Geçen hafta, yaşamları boyunca parlak ve büyük Stalinist dönemin kişileştirilmiş sembolleri haline gelen en parlak kişilikler kohortu arasında haklı olarak sıralanabilecek insanlardan birinin doğum gününü sessizce ve anlaşılmaz bir şekilde geçti. Efsanevi madenci rekoru sahibi Aleksey Stakhanov 3 Ocak'ta 114. doğum gününü kutladı.
Zor bir yaşam olarak, "en dipten" büyüleyici bir yükseliş ve tamamen hak edilmemiş bir rezalet ve unutulma yaşandığı ve unutulmadan muzaffer bir dönüşle sonuçlandığı bu yerde. Biyografisini en ayrıntılı şekilde incelemek ve analiz etmek için, tamamen kişisel güdülere ek olarak (size bunları hatasız anlatacağım), son derece ilginç başka bir gerçek beni harekete geçirdi. Belli bir andan itibaren fark ettim: Bu adamın etrafında, reklamı yapılan "perestroyka" kalabalığından yerli "liberal-iftiracılar" inanılmaz miktarda en aşağılık yalanlar yığdı!
Donbass'tan, hayatında "organlar" ya da "baskılar" ile en ufak bir ilişkisi olmayan basit bir madenci, Anavatanlarını iç ve dış düşmanlardan göğüsleriyle koruyan Lavrenty Beria ve sert astlarından sadece biraz daha az nefret eder. Neden öyle? Ve sonunda, başarısı, yaşamı ve ölümü hakkında "herkesin bildiği" gerçek ne kadardır?
"Varolmayan kayıt"?
Elbette, yüksek sesli ve "her şeyi bilen" liberal halkın, Tsentralnaya-Irmino madeninin madencisi Alexei Stakhanov'un meşhur rekorunu 30-31 Ağustos 1935 gecesi yaptığı gerçeğini periyodik olarak ifşa ettiğine dair şüphelerle başlayacağız. İki asistanla birlikte 5 saat 45 dakika süren bir vardiyada yeraltına inerek 102 ton kömür çıkardı. Aynı zamanda, o sırada bir kesici için değiştirilebilir oran 7 tondu. Buna göre 14 buçuk kez engellendi! Bu sadece Birlik için değil, dünya düzeyinde bir rekordu. Aslında en kısa haliyle gerçek budur. Sonra her zamanki gibi fanteziler başlar. Stakhanov tarafından çıkarılan kömür miktarının en az üçe bölünmesi gerektiğini söylüyorlar. Tabii ki, antrasiti çarpıcı bir şekilde kestiğinden, ama orada bulunan iki madenci daha onu "tırmandırmasaydı" bu görevle asla başa çıkamazdı. Peki ne diyebilirsin? Hakkında en ufak bir şey bilmediğiniz şeyleri yargılamak elbette kolaydır. Bu durumda sorun şudur ki, çıkıntılarla kömürü keserken (ve Stakhanov bu tarihsel geçişte böyle çalıştı), kendisi yere düşüyor - hiçbir şey kürek çekmeye gerek yok. Evet, kayıtta yer alan Gavrila Shchigolev ve Tikhon Borisenko'nun rolüne kimse itiraz etmiyor. Ama onlar madenci değil, oduncu idi! Stakhanov tarafından önerilen ve uygulanan yenilikçi yöntem, görünüşte basit bir fikirden ibaretti: sözde "ana süreçte" meşgul olan kişi, bir başkasını koymak için periyodik olarak kırıcıyı bir kenara bırakmamalıdır. Zavallı madencinin kafasına tonlarca toprak ve taşın düşmesini önleyen ahşap bir destek! Herkes işini yapar ve iş iyi yapılır.
