Montessori okul öncesi ve anaokulu çocukları için en iyi eğitim yaklaşımını edinin. Çocuğunuzun sosyal ve akademik olarak büyümesine yardımcı olacak çok yönlü bir müfredat sunuyoruz.
Montessori Nedir?
Montessori, Maria Montessori tarafından geliştirilen bir eğitim türüdür.
Maria Montessori, 1870-1952 yılları arasında yaşamış, İtalya’nın ilk kadın doktoru, pedagog ve aynı zamanda antropoloji profesörüdür. 1899 yılında Roma’da, orthoprenic okulunda, zihinsel eksikliğin daha çok pedagojik bir problem olduğunu gördü ve 1907’de çocuk evi (casa dei Bambini) kurdu ve ilk kuramlarını geliştirdi. Burada, üç önemli noktayı keşfetti;
- Çocuklar ilgilerini çeken aktivitelerde daha çok konsantrasyon sağlıyorlar ve bunları daha sık tekrar ediyorlar
- Oyuncaklardan ziyade gerçek hayat materyallerini tercih ediyorlar ve etraflarının düzenli ve sessiz olmasını istiyorlar
- Ödül ya da ceza olmadan, kendi hatalarını kendileri düzelterek ve ne ile oynayacaklarını kendileri seçerek daha iyi öğreniyorlar.
Montessori eğitimi, çocuk merkezli bir öğretme ve öğrenme yöntemidir. Doğal çevrenin, bireysel özgürlüğün ve kendi kendini düzenlemenin önemini vurgular.
Montessori eğitimi, çocukların kendi kendini yönetme ve kendi kendine öğretme yeteneğine sahip olduğu felsefi teorisine dayanmaktadır. Aynı zamanda çocukların bağımsızlığını ve yaratıcılığını geliştirirken doğal meraklarını da teşvik etmek için tasarlanmış bir müfredatı takip eder.
Montessori eğitim yaklaşımı, çocukların zekasını, sosyal becerilerini, fiziksel sağlığını ve duygusal esenliğini geliştirirken aynı zamanda gelişimlerini yaşa uygun bir şekilde desteklemedeki etkinliği nedeniyle birçok eğitimci tarafından övülmüştür.
Montessori eğitim sisteminin amacı, çocuklara yaparak yaşayarak öğrenme fırsatı sunmak ve doğal meraklarını geliştirmektir. Sistem 2-6 yaş arası çocuklar için tasarlanmıştır ve 20. yüzyılın başlarındaki konseptinden bu yana 100’den fazla ülkede yaygın olarak benimsenmiştir.
Aslında bu soruya cevap vermek için anaokulu eğitiminden ne beklendiğini düşünmek gerekir. Gerçekten oturun ve düşünün, anaokulu eğitiminden ne bekliyorsunuz? Türkiye’deki gibi çocukların koştur koştur o branş dersinden çıkıp diğer branş dersine haftada otuz dakika girmesini mi? Sürekli öğretme çabasında olan bir kurum kültürü tarafından ezberciliğe yönlendirilmesini mi? Tüm sene çalışıp daha minicikken kırk yetişkin önünde sahneye çıkıp dans etmesini mi? Hiçbir fikri olmadan gezegen isimlerini ezberlemesini mi? Daha anlamadan somutlaştırmadan sayı saymayı öğrenmesini mi?
- Çocuğun kendini güvende hissetmesini önemsiyoruz.
- Çocuğun öğretmeni ile bağ kurmasını önemsiyoruz.
- Çocuğun kendini mutlu hissetmesini önemsiyoruz.
- Çocuğun kendini özgürce ifade etmesini, hangi materyal ile oynamak istiyorsa kendi karar vermesini önemiyoruz.
Montessori eğitim sisteminin çocuğa pek çok faydası vardır. Bu faydaların çoğu da bilimsel çalışmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Gelişmiş öz disiplin
- Gelişmiş içsel motivasyon
- Artan özgüven
- Daha güçlü odaklanma yeteneği
- Daha iyi hafıza tutma
- Gelişmiş dil becerileri
- Geliştirilmiş problem çözme becerileri
Montessori materyallerinin genel özellikleri;
- Basitten karmaşığa gider
- Hata kontrol özelliği (control of error) vardır
- Çalışma alanını izole eder (working mats)
- Doğal maddelerden oluşur.
- Montessori eğitiminde her şey somuttan soyuta gider. Çünkü soyut kavramları çocuğun anlama olasılığı yoktur. Matematikte de bu böyledir. Çocuklar sembollerden ziyade adetleri daha çabuk kavrarlar.
Montessori materyallerinin gösterimi;
- Çocuk boyunda dolaplar vardır
- Materyalin kullanılmadığını gören öğretmen onu kaldırır
- Materyaller eksik olamaz, tam materyalle çalışan çocuk daha hızlı öğrenir.
- Sadece tek set materyal gösterilir, böylece çocuk sabır göstermeyi öğrenir.
Duyusal materyaller ya da duyu materyalleri, çocuklara yeni konuları ve kavramları etkileşimli bir şekilde tanıtmanın harika bir yoludur.
Duyusal materyaller, bir çocuğun duyularının gelişimini, onlara keşif, keşif ve öğrenme fırsatları sağlayarak teşvik etmek için tasarlanmıştır. Genellikle ahşap, kumaş, pamuk veya yün keçe veya doğal kauçuk lateks köpüğü gibi doğal malzemelerden yapılırlar. Bu malzemelerin renkleri, çocuğun yaş grubunun ihtiyaçlarına göre açık renklerden koyu renklere kadar değişmektedir.
Montessori sistemi içerisinde duyusal dediğimizde, görme, dokunma, duyma, koklama ve tatma duyularını kastederiz.
Duyusal aktiviteler neden önemlidir?
- Erken dönemde çocuk tanıştığı için ileriki dönemdeki akademik hayatında önemli etkileri olacaktır.
- Bir duygu üzerinden ilerdiği için konsantrasyonda gelişim olacaktır.
- Aktiviteleri tekrar tekrar yapmak o duyusalı (görsel – işitsel vs.) geliştirecektir.
- Çocuk kendisini eğitmeyi öğrenecek, kendisi yapmaya çalışacak ve bu öz disiplini geliştirecektir.
- Düşünme, karşılaştırma vb. özelliklerini geliştirecektir
İyi bir Montessori anaokulunda tüm duyusal materyaller 3 yaş çocuğu için hazır olmalıdır. Pembe Kule, Kahverengi Merdiven, Kırmızı Çubuklar, Renk Tabletleri, Geometri Kutusu, Dokunma Kumaşları ve Tabletleri, Ağırlık Tabletleri, Gizem Çantası, Sesli Silindirler, Koku Şişeleri başlıca duyusal materyallerdir.
3 Yaş çocuğu yavaş yavaş matematik materyallerine giriş yapabilir fakat asıl keşfetme süreci 4 yaş ile başlar. Mekik Kutusu, Kabartmalı Rakamlar ve Kırmızı Mavi Çubuklarla fark etmeden matematik öğrenmeye başlayan çocuk bir süre sonra Altın Boncuk materyali ile Büyük ve Küçük Rakam Kartlarını eşleştirmeye başlamıştır bile.
Matematik soyut bir kavramdır ve soyut bir kavramın 3-6 yaş çocuğuna anlatılarak öğretilmesi boşuna çabadır. Matematik somutlaştırılmadan öğretildiğinde ezbere dönüşür, akılda kalmaz ve bir faydası da olmaz.
Tam da bu yüzden Montessori okullarında tüm matematik müfredatı adetlerle sembolleri eşleştirmeye yöneliktir. 5 rakam olarak üç yaş çocuğuna çok bir şey ifade etmeyebilir ama beş kere alkış ya da beş adet mandal ifade eder.
Sayı boncukları ve Seguin tablaları ile rakam miktar eşleştirmeleri iyice pekişir.
Her harf için oluşturulan nesne kutuları ile kelimelerin ilk seslerini oyun oynayarak çocuk öğrenmeye başlar. Zaten okula başladığından beri etrafında olan flash kartlarla, nesnelerin yazılışlarını görsel olarak hafızasına fark etmeden alan Montessori çocuğu için, beş yaşında kelimelerin ilk, son ve hatta orta harflerini bulmak zor olmayacaktır.
Daha üç yaşından başlayarak yapılan metal kalıpları elle takip etme, olayları sıralama, masal saatleri, drama gösterileri ile çocuk aslında çok yönlü bir temel almış olur. Bundan sonrası ise ittirmeden, oyun oynayarak, şarkılar söyleyerek gelişmesini izlemeye devam etmek olacaktır.
Montessori sisteminde bilim kültür kendi arasında coğrafya, tarih, zooloji, botanik ve bilim olarak ayrılır.
Burada önemli olan çocukların, dünyayı, evreni ve evrende yaşayan varlıkları ve döngüyü kavramasıdır. Kabartmalı Yer Küre, Kara ve Su Formları ile dünyayı anlamaya başlayan çocuk, doğum günleri ile dünyanın hareketini, seneyi, mevsimleri anlamaya başlar.
Tarihte ise aile ağacı yaratılır, günün zaman şeridi çizilir. Eskiden yaşamış ünlüler tanınır.
Zoolojide hayvanlar sınıflandırılır, botanikte bitkinin bölümleri tanınır ve tohum ekilir.
Bilim saatlerinde ise suyun kaldırma kuvveti, yoğunluk, hacimler, buharlaşma ve diğer konularda deneyler yapılır.
Burada amaç, çocuğun merakını körüklemektir, öğretmek değil. 5 yaşındaki bir çocuk suyun kaldırma kuvvetini bilmese de olur. Ama bu konuda ilgisi var ise ve o ilgiyi biz sıcak tutabiliyorsak, o zaman işimizi yapabiliyoruz diyebiliriz.
İyi hazırlanmış bir Montessori ortamının özellikleri;
- Materyaller ilgi çekici, tam ve çalışma düzenindedir (sırasında)
- Ortam çocuğun merakını cezbeder ve kendi kendine çalışmasına imkân sağlar.
- Kendi deneyimi ile kendi hatasını düzeltme imkânı sunar.
- Ortam, doğal ve gerçek hayat materyalleri ve aktiviteleri sunar
- Çocuğu öğrenmek, kendi kendine oynamak için cesaretlendirir
- Çocuk kendi kendine aktiviteleri yaptıkça, bağımsızlık ve kendine güven geliştirir.
- Çocuk, sınıftaki materyaller ve arkadaşları ile güçlü ve pozitif bir ilişki geliştirir.
- Her şeye çocukların gözünden bakın
- Fiziksel, ruhsal, mental ve duygusal olarak enerjik ve iyi olun
- Çocuklardan istediğiniz davranışlar için model olun
- Çocuklarla saygılı bir şekilde konuşun
- Çocuk öğrenirken, materyal ile oynarken mümkün olduğunca az karışın
- Çocuğun yaptığı işe saygı gösterin
- Her çocuğun ayrı birer birey olduğunu unutmayın
- Çocuklar okuldayken başka kişisel işlerinizle uğraşmayın
- Esnek olun
- En iyi öğretmenler gibi davranın (Çocuğun kişisel gelişimlerine göre materyal değişiklikleri vs. yapın)
- Her gün için kendi planınızı hazırlayın
- Eğer yeni bir Montessori öğretmeniyseniz çocuklara öğretmeden önce prezantasyonlarınızı hazırlayın
- Kendi işinizi sürekli değerlendirin
- Eğer yardıma ihtiyacınız varsa mutlaka yardım isteyin
- Günceli takip edin.
Herhangi bir materyal ile çalışmadan önce Montessori öğretmeni önce bunu öğrenciye sunmalıdır. Bu iki kavrama biraz daha yakından bakalım.
Montessori sunumu öğretmenin adım adım aktiviteyi çocuğa gösterdiği uygulamadır. Sunum yaparken;
- Fazla konuşmayın, materyallere odaklanın,
- Sessiz ve hoş bir tonda konuşun,
- Sunum alanında çocuğun dikkatini dağıtacak şeyleri kaldırın,
- Çocuğu gerçeklerle doldurmak yerine ona ilham verin, çocuğa materyal seçeneği verin.
Çocuğun, Montessori materyallerini kullanarak çalışması ve tamamlamasıdır. Öğretmen, aktiviteden önce sunum yaparak çocuğa materyalleri nasıl kullanması gerektiğini adım adım gösterir. Çocuk aktivitesini bitirdikten sonra öğretmen gerekirse buna ek yapabilir (extensions) bu da aktiviteyi daha kompleks hale getirir.
Öğretmen bu aşamada, hoş ve sayılı bir ses tonu kullanır.
Daveti öyle bir şekilde yapar ki, aktivite çocuğun zaten ilgisini çekiyormuş gibi bir ortam oluşur.
Öğretmen çocuğa gülümser ve göz kontağı kurar.
Çocuklar ve öğretmen çember oluşturur (gün başında ve gün sonunda). Çember zamanında şarkı söylenir ve belirli bir konu üzerinde konuşulur.
