Avgunlu Medresesi
Kayseri merkez ilçesi olan Kocasinan Gevher Nesibe Mahallesi’nde Gıyasiye ve Şifahiye medreselerinin güney batısında bulunan Avungu Medresesi Gevher Nesibe Şifahânesi diğer adı ile Çifte Medrese’nin yakınında yer almasından ve ona olan benzerliğinden dolayı dönem olarak XIII. yüzyılın başlarına ait olduğu düşünülür. Mimarının belirsiz olduğu medrese tek katlı ve Selçuklu mimari özelliklerini yansıtır. İsminin nereden geldiği belli olmayan medresenin mevcut ismi ile argın argıncık isimleri arasında çeşitli tarihçiler tarafından da bağ kurulmaya çalışılır. Öte yandan avgunu ya da abgın kelimelerinin de Kayseri çevresinde kale veya su kaynağı anlamında kullanıldığı bilinir. Yakın bir zamana kadar son derece oldukça harap bir halde olan ve evler arasına sıkışmış durumda bulunan yapı, son yıllarda onarıldı. Medrese çevresinde de yapılan çeşitli çalışmalar sayesinde yapı daha görünür bir hale geldi.
Günümüzde kitapçı olarak kullanılan yapı kesme taştan inşa edilmiş bir medresedir. İki büyük eyvanlı ve revaklı avlusunun üzeri açık bir binadır. Giriş eyvanının hemen bitişiğinde tonozlu ve dar yan eyvanlarla dört eyvanlı şemayı devam ettiren özellikler göstermekte ise de bu yan eyvanlardan doğudakinin oda olması muhtemeldir. Diğer Kayseri Selçuklu medreselerinde eyvan önlerinde de geniş kemerli revak parçaları bulunur. Avgunu medresesinde aynı şekilde bu revak parçaları yer alır, kuzeybatı köşesinde ise sekizgen gövdeli, piramit külâhlı kümbeti bulunur.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Altun, Ara, Avgunu Medresesi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, c.4, sf. 116
Boy, Arzu, Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 1, Sf. 65- 66
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Rıza Nur
Rıza Nur, Hekim, siyaset adamı ve yazardır. Mezuniyet tezi olarak hazırladığı Fenn-i Hıtan adlı eserinin basılmasıyla tanındı, bu eseri daha sonra Almanca’ya çevrildi. II. Meşrutiyet’in ardından 4 Şubat 1909 tarihinde yapılan seçimlerde Sinop’tan milletvekili seçildi. Ancak bir müddet sonra uyum sağlayamadığı İttihat ve Terakki’den istifa edince kürsüsü lağvedilerek profesörlükten çıkarıldı ve rütbesi kolağalığa indirildi. Bunun üzerine Prens Sabahaddin’in fikirleri etrafında toplananların kurduğu Ahrar Fırkası’na katıldı. Sakarya Meydan Muharebesi esnasında doktor olarak görev yaptı.1 Kasım 1922 tarihinde saltanatı kaldıran kanunun metnini kaleme aldı. Türkiye'nin ilk Maarif Vekili (Eğitim Bakanı) oldu, Moskova Antlaşması ve Lozan Antlaşması müzakerelerine katıldı.
-
İvaz Efendi
Doğum yeri sebebiyle “Manav” adıyla da anılan İvaz Efendi Sahn-ı Semân medreselerinden mezun oldu. Bir süre Rüstem Paşa’nın kapı halkından Şehsuvar Ağa’ya hocalık yaptı. Vezîriâzam Rüstem Paşa’nın desteğiyle “Hâşiye-i Tecrid” müderrisliği yapmaksızın doğrudan 30 akçe yevmiye ile Edirne’de Beylerbeyi Medresesi müderrisliğine tayin edildi. Ardından sırasıyla Dâvud Paşa, Rüstem Paşa ve Sahn-ı Semân medreselerine getirildi. Daha sonra Bursa Murâdiye ve Edirne II. Bayezid medreselerinde görevlendirildiyse de bu görevleri kabul etmediğinden iki defa daha Sahn-ı Semân müderrisliğinde bulundu. Hatta zamanın şairlerinden biri bu üst üste tayinler münasebetiyle, “Sekiz Sahn’ı İvaz dokuz dolandı” diyerek nükte yaptı. 1568 yılında Ayasofya, ertesi yıl Süleymaniye ve daha sonra Edirne Selimiye Medresesi müderrisliğine yükselen İvaz Efendi iki yıl sonra Bursa kadılığına getirildi. Bu münasebetle, “Şehr-i Bursa’ya vâlî oldu Manav” mısrasıyla tarih düşürüldü. 1576 yılında Edirne, bir yıl sonra İstanbul kadılığına tayin edilen İvaz Efendi, görevinden alındıysa da tekrar İstanbul kadısı oldu. Ancak bu görevi sırasında bazı hataları yüzünden ulemâ tarafından devrin padişahı III. Murad’a şikâyet edildi ve görevinden azledildi.
