İçinde yaşadığımız çağın koşulları göz önüne alındığında birçok birey tarafından üniversite mezunu olmak eski dönemlerdeki gibi yeterli görülmüyor. Şüphesiz, değişen iş hayatı, yaşam koşulları ve hızlı teknolojik gelişmelerin etkisi ile uzmanlaşma çabası belki de insanlık tarihinde en yüksek düzeye çıkmış durumda. Bu durum birçok uzmanlık alanı barındıran psikoloji bölümü için de geçerli. Artık üniversite okuyan veya üniversiteyi bitiren bireyler yüksek lisans yaparak uzmanlık almak ve kendi alanlarında iş fırsatları bularak kariyerlerini bu noktada sürdürme arayışındalar.
Günümüz Dünyası ise, globalliğin getirmiş olduğu fırsatlarla beraber ülkemizdeki psikoloji okuyan veya psikoloji bölümü mezunlarına yurt dışında yüksek lisans yapabilme şansının kapılarını sonuna kadar aralamış durumda. Bu yazımda, yurt dışında psikoloji alanında yüksek lisans yapma koşullarını ele alıp, kişisel tavsiyelerimi de ekleyerek, akıllardaki soru işaretlerini mümkün olduğunca gidermeye çalışacağım.
İlk Basamak: Hangi Alanda Yüksek Lisans Yapmak İstediğinizi Belirlemek:
Sadece yurt dışında değil, ülkemizde de psikoloji alanında yüksek lisans yapmak isteyenlere ilk önerim hangi alanda yüksek lisans yapacaklarını belirlemeleridir. Ünlü bir söz olan “Nereye gideceğini bilmiyorsan hangi yoldan gittiğinin bir önemi yok.” sözü bu başlangıç noktasını bir cümle ile özetliyor. Elbette tek bir alanda uzmanlaşma fikri, özellikle kararsız bireyler adına riskli görülmekte. Fakat bunu aşabilmek, sanıldığı kadar zor değil. Yeteneklerini fark ederek, hayal ederek ve uzmanlık sonrasında nasıl bir kariyer hedeflediğini bilerek, bu yolları takip etmek sizi kararsızlıktan kurtaracaktır.
İkinci Basamak: Ülke ve Üniversite Araştırmaları
Hangi ülkede yüksek lisans yapmak istediğiniz, hangi alanda yüksek lisans yapmak istediğiniz kadar önemli. Çünkü eğitim süreciniz boyunca o ülkenin kültürünü öğrenip, farklı kültür ve yaşam koşulları ile yaşayacaksınız. Tabi ki süreyi de belirlemek sizin elinizde, örneğin Dünya’nın farklı yerlerinde Psikoloji yüksek lisansı 2 yıl iken İngiltere’de bu süre 1 yıl. Yani isterseniz İngiltere üniversitelerini tercih ederek 1 yılda yüksek lisansınızı bitirebilirsiniz. Ayrıca tam-yarı zamanlı, proje kapsamlı veya online yüksek lisans yapma seçeneklerini de göz önünde bulundurabilirsiniz. Bu aşamada oldukça yararlı bulduğum ve etkili bir şekilde araştırma yaparak bölümler, ülkeler ve üniversitelerin koşullarını görebileceğiniz web sitesinin linkini paylaşıyorum: ww.masterstudies.com
Üçüncü Basamak: Üniversite Koşulları
Yurt dışında psikoloji yüksek lisansı yapabilmek için birtakım koşulları yerine getirmeniz bekleniyor ve bu koşullar üniversiteden üniversiteye değişkenlik göstermekte. Örneğin bazı üniversiteler, mezuniyet not ortalamanızı oldukça önemli bir kriter olarak karşınıza çıkarırken bazıları bu kriteri daha geri planda tutuyor.
Genel yurt dışı psikoloji yüksek lisans koşullarını göz önüne aldığımızda karşımıza şu şekilde bir tablo çıkıyor.
