Kienböck Hastalığı Tedavisi
İçindekiler:
- Kienböck Hastalığı Ameliyat Sonrası
- Kemik çürümesi ne iyi gelir?
- Kemik çürümesi nasıl olur?
- Kemik çürümesi nasıl anlaşılır?
- Kemik hastalığı tedavisi var mı?
- Erken dönem Kienböck hastalığı nedir?
- İleri evrelerdeki Kienböck hastalığının tedavisi nasıldır?
- Kienböck ameliyatı kaç saat sürer?
- Kienböck tedavi edilmezse ne olur?
- Kienböck hastalığı neden olur?
- Kienböck hastalığı kendiliğinden geçer mi?
- Kienböck hastalığı tehlikeli mi?
- Kemik çürüme hastalığı nedir?
- Kienböck ağrısı nasıl geçer?
El bileğinde 8 adet ufak kemik bulunur. Bu 8 kemikten birisi lunatum kemiğidir. Kienböck hastalığı lunatum kemiğinin idiyopatik osteonekrozudur. Yani kemik içinde hücreler ölmeye başlar ve lunatum kemiği çürür. Bu hastalığa Kienböck hastalığı denmektedir. Avusturyalı radyolog Dr. Robert Kienböck 1910 yılında hastalığı tanımlamıştır. İlerleyici bir rahatsızlıktır. El ve el bileğinde güç azalması görülür. El bilek üst kısmında ağrı ve şişlik şikayeti güçsüzlüğe ek olarak görülür. İlk aşamalarda çekilen röntgenler normal olarak izlenebilir. MR tanıda yardımcıdır. İleri aşamalarda röntgen bulgusu vermeye başlar.
Kienböck hastalığı genellikle 20-40 yaş arası erkeklerde görülür. El bilek üst kısmında ağrı ve şişlik şikayeti olur. Bunlara ek olarak hareket kısıtlılığı ve kavrama gücünde azalma diğer belirtilerdir. Kalıcı, aktivite ile alakasız, el bilek üst kısmında ağrısı olan kişilerde (özellikle erkeklerde) kienböck hastalığı olabilir. Çekilen grafide ulna kemiğinde kısalık görülmesi kienböck hastalığı açısından riskli bir durumdur. Tanıdan şüphelenen hekim ileri görüntüleme yöntemleri isteyerek tanıyı netleştirir.
Kienböck hastalığı el bileğinde bulunan lunatum kemiğinin idiyopatik osteonekrozudur. Yani kemik içinde hücre ölümü olmasıyla birlikte kemiğin çürümesi durumudur. İlerleyici bir rahatsızlıktır. 4 evrede incelenir. Evreleme sisteminin özel adı Lichtman evrelemesidir. Evre 1 başlangıç evresi Evre 4 hastalığın son evresidir. Hastalığın hangi evrede olduğuna göre yapılacak tedavi değişmektedir. Evre 1 de lunatum kemiğinde çökme yokken Evre 2 itibari ile çökme başlar. Evre 3’te çökme belirginleşerek son evre olan Evre 4’te el bileğinin tamamında kireçlenme bulguları görülür.
Kienböck hastalığının tedavisi için üzerinde fikir birliği oluşturulmuş bir görüş yoktur. Kienböck hastalığı tedavisi hastalığın evresine göre değişmektedir. Evre 1 de hasta doktora başvurduysa 3 aya kadar uzayan alçı tedavisi yapılabilir. Evre 2 ve üzeri hastalar ile alçı tedavisine yanıt alınamayan hastalara cerrahi tedavi yapmak gereklidir. Yapılacak olan cerrahi tedavilerde hastalığın evresine göre değişmektedir. Ulnası kısa olan hastalarda Radius kemiği de kısaltılarak uzunluklar restore edilir. Kapitatum kemiğine kısaltma uygulanabilir. Evre 3A ya kadar damarlı kemik nakilleri uygulanır. Evre 3B ve sonrasında ise füzyon ameliyatları ile proksimal sıra karpektomi ameliyatları uygulanmaktadır. Hastalık çok ileri aşamada ve tüm el bileğinde ileri derece kireçlenmeye neden olduysa el bileği dondurma ameliyatı gerekebilmektedir.
