1 Nisan 1949
— Ankara :
Birleşmiş Milletler asamblesinde Türk heyetinu başkanlık edecek olan Dışişleri Bakanı Necmeddin Sadak refakatinde Dışişleri Bakanlığı Birinci Daire Umum Müdürü Bülent Uşakhgdl ve Özel Kalem Müdürü Necdet Kent olduğu halde 'bu akşam 21 treniyle İstanbul'a hareket etmiştir.
Dışişleri Bakanı ve Sayan Sadak garda Büyük Millet Meclisi Başkanı Şükrü Saraçoğlu, Başbakan Şemsettin Gün-altay, Başbakan Yardımcısı Nihat E-rim, Devlet Bakanı Nurullah Sümer, Bayındırlık Bakanı Şevket A-dalan, Eski Başbakan Hasan Saka, ile milletvekilleri, Genelkurmay Başkan Vekili Orgeneral Nuri Yamut îkinci Başkan Orgeneral Muzaffer Tuğsavul, Dışişleri Umumî Kâtibi Fuat Carım, Birleşik A-merika ve ingiltere ve Çin Büyükelçileri Ankara Belediye Başkam Ragıp Tüzün, Dışişleri Bakanlığı ileri gelenleri tara-fmdar. uğurlanmışl ardır. Cumhurbaşkanı adına Cumhurbaşkanlığı Umumî Kâtibi Cemal Yeşil ve Başyaver Yarbay Cevdet Toıgay,Dışişleri
Bakanımıza iyi yolculuklar dilemişlerdir.
3 Nisan 1949
— İstanbul :
Dışişleri Bakanı Necmettin Sadak beraberinde Bayan Sadak, Dışişleri 'Bakanlığı 'Bininci Daire Umum Müdürü Bülent Uşaklıgil ve Özel Kalem Müdürü Necdet 'Kent olduğu halde bugün saat 19.30 da panamerikan uçağı ile New-york'a hareketetmiştir.
Bu gece ikiye doğru Brüksel'de küçük "bir tevakkufdan sonra Londra'ya da uğrayacak olan uçak pazartesi gece yarısından sonra New-york'a varacaktır.
Dışişleri Bakanı hava alanında istanbul Vali ve Belediye Başkanı Doktor Lût-fi Kırçlar, Emniyet Müdürü İsmail Hakkı Baykal ve dostları ugurlarnış-lar, Amerikan Konsolosu M. Mac Do-nalö'da kendisine iyi bir .seyahat temenni etmek üzere hava alanına gelmiştir.
Evvelce de faildirdiğimiz gibi Dışişleri Bakanı Lake-Success'de Birleşmiş Milletler Konseyindeki Türk Murahhas HevetinebaşkanlıkedecekveAmerikan Dışişleri Bakanı Dean Achesson'le de görüşecektir. Bakanın bu seyahati üç haftakadar sürecektir.
Dışişleri Bakanı kendisiyle görüşen ba-sm mensublarma Amerika'ya Birleşmiş Milletler asamblesinde bulunmak üzere yaptığı bu dik seyahatinden ve Amerikan Dışişleri Bakanı Acheson ile görüşmek fırsatını bulacağından dolayı pek memnun olduğunu bildirmiştir.
4 Nisan 1949
—Ankara :
Cumhurbaşkanı İsmet înönü bugün saat 10.30 da Çankaya'daki köşklerinde itimadnamesmi takdime gelen Me-caristan Cumhuriyeti Elçisi Ekselans Mösyö Janos Gyetvai'yi, mutâd merasimilekabulbuyurmuşlardır.
Bu kabul esnasında Dışişleri Bakanlığı Umumî Kâtibi Fuad Carım da lıazır bulunmuştur.
—İzmir :
Misafir İngiliz Filotillası Komutanı Albay Wa'lter ibu akşam 18.30 da feo-mutasmdaiki, gemilerde İzmir Valisi, Komutam, Belediye Başkam ile Kor Konsüler, İzmir ileri gelenleri ve basın mensupları şerefine bir kokteyl parti vermiştir.
Filotilla yarın sabah limanımızdan ayrılacağı için Albay walter bu toplantıda, aynı mamanda davetlileriyle veda-îaşmıştır.
6 Nisan 1949
—Ankara :
Bayındırlık Bakanlığı yurdumuzun yeraltı su kaynaklarını etüd ettirmeye karar vermiş >ve Amerikalı mütehassıs 'bir ımües'sese feu işle görevlendirilmiştir.
Bu müessesenin .gönderdiği dört uzman Cuma günü Ankara'ya gelmiş bulunacaktır. Bu uzmanların yurdumuzun muhtelif bölgelerinde yapacakları incelemeler sonunda yeraltı su kaynakları tesbit edilecek ve Ibu sularla, yapılacak sulamanın inkişafına en 'müsait olan yerler tâyin edilecektir.
Aynı zamanda tavsiye edilecek sulama programının gerçekleşmesi neticesinde tarım alanındaki ilerlemelerin millî ekonomimiz üzerindeki tesirleri de bir rapor halinde belirtilecektir. Bu heyet ilk plânda Urfa ve Mardin'de çalışmalar, ibaşhyacaktır.
— Ankara :
Türk Hukuk Kurumunun daveti üzerine şehrimize gelmiş olan Pa-dova Üniversitesi Ceza Hukuku Profesörü ve italyan Meclisi Adalet Komisyonu Başkam Ordinaryüs Profesör Gius-eppe Bettiol bugün saat 11.30 da hukuk fakültesinde «klasizm ile pozitivizm arasındaki tezat» konulu bir konferans vermiştir.
Milletvekilleri, yargıtay başkan ve üyeleri, ile fakülte öğretim ve öğrenim üyelerinin hazır bulunduğu konferansta dekan Hüseyin Cahit Oğuz-oğlu Profesörün ilmî değerini belirten 'bir konuşma yapmış ve sözü kendisine bırakmıştır.
Hukuk Fakültesi ceza hukuku ve adlî psikoloji profesörü Faruk Erem ta-tafmdari tercüme edilen konferans hazır bulunanlar tarafından büyük bir ilgiile takibedilmiştir.
-— Ankara :
Amerikan' Ordu günü münasebetiyle bugün Amerikan Sefareti Ateşemilte-ri Mr. Robinson ile eşi .saat 19 da Ankara Palasta bir koktely vermişlerdir. Kokteylde Dışişleri Bakanlığı Umumî Kâtibi Fuad Carım, Genelkurmay Başkan Vekili Orgeneral Nuri Yamut, İkinci Başkan Orgeneral Muzaffer Tuğsavuî, Millî Savunma Bakanlığı Baş Müsteşarı Orgeneral Maihmut Ber-köz, Jandarma Genel Komutanı Korgeneral Nuri Berkoz, Genelkurmay Eğitim Yarbaşkan'. Tümamiral Rüştü Erdel-hun Genelkurmay Deniz Kurmay Başkanı General Mc Bride, Deniz Grupu hurbaşkanliğı Başyaveri Yarbay Cevdet Tolgay, Genelkurmay Haberalma-Başkam Albay Kemal Menderes, Amerikan Yardım Heyeti Kara grupu Başkanı General Mebride, Deniz Grupu BaşkanıAmiralSeetle,kordiplomatik mensupları ile Türk ve' Amerikan genel ve subayları hazır bulunmuşlardır.
Geç vakte kadar samimî bir hava için-do devam, eden kokteyl esnasında Ame-rîkan ordu tatbikatına ait muhtelif-filmler de gösterilmiştir.
7 Nisan 1949
— İstanbul:
Güreşçilerimiz, İtalya, İsviçre, isveç ve Belçika'da yaptıkları başarılı turneden bugün saat 14,45 te İskandinav havayollarının bir uçağıiledönmüşlerdir.
Yeşilköy Kava alanında çok kalabalık bir gençlik kütlesi tarafından karşılanan güreşçilerimiz, umumiyet itibariyle bu uzun turnede aldıklar: neticelerden memnunolduklarınıbelirtmişlerdir.
Basın mensupları ile yaptıkları kısa görüşmelerde güreşçilerimiz bilhassa İsveç'te sıkı müsabakalar yapıldığım ve kuvvetli güreşçilerle karşılaşükları-n-, söylemişlerdir.
9 Nisan 1949
— İstanbul:
İstanbul Teknik Üniversitesi Taîebe Birliği tarafından tertip ediîen Mimar Sinan ve sanat günü saat 10 da Süley-manîye Camii avlusunda yapılan bir törenle kutlanmıştır.
İstanbul Vali ve Belediye Başkanı Dr. Lütfi Kırdar da törende hazır bulunmuştur.
Şehir Bandosunun çaldığı îstükiâl Mar-şile törene başlanmış, bir -dakikalık İhtiram sükûtundan sonra Teknik Üniversite Talebe Birliği, Üniversite Talebe Birliği, Türk Yüksek .Mühendisleri Birliği, Türk Yüksek Mimarlar Birliği adına konuşan hat::b!er büyük mimarın hayatı ve eserleri hakkında izahat vermişler, müteakiben kürsüye gelen Behçet Kemal Çağlar, şunları söylemiştir:
Mühendis veşair geçinen birinin seni anlatmağa yeltenmesi ne kadar aor, ey Koca 'Sinan,kelimenin tanımânasiyle' Ser Mimarini Cihan Koca Sinan, ruhun emsalsiz bir sanatla taş kesilmiş duru-
yor. Bizansı Fatih aldı, onu İstanbul yapansensin.
Behçet Kemal Çağlardan sonra Reşat Koçu, Mimar Sina'nın eserler: hakkında bir konuşma yapmış ve Talebe Birlikler', tarafından hazırlanan çelenkler, Sinan'ın Türbesine konularak törene son verilmiştir.
—Ankara:
Haber aldığımıza göre dokuz yıllık yol programının aksamadan uygulanması ve yol işlerinin programda tesbit edilen müddet içinde bitirilmesi için makineli yol inşaatine hız verilmesini temin mak-sadiyle hazırlanan ve yıllık Ödeme miktarı 25 milyon lira olmak üzere 125 milyon liraya kadar gelecek yıllara geçici yüklenmelere girişilmesi hakkındaki kanun tasarısı Bakanlar Kurulunca kabul edilerek Büyük Millet Meclisine sunulmuştur.
—Ankara:
Bugün saat 15 te Dil Tarih Coğrafya Fakültesinin konferans salonunda, İstanbul Tıp Fakültesinden gelen bir e-kiple, Ankara Tıp Fakültesi ekibi arasında «Kadınlar doktor olmalı mıdır?» konusu üzerinde bir münazara yapılmış, İstanbul Tıp Fakültesinden gelen ve bayanlardan mürekkep olan ekip «kadınlar doktor olmalıdırlar» tezini sanvumuş. neticede bire karşı altı puanla Ankara Tıp Fakültesi ekibi münazarayı kazanmıştır.
II Nisan 1949
—Ankara:
Bugün saat 10 30 da Ticaret ve Ekonomi Bakanlığında 1S49 - 1950 mahsul yılı vhracaat rejiminin tesbiti için büyük bir toplantıyapı! mışt'.r.
İhraç rejimi, mahiyet bakımından, ithalâta müteallik usuller ve ticaret ve Ödeme anlaşmaları, yi e yakından alâkalı olduğundan toplantıda bilhassa bu konular ele alınmış bulunmaktadır.
Toplantıya İstanbul ve Ankara Üniversitelerinden, Siyasal Bilgiler Okulundan,
İstanbul Yüksek Ticaret ve İktisat, İzmirYüksek.Ticaret kullarındansecilen profesörlerle, Dışişleri Bakanlığı .İktisat ve Tiear-esi Dairesi, IMaliye Bakanağı Hazine Umum Müdürlüğü, Tarım Bakanlığı Ve Devlet Bakanlığı, Cumhuriyet iMarkez Bakansı temsilcileri, İstanbul, İzmir, Mersin, Adana, Bursa, Samsun, Trabzon ve Ankara Ticaret odaları. İstanbul İzmir, Sanayi Birlikleri, İstanbul Tüccar Derneği, İstanbul İzmir ve Mersin ihracatçıları adına gelen ticaret ve sanayi erbabı, İstanbul, fomiî' ticaret odaları ve ihracatçıları birlikleri umumi, kâtipleri. İstanbul, İzmiş Bölge Ticaret Müdürleri iştair'ak etmektedirler.
Ekonomi Bakam Cemil ı3ait Barlas toplantıyı bir söylevle açmış ve delegelere hoş geldiniz dedikten sonra, t>u toplantının akademik bir toplantı olmadığını, realiteye uygun ve pratik tavsiyelerin dinleneceğini, bundan evvel İstanbul'da toplanan Tüccarlar Kongresinde bir pratik neticeye varılmadığını işaret eylemiş ve bu bakımdan Ağustos ayında başîıyacak olan ihraç mevsimine, bu top!?ntıda verilecek kararlar altında girilmek mecburiyetinde bulunduğunu söylemiştir.
İhraç fiyatlarımızın Avrupa'ya göre çok yüksek olduğunu kaydeden Cemil Sait Barlas, bu yolda ne gibi tedbirlerin alınacağı hususunda Bakanlığın bu görüşmelere iştirak edenlerin fikirlerini öğrenmek İstediğini bildirmiş ve bir ziraat memeleketi olmamız hasebile, ta-hdi-jeteth ekonomik sistemine gidemiyeceği-mûzi. bizim gibi bir ziraat memleketi o-lars Fransa ve İtalya'nın da bu sistemde muvaffakolamadıklarımbelirtmiştir.
Ekonomi ve Ticaret Bakam, bundan sonra, bazı gazetelerin, daıha önce bir hazırlığa ve tetkike vakit bırakılmadan Ticaret Bakanlığının bu toplantıyı yaptı-ğ yolundaki yayınlarına işaret ederek, dış ticaret rejimi üzerinde bu mesele ile alâkalı olarak toplantıya iştirak edenlerin esasen taayyün ve tebellür etmiş düşünceleri ve fikirleri olduğunu söylemiş ve önümüzdeki ihracat devresi !ba-şına kadar dış iıhraç rejiminin organize edilmesi lüzumunu hatırlatmıştır. Toplantının gayesini umumi hatlariyle açıkhyan Ibu söylevine son verirken CemilSait Barlasgörüşmelerde bilhassa
ihraç fiyatlarının yükselmesine ve iç piyasada .anormal fiyat tezayüdüne mâni olunacak tedbirlerin üzerinde durulacağın-, belirtmiştir.
Bundan sonra ithalât, ihracat ve sanayicilerle, üniversite profesörlerinden müteşekkil bir komisyon İle hayat pahalılığı ve sebeplerini inceliyecek olan ikinci bir komisyon teşkiline karar ve İlk oturuma ara verilmiştir.
On dadikalık bir ara vermeden sonra Ticaret Bakanlığı Müsteşar; Cahit 2a-maiigil'in. riyasetinde tekrar toplamldı-ğı zaman komisyonlara ayrılanların isimler; okunmuş ve komisyonlar derhalçalışmalarına başlanmışlardır.
— Urfa:
Urfa kurtuluşunun 29 uncu yıl dönümü 'bugün olağanüstü tezahüratla kutlanmıştır. Dünden beri şehirde biriken on-binîerce köylü-binlerce tlceli hemşerile-ve komşu illerden gelen misafirlerle şehir kaynaşmaktadır. Ayrıca Parti Müfettişi :Kars Milletvekili 'Hüsamettin Tu-gaçla Urfa Milletvekillerinden 'Razı So-yer, Osman Ağan, Esat Tekeli, Vasfi Gerger. Atalay; Akan ve Demokrat Milletvekillerinden Fuat Köprülü, 'Refik Koraltan şehrimizde bulunmaktadırlar. Ayrıca İçişleri Bakanlığı Emniyet Müsteşarı Haluk Nihat Pepeyi de misafirlerimiz arasındaır.
Bugün sabah, saat 9 30 da Topçu meydanında- (biriken en az kırk bin kişinin Önünde millî kıyafetlerimizle çete kolları kurtuluş temsiline başlamış, tüfek ve îbomba gürültüleri arasında- altı koldan düşmana Hıücum edilmiş ve yarım saatlik çetin bir vuruşmadan sonra düşman, siperlerinde teslim bayrağını çekmiştir. Düşman mevkileri zaptedilerek şanlı bayrağımız kırk bin kişinin alkış sesleri ve göz yaşları arasında tepeye dikilmiştir.
Belediye Başkanının şehir adına yaptığı konuşmayı mütakıp. Şehitliğe gidilmiş ve burada bir Çete Kolbaşısmın Ateşin konuşması dinlenmiş ve çelenk-ler konmuştur. Ankara Üniversitesinin gönderdiği çelenk ayrıca takdir ve. memnuniyet uyandırmıştır. Bundan sonra büyük resmî geçit başlamış, kah-
Iraman ordudan sonra muzaffer çete kolları, partiler, köylüler ve okullar iki saat devam eden "bir geçiş yapmışlardır. Bugünkü geçit resminde en az vasıtalı ve vasıtasız, atlı ve yaya olarak yirmi bin kişi geçmiştir.
Urfahların bu bayramda gösterdikleri intizam ve olgunluk 'bütün misafirlerin takdirini kazanmıştır.
Şehir 29 yıl Önceki lıeyacani aynı tazelikle yaşamakta ve ib-ir tecavüz vukuunda kahraman Urfa vatan müdafaası yolunda aynı çarpışma imanını fazla-siyle muhafaza ettiğini göstermektedir. Şehirde şenlikler, ziyafetler birbirini ta-kibetmektedir.
Teni halkevi binasının temelatma merasimi Urfa için ikinci bir bayram, olmuştur.
13 Nisan 1949
— Ankara:
Türk inkılâbının kadınlara sağladığı haklan, korumak, Türk kadınlarının kültür alanında yükselmelerini temin etmek, kadının Türk demokrasisinde hak, vazife ve mesuliyet anlayışının 'İnkişafına hizmet etmek gayesile «Türk Kadın -Birliği» adı ile bir birlik kurulmuştur.
Birliğin, Bayan Mevhibe İnönü'nün fahri başkanlığında bulunan müteşebbis heyeti birliğin kuruluşuna ait beyannameyibugün vilâyete vermiştir.
Birliğin müteşebbis heyeti izmir .Milletvekili Lâtife Bekir Çeyrekbaşı, .Seyhan Milletvekili Doktor Makbule Dıblan, Ankara Milletvekili IMebrure Aksoley. Kâmile Erim, Neriman ıSirer, Aliye Ba-yizit, Lamia Fenmen, İMediha Eldem, Nacile Biren'den müteşekkildir.
— İstanbul:
Türkiye yüksek talhsil gençliğine şâmil olmak üzere üniversite ve yüksek okullar talebe birliklerinin .bir) eşmel eriyle bir (Türkiye Millî Talebe Federasyonu) kurulmuş ve idare neyetj dün vali ve Belediye ıBaşkanı :Dr. Lütfi Kırdarı'ı ziyaret ederek federasyona bir merkez temini ile malî, spor ve kültür hareket-
leri imkânları etraf mda görüşmüşlerdir.
16 Nisan 1949
— Ankara;
Cumhurbaşkanı ismet inönü Çankırı'ya gitmek üzere saat 20,07 de hususi trenleriyle Ankara'dan hareket etmişlerdir.