-
Ridaniye Muharebesi
Memlük Sultanlığı’nın sonunu hazırlayan ve Mısır’ın Osmanlılar’ın elinden geçmesine yol açan savaş, Kahire önlerinde Ridaniye denilen mevkide meydana geldiği için bu adla anılır. Mercidabık’taki ağır yenilginin ardından Memlükler’in ikinci direnişinin kırıldığı Ridaniye Savaşı, Osmanlılar’ın Kahire’ye girip Mısır üzerinde hakimiyet kurmalarını sağladı.. Mercidabık Savaşı’ndan sonra başa geçen Tomanbay, Halep’e ardından Dımaşk’a ulaşan Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim’in Kahire’ye yürüme ihtimaline karşı süratle asker toplamaya ve şehir önlerinde müdafaa hattı oluşturmaya karar verdi. Ancak Yavuz Sultan Selim Memlük direnişinin kırılmasını sağlayınca Kahire yolunun açıldığına kanaat getirerek buraya yürüme kararını verdi. Gazze’ye gelen padişah Kahire’ye kadar olan güzergahta konaklama yerlerini tespit etmek amacıyla kılavuzlar gönderdi. Tomanbay’a da bir elçi heyeti göndererek Osmanlı hakimiyetini kabul etmesi halinde Mısır’ın idaresinin kendisine bırakılacağını ve seferden vazgeçileceğini bildirdiyse de Memlük emirleri buna karşı çıkarak Osmanlı elçilerini katlettiler. Osmanlı ordusu Birketülhac mevkine ulaştığında asker mevcudu 20.000 olarak tespit edilmişti. Bunu haber alan Tomanbay da 20.000 askerle yola çıktı ve ulaştıkları yerde hendekler açarak ve buralara toplar gizleyerek bir savunma hattı oluşturdu. Osmanlı tarafı ise Memlükler’in bu planlarını esirlerden ve casuslardan haber aldığı için Osmanlı ordusu, doğrudan müdafaa hattına saldırmayıp yandan dolaşarak Memlükler’i şaşırtma planı yaptı.
-
Aziz Nesin
Asıl adı Mehmet Nusret Nesin’dir.1915 yılında Heybeliada’da gözlerini dünyaya açan Nesin 79 yaşındayken 1995 yılında İzmir’de vefat etmiştir.Bilinen adıyla Aziz Nesin’in mizah, kısa öykü, tiyatro ve şiir dallarında pek çok eseri vardır.Unesco’nun yayınladığı Index Translationum adlı dünya çeviri bibliyografyasına göre Aziz Nesin, Türkçe eser veren yazarlar arasında Orhan Pamuk, Yaşar Kemal ve Nazım Hikmet’in ardından eserleri farklı dillere en çok çevrilen yazarlar arasında dördüncü sırada yer alır.Birçok mahlas kullanmıştır.Bunlar; Oya Ateş, Vedia Nesin, Kasım Kahkah, Kerim Kihkih, Levazımcı Kazım, Sıtkı Sırılsıklam, Şakir Şıkırşıkır, İzzet İzinde, Hakkı Haklar, Bedri Birdirbir.
-
Akmedrese
İlk yapıldığında büyük ihtimalle muhteşem taçkapısının ve taşlarının beyazlığından dolayı Akmedrese olarak adlandırılan bu değerli sanat eseri, kitabesine göre 1409-10 yıllarında Karaman beyi Alâeddin’in oğlu Alâeddin Ali Bey tarafından yaptırıldı. İstanbul’da Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde bulunan vakfiyesi (Mayıs 1415) tertip ve bir yıl sonra tasdik edilmiştir. Bu vesikaya göre medrese o zaman Yuğutaş denilen mahallede inşa edilmiş, Hanefİ ve Şâfi mezhebine göre eğitim yapmak üzere vakfedilmiştir. Medresenin evkafı arasında Niğde bedesteni, buna bitişik han, Meydan mahallesinde çifte hamam, birçok dükkân, arazi, değirmen, bağ vb. bulunmaktadır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun