Hep iktidar olacak “bir devlet partisi” yaratmak, istenen bu. 16 Nisan’da referanduma götürülen Anayasa değişiklikleri ile böylesi bir “tek parti” devleti inşa etmek hedeflendi.
Üzerinden yaklaşık üç ay geçen “şaibeli kirli referandumu” bütün sonuçları ile birlikte iptal ettirmek için bir siyasi partinin Anayasa Mahkemesine götürme kararında olduğu görülüyor. Gerekli. Türk demokrasisinde CHP önemli bir süreci başlatıyor. CHP’nin hukuk devletine dönüşü zorlamasındaki ikinci adım olacak. İlk adımı “adalet talebi” ile yapılan büyük yürüyüş ile başlatmıştı.
Yürüyüş, son on beş yıllık dönemde alanı adım adım daraltılmış olan hukukun, en son Nisan 2017 şaibeli referandumu ile yapılan anayasa değişiklikleriyle hemen hemen tümüyle yok edilen hukukun üstünlüğüne dönüş talebini, otokrasiye hızla yol alan iktidara karşı son bir demokrasi çağrısını hedeflemekte. İktidar partisi olarak AKP hep tek başına iktidar olmak istiyordu. Olamadı öyle kalamayacağı Haziran 2015 genel seçimleri sonrasında ortaya çıktı. AKP 2003 seçim sonuçları ile ortaya çıkan ve yaklaşık 14 yıl süren mutlak seçim üstünlüğünü kaybetmişti. O tarihten bugüne siyaset ortamında AKP tarafından yürütülen bütün politikaların tek hedefi oldu: AKP’yi bir gün daha tek başına iktidarda tutmak.
DÜZENİN SÜREKLİ İKTİDAR ARAYIŞI
2015 Haziran seçimleri sonrasındaki iki yılda, açıklanan 4. hükümet değişikliğini yaşadık. Bu iki yıl içinde görüldü ki, MHP olmadan tek başına AKP iktidarı söz konusu olamayacak. Şu anda iktidarda ikili bir koalisyon var. MHP artık koalisyonun doğal ve sanıldığının aksine belirleyici ortağı.
Hep iktidar olacak “bir devlet partisi” yaratmak, istenen bu. 16 Nisan’da referanduma götürülen Anayasa değişiklikleri ile böylesi bir “tek parti” devleti inşa etmek hedeflendi. Türkiye’nin üyesi olduğu Avrupa Topluluğu açık bir biçimce, topluluğun demokratik üye ülkeler topluluğu olduğunu açıkladı. Tek partili bir yönetim biçiminin devlet partisi konumunu taşıyarak AB üyeliğini koruması, Gümrük Birliği üyeliğini koruması da topluluğu kuran yasaya göre mümkün değil. Demokratik olmayan ülkeye “özel statü” tanınması da mümkün değil. Şimdi 15 Temmuz’un 1. yılında ortaya çıkmaktadır ki; 15 Temmuz kalkışması devletin yapısını bir devlet partisine ve idaresine dönüştürmek yolunda. Anayasa değişiklikleri ile 15 Temmuz kalkışması birlikte yürüdü, demek mümkün görünüyor.
Devletin partisinin oluşturulduğu, otokratik bir yapının “çok partili bir ortamda da yürütülebileceği” görünümünü vermek için CHP üzerinde ağır bir baskı oluşturuldu. AKP 15 Temmuz kalkışması sonrasında CHP’nin ısrarla, Yenikapı ve benzeri toplantılarda yer almasını sağlamak için özel bir gayret gösterdi. Ancak sadece MHP bu koalisyona dahil edildi.
CHP’nin referandumda gösterdiği açık tavır ve bağlı olarak, – yaygın bir kesimdeki inanışa göre – bu açık tavrın sonucu olarak, gerçekte referandum sonucu hayır olmuştur. Resmen ilan edilen sonuçlar kirli ve şaibeli sonuçlardır. AKP-MHP koalisyonunun bu siyasi yükü kısa-orta vadede taşıması mümkün gözükmüyor. Bu dengesiz ortama “adalet” yürüyüşü ile “yeni bir ortaklık ile yeni bir koalisyon” kurulması zorunluluğu eklenmiştir. Metal yorgunluğu mu? yoksa çatlamış vazo mu? Çözümleri taranmakta.