Cumhurbaşkanı istasyonda, Büyük Millet Meclisi Başkanı Şükrü Saraçoğlu, Başbakan Şemsettin Günaltay, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Nihat Erim, C. H. P. Başkan Vekili Hilmi Uran, içişleri Bakanı Emin Erişirgil, Ticaret ve Ekonoro i Bakanı Cemil Sait Barlas, Gümrük ve Tekel Bakanı Fazıl Şerefettİn Bürge, Bayındırlık Bakanı Şevket Adalan, Çalışma Bakam Reşat Şemsettin Sirer, Sağlık Bakanı Kemali Bayizit. Tarım Bakanı Cavit Oral, Milletvekilleri. Genelkurmay Başkan Vekili Orgeneral Nuri Yamut ve Genelkurmay ileri gelenleri, Jandarma Genel Komutanı, Ankara Valisi, Belediye Başkanı, Bakanlıklar müsteşarları ile erkânı, Emniyet Genel Müdürü tarafından uğurlan-mışlardır.
Kalabalık bir haîk kitlesi de • Cumhurbaşkanını içten tezahüratla selâmlamış-tır.
17 Nisan 1949
— Çankırı:
Cumhurbaşkanı îsmet inönü bu sabah saat 10 da Çankırı'ya varmışlardır. Cumhurbaşkanımız istasyonda Çankırı Valisi Sahip örge, Piyade Atış Okulu Komutanı Tümgeneral Muzaffer Alankuş, Belediye Başkanı, siyasi partiler temsilcileri, vilâyet erkânı tarafından karşılanmıştır. Bayraklarla süslenmiş Çankırı caddelerini dolduran halkın içten gelen alkışları ve yaşa sesleri arasında şehre gitmişîerlir. Cumhurbaşkanı, askerî birlikleri teftiş, Kız Enstitüsünü, Akşam Kız Sanat Okulunu, Kurtuluş ilkokulu ile Erkek Sanat Enstitüsünü ve okulun atelyelerlni gezdikten, öğretmenlerle ve öğrencilerle görüştükten sonra, Piyade Atış Okuluna gitmişler ve başında bando bulunan okul ihtiram kıtası tarafından selâmlanın ıslardır, tsmet inönü kitayı teftiş ettikten ve subay ve erlerin hatırlarım sorduktan sonra okulun sae-nundâ okul komutanı ve öğretmenleri tarafından verilen izahatı dinieinişlerdir. İsmet İnönü okuldan saygı tezahürleri içinde ayrılmışlardır.
Cumhurbaşkanı saat 12,10 da Çankırı istasyonundan çok kalabalık bir halk kütlesinin coşkun tezahüratı arasında Çerkeş'e hareket etmişlerdir.
—istanbul:
Memleketimizin en eski irfan müesseselerinden biri olan Darüşşefakanın 74 üncü kuruluş yıldönümü bugün törenle kutlanmıştır.
Törene sabah saat 10 da istiklâl Marşı ile başlanmış, okul müdürünün hitabesinden sonra yeni mezunlar, eskilerin mektep hâtıralarını dinlemişler ve öğle vakti genç Öğrencilerle eski mezunlar birlikte yemek yemişlerdir.
19 Nisan 1949
—Ankara:
Dünyaca tanınmış Roma Hukuku Ordinaryüs Profesörü Koşaker'in 70 inci doğum yıldönümü münasebetiyle bugün Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinin çiçek ve defne dallariyle süslenmiş olan bir ders salonunda büyük bir tören tertip edilmiştir.
Töreni Hukuk Fakültesi Dekanı Profesör Hüseyin Cahit Oğuzoğlu açarak Ord. Prof. Koş ak er'a Fakültenin tebriklerini sunmuş ve daha uzun yıllar Fakülteye hizmette bulunmasını dilemişlerdir.
Bundan sonra Ord. Prof. Koşaker, Asistan Kudret Ayter tarafından tercüme edilen dersini vermiş ve dersi mütaakıp Koşaker'in öğrencilerinden biri öğrenciler adına konuşarak Profesöre tebriklerini sunmuş ve daha uzun yıllar ilmî alanda faydalı olmasını dilemiştir.
istanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Hüseyin Naili Kubah da söz alarak Profesör'e kardeş fakültenin tebrik ve temennilerini sunmuş ve daha sonra İstanbul Üniversitesi adına törene katüan Roma Hukuku Ord. Prof. A. B. Schward, Prof. Koşaker'in şahsiyet, ha-
yat ve ilmî eserlerinden bahseden bir konuşma yapmıştır.
Mütaakıben Orû. Prof. Hirş, Granz ve Frankfurt (Maih) üniversitelerinden gelen mesajlarla Freiburg (Breisgau) Hukuk Fakültesinin Prof. Koşaker'e fahrî Hukuk Doktorluğu payesinin verilmiş olduğuna dair olan telgraflarını okumuş ve törenin sonunda Ord. Prof. Vasfi Raşit Sevig de Koşaker'in şahsiyetini ve değerini belirten bir konuşma yapmıştır.
Prof. Koşaker, hakkında gösterilen samimi alâka ile teveccühe karşı minnet ve şükranlarını bildirerek hayatının tatlı ve acı her zamanında vazifesi başında kaldığını, bundan dolayı bu müstesna gününde de ders verdiğini, zaten hayatın bizatihi bir kıymeti olmadığını, hayattaki kıymetin çalışma ve ilmî araştırmalardan ibaret olduğunu belirtmiş ve bugün kendisine verilen çeşitli hediyelerden en güzelinin Ankara Hukuk Fakültesindeki kürsüsü başında bulunarak sıhhatle ders vermek ve ilmî araştırmalarda bulunmak fırsatına nail olmasından ibaret olduğunu ifade ederek sözlerineson vermiştir.
Bu tören münasebetiyle birinci smıf öğrencileri profesöre kitaplar ve öğrenci Derneği de eski Türk işleriyle bezenmiş bir tabaka hediye etmişlerdir.
Tören bu şekilde akademik ve çok samimî bir hava içinde sona ermiş ve öğ-- leyin Ankara ve istanbul Hukuk ve İktisat Fakültesi profesörlerinin iştirakiyle neşeli bir yemek yenmiştir.
— Kastamonu:
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü bu sabah saat 11 de Kastamonu Cumhuriyet Meydanındaki halk arasından geçerek Halk evine girmiş, ticaret ve sanayi teşekkülleri ve muhtelif ilçelerden gelen heyetlerle görüşmüştür.
Üç saat süren bu. görüşmeden sonra meydanda kendisini bekliyen halka teşekkür ederek ayrılmıştır.
öğleden sonra, Cumhurbaşkanı Devrekani îleesini ziyaret etmiştir. Bir kaç senelik kaza merkezi olan Devrekânili-ler köylerden gelen vatandaşlarla beraber, az bir zamanda yaptıkları işleri ve daha neler yapmak istediklerini hep birden sevinçle anlatmışlardır.
Devrekani'de iki hususiyet Cumhurbaşkanını ayrıca memnun etmiştir. Birincisi Devrekani kazasının altmış 'köyünden ellibirinde mektep olduğu ve 19 bine ya-kın kaza nüfusuna karşı 1600 küsur ilk öğretim öğrencisi bulunduğunu öğrenerek ilk Öğretimde Devrekani'nin ileri gayreti dikkatini celbetmiştir.
Cumhurbaşkanı bu haberden çok sevinmiş, ilk öğretimde ıbu kadar muvaffakiyet gösteren Devrekani adını bütün memleketin takdirine arzedeceğini va-detmiştir.
İkinci hususiyet D'evrekâni kadınlarının, meselelerini Cumhurbaşkanına arzetmek için erkeklerine takaddüm etmeleridir. Hanımlar dokuma vasıtalarım Cumhurbaşkanına teferruatı ile göstererek bunların ıslahına ve kooperatif teşkiline dair dileklerini tafsil etmişlerdir.
Cumhurbaşkanı kadın ve erkek toplu bulunan bütün Devrekani halkına kendileriyle görüşmekten doymamış olarak ayrıldığını söylemiştir.
Bundan sonra Cumhurbaşkanı Gölköy Köy Enstitüsünü ziyaret ederek öğretmenler ve öğrenciler arasında 2 saat ge-Çİrmiş ve Enstitünün hâtıra defterine yazılar yazmıştır.
öğrenciler yazılan tekrar tekrar ve yüksek sesle okuyarak coşkun sevinç .göstermişlerdir. Cumhurbaşkanının Gölköy Köy Enstitüsü hâtıra defterine yazdıkları şunlardır:
«Köy enstitülerinin kuruluş yıldönümünü Kastamonu Enstitüsünde kutlamakla bahtiyar oldum. Cumhuriyetin en kıymetli eserlerinden biri olan bu müessesede köy enstitülerine de memleketin bağlamış olduğu büyük ümitleri bir daha belirtmek isterim. Köylerimizde ilk öğretimi ıbüyük bir millî vazife olarak üzerine alacak öğretmenleri az zamanda ve geniş sayıda yetiştirecek bir feyiz ocağı olarak, ibu enstitüler kurulmuştur. Bunların kurucuları, içinde çalışan Öğretmen ve' idarecileri ve fbu enstitülere öğrenci olarak yazılan lîöylü çocuklarımız, bü-
tün bir millî dâvanın vatansever, fedakâr yolcuları olarak hizmete girmişlerdir. Şimdiye kadar olan tecrübemizde, bu müesseseler, her gün bir derece daha tekâmül ederek, kıymetlerini artırmışlardır. Bu müesseselerden yetişen genç öğretmenler ve sağlık memurları aldıkları vazifelerde her sene bir derece daha ilerliyerek hizmet imkânlarım artırmaktadırlar. Kendilerini büyük vatan hizmeti bekliyor. Memleket onları yetiştirmek için mütemadiyen himayesini, dikkat ve yardımını artırıyor.
Köy enstitülerinde çalışan, köy enstitülerinden mezun olan vatandaşlarıma yürekten sevgilerimi ve tebriklerimi ibildi-rir. Ve gözümüzde çok kıymetli olan yüksek vazifelerinde muvaffak olmalarını yürekten diierim. Bu duygularım, köy enstitülerinin yıl dönümünü, bütün mensuplarına ve mezunlarına tebrikimin ifadesi ve seyahatim esnasında aldığım tebrik ve muhabbet telgraflarının cevabıdır.
20Nisan 1949
—Ankara:
Yedek Subay Okulunun 29 uncu dönemini bitiren binlerce yedek subay bugün kahraman Türk Ordusunun saflarına katılmaktadır. Bu münasebetle bu sabah saat 11 de Zafer Anıtına 29 uncu dönem adına bir ihtiram kıtası tarafından çelenk konulmuş ve müteakiben başlarında Okul Komutanı Tümgeneral Selâ-hattin Sehşık'm da bulunduğu bir heyet Atatürk'ün Muvakkat Kabrini ziyaret ederek kabre bir çelenk koymuş ve ebedî Şefin manevi huzurunda bir tazim duruşunda bulunmuştur.
21Nisan 1949
—Ankara:
Havayolları İdaresi tarafından Ankara -istanbul - Atina - Roma hava yolu Bakliyatının tesisi münasebetiyle bugün ilk olarak -bu hava hattı üzerinden bir uçağımız Roma'ya hareket etmiştir.
Havayollarımızm dış memleketlere açtığı bu yeni hava hattının ilk seferine Büyük Millet Meclisi üyelerindenmürekkep bir heyet ile Ankara ve İstanbul basını ve Anadolu Ajansı temsilcileri Hava Yolları Umum Müdürü Osman Nuri Baykal, Hava Yolları Fen Heyeti Reisi, idarenin Telsiz Mühendisi iştirak eylemektedir.
— Sinop:
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü bugün Taşköprü merkezini .ziyaret etmiş ve »kendir fabrikasını gezmişlerdir. Belediyede Taş-köprülüler kendir mevzu üzerinde ziraat, endüstri ve ticaret bakımından Cumhurbaşkanına geniş tafsilât vermişlerdir. Cumhurbaşkanı kendir üzrine dinlediği konferanstan istifade ettiğini söyiiyerek meseleleri anladığı gibi Hükümete nakletmeğe çalışacağını bildirmiştir.
Kadın erkek Taşköprülüler gelip giderken Cumhurbaşkanına yakın ve geniş alâka göstermişlerdir. Bundan sonra Si-nop'a teveccüh eden Cumhurbaşkanına şiddetli ıbir yağışa rağmen durak yerlerinde kadın ve erkek vatandaşlar mülâki oluyorlardı. Boyabat hizasında yolda toplanmış olan Boyabath vatandaşlarla dönüşte kasabada buluşmak üzere karar verilmiş ve Boyabatlılarm lütüfkâr nezaketiyle ve geniş samimiyetiyle ağırlanmaktan pek mütehassis olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı yollarına devam ederek şiddeti bir yağış içinde Sinop'a varmışlardır. Sinoplular Cumhurbaşkanını mutat nezaketleriyle karşılamışlardır.
Cumhurbaşkanı kendisini karşılamak nezaketinde bulunan vatandaşlar arasındaki muhtelif siyasi partilerin temsilcileriyle ayrı ayrı görüşmüşlerdir. Cumhurbaşkanı ilgi ile ve halkla beraber olarak şehirde baştan başa uzun bir dolaşma yapmışlardır.
Cumhurbaşkanı yolda giderken hazırlıklı olarak pek hararetli bir kabul gösteren Ilıca Köyünde oturmuşlar ve halkla görüşmüşlerdir.
Yine yolda Gerze ve Ayancık'tan gelen büyücek birer heyet kasabalarında selâmlaşmak üzere kendilerini davet etmişler ve Cumhurbaşkanı pek nazik ve kibar olduklarını tekrar tekrar söyiiyerek teşekkür etmişlerdir.
22 Nisan 1949
-— Sinop:
Cumhurbaşkanı îsmet İnönü bu sabah, şehirde küçük bir gezintiden sonra hastaneyi, okulları ve Rıza Uur Kitaplığını ziyaret etmişler, siyasi partiler mensuplarının da hazır bulunduğu Halkevmde halkla yaptıkları uzun bir görüşmede Sinop'un muhtelif meseleleri, bilhassa başlıca mesele olarak görünen balıkçılık üzerinde geniş izahat almışlar ve çok samimi kabullerinden dolayı Sinoplulara teşekkür ederek şimdiden kendilerine veda etmişlerdir.
öğleden sonra motörle Gerze'ye giden Cumhurbaşkanı İlçenin ihtiyaçları üzerinde Gerzelilerle görüşmüş ve göstei1-dikleri sıcak, ve yakın ilgilerinden dolayı kendilerine tekrar tekrar teşekkür ederek akşam üzeri Sinop'a dönmüşlerdir.
Cumhurbaşkanı Sinop ve Gerze'de, gidiş, ve dönüşlerinde kendilerini yürekten, duygularla karşılamak ve uğurlamak nezaketi gösteren halkı sevgi ile selâm-lamışlardır.
24 Nisan 1949
— Kastamonu:
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü Küre ve İnebolu ilçelerini ziyaret ederek akşam Kastamonu'ya dönmüşlerdir. Kürelilerle halkevmde görüşen Cumhurbaşkanımız, arazisi dar ve verimsiz olan ilçeyi kalkındırmak için başlıcası bakır madeninin işletilmesi olarak ileri sürülen mütalâaları dinlemişler ve orman işletmesi konusunda ilgililerden izahat almışlardır.
İnebolu'da kasabanın giriş yerinden baş-hyarak limana kadar halk arasında giden Cumhurbaşkanımız liman tesislerini gördükten sonra Halkevmde İnebolulu-larla uzun bir görüşme yapmışlar, ilçenin türlü meseleleri üzerinde geniş izahat almışlardır. Bu arada Cumhuriyet' Halk Partisi ile Demokrat Parti başkanları tarafından aynı mahiyette olarak tesbit olunan ilce ihtiyaçları ayrı ayn Cumhurbaşkanımıza izah olunmuştur.
Şiddetli bir deniz fırtınasına rağmen Cide ve Abana ilçelerinden gelmiş olan büyücek birer heyet de ilçelerinin ihtiyaçları hakkında izahat vermişlerdir. Cumhurbaşkanımız havanın müsaadesizliği yüzünden bu ilçeleri ziyaret edemedikleri için teessürlerini ve Cide ve Abanalı-lara selâm ve sevgilerini bildirmişlerdir. Cumhurbaşkanı gidiş ve dönüşlerinde Küre ve inebolu merkezleri ile yoldaki bucak ve köylerde halkı uzun uzun selâmlamışlar ve çok nazik ve sıcak ilgi ve kabullerinden dolayı kendilerine teşekkür etmişlerdir.
25Nisan ,1949
—Kastamonu:
Cumhurbaşkanı ismet İnönü bu sabah Tosya'ya gitmişler ve kasabanın methalinden itibaren Tosyalıları ve oraya gelen köyler halkını selâmlıyarak halkla birlikte belediyeye gelmişlerdir. Siyasi partiler mensuplarının da hazır bulunduğu belediye binasında Tosyalılarla başlıca dokumacılık ve yol konuları şze-rinde görüşen Cumhurbaşkanımız bundan sonra Kargı'dan gelen büyücek bir heyeti kabul etmişler, zahmetlerinden ve nezaketlerinden dolayı kendilerine teşekkür ederek ilk fırsatta Kargı'yı ziyaret edeceklerini vaadetmişlerdir.
Cumhurbaşkanımız kibar ve sıcak kabullerinden dolayı Tosyalılara teşekkür ve veda ettikten sonra orta okulu gezmişler ve gidişlerinde olduğu gibi yol boyundaki köyler halkını selâmlıyarak akşam Kastamonu'ya dönmüşlerdir.
26Nisan 1949
—Kilimli :
Cumhurbaşkanı ismet inönü bu sabah Kastamonu'dan Arac'a gelmişler, partiler mensuplarının da (bulunduğu halk-evinde Araç'lılarla İlçenin türlü meseleleri üzerinde görüştükten sonra Safranbolu'ya gelmişlerdir.
Partiler mümessillerinin de huzuriyle haikevinde 'Safranbolu'lular la görüşen Cumhurbaşkanımız bilhassa Hükümet dairelerinin kasaba içindeki eski yerlerine nakli meselesi ve* söb-eplerî üzerinde verilen İzahatı dinlemişlerdir. Bu konuda evvelâ Cumhuriyet Halk Partisi îlce Başkanı,sonrada Demokrat
Parti îlce Başkanı halkın isteğine tercüman olmuşlar ve buna ait dileklerini yazılıolarakayrı ayrı Cumhurbaşkanımıza takdim etmişlerdir.
Safranbolu'dan Karabük'e gelen Cumhurbaşkanı fabrikanın 'muhtelif tesis^-lerini ve Kasabanın yeni mahallelerini gezdikten, bu arada orta okulu ziyaret ettikten sonra akşam ii&eri trenle Zon-guldak'ahareketetmişlerdir.
