AKP ile MHP’nin üzerinde uzlaştığı ve parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçişi öngören 21 maddelik anayasa değişikliği teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunuldu. Anayasa değişikliğine CHP ve HDP karşı çıktılar. CHP’liler tek kişinin uhdesinde, hem yasama hem yürütme hem yargı hem basın hem üniversite, bütün güçlerin toplanmasının yanlış olduğunu ifade ederek şunun Türkiye’yi kaosa sokacağını uyardılar.
Getirilen değişiklik teklifinde bir esas maddeler bir de uyum maddeleri, geçici maddeler ve geçiş hükümleri var. Toplam 21 madde var. Bu 21 maddenin 18’i esas maddelerden oluşuyor. Yeni anayasada, seçilen cumhurbaşkanı (başkan) partisiyle ilişkisini sürebilecek, Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapıları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenecek, milletvekili sayısı 600 olacak, seçilme yaşı 18’e inecek, Cumhurbaşkanlığı ve genel seçimler 2019 Kasım’da yapılacak, sıkıyönetim uygulaması anayasadan çıkarılacak, OHAL ilan etme yetkisi, Cumhurbaşkanına verilecek gibi maddeler olacak. En önemlilerden biri ordunun yetkilerini kısaltmaya yönelik maddedir, buna göre askeri mahkemeler kaldırılacak, sadece savaş halinde kurulabilecek. Bu Türk ordusunun artık askeri mahkemelerle devlet, yönetim işlerine karışamayaca ğına neden olur.
A&G Araştırma Şirketi 42 ilde, 3010 denekle yüz yüze görüşme metoduyla anayasa değişikliğine ilişkin bir araştırma yaptı. A&G Araştırma Şirketi’nin verilerine göre yurttaşların yüzde 47.5’i ‘başkanlık sistemi’ni destekliyor, seçmenlerin bir kısmı da baskıdan dolayı tercihlerini saklamışlar. Sistem değişikliğine evet diyenlerin yüzde 44.8’i “Recep Tayyip Erdoğan evet dediği için ben de evet diyorum” derken, yüzde 55.2’si “Parlamenter sistemin Türkiye için uygun olmadığını düşünüyorum o yüzden evet diyorum” yanıtını seçti. Ancak yurttaşların sadece yüzde 42.3’ü başkanlık sistemi hakkında bilgi sahibi, yüzde 31.5’i çok az bilgi sahibi, yüzde 19.6’sı ise bilgi sahibi değil.
Türkiyenin 140 yıllık parlamenter sistem geleneği var, ve bazı siyasetçilere göre parlamenter sistemi Türkiye için çok uygundur. Türkiye’de OHAL hala devam ediliyor, orduda çok sayıda tutuklama oluyor, insanlar düşüncelerini açıklamaktan korkuyor, medya özgürlüğü yoktur, özgürce düşüncelerini ifade etmek isteyenler mali baskı altında ya da hapishanede buluyorlar. Referandumda halk bunların hepsinin suçlusu olan yönetimin sunduğu anayasa değişikliğine evet derse ülkesini kendi elleriyle karanlıklara sokturacak. Bu ortamda iyi anayasa değişikliği olabilir mi, çok zor bir soru. Yeni anayasayla Erdoğan’ın yönetimi 2029 yılına kadar sürebilecek. Türk ordusu Erdoğanın yönetimine artık tehdit olamaz ve tamamen sadece savaş aracı haline gelecek. Anayasa değişikliğiyle diktatörlük kurulacak, daha baskıcı bir rejim gündeme gelecek ve Türkiyenin geleceği tehdit altına alınacak.