CRI Türk Dış Haberler Servisi
Taliban’ın İran ve Rusya’nın ardından üçüncü durağı Çin oldu. Çin Devlet Konseyi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, Taliban’a başta ETIM olmak üzere tüm terör örgütleri ile bağlantıyı kesmesi gerektiğini mesajını verdi.
Afganistan’da ilerleyişini sürdüren Taliban, yurt dışında diplomatik temaslarına hız verdi. Taliban üyelerinden oluşan 9 kişilik grup çarşamba günü Çin’in Tiajin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından açıklama yapan Wang Yi, Afganistan’ın egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne saygı gösterdiğini vurguladı.
Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, “Önemli bir askeri ve siyasi güç olan Taliban’ın barış mutabakatı sürecinde önemli bir rol oynaması bekleniyor. Umuyoruz ki Taliban, ulusal çıkarlarını önceleyecek, barış müzakereleri bayrağını yüksekte tutacak, barış hedefine ulaşacak, olumlu bir imaj çizecek ve kapsayıcı bir siyasi çizgi izleyecek.” diye konuştu. Doğu Türkistan İslam Hareketi’nin (ETIM) Birleşmiş Milletler tarafından terör örgütü olarak tanındığını hatırlatan Çinli diplomat, Taliban’ın bu tip yapılarla tüm bağlarını koparması gerektiğini dile getirdi. Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Afganistan’dan ayrılmasının açık bir başarısızlık örneği olduğunu anımsatan Wang, bu durumun ülkenin istikrara kavuşturulması için fırsat olduğunu sözlerine ekledi.
TALİBAN HEYETİ YENİDEN GÜVENCE VERDİ
Taliban heyetinin siyasi komisyon temsilcisi Molla Abdul Gani Baradar ise yaptığı açıklamada barışı tesis etme noktasında içten olduklarını ve Afgan halkı tarafından benimsenecek siyasi sistemi inşa etmek için tüm taraflarla görüşmeye hazır olduklarını belirtti. Baradar, ayrıca insan haklarını koruyacaklarını, kadın ve çocuklara özel önem vereceklerini iddia etti.
Taliban’ın Katar’daki Siyasi Bürosu Sözcüsü Muhhamed Naim de sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada görüşmede her iki ülkenin güvenliği ile Afganistan’daki mevcut durum ve barış sürecinin ele alındığını duyurdu. Taliban yetkilisi, daha sonra AFP’ye verdiği demeçte “Afganistan’ın başka bir ülkeye karşı komplo kurmak için bir üs olarak kullanılmasına izin vermeyeceğine dair güvence verdiğini” dile getirdi.
İKİ TARAFLA SEVİYELİ İLİŞKİ
Buluşmanın Taliban heyetinin temmuz ayının başındaki Rusya ziyaretinin ardından gerçekleşmesi dikkat çekiyor. Taliban heyetinin Çin temaslarını değerlendiren Çin Güncel Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Ulusal Güvenlik ve Anti-Terörizm Bölümü’nden Li Wei, “ABD birliklerinin çekilmesinin ardından Taliban diğer bölgeler yerine Rusya ve Çin’i ziyaret etmeyi tercih etti. Bu durum, Taliban’ın Afganistan’ın yeninden inşasında iki ülkeye güvendiğini gösteriyor. Çin Taliban ve Afganistan hükümeti arasındaki yüksek düzeyli iletişimi daha iyi koordine edebilir.” yorumunda bulundu.
Çin’in Afgan hükümeti ve Taliban ile ilişkileri hakkında Asia Times gazetesine makale yazan Hindistan’ın emekli diplomatların M. Bhadrakumar şu ifadeleri kullandı:
“Çin, Afganistan’da güvenliğin sağlanabilmesi için hem Eşref Gani hükümeti hem de Taliban ile yapıcı bir şekilde ilişki kuruyor. Geride kalan aktörlerin kontrol altına alınabileceğinden emin. Beijing, tüm bu yıllar boyunca sessizce desteklediği ve zor koşullar altında oldukça güvenilir bulduğu Gani hükümetiyle yakın bir ilişkiye sahip. Aynı şekilde, Gani hükümeti, Çin’in jeopolitik kaygılardan uzak ve tarafsız bir şekilde Afganistan’ın istikrara kavuşturulmasına olan bağlılığını göz önüne alarak, tüm bölge devletleri arasında en çok Çin ile ilişkileri geliştirmeye önem veriyor. Gerçekten de, Beijing’in Gani hükümetiyle bu kadar güçlü bağları sürdürürken aynı zamanda Taliban’a karşı iletişim hatlarını açık tutması dikkate değerdir.”