Bebek Patikleri için / Aydın Şimşek
Toplumsal hayat canlı bir süreçtir. Kendini sürekli yeniler, geleceği elinde tutmak için gözünü karartır. Yerleşik olanları karşısına alır, değiştirip, dönüştürmek için geçmişiyle, şimdisiyle çatışmayı göze alır. Bir yandan elinde olanları yitirmemek için onları sınırlayıp kurala dönüştürme çabasına girer, yasalar oluşturur, diğer yandan da tüm bunlara karşın, yeni bir yaşam dalgası karşısında ağır ağır çözülerek yeni gelen/ gelmekte olan yaşam biçimine hazırlanır.
Bu durum hayatın her alanında görüldüğü gibi yazı-sanat hayatında da sıklıkla görülür. Bir dönemin çatışmalarla elde edilmiş seçkin yazı-deneyim ve değerleri de başka bir zaman diliminde yerini yeni arayışlara bırakır. Karşılaşılan yeni bir dalgadır. Bu dalga, yerleşik olan her değere yönelir, her değeri ele geçirir. Diğer yandan toplumsal hayatın içerisine yerleşmiş ve uzun yıllar sonucu edinilmiş kurallar ve değerler de bu dalga karşısında tutunamaz. Böyle süreçler büyük alt üst oluş süreçleridir ve hemen her şey birbirine karışır. Kesif bir sis perdesi hâkim olur hayata. Yeni dalgaya-dalgalara hazırlıksız yakalananlar da sistem tarafından hızla ayıklanırlar.
Ekonomik-politik anlamda 80’li yıllar, bir büyük dalganın tüm dünyanın ortasına düşmesi olarak yorumlandı. Siyasal-ekonomik olgu olarak ortaya çıkan küreselleşme kavramıyla, onun kültürel refleksi olan postmodernizmle karşılaşıldı. Aydınlanma Çağı ve kapitalizmin tüm birikimleri bu dalganın içinde ağır ağır eridi. Önceleri yeni hayat biçimleri öneren bu dalga karşısında uzun süren belirsizlikler yaşandı. Bu dalganın ürettiği, hatta dayattığı kavramların yanında yer alanlar da, ona karşı çıkanlar da hazırlıksız yakalandılar. İlk yıllarda büyük bir panik yaşandığı bile söylenebilir.
Dalganın en yoğun olarak hissedildiği alanlardan birisi de hiç kuşku yok ki yazın ve düşün alanı oldu. Aydınlar, sanatçılar, bilim adamları bu dalganın etkisi ve çekim alanı içerisinde buldular kendilerini. Özellikle bu dönemde tüm yaşamın bir metin olduğunu öne süren post-yapısalcı yaklaşımlar etkili oldu. Hiçbir şey söylemeyen, niçin yazıldığı belirsiz, anlamaya kapalı kaotik ve okuru umursamayan metinler bir tür salgın gibi yine aydınlar, yazarlar tarafından çoğaltılıp, önerildi. Bu dönemlerde Derrida’nın “Metnin dışında hiçbir şey yoktur“ söylemi güç kazandı. Yazarların bir kısmı bu söyleme sıkı sıkı tutunurken, aslında söylemin kendisi de öznenin öldüğünü ima ediyordu. Yani bir bakıma yazarın ölümünden söz ederek salt metni yüceltip, hakikat bağlamından koparılan bir anlatı dili de önerilmiş oluyordu. Özne yoksa, yazar yoksa, hakikatle ilişkilenme yoksa insan da yok denilecek bir durumla, yazarın anlatısındaki biriciklik, nasıl anlattığına indirgenmiş oluyordu. Ne anlatıldığı ise giderek güdükleştiriliyordu. Bir bakıma yazar dile hapsedilmiş oluyordu.
