Senet Borcu Zaman Aşımı Süresi
İçindekiler
Kişiler yada kurumlar arasında gerçekleşen alacak verecek veya ticari alışveriş sonucu vadesi ve tutarı açık şekilde belirtilen evraka senet yada bono tabiri edilen ödeme akdi sözleşmesi kullanılmaktadır. Senet Hukuk önünde bağlayıcılığı bulunmakta olup ödenmemesi halinde icra ve akabinde cebri hacze kadar yolu vardır. Düzenlenen senet borçlu ve varsa müteselsil kefil içinde eşit şartta bağlayıcıdır. Bu tür konularda özellikle Ticari senetlerde hukuk desteği almak bir avukata danışmak mutlak yararınıza olacaktır. Bu yazımızın sadece konunun çerçevesini çizmek ve temel hatlarını bilginize sunmaya dair olduğunu hatırlatalım.
Senetlerde Zaman Aşımı Süresi
Usulüne uygun olarak düzenlenen senetler Türk Ticaret Kanununda zaman aşım süresi üç (3) yıl olarak belirlenmiştir. Bir alacağın vade tarihinden itibaren üç yıl içinde yasal olarak (İcra Müdürlüğü Marifeti ile) işlem tesisi yapılmayan alacaklar kendiliğinden düşer. Zaman aşımına girmiş bir senet için alacaklı ilamsız icra kararı çıkartabilir burada dikkat edilmesi gereken husus böyle bir durum oluşursa mutlaka ve mutlaka zaman aşımı bahsi ile itiraz edilmesi aksi halde karar kesinleşir ödemek zorunda kalabilir yada ciddi bir hukuki mücadele vermeniz gerekir kurtulma adına.
Üç yıllık zaman aşımı süresi daha çok adi senetler için geçerli olmakla birlikte tüm senetleri bağlar ancak ticari hususlara ilişkin bazı alacaklar da zaman aşımı 10 yıl olarak öngörülmektedir örneğin bir banka kredisi bu kapsamdadır o yüzden ticari bir alacağa dair senetler 10 yıla kadar zaman aşımı uygulanmaktadır. Ticari senet derken Tüketici ve esnaf arasından olan senet (mağaza, mobilya, gibi tüketici senetleri) bu kapsama girmez adi senettir ve üç yıl zaman aşımı olayı nettir.
Zaman Aşımı İtiraz Süresi
Tarafınıza tebliğ edilmiş bir icra ödeme emri var ise ve bunun zaman aşımına düştüğünü düşünüyorsanız karar tebliğ tarihinden itibaren beş (5) gün içinde ilgili icca müdürlüğüne zaman aşımı bahsi ile itiraz etmeniz gerekir. Özellikle ilamsız icralarda itiraz süresi kaçırılırsa borcu ödeme riski vardır. Yine bu tür borçlarınız var sa mesela borcunuz var ve biliyordunuz ama ödemediniz e-devletten sık sık kontrol ediniz adınıza açılan bir icra vs var mı yine icradan gelecek veya gelebilecek bir yazı var ise takip ediniz ve size tebliği sağlayınız. Bazen muhtarlığa bırakılan eve kapıya iliştirilen kararlar usulüne uygun yani 7201 sayılı kanuna uygun yapılırsa tebliğ edilmiş sayılır.
Bir konuda örneğin borçlu Mernis adres kaydı yok, sanıyor ki icra beni bulamaz bu durumlarda alacaklı avukatları kişini nüfusunun kayıtlı olduğu muhtarlığa yani köyüne mahallesine tebliğ çıkartabilmektedirler.
Zaman Aşımı Süresi Ne Zaman Başlar
Senet borcuna esas zaman aşımı süresi borcun vade günü ile başlar bir çok kişi senedin düzenleme tarihi olduğunu söylemektedir ancak kesinlikle borcun vadesi hangi gün ise o zaman başlar. Örneğin 21 Aralık 2017 günü bir bono imzaladınız ve 21 Ocak 2018 günü ödemeyi taahhüt ettiniz ve senet ödeme vadesine 21 Ocak 2018 yazdınız imzaladınız, günü geldi ödemediniz alacaklı bu senet hakkında 22 Ocak 2021 tarihine kadar icra müdürlüğünden dosya açmaz ise yani tarafınıza ödeme emri çıkartmaz ise senet zaman aşımına düşer.
Üç yıl içinde her hangi bire zaman diliminde icraya verebilir zaman aşımına düşmesine son 10 gün kala dahi açabilir 3 gün kala da bu durumda zaman aşımı süresi yeniden üç yıl olarak sıfırlanır.
Bir diğer husus ise ilk yıl icra dosyasının açıldığı ancak sonraki yıl dosyanın veya icranın e-devlette görünmediği bu durumda zaman aşımı hususları da gelmektedir. İcra dosyalarına ödeme yapılmadığından yani para girişi olmadığından İcra Müdürlüğüne dosya harcı yatırılması gerekir bu yatmaz ise dosya icra müdürlüğü tarafından geri bırakılır işlemden kaldırılır ancak bu durum borcun aslına zeval getirmez zaman aşımı vakti gelince alacaklı veya vekili harcı yatırır ve dosya tekrar aktif olur zaman aşımı üç yıl daha uzar.
Bir nevi bono olan Çekler de Zaman Aşımı süresi altı (6) ay olarak belirlenmiştir ancak Türk Ticaret Kanunu ve Yargıtay tarafından oluşturulan içtihatlar göz önüne alındığında bazı davaların niceliği bakımından 10 yıl zaman aşımı süresi kapsamına girdiği de görülmektedir bu nedenle ticari hususlara ilişkin Ticaret Hukukunu bilen avukatlara danışmanız yararınıza olacaktır.
Ölen Kişinin Senet Borcu
Kişinin vefat etmesi onu borçtan kurtarmaz ölen kişinin mallarının kaldığı gibi borçları da varislerine kalır ve veraset ilamında bulunan payları oranında borçlanırlar kısaca borçlunun ölmesi sadece alacaklının muhatabını değiştirir. Usul ve esaslar zaman aşımı süresi aynı yukarıda belirtildiği şekilde devam eder. Reddi miras durumu ise kişinin vefatından sonra üç (3) ay içerisinde yapılma zorunda aksi halde reddi miras işlemi yapılamaz artık.
Bir önceki yazımız olan Banka Borçları ve İcra Zaman Aşımı Süreleri başlıklı makalemizde Borçlarda Zaman Aşımı, Ev Eşyası İcra ve İcra hakkında bilgiler verilmektedir.