Silah üreticileri savaş tamtamları çalıyor. Bu krizlerin ekonomimize etkilerine değinmeden şu hususu belirtmek isterim: savaşların görünüşte bir galibi ve bir de mağlup olanı vardır. Oysa ana kaybedeni insanlıktır. Ekonomik olarak savaştan sadece savaş alanında olan kişi ve milletler değil yakınında uzağında olan toplumlar da o savaştan etkilenmektedir. Ne acı ki savaşa karşı olan insanlar da savaşmak zorunda bırakılıyorlar.
20.yüzyıl büyük savaşlara sahne oldu. Yakın tarihlerde Kore, Vietnam, İran-Irak körfez savaşı, Afganistan dış güçlerin dahil olduğu savaşlardı. Yugoslavya’da Josip Broz Tito’nun birleştirici gayretleri ile yıllarca bir arada yaşayan insanlar Avrupa’nın ortasında iç savaşta birbirlerini nasıl öldürdüler. Ülke parçalandı. Tarih boyu birleşme ve parçalanma süreçleri yaşanmıştır. Şimdi de Kırım’dan sonra Rusya’nın operatörlüğünde Donetsk ve Luhansk Ukrayna’dan ayrılıyor. Bazılarına göre Putin Çarlık Rusya’sına özeniyor. Bu gelişmeler doğrudan Ukrayna’yı Batı bloku Amerika yanı sıra NATO ülkelerini de etkilemektedir.
Türkiye NATO içinde olmasından öte Rusya ve Ukrayna ile sınır komşusudur. Ekonomik olarak da her iki ülke ile etkin ticari ilişkiler içinde olup bu ülkelerden yoğun gelen turistler Türk turizm sektörüne pandemi döneminde de büyük destek sağlamıştır. Türk müteahhitleri her iki ülkede milyarlarca dolarlık projelerde imalatlar yapmaktadır. Her iki ülke ile dış ticaretimizde ithalatımız ihracatımızdan daha fazladır. Buna karşılık turizm gelirlerimizde Rusya ilk sırada yer alırken Ukrayna 3. Sırada yer almaktadır.
Türkiye için çıkacak savaş doğrudan dış ticaret ve turizm gelirlerimize büyük zarar verecektir. Dolaylı sonuçlarına baktığımızda petrol doğalgaz fiyatlarının yükselmesi halen 90 doların üzerine çıkan petrol fiyatlarının neden olduğu akaryakıt ve doğalgaz fiyatlarında da artışa neden olacaktır. Bu durum iktidarı daha önce artırmak zorunda kaldığı enerji fiyatlarını tekrar artırmak zorunda bırakacaktır. Enflasyon ile mücadele eden ülkemize yeni yükler getirecektir. Enerji ithalatındaki düşüş sanayi üretimlerini olumsuz etkilerken yükselen maliyetler de hem ihracatımızda rekabetçi olmamızı engelleyecek hem de enflasyonu körükleyecektir.
Sonuç olarak bu krizin barış içinde çözülmesi için aklıselimin hâkim olması ülkemiz için, her iki ülke kadar bu coğrafyanın dışındaki ülkeler için de isabetli olacak. İnsanlık kazanacaktır. Aksi taktirde Türkiye en büyük kaybedenler arasında olacaktır.
Not: Görüşlerimi Rusya savaşı başlatmadan önce Gözlem’e göndermiştim. Dünyada petrol 100 doları geçti, Türkiye’de dolar kuru 14 TL üzerine çıktı. Rus ordusu işgale devam ediyor, Batı ülke yöneticileri ve NATO genel sekreteri sadece konuşuyor. Rusya’ya karşı alınan ekonomik yaptırımlar tüm dünyayı etkileyecektir. Covit’19 tahribatı dünyada devam ederken şimdi de dünya en çok da Türkiye bu savaşın sosyo-ekonomik tahribatı ile karşı karşıya kalacaktır. Ukrayna’dan aldığım son haberler: Kiev bombalanıyor, askeri üsler dışında sivil yerleşimler, havaalanı bombalanıyor. Uçuşlar iptal edildi. Halk panik halinde kaçacak güvenceli bir yer arıyor. Çok üzgünüm bir kez daha hırs ve doymazlık vahşet kazanıyor, insanlık kaybediyor.