Onca paradoksun bir anda yazarın üzerine çullandığı bu dönemde, doğal olarak yıllar süren mücadeleler sonucu, toplumsal değerler haline gelmiş olan yerleşik kavramlar da yeni dalganın şiddeti altında giderek önemini yitirmeye başladı. İnsanlığın temel kazanımları sayılan, birer yazılı-yapılı kültür belgesi olan birçok sanat-kültür yapıtına bakış değişti. Romanda, öyküde, şiirde anlayışlar, algılar kendisine yeni olanaklar aramaya başladı. İnsandan ve toplumdan kopuş iddiasında bulunan yazı denemeleri çıktı ortaya. Bu denemeler epeyce de taraftar buldu kendisine. Yeni dalganın içeriklerinde yazı sanatını da yakından etkileyen, alışıldık yazı kültürünün yönünü değiştiren etkilerle karşılaşıldı.
Yeni dalga yazının ve yazıyla anlatmanın, yazıyla düşünmenin oluşturduğu birçok etik, estetik ve ideolojik boyutu da aşındırdı. Bir kısmını terk ettirdi, daha da terk edilecek alanların varlığını işaretliyor. Genel bir sonuç olarak yazının insandan, insani değerleri öncelemekten uzaklaştığı bile söylenmekte. Bu söylemin haklılık payı var, ancak yeni gelişmeler karşısında sürekli savunma psikolojisinde kalmak da doğru sayılmaz. Yazar yeni oluşumlar karşısında, toplumsal-bireysel duyarlıklar açısından, yeni içerikler-biçimler oluşturmayı göz ardı etmemelidir. Bilinir ki her yeni eğilim yıkıcıdır ama içerisinde yepyeni olanaklar da taşır. Onun yıkıcılığından kurtulmak için, içeriğinde taşıdığı olanakları keşfe yönlenmek daha devrimci ve yararlı bir tutum olur.
Hangi çağda ve hangi deneysel-devrimci atılım üzerine kurulmuş olursa olsun, hiçbir dönemde tam anlamıyla doğru ve doyurucu bir sanat tanımı da, anlayışı da kurulamamıştır. Sanat yapılanması da insan gibi, canlı bir organizmadır. Her sanat yapıtı, üzerinde derinlemesine yapılan bir incelemede eksiklerini, kusurlarını ele verecektir. İdeal yapıt yoktur derken, yazınsal/düşünsel evriminin devam etmekte olduğunu söylüyorum. Ayrıca sanatın gerçekliğinin sanatçı özneye (sanatçının ideolojik estetik duruşuna) bağlı oluşu, sanat nesnesinin varlığını da öznelleştiriyor. Bu durum (kuran-yapan-yıkan) sanat anlayışını her şeyden özgür kılarken yine her şeyle ilişkilendiriyor. Sanat ürününe sanat alımlayıcısını taşıyan da her şeyden özgür olma ve her şeyle ilintili olma halidir. Sanat yapıtının içerisinde kendine ait olmayan her şey, bu canlı sürecin sonunu hızlandırır. “Herhangi bir yapıtın içinde bulabileceğimiz yanlışlar, yararsız bölümler, kendi malı olmayan bölümlerdir” diyor E.Ionesco.
Yeni dalga gelip yazı hayatımızı da buldu, etkiledi, yeni içerik ve biçimlerin arayışına soktu yazarları. Şiiri dışımızda tutarsak; dış gerçeklik öykünün ve romanın dinamosuydu. Tanıklıklar, hatıralar, anılar, uzun anlatılar içerisine yayılmış tasvirler, ayrıntılar, derlemeler, yaşanmış olayların başka ağızlardan aktarılması ve bunların yazar tarafından biçimlenmesi gibi daha birçok olay bağlamında değerli görülürdü öykü ve roman.
