Çağımızın Problemi: Erteleme Hastalığı (Procrastination)
Yapılması gereken onlarca iş varken dizi seyretmeyi ya da temizlik yapmayı tercih ediyorsanız siz de erteleme bataklığına düştünüz demektir. Psikolojik bir problem olan erteleme hastalığı (procrastination), zaman geçtikçe hareketsizlik gibi fiziksel sorunlara yol açacaktır. Farkına varılıp, müdahale edilmediği takdirde aşılamaz problemlere neden olabilecek erteleme hastalığını daha yakından inceleyelim.
Erteleme Hastalığı (Procrastination) Nedir?
Adından da anlaşılacağı üzere dünyada procrastination olarak bilinen erteleme hastalığı kişinin yapması gereken işleri son ana kadar ertelemesi yani sorumluluklarını yapmaktan kaçınması durumudur. Kişi, zaman-mekan sıkıntısı çekmemesine ve erteleme sonucunda doğabilecek sorunları bilmesine rağmen, yapılması gerekenleri bilinçli bir şekilde erteler. Erteleme hastalığı tembellik olarak görülmemelidir.
Erteleme (Procrastination) Hastalarının Genel Özellikleri
Günümüzde meslek sahibi insanlar da dahil olmak üzere, özellikle öğrencilerde görülen erteleme hastalarının genel özellikleri şöyledir:
- Erteleme hastalığının temelinde mükemmeliyetçilik duygusu yatar. Kişiler eğer en iyisini yapamayacaksam sıradan bir şeyler yapmanın anlamı yok diye düşünürler.
- Depresyon, anksiyete ve tükenmişlik yaşayan kişilerde daha sık görülür.
- Her pazartesi onlar için yeni bir başlangıçtır.
- Dışardan çok fazla zamanları varmış gibi görünen erteleme hastalarının aslında kafalarının içinde büyük bir savaş vardır. Bu bir benlik savaşıdır.
- Daha önce yapılması gereken işleri yaparken aşırı stres yaşadıkları için aynı stresi ve baskıyı tekrar yaşamaktan korkarlar.
- Çevrelerinde onları gerçek anlamda destekleyecek ve onların potansiyellerinin farkında olacak insanlara ihtiyaç duyarlar yani motive olmaya ihtiyaçları vardır.
- Bir işe başlamak için bazı koşullara ihtiyaçları vardır. “Önce güzel bir kahve içiyim de sonra ders çalışmaya başlarım”, “Bir bölüm dizi seyrettikten sonra başlarım ya” gibi cümleleri onlardan duymanız olasıdır ve genellikle bir bölüm dizi seyretmek yerine koca bir sezonu bitirirler.
- Aşırı stres altında oldukları için uyku saatleri düzensizdir. Yaklaşan görevleri unutmak için uyumayı tercih ederler.
- Fazla stres uzun süreli göz teması kurmalarını engeller. Gözlerini kaçırarak konuşurlar.
Erteleme Hastalığının Üstesinden Gelmek
Erteleme hastalığının üstesinden gelmek için:
- Erteleme hastalığına yakalandığımızın farkına varmalıyız ve bunu kabul etmeliyiz.
- Yapılması gereken işleri listeleyin ve bu işleri öncelik durumlarına göre yapmaya başlayın. Yaptıkça yanına küçük bir tik atın ya da sticker yapıştırın. Bu sayede yapmış olduğunuz işler diğer işleri yapmanız için motivasyon sağlayacak.
- Korkularımız ile yüzleşmeye hazır olmalı ve erteleme sebeplerini ortadan kaldırmalıyız. Telefon, bilgisayar, tablet ve televizyon gibi genellikle ertelemenin ana sebebi olan araçları herhangi bir işe başlamadan önce görüş alanımızın dışına çıkarmalıyız.
- Mola vermeyi unutmayın. Mola beynin yakıtıdır. Mola enerji toplamanızı sağlar.