Çember zamanı bittiğinde, öğretmen tek tek çocukları materyalleri ile oynamaya yönlendirir, nedeni de toplu kalkış sınıfta düzensizliğe sebep olur.
Çocuk çember zamanına katılmak istemez ise birkaç nedeni olabilir. Diğerleri ile çok yakın oturmak istemiyor olabilir ya da karmaşık geliyor olabilir. Öğretmen daha basit ve çocuğun ilgisini çeken konularla onu yavaş yavaş çember zamanına katar.
Montessori eğitiminde öğretmen yoktur. «Directress» vardır. Yani öğretmen aslında ilham veren, yönlendiren, potansiyeli ortaya çıkarandır, ders veren zorla öğreten değildir.
1900’lerde Casa dei Bambini başarısı ile ilgili bir çalışma yapılır. Bu başarının en önemli faktörleri ise;
- Çocuklara saygılı davranmak
- Çocukların kendi ilgilerini çekecek materyallerle istediği kadar oynama fırsatı vermek
- Materyalleri, spesific öğrenme amaçlarına göre tasarlamak
Dr. Montessori’ye göre eğitim öğretim yaşı 3 veya daha erken olmalı. Nedeni ise Emici Zihin (İngilizcesi ile Absorbent Mind).
0-6 yaş periyodu, insanın hayatında en çok öğrendiği yaş periyodudur.
Montessori’ye göre üç şekilde bilgi edinilir;
Conscious Mind: Bilinçlidir, tercih yapar, başarıdan hoşlanır.
Subconscious Mind: 0-3 yaş arası motor becerileri ve diğer gelişim. Sonraki akademik süreçler için baz oluşturur.
Unconscious Mind: Farkında olmadan öğrenmek
Çocuklar taklit ile öğrenir bu yüzden Montessori felsefesinde, öğretmenler çocuklara davranışları ile model olurlar.
Montessori Programı Gelişim Evrelerinde Nasıl Kendini Gösterir?
- Çocuğun doğal ihtiyaçlarını ve eğilimlerini dikkate alır.
- Davranışı anlamaya ve geliştirmeye yönelir, değiştirmeye değil.
- Erken yaşlarda motor becerileri geliştirmeye yönlenir.
- Her gelişim evresinde çocuğun ilgisini çekmeye çalışır bu şekilde öğrenmeyi maksimize eder.
- Kozmik Eğitimi kullanır.
Bazılarınız Montessori çocuğa tamamen özgürlük alanı sunuyor, sınıfta kaotik bir ortam oluşur böyle diye düşünebilir. Aslında Montessori içeriğini bilmeden bu tür yorumlar yapmak bize artık oldukça normal geliyor. Halbuki Montessori aslında belli kuralları olan bir sistemdir.
Montessori’de öncelikle hazırlanmış, güvenliği sağlanmış bir ortam vardır ve çocuklar bu ortam içerisinde sınıf kurallarını gözeterek özgürdür. Bu kuralları dönem başında tüm çocuklar öğretmenleri ile birlikte tanımlar. Örneğin,
- Sınıfta koşulmaz,
- Arkadaşlarına zarar verilmez,
- Materyallere düzgün davranılır,
- Çalışılan her materyal yerine kaldırılır,
Bu tip kurallar olmadan daha sonraki aşamalara geçilmez çünkü iyi bir öğrenim ortamı oluşmamış demektir.
Çocuğunuz daha anaokuluna gitmiyor ya da bulunduğunuz bölgede iyi bir Montessori Anaokulu bulamadınız. Evinizi de Montessori sistemine göre düzenleyebilirsiniz.
Montessori yatakları adı altında satılan zemine oturtulmuş ahşap yataklar son zamanda ülkemizde de popüler oldu. Bu yataklardan alabilirsiniz, çocuğunuzun yatağa tek başına girebilmesi ve çıkabilmesi önemlidir. Ayrıca yatağın yan korumaları olduğu için ve yere yakın olduğu için güvenlik konusunda da sıkıntı yok fakat bazen bu yatakları çok süslü yapıyorlar.
Unutmayın, Montessori’de sınıf düzeninden tutun, materyallere kadar her şey sadelik ve doğallık üzerine kuruludur. Bu yüzden yere yakın ahşap yatakları tercih edin fakat süslü olmamasına, göz yormamasına ve doğal renklere sahip olmasına dikkat edin.
Montessori dolapları aslında çocuğun boyuna uygun, güzel bir şekilde duvara sabitlenmiş, doğal malzemeden üretilmiş dolaplardır.
Buradaki temel amaç, çocuğunuzun kendi giysilerini, oyuncaklarını toplaması, kendi kıyafetlerini seçmesi ve kendi kendine giyinmesidir.
Çocuğun kendi öz bakımını yapabilmesi, kendine daha çok güven duymasını sağlayacak ve bu güven sosyal ilişkilerini de etkileyecektir.
Tam da bu yüzden, bırakın çocuğunuz kendi giysisini kendi seçsin. Bırakın bir kere dışarıda yağmur yarken kısa kollu ile çıksın. Emin olun bir iki kereden sonra mont giymeyi de öğrenecektir 😊.
Montessori kitaplıkları da tıpkı dolaplar gibi çocuk boyunda duvara sabitlenir. Buradaki amaçta aynıdır. Çocuk, kendisi hangi kitabı okuyacağına karar verir ve tekrar kendisi kitabı aldığı yere koyar. Çocuğa kazandırılan bu bireyselliklerle, çocuğun daha küçük yaştan itibaren öz disiplin kazanması sağlanır.
Çocuğunuzun gündelik hayatına kattığınız bu minik yatırımlar, ileride akademik başarısına yansıyacaktır.
Eğer Montessori’nin amacını anlamışsanız göreceksiniz ki evde yapılabilecek Montessori etkinlikleri sınırsızdır.
2 yaş çocuğu için su, fasulye gibi evde bulunan yiyecekleri aktarma çalışması yapılabilir.
3-4 yaş çocuğu için mandallarla sayma oynanabilir.
5-6 yaş çocuğunda belki tombala bile oynayabilirsiniz.
Daha önce de belirttiğimiz gibi, matematik etkinlikleri için rakam – miktar eşleşmesi yapın. Duyusal etkinlikler için duyulara hitap edecek etkinlikler yapın. Günlük yaşam etkinlikleri için, gerçek işler bulun, evi beraber süpürün, yemeği beraber hazırlayın.
Çocuğun gerçek işler yapması bu dönemde gelişmesine büyük katkılar sağlayacaktır. Şunu unutmayın; evi beraber süpürmeniz, tozunu almanız, çamaşırları beraber makinaya atmanız, gidip alışveriş merkezinden alacağınız oyuncaktan çok daha değerlidir.