***
Öykü tarihi uluslaşma tarihi içerisinde yer bulur kendine. Kapitalizmin, dolayısıyla bireyselleşmenin ürünü olan öykü, modern zamanın kısalttığı zamana ve insanların giderek şikâyet ettiği zamansızlığa yanıt veren, uygun bir biçimdir. Kapitalist-modernleşme sürecinin sonucu olan zaman darlığı, zamansızlık öykü gibi oldukça etkin ve pratik bir anlatıyı da öne çıkartır. Feodal üretim ilişkileri içerisindeki zaman kağnı tekerleğinin dönüş hızı kadar ağır ilerliyordu, bu bol zamanlarda masallar, meseller, hikâye anlatıcıları anlamlıydı. Burjuva sınıfının doğuşu ve geç kapitalizmin tüm Avrupa’dan dünyanın diğer bölgelerine yayılmasıyla birlikte, zaman hız kazandı. Özellikle teknikteki ilerleyiş, yeni kıtaların keşfi ve ucu işgücü insanoğlunun yaşam alanlarını genişletti. Bu alanlarda oluşan yeni ilişkiler, iş bölümleri de zamanın kısalmasına neden oldu. Artık zaman daha hızlı ilerliyordu, hızın anlatı sanatına yansıması da kaçınılmaz olacaktı. Yeni durum yazılı anlatıların giderek kısalmasına neden oldu.
Uzun soluklu anlatımlara olan ilginin zaman içerisinde azalmasının nedeni sanayi toplumudur. Sanayi toplumuyla birlikte, birçok olayın hayata akmaya başlaması, o döneme kadar kendi kurallarını oluşturmuş olan etik alanını da zorlamaya başlamıştır. Artık ayıp, günah, suç sayılabilecek olaylar, gündelik hayat içerisinde sıklıkla karşılaşılan olaylar halini almıştır. Bu denli parçalı akışın içerisinde, bir bütünün anlatılması yerine her parça üzerinde durmak, parçalardan oluşan anlatı biçimi geliştirmek de zorunlu olmuştur. Önceleri kısa roman (novella) olarak karşımıza çıkan anlatı tekniği, giderek içerik-biçim olarak öyküye dönüşmüştür.
Öykü sınıfsal bir anlatı biçimidir ve yoğunlaşmış bir gücü vardır. Gücünü kendi biçeminden alan bu tarz, dile tam olarak egemendir ve her yönüyle sosyolojik-politik bir anlatı üzerine kurulur. Örneğin; Anton Çehov neredeyse tüm öykülerinde soylu sınıfın çöküşünü ve yeni bir kimlik olan bireyi ve onun ruh hallerini kısacık metinlerle, ama dil derinliği içerisinde, anlam katmanları oluşturarak anlatır. Kafka’da bulunan umutsuzluk aslında umutsuzluğun bir otopsisidir. Sanayi toplumunun yükselmesiyle ortaya çıkan, yeni içerik ve biçimler geleneksel ahlâkı çökertirken, bunun yerine konacak değerlerin oluşmadığı bir yaşam biçiminde, bireyin yabancılaşmasına değinir Kafka. Bireyin ruhsal çöküntülerine işaret ederek, modernizmin yabancılaşma olduğunu duyumsatır. Diğer yandan Charles Dickens, yeni sınıflardan olan işçi sınıfını öykülerine taşır. İngiliz işçi sınıfının hallerini anlatı sanatı için değerli bulur. Daha birçok yazar, toplum-sal hayatı yeni biçim içerisinde kurgularlar.
Kapitalizmin inşa süresinin iki önemli evresi olan, 1. ve 2. Dünya Savaşında, burjuvazinin kendi elleriyle inşa ettiği değerler çöker. Bu savaşlar, kapitalist ülkelerin, dünya egemenliği için kıyasıya rekabetidir. 1900’lü yıllardan başlayarak büyük acılar yaşanacaktır. Özellikle iki paylaşım savaşı, tam bir vahşete dönüşecektir. Öyle ki; “Yeni doğum yapmış bir annenin çocuğunu emzirmeden kaç gün yaşayabileceğini öğrenmek için memelerinin bandajlanması”, ya da krematoryumlarda günde sekiz bin insanı yakarak yok eden etnik ayıklama, olağan örnekler sayılacaktır. Avrupa faşizmle tanışırken, 20.yy. başlarında sosyalizm, monarşi ve demokrasi ilk kez bir arada görülecektir.
