Samba server, Linux e Unix işletim sistemlerinde kullanılan Windows NT ve Windows işletim sistemleri arasında iletişim sağlayan bir ağ sunucusu uygulamasıdır. Samba servisi, linux işletim sistemi kurulmuş bir bilgisayarda çalışan servistir. Samba server servisi arka planda çalışan bir linux bilgisayara Windows yüklü diğer bilgisayarlar tarafından erişebilir. Windows bilgisayarları, ağ komşularından samba yüklü linux bilgisayarların harddiski ve diğer paylaşımlarına ulaşabilir.
Samba yüklü bir bilgisayarın sağladığı tek avantaj ağ üzerinde Windows kurulu bilgisayarlara ulaşmak değildir. Samba yüklü bir linux bilgisayar; yazıcı sunucu, dosya sunucu, PDC sunucu (primary domain controller), Wins sunucu, local master browser, domain browser görevlerinide yapar.
Büyük işletmelerden küçük işletmelere kadar her türlü firmaların kullanılması için oluşturulmuş servistir. Donanım kaynaklarını az kullanır ve maksimum performans sağlar. Çok gelişmiş gruplama ve kullanıcı yetkilendirme seviyeleri vardır. 1 kullanıcıdan 9999 kullanıcıya kadar hizmet verilebilmekte, ağ üzerindeki aktivitelerinizi daha hızlı yapmanıza olanak sağlamaktadır. Smab server kurulumu ve kullanımı ile ilgili makalelerimizi diğer konularımızda işleyeceğiz.
Bu makalemizde Linux server işletim sistemi paketlerinden biri olan Ubuntu Server işletim sistemine ssh kurulumu ve kullanımını öğreneceğiz. Konumuza geçmeden önce ssh ile ilgili açıklama yapmak istiyorum. Bildiğiniz gibi bilgisayarımıza Ubuntu Server kurduğumuzz zaman karşımıza komut ekranı gelmektedir. Bilgisayar üzerinden yapacağımız bütün işlemleri bu komut ekranından yaparız. Windows işletim sistemlerinde olduğu gibi görsel bir arayüz yoktur. Ssh, linux işletim sistemlerinde kullanılan uzak masaüstü bağlantı paketidir. Linux işletim sistemine ssh paketini kurarak başka linux işletim sistemi kurulu bilgisayara bağlanmış oluruz. Şimdi Ubuntu Server üzerine ssh paketinin kurulum aşamalarını ve bu programın nasıl kullanılacağını öğreneceğiz.
1-) Ubuntu Server sistemine root olarak giriş yapalım. Önceki makalelerimizde göstermiştik.
2-) sudoapt-get install openssh-server komutunu yazıp enter tuşuna basalım. Bu işlemden sonra bizden bu kurulumu onaylamamızı isteyecektir. Y tuşuna basıp paketimizi kuralım.
3-) Kurulum tamamlandığında programın çalışıp çalışmadığını öğrenmek için ps-aef|grep sshd komutunu yazıp enter tuşuna basalım. Eğer çıktı olarak root 24114 1 0 15:19 ? 00:00:00 /usr/sbin/sshd gibi bir çıktı aldıysanız kurulum başarılı olmuş demektir.
4-) Programın kurulumunu tamamladık. Şimdi uzak masaüstü bağlantısının nasıl yapılacağını görelim. Bu işlem çok basittir. ssh ip adres veya web site ismi yazarak uzak masaüstü bağlantısını yani ssh bağlantısını gerçekleştirmiş oluruz.
Linux komutları ile ilgili makalemizin üçüncü bölümüyle devam ediyoruz. Linux komut ekranında kullanılan bazı temel komutlar ve işlevleri hakkında açıklamalar yapacağız.
arch: makine mimarisi hakkında bilgi verir.
cal [ay][yıl]: Belirtilen ay ve yıla ait takvim bilgisini bize gösterir.
df: Diskin kullanım durumu ile ilgili rapor verir.
free: Sistemdeki kullanılan ve boş olan bellek miktarının bilgisini gösterir.
groups[kullanıcı]: Yazılan kullanıcının ait olduğu grupları listeler.
gzip[dosya]: Belirtilen dosyanın sıkıştırılmasını sağlar.
id[kullanıcı]: Kullanıcının, kullanıcı ve grup id bilgisini gösterir.
logname: Sisteme giriş yaptığınız kullanıcı adını verir.
w[kullanıcı]: Sistemde kimin aktif olduğunu ve ne iş yaptığını gösteren komuttur.
uptime: Sistemin ne kadar süreden beri kesintisiz çalıştığını gösteren komuttur.
uname: Sistem bilgilerini listeler. Bilgisayarın host adını, kurulu olan işletim sistemini, bilgisayarın donanım tipi gibi bilgileri gösterir.
