Açıklama
Buhur suyu: sandal sedir sığla öud ağacı gibi tütsü olarak yakılan kokulu ağaç parçalarının gül suyu içinde kaynatılarak misk ve amber veya çiçek sularının eklenmesi ile hazırlanır.
Topkapı sarayı arşiv bölümünde 1708 yılın ait çamaşır başı Yusuf Ağanın defterinde buhur suyunun hazırlanışı ile ilgili kayıtlar yer almaktadır.
Buhur Suyu
Buhur suyunun geçmişi yaklaşık 600 yıl öncesine kadar dayanır. Kullanımı yaygın ve saray mutfaklarında yapımı oldukça geniş yer alan tarifler olduğundan günümüze kadar bilgileri ulaşan nadir koku kültürlerindendir. Fatih Sultan Mehmet zamanından itibaren başlayıp Avrupa’nın birçok ülkesine ulaşmıştır.
1593 yılında İngiltere Krallığı’nın Osmanlı İmparatorluğu nezdinde ikinci elçisi olarak atanan Sir Edward Burton, Kraliçe I. Elizabet’e sunduğu raporda, başkent İstanbul’da şerefine verilen ilk ziyafette yaklaşık yüz türlü yemek saydığını ve gül şerbetinin nefis lezzetinden etkilendiğini, yemek bitince, “ellerini buhur suyu denilen, içinde öd ağacı, misk, sandal ağacı ve çiçek suyu bulunan çok güzel kokulu bir suyla yıkadıklarını” (özelikle sandalın mikrop öldürücü özelliği mevcuttur) büyük bir heyecanla yazmıştı. Burton’un yaşadığı bu deneyim, o ve çevresindekiler için oldukça çarpıcıydı.
1640 tarihli Es’ar Defter’inde ve Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde, buhur suyunun İstanbul’da misk satıcılarında ve gül suyu esnafında bulunduğu ve halka satıldığı görülmektedir. Hatta buhur suyu, 1720 yılında III. Ahmet’in şehzadelerinin sünnet düğünleri için yapılan şenlikte Mısır Çarşısı esnafı tarafından sunulan düğün hediyeleri arasında yer alır.
Buhur suyunun terkibine ve hazırlanışına ilişkin kayıt, Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi’nde (No:7011) bulunan, 1708 tarihinde çamaşırcı başı olan Yusuf Ağa’nın tuttuğu defterde yer almaktadır.