Tarih boyunca insanlık için en önemli değerli madenlerden biridir. Yakın zamana kadar para birimi olarak kullanılmış ve para biriminin temelini oluşturmuştur. Günümüzde daha çok bir tasarruf aracı ve bir dekorasyon olarak rağbet görmektedir. Elektronik ve tıbbi ekipman gibi teknoloji ürünlerinde de yaygın olarak kullanılmaktadır.
Tasarruf sahipleri, enflasyona karşı koruma sağlayan yatırım araçları arasında tercih ediyor. Özellikle döviz kurlarının değişken olduğu ve ekonomik krizlerin yaşandığı dönemlerde yatırımcılar için her zaman güvenli bir liman olmuştur. Bu değerli metal aynı zamanda doğal güzelliği sayesinde her zaman yanımızda taşıdığımız bir takıdır.
Dünyanın resmi olarak tanınan tek külçe piyasası olan Londra Külçe Piyasası Birliği’nin (LBMA) merkezi buradadır. Burada oluşan fiyatı dünyadaki tüm sektörler ve merkez bankaları için referans olarak alınmıştır. Gram altının fiyatı resmi olarak günde iki kez, Londra saatiyle 13:00 ve 17:00’de ABD doları cinsinden belirlenir. Bu altın vadeli fiyatı olmasına rağmen spot altın fiyatı yani günlük işlem fiyatı ve teslimat fiyatı da oluşur. LBMA’nın yanı sıra Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası (eski adıyla İstanbul Altın Borsası) dahil dünyanın çeşitli yerlerinde altın borsaları ve altın piyasaları bulunmaktadır.
Dolayısıyla neden yükseldiğine veya neden düştüğüne baktığımızda altının fiyatını piyasadaki tüm alıcı ve satıcıların genel davranışları belirler. Bu, uluslararası gram altın fiyatı ve ülkemizdeki Sarrafiye altın fiyatı için geçerlidir. Altın sikkelerin ve özellikle kuyumculuğun fiyatı, bir yandan külçe altın fiyatlarına işçilik ve işletme maliyetlerinin eklenmesiyle, diğer yandan da iç piyasadaki alıcı ve satıcıların davranışlarıyla oluşturulmaktadır.
Herhangi bir ticarete konu emtiada olduğu gibi, altının fiyatı da öncelikle arz ve talep arasındaki denge tarafından belirlenir. Piyasada kıtlığı yaşandığında veya müşteri talebi arttığında genellikle fiyatı yükselir. Hem dünyada hem de Türkiye’de belirsizlik ve ekonomik durgunluk dönemlerinde fiyatlarında genellikle yükseliş eğilimi görülmektedir. Bu, bu değerli metalin bireysel ve kurumsal yatırımcılar tarafından sağlam bir tasarruf kaynağı olarak görülmesiyle açıklanmaktadır.
Sadece zor ekonomik zamanlarda değil, siyasi istikrarsızlık dönemlerinde de talebi ve fiyatı hızla artan değerli bir madendir. Yatırım yaparken tüm paranızı kaybetme riskiniz yoktur. Başka herhangi bir yatırım aracının her zaman bu tür riskleri vardır. Türk Lirası’nın yabancı para birimleri karşısında değer kaybetmesi sık görülen bir durumdur. Bu gibi durumlarda yerli yatırımcılar tasarruflarının değerini korumak için altına yatırım yapmayı tercih edebilirler. Bu, yurtiçinde altın fiyatını yukarı itmek için bir harekete yol açacaktır.
Çoğu emtianın aksine, kişisel tasarruflar ve mücevherler altın talebinin başında gelir. Dünya Altın Konseyi verilerine göre 2019 yılında altın talebinin yaklaşık yarısı mücevher ve kuyumculardan geldi. Ekonomik kriz zamanlarında altın takılara olan nispeten düşük talep, anlık altın fiyatını geçici olarak düşürebilir. Ancak bu talep, ekonomi toparlanmaya başladığında hızla geri dönüyor. Sonuç olarak, altın genellikle çok uygun bir ekonomik ortamda ve iyi piyasa koşullarında bile değerini korur.
Altın arzı açısından, birçok ülkede madenciliğin bir yan ürünü olduğu için üretimi hala sınırlıdır. Ancak periyodik olarak piyasaya arz edilen miktarı arttıkça fiyatı düşebilir. Dolar düştüğünde, altının fiyatını belirleyen diğer önemli unsurlar değişmeden kalmak şartıyla ülkemizde altın ucuzluyor.
Uluslararası piyasalarda altın gram fiyatları ABD doları cinsinden işlem görmektedir. Bu nedenle doların gücü, yani Euro dahil diğer önemli para birimleri karşısındaki döviz kurunun bu fiyat üzerinde önemli bir etkisi vardır. Aynı zamanda, Türkiye’nin altın endüstrisi büyük ölçüde ithalata bağımlıdır. Dolayısıyla fiyatının nasıl belirlendiğine bakıldığında, Türkiye’deki altının fiyatı USD/TL kurundan doğrudan etkilenmektedir. Genel olarak dolar yükseldiğinde yükselir, dolar düştüğünde düşer.
Genel olarak, ons altın ve ABD doları zıt yönlerde hareket eder. Örneğin, dünyada bir savaş ortamı varsa, ortak banknotlara olan talep azalacağından bir ons altının fiyatı yükselecektir. Küresel ekonomide söz sahibi ülkelerden biri olarak ABD’nin attığı her adım fiyatına doğrudan etki ediyor. ABD’yi içeren bir savaş krizi senaryosu, ONS’de altın fiyatlarını yükseltebilir. Bu, ülkelerin tehlike zamanlarında rezervlerini artırmalarına ve beklenmedik durumlara hazırlanmalarına olanak tanır.
Temel olarak altının fiyatı, Dünya’daki olaylar ve olaylar tarafından belirlenir. Paranın değer kaybetmesine neden olan ekonomik, askeri veya siyasi olaylar fiyatını artıran unsurlardır. Ülkemizde altın fiyatı genel olarak dünya ülkelerinin durumuna göre şekilleniyor. Başka bir deyişle, bir ons altının fiyatının yükselip yükselmeyeceği, iç faktörlerden çok dış faktörlere bağlıdır. Dünya çapında artan askeri risk döneminde, genel olarak altın fiyatları son derece değerli olabilir. Tersi ortamda ise döviz talebi daha fazla olacağından değeri düşer, dolar veya diğer büyük ülkelerin para birimlerinin değeri yükselir. Ülkenin genel olarak iç ekonomik, mali, siyasi ve jeopolitik sorunları nedeniyle dolar ve Euro gibi para birimlerinin değerini artıran bu durum, fiyatını doğrudan artırıyor.
Ayrıca daha önemli ekonomik gelişmeler ve sarı parlak kıymetli metalin fiyatını etkileyen veriler, ABD Merkez Bankası’ndan (FED) yapılan açıklamalar, FOMC toplantı tutanakları, nispeten alakalı veriler arasında Çin, ABD ve euro bölgesinden (büyüme, istihdam, işsizlik oranı, perakende satışlar, ev fiyat endeksi, fabrika siparişleri, üretim verileri) ve malzemeler Hindistan gibi ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Ayrıca dünya ekonomik büyümesi, petrol fiyatları, emtia fiyatları ve diğer kıymetli madenler, altın madenlerinde üretimi, merkez bankalarının rezerv amaçlı alım ve satımları gibi faktörler de enflasyon altın fiyatını etkiliyor. Türkiye’de olduğu gibi düğün ve yaz sünneti dönemlerinde mücevher, bilezik, kıymetli maden ve cumhuriyet altınına olan talebin yüksek olduğu dönemlerde fiyatları talebe bağlı olarak bir miktar artabilir.
Altın hiçbir kuruma veya ülkeye karşı bir yükümlülüğü olmadığını bilmelisiniz. Bu nedenle finansal dalgalanmalar karşısında daha dengeli bir yol izleyen altın, yatırımcıların portföylerinde en etkin ve güvenilir risk dengeleyicilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Altın Transfer Sisteminde (ATS) bankalar arası altın transferi yapabilme; Taşıma ve depolama problemi oluşturmaz.
Altın; ATS sistemine dahil olan bankalar arasında transfer yapabilme; Altının bir ödeme aracı olarak kullanılmasına da izin verir. Böylece banka hesaplarındaki altınlar da serbestçe alınıp satılabiliyor, belki de perakende ve ticari yatırımcıların en çok korktuğu kelime enflasyondur. Ancak altın hakkında bilmeniz gereken en önemli detaylardan biri finansal bir ürün olması enflasyon canavarına karşı çok yüksek bir koruma sağlıyor. Kısacası altına yatırım yapın; Kişisel birikimlerin enflasyon karşısında değer kaybetmesini engeller. Aşınma, hasar veya hırsızlık gibi risklerden korunmak için bir banka hesabında saklayın. Yatırımcılar bir banka hesabı aracılığıyla yatırım yapanlar yükselen altın fiyatları sayesinde kazandı
Altın hesabı, yatırımcıların hem fiziki olarak biriktirmeleri hem de biriktirmeleri için bankalar tarafından açılan bir hesaptır. Altın hesabı, geleneksel yatırımcıların yanı sıra küresel piyasanın da tercih ettiği yatırım modellerinden biridir. Geleneksel yatırımcılar, platin, gümüş, cumhuriyet, değerli ve daha fazlası dahil olmak üzere tasarruf düşündükleri her türlü mücevherle bir “altın hesabı” açabilirler.
Bankaların genel olarak tüm şubelerinde mesai saatleri içinde altın düzenleyicisi bulunmaz. Genel olarak banka altın eksperleri, altın hesabı açmak isteyen yatırımcıların bankanın ilan ettiği gün, saat ve yerde değerlendirir. Bilezik, kolye, yüzük, cumhuriyet, kıymetli vb. kıymetleri belirlenerek hesap oluşturulur. Altın hesabı açan bankalar açtıkları hesaplarına da faiz veriyor. Yatırımcılar birikimlerini altında tuttuklarında, toplam değeri üzerinden de faiz geliri elde ederler.
Bankaların sunduğu altın hesabı hizmetleri fiziki altın hesaplarıyla sınırlı değildir. Fiyatlarındaki dalgalanmalara göre Altın Fon Hesabı, Birikim Hesabı, Altın Birikim Hesabı gibi birçok kategoriyi gösterir. Buna göre yatırımcıların tercihleri doğrultusunda altın hesapları adına çeşitli modellerde altın hesapları açılmaktadır.
Banka nezdinde açtıkları “altın hesapları” ile yatırımcılara birikimlerini gram ve karat olarak saklama imkânı sunuyor. Bu sayede yatırımcı, altın hesabının yastığının alt ına sakladığı birikimlerini altın hesabına aktarırken hırsızlık, ayar kaybı ve tefecilik gibi risklerden korunurken aynı zamanda faiz de kazanabilmektedir. Üstelik birikimlerini banka kasalarında tutan yatırımcılar mevduat hizmet bedeli ödemekten de kaçınıyor.
Altın hesabının en büyük dezavantajı, fiyatlarındaki oynaklığın yüksek olduğu dönemlerde yatırımcıların altın yatırım nakitlerini bankaya yatırmak istediklerinde alım-satım arasında ciddi bir fark ödemek zorunda kalmalarıdır. Alım satım arasındaki boşluk yatırımcının aleyhine açılır. Altın hesabında tasarruf eden yatırımcıların en çok sıkıntı çektikleri bir diğer sorun ise küresel piyasalarda oldukça değişken yatırım fırsatlarını değerlendirememeleridir. Bir yatırımcı hesabını değiştirmek veya yatırımını artırmak istediğinde altın hesabı veren bankalar mesai saatleri dışında hizmet veremezler. Bu nedenle yatırımcılar bu kıymetli metal ile ilgili fırsat ve risklere karşı korunamamaktadır. Buna karşılık, internet üzerinden mesai saatleri dışında işlem yapılmasına izin veren bankalar, alış ve satış fiyatları arasında önemli bir fark uygular.
Yatırımcılar için bir diğer sorun da altın veya kasa hesaplarına yatırım yaparken bankaya ulaşırken hırsızlık, zaman kaybı ve ulaşım gibi birçok riskle karşı karşıya kalabilmeleridir. Hesap fiziki olandan yüksekse spot piyasada işlem yapmak istediğinizde arbitraj gibi sorunlar olabilir. Kısacası ani fiyat hareketleri karşısında hızlı hareket edemeyen yatırımcının alım satım fırsatlarını değerlendirememekte ve fırsat maliyeti yükselmektedir. Yatırımcılarının forex piyasasında birçok seçeneği ve avantajı bulunmaktadır. Öncelikle bu piyasa, haftanın 5 günü 24 saat işlem yapılabilen sürekli açık bir piyasadır. Bu anlamda yerel ve küresel piyasaların gelişimine gecikmelerden etkilenmeden direnmek mümkündür.
Tek tıkla anında online pazara bağlanarak portföyünüzü günün her saatinde yönetebilirsiniz. Forex piyasasında altın alım satımını özel kılan şeylerden biri de fiyatı düştüğünde veya yükseldiğinde karşılıklı alım satım yaparak gelir elde edebilmenizdir. Forex piyasasında fiyat yükselirken uzun pozisyon açan bir yatırımcı, pozisyonunu daha yüksek bir seviyede kapattığında kar elde edebilir, fiyat düştüğünde ise kısa pozisyonunu daha düşük bir fiyattan kapatabilir ve kendisini daha düşük bir fiyattan kapatabilir. Dolayısıyla Forex piyasasında altına yatırım yapan bir yatırımcı, tek yönlü işlem yapılan piyasalara göre sadece fiyat artışını değil, fiyat düşüşünü de fırsata çevirerek oldukça avantajlı bir yatırım yapabilir. Tüm bu özelliklere ek olarak, kurumsal ve bireysel yatırımcılar, özellikle de ağırlıklı olarak kıymetli metal emtialarına güvenen şirketler, riskten korunma yoluyla da risklerini sınırlandırabilirler.
Kıymetli metale yatırım yapmanın bir başka yolu da bu varlıkları satın almak ve elde tutmaktır. Bu yöntem de insanlar arası ilişki olarak bilinir ve gösterilir. Fiziki olarak kuyumculardan veya sarraflardan satın alınabilir. Bu yolu seçen yatırımcılar genellikle altın gramlarına yatırım yapmak, çeyrek altınlara yatırım yapmak ve altın külçelerine yatırım yapmak için teşvikli mülkler satın alırlar. Kuyumculardan ve sarraflardan fiziki olarak alıp yatırım yapmak isteyen yatırımcılar bu dönemde çok önemli bir konuya dikkat etmelidir. En karlı yatırım seçeneğini seçmekle ilgilidir.
Yatırımcıların doğru kıymetli metali satın almak için bu yolu kullanmak istemesi önemlidir. Örneğin yatırımcılar, yatırım yapmayı daha karlı hale getirmek için işçilik maliyeti olmayan fiziki ürünleri tercih etmelidir. Bu anlamda yatırım amaçlı satın alma rehberimizi öğrenmenizi öneririz. Tüm bunlara ek olarak fiziki varlıklara yatırım yapmak ve altın biriktirmek de bazı dezavantajlara sahiptir. Bu olumsuzluklardan en önemlisi güvenliktir.
Hükümetlere veya mali piyasalara duyulan güven azaldığında parlak sarı kıymetli metalin fiyatı yükselme eğiliminde olduğundan, genellikle bir kriz metası olarak kabul edilir. Dünya olayları genellikle bu ürünün fiyatını etkiler. Çünkü, ekonomik, jeopolitik ve politik belirsizliklerin ortasında bir hazine olarak görülüyor. Enflasyon da fiyatını etkiler. Bu bağlamda enflasyon, yatırımcıların bu ürüne yönelmesinin temel nedenlerinden biridir. Çünkü sarı metal, enflasyon ve döviz kuru dalgalanmalarına karşı koruma sağlıyor.
Yatırımcılar kâğıt paranın değerinin düşeceğini öngördüklerinde genellikle kıymetli metali almak için borsa gibi piyasalardan çıkarlar. Çünkü bu şartlar içinde makul ve düşük riskli bir yatırım olarak görülüyor. Bu nedenle enflasyon-altın ilişkisi yatırımcılar tarafından dikkate alınmalıdır.
ABD Dolarının Değeri; ABD Doları, farklı ülkeler tarafından uluslararası işlemler için tutulan ana para birimlerinden biridir. Altın fiyatı ile dolar talebi arasında negatif bir ilişki vardır. Doların güçlü olduğu zamanlarda sarı metalin fiyatı düşerken, tam tersine doların zayıf olduğu zamanlarda diğerinin fiyatı yükselir. Daha fazlasını merak ediyorsanız döviz kurlarını etkileyen faktörler makalesine bakabilirsiniz.
Merkez Bankası iktidarsızlığı; TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası), Türkiye’nin merkez bankasıdır. Çoğu ülkenin merkez bankaları vardır. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nin merkez bankası Federal Rezerv’dir. Diğer baskın bankalar Avrupa Merkez Bankası, İsviçre Ulusal Bankası ve Japonya Bankası’dır. Merkez bankası başarısızlıkları ve düzensiz ekonomik politikalar altın almayı güvenli bir yatırım haline getiriyor. Mevcut para sisteminin istikrarsızlığı arttıkça insanlar da almak için acele ediyor. Talebin artması da değerini daha da artırıyor.
Altın, hazine bonosu veya vadeli mevduat hesabı gibi getirisi olmayan bir varlıktır, ancak cari fiyatı genellikle faiz oranlarını yukarı ve aşağı yansıtır. Faiz oranları yükseldikçe, yatırımcılar diğer yatırım fırsatlarından yararlanmak için elindeki fiziki ürünleri satarken fiyatların düşmesine neden olabilir. Faiz oranları düştüğünde ise diğer yatırımlara göre daha cazip hale geldiğinden fiyatı tekrar yükselebilir.
Küresel para arzı da altın fiyatlarını etkileyen unsurlardan biridir. Büyük bir para arzı, faiz oranlarını düşürebilir ve düşük fırsat maliyeti nedeniyle yatırımcıları altın almaya teşvik edebilir. Öte yandan, küresel para arzı da yükselen altın fiyatlarının bir işareti olan enflasyonu tetikleyebilir. ABD Merkez Bankası, İngiltere Merkez Bankası, Japonya Merkez Bankası ve Avrupa Merkez Bankası, para arzını artırma stratejisini uygulayan merkez bankaları arasındadır.
TCBM gibi merkez bankaları, ABD doları gibi hem altın hem de kâğıt para rezervlerine sahiptir ve tutar. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri rezervlerinin çoğunu altın olarak elinde tutuyor. Diğer altın sahiplerinin merkez bankaları arasında Fransa, İtalya, Almanya, Yunanistan ve Portekiz örnek alınabilir.
Bu merkez bankaları daha fazla almaya başlayınca fiyatı yükselmeye başladı. Bunun nedeni döviz arzının artması ve mevcut olanların azalmaya başlamasıdır.
Altın, yalnızca riskten korunma ve güvenli bir yatırım olarak değerli değildir. Çünkü kuyumculuk ve sanayide de yaygın olarak kullanılmaktadır. Talebinin büyük kısmı kuyumculuk sektöründen geliyor. Çin, Hindistan ve ABD, en çok talepte bulunan üç ülke arasında yer alıyor. Tıpkı Türkiye’de olduğu gibi, Hindistan’ın bazı bölgelerinde hala bir para birimi,ödeme biçimi olarak kullanılmaya dvam edilmektedir. Zor ve kötü zamanlarda koruyucu ve insanlar için bir zenginlik işareti olarak görülüyor. Bu Hindistan’da diğer yerlerde olduğu gibi fiyatını artırır. Benzer şekilde, dünyanın en kalabalık ülkesi olan Çin’de de bir zenginlik göstergesi olarak görülüyor ve Çin’in ekonomisinin son yıllarda çeşitlenmesi ve gelişmesi, birçok Çinlinin bu kıymetli metale para harcayabilmesiyle eş anlamlı.
Kuyumculuk sektörünün yanı sıra endüstriyel kullanımlar da altına olan talebi artırmaktadır. En dayanıklı ve en kaliteli metallerden biridir. Özellikle teknoloji alanında elektronik cihazların üretiminde kullanımı önemli bir yer tutmaktadır. Ancak, GPS sistemlerinden kardiyovasküler hastalıkların tedavisinde kullanılan tıbbi cihazlara kadar birçok elektronik cihazın üretiminde kullanılmaktadır.
Üretimi bu madenin mevcut fiyatını etkiler. Düşük getiri fiyatlarını artırabilirken, yüksek getiri fiyatlarını düşürebilir. Ancak üretim maliyeti de fiyatını etkiler. Üretim maliyetleri arttıkça madenciler karlarını korumak için daha fazla para karşılığında satış yaparlar ve bu da mevcut fiyatlarının yükselmesine neden olur. Tabii bunun tam tersi durumun da geçerli olabileceğini unutmamalıyız. Başka bir deyişle, düşen üretim maliyetleri fiyatının düşmesine neden olabilir.
Arkeologlar, insanların en az 5.000 yıldır altınla ilgilendiğini ve bu değerli sarı metalin fiyatı zaman içinde dalgalanma gösterse de her zaman bir değer olduğunu ortaya koyuyor. Eğer bu kıymetli metali almayı düşünüyorsanız, fiyatının para arzından, ekonomik, finansal veya jeopolitik istikrardan, üretim maliyetlerinden ve sektör ve endüstrilerden gelen talepten etkilendiğini tam olarak anlamalısınız. Özellikle bu madde için sınırlı bir kaynaktır ve küresel ekonomik koşullar da daha çekici hale getirdikçe bu metale olan talep artar ve talep arttıkça fiyatının da artmasına neden olur.
Gram altın aslında sadece ülkemizde pazarlanmaktadır. Yani ABD’de bir gram altın Türk Lirası ile ölçülmez. Ancak ABD’de yaşayan bir yatırımcı döviz piyasasında daha az gram alım satımı yapabilir. Ons altın, fiyatını etkileyen iki faktörden biridir. Gram altının fiyatını etkileyen bir diğer faktör de ABD doları paritesidir. Piyasada gram altın gautry ile, ons altın ise altın veya xauusd sembolü ile gösterilir. Kuyumcularda gram altının fiyatı hesaplanırken 1 ons fiyatı dikkate alınır. Böylece 1 ons altın 31.10 grama tekabül etmektedir.
Bir ons altının fiyatı dünya çapında işlem görmektedir. Altın gram ülkemizde sadece piyasada satılmaktadır. Yani ABD’de bir gram altın Türk Lirası ile ölçülmez. Ancak ABD’de yaşayan bir yatırımcı döviz piyasasında daha az gram alım satımı yapabilir. Ons altın, altın fiyatını etkileyen iki faktörden biridir. Gram altının fiyatını etkileyen bir diğer faktör de dolar-TL paritesidir. Piyasada gram altın gautry ile, ons altın ise altın veya xauusd sembolü ile gösterilir. Kuyumcularda gram altının fiyatı hesaplanırken 1 ons fiyatı dikkate alınır. Böylece 1 ons altın 31.10 grama tekabül etmektedir.
Kaynak: Anlık Altın