Herşeyin çok kötüye gittiğini gördüğümüz bugünlerde belki, bir nebze içimizi rahatlatacak şeylerden biri, kapınızın önünde bir sepet dolusu Çehov öyküsü bulmak olabilir. Ne de olsa edebiyat, hele de iyi edebiyat insanı sağaltıcı, yaraları bereleri, sızıları acıları iyileştirici bir ilaç, bir melhem gibi...bu yüzden kıyamet kopsa da kitabımızı alıp kapağını çevirince, ilk hikâyeden itibaren bu akışa kendimizi bırakınca, bütün o ağrı sızılar, bütün yaralar ve o acı hissi, hepimizi sarmış boğan bu umutsuzluk hissi de bir müddet için buharlaşıyor, ağır ağır kayboluyor ortadan..o zaman Çehov'un hikâyeleri ve dilinin de önünde olan karakterleri çıkıyor ortaya: öncelikle bu kitapta bir araya getirilen hikâyelerin çoğunluğu mizah duygusuyla yazılmış, esprili, sempatik hikâyeler... Başçavuş Prişibeyev'le gülmemek elde değil, ya da sarhoş sarhoş eve gitmeye çalışan Kozyavkin ve Layev'e de gülmeden edemiyoruz; ruh çağırma seansında kendisine bu gece öleceği söylenen Panihidin eve gidip de evinin salonunda bir tabut görünce aynen onun gibi hem şoka giriyor hem gülüyoruz; ama en çok Ayyaşlığın İlacı adlı öyküde insanları kendi yöntemiyle içki alışkanlığından kurtaran Grebeşkov'un ve bu dertten muzdarip komedyen Dikobrazov'un başına gelenleri okurken artık gülmekten yoruluyoruz...kitabın iki uzun öyküsü Köylüler ve özellikle Kara Keşiş atmosferi değiştiriyor... Özellikle Kara Keşiş diyorum; çünkü bu hikâyenin baş karakteri Kovrin'i çok sevdim, hikâyenin dili ve üslûbu çok güzel, belki de bu en güzel Çehov öykülerinden biri..bin yıl önce karalar giyinmiş bir keşiş Suriye ya da Arabistan çöllerinde yürüyormuş ama başka yerlerde de bir serap gibi onu görenler olmuş, böylece dünyanın bir ucundan diğer ucuna bu serap çoğalmış.. Kovrin'in işte bu kara keşiş'le hayatının kesişmesini anlatıyor hikâye; ancak serap, gerçeğin kendisi olmadığına göre, Kovrin de o ana dek gerçek sandığı şeylerin serap olduğunu anlayacağı bir sürece giriyor...çok güzel bir hikâyeydi...Hemen ardından gelen Köpeğiyle Dolaşan Kadın hikâyesi de en güzel aşk öykülerinden birisi olsa gerek...Çehov insanları, onların açmazlarını, onların ruhsal açlıklarını böyle ince ince gözümüzün önüne dökerken dilimize bırakılan bu tadı sevmemek hakikaten imkânsız...burada, yani edebiyat sayesinde gerçek hayatın bütün kötülük ve fenalıklarından uzak kendimize açtığımız bu küçük nişimizde, saklanıp başka hayatlara bakarken, herkesi anlamamak, herkesi sevmemek, ve şefkat ve merhametin herşeye hâkim olmasını istememek mümkün değil; çünkü Çehov bunu anlatıyor aslında: kendi toplumundaki aksaklıkları, adaletsizlikleri eleştirip mizahi bir dille dile getirirken berrak, tertemiz insan karakterleriyle insana ümitvar olma, başkasını anlayabilme ve onlarla duyguları ile hemhal olabilme olanağı, fırsatı ve önerisinde bulunuyor. Kendi adıma bunu seviyorum, Çehov'u daha bir haftadır tanımama rağmen, aşina olmaya başladığım dünyasındaki bu yumuşak, sevgi dolu, gülümseten ve insanın içini acıma ve anlama hissiyle dolduran (Gusev'i düşünüyorum, hâlâ) bu hikâyelerin tamamı, insanlığa bırakılmış bir hediye diyebiliriz, bütün güzel ve iyi edebiyat eserleri gibi...Bu yüzden, bir kez daha, herkese, mutlaka, kitabı ve elbette Çehov okumayı öneriyorum.