Son haftalarda Kıpırcan ve Kımılnaz arasındaki anlaşmazlık, çekişme ve huysuzluk dayanılmaz bir hal almaya başlamıştı. İşin kötüsü bu durum sadece evde değil, evin dışında toplum içinde ve misafirlikte de sık sık başgöstermeye başladı. Uyarmalar, nasihatler, ayırmalar sadece kısa süreli işe yarıyordu. Bir süre sonra yine aynı didişme başlıyordu.
Benim böyle huzursuz ortamlara harşı tahammülüm malesef çok sınırlı. Üstüste gelen birkaç olay, bu cumartesi fena halde patlamama neden oldu. Tam kardeşimlere ziyarete gittiğimiz sırada biri kızkardeşinin damarına basacak şeyler yapıp, öbürü de mızıldanmaya başlayınca bende film koptu. Herhalde, geldiğimizin 15. dakikasında herkese palto ve pabuçlarını giymelerini, eve döneceğimizi söyledim. Annem, kardeşim ve eşi şoka girdiler. O arada ben iyice buhar ve hatta alev çıkarmaya başladım. Çünkü evde olsak ya çocukları odalarına yollar, gözümün önünden yokolun derdim. Veya biraz bağırır (evet çok sinirlenince çok fena bağırırım), buhar basıncı azalınca sakinleşirdim. Öyle olmayınca arabaya kendimizi zor attık. Arabaya gidene kadar arabada neler söyleyeceğimi (böğüreceğimi) kafamdan geçiriyordum ama arabaya binince bir sakinlik geldi. Çocuklar da yeterince tırsmışlardı zaten.
Kımılnaz (şımarıklıktan) ağlayarak uykuya daldı. Kıpırcan, muhtemelen “başımıza ne gelecek acaba?” diye düşünerek sessiz sessiz dışarı bakıyordu. Kardeşimden eve gidene kadar, rüya gören velet hariç, herkes 30 dakika derin bir sessizlik içinde düşündü düşündü. Ben de çok düşündüm. Ne söyleyeceğimi, ne ceza vereceğimi değil, bu gidişatı nasıl ters yöne çevirmemiz gerektiğini düşündüm. Biri 7, biri 5 yaşında, 5 senedir beraber yaşayan iki kardeşi birbirine düşürmeden nasıl iletişim kurmayı öğretecektik. Bize kısa vadeli değil, uzun vadeli, pekiştirmeli bir yöntem lazımdı. Çocukların doğru alışkanlıkları ve davranışları öğrenip içselleştirecekleri bir çözüm gerekliydi. Yolda bir plan program yaptım.
Eve gelince Kımılnaz uykuya devam etti. Kıpırcan’ın saçlarını kesip duşa soktum. O arada ben de yukarıdaki posteri hazırladım. Eşimle konuştum. Kafamdakini anlattım.
Çocuklar uyanıp, giyinip kendilerine gelince onlarla konuşmak için salona çağırdık. Eve geldiğimizden beri höt zöt işitmemiş tipler, konuşacağız deyince hazırolda salona geldiler. Bir ay sürecek “Önce düşün, sonra hareket et” programını açıkladık. Posterde dikkat etmeleri ve uygulamaları gereken doğru davranışları listeledik. Olumsuz fiillerden mümkün mertebe uzak durduk. Hedefimiz, takvimde ay sonuna kadar her günü yeşil gülen surat, kalp, yıldız ve onay işareti ile doldurmak. Aksi durumda kırmızı çarpı alacaklar. Günlük değerlendirme bireysel değil ikisi için topluca geçerli olduğundan, birinin hatası yüzünden ikisinin de yeşil onay işaretlerini kaybetmemeleri için beraberce çalışmaları, birirlerini uyarmaları, yol göstermeleri gerekiyor. Bunları örneklerla açıkladık. Alttaki boş alana da içten gelerek yaptıkları örnek davranışlarını post-it’lere yazıp koyacağız, teşekkür edeceğiz, ki bunlar pekişsin.
Bunu bir ceza veya ödül programı olarak vurgulamasak da programı başarı ile tamamlarlarsa, yani tüm ay yeşil işaretlerle dolarsa, şu anda kaybetmiş oldukları bazı özel hakları geri kazanacaklar. Şu anda TV, bilgisayar (oyun), iPad, iPhone kullanıp hakları tamamen askıya alındı. Nedense çok protesto etmediler. Ya daha beter birşey bekliyorlardı, bunlara çok da bağımlı olmadıkları için ciddi gelmedi, veya kendilerine çok güveniyorlar. Bilemiyorum.
Bizim için önemli olan cidden düşünerek hareket etmeleri ve bu davranışları pekiştirmeleri. Daha çok bunun üzerine durduk.
Bugün 1. günümüzdü. Sabah uyanınca öyle bir güzel oynadılar, anlaştılar ki gözlerimiz yaşardı. Biraz verdiğimiz ayar, biraz yeşil işaret almak için gösteriş (bak nasıl anlaşıyoruz, güzel güzel iş yapıyoruz) etkiliydi. Sonra etrafı topladılar beraberce. Gün sonuna doğru hafiften “çocuğum, önce düşünüp, sonra hareket edecektin”, “postere tekrar bir göz at istersen” diye uyarmamız gerektiyse de olaysız bir günü tamamlayıp yeşil gülen suratı aldılar. Önümüzdeki ay, umarım sıklığı azalan bir şekilde ” önce düşün, sonra hareket et” diye tekrar ederek geçecek.
Önümüzdeki ay boyunca haftalık raporlarla güncellemeye ve sonuçları bildirmeye devam edeceğim. Yolumuz açık olsun.
Not: Posteri ingilizce hazırladım. Türkçesi
“ÖNCE DÜŞÜN, SONRA HAREKET ET”
Davranış listesi:
- Beraber oyna
- Beraber çalış
- Kibarca sor
- Güzelce cevapla
- Nazik konuş
- Paylaş
- Sıranı bekle
- Sabırlı ol
- Sorunları beraberce çöz
- Kişisel alana saygılı ol
Amacımız: Takvimi :), ❤, ★, ✓ ile doldurmak.