Acılarım Beni Uyandırın
Bazı geceler uykumun en derin yerinden, iki el birden uzanır havaya kaldırırdı bedenimi. İlkin korksam da, yanağını yanağıma değdirince anlardım yarı uykulu halimle onun geldiğini. Mezemsiz rakı sarmıyor, bardak getir içelim derdi.
Ya karısı evden kovmuştu ya da eskileri düşünmüştü. Her zaman yapardı bunu. Annem bir şeyler hazırlar bende masasına taşırdım. Çilingir soframız kurulunca annemle babama "Siz gidin yatın beni mezemle baş başa bırakın" derdi. Titiz olan annem hiç söylenmezdi. O çok sevdiği salonunda herkese yasak olan sigara bir tek ona serbestti. Küçücük kızımızı rakıya alıştırma diyen olmazdı.
Bazen para bulamaz rakısız gelirdi. Ama benim zula hep sağlam olurdu. Babam arada bir şişe rakı getirir bunu sakla belki bir gün içerim der ama hiç içmezdi. Bilirdim abisi için alırdı.
Güzelce doldurdum ikimize birer bardak. Sonra tokuşturur şerefe derdik. O içerken ben içer gibi yapıp beklerdim.
"İç iç boğazın acısın ki yürek acını unutabilesin" derdi.
İçtikçe kendinden geçerdi. Gel seninle bu dünyanın ...... . derdi bende tamam derdim. Onun söylediği küfürleri bile severdim. İçmediği zamanlarda ince ruhlu, duygusal bir adamdı. Küfür nedir bilmezdi. Kimseleri kırmak üzmek istemezdi. Zaten hep bu yüzden kaybederdi.
Sonra ikinci bölüme geçerdik. O fazla konuşmayı sevmeyen adam birden konuşmaya başlardı. Anlatır anlatır susmazdı, konuştukça ağlar, içtikçe değişik makamlardan şarkılar söyler, şiirler okurdu. Tüm dertlerini dökerdi bir bir ortaya. Dertleri ezberimdeydi ama her seferinde ilk kez dinliyormuş gibi dinlerdim. Onun o dertli halleri yüzüne yansırdı benimse içime içime işlerdi. Acı acı ağlardık sonrasında hem boğazımı yakan rakıdan hemde amcamın efkarından.
Bizim şişe yarılandıkça, hayallere başlardı. "18 yaşına gel seni Avrupa'ya kaçıracağım güzel bir yenge bulacağım gül gibi yaşayıp gideceğiz derdi. İyice kendinden geçmeye başlayınca gel bulutların üstüne yatıp uyuyalım bu dünya bize göre değil diyerek yine yanağını yanağıma değdirir, bana yanağından huzur bulaştır derdi ve mışıl mışıl uyumaya başlardı.
Yoğun rakı ve sigara kokusu biraz uyumamı geciktirse de sırf o huzurla dolsun diye yanak yanağa uyumaya çalışır, sırtımı dönemezdim. Yanağımdan nasıl huzur alırdı onu hiç anlamazdım. Sonra bende uyurdum ve sabah uyanınca yanımda olmazdı.
Aradan seneler geçti. Kanser oldu yetmedi bir kanser daha oldu üstüne bir kanser daha. Acıları gibi hastalığıda fazlaydı. "Bak biri sigaradan, biri rakıdan, biride dertlerimi içime atmaktan oldu bu kanserler. Ben hangisiyle uğraşayım beni öldür" dedi son duyduğum sesiyle. Sonrasında hiç konuşamadık. Sesi az çıkıyordu konuşmasını yasaklamıştı doktor. Zaten pek konuşan biri değildi. Ama ben gözlerinden anlardım ne demek istediğini. Beni öldür diye yalvarırdı gözleri..
Hep dua ettim ölmesi için, bu acılarının bitmesi için. Zaten hep acılı birisiydi. Bu hastalıklar acılarına acılar eklemişti. Son gün gelip çattı. Kuş gibi nefes alıp veriyordu. Bensiz bulutlara uyumaya, huzur bulmaya gidiyordu. Bense başucunda nefeslerini sayıyordum çaresizce. 218 nefes saydım, devamı bir türlü gelmedi. Sevindim ilk kez bir ölüme, acıların bitti rahat et dedim.
Ertesi gün son yolculuğuna uğurlarken yine yanağına yanağımı değdirdim. Belki bu sefer o bana huzur verir dedim. İlk kez soğuktu yanağı. Elimle ovaladım saatlerce, ısınsın istedim ama saatler geçmiş soğukluğu geçmemişti.
Şimdi 40 gün oldu yoksun bu dünyada. Bulutlarda uyuyor musun, huzurla doldun mu? Gün geçtikçe acın yüreğimin fay hatlarını daha çok sarsıyor. Toprağına yanağımı değdiriyorum. Bu kez sen huzur doldur içimi.
AFORİZMAYI SEVEN OLUR SEVMEYEN OLUR. BURAYA BIRAKIYORUM :)
HALİL CİBRAN - AFORİZMALAR
1- Ne söylediklerime inanmanı, ne de yaptıklarıma güvenmeni isterim –çünkü sözlerim senin düşüncelerinden ve yaptıklarım gerçekleşmiş umutlarından başka bir şey değil.
2- Sana açıkladıklarında değil, açıklayamadıklarındadır insanın gerçeği. Bu yüzden, onu tanımak istediğinde söylediklerine değil, söylemediklerine kulak ver. Söylediklerimin yarısı anlamsızdır, ama diğer yarısı anlaşılsın diye söylüyorum bunları.
3- Aç gözlerini iyice bak, bütün şekillerde kendini göreceksin. Ve kulaklarını açıp dikkatle dinle, bütün seslerde kendi sesini duyacaksın.
4- Dostum, sen iyisin, dikkatlisin, akıllısın; hatta sen mükemmelsin – ve ben de seninle akıllıca ve dikkatli konuşuyorum. Ve ben yine de deliyim. Fakat deliliğimi gizlerim. Tek başıma deli olmak isterim.
