24/10/2019
İstendik yönde davranış genellikle kabul gören, istenmeyen davranış ise toplumsal açıdan kabul görmeyen davranıştır.
Anne baba ve eğitimciler çocuğun mevcut olumsuz davranışını istendik yönde değiştirmek için istikrarlı davranmaları gerekir. Çocuk istikrarlı davrandığı takdirde çocuk, anne baba, toplum da kaybeder. Anne baba ve eğitimciler istikrarlı da davrandıkları takdirde ise hem çocuk hem anne baba hem de toplum kazanır. İstenmedik, olumsuz davranışlar sergileyen çocuk genellikle bunu kime karşı uyguluyorsa ve sonuç alıyorsa bu davranışı ona yönelik devam ettirir. Mesela, her istediğini ağlayarak elde eden bir çocuk, anneye ağlar anne yapmaz. Çocuk istediğini yaptırmak için ağlamaya devam eder, anneye yine dediğini yaptırmak ister anne yine yapmaz. Nitekim yapılmaması gereken bir davranıştır. Sonra da çocuk ağlamaya devam eder. Anne yapmaz ve en son anne dayanamaz ve çocuğun dediğini yapar. Çocuk burada istikrarlı davranmış, anneyse istikrarsız davranmıştır. Burada çocuğun aldığı mesaj şudur; “ağlarsam eninde sonunda anneme dediğimi yaptırırım.” Ve bütün istediklerini ağlayarak anneye yaptırmaya çalışır. Aynı çocuk okulda öğretmenine ağlar istediği şey olmaması gereken bir şey olması hasebiyle öğretmen çocuğun dediğini yapmaz. Ağlar öğretmen dediğini yapmaz. İstediği kadar ağlasın öğretmenin, dediğini yapmadığını gören çocuk şu düşünceyi beynine yerleştirir; “Öğretmenime istediğim kadar ağlayayım öğretmen dediğimi yapmayacak. Dolayısıyla öğretmenin yanında ağlamama gerek yok. Annemin yanında ağladığım takdirde, eninde sonunda pes edip dediğimi yapacak. Annemin yanında ağlamaya devam edebilirim.” İşte bu anlamda anne babalar çocuklarına yönelik istikrarlı olmalıdır. Yapmamaları gereken şeyi yapmaması gerekir, yapması gerektiğini ise yapması gerekir. İşte bu durum çocukta olumlu bir kimlik geliştirecektir. Çünkü davranış değişikliği istikrara bağlıdır.
Örnek Olay
Bir gün bir alışveriş merkezine gittim. Alışveriş merkezinin en gösterişli yerine çocuklara yönelik kampanyalı oyuncaklar getirilmişti. Çocuk annesinden oyuncak istedi, anneyse evde zaten çok oyuncağı olduğunu ve yeteri kadar parası olmadığını söyledi. Çocuk oyuncakların bulunduğu yerden uzaklaştıkça ses tonunu yükseltiyordu. Derken kasaya doğru gittikçe istikrarlı bir şekilde sesini yükseltmeye devam etti. Anne de aynı şekilde az da sesini yükseltiyor çevreden utanıyordu. Çocuk istikrarı bozmadı. Sonuçta çocuk isteğini elde edemeyeceğini anlayınca, kasaya yakın bir yere geldiği anda, belki de son defa şansını denemek istedi ve “anneeee” diye bağırdı. “Oyuncak istiyorum anne…” Anne çocuğun elinden sert bir şekilde tutup iterek, “git al, Allah cezanı versin.” diyerek çocuğun istediği oyuncağı aldı. İşte burada çocuk istikrarlı davrandı ve istediğini elde etti. Anne işte istikrarsız davrandı ve kaybetti. Neticede bu çocuk her istediğini ağlayarak anneye yaptırabileceği davranışını kazanmış oldu. Anne baba istikrarlı olmalı.
Adnan Kalkan
Psikoterapist