"Bütün mevcudat-ı âlem, bahusus zîhayat olsa, küllî olsun, cüz’î olsun, küll olsun, cüz olsun, vücudunda, bekàsında, hayat..." cümlesini devamıyla birlikte açıklar mısınız?
Değerli Kardeşimiz;
Kainat içindeki bütün mevcudat ve mahlukat, özellikle de hayat sahipleri, bütün olsun, bütünün bir parçası olsun, bütünü içinde barındıran cüzi olsun, bütünün kendisi olsun, varlığında ve varlığının devamında, hayatta ya da öldükten sonra, maddi ve manevi olarak çok ihtiyaç ve talepleri vardır.
Üstad burada mahlukatın bütün ihtiyaç yönlerini sayıp sıralıyor. Mahlukat ve mevcudatın bu ihtiyaç ve talep dili de bir levha gibi, ihtiyaçları giderip talepleri karşılayan bir Zat'ı akla gösteriyor.
Mesela; mevcudat ve mahlukat namına insan ve kainatı ele alalım: İnsan cüzidir, ama kainat kadar ihtiyaçları ve beklentileri var. Kainat ise insanın büyütülmüş bir hali gibidir, yani küllidir. Aynı şekilde insan gibi baştan ayağa kadar, her şeyi ile ihtiyaç ve talep içindedir.
Mesela; kainatın intizam ve ahenk içinde bulunması için, bütün içindeki mevcudatın intizam ve ahenk ile vazifesini ifa etmesi gerekir. Yani umumi sistemin devamlılığı, küçük sistemlerin istikrarına bakıyor ve ona muhtaçtır. Aynı şekilde küçük bir mahlukun hayat ve varlık düzeni de kainatın düzenine bağlıdır. Her durumda her şey birbirlerine muhtaç olarak yaratılmıştır.
Bütün bu muhtelif ihtiyaç ve talepleri karşılamayı ve yerli yerinde istihdam etmeyi ancak ilmi, kudreti, iradesi ve hazinesi sonsuz bir Zat yapabilir. İşte mahlukat ve mevcudat, her yönü ile ihtiyaç dili ile Allah’tan bize haber veriyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü