MAGUARICHI, MEKSİKA – Artemio Montenegro Montaño her yıl ailesini ve Sierra Tarahumara’nın kayalıkları ve vadileri arasında yuvalanmış pastoral kasabası Maguarichi’yi terk ederdi. Evde bulunacak iş yoktu, bu nedenle Karadağ ve Maguarichi’deki diğer erkekler, meyve bahçelerinde ve çiftliklerde mevsimlik işçi olarak eyaletin başka yerlerinde iş arayacaklardı.
Meksika genelinde, yaklaşık 3 milyon kişi tarımda gündelik işçi olarak çalışıyor. Büyük bir kısmı ülke içinde göçmendir ve birçoğu geçimlerini sağlamak için yetersiz toprakları olduğu veya hiç toprağı olmadığı için kuzeydeki tarımsal sanayi üreticileri için çalışmak zorunda kalmaktadır. Gündelik işçilerin yaklaşık dörtte biri – ulusal oranın üç katı – tıpkı Rarámuri olan Karadağ gibi yerli bir dil konuşuyor. Ülkede en yüksek miktarda elma, ceviz, tohumluk pamuk ve soğanın yanı sıra büyük miktarlarda şeftali ve karpuz üreten Chihuahua, eyalet içinden ve Guerrero ve Chiapas gibi diğerlerinden gelen bu mevsimlik işçiliğe güveniyor.
Ancak 2020’den bu yana, Maguarichi gibi kasabalarda mevsimlik göçe dayalı bu yaşam tarzı değişiyor.
María Enriqueta Montaño Rivas, “Oğlum artık iş aramak için dışarı çıkmıyor” diyor. “Şimdi yağmur yağdı, babasıyla birlikte mısır ve fasulye ekiyor. Artı, Sembrando Vida programına kaydını yeni bitirdi ve az da olsa parası şimdiden gelmeye başladı.”
Montaño, Başkan Andrés Manuel López Obrador’un tarımsal ormancılığı teşvik ederek kırsal yoksulluk ve çevresel bozulma ile mücadele etmeyi amaçlayan İngilizce “Planting Life” (Hayatı Dikmek) amiral gemisi programına atıfta bulunuyor. 2020’de Chihuahua eyaletinde başlatılan ve şu anda yaklaşık 20.000 yararlanıcıyla başlatılan girişim, 2,5 hektar (6 akre) araziye sahip, yoksulluk sınırının altında yaşayan kırsal Meksikalıları hedefliyor. Her katılımcı, çevreyi iyileştirmek amacıyla arazilerinde ağaç veya bitki yetiştirmek için aylık 6.000 Meksika pezosu (326 $) maaş alıyor.
Montaño gibi anneler oğullarını yakınlarında tutmaktan mutluyken – “Bir annenin çocuğundan uzak kalması hayat değildir” diyor – endüstriyel çiftlikler ciddi bir işçi kıtlığıyla karşı karşıya.
“Maquilalara, narkotiklere gidiyorlar. Eyalette bir arıcı olan Arnulfo Ordóñez, bazıları Amerika Birleşik Devletleri’nde çalışmak üzere işe alınıyor” diyor. “Fakat üstelik, müsait kalanlar federal destek alıyor ve artık işe gelmiyorlar.” Maquilalar, düşük ücretli işçilerin ithal parçaları ihracat için ürünlere dönüştürdüğü kuzey Meksika’daki yabancılara ait fabrikalar olan maquiladoras’a atıfta bulunur. Ordóñez, sorunun endüstri için o kadar endişe verici hale geldiğini söylüyor ki, eyalet tarım konseyinin yakın tarihli bir toplantısında gündeme getirildi. (Konsey yorum taleplerine cevap vermedi.)