- Hedefinizi parçalara ayırın. Ufak ufak başladığınız bu yolda uzun yollar aldığınızı göreceksiniz.
- Unutmamak gerekir ki erteleme hastalığından kurtulmak için sabır, çaba ve zaman gerekir. Sabırlı ve azimli olun.
- En önemlisi kendinize kızmayı durdurun.
Erteleme Hastalığına Yardımcı Olacak Taktikler
Erteleme hastalığı müdahale edilmez ise kronikleşebilir. Tedavi edilmesi, üstesinden gelinmesi zaman alır. Bu zahmetli süreci bazı tekniklerle daha eğlenceli ve keyifli hale getirebilirsiniz.
Pomodoro Tekniği
Bu teknik ile zamanınızı parçalara bölüp motivasyonunuzu geliştirebilirsiniz. Totalde 2 saatten oluşan çalışma sürecini yarım saatlik dört parçaya bölüp, bu yarım saatlerin yirmi beş dakikasını yapacağınız işlere ayırıp beş dakikasını mola için kullanmalısınız. Bu beş dakikalık molalar yirmi beş dakikalık yaptığınız işlerden tamamıyla bağımsız olmalı. Her 25+50=30 dakika bir pomodoro olarak adlandırılır. Dört pomodoro sonunda yirmi ile otuz dakika arası uzun bir ara verme hakkına sahipsiniz. Gün içerisinde sekiz ile on altı pomodoro seti yapabilirsiniz. Böylece hem motivasyonunuzu dinç tutmuş olur hem de işlerinizi ertelemeden halletmiş olursunuz.
2 Dakika Kuralı
İki dakika kuralı ikiye ayrılır:
- Eğer bir iş iki dakikadan az sürecek ise hemen yap (mail atmak, çöpü atmak gibi). Bu sayede günlerce biriken küçük şeyleri bertaraf edebilirsiniz.
- Eğer yapacağınız iş iki dakikadan uzun ise ve yapmayı sürekli erteliyorsanız iki dakikacık olsa bile o işe başlamanız gerekir. Böylece gün içerisinde o iş aklınızın bir köşesinde olur ve sonradan devam edersiniz. Mesela günde yarım saat spor yapmak gibi bir hedefiniz var var bir türlü yarım saat ayıramıyorsunuz. Güne iki dakika squat yaparak başlarsanız kalan diğer iki dakikalık boşlukları da diğer aktivitelerle doldurabilirsiniz. Böylece gün sonunda yarım saatlik spor kotanız dolmuş olur. Hedefimiz iki dakikada işi bitirmeye çalışmak yerine iki dakikalık sürelerle o işi bitirmeye yönelik alışkanlık kazanmak.
Ödül Verme Yöntemi
Kendini motive etmek için büyük işler sonunda kendini ödüllendirmen şart. Ödüllerini günlük, haftalık, aylık ve yıllık olarak parçalara ayır.
Günlük ödül: Planladıklarını yaptıysan kendine bir kahve ısmarlayabilirsin veya en sevdiğin diziden bir yerine iki bölüm seyredebilirsin.
Haftalık ödül: O haftayı verimli kullandıysan ödülün arkadaşlarınla buluşmak olabilir.
Aylık ödül: Ay sonunda tiyatroya ya da sinemaya gidebilirsin.
Yıllık ödül: Bütün stres ve yorgunluktan arınman kendine vereceğin bir tatil ödülüne bakar.
Erteleme hastalığında kurtulmak için maalesef ki bir ilaç üretilmedi. Bu durumu aşmak kişinin kendisiyle olan kavgasını durdurmasına ve kendini sevmesine, kendini olduğu gibi kabul etmesine bağlıdır.Unutulmamalı ki bu süreci daha kolay atlatmak yalnızca hastanın elindedir.
Bir önceki yazımız olan Neden Kendi Kendimize Teşhis Koymamalıyız? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.