Dünya genelinde çinko eksikliğinin görülme oranı neredeyse %32 dir (WHO ya göre). Ülkemizde çinko yetersizliği özellikle doğu ve güneydoğuda kendini gösteriyor. Gelişmiş şehirlerde beslenme bilinci ve multivitamin kullanımının yaygınlaşması nedeniyle çinko eksikliğinin daha ender görüldüğünü söyleyebiliriz.
Dünya genelinde çinko eksikliğinin neden olduğu ölümler olduğunu biliyor muydunuz? İshal, pnömonü ve sırmadan yüzbinlerce insanın ölmesinin asıl nedeninin çinko eksikliği olduğu düşünülmektedir.
Genç ve yaşlı herkesin hayati fonksiyonlarını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için çinko almaya ihtiyacı vardır.
Şiddetli çinko eksikliği oldukça nadir olmasına rağmen, Linus Pauling Enstitüsü , 2 milyar kişinin marjinal çinko seviyelerinden etkilendiğini ve bunun sağlığımızı her yönden etkileyebileceğini tahmin etmektedir.
Gelişmekte olan fetüsün ve doğmuş anne sütü ile beslenen bebeklerin çinko ihtiyacı yoğun olduğu için hamile ve emzikli kadınların çinko alımını bilinçli olarak artırması ve böylece bebeklerinin zarar görmemesi için dikkat etmeleri önemlidir.
Çinko Eksikliğinin Tedavisi
Çinko eksikliğinin tedavisi için günlük 90 mg veya en azından 30 mg çinko almanız önerilmektedir. Yalnız uzun süre çinko alımı bakır eksikliğine neden olabileceğinden bakır takviyesi de almak isteyebilirsiniz.
Çinko Eksikliği Belirtileri
Maalesef, milyonlarca insan çinko eksikliğinden ve belirtilerinden tamamen habersizdir. Neyse ki, bazı temel işaretlere dikkat edilirse, çinko eksikliği kolayca önlenebilir.
Bilmeniz gereken en yaygın 7 çinko eksikliği belirtisini sizler için sıralayalım.
1. Zayıf Nörolojik Fonksiyon
Büyüme ve nöropsikolojik performans için kesinlikle gerekli olan düşük çinko seviyeleri bebeklerde dikkat ve motor bozukluklarla bağlantılı olup yetişkinliğe kadar devam etmektedir. Amerikan Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayınlanan Çin merkezli bir araştırmada önerilen dozun sadece %50 si bile dikkat eksikliği problemi üzerinde önemli bir iyileşmeye neden oldu.
Böyle olsa bile, çocuklarınıza çinko takviyesi pompalamayın.. Doktor kontrolünde verilmesi gereken bu supplementlerin çeşitli yan etkileri olabilir (bakır eksikliğine neden olması gibi..) Doğal çinko kaynaklarına yönelmenizde büyük fayda var.
2. Bağışıklık Sisteminin Zayıflaması
Çinko bağışıklık sistemi fonksiyonlarını korumak için kesinlikle gereklidir. Özellikle şu durumlarda çinko hayati önem taşımaktadır:
- T hücresi büyümesi ve bizi hastalıklara karşı koruyan akyuvarlarda farklılaşma
- Tehlikeli bakteri, virüs ve kanser hücrelerini öldürmek için Apoptosis (“programlanmış hücre ölümü”).
- Gen transkripsiyonu, gen ifadesinin ilk adımı.
- Hücre zarlarının korunması
Çinko aynı zamanda sağlıklı, denge ruh hali ve bağışıklık işlevine katkıda bulunan bir dizi hormon reseptörü ve proteininin önemli bir yapısal bileşenidir.
3. İshal
Büyük olasılıkla çinko eksikliğinin yaygın olması nedeniyle oluşan bağışıklık sistemi bozukluğuna bağlı olarak kronik ishal ciddi bir halk sağlığı problemidir. Gelişmekte olan ülkelerde yaklaşık 2 milyon çocuğu her yıl etkileyen bu hastalık, e.koli ve diğer bakteriyel enfeksiyonlara karşı çocukları daha duyarlı hale geliyor.
Buna rağmen çinko takviyesi, ancak, 6 aydan küçük bebeklerin tedavisinde etkili olmaktadır.Bebeğinize çinko vermeden önce mutlaka çocuk doktorunuza danışın. Kendi kafanıza göre faydası olur düşüncesiyle bebeklere ve küçük çocuklara herhangi bir mineral veya vitamin takviyesi vermemelisiniz.
4. Alerjiler
Kronik stres adrenal yorgunluğa neden olur ve bunun sonucunda da kalsiyum , magnezyum ve çinko eksikliğine yol açabilir.
Ayrıca vücutta histamin sevitesinin artmasına da neden olabilir.Çinko, vücudumuzda histamin depolanmasında çok önemli bir faktördür. Bu nedenle, çinko eksikliği histamin salgısını artırabilmektedir.
Bu iki nedenden dolayı önemlidir:
- Vücudunuzdaki fazla histamin alerjiyle ilgili yaygın semptomların çoğunu üretir (burun akıntısı, hapşırma, vb.).
- Yüksek histamin seviyesi kişinin tüm alerjik reaksiyonlara duyarlılığını arttırır.
5. Saçların İncelerek Dökülmesi
Adrenal yorgunlukla mücadele eden kişilerin ortak bir şikayeti olan çinko eksikliği, saç dökülmesi ve alopesi ile birlikte seyreden hipotiroidizm ile ilişkilidir.Hintli araştırmacılara göre, tiroid hormonları çinkonun emilimi için gereklidir. Bu nedenle, hipotiroidizm kaynaklı saç dökülmesi, çinko takviyeleri eklenmedikçe sadece tiroksin tedavisi ile çözülemeyebilir.
6. Bağırsaklarda Sızıntı
Bağırsaklarda meydana gelen sızıntının pek çok karmaşık etkenin sonucu olduğu ve çinko eksikliğinin bunu tetiklediği düşünülmektedir. Sağlam bir çinko takviyesinin bağırsaklarda meydana gelen sızıntıyı azalttığı bilinmektedir.
7. Akne veya kızarıklıklar
Çinko eksikliği sivilce oluşumuna ve ciltte döküntülere de neden olabilmektedir. Yukarıda bahsettiğimiz bağırsaklarda sızıntı durumunda da çeşitli cilt sorunlarının oluştuğu bilinmektedir.