BİR PROGRAM ÇIKARILAMIYOR
Türkiye’nin “yumuşak karnının” ekonomi olduğunu hep söylüyoruz. Son beş yıllık dönemde, 2017 dahildir, dış dengeden kaynaklanan bir dar boğaza girildiğini ve bunun aralıksız sürdüğünü gözlemledik. Düşük büyüme hızları dayatmasına karşılık, cari açığın düşürülemediği bu dönem, yüksek bütçeli kamu güvencesi verilmiş özel krediler ile desteklenmeye devam ediliyor. Özellikle son beş yıllık dönemde makro dengelerde süren sürekli bozulmaya karşılık, kamu maliyesi ve bankacılık sisteminde sorun olmadığı söyleniyordu. Şimdi 2017 ortasında, dış denge sorunlarının devam ettiği, cari açığın önceki yıllara göre yeniden artış eğiliminde olduğu ortamda, bankacılık sisteminin “gücü” artık tartışmaya açılıyor.
Bir kez daha, Türk ekonomisi 1947 sonrasında, her 10 yılda bir tekrarlanan, esas itibariyle yurt içi tasarrufların yetersizliğinin tetiklediği düşük büyüme sorunun kronikleşmesi ile dış dengeden kaynaklanan “dar boğaza” girdi. Dar boğazın somut işareti, son bir yıl içinde yaşanan yüksek oranlı devalüasyon oldu.
Son beş yıl için açık bir biçimde izlenen; makro dengede, eğik bir düzlemde hızla aşağıya inen bozulmanın açık sonuçlarının, günlük yaşamda hayatın her kesiminde daha fazla yaşandığını biliyoruz. Beş yıldır gözlenen ve bilinen bu gidişe karşı AKP ve şimdi MHP-AKP iktidarının çözüm üretemediğini gördük. Yaşıyoruz. Metal yorgunluğu gerekçesi ile geçiştirilebilecek bir durumun ötesinde, bir büyük ekonominin atalet içinde hareketsiz kalmaya ve çözülmeye mahkum edilmesi, neredeyse 100 yılda kamu emeği ile oluşturulmuş bir sermaye stokunun çürümeye terk edilmesi söz konusu.
TEK PARTİ İKTİDARI
Siyasi olarak AKP-MHP ikilisinin otokraside karar kılmış olduğu görünüyor. Ancak son 70 yılı, aralıklar verilerek de olsa, çok partili bir siyasi ortam da geçirmiş Türkiye’nin “tek partiye” nasıl sığdırılacağının her şeyden önce bir pratiği yok. AKP-MHP’nin bu girişimi açıktır ki bir “deneme” olacaktır.
Bu Anayasa değişikliği modelinin tasarımcılarının hiçbirisini tanımadık. Çıkıp Meclis dahil hiçbir yerde bu değişikliklerin gerekçesini ve pratiğini anlatmadılar. Tartışmalar sürerken kamuoyunda sadece CHP Antalya milletvekili Baykal çok somut bir söz söyledi. Böyle bir değişiklik sonrasında, Türk hukuk sisteminde ve idari sistemde yeni Anayasanın düzenlemelerini yapmak için 7 binden fazla yasa düzenlemesinin Meclis’ten geçmesi gerekecek. Yapılabilir mi? Bu teknik konuda da bir çıkış yolunun olmadığını görüyoruz.
OTOKRASİ TERCİHİ
Ekonomik olarak ve siyasi olarak Türkiye açık bir kavşakta; siyasi olarak Batıya dönük yüzünü, NATO ve AB üyeliğini devam ettirecek mi? Ekonomik olarak, 1945 sonrasının yeni dünya ekonomik düzenini tercihi sürecek ve kapitalizmin yeni dünya düzeni içinde kaybolup, yok olup gitmeye devam edecek mi?
Mevcut koalisyonun dış dünyanın belli başlı büyük aktörleri ile yaşadığı sürtüşmenin yarattığı maliyetler özellikle son üç yılda çok yüksek oldu. Yaşanan süreç bu maliyet artışının süreceğini göstermekte. Artan toplu maliyetleri, ekonomik, sosyal ve toplumsal maliyetleri, içe kapanmış bir Türkiye her anlamda finanse edebilir mi? Ya da soruyu şöyle soralım: İçe kapanma neyi çözer? Ya da daha da açık söyleyelim: “Yeni bir yol açar mı - macera mı olur?”
AKP’nin 14 yıllık ve AKP-MHP’nin son bir yıllık koalisyonu bu kavşaktan çıkabilecek mi; yoksa otokratik yönetim tercihi ile Türkiye’de içe dönük bir siyasi ve ekonomik yapıyı mı zorlayacak. Böyle bir halde, “bir devlet partisi kaçınılmaz” olmaktadır. Bilinmeli, bilmeliyiz, bir kez daha fenersiz yakalanmamak için.
Nazif Ekzen
Odatv.com
“Çözüm’e hoş geldiniz...”