Bu makalemizde linux server işletim sistemi paketlerinden biri olan Ubuntu Server üzerinde bilgisayar isminin nasıl değiştirileceğini göreceğiz. Konumuza geçmeden önce Ubuntu server kurulu bilgisayarımzın mevcut ismini öğrenmek için komut satırına hostname komutunu yazmalıyız. Bu komut bize bilgisayarımızın adını verecektir. Şimdi Ubuntu Server’da bilgisayarın isminin nasıl değiştirileceğini görelim.
1-) İlk olarak yönetici olarak giriş yapıyoruz. Bu işlemi nasıl yapacağız diye soracaksınız. Bu işlem için komut satırına sudo su yazmalıyız. Bu komuttan sonra sizden şifre istenecektir. Buraya şifrenizi yazmalısınız. Bu yaptığınız işlemlerden sonra yönetici olarak giriş yapmış olacaksınız.
2-) Hostname isim bilgilerinin tutulduğu sayfayı sudo gedit /etc/hostname komutu ile açın. Hostname dosyası etc dizinin içindeki hostname dosyasında tutulur.
3-) Bu komut ile açılacak sayfadaki eski bilgisayar ismini silip yeni ismi yazıyoruz ve kaydedip çıkıyoruz.
Bu makalemizde Linux Server’in işletim sistemlerinden biri olan Ubuntu Server üzerine dhcp servisinin nasıl kurulacağını göreceğiz. İlk önce dhcp rolü kurulacak bilgisayarın ip adresini sabitlemeliyiz. Bunu diğer konularımızda göstermiştik.
1-) İlk olarak dhcp servisini kuruyoruz. apt-get install dhcp3-server komutuyla servisi kurmaya başlıyoruz.
2-) Kurulum tamamlandıktan sonra birden fazla ethernet kartınız var ise hangi ethernet kartı ile dhcp servisi hizmeti verileceğini belirleyeceğiz. Bunun için ilk olarak sudo gedit/etc/default/dhcp3-server komutu ile ayar dosyamızı açıyoruz. INTERFACES=”” satırını INTERFACES=”eth0″ olarak değiştirelim. Bizde bir tane ethernet kartı olduğu için eth0 yaptık. Sizde birden fazla sthernet kartı var ise eth1 şeklinde ayarlayabilirsiniz. Bu işlemleri kaydedit çıkalım.
3-) Şimdi ise dhcp scope(ip havuzu) ayarlarını yapalım. Yani networke bağlanacak bilgisayarlara dağıtılacak ip adreslerini belirleyeceğiz. Bunun için dhcp.conf dosyasını sudo gedit/etc/dhcp3/dhcp.conf komutu ile açalım ve açılan bölüme aşağıdaki değerleri yazalım.
default-lease-time 600;
max-lease-time 7200;
option subnet-mask 255.255.255.0; (subnet mask değerini belirliyoruz)
option broadcast-address 192.168.1.255; (yayın yapan adres)
option routers192.168.1.100; (clientlara dağıtılacak modem, router adresini yazıyoruz)
option domain-name-servers 192.168.1.100, 184.108.40.206 (clientlere dağıtılacak dns adresleri)
#option domain-name “bilisimzirve.com”;
subnet 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 {
range 192.168.1.10 192.168.1.150; (clientlara dağıtılacak ip adres aralıklarını giriyoruz.)
}
4-) Yukarıdaki değerlerimizi girip kaydettikten sonra dhcp servisimizi restart etmeliyiz. Bu işlemi yapmak için /etc/init.d/dhcp3-server restart komutunu uygulayalım. Artık linux tabanlı sistemimizde dhcp servisimiz olmuş oldu
Bilgisayarınıza linux server işletim sistemi paketlerinden biri olan Ubuntu Server kurduğumuzda sadece komut ekranı gelmektedir. Yapacağımız bütün işlemleri bu komut ekranında komutlar yazarak yaparız. Örneğin dosya oluşturmak için ilk önce dosya oluşturacağımız yerin konumunu komut ile yazıp mkdir dosya ismi komutuyla dosya oluştururuz. Yani en kolay işlemi bile komut kullanarak yaparız. Sunucu olarak kurulan sistemlerde tavsiye edilen komut ekranını kullanmaktır zaten. Ancak biz Windows işletim sistemlerindeki gibi grafiksel bir arayüz olmasını istiyorsak Ubuntu Server üzerine grafiksel arayüz kurma şansımız var.
1-) Ubuntu Server işletim sistemini yeni kurduysak ilk olarak paketlerimizi güncellememiz gerekmektedir. Bu işlem için komut ekranına sudo apt-get update komutunu yazıyoruz. Bu işlem bu kadar kolay.
2-) Dah sonra grafiksel arayüzü kurmak için sudo apt-get install ubuntu-desktop komutunu yazıyoruz. Bu komutu yazdıktan sonra y tuşuna basıp işlemimizi onaylıyoruz ve kuruluma başlıyoruz. Kurulum işlemi uzun sürebilir. Kurulum tamamlandıktan sonra bilgisayarımızı yeniden başlatıp grafiksel arayüzümüzle bilgisayarımızı kullanılabilir hale getirmiş oluyoruz.