Bu dönemde sanat yeni arayışlar içerisindedir. Yazı da kendisini bu yeni oluşum karşısında, yeni içerik ve biçimlerle ortaya koyma çabasına girer. Fütürizm, Dadaizm, Sürrealizm gibi sanat anlayışları ortaya çıkar. Önceleri hemen hepsi kapitalizmin büyük yıkımına karşı bir tepkidir, sonraları farklı konumlarda seyrederler. Örneğin, İtalyan Fütüristleri tüm Avrupa’yı kasıp kavuran faşizmin yanında saf tutarlar. Manifestolarında, “En büyük hijyen savaştır.” diyeceklerdir. Rus Fütüristleri ise kapitalizme ve faşizme karşı ideolojik bir cephe örgütleyen komünistlerin yanında yer alarak, sosyalist devrimi alkışlar-lar. Bu gelişmeler, içerik ve biçimi de yeniler, yazının işlevselliği üzerine ciddi çalışmalar başlar. Gerçekçilik, Eleştirel Gerçekçilik, Sosyalist Gerçekçilik kavramları da sanat anlayışı-kavrayışı olarak tüm dünyada ses getirir. Varoluşçuluk, Biçemcilik gibi sanat anlayışları giderek etkinlik kazanır. Anarşizm ve Psikanalizim yeni anlam ve yazım olanaklarını açığa çıkartır.
Sanayi toplumuyla birlikte başlayan düşüncede-yaratıda bireyselleşme, dile yeni zenginlikler kazandırır. Dil sadece dış gerçeğin oluşturduğu zihinsel algılarla sınırlamaz kendini, deneysellik giderek güç kazanır. Yazıyı oluşturan geleneksel kuralların yerine, her yazar kendisi için kurallar oluşturma çabasına girer. 1960’lardan sonra ise neredeyse günübirlik sanat anlayışları ve bunların manifestoları yayımlanmaya başlar.
1980’lerden itibaren, kapitalizmin küreselleşme sürecine girmesiyle birlikte, yalnızca ekonomiler, politikalar arasındaki sınırlar değil, yazı disiplinleri arasında da sınırlar aşınmaya başlar. Hemen her şeyin hıza teslim olduğu bir çağda, klasik anlatı biçimlerinin bu hızı yavaşlatması ya da bu hıza karşıtlık yaratması beklenemez. Yazın türleri arasındaki disiplinlerin giderek çözülüşü, türler arasındaki yakınlaşmalar şaşkınlığa, yer yer de bocalamaya neden olur. Öyle ki şiir ve öykünün yapısal niteliklerine karşın, “şiirsel metin” ya da “şiirsel öykü” denilmekte, diğer yandan “öyküde şiirsellik” gibi bir söylem olağanlaşmaktadır.
İlginç bir dalgayla karşı karşıyayız. Bu dalga yazının bugüne kadar oluşmuş etik-estetik kurallarını aşındırıyor. Kimi alışkanlıklarımızı, değerlerimizi elimizden alıp götürürken (götürdüklerinin bir kısmına gerçekten de ihtiyacımız yok), diğer yandan da hiç denemediğimiz, düşünmediğimiz olanakları sunuyor. Bu olanaklardan birisi de, klasik anlatının yanına yerleşen, onun kimi kurallarını zorlayan Durum anlatısı, ya da Kısa öyküdür.
