Geçen yıl Scientific Reports’ta yayınlanan iki çalışma, kuşları görmenin veya duymanın zihinsel sağlığımız için iyi olduğunu ortaya koyuyor.
Kuşların size nasıl yardımcı olabileceğini öğrenirken bir yandan da şarkılarına kulak verin.
Araştırmalar sürekli olarak doğayla daha fazla temas ve etkileşimin daha iyi vücut ve beyin sağlığı ile ilişkili olduğunu gösteriyor. Kuşlar ise bu iyileştirici etkilerin özel bir kaynağı gibi görünüyor. Bu minik canlılar neredeyse her yerde bizi doğaya bağlamanın bir yolunu sunuyor.
Max Planck İnsani Gelişim Enstitüsü’nde çevresel sinirbilim yüksek lisans öğrencisi ve çalışmalardan birinin yazarı olan Emil Stobbe, ‘‘Kuş şarkılarının özelliği, insanlar aşırı kentsel ortamlarda yaşasalar ve doğayla çok fazla temasları olmasa bile, kuşların şarkılarını canlı ve bozulmamış doğal ortamlarla ilişkilendirmeleri’’ diyor.
Üstelik son araştırmalar kulaklıkla kuş sesi kayıtlarını dinlemenin bile olumsuz duyguları hafifletebileceğini öne sürüyor.
Kuşların etrafında olmak bile daha iyi ruh sağlığı ile ilişkilendiriliyor
Bir çalışma çerçevesinde araştırmacılar yaklaşık bin 300 katılımcıdan Urban Mind adlı bir akıllı telefon uygulamasını kullanarak günde üç kez çevreleri ve psikolojik durumları hakkında bilgi toplamalarını istedi. Katılımcılara araştırmacıların özellikle kuşlar üzerine çalıştığı açıkça söylenmedi.
Uygulama aynı zamanda uyku kalitesi, hava kalitesinin öznel değerlendirmesi ve konum ayrıntıları gibi diğer hayati verileri de topluyordu. Böylece 26 bin 856 değerlendirme, gerçek dünyada gerçek zamanlı olarak zihinsel sağlıkla neyin ilişkili olduğuna dair zengin bir veri seti sundu.
Verileri analiz eden araştırmacılar yeşillik ve suyun varlığı gibi kendileri de olumlu ruh sağlığıyla ilişkilendirilen diğer olası açıklamaları hesaba kattıklarında bile, kuşları görmek ya da duymak ile mental sağlık arasında önemli bir pozitif ilişki buldu.
Depresyondaki insanlar kuş seslerine ve bölgedeki kuş yaşamına karşı olumlu etkiler gösteriyor.’’
Faydalar kuşlarla karşılaşmanın ötesinde de devam etti. Bir noktada kuş gördüğünü veya duyduğunu bildiren bir katılımcı, bir sonraki gözlemde kuşlarla karşılaşmamış olsa bile, kuşu görmenin ruh sağlığı üzerindeki pozitif etkisi saatler boyunca devam etti.
King’s College London Psikiyatri, Psikoloji ve Nörobilim Enstitüsü’nde doktora adayı ve çalışmanın yazarlarından Ryan Hammoud bunu ‘‘zaman içinde kalıcı bir bağlantı’’ olarak nitelendiriyor.
İlginç bir şekilde, kuşlar hem sağlıklı katılımcılara hem de (dünya çapında en yaygın akıl hastalıklarından biri olan ve geleneksel ilaç tedavilerine her zaman yanıt vermeyen) depresyon teşhisi konmuş kişilere fayda sağlıyor.
Hammoud bunu, ‘‘Depresyondaki insanlar kuş seslerine ve bölgedeki kuş yaşamına karşı olumlu etkiler gösteriyor’’ diye ifade ediyor.
Kuş sesleri dinlemek anksiyete ve paranoya etkilerini hafifletiyor
İkinci bir çalışma, kuş seslerinin sadece altı dakikalık kayıtlarını dinlemenin bile anksiyete, depresyon ve paranoya duygularını azaltabileceğini buldu.
Hammoud, ‘‘Kulaklıkla kuş sesi dinlemek, zihinsel rahatlamaya fayda sağlayan kanallara etki ediyor’’ diye belirtiyor. ‘‘Bu çok ama çok güzel bir bulgu.’’
Araştırmacılar 295 çevrimiçi katılımcıdan duygusal durumlarını kendi kendilerine değerlendirmelerini ve bir bilişsel hafıza testi yapmalarını istedi. Daha sonra katılımcılara rastgele olarak kuş sesleri ya da trafik gürültüsü dinletildi. Araştırmacılar daha sonra deneklerin duygusal ve bilişsel durumlarını yeniden ölçtü.
Bu araştırma ya doğanın iyileştirici yönlerini ya da kentsel çevrenin o kadar da olumlu olmayan etkilerini gösteriyor.’’
Sekiz türün ötüşünü içeren daha çeşitli kuş şarkılarını dinleyen katılımcılar, depresif semptomlarda azalma ile birlikte anksiyete ve paranoya duygularında da önemli düşüşler bildirdi. Daha az çeşitlilikteki kuş şarkılarını (iki kuş türü) dinleyenler de anksiyete ve paranoya duygularında önemli bir azalma bildirdi. Buna karşılık çeşitli trafik gürültüsü dinlemek depresif durum belirtilerini kötüleştirdi.
