Bill Fontana’nın Arter’de devam eden “İo’nun Yeni Sesi” isimli çok kanallı ses / video yerleştirmesine, Arter Yayınları aracılığıyla sergi ile aynı ismi taşıyan bir kitap eşlik ediyor. Arter Yayınları’nın “Yakın Plan” başlıklı yayın dizisi çerçevesinde raflarda yerini alan kitap, esere ve serginin ortaya çıkış serüvenine derinlemesine bir bakış sunuyor.
“İo’nun Yeni Sesi”
Yayın
Yazar: Melih Fereli
Çevirenler: Özgür Gökmen, Serhat Uyurkulak
Tasarım: Esen Karol
Yayınevi: Arter Yayınları
Çıkış Tarihi: Mayıs 2022
Sayfa Sayısı: 88
Dil: Türkçe
Boyut: 16,5 x 22 cm
Her kitapta Arter Koleksiyonu’nda yer alan tek bir esere odaklanan Arter “Yakın Plan” dizisi, Sarkis: Çaylak Sokak, David Tudor ve Composers Inside Electronics, Inc. (John Driscoll ve Phil Edelstein): Yağmur Ormanı V (varyasyon 3) ve Canan Tolon: Hasar’ın ardından Bill Fontana: İo’nun Yeni Sesi ile devam ediyor.
Dizinin dördüncü kitabı, gündelik hayatı çevreleyen gizli müziğin inceliklerini açığa çıkaran Bill Fontana’nın, dünya prömiyerini Arter’de yaptığı “İo’nun Yeni Sesi” isimli çok kanallı ses ve video yerleştirmesine derinlemesine bir bakış sunuyor. Sergi, sanatçının, İstanbul Boğazı’nın çeşitli noktalarında, ayrıca Bizans döneminden kalan Şerefiye (Theodosius) Sarnıcı ve Yerebatan (Bazilika) Sarnıcı’nda gerçekleştirdiği kayıtları temel alıyor. Grundig’in katkılarıyla izleyiciyle buluşan “İo’nun Yeni Sesi”, sanatçının Türkiye’deki ilk kişisel sergisi olmasının yanı sıra Fontana’nın “Acoustical Visions” (Akustik Görüntüler) isimli serisine de bir ekleme özelliği taşıyor.
Yerleştirmenin Arter’in Karbon adlı performans salonundaki gösterimiyle de bağ kuran kitapta, serginin küratörü Melih Fereli’nin Bill Fontana ile gerçekleştirdiği söyleşi ile serginin ortaya çıkış süreci ele alınıyor. Tasarımını Esen Karol‘un üstlendiği kitapta, Arter ekibinin eserin araştırma ve üretim süreçlerinde çektiği kareler ve Orhan Cem Çetin’in yerleştirme fotoğrafları yer alıyor.
“Bill Fontana: İo’nun Yeni Sesi” başlıklı kitap, Arter Kitabevi’nden satın alınabilir veya firstname.lastname@example.org adresi üzerinden sipariş edilebilir. Pazartesi hariç diğer her gün 11.00 – 18.00 saatlerinde ücretsiz ziyaret edilebilen Arter Kütüphanesi’nde kitap okunabilir.
4 Aralık Pazar gününe kadar devam eden “İo’nun Yeni Sesi” isimli sergi hakkında detaylı bilgi için bi_özet‘in önceden yer verdiği ilgili haberi incelenebilir:
Bill Fontana
Bill Fontana, 50 yıla yayılan sanat pratiği boyunca ürettiği, ses alanındaki öncü araştırmaları ve çalışmalarıyla tanınır. Görsel ve mimâri mekânlara ilişkin algılarla etkileşim kurmak ve bunları dönüştürmek için sesi heykelsi bir mecra olarak kullanan sanatçı, doğal ve insan üretimi sesleri kompozisyon bilgisinden hareketle bir araya getirerek dinleyicinin zihninde görsel bir çağrışım alanı yaratma potansiyeline sahip yapıtlar ortaya koyar.