Linux komutları ile ilgili makalemizin ikinci bölümüyle devam ediyoruz. Linux işletim sisteminde kullanılan komutlar ve bu komutların işlevleri ile ilgili açıklamalarımıza devam edelim.
rmdir: Oluşturlan dizini silmeye yarar. Boş dizin olması gerekir.
host: Bbilgisayarın adını sormak için kullanırız.
nslookup: DNS sorgusu için kullanılan komut
ping: Başka bir bilgisayara ulaşabilme sorgusu yapmaya yarayan komut
poweroff: Sistemi kapatmaya yarayan komut
eboot: sistemi yeniden başlatmaya yarayan komut
time: Bir komutun ne kadar süre harcadığını gösterir.
users: Şu anda sisteme kayıtlı olan kullanıcıları gösterir.
whoami: Kullanıcının kendisi hakkında bilgi vermesi için kullanılan komut
write: Bir kullanıcıya mesaj göndermek için kullanılan komut
/home Kullanıcı dosyalarının bulunduğu kısım
/lib Kütüphanelerin bulunduğu bölüm
/etc Linux sistem ayarlarının bulunduğu bölüm
/usr Kullanıcı sistem dosyalarının bulunduğu bölüm
/tmp geçici dizinlerin bulunduğu yer
/bin sunucuyu kullananlar için linux komutlarının bulunduğu bölüm
Bir önceki konumuzda linux server paketi olan Ubuntu Server işletim sistemi üzerinde bilgisayara nasıl sabit ip verileceğini görmüştük. Bu makalemizde ise Ubuntu Server’ın dns adreslerini değiştirmeyi göreceğiz. Bu işlem için ilk olarak komut ekranına aşağıdaki komutu yazıyoruz.
1-) sudo gedit /etc/resolv.conf (sudo gedit yerine vim komutunu kullanabilirsiniz)
2-)#Generated by NetworkManager
nameserver 220.127.116.11
nameserver 18.104.22.168
yukarıda nameserver yazan yere istediğiniz dns ip adreslerini yazınız. Biz yukarıda google dns iplerini yazdık. Yapılan değişiklikleri kaydedip roselv.conf ekranından çıkın.
3-) Şimdi komut sayfasına sudo gedit /etc/init.d/networking restart komutunu uygulayın
4-) Yukarıdaki komuttan sonra *Reconfiguring network interfaces…[OK] çıktısı alırsanız işleminiz başarı ile gerçekleşmiştir.
5-) Yaptığımız işlemi kontrol etmek için ifconfig komutu uygulayınız. Bu komut ile dns adreslerini görürseniz işlemleriniz doğrudur.
Linux server kurduğumuz bilgisayarı başlattığımızda bizi komut yazabileceğimiz bir ekran karşılayacaktır. Windows’ta olduğu gibi görsel bir ekran bulunmamaktadır. Bu yüzden herhangi bir hata ile karşılaştığımızı düşünmeyelim. Yeni kurduğumuz server bilgisayara ilk yapmamız gereken işlemlerden biri sabit ip tanıtmaktır. Bu konumuzda linux server işletim sistemi paketlerinden biri olan Ubuntu Server’da bilgisayara nasıl sabit ip verileceğini göreceğiz. Diğer linux işletim sistemi paketlerinde de yapacağımız işlemler aynı oluyor. Lafı uzatmadan konumaza başlayalım. İlk olarak aşağıdaki komutu yazıyoruz.
1-) sudo gedit /et/network/interfaces Bu komut ile sabit ip adreslerinin tanımlandığı sistem dosyası olan interfaces bölümünü açmış olacağız. Bu açma işlemini sudo gedit, vim gibi komutlar ile gerçekleştiriyoruz. (interfaces sistem dosyası etc/network klasörünün içindedir.)
2-) Yukarıdaki komutu uyguladığımız zaman ip adres ayarlarını yapacağımız sistem dosyası açılacaktır. Bu sistem dosyasının içine aşağıdaki komutları yazacağız.
auto lo eth0
iface lo inet loopback
iface eth0 inet dhcp
3-) Yukarıdaki komutta dhcp hariç hiçbir yere dokunmuyoruz. Buradan dhcp bölümünü silip static kelimesini yazıyoruz ve alt bölümünde vereceğimiz sabit ip adresini, netmask adresini, gateway adresini yazıyoruz.
auto lo eth0
iface lo inet loopback
iface eth0 inet dhcp
adress xxx.xxx.xxx.xxx(ip adresini yazın 192.168.1.122 gibi)
netmask xx.xxx.xxx.xxx (netmask yazın 255.255.255.0)
gateway xxx.xxx.xxx.xxx (gateway adrsini yazın.İnternet çıkmak için modem ip 192.168.1.1)
network 192.168.1.0 (Network ip yayın adresi)
broadcast 192.168.1.255
Yukarıdaki yaptığımız işlemleri kaydettikten sonra işlemlerimizin doğru olup olmadığını kontrol etmek için komut ekranımıza ifconfig komutunu yazıyoruz. İşlemlerimiz dosru ise verdiğimiz ip adresi komut ekranında görülecektir