Klasik anlatımın boyutları, süslemeleri, ağdalı dili, uzun tasvirleri ve dış gerçekliğe olan bağımlılığı nedeniyle, hız karşısında tutunması zorlaşıyor. Çünkü klasik anlatının metin içi dinamikleri, küreselleşen dünyanın mikro parçalarından oluşan işleyişini, bu işleyişin süreçlerini yeterince kavrayamıyor. Klasik anlatı olayı ve bütünü önemsiyor, oysa hız parçacıkların birlikteliğinden alıyor gücünü. Bağımsız ama aynı amaçlar için işleyen onlarca parça söz konusu. Klasik anlatı gücünü hızdan alan küreselleşme karşısında, karşıt bir hızla hareket etme olanağı vermiyor. Oysa, Durum anlatısında ya da Kısa öyküde işlevsel bir parçayı önüne koyuyor yazar. Bu parçanın işlevini ölçüp biçiyor, onu devre dışı bırakmak için, virüs gibi sistemin içine giriyor ve belleği karıştırıyor. Hızın önerdiği ya da küreselleşmenin geçerli saydığı şeye aynı hızla saldırıyor, üstelik gücünü saldırdığının içeriğinden alıyor. Yani hızdan. Şaşırma yetimizi bize yeniden kazandırıyor, olağandışılığı dürtüyor, sürprizlere açık olmamızı sağlıyor, dahası “Kral çıplak!” diye bağırmamıza olanak veriyor.
Günümüzde genelde yazı, özelde de öykü iki kanadan akıyor. Bu kanallar giderek çoğalacak gibi gözüküyor. Yeraltında şimdiye kadar hiç alışık olmadığımız birikimler oluşuyor. Fanzinler ise en parlak günlerini yaşıyor. Bunların yazının içerisine akacağı ve yeni deneyselliklere bizleri taşıyacağı gözüküyor.
Klasik yöntemle yazan, anlatımcı tarzı tek bir tarz olarak görmeyi sürdüren yazarların kuşkuyla baktıkları, “Durum anlatıları”, ya da “Kısa öyküler” çoğu kez olay örgü-süne gerek duymayan şok dalgalarıdır.
Gerek klasik yaklaşımlar, gerekse “durumlar” tür olarak edebiyat hayatımızın zenginliğidir. Birini diğerine karşıt olarak algılamak, ya da birini diğerinden üstün tutmak gerekmiyor. Her iki anlayışla da ortaya konulacak ürünlerde aslolan dildir. Edebi ve estetik bir dil inşa et-mektir. Hangi tür metinde olursa olsun (politik, sosyolojik, psikolojik vs.), metinlerin asıl işlevi, hayatın taşıdığı ayrıntıları görünür kılmaktır.
Günümüzdeki –şimdilik geçerli olan– öykü anlayışını oluşturan unsurlara, tanımlar düzeyinde yaklaşmak yararlı olmaz. Artık çok daha iyi biliyoruz ki hem bizde, hem de dünyada birçok yazar deneysel çalışma yapıyor. Bu metinlerin protest ve çok katmanlı yapısı ilginç kılıyor anlatıyı. Yazı da giderek gündelik anlamdan koparak, iyice kendi olma halini dayatıyor. Artık bir metni okurun anlamaması, metnin değil okurun sorunu olarak değerlendiriliyor. Metin okurdan uzaklaştıkça, bu durumun yad-sınmıyor, hatta okur için düşünülmüş bir iyilik olduğu bile söyleniyor. Metin gücünü anlatı ve açıklamalarında değil, kendini kendi içerisine kodlamasından alıyor. Her yazar kendi kurallarını aktarıyor metne ve her metin kendi kurallarıyla önem kazanıyor. Ortalama beğeni yerine, dili ve derinliği bilen, duyumsayan bir azınlık istiyor yazar. Böylelikle dış gerçeklik ve dışsal kurallar önemsizleştiriliyor. Yazar yarattığı metnin içerisinde kaybolarak, metnin yapı-sına taşıdığı çatışmalar ve çelişkileri bir dil içerisinde örgülüyor. Metnin tümünde konu, durum, anlam, dil gibi yapılar bağdaşıklık içerisinde bulunuyor. Bunlardan birine yeterince emek verilmediğinde hem yazar, hem de okur açısından metin bağdaşıklığını yitirip, estetik açıdan kolaycılığın, anlaşılabilirliğin içerisine yuvarlanıyor.
