BİSAB HEYETİ ALMANYA VE HOLLANDA’ DA
03-08 Haziran 2013 tarihleri arasında Alt Birliğimiz tarafından gerçekleştirilen teknik gezide Hollanda ve Almanya’da bazı tarımsal kuruluşlara ziyarette bulunmuştur. Bu ziyaretlere Alt Birliğimiz adına Yönetim Kurulu Başkanı Doç.Dr. Seydi Ahmet Bağcı, Yönetim Kurulu üyeleri Bayram Özdemir, M.Sinan Berksan ve Genel Sekreter Mustafa Akın katılmıştır. Ayrıca heyette Türkiye Tohumcular Birliği adına Yönetim Kurulu üyesi Selami Yazar ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünden Koordinatör Vicdan Acar katılmıştır.
Ülkeler arasında işbirliği imkanlarını araştırmak ve bilgi – görgü artırmak amacıyla düzenlenen bu teknik gezi programında tohumculuk ve bitki ıslahı konularında gelişmiş Hollanda ve Almanya’da faaliyet gösteren bazı kuruluşlar ziyaret edilerek gerek ülke mevzuatları gerekse bu kuruluşların çalışmaları hakkında bilgi edinilmiş, ülkemizdeki tohumculuk sektörü ile bu alanda çalışma gösteren birlik ve alt birlikler hakkında kısa bilgiler sunulmuştur.
Hollanda’da NAK (Hollanda Tohumculuk ve Sertifikasyon Kuruluşu), Plantum(Hollanda Bitki Islahı ve Tohumculuk Kuruluşu), Wageningen Üniversitesi, Almanya’da ise BDP (Alman Bitki Islahçıları Birliği)ziyaret edilmiştir.
Ziyaret ile ilgili olarak yapılan gözlem,görüşme ve alınan bilgiler ile görüntüler aşağıda rapor halinde verilmiştir.
BİTKİ ISLAHÇILARI ALT BİRLİĞİNCE HOLLANDA ve ALMANYA’DAKİ BAZI TARIMSAL KURULUŞLARA GERÇEKLEŞTİRİLEN TEKNİK ZİYARET RAPORU
Tarihi : 03-08 Haziran 2013
Katılımcılar : Doç.Dr.Seydi Ahmet Bağcı (BİSAB Yön.Kur.Başk.)
Bayram Özdemir (BİSAB Yön.Kur.Üyesi)
M.Sinan Berksan (BİSAB Yön.Kur.Üyesi)
Mustafa Akın (BİSAB Genel Sekreteri)
Selami Yazar (TÜRKTOB Yön.Kur.Üyesi)
Vicdan Acar (TAGEM- Koordinatör)
Dr.Nilgün Sezer Akman (TTSM-Bölüm Başk.- Katılamadı)
Ziyaret Edilen Kuruluşlar: NAK, Plantum, Wageningen Üniversitesi (Hollanda)
BDP-Alman Bitki Islahçıları Birliği (Almanya)
Bitki Islahçıları Alt Birliği Yönetim Kurulu kararınca çalışma konularımızla ilgili olarak ülkeler arasında işbirliği imkanlarını araştırmak ve bilgi – görgü artırmak amacıyla düzenlenen bu teknik gezi programında tohumculuk ve bitki ıslahı konularında gelişmiş Hollanda ve Almanya’da faaliyet gösteren bazı kuruluşlar ziyaret edilerek gerek ülke mevzuatları gerekse bu kuruluşların çalışmaları hakkında bilgi edinilmiş, ülkemizdeki tohumculuk sektörü ile bu alanda çalışma gösteren birlik ve alt birlikler hakkında kısa bilgiler sunulmuştur. Ziyaret edilen bu ülkelerdeki tohumculuk sektörü ve kuruluşlar hakkında derlenen bilgiler aşağıda özetlenmiştir;
HOLLANDA
Bitkisel çoğaltım materyali faaliyeti kooperatifler ve özel şirketler eliyle yapılmakta olup, 307’si kendi mahsül üretiminde kullanmak üzere toplam 1850 kuruluş bu sektörde faaliyet göstermektedir. Yaklaşık 10.000 kişinin çalıştığı sektörde çoğaltım materyali ihracatında dünya lideri(yaklaşık % 35) olan Hollanda’da tohumluk ticaretinin büyük kısmı ıslahçı veya tüccar şirketler eliyle gerçekleştirilmektedir. Toplam ülke ihracatının %20’sinin tarımsal ürünlerden oluştuğu ülkede bu oranın bu kadar yüksek olmasında verimliliğin yanında, Kuzey Amerika ve Rusya hariç dünyanın hemen her yerinde faaliyette bulunan Hollanda şirketlerinin yurt içinde ıslah ettiği bitki çeşitlerinin tohumluk üretimini ülke dışında yapıp bunu ülke içine getirerek işlemesi ve buradan satışa arzetmesi önemlidir. Hemen hiç sulama gerektirmeyen ılıman iklimi, düşük afit
