- 11Shares
Berna Moran
Yazar. 1921’de İstanbul’da doğdu. Darüşşafaka ve Işık liselerinde okudu. İstanbul Edebiyat Fakültesi’nin İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünü bitirerek, aynı bölüme asistan oldu. Cambridge (İngiltere’de) Üniversitesi’nde araştırmalar yaptı. Dönüşünde, doçent (1956) ve profesör (1964) olarak aynı fakültede görevini sürdürdü. 1981’de emekli oldu.
Mesleğinin ilk yıllarında İngiliz Edebiyatı ile ilgili çalışmalar yaptı.Ancak 1960 yılında Orhan Veli ile ilgili kaleme aldığı yazıyla birlikte çalışmalarını Türk Edebiyatı’nda yoğunlaştırdı.Yeni Ufuklar, Yeni Dergi, Birikim, Çağdaş Eleştiri gibi dergilerde eleştiri yazıları kaleme aldı.1972 senesinde “Edebiyat Kuramları ve Eleştiri” adlı eserini yayımladı.Daha sonra ise dergilerdeki eleştiri metinlerinden meydana gelen “Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış” başlıklı 3 ciltlik çalışmasını yayımladı.
Türk romanının doğuşunu ve o dönemin toplumsal koşullarını Batılılaşma olgusu içinde inceleyen bu kitap Türk edebiyatı eleştirisi geleneğinin en önemli eserlerinden biri olarak karşılandı.Çeşitli yazı ve makaleleri ile röportajlarının yer aldığı “Edebiyat Üzerine” adlı çalışması ise ölümünden sonra yayınlandı.Bu eserlerle edebiyat sosyolojisi ve edebiyat eleştirisi alanlarında yeni ufuklar açılmasını sağladı.Roman analizlerinde ise bariz bir şekilde sosyolojik düşünce ikliminde yer aldığı görüldü.
Türk romanı ana sorunsalının “Batılılaşma” olduğunu savunan; romanın işlevini, kurgusunu ve karakterlerini önemli ölçüde bu sorunsala dayandıran ve modern edebiyat eleştirileri ile okura yepyeni ufuklar açan, Berna Moran çalışmalarında Tanzimat ile başlayan “batılılaşma” sorunsalının Cumhuriyetin ilanıyla sona ermediği tam aksine 1950’li yıllar kadar daha da derinleşerek devam ettiğini savunmuştur.Ancak 1950’lerden sonra sorunun “sınıflılık” olarak biçim değiştirdiğini belirtmiştir.Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Huzur” ve Oğuz Atay’ın “Tutunamayanlar” eserleri üzerine yaptığı eleştiri ve incelemeler büyük yankı uyandırmıştır.
Kitapları:
Türklerle ilgili İngilizce Yayınlar Bibliyografyası (1969),
Edebiyat Kuramları ve Eleştiri (1972),
Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış/ Ahmet Mithat’tan A. Hamdi Tanpınar’a (1984)
ÖDÜLLERİ:
1973 TDK Bilim Ödülü Edebiyat Kuramları ve Eleştiri ile
1985’te Yazarlar Birliği tarafından deneme-eleştiri dalında Türk Romanına eleştirel Bir Bakış-1 ile yılın sanatçısı seçildi.