türkçe rap tarihini kendi izlenimlerim ve beğenilerim doğrultusunda aktarmaya karar verdim. eski okul arkadaşlar için umarım zaman yolculuğu tadında olur.
türkiye'de türkçe rap 1995 yılında cartel ile başladı. nasıl evrenin başlangıcı büyük patlama ise türkiye'de rapin başlangıcı da carteldir
. muhtemelen gelmiş geçmiş en çok satan rap albümü de cartel'in cartel isimli albümüdür. inönü stadında konser vermişlerdi. türkçe rap camiası için bugün bile öyle bir organizasyon yapmak hayal gibi bir şey.
cartel'i cinai-şebeke, karakan ve erci-e oluşturuyordu. 1996 yılında karakan'ın albümü çıkıyor. albümün ismini hatırlamıyorum. karakan olabilir*
. albümdeki bazı şarkılar daha önce cartel albümünde de bulunuyordu. grubun üyeleri kabus kerim ve alper ağa'dır. al sana karakan
, yağmur
, evdeki ses
isimli şarkılara klip çekilmişti. albümdeki bazı şarkılar cartel albümüne koydukları şarkılardan oluşuyordu. yağmur şarkısının müziğini hala çok severim. evdeki ses zaten efsanedir. klibinde süheyl ve behzat kardeşler yer almıştı.
1997 yılında ise cartel'i oluşturan üçlüden erci-e albüm çıkardı. sohbet isimli bu albümden de sesini kesme
ve partiye devam
isimli iki şarkıya klip çekildi.
büyük patlamadan sonra bu işi yine cartel'in elemanları yapmaya devam etti ama artçılar kısa sürdü
şimdi 1999 yılına gelelim türkiyeli türkçe rapin başlangıcına, yeraltı operasyonu
.
bu albümde nefret ( dr.fuchs ve ceza ), silahsız kuvvet aka dj mic check aka sagopa kajmer, ses, statik, susturucu ve yener yer almaktaydı. fuchs, ceza,fuat ve sagopa 2005 yılına kadar rap camiasında başı çeken isimlerdi. ceza ve sagopa hala başı çekseler de yeni jenerasyon çok iyi işler yapıyor. artık çok iyi 2 rapçinin olduğu dönemden, çok iyi 10'u aşkın rapçinin olduğu döneme geçtik. gerçek bir rekabet ve çeşitlilik var rap ortamında. söz konusu yeraltı operasyonu albümüne gelirsek. bu albümde nefret inanılmaz bir başarı yakaladı. diğer gruplardan çok daha fazla dikkat çektiler. silahsız kuvvet adıyla sagopa kajmer de bu albümde bulunmaktaydı. kendisinin silahsız kuvvet adıyla yaptığı tüm şarkılar vasatın altındadır. ayrıca yener de bu albümde ön plana çıkanlardan birisiydi.
son olarak susturucu'dan bahsetmek gerekiyor (ayrıca paragraf açıyorum) infaz ve bomba isimli iki şarkıları vardı bu albümde.infaz
ilk türkçe gansta rap şarkısı olabilir. 20 yıl olacak neredeyse tamamı ezberimde. daha sonra bu şarkının 10. yılı şerefine susturucu grubunun üyelerinden tetik ile mode xl'den tanıdığımız veyasin infaz 2
adlı şarkıyı yapmışlardı. şarkı o kadar iyi olmasa da veyasin gibi birinin bu şarkının kıymetini bilmesi beni epey mutlu etmişti.
bu albümün toplanmasında ve türkiye rapin gelişmesinde emeği geçen tunç dindaş
'ın namı diğer turbo'yu anmadan geçemeyeceğim. ismiyle ilgili başlığa girdiğimde ilk entrynin ssg tarafından girildiğini görmek de ayrıca hoşuma gitti.
bu albüm ülkemizde rap müzik dinleyen bir kitle olmamasına rağmen başarılı olmuş ve devamında toplama albümler değil solo albümler çıkmaya başlamıştır. bu albümün teyplerde kopyalanarak yayıldığını da ayrıca belirtmek lazım. elden ele, tavsiye ile bu albüm gençler arasında yayıldı.