Bu arada, neredeyse altı saat boyunca gerçekten cehennem gibi bir işle meşgul olan bu üçlüye ek olarak, maden yönetiminin temsilcileri de vardı - bölüm başkanı Nikolai Mashurov ve maden partisi örgütü sekreteri Konstantin Petrov. Ve hatta büyük tirajlı bir gazetenin temsilcisi. Bunları 102 tona da "bağlayacak mıyız"? Sadece kendilerini zorlamadılar, ancak beklendiği gibi, kahramanca emek başarısı gerçeğini kaydettiler ve en önemlisi, her şey aldatmacasızdı. Ağır bir kırıcı kullanan, ellerini döven ve kömür tozu bulutları yükselten bir sıkıştırılmış hava jeti "tüküren" Stakhanov'du. Aynı zamanda madenci kurslarından aynı 1935'te mezun olduğu belirtilmelidir. Eşi benzeri görülmemiş, daha önce ulaşılamayan başarısı, dayanıklılığı olan olağanüstü fiziksel gücü ve madencilerin "kömüre duyarlılık" olarak adlandırdığı, dikişin büyük bir parçasını çökertme riskine girmeden optimum yönde sondaj yapmasına izin veren doğuştan gelen bir becerisi ile beslendi. Ve ayrıca - muazzam bir coşku, herkese Sovyet bir insan için hiçbir şeyin imkansız olmadığını kanıtlama arzusu. Stakhanov, mucizeler yaratmaya yardımcı olan sağlıklı bir tutkudan hiç mahrum değildi - birkaç gün sonra sonucu (114 tona kadar) aynı madenden madenci Mikhail Dyukanov tarafından engellendiğinde, Alexei "gerildi" ve birkaç hafta sonra 227 ton üretti vardiya başına antrasit! Rekor belirsizdi! Birkaç ay sonra yazarının bir fotoğrafının sadece herhangi bir yerde değil, tüm iradeyle Stalinist propagandanın bir yüzü ilan edilemeyecek olan Time dergisinin kapağında gösterilmesi boşuna değildi. Evet, evet - ne Zuckerberg, ne Bush, ne de Gorbaçov, ama Donbass'tan basit (o zamanlar hala) bir madenci ...
Adı Stalin ile değiştirildi
Ana gerçekleri bulduk. Şimdi en mükemmel masala geçelim. Stakhanov'a günümüzde eşlik eden aptal efsaneler, basında son derece ısrarlı bir dolaşım ve aslında herhangi bir Alexei olarak doğmadığı çok kesin bir kurgu türünün "tarihsel araştırması", bu kelimeden korkmuyorum. , hatta Andrey bile. Tanıdık ismimizin yanlışlıkla kayıtta yer alan Pravda gazetesinde basıldığı iddia edildi ve hemen ertesi gün madenciye, Stalin Yoldaş'ın şahsi emriyle verilen yepyeni bir pasaport verildi. Daha komik bir şey hayal edemezsiniz ... Bu saçmalık sadece Stakhanov'un kendi kızı Violetta tarafından defalarca yalanlanmakla kalmadı ... Sefil masal, o zamanın tüm gerçekleriyle ve temel gerçeklerle çelişiyor. Öncelikle, 4 Eylül 1935'te Pravda'da yayınlanan "Madenci Stakhanov'un Kaydı" başlıklı minik makalesinde, onun adı hiç geçmiyor! Demek ki: “Yoldaş. Stakhanov ". O sırada normal pratik. Dahası, Joseph Vissarionovich için bu madenci, olağanüstü ama tek başarısından sonra bile beni affet, hiçbir şeydi. Yarattığı yıkılmaz makinenin Lideri tarafından çok değer verilen "çarklardan" biri SSCB olarak adlandırılıyor. Stalin'in pasaportunu nasıl değiştireceği konusunda başka endişesi yoktu! Sovyetler Birliği'nde yüzlerce, binlerce, on binlerce takipçinin inisiyatifini bulduktan sonra - Stakhanov'un adı modern anlamda bir sembole dönüştü - bir markaya dönüştüğünü anlamak gerekiyor. Stakhanov hareketi, gelişmesine güçlü bir ivme kazandıran ülkede ortaya çıktığında ve gerçekleştiğinde - ve sadece kömür madenlerinde değil, aynı zamanda sanayi, ulaşım, tarım ve hatta ticarette de!