Bazen hepimiz hayatın akışına kendimizi kaptırıyoruz ve dışarıdan bir gözle yaptığımız mesleğin önemine, dokunduğumuz kalplerin sayısına, değiştirdiğimiz ya da değiştirebileceğimiz hayatlara bakamıyoruz.
Eve Git – İşe gel rutininden sıkılıp ve bu rutinden kendinizi biraz ayırdığınızda, öğretmenlik mesleğinin gerçekten de bir çok insanın hayatını kökten değiştirebileceğini anlayabiliyorsunuz. Aynı bazı filmler ve bazı kitaplar gibi.
Bir öğretmen olarak bazı filmleri izlediğimde inanılmaz mutlu oluyorum, etkileniyorum hatta diğer tabiri ile “gaza geliyorum”.
Öğretmenlerin izlemesi gereken filmleri listeledim. Atıştırmalıklarınıza eşlik edecek en güzel öğretmen filmleri burada. İçlerinde izlemediğiniz var ise umarım izler ve beğenirsiniz. Daha fazlasını imdb sitesinde bulabilirsiniz.
- Dead Poet Society ( Ölü Ozanlar Derneği – 1989)
Katı disiplin uygulayan gelenekçi bir okulda, okumayı seven ve özgürlükçü bir öğretmen ne yapabilir? İşte bu muhteşem filmin sadece öğretmenler açısından değil sinema tarihinde de önemli bir yeri vardır. Aşırı disiplinden ziyade iç motivasyonun, arkadaşlığın ve özgürlüğün eğitim hayatını çok daha iyi etkilediğini anlatır.
- Good Will Hunting (Can Dostum – 1997)
Bir defa kadro muhteşem. Senaryosunu zaten Ben Affleck ile Matt Damon yazmış. Bu ikili zaten daha sonra arkadaş olmuşlar ve farklı projelerde beraber oynadılar ya da yönettiler. Sanki bu isim azmış gibi bir de yanlarına Robin Williams ‘ı almışlar.
Toplumun bizden beklentisine karşı, kişinin kendi duyguları ile hareket etmesini savunuyor bu film. 150 IQ’nuz var ve nerede çalışırsınız? Nasa’da mı yoksa sevdiğiniz insanın peşinden gidip markette mi?
- Remember the Titans (Unutulmaz Titanlar – 2000)
Fanatizmi bir kenara bırakırsak spor ne kadar da birleştirici bir unsur değil mi? Siyah – Beyaz çatışmasının dahi üzerinde bir yeri var, ortak amaç peşinde birlik olmanın. Öğretmenin, öğrencilerle ve toplumlu olan ilişkisinin spor üzerinden çok güzel bir şekilde anlatılması ve sanat eserine dönüşmesi bu film.
- School of Rock (Hababam Rock – 2003)
Bu filmin adını neden hababam diye çevirmişler anlamamakla birlikte bence bir öğretmen bu filmi izlemeli ister rock & heavy metal sevsin ister sevmesin. Bir defa Jack Black filmde döktürüyor, kendisinin zaten rock dinleyicisi olduğunu biliyoruz.
Film, ebeveynlerin istekleri ile çocukların isteklerinin çok farklı olabileceğini ve çocuklarımıza kendi hobileri üzerinden gidebilecekleri alanlar açmamızı çok güzel bir şekilde anlatıyor. Herkes annesi – babası olmak zorunda değil, çocuk ayrı bir birey ve biz onların seçimlerine saygı göstermeliyiz. Filmin müzikleri zaten bir harika, ayrıca onu da belirteyim.
Bu arada bu grup, 15-20 yıl sonra tekrar buluşup filmin finalinde söyledikleri şarkıyı tekrar söylemişler😊 Bahar Erdem Anaokulu keyifli seyirler diler.
Anaokulu ve Kreş için Atıştırmalıklar, sağlıklı ve besleyici olduğu müddetçe oldukça faydalıdır.
“Anne, acıktım!” Bazen yemek hazırlayıp yemeyi daha yeni bitirmiş oluyorsunuz ve çocuğunuz yine mi acıkıyor? Endişelenmeyin. Küçük çocuklar için yemek aralarında tekrar yemek istemek doğaldır. Aslında, gün boyunca küçük sağlıklı atıştırmalıklar iyi bir şeydir. Küçük çocukların daha sık yemek yeme ihtiyacı duyar, çünkü asıl yemekte doğal olarak küçük porsiyonlarda yemek eğilimindedirler.
Küçük bir kişinin, yemekler arasındaki uzun aralıklarda ortaya çıkabilecek enerji seviyelerinde iniş ve çıkışları kontrol etmek için yeterince yemek yemesi zor olabilir.
Atıştırma yalnızca beslenme açısından faydalı olmakla kalmaz aynı zamanda beyni için de çok iyidir! Araştırmalar, küçük çocukların kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeğinde daha büyük yemek yemek yerine gün boyunca birkaç küçük porsiyonlar atıştırdıklarında düşüncelerinin (hatta davranışlarının) geliştiğini göstermiştir. İlginçtir ki, çoğu küçük çocuk doğuştan yalnızca ihtiyaç duydukları şeyi yemeyi bilir ve gün boyunca küçük porsiyonlarda yemek yemeye karar verirse aşırı yemiş olmayacaktır.
Aşağıdaki tarifler siz ve çocuğunuzun birlikte hazırlayabileceği atıştırmalıklara mükemmel örneklerdir ve elinizin altında bulundurmanız gereken pek çok sağlıklı yemek fikri verecektir:
• Tekerlekleri Sarma
• Buzlu Meyve Tatlısu
• 10 Kolay Sağlıklı Atıştırmalık Fikri
Kreş için Atıştırmalık : Sarma Tekerlek
Sağlıklı Malzemeler
• 1 adet kepekli tortilla veya başka çeşit yumuşak düz ekmek
• 1 yemek kaşığı light mayonez, light hardal ve ketçap
• 1 dilim yağsız hindi göğsü
• 1 dilim az yağlı peynir (Amerikan veya çedar gibi)
• 1 yaprak marul
Yapılışı
- Mayonezi hafifçe tüm tortilla veya ekmeğe yayın. Eğer sıkmalı bir paket kullanıyorsanız, çocuğunuz ekmeğin üzerine bir X çizmek isteyebilir.
- 2. Eti ve peyniri yarıya kadar katlayın ve ekmeğin bir ucunun altına yerleştirin.
- Üstüne marul yaprağını yerleştirin.
