Dr. MEHMET FUAT UMAY
(1885-1963)
Mehmet Fuat Umay 1908 kuşağından bir Tıbbiyeli. Pek çok yaşıtı gibi yaşamı cephelerde geçmiş. Fırsat bulduğunda Tıbbiye’yi bitirmiş. Savaşlarda yorulup, barışta bir kenara çekilme fırsatı bulanlardan olmamış.
Türkiye Cumhuriyeti yorgun, yoksun, hastalıklı bir nüfusun yanı sıra hatırı sayılır bir öksüz-yetim ordusu da devralmış. İzmir Marşı’na konu olan
“şehit olanları deftere yazdım,
öksüz yavruları bağrıma bastım”
dizeleri şehit sayısı kadar yetim-öksüz olduğunu doğrular.
Pek çok şey çözüm için sırasını bekleyebilirdi! Anasız-babasız çocuklar öyle mi? Henüz Cumhuriyet’i ilan etmeden bu yaşamsal soruna el atan kalpaklıların işbölümünde Dr Mehmet Fuat Umay’a bu çocuklara kol-kanat germe görevi düşmüş. 1923 yılının ilk aylarında yola düşen Dr Mehmet Fuat’ın yolu bu kez uzaklara, ABD’ye uzanmış. Amaç, Darüleytam’dan dönüştürülecek Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağış toplamak!
Doğu ABD : Mavi Rota Mehmet Fuat Umay’ın yolculuk rotası
O zamanın ulaşım olanakları göz önüne alındığında zorlu bir yolculuk. New York’tan başlayıp, Şikago, Filadelfiya, Waşington DC ve başka irili ufaklı Amerikan kentlerini kapsayan bu yolculuk bir taşla iki kuş vurulmasını sağlamış.
Bir yandan muzaffer Türkiye tanıtımı yapılırken diğer yandan da oralardaki Türkler’in yanı sıra dünyanın bir çok köşesinden Müslüman’ın bağışları toplanmış. Toplanan 100 bin dolar bu yolda iyi bir maya olmuş.
Bu çok bilinmeyen tarih sayfası Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün şu sözlerini bir kez daha doğrulamıştır da diyebiliriz!
“Ordu yok diyenlere : KURULUR!
Düşman çok diyenlere : YENİLİR!
Para yok diyenlere : BULUNUR!”
Türkler savaşta da, barışta da böyle davranabildikleri için Çılgın Türkler olmadılar mı?
Bu zahmetli yolculukta yalnızca para toplamakla yetinmemiş. Aynı zamanda bilgi ve görgü de toplamış. Ünlü eğitimbilimci John Dewey bile ziyaret edilmiş. Özellikle, yetimhane ve çocuk yuvalarına zaman ayırılarak, dönüşteki projeler için dağarcık doldurulmuş.
Savaşta vatana, barışta öksüz çocuklara odaklanan Dr Mehmet Fuat, kendisine Atatürk tarafından verilen UMAY soyadını da fazlasıyla hak etmiştir. Umay, eski Türk mitolojisinde çocukları koruyan ruhtur!
Mehmet Fuat UMAY’ın adı yeterince duyulmuş mudur? Duyulduysa gereğince tanınmış mıdır? Umay da Tıbbiyeli ordusunun içindeki sayısız neferden birisidir sonuçta. Yapacağımı yaptım! Bundan sonra dinlenmeliyim dememiş!
2010’dan bu yana her yıl yapılmakta olan Ulusal Tıp Günleri’nin dördüncüsüne Dr Mehmet Fuat UMAY’ın adının verilmiş olması ve böylelikle biraz olsun tanınmasına katkıda bulunulması değerbilir bir davranış.
Ulusal Tıp Günleri’nin ilki (2010) İzmir’de, ikincisi (2011) Antalya’da, üçüncüsü de (2012) Kütahya Emet’te gerçekleştirilmişti. Sıra bu kez Ankara’da! 6-8 Aralık’ta Ankara’daki 4. UTG de öncekiler gibi kendi yağıyla kavrulacak. Konuşmacılar da izleyiciler de kendi olanaklarıyla katılacaklar bu anlamlı düzenlemeye. Bugün için düşünmesi bile olanaksız gibi görünen bir şey başarılmış olacak. Tecimsel kuruluşların parasal katkısı söz konusu olmayacak.
Ulusal Tıp Günleri Cumhuriyet’in ilk yıllarından başlayarak 70’li yıllara dek sürdürülen Milli Türk Tıp Kongreleri ruhunu da canlandırmayı amaçlıyor. Henüz emeklemekte olan Ulusal Tıp Günleri ayaklarının üzerinde de durabilmeli! Yetinmeyip koşar adım gitmeli!
Ceyhun BALCI, 27.11.2013
Okuma Önerisi : Bir Devrimci Doktorun Anılar, İş Bankası Yayınları, Haziran 2006.