OBTEZİTE NEDİR?
Şişmanlık, vücutta fazla miktarda yağ birikmesi sonucu oluşan kilo fazlalığıdır. Özellikle aşırı şişmanlıkta hayat kalitesi azalmakta, bazı hastalıklara meyil artmakta ve hatta hayat kısalmaktadır. Günlük yaşamda alınan enerji ile tüketilen enerjinin dengeli olması gerekir. Normal büyüme, gelişme ve hayatın devamı için bu denge şarttır. Tüketilenden daha az enerji alınması zayıflığa ve beslenme bozukluklarına yol açar. Tüketilen enerjiden daha fazla enerji alımı ise alınan enerjinin yağ şeklinde depolanmasına ve şişmanlığa yol açar. Enerji açlığı gibi şişmanlık da bazı hastalıklara yol açar ve son zamanlarda aşırı şişmanlık kendisi de bir hastalık olarak kabul edilmektedir.
Obezite, metabolik sendromun ( tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı, bel çevresinin büyümesi, karaciğer yağlanması) yanı sıra nefes darlığı, uyku apnesi, safrakesesi taşı oluşumu gibi hastalıklara da yol açmaktadır. Bel çevresinin kadınlarda 88 cm, erkeklerde ise 102 cm’den fazla olması yağların karın içinde depolandığını göstermektedi. Bel çevresi kadınlarda 80 cm’nin, erkeklerde ise 94 cm’nin altında olmalıdır.
VÜCUT KİTLE İNDEKSİ
Şişmanlık için en sık kullandığımız tanı yöntemi vücut-kitle indeksidir. Hesaplanması basit bir bölme işlemiyle yapılır. İndeks, kişinin vücut ağırlığının, boy uzunluğunun karesine bölünerek elde edilir.
VÜCUT KİTLE İNDEKSİ
|#||HESAPLANAN VÜCUT KİTLE İNDEKSİ||SONUÇ|
|1||18-25 Arası||Normal|
|2||25-30 Arası||Kilolu|
|3||30-35 Arası||1. Derece Obezite|
|4||35-40 Arası||2. Derece Obezite|
|5||40 ve Üzeri||Aşırı Obez|
DİYET VE EGZERSİZ
Şişmanlık, tedavisi çok kolay gibi gözükmekle beraber uygulamanın zor olduğu bir durumdur. Tedavinin özü az enerji almak ve bol enerji harcamaktır. Bir başka deyişle bol hareket ve az enerji alımı. Birinci basamak diyet uygulamaları olmalıdır. Diyet uygulamaları sırasında tek bir çeşit gıda almak, yada öğünlerin hiç yağ içermemesi v.s. gibi yöntemler zararlıdır. Yapılması gereken her türlü besin, vitamin ve elementleri dengeli biçimde az miktarda almaktır. Diyet sırasında su ihtiyacı düzenli giderilmelidir. Diyet uygulamaları, kurallara bağlı bir diyetisyen eşliğinde yürütülmelidir.
Egzersiz şüphesiz tüm insanların ciddi olarak uygulaması gereken bir eylemdir. Egzersiz ile hem kalori yakılmakta, hem de kişinin performansı artmaktadır. Hızlı yürüme şişmanlara önerilebilecek en uygun egzersiz biçimidir. İkinci sırada ise bisiklete binme ve yüzme gelmektedir. Günaşırı bir saat hızlı yürüyüş yapmakla egzersizden elde edilecek faydalar sağlanmış olur. Egzersiz yapan kişi psikolojik olarak rahatlamakta ve diyet uyumu da kolaylaşmaktadır. Egzersizin önemli bir yararı da kalp-damar hastalığı riskini azaltmasıdır.
MORBİD OBEZİTEDE KİMLER CERRAHİ ADAYIDIR?
Şişman bir hastaya ; ameliyat ile zayıflatılma ve metabolik hastalıklardan kurtarılma işlemi uygulanacak ise aşağıdaki 4 koşul bulunmalıdır.