2000 yılına geliyoruz. nefret meclis-i ala istanbul
albümü. istanbul
şarkısına klip çekmişlerdi ancak klibini yıllar sonra izledim. kral tv'de yayınlamıyorlardı tabii. hala rap kliplerini yayınlamıyorlardır diye tahmin ediyorum. klibini de çok beğenmiştim. albümle ilgili ayrıntıya girmek gerekirse. ayben ilk kez burada yüz yüze
isimli şarkıda yer almıştı cezanın şimdiki eşi elif aka roka ile. albümdeki featler vasattı. yer altı operasyonu albümünde yer alan 4 nefret şarkısından 3'ünü bu albüme de koymuşlardı. albüm çıktığında türkçe rap adına yapılmış en iyi işti.
2001 yılına geliyoruz. tekrar nefret sahnede ve albümlerinin adı anahtar. nefret grubu bu albümle kendisini ispatlamış, klip çekmemesine hatta hiç reklam yapmamasına karşın bir önceki albümden daha başarılı bir satış gerçekleştirmiştir. ayrıca albümdeki düetler gerçekten çok iyi. dönemin önemli rapçileri bu albümde yer almıştı. sirhot, erci-e, bektaş, kader ve fresh-b .bu albüm için youtubeda dinlenme sayılarına bakarsak benim gibi eski okul dışında kimsenin ilgisini çekmediğini söyleyebiliriz. bence efsanedir *
. full albümü bulmadım ama bir kaç tane şarkının linkini bırakıyorum. pop pop
, kapılar kapandı
, 2. şok
, anahtar
, sadece şarkının ismi bile yeter herif manyak
2002 yılına geliyoruz. bu sefer ceza tek başına. nefret'ten takım arkadaşı dr.fuchs askere gitmiş. ceza da solo albümünü yanyınlamıştır med cezir
. bu albümden sonra herkesin ceza'dan ve türkçe rapten haberi oldu. televizyonlardaki dedebeyler ana haber bültenlerinde ceza ve rap müzik ile ilgili olumsuz haberler yapmaktaydılar. show haberde ceza haberi çıkmıştı. "müziğin başına ceza kesildi " diye sunmuşlardı haberi. haberde cezanın müziğini eleştiriyorlardı . ceza ile de küçük bir röportaj vardı. adam o kadar hızlı konuşuyordu ki adamın dinleyicisi olmayan kimse anlamamıştır *
. ne kadar haberde rap ve ceza kötülense de tvde görmek hoşumuza gitmişti.
99'dan beri her yerde ceza var ve başı çekiyor. hep en iyi işleri yapıyor. rap müzik ceza ile birlikte seviye atlıyor. türkçe rap tarihi değilde ceza tarihi anlatıyormuşum gibi görünüyor ama onsuz bir bok yazılmıyor işte. med cezir albümü de yine müthiş bir albümdü. ceza daha önceki işlerinin üzerine koymaya devam ediyordu. tırnak makasıyla çekilmiş olsa da güzel bir klibe de sahiptir albüm med cezir
.
2004-2005 yıllarına geliyoruz. bu yıllarda cezanın med cezir ile başarısının üzerine daha önceki yılların toplamından daha fazla bandrollü rap albümü piyasaya çıkmıştır.
öncelikle rapstar
albümünden başlayacağım. 2004 yılında çıktı ve bence cezanın en iyi işi zirve noktası. müthiş albümlerin sonuncularından. eskiden büyük sanatçıların bir albümünde tüm şarkılar iyi olurdu. rap olsun, rock olsun veya pop farketmez. tüm albümü zevkle ve keyifle dinlerdiniz. keşke klibini bu şarkıya çekseymiş diye iç geçirirdiniz. işte öyle bir albümdür rapstar. yukarıda tırnak makası dedim ama bu konser görüntüleri için ne diyeceğim bilemiyorum ama ses gayet iyi panorama harem
her ne kadar albüm kaydından biraz farklı olsa da bu kayıt en iyisidir. tamam
, tabii ki neyim var ki
, beati yeter rudeboy vs badboy
, hasat zamanı
, holocaust
neyse tüm albümü koymaya gerek yok.
