Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından açıklanan verilere göre dünya genelinde halen 1,25 milyar yetişkin tütün kullanmasına rağmen sayılarda bir iyileşme var. Çünkü 2000 yılında her beş yetişkinden biri tütün kullanırken 2022 yılında ise her üç kişiden biri tütün kullandı. Buna karşın Türkiye’de tütün kullanımında artış görünüyor. TÜİK tarafından geçtiğimiz yıl yayımlanan Türkiye Sağlık Araştırması’na göre 2022 yılında 15 yaş ve üzeri grupta her gün tütün kullananların oranı yüzde 28,3 oldu. Bu oran 2010 yılında yüzde 25,4’tü. 15-24 yaş arasında da neredeyse her beş gençten biri (yüzde 19,3) tütün mamulleri kullanıyor. Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Türkiye’de 75 yaş ve üzeri grup hariç her yaş grubunda tütün kullanma oranının arttığına dikkat çekerek, gençler başta olmak üzere tüm toplum sağlığını tehdit eden tütün kullanımına karşı alınması gereken önlemleri sıraladı.
Gençler En Çok Arkadaşlarından Etkileniyor
Tütüne başlama nedenlerinde ilk sırada arkadaş etkisinin olduğunu söyleyen Prof. Dr. Açık, “Tütüne başlamada en büyük etken yüzde 31,3 ile arkadaş etkisi. Bunu yüzde 23,8 ile merak, yüzde 23,2 ile özenti takip ediyor. Bu noktada ailelere büyük iş düşüyor. Her şeyden önce ebeveynler tütün mamulü kullanıyorsa çocuklarına bunun zararlarını anlatsalar bile bu yeterli olmayacaktır. Çünkü çocukların ilk rol modeli aileleri. Ardından yaşları büyüdükçe bu kez arkadaş faktörü devreye giriyor. Bu nedenle aileler, çocuklarının arkadaş ortamlarına dikkat etmeli, çocuklarının arkadaşlarının aileleriyle ve öğretmenleriyle iletişimde olmalı ve bu tehlikeden onları uzak tutmak için tütünün zararlarını çok iyi anlatmalılar” dedi.
Avrupa Komisyonu’nun 2040 yılına kadar ‘tütünsüz nesil’ yaratmayı hedeflediğini hatırlatan Açık, AB ülkelerinde çocuklara tütün mamulleri satışına karşı yaptırımların arttığını hatırlattı. Açık şöyle devam etti; “DSÖ de bu yıl 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü kapsamında çocukları tütün endüstrisinin müdahalesinden korumaya adayacağını ve bu konuda çalışmalar yapacağını açıkladı. Bu mücadeleyi hep birlikte sürdürmeliyiz.”
Elektronik Sigara Yasaklarına Uyulmalı
Tütün mamulü kullanmayı bırakan bazı kişilerin elektronik sigara kullanmaya başladığını ancak bu sigaraların da sağlığa büyük zarar verdiğini belirten Açık, “Araştırmalar, elektronik sigaralarda bulunan nikotin ve diğer kimyasalların bağımlılık oluşturduğunu ve sigaraya benzer sağlık sorunlarına yol açtığını ortaya koyuyor. Aslında ülkemizde elektronik sigara satışı yasak. Buna karşın uygulamadaki aksaklıklar nedeniyle bu ürünlere kolaylıkla ulaşılabiliyor. Denetimlerle ilgili bir diğer önemli konu da dumansız hava sahası olması gereken alanlarda yapılan ihlallere göz yumulmaması. Denetimler artırılıp yaptırımlar uygulanmadığı takdirde bu durum toplum sağlığımızı tehdit etmeye devam edecek” diye konuştu. Açık ayrıca sigara gibi bağımlılık yapıcı etkisi bulunan nargilenin yol açtığı tehlikeye vurgu yaparak, içerisindeki ağır metaller sebebiyle bir nargilenin ortalama 4-5 paket sigarayla aynı oranda zehirlenmeye sebep olduğunu söyledi.
En Önemli Adım, Sigarayı Bırakmaktır
Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği adına herkesi sigara, diğer tütün ürünleri ve elektronik sigara gibi bağımlılık yapıcı maddelerden uzak durmaya çağıran Açık, “Tütün kullanımı, kalp-damar hastalıkları, akciğer kanseri, KOAH, diyabet, felç, astım, gebelik komplikasyonları, diş çürümesi, cilt yaşlanması gibi pek çok sağlık sorununa neden oluyor. Tütün kullanımı aynı zamanda pasif içiciliğe maruz kalanları da etkiliyor. Tütün kullanımının yıllık maliyeti ise 25 milyar TL’yi aşıyor. Bu nedenle tütün kullanımını önlemek ve bırakmak hem bireysel hem de toplumsal sağlık için çok önemli. Tütün kullanıcılarının en önemli adımı, sigarayı bırakmalarıdır. Bu konuda kendilerine yardımcı olacak sağlık kuruluşları, danışmanlık hizmetleri, ilaçlar ve destek grupları mevcuttur. Tütün kullanımından kurtulmak isteyenler, 171 Alo Sigara Bırakma Hattı’nı arayarak ücretsiz danışmanlık alabilirler. Unutmayın, sigarayı bırakmak hayatınızın en iyi kararı olabilir” dedi.