5- Aslında hiçbir insana hiçbir şey borçlu değilsin. Ama her şeyi bütün insanlara borçlusun.
6- Sen iki kişisin: birincisi karanlıkta uyanık, ikincisi aydınlıkta gafil.
7- Kimimiz mürekkep gibidir, kimimiz kâğıt. Bazımızın siyahlığı olmasa, beyazlık sağırlaşırdı. Ve bazımızın beyazlığı olmasa, siyahlık kör olurdu.
8- Siyah beyaza şöyle dedi, ‘‘ Gri olsaydın, sana karşı hoşgörülü olurdum.’’
9- Onlar bizim önümüze altın ve gümüşten olan zenginliklerini sererler, bizse onların önüne kalplerimizi ve ruhlarımızı sereriz. Buna rağmen onlar, hâlâ kendilerini ev sahibi, bizi ise misafir sayarlar.
10- Hepimiz hücredeyiz. Ama kimimizin hücresinde pencere var, kimimizinkinde yok.
11- Hepimiz mabedin büyük kapısında bekleyen dilencileriz. Kral mabede girip çıkarken, her birimiz onun ihsanından payımızı alırız. Ama yine de birbirimizi kıskanır, böylece kralı küçük gördüğümüzü apaçık gösteririz.
12- İnsanların cenaze töreni, belki de meleklerin düğünüdür.
13- İkinci benliğin senden dolayı sürekli hüzünlüdür. Ama o, ancak hüzünle yaşar ve gelişir. Bu yüzden, onun sevincinin kaynağı yine hüzündür.
14- Hepimiz kutsal dağın zirvesine koşuyoruz. Geçmişi bir rehber değil de, bir harita olarak kabul etsek yolumuz daha kısa olmaz mı?
15- İnsanlar geveze ayıplarımı övüp, dilsiz ayıplarımı yerdiğinde hissetmeye başladım yalnızlığın acısını.
16- İnsanın kürsüsü, geveze aklı değil, suskun kalbidir.
17- Gevezelere yalnızca dilsizler imrenir
18- Sen körsün bense sağır ve dilsiz; o halde elini ver ki, birbirimizin farkına varalım.
19- İçimdeki ‘ben’, dostum, sessizlik konağında oturur ve sonsuza kadar orada kalacak, anlaşılmadan, yaklaşılmadan.
20- İnsanlar arasında kalbime en yakın olan, bir ülkesi olmayan kral ve dilenmeyi bilmeyen fakirdir.
21- Büyük insan ne efendi ne de uşak olandır.
22- Tanıdığım her büyük adamın kişiliğinde, onun büyüklüğünü açıklayan küçük şeyler olduğunu fark ettim, bütün o büyüklükleri uyuşukluktan, delilikten ve intihardan alıkoyan işte bu küçük şeylerdi.
23- İnsanın koyduğu yasalara insanın ruhu değil, aklı tâbi olur.
24- Sadece iki kişi insanlık yasalarını tanımaz; deli ve dahi. Onlar, insanlar arasında Tanrı’ya en yakın olanlardır.
25- İnsanlık, insanlarına hitap eder, ama onlar dinlemez. Biri dinleyecek ve bir anneyi gözyaşlarını silerek teselli edecek olsa, diğerleri ‘‘O zayıf, fazla duygusal,’’ der.
26- Sahip olduklarınızdan verdiğinizde, çok az şey vermiş olursunuz; Gerçek veriş, kendinizden vermektir. Çünkü sahip olduklarınız, yarın ihtiyacınız olabilir diye saklayıp koruduğunuz şeylerden ibaret değil mi?
27- İhtiyaç korkusu da, ihtiyaçtan başka bir şey değil midir? Kuyunuz tamamen doluyken susuzluktan korkmak, tatmin olmayan bir susuzluk göstermez mi?
28- Ve hayat okyanusundan içmeye hak kazanmış bir insan, sizin küçük ırmağınızdan da bir bardak su alabilir.
29- Faydasından öte, kabul etmenin gerektirdiği cesaretten ve güvenden daha büyük bir değer var mıdır?
30- En özgür ruh bile fiziksel gereksinimlerden kaçamaz.
31- Ve siz kim oluyorsunuz da, onların göğüslerini yırtarak gururlarını korunmasızca ortaya seriyor, sonra da onların değerlerini örtüsüz ve gururlarını utanmasız olarak değerlendiriyorsunuz?
32- Önce kendinizi vermeye hak kazanmış ve verme olayında bir aracı olarak görün. Çünkü gerçekte her şeyi veren hayattır ve siz kendinizi bir verici olarak belirlediğinizde, sadece bir tanık olduğunuzu unutuyorsunuz.
33- Ve siz alıcılar, ki hepiniz bu gruba dahilsiniz, ne kendinize ne de size verene bir boyunduruk yüklememek için, hiçbir minnet hissi taşımayın. Bunun yerine, armağanları kanat yaparak, verenle beraber yükselin; Çünkü borcunuzu gereğinden fazla abartmak, annesi özgür yürekli dünya babası evren olan cömertlik olgusundan şüphe etmek demektir.
34- Her halükârda bu kötü bir zindan değil. Ama beni diğer odadaki mahkûmdan ayıran duvarı sevmiyorum. Gerçi şunu da sana itiraf etmeliyim ki, bu konuyu ne zindancıya ne de zindanın mimarına açmak niyetindeyim.
35- Zindana götürülen bir adam görürsen, kalbinden şöyle geçir: ‘‘Kim bilir, sürüldüğü daha dar ve karanlık bir zindandan kaçıyordur belki.’’