Kienböck hastalığının ameliyatı için üzerinde fikir birliği oluşturulmuş bir görüş yoktur. Cerrahi yöntem olarak birçok seçenek vardır. Kienböck hastalığı ameliyatı Evre 2 ve üzerindeki hastalar ile Evre 1 olup alçı tedavisinden fayda görmemiş hastalarda yapılır. Yapılacak olan cerrahi tedaviler hastalığın evresine göre ve kemik anatomideki farklılıklara göre değişmektedir. Ulnası kısa olan hastalarda Radius kemiği de kısaltılarak uzunluklar restore edilir. Tedavide ulna ve radius core dekompresyon işlemi tariflenmiştir. Damarsal iyileşmeyi teşvik ettiği düşünülmektedir. Evre 1 - Evre 3A arası evrelerde damarlı kemik nakilleri uygulanır. Evre 3B ve sonrasında ise füzyon ameliyatları ile proksimal sıra karpektomi ameliyatları uygulanmaktadır. Hastalık çok ileri aşamada ve tüm el bileğinde ileri derece kireçlenmeye neden olduysa el bileği dondurma ameliyatı gerekebilmektedir.
Kienböck hastalığı ameliyatı öncesinde kişi sigara içiyorsa mutlaka bırakmalıdır. Yapılacak olan ameliyatlar genellikle kemiği ilgilendirdiği için kemik kaynaması ve beslenmesini bozacak olan her türlü durumdan uzak durulması gerekmektedir. Kontrolsüz diyabette kemik kaynamasını ve beslenmeyi olumsuz etkilemektedir. Ameliyat öncesinden kişi yapılacak olan ameliyatla ilgili bilgilendirilir. Hastanın ameliyatla ilgili gelişebilecek komplikasyonları bilmesi gerekir. Hasta ameliyattan ne derece fayda göreceğini anlamalıdır. Çürüyen kemik yüzde yüz şekilde eski haline dönmeyecektir. Önemli olan fonksiyonel ve ağrısız bir el bileği elde etmektir.
Kienböck hastalığı ameliyat sonrası dönemi yapılan ameliyata göre değişmektedir. Kienböck hastalığı tedavisi için Radius kısaltma osteotomisi seçildiyse 2 haftalık atel tedavisi sonrası hafif hareketler vermek için atel çıkarılabilir. Kemik kaynaması 2-3 ayda genellikle tamamlanır. Tedavi için damarlı kemik nakli seçildiyse 3-5 hafta kadar alçı uygulanır. Alçı çıkarıldıktan sonra yoğun el bileği hareket egzersizleri başlanır. Güçlenme ameliyat sonrası 3 aydan sonra başlar ve yavaşça ilerler. Damarlı kemik nakli sonrası lunatum kemiğinde damarlanma görülmesi en erken 1 yılda olur ve 3 yıla kadar uzayabilir.
Kemik çürümesi genellikle nedeni bilinmeyen bir rahatsızlıktır. Neyin iyi geldiğini de tam olarak söylemek mümkün değildir. Sigara kullanımın kemik ve doku beslenmesini bozduğu bilinmektedir. Sigar içen kişinin sigarayı bırakması çürümeye iyi gelebilir. Çürüme olan kemiğe yük binmesinin engellenmesi (kalçada ise o taraf bacak üzerine basmamak, el bileğinde ise el bileğini sabitleyerek kullanımından kaçınmak) iyi gelebilir.
Kemik çürümesinin neden olduğu tam olarak bilinmektedir. Bazı kemik çürümeleri kırıklardan ve travmalardan sonra görülmektedir. Ama çoğunluğu idiyopatiktir. Yani nedeni tam olarak bilinmez. Kemik beslenmesi bozulur, kemiğe gelen kan akımı azalır. Bunun nedeni kemiğin içindeki basıncın artması olabilir. Travmalar ve kemiğe gelen kanın geri kemikten çıkamaması kemik içi basıncı arttırarak dolaşımı bozar. Bu süreçleri başlatan etkenler çözülememiştir. Bunların sonucunda kemik hücreleri ölmeye başlar ve kemik çürür.
Kemik çürümesi olduğunda kişide ağrı şikayeti olur. Etkilenen eklemde hareket kısıtlılığı ve kuvvet kayıpları görülür. Yapılan muayene ve görüntüleme yöntemleri ile tanı konur. Erken evrelerde tanı genellikle MR ile konmaktadır. Radyografilerdeki bulgu daha ileri evrelerde ortaya çıkmaktadır.
Kemik hastalığı tedavisi mümkündür. Kemik hastalığının ne olduğuna göre tedavi değişir. Hastalanan kemik her zaman eski haline tam olarak dönmeyebilir. Tedavideki asıl amaç ağrısız ve fonksiyonel bir kemik elde etmektir.
