Beslenmenin, sağlık ve kronik hastalıkların gelişim riskiyle yakın bağlantısı göz önüne alındığında, günümüzde besin takviyeleri sağlık için vazgeçilmez bir öge haline geldi. Besin takviyelerinin uygun kullanımıyla birçok sağlık sorununa karşı koruma sağlanabileceği ve sağlık harcamalarının azaltılabileceği ile ilgili yayınlar artmaya başladı. Günlük yaşam temposunda, çeşitli konularda bize yardımcı olabilecek besin takviyeleriyle ilgili kısa bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.
Günlük Temel Destek
Multivitaminler, iyi bir besin takviyesi programının temelini oluşturan en önemli formülasyonların başında geliyor. Vitaminlerin yanında sağlık için gerekli olan mineralleri de optimum miktarlarda bir arada içeren multivitaminler, vücudun işlevlerini sürdürebilmesi için gereken besin maddelerini almanın ve eksiklik riskini azaltmanın en iyi yolu. Ayrıca multivitaminlerin yerine “süper gıda” olarak bilinen Spirulina, Moringa, Chlorella vb. gibi destekler de besin takviyesi programının temelini oluşturmak için kullanılabiliyor.
Temel destek demişken probiyotiklere ayrı bir bölüm açmak gerekiyor. Son dönem yapılan çalışmalar, sağlıklı bağırsak florasının besinleri metabolize edip kullanmada olduğu kadar, besin takviyelerinin beden tarafından etkin şekilde emilip kullanılmasında da büyük önem taşıdığını gösteriyor. Bu açıdan uygun bir probiyotik takviyesi veya prebiyotik/probiyotik bazlı bir beslenme programının çok büyük önemi var.
Enerji
Günümüz modern hayatının en büyük ihtiyaçlarından birisi yeterli enerji seviyelerine sahip olmak. Yorgunluk, halsizlik, bitkinlik günümüzde en çok duyduğumuz yakınmaların başında geliyor. Artık 24 saat boyunca sürekli on-line iletişim halinde olmanın yanında, hepimiz birden fazla aktivite ve işle uğraşıyoruz. Bu koşuşuturma hali bizden enerjimizi sürekli yüksek ve hazır tutmamızı talep ediyor. Bu noktada da besin takviyelerinden destek almamız mümkün.
Bedenimiz enerjiyi ATP (Adenozin Trifosfat) halinde kullanıyor ve depoluyor. Özellikle orta yaşlardan itibaren bedende ATP seviyelerinin azaldığı biliniyor, bu nedenle 20’li yaşlarda bulduğumuz hareketliliği ve enerjiyi orta yaş civarında bulamıyoruz. Hücresel enerjimizi arttırmamıza yardımcı olacak Coenzyme Q10, B kompleks, Magnezyum gibi takviyeler veya Ginseng gibi bitki ekstreleri bu noktada destek olarak kullanılabiliyor.
Hafıza
Enerji için yazdıklarımız hafıza için de geçerli. Bundan sadece 200 yıl önce 19.yüzyılda 15-20 basılı metin okumuş olan bir kişi “bilim adamı” olarak kabul edilirken, bugün bunun çok daha fazlası ceplerimizdeki akıllı telefonların içeriğinde var. Bu da insan beynini, son 50 yılın en çok kullanılan ve zorlanan organı haline getiriyor.
Besin takviyeleri, zihinsel performansı arttırmak konusunda da bize destek sağlayabiliyor. “Hafıza vitaminleri” olarak bilinen B kompleks vitaminleri (özellikle Vit B12 ve folik asit) yanında Omega-3 yağ asidi olan DHA ve Kolin, zihinsel performans ve konsantrasyonu arttırıcı özellikleriyle ideal destekler. Ayrıca çeşitli bitki ekstreleri de güçlü bir hafıza ve konsantrasyon için kullanılıyor.
Omega-3 Yağ Asitleri
Artık Omega-3 yağ asitlerinin önemi herkes tarafından biliniyor. Eğer haftada en az 2-3 porsiyon yağlı balık yenmiyorsa, omega-3 yağ asitlerinin takviyelerden alınması en iyi yol. Bu arada, tüm balıklarda en önemli omega-3 yağ asitleri olan EPA ve DHA’nın bulunmadığını ve bu yağ asitlerinin balığın pişirilmesi sırasında (örneğin: kızartma) bozulduğunu da hatırlatalım.
Güçlü Bağışıklığı
Bağışıklık sistemini güçlü tutmak, sürekli soğuk algınlığı gibi akut sorunlarla sık karşılaşmamak açısından olduğu kadar, kronik ve ciddi rahatsızlıkların gelişme riskini de azaltmak açısından önem taşıyor. Bağışıklığı güçlendirmek için ekmek mayasından elde edilen doğal bir polisakkarit olan beta glukan, çinko minerali ve tabi ki C vitamini en ideal takviye programı olarak kabul edilebilir.
Ayrıca anti-viral özellikleriyle ön plan çıkan Sambucus Nigra, Çörek Otu veya Propolis gibi takviyeler de özellikle kış aylarında yaygın olarak kullanılıyor.
Güzellik
İnsanoğlunun en eski arayışlarından birisi olan güzellik konusu, besin takviyeleri için de çok önemli bir konu başlığı. Bu amaçla özellikle cilt sağlığına destek olarak hidrolize kolajen ve hyaluronik asit takviyeleri en çok kullanılan destekler. Ayrıca C vitamini, biotin, çinko, D3 vitamini de cilt-saç ve tırnak sağlığı için önem verilen takviyelerin başında geliyor. Tüm bu besin maddelerini tek tek kullanmanın zorluğu göz önüne alınırsa, bunların tümünü veya çoğunu içeren özel formülasyonlar en iyi takviye şekli olarak görülüyor.
Kemik-Eklem Sağlığı
Tüm yaşamımız boyunca ayakta durmamızı ve hareket etmemizi sağlayan kas-iskelet sistemini – özellikle de eklemleri – sadece yaşlılıkta değil gençlik döneminden itibaren korumanın önemi son yapılan araştırmalarla daha iyi anlaşılıyor. Kemik sağlığı için kalsiyum, D vitamini, K2 vitamini ve magnezyum en önemli destekler olarak göze çarpıyor.
Besin takviyeleri söz konusu olduğunda en çok klinik araştırma yapılan konu başlıklarından birisi olan eklem sağlığı için ise biyoaktif kolajen peptitler, çeşitli bitki ekstreleri (boswelia veya zerdeçal gibi) ve glukozamin-kondroitin takviyeleri kullanılabiliyor. Eklem sağlığına yönelik son dönemde özellikle kolajen peptit takviyeleriyle iyi sonuçlar veren klinik araştırmalar olduğunu belirtmek gerekiyor.
Tüm bu takviyeler için söylenmesi gereken en önemli nokta; besin takviyelerinin konunun uzmanı bir sağlık profesyonelinin danışmanlığında kullanılmasının en iyi yol olduğu. Sizin için uygun besin takviyesi programında hangi desteklerin olması gerektiğini belirlemenin yanında, olası ilaç etkileşimleri veya en uygun kullanım şeklini ve dozunu belirleme konusunda da bir sağlık profesyonelinin danışmanlığı istenen sonuçları elde etmenin en sağlıklı ve uygun yolu.
Uzm.Ecz.Levent GÖKGÜNNEÇ
Besin Takviyeleri