Mayday, radyo bağlantısında tehlike sinyali olarak kullanılan acil durum prosedür sözüdür. Denizdeki yahut havadaki bir taşıtın ve onun içindeki bireylerin, tehlikeye maruz kalması yahut bu olaylarla müsabaka mümkünlüğü durumlarında yapılan yardım davetine Mayday sözü ile başlanır.
Global mali piyasalarda âdeta büyük bir ‘mayday’ yaşanıyor. Son yılların en büyük çöküşünün gerisinde yatan ana neden ise ultra düşük faiz ortamından çıkılıyor olması. Okurlarımız hatırlayacaktır; bültenlerimizde bu olguyu ‘morfin’ metaforu ile pek çok defa ele aldık. 2008 global kriz periyodundan bu yana piyasalar ne vakit üzülse, önde gelen merkez bankaları reçete olan düşük faiz, gerisi ardı kesilmeyen uzun vadeli likidite sunarak âdeta acıları devamlı morfin enjekte ederek bastırmaya çalıştı.
Bilhassa de, pandemi devrinde süratle sıfırlanan faizlere, 3,7 trilyon dolardan 8,9 trilyon dolar düzeyine yükselen FED’in devasa bilançosu da eklenince, ucuz para varlık sınıflarının her kademesinde kendisini göstererek büyük bir enflasyon patlamasına neden oldu. Bir süre enflasyon “geçicidir” diyerek maçı uzatmalara götüren FED, ardından yapmış olduğu yanılgıyı da kabul ederek reçeteyi değiştirince, riskli varlık sınıfına giren tüm enstrümanlarda 2022 yılında büyük bir çöküş yaşanıyor.
Morfin bağımlısı olan piyasaların çığlığını da artık duyan yok gibi! ABD dolarının piyasa faizi olan gösterge 10 yıllık tahvilin 2018 yılına dönerek %3 seviyesinin üzerine yükselmesi ve bilanço daraltmanın da yakında başlanacağı düşünülürse, riskli varlık sınıfına giren pay senetleri ve kripto paralarda önemli bir satış baskısı ile karşı karşıyayız.
Bitcoin, kripto paraların amiral gemisi, son 6 ayda bedelinin %60’nı kaydebederek bu sabah 27,700 dolar düzeyine kadar geriledi. Bu tip gelişmeleri bültenimizde sık sık yazıp çiziyoruz. Lâkin, kripto para âleminde, Terra (LUNA) stabil paranın ‘patlaması’ ile ilgili önemli manada bir tedirginliğin de yaşandığını not etmek gerekiyor.
Terra ya da Terra Luna, bir kripto para ünitesi. Terra, sabit fiyatlı global ödeme sistemlerine güç sağlamak için prestiji (fiat) para ünitelerine sabitlenmiş bir blockchain protokolü. Terra Luna, dün algoritmik sabit kripto varlığıyla ilgili yaşadığı problemlere bağlı olarak kıymetli bir çöküş yaşadı; teyide muhtaç olsa da ‘saldırıya’ uğradığı da tez edilmektedir. Luna’nın fiyatı %99’dan fazla düşerek kripto yatırımcılarının servetini âdeta sildi.
En bedelli 10 kripto para ünitesi ortasında yer alan Terra, geçen ay 120 dolar düzeyinin kıyısına kadar yükselmesi akabinde Çarşamba günü 1 doların da altına düştü. Kayıpların birden fazla, yalnızca 24 saat içinde %98’lik bir fiyat düşüşüyle bir gecede gerçekleşti! (bakınız grafik)
TerraUSD ve LUNA, kripto para piyasasında büyük satışlar başladığından beri en çok etkilenen iki token olduğunu görüyouz. TerraUSD yani UST, stablecoin olmasına karşın kendi fiyatını 1 dolara sabitlemekte zorlandı. Hala daha da bunu başarabilmiş değil! Terra’nın piyasa bedeli telaş verici bir biçimde bu sabah 49. sıraya düştü. Coinmarketcap bilgilerine nazaran, Nisan ayında 35 milyar dolar piyasa bedeli (market cap) olan Terra, bu sabah 1 milyar dolar düzeyine gerileyerek pazar hissesini çok büyük ölçüde kaybetti.
Ayrıyeten, Coinbase borsasına ait soru işaretlerinin tırmanması üzere nedenler derin bir satış baskısına yol açıyor. En büyük kripto Borsalarından Coinbase, ikinci çeyrekte birinci çeyreğe nazaran toplam süreç hacminde düşüş yaşanacağı varsayımında bulundu. Şirketin payları birinci çeyrekte 1,17 milyar dolar hasılat ile beklentilerin altında kalması sonucu %16 geriledi. Hacimlerin düşüşünde Bitcoin’de yaşanan sert fiyat gerilemesi tesirli olduğu düşünülüyor.
