“Boşanma davası”, boşanma davası açma hakkı bulunan eş tarafından diğer eşe karşı açılır. Diğer bir anlatımla boşanma davasında davalı taraf, boşanmaya sebep olan eştir. Boşanma davası açarken ilk olarak yetkili ve görevli mahkeme belirlenir. Görevli ve yetkili mahkeme 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre belirlenir. Ancak 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu boşanma ve ayrılık davalarında yetkili ve görevli mahkemeyi özel olarak düzenlemiştir.
Makaleyi derleyen: çorum boşanma avukatı
Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu madde 168 uyarınca “boşanma davalarında yetkili mahkeme”, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce 6 ay birlikte oturdukları son yer mahkemesidir.
Boşanma Davasında Görevli Mahkeme
“Boşanma davalarında görevli mahkeme”, “aile mahkemesi”dir. Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun madde 4 uyarınca aile hukukundan doğan dava ve işlere bakmakla görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Boşanma davasının açıldığı yerde aile mahkemesinin kurulmamış olması durumundan görevli mahkeme Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun madde 2 uyarınca “asliye hukuk mahkemesi“dir. Bu durumlarda; Asliye hukuk mahkemesi, boşanma davasına aile mahkemesi sıfatı ile bakar.
Boşanma Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme İle İlgili Mevzuat
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 168
Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
- 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun Madde 2
Aile mahkemeleri, Adalet Bakanlığınca Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak her ilde ve merkez nüfusu yüzbinin üzerindeki her ilçede, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde olmak üzere kurulur. Aile mahkemelerinin yargı çevresi, kurulduğu il ve ilçenin mülkî sınırlarıyla belirlenir. Ancak yargı çevresi, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca değiştirilebilir.
Gerektiğinde birinci fıkradaki usule göre bir yerdeki aile mahkemesinin birden çok dairesi kurulabilir. Bu durumda daireler numaralandırılır. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamına giren dava ve işlere, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesince bakılır.
Aile mahkemelerinde bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadar personel bulunur.
- 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun Madde 4
Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler:
- 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işler,
- 20.5.1982 tarihli ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi,
- Kanunlarla verilen diğer görevler.
Boşanma Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme İle İlgili Yargıtay Kararları
- YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİ E. 2017/74 K. 2017/1869 T. 22.2.2017
Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacının, … Kadın Sığınma evinde iken boşanma davası açtığı, hakkında 6284 Sayılı Kanun gereğince, kimlik ve adres bilgilerinin gizli tutulması yönünde koruma kararı verildiği, Türk Medeni Kanununun 168. maddesi gereğince davacı kadının dava tarihindeki yerleşim yerinin …olduğunun kabulünün gerektiği, bu sebeple davanın Fethiye’de açılmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davalının yetki itirazının reddine karar verilmesi gerekir.
- YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİ E. 2012/19393 K. 2013/5073 T. 26.2.2013
Türk Medeni Kanunun 168. maddesi; “Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir” hükmünü taşımaktadır. Taraflar boşanma davası açılıncaya kadar Çerkezköy’de yaşamışlardır. Davacının bu yerdeki adresinin Çerkezköy/Tekirdağ olduğu mernis kayıtlarında sabittir. Davacının yerleşim yerini Muratlı’ya naklettiğine dair bir kayıt bulunmadığı gibi, yerleşim yerinin Muratlı olduğu yönünde resmi kayıtların aksi de kanıtlanmamıştır. Bu durumda, davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer Çerkezköy olduğundan, davalının yetki itirazının kabulü ile yetkisizlik kararı vermek gerekir.
- YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİ E. 2015/1688 K. 2015/2667 T. 25.2.2015
Dava boşanma istemine ilişkindir. Aile Mahkemesinin görev alanında olup, Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde, Aile Mahkemeleri sıfatıyla davaya bakmak görevi o yerdeki Asliye Hukuk Mahkemelerine verilmiştir. Somut olayda, karardan sonra mahkemenin yargı çevresinde Aile Mahkemeleri kurulmuş ve faaliyete geçirilmiştir. Davanın görevli ve yetkili aile mahkemesine devredilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.
- YARGITAY 2. HUKUK DAİRESİ E. 2011/4983 K. 2012/1895 T. 1.2.2012
Aile Mahkemesi kurulmayan yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Asliye Hukuk Mahkemelerinde davanın Aile Mahkemesi sıfatı ile görülüp karara bağlanması gerekir. Bu açıklama karşısında; davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakılması gerekirken, bu husus düşünülmeden Asliye Hukuk Mahkemesi olarak yargılamaya devam edilip, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.