Çalışmanın ne zaman biteceği ve yaygın olarak kullanılan bir aşının ne zaman ortaya çıkacağı henüz net olmayıp ancak aralık 2020 ayında bazı aşıların piyasaya sürülmesi beklenmektedir.
Klinik denemelerde başarı ile geçen aşıların yeni yılda yaygın olarak kullanılabileceği, müstahzarların tüm dünyada üretilip satılmaya hazır hale geldiği belirtiliyor.
Uluslararası sağlık kurumları aşı üretilmesinin aceleye duruma getirilmemesi için uyarıda bulunmaktadır.
Öte yandan Pfizer, bu yılın sonuna kadar dünyaya 50 milyon doz verebileceğini ve 2021 sonu itibariyle 1,3 milyar doz üretebileceğini söyledi.
Astra Zeneca / Oxford, aşının başarılı olması durumunda yalnızca Birleşik Krallık’ta 100 milyon doz aşı üretilebileceğini ve dünya genelinde 2 milyar doz aşı üretilebileceğini duyurdu.
Bir çok aşı çalışması devam etmekte olup belli başlı olanları kolay anlaşılması için sizin için derledik.
PFIZER VE BIONTECH’İN AŞISI
Bunlar arasında Pfizer / BioNtech tarafından geliştirilen “BNT162b1” 43.000 kişi üzerinde test edilmiş ve herhangi bir güvenlik tehlikesi bildirilmemiştir. Raporlara göre aşı,% 90’ın üzerinde bir başarı oranına ulaştı.
Ribonükleik asit (RNA) bazlı aşı, Kovid-19’u inaktive eden ve CD4 + ve CD8 + glikoproteinleri artıran kan glikoz enzimlerini inaktive ederek sindirilen immünoglobulin G antikorunu aktive etmek ve böylece hücresel düzeyde bir immün yanıt oluşturmak üzere tasarlanmıştır.
Şirketin CEO’su Albert Bourla, 2020’nin sonuna kadar 100 milyon aşı ve 2021’in sonunda 1,3 milyar doz daha üretmeyi planladıklarını açıkladı. Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Kanada ve Japonya ile aşı tedarikine ilişkin ön anlaşmalar imzalanmıştır
Aşı başarılı olursa, Amerika Birleşik Devletleri 100 milyon doz aşı satın almak için 1.95 milyar dolarlık bir sözleşme imzaladı. Avrupa Komisyonu 300 milyon doz aşı satın almak için pazarlık yapıyor ve Japonya 120 milyon doz satın almak için görüşmelere devam ediliyor.
Çinli ilaç şirketi Fosun Pharma’nın da aşının klinik denemelerini sağlamak ve aşıyı Çin’de faaliyete geçirmek üzere lisans anlaşması bulunmaktadır.
MODERNA’NIN AŞISI
Amerikan ilaç şirketi “Moderna” tarafından Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü ile işbirliği içinde geliştirilen aşı adayı “mRNA-1273”, gelecek vaat eden bir ilaç adayıdır.
Bu RNA bazlı aşı, virüsün insan hücrelerine yapışmasını sağlayan çivi proteini adlı bir enzimi inhibe ederek vücuda bağışıklık kazandırmayı amaçlamaktadır.
Aşının 1. Faz klinik denemeleri 17 Mart’ta Washington Eyaletinde başladı ve mRNA-1273, insanlarda test edilen ilk potansiyel Kovid-19 aşısı oldu.
OXFORD VE ASTRAZENECA’NIN AŞISI
İngiltere’de Oxford Üniversitesi tarafından geliştirilmiş İngiliz-İsveç ilaç şirketi AstraZeneca tarafından satın alınan aşı adayı “AZD1222” için, İngiltere ve Hindistan’da 2 ve 3’üncü aşama Brezilya, Güney Afrika ve ABD’de 3’üncü aşama klinik deneme evreleri yürütülmektedir.
Aşı, insanlarda basit soğuk algınlığı gibi olabilen zayıflatılmış ve üremeyen adenovirüs içerir.
Amacı, koronavirüsün insan hücrelerine bağlanmasını sağlayan ve ona karşı koruyucu antikorlar üreterek insan vücudunu gerçek virüse karşı bağışıklık kazandıran çivi proteinini yapay olarak üretmektir.
Aşı başarılı olursa, Amerika Birleşik Devletleri 300 milyon doz aşı satın almak için 1,2 milyar ABD doları tahsis edecek Test başarılı olursa, AB ülkeleri şirketten 400 milyon doz aşı almayı kabul edecek.
Aşı adayının Faz 3 klinik denemesi 9 Eylül’de geçici olarak askıya alındı. Haberlere göre 21 Ekim’de Brezilya davasına katılan bir gönüllü Kovid-19 nedeniyle hayatını kaybetti.
Olaydan sonra duruşma durmadı. AstraZeneca bu konuda herhangi bir açıklama yapmasa da uzmanlar, ölen kişiye kontrol grubu için aşı örneği yerine sahte bir formül (plasebo) verilmiş olabileceğini değerlendirdiler.
FDA, 23 Ekim’de klinik araştırmanın yeniden başlamasını onayladı. Şirket, 3. aşama klinik araştırmanın ilk sonuçlarını Aralık ayı sonuna kadar almayı planlıyor.
ÇİN’DEKİ AŞI ÇALIŞMALARI
Çin, 10 aday aşının klinik denemelerini yapmaya devam ediyor. Bunlardan üçü ilk aşamada insanlar üzerinde, ikinci aşamada üç, üçüncü aşamada dört test yapıldı.
