Ahmet Tolgay
Aziz anısına: Cemaliye Kıyıcı…
Ankara Devlet Operası'nın Kıbrıs Türk kökenli değerli ve ünlü sanatçısı Cemaliye Kıyıcı geçen Cuma yaşama veda etti. Bu hazin veda ülkemizde inanılmaz bir kayıtsızlıkla karşılandı. Halkımızın temsilcileri olarak siyaset sahnesinde sanat ve kültürle ilgilendiğini iddia edenlerimiz bu acı haberi ya duymadı, ya da duyduysa tepki vermedi.
Bizim öz kültür değerlerimize saygımız işte bu kadar. Yitirilen kişi bizi Kıbrıs Türk halkı olarak yıllarca opera sanatı dalında başarıyla temsil eden yetenekli bir soprano idi.
Cemaliye Kıyıcı gibi bir değer eğer Güney'deki Rum toplumuna ait olsaydı, çoktan heykeli dikilmişti...
Ölüm haberini ilk kez ben sosyal medyada duyurduğumda “o da kim!” tepkisini verenler bile oldu. Bazıları tarafından bir değerli ve ünlü kişinin bilinmemesi, o ünlü ve değerli kişinin bu yalancı dünyada namevcut olduğu anlamına gelmez. Asıl namevcut olan, kişilerin bilgi eksikliğidir. Kaldı ki, merhume Cemaliye Kıyıcı hakkında bilgi sahibi olmak isteyenler, bilgisizliklerini deşifre etmeden önce, derhal internete başvurabilirler. Bizim toplumsal belleğimizde bile olmayanlar, orada vardır.
Bana gelen mesajlar, yine de Kıyıcı’nın değerinin ülkemizde çok kişi tarafından bilindiğinin göstergesidir. O mesajların bir bölümünü, Cemaliye Kıyıcı’nın aziz anısına bir saygı duruşu olarak burada paylaşmak isterim:
Turgay Hilmi: “ Yurt dışında yaşayan değerlerimiz hiç kimsenin umurunda değil. Sevgili Cemaliye Kıyıcı’yı sağlığında kimse arayıp sormazdı. Ölünce lütfen hiçbir siyasi çıkıp da şov yapmasın, onun hakkında konuşmasın. Siyasiler kendi yarattıkları sanatçılarıyla istediklerini yapsınlar. Onların gerçek sanatı ve sanatçıyı anlayacak kapasiteleri yoktur. Yarattıkları enkaz işte ortada. Değerli sanatçımız Cemaliye Kıyıcı nurlar içinde uyusun. Maalesef Kıbrıs’ta yaşayan kardeşi, arkadaşım Ali İrfan’a kötü haberi, ablasının ölümünden 40 dakika sonra üzülerek ben verdim.”
Ersen Sururi: “Birçok değerli sanatçımızın toplumda tanınmadan bu dünyadan göç etmesinden ve bunun böyle sürüp gitmesinden korkarım. Hatta hayattayken değer verilmemesi, daha da üzücü. Şu an Kıbrıs’ta ve dışarıda emekliliğini yaşayan ve halen görevlerini sürdüren müzisyen büyüklerimiz ve gençlerimiz var. Onlar, Türkiye ve dünyada senfoni, opera ve bale orkestralarında yıllarca çalışmış, konservatuarlarda öğretmenlik yapmış ve bir çok öğrenci yetiştirmişlerdir. Sanatın her dalında hayatını sanatına adamış sanatçılarımızı topluma tanıtmak en birinci vazifemiz olmalı.”