popülasyonu, mükemmel toprak yapısı, yetiştiricilik ve tohum üretimi konularında uzmanlaşmış çiftçileri gibi avantajları ile 37.610 ha. bir alanda üretimi yapılan patates
bu ülkenin tohumluk ihracatında önemli bir yer tutmaktadır. 2005 yılından itibaren Hollanda’da patates alanlarında gerek ihtiyaç duyulmaması gerekse bitki sağlığı ve maliyet unsurları nedeniyle yağmurlama sulama yasaklanmıştır. Hollanda’da bitki çoğaltım materyallerinin üretimi aşağıda zikredilecek bağımsız kuruluşlarının kontrol ve sertifikasyonu ile yapılmaktadır. Avrupa Birliği yönergeleri ve Hollanda yasalarının gerektirdiği denetimlerin yanı sıra, sektörün kendisi bitki çoğaltım materyali ile ilgili olarak yüksek standartlar belirlemektedir. Hollanda’da bitkisel araştırma faaliyetleri hükümet ve üniversite araştırma kuruluşları ile özel sektör kuruluşlarının ortak çalışmasıyla yürütülmektedir. Temel araştırmalar ve alt yapı tesisi kamu tarafından desteklenmekte, ıslah ve tohum kalitesi konusundaki araştırmalara oldukça büyük yatırımlar yapılmaktadır. Tohumla ilgili uzmanlık ve araştırma gerektiren çalışmalar Wageningen Üniversitesi ve bu üniversiteye bağlı Uluslararası Bitkisel Araştırma Merkezi, NAK ve Naktuinbouw tarafından ortak yürütülmektedir.
NAK
4 Haziran’da bu kuruluşa yapılan ziyarette Kuruluş Müdürü ve Yönetim Operasyonları Sorumlusu Ton Stolte ve laboratuvar sorumlusu tarafından verilen bilgiler aşağıda özetlenmiştir;
Hollanda'da, bitki çoğaltım materyalinin kalitesi ve kontrolü ile sertifikasyonu Avrupa Birliği müktesebatına uygun olarak ve Hollanda hükümetinin verdiği yetki ve gözetim altında bağımsız denetim kuruluşları tarafından kontrol edilmektedir. Bunlardan (BKD)- çiçek soğanı ve çiçekçilik, fidan ve fide sektörü ile alakalı olarak, (NAKtuinbouw)- bahçe bitkileri tohumlukları ile alakalı olarak ve (NAK) - Tarla Bitkileri Tohumluğu ve Tohumluk Patates ile alakalı olarak farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk ile ilgili testleri yürütmek ve fikri mülkiyet hakları ile ilgili hususları değerlendirmekle yetkili kuruluşlardır.
Ziyaret Heyeti tarafından NAK adlı kuruluşun laboratuar, araştırma ve deneme alanları ziyaret edilmiştir. 213 daimi çalışan, 89 tarla kontrol elemanının çalıştığı kuruluşun yıllık bütçesi 18 milyon euro olup 110 hektarlık Deneme Çiftliği ve ISTA tarafından akredite edilmiş bir Tohum Test Merkezi bulunmaktadır. Tescil işlemleri hariç bizdeki TTSM muadili, kamuya ait olmayan her yönüyle gelişmiş bağımsız bir kuruluş olan NAK, özellikle patates tohumluk yetiştiriciliğinde etkin bir denetim uygulamaktadır. Doğru zamanda hasat yapılması için afid ve virus kontrolü, çeşitlerin hastalıklara hassasiyeti ve bitki olgunluk durumu, gibi hususlar ile hasat sonrası kontroller inspektörler tarafından sıkı bir şekilde yapılmaktadır. Bu kuruluşa yalnız patates tohum üreticileri değil ürün üreticileri de üye olmak zorundalar.
