Öğretim yöntem ve teknikleri, özellikle son zamanlarda, öğreneni daha bağımsız kılmayı hedeflemektedir: öğrenme sürecinde aktif olmasını ve diğer öğrenenlerle etkileşimde bulunmasını sağlamaktadır. Bu aktif ve interaktif öğretim tekniklerinden birisi de rol oynama’dır. Öğrenme sürecini renklendiren ve keyifli hale getiren rol oynama süreci, yabancı dil öğretiminde de sıklıkla kullanılmaya başlamıştır. Öğrenciler için bol bol konuşma fırsatı yaratan bu süreçte yabancı dil konuşma (speaking) becerilerinin geliştiği gözlenmiştir (Noviyanti, Sukirlan ve Yufrizal, 2017). Girişken çocuklarla birlikte çekingen çocukları da kendilerini ifade etmeye teşvik eden bu süreçte, çok geniş bir yelpazeden konulara değinilebilmekte (yemek siparişi vermek, yeni bir okula başlamak, seyahat etmek, okul sorumluluklarından konuşmak, meslekler vb.), yaratılan -mış gibi yapma bağlamında bir çok farklı bağlama ait kelime bilgisi ve pragmatik öğeler kullanılmaktadır (Liu ve Ding, 2009). Ortaokul düzeyinde çocuklarla yapılan bir çalışmada rol oynama ile İngilizce kelime öğretilen grup ile geleneksel ezber ve tekrar yöntemiyle İngilizce kelime öğretilen grup kıyaslanmıştır. İlk grubun ikinci gruba nazaran daha çok kelimeyi daha eğlenceli bir şekilde öğrendikleri gözlenmiştir (Alabsi, 2016).
Duygusal olarak bir rahatlama ortamı da yaratan rol oynamada, çocuklar için gruba aidiyet ve güven duyguları da olumlu yönde etkilenmekte, bu durum ayrıca öğrenmelerini de desteklemektedir. Üniversite öğrencileriyle yapılan bir çalışmada, İngilizce konuşma becerilerini rol oynama ile geliştirmeye çalışanların konuşma becerilerini, İngilizce dil sınavlarıyla geliştirmeye çalışanlara nazaran daha çok zenginleştiği ve bu öğrencilerin İngilizce konuşmaya zamanla daha motive oldukları görülmüştür (Xu, 2010).
Rol oynama, deneyerek ve yaşayarak öğrenme fırsatı sunmaktadır. Rollerin ve kuralların net bir şekilde belirtildiği yazılı bir senaryonun bulunduğu bir oyunda, öğrenciler kendilerini güvende hissettikleri ve tanımakta oldukları bir ortamda farklı rolleri üstlenir ve canlandırırlar. Peki rol oynamayı yabancı dil öğretimi sürecine nasıl dahil edebilirsiniz? Aşağıdaki adımların sizlere yardımcı olabileceğini düşünüyoruz:
- Öğrencilerin ilgisini çeken ya da ihtiyaç duyduklarını düşündüğünüz temaları keşfedin. Bu sayede, zaten bildikleri bir konuda daha istekli ve aktif katılımlarını sağlayabilirsiniz. Öğrencilerin paylaştığı temaları not alarak süreci başlatabilirsiniz.
- Öğrencilerin dil becerilerini de göz önünde bulundurarak, seçtiğiniz temayı nasıl genişletip detaylandırabileceğinizi düşünün. Bazı konular başlangıç düzeyindeki öğrenciler için çok kompleks olabilir, bu konuyu nasıl sadeleştirebileceğinize ya da öğrencilere nasıl takviyede bulunacağınızı belirleyin.
- Senaryoyu seçtikten sonra öğrencilerin dil düzeyleri ile söz konusu rol oyununun gerektirdiği dil düzeyini keşfe çıkın. Bunu anlamanın bir yolu, öğrencilere seçilen tema ile ilgili çeşitli durumlarda neler söyleyeceklerini sormak olabilir. Örneğin, “Çok sıcak bir hava var ve arkadaşınızla yürürken biraz mola verip bir şeyler içmek istediniz. Arkadaşınıza ne dersiniz? Bunu başka şekilde ifade edebilir misiniz?” gibi sorularla kelime ve dil bilgilerini anlayabilir ve ihtiyaç duyduklarını düşündüğünüz noktalarda kendilerine destek sağlayabilirsiniz.
- Bundan sonra öğrenciler için artık rollere girme zamanı gelir. Roller dağıtılır, isimler alınır, karakterlere dair detaylar (cinsiyet, yaş, iş, medeni hali, evcil hayvanı olup olmaması, vb.) belirtilir. Eğer bir role dair belirli bilgiler (örneğin, doktor ise doktorluk ile ilgili kullanacağı belli terimleri bilmesi ya da pilot ise uçuşla ilgili bazı terimleri kullanması gibi) gerekli ise bunlar da öğrencilere sağlanır, yazılır ve çizilir.
- Küçük gruplar ya da büyük grup halinde rolleri oynamaya başlayabilirsiniz. Öğrencileri rol oynarken bölmemek, hata yaptıklarında müdahale etmemek motivasyonlarını olumsuz etkilememek adına önemlidir.
- Rol oynama sonlandıktan sonra bir çember halinde oturarak “süreç sizler için nasıldı?” sorusunu yöneltebilir, konuşmak isteyen öğrencileri grupça dinleyebilirsiniz. Her bir hatayı irdelemek yerine yapıcı bir geribildirim vererek süreci sonlandırabilirsiniz.
- Öğrencilerinizi nasıl değerlendireceğinizi belirleyin. Çalışmadan sonra bireysel bir değerlendirme raporu isteyebilir, kendi sürecini ve arkadaşlarıyla etkileşimini ve işbirliğini değerlendirmesini isteyebilirsiniz.
Sonuç olarak, rol oynama, öğrencileri rahatlatmakta, utangaç ya da girişken olsun, bütün çocuklara hem keyif alma hem de yabancı dili pratik etme şansı tanımaktadır. Çocukların canlandıracakları senaryoyu belirlemekten alacakları rolleri seçmelerine kadar aktif olarak sürece katılmaları sağlanmaktadır. Özellikle konuşma motivasyonu desteklenen öğrencilerin farklı konularda kelime bilgisi zenginleşmekte ve akıcı konuşmaları kolaylaşmaktadır. Kelime bilgisi edinimini daha kalıcı ve keyifli bir hale getirmektedir. Başarılı bir rol oynama süreci yönetmek için çocukların ilgilerini, dil bilgisi ve ihtiyaçlarını iyi tespit etmek ve çocukları yargılamaktan çok sürece tam katılımlarını sağlamaya çalışmak gerekmektedir.
Edumi ailesi olarak keyifli ve bol oyunlu dersler dileriz.
Kaynakça: Alabsi, T.A. (2016). The Effectiveness of Role Play Strategy in Teaching Vocabulary. Theory and Practice in Language Studies. Liu, F. ve Ding, Y. (2009). Role-play in English Language Teaching. Asian Social Science, 5 (10). Noviyanti, T., Sukirlan, M. ve Yufrizal, H. (2017). The Impact Of Creativity On The Implementation Of Role Play Activity In Teaching Speaking. Xu, L. (2010) Arousing the College Students' Motivation in Speaking English through Role-Play.