sona ermesi ile şekil değiştirirler. Küçük adamın hayatının en mutlu yılları, yeniden taşınarak gelip Adana´ya yerleşmeleri ile başlar.
Mutlu yıllar fazla sürmez, dayakçı baba, düşman öldüren vatan kurtaran baba, ulu yöneticinin adeta bir başına kurduğu on- onbeş yıllık cumhuriyetin politikalarına muhalefet etmeye başlar. Ki tarihsel anlamda bu imkansızdır, zira o yıllara kadar memlekette muhalif kalmamış, hemen hemen topu idam edilmiş, zindana veya sürgüne sürülmüşlerdir. Yine de biz kurguyu bozmayıp anlatmaya devam edelim.
Aile dayakçı ve şimdide muhalif babanın verdiği bir kararla Beyrut´a gider yerleşir. Bu arada avukat olduğunu ögrendiğimiz dayakçı babanın mesleğini icra etmesine Lübnanlılar veya kanunları, kendi vatandaşları olmadığı için izin vermez. Babaya bir lokanta açmaktan başka bir şey kalmaz geriye. Okuyucu küçük adamın kardeşi Niyazi ile garsonluk ve bulaşıkçılık yaptığını okur. Baba elindeki son parayı buraya yatırmıştır. Aradan yıllar geçer. Küçük adam artık büyümüş olsa bile baba baskısı hatta sopaları devam eder. İşletme iflas eder. Niyazi işportacı, kendisi Virjin´e aşık, baba ağır hasta olur.
Başarısız ayakta kalma müdahaleleri çare vermez ve küçük adam dayakçı ve siyasi muhalif babasını ikna ederek Adana´ya geri dönerler. Küçük adam kısa bir süre sonra büyüyüp çevresine başarılı bir şekilde uyum sağlayarak yurdum insanlarından biri olur, kadını ve futbolu keşfeder ve bunların büyüsünün kurbanı olur farkına bile varmadan. Roman adından da anlaşılacağı gibi baba evini, burada yaşananları anlatır. Yazar kahramanına isim bile vermeyerek onun içimizden herhangi biri olabileceğini anlatır, milyonlardan biri ve hemen hepimizin yaşadıkları, hissettikleri, tanık oldukları olaylar, yaşam deneyimleri.
Büyük ustanın usta romanlarından biridir Baba Evi.
12.07.2010