Çiftlik sahipleri, koronavirüs pandemisinin başlangıcından bu yana, özellikle seyahat etmeyi zorlaştıran sokağa çıkma yasakları sırasında, gündelikçi bulmakta zorlandıklarını söylüyor. Daha fazla hane Sembrando Vida’dan yararlandıkça kıtlık daha da belirgin hale geldi. Bir pamuk çiftçisi olan Cornelius Letkeman Banman, “Zaten biraz sabit para alıyorlar” diyor. “Fazla olmasa da ‘Eh, şimdi bu bende var’ diyorlar. Burada kalıp çalışmamak daha iyi.’” Aguascalientes, Michoacán ve Yucatán’da da arıcılık faaliyetleri yürüten Ordóñez, bu eyaletlerde benzer sorunlarla karşılaştığını söylüyor. Sembrando Vida, Aguascalientes’te faaliyet göstermemektedir.
Chihuahua’nın çalışma ve sosyal refah bakanlığı, eyaletin tarım sektörünün karşı karşıya olduğu bu sorunun farkında olmadığını söylüyor.
Çiftlik sahipleri, günlük işçilere rekabetçi fiyatlar sunduklarında ısrar ediyorlar. Cuauhtémoc’ta bir elma bahçesi işleten Mundo Mendoza, günlük tazminatın – 400 peso (21 $) – şehirdeki diğer birçok işten daha yüksek olduğunu, ancak hiçbir fayda sağlamadığı için daha az çekici olabileceğini söylüyor. Üstelik iş sezonluk. Geçen hasat sezonunda bir elma bahçesinde çalışan ve şimdi Chihuahua şehrinde bir bodegada bekçi olarak çalışan Jesús Bustillos Carrillo, maaşının iyi olduğunu ancak tüm yıl sürecek bir iş aradığını kabul ediyor.
Lilette A. Contreras, GPJ Meksika
Ülke çapında gündelik işçiler için kampanya yürüten bir ağ olan Red Nacional de Jornaleros y Jornaleras Agrícolas’a göre, mevsimlik işçilerin yalnızca %3’ü yazılı sözleşme alıyor. Ezici çoğunluk, yasal yardımlara veya sosyal güvenliğe erişimi olmadan kayıt dışı çalışıyor. Yaşam koşulları genellikle çetindir: sıkışık, hijyenik olmayan, iyi havalandırılmayan ve içme suyu olmayan. Zararlılar sık görülen bir sorundur. Global Press Journal ile yapılan röportajlarda gündelik işçiler, depo gibi inşa edilmiş, beton duvarlı ve yüksek teneke çatılı barınaklardan ve birbirine yapıştırılmış gibi görünen yüzlerce yataktan bahsetti. 20 yaşındaki kızı Virginia ile elma toplayıcı olarak çalışan 50 yaşındaki María Cruz, gecelik 30 pezoya (1,63 dolar) odalarda, bir odada 10 kişiyle, yataksız yaşadığını anlattı.
Cuauhtémoc’ta göçmen işçiler için bir pansiyon işleten Félix Chávez, doluluk oranlarının son zamanlarda düştüğünü söylüyor. “Bu yıl çok boş olduğu günler ve haftalar oldu” diyor. “Eskiden olduğu gibi gelmiyorlar. Başkalarının değil, kendi topraklarının üzerinde çalışıyorlar.”
Toplam 1.302 sakinin 204’ünün yararlanıcı olduğu Maguarichi’deki Sembrando Vida’nın yerel temsilcisi Margarita Núñez, herkesin programdan memnun olmadığını söylüyor. İş meşakkatli: Maguarichi sakinlerinin her gün 4 ila 5 kilometre (2,5 ila 3 mil) yürüyerek topraklarına ulaşmaları yaklaşık iki saat sürüyor. Hastalık izni için bile kaçırılan her iş günü için aylık maaşlarından 150 peso (8 $) kesiliyor.
“İşten herkes memnun değil ama ayrılmak istemedikleri için bunu tercih ediyorlar” diyor. Núñez, diğer Maguarichi sakinleri gibi asla elma bahçelerinde çalışmadı – Chihuahua’da saatlerin benzer şekilde uzun olduğu ancak işçilerin içeride olduğu ve doğa koşullarına göğüs germek zorunda olmadığı bir maquila’da çalışıyordu. Yine de bir yıl sonra geri döndü. Evin ve ailenin çekimi çok güçlüydü.
Kaynak : https://globalpressjournal.com/americas/mexico/mexican-workers-opt-agricultural-day-labor/