Lefke Avrpa Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç . Dr. Beliz Belgen Kaygısız “Covid-19 Pandemi sürecinde Telerehabilitasyon uygulamalarında meydana gelen artış konusunda detaylı bilgiler aktardı.
“Covıd-19 küresel salgını toplumları tüm hizmetleri dijital alandan almaya zorlayan ani bir değişime götürdü. Salgın, gerek eğitim hizmetleri, gerek sağlık hizmetleri gerekse sosyal yaşamdaki “yeni normal” düzenlemelerle etkisini sürdürmeye devam etmektedir”diyen Kaygısız, özellikle yakın temastan kaynaklanan bulaş riskini azaltmanın bir yolu olarak uzaktan iletişimle verilen sağlık hizmetinin (telesağlığın) bakım sağlamak için kullanılmasının öneminin gittikçe artmakta olduğuna dikkat çekti.
“Fizyoterapi ve rehabilitasyon alanı hastalarla mesafeli tedavi olanaklarını sunsa da kronik hastalığı olan ve/veya yaş nedeniyle riskli olan guruplar gereken fizyoterapi hizmetlerine ulaşmaktan geri durmaktadırlar. Salgın öncesi dönemde de sağlık hizmetlerinde teknolojinin kullanımı gittikçe artmaktaydı ve bu da uzaktan iletişimle rehabilitasyon – telerehabilitasyonun gelişmesine zemin hazırlamıştı” diyen Kaygısız, telerehabilitasyonun iki farklı yer arasında elektronik iletişimi kullanarak rehabilitasyon hizmeti sunmak olarak tanımlandığını ifade etti. Kaygısız “Seksenli yıllardan beridir “Telerehabilitasyon” terimi kapsamında sunulan hizmetler ölçme, değerlendirme, izleme, önleme, müdahale, denetim, eğitim ve danışma gibi birçok alanı kapsamaktadır. Bu alandaki gelişmeler yaşam kalitesini desteklemek yanında sağlık giderlerinin azaltılmasına da katkıda bulunmaktadır”dedi.
Kaygısız, uzaktan iletişimle sunulan rehabilitasyon modellerinin belirlenmiş bir yapısı yoktur. Veri alışverişi; telefon, mesajlaşma, e-posta, video konferans, sanal terapistler ve web tabanlı platformlar gibi sayısız biçimde gerçekleşebildiğini ve hasta merkezli ekip yaklaşımı içeren bu modeller, coğrafi, sosyal ve finansal engellerin üstesinden gelmek için çözümlerin belirlenmesine olanak sağlamakta olduğunu ifade etti.
“Son yıllarda yapılan çalışmalar, telerehabilitasyonun, hastalar ve onların çevresindeki kişilerin bilgilerini artırarak, bilgi alışverişi sağlayarak ve eğitimi kolaylaştırarak, ortak hedef belirleme ve eylem planlaması oluşturma yolu ile hasta-sağlayıcı bağlantısını güçlendirdiği gösterilmiştir. Özellikle nörolojik, ortopedik, kardiyak rehabilitasyon başta olmak üzere birçok alanda telerehabilitasyon uygulamaları fizyoterapistler tarafından kullanılmaktayken, şu anda içinde olduğumuz salgın dönemi ülkemizde de bu hizmete başvuran hasta sayısını artırmıştır” diyen Kaygısız, yatan hasta ortamında hem hastanede kalış süresini kısaltmak için hem tedaviyi desteklemek için, ayaktan hastalarda ise gerek klinikte gerekse evde tedavi sürecini desteklemek için ülkemizde de bu yöntemin sıklıkla kullanılmaya başlandığını belirtti. Kaygısız “Bu nedenle, fizyoterapistlerin güvenli ve etkili dijital uygulama için temel önerileri dikkate almaları önemlidir”dedi.
Kaygısız son olarak, “Telesağlığın/Telerehabilitasyonun etkili olabilmesi için öncelikle sağlık sistemimizin rutin olarak kullanılan bir parçası haline gelmesi önemlidir. Bunun gerçekleşmesi için temel gereksinimler, bu hizmetin düzenli olarak kullanılmasını sağlamaya yönelik stratejiler, geleneksel hizmet sunum yöntemlerinin yanı sıra esnek finansman düzenlemeleri ve bu hizmeti verecek sağlık personelinin yetkilendirilmesi önemlidir. Salgının devam etmesi durumunda bu yönteme başvuran hasta sayısının artacağı göz önünde bulundurularak adım atılması gerekmektedir”dedi.