İkinci çalışmanın yazarlarından Stobbe, araştırmanın ‘‘ya doğanın iyileştirici yönlerini ya da kentsel çevrenin o kadar da olumlu olmayan etkilerini’’ gösterdiğini söylüyor.
Doğa seslerinin sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin daha önce yapılan araştırmalar, bu seslerin bilişsel faydalar da sağlayabileceğini ortaya koyuyor.
Doğa ve kuşlar neden bize iyi geliyor olabilir?
Stobbe, kuşların doğayla ve onun sağlık üzerindeki etkileriyle daha fazla bağ kurmamıza yardımcı olduğunu ve doğaya ne kadar bağlı olursak bu etkilerden o kadar fazla faydalanabileceğimizi söylüyor.
Dikkat restorasyonu teorisi olarak bilinen, doğanın sağlıklı etkilerine ilişkin bir hipotez, doğada bulunmanın konsantrasyonu artırdığını ve stresli kentsel ortamlarda yaşamakla ilişkili zihinsel yorgunluğu azalttığını ileri sürüyor. Kuş sesleri gibi doğal uyaranlar, dikkatimizi çekiyor ama aynı zamanda zihnimizin tazelenmesini sağlıyor; bu nedenle bizi zihinsel olarak tüketmiyor.
Doğa ve kuş sesleri aynı zamanda stresi de azaltıyor. Hammoud, önceki araştırmaların yeşil açık alanlarda geçirilen zamanın kan basıncını ve kortizol seviyelerini düşürebileceğini ortaya koyduğunu söylüyor.
Kuş seslerinin beynimizi nasıl etkilediği henüz tam olarak anlaşılmış olmasa da nörogörüntüleme çalışmaları, doğaya maruz kalmanın diğer biçimlerine verilen stres azaltıcı beyin tepkileri buldu.
Kentsel bir ortama kıyasla doğada yürümek, depresyon ve diğer akıl hastalıkları riskiyle bağlantılı olan saplantılı düşünmeyi ve beynin prefrontal korteksinin aşırı düşünmeyle ilişkili bir bölümündeki aktiviteyi azalttı. Ayrıca yeşil manzarayı görmek, davranışsal stres tepkileriyle ilişkili olan posterior singulat korteksi harekete geçiriyor.
Kuşları görmek için dışarı çıkmak aynı zamanda daha fazla fiziksel aktiviteyi teşvik etme eğiliminde ki bunun da kendi yararları bulunuyor. Dahası açık havada egzersiz yapmak da egzersizin sağlık yararlarını doğanın psikolojik faydalarıyla birleştiriyor.
Kuşlardan en iyi şekilde nasıl yararlanılır?
Farkında olun: Dışarı çıktığımızda eğer dikkat etmezsek, kuşların da orada şarkı söylediğini unutmak oldukça kolay.
Stobbe, ‘‘Farkında olmaya çalışın. Aslında yapmanız gereken tek şey bu’’ diyor. ‘‘Ve bu küçük adımla, bu yararlı etkileri elde etmeye veya dışarıda geçirdiğiniz zamanı artırmaya bir adım daha yaklaşabilirsiniz.’’
Meraklı olun: Bu kuş nedir? Cornell Lab of Ornithology tarafından üretilen Merlin Bird ID ve BirdNet gibi akıllı telefon uygulamaları, ötüşü yapan kuşu tanımlamaya ve spektrogramını görselleştirmeye yardımcı olabilir. Bunlar veya eBird gibi uygulamalar da gördüğünüz kuşu boyutlarından, renklerinden ve konumundan tanımlamanıza yardımcı oluyor.
BirdCast gibi araçlar, bölgenizdeki kuş göçlerinin canlı haritalarını veriyor ve böylelikle kaçırıyor olabileceğiniz kuş aktivitelerini ortaya çıkarıyor.
Farkında olmaya çalışın. Aslında yapmanız gereken tek şey bu.’’
Katılım sağlayın: Tüylü dostlarımızın tadını her yoğunluk seviyesinde çıkarabiliriz. Metroya yürürken ya da işyerinde hava almaya çıktığınızda kuşlara kulak vermeyi unutmayın. Ayrıca bir kuş gözlem grubu bulabilir ve bölgenizdeki diğer kuş gözlemcileriyle tanışabilirsiniz.
Anı yaşayın: Gördüğümüz kuşların ve duyduğumuz şarkıların tadını çıkararak daha fazla keyif alabiliriz. Yakın zamanda yapılan bir çalışma, her bir kuş için hissettikleri neşeye dikkat eden kuş gözlemcilerinin, sadece gördükleri kuşları sayanlara göre daha fazla psikolojik fayda bildirdiklerini vurguluyor.
Her iki çalışma da kuş seslerinin stresli bir dünyada zihnimizi yatıştırmak için ya da klinik bir ortamda anksiyete veya paranoya hastalarını tedavi etmek için kullanılabileceğini öne sürüyor.
Stobbe, ‘‘İnsanlar sadece doğayı temsil eden seslerin kayıtlarını dinleyerek kolay, erişilebilir tedavi veya önleme tekniklerini kullanabilir’’ diyor. ‘‘Ya da elbette doğanın içine girip bu sakinleştirici etkileri direkt deneyimleyebilirler.’’
Kaynak: The Washington Post, Ceyda Yetim yerelleştirdi.