- 11.Ağustos.2012 #1
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Ünsüz Benzeşmesi Görülen Sözcüklerin Yazımı
* Türkçede sert ünsüzle biten sözcüklere ünsüzle başlayan bir ek getirilirken ekin değişik biçimleri arasından sert ünsüzle başlayanı seçilir. Bu uyuma ünsüz benzeşmesi denir. Bu şekilde bir yazım doğru olur.
Dilimizdeki sert ünsüzler şunlardır: p ç t k f s ş h ( F ı s t ı k ç ı Ş a h a p )
Dilimizdeki yumuşak ünsüzler şunlardır: b c d g ğ j l m n r v y z
* Sert ünsüzle biten sözcüklere ünsüzle başlayan bir ek getirirken ekin sert ünsüzle başlayan biçimini değil de yumuşak ünsüzle başlayan biçimini yazarsak yazım yanlışı yaparız. Bu aynı zamanda ünsüz benzeşmesi kuralına aykırı bir durumdur.
balıkçı : balık çı (balıkcı Yanlış)
değişken : değiş ken (değişgen Yanlış)
sabahtan : sabah tan (sabahdan Yanlış)
seçkin : seç kin (seçgin Yanlış)
üretken : üret ken (üretgen Yanlış)
güneşte : güneş te (güneşde Yanlış)
balıkçı sözcüğünü yazım kuralına uygunluk yönünden inceleyelim. Sözcüğün kökü balıktır. balık sözcüğünün son harfi sert ünsüz kdir. balık sözcüğüne -çı yapım eki getirilmiştir. çı yapım ekinin ilk harfi sert ünsüz çdir. Yani sözcüğün son harfi k ile gelen ekin ilk harfi ç sertlik yönünden benzeşmiştir. balıkçı sözcüğünün yazımı doğrudur.
balıkçı sözcüğünü balıkcı biçiminde yazmak bir yazım yanlışıdır. Çünkü burada ünsüz benzeşmesi kuralına aykırılık vardır. balık sözcüğü sert ünsüzle bitmiştir. Gelen ekin de kural gereği sert ünsüzle başlaması gerekir. Fakat burada kurala uyulmamıştır. k sert ünsüzünden sonra c yumuşak ünsüzü getirilmiştir. Bu bir yazım yanlışıdır. -cı eki addan ad yapan bir ektir. Bu ekin açılımı şöyledir: -cı -ci -cu -cü; -çı -çi -çu -çü Bunlardan balık sözcüğüne uygun olanı -çıdır. Ekin uygun olan çı biçimi varken uygun olmayan cı biçimini seçmek ve sözcüğü balıkcı biçiminde yazmak bir yazım yanlışıdır. Sözcüğün doğru yazılışı balıkçı biçimindedir.
* Sert ünsüzle biten sözcüklere ünsüzle başlayan ek getirirken şayet ekin sert ünsüzle başlayan biçimi yoksa yumuşak ünsüzle başlayan biçimini yazarız. Bu şekilde bir yazım yanlış olmaz.
ağaçlık : ağaç lık ( -lık -lik -luk -lük )
güneçli : güneş li ( -lı -li -lu -lü )
zayıflamak : zayıf la mak ( -la -le )
sertleşmek : sert leş mek ( -laş -leş )
kaçmış : kaç mış ( -mış -miş -muş -müş )
* Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünsüzle başlayan başka bir ek getirilirken ekin değişik biçimleri arasından sert ünsüzle başlayan biçimi seçilir. Bu uyuma ünsüz benzeşmesi denir.
sevmişti : sev miş ti ( sevmişdi Yanlış )
yanacaktı : yan acak tı ( yanacakdı Yanlış )
* Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünsüzle başlayan başka bir ek getirirken şayet ekin sert ünsüzle başlayan biçimi yoksa yumuşak ünsüzle başlayan biçimini yazarız. Bu şekilde bir yazım yanlış olmaz.
gezmişler : gez miş ler ( -lar -ler )
kıracaklar : kı acak lar ( - lar -ler )
*
Alıntı
Konu Bilgileri
Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar
Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)