Cumihurbaşkanımis Araç, Safranbolu-, vd 'Karabük'egeJişleriyleayrılışlarında veyolüzerindekibucakveköylerde kendilerinikarşılayanveuğurlayan-vatandaşları selâmlayarak nazik kabullerindendolayıteşekkürlerini ve sevgilerinibildirmişlerdir.
27 Nisan 1949
— Zonguldak :
Cumhurbaşkanı İsmet inönü bu sabah saat 9 da Zonguldak'a varmışlar, gar-, dan İtibaren Zonguldaklıların arasında yaya olarak iskeleye kadar gelmişler, oradan Römorkörle Ereğli'ye harekeletmişler dîr.
Ereğli'de liman tesislerini" gezdikten ve-ilgililercîen "bu hususta: izahataldıktan-: sonra Kasabayı ve Konserve Fabrikasını gezmişlerdir, öğleden sonra Kozlu'yagelenCumhurbaşkanımızyeni açılmaktaolan Uzun, Mehmet kuyularını, işçi mahallesini, işçilerin yatak ve-yemekyerleriylebanyodairelerinive-Havza'nınsosyaltesislerinigörmüşler, işçilerlegörüşmüşler ve akşamüstü' Zonguldak'a dönmüşlerdir.
Doğruca Halkevine geien Cumhurbaşkanımız bir müddet orada kalmışlar ve-ayrılırken her zaman sevgi ile hatırla*-dıÜtİarı ve bundan sonra da daima sıcak sevgi duygulariyle hatırhyacakları-Zonguldaklılararasındageçirdikleri
zamanın kendileri' için çok kıymetli olduğunu söylemişlerdir.
Kasabada yaptıkları gezinti sırasında-işletmenin Etüd ve Tesis Grubu Müdürlüğü (binasında müstakbel Zonguldak-Limanmaaitprojeleri dncelemişler ve işçi sendikalarıtemsilcileriylegörüşmüşlerdir.
B. M. Meclisinin 1 Nisan 1949 toplantısı :
Ankara
Büyük Millet Meclisi bugün saat 15 de Feridun Fikri Düşünsel'ih Başkanlığında toplanmıştır.
Oturum açıldığı zaman başkan 4 Nisan Pazartesi
günü Gelir Vergisi Kanun,
tasarısının müzakeresine başlanılacağını bildirerek tasarının hacminin yüklü
olması dolayısiyle Pazartesi, Çarşamba, Perşembe ve Cuma günleri öğleden
sonra 14 ile 20 arasında toplanılmasını teklif etmiş ve bu teklif kabul edilmiş
tir.
Müteakiben Seyhan Milletvekili Ahmet Remzi Yüregir'in, 41 sayılı kanunla-Hazineye intikal eden emvalin durumu hakkındaki Maliye Bakanlığından sözlü sorusu münasebetile kürsüye gelen Maliye Bakanı İsmail Rüştü Aksal, bu mevzu hakkında 18 Nisan Pazartesi günü cevap vereceğini bildirmiş ve Rize Milletvekili Fahri Kurtuluş'un İstanbul Adalet Sarayı yangınında yanan bir dosya hakkındaki Adalet Bakanlığından sözlü sorusuna geçilmiştir.
Bu münasebetle söz alarak kürsüye gelen Adalet Bakanı Fuat Sirmen şu. açıklamada bulunmuştur:
Muhterem arkadaşlar,
Fahri Kurtuluş arkadaşımız, Dr. Şefik Hüsnü ve arkadaşlarına ait, 341 senesinde Ankara İstiklâl Mahkemesince komünistlik mahkûmiyetine dair verilen dosyanın İstanbul Adalet Sarayında nasıl ve ne sebeple yandığını soruyorlar ve yedi noktanın tenvirini istiyorlar.
Soru Önergelerinde bahsettikleri yedi noktaya sırasile cevaplarımı arzediyo-rum.
öğrenmek istedikleri birinci nokta şudur :Bu dosya niçin ve ne sebepten alınmıştır?
Dr. Şefik Hüsnü ve arkadaşlarının mahkûmiyetine dair Ankara İstiklâl Mahkemesince verilmiş 12 Ağustos 1341 tarihli hükme ait dosya, adı geçenin, yani Dr. Şefik Hüsnü'nün 55 arkadaşile birlikte Teşkilâtı Esasiye Kanununu, tebdil ve tağyir maksadile gizli cemiyet teşkil etmek suçundan dolayı İstanbul Birinci Ağır Ceza Mahkemesince yapılan soruşturmalar sırasında mahkemece gösterilen lüzum üzerine Başbakanlık vasıtasiîe B. M. Meclisinden İstanbul Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmişti.
Büyük Millet Meclisi arşivinde mevcuttur. İstiklâl Mahkemesi arşiv dosyalarından henüz iade edilmiyen 33 dür. Bunlar da ilgili dairelerden istenmiştir. Arzettiğim gibi bu dosyaların esas sahibi olan Büyük Millet Meclisine ilgili dairelerce tevdii zarureti kanuniye icabıdır. Bu dosyalar 20 küsur senelik muamelelere aittir. Bunlardan bir kısmının muamelesi bittiği için iadesi lâzımdır. Muamelesi henüz bitmiyen olursa onun da ayrıca muamelesi ikmal edildikten sonra iade edilecektir: Arzettiğim gibi 33 iade edilmiyen dosyanın içinde hakikaten iade edilmemesi lâzım olanlar da vardır. Onlar da İstiklâl Mahkemelerince gıyaben mahkûm olup ta, arkadaşlarımızın malûmu olduğu üzere gıyabî hüküm kendiliğinden bir mana ifade etmez, bilâhare sanık vazi-yetindeki adam yakalanıp muhakemeleri yapılacağı tarihte İstiklâl Mahkemeleri lağvedildîği için dosya esas mahkemeye alınmış ve orada muhakemeleri icra olunarak neticelendirilmiştir. Bu mahiyette olan bazı dosyalar bu itibarla esas mahkemeler dosyası durumuna geçmiştir. Amma böyle olmayıp ta İstiklâl Mahkemelerince muameleleri intaç edilmiş ve bir hatıra olarak muhafaza edilmekte bulunan bu dosyaların bir kısmı mühimmi bilâhere çıkan af kanunu veya iş icabı bazı mercilerce bu dosyaların ihtiva ettiği malûmata ve hükme ihtiyaç hâsıl olmuş ve bunlara ıttıla kesbetmek lüzumunu hissetmiş ve resmen istemiştir, dosyayı almışlardır ve bu karardan bilâhere verecekleri karar üzerine müessir olur ve af tatbiki dolayısile ceza infaz edilemi-yeceğine dair muameleler yapılmış, kusur ve noksan ittikten sonra iade edilmek tbedir.
Yine böyle bir kusur ve noksan görülürse Meclisi Ali bunu takip edip bilâhere' ist ivebilir.
Hükümetinizin vardığı kesin karar şudur:
Bu istenilmiş olan dosyalar herhangi bir şahsa .aifc herhangi bir vesikanın yok-edilmesi için bize gelmiş bir intiba yoktur. Şimdiye kadar bu şekilde istenilmiş,, arzettiğim gibi dosyalar vardır. Bir kısmı işlediği suçlardan dolayı esasen mahkûmiyet halinde ve hapishanelerimizde cezasını çekmektedirler. Herhangi bir hükümle mahkûm edilmiyenler ise kanunların bahşettiği haktan istifade ederek memleket içinde serbest gezip yaşamaktadırlar.
Bu dosyaların yeni baştan yenilenmesi için vaki sözlerinin tatbik kabiliyetini bilrniyprum.Bu hususu Yüksek Riyaset Divanına takdim etmiş oldukları için buna ait hükümetten arzedilecek bir cihet görmüyorum.
Soru Önergesi üzerinde geçen bu görüşmelerden sonra içtüzük gereğince bir defa görüşülecek işler meyanmda Çanakkale Milletvekili Niyazi Çıtakoğlu'nun milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması hakkındaki Başbakanlık tezkeresi ve Anayasa ile Adalet Komisyonlarından kurulan Karma Komisyon Raporunun müzakeresine geçilmiştir.
Bu münasebetle söz alan muhtelif hatipler Komisyon Raporu etrafında kendi sörüs ve tenkitlerini bildirmişler ve Komisyon sözcüsü C. H. P. Konya Mil-
letvekili Ali Rıza Türel bunlara karşılık Komisyon adına geniş izahat vermiştir.
Neticede Başbakanlık tezkeresiyle rapor oya sunularak kabul edilmiş ve Çanakkale Milletvekili Niyazi Çıtaoğlu'nun milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılmasının devre sonuna bırakılması kararlaştırılmıştır.
Gündemde bulunan Ankara su tesisatının belediyeye devri hakkındaki kanun tasarısı ve İçişleri, Bayındırlık ve Bütçe Komisyonlarının raporları üzerinde geçen görüşmede söz alan C. H. P. Kastamonu Milletvekili Tahsin Çoşkan, Ankara Şehrinin nüfusunun pek çok arttığını, bu yüzden su sıkıntısının önü-. ne geçilemediğini ve hükümetin bu işi eline alması lâzım geldiğini söylemiş, Onu takiben Burdur Milletvekili Mehmet Ali Çınar kürsüye gelerek belediyenin Ankara su işlerini idare etmekte zorluğa uğradığını, bu meselenin ancak plânla halledileceğini bildirmiş ve ilk iş olarak bir plân yapılması lüzumu üzerinde durmuştur.
Hatipleri takiben kürsüye gelen içişleri Bakanı Emin Erişirgil şu açıklamada bulunmuştur:
Arkadaşlarınım mütalâalarını istifade ile dinledim. Bu mütalâlann iki kısma ayrılması lâzımgelir.
Biri, suyun belediyeye devredilmesi meselesi. Su meselesi beledî bir mesele olduğuna nazaran belediyeye devredilmesine zannediyorum ki hiç bir arkadaşımız muteriz değildir.
İkinci mesele Ankara'nın su meselesidir.
Ankara'daki su şebekesi noksanlığından dolayı yapılacak işlere taalluk eder. Bu işleri de iki bölüme ayırmak icabeder.
Birisi sayın Coşkan arkadaşımızın dediği, malî durum, ikincisi de sayın arkadaşınım bahsettikleri teknik mesail.
Devlet Başkentinde yapılmasından dolayı suyu kendi parası ile, umumî muvazenenin parası ile yapmıştır ve bunu bedelsiz olarak belediyesine devretmiştir. Fakat Başkentin nüfusunun günden güne artması ve bu sebepten su ihtiyacının da günden güne fazlalaşması hiç şüphesizdir ki, şebeke için lâzım gelen masraf karşısında bulunuyor. Bu masraf 12-15 milyon lira arasındadır. Hükümet bu noktayı tetkik etmektedir. Hem yapılacak işi, hem de bu paranın ne suretle temin edilebileceğini tâyin edec.ektir. İcabeden tetkikatı yapıp yüksek huzurunuza geleceğiz.
ikincisi teknik mesaildir. İlk zamanlarda verilen paraya göre plân yapıldığı için. hakikaten Ankara sularının umumi palanı meselesi tamamdır ve bütün teferruatı ihtiva etmektedir denilemez. Su idaresi belediyeye devredildikten -sonra bu iş tamamlanacaktır.
Teknik mesail hakkında arkadaşımın söylediklerinden sular idaresinin istifade edeceğinde şüphe yoktur. Maruzatım bu kadardır.
Büyük Millet Meclisinin yine bugünkü gündeminde bulunan bazı kimyevî maddelerin hangi tarife pozisyonlarına uygulanacağını gösteren cetvelin yürürlükten kaldırılması hakkındaki kararın onanmasına dair kanun tasarısı ve Dışişleri, Ticaret, Gümrük ve Tekel, Maliye ve Bütçe Komisyonları Raporları okunmuş ve kabul edilmiştir.
Burdur Milletvekili Ahmet Ali Çınar'ın umumi ihtiyaç için hariçten getirilecek madeni su borularile aksam ve teferruatından Gümrük resmi alınmamasına dair olan 2268 sayılı Kanunun birinci maddesinin değiştirilmesi hakkında kanun teklifi ile teknik ziraat ve teknik bahçıvanlık hakkındaki 4486 sayılı kanunun 17 inci ve 19 uncu maddelerinin kaldırılmasına dair kanun tasarısı da Meclisin bugün kabul ettiği maddeler arasında bulunmakta idi.
Büyük Millet Meclisi gelecek toplantısını Pazartesi günü yapacaktır.
B. M. Meclisine Gelir Vergisi Kanun tasarısının görüşülmesi :
Ankara : 4.(a. a.)—
Büyük Millet Meclisi bugün saat 15 te Cevdet Kerim İnce Dayı:nm başkanlığında toplanarak Gelir Vergisi Kanun tasarısının müzakeresine başlamıştır. Maliye Bakanı İsmail Rüştü Aksal:m gelir vergisi hakkındaki konuşmasını müteakip söz alan Kütahya Milletvekili Hakkı Gedik Demokrat Parti adına görüş) erinibildirerekşunlarısöylemiştir :
1947 yılının Nisan ayında, o tarihteki hükümet tarafından hazırlanıp Büyük Millet Meclisine sunulmuş bulunan ve bugün Meclis Umumi Heyetinde müzakeresine başlanan Gelir Vergisi Kanun tasarısı münasebetiyle bu baptaki umumi mütalâa ve görüşümüzü arz ve izah edeceğiz.
Evvelemrde şunu belirtmek isteriz ki, bir devlet müessesesi, ifasını üzerine aldığı vazifeleri kurucusu ve istinatgahı olan cemiyetin temayülüne, bünyesinin istidadına ve maddi imkânlarının kudret ve kabiliyetine göre tanzim ve idare etmek zaruret ve mecburiyetindedir. Giderlerini gelirlerine göre ayarlaması ve bu gelirlerin taazzuv ve inkişafı nisbetinde tanzim ve tevsi etmesi lâzımdır. Halbuki bu memlekette bu ana şarta riayet edilmediği, giderlere göre gelirler temin etmek gibi sakat ve zararlı bir yol tutulduğu ve bu zihniyetin de çapraşık, iptidaî bir vergi politikası ile desteklendiği aşikârdır. Mütenevvi vergilere ait çeşitli tarifelerin istikrarsız nisbetlerin mükellefin vergi Ödeme kudret ve kabiliyeti ölçüsüne göre değil tamamen ölçüsüzlük -arzeden ve Devlet masraflarını, harcamalarını her halde karşılamak emelinitatmin maksadiyle tahrik ve tesbit edildiği açıkça sezilmekte ve görülmektedir. Mükelleflerden bu suretle tarh ve tahsil olunan vergilerle elde edilen Devlet gelirlerinden makul bir kısmının dahi millî ekonominin, her sahada şiddetle ihtiyaç duyulan millî kalkınmanın inkişafı uğrunda kullanılmadığı ve fakat büyük bir kısmının verimsiz sahalara, rantabl olmıyan kısır ve kadük mevzulara, hukuki ve teknik mânada müteaddit israflar serisi halinde,, tevcih edilmiş ve böylece yüzlerce milyon liranın dondurulmuş, heder edilmiş olduğu da setri ve inkârı kabil olmıyan bir hakikattir.
Vergi politikasında, bütçe gelirlerinde, yüzde 60 ı tecavüz eden varidat nis-betiyle yer alan vasıtalı vergilerle eşya ve hidemat ve ücretlerinin ve dola-yısiyle istihsal maliyetlerinin yükselmelerini desteklediği ve daimî geçim zorluğu içinde bocalayan geniş halk tabakalarının, işçi ve memur sınıflarının muayyen ve dar gelirlerine musallat olduğu derkârdır. İşte bu kabil sebeplerledir ki millî bünyenin malî ve ekonomik uzuvları takatsızlaşmış, Devlet bütçesi elem ve iztirap verici sıkıntılar içinde bir çıkmaza doğru sürüklenmiş bulunmaktadır. Bu hal ve vaziyet karşısında derhal teemmülü ve tatbiki icabeden ilk tedbirin memleketi bu duruma sokan hatalı politikayı, faktör-leriyle birlikte terketmek ve evvelemirde Devlet giderlerinde esaslı ve cezri bir frenleme, ameliyat masasında cerrahî bir müdahale hareketinde bulunmak laâzımgelirken bu halaskar hamleye bir türlü cesaret edilmediğini, kurumaya yüz tutan vergi kaynaklarını başka âletlerle kurcalayıp halihazırı olduğu gibi idame imkânlarını sağlamak maksadının takip olunduğunu acı hakikatların ayrı bir elemi ve iztirabı halinde müşahede etmekteyiz.
Gelir Vergisi kanun tasarısının gerekçesinde, artan devlet masraflarının, «verim kabiliyetini yüksek bir temel vergi» sistemi sayesinde daha fazla gelir temin etmek suretile karşılanması maksadının apaçık ifade edilmiş olması da bu müşahedenin İsabetini teyit ve tevsik etmiş bulunmaktadır. Bu müeyyidenin ortaya attığı diğer bir mana ve itiraf ta şudur ki gelir vergisinin, vergi reformunu saklamak maksat ve hedefi içinde hazırlanmış olmadığını bu itirafın bir hakikat olduğunu teyit eden diğer deliller arasında müterakküiliğin mii-tedenniliği himaye eden daha ziyade çeşit gelirli her sınıf halk tabakalarım tazyik eyleyen tasarının gerekçesinde kullanılan tâbire göre de antisosyal olduğu kabul edilen ve nihayet ziraî sahadan kaldırılan aşar vergisinin, başka bir kıyafetle, gümrüklerde, fabrikalarda, ticarethanelerde bağdaş kurup oturmak suretile ticarî, sınaî sahalara, binnetice, istihlâk maddelerine ve dolayi-sile bütün müstehliklere sirayet ve intikalinden başka bir mana ve mahiyet taşımıyan muamele ve istihlâk vergilerine, bunların devlet giderlerindeki hızlı akışı kolayca besliyen, destekleyen kaynaklar olmaları itibarile, dokunulmamış, bunlarda reform İhtiyacı duyulmamış olmasını kaydetmek mümkündür.
Aşar Vergisi kadar iptidaî ve geri bir vergi mevzuu olan Sayım Vergisinin ve fakir, perişan bir hayatın sıkıntıları, yoksullukları içinde kıvranan mükelleflerle zengin, müreffeh bir hayatın hazzı ve huzuru içinde yaşıyan mükellefle arasındaki bariz malî kudret farkını gözönünde tutmıyarak bu iki sınıf mükellefi ayni nisbet ve miktar üzerinden maktu vergiye tâbi tutan yol vergisinin«reform»harici bırakılmış olmasını ds zikretmek kabildir.
Vergi politikasının, vergi sisteminin bozuk, verimsiz ve adaletsiz olduğunu ve bu cihazın herhalde ıslahı lâzım geldiğini müteaddit defalar ileri sürerken bu lüzumun yalnız vergi camiasına, bilhassa bundan bir kısmına inhisar ettirilemiyeceğini ve «reform» teşebbüsü, hamlesi, iktisadi, malî, idari, sosyal, sağlık ve kültürel sahalarda da hüküm süren düzensizlik, istikrarsızlık, yenilik ve iptidailik hal ve vaziyetlerinin bir arada ve bir kül halinde etüd-leri yaptırılıp ele alınmadıkça bu kabil münferit çıkışların, sıçrayışların ciddi ve verimli telâkki edilemiyeceğini,* rantabl ve rasyonel birer «reform» hamlesi mahiyetini taşıyamıyacaklarını her zaman ve her fırsatta ve bu kürsüde de arz ve izah ermiştik. Hattâ her zaman her sahada hissedilen gerilikleri, iptidailikleri, aksaklıkları ve bunların devam edip gitmelerinde âmil olan zihniyetleri mahdut porteli, yavaş tesirli «reform.» hareketlerile değil, ancak canlı, müsbet, dinamik, rönesans hamlelerile bertaraf etmek lüzum ve zarureti karşısında bulunduğumuzu da açıklamıştık.
