Lenfatik sistem, bir bireyin lenf hücrelerini, dalağını, lenf damarlarını, lef nodüllerini ve bademciklerini içine alan bir yapıdır.
Bu sistem, temel olarak şunu sağlar: Kalp tarafından vücudun geri kalanına pompalanan kan, arterler aracılığı ile dağılarak çeşitli organ ve sistemlere kaynak sağlar. Kullanılan kirli kanın vücuttan geri toplanması ve toplardamarlar aracılığı ile kalbe iletilmesi gerekir. Ne var ki, kalbe dönen kanın tamamı tek bir kanal üzerinden iletilmez. Görece daha sıvı bir yoğunluğa sahip olan kan ven adı verilen damarlarla kalbe dönerken, daha yoğun, koyu bir görünüme sahip olan kan lenf damarları ile yolculuğuna devam eder. İşte bu aktarım sırasında lenf damarlarında oluşan problemler, lenfödem olarak adlandırılmaktadır.
Lenfödem, yani lenf damarlarında meydana gelen çeşitli fonksiyonel ve yapısal problemler, kimi zaman doğuştan, kalıtsal sebeplerle, kimi zaman ise çeşitli enfeksiyon sebeplerle ortaya çıkabilmektedir. Lenfatik dolaşımın damarlarda meydana gelen bu bozukluklardan dolayı hasar görmesi, protein bakımından zengin yoğun bir sıvının belirli noktalarda birikmesine sebep olur.
Lenfödem, herhangi bir cerrahi ameliyat sırasında meydana gelen enfeksiyonlar sonucunda oluşmuş olabilir. Kanser tiplerinin neredeyse tamamında, özellikle uygulanan ışın tedavisine bağlı olarak lenfödem gelişebilir.
Özellikle meme cerrahisi yaptıran bireylerin yaklaşık olarak dörtte lenfödem gelişimi tespit edilmektedir. Meme cerrahisi sonrasında kişinin koltuk altındaki lenf bezlerinin çıkarılması, lenf dolaşımının zarar görmesine sebep olarak kol bölgesinde şiddetli ağrıya, şişkinliğe ve sürekli devam eden bir rahatsızlık hissine sebep olabilir. Genel olarak bu tür prosedürlerde koltuk altından alınan lenf bezlerinin büyüklük ve sayısı, lenf dolaşımının aksama riskini ve dolayısıyla lenfödem riskini doğrudan etkiler.
Kimi zaman herhangi bir cerrahi işlem yaşamayan hastalarda da lenfödem görülebilir. Örneğin enfeksiyon, haşere / böcek ısırığı, kola çok şiddetli şekilde darbe alma gibi durumlar lenf dolaşımını olumsuz etkiler ve lenfödeme sebep olur.
Peki, tıbbi bilgisi olmayan sıradan bir birey olarak yaşadığınız rahatsızlıkların lenfödem dolayısıyla gelişip gelişmediğini nasıl anlayacaksınız? Sizin için lenfödemin en sık rastlanan belirtilerini derledik. Bu belirtilerden birkaçını aynı anda deneyimlemek, lenfödem geçiriyor olduğunuz anlamına gelebilir. Özel Cerrahi Hastanesindeki doktorunuzdan randevu alarak muayene olmanızı, bu muayeneden önce kesinlikle hiçbir ilaç kullanmamanızı ve kendinize teşhis koymamanızı şiddetle tavsiye ediyoruz.
Kolunuzda yoğun bir sıkışma ve ağrı hissi, lenfatik dolaşım probleminin en belirgin etkilerinden biridir. Bu sıkışma ve ağrı ile zaman zaman şişme de şekil bozuklukları da deneyimleyebilirsiniz.
Karıncalanma hissi ve dolayısıyla fonksiyon bozuklukları, bir diğer belirtidir. Dolaşımın zayıflaması kolda hissiyat kaybının gelişmesine sebep olabilir. Bu da gündelik yaşamda kolayca yaptığınız işlerin size daha zor gelmeye başlaması anlamına gelebilir.
