Perşembe günü Ankarada idim. Hem Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımız sayın Faruk Çelik ve hem de SGK Başkanımız sayın Yadigar Gökalp İlhan ile görüşme fırsatı bulduk. Sayın Faruk Çelik her zaman olduğu gibi yine çalışma hayatının sosyal taraflarıyla yoğun bir görüşme maratonu içerisindeydi. 4/Clilerin sorunlarını dinleyerek çözüm arıyordu.
Gündemdeki başta emeklilik yaşında değişiklik olup olmayacağından SGK personelinin talep ve beklentilerine kadar bir çok konuyu görüştük. Hem kurum uygulamalarına hakim, hem de son derece iyi niyetli ve yapıcı bir yönetim anlayışında olan Yadigar Başkanın önümüzdeki süreçte Sosyal güvenlik sisteminde çözüm bekleyen ve bir an önce el atılması gereken sorunları çok kısa bir zamanda ele alıp çözebileceğini düşünüyorum. İşte görüşmenin satır araları:
5 milyonu ilgilendiriyor
Halen 300 bin civarında kişiyi ilgilendiren ve ilerleyen dönemlerde de toplam 5 milyon sigortalıyı kapsayacağı düşünülen erken emeklilikle ilgili çok samimi olarak bunun sadece mutfak çalışmasının yapıldığını, örnek ülkelerin incelendiğini ancak henüz bu konuda bir resmi yasa çalışmalarının bulunmadığını belirtti. Biz sadece emeklilikte yaşa takılanların taleplerini iletmiş olduk.
Mutfak çalışmasında erken emekli olunan her yaş için emekli maaşından yüzde 5 düşülebileceği gibi, buna ilişkin farklı senaryolarda değerlendiriliyor. Ama buradan hemen hatırlatalım, bunlar sadece kamuoyundaki beklentileri değerlendirmek üzere yapılan mutfak çalışması. Herhangi bir yasa çalışması değil.
Erken emeklilik beklentisindeki kişi sayısı dikkate alındığında ortalama her bir sigortalıya 750,00 TL emekli aylığı bağlanması durumunda 300 bin kişi için yıllık 2,7 milyar TL bütçeye yük getirecek. Bu sayının birkaç yıl içinde bir milyon kişinin üzerine çıkacağı hesaplandığında ise yıllık 9 milyar TL bir yük gelecek. SGKnın bu yükü kaldırıp kaldırmayacağı veya ne şekilde bir düzenleme yapılırsa sistemin bu yükü taşıyabileceği araştırılıyor.
Açıkçası herkes erken emekli olmak istiyor, ama bu sistemin bu yükü taşıyamaması halinde neler olacağını hesaplamadan hareket etmenin doğru olmadığını düşünüyorum.
Çalışırken emekli maaşı düşmeye devam edecek mi?
Çalışırken emekli maaşının düşmeye devam etmesi de çalışma hayatındaki sorunlardan birisi.. Bu sorunun çözümü için de SGK Başkanı sayın Yadigar Gökalp İlhanın çaba göstereceğini düşünüyorum.
SGKna bir takım önerilerim oldu. Hem sigortalıların emeklilik şartlarını beklerken emekli maaşının düşmesinin önlenmesi, hem de sigortalıların 50 yaşından sonraki prim günlerinin emekli aylığı hesaplamasında daha etkili olmasını önerdim. Buna göre;
1- Kadınların 7200 ve erkeklerin de 9000 günden sonraki her bir yıllık çalışma süresinin emeklilik yaşından bir yaş düşülmesi,
2- Halen her 360 gün için yüzde 2 olan aylık bağlama oranının 50 yaşından sonraki çalışma günleri açısından yüzde 2,5; 55 yaşından sonra yüzde 3 ve 60 yaşından sonra da yüzde 3,5 olarak dikkate alınmasını önerdim.
Böylece hem daha fazla çalışan ve yıpranan sigortalılar erken emeklilik fırsatı yakalayabilecek ve hem de emekli olmayıp çalışmaya devam edenlerin daha fazla aylık alması sağlanacak. Bu da yaş bekleyenlerin emekli aylığının düşmemesi için kayıtdışı çalışılmasını önleyecek. Hemen belirtelim bu benim önerim. SGKnın bu konuda bir çalışması yok. Umarız bu sorun da çözülür.
Denetmenler merkezi çalışacak
SGK denetmenlerinin önemli bir sorunu bağımsız çalışamamak. Hem denetmenlerin çalışmalarını ve yetişmelerini sağlamak hem de sistemde sorun yaşanmaması için SGK denetmenlerinin grup/büro başkanlıklarında çalışması gerektiği yönündeki beklentileri de Yadigar Başkanla paylaştık.
SGK personelini de unutmadı
SGKda başta şefler, icra memurları ve uzmanlık ünvanı bekleyen diğer persoenlin sorunlarını da Başkana ilettik. Yadigar Başkanın gerçekten kuruma çok şey katacağını düşünüyorum.
Yabancı öğrencilerin GSS zorunluluğu kalkacak
GSS zorunluluğu özellikle yabancı uyruklu öğrencilerin Türkiyede öğrenim görmekten vazgeçmesine neden oluyordu. GSS sisteminde yabancı uyruklu öğrencilerin GSS zorunluluğunun kaldırılması ve isteğe bırakılmasıyla ilgili bir çalışma yapılıyor. Bu da sorunları çözeceği gibi Türkiyede öğrenim görecek yabancı öğrenci sayısını artıracak.
Yurtdışı çalışmasına teşvik
Yurtdışında iş alan müteahhitler için de beş puanlık prim indirimi düşünülüyor. Bu da özellikle yabancı ülkelerde iş alan müteahhitlerin rekabet avantajını artıracak.