36- Özgürlük tahtı önünde ağaçlar, meltemin dokunuşuyla titriyorlar.Özgürlüğün heybeti karşısında güneş ve ay ışığıyla seviniyorlar. Serçeler, özgürlüğü işitmek için ötüşüyor, çiçekler özgürlük ortamında nefeslerinin kokusunu yayıyor. Yeryüzündeki her şey, özgürlük şeref ve sevinciyle dolu tabiat kanunlarıyla yaşıyor. Oysa insanlar bu nimetten ne kadar yoksun! Çünkü insanlar, evrensel ilahi ruhlarına sınırlı kanunlar koydular. Bedenleri ve ruhları için acımasız kanunlar çıkardılar. Eğilim ve duyguları için korkunç ve dar zindanlar yaptılar.
37- Su kaynaklarınız doluyken, susuz kalırsam diye korkulara kapılmak en giderilemeyecek susuzluk değil de nedir?
38- Öbür ‘Siz’ hep size üzülür durur. Ama öbürü de üzüntülerden beslenerek büyür; yani işler yolunda.
39- Ve devirmek istediğiniz bir despot varsa, önce onun sizin içinizde kurduğu tahtı devirmeye bakın. Bir zorba, özgür ve gururlu olana, eğer özgürlüğünde zulüm ve gururunda utanç taşımasaydı, nasıl hükmedebilirdi?
40- Eğer başınıza bir despot geçmişse bunun sorumlusu sizlersiniz; Yüce Yaratan, alnınıza diktatörleri yazmamıştı, bunu sizler kendi kendinize yazıyorsunuz.
41- Acınız, anlayışınızı saklayan kabuğun kırılışıdır.
42- Aşk acısı mırıldanır; bilgi acısı konuşur; arzuların acısı fısıldar; fakirlik acısı yalvarır. Ancak ortada aşktan daha derin, bilgilerden daha şerefli, arzulardan daha güçlü ve fakirlikten daha acı bir üzüntü vardır. Ancak gözleri yıldızlar gibi parlak olan bu acı dilsizdir, hiç sesi çıkmaz.
43- Bir sene önce komşum bana, ‘Elemden gayrı bir şey olmadığı için hayattan nefret ediyorum.’ demişti. Dün mezarına uğradım. Hayat, kabri üzerinde aksediyordu.
44- Tasa, iki bahçeyi ayıran bir duvardır.
45- Kederin veya sevincin büyüdüğünde, dünya gözünde küçülür.
46- Evet, Nirvana vardır. Ve o; koyunlarını yeşil otlağa sürmene, çocuğunu uyuması için yatağa yatırmana ve şiirin son dizesini yazmana değer.
47- Kendinizi neşeli hissettiğinizde kalbinizin derinliklerine inin. Fark edeceksiniz ki, size bu sevinci veren, daha önce üzülmenize neden olmuştu.
48- Bence bir hastalığın en iyi tedavisi inzivadır.
49- Bir damla yaş ki, beni şu kırılmış gönüllerde birleştiren; bir gülümseyiş ki, varoluşta sevincimin belirtisi olan.
50- İsteğin ve özlemin iç çekişini duymuştum bir kez, o, en tatlı müzikten de tatlıydı.
51- Ben, gönlümün kederlerini, kalabalığın sevinçleriyle değiştirmeyecektim ve üzüntülerimin her parçamdan akıttığı gözyaşlarım, gülüşlere dönmeyecekti. Yalnızca bir damla yaş ve bir gülümseyiş olacaktı benim hayatım.
52- Ben istekli ve arzu dolu ölecektim, bu bıkkınlık ve umutsuzluk yaşamak yerine. Ruhumun derinliklerinde aşkı ve güzeli arzulamayı istiyorum ve insanların en perişanını mutlu görmeyi. İsteğin ve özlemin iç çekişini duymuştum bir kez, o , en tatlı müzikten de tatlıydı.
53- Bugünün acısı, dünün hazzının anısıdır.
54- Istırabın içinize kazıdığı alan ne kadar derin olursa, o denli çok hazzı içerebilir.
55- Dünümüzün borçlarını ödemek için yarınımızdan ödünç alırız çoğu kez.
56- Gökte(esir âlemi) yaşayan ruhlar insanın acılarına gıpta etmez mi?
57- Hazzınız, ıstırabınızın maskesiz halidir. Ve kahkahanızın yükseldiği aynı kuyu, sık sık gözyaşlarınızla dolar.
58- Haz bir özgürlük şarkısıdır, Ama özgürlük değil.
Haz, arzuların tomurcuğudur, Ama meyvesi değil.
Haz, kafestekinin kanatlanışıdır, Ama mekanla sınırlanmış değildir.
Haz yükselişi çağıran bir derinliktir, Ama ne derin, ne de yüksek olandır…
59- Gençliğe ve onun bilgisine aynı anda sahip olamazsın. Çünkü, gençlik bilmek için; bilgi ise yaşamak için çok meşguldür.
60- Ve bedeniniz, ruhunuzun müzik aletidir. Ve güzel müzik veya anlaşılmaz sesler çıkarmak size kalmıştır. Şimdi kalbinize sorun: ‘Bizim için iyi olan hazla zararlı hazzı nasıl ayırabiliriz?’
61- Bırakın bugününüz, geçmişi anılarla, geleceği ise özlemle kucaklasın.
62- Bir elmanın yüreğinde gizlenen tohum görülmez bir elma bahçesidir. Ama bu tohum bir kayaya rast gelirse ondan hiçbir şey çıkmaz.
63- Bir tohum ek, toprak sana bir çiçek verecektir. Düşünü gökle donat, sana sevgilini gönderecektir.
64- Neşeli yüreklerle birlikte neşeli şarkılar söyleyen kederli bir kalp ne kadar yücedir.
65- Kıskancın suskunluğu çok gürültülüdür.
66- Kıskanç, bilmeden beni över.
67- İnsanın kendisi olmasının koşulu, kim olduğunu hiç mi hiç bilmemesidir.
68- İnsan tüm nesneleri bildiği zaman kendini de bilecektir. Nesneler sadece onun kendi sınırlarıdır çünkü.
69- İnsanlık, ezel vadilerinden ebed denizine akan bir ışık nehridir.