O zaman - evet ... Bütün bunlardan sonra, böylesine bir "dalga" yaratmayı başaran madenci, Stalin'in dikkatini çeken, içten saygı ve çok yönlü kişisel desteğine layık bir figür oldu. SSCB'nin tüm mekanizmaları o dönemde sorunsuz, son derece hızlı ve net bir şekilde çalıştı - Stakhanovitlerin ilk Tüm Birlik toplantısı 14 Kasım 1935'te Moskova'da gerçekleşti. Ve - evet, Joseph Vissarionovich bunda kişisel bir rol aldı. Bu olayı sonlandıran konuşmada, Önder'in sözlerini söylediği ve hemen kanatlanmaya başladı: “Hayat daha güzel oldu, yoldaşlar. Hayat daha eğlenceli hale geldi. Ve hayat eğlenceli olduğunda, iş iyidir ... Hayatımız kötü, çirkin, mutsuz olsaydı, o zaman herhangi bir Stakhanov hareketi olmazdı. " Diğer her şey - hak edilmiş onurlar, bir adayın deneyimi olmadan CPSU (b) saflarına kabul (o günlerde inan bana, çok değerliydi), siparişler, Moskova'da bir daire ve diğer maddi faydalar daha sonra geldi. Bu arada, ödüller hakkında. Bazı "alternatif dahiler", "Stalinist rejimin Stakhanov'u takdir etmediğini" iddia etmeye çalışıyorlar ve ona "sadece" Lenin Nişanı verdiler. Zavallılar, Sosyalist Emek Kahramanı unvanının yalnızca üç yıl sonra, 1939'un sonunda SSCB'de ortaya çıktığını bilmiyorlar. Stalin yönetimindeki geçmiş hizmetler için hiçbir ödül verilmedi. Hiçbir şey için değil - daha fazlası. Bu yüzden Lenin'in Emirleri ve Kızıl Bayrak İşçi Partisi, Stakhanov'un erdemlerinin ağır bir şekilde tanınmasından daha fazlasıydı. Lider ve Stalin'in "geniş kapsamlı planları" ile kişisel olduğu iddia edilen "yüz yüze" görüşmelerin versiyonları gerçeğe ne ölçüde uyuyor? Söylemesi zor. Her durumda, genç madenciye profesyonel ve kariyer gelişimi için fırsat verildi - 1936'da Büyük Vatanseverlik Savaşı'ndan hemen önce mezun olduğu Sanayi Akademisi'ne girdi.
"Şöhrete dayanamadı"
Stakhanov hakkındaki "siyah" efsaneler arasında "ayrı bir blok", Moskova'daki sözde sonsuz partisine ilişkin sonsuz ve iğrenç derecede kirli dedikodulardır ("parti kartını sarhoş bir kavgada ekecek kadar sarhoş oldu!"), Aşk maceraları (burada yaş özel bir zevkle tartışılır. rekor sahibinin ikinci eşi) ve benzerleri. Tabii ki - karısını terk etti, "genç" ile anlaştı ... Bu durumun en makul versiyonuna göre, ilk (sivil) eşi Stakhanova bir çingene idi ve bir gün başka bir göçebe kampıyla birlikte bilinmeyen bir yönde kayboldu ve kocasını iki çocuk bıraktı. evet parlak bir anı. İkincisi, kahramanı okulunda performans sergilediğinde gerçekten ilk kez gördü ve dedikleri gibi "alevler içinde kaldı". Durum o zaman için yine normaldi ve Stakhanov, anılara göre, o zamanlar dedikleri gibi, gerçekten yakışıklı bir adamdı, "seçkin bir adam." Daha sonra bir araya geldiler. Öte yandan, mevcut "ahlakçıların", çoğunlukla, ah, gerçekte kendilerinin ilan ettiği ilkelerden ne kadar uzak oldukları, diğer insanların iç çamaşırlarına dalma girişimleri öfkeye kapılıyor! Kaç kadının olduğu ne fark eder ki! Stalin'in yoldaş bu konuda dediği gibi: “Ne yapacağız? Kıskanacağız ... "Ama Stakhanov'un" acı sarhoşluğuna "gelince, kategorik olarak uyuşmuyor. Aslında, Iosif Vissarionovich içki severlere oldukça sadıktı. Bu, en azından Stakhanov'un meslektaşı ve yoldaşı Kömür Endüstrisi Halk Komiseri Zasyadko'nun hikayesiyle doğrulanmaktadır. Bununla birlikte, burada bir değişiklik yapmak gerekiyor: Lider, içmeyi bilenlere küçümsüyordu ve sarhoşları tamamlamıyordu - "Zasyadko önlemi biliyor!" Aklı ve vicdanı bir bardakta dolduranlardan Stalinist sistem kesinlikle acımasızca kurtuldu. Bununla birlikte, ülke için kendilerine emanet edilen yüksek ve sorumlu makamlarda bulunan herkesten olduğu gibi, zararlı değilse de faydasızdır.