Arkadaşlar, iktisadi, malî, idari bozukluklar, istikrarsızlıklar, sosyal ve kültürel gerilikrler ve bu halleri idame ettiren karışık ve çok yüklü mevzuat Gelir Vergisinin ve diğer vergilerin gerçek mükellefi olan vatandaşları, müteşebbisleri, sermayeyi ferdî ve cemî kıymette lüzumlu gelirler temin edebilmek imkânsızlıkları içinde bırakırken, millî gelirin artmasını, ekonomik inkişafın tahakkukunu engelliyen sakat görüşler, metodlar, keyfî ve indî mü-daheleler, geri zihniyetler cihazı bir tarafta işleyip dururken, her sınıftan halk tabakaları tahammülü aşan geçim zorluklarının, hayat pahallıhğının günden güne artan kâbusu içinde çırpımrken, şahsî teşebbüs ve sermayenin faaliyet sahaları şeddi Çini andıran müfrit iktisadi devletçilik duvarları ile çevrilmiş ve bu duvarlarla başlıca kapıları koruyan nöbetçi mevzuat silâh başındayken, gençlik, ferdî teşebbüs ve faaliyet meydanlarında kendi varlığının beşerî ve medeni ihtiyaçlarını tatmine ve dolayısiyle memleket iktisadiyatının, millî gelirin taazzuv ve inkişafına hadim imkânları ve vasıtaları buiamıyarak devlet kapılarında bir dilim ekmek ararken bu memlekette millî gelirin nasıl artırılabileceğini ve bu vaziyet karşısında gelir vergisinin tatbikatta muvaffakiyet derece ve nisbetinin ne olabileceğini düşünmek ve bunda müsbet bir, ümide kapılmanın mümkün olup olmadığını takdir etmek güç olmasa gerektir.
Mesnedi, mevzuu, matrehi gelir olan bu verginin, modern ekonomi nizamının, müstakar malî siyasetin, bihakkın demokratik bir idare rejiminin üstün bir
sosyal ve kültür seviyenin inkişaf ve tekâmülü sayesinde vücut bulduğunu teemmül edecek olursak, millî geliri zayıf ve çok kifayetsiz kalmış, ferdî teşebbüsleri, sermaye toplulukları gelişmemiş, iktisadi nizamlara göre servet ve sermaye terakümü vücut bulmamış, demokrasi idealinin hasret ve iştiyakını hâlâ çekmekte olduğumuz,
«Hazırlanacak yeni Seçim Kanununa esas olmak üzere bütün bunlar bu işle meşgul heyetin tetkikine sunulacak ve yapılacak olan proje üzerinde Meclis içinde ve dışında teşkilât ve mümessilleri olan partilerin noktai nazarları sorulacak cevap verdikleri takdirde bunlar da Komisyona verilecektir. Böylece hazırlanacak olan proje daha sonra da üniversitelerimizin yetkili projelerinden mürekkep bir heyetin tetkikinden geçirilerek böylece Meclise sunulmak üzere son şeklini alacaktır. Böyle inceden inceye tetkikden geçecek ve basında da münakaşa edilecek olan yeni Seçim Kanun tasarısını önümüzdeki kış devresinde Büyük Millet Meclisinin tasvibine sunacağız.
Seçim Kanunu üzerindeki çalışmalarımız budur.
Aşırı sağ ve sol fikirlerle mücadele ve bunun için hazırlanan kanun tasarısı üzerinde de duran Şemsettin Günaltay, «inkılâbımızı ve inkilâp kanunlarımızı müdafaa etmek vazivemizdir.»
Biz vicdan hürriyetine şahsen ve Hükümet olarak tamamen riayet etmeği insanlık vazifesi bilenlerdeniz.
Vicdan hürriyeti gibi, fikir hürriyeti gibi geniş olmasına taraftar olduğumuz hürriyetler iki şartla mukayettir.
Bu hürriyetler, emniyetle inkişaf edeceği muhitlerde olur. Emniyet tehlikeye düştüğü zaman, bunları emniyet altında bulundurmak için tehdit eden âmilleri önlemek lâzımdır.
Yaptığımız inkilâplar, şuurlu olarak ve buna ihtiyaç olduğuna İnanarak yapılmıştır ve bunlar daimîdir. Bugün hayat alabildiğine inkişaf ettiği halde cemiyetimizi eski zamanlarda yaşamış insanların kafalarına göre nizamlaştırmak ancak hamakt olur. Vicdan hürriyetine tamamen riayetkar olarak hurafelerin milletin ruhuna hâkim olmasına Büyük Millet Meclisi imkân vermiyecektir. Bu bakımdan irticaın uyanmasını önleyici esaslı tedbirler ve kararlar alınmış ve bunlar Meclise sevkedilmİştir.»
Fikir olarak, nazariye olarak komünizmin münakaşa edilebileceğini kendisinin de bizzat Üniversite kürsüsünde tarihî materyalizm esasını izah ederken birçok saatlerini bu fikrin tahlili ve tenkidine hasretmiş bulunduğunu söyleyen Başbakan; «Fakat komünizmin bugün çevremizde bir fikir cereyanı olmaktan çıkmış, doğrudan doğruya varlığımızı istihdaf eyleyen bir şekil almıştır. Böyle gayeye müteveccih bir hareketi önlemek vazifemizdir» demiş ve Türk Milletini bu cereyanlardan korumak üzere hazırlanan kanun tasarısının memlekette huzur ve emniyeti sağlayacak esaslı hükümleri ihtiva eylediğini bildirmiştir.
Başbakan bu mevzu üzerindeki fikirlerini izah ederken; Demokrat Partinin de aynı kanaatte olduğunu bilhassa tebarüz ettirerek ana partiler böyle düşündükçe mmeîeketin herhangi bir sarsıntıya maruz kalması bertaraf edilmiş olacaktır» demiştir.
Aşırı sağ ve sol fikirlerle mücadele diye ifade edilen vaziyeti açık olarak «irtica ve komünizm ile mücadele» diye aldandımanm hastalığı ve tehlikeyi olduğu gibi açıkça göstermiş olmak itibarile daha doğru olacağım bildiren Şemsettin Günaltay, yeni tasarıda bu yolda yapılacak mücadelede vatandaşları şeyh ve mürşit tehlikesinden koruyacak ve bu gibilerin zararlarım bertaraf edecek esaslı hükümlerin bulunduğunu da kaydetmiştir.
Vekâletler ve dairelerde rasyonel çalışmayı temin için Hükümetin iktidar mevkiine gelişinden beri sarfettiği mesai üzerinde de açıklamalarda bulunan Başbakan, üniversitelerimizin iki selâhiyetli profesörünün bu konuda geniş incelemelerden sonra hazırlandıkları raporu verdiklerini ve kendisinin de onemü gördüğü bu raporu tatbik edeceğini bildirerek bu maksatla demiştir ki: «Başbakanlığa bağlı olarak bazı alâkalı bakanlardan mürekkep bir komisyon kurulacaktır. Bununla mütenazır olarak da her vekâlette kurullar vücuda getirilecek ve bu rapora göre o vekaletlerce hazırlanacak esaslar bu komisyonda karara bağlanacaktır. İhtilaflı noktalar ise Bakanlar Kuruluna tevdi olunacaktır.»
Başbakan, raporlara göre tatbik edilecek rasyonel çalışmanın kadrolarda yapılması mütalâa edilmekte bulunan indirmeleri de fiilen sağlayacağını yine bununla mütenazır olarak barem esas ve derecelerinin yeniden gözden geçirilerek tanzim olunacağını kaydederek bu çalışma tarzının bütçemizde tasarrufu ve binnetice tevazünü de temin eyliyeceğini bildirmiş, memurin kanunu tadilâtında ise ilk ve ana prensip olarak Devlet Bütçesinden maaş alan memurların partiler ile alâkalarının kati surette kesilmesinin esas tutulacağını ehemmiyetle tebarüz ettirmiştir.
Bu suretle Devle mekanizmasının partilerin tesirile felce uğramadan kurtulacağını ve devlet hizmetindeki şahısların mevkilerini filan parti ve şahsa intisap ile değiî likyakat ve ehliyetleriyle kazanabileceklerini işaret eyleyen Şemsettin Günaltay sözüne devamla şöyle demiştir:
«Baştaki memurlar tesir altında kaldıkça devlet işleri de yolunda gidemez..» Bu konudaki açıklamalarına devam eden Başbakan» gerek memurin kanununda yapılan tadil ve gerek Emekli Kanunu İçin yapılacak nizamnamede tesbit edilen esaslara dayanılarak irtikâp ve irtişaları vazife ve memurluk şeref ve haysiyetine uymayan kötü hal ve itiyadları şayi olan, fakat maddî deliller ile tevsiki mümkün olmayan memurlar ile ehliyetsizlikleri görülen ve hizmet bakımından verimli olmadıkları tahakkuk eden memurlar sicilleri üzerine emekliye sevkedilebileceklerdir. Bu kanunda, devlet hizmetine alınacak memurların mahrem sicillerinde saklanmak üzere mal beyannamesi vermeleri, mevcut memurlardan da mal beyannamesi alınması ve beş senede bir, ta-havvül olmuş ise bu beyannamelere dercedilmesi esası Komisyonca derpiş edilmiştir.
—Atina:
Yunan Genel Kurmay Başkanlığı tebliği: 16/17 Nisan gecesi çeteciler, Batı Makedonya'da Amyntaion Vevi ve Meliti mevkilerine taarruz etmişlerse de püskürtül-müşlerdir. Hükümet kuvvetleri, çetecileri takibe girişmiştir. Anghistron bölge-
sinde de çarpışmalar devam etmektedir. Grammos dağı kesiminde karşılıklı ateş teati edilmektedir. Orta Yunanistan'da Rumeli bölgesinde Kaptan Diamandi'nin çetesiyle çarpışmalara hız verilmiştir. Peleponez'de temizleme hareketleri sırasında çeteciler, .1 ölü kayıp vermişlerdir. Aralarında bir çete şefi bulunan 21 kişi esir alınmıştır.
—Atina:
Atina Ajansı bildiriyor: Hükümet memurları grev komitesinin yayınladığı tebliğ,yarınsabah tekrar işe başlanacağını açıklamaktadır. Memurlar teşkilâtı iş ve çalışma sendikası temsilcileriyle Hükümet üyelerinden mürekkep komisyon tarafından tes-bit edilecek ücret ve maaşların ayarlanması işini mütaakıp Temmuzdan itibaren kesilmek üzere ödünç olarak Mayıs ve Haziran ayları maaşlarına mahsuben memurlara on beşer günlük tediyatta bulunulması Hükümetçe kabul edilmiştir.
18 Nisan 1949
—Atina:
Atina Üniversitesi ve Atina Polyteknik'i öğrencileri dünya Üniversite öğrencilerine hitaben yayınladıkları bir beyannamede, çetecilerin Arnavutluk'tan Yunan topraklarına girmelerini ve bu memleketten Yunan çetecilerine yapılan açık yardımı protesto etmişlerdir. Bu beyanname dünyanın belli başlı bütün üniversitelerine gönderilmiştir.
—Atina:
12 günlük bir grevden sonra bütün memurlar bu sabah işlerine dönmüşlerdir. Hükümet, yarı maaş tutarında paskalya ikramiyesi verileceği vadinde bulunmuştur. Bundan başka bir aylık maaş tutarı da sonradan ödenmek üzere borç olarak verilecektir..Ayrıca Hükümet memurlara malî yılbaşı olan .1 Temmuzdan itibaren maaşlarının artırılacağı teminatını da vermiştir.
—Atina:
Genel Kurmay Başkanlığından tebliğ edilmiştir:
26Nisan 1949
—Atina:
Genel Kurmay tebliği:
Epir'de Grammos bölgesinde harekât devam etmektedir. Güney Epir'de Tsumerha, Zageria- ve ıSuki bölgelerinde eîıemmiye'tsis çarpışmalar sonunda çeteciler 3 ölü ve 24 esir vermişlerdir.
Trakya'da Gömülcene'nin kuzey bölgesinde Dedeağaç'ta kuvvetlerimiz tarafından hırpalanan çeteciler Bulgar topraklarına iltica etmişler ve sonra hududu başka noktalardan aşarak yeniden Yunan arazisine girmişlerdir.
Gazete muhabirlerine göre Grammos bölgesinde Hükümet birlikleri 25 Nisan sabahından itibaren Batı Grammos'ta bulunan çetecilere karşı yeni bir taarruza girişmiş ve şimdiye kadar te&bit oîu-nan bütün hedeflere erişerek düşmanı ağır kayıplara uğratmışlardır.
27Nisan 1949
—Atina:
Atina Ajansı bildiriyor: istanbul'un Beykoz Takımı futbolcuları şerefine Paok Kulübünün Başkam tarafından Selanik Ticaret Odasında samimi bir kabul merasimi yapılmıştır. Aynı zamanda Selanik Ticaret Odası -Başkam olan Paok'un Başkanı, Türk Takımının Selânik'e gelmesi münasebetiyle duyulan büyük sevinci kaydetmiş, buna mukabele eden Türk Takımı Başkanı da Selanik'te sporcuların ve halkın kendilerine karşı gösterdikleri hararetli kabul ve nezaketten dolayı derin teşekkürlerini bildirmiştir.
28Nisan 1949
—- Atina:
Atina Ajansı, Yunan Komünist Partisi idarecileri tarafından verilen talimat ü-zerine «çeteciler başkomutanlığının birliklerine yeniden Yunan çocukları kaçırmağı» emrettiğini iddia etmektedir.
Gazeteler bu emirlerin verilmesini şöyle izah etmektedirler:
Geçen sene evlerinden kaçırılan 14 yaşından büyükyüzlerceYunan çocuğu
nakledildikleri komşu memleketlerde askerî talim gördükten sonra komünist çetelerine sokulmuşlar ve böylece bunların talimgâhlardaki yerleri boş kalmıştır.
—Atina:
Genel Kurmay tebliği:
Epir'de Grammos bölgesinde Hükümet kuvvetleri taarruza devam etmektedir. Son üç gün içinde komünistlerin 71 ölü ve 22 esir vermelerine mukabil Hükümet kuvvetlerinden 25 kişi ölmüş ve 161 kişi de yaralanmıştır. Batı Makedonya'da Arnavut askerlerinden yardım gören ve Yunan arazisinde gizlenmiş olan ufak. bir çeteci grupunun Hükümet müfrezelerinden birine yaptığı taarruz muvaffak olamamış ve mukabil taarruza geçen Hükümet askerleri çetecileri Arnavutluğa kadar çekilmeğe zorlamıştır.
29 Nisan 1949
—Atina:
Ordunun hareketi hakkında bu sabah Genel Kurmay tarafından yayınlanan tebliğde, hafta içinde millî ordu tarafından Grammos ve Smolika dağlarında ele geçirilen stratejik yerlerin tahkimine devam edildiği, iki gün evvel millî ordu birlikleri tarafından işgal edilen Pirgos, Profitiban ve Pirsojen mevkilerini geri almak için çetecilerin Arnavutluk'tan gtirdikleri yeni takviyelerle dün şiddetli karşı hücumlarda bulundukları, hava kuvvetlerinin de katıldığı ve dün gece geç vakte kadar devam eden çetin savaşlardan sonra çetecilerin püskürtüldüğü ve ağır kayıplara uğratılarak bozgun halinde hareket noktalarına çekilmek zorunda kaldıkları bildirilmektedir.
—Atina:
Genel Kurmayın tebliğine göre, «Pele-ponez'de temizleme hareketleri devam etmektedir. Bu bölgede dün 7 âsi öldürülmüş ve 3 tanesi çete reisi olan 6 kişi esir 'edilmiştir. 5 i kadın olan 11 âsi ûq silâhlariyle teslim olmuşlardır.
Orta Yunanistan'da Rumeli bölgesinde Diamandi çetesiyle muharebeler devam etmektedir. Tesalya'da geniş devriye hareketi olmakta, Grammos bölgesinde hareket ehemmiyetinden kaybetmektedir Doğu Makedonya'da 27/28 Nisan gecesi âsiler Stry.monohori'ye taarruz etmişler, fakat silâhlı köylüler tarafından püskürtüldükten sonra, birliklerimiz tarafından takip edilmişlerdir.
Trakya'da Gümülcine'nin Kuzey Batısındaki dağlık balgede bir silâh ve malzeme deposu ele geçirilmiştir.
9 Nisan 1949
— Belgrat:
Söylendiğine göre Başbakan Mareşal T.i-to, Yugoslav komünist Halk Cephesinin bugün açılacak ve iki gün devam edecek olan kongresinde' 'bir konuşma yapacaktır.
7.000.000 kadar üyesi bulunan ve Hükümetin, sosyalleştirme tasarılarının halk: arasında yayılması gayesini güden bu cep-henin tertiplediği kongreye 1600 delege iştirak edecektir.
Bu kongrede Titonun, kominform ve Batıya karşı takip" ettiği siyaset hakkında önemli *bir beyanatta »bulunacağı söylenmektedir.
11 Nisan 1949
— - Londra:
Bugün Belgart'ta- Yugoslav Halk cephesi kongresinde Yugoslav Makedonyalı Cumhuriyeti 'Başbakanı Kulişevski kominformun bağımsız bir (Makedonya kurulmasın: güden plânlarına hücum etmiş ve bîr 'Balkan federasyonu dâhilinde Birleşmiş bir 'Makedonya kurulması fikrini ileri sürenlerin Bulgar emperyalistleri olduğunu söylemiştir.
Bu emperyalistler, kominformla Yugoslavya arasında rr.ücadelerde bizzat kendi maksatlarını dikite etmeyi ümit ettiklerinden niyetleri Yugoslav Devletini ortadan kaldırmaktır.
7 Nisan 1949
—Talhran:
Resmi bir kaynaktan bildirildiğine g"öre Sovyet Hükümeti İran 'Hükümeti üzerinde hiçbir tazyik icra etmemekte olduğu 'gibi iSovyetlerin Tahran Elçiliği İran Hükümetine hiçbir nota vermemiştir.
Aynı kaynaklarca tasrih edildiğine göre İran ile 'Sovyet Rusya arasındaki hudut hadiseleri meseleleri yakında halledilecektir. 'Vaziyetin çok sakin olduğu, da bildirilmektedir.
13 Nisan 1949
—Bağdat:
Yarı resmî fakat inanılır 'bir kaynaktan bugün bildirildiğine göre, îran Ordusu uçak savar bataryaları geçen hafta îran ve İrak hudutları üzerinde uçan Sovyet uçaklarına ateş açmışlardır.
