Bir sözcüğün neleri değiştirdiğinin, insanların düşüncelerini ve duygularını dolayısıyla davranışlarını nasıl etkileyebileceğinin örneklerini verdik. Şimdi Türkçenin kıvraklığının da yardımıyla tek bir harfin aynı etkiyi, hatta daha dehşetli etkiyi nasıl yaptığının örneğini vereceğim: “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası”.
Türkiye’de hükümete bağlı kurumların adlarında Türkiye Cumhuriyeti adı bulunur. Bu, devletin Anayasa’da yer alan resmi adıdır. Hükümetin kendisinin adı da Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’dir. Ama merkez bankasının adı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası değildir. Orada olmayan “i” harfi geceyle gündüzün arasındaki farktır. Yokluğu bütünüyle halkı yanıltmak ve şaşırtmak amaçlıdır. Özerk ve kısmen özel bir kurum olan bankanın hükümet organı olduğu izlenimi yaratmak amaçlanmıştır. Bu bilgi çok az yerde karşınıza çıkar. Bazı gerçeklerin yazgısı budur; pek az kişi itiraf edebilir.
TCMB’nin kuruluş yasasına göre hissedarlarının %49’u özeldir. Yalnızca %51’i kamuya aittir. Bu %49 hissenin sahiplerinin büyük bölümü gizlidir. Yani bu kişiler yasayla halktan saklanırlar. Borsada hisseleri alınıp satılan şirketler gibi değildir, parayı bastırıp kendinize bir hisse alamazsınız. Bu hisselerden doğan kârlar halka gelmez, bu kimliği belirsiz kişilerin cebine girer. Bu yönüyle banka kısmen özel bir şirkettir.
Banka, doğrudan hükümet denetiminden ayrılmıştır. Bu şu anlama gelir: Bankayı yöneten karar vericiler verdikleri kararlardan dolayı kimseye hesap vermezler. Bir kurumu kamu kurumu yapan şey, yöneticilerin ve çalışanların eylemlerinden halka karşı sorumlu olmalarıdır. Banka yöneticileri ise halka karşı sorumlu değildir. Bu yönüyle banka özel şirket gibi çalışır.
Bankanın adı aslında Cumhuriyet Merkez Bankası’dır. Bu adın “Şeftali Merkez Bankası” veya “Merdiven Merkez Bankası” adından hukuki olarak hiçbir farkı yoktur. Özel ve yakıştırma bir addır. Bakanlıkların ve kamu kurumlarının adları gibi değildir. Bu sözcük seçilmiş ve başına da Türkiye eklenmiştir. Şirketler adlarına Türkiye sözcüğünü ekleyebilir. İzin alarak ürününüze “Türkiye Cumhuriyet Sucukları” markasını verebilirsiniz.
Banknotların üzerini dikkatli okumayan, yani eleştirel okumanın daha birinci, en ilkel koşulunu yerine getirmeyen kişiler bu oyunu görmemişler ve durumu sorgulamamışlardır. Acıklıdır.
Bu fikir Banka’nın kurucularına özgü değildir. Onlar bu örnekliği tarihten aldılar. İngiltere ve ABD’deki benzerlerinden aldılar. Dünyanın ilk özel şirket olan merkez bankası İngiltere merkez bankasıdır. Özel bir şirket olarak kurulmuştur ve bugün de özeldir. Bankanın adı Bank Of England’dır. Kamu kurumu olduğu izlenimi yaratmak amacıyla adına England sözcüğü eklenmiştir. ABD’deki benzerinin adı bu örnek alınarak konmuştur: The Federal Reserve System. Bankanın adında Federal sözcüğü geçmesi, ABD merkezi hükümetinin organlarında geçen federal sözcüğünün etkisini kullanmak amaçlıdır. Tıpkı Türkiye veya England sözcükleri gibi dileyen her şirket kendine “federal” adı verebilir, Federal Express gibi. Türkiye’nin eski Merkez Bankası olan Osmanlı Bankası’nın adında da aynı oyun vardır. Para basan Osmanlı Bankası bütünüyle özel bir şirkettir. İşte TCMB’nin (T.C. MB değil!) adı verilirken alınan örnekler bunlardır. Bu bilgi çarpıcı derecede basit olduğu için maruz kalanların büyük bölümü düzmece olduğunu düşünürler. Onlar için yapabileceğimiz bir şey yoktur.
Bu gerçek basında eğip bükerek, masum ve sevimli göstermeye çalışarak anlatılmaktadır. Örnek: https://www.dunya.com/kose-yazisi/niye-turkiye-cumhuriyeti-degil-de-turkiye-cumhuriyet-merkez-bankasi/21933 Yazarın söylediği gibi amaç bağımsızlığa vurgu değildir. Burada bir vurgu yoktur, zorunluluk vardır. Herhangi bir ad konsa idi bağımsızlık hiç kimsenin yanılmayacağı biçimde anlaşılacaktı.