Doğum: 1889 Kahire, Mısır Hidivliği, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 1974 Ankara, Türkiye
Meslek: Yazar, şair, diplomat, gazeteci
Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kimdir?
Babası Manisa’nın ünlü Karaosmanoğlu Ailesi’nden Abdülkadir Bey, annesi İkbal Hanım’dır. Babası, 1833 yılında Kavalalı İbrahim Paşa tarafından Manisa’nın işgali sırasında kendisine yakınlık göstermiş ve Mısır’daki konağına yerleşmiştir. Köşkün ahalisinden İkbal Hanım ile yaptığı evlilikten dünyaya gelen Abdülkadir Bey’in ikinci çocuğu Yakup Kadri’dir. Mısırlı İbrahim Paşa’nın vefatından sonra ailesi Türkiye’ye geldiğinde ilköğrenimini Manisa’da Fevziye Mekteb-i İptidaisi’nde tamamlar. 1903 yılında İzmir Lisesi’ne girer. Şahabettin Süleyman ile dostluğu bu okuldayken başlamıştır. Çocukluğunda başlayan edebiyata ilgisi lise yıllarında daha da artar. Babasının ölümü üzerine İzmir Lisesi’ndeki eğitimini tamamlayamamış 1905’te annesiyle birlikte Mısır’a döner. Jön Türklerle Mısır’da tanışmış ve İzmir’e dönme arzusundan vazgeçmiştir. Jön Türklerin etkisiyle siyasetle ilgilenmeye başlar. İskenderiye’de bir Fransız okulunda ve İsviçre Lisesi’nde okur ve iki yıl sonra orta öğrenimini tamamlar. Bu yıllarda öğrendiği Fransızca ile Flaubert, Guy de Maupassant ve Alphonse Daudet gibi ünlü batılı yazarları inceler. Maupassant’tan ilk çeviri öykülerini Şerafettin Mağmumi’nin çıkardığı “Türk” dergisinde yayımlar.
1908 yılında ailesiyle birlikte İstanbul’a dönerek Yel değirmeni semtine yerleşir ve Balkan Savaşı’na kadar burada yaşar. Bu arada İstanbul Hukuk Fakültesi’ne kaydolur, ancak okulu üçüncü sınıfta bırakır. 1909 yılında arkadaşı Şahabettin Süleyman vasıtasıyla Fecr-i Ati cemaatine katılır. Aynı yıl Henrik Ibsen’den esinlendiği ilk oyunu “Nirvana” Picture Book Magazine’de yayınlanır. Edebiyat hayatına Servet-i Fünûn dergisinde öyküler yayımlayarak devam eder.
Paris’ten dönen Yahya Kemal ile birlikte “Nev-Yunan” dedikleri edebiyatta bir çığır açmaya çalışır, ancak çabaları dikkat çekmez. Yunan ve Latin kaynaklarının yanı sıra doğu mitolojisine de ilgi duymuştur. Bu ilgisinden dolayı Çamlıca’daki Kısıklı Bektaşi tekkesi’ne devam ederek gözlemlerinden yola çıkarak yayımladığı “Nur Baba” romanını yazmış, ancak romanını o dönemde vereceği tepkilerden korktuğu için kitap olarak yayımlamamıştır.
Bergson ve Freud’un görüşlerinden yararlanarak psikanalize geniş yer veren öyküler yazar. İlk öykü kitabı “Bir Serencam” 1913’te yayımlanır. Bu yıllarda Peyam Gazetesi’nde kadın sorunları, yaşam ve uygarlık ile ilgili birçok konuda yazılar yayınlar. Ayrıca bir süre Üsküdar Lisesi’nde edebiyat ve felsefe öğretmenliği yapmıştır.
1912’de tüberküloz olduğunu öğrenen Yakup Kadri, 1916’da tedavi için İsviçre’ye gider, Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra eve döner. Balkan Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan olaylar Yakup Kadri’nin edebiyat anlayışını değiştirmesine neden olmuş; sanatın “özel ve saygın” olduğu fikrinden uzaklaşmıştır. “Toplum için sanat” anlayışına yönelmiş ve Milli Edebiyat akımının yalın dil anlayışını benimsemiştir.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu Eserleri
Roman
Öykü
- Bir Serencam
- Rahmet
- Ceviz
- Milli Savaş Hikâyeleri
Şiir
- Erenlerin Bağından
- Okun Ucundan
- Oyun
- Nirvana
- Veda
- Sağanak
- Mağara
Sayfamızda Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Sözleri ve Alıntıları yer alır.