(Bumin Kağan 'dan Nevrûz'a)Türk Tarihinden Portreler, Yılmaz Öztuna (Sayfa 12 - Ötüken Neşriyat)
"Türk hâkanlarının asırlarca örste demir döğerek Ergenekon Günü'nü kutladıklarını biliyoruz. Bu, Ergenekon'dan Çıkış'ın anılmasıdır. Prof. Abdülhalûk Çay, bunun Nevrûz günü olduğunu uzun boylu anlatan bir kitap yayınladı.
Nevrûz hakkında bir kaç cümle söylemek isterim. Türkistan'da ve bir döneme kadar Osmanlı'da kutlandığı gerçektir. Dîvân şiirimizde nevrûziyye'ler vardır. Ancak son dönem Osmanlı' sında nevrûz kutlama âdetinin tavsadığı, hattâ ortadan kalktığı muhakkaktır. Nevrûz, gece ile gündüzün 12'şer saat olarak eşleştiği, daha astronomik tabirle bahar'ın başladığı gün olarak, bir takvim tabiri şekliyle bilinirdi. Ben İstanbul'da 19.asrı yaşayan büyüklerimden hiç nevrûz kutlaması duymadım. Buna karşılık benim çocukluğumda bile gayri resmî olarak Hıdrellez yani 6 Mayıs günü kutlanırdı. Zaten doğrusu 22 Martta çayır çemene çıkılamaz. 6 Mayıs bunun için çok daha münasiptir. Sonra bir tarihte 1 Mayıs, Bahar bayramı ilân edilip Hıdrellez silinmeye çalışıldı.
1 Mayıs, işçilerin bayramı olarak Batı'dan geldi. Batılılar' ın böyle anneler, babalar, kadınlar günleri de vardır. Ancak 1 Mayıs, Komünistler'in resmî devlet bayramıdır. Bizde de 1970'lerde artık bahar bayramı hâlinden çıkıp komünist bayramı hâline geldi, Lenin ve Mao bayrakları açılarak kutlandı.
...
Nevrûz'u ise Türkiye'de Kürt milliyetçileri ortaya çıkardı. Kürtler'in millî bayramı olarak lanse edilmek istendi. Bir kaç yıllık bir bid'attır.
..."
Sultan II. Murad Han, oğlu tarafındanKuruluş, Yılmaz Öztuna
aynen riayet edilen vasiyetnamede şöyle demektedir
'Öldüğüm zaman beni Bursa'ya, camiinin yakınındaki oğlum Alaeddin'in 3-4 arşın yanına
gömünüz. Mezarımın üstüne büyük hükümdarlar için yapılan muhteşem türbelerden birini yaptırmayınız. Vücudumu doğrudan toprağa
gömünüz ki Cenab-1 Hakk'ın rahmetine işaret olan yağmur, üstüne yağsın. Mezarımın etrafına dört
duvar yapiniz ve hafızların oturmaları için kenarlarına mahaller koyunuz. Etrafıma, evlat ve akrabalarımdan kimseyi gömmeyiniz... Eğer
Bursa'da ölmezsem naaşımı oraya naklediniz. Bu nakil bir perşembe olsun ki defin Cuma günü
cereyan edebilsin.’
Türk dünyası için Fatih, bütün hükümdarların ve insanlık tarihinin yetiştirdiği bütün dehâların en büyüğü (*) olarak kabul edildi ; bu görüşe katılan tarafsız Batılılar da eksik olmadı :Osmanlı Padişahlarının Hayat Hikayeleri, Yılmaz Öztuna (Sayfa 75 - Ötüken Neşriyat)
Her kûşesinde dehrin nâm-î bakaa-nisârın
Şâyestedir denilsê" âlem senin mezârın"
Sensin, o pâdişah kî bû ümmet-î necîbe
Emsâr bahşişindir, ebhâr yâdigârın
Titrerdi secde-gâhın, oldukca sen cebin-sây
Hâlâ gelir zeminden Tekbîr-i zâr-zârın.
(*) : Atatürk'e göre Fâtih Sultan Mehmed, "cihan târîhinin en büyük adamı" dır (Âfet İnan, Atatürk'ten Yazdıklarım, 1000 Temel Eser: 55, MEB, 1971, s.111-2).
II. Mahmud, imparatorluğu Batı medeniyeti ile sıkı temasa geçti. Bu medeniyetten birçok şeyi iktibas etmek sûretiyle, açıkça ve ilk defa olarak, Batı’nın Türkiye’den üstün olduğunu ilân etti. Böyle bir gerçeği açıklamaya, şimdiye kadar kimse cesaret edememişti. Zira Türkiye, pek azametli bir geçmişin mirasıydı. Bir yerde bu miras, devletin kalkınmasına bir yük, hattâ bir engel oluyordu.Sultan 2. Mahmud, Yılmaz Öztuna
(Kanuni Sultan Süleyman)Osmanlı Padişahlarının Hayat Hikayeleri, Yılmaz Öztuna (Sayfa 141 - Ötüken Neşriyat)
"Cebren fethedilen Hıristiyan şehirlerinde en büyük kilisenin camiye çevrilmesi âdetken, padişah, bu geleneğe uymadı. Macarlar'ı incitmek istemiyordu. Çünkü en büyük kilise olan katedralin mezarlığında Macaristan kralları yatıyordu."
... Bizans İmparatorluk Prensi meşhur tarihçi Dukas,Osmanlı Padişahlarının Hayat Hikayeleri, Yılmaz Öztuna (Sayfa 45 - Ötüken Neşriyat)
"Böyle bir harikayı kim gördü ve kim işitti? Keyahsar, denizde köprü inşa ederek, karada yürür gibi, bu köprü üzerinden karşıya asker geçirmişti. Zamanımızın Büyük İskender'i ve en büyük hükümdarı olan II. Mehmed ise, yaptığı işle, Keyahsar'ı geçti. Çünkü Keyahsar, Çanakkale Boğazı'nı aşmış, fakat Atinalılar' a yenilmişti. II. Mehmed ise, gemilerini, dalgalar yerine dağların tepelerinden aşırdı. Denizdeymiş gibi karayı geçti. Bizanslılar'ı mahvetti. Hakikî bir altın gibi parlayan, dünyayı süsleyen bütün şehirlerin kraliçesi olan İstanbul'u teshir etti. "
Dikkat edilirse Sultan Abdülhamid'in,2. Abdülhamid, Yılmaz Öztuna
Batılıları atlattığı, menfaatlerine hizmet etmediği
ölçüde yerildiği görülür. Doğu Anadolu'da bir
Ermenistan kursa idi kendisine "kızıl sultan" lakabı
bile verilmeyecekti. Filistin'de Yahudiler'e yurt
verse, tahttan indirilmesi çok zorlaşırdı. Zira
İngiltere bile, Yahudileri yanına alan bir kişi ile fazla uğraşmak istemezdi. Hindistan'daki Müslümanlar'a bundan böyle adının Cuma günleri hutbede okunmasını istemediğini bildirir bir beyanname yayınlasa, herhalde Londra'da çok övülürdü Balkanlar'da Ruslar ile işbirliği yapsa, Boğazlar'da Rusya'ya bazı haklar tanısa, Rusya'nın kendisiyle bir alıp vereceği kalmazdı. Bunları Türk'ü, Osmanlı’yı, İslam'ı temsil ettiği için yapamadı.
Devrin çok kötü iç ve dış şartları içinde bu temsili
vekarla yapmaya çalıştı.