"Çılgınlıktan çıkamayan" Stakhanov'un (bazı "araştırmacılara" göre) önce Sanayi Akademisi'nden başarıyla mezun olması ve ardından büyük madenlerin başkanlığından Kömür Halk Komiserliği'ndeki sosyalist rekabet sektörünün başına kadar kömür endüstrisi sistemindeki lider pozisyonları daha az başarılı bir şekilde işgal etmesi kesinlikle inanılmaz. SSCB endüstrisi. Bu güvenilir bir gerçektir - Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın başlangıcında, ısrarla ve defalarca herhangi bir rütbe ve pozisyonda cepheye gitmesini istedi. Bırakmadılar. Bu konudaki bazı "zeki adamlar" hemen pes ediyor: "Arkadaki propaganda sembolüne değer verdiler ve milyonlarca kişiyi ölüme gönderdiler." Hayır, Lavrov'dan nasıl alıntı yapamazsın? Evet, Yüce, bırakın bazı "semboller" bir yana, kendi çocuklarına da bakmaz! Savaşan ülkenin hava gibi kömüre ihtiyacı vardı. Kömürsüz çelik nedir? Ne silahı? İlgili profilin uzmanları, özellikle yöneticiler, ağırlıklarına altın değerindeydi. Ve Stakhanov Karaganda'ya gitti, burada yine kin dolu eleştirmenlerin uydurmalarına rağmen "işi mahvetmedi", ancak kişisel örnek olarak 31 numaralı madencilere ilham veriyor ve kelimenin tam anlamıyla% 120, hatta% 200 oranında planı yerine getirmek için koşuyor. yerden çıkmadan. Postscript'ler mi dedin? 1942'de mi? Bir psikiyatriste ... Tüm bunlarla birlikte, Alexey Grigorievich, aynı Karaganda'ya tahliye edilen Moskova Madencilik Enstitüsü'nü bitirmeyi de başarıyor. Moskova'ya, Halk Komiserliği'ne terfi ettirilmek üzere gittikten sonra, madene haklı olarak "Stakhanovskaya" adı verildi. Ve ne - kronik bir alkolik ya da sadece bir ayyaşın hayatı ve işi gibi mi görünüyor? Bu aynısı. Stakhanov'un kariyeri "yeşil yılan" yüzünden bile değil, Nikita Kruşçev adlı muazzam ve ulusal felaket yüzünden yarıda kesildi. Ancak, diğerleri gibi.
Madenci Phoenix
Kel Kukuruznik'in ne çabadan ne de zamandan tasarruf ettiği, Stalinist ekibin tüm insanlarından kurtulduğu iyi biliniyor. Büyük olasılıkla, Stakhanov'un bu nedenle, tüm Birlik ölçeğindeki lider bir çalışmada kalma şansı olmadı. Ve kategorik olarak "kişilik kültünü ifşa etmek" istemedi. Ancak başka bir şey de araya girdi. Lysik'in büyük hoşnutsuzluğuna SSCB'ye gelen Fransız komünistlerin lideri Maurice Torez, yaşayan bir efsaneyle, rekor sahibi bir madenci ile tanışmak istedi. Kruşçev buna şöyle dedi: "Evet, uzun süredir Donbass'ta bulunuyor!" Ve daha sonra Stakhanov'u çağırdı ve ona ders vermeye başladı, aynı zamanda şöyle düşünerek: "Beni bir madencinin madencisi olarak anlamalısın ..." Uysal tavrıyla ayırt edilmeyen Alexei Grigorievich, yanıt olarak kükredi: "Ne tür bir madencisin?!" Muhtemelen Donbass madencilerinin çok zengin sözlü folklorundan başka bir şey ekledi. Bundan sonra kaderinin mühürlendiği açık. Hayatta kaldı - ve bu mutluluk. Kötü bir ironiyle Stakhanov, daha sonra adı Torez olarak değiştirilen küçük Chistyakovo kasabasına "sürgüne" gönderildi! Orada önce yerel kömür tröstünün başkan yardımcılığını üstlendi ve ardından madenlerden birinde çalışmaya gönderildi. Dahası, "Stakhanovite" kelimesi bile kel yokluk tarafından yasaklandı ve yerine yüzü olmayan bir "davulcu" geldi! Nasıl çürümüş bir ruh koyduğuyla ... Stakhanov'un Torez hayatını anlatan eleştirmenleri, sürekli olarak nasıl “yokuş aşağı yuvarlandığını”, çok fazla içmeye başladığını, “yeniden yeni bir aile kurduğunu” ve benzerlerini anlatmaya başlarlar. Aynı zamanda elbette bu zor dönemde "rütbesi düşürülmüş efsane" ile yan yana yaşayan ve çalışanların hatıraları da tamamen göz ardı ediliyor. Ve nedense içlerinde Stakhanov'un sözde "sarhoşluğu" hakkında tek bir kelime yok! Ancak kendisinin sadece Spartan'da değil, kelimenin tam anlamıyla dilenci koşullarda yaşadığı anılar, insanlar için hiçbir şeyden kaçınmadı.