- Et / peynir ucundan başlayarak, ekmeği açık uca doğru sıkıca sarın
- “Tekerlekler” halinde kesin ve servis yapın!
kreş için atıştırmalık : Buzlu Meyveli Smoothie
Malzemeler
• ½ fincan dondurulmuş yaban mersini
• ½ su bardağı vanilyalı yoğurt
• ½ su bardağı portakal suyu
• ½ dilimlenmiş muz
Yapılışı
- Tüm malzemeleri blender içine yerleştirin. Karışım köpükleşinceye kadar karıştırın.
- Çocuğunuzun tadının yanı sıra rengin de tadını çıkartabilmesi için oldukça güzel görünen bir kapta servis yapın!
Çocuklar için Atıştırmalıklar – 10 Sağlıklı kreş için atıştırmalık Fikri
- Yoğurt, yağsız, dondurulmuş ve soyalı olabilir
- Dondurulmuş meyve küpleri, saf veya konserve meyve suyu ile doldurulmuş meyvelerden (şeftali, armut veya elma)
- Vanilya yoğurduna batırılmış muzlar
- Mini kekler: meyveli, kepek veya sebzeli
- Rendelenmiş peynir serpilmiş patates kızartması
- Elma sosu veya yağsız puding
- Peynir, sebze veya pişmiş et ile yapılan kanepeler
- Kurabiye kalıplarıyla kesilmiş az yağlı veya yağsız peynir dilimleri
- Çubukta dondurulmuş meyve suyu
- Çocuğunuzun basit bir yumurta dilimleyicisi ile kendisi dilimleyeceği bir kaynamış yumurta
Günümüzde çevremizi saran sağlıksız atıştırmalıklar, kızartma ve fast-food kültürü çocukları beslenme çantalarından ve evdeki sağlıklı atıştırmalardan uzaklaştırabilmektedir.
Yapılan bir bilimsel araştırmada sağlıksız besinler kadar bu besinlerin sunuluş şeklinin ve markalarının da çocukları etkilediği ve çocukların bu besinlere daha fazla yöneldiği gözlenmiştir.
Unutmamak gerekir ki, en sağlıklı besinler evde doğru koşullarda hazırlanmış olanlardır.
Çocuğunuzun dışarıdan kalori yüklü ve besin kalitesi yok denecek kadar az olan bazı besinlerle beslenmesini seyretmek yerine, evde bir sandviç hareketi başlatabilirsiniz.
Değişik tat ve dokularda hazırlayacağınız sandviçler çocuğunuzun lezzetten ve sağlıktan aynı anda keyif almasını sağlar.
Çocukların sağlıklı büyüyüp gelişebilmesi için, her öğün dört ana besin grubundan besinlerin menülerinde yer alması gerekir.
Yani çocuklar her öğünde uygun miktarlarda et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri, ekmek, pilav ve makarna gibi tahıl ürünleri, sebze-meyve tüketmelidir.
Hazırlayacağınız değişik alternatifli sandviçler ile hem sağlıklı beslenmesini hem de tat duyusunun gelişmesini sağlayabilirsiniz.
Karışık sandviçlerin ayran veya taze sıkılmış meyve suları ile tüketilmesi daha sağlıklı bir menü ortaya çıkarmanızı sağlar.
Tüketim miktarları da en az besin çeşitliliği kadar önemli bir konudur.
Çocuğunuzun besin ihtiyacını karşılayacak miktarlarda beslenmesi için sandviçleri uygun boyutlarda hazırlamaya çalışmalısınız.
Diğer dikkat etmeniz gereken konu ise, besin güvenliğidir.
Et, süt ve peynir gibi protein zengini ürünler sıcağa karşı duyarlıdır ve oda sıcaklığında çabuk bozulurlar.
Organik ürünler ile hazırlanacak beslenme çantası menüleri arasında leziz kahvaltılık seçeneklerinden oluşan bir birleşim yer alabilir.
Haşlanmış yumurta, zeytin ve beyaz peynir ile yapılabilecek bir menü çocuğun her açıdan gelişimini destekleyecek besin maddelerini içerir.
Ayrıca bu faydalı yiyecekler, onun gün içinde gereksinim duyacağı tüm enerjiyi de sağlar.
Çocuklarda Beslenme ve Çocuklarda Spor
Çocuğunuza diyet, egzersiz yapma ve rahatlamanın doğru dengesini nasıl sürdüreceğini öğretmek hayatının iyi olmasının anahtarıdır.
Sağlığın korunması (fiziksel ve zihinsel) gerektiği çocuğunuza öğretebileceğiniz en önemli şeylerden biridir.
Doğal beslenme, paketli gıdalardan uzak durma sadece evde değil, dışarıda ve anaokulunda da dikkat etmemiz gerekenlerin listesinin başında gelmektedir.
Dahası, birçok çalışma çocuğun zihinsel ve fiziksel sağlığı ile öğrenme başarısı arasında bağlantı olduğunu gösteriyor. Genel olarak sağlıklı ve fit olmak, çocuğun davranışlarından görevlere odaklanma becerisine kadar her şeyi etkiler.
Çocuklar, kendi beslenmelerini yaptığında, saçlarını kendi taradığında, hatta dişlerini fırçaladığında bile büyük oranda tatmin duygusu hissetmektedir.
Çocuğunuzun oyuncaklarıyla oynaması bile, kendine ve başkalarına özen göstermeye nasıl içgüdüsel olarak değer verdiğini ve psikolojik ve sosyal gelişiminde önemli olan temaları özümsediğini gösterir.
İnsanın vücuduna iyi bakması, ona saygı duyması ve bütün kısımların birlikte nasıl çalıştığını bilmesi yaşamak ve öğrenmek açısından temel önem taşır.
Doğru beslenme, egzersiz, dinlenme ve stresi azaltma başta olmak üzere birkaç temel alana odaklanarak, çocuğunuzun sağlıklı bir zihin ve vücut sağlayacak bir denge oluşturmasına yardımcı olabilirsiniz.
Çocuklarda Beslenme ve Çocuklarda Spor: Yemek Zamanları
Çocuklarda beslenme ve çocuklarda spor, her ikisi için de yemek zamanları oldukça önemlidir.
Yemek zamanları, çocuklarımızın sağlıklı bir yaşam tarzını neyin oluşturduğuna ilişkin farkındalıklarını arttırmak için her gün elimizde bulunan birçok fırsattan sadece biridir.
Boston Çocuk Hastanesi Optimal Ağırlık programının direktörü David Ludwig’e göre, “Erkenden başlayıp bu zamanınızı iyi alışkanlıkları ona öğretmek için kullanırsanız gelecekteki oluşabilecek problemleri önleyebilirsiniz.