Bir örnek olarak Macar yazar-öykücü olan Istvan Örkény, deneysel diliyle oldukça ilgi çekmektedir. Bir öyküsü şöyledir:
YURTTAŞLAR
“Bu küçük bir bedensel engelle doğan daireyi
kim teselli edecek?”
Bu öykünün ne anlattığı üzerinde çok yönlü tartışma yapma şansımız var. Politik bir metinle karşı karşıya olduğumuzu, metnin başlığı duyumsatıyor. Toplumsal uyumsuzluğu da imlemesi, “birey”le ilintili bir alanı da çağrıştırıyor. Diğer yandan kaderci bir metinle de karşı karşıya olduğumuzu düşünebiliriz. Engellilerin hayatına ve bu hayata kendince anlam yükleyen toplumun trajedisine de ışık tutuyor olabilir mi? Ya da metnin iç dinamikleri okurun yüklediği anlamlardan hiçbiriyle ilişkili değildir de, yazar metni boşluğa bırakmıştır. Her okur için ayrı bir anlam taşıyan bu metin, ortak bir anlamdan uzak tutuyor bizi. Tek bir formun tekerrüründen koruyor. Bu tür metinler katmanlı metinlerdir, anlam algımızdan çok, sezgi alanımıza yöneliktir.
Görülüyor ki tüm tanımlar bir sınır getiriyor. Ama tanımlar yapmadan da etik ve estetik alanlar belirginleşemiyor, disiplinler kurulamıyor. Öyleyse şimdiye kadar oluşmuş ve geçerlik kazanmış tanımlamalar bir deneyimin sonucudur denilebilir. Deneyimlerimiz ise sadece
anımsatmadır. Bugün yapacağımız deneysel çalışmalar da, kendi zamanı içerisinde yeni sayılırken, başka bir zaman kavramı içerisinde sadece bir deneyim ve anımsatma olarak kalacaktır.
Rollo May’ın söylemiyle, “Cesaret varlığımızda esastır.”
KISA ÖYKÜ NELERLE KARIŞTIRILIYOR KISA ÖYKÜ YAZARLARININ YANILGILARI
Kısa öykü belli bir kalıp çizmek mümkün değildir. Bu nedenle sistematik değildir. Yaratıcılığa ve algılaya açık sonsuz sayıda kapısı olduğu için belli bir tanımı da yoktur.
Her kısa öykü kendi tanımını bağımsız olarak yapar. Her okunuşta yeniden keşfedilmeye açık oluşu, onun sonsuz tanımlarını da birlikte getirir.
Kısa öykü yazarını bekleyen en büyük tehlike, içeriğin peşine düşülmesidir. Anlaşılırlığı, anlam katmanının biricik özelliği sanması kısa öykü yazarını büyük hatalara sürükleyecektir. Genel metinler için bir değer olan içerik, kısa öyküde ancak biçimin özgürleştirici etkisiyle üst dile dönüşür. Yani kısa öyküde aslolan biçim, içeriği özgürleştirmek için bir çalışma alanıdır.
Kısa öykünün köklerinin masallarda, mesellerde, kıssalarda, tablet yazılarında aranması en sık görülen hatalardandır. Bu türler didaktiktir, öğreticidir, ders vericidir, gelenekçidir. Anlatı dili içeriğe yöneliktir ve bu içerikse genele yöneliktir.
Kısa öykü öğretici değildir, sezdiricidir ve gelenekten uzaktır. Kısa öykü dili özele yönelik modern bir dil yapısına sahip olması nedeniyle, çoğu zaman ortak bir anlam ve anlaşılabilirliğe izin vermez. Her okur kendinde bir anlam derinliği arar ve bulur.