Vücut Kitle indeksi > 40,
Vücut kitle indeksi 35-40 ise ek yandaş hastalığı olanlar
Diyabetes mellitus (şeker hastalığı),
Hipertansiyon,
Sleep – apne (uyku-apne) nöbetleri,
Kemik ve eklem problemleri,
vs…,
Obezite merkezlerinde en az bir yıl kilo verdirici spor ve diyet programlarına tabii olmuş olmak,
Psikiyatrik olarak engel bir durumu olmaması,
OBEZİTE CERRAHİSİ VE YÖNTEMLERİ
SLEEVE GASTREKTOMİ – TÜP MİDE
GASTRİK BYPASSE
OBEZİTE CERRAHİSİ SONRASI
BESLENME ÖNERİLERİ
Bu öneriler Prof. Dr. Mehmet Mihmanlı tarafından ameliyat edilen hastalar içindir. Diğer hastaların kendi hekimlerine danışmaları kuvvetle tavsiye edilir. Ancak bilginin evrenselliği açısından isteyen hastalarimiz da bizim önerilerimizden yararlanabilirler.
AMELİYAT SONRASI ERKEN DÖNEMDE BESLENME ÖZELLİKLERİ
Ameliyatınız laparoskopik yöntemle yapılmıştır. Mide kesisinden sonra dikiş işlemleri stapler adını verdiğimiz otomatik zımbalarla yapılmaktadır. Bu zımba hatlarının iyileşmesi biraz zaman alacağından biz de sizi zamana yayılan bir besleme yöntemiyle hazırlayacağız yeni hayatınıza.
Şimdi yeniden doğdunuz ve bir bebek midesi kadar mideniz var, siz de bir bebek gibi besleneceksiniz. Beyniniz erişkin olduğundan onu da alışkanlıklarından kurtarmamız gerekecektir. Yani eski yeme alışkanlıklarınızdan ve bağımlı olduğunuz yemeklerden kurtulacaksınız. Bu yeni midenizin hem hacmi azalmış, hem de açlık hissi veren bölüm çıkarılmış durumda. Yani hem açlık hissetmeyeceksiniz hem de azıcık yemekle doyacaksınız.
Başarılı bir ameliyat geçirdiniz. Başarının devamı için uyulması gereken prensipleri sıralayalım.
0 – 2. GÜN
Ameliyat günü ve ertesi günü kesinlikle su dahil ağızdan gıda alınmaz.
Ameliyata bağlı grafiler çekildi, kontroller yapıldı, her şey yolunda. Doktorunuz, aileniz ve siz, yani herkes gülümsüyor.
3 – 15. GÜN
15 gün sadece sıvı alabilirsiniz. İlk haftada yumuşak ve katı gıda alımınıza izin vermiyoruz. Katı gıdalar midenizi çok rahatsız edebilir, daha da kötüsü dikişlerde geç dönem açılmaya yol açabilir. Bu nedenle ilk yedi gün sadece su ve süt alımı yeterlidir. Yaklaşık olarak 2000-2500 cc su ve süt tüketimi yeterlidir. Bunun yarısı veya yarısından fazlası süt geri kalanı da su olursa iyi olur. Süt hem sıvı ihtiyacını, hem protein ihtiyacını; kalsiyum başta olmak üzere birçok mineral ihtiyacını karşılayan müthiş faydalı bir içececktir. Berrak çorbalar et suyu ve tavuk suyu gibi çorbalar ılık olarak içilebilir. İçme işlemi sırasında midenin dolduğu ve doygunluk oluştuğu anda alım durdurulmalıdır. Yemeye devam etmek kusmaya veya aşırı mide kramplarına yol açabilir. Biz buna yudum yudum ve devamlı şekilde için diyoruz.
Kesinlikle tatlandırıcı, şeker, tatlı, bal ve hazır meyve sularından uzak durmalısınız. Bazı hastalarımız süt içmekte zorlanıyor ver hazımsızlık yaşıyorlar. Onlara laktaz katılmış süt ( laktozsuz süt) öneriyorum. Yine rahatsızlık duyarsanız önerim kaymaksız ayran olacaktır.
