6740 Sayılı Kanun ile 4632 Sayılı Kanun’a iki yeni madde eklenmiş olup, eklenen maddeler uyarınca, 01.01.2017 tarihinden itibaren, belirli şartlar kapsamında, işverenlerin çalışanlarını bireysel emeklilik planına dahil etme zorunluluğu getirilmiştir.
6740 Sayılı Kanun hükümleri 01.01.2017 tarihinde yürürlüğe girecektir.
4632 Sayılı Kanun’a eklenen “Çalışanların otomatik olarak bir emeklilik planına dahil edilmesi” başlıklı Ek Madde 2 ve Geçici Madde 2 uyarınca sistemin genel esasları şu şekildedir:
Kimler Sisteme dahil olacak ?
- İşveren,
- Türk vatandaşı (veya 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. Maddesi uyarınca çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığından ayrılmış olanlar),
- Kanun’un yürürlüğe gireceği 01.01.2017 tarihi itibariyle 45 yaşını doldurmamış olan ve
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4. Maddesinin 1. Fıkrasının “a” ve “c” bentlerine göre çalışmaya başlayanları,
4632 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak düzenlenecek emeklilik sözleşmesi ile emeklilik planına dahil edecektir.
4632 Sayılı Kanun’a eklenen Geçici Madde 2 uyarınca; 6740 Sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte (01.01.2017) 45 yaşını doldurmamış çalışanlar ise, 4632 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 2 çerçevesinde otomatik olarak emeklilik planına dahil edileceklerdir.
Ödenecek katkı payı tutarı ne kadar?
- Sisteme ödenmesi gereken katkı payı olarak ise 5510 Sayılı Kanun’un 80. Maddesi uyarınca hesaplanan prime esas kazancın %3 üne tekabül eden tutar alınacaktır. Bu oran Bakanlar Kurulu kararı ile değiştirilebilecektir.
5510 Sayılı Kanun’un 80. Maddesi uyarınca prime esas kazanç hesaplamasında ise, Kanunun 4/1-a maddesi kapsamındaki sigortalar için; 1) hak edilen ücretler, 2) prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit ödemeler ile işveren tarafından ödenen özel sağlık sigortası, bireysel emeklilik bedelleri, 3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince (1) ve (2) numarada belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınmaktadır.
5510 Sayılı Kanun’un yukarıda verilen hükmü dolayısıyla, 4632 Sayılı Kanun uyarınca bireysel emeklilik sistemine işveren tarafından ödenmesi gereken katkı payı, çalışanın sigorta primine esas brüt ücretinin %3 ü olmaktadır. Ancak, çalışan otomatik katılıma ilişkin emeklilik sözleşmesinde belirlenen tutardan daha yüksek bir tutarda kesinti yapılmasını talep edebilecektir.
- Katkı payının en geç çalışanın ücretinin ödendiği günü takip eden iş günü bireysel emeklilik planı kullanılan şirkete ödenmesi gerekmektedir. İşverenin katkı payını ödeme de gecikmesi halinde ise 4632 Sayılı Kanun’un 5. Maddede düzenlenen hesaplama yöntemi tespit edilecek olan birikimde meydana gelen parasal kayıptan sorumlu olacaktır.
Çalışan’ın Sözleşmeden dönme hakkı :
- Yapılan değişiklik ile çalışanlar Bireysel Emeklilik Planı’na otomatik dahil etmektedir. Ancak, çalışan, Bireysel Emeklilik Planı’na dahil edildiğinin kendisine bildirilmesinin ardından 2 (iki) ay içinde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir.
Çalışanın emeklilik sözleşmesinden cayması halinde ödenen katkı payları, varsa hesabındaki yatırım gelirleri ile beraber 10 (on) iş günü içinde çalışana iade edilecektir.
Bunun yanı sıra işveren, cayma sürecinde, ödenen katkı paylarının değerlerinin azalmaması için fon yönetimini yapmakla sorumludur. Aksi takdirde işverenin, oluşan değer kaybını tazmin etmesi gerekecektir.
Çalışanın cayma hakkının yanı sıra katkı payının ödenmesine ara verilmesini talep etme hakkı da bulunmaktadır. Katkı payının ödenmesine ara verilmesine ilişkin şartlar Müsteşarlık tarafından belirlenecektir.
Devlet Katkısı :
- 4632 Sayılı Kanun’un 1. Ek Maddesinde öngörülen devlet katkısı, işveren tarafından çalışanı için zorunlu olarak açtıracağı bireysel emeklilik hesabına ödenecek olan katkı payı için de geçerli kabul edilmiştir.
- Ayrıca;
- Çalışanın cayma hakkını kullanmaması ve 4632 Sayılı Kanun’un 1. Ek maddesindeki devlet katkısı hak etme ve ödeme koşullarını sağlamak kaydıyla, bir defaya mahsus olmak üzere sisteme girişte 1000-TL tutarında ilave devlet katkısı,
- Emeklilik halinde ise, birikimi en az 10 yıllık olan ve yıllık gelir sigortası sözleşmesi yapılmasını tercih eden çalışana birikimin %5’i karşılığında ek devlet katkısı sağlanacaktır.
- Çalışanın Bireysel Emeklilik Sistemi katkı payı, İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki haciz ve iflas yoluyla takipler için imtiyazlı alacak olup, işçi alacakları gibi öncelikli alacak olarak kabul edilmektedir.
Çalışan’ın işyerini değiştirmesi :
- İşyerinde emeklilik sözleşmesi bulunan çalışanın işyeri değiştirmesi halinde, yeni işyerinde 4632 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 2 kapsamında emeklilik planı bulunuyor ise çalışanın birikimi ve emekliliğe esas süresi yeni işyerindeki emeklilik sözleşmesine aktarılacaktır.
Yeni işyerinde emeklilik planı bulunmuyor ise, çalışanın talebi halinde eski işyerindeki emeklilik sözleşmesi kapsamında katkı payı ödenmeye devam edilecektir. Çalışan talebini işyeri değişikliğini izleyen ayın sonuna kadar bildirmek zorunda olup, çalışanın bu yönde talebi bulunmaz ise emeklilik sözleşmesi sonlanacaktır.
İdari Yaptırım :
- İşverenin 4632 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 2 kapsamındaki yükümlülükleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından denetlenecektir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından her bir ihlal için 100-TL idari para cezası uygulanacaktır.
- 4632 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 2 hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlık tarafından belirlenecektir.
Saygılarımızla,
Engin Hukuk Bürosu