70- Kardeşlerim şimdi ne söylüyorsam tek yürekten, yarın söylenecek binlerce yürekten.
71- Beni sempatilerinin sütüyle besliyorlar; oysa bilseler benim o mamadan daha doğduğum gün vazgeçtiğimi.
72- Kalbiniz gecelerin ve gündüzlerin sırrını sessizce bilir. Ancak kulaklarınız, kalbinizin bilgisini işitmek için deli olur.
73- Kalplerinizin esrarına ancak kalpleri sırlarla dolu
olanlar yol bulabilir.
74- Düşüncelerinizde daima bildiğinizi, kelimelerde de bileceksiniz. Rüyalarınızın çıplak bedenine parmaklarınızla dokunabileceksiniz. Ve böyle de olması gerekir.
75- Özel ve ayrımcı olmayalım. Unutmayalım ki, şairin aklı da, akrebin kuyruğu da gururla aynı yeryüzünden yükselir.
76- Ruhun üstün hali, aklın isyan ettiğine bile boyun eğmektir. Ve aklın en alçak hali, ruhun boyun eğdiğine karşı isyan etmektir.
77- Kendini av gibi gösteren avcıya ne diyeyim?
78- Bugüne kadar yalnızca, ‘Sen kimsin?’ diye sorana ne cevap vereceğimi bilemedim.
79- Bana diyorlar ki:’Kendini tanırsan, insanların hepsini tanırsın.’ Ben de onlara diyorum ki:’Ancak bütün insanları tanıyınca kendimi tanıyabilirim.’
80- Kendini tanıdığın ölçüde başkalarını yargılayabilirsin. De bana hangimiz günahkâr, hangimiz masum?
81- Ben bir yolcu ve aynı zamanda bir denizciyim. Her sabah yeni bir tepe keşfederim ruhumda.
82- Hiçbir zaman ikinci benliğimle tam olarak uyuşamadım. Bana öyle geliyor ki varlık probleminin sırrı, ikimizin arasında bir yerde.
83- Ruhlar sevinçlerinin ışığında yükselirken benim ruhum ihtişamla kederin karanlığında yükselir. Ben senim: Gece! Ve sabahım geldiğinde benim devrim de bitecektir.
84- Bedenim ruhuma âşık olup da evlendikleri gün, ikinci kez doğdum.
85- Ruh ile tenin savaşı, yalnızca ruhu sakin, ama teni asi olanların düşüncelerindedir.
86- Durmadan yürüyorum bu kıyılarda,
Kum ve köpüğün arasında yürüyorum,
Bir gün ayak izlerimi silecek met,
Ve rüzgâr köpüğü götürecek elbet,
Ama denizle kıyı ebediyen kalacak arkamda.
87- Misafirler olmasaydı, evlerimiz mezara dönerdi…
88- Ne yöne gidersen git, çıktığın her yolculuğu içine doğru bir seyahat olarak düşün! Kendi içine yolculuk eden kişi, sonunda arzı dolaşır.
89- “Meşgulüm” demek, hayata saygısızlıktır biraz da. Zaman sarhoş oluverir, önce-simdi-sonra el ele tutuşur dans eder, sonsuzluğun ezgisiyle…
90- yaşadın mı
ağız dolusu yaşayacaksın,
sevdin mi de
yüreğin dolusu!
güneş gibi bakacak gözlerin
yakınca hasreti
sevdiğinin…
91- Sadece açığa çıkan ışığı görebiliyorsan,
Sadece söylenen sesi duyabiliyorsan, …
Ne görebiliyorsun,
Ne duyabiliyorsun!
92- Dünya kuruldu kurulalı bilinir: Aşk, derinliğinin farkına, ancak ayrılık saati gelip çattığında varır.
93- Aşk;
Duyguların okyanusundan bir hıçkırık,
Düşüncelerin cennetinden bir damla yaş,
Bir gülümseyiş, ruhun kırlarından…
94- Ağzında ekmek varsa şarkı söyleyemezsin, elinde altın varsa dua edemezsin…
95- Yalnızca bir kez konuştu Sfenks: ‘Bir kum tanesi çöldür, çöl de bir kum tanesi.’ Bunu söyledi ve tekrar sustu. Bir daha da hiç konuşmadı. Sfenks’i işittim, ama anlamadım.
96- Gülmeyi ve acımasız biri olmayı aynı anda başaramazsın.
97- Yüzsüzlükle elde edilen başarıdansa, edebiyle başarısızlık daha iyidir.
98- Bir şeyi elde etmek istiyorsan, onu kendin için isteme.
99- Susmayı gevezeden, hoşgörüyü fanatikten, edebi edepsizden öğrendim. Bütün bunlardan garibi, bu öğretmenlere hâlâ teşekkür etmemiş olmamdır.
100- Neden bazı insanlar sizin denizinizde yaşayıp dereleriyle övünüyorlar?
101- Bazı insanları görmemek için gözlerimi kapattığımda, onlara göz kırptığımı sanıyorlar.
102- Hükümetler için, deliler yerine akıllılar için akıl hastaneleri yapmak daha ekonomik olmaz mıydı?
103- Telaşla yemek yiyor, salına salına yürüyorsunuz. Öyleyse neden ayaklarınızla yiyip, avuçlarınız arasında yürümüyorsunuz?
104- Gitmeye hazırsam, sabırsızlığım, çekili yelkenleriyle rüzgârı bekliyor demektir.
105- Benim ayrılışım, Âdem’in Cennet’ten kovuluşu gibiydi, ama tüm dünyayı bir Cennet Bahçesi yapmak için kalbimin Havva’sı yanımda yoktu.
106- Hatırlamak, umut yolunda tökezleten bir taştır.
107- Bir tür kavuşmadır hatırlayış, unutuş ise bir tür özgürlük.
108- Zaten bilgi sözcüğü, sözcüksüz bilginin gölgesinden başka nedir ki?