îran Azerbeycanı Vilâyeti istikametinden gelen 'Sovyet 'uçaklarının Irak'ın ■Kuzeydoğu hududu ve Banen adındaki Irak hudud köyü üzerinden, geçerek Güneybatı istikametine doğru gittikleri bildirilmiştir.
16 Nisan 1949
—Tahran:
Resmî kaynaktan öğrenildiğine göre îrandaki ıSovyet Büyük Elçisi İvansa-dikof izinini geçirmek üzere dün Moskovaya hareket etmiştir.
İran - Rus münasebetlerinde hiçbir değişiklik, olmadığı aynı kaynaktan ilâve edilmekte, bununla berafoer .Sovyetler Birliğindeki îran Büyük Elçisi "Sayah'ın Tahran'a geri çağırılacağı ve yerine kabine üyelerinden birinin gönderileceği bildirilmektedir.
17 Nisan 1949
— Londra:
Tahran'dan alınan bir habere göre, Kuzey İranın petrol eyaleti Azerbaycanm Başkenti Tebriz'deki ISovyet Başkonsolosluğu kapatılmış ve memurları da Rusya'ya gitmiştir. Kuzey iran'daM diğer üç Sovyet Konsolosluğu da kapatılmıştır.Geçenlerde Sovyet 'Hükümeti, İran'daki bütün konsolosluklarını İran'da yetecek iş bulunmadığı için kapatmak kararım aldığını bildirmişti.
Takriben üç yıl önce Rusya'da yalnız foir tek 'Konsolosluğu olan İran Hükümeti, iSovyet Hükümetinden İran'daki 12 konsolosluğunun ekserisini karşılıklı anlaşma gereğince kapatması talebinde bulunmuştu.
20Nisan 1949
—Tahran:
İran Dışişleri Bakanı Al-i Asgar Hikmet yaptığı basm toplantısında îran ile Rusya arasında bir gerginlik mevcut oldu-duğu yolundaki (haberleri yalandıktan sonra îran Hükümetinin (Pakistan'ın 'gelişmesini ve bilhassa iki Müslüman devlet olan Pakistanla Efganistan arasındaki hudut anlaşmazlıklarının hallini temenniettiğini söylemiştir. '
Dışişleri Bakanı sözlerine îran'm Km iki Hükümeti hudut anlaşmazlıklarını dostça halle davet ettiğini bildirmiştir.
21Nisan 1949
—Tahran:
Şehinşah, Millî Meclisin içtima devresini <bu sabah Adliye Sarayında, bakanlarınvekordiplomatiğinhuzurunda törenle açmıştır. Bu tarihi günde hiçbir hadise çıkmamıştır. Şah, açış nutkunda îran .Devleti ve .milletinin refahı için Anayasada bir isîa-hat yapılması, memleketin iktisaden süratle kalkınması ve Shalkın Ehayat seviye-
sinin yükseltilmesi zaruretine işaret et-etmiştir.
Bundan sonra Meclis Başbakanlık Divanının seçimi için en yaşlı üye olan Hâkim Eimalk'm başkanlığında kısa bir oturum yapmıştır.
1 Nisan 1949
— Şam :
Suriye Cumhuriyeti Yüksek .Harp Şûrasının aldığı Ibir karara göre, ISaylav-lar Meclisi feshedilmiş ve 60 gün sonra seçiim yapılması kararlaştırılmıştır, îkinci bir kararda ise, .Cum'hunbaşkaiı-lığı ve Bakanlık mevkileri şimdilik boş olduğunda.n Bakanlar Kurulunun vazifesini Genel Sekreterlerin görecekleri bildirilmektedir.
— Beyrut :
Asker? makamlar Şükrü El Kuvvet-li'nin Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etmeyi reddinde kendisini destekleyen bir çok eyâlet valilerini ve bu arada Humus ve Hama Valilerini tevkif etmişlerdir.
Diğer taraftan [Suriye'nin siyasî liderleri dün .akşam Şam'da toplanarak durumu görüşmüşler ve askerî lider Hüsnü Zaim Paşa tarafından gönderilmiş olan .ve El 'Kuvvetli'nin istifa etmemekte İsrar etmesi lialin.de ordunun
kendi başına harekete geçeceğini bildiren ültimatomu da incelemişlerdir.
Başbakan Halid El Azzam'm istifa etmeyi kabul etmiş olduğu .bildirilmektedir. 'Bundan başka1 Şülkrü El Kuvvetli istifa etmediği takdirde ordunun Cumhurbaşkanım Anayasayı ihlâl suçu ile yargılıyacağıbildirilmektedir.
Kral Faruk'un şahsi temsilcisi Muhammet Yusuf'un Şam'a gitmek .üzere yola çıktığı ve dün Beyrut'a" geldiği haber veriliyor.MuhammetYusuf
Şam'da Zaim'e Kral Faruk'un Şükrü El Kuvvetli lehine tavassutta bulunmayı teklif ettiği bir mesajını sunaca-ğı bildirilmektedir.
—Şam :
Basma gönderdiği bir tebliğde Ordu Başkomutanı yeni Suriye Devletinin 'milletlerarası bütün taahhüt ve mükellefiyetlerine saygı .göstereceğini, hakiki demokrasi prensiplerine ve Birleşmiş Milletler Anayasasına sadık kalacağını, flıer türlü yabancı .müdahalesine karşı memleketin, bağımsızlığını korumak hususunda 'milletin emellerini gerçekleştirmeğe çalışacağını, kardeş Arap Devletleriyle daha iyi münasebetler tesis edeceğini, Arap birliğini destekleyeceğini ve suriyenin bütün demokrat devletlerle olan münasebetlerini islâha çalışacağını bildirmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Sarayının giriş kapılarımühürlenmiştir.
Albay Zaim'in sözcüsü müfrit partiler mensublarmdan bir çok kimselerin tevkif edildiklerini bildirmiştir.
2 Nisan 1949
—Şam :
Suriye Cumhurbaşkanı Şükrü Kuvvetli bu sabah öze! uçakla çölde foir yere nakledilmiştir.. Samda Sükûn hüküm sürmekte ve bütün dükkânlar açık bulunmaktadır.
Kendisine tebriklerini sunmağa gelen talebe temsilcilerini kabul eden Hüsnü Zaim sadece şehir halkım temsil edecek 60 saylavdan müreikkep (bir meclisin teşkili hususunda beslediği niyeti açıklamıştır. Göçebe aşiretler özel Komisyon tarafından temsil edilecektir. Yeni anayasanın hazırlanmasiyle meşgul komisyonda 20 kadar hukukçu ve devlet adamı bulunduğu ve bunların Faris El Huri'nin Başkanlığında çalıştığıanlaşılmıştır.Anavasada Cumhur-
.başkanının ikinci defa seçilmesi hükmünün kaldırılacağı sanılmaktadır.
7 Nisan 1949
— Şam :
Cumhur 'o aşkam Şükrü Kuvvetli İstifa etmiştir.
—Şam :
6 Nisan tarihinde istifasını veren Cumhurbaşkanı Şükrü Kuvvetli Suriye hal-, km?, hitaben bir 'mesaj neşrederek memleketinin refahını ve ilerlemesini temenni etmektedir.
Başbakan Halici El Azzam'da "bugün istifanameyi vermiştir.
—Şam :
Aîbay Zaim bugün öğleyin yaptığı îba-3m konferansında Cumhurbaşkanı İle Başbakanın istifa ettiklerini bildirmiştir.
İstifa namenin fotokopisi, bugün basında yayınlanacaktır. Albay Zaim bundan sonra Siyonistlerin yaptıkları akm üzerine Birleşmiş 'Milletler müşahitleri Şefi General RUey'in dün davet edildiğini ve Siyonist 'birlikler bu saibah saat 6 da geri çekilmezlerse, Suriye Ordularına bütün cephe .boyunca taarruza geçmeleri için emir verileceğinin 'kendisine bildirildiğini söylemiştir.
General Riley, Dr. Bunche'i vaziyetten haberdar etmek için 10 saatlik bir mühlet istemiştir. Dr. Kunche'in müdahalesi neticesinde israil Orduları Komutanlığı birliklerin derhal ve bîlâkay-düşart geri çekilmelerini emretmiştir.
Albay Zaim İsrail Devletiyle mütareke görüşmelerine yarın yeniden başlanacağını fakat Yahudiler sinir harbine ve tazyikedevamettikleri takdirde Suri-
yenin buna bir nihayet vermek tasavvurunda olduğunu ilâve etmiştir.
Yeni Devlet Reisinin yapmak tasavvurunda olduğu dahili reformların nelerdenibaretolduğu sualine Albay ilk
tahsil gören kadınların seçim hakkının tanınacağım,diğer taraftan hükümetin
komünistlerle mücadele siyaseti gereğince Halep'te 35, Humusta da 10 ko-
münisti tevkif etmiş olduğunu bildirmiştir.
8Nisan 1949
—Şam :
İstifa eden Eski Cumhurbaşkanı Şükrü El Kuvvetli, Yüce Divana bugün verdiği mektupta, yeni rejim tarafından kendisine isnat olunan suçlarla alâkasıolmadığınıbildirmiştir.
Şükrü El Kuvvetü'nin Yüce Divanda muhakemesi yakında başliyacaktır.
—Londra :
Times Gazetesinin Şam muhabirine göre, Albay Zaim'in askeri hükümetine karşı 'hiçbir muhalefet yoktur, ancak siyasî şahsiyetler ibu hükümeti desteklemeği de pek istemiyorlar.
—Şam :
Hamur ekmek satan 12 furuncuya bu sa.bah furunlarmın önünde meydan dayağı çekilmiştir.
9Nisan 1949
—- Amman :
Birkaç gündenberi burada herkesin kendi kendine sorduğu sual, «Büyük Suriye» tasarrısmın gerçekleşmeğe Doğudan mı 'başlanacağı meselesidir. Filhakika Irak, (Suriye'ye karşı gizli olmayan ;bir ilgi besler gibidir ve umumiyetle Haşimî Ürdün Krallığının büyük Suriye'ye katılmasından önce bu iki memleket arasında bir ittifak yapılacağı sanılmaktadır. Bugün mahallî basında Suriye'nin yeni Şefi, Kral Abdullah ve Irak Kral naibi arasında her üç memleketin siyasetine bîr istikamet vermek .maksadiyle toplantı yapılmasının ihtimal dahilinde foulunduğu derpiş edilmektedir. Hatta bazı iyi haber alan mahfillerde Suriye'deki son 'hükümet darbesinin münhasıran Suriye'nin bir hamlesi olmadığını da söylenmektedir.
12 Nisan 1949
—Şam :
Albay Zaim dün akşam Suriye Ordusunun bütünArapOrdularındandaha
kuvvetli bir ihale getirileceğini mistir.
Eir 'basın toplantısında «ordumuzun gerek malzeme, gerek asker sayısı bakımından 'en kuvvetlisi olmasını temine karar ıverdlk demiş, yeni bir ordu vücuda getirilmesi için 100 miiyon Suriye lirasına ihtiyaç olduğunu, hava Kuvvetlerinin de takviye edileceğinive yüzlerce pilotun tecrübelerinin artırılması için yabancı memleketlere gönderileceğini de ilave etmiştir.
Albay Zaim yeni ordunun masraflarını karşılamak için zengin kimselerden bağışlarda bulunmalarım istemiştir. Albay, gelir üzerinden müterakki vergi alınacağım ve servetlerini harice kaçırmağa teşebbüs edenlerin şiddetli cezalandırılacaklarınıbeyan 'etmiştir.
Albay Zaim'ln bildirdiğine g"öre, eski rejimin kötü idaresi ve ifratlar neticesinde hazine adeta bomboş kalmıştır.
Albay Zaim, Birleşmiş Milletler Kurmay Başkanı General Willİam Riley ve ara bulucunun şahsi temsilcisi Hen-rî Vİgier'in dün akşam kendisini ziyaretleri sırasında, Suriye kuvvetlerinin İsrail - Suriye hududunda Misîımar Hayadan bölgesine hakim olan 223 râ-kımlı tepeden çekilmesini istediklerini açıklamıştır. Suriye Devlet Başkanı, kuvvetlerini tepenin 200 ımetre aşağısına almağı kabul ettiğini fakat İsrail kuvvetleri bir kilometre ıgeri çekilmedikçe, tepenin sağ ve sol yamaçlarını işgale devam edeceğini .bildirmiştir.
— Şam :
Eski Cumhurlbaşkanı Şükrü. El Kuvvetli, Başkumandanın emri üzerine tahkikat komisyonunda sorguya 'çekilmiştir. Şükrü El Kuvvetli zimmetine para geçirmekten sanıktır.
Diğer taraftan haber, verildiğine göre eski Savunma Bakanı Ahmet Şarabati ile babası Osman Şarabati'nin menkûl ve gayri menkûl malları üzerine ihtiyati haciz vazedilmiştir.
Şam'da münteşir 11 gazete ve dergi, Başkumandanın emri ile kapatılmıştır.
Bununla beraber 8 gazete intişara devam edecektir.
13 Nisan 1949
Bu ayın (başına doğru Suriye'de iktidarı ele alan 'Suriye Ordusu Başkomutanı Albay Hüsnü Zaim, bugün Türk gazetecilerine yaptığı demeçte, Suriye'nin Kuzeyindeki en büyük komşu bulunan Türkiye ile samimi dostluk ve karşılıklı anlayış bağlarını yeniden tesis etmek üzere bulunduğunu söylemiştir.
Aîbay Hüsnü Zaim, sosyal rofornı sahasında Atatürk'ün yolunu takifo etmek niyetinde bulunduğunu .bildirmiştir.
Suriye'nin kuvvetli ve dinç ıbir millet olmasının Türkiye'nin de menfaati icabı olduğuna işaret eden Albay Hüsnü Zaim, gerek askerî, gerek diğer kısımlarda tahsil görmek üzere Türkiye'ye Öğrenciler göndermek niyetinde bulunduğunu belirtmiştir.
16Nisan 1949
— Şam :
AShay Hüsnü Zaim yeni Suriye Kalbine-sini kurmuştur.
17Nisan 1949
—: Şam :
Albay Hüsn'ü Zaim'in Başkanlığında kurulan Suriye Kabinesinin bağımsızlardan mürekkep olduğu başşehirdeki siyasî mahfillerde belirtilin ektedir.
23 Nisan 1949
— Şam :
Suudi Arabistan, Albay Hüsnü El Zaim'in Başkanlığındaki 'Suriyet Hükümetini tanımıştır.
27 Nisan 1949
— Şam :
Eski Cumhurbaşkanı Şükrü El Kuvvetli, GVEezze Hastaihan.esinden kaldırılarak Şam'da annesinin köşküne nakledilmiştir. Şükrü El Kuvetli burada gözaltında ^bulundurulacaktır.
'Suriyede kurulacak Sıer Hükümete karşı umumi itimadı bir hayli sarsacaktır.
Darbecilerin yakın istikballeri ne mahiyette olursa olsun yaptıkları şey, zorbalıktan 'başka ibir şey değildir ve bu zorbalığın tesiri kolay kolay silinmiye-cektir.
den zarfmazar, Albay Zaim'in komünizme karşı aıgmış olduğu mücadele de bizi son derece sevindirdi. Bu tehlikeyi gören ve ilk iş olarak onunla mücadeleye başlıyan Albay Zaim'e muvaffakiyet temenni ederiz. Türkiye'yi ikinci bir vatan addeden bu inkılâpçıyı, biz de büyük bir dost addediyoruz vs başarılarında muvaffak olacağına şüphe etmiyoruz.
Yazan Hürriyet
5 Nisan 1949 tarihli «Hürriyet» İstanbul'dan :
Dünden itibaren Suriye'deki inkılâp hakkında doğru ve tafsilâtlı ıha'berler alıyoruz. Şama ilk muvasalât eden Türk gazetesici, arkadaşımız Hikmet Bilden aldığımız telgraflardan, Suriye'deki inkılâbın tahminimiz .gibi mühim olduğu-nıu öğrenmiş bulunuyoruz. Hükümeti devirerek yeni bir inkılâp devrini açan Albay Kaim'in «Hürriyet» .muhabirine verdiği mülakat, Türkiye'yi yakından alâkadar etmesi itibariyle mühimdir. Şimdiye kadar ıSuriye île aramızda küçük anlaşmazlıklar mevcuttu. Bunlar halledilemiyecek meseleler değildi, fakat her nedense, Suriye Hükümeti bunları sürüncemede bırakıyordu. İnkılâb kahramanının ağzından bu anlaşmazlıkların katı olarak ortadan kalkacağını öğrenmeklememnunuz.
Türkler, iSuriyelileri ötedenberi severler ve asırlarca beraber yaşadıkları için onlara hiçte yabancı bir gözle bakmazlar. Hakikat bu merkezde olduğu halde, şimdiye kadar iSuriye'de gelip geçen hükümetler, Türk dostluğuna lâyık olduğu ehemmiyeti vermemişler ve aradaki pürüzlerin devamına yardım etmişlerdir. Tahsilini Türkiye'de yapan ve Türkleri cidden sevdiğini alenen fbeyan etmekten 'çekinmeyen Suriye'nin yeni 'Devİet Reisi, şüphesiz ki Türk ve [Suriye (milletleri arasındaki yeni ibir devrenin açılmasını temin edecektir.
Komşumuz Suriye'nin kuvvetli ve ileri bir devlet olmasını gönülden temenni ediyoruz. Şimdiye kadar vâki olan anlaşmazlıkların bertaraf edileceği ümidin-
Yazan : Yeni Sabah
8 Nisan 1949 tarihli «Yeni Safoaîs» İstanbul'dan:
Komşu Suriye'de yapılan hükümet darbesi, o İkadar sessiz, gürültüsüz ve ustaca tahakkuk etti 3d bütün memleketin ihtilâl kahramanı Albay Hüsnü'nün arkasında olduğuna şüphe edilemez. Şam sokaklarında ve belli başlı büyük şehirlerde halkın bilhassa uyanık yüksek tahsil gençliğinin yaptıkları, mü-mayişler umumî efkârın nasıl yine reisler arkasında yer. aldığını şüpheye mahal ibırakmıyaeak surette göstermiştir.
Bu cihet dış umumî efkârmca da böyle telâkki edilmiş olacak ki, .gelen telgraf haberleri, Amerika, İngiltere ve Fransa gibi üç büyük demokrasinin yeni idareyi tanımağa karar verdiklerini bildirmektedir.
Şam'daki askerî daribe bir diktatörlük çeşnisi taşusaydı şüphesi'z ki Amerika, veya İngiltere yeni adamları tanımakta bu 'kadar acele etmezlerdi. Düşünülmelidir M 'Amerika ve İngiltere, on küsur yıldır fiilen İspanya'da kudretle hâkim olan General Franko ile bir türlü düzgün ve normal münasebetler kurmak itemiyorlar. îleride patlaması malhuz herhangi bir fırtınada Sovyetlere karşı en kuvvetli desteklerden biri IFrankip olacak iken Atlantik Paktı yapıldığı sıralarda bile Portekiz 'davet olunuyor ve ittifak halkasına almıyor da onun delâlet ve tavassutuna rağmen General Frariko bu umumî aihenge katılmakistenilmiyor. Sonra (bir.askerîhamle ile işbaşına gelen ibir Hüsnü Za-im bir hafta içinde aynı demokratik büyük devletler tarafından tanınmak gibi bir talihe nail oluyor. ıBu keyfiyet tahakkuk ederse sırf bir talih eseri veya tesadüf neitcesi sayılamaz.
