Kıskançlık nedir?
Kıskançlık, genel anlamıyla değer verilen bir ilişkinin, tehlikede olmasına dair hissedilen duygular olarak tanımlanabilir.
Kıskançlık, gerçek bir sebepten kaynaklanabileceği gibi, tamamen hayal ürünü sebeplerden dolayı ortaya çıkabilir. Kıskançlık durumunun yaşanması için 3 kişi gereklidir. Bunlar; kıskançlık duygusunu hisseden kişi, değer verip kıskandığı kişi ve rakiptir.
Çoğu insanda gözlemlenen kıskançlık türü, eğer ortada ilişki için bir tehdit unsuru varsa ortaya çıkar. Örneğin, eşinizin veya sevgilinizin, başka bir insanla görüştüğüne dair, ciddi ipuçları gözlemliyorsanız, içgüdüsel olarak kıskançlık hissetmeniz mümkündür. Bu tarz bir kıskançlık türü, belki de ilişkinizi yeniden gözden geçirmek ve düzeltmek için bir motivasyon kaynağı olabilir.
Bu tarz bir kıskançlık yerinde ve kararınca olduğu müddetçe, sağlıklıdır diyebiliriz. Diğer bir kıskançlık türü ise, ortada herhangi bir sebep olmaksızın eşlerden, birinin, karşı tarafı neredeyse, maddi ve manevi olarak esir edecek düzeyde, gözlem ve kontrol altında tutmaya çalışmasıdır. Bu tarz bir kıskançlıkta, kıskanç olan eş, eşinin yaptığı, her türlü hareketi gözlemler, ayrıntıları asla gözden kaçırmaz, en ufak bir ayrıntıdan, ciddi bir hayal gücü gerektiren senaryolar yazabilir.
Bu tarz bir kıskançlık, her iki taraf için de hayatı cehenneme çevirebilir.Kıskanç eş, bir türlü bitmeyen, ardı arkası kesilmeyen, kaygı ve paranoyak düşüncelerin ateşinde kavrulurken, kıskanılan eş ise, kendini, özgürlüğünün hayali sebeplerden dolayı elinden alınılmasından, devamlı gözlem ve kontrol altında tutulmasından dolayı, korku, öfke ve kaygı gibi duygularla boğuşurken bulabilir.
İkinci olarak bahsettiğimiz, kıskançlık durumu, normal değildir ve tedavi edilmelidir.Bu kadar yoğun bir şekilde, kıskançlık hisseden eş, kıskançlığının sebebini, evliliğini devam ettirmek için olduğunu belirtse de, bilmelidir ki, aşırı kıskançlık, evliliği bitiren en büyük etmenlerdendir. Patolojik kıskançlık, eşin sadakatsizliği şüphelerine karşı hemen ve yoğun derecede irritabilite, öfke, keder ya da ajitasyon gösteren kişilerde görülür.
Bu gibi kişiler, delil bulmaya yahut suçu itiraf ettirmeye çalışırlar. Eskiden hoşgördükleri ya da bağışladıkları konularda kişileri suçlayabilir yahut kınayabilirler. Şüpheci ya da depressif mizaçlı, duyarlı kişiler, veya cinsel uyumsuzluk gibi olumsuz koşulların bu reaksiyonu harekete geçirdiği kişilerde durum ilerleme göstermeyebilir, ama diğerlerinde delüzyonlar gelişebilir.
Bu delüzyonlar, sadakatsizlik inancının yanısıra, açıkça masum koşulların ya da fantaziye dayanan delillerin bu inancı destekleyecek biçimde yanlış yorumlanmasını da kapsayabilir. Patolojik kıskançlık tek başına görülebilir, ama çok kere özellikle alkolizm, paranoid durumlar, depressif hastalık, kişilik bozukluğu gibi diğer klinik durumlara eşlik eder.
Bazan bir evliliğin bozulması yahut yaralama ya da cinayete etken olarak medikolegal önem taşır. Çocuklarda ebeveyn sevgisi için olan rekabet, psikanalitik teoride "kardeş rekabeti" adını alır ve benzer durumlara maruz kalan yetişkinlerin davranışları üzerinde kalıcı bir etki gösterdiği kabul edilmektedir.
Bir çeşit hastalık sayılabilir mi?
Kıskançlık hem bir sebep hem de bir sonuçtur. Hastalık demek yerine davranış bozukluğu tabiri daha yerinde olur. Esasında başka rahatsızlıkların göstergesidir. Özgüven eksikliği, ruhsal bunalım, depresyon, kaygı bozukluğu gibi problemlerle birlikte seyredebilir.
Terapilerde, kıskançlık eğer ki kişide işlev kaybına yol açmışsa, yani uykuda, iştahta ve iş görmede bozulmaya kadar varmışsa, psikiyatrik tedavi ve ilaç tedavisi daha etkilidir. Bununla beraber özgüven eksikliğini ve kişilik bozukluklarını da davranışçı terapiyle ele almak kişinin bu duyguyla başa çıkmasını sağlar.
Genellikle tedavi ne kadar sürüyor ve etkisi ne zaman görülmeye başlıyor?
İlaç tedavisinde sonuca ulaşmak biraz daha hızlı ancak terapiyle desteklendiğinde daha kalıcı bir sonuca ulaşmak ortalama 8 ila 12 seanslık bir süreçte mümkün oluyor. Tabii süre herkeste farklı olabiliyor, belirleyici olan kişinin yaşı, eğitim durumu, varsa başka rahatsızlıklarının etkisi ve de tedaviye kendi arzusuyla gelmesi diyebiliriz.
Tamamen yok edilebilinir mi?
Kıskançlık hepimizde olan bir duyguyla zaman zaman açığa çıkan olumsuz bir tutumdur. Doğrusu yok edilemez, ancak yönetilebilir. İnsan sosyal bir varlık ve elbette kendini kıyaslama farkındalığına ihtiyacı vardır. Kıskançlık terapisinde ilkel duyguyu olgunlaştırmak amaçtır, kişiyi algısal ve davranışsal olarak ilkel bir duygu olan kıskançlıktan, olgun bir duygu olan şükrana taşımak izlenen yoldur.
Sözlükte "kıskançlık" ne demek?
1. Bir kimse bir üstünlük gösterdiğinde ya da sevilen birisinin, başkasıyla ilgilendiği kanısından kaynaklanan güceniklikle karışık acı duyma: birçok yuvanın yıkılmasında başlıca etken kıskançlıktır .
2. Birinin üstünlüğünü, başarısını vb.'yi kaldıramama, haset.
Cümle içinde kullanımı
Kıskançlık kelimesinin ingilizcesi
n. jealousy, envy, jaundice