Toplum sağlığının en önemli araçlarından olan aşıların üretiminin tamamen aşı şirketlerine bırakılmasının sakıncaları giderek daha iyi anlaşılıyor. Bugün artık çiklet gibi sıradan bir “ticari ürüne” dönüşen aşılar için şirketler arasında kıyasıya çatışmalar yaşanmasına, aşı pazarının çıfıt çarşısına dönmesine hiç ama hiş şaşırmamalı.
***
Koronavirüs aşılarıyla alâkalı olarak “Göreceksiniz taraflar birbirine girecek, çarşı daha çok karışacak. Tıp ticarete âlet edilirse olacağı budur!” diye yazmıştım (1).
Üzerinden bir gün bile geçmeden yeni emâreler ortaya çıktı ve hiç şüpheniz olmasın çıkmaya da devam edecek
Merck aşı geliştirme çalışmalarını sonlandırdı
Merck şirketi, erken çalışmalarda yeteri kadar bağışıklık cevabı yaratmadığı tespit edilen iki KOVİD aşısı çalışmalarını durdurduğunu açıkladı (2).
Aralık ayında da Fransız Sanofi firması aşı çalışmalarında aksaklıklar olduğunu ve aşılarının ancak 2021 sonuna doğru çıkabileceğini duyurmuştu.
Alman Spiegel dergisinin bu açıklamayı “Aşı geliştirmedeki aksaklıklar, yeni bir aşı geliştirmenin ne kadar zor olduğunu ve Moderna, Pfizer ve BioNTech' in ilk iki onaylı aşı ile elde edilen başarıların kesin bir başarı olmadığını açıkça ortaya koyuyor “ sözleriyle yorumlaması dikkat çekiyor (3).
Merck’ in aşıları klâsik zayıflatılmış virüs aşısı tekniği ile hazırlanıyordu.
Şirket, şimdi KOVİD’ e karşı hastalığın erken döneminde verilecek “molnupiravir” isimli ilaç üzerinde çalışıyor.
Merck öyle sıradan bir şirket değil, big farma yani bir dev ilaç şirketi.
USA’ da CDC tarafından 17 hastalığa karşı tavsiye edilen aşıların 11’ inin üreticisi; 2019’ da ürettiği aşı miktarı 190 milyon doz (4).
Almanya Aşı Komisyonu, AstraZeneca' nın aşısının 65 yaş ve üstü kişilere yapılmamasını istedi
Almanya Sağlık Bakanlığı'nın açıklamasına göre komisyon buna gerekçe olarak, aşının daha ileri yaştaki kişilerdeki etkinliği konusunda yeterli veri bulunmamasını gösterdi.
Komisyon, "AstraZeneca aşısı, mRNA aşılarının aksine sadece 18-64 arasındaki kişilere yapılmalıdır" dedi.
Avrupa İlaç Ajansı'nın AstraZeneca' nın İngiltere'de Oxford Üniversitesi'yle geliştirdiği Covid-19 aşısına onay verip vermeyeceğinin yarın belli olması bekleniyor (5).
Çin aşısı-Alman aşısı kavgası
Avrupa'da Pfizer/BioNTech aşısından sonra gerçekleşen 40'ı aşkın ölüm, Çin tarafından eleştirilmeye başlandı (6).
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijian, Twitter mesajında, “Pfizer aşısından sonra Almanya'da 10 ölü” diye yazdı. Çin devlet televizyonu, CNN veya Reuters gibi batı medyasının aşıdan sonraki vefat haberlerini takip etmediğini” söyledi. Norveç'teki ölümlerin de “net şekilde duyurulmadığı”, henüz yeni teknoloji olan mRNA aşısı için tüm insanların kobay yapıldığını iddia edildi.
Buna batı medyasından cevap geldi. Almanya'nın saygın siyasi gazetesi Frankfurter Allgemeine Zeitung, “Çin aşısı Sinovac'tan neredeyse hiç veri yok. Türkiye'deki klinik testlerden farklı, Brezilya ve Endonezya'daki klinik testlerden daha farklı etkinlik sonuçları açıklandı. Çinli aşı şirketi, bağımsız araştırmacılar tarafından bir değerlendirme yapılmasını sağlayacak bilimsel verileri bile yayınlamadı” ifadesini kullandı.