Ellerinizde ve el bileklerinde basit hareketleri yapmakta zorlanmaya başlamak, lenfödemin bir başka belirtisidir. Kollarda başlayan dolaşım problemi zamanla ellerinizi de etkilemeye başlar.
Derinizde hafif bir gerginlik hissi deneyimleyebilirsiniz. İlgili bölgelerinizdeki bu rahatsızlık zamanla psikolojik bir probleme de dönüşerek sizde huzursuzluk ya da stres yaratabilir.
Eğer uzun süre müdahale edilmezse, şişlik gerçekleşen bölgede oluşan akıntılar oluşur. ‘’Cildin gözyaşları’’ olarak da adlandırılan bu akıntılar, lenfödem problemini artık ciddi düzeyde yaşadığınız anlamına gelir. Uzman bir doktorun acil bir müdahalesi gerekli olacaktır.
Gelişim sürecine bağlı olarak Lenfödem Hastalığı dörde ayrılmaktadır. Bu tipler aşağıdaki gibi sıralanabilir.
Primer lenfödem (doğuştan gelen lenfödem): Bebeğin anne karnındaki gelişim sürecinde meydana gelen aksaklıklar primer lenfödemin oluşmasına sebep olabilir. Lenf bezlerinin ya da damarlarının belirli bir gelişim düzeyine ulaşmaması, diğer damarların yoğun bir kıvamı olan kanı vücut içinde dolaştırması anlamına gelecektir. Bu da sağlıklı damarlarda aşırı yük birikmesi dolayısıyla çeşitli ağrılara ve zamanla diğer komplikasyonlara neden olur.
Sekonder lenfödem: Doğumdan sonra çeşitli kanser tedavi operasyonlarının ardından görülen lenfödem, özellikle radyoterapi tarafından tetiklenebiliyor. Bunun en büyük sebebi, kanserli hücrelerin alınması sırasında ilgili bölgede bulunan lenf nodüllerinin de alınmasıdır. Ne kadar büyük hacimli lenf nodülü alınırsa lenfödem hastalığının görülme riski de o kadar artar. Özellikle meme kanseri tedavisi sonrası görülen lenfödem, sekonder lenfödem kategorisinde değerlendirilir.
Lipödeme bağlı olarak görülen lenfödem: Adet döngüsünün başlaması ile ya da ilk hamilelik deneyimine bağlı olarak gelişen lipödem, nedeni tam olarak bilinmeyen ve büyük çoğunlukla kadınlarda görülen bir sağlık problemidir. Bu sağlık problemi, bacaklarda ve / veya kollarda yağ kütlesini artışına sebep olur. Yağ kütlesinin artışı, ilgili bölgede daha yüksek oranlı su ve protein depolaması anlamına gelecektir. Bu durum lenf sistemine taşıyabileceğinden daha fazla yük bindirir ve lenf dolaşımının aksamasına sebep olur.
Kronik venöz yetmezliğine bağlı olarak görülen lenfödem: Venöz yetmezliği, ven damarlarının (toplardamarlar) yeteri kadar kanı kalbe iletememesi durumuna verilen isimdir. Genellikle kalbe en uzak olan nokta olan diz altı bölgesinde görülen bu problem, lenf sisteminin durumu telafi etmeye çalışması ile sonuçlanıyor. Bu telafi, lenf sistemine taşıyamayacağı oranda bir yük bindirerek lenf dolaşımını olumsuz etkiliyor.
Özel Denizli Cerrahi Hastanesinde kullanılan lenfödem tedavi yöntemleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Güçlü ve doktorunuz tarafından hazırlanmış bir egzersiz takviminin uygulanması
Manuel lenf drenajı
Kompresyon (bandaj ve çorap yardımı ile gerçekleştirilir)
Cilt bakımı
Yukarıdaki yöntemlerden hangisi ya da hangilerinin kullanılacağını, doktorunuz yapacağı tetkikler sonucunda belirleyecektir. Daha fazla bilgi almak ve tedavi sürecini başlatmak için hemen bizi arayabilir ve randevu oluşturabilirsiniz.