# Psikoloji alanından mezun olmak: Ülkemizde de olduğu gibi, farklı psikoloji yüksek lisans bölümleri bu kriteri esnek tutabiliyor, örneğin ülkemizde bazı psikoloji yüksek lisans bölümleri PDR mezunlarını kabul etmektedir. Bu duruma bir yurt dışı örneği vermek gerekirse; örneğin İş ve Örgütsel Psikoloji alanına, İşletme bölümünden mezun olmuş kişilerin başvuruları kabul edilmektedir.
# Belirli bir derece ile mezun olmak: Bu noktada kesin bir rakam vermek yanlış olacaktır çünkü bu durum da üniversiteden üniversiteye değişiklik göstermektedir. Örneğin bazı üniversiteler 4 üzerinden en az 3.50 not ortalamasını kriter olarak göz önünde bulundururken bazı üniversiteler 4 üzerinden 3.00 ortalamayı koşul olarak öne sürüyor, çok nadir olmakla beraber bazı üniversiteler not ortalaması beklentisinde olmayabiliyor. Mezuniyet not ortalaması koşuluna, başvuracağınız psikoloji yüksek lisans alanının, genel başvuru kriterleri bölümünden ulaşabilirsiniz.
# Dil Puanları: Yurt dışında eğitim dili İngilizce olan bir Psikoloji alanında yüksek lisans yapmak istiyorsanız, İngilizce dil gerekliliklerini sağlamak durumundasınız. “Toefl” ve “Ielts” sınavları Dünya’nın birçok üniversitesinde geçerliliği olan dil sınavlarıdır. Bu sınavlardan alacağınız puanların yeterli olması durumunda en önemli kriterlerden birini yerine getirmiş oluyorsunuz. Bu noktada önemli gördüğüm bir duruma açıklık getirmek istiyorum. Bildiğiniz gibi ülkemizde yüzde yüz İngilizce Psikoloji bölümü okuyabilme fırsatı özellikle birçok vakıf üniversitesi tarafından sağlanmaktadır. Fakat yüzde yüz İngilizce Psikoloji bölümünden mezun olsanız da çok yüksek ihtimalle, başvuracağınız yabancı üniversiteler sizden yine de “Ielts” veya “Toefl” gibi geçerli İngilizce Dil Yeteneği sınavlarından alınmış puanlarınızı görmek isteyecektir. Yani yurt dışı üniversiteleri tarafından, eğer yaşam dili İngilizce olan ülkelerde (Örneğin: İngiltere, Amerika) eğitiminizi tamamlamadıysanız, yüzde yüz İngilizce Psikoloji Lisansı bitirmiş dahi olsanız, Toefl ve Ielts’ten geçer bir not almanız koşul olarak karşınıza çıkacaktır.
# Skype Görüşmeleri: Kriterleri yerine getirebilmiş adaylar üniversiteler tarafından Skype görüşmesine davet edilir. Bu görüşme 20-40 dakika arası sürebilir. Skype görüşmeleri 1 veya 2 aşamadan oluşabilir. Kendini tanıtma kısmından sonra genel olarak Skype görüşmesinde ise sorulacak sorulardan bazıları şunlardır:
- Neden bu alanda yüksek lisans yapmak istiyorsunuz?
- Bu alan ile alakalı bir iş veya staj tecrübeniz varsa anlatır mısınız?
- Bu alandan mezun olduğunuzda ne yapmayı planlıyorsunuz?
Elbette bu genel sorulardan başka daha spesifik sorular da sorulmaktadır. Bu aşamada kendinizi olduğu gibi, neden bu alanı seçmek istediğini bilen, kariyer planı net biri olarak, özgüvenli bir şekilde ifade etmeniz, kanaatimce yeterli olacaktır.
# Belge Koşulları: Oldukça titiz bir araştırma, başvuru ve hazırlanma süreci gerektiren yurt dışı psikoloji yüksek lisansa başlama sürecinde, Dünya’nın her yerinde bürokrasi koşulları standart bir düzeydedir. Daha net bir ifade ile, başvuru sürecinizin ferah ve düzenli geçebilmesi adına başvuracağınız üniversitenin hangi evrakları istediğinin iyice araştırılması, zamanında ve düzenli olarak hazırlanması, başvuru sürecinizi daha etkili bir hale getirecek ve başvurduğunuz üniversite tarafından sürecinizin daha hızlı yapılmasına katkı sağlayacaktır.