Küçük çocuklar sağlıklı bir beslenme ve yaşam tarzını sevdiklerinden ve onları seven insanlardan öğrenirler. Çocuklar, yetişkinlerin davranışlarını taklit eder.
Ebeveynler özellikle sadece destekleyici olmakla kalmayıp, aynı zamanda besleyici gıdaları yemeyi ve bol miktarda egzersizin yanı sıra dinlenme ve rahatlamayı da içeren sağlıklı bir yaşam tarzını gerçekten yaşamalıdır. ”
Her günün ritmini ayarlarken kalktığımızda, banyoya girmek, kahvaltı yapmak, sessizce oynamak, temiz havaya çıkmak, uyumak gibi doğal olarak temizliği teşvik eden hoş, yaşamı güzelleştiren iyi beslenme ve egzersiz ile dinlenme arasında denge kuran bir ortam hazırlamış oluyorsunuz.
Çocuğunuza gönderebileceğiniz en güçlü mesajlar, iyi alışkanlıklarla model olmakla olur (sağlıklı gıda seçimleri yapmak, yemek yedikten sonra dişlerinizi fırçalamak); çocuğunuzun fiziksel gelişimine ilgi göstermek (görünür bir yerde duracak bir büyüme tablosu yapmak).
Çocuğunuzu kendine baktığında çabasını desteklemek (banyodaki lavaboya ulaşabilmesi için küçük bir merdiven koymak).
Çocuklarda Beslenme ve Çocuklarda Spor: Doğru Yemek Yemeyi Öğrenmek
Çocuklar, yemek için size tamamen bağımlıdır, bu da, erken yaşlarında iyi yeme alışkanlıkları oluşturmanız ve çocuğunuza sağlıklı yemekler seçmeyi öğretmek için mükemmel bir durumdur.
Çocuğunuz büyüdükçe, her zaman bir rehber olarak yanında sizi bulamayabilir; dolayısıyla bir yemeğin sağlıklı olup olmadığı hakkında açıkça konuşmak kritiktir.
Çocuklara sağlıklı seçimler yapmayı öğretmek, özellikle de çocukları hedef alan ve sağlıklı yemek yemeyi desteklemeyen güçlü medya mesajlarıyla rekabet etmesi gereken bugünün ebeveynleri için hiç kolay bir iş değildir.
Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezi’ne göre, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki beş çocuktan en az biri aşırı kilolu.
Aynı zamanda, bir zamanlar yetişkin başlangıçlı şeker hastalığı olarak adlandırılan tip 2 diyabeti çocukları henüz 4 yaşında iken etkilemeye başladı ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) da artmakta.
Bu sorunlar birbirine bağlı mı ortaya çıkar?
Dr Ludwig, açıkça işlenmiş ve fast food ağırlıklı beslenme alışkanlıklarını suçlu buluyor ve bu durum zararlı yiyecekleri çocuklar için çok iyiymiş gibi gösteren TV reklamlarıyla da daha kötüye gidiyor.
Burda asıl önemli olan, ebeveyn olarak sizin sağlıklı tercihler yaparak iyi alışkanlıklara model olrak doğru yemek yemekle ilgili kendi mesajlarınızı göndermenizdir, diyor.
Aşağıdaki aktiviteler, çocuğunuzun sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmasına yardım edecektir:
• Çocuk dostu yemekler hazırlayın:
Smoothies, meyve salataları, yoğurtla beraber yenebilecek pişmemiş sebzeler, salatalar ve çorbalar (fasulye, sebze, patates, biberli vb.) favori yiyeceklerdir.
• Gıda kalitesinin önemini vurgulayın.
Çocuğunuzun market alışverişine götürün ve seçim yaparken size yardım etmesi konusunda teşvik edin. Ona ambalajlardaki besin etiketlerini nasıl okuyacağını öğretin. Mümkünse, bazı sebze ya da çeşitli otları yetiştirin – ister evin içinde ister dışında.
• Çocuk dostu yemek kitaplarını deneyin.
Bu, çocuğunuza çok çeşitli yemekler ve tatlar göstermenize yardım edecektir.
Biz şu ikisini seviyoruz: Masalsı Ziyafetler: Jane Yolen ve Heidi Stemple’in Genç Okuyucular ve Yiyiciler İçin Edebi Bir Yemek Kitabı ve Emeril Lagasse tarafından yazılmış Dünyamda bir Aşçı Var.
Çocuklarda Beslenme ve Çocuklarda Spor: Hadi Harekete Geçelim
Çocuklar, yeterli derecede fiziksel aktivite yapmadığıyla ilgili çok fazla haber var. Gerçekten de, çalışmalar, Amerika’daki çocukların gün geçtikçe daha az aktif olduğunu gösteriyor.
Üzücü ama çocukken aktif olmamak yetişkinlikte görülen üşengeçlik alışkanlıklarıyla doğrudan bağlantılıdır.
Egzersiz yapmak, çocuğunuzun sağlıklı gelişiminde kritik öneme sahiptir. Fiziksel aktiviteler sadece motor becerileri ve kendine güveni geliştirmekle kalmayıp aynı zamanda beyin gücü de oluştururlar!
Aktif bir vücut, sinaptik gelişimi uyaran mesajları beyne gönderir.
Fiziksel oyunlar, sosyal ve duygusal gelişim için de fırsatlar sunar. Çocuklar kendi fiziksel becerilerinin arttığını ve geliştiğini gördükçe kendine güven geliştirirler.
Çocuğunuzun yeterli fiziksel aktivite yaptığından emin olmak istiyorsanız, Ulusal Spor ve Beden Eğitimi Derneği yaşa göre fitness talimatları içeren bir kılavuz sunuyor.
Bu kılavuz, bebekler için planlanmış 30 dakikalık oyunlardan, bebekler ve okul öncesi çocuklar için planlı olmayan 60 dakikalık oyunlara kadar değişmektedir.
Fiziksel aktivitenin birikerek artmaya devam ettiğini unutmamak önemlidir. Bir başka deyişle, çocuğunuzun gün boyunca önerilen miktarda aktivite yapmasına yardımcı olabilirsiniz;
Hepsinin bir anda olması gerekmez. Çocuğunuzu harekete geçirmenin en iyi yolu ise aktiviteleri onunla birlikte yapmaktır:
• Birlikte dışarıda oynayın. Çocuğunuzu, sizinle birlikte basit etkinliklere katılması için teşvik edin. Akşam yemeğinden sonra yürüyüşe çıkın ya da okula giderken birlikte koşun.
Yere yapıştıracağınız bir bant ile denge kurma çalışması yapın. Atlayın, zıplayın, ağaçların ve posta kutularının arkasına saklanarak hareket edin.