109- Cezirde bir dize yazdım kumun üzerine. Ve ona tüm kalbimi verdim. Ve ruhumun tamamını. Medde döndüm, yazdıklarımı okumak için. Ve sahile vurmuş cahilliğime rastladım.
110- İnsanın öğretmeninin doğa, kitabının insanlık ve okulunun yaşam olduğu bir gün gelecek mi?
111- Senin aklın rakamlarla yaşamaktan vazgeçmedikçe ve benim kalbim sis içinde yaşamayı sürdürdükçe, hiçbir zaman anlaşamayacaklar.
112- İnsanlar salgın hastalıktan korku ve dehşet içinde, ama İskender ve Napolyon gibi yok edicilerden hayranlıkla söz eder.
113- Felsefenin işi iki nokta arasındaki en kısa yolu bulmaktır.
114- Zihnimiz bir süngerdir, yüreğimizse bir nehir. Çoğumuzun akmak yerine, sünger gibi emmeyi seçmesi ne garip!
115- İnsan bir fikirle sarhoş olunca, bu fikir hakkındaki en çürük ifadeyi bile leziz bir şarap kabul eder.
116- Anlatarak tutsak ettiğim her düşünceyi, işlerimle özgür kılmalıyım.
117- Her gün gelişmeyen sevgi, her geçen gün ölmektedir.
118- Sevgi titreyen bir mutluluktur.
119- Aşktan haberdar olduğumda sözler cılız bir hıçkırığa dönüştü, yüreğimdeki şarkı derin bir sessizliğe gömüldü.
120- Aşkı konuşmak için dudaklarımı kutsanmış ateşle temizledim, ama hiçbir sözcük bulamadım.
121- Aşk ve şüphe bir arada bulunmaz.
122- Aşk, âşık ile mâşuk arasında bir maskedir.
123- Kadının küçük yanlışlarını bağışlamayan erkek, onun büyük erdemlerinden faydalanamaz.
124- Bir kadının yüzüne baktım ve henüz doğurmadığı çocukları gördüm. Bir kadın yüzüme baktı, daha o doğmadan ölmüş atalarımı gördü.
125- Evlilik, ya ölümdür ya da yaşam; arası yoktur bunun.
126- İki kadın konuştuğunda hiçbir şey söylemezler. Bir kadın konuştuğunda bütün bir hayatı açıklar.
127- Annenin derin uykusunda uzun zamandır bir düştün. Ve uyanınca seni doğurdu.
128- Anne kalbinin sessizliğinde saklı duran şarkılar, çocuğunun dudaklarında yankılanır.
129- Bebeklerimize çoğunlukla kendimiz uyuyabilelim diye ninniler söylemişizdir.
130- Ve arkadaşlığın hoşluğunda, kahkahalar, paylaşılan hazlar olsun. Çünkü küçük şeylerin şebneminde, yürek sabahını bulur ve tazelenir.
131- Misafirler olmasaydı, evlerimiz mezara dönerdi.
132- Konuğumu eşikte durdurup dedim ki, ‘Lütfen ayağını içeri girerken silme, dışarı çıkarken silersin.’
133- Hayat, kalbini övecek bir şarkıcı bulamadığında, aklından söz edecek bir filozof doğurur.
134- Kullandığımız dili yedi kelimeye düşürünceye dek, birbirimizi anlamayacağız. Kalbimin mühürleri parçalamadan nasıl açılacak?
135- Gerçekte biz kendi kendimizle konuşuruz; ama ara sıra diğerleri de bizi işitebilsin diye sesimizi yükseltiriz.
136- Sözlerimizin hepsi aklımızdaki ziyafetten dökülen kırıntılardan başka bir şey değildir.
137- Bana susmayı ver, gecenin hücumlarına meydan okuyayım.
138- Bana kulak ver ki, sana ses verebileyim.
139- Yaşamın özüne ulaştığında, her şeyde güzellik bulursun, hatta güzelliği görmezden gelen gözlerde bile.
140- Hayatın kalbine ulaştığında, kendini ne günahkârlardan üstün ne de peygamberlerden aşağı görürsün.
141- Yaşam bizim sessizliğimizde şarkı söyler ve uykularımızda rüya görür.
142- Hayır, boşuna yaşamadık biz! Kemiklerimizden kuleler yapmadılar mı?
143- Ölüm de, tıpkı yaşam gibi, yaşlıya yeni doğandan daha yakın değildir.
144- Toprağın neresini kazarsan kaz, bir define bulacaksın. Ancak bir çiftçinin inancıyla kazmalısın.
145- Kaplumbağalar yollar hakkında tavşanlardan çok daha fazla şey anlatabilirler.
146- ‘En doğru yol: en dikensiz yoldur.’ Diyenler seni aldatıyorlar. Onlar, karanlık evlerinde kaybettiklerini sokak lambasının altında arayan şaşkınlardır.
147- Eğer sırrını rüzgâra açarsan, sırrını ağaçlara söyledi diye rüzgârı suçlayamazsın.
148- Senin işlediğin suçun yarı sorumluluğunu üstlenen kişi, gerçek bir dindardır.
149- Birlikte güldüğün birini unutabilirsin ama birlikte ağladığını asla!
150- Adaletin yarısı merhamettir.
152- Yanlışlarımızı doğrularımızdan daha büyük bir coşkuyla savunmamız ne gariptir!
153- Kendimi senin bildiklerinle doldurmuş olsaydım, bilmediklerimi hangi odama yerleştirirdim.
154- Yürüyenlerle birlikte yürümeyi yeğlerim, durup yürüyenlerin geçişini seyretmeyi değil.
155- Asıl gerçek, içimizde sessiz; kulaktan dolma bilgilerse, gevezedir.
156- Sonsuzluğu istiyorum. Çünkü yazılmamış şiirlerim ve çizilmemiş resimlerimle buluşacağım orada.
157- Şiir, biraz sözcükten; çoğu sevinç, acı ve hayretten oluşan bir şeydir.