Aşı üretimi seneler evvel özel sektöre devredildi
Toplum sağlığının en önemli araçlarından biri olan aşıların üretimi seneler öncesinde tamamen aşı şirketlerine bırakıldı.
Bizde de aşı üretimi yapan Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü gerçi 2011’ de resmen kapatılmıştı ama kuruluş aşı üretme çalışmalarını 1998’ de zaten sonlandırmıştı (7).
Aşılara bana göre çok haklı olarak şüpheyle bakan insanları “vatan haini” diye suçlayan, “aşı yaptırmayanların devlet dairelerine alınmamasını” isteyen medyatik doktorlar bağışıklama da aşı üretimi de devletin elinden ve kamu görevi olmaktan çıkarılıp sermayeye teslim edilerek tatlı kârlar için yatırım aracına dönüştürülürken neden seslerini çıkarmadılar acaba?
Gelelim neticeye
Tüm dünyada aşılara karşı bir tereddüt ve hatta daha az oranda da olsa bir reddetme durumu var ama bence bu tereddüd ve red sadece aşılarla sınırlı değil.
Aşılar, bunun sadece bir parçası; insanlar genel olarak ticarete ve siyasete bulanan tıbba güvenmiyorlar; asıl mesele bu!
Sıradan bir “ticari ürüne” dönüşen aşıların pazarının da giderek çıfıt çarşısına dönüşüyor olmasına hiç ama hiş şaşırmamalı.
Kaynaklar:
***
TİVİT: Gen Bankasındaki nükleik asit sekanslarınıza Korona Terör Örgütü tarafından el konulmuştur. Hücrelerinizi mutant virüslerden kurtarabilmemiz için HES kodunuzu acil olarak kısa mesajla gönderin diyenlere inanmayın. Kaynak: https://twitter.com/drahmetrasim/status/1355030866918055937?s=20
***
EK 1 (3.2.2021): AB ile aşı üreticisi firmalar arasındaki tedarik kavgası sürüyor. Avrupa İlaç Ajansı’ndan ‘acil kaydı’yla onay alan Pfizer/BioNTech, Moderna ve AstraZeneca firmalarının birden “Bu kadar aşıyı hemen veremeyiz. Üretimde sıkıntı var” demeleri, Almanya’nın aşı planlarını da altüst etti. 27 Aralık’ta 80 yaş üstünü aşılamaya başlayan Almanya bugüne kadar sadece 2 milyon civarında aşı yapabildi.
Aşı merkezleri şimdilik kapandı. Almanya’da dün itibarıyla 57 bin kişi virüs kurbanı oldu. Virüs bulaşan sayısı 2.2 milyon civarında. Alman Sağlık Bakanı Jen Spahn, aynen şöyle demiş: “Temelde Almanya’da Rus ve Çin korona aşılarının kullanımına açığız. Bir aşının üretildiği ülkeden bağımsız olarak güvenli ve etkili olduğu tespit edilirse, pandemiyle başa çıkmaya yardımcı olur.” Bavyera Eyaleti Başbakanı da “Rus ve Çin aşıları da Avrupa’da test edilmeli. Güvenli ve verimli ise bunları da kullanalım” demiş... Bu haberleri duyan Rusya da AB’ye ikinci çeyrekte 100 milyon doz ‘Sputnik V’ aşısı sağlayabileceğini, aşının onaylanması için Avrupa İlaç Ajansı’na başvuru yapıldığını duyurdu. Merkel eyalet başbakanları, sağlık bakanları ile ‘aşı zirvesi’ yapıyor. Ancak açıklamalara göre, zirveden pek bir şey çıkmayacağı söyleniyor. Manzaraya göre, galiba biz Avrupa’ya göre daha iyiyiz diyebilir miyiz? Kaynak: https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/yalcin-bayer/ab-asida-altust-oldu-41731296
***
EK 2 (10.2.2021): Güney Afrika Sağlık Bakanı, Oxford-AstraZeneca aşısının ülkedeki yeni koronavirüs varyantına karşı "minimum etki" gösterdiğini ortaya koyan araştırmanın ardından, ellerindeki 1,5 milyon doz kadar aşıyı satmayı veya takas etmeyi düşündüklerini açıkladı. Kaynak: https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-56013657
***