Kısa öyküde, öykü yazarı tamamen okurdan bağımsızdır. Bu nedenle okurla organik bağı yazar değil, metin kurar.
Kısa öyküler politik öykülerdir. O nedenle her zaman ortaya çıkmazlar. Toplumsal kırılmalar, gerginlikler ve uzlaşmaz çelişkilerin yansıdığı dönemlerde vardırlar.
Kısa öykünün temel işlevi bize şaşırma yetimizi yeniden kazandırmaktır. Böylelikle verili gerçeğe karşı bir tür başkaldırı taşır Kısa öykü. Görünen gerçeğin örtülediği, örtülemeye çalıştığını açığa çıkartırlar.
Kısa öykü yazarı politik bir yazardır. Dünyaya estetik/ideolojik bir içerikten bakar.
Kısa öykü metnin fonundaki müzikle değil, dolaysız bir dille uğraşır. O nedenle eksiltmek amaçlıdır.
Kısa öykü bir ara tür değildir. O modernizmin çocuğudur ve salt bu nedenle bile gelenekle olan ilişkisinde yıkıcıdır.
Kısa öykü kitle kültürüyle ve kitlesel tüketimle ilişkilendirilemez. Kitle kültürünün popüler argümanlarıyla arasına mesafe koyar.
Zamanın hızı içerisinde anlatmak, dolaylamak ve betimlemek çekiciliğini yitirmiş gözüküyor. Hayatın küçük ayrıntılarda gizlendiği yeni bir dönemden geçiliyor. Kısa öykü ayrıntıların içinde boğulup giden bireyin varoluş sorunuyla yüzyüzedir.
Kısa öykü konuşmaktan çok susmaya yakın bir dil kullanır.
Kısa öykü yazınsal dilin görsel zenginliğinde gerçekleştirir kendini. Bu nedenle metinlerarasılıktan çok göstergelerarasılıkla ilişkilidir.
Kısa öykü modernizmin olduğu kadar postmodernizmin kavramlarıyla kurulur. Kesip çıkartma, İndirgeme, Harf düşümü, Genleştirme, Eksilti, Dilbilgisel aykırılık, Çokseslilik, Brikolaj, Altmetin, Alaycı dönüştürüm, Kolaj, Sıra değiştirme, Söylemlerarasılık, Taklit, Üstmetinsellik, Varyasyon, Yanmetinsellik gibi yeni kavramları bünyesinde taşır Kısa öykü.
Kısa öykü paradoksal bir dil kullanır. Paradigmasını yeni çağı okumak üzerinden oluşturur ve kesin görülen, şeylerin tam tersinin gerçekleştirmeye adar kendini.
Kısa öyküde fiziki zaman, içerik zamanı yeterince belirgin değildir, buna ihtiyaç duymaz da. Ancak Kısa öykü daha ilk adımda psikolojik bir içeriktir ve bu içeriğin metnin fiziki zamanıyla nerdeyse hiçbir ilgisi yoktur.
Kısa öykü insanın geçmişiyle ilgilidir, şimdisiyle ilgilidir ama insanın ne olduğundan çok ne olabileceğiyle ilgilenir.
Modern kısa öykü sürgit serüvenlerin nakledildiği uzun anlatım girişimleri değildir.
Kısa öykü bir vurkaç hareketidir.
Kısa öykü yazılmayan ayrıntılardan oluşur.
Kısa öykü hızlı koşar, bazen de çok çok hızlı koşar.
Kısa öykü yeni keşifler peşindedir. O nedenle bize yeni hayatlar sezdirir
Kısa öykü mitlerin ironik yıkımıyla ilgilidir ve bunu çoğu zaman örtük bir mizhala yapar.
Kısa öykü iktidarı sevmez.
İktidar kısa öyküyü sevmez.
Kısa öykü az konuşmayı, bazen de susmayı söz kalabalığının eziciliğine ve faşizmine karşı elinde estetik bir güç olarak bulundurur.