Kienböck hastalığı 4 evrede incelenen bir hastalıktır. Tedavisi evresine göre belirlenmektedir. Erken evre Kienböck hastalığı dendiğinde Evre 1 kastedilmektedir. Radyografide bulgu yoktur. MR da bulgu verebilir. Kemikte tam çürüme yoktur çökme başlamamıştır. Tedavide ilk aşamada alçı veya atel tercih edilebilir.
İleri evrelerdeki Kienböck hastalığının tedavisi genellikle cerrahidir. Evre 2 ve sonrasındaki hastalar ile Evre 1 olup alçı tedavisine cevapsız hastalarda cerrahi tedavi tercih edilebilir. İleri evre Kienböck hastalığında radius kısaltma osteotomileri, kapitatum kısaltma osteotomileri, core dekompresyon, damarlı kemik nakilleri, füzyon ameliyatı, el bileğindeki 8 kemikten yakındaki 4 kemiği çıkarma ameliyatı ve el bileği dondurma ameliyatı yapılabilir. Hangi tedavinin yapılacağı hastalığın evresine ve hastanın beklentisine göre değişmektedir.
Kienböck ameliyatı süresi hangi cerrahi prosedürün seçildiğine göre değişir. Sadece core dekompresyon yapılacaksa 30 dakika kadar sürenilir. Kemik kısaltma eklenecekse bir buçuk saate kadar uzayabilir. Damarlı kemik nakli, füzyon ameliyatları 3 saate kadar uzayabilmektedir.
Kienböck tedavi edilmezse lunatum kemiğinde çürüme devam eder. Çökmeler başlar ve birçoğu ileri evrelerde kireçlenmeye gider. Kienböck nedeniyle kireçlenmeye giden el bileklerinden her zaman ciddi şikayetler olmaz. Yapılan bir çalışma; tedavi edilmeyen kienböck olgularının 20 yıl sonrasında %80 e yakınında ağrı olmadığını göstermiştir. Genel olarak tedavi edilmediğinde çok kötü gidişatlı bir rahatsızlık değildir.
Kienböck hastalığının neden olduğu tam olarak bilinmektedir. Bazen kırıklardan ve travmalardan sonra görülmektedir. Ama çoğunluğu idiyopatiktir. Yani nedeni tam olarak bilinmez. Lunatum kemiği beslenmesi bozulur, kemiğe gelen kan akımı azalır. Bunun nedeni kemiğin içindeki basıncın artması olabilir. Travmalar ve kemiğe gelen kanın geri kemikten çıkamaması kemik içi basıncı arttırarak dolaşımı bozar. Bu süreçleri başlatan etkenler çözülememiştir. Bunların sonucunda kemik hücreleri ölmeye başlar ve lunatum çöker.
Kienböck hastalığı kendiliğinden geçmez. Tedavi edilmezse lunatum kemiğinde çürüme devam eder. Çökmeler başlar ve birçoğu ileri evrelerde kireçlenmeye gider. Tedavi ile lunatum kemiği eski haline yüzde yüz döndürülemez. Tedavideki asıl amaç ağrısız ve fonksiyonel el bileği elde etmektir.
Kienböck hastalığı tehlikeli bir hastalık değildir. Kişiyi öldürmez. Günlük yaşamı olumsuz etkileyen bir rahatsızlıktır. El bileği ağrıları olur ve fonksiyonellik azalır. Kişiyi sakat bırakmaz. Genellikle hastaların tedavi sonucunda ağrıları geçer ve fonksiyonel bir el bileğine kavuşurlar.
Kemik çürümesi hastalığı kemik hücrelerinin nedeni bilinmeyen bir şekilde beslenmesinin bozulmasıdır. Bozulan kemik beslenmesi sonucunda hücreler ölmeye başlar ve kemik çürür. Vücutta birçok kemikte görülebilir. Özellikle daha fazla görüldüğü kemiklerde vardır. Travma sonucu ve kırıklardan sonrada görülebilir.
Kienböck ağrısı tedaviyle geçebilir. İlk evrede alçı veya atel tedavisi uygulanırken daha ileri evlerde cerrahi tedavi yapılabilmektedir. Bu şekilde ağrılar geçebilir. Tedavisiz kalan kienböck hastalarının bazılarında da ağrılar zamanla geçebilmektedir.