Bir milletvekili ya da yetkili olmayan Alexey Grigorievich, sürekli olarak birinin kaderinin düzenlenmesine katıldı, birine yardım etti, birini savundu ve talimat verdi. Ve işe yaradı! Donbass, herhangi bir yasağa rağmen Stakhanov'u hatırladı ve onurlandırdı. Belki de bu yüzden adaletin hâkim olduğu noktaya kadar yaşadı. "Sevgili Leonid İlyiç" hakkında bir şey söyleyebilirsin, ancak Stalin döneminde vatanlarına sadakatle hizmet ettikleri veya daha sonra Lider adına çamur atmayı reddettikleri için utanç içinde kalan birçok insanı unutulmaktan geri getirmesi, onun şüphesiz erdemidir. 1970 yılında Stakhanov, yine de hayatı boyunca hak ettiği Sosyalist Emek Kahramanı unvanını aldı. Yine talep gördü, adı yine özverili emeğin ve bu emeği ile mucizeler yaratma yeteneğinin sembolü haline geldi. Maalesef uzun sürmez. Stakhanov'un anısına iftira atanlar, ölümünde bile çamur atmaktan utanmadı: diyorlar ki, ya bir psikiyatri hastanesinde ya da yerel bir narkoloji kliniğinde öldü. Kısacası, Aleksey Grigorievich, düşüş yıllarında multipl sklerozdan muzdaripti ve serebral vasküler lezyonlar gibi bir tanıya sahip hastaların nitelikli yardım alabileceği bölüm, küçük Torez'de sadece bir psikiyatri hastanesi vardı. Orada maksimum rahatlığı olan ayrı bir koğuş tahsis edildi, ancak yaşlı madenci sürekli oradan çıkıp hayatını hayal edemediği "halka" ortak bir koğuşa koştu. Orada öldü ... Aslında, Stakhanov'un tüm "sırları", onun hakkındaki tüm gerçekler. Alexei Grigorievich'in mezarını iyi hatırlıyorum - yere çakılan ve bir zincirle birbirine bağlanan kırıcılardan yapılmış bir çit ve kırmızı yıldızlı bir maden kafa çerçevesi şeklinde bir anıt. Sevgili büyükbabam, o uzak zamanın büyüklüğünü ve zorluklarını tam olarak kavrayan aynı Donbass madencisi, ondan sadece bir taş atımı uzaklıkta dinleniyor. Sonsuz hafıza!
Eminim ki Stakhanov, "Stalinizmin sembolü" olarak bugünün liberalleri arasında gerçekten yakıcı bir nefret uyandırıyor. Peki hayatı gerçekten neyi sembolize ediyor? Basit bir çocuk, pratik olarak okuma yazma bilmeyen (üç yıllık okul) madene kimse olarak gelir. Arzularının sınırı, bir köylü ekonomisinde gerekli olan bir at için biraz para biriktirmektir. Ve o ne alıyor? Ülkenin ilk kahramanlarından biri, bir emir taşıyıcısı, tüm Birlik ölçeğinin lideri olma fırsatı! Bunu yapmak için, sadece vicdanlı ve tüm kalbiyle çalışması gerekiyordu. Stakhanov, gerçek eşitliğin, büyük adaletin, benzersiz Stalinist dönemin inanılmaz coşkusunun sembolüdür. Kendinizi ülkenize, işinize verin - ve hayal bile edemediğiniz şeyi elde edin. "Stalinist propagandanın sembolü ve kurbanı" - bugün onun hakkında ne kendi başarısını ne de Stakhanov ve Stakhanovistleri doğuran zamanın büyüklüğünü ve ihtişamını anlayamayan ruhu fakirleri yazın ve konuşun.