Dönelim yavaş yavaş bizim piyasaya. Dün TÜİK, Mart ayına yönelik inşaat maliyeti endeksini açıkladı. Buna nazaran, Mart ayında inşaat maliyet endeksi aylık %9,58, yıllık olarak ise %101,57 artış kaydetti. Bilginin alt kalemlerinde, materyal endeksinin %128,11 , personellik endeksinin ise %42,59 arttığını görüyoruz. Konut fiyatlarının artış sebebinin en kıymetli nedenlerinden birisi bu: Müteahhitin maliyeti gerek TL’nin paha kaybı gerekse de artan emtia fiyatları nedeniyle önemli mânâda arttı!
Lâkin talebin de güçlü olmasının öteki bir nedeni daha var. Enflasyonun Türkiye’de %70 , KKTC’de ise neredeyse %90 olduğu ve gerçek faizin derinlemesine negatif olduğu bir ortamda, konut yahut sabit gayrimenkul yatırımı enflasyona karşı (ekonomik aktörlerin varlıklarının pahasını koruyabilecekleri) bir sigorta olarak görülüyor. Açıklanan yeni dayanakla konut fiyatların daha da artacağını düşünüyoruz. Konut almak için hakikat vakit mı sorusunun önemli bir halde düşünülmesi gerekiyor! (bakınız grafik)
Dün sabah saatlerinde TÜİK’in açıkladığı inşaat maliyet endeksi akabinde global çapta günün kuşkusuz en değerli verisi ABD’de Nisan ayı enflasyon bilgileri idi. Piyasa iddiaları, her ne kadar baz tesiri ile olsa da, manşet enflasyonunun %8,5’den yıllık %8,1’e, çekirdek enflasyonunun ise %6 düzeyine gerileyeceği tarafında idi. Lâkin gerçekleşme beklentilerin üzerinde oldu: Manşet bazda yıllık TÜFE enflasyonu %8,3, çekirdek ise %6,2 artış kaydederken, piyasa yansıması da olumsuz oldu.
Enflasyonun piyasaları sevindirmemesi ve FED’in de işinin kolay olmadığının anlaşılması ile risk iştahını göstergesi açısından yakından takip edilen Nasdaq endeksi geceyi %3,2 düşüşle tamamlarken, 2022 yılında kaybını da %28 düzeyine taşıdı! En büyük 500 şirketin süreç gördüğü S&P500 endeksinde gecelik düşüş %1,7 olurken, 2022 yılında kaybı %17,50 olarak gerçekleşti. Daha kolay bir anlatımla, %2,5 daha düşerse, S&P500 de ayı piyasasına girecek!
Altının ons fiyatı ABD TÜFE verisi sonrasında taraf bulmakta birinci etapta zorlansa da, dün de bültenimizde belirttiğimiz üzere, 1,830 dolar düzeyindeki teknik bölgeden aldığı güç ile 1,855 dolar düzeylerine kadar ilerledi. 1,830 dolar altını stop loss olarak düşünerek uzun konumlar korunabilir.
USDTRY kuru kamunun dayanağı ile dün sabah saatlerinde test ettiği 15,38 düzeyinden 15,30 düzeyinin kıyısına kadar gevşese de, teknik olarak istikamet üst görünmeye devam ediyor. 2 yıl vadeli gösterge faiz dün %26 düzeyine tırmanırken, yabancı indinde Türkiye’nin risklerini gösteren 5 yıl vadeli CDS risk primi, 700 baz puan düzeyinin kıyısında ve 2008 global kriz devrinde (Lehman Brothers) sonra en yüksek düzeyde süreç görüyor.
Yeni gün başlangıcında, Asya borsalarının da olumsuz havayı derinlemesine içlerine çektiklerini görüyoruz. Gösterge endeks Tokyo borsası %1’in üzerinde kayıpla güne bitirmeye çalışırken, ABD borsalarının vadeli süreçlerinde sert satışlar akabinde küçük çapta da olsa alımların olduğunu görüyoruz.
ABD dolarının piyasa kuru olan DXY bu sabah 104 düzeyindeki kritik bölgesinin kıyısında süreç görmeye devam ederken, havanın karamsar olmasına paralel EUR ve GBP’nin sırası ile 1,0520 ve 1,2225 düzeyine gerilediğini görüyoruz. Kısa vadede istikamet aşağıya görünüyor. Yatırımcı bakış açısı ile, tez etmeden, manalı geri çekilmeleri, kademeli olarak portföy inşaa etmek için kollanabileceğini düşünüyoruz. Şimdi satış baskısının bittiğini yahut inançlı liman dolar alımlarının sonlandığını tez edemeyiz.
Sabah Reuters haberlerinde, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin Avrupa güvenliğini ve Atlantik askeri ittifakını yine şekillendirdiği için, Finlandiya’nın Perşembe günü İsveç ile NATO’ya katılma niyetini açıklamasının muhtemelen olduğunu okuyoruz.
Mali piyasaların gündeminde bugün ABD’de üretici enflasyonu ve İngiltere’de büyüme ve sanayi üretimi takip edilebilir.
iktisatbank.com