evet sagopa kajmer'in 2004 yılında çıkarmış olduğu bir pesimistin göz yaşları albümüne
geliyoruz. sagopanın bundan önceki işlerini beğenmediğimi söylemiştim. bundan sonrakilere de bayılmıyorum. hatta sagopa'yı pek yakından takip etmedim, bana hiç hitap etmedi. silahsız kuvvet ile yaptığı işler bariz kötüdür, tartışmam bile. ama sagopa kajmer ile yaptıkları gerçekten iyidir. dj mic check ismiyle yaptığı müziklerle cezayı zirveye taşımıştır. rapstar dahil tüm albümlerde imzası vardır. türkçe rapin ilk yıllarında istanbuldaki rap camiasının bir nevi lideridir.
pir pesimistin gözyaşları ile bir çok insanı rap müziğe kazandırmıştır ve cezadan kadar fana sahip olmuştur. büyük rekabet başlamıştır. eski dostlar birbirlerinin en büyük düşmanları olmuştur. bunun sebepleri arasında işin içine paranın ve ünün girmesi yanında, kadınların erkekleri nasıl kontrol ettiğini ve birbirine düşürdüğünü görmüş olduk. sogapa'yı pek sevmediğimi söylesem de karikatür komedya
en sevdiğim rap şarkılarından biridir. sagopa kajmer beat konusunda uzun süre rakipsizdi tanrı çekti tüm resimleri
.
2004 yılında fuchs kendi solo albümünü çıkardı. huzur n darem
adlı bu albüm kendisinden büyük beklenti içinde olan beni epey üzdü. denedikleri tarz kötüydü. fuchsa uymuyordu. sagopa ve funky c gibi isimler yapmasına rağmen müzikler de vasattı. defalarca dinledim ama cezanın sagopanın yaptığı albümler nerede bu nerde. eski albümlerinin kalitesine bile erişememişti fuchs.
2004 yılında erci-e de ikinci solo albümünü çıkardı. bin arabama
isimli bu albümü sadece klibinden biliyorum. albümün başarılı olduğunu söyleyemeyiz.
2005 yılında fuat albümünü çıkardı. fuat favori rapçilerimin favorisiydi. hangisiyle röportaj yapılsa beğendiğiniz mc var mı sorusuna cevap olarak fuat'ı verirlerdi. kendisinin hassickdir 1-2-3 albümlerini sonradan dinledim. bana çok hitap etmediğini söyleyebilirim. ama vaktinde dinleyenler epey bir överler bu albümleri. işte 2005 yılında fuat geri geldi
parçası ve aynı isimli albümü ile tüm türkiye tarafından tanındı. rapçiler unkapanına albüm görüşmelerine gittiklerinde, plak şirketi sahiplerinin sürekli şarkılarına darbuka koymalarını istemelerinden çok şikayet ederlerdi. ama fuat'ın geri geldi şarkısına yakışmıştı. bu albümde bir de okyanuslar
isimli şarkı var ki bence en underrated rap şarkısıdır. şarkının bir de şu versiyonuna göz atın
yine 2005 yılında bize ankaradan seslenen*
mode xl ve serseri serbest stili isimli albüm
. veyasin ve kupa besta'dan oluşan grup bambaşka bir renk katmıştı rap müzik piyasasına. kendilerinin 2003 yılında çıkardıkları altın jak isimli bir albüm olsa da seslerini müptela klibi ile duyurdular. veyasin en iyi beatmakerlardan biridir
. kupa bestanın sesine ve tarzına hastayım.
1999-2005 yılları arasında türkçe rape maddi,manevi önemli katkıları olan, meşaleyi yakan ve taşıyan bir kaç isimden bahsetmek gerekiyor. yukarıda bahsettim ama tekrar anmayı hakediyor kendisi tunç dindaş aka turbo, dj mahmut, sirhot, rapor 2, ses, statik. sayamadıklarım illa ki vardır. kara öfke isimli grubu mesela bilerek saymadım *
. başta suikast.de
ve hiphoplife
olmak üzere haber ve medya kaynağımız siteleri de anmadan olmaz. bir de myspace var tabii *
not: mode xl'in militanz albümüne kadar kronolojik olarak devam edeceğim. bu tarihten sonrası için isim bazında atıfta bulunacağım. elimden geldiğince güncellemeye çalışacağım. büyük oranda ezberden yazdığım için hatalarım olabilir uyarırsanız sevinirim.