158- Şiir, ruhun sırrıdır; neden bunu sözlerle açığa çıkarasınız ki?
159- Şairin, kalbindeki şiirlerin annesini bulmaya çalışması boşunadır.
160- Âlimle şair arasında yeşil bir çayır vardır. Âlim onu aşarsa bilge olur, şair aşarsa peygamber olur.
161- Sözler zamansızdır. Onları zamansızlıklarını bilerek söylemeli ya da yazmalısın.
162- Kalemlerini yüreklerimizin kanına batırırlar, sonra da ilham iddiasında bulunurlar.
163- Ağaç hayat hikâyesini yazabilseydi, onun öyküsü, herhangi bir kavmin tarihinden farklı olmazdı.
164- Ey Müzik,
İçimizin derinliklerinde
yüreklerimizi ve
Canlarımızı gizleriz
Sensin öğreten bize
Kulaklarımızla görmeyi
Ve yüreklerimizle işitmeyi.
165- Karnı aç olana şarkı söylersen, seni midesiyle dinler.
166- Büyük şarkıcı, sessizliğimizin şarkılarını söyleyendir.
167- Ah Tanrım, bana merhamet et ve kırık kanatlarımı iyileştir.
168- Göğsümün bir yanında İsa, diğer yanında ise Muhammed oturur.
169- Cennet orada, şu kapının ardında, hemen yandaki odada; ama ben anahtarı kaybettim. Belki de sadece koyduğum yeri unuttum.
170- Rüyasında mağduriyetiyle savaşan, uyanıkken kusurlu olana boyun eğen ulusa yazık.
171- Devlet adamı bir tilki, düşünürü bir hokkabaz ve sanatı yamama ve taklit olan o ulusa ne yazık.
172- Para sahte sevginin kaynağı, sahte ışığın ve talihin menbaı; zehirli suyun kuyusu, eski çağın çaresizliği!
173- Artık bir bahçıvan olamayacak olan bankerin hali ne üzücüdür?
174- Gözlerindeki nefreti dudaklarındaki aptal gülümsemeyle kapatmaya çalışan kşmse ne ahmaktır!
175- Yüreğin bir volkansa eğer, avuçlarında çiçekler açmasını nasıl umabilirsin?
176- Bazı insanların erdemi, bize zenginliğe önem vermememizi öğretmenleridir.
177- Elbiseni, ona kirli ellerini silene ver. Belki o gereksinim duyabilir o elbiseye; ama senin artık ihtiyacınız olmaz.
Yekta Kopan ile tanışma kitabım ile karşınızdayım. İki Şiirin Arasında "Biraz Konuşabilir Miyiz?" ve "Daha Önce Tanışmış Mıydık?" bölümleri ile ayrılan toplam on bir hikayeden oluşan bir öykü kitabıdır.
Yazar kitabın en arka sayfasında; kitabın içinde bulunan bazı öykülerin daha önce "Ot" ve "Hayalet Gemi" dergilerinde yayımlandığını ama bu kitap için yeniden elden ve gözden geçirildiğinden bahseder.
Öykülerinde hayatlarında sanatla, bilimle uğraşmış karakterlerden bahsediyor. Bu karakterlerin öykülerinin anlatırken yazar, şimdiki zamanda karakterin durumlarından başlayıp okuyucuları geçmişe doğru bir yolculuk yapmasını sağlıyor. Bazı öykülerinde "baba-oğul" ilişkisini derinden incelemiş yazar. Ve bu öykülerde; oğul başarısız biri babasının istediği biri olamamış ve bu durumu geçmişe yolculuk yaparak anlatmış yazar. (Özellikle ilk iki öyküde bu durum yer alıyor.)
Her öykünün arkasından bir şarkı çalıyor. Bazı öykülerde yazar bu şarkıyı bize söylese de diğer öyküleri okurken şarkılar yüreğinizden başlayıp beyninize doğru tınılarını size aktarıyor.
Öykülerin sonunu okuyucuya bırakmış. Öyküler kesin bir çizgi ile bitmiyor. (Bana bu özelliği Sait Faik Abasıyanık'ın öykülerini anımsattı.)
Kitabın içinde bulunan on bir öyküyü ayrıntılı olarak inceleyelim:
İlk öykünün ismi, Şarkılar Seni Söyler. Babası ile anıları az olan kahramanımızın özellikle bir anısı ile rakı sofrasındaki konuşmalar sayesinde bu anıyı hatırlayarak içindekileri sofraya bırakmasını anlatıyor. Sofranın bir diğer önemli olayı ise teleskop ile Satürn'e bakmaktır.
İkinci öykünün ismi; " Aşkın ne Olduğunu Bilmiyorsun". Selim'in Türkan ...'nın biyografisini yazma işi almasını arkadaşı Hakan ile Hakan'ın plak dükkanında konuşması ile başlıyor kitap. Daha sonra bu konuşma Selim'in kendi içinde geçmişine doğru yolculuk yapması ile devam edecektir. Selim başarısız bir yazar, çevirmendir. Üstüne karısının da onu terk etmesi bu durumun tuzu biberi olmuştur. Ama babası ünlü ve başarılı bir yazardır. (Burada baba-oğul ilişkisini oğul üzerindeki etkisinin yazarın kendine has dili ile anlatması bu öyküyü güzelleştirmiştir.)
Üçüncü öykünün ismi "Tommiks Gelse Kurtaramaz Bizi". 1980'li yıllarda çocuk olan başkahramanımız ve arkadaşlarının sokakta patates közlerken satın almak istedikleri şeyin pahalılığından dert yanmaktadırlar. Baba ve anne figürü oğullarının yaşamını etkiler. Yasaklar, kontrol altında tutma çocuğun hayatını yaşamasını engeller.