Anlaşılan .Suriye'dekisakıthükümet ve hattâ meclisumumî efkâra hiç de mâkesvetercümanolmuyormuş 1Bu nokta .büyükdevletlerce ide malûm ve kat'î imiş. Hakikaten fbazan iktidardaki adamların inadı,taassubuveyahut hesap ve kitaptan korkusu, milletin arzusunun 'hakkiyle izharedilmesine engel olabilir. Bu hal dedahilde vehariçte herkesçe bilinir. Binaenaleyh böyle bir durumda vukua gelen bir değişiklik zahirî, kanunlara ve anayasaya aykırı da olsa her tarafta, dahilde ve hariçte tasvipedilebilir. Tabiatiyle 'inkılâbın kahramanıAlbay Hüsnü derhal milletin umumî efkârına gıll-ü-gışsızmüracaatetmekve Su-riye'lilerinizharedecekleriarzuya ta-mamiyle uygun bir hükümetkurmak zorundadır. Esasen Türk gazetecilerine vâki olan beyanatında Albay 2 ay içinde milletin söz söylemesine imkân vereceğini teminetmiştir. Zaten Şam ve Suriye'de .bulunan Türk gazetecileri inkılâptansonraherhangibirihtiyat tedbirialınmamışolmasınıhayretle kaydetmektedirler.İnkılâbıyapankumandanıgörmek bir bardak su içmek kadar kolaydır. Memleket umumî efkârının İçten gelenisteklerinemuvafık olmasa darbeyi yapanlarınkendilerini bin bir muhafaza kordonu altma almaları lâzım gelmez miydi? Bizim anyacağımız şey; komşu memlekette sükûn ve istikrarın zaten, ihlâl . edilmemiş olan istikrarın tam ve kâmil olarak devamıdır. Ortaşarlc memleketleri 'bin ibir İhtirasın çarpıştığı heyaeanlı ve tehlikeli feir saha halini aldı. Huzursuzluk ve istikrarsızlık her türlü mikropların büyümesine en müsaid bir saha teşkil etmektedir. Suriye ordusu temsilcisi eski idareyi komünizme yardım etmekle de itham etmiştir. Komünistlere yaşama ve yayılma imkânı vermiyecek ibir hükümet, Türklerce de çok iyi bir nazarla görünür. Bahusus Şam'daki yeni rical, Türkiyenin rehberliğinden ve askerî sahadaki üstünlüğünden faydalanmak için hazırlıklara girişmişlerdir. Buraya talebe ve tahsillerini tamamlamak için subaylar gönderilmek düşünülmekte imiş.
Türkiye Şark -memleketleri ile bilhassa İslâm Araplarla asırlık dostluk bağlarını tazelemekte ve canlı tutmakta daima büyük faydalar görmüştür. Bütün Şark âîemi bugün belli ve aynı tehlike ile karşı karşıyadır. Bütün kuvvetlerin bir araya getirilmesi hiç de fazla ve boş bir gayret sayılamaz.
Büyük Suriye ve Yakm Doğunun emniyeti dâvası.,.
Yasan: Eteni îtzzet Benice
10 Nisan 1949 tarihli «Son Telgraf» İstanbul'dan:
Hâşimî türdün Kiralı 'Majeste Abdullah, Mayıs ayınım Arap âlemi içinmühim hâdiselerle dolu olacağını ve kendisinin de ıbu arada Türkiye'ye geleceğini söylüyor. Orita ve Yakındoğu Arap devletlerini hayatî konularda ne gibi hâdiselerin foefklediğinıi ve majestenin ibu işareti ile neyi (kastettiğini bilmiyoruz. Ancak, görünürde hakikat şududr iki: Yakındoğu'nun her şeyden önce siyasi gü-venlilk içinde itam bir istikrara ihtiyacı vardır. Siyasi ıgüvenliğin husul fbuHabil-mesi -için:Arap Yarımadasıüzerinde yaşayan Arap milletlerinin ikendi aralarındaki her türlü niza ve antlaşmazlığı izale etmeleri, hukukan tanımaya mecburkaldıkları İsrail Devleti ille karşı-lıMı anlaşmaya varmaları ve Orta - Yakın Doğu'nun emniyetini temin edici bütünlüğü,insanlıkâlemininsaflarında destekleyici bir rol muhafazaederek,, tesis etmeleri gerektir. Atlantik Paktının Pasifik'e kadar çeşitli tclge antlaşmaları halinde daha şümullü ibir mahiyet ikazanabilim esi ve De-mokrasyalar cephesi emniyet [zincirinin halikalannıtamamlayabilmesi için, A-rap memdeik etlerinin .bütünlüğüne ve îs-rail Devleti dile anlaşmış Ibulummadarma birinci plândaihtiyaç olduğu gibi, bu bütünlüğün Türkiye'ye de tam bir ahenk. ve IbMik bagılıilıığı muhafaza etmesi muhakkak İti temel şartlardan biriıdiır. Ya-Tinm siyasi gelişmeleri içinde !bir Doğu Akdeniz Paktının vücut bulabilmesi ibu şarta bağlı olduğu kadar yine yarının herhangi ib&r kanttı hâdisesi karşisınıda Yakın - Ortadoğu devletlerininkaderi, Türlkiyeetrafındayaşayandevletlerin sııkı ve ahenktti (beraberliğine talîdir. A-sırlarcaberaber yaşamış ve sevişmiş milletler olaraık Türklerle Araplara 'arasındaböyle bir [beraberlik ve (birliğin teessüs etmesi ibizce asla zor olmadığı gibi, kıtanın coğrafi, siyasi, ekonomik, sosyal :durumu da her vesile ve her fırsatta böyle bir madde ve mâna Itoplıdu-ğununlüzum ve zaruretinigözönüne 'sermektedir.Bizce,Türkiyeve Arap devletleri arasında vücutbulacakve gittikçe gelişecek bir beraberlik, Yakm-doğunun siyasîgüvenliğibakımından en büyük teminat olabileceği kadar, ya-rmın umumîkalkınmasını ve devamlı ahengini de .bütün bu kıta meskûnlarına sağliyacak tek .müsbet yol olabilir.
Türkiyenin tarihsel tecrübesi ve Yakm-doğunım kilit noktasındaki iktidarlı varlığı, insanlık cephesinde ve güvenli-lik sahasında nâzım ve karşılıklı sevgi ve birliğe dayanır bir hususiyetle Orta ve Yakındoğu siyasî beraberlik ve bütünlüğünde çok hayırlı ve çok faal bir rol oynayabilmek imkânlarına şüphesiz ki geniş ölçüde sahiptir.
Majeste Kraal Abdullah'ın: . — Arap olmasaydım, Türk olurdum. Deyişindeki samimî hayranlığı, biz şahsen Türkiyehakkında sarih bir sevgi ve güvenin izharıaddederken,Mayıs ayıiçindeki hâdiselere ait işaretini de çerçevelediğimiz görüş ve fikrin hayırlı bir başlangıcı olabilecek adımlar halinde tefsir ve mütalea etmeyi yersiz saymıyoruz.
Suriye ve iBüyük ıSuriye dâvasına 'gelince, Hüsnü Zaim'in hazırladığı ve başardığı darbenin şekline prensip İtibariyle muarız kalmakla beraber, vukua gelen neticenin 'Suriyenin menfaatlerine vp insanlık âlemi ile bir safta gidişine taaruz etmediğini memnuniyetle görüyoruz.Suriye, Hüsnü Zaim'in sevk ve
idaresinde bir an önce hakikî demokratik rejime kavuşmak suretiyle hiç şüphe yok ki bünyesine taze bir hayatiyet ve kalkınma aşısı kazandırmış olacsMır.
Hüsnü 'Zaim darbesinin mahza bir «Büyük -Suriye» dâvasını tahakkuk ettirmek ülküsü yolunda bir adım teşkil etmek kasdiyle vukua geldiğini zannetmiyoruz. Her ne kadar, Majeste Kral Abdullah Büyük Suriye dâvasının sakınılmaz bir. netice olduğu -görüş ve mü-taleasmı ileriye sürmekte ve küçük devletlerin yarımada üzerinde beka hakkı muhafaza edebilmelerinin güç olacağı iddiasında ise de, iki safhalı olan bu görüşün ıSuriye safhasında biz, majestenin mutlaka haklı çıkacağına kani olanlardan değiliz. Küçük devletlerin beka hakkı safhasında da tehlike mülâhaza etmemekle (beraber, bu .görüş ve fikri, yazımıza esas teşkil eden ve Türkiye - Arap devletleri siyasî beraberliğini lüzumlu sayan mütaleamızı teyid eder .mahiyette görürüz.
Küçük, küçük Arap devletlerinin kendi bağımsızlıkları içinde ve fakat Türkiye ile bir siyasî ve askerî topluluk ve beraberlik ifadesi halinde bulunmaları umumî kalkınma, refah ve terakkiye kolaylıkla en müsait ve en olgun zemin ve imkânları hazırlayabilir ve muhakkak ki, böyle aktif bir kombinezon, kıtanın ileri hayatı bakımından her sahada büyük sosyal, ekonomik, kültürel gelişmeleri ve her şeyin başında aşınmaz ve aşılmaz bir :güvenlilik istikrarını sağlar.
Suriyenin yeni durumu.
Yazan : Ömer Rıza Doğrul
23 Nisan 1949 tarihli «Cumhuriyet» İstanbul'dan:
Albay Hüsnü Zaim Beyin başardığı devrim har ek etind enberi Suriye, görünüşe ,5Öre, bir kaç gelişme geçirmiş bulunuyor. İlkönce Hüsnü Zaim Beyin büyük Suriye'ye taraftar olduğu ve onun büyük Suriye projesini tahakkuk ettirmek üzere bu devrimi yaptığı sanılmıştı.
Sendika temsilcileriyle gazete sahipleri dün öğleden sonra foir toplantı yapmışlarsa da ihtilâfın halli yakın görülmemektedir.
15 Nisan 1949
—Seattle :
Çarşamba günü Vaşington eyâletinin kuzey batı kesininde vukua gelen depremde sekiş kişi ölmüş, altmış kişi yaralanmış ive onbeş milyon .dolarlık hasar meydana gelmiştir.. * Hasarın daha mühim olması muhtemeldir.
17 Nisan 1949
— Nevada :
Ayan Üyesi Mac Cerran dün yaptığı 'bir demeçte, Dışişleri Bakanı Acheson'u Çin'e Amerikan yardımı hususunda Ayan Meclisine yanlış malûmat vermiş olmak ve komünist Rusya'ya karşı çok mutedil hareket etmekle itham etmiştir
Diğer taraftan Ayen Üyesi Bridges Ayan Meclisinden Çin hakkında bir tahkikat açılmasın', taîep etmiş ve Dışişleri Bakanı Achesson'un Çin Millî Hükümetine yapılan yardımın kesilmesi hususundaki talebinde âmil olan sebeb-leri izah eden ve Ayan Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Conally'ye göndermiş bulunan mektubu dost bir hükümete karşı zararlı bir hareket olarak vasıflandırmıştır.
19 Nisan 1949.
—Los Angelos :
Birleşik Amerika Hava Kuvvetlerine mensup Binbaşı Richard Johnon dün saatte 1073 kilometre uçmak- suretiyle dünya sürat rekorunu kırmıştır.
New York;
Komünist şeflerinden 11 inin, mahkemesi dördüncü ayına girmiştir. Dünkü celsede bilhassa amme şahidi olarak dinlenen zenci Wılliam Dell Nowd'un Amerikan komünistlerinden bir çoğuyla beraber 1931 senesinde Moskova'da Le-nin tarafından kurulmuş olan ihtilâl kurslarına devam etmiş olduğunu beyan etmesi bakımından ehemmiyetli olmuştur.
Şahidin açıkladığına göre Amerika Birleşik Devletlerinin Güneyinde ıbir iht:-lâî çıikarılması ve Missi'sipi Ovasında bir zenci cumhuriyeti kurulması fikri. bu derslerde ehemmiyetle ele alınmıştır. Şahidin ifadesine göre bu ihtilâl Amerikan'm kuzeyinde hazırlanan ha-raketin kolaylaşmasını temin edecekti.
Şahit, son zamanlarda Amerika'da hapse .mahkûm edilen Alman Gerhart Cis-Ieri'i Moskovada görmüş olduğunu söylemiştir.
22 Nisan 1949
— Vaşington :
Başkan Truman bug"ün kongreden Mecburî Sağlık Sigortası Kanununu tasvip etmesin; istemiştir. Hükümete <ve bu program,?, taraftar olanlar arasında bilhassa sendikalara Amerika doktorları millî birliğinin husumetini kazandıran tasarı, hastaların tedavi .masrafını doktorlara ve hs s tavhanelere hükümet tarafından tediyesini derpiş etmektedir.
Kanun tasarısına ekli mesajında Tru-anan hastalarla doktorlar arasmada münasebetlerin değlştniyeceğini ve ser-'bestliğini muhafaza edeceğini, hasta istediği doktoru çağırabileceği gibi doktorların da istemedikleri hastaya gitmeyefoileceklerini ve her iki tarafın bu sigortaya iştirak edip etmemekte serbest olduklarını bildirmektedir.
4 Nisan 1949
— Nankin :
Çin komünist Radyosunun, ■bildirdiğine göre Pekin'deiki millî talebe birliği dün akşam Tchan -Tchek'in derhal tevkifini istemiştir.
Aynı radyonun ilâve ettiğine gröre talebe birliği, Cumhurbaşkanı Li Tcftung--yen ve Başbakan Ho Yinîg1 Şin'den Mareşal Tehang - Kaıchek, General Ton Gen Po ve Nanikin Garnizonu Komutanı General Tchang Yiao Ming'in derhal tevkif edilerek şiddetle cezalandırılmalarım istemiştir.
— Nankin :
Millî Savunma Bakanlığının Resmî Sözcüsü, Konan eyaletinin merkeziSin-yang'ın 100.000 kişilik bir komünist kuvveti tarafından kuşatılmakta olduğundan millî kuvvetlerin şehri tahliye edeceklerini teyid etmiştir. Millî kuvvetler İHonan ve 'Hupeh eyaletleri arasında hudud teşkil ©den Won Sheng Kwau dağlarına doğru çekilmektedir.
Diğer taraftan Orta Çin'deki kuvvetler Komutanı 'General Pai Tchoung Hsi de (komünistlerin Siuyang ile beraber aynı zamanda Han Keou'nun 120 ve 72 kilometre kuzeyinde bulunan Won Sheng, Ruau ve 0Hwayuan şehirlerine taarruz ettiklerini .bildirmiştir.
6 Nisan 1949
— Nankin :
Komünistler dün .gece radyo ile Nankin Hükümetinin teslim olmasını istemişlerdir.
— Nankin :
Başkan Lİt iSoung Yen komünistlerin ültimatomunu reddetmiştir.
8Nisan 1949
.— Nan'kin :
Buradan gelen bazı basın haberlerine göre Yangtse Nehrinin Kuzey sahilindeki Fchenig Şehri komünistler tarafından işgal edilmiştir.
İchenig, Nankin'in 36 kilometre kuzey doğusunda bulunmaktadır. Müdafaa Bakanlığınca henüz teyid edilmeyen bu haberlere bakılırsa şehre giren komünistlerin sayısı 10 binden fazladır.
Kâfi 'derecede yiyecek ve cephaneleri bulunmayan milliyetçiler şehri terket-mek zorunda kalmışlardır.
9Nisan1949
— Nankin :
Savunma Bakanlığı resmî sözcüsünün bu sabah bildirdiğine göre .komünist kuvvetleri şim-di 4 taraftan. Habkev üzerine yürümektedirler. (Hankeu'nun 55 .kilometre [kuzeyinde muharebe başlamıştır. Doğuda ise Hankeu'dan 90 kilometre* mesafede bulunan Şi Şuj'de şiddetli muharebeler cereyan etmektedir. Diğer taraftan Ceng'in milliyetçiler tarafından boşaltıldığı resmen teyid olunmaktadır.
— Nankin :
Komünist kuvvetlerinin, Nankin'in Ku-zeyinıda halen hükümet kuvvetlerinin elinde bulunan köprü 'başlarına yeniden taarruz ettikleri bildirilmektedir. Komünistler Nankin - Şanghay arasındaki demiryolunu birçok kereler bombardıman etmişlerdir. Basın muhabirlerinin bildirdiklerine-göre, komünistlerin Çin'in Güneyine doğru pek yakında taarruz-za geçecekleri sanılmaktadır.
16Nisan1949
— Nankin :
Peiping Komünist Radyosunun dün akşamki yayınma göre, Şanıg-Kay-Şek'Ie ibazi tarafdarları barış görüşmelerine rağmen Yangtse'nin Güneyinde mukavemete hazırlanmaktadırlar.
N.ankin :
İyi haber alan kaynaklardan öğrenildiğine göre, Pekin'de görüşmelerine 'devam eden hükümet barış delegasyonu ile komünist .anlaşmaya varmışlardır.
17Nisan 1949
— Nankin :
Barış Andlaşması imza edilir edilmez Tcomünisltlerin Yangçe Nehrinin sağ sahiline geçmekte ısrar etmeleri yüzün-1 den sulh müzakerelerinin yeni 'bir çıkmaza girdiği haber 'verilmektedir.
—Nankin :
Komünistler, milliyetçilere bilâ ıkaydü şart teslim olmaları iğin son tarih olarak 20 Nisanın tesbit edildiğini bildiren yeni bir ültimatom göndermişlerdir.
Hükümet heyeti üyeleri ile komünist liderleri arasında Pekin'de sulh .müzakereleri, cereyan ettiği bir zamanda komünist radyosu tarafından yayınlanan bu haber, (başşehirde (büyült Ibir ' hayretle karşılanmıştır.
—- Nankin :
înamlır bir 'kaynaktan 'bildirili diğin e göre, Millî Hükümet Pekin'de kararlaştırılan ısulh şartlarının kalbulü İçin verilen müMetin uzatılmasını komünistlerden istemiştir.
18Nisan 1949
—Nankin :
Çin Millî Hükümetinin Barış Andlaş-masmı .Çarşamba ıgününe kadar imzalaması İçin komünistler tarafından verilenültimatomun neitcesîolarak önü-
müzdeki 48 saat zarfında komünist kuvvetlerle: .milliyetçi kuvvetler arasında çarpışmaların yeniden başlaması mümkün görülmektedir. Komünist radyosu Pekin'de komünist delegeleri tararından, sunulmuş olan bu anlaşmanın 8 ihüikümder. müteşekkil olduğunu ve 24 noktaya taalluk 'ettiğini bildirmiştir. Bu hükümlerden 'birinde anlaşma iin-zalanır imzalanmaJz komünist kuvvetlerin Nankin - Şanghay arasında geniş bir ıc&phe üzerinden derhal Yangçe Nehrini geçmeleri ıtstenmektedir. Hükümet mensupları bunun nazarı itibara alına-mıyacağı m'ülâ'hazasmdadirlar. ve bu hükmü kabul etmektense ıhanbe devam etmeyi tercih ettiklerini söylemektedir-er.