Bu eserlerin önemli bir bölümü, CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, Londra’daki Millennium Bridge, Normandiya sahilleri, San Francisco’daki sis düdükleri, balta girmemiş ormanlar, hidroelektrik türbinler ve kentsel alanlar gibi farklı kaynaklardan veri toplayan canlı dinleme ağları oluşturur. Fontana’nın çalışmaları, doksanların sonundan günümüze kadar, akustik mikrofonlar, sualtı sensörleri (hidrofonlar) ve yapısal/materyal sensörler (ivmeölçerler) kullanarak melez dinleme teknolojilerini keşfe çıkmıştır. Sanatçının daha yakın tarihli eserleri, ses ve video mecralarını buluşturan, görüntü ve ses arasındaki ilişkiye yönelik araştırmalardır.
Fontana’nın eserleri Whitney Museum of American Art, San Francisco Museum of Modern Art, Museum Ludwig (Köln), Kunsthaus Graz, Kolumba Kunstmuseum (Köln), Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia (Madrid), MAXXI (Roma), Naturhistorisches Museum ve Kunsthistorisches Museum (Viyana), Tate Modern ve Tate Britain (Londra), 48. Venedik Bienali, National Gallery of Victoria (Melbourne) ve Art Gallery of NSW’de (Sidney) sergilenmiştir. Uluslararası müzeler ve yayın kuruluşları için ses heykelleri üreten Fontana, aynı zamanda kamusal sanat çalışmaları ve radyo projeleri de gerçekleştirmiştir.
Fontana, 2013’te, bilim insanlarının düşünsel katkılarıyla sanatçıların hayal gücünü buluşturarak dijital yaratıcılığı yeni boyutlara taşıyan “Prix Ars Electronica Collide@CERN” ödülünün sahibi olmuştur. Fontana’nın aynı yıl katıldığı misafir sanatçı programı dâhilinde CERN’de görev yapan bir kozmologla birlikte ürettiği Acoustic Time Travel (Akustik Zaman Yolculuğu) isimli projesi, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nı dünyanın en büyük akustik enstrümanına dönüştürmüştür.
Melih Fereli
İstanbul Erkek Lisesi, Waynesboro Lisesi (Pennsylvania), Robert Kolej Yüksek (lisans) ve Virginia Tech üniversitesinde (yüksek lisans) eğitimini tamamlayan Melih Fereli, 1973-1985 yılları arasında Lucas Industries şirketinde çalıştı. Londra Philharmonia Korosu’nda tenor korist sanatçılığının yanı sıra yönetim kurulu üyeliği (1985–1992) yaptıktan sonra 1993’te İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın (İKSV) genel müdürlüğünü üstlendi ve 2001 yılına kadar bu görevini sürdürdü. Melih Fereli’ye Türkiye-Britanya kültürel ilişkilerine katkıları nedeniyle 1998 yılında Britanya İmparatorluğu Nişanı (Officer of the Order of British Empire; OBE) verildi.
2005 yılında VKV kültür-sanat danışmanı olan Fereli, 2010’dan bu yana Arter’in Kurucu Direktörü ve yönetim kurulu üyesidir. Fereli, ayrıca İstanbul Teknik Üniversitesi Dr. Erol Üçer Müzik İleri Araştırmalar Merkezi’nde (MİAM) öğretim üyeliği görevine devam etmektedir. Erdem Helvacıoğlu: Siyaha Özgürlük (2012), Sarkis: Cage/Ryoanji Yorumu (2013–2014), Kapı Çalana Açılır (Károly Aliotti’yle beraber; 2017), Dinleyen Gözler İçin (2020–2022), David Tudor ve Composers Inside Electronics, Inc.: Yağmur Ormanı V (varyasyon 3) (2020–2022) ve Bill Fontana: İo’nun Yeni Sesi (2022) küratörlüğünü yaptığı sergiler arasında yer alıyor.