Prof. Dr. Ulvi Keser: “Uluslararası bir kongrede Cemaliye Kıyıcı'nın hayatını, sanatçı kişiliğini, hayal kırıklıklarını kamuoyuyla paylaşmış, yıllarca Ankara Batıkent'teki evinde ziyaretine gitmiş, ailecek yalnızlığına, vefasızlık ve kadirbilmezliğin yarattığı hüznüne tanık olmuştum. Bizi dünyanın dört bir köşesinde temsil eden muazzam bir mezzo soprano sanatçımızdı. Kıymetini hiçbir zaman bilemedik. Ne KKTC'de, ne Türkiye'de, ne ailesinde, ne çevresinde ve ne de sanat camiasında. Derin üzüntüler içerisindeyim. Mekânı cennet ve ışıklar içinde olsun.
Çok şey var anlatacak. 1950'li yıllarda kalabalık bir ailenin kızı olarak gelir Türkiye'ye. Sonrası filmlere konu olacak türden sıkıntılar, engeller. Eşi Yüksel Bey'in koruyuculuğu, sanat dünyasında haklı yükseliş, devlet sanatçısı kimliği, Papa'ya laiklik dersi, ‘Makarios'un kızı’ denilerek aşağılanmalar, zor bir hayat, mükemmel bir sanatçı, vefasızlık vs vs vs.”
Eşref Çetinel: “Bizim kısır bünyemizden ‘dünya çapında’ denecek çok az insan yetişti. Cemaliye onlardan birisidir. Gazimağusa Akkule Mahallesi’nde ortaokul üçüncü sınıfa kadar birlikte büyüdük. Çocukluk arkadaşımdı. Asıl adı da Gülten'di. Sonradan Cemaliye adını aldı, nedenini bilmiyorum. O yıllarda üç kız arkadaşımıza (1960'lar öncesi) Türkiye yatılı burs verdiydi. Aycan ve Zehra arkadaşlar Ankara Kız Teknik nakış - dikişe gittilerdi. Cemaliye de sesi güzel olduğu için konservatuara gittiydi. Orada evlendi. Türkiye'ye yerleşti. Allah gani gani rahmet eylesin. Büyük sesti.”
Özer Raif: “Liman Hamalı İrfan Dayı’nın kızı Cemaliye, Mağusa'mızın yetiştirdiği dünya çapında sopranomuzdur. Bir kardeşi Engin Avusturalya'da biri Kanada'da ötekiler de Mağusa'dadırlar. Tümü de çeşitli sanat dallarında sivrilmişlerdir. Onun ölümüne ilişkin tepkisizliğe gelince; kendilerini incir çekirdeğinin içine hapsetmişlerden başka ne beklenir ki?”
Prof. Dr. Ata Atun: “Olağanüstü yetenekli bir opera sanatçısıydı. SAMTAY Vakfının 2001 yılında yayınlanan Mağusa'nın sanatkârlarını tanıtan ilk kitabında yer almıştı. Kendisi ile yaptığımız görüşmede en büyük üzüntüsünün ‘unutulmak’ olduğunu söylemişti. Nurlar içinde yatsın Cemaliye Hanım.”
Fevzi Yalın: “Merhum babam İzzet Rıza Yalın’ın ses kayıtları arasında Bayrak Radyosu adına rahmetli Cemaliye Kıyıcı ile yaptığı röportaj var. Demek ki, eskiler bu gibi değerlerimize sahip çıkıp bu gün artık var olamayan vefa kültürünü yaşatmaya çalışmışlar...”
Hatice S. Kerimgil: TÜRKSOY Opera Günleri sunuculuğunu yapmam vesilesiyle onunla tanışmıştım... Buradaki ailesi ile de tanıştım. Oğlu Eralp Kıyıcı da tanınmış bir opera sanatçısı... Annesini bilmeyenler bakalım oğlunu bilirler mi?!..”
KKTC’de hiç bir bakanlığın kalıcı arşivi yok sanırım. Eğitim, spor, sağlık sanat politikası var mı ki, bu ve diğer alanlarda değerli insanlarımız kayıt altında olsun? Bilim, falan dalında da aynen öyle. KKTC kökenli kaç bilim insanı var dünyanın her bir yanında, maalesef hiç haberimiz yok.”