Dördüncü öykünün ismi "Öğretmen". Öğretmenlik yapan edebiyat öğretmeninin öğrencilerinin tutuklanıp işkence görmesinden dolayı hayata küsmesinin rakı sofrasında kahramanımıza anlatıyor. Bu olaylar öğretmenin rüyasına giriyor. Öğretmenin amacı öğrencilerine edebiyatı sevdirmek. Bu yüzden onlara kimisine Can Yücel'in ağzından kimisine Cemal Süreya'nın ağzından mektuplar yazmış.
Beşinci öykünün ismi "İki Şiirin Arasında". "Öğretmen" öyküsünde, edebiyat öğretmeni ile konuşan kahramanın bu olayı karısına yazması ile başlıyor hikaye. Karısına; dükkanda kitaplığı düzenlerken şiir kitabının arasından bulduğu karısının nüfus cüzdanından bahsedip geçmişe yolculuk yapıyoruz.
Altıncı öykünün ismi "Bir Sarı Yolculuk". Hikayenin konusu; Kemal Tulhar'ın amcaoğlu olan Sait Tulhar'ın hayatını anlattığı eser olan Bir Sarı Yolculuk ile ilgili yayınevine mektup yazmasıdır. Bu mektupta Sait'in babasının bağnaz düşüncelerinden dolayı okumasını engellemesinden ve bu yüzden Sait'in evden kaçmasından bahseder. Bu mektubu yazmasının nedeni Sait Tulhar ile kitap ile ilgili yaptıkları bir durumu ölmeden önce yayınevine anlatmak istemesidir.
Yedinci öykünün ismi "Amcamı Yaşama Çabası". Çocukluğunda; Faik Amcasınn kardeşi ve abisi ile dizinin dibine oturup onun anlattıklarını dinlerler. Kahramanımız yeni taşındığı evde eski bir eşya görmesi ile anıları canlanır.
Sekizinci öykünün adı "Daha Önce Tanışmış Mıydık?",Baş kahramanımız tanıdığını düşündüğü kişiye kendini anlatmaya başlar: Anlattıkça tanıdığı bir yer çıkmasını umarak. Otobüs mola verince tanıdığını düşündüğü kişinin amacının farklı olduğu anlaşılır.
Dokuzuncu öykünün ismi "Şerbetçi". Karısı Meltem ile ayrılan kahramanımız uykusuluk problemi çekmektedir. Bir gün arkadaşı ona Şerbetçi'nin hikayesini anlatınca o da Ayantepe'ye doğru yola çıkmaya karar verir.
Onuncu öykünün ismi "Güneş'i Son Olarak Phra Keo'da Gördüm".Geceleyin, en son kovulduğu işini karısına açıklamadan önce kendi hayatını değiştiren Bangkok gezisinde yazdıklarını okuyoruz.
On birinci öykünün ismi "Giriş Cümlesi". Bilgisayar şirketinde çalışan Melih, aynı zamanda yazar olmak istemektedir. Dergiye yazacağı öykünün ilk cümlesini düşünerek sigara almaya gider. Öyküde onun iç konuşmasını, bize kendi hayatını anlatması ile hikaye devam eder.
Eğer öykü kitabı okumayı seviyorsanız size bu kitabı öneririm.
ŞarkılarAşk Kitabı, Lütfü Denizli (Sayfa 24 - Beşköprü Yayınları)
"Seni hatırlatır bütün şarkılar
Gönül burcu burcu muhabbet olur
İnsanoğlu yanık derinden söyler
Şarkıları sana bir hasret olur."
---
Öylesine kafiye ve redifler kullanıyor ki, her şiirinde ayrı ahenk var şairin.
Aşk şiirlerinde üzerine yok bence...
Kopan'ın o güzel samimi anlatımının en güzel örneğinden biri. Öykülerden kötü olana rastlamadım. Hepsi birbirinden güzeldi, akılda kalacak bir iki hikaye var. Öykülere kısaca göz atarsak.
1-Şarkılar Seni Söyler : Bir rakı masasında arkadaşlarıyla oturan bir adamın babasıyla olan ilişkisi hakkında sorgulamasını sağlayacak muhabbetler dönmektedir.
2-Aşkın Ne Olduğunu Bilmiyorsun : Yazarlığa adım atan bir adamın bugüne kadar ki ezilmiş biçimde gerçekleştirdiği yaşama tutunma çabasını anlatıyor. Anlatım yer yer sertti, beğendim.
3-Tommiks Gelse Kurtaramaz Bizi : İki arkadaş ezan okunasıya kadar muhabbet etmektedir. Çocukluk paylaşımları içerir. Çok güzel noktalar vardı.
4-Öğretmen : Öğrencilerine yazarların ağzından mektup yazarak onları mektubu sevdirmeye alıştıran bir öğretmenin hayıflanmasını anlatıyor. Çok kısa bir hikaye. Gezi olaylarına gönderme var.
5-İki Şiirin Arasında : Adam, karısıyla ilgili bir ayrıntıyı iki şiir kitabı arasında bulur ve geçmişi sorgulamaya başlar.
6-Bir Sarı Yolculuk : Uzun süredir bir sırrı saklayan adamın, yazar olan amca oğlu hakkında sırrını açığa etmesi hikayesi.
7-Amcamın Yaşama Çabası : İcatları ile kahraman olarak gözüken amcasını anlatan bir adamın hikayesi.
8-Daha Önce Tanışmış mıydık? : Otobüse yanınıza oturan insanların çok konuşmasından mustaripseniz bu hikayeyi seversiniz ya da tam tersi gıcık olursunuz.
9-Şerbetçi : Yaptığı ilaç ile dertlere deva olan bir şerbetçinin peşinden giden adamın hikayesi.
10-Güneşi Son Olarak Phra Keo'da Gördüm : Yaptığı bir yolculuk ile hayatı değişen adamın hikayesi.
11-Giriş Cümlesi : Gördüğü her şeyden öykü çıkarmaya çalışan bir adamın öyküsü.
DÜŞÜNCELER
Durmaksızın yürüyorum bu kıyılarda,
kumla köpüğün arasında.
Yükselen deniz ayak izlerimi silecek,
rüzgar köpüğü önüne katacak,
ama denizle kıyı daima kalacak.
Bugünün acısı, dünün hazzının anısıdır.
Anımsamak bir tür buluşmadır.
Unutmak ise bir tür özgürlük.
Yüreğimdeki mühür
kalbim kırılmadan çözülebilir mi?
Sevgililer birbirlerinden çok
aralarındakini kucaklarlar.
Arkadaşlık her zaman için
tatlı bir sorumluluktur,
asla bir fırsat değil.
Ancak büyük bir acı veya büyük bir sevinç
senin gerçeğini açığa çıkarabilir.
İşte böyle bir anda
ya güneş altında çıplak danset,
ya da çarmıhını taşı.
İnsanlık, sonsuzluğun dışından
sonsuzluğa akan bir ışık nehridir.
Şafağa ancak
gecenin yolunu izleyerek ulaşılabilir.
Gariptir ki,
kimi zevklerin tutkusudur,
acılarımızın bir kısmını oluşturan.
Kişinin hayal gücüyle, düşlerinin gerçeklesmesi arasındaki mesafe,
yalnızca onun yoğun isteğiyle aşılabilir.
Cennet orada,
şu kapının ardında,
hemen yandaki odada;
ama ben anahtarı kaybettim.
Belki de sadece koyduğum yeri unuttum.
Kuş tüyünde uyuyanların düşlerinin,
toprak üzerinde uyuyanlarınkinden
daha güzel olmadığı gerçeğinde,
yaşamın adaletine olan inancımı
yitirmem mümkün mü?
Bana kulak ver ki,
sana ses verebileyim.
Karşındakinin gerçeği
sana açıkladıklarında değil,
açıklayamadıklarındadır.
Bu yüzden onu anlamak istiyorsan,
söylediklerine değil,
söylemediklerine kulak ver.
Söylediklerimin yarısı beş para etmez;
ama ola ki diğer yarısı sana ulaşabilir
diye konuşuyorum.
Yalnızlığım, insanlar geveze hatalarımı övüp,
sessiz erdemlerimi eleştirmeye
başladığında doğdu.
Bir gerçek her zaman bilinmek,
ama ara sıra söylenmek içindir.
İçimizdeki gerçek olan sessiz,
edinilmiş olan ise gevezedir.
İçimdeki yaşamın sesi,
senin içindeki yaşamın
kulağına ulaşamaz.
Yine de kendimizi yalnız
hissetmemek için konuşalım.
Sözcüklerin dalgası
hep üstümüzde olsa da,
derinliklerimiz daima dinginliğini korur.
Yaşam kalbini okuyacak
bir şarkıcı bulamazsa,
aklını konusacak
bir filozof yaratır.
Zihnimiz bir süngerdir,
yüreğimizse bir nehir.
Çoğumuzun akmak yerine,
sünger gibi emmeyi seçmesi ne garip!
Eğer kış,
'Baharı yüreğimde saklıyorum'
deseydi, ona kim inanırdı?
Her tohum bir özlemdir.
Öğretilerin çoğu pencere camı gibidir.
Arkasındaki gerçeği görürsün,
ama cam seni gerçekten ayırır.
Haydi seninle saklambaç oynayalım.
Yüreğime saklanırsan eğer,
seni bulmak zor olmaz.
Ancak kendi kabuğunun
ardına gizlenirsen,
seni bulmaya çalışmak
bir işe yaramaz.
Neşeli yüreklerle birlikte
neşeli şarkılar söyleyen
kederli bir kalp ne kadar yücedir.
Yürüyenlerle birlikte yürümeyi yeğlerim,
durup yürüyenlerin geçişini seyretmek değil.
Hayır, boşuna yaşamadık biz!
Kemiklerimizden kuleler yapmadılar mı?
Özel ve ayrımcı olmayalım.
Unutmayalım ki, şairin aklı da,
akrebin kuyruğu da gururla
aynı yeryüzünden yükselir.
Evim der ki,
Beni bırakma,
çünkü burada senin geçmişin yaşıyor.
Yolum der ki,
Gel ve beni izle,
çünkü ben senin geleceğinim.'
Ve ben hem eve, hem de yola derim ki,
Benim ne geçmişim,
ne de geleceğim var.
Eğer kalırsam,
kalışımda bir ayrılış vardır;
gidersem,
ayrılışımda bir kalış.
Yalnızca sevgi ve ölüm
her şeyi değiştirebilir.'
Daha dün, yaşam küresi içinde
uyumsuzca titreşen bir kırıntı
olduğumu düşünürdüm.
Şimdi biliyorum ki,
ben kürenin ta kendisiyim,
ve uyumlu kırıntılar halinde
tüm yaşam içimde devinmekte.
Adlandıramadığın nimetleri özlediğinde,
ve nedenini bilmeden kederlendiğinde,
işte o zaman büyüyen her şeyle
beraber büyüyecek ve
üst benliğine uzanacaksın.
Ağaçlar yeryüzünün
gökkubbeye yazdığı şiirlerdir.
Ama biz onları devirir ve
boşluğumuzu kaydedebilmek için
kağıda dönüştürürüz.
Güzelliğin şarkısını söylersen eğer,
çölün ortasında tek başına olsan bile
bir dinleyicin olacaktır.
Esin daima şarkı söyler;
asla açıklamaya çalışmaz.
En büyük sarkıcı,
sessizliğimizin şarkısını söyleyendir.
Eğer ağzın yemekle doluysa
nasıl şarkı söyleyebilirsin?
Ve eğer elin altınla yüklüyse,
şükretmek için nasıl kaldırabilirsin?
Sözler zamansızdır.
Onları zamansızlıklarını bilerek
söylemeli ya da yazmalısın.
Şiir bir düşüncenin ifadesi değildir.
O, kanayan bir yaradan
veya gülümseyen bir ağızdan
yükselen bir şarkıdır...
Halil Cibran