Bitcoin; öyle bir furya ki, çevremdeki birçok kişinin yatırım aracı haline gelmiş, modern bir borsa sistemi… Tıpkı ülkemizde pek de yasal olmayan ve bir zamanların tatlı rüzgarı haline gelen “forex” gibi. Blockchain algoritmasının, veri akışının işlenmesi üzerine, ödüllendirme mantığı ile ortaya çıkan “bitcoin” dediğimiz bu sanal para, aslına bakarsanız deneysel bir üründür. Bitcoin’in güvenilirliği veya yatırım aracı olup olmadığı bir kenarda dursun, peki her gün çılgınlar gibi alım-satım yapan arkadaşlarımız, bu sistemlerden parayı götürürken, herhangi bir vergilendirmeye tabii tutulmayacak mıdır? Tabii ki de tutulacaktır. Helâl ü hoş olsun…
BU TEKNOLOJİ NASIL EVRİLDİ?
Gelişen teknoloji ile birlikte, evlere kişisel bilgisayarların ve internet bağlantılarının girmesi, kişisel anlamda insanlara fazlasıyla özgürlük tanımaya başladı. Buna bağlı olarak da, insanların interneti etkin kullanması amacıyla çeşitli sektörler üzerinde, çeşitli programlar ve platformlar geliştirildi. Yabancı geliştiriciler arasında meşhur olan “Herkesin bir gün kendine ait web sayfası olacak” cümlesi, hayata geçirilmeye başlandı. Sizin yok mu? Peki ya Facebook, Twitter, Instagram sayfalarınız? Ve kendi kişisel bilgilerinizi girdiğiniz daha birçok site? Aslında bunların hepsi sizin kişisel web sayfalarınız. İnternet üzerindeki varlıklarınızın birer kanıtı, verilerinizin tutulduğu bir küre.
İNTERNET SEKTÖRÜNDEKİ VERGİ KRİZİ
Bundan bir süre öncesine kadar sadece tüketici olarak kullandığımız bu platformlara, bazı şirketler girdi ve içerik yönetim anlayışını değiştirdiler. Örneğin Youtube ve Twitch gibi. Bu şirketler bir içeriği kendilerinin oluşturmasındansa, bizzat kullanıcılarının kendi içeriklerini oluşturup yüklemesini istediler. Kendi sitelerine içerik sağlayan bu kullanıcılara ise bir ücret ödemeye başladılar. Türkiye’de bunu erkenden farkeden genç kullanıcılar ise, çok paralar kazandılar. İşte burda devlet devreye girmeye başladı.
Henüz hukuki sistemimizin içeriğinde, internet üzerinde gerçekleşen gelirler konusunda, mesleki altyapı henüz kurulmuş değildir. Bu ne demek oluyor? Örnek verelim; Halk arasında “youtuber” dediğimiz içerik üreticilerinin, hukuki sistemde bir meslek karşılıkları yok. Öyle bir meslek yok. Fakat devlet, burdaki gelirden bir vergi almak istiyor. Bu yüzden, Twitch ve Youtube platformlarındaki birçok içerik üreticileri, kendi bireysel şirketlerini çeşitli sektörlerde kurdular. Medya, oyuncakçı, tabelacı gibi ünvanlar ile bireysel şirketlerini kurup, gelir vergilerini ve KDV’lerini ödediler. Hem de geriye dönük vergilerini de ödediler. Hem de cezalı bir şekilde…
COİNLERİN MERKEZİ YOK, NASIL VERGİ KESECEKLER?
- Alım-Satım yapılan şirketler vergilendirilebilir. Yaptığınız her takas işlemi sonucunda, şirketten bir vergi kesilir. Tabi bu kesinti de doğal olarak size yansıtılacak ve yaptığınız her takas için bir ücret ödemek zorunda kalacaksınızdır.
- Kişisel vergilendirme yapabilirler. Tıpkı Youtube ve Twitch içerik üreticilerini vergiye bağladıkları gibi, sizleri vergilendirebilirler. Benim bu işi yaptığımı nerden bilecekler demeyin, banka hesabınızdaki her hareket kayıt altına alınıyor. Devletin bankacılık sistemi ile kurdukları bağlantı ile sizleri tespit etmeleri yaklaşık iki satır kod ile mümkün. Fakat siz derseniz ki, ben bu parayı ülkeme sokmam, yurt dışı kaynaklı bir bankada tutarım paramı, özür dileyerek sizlere CRS sistemi ile ilgili küçük bir bilgilendirme yapmam gerekecek.
CRS (Common Reporting Standart), vergi kaçakçılığı ile mücadele etmek adına finansal hesap bilgilerinin paylaşılmasına dayanan global bir düzenlemedir. CRS, İş Yatırım dâhil finansal kuruluşlara hesap sahiplerinin vergi mukimi oldukları ülkenin tespit edilmesi için bilgi toplama ve inceleme yükümlülükleri getirmiştir.
Yani devletimiz, 121 ülkedeki bankacılık sistemi üzerinden sizleri sorgulayabiliyor. Yurtdışındaki parayı ülkeye sokmak isterseniz de, ancak ve ancak orda öncelikle vergilendirilip legal şekle bürünmüş hale getirmeniz gerekiyor. Yani yurtdışında bir şirketiniz olabilir, bu parayı orda kazanmış olabilirsiniz. Fakat ülkede vergilendirmeye tabii tutulmamanız için, “Varlık Barışı” uygulamasını beklemeniz gerekecektir. Bu da biraz zor ihtimal gibi görünüyor.
Eğer coinlerinizi herhangi bir takas işlemi yapmadan, coinlerinizi kullanarak bir ürün satın almak isterseniz vergiye tabii tutulmayabilirsiniz. Fakat orda da şu engele takılabilirsiniz; 5000 TL üzerindeki alışverişlerde devletimiz, banka hareketi görmek istiyor. Yani 5000 TL veya üzerinde değerinde bir alışveriş yapacaksanız, bunu herhangi bir döviz ya da coin aracılığı ile ödeme yapamazsınız.
Bu arada küçük bir dipnot, banka hesabınıza da gelecek olan herhangi bir paraya, devlet “nereden geldi bu para?” şeklinde bir soru sorabilir, kaynağı belli olmayan bu para için sizi sorgulayabilirler.