2 – 4. HAFTALAR ARASI
Mide dikişleri daha da sağlamlaşmıştır. Beslenme üzerine hastanın kendi midesini tanıması gerçekleşmiştir.
Bu süreçte artık yumuşak ve proteinden zengin gıdalar ekleyebiliriz. Günde iki adet rafadan yumurta ( kaynar suda 4dk haşlanmış ) ideal bir besin desteği sağlayacaktır. Günde 1 lt süt ve iki yumurta tatminkar bir protein ve mineral kaynağıdır.
Ara öğünlerde yoğurt püre halinde olan yumuşak gıdalardan da almaya başlayabilirsiniz. Berrak çorbalar, et suyu ve tavuk suyuna ek olarak baharatsız mercimek çorbası içebilirsiniz. Şeftali elma ve diğer meyveler püre haline getirilip biraz da sulandırılarak yenebilir. Hamurumsu gıdalardan uzak durulmalıdır.
Ana yemek olarak, balık püresi ve yanında patates püresi gibi bir ikili yenebilir. Buna benzer birbirini tamamlayıcı iki çesit gıda şu aşamada sizin için yeterlidir.
Gıdalarınızın yumuşaklık derecesi bir bebeğin yiyebileceği derecede olmalıdır. Ne demiştik siz artık bir bebek midesine sahipsiniz. Beyninizle onu zorlamayın. Alınacak gıdaların miktarı; 50-80 gram veya 3-5 yemek kaşığı kadar olmalıdır. Aşağı yukarı bu kadar miktarı bu dönemde yiyebilmelisiniz. Bunu yapıp yapamadığınızı kontrol ediniz ve zorlamadan bu miktar gıda alımını sağlamaya çalışınız.
4. HAFTADAN SONRA
Artık katı gıdalara geçebiliriz. Bir başka deyimle gıdaları artık katı hali ile de alabiliriz. Artık görev çiğneme faaliyetlerinde, gıdaları ağzımızda dişlerimizle öğüterek birinci aydan sonraki süreçte tam gıdaları almalıyız. Özellikle öğlen ve akşam öğünlerinde 50 gram köfte ile ( et, balık veya tavuk köfte olabilir ) haşlanmış sebzenin birlikte tüketilmesi mükemmel bir alışkanlık olur. İkinci aydan sonra etler minik parçalar halinde iyice çiğnenerek yenilebilir.
Mide hacminizi zorlamamak icin su ve çorbalar öğünun hemen başında alınmaz. Mide hacmini genişletirseniz uzun surede tekrar kilo alım riski oluşabilir. Bu nedenle artık bilinçli olarak beslenmeliyiz.
Doyma hissettiğiniz anda yemek yemeği durdurmalisiniz. Biraz daha fazla yerseniz mutlaka rahatsızlık hissi duyarsınız, mide bölgesinde kramp tarzı ağrılar olabilir ya da kusabilirsiniz.
Ben hastalarıma beslenme ile ilgili liste vermeyi, bir kağıt parçasına bakarak beslenmelerini istemiyorum. Hastaların birinci ayda haftada bir, bir yıl boyunca da ayda bir kez hekimiyle konuşması ve gereğinde diyetisyeni ile görüşerek kendine özel bir beslenme programını oluşturması en uygun olanıdır.
ERKEN DÖNEM SONRASI BESLENME ÖZELLİKLERİ
Her gün en az 1.5-2 litre su ve sıvı alınmalıdır. Su içilmesi yemek sırasında olursa mide hacmi daha da azalır ve yemek yenemez. Bu nedenle su veya çorba içilmesi ana yemekten önce olmamalıdır. Su yemekten 1 saat önce veya yarım saat sonra içilmelidir. Ancak aralarda bol bol su içmek süt içmek faydalıdır. Sütün yağsız olması gerekmez. Çünkü yağda eriyen vitaminler için biraz yağ da alınmalıdır.