• Farklı objeler önerin. Kâğıtlardan kestiğiniz parçalar ve şerit halinde çubuklarla, çocuklara “rüzgar gibi koşmaya” ilham verirken, ipekli bir eşarp da dalgalanan kanatlar gibi kullanılabilir.
• Çocuğunuzun bir “sanat egzersizi” yapmasını sağlayın. Çocuğunuzun yaratıcı olurken büyük kol hareketleri yapabilmesi için bazı büyük duvar kâğıtlarını duvara veya yerlere bantlayın.
Kil ve oyun hamurları da şekil vermek için yoğurmak için iyi olacaktır.
• Harekete ilham vermek için müziği kullanın. Cuma gecesini “Dans Gecesi” yapın. Tarzları farklı olmak üzere 30-45 dakika müzikle başlangıç yapın. Salsa, hip-hop, rock ‘n’ roll veya başka sevdiğiniz bir türde müzik kullanabilirsiniz.
• “Kasları çalıştıralım!” ailenizin sloganı olsun. Ekranda geçirilen saatlerini ciddi şekilde sınırlayın bunlara televizyon, bilgisayarlar, oyunlar ve hatta eğitim oyunları bile dâhildir.
Çocuklarınızı market torbaları taşımaya, alışveriş arabalarını itmeye, mümkün olduğunca merdivenleri kullanmaya ve yaşına uygun diğer fiziksel işleri yapmaya özendirin.
Çocuklarda Beslenme ve Çocuklarda Spor: Huzur, Rahatlama ve Uyku
Yemek yeme ve barınma ihtiyacı gibi, bir çocuğun uyku ihtiyacı da temeldir. En sağlıklı, en mutlu çocuklar en iyi dinlenmiş olanlardır.
Bir çocuğun öğrenmesi, hayal etmesi, yaratıcı olabilmesi ve sosyalleşmesi, büyüyen bir vücut ve beynin tecrübelerini pekiştirme, günün anılarını arşivleme ve duyguları işleme imkânı tanıdığı için, sağlam bir gece uykusu almayla doğrudan ilişkilidir.
Ne yazık ki, kronik uykusuzluk bugünün çocukları üzerinde çok etkili oluyor. Son kitabı Amerika’da Uykusuzluk: Ailenizin Hakettiği Uykuyu Alması İçin Stratejiler kitabında çcouk gelişim uzmanı Mary Sheedy Kurcinka, uyku eksikliğinin çocuğunuzun gelişimi, büyümesiyle ve davranışlarıyla ilgili her şeyi nasıl etkilediğini anlatıyor.
Aslında, Kurcinka’ya göre, uykusuz kalan genç bir çocuk duygularını yönetmekte de zorlanabilir. Patlayan bir öfkeye sahip olabilir, kolayca kırılabilir veya sabırsız olabilir. Uykusuzluk sonucu yorgun hisseden daha büyük yaştaki bir çocuk da sınıfta odaklanmakta sorun yaşayabilir.
Neyse ki, çocuğunuzun daha iyi uyku almasına yardımcı olmak için atabileceğiniz somut adımlar vardır – bunlar sadece biraz yaratıcılık, bağlılık ve sabır gerektirir. İşte bazı stratejiler:
• Hafta içi ve hafta sonları için düzenli olan yatma zamanları ayarlayın. Çocuğunuzun günlük programının tutarlı olması, alışılmış yemek ve uyku süreleri ile vücudunun biyolojik iç saatini düzenlenmesine yardım eder.
• Çocuğunuzun yatmadan önce rahatlamasına yardımcı olacak bir ritüel hazırlayın. Bu rutinin yaklaşık 20 dakika kadar sürmesi gerekir ve bir hikâye okumak, şarkı söylemek veya müzik dinlemek gibi etkinlikler içerebilir.
İyi ayarlanmış bir yatma vakti, uykusunun gelmesini ve uyumak için can atmasını sağlar.
Sakin bir zihin elde etmek ve stres yönetimini öğrenmek aynı zamanda daha huzurlu, odaklanmış ve bu nedenle sağlıklı olan bir yaşama yol açmaktadır. Herkes, her yaşta stres yaşar.
Bu, günlük zorluklara karşı gayet doğal bir tepkidir. Bazen de stres yardımcı olur – kısa süren bir stres çocuğu bir hedefe ulaşmaya motive edebilir.
Fakat bir çocuk uzun süre stres yaşarsa, sorunlu hale gelebilir ve ailesi, yaşıtları ve öğrenmeyle ilgili zorluklar çekmesine sebep olabilir.
Stresle başa çıkma becerileri geliştiren çocuklar, bu durumları daha iyi karşılayabilir ve stresten kurtularak iyileşebilirler.
Aşağıdaki gevşeme stratejilerini çocuğunuzun günlük hayatına dâhil edebilirsiniz:
• Hafifçe gerinme hareketleri yapın. Birlikte, bir sabah gerinmek ve 10 atlama hareketi yapın. Yoğun bir günün sonunda yapılan Yoga hareketleri, herkesin sakinleşmesi ve vücudunu yenilemesi için harika bir yöntemdir. Çocukların sevdiği ağaç, kedi ve savaşçı pozlarını yapmayı deneyin.
• Gözlem yapın. Çok küçük olmayan çocuklar için, sevdiği bir battaniye ya da hayvana sarılarak biraz birlikte vakit geçirin.
Etrafı seyretmek için zaman ayırın. Başınızın üstünde hareket eden bulutları, gece yıldızları ve ayı, esintileri, kuşları ve kokularının hissetmek ve fark etmeye çalışın.
Çocuğunuz sizi kendiniz ve ailenizin mutluluğu için çabalarken gördükçe, kendi vücudunu tanımak ve kendine iyi bakmaktan keyif alacaktır.
Vücudunu güvende, fit, huzurlu ve sağlıklı tutmak için edindiği çocukluk tecrübeleri, bir ömür boyu sürecek olumlu tutumlar oluşturması adına temel oluşturacaktır.
APA‘da bu konuda oldukça ilgi çekici makaleler bulabilirsiniz.
Anaokulu etkinlikleri oldukça geniş bir kavramdır ve okuldan okula değişiklik göstermektedir. Waldorf pedagojisinde bir okulda yapılandırılmamış etkinlikler çok daha büyük bir yüzdeyi kaplarken, klasik eğitim sisteminde ise yapılandırılmamış etkinlikler neredeyse yoktur.
Standard bir Montessori okulunda ise yapılandırılmamış etkinlikler 70% civarı iken yapılandırılmış etkinlikler 30% civarındadır.