NAK’ın yapısı
BAŞKAN
Uzmanlar
ISLAHÇILAR ÇİFTÇİLER
YÖNETİM KURULU
Teknik Komite
TOHUM YETİŞTİRİCİLERİ TOHUM SANAYİCİLERİ ve SATICILARI
Plantum
5 Haziran’da bu kuruluşta Müdür tarafından verilen brifingde aktarılan bilgiler aşağıda özetlenmiştir;
Temel misyonu sektörün konumunu hem ulusal hem de uluslararası alanda güçlendirmek olan bu kuruluş 350 üyeye sahip olup, Hollanda bitki ıslahçıları, doku kültürü, tohum üretimi ve ticareti ile fidan ve fide üreticilerinin yasal mesleki birliğidir. Ülkenin toplam yeşil bitkisel ürün hasılatı 12 milyar, Plantum üyelerinin toplam hasılatı ise yaklaşık 2,2 milyar euro kadardır. Plantum üyeleri için iş imkanları, hükümet ve kamuoyu nezdinde lobi için platformlar oluşturması yanında onlara değişik konularda bilgi temin etmektedir. Ayrıca üyelerini BKD, NAK ve Naktuinbouw gibi kuruluşlarda temsil etmekte, hükümet nezdinde de yasa ve yönetmeliklerin hazırlanmasında etkin rol oynamaktadır. Bu kuruluşta ülkemizde olduğu gibi bitki ıslahında kalifiye eleman eksikliği vurgulanıp tarımsal eğitimlerde bundan 30 yıl kadar önce 50-60 kişinin bitki ıslahı ile ilgili bölümleri ve bu alanda çalışmayı tercih ettiği şimdilerde ise ancak 5-10 kişinin bu alana ilgi duyduğu belirtildi. Merkez ofisinde 17 elemanın çalıştığı kuruluşun teknik komitelerinde ıslahçı hakları, uluslararası ticaret ve bitki sağlığı, bitki koruma ve çevre konuları, araştırma, yasa ve yönetmelikler, biyolojik çeşitlilik, halkla ilişkiler, biyoteknoloji ve organik tarım gibi pek çok alanda uzman çalışmaktadır. ESA, ISF, APSA gibi uluslararası tohumculuk kuruluşlarının aktif üyelerdendir. Kuruluşta Türkiye’de tohum sektörü ve BİSAB hakkında bilgiler içeren kısa bir sunum yapıldı.
Plantum’un yapısı
GENEL KURUL
YÖNETİM KURULU --------- Sekreterya
Teknik Komiteler, Uzmanlar
TARLA BİTK. TOH.ÜRT - SÜS BİTKİLERİ ÜRT. - SEBZE TOH. ÜRT.- FİDE- FİDAN ÜRETİCİLERİ
Wageningen Üniversitesi – Uluslararası Bitkisel Araştırma Merkezi (WUR)
6 Haziran’da Üniversiteye yapılan ziyarette Bitkisel Araştırma Merkezi Başkanı Prof.Dr.Richard Visser ve Tohum Merkezi Koordinatörü Dr.Steven Groot tarafından üniversite, araştırma merkezi ve yukarıda özetlenen Hollanda Tohum Sektörü hakkında bilgiler verilmiş; tohumculukla ilgili araştırmalarının durumu, bu araştırmaların gerekliliği, Wageningen Üniversitesi’nde tohum araştırmaları ile ilgili örnekler ve eğitim çalışmaları kısaca anlatılmıştır. 'Sağlıklı gıda ve yaşam ortamı' temasına odaklanan ve uluslararası alanda marka olan Wageningen Üniversitesi, Wageningen UR’nin bir parçası olup, Hollanda'da tarım ve çevre konusunda çalışan tek üniversitedir. Bitki Islahı Merkezi; Haziran 2005'ten bu yana Üniversite bünyesindeki iki entegre kuruluştan (Bitki Islahı ve ve Bitki Koruma) biri olup, WUR içindeki tüm bitki ıslahı faaliyetlerinden sorumludur. Merkezin kısa tanıtımını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz;
- 30 ayrı ülkeden olmak üzere 220 araştırmacı / doktora sonrası / teknisyen / öğrenciler (~ 60 PhD ve 30 Yüksek Lisans dahil)
- 3 profesör, beş ayrı temada 10 araştırma grup lideri (biyoçeşitlilik abiyotik strese dayanıklılık için ıslah, büyüme,gelişme ve kaliteye dönük ıslah, kantitatif bitki ıslahı, biobased research-yaşayan organizmalara dayalı araştırma)
- moleküler, biyokimyasal, hücre biyolojisi, patoloji ve biyoinformatik çalışmalar için mükemmel imkanlar
- WUR, Hollanda ve dünyadaki birçok kişi ve kurumlarla işbirliği imkanları
Bu özelliklerin yanında eğitim konusunda üniversitenin yaptıkları şöyle özetlenebilir;
- Bitki Bilimlerinin bir uzmanlık sahası olan bitki ıslahı ve tohum teknolojisi konusunda lisans, yüksek lisans ve doktora eğitim ve öğretimi,
- Ülkeler ve şirketler için belirli bir hedefe yönelik bitki ıslahı kursları,
- Araştırma projelerinde doktora öğrencilerin katılımının sağlanması,
- Gelişmekte olan ülkelerde 10 haftalık tohum teknolojisi ve bitki ıslahı kursları düzenlenmesi,
- Tohumculuk konusunda üç ay ile bir yıl arasında değişen ziyaretçi bilim adamı eğitimleri,
BDP (Alman Bitki Islahçıları Birliği)
7 Haziran’da yapılan ziyarette heyetimize BDP Genel Sekreteri ile konu uzmanlarından Dr.Key Roether ve Dr.Christoph Stephan tarafından BDP, Almanya'da bitkisel üretim, tohumculuk ve bitki ıslahı ile ilgili aşağıda özetlenen temel bilgiler verildi. BDP’ye yapılan ziyarette Türkiye’de tohum sektörü ve BİSAB hakkında bilgiler içeren kısa bir sunum yapıldı.