Sağlıklı olarak kilo vermek için adale yıkımı olmamalıdır bu nedenle yeterince protein almalıyız. Günde 100-150 gram et ( sığır, tavuk, balık )
Enerjinin yarısı karbonhidratlardan ( yulaf, makarna, buğdaygiller vb. ), dörtte biri de yağlardan alınmalıdır.
Günde 3 ana öğün yiyiniz ve bu öğünler ol proteinli olsun!…ve üç ara öğünde bir bardak süt, yoğurt veya az şekerli doğal meyve almaya özen gösterin.
Gece yatmaya yakın içilen bir bardak süt, sindirim sistemini çok rahatlatır ve rahat bir uyku sağlar.
Sağlıklı, katı gıdalar yiyiniz, hamurumsu gıdalardan uzak durunuz!!!
Gıdaları çok çiğneyerek ve yavaş yavaş yiyerek sindirimi ve gıdalardaki faydalı minerallerin emilimini kolaylaştırınız.
Bol sıvı alımını devam ettiriniz. Gazlı, kopüklü, alkollü içeceklere elveda!!!
Abur cubura Paydos !…
Şekerli ve tatlı gıdalarin beslenmenizde yeri yok!!!
BESİNLER İLE İLGİL BİLGİLER
Başlıca beş gıda grubu vardır ve sağlıklı bir diyet bunların her birinden uygun miktarlar alınarak yapılan diyettir. Bu gıdalar ve alınması gereken miktarlar şöyledir:
Proteinli gıdalar.
Et, balık, yumurta, baklagiller gibi gıdalardır. Gün boyunca 2 -3 kez ve 60-90 gram olarak alınmalıdır. Et ve tavuk gibi gıdaları yutmadan önce çok iyi çiğnemelisiniz.
Süt ve süt ürünleri.
Bu gruptan az yağlı peynirleri seçiniz. Günde 1-2 kez 30-60 gr alabilirisiniz. Kaymağı alınmış süt ve az yağlı yoğurt tercih edilmelidir. Bu porsiyonlar diyetinizden yeterli kalsiyumu elde etmenizi sağlayacaktır.
Meyve ve sebzeler
Günde 3-4 porsiyon almaya çalışınız. Küçük bir su bardağı tatlandırılmamış domates suyu bir porsiyon olarak düşünülebilir. Salatalar her zaman kolay sindirilmeye yatkındır. Yeşil sebzelerde genelde kolay sindirilir.
Karbonhidratlar
Ekmek, patates ve tahıllar başlıca karbonhidrat kaynaklarıdır. Günde 2 porsiyon alınmalıdır. Beyaz undan yapılmış ekmek yerine sindirimi daha kolay olan tam buğday ekmeği veya kepekli ekmeği tercih ediniz. Her öğünde 60-90 gr lık (2-3 dilim) küçük bir porsiyon yenilmesi uygun olur.
Yağlar ve şekerli yiyecekler
Yemeklerinizi pişirme sirasinda az miktarda zeytinyağı kullanınız ve pudingleri az yağlı yoğurtla yer değiştiriniz. Yukarıda bahsedildiği üzere, kusmanıza ve vücudunuzun halsiz düşmesine sebep olacak çikolata, tatlı, dondurma gibi gıdalardan kaçınınız.
AMELİYAT SONRASI MUTLVİTAMİN ALIMI
Yapılan ameliyata bağlı olarak hem gıda alım miktariniz azalmiş, hem de gıda ile aldığınız bazi vitamin ve minerallerin emilimi bozulmuştur, diğer yöntemlere göre Tüp mide ameliyatlarından sonra vitamin açığı çok sık olmamakla beraber yine de eksiklik görülebilir ve destek alınmalıdır.
Vitamin desteği ve mineral desteği mutlaka sizin ölçümleriniz ve klinik verileriniz ışığında doktorunuz tarafından önerildiği şekil ve miktarda alınmalıdır.Kendi başınıza protein dozları ve vitamin tabletleri almayınız…