Bazen yaptığımız harcamalar fazla ‘gereksiz’ bir hal alıyor ve içinde bulunduğumuz tüketim çılgınlığını düşündüğümüzde, bu harcamalardan hangisinin değerli, hangisinin gereksiz olduğu ortasındaki o çizgi daha da bulanık bir hal alabiliyor. Birden fazla vakitse paramızı daha akla yatkın kullanmak istememize karşın bunu nasıl ve neye nazaran yapacağımızı, nereden başlamamız gerektiğini birlemiyoruz.
Pekala, paramızı sahiden de daha makul bir formda kullanmamız mümkün mü? Bugün sizlere bahsedeceğimiz üç soru, cebinizdeki paranın neden süratlice bittiğini açıklamanıza ve bu durumu güzelleştirmek için neler yapmanız gerektiğini anlamanıza yardımcı olabilir.
Para harcama alışkanlıklarımızı değiştirmek mümkün olabilir
Georgia Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir araştırmaya nazaran bu üç soruyu yanıtlamak, insanlara yaptıkları harcamalar hakkında fikir verebilir ve gelecekte davranışlarını değiştirmelerine potansiyel olarak yardımcı olabilir:
- İstediğimde daha fazla para harcayabileceğim durumları varsayım edebilir miyim?
- Paramı daha yeterli yönetmek için neyi farklı yapmam gerektiğini biliyor muyum?
- Yaptığım harcama yahut birikime beni neyin motive ettiğini biliyor muyum?
Bu soruların yöneltildiği ve 230’u bu sorulara olumlu karşılıklar veren iştirakçiler, emeklilik için ne sıklıkla para ayırdıkları yahut kredi kartı faturalarının tamamını ödedikleri üzere para alışkanlıkları hakkında da bilgiler verdiler. Bununla birlikte iştirakçilerin pay senetleri ve enflasyon üzere bahislerdeki mali bilgileri test edildi ve mali durumlarıyla ilgili kaygıları soruldu.
Bunların akabinde iştirakçilerden aldıkları yanıtları tahlil eden araştırmacılar, insanların mali durumları hakkında nasıl düşündükleri ile mali davranışları ortasında bir temas olduğunu gözlemledi. Çalışmanın sonucunda ise finansal bilgiyi geliştirmenin, harcama modellerini değiştirmek için motivasyon bulmanın ve finansla ilgili korkuyu azaltmanın olumlu finansal davranışların artmasıyla sonuçlandığı tespit edildi.
“Hepimiz yapmamız gerektiğini bildiğimiz fakat yapmadığımız şeyleri düşünebiliriz,” biçiminde konuşan araştırmanın baş muharriri ve Aile ve Tüketici Bilimleri Koleji’nde profesör olan Kristy Archuleta, “Mesela, her gün kalkıp çalışmam gerektiğini biliyorum. Daha fazla meyve ve zerzevat yemem gerektiğini biliyorum. Lakin bunları yapıyor muyum? Benim için güne bağlı. Tıpkı şey paramız için de geçerli.” sözlerini kullanıyor.
Pekala bu soruların yararı tam olarak ne?
Öte yandan daha fazla harcama olasılığınız olan durumları belirlemek, sizi para harcamaya iten tetikleyicileri iddia etmeye yardımcı olabilir ve bu tetikleyicilerin ne olduğunu öğrendikten sonra onlardan kaçınmanın yollarını öğrenmek mümkün olabilir. Finansal koçlar ve planlamacılarla müşterilere daha güzel yardımcı olmalarına yardımcı olmak için çalışan Archuleta, “Belki gerilimli olduğunuzda daha fazla para harcayacağınızı bilirsiniz zira bu gerilimle bu halde başa çıkarsınız” diyor ve “Yani, tahminen bilgisayarınızın başında oturup Amazon’a bakmak yerine kalkıp yürüyüşe çıkmalısınız.” diye de kelamlarına ekliyor.
Sizi harcamaya yapmaya yahut tasarruf etmeye yönlendiren şeyin ne olduğunu anlamak, bütçenizde kalıcı değişiklikler yapmak için bir motivasyon kaynağı sağlayabilir. Para biriktirmeye sizi motive eden şeyin ne olduğunu bilmek, para biriktirme alışkanlığınızın daha sistemli bir hal almasını ve artmasına yol açabilir. Üstte bahsetmiş olduğumuz üç soruluk kıymetlendirme ise paranızla yaptıklarınızı neden yaptığınızı değerlendirmeye başlamak için uygun bir başlangıç noktası misyonu görebilir.
“Örneğin, ‘Paramı daha yeterli yönetmek için neyi farklı yapmam gerektiğini biliyorum’ tabirini ele alalım. Bu mükemmel. Buna, şunun üzere bir soruyla devam edin: Bunu yapmanıza yardımcı olmak için bugün yapabileceğiniz bir şey nedir?” biçiminde kaydeden Archuleta, devamında ise “Belki de bu sorunun karşılığı dışarıda yemek yemeye para harcamak zorunda kalmamak için öğlen yemeğini işten evvel hazırlamaktır. Yapılabilecek tek şey nedir? Seni motive eden şey nedir?” tabirlerini kullanıyor.