Bu şahsiyetler şöyle demektedirler. Komünistler Yang"çe Nehrini .geçtikleri takdirde onların pençeleri arasında (kalacağız 've sür'atle hepimiz bir harp esiri haline ıgeleceğiz. .Bu şartlar altında, ise 'barış yapılamaz.
Diğer taraftan 'milliyetçi ordu birliklerinden 'alınan haberlerde komünist kuvvetlerin Nanikin'in 50 mil Doğusunda ıKaochiao'da Yangçe Nehrinin Kuzey kıyılarına ıdoğru ilerlemeye başlamış oldukları .bildirilmektedir.
19 Nisan 1949
— Donara :
NanJkin'den gelen îıaberlere göre, eğer komünistler, ordularının Yangçe Nehrini ıgeçmelerine müsaade edilmesi taleplerinde israr ed&cek olurlarsa, Çin Hükümeti müddeti yarın nihayete erecek olan komünist ültimatomunu reddedecektir.
Şanghay'daki muhabirlere göre, umumiyet itibariyle Çin Hükümet kuvvetlerinin komünistlerin hareketlerine imanı olmaya muktedir olabilecekleri zannedilmektedir. Hükümet böyle bîr vazîyet karşısında Nankin'den. Şanghay'a hatta i'caıb ederse daha da Güneye, Kan-tor.'a çekilmeğe haızırlanmaktadır. Dün Çin iHükûmet kuvvetleri komutanları arasında acele bir toplantı yapıldığı ve komünistlere verilecek uzlaştırm teklifinin görüşüIdüğü bildirilmektedir.
Mao Çe Tung .ve General Çu Teli kıt'-âlarma, Nankin'i çevirmek emrini vermişler ve Başkan IA Tung Yen şehirde kaldığı takdirde kendisine 24 barış teklifini ihtiva eden komünist -projesini imzalama!!*; için son. bir fırsat verileceğini "bildirmişlerdir.
22 Nisan 1949
—Londra :
Nankin'den alman haberlere göre, Yan-g*çe Nehri üzerindeki komünist tazyiki artmaktadır. .Komünistlerin, Nankin'in Güney Doğusundan takriben 60 mil mesafede, Hu ,How civarında nehri geçmekte oldukları bildirilmektedir.
Nankİn Hükümeti memurlarından biri miliyetçi birliklerin, nehrin Güney sahillerinde, 30.000 komiünJste karşı şiddetle savaşmakta olduklarını söylemiştir.
Komünistler, Nankin'in 40 mil Doğusunda bulunan Şin Kieng civarında da nehri geçmişi erdir.
Nankin'den alman diğer haberlerde, Yang'çe üzerinde muhtelif noiktalarda kesif bir topçu düellosu cereyan etmekte olduğu bildirilmektedir.
—Nankin :
Çin Savunma Bakanlığına göre komünistler >bu sabah Nankin'in 1/10 kilometre Doğusunda ve mühim bir millî bahriye 'üssü olan Kiang Yen'in 50 kilometre Batısında Y.angtse Nehrini geçmişlerdir. Aynı zamanda 5000 komünist te Nankin'in üst ve alt taraflarından başkentin 235 kilometre Güney Batısından nehri geçmişlerdir.
Her iki grup, halen millî kuvvetlerin taarruz etmekte oldukları köprü başlarım tahkim etmekle meşguldürler.
Aynı kaynağa göre Nankin'in 130 kilometre Güney Batısında Ettıarag'a a-ğir topçunun himayesinde sağlam olarak yerleşmişlerdir. Taarruza teşebbüs eden millî harb gemileri komünist topçusu tarafından çekilmeğe mecbur edilmiştir.
23 Nisan 1949
—NanJkin :
Çekiang'm merkezi Hangçen'de dün Mareşal Çang Kay Şek ile Başlkan Vekili Litsung- Yen ve .Başbakan Ho Ying Çin'in yaptıkları toplantıda Kuomintag'-nın içinde olduğu gibi parti ile hükümet arasındaki münasebetlerde de bir-iiğin kuvvetlendirilmesine karar verilmiş ve «komünistlere karşı girişilen savaşta memleketteki demokratik unsurların» /binliği derpiş olunmuştur.
Diğer taraftan milliyetçi 'hükümetin Pe-kır.'de bulunan ıBarış Hey'etine dün gece derhal Nankin'e dönmesi emrini verdiği, falkat bu hey'etten daha halâ hiçlbir. hab'er 'alınmadığı bildirilmektedir.
—Nankin :
îyi haber alan kaynaklar, komünistlerin Nankin'e girmek üzere olduklarını teyid etmektedirler. Hükûrri'et kuvvetleri gece geç vakit son birlikleri topçu himayesinde nehirden geçirmişler ve Nanlkin'in karşısında bulunan Puhow'u tahliye etmişlerdir. Gece birçok ev ve barakayı saran bombardımanlardan sonra Nankin'liler bu sabah Başkan Vekili Li Tsung- Yen ve adamlarını Kanton'a götüren son tayyarelerin moltör gürültüsü ile uyanmışlardır, öğleye doğru -muhtelif yerlerde karışıklıklar olmuş, aç biilâç askerler havaya ateş gederek yoldan geçen tek tük jeep ve otomobillerin yolunu kesmişlerdir. Polisler ortadan yok olmuştur. Bir-çdk evler ve bu arada belediye reisinin evi soyulmuştur. Birçok karakol yıkılmış, bütün dükkânlar kapanmıştır.
Nankin :<
Resmen bildirildiğine göre milliyetçiler Nankin'in mücadelesl'z teslimi için komünistlerle temasa geçmişlerdir.
—Şanghay :
Nankin'in 112 kilometre Güney Batısında bulunan Yangçe Nehri Limanı bugün komünistler tarafından işgal edilmiştir.
Milliyetçilertarafındantahliye edilen diğer mühim bir şeîıir olan Şuan Çeng'-te işgal olunmuştur. Bugün alman son haberlere göre, Knanyingdün akşam,komünistlerineline düşmüştür. Halen 350 bin kişilik komünist ordusu 1600 kilometreuzunluğundakiYangçe
cephesinde bulunan milliyetçilerin 18 ordusunu çevirmeğeçalışmaktadır.
— Nankin :
Resmen bildirildiğine göre komünistler Yangbse Nehrini Nankin'in Batı kapu-su hizasından geçmişlerdir.
24 Nisan 1949
— Şanghay :
Bir milyon komünist askeri Yangçe Nehrini geçmiş olduğundan, -büyük komünist kuvvetleri Güney Çin'e ilerlemekte ve Şangihay da doğrudan doğruya tehdit altında bulunmaktadır.
Diğer taraftan komünist radyosu on-binlerco komünistin her saat Yangçe Nehrini geçmekte olduğunu bildirmiştir. Son haberlere göre durum şöyledir: Takriben 300 bin kişilik bir komünist kolu, dün hükümet çekildikten sonra gizli komünistkuvvetleri tarafından idaresi ele .alman Nankin üzerine yürümektedir. Şanghay'dan on kilometre mesafede hareketlerde bulunan komünist çetecileri de, 450 kilometre uzunluğundaki cepheden çekilmekte olan -milliyetçi ordunun bütün münakale hatların:bozmaktadır.
Bir komünist .grupu bu sabah Şanghay'ın 70 kilometre kuzey - batısında önemli bir jpirinç istihsal merkezi olan Wu-sish'i işgal etmiştir.
İlerlemeye devam eden bu grup, Batıdan Şanghay üzerine ilerlemekte olan ordunun büyük kısmiyle .birleşmek için uğraşmaktadır.
Milliyetçi liderler Şanghay'ı müdafaa etmekten bahsetmektedirler. Fakat tarafsız kaynaklardan bildirildiğine göre, .Şanghay, birkaç güne kadar kat'i bir bütünlük 'elde etmiş olan komünistlerineline geçecektir.
Bu arada Başkan Vekili Li Tsung Yen ile Başbakan Hoying Sun, Şanghay'a gelmişlerdir.
Başkan Vekili ile Başbakan, Mahallî Liderlerle herhalde seferin savunma plânları üzerinde görüşeceklerdir.
—Nankin :
'Komünist kuvvetleri saat 2.30 da başkente girmişlerdir.
25 Nisan 1949
—Changhaİ ;
îyi haber alan kaynaklardan bildirildiğine .göre komünist (kuvvetleri dün öğleden sonra Changhai-Hankeou demiryolu 'üzerinde mühim bir kavuşak noktası olan Kashing'ü işgal etmişlerdir. 'General Tchen Yi komutasındaki Üçüncü Komünist Ordusu tarafından Kas-hing'İn işgali, Chagîıaı'ı müdafaa ile görevli olan milliyetçi kuvvetlerin son kara ricat yolunu kesmektedir. Tahkiki imkânı olmayan söylentilere nazaran Changhaı'daki kuvvetlerin denizden tahliyesi hazırlıklarına başlanmıştır.
— Ohanghai :
Yüksek hükümet memurlariyle teması olan ibir kaynaktan h&ıber verildiğine göre mühim hasara sebeto olmamak 'için, ilerleyen komünistlere, şehrî savaş vermeden teslim etmek hakkında bir cereyan başgöstermlştir.
Başka taraftan teyid edilmeyen bir ha-'bere göre şehirdeki sanayiciler, meseleye .mahallî bir hal çaresi bulmanın en iyi şekil olacağı hususunda Garnizon Genel Karargâhını ikna etmişlerdir. Bu şahsiyetlerin komünist çeteciler ve gizli unsurlarla temasa .geçtikleri söylenmektedir.
Ohanghai Garnizonu Sözcüsü, komünistlerin bu sabah Güney Batı istikametinde yeni bîr taarruza giriştiklerini ve henüz teyid edilmeyen bîr habere göre 23 kilometre mesafede Linko noktasında Yangtse Nehrini geçtiklerini yalanlamıştır.
Alman haberlere göre Liuho boşaltılmıştır. Komünistlerin . Changhaı'dan 5 mil mesafede bulunan bir yerde Changhaı-Nankin demiryolunu kesecek surette mevzi alacakları söylenmektedir.
—Şanghay :
Milliyetçi Barış Heyeti bugün öğleden sonra, hava yolu ile Pekin'den Şanghay'a hareketetmiştir.
İyi haber alan çevrelere göre, Barış Heyeti üyeleri, Şangay idarecilerine, evveî-s ce Pekin'de yazılan anlaşma gibi ayrı bir sulh yapmalarını tavsiye etmişlerdir.
—Nankin:
Yangtse Nehrinin Güneyinde bulunan Komünist Birlikleri Genel Karargâhından bildirildiğine göre, Şanghay bu gece komünist kuvvetleri tarafındöan işgal edilmiştir.
Komünistler Hang Tsheu'nun dış mahallelerine de varmışlardır.
26Nisan 1949
—Honkono :
Çin Komünist Ajansına göre, komünist çeteleri, Huantung Güney eyâleti açık-lermdaki Hainan Adasının Batı kısmında bulunan maden bölgesini İşgal etmişlerdir. Ajans, yapılan savaşta 200 milliyetçi askerin öldürüldüğünü bildiriyor.
27Nisan 1949
—Şanghay :
Dün sabah polisin giriştiği hareket esnasında en az 200 üniversite öğrencisi tevkif edilmiştir. Zan altında bulunan komünist üniversite öğrencilerinin bu sabah yayınlanan kara listesi 552 isim ihtiva etmektedir, fakat tevkif edilenlerin tam sayısı bildirilmemiştir. Zan altında bulunanlar gayet gizli bir şekilde mevkuf tutulmakta olduklarından üniversite rektörü kendileriyle gö-rüşememiştir.
öğrenciler Eğitim Bakanı Han Liwu'ya müracaat etmişler, Balkandan askeri makamlar tarafından tevkif ettirilen öğrencileri kefaletle tahliye etmelerini ve kara listeyi yayınlamalarını istemiştir.
—Şanghay:
Şangtıay-Nankin demiryolu üzerinde bulunan Sou-Tcheou'nın bu akşam saat altıda komünistler tarafından işg'al e~ dildiği yetkili bir kaynaktan bildirilmektedir.
28Nisan 1949
—Şanghay :
Binlerce milliyetçi asker hummalı bir şekilde Şanghay müdafaasını kuvvetlendirmeğe çalışmaktadır. 25 kilometre yarım kutru olan bir takviye çemberi içinde savunma işlerine çalışılmaktadır. Şang-hay'a gelen bütün yollar sıkı bir nezaret altında bulundurulmaktadır. Gözle görülebilen bütün sahaları ateş altına alabilecek mitralyöz yuvaları kurulmuştur. Şehre giren bütün vasıtalar sıkı bir kontroldan geçirilmekte ve yollarda her 100 metrede bir ellerinde otomatik silâhlar bulunan muhafızlar otomobileri durdurarak araştırmalar yapmaktadır. Komünist Beşinci Koluna mensup unsurların şehre sızmalarını önlemek üzere çok şiddetli tedbirler alınmıştır. Askerlere halk yardım etmekte, mecburi hizmete tâbi siviller de silâhlı muhafızların nezareti altında çalıştırılmaktadır. Takviye gören ve elinde külliyetli miktarda cephane 'bulunan topçu kuvvetlerine büyük bir önem verilmektedir. Şanghay, ölesiye bir müdafaaya hazır-îaranaik tadır.
29Nisan 1949
— Londra :
Komünist kıtalarının, Şanghay'ın Güneyinde bulunan Hangtchao Limanına 25 mil yaklaştıkları bildirilmektedir. Basm muhabirlerine göre, komünistler Şang-hay'a taarruz etmeden evvel manevra çevirmek istiyorlar Hangtchao'-nun Kuzeyindeki durum çok açık değildir. Fakat Yangtse'yi ayrı ayrı noktalardan ıgeçen komünist kollarından ikisinin Güneye doğru ilerlemek üzere birleşmiş olmaları muhtemeldir. Yang-ça'yi daha Güneyden geçen diğer bir komünist kolu da Hangktchao'ya doğru İlerlemektedir.
— Şanghay :
Komünistlerin Cenuba doğru ilerlemeleri devam ediyor. Son haberlere .göre, komünistler, milliyetçilerin yeni müdafaa hatlarının mihveri olan Hanggeu'-nun 17 kilometre kuzeyindeki Vuçing'i zaptetmiştir,
— Sanfrancisco :
Çin Komünist Radyosunun bugün burada, zaptedilen bir yayınma göre, hükümete mensup 7 Ordunun büyük kısmı, Nankin ile Hangçov arasında imha e-dilmek üzeredir.
Radyo, 40.000 den fazla askerin esir edildiğini ilâve eylemiştir.
30 Nisan 1949
— Şang"hay :
Tçe Kiang Eyalet Hükümetinin, dün gece Hang Çou'nun 20 kilometre kuzeyinde bulunan Ping Pa Şehrini hiçbir -mukavemetlekarşılaşmadanele geçiren
Komünistlerin tehdidi karşısında Han Çeu Şehrini terketmiş olduğu bildirilmektedir, îkinci bir komünist kolu, Hangteheonun 40 kilometre kuzeyinde Zeylinde Ohao Foug Şehrini işgal etmiştir. Hanigtcheon Şehrini müdafaa etmekle vazifeli bulunan milliyetçi kuvvetlerin büyük bir kısmının, şehri terk ettiği bildirilmektedir. Bu kesimde harekatta bulunan komünist kuvvetlerin silâh sesleri Hang Çeu'den duyulmaktadır.
Şanghay Komutanlığının bildirdiğine göre -de 5.000 komünist, Şanghay, Nan-kin demir yolu üzerinde bulunan Kon Chan'a taarruz etmektedir. Tebliğ Nanlun, Şanghay yolu üzerindeki Tehang Ohou Şehrini komünistler tarafından işgal edildiğini fakat, Şanghay'ı müdafaa eden ve şimdiye îtadar muharebe etmeden geri çekilmiş bulunan milliyetçi kuvvetlerin «her ne pahasına o-lursa olsun» Konchan Güneyinde bir yerde mukavemet edeceklerini bildirmektedir,
Çan - Kay - Şek'in yayınladığı demeç :.
Şanghay : 27. (a. a.) — (United Press)
Resmî Çin Ajansı, Çan-Kay-Şekrin, Şanghay'ın Güneyinde bulunan köyünden yayınlandığı şu demeci neşretmektedir :
Başkanlık mevkiimden çekilmiş olmama rağmen, memleketimizin feci bir tehlikeyle karşılaştığı şu sırada bir vatandaş sıfatiyle vatanıma karşı vazifelerimden ayrıiamıyacağımı hissetmekteyim. Çin halkını terketmeyeceğim ve esarete karşı mukaddes savaşımıza son nefesime kadar devam edeceğim. Komünistlere karşı da Japonlara karşı savaşımızda gösterdiğimiz azimle savaşmalı-yız. Dahili güçlükler yüzünden komünist rejimin üç seneye kadar yıkılacağına eminim.» Çankayşek, milliyetçi Çin'i idare etmekte olan Komintang Partisi Şefi sıfatiyle de şunları söylemiştir:
Son barış müzakereleri, komünistlerin Yangtscyi geçmek hazırlıklarını tamamlamak için bas vurdukları bir manevra olmuştur.»
Çin komünistlerinin yeni taarruza...
Yazan : Ömer Rıza Doğrul
23 Nisan 1949 tarihli «Cumhuriyet» İstanbul'dan:
Aylardanîberi sulîı müzakereleri yapmakla meşgul olan Çin komünistleriyle Çin milliyetçileri en nihayet yemden dövüşmeğe başlamışlar, komünist Çin'-lüer'Yangtse Nehrini rivayete göre, pahalıya mal olan fedakârlıklar mukabilinde geçmişler ve Nankin ile Hankow gibi mühim şehirlere doğru ilerlemek üzere faaliyete girişmişlerdir.
Buna mukabil Nankin'den verilen haberlere göre, milliyetçi Çin'liler de Nankin'den ayrılarak Kanton'a göçmeğe karar vermişler Demek ki onlar da Nankin'i feda etmek lüzumunu hissediyor, faikat komünistlerle anlaşamadıkları için mukavemete devam etmeyi göze alıyorlar.
Komünistlerin radyoları milliyetçilerin şefi olan Mareşal Çan-Kay-Şek'in ve bütün harfe suçlularının teslimi üzerinde ısrar edildiğini bildirdiğinden yalnız Çinlilere değil, bütün dünyaya usanç veren bu dahilî harbin bir müddet daha uzayacağıanlaşılmaktadır.
Şüphe götürmez bir hakikat, Çin Komünistleri iki sebep yüzünden bütün Çin'i istilâya tamah edecek derecede kuvvetkazanmışlardır.
Sebeb'erin birincisi: Mareşal Çan-Kay-Şek'e taraftar görünen orduların silâhlarını ve malzemelerini kolay kolay karşı tarafa teslim etmeleri.
ikincisi: Amerikan'm Çin milliyetçilerini silâhlamak üzere verdiği silâhların
Çin komünistlerine geçmesinden bıkması ve Çin milliyetçilerine silâh vermekten vazgeçmesi.