İstenen belgelere örnekler verecek olursak: Özgeçmiş (CV), motivasyon mektubu (motivation letter), transkript, diploma, pasaport…
# Motivasyon Mektubu: Motivasyon mektubu genel olarak neden istediğiniz alanda yüksek lisans yapmak istediğinizi, neden başvurduğunuz üniversiteyi tercih ettiğinizi, eğitim kariyeriniz boyunca başvurduğunuz yüksek lisans ile alakalı ne gibi tecrübeler elde ettiğinizi (staj, iş, sosyal sorumluluk projeleri) ve bu alanda yüksek lisansınızı tamamladıktan sonra ne gibi kariyer hedefleriniz olduğunu içeren başvuru mektubudur. Bu aşamada oldukça titiz davranılmasını tavsiye ediyorum. Karmaşık cümle yapılarından kaçınılarak, net ve etkili bir şekilde kendinizi ifade etmeniz, başvurduğunuz üniversite tarafından bu alanda kriterlere uygun bir yüksek lisans öğrencisi adayı olduğunuzun anlaşılması adına etkili olacaktır. İnternetten motivasyon mektubu örneklerine ulaşabilir, kendinize göre revize ederek, etkili bir motivasyon mektubu hazırlayabilirsiniz.
# Diğer Koşullar: Genel olarak Avrupa ve Amerikan üniversiteleri akademik başarının yanında sosyal yaşamınız ve kariyer yaşamınızı da oldukça göz önünde bulunduruyor. Örneğin, İş Psikolojisi alanında yurt dışında yüksek lisans yapmayı hedefliyorsanız, ülkemizdeki şirketlerin İnsan Kaynakları veya İş Geliştirme Departmanlarında yapacağınız stajlar kabul alma oranınıza güçlü bir şekilde katkıda bulunacaktır. Ya da üniversitenizin spor takımlarının birinde takım oyuncusu olmanız, gönüllü olarak katıldığınız bir sosyal sorumluluk projesi, öğrenci kulüplerinde aktif olmanız ve yönetimine katılmanız başvuru sürecinde, sizin üniversite hayatında sadece akademik başarıya odaklanmayıp aynı zamanda sosyal, gelişime ve yeniliklere açık, takım çalışmasına yatkın bireyler olarak görülmenizde ve kabul alma oranınızı artırmada önemli bir etkiye sahip olacaktır.
Özetleyecek olursak, hangi alanda yüksek lisans yapacağınıza karar vermek, hangi ülke ve hangi üniversitede eğitim alacağınızı planlamak, karar verdiğiniz üniversitenin psikoloji yüksek lisans alanının kriterlerine hazırlık yaparak bu şartları (mezuniyet ortalaması, dil sınavı puanları) yerine getirmek, araştırma ve başvuru sürecine özel hazırlıklar yaparak ve üniversite yaşamınızda sosyal biri olmanız, kariyer alanınızda kazanacağınız tecrübeler size yurt dışında yüksek lisans yapma fırsatını sağlayacaktır.
Tüm bu kriterlerin yanında gideceğiniz ülkenin yaşam koşulları, başvuracağınız okulun sosyal ve kariyer imkanlarının iyice araştırılması ve mali hesabınızın özenle yapılması, yüksek lisans kariyerinizde aklınızda daha az soru işareti ile eğitim sürecinizi tamamlamanızda pay sahibi olacaktır.
Sadece yurt dışında değil ülkemizde de psikoloji alanında yüksek lisans yapma hedefinde olan psikoloji öğrenci ve mezunlarına başvuru süreçlerinde ve kariyer basamaklarında başarılar dilerim. Farklı kültürler tanıyıp yurt dışı ülkelerinde yüksek lisans eğitimi almanın sadece ülkemize değil, Dünya’ya da psikoloji alanlarında önemli katkısı olacağı inancını taşımaktayım.
Psikolog M. Sadi Nakiboğlu
Soru, düşünce ve talepleriniz için:
[email protected]
İnstagram: @sadinakiboglu
Twitter: @NakibogluSadi
Linkedin: Sadi Nakiboğlu