- 2008 yılı verilerine göre tarım, orman ve balıkçılık ile ilgili satışlar vergiler hariç 54.2 milyar Euro ile diğer önemli endüstri ürünleri arasında başta gelmektedir.
- 130 bitki ıslahı ve tohum ticaret şirketi mevcut olup bunlardan 60 tanesi kendi ıslah programlarını yürütmekte ve tamamı BDP’ye üyedir.
- tohum ticareti pazarının hacmi 1,5 milyar Euro olup bunun yaklaşık % 43.7’si( 650 milyon Euro) yurt dışında olan Alman firmalarınca gerçekleştirilmektedir.
- 12.000 kişi bitki ıslahı ve tohum üretimi konusunda çalışmaktadır.
- Ar-Ge yatırmlarının devir hızı % 16,1’dir.
- 4.400 ha alanda bitki ıslahı ile ilgili çalışma yapılmaktadır.
- 130.000 m² sera alanında bitki ıslahı ve tohumculuk konusunda çalışma yapılmaktadır.
- 2012 yılı sonu itibariyle Almanya’da tescilli toplam 3000 bitki çeşidinin yaklaşık 500 tanesi bahçe bitkileri 2500 tanesi ise tarla bitkileri ve diğer bitki türlerindendir.
Alman Bitki Islahçıları Birliği (BDP) ülkedeki bitki ıslahçılarının profesyonelce temsil edildiği GFP- Alman Özel Sektör Bitki Islahı Araştırmacıları Federasyonu, STV- Alman Tohum Güvenliği Kuruluşu, GVS- Alman Fikri Mülkiyet Hakları Koruma ve Yararlanma Kuruluşu ve SFG- Alman Çeşit Tanıtım Kuruluşu olmak üzere 4 ayrı kuruluşun birleşiminden oluşmaktadır. GFP üyeleri ve Avrupa Patent Enstitüsü arasında köprü görevi görmekte ve yeni patentler hakkında üyelerine bilgi sunmaktadır. STV ıslahçı ve bölgesel tohum üreticileri arasındaki sözleşmeleri ve uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmektedir. BDP’nin Bonn, Berlin ve Brüksel’de merkezleri mevcuttur.
BBP’nin temel faaliyetleri
- bitki ıslahı şirketlerini ilgilendiren temel konularda görüş oluşturma(tohum testi vb.)
- üyelerini içerde ve dışarıda temsil
- Alman bitki ıslahçıları ve tohum tüccarlarının çıkarlarını ulusal ve uluslararası alanlarda temsil
- yeni ıslah teknolojilerinin tanıtımı ( GDO v.b)
- araştırma ve çeşit geliştirme projelerinin organizasyonu
- yasal konuların izlenmesi
- halkla ilişkiler
BDP, ESA ve ISF gibi uluslararası kuruluşlara üyedir ve her ne kadar bağımsız olsa da ESA kurallarına uymak zorundadır. ISF toplantılarında zaman zaman ESA ile farklı görüşleri olabilmektedir. Alman hükümeti yasa ve yönetmeliklerin hazırlanmasında BDP ve bağlı kuruluşlardan görüş almaktadır.
BDP’nin yapısı
YÖNETİM KURULU (genel politikaları belirleme ve temsil)
BİTKİ GURUPLARI (10 ayrı bitki gurubu ile ilgili özel konularda çalışma)
ÇALIŞMA GURUPLARI ( genel konularda çalışan 7 ayrı gurup)
AMACA YÖNELİK ÇALIŞMA GURUPLAR ( güncel gelişen konularda çalışan guruplar)
Sonuç olarak yapılan bu ziyaret gayet başarılı geçmiş, yukarıda ziyaret edilen her ülkede ve kuruluşta yapılan görüşmeler ve alınan bilgiler sonucunda gelecekte genelde ülkemiz tohumculuğu özelde bitki ıslahı konusunda pek çok çalışma yapılabileceği tespit edilmiştir.