Nitekim Mr. Acheson bir kaç gün önce bu mesele üzerinde durmuş ve Çin Milletinin bu dahilî harbden ancaik sefalet ve ıstıraib çektiğini ve her ne pahasına olursa olsun bu harbden kurtulmak istediğini söylemiş ve onun için Amerika'nın da artık Çine silâh vermi-yeceğini İlâve etmişti.
Çin'in her nedense her şeyi, tarihi ömrü kadar uzundur. Daîıilî harbleri de ayrı mahiyettedir, uzun sürüyor ve dünyanın sabrını tüketiyor. Çin'in bas-lıbaşma bir kıt'a olması bunun en bel-lilbaşlî sebebidir. Faikat bu kocaman kıt'ayı bir memleket saymağa alışık olanlar, ister istemez işi daha maJıdud bir 'görüşle karşılamak zorunda kalıyor ve hâdiseler uzamasından şikâyet ediyorlar.
Hakikatte şikâyete yer yok. Çünkü Çin başlıbaşma bir âlemdir, ve bu âlemin geçirdiği gelişmeler muazzam bir istikbal kurmaktadır. Bu muazzam istikbalin mahiyetini keşfetmek bile kimsenin elinde değildir. Çünkü Çin milletinin olgunlaşması, .muasırlaşması çok uzun bir meseledir ve çok uzun bir mesele olduğu için onu kendi haline bırakmak, onun bütün .gelişmelerini tek başına geçirmesini ve istediği giıbi ol-gunlaşarak dünya işleri üzerindeki tesirini hrssetirmeşini beklemek daha mu-vafıJk ıgörülmeîktedir.
Gerçi koskoca Çin'in, komünistlesin esi, muhakkak ki iyi bir şey değildir, faikat hâlâ ziraatçi bir memleket olan Çin'in sanayileşmesi de uzun bir meseledir ve o zamana kadar dünya işleri ya düzelir, yahud büsbütün bozulur. Büsbütün bozulduğu takdirde Çin için belki hayırlı olur. Yahud düzelmesi belki Çin İçin iyidir. Fakat her ne olursa olsun, muhakkak olan nokta Çin'in uzun bir zaman kendi nefsile meşgul olmak zorunda olduğudur. Onun kendi nefsile meşgulolduğusıradadünyadakendi işini yoluna koymakla meşgul olmak istiyor.
Çin, asırlar, devirler, nesiller, saltanatlar yutmuş bir memlekettir. Şimdi de Çin ejderhası bir devir daha yutuyor. Bu devrin sonu umarız ki Çin için de, dünya için de hayırlı olur.
Çin de tamamile komünistle-şirse...
Yazan : Cumhuriyet
26 Nisan 1949 tarihli «Cumhuriyet» İstanbul'dan:
Çin'de Sovyet Rusya'nın desteklediği komünistlerle artık kimsenin yardım etmediği milliyetçiler arasında harb tekrar başladı. Komünistler, ük hamlede milliyetçi Çin'in merkezi olan Nan-lûn'i aldıktan sonra, Şanghay kapılarına dayandılar. Milliyetçiler, Şanghay'ı sonuna kadar müdafaa edeceklerini söy-lüyorlarsa da, mesele bir şehrin müdafaasından ibaret değildir. Şanghay muhasara altına alındıktan sonra, uzun müddet dayansa dahi 'bu mukavemet, komünist ordularının güney Çin'i işgal etmelerine mâni olamaz. Bu gidişle milliyetçi Çin Hükümetinin, Japon taarruzu karşısında yaptığı gibi. Çun.çkinş'e, vahud da Güney Çin Denizi kı-yılanndalki Kanton'a kadar- çekileceğine hükmetmek yanlış olmaz. Fakat bu çekiliş Çin'in büyük parçalarım komünistlerin işgal etmesi demektir. Japonya İle hallederken Mareşal Çan-Kay-Şek. Cungking'e kadar -çekü-erek mukavemet etmişti ama o zaman. îneiliz'-îerle Amerikalılardan !büyük askerî yardımlar görmüş; Jatvonya'nm Amerika ve Müttefikleri tarafından mağlub edilin esi üzerine vaziyeti kurtarmıştı. Simdi İse. milliyetçi Çin. Amerika ve însril-tereden hiç fotr yardım görmemektedir. Büâkis komünistler. Sovyet Rusya'nın îıer türlü yardımına mazhar olmaktadır.
Çin komünistleri milliyetçilerin mukavemetini kırmak için beşinci kol usu-îtin* de müracaat etmekte ve kaleyi hem içinden," hemdışındanfethetmece çalışmaktadırlar. Nitekim Yarig-çe Nehrini müdafaa eden milliyetçi birliklerin komutanı, nehri aşan komünist kuvvetlerin a karşı ateş açılmasını emrederken maiyeti tarafından vurulmuştur. Esasen beşinci kolun. Çin'de çok tesirli bir şekilde çalıştığı milliyetçi orduların kol kol komünistlere teslim olmalarından anlaşılıyordu. Böylece Ameri-kan'm verdiği silâh ve malzeme ,de 'komünistlerin eline geçiyordu. Amerikan'-ın Çin'den askerî yardımım kesmesinde, bu keyfiyet de .mühim âmil olmuştur.
Çİnde milliyetçilerin mağlub olması, Çin denilen muazzam ülkenin yüz milyonlarca nüfusiyle komünistleşmesi ve Sovyet Rusya'nın peyki olması demektir (ki bu, evvelâ Asya, sonra bütün dünya için büyük bir tehlikedir.
Moskova'nın, Çin'deki vaziyeti büyük memnunlukla karşılandığına şüphe yoktur. Amerikan'm liderliğinde akdedilen Şimal Atlantik Paktı, kızıl cepheyi Avrupada herhangi bir taarruzda "bulunmaktan menedebilse dahi, dünya, yalnız Avrupanm mahdud ve muayyen bîr çevresinden ibaret değildir. Kaldı ki Şimal Atlantik Paktı, Avrupayı da tam imiyle örtmüş değildir. Avrupanm strateji bakımından kilid mevzileri olan Boğazlan. Türkiye'yi ve Yunanistan'ı. Orta Doğuda da İran'ı açık bırakmıştır.
CBu arada istitraden şunu soyliyelim ki Çanakkale Boğazının Amerikan asker: yardımiyle talikim edileceği hakkında bir kaç gün evvel verilen Amerikan kaynaklı bir haberden bir şey anlayamadık. Karadeniz Boğazının, tahkim edilmesini aklımız alır ama her iki Boğazı en kuvvetli surette tahkim ve müdafaa etmenin yolu, Türk hava ve deniz ordularını kuvvetlendirmektir. Nitekim Almanların Atlantik duvarı adını verdikleri mükemmel tahkimat, Müttefiklerin Normandiya'da karaya çıkmalarına mâni olamamıştır.) Şimal Atlantik Paktı İle Avrupanın Batısını ve italya'yı 'bir müdafaa andlaş-masiyle örtmekle barış ve harb dâvasının tamamiyle halledilmiş olacağım sanmanın ne 'kadar yanlış olduğu, kızıl cephenin -Cindeki taarruzile bir daha meydana-çıkmış bulunuyor. Sovyet Rusya, Çin 'komünistleri vası-tasiyle koca bir Çin'i peyk devlet haline getirmek için, bilvasıta taarruza geçmiş bulunuyor ve bu taarruzun hedefine varması için de, günden güne zayıflayan milliyetçi Çin'den başka bir mâni kalmamıştır. Amerika, ingiltere, Fransa, Hollanda gibi Çin'in komünist-leşmesinden en ziyade zarar edecek devletler, seyirci vaziyetindedirler.
Çin, bitip tükenmek bilmez insan ve çeşidli ham. madde kaynaklariyle Sovyet Rusyan:n peyki olduktan sonra, Asyanın, o'gun bir meyva gibi, tairia-mjyl'o ,bo-lşev:'klerin dişleri araşma girmesi, "bir zaman meselesi olacaktır. Fransız sömürgesi Hindicini, Siyam, îngîlteredsn ayrılan Birmanya, İngiliz sömürgesi olan Malaya, Hollandalılardan kurtulmağa çalışan Endonezya, Büyük Britanya dominyonları camiasından ayrılmak isteyen Hindistan :hep komü-nistîeşmek tehlikesine maruzdurlar. Bir muslüman devletî olan Pakistan ;da Ibu kızıllar denizinin ortasında boğulacaktır.
Amerika ile İngiltere, Çin'i Japonlara karşı destekledikleri zaman, 400 milyon insanın kaynaştığı 'bu geniş pazarı :kay-betmeyi 'düşünüyorlardı ve Çin''e yardımlarının en büyük sebebi de bu pazarın Japonların eline geçmemesi İdi. Şimdi 'aynı pazar, Sovyet Rusya'nın kucağına düşmek üzeredir; fazîa olarak komünist bir peyk olarak Bolşeviklerin dünya ihtilâli ve hâkimiyeti davasına hizmetedecektir.
Amerika ile İngiltere ve Fransa, Asya-nm elden ;gitmek yoluna girmiş olma-siyle ufukta beliren büyük tehlikeyi görmüyorlar mı ? Gördüklerine şüphe yoktur: fakat bir şey yapamadıklarına da şüpha yoktur.
Böylece Sovyet Rusya, Şimal Atlantik pa'ktile 'karşısına dikilen müdafaa duvarına doğrudan doğruya kafasını vur-maktans?, Çin'den başlayarak bütün Asyayı komünisti eştirmek yolunu tutmuş (bulunuyor. Esasen Şimal Koreyi de; komünistleştîrmiş olduğu için, o da Şimal Atlantik Paktına bir Batı Pasifik b:oku ile mukabele edecek; sonradan bunu Hind Okyanusuna da teşmil edecektir. Bütün Asyayı kaplamış ve. Avrupanm ortasına kadar da uzanmış olan muazzam bir. kızıl blok karşısında. Şimal Atlantik Paktiyle elele vermiş olan Batı demokrasilerinin siyasî, stratejik ve iktisadi durumu hiç de parlak olmıyacaktır.
Aracrikr, ve müttefikleri İçin Asyada gözlerini Japonya'ya çevirmekten başka çıkar yol görünmüyor; aynı şey Av-rupada. da Almanya için söyleniyor. Bütün 'bunlar, harb içinde yapılan büyük hat?, ve gafletlerin, yani «kayıdsız şartsız teslim» prensipile Roosevelt'in Sta-lin'e lüzumundan çok fazla itimad ve muavenet edişinin neticeleridir. Bakalım, Batı demokrasileri bu büyük tehlikenin önüne geçmek için ne yapacaklar?.
Çin dahilî harbinin devamı...
Yazan: Asım Us
30 Nisan 1949 tarihli «Yeni Gazete» istanbul'dan:
Cinde komünistler - milliyetçiler hartot bir ay kadar devam eden bir duraklamadan sonra yemden başladı. Komünist ordularının Nankin'den sonra Şanghay'?, girdiği hakkında birtakım haberler bile geldi. Avrupayı baştan a-şağı bir demirperde ile ikiye ayıran komünistlik harpten evvel Batı dünyasından tamamiyle ayrı bir 'âlem sayılan Uzak Doğu .ile Avrupa işlerini biribiri-ne yaklaştırmıştır. Bu sebeple Uzak Doğud?. cereyan eden hâdiselerin eskisinden biraz daha fazla dikkatle takip edilmesi tabiidir.
Milliyetçi Çin'in başından Çan-Kay-Şek'-in çekilmesi ve onun yerine sulh taraftarı olan Li-Tsung Yen'in geçmesi milliyetçi! eri e komünistler arasında ıbir anlaşma ümidini uyandırmıştır. Zira Li-
Tsımg-Yen evvelce Çin Türkistanmda -Sovyetlerle Çinliler arasında iktisadi işbirliğinin esaslarını hazırlamış olan bîr adamdır. Falkat Li-Tsung-Yen Çan^ Kay-Şek'in yerine Cumhur Başkam olduktan sonra komünist düşmanı olarak tanınmış olan General Hoying-Çin'i Hükümet Başkanlığına getirmiştir. Bu -vaziyet komünistlerle milliyetçiler ara-sında başhyan müzakerelerin 'niçin neticesiz kaldığını bir dereceye kadar izah edebilir.
Bilindiği gibi 'komünistler sulh anlaşması olmak İçin iik şart olarak sekiz maddelik bir teklif ileriye sürmüşlerdi Ve bu tekliflerin ilk maddesi başta Çan-Kay-Şefk olduğu halde harp suçlusu saydıkları milliyetçi şeflerin Ölüm przasına çarpılmalarıydı. Halbuki milliyetçi hükümet tarafından gönderilmiş olan Heyetin Başkanı Fu Ping Çung s-u'.h müzakereleri için Pekin'e gitmezden evvel Çan-Kay-Şekİe de uzun uza-dıya görüşmüştür. Bu hâdise Eski Cumhur Başkanının resmen çekilmiş olmakla beraber yine perde arkasında mühim bir rol oynamakta olduğunu gösteriyordu. Milliyetçi Çin'in başına yepyeni şahsiyetler geçmiş olmakla beraber yine eski şeflerin işler üzerinde tesiri devam ediyordu. Nitekim sulh müzakereler: a-kamete uğrayıp da komünist, -ordular:Yangçe Nehrini aşmağa baş-
layınca Çan-Kay-Şek'in tekrar sahneye çıktığı bildirilmektedir.
Harpten sonra Mançuri'de Japon ordularının bıraktıkları bütün silâhları Sovyet Rusya vasıtasiyle ellerine geçirmiş olan Komünist Lideri Mao Tse Tung orduları kuvvet itibariyle milliyetçi Çin'lilere üstün bir vaziyette bulundukları irin elde ettikleri askerî zaferden ımümkün olduğu kadar çok faydalanmak istiyorlar. Milliyetçi Çin'in şefleri :de dört yüz milyonluk nüfusu olan büyük Çin kıtası içinde daima sığınacak bir köşe bulabileceklerini düşünerek kend: ayakları ile idam sehpasına gitmektense harpte mukavemete devam ediyorlar. Bu sebeble Çin dahilî harbinin öyle bir veya birkaç yıldırım zaferi ile biteceğine marnlamaz. Çin dahilî harbi komünistlerin tam zaferi ile 'sona erdiği ve milliyetçilerin tamamiyle sahneden çekildiği farzo-lunduğu takdirde dahi Çin'de karışan işlerin ne zaman durulacağını ve haricî âlem ile Çin arasında nasıl bir münasebet kurulacağını şimdiden tayin etmekmümkün olamaz.
5 Nisan 1949
HİNDİSTAN — Yeni Delhi :
Dün Hindistan Parlamentosunda evlenme reformu ile ilgili hususî üç. lâyiha ka.bul edilmiştir.
1— Kızlarınevlenmeyaşları14ten
15e çıkarılmıştır.
— Hindu, Şikhi ve Jainlerarasındaevlenmeler olabilecektir.
—- Birden fazlakadın alma cezaları bakımından ceza ehliyetyaşı14 ten 16 ya çıkarılmıştır.
7 Nisan 1949
HİNDİSTAN — Yeni Delhi :
Parlamentonun 6 Nisan oturumunda, Başbakan Muavini Sardar Patel, Hay-darabat'ta komünist durumunun kontrol altına alınmış olduğumu söylemiştir. Komünistlerin ne kuvvette oldukları kati olarak bilinmemektedir. Haydar-abad'ta şimdiye kadar tevkif edilmiş olan komünistlerin sayısı 4.000 i bulmaktadır.
9 Nisan 1949
HİNDİSTAN — Yeni Delhi :
Dün kongre Başkanı Dr. Pattâbahi Si-taramayya tarafından Bombay'da verilen bir basın konferansında açıklandığına g"öre, yeni Anayasa esasına göre, Hindistan'da umumî seçimler muhtemelen 1951 yılı Şubat ayında yapılacaktır.
Başkanın ilâve ettiğine göre Hindistan taksim edilmeden evvelki nüfusu olan 390 milyondan eski Anayasaya göre 35 milyon seçmen bulunuyordu. Halbuki yeni Anayasa hükümlerine göre ve taksimden sonra Hindistan'da 170 milyon seçmen bulunmaktadır.
12 Nisan 1949
HİNDİSTAN — Yeni Delhi :
Hükümet çevrelerine yakın mahfillerin kanaatino göre, hâlen Hindistan başşehrinde buıunan Birmanya Başbakanı Thakİn Nu Pandit Nehru'dan Karen âsilerine karşı giriştikleri mücadelede kendilerine? mali yardımda bulunulmasını istemiştir.
Aynı mahfiller, Hindistan Başbakanının. bu ay içinde Londra'da toplanacak o-lar. İngiliz Milletleri camiası Başbakanları konferansında meseleyi bahis konusu edeceğini vaad etmiştir.
Thakln Nu, Yarın Karaşi'ye gidecek ve orada büyük bir ihtimalle Pakistan-Başbakam Liyakat Ali Han ile aynr konuda görüşmelerde bulunacaktır.
16 Nisan 1949
HİNDİSTAN — Yeni Delhi :
Hindistan'dan alman yeni ajans haberlerinde, Pakistan'ın Ates-Kes Anlaşmasını yeniden ihlâl etmekte olduğu öğrenilmiştir. Pakistan, Jammu ve Keşm-r eyaletlerinde bu anlaşmayı mütaaddit defalar ihlâl etmiştir. Ajans haberlerinde söylenildiğine göre, Poonch kesiminde-Ateş-Kes Anlaşmasını açıktan açığa çiğnemek demek olan, bir hâdise vâki olmuştur. Pakistan askerleri, burada, ö-nemli iki tepeyi işgal etmişlerdir. Silâhlı Pakistanlılardan mürekkep bir çete, e-yalet hududunu geçerek, Jummu'nun-Samba -Suchetgarh mmtakasmda besi hayvanlarını kaçırmaya teşebbüs etmişlerdir. Bu mmtakaya alelacele gönden Hint askerleri, bu çeteyi hududun öte tarafına atmıştır.
Ajans haberlerinde, Naushahra'nm la kilometre kadar güneyinde bulunan Sâ-dabat vadisinde, ileri nöbetçilerini daha ilerilere sürmek için Pakistan resmî askerlerinin sistematik bir şekilde teşebbüslerde bulundukları bildirilmektedir. Halbuki bu bölgeler evvelce Hindistan Ordusu ileri karakollarına tahsis edilmiş yerlerdi. Ocak ayından beridir Jammu eyaletinde Pakistan, Ateş-Kes Anlaşmasını hiç değilse 80 defa ihlâl etmiştir.
28 Nisan 1949
HİNDİSTAN
— Kalküta :
Bugün Kalküta'da 400 öğrenci île polis arasında vukubulan bir arbedede 6 kişi yaralanmıştır. Hâdise, Üniversite Parkında başlarında genç bir kız bulunan 100 kadar öğrenciden müteşekkil bir kafile, dünkü hâdiselerde maktul düşen 7 kişinin cesetlerini civardaki hastaneden almağa giderken vukua gelmiştir.
Ekserisi komünist olmak üzere 48 kişi yakalanmıştır.
***