Sinopharm, SinoVac ve CanSino gibi ilaç firmaları, Çin Askeri Tıp Akademisi, Vuhan Viroloji Enstitüsü, Pekin Biyolojik Ürünler Enstitüsü gibi kurumlar ile aşı çalışmaları yürütülmetedir.
SinoVac’ın geliştirdiği “CoronaVac”, Sinopharm’ın Vuhan Viroloji Enstitüsü ve Pekin Biyolojik Ürünler Enstitüsü ile geliştirdiği 2 aşı adayı ile CanSino’nun Çin Askeri Tıp Akademisi ile iş birliğinde geliştirdikleri “Ad5-NCov” adlı aşı adayı, en çok umut bağlanan çalışma arasında görülmektedir.
Sinopharm tarafından üretilen isimsiz iki aday aşının her ikisi de formülasyonlarında Kovid-19’un “inaktive” formları olan viral bileşenler içermektedir.
Sinovac tarafından geliştirilen CoronaVac ayrıca virüsün etkisizleştirilmiş bir sürümünü de içerir. 17 Eylül’den itibaren, “Türkiye’nin Kovid-19 adlı ilk aşısı” insan Coronavac üzerinde test edilmeye başlandı.
CanSino’nun Çin Askeri Tıp Bilimleri Akademisi ile işbirliği içinde geliştirdiği “Ad5-NCov”, soğuk algınlığına neden olmayan zararsız adenovirüsü insan vücuduna aktararak Kovid-19’un genetik bileşenlerini insan vücuduna aktararak bir bağışıklık tepkisini tetiklemeyi hedefliyor. Çin ordusu, 25 Haziran’da aday aşıların “özel ihtiyaçlara yönelik sağlık ürünleri” olarak kullanılmasını onayladı.
RUSYA’NIN AŞIŞI
Rusya’nın Gamaliya kentindeki Devlet Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloji Enstitüsü tarafından geliştirilen “Sputnik V” adlı aşı adayı, üçüncü aşamada insanlar üzerinde testlere başladı.
Aşı adayı, Oxford aşısı gibi soğuk algınlığına yol açabilen adenovirüsten alınan, kendini üretemeyen ve ayrı dozlar şeklinde uygulanmakta olan iki virüs bileşeni (rAd26 ve rAd5) içermektedir.
Putin, 11 Ağustos’ta Sputnik V’in bir “aşı” olarak tescil edildiğini ve yaygın olarak kullanılmaya başlayacağını duyurdu, ancak DSÖ yetkilileri Rusya’nın iddialarına karşı ihtiyatlı olmayı istedi. Rusya, Beyaz Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri, Venezuela ve Hindistan, 40.000 kişiyi barındırma hedefiyle testin üçüncü aşamasına başladı. Türkiye ayrıca klinik araştırmalar yapmaktan da bahsetti.
Rusya, Arjantin, Brezilya, Meksika ve Hindistan ile aşı tedarik anlaşmaları imzaladı. 20 gönüllünün detaylı incelemesinde, aşının bir bağışıklık yanıtı oluşturmada% 92 başarılı olduğu bildirildi.
NOVAVAX’IN AŞISI
ABD ilaç şirketi Novavax, 24 Eylül’de İngiltere’de aday aşı “NVX-CoV2373” için üçüncü aşama klinik denemesini başlattı. İlk sonuçların 2021’de olması beklenmektedir.
Kovid-19 glikoprotein partikülleri içeren aday aşılar, firmanın diğer aşılarda kullandığı güçlendirici katkı maddeleri (adjuvanlar) kullanarak daha fazla antikor ve daha uzun süreli bağışıklık üreterek bağışıklık tepkisini artırmayı amaçlamaktadır.
ABD hükümeti gelecek yılın başlarında 100 milyon doz Kovid-19 aşısı üretirse, ABD hükümeti şirkete 1,6 milyar dolar ödeme sözü verdi. Şirket ayrıca Avustralya hükümeti ile 30 milyon doz aşı sağlamak için bir anlaşmaya vardı.
Şirket, her yıl 2 milyar doz aşı üretmek amacıyla Hindistan Serum Enstitüsü ile bir üretim anlaşması imzaladı.
JANSSEN’İN AŞISI
ABD merkezli ilaç devi Johnson & Johnson’ın bir yan kuruluşu olan Belçikalı ilaç şirketi Janssen, 15 Temmuz’dan üçüncü aşamaya kadar Belçika ve Amerika Birleşik Devletleri’nde aday aşı Ad26COVS1″ için klinik denemelere başladı.
Adenovirüs serotip 26″ adı verilmekte olan virüs bileşeni içeren aşı adayı, Kovid-19’un insan hücrelerinde tutunmayı sağlayan “çivi proteine” kararlı yapay ifade vererek, Vücuttaki virüsleri inaktive eden ve inaktive eden antikorları canlandırmayı amaçlamaktadır.
ABD hükümeti, şirketin önce 100 milyon doz, ardından 200 milyon doz satın alacağını kabul etti.Aşı adayı başarılı olursa, İngiltere 30 milyon doz satın almak için anlaşma sağlandı.
BHARAT BIOTECH’İN AŞISI
Hindistan merkezli şirket Bharat Biotech’in Hindistan Tıbbi Araştırma Konseyi Ulusal Viroloji Enstitüsü ile geliştirdiği “Covaxin” adlı Kovid-19 aşı adayı formülünde Kovid-19’un etkisi azaltılmış versiyonunu içermektedir.
Hindistan’ın ilk yerel olarak üretilen aşı adayı “Covaxin” ile ilgili Faz üçüncü klinik denenmesi 23 Ekim’de başlamıştır.