Rusya ve Ukrayna ortasında patlak veren savaş sonrası Ukrayna’da seferberlik ilan edildi. Çiftçilerin bir kısmının savaşa katılması, başka bir kısmının da ülkeyi terk etmesi sonrası tarım alanları boşaldı. Limanların kapatılması ise buğday naklinde aksamalara sebep oldu. Ziraî ihracatta öne çıkan ve savaşın öteki bir tarafı olan Rusya ise Batı yaptırımlarıyla boğuşuyor. Bu durum, tahıl ihracatını alt üst edeceğe benziyor. Memleketler arası Hububat Kurulu (IGC) bilgilerine nazaran, tahıl fiyatları işgalden bir hafta öncesine kıyasla %55 arttı.
Buğday arzında şimdi global bir aksama olmamasına karşın ilerleyen süreçte neler olabileceğine dair telaşlar var. IGC yöneticisi Arnaud Petit’ye nazaran, “Ukrayna’dan buğday ithal eden ülkeler, savaşın devam etmesi halinde Temmuz ayından itibaren kıtlıkla karşılaşabilir.”
FİYATLAR TAVAN YAPACAK
T.C. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin eski lideri İsmail Kemaloğlu, 6 Mart’ta Financial Times’a demecinde, “Savaş besin maliyetini artıracak […] Burada Türkiye için kritik olan Karadeniz’in lojistik ve fiyat avantajı sunmasıdır. Türkiye, buğdayı ABD’den yahut Avustralya’dan satın aldığında maliyetler değerli ölçüde artacaktır. Savaş yarın sona erse bile, Ukrayna’nın ekim dönemi esasen kesintiye uğradı ve bu durum her şartta 2022 hasadını etkileyecektir” dedi.
Toprak Mahsulleri Ofisi İstanbul Şube Müdürlüğü
Bloomberg’e nazaran, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 435 bin ton olarak belirlediği buğday ithalatının lakin 285 bin tonunu gerçekleştirebildi.
BUĞDAY ARZI AZALACAK
İngiltere merkezli Advertizer haber sitesine nazaran, Ukrayna’dan gelen buğday sevkıyatlarının kesintiye uğraması arpa ve buğday fiyatlarının artması manasına geliyor. Fiyatlar, 2011’den bu yana en yüksek düzeylerde seyrederken, buğday arzı azalma tehlikesi ile karşı karşıya bulunuyor. Avrupa’daki yetkililer de bu sebeple fiyat artışına hazırlanıyor. Öteki ülkelerde de durum pek farklı değil.
ABD’nin sık sık buğday silolarını maksat aldığı Suriye, temel besin unsurlarının ithalatını azaltacağını duyurdu. 2020’de Beyrut limanında yaşanan patlama sonrası ana tahıl siloları tahrip olan Lübnan ise buğday arzının yüzde 60’ını Ukrayna’dan sağlıyor; bugün durumu telafi etmek için ABD, Hindistan ve Kanada ile görüşüyor. Mısır‘da, milyonlarca insan hayatta kalmak için Ukrayna buğdayından yapılan devlet dayanaklı ekmeğe güveniyor.
Mısır’da, hükümetin ürettiği ekmeği taşıyan bir adam
AFRİKA’DA KARANLIK TABLO
Güney Afrika Cumhuriyeti Tarım Ticaret Odası baş ekonomisti Wandile Sihlobo, Afrika ülkelerinin 2020’de Rusya’dan 4 milyar dolar (57,5 trilyon TL.) pahasında tarım eseri ithal ettiğini ve ithalat kalemlerinin yaklaşık yüzde 90’ının buğday olduğunu söyledi. Kenyalılar, alım gücünün enflasyona bağlı azalması sebebiyle toplumsal medyada düşük besin fiyatları talep ediyor. Nijeryalı değirmenciler ise yüklü olarak Rusya’dan ithal ettikleri buğdayda yaşanan kıtlığın, Afrika’nın en kalabalık ülkesinde ekmek fiyatlarını etkileyeceğine inanıyor. Endonezya Ticaret Bakanlığı araştırma kısmı lideri Kasan Muhri ise ülkedeki durumu şu sözlerle özetliyor:
“Erişte fiyatlarındaki artış, düşük gelirli insanlara ziyan verecek. Ukrayna, 2021 yılında Endonezya’nın en büyük ikinci buğday tedarikçisiydi ve ülkede tüketilen buğdayın yüzde 26’sını sağlıyordu…”