Peki okul öncesi etkinlik çeşitleri nelerdir? Kreş etkinlikleri ile anaokulu etkinlikleri arasında fark var mıdır? Gelin bu sorulara hep birlikte cevap arayalım. Bizim okulda yaptığımız bazı anasınıfı etkinlikleri şunlardır:
- Sanat Etkinlikleri
- Türkçe Dil Etkinlikleri – Scamper
- Okuma Yazma Etkinliği
- Matematik Etkinlikleri
- Yaratıcı Drama
- Orff schulwerk
- Yoga
- Grup Oyunları ve Serbest Oyunlar
- İnce Motor Becerileri Etkinlikleri
- Orman Anaokulu
- İngilizce Etkinlikleri
Anaokulu etkinlikleri daha ince motor ağırlıklı etkinlikler olup daha küçük yaşta özellikle 36 aydan küçük çocuklarda etkinlikler daha çok kaba motor etkinliğidir. Dolayısı ile kreş etkinlikleri daha çok kaba motora hitap eder.
Okul Öncesi Etkinlikleri Sanat
Okul öncesi sanat etkinliği nedir? Nasıl olmalıdır? Okul öncesi sanat etkinliği planı nedir? Okul öncesi sanat etkinlikleri örnekleri nelerdir? Bu tip sorulara çoğu okul tarafından verilen yanıt aslında bellidir. Pinterest’ten sanat etkinliği diye aratılır, çıktılar alınır ve çocukların önüne koyup haydi boyayın denir.
Bahar Erdem Anaokulları’nda ise bu yapılmaz. Bizce en iyi sanat etkinliği yapılandırılmamış sanat etkinliğidir. Çocuğun önüne çerçevesi çizilmiş şekilde verilen her türlü boyama, karalama ve çizme etkinliği, çocuğun yaratıcılığına vurulan neşter gibidir. Ne yazık ki hemen hemen tüm Anaokulları bu tuzağa düşmektedir.
Anaokulu Etkinlikleri; Peki biz ne yapıyoruz?
Öncelikle yapılandırılmamış etkinlikler sunuyoruz. Her zaman boya ya da keçe kalemlerle değil, doğal malzemelerle, sonbahar yaprakları ile çalılar ile ve taşlarla da özgürce çalışıyoruz. Mandala yaparken dahi zaman zaman doğal malzemeler kullanıyoruz.
Kendi oyun hamurumuzu kendimiz yapıyoruz, kil ve seramik ile bol bol yaratıcılığı destekleyen serbest çalışmalar yapıyoruz. Her yaş grubumuzda haftada bir ders saati görsel sanatlar dersimiz mevcuttur.
Bunların dışında ahşap ile çalışmayı çok seviyoruz. Henüz bir ahşap atölyemiz olmasa da olması için çabalıyoruz.
Montessori’de Sanat
Anaokulu Etkinlikleri, Montessori dünyasında sanatı birkaç sözcükle tanımlayabiliriz aslında;
- Keşfetmek
- Yaratıcılık
- Benzersizlik
- Sabırlılık
- Çocuk liderliğinde etkinlikler
- Sonuca değil sürece odaklılık
- Olumlama
- Esneklik
- Duyusal – Sensorial
Peki neden okul öncesi sanat etkinlikleri çocuk için faydalıdır?
- İnce motor gelişimini destekler
- Duyusal gelişimi desteklerler
- Bütüncük bir yaklaşımdır
- Duygusal regülasyona destek olur
- Sanatla ilgilenen çocuklar daha mutlu olur
- Fark etmeden kelime hazinesini geliştirir
- Fark etmeden matematik ve fen kavramlarına giriş yapılır
- Çevre bilincini ve sorumluluğunu geliştirir
- Konsantrasyon süresini ciddi şekilde arttırır
Okul Öncesi Bilmeceler Yazımıza bir göz atın.
Türkçe Dili Anaokulu Etkinlikleri
Anaokulu Etkinlikleri, Türkçe dil etkinlikleri genelde çocuğun kendini ve duygularını ifade etmesi ile ilintilidir. Her ay farklı konular üzerinde Türkçe dil etkinliği yaparız. Örneğin Aralık ayı ise kış üzerine konuşuruz. Hangi mevsimler vardır? Kış hangi ayla başlar? Haydi ayları sayma şarkısı söyleyelim. Kışın hangi hayvanlar kış uykusuna yatar? Kışın gündüzler mi daha uzun olur geceler mi ve benzeri soruların cevaplarını ararız.
Türkçe dil etkinlikleri, Scamper tekniğini oldukça kullandığımız alanlardır. Peki Scamper Tekniği nedir?
Scamper Tekniği:
Anaokulu Etkinlikleri, Scamper tekniği, aslında bildiğimiz beyin fırtınası yöntemidir. Sadece normal beyin fırtınasının daha sistematik halidir ve yaratıcı düşünmeyi destekler. Scamper bileşenleri ve örnek Scamper soruları şunlardır;
S – Substitude (Yerine Koyma):
- Bu eldiven yerine ne kullanılabilir?
C- Combine (Birleştirme)
- Eldivene ne koyarsak ellerimiz daha büyük olur?
A – Adapt ( Uyarlama)
- Eldivenden farklı ne tür ürünler yapabiliriz?
M – Modify, Minify,Magnify (Değiştirme, Küçültme, Büyütme)
- Eldivenleri ayağımıza taksaydık ne olurdu?
P – Put Other Uses ( Diğer kullanımların yerine koyma)
- Eldivenin bir parçasını başka ne için kullanabilirdik?
E – Eliminate (Yok etme, çıkarma)
- Eğer eldivenin bir parçasını alsaydın, hangisini alırdın? Parmaklardan birini mi alırdın? Yerine bir şey koyar mıydın?
R – Reverse, Rearrange (Tersine çevirme, Yeniden Düzenleme)
- Eğer bir eldiven dizayncısı olsaydın nasıl dizayn ederdin?
Scamper soruları için bu kaynağı kullandık.
Okuma Yazma Etkinliği
Bazı Montessori okullarında küçük yaşlarda çocukların okuma öğrenmesine ebeveynler oldukça şaşırıyor. Peki Montessori okulları bu konuda neden önde? Aslında hep aynı şeyi söylüyoruz. Bu konuda çocukları ittirmemek en iyisi, en önemli olan şey çocukların hazır bulunuşluğu. Her çocuğun hazır bulunuşluğu ve ilgi odağı farklı ve yaşa göre değişkendir.
Bizim okullarımızdan mezun olan çocukların kimisi okurken, kimisinin o an okumaya ilgisi yoktur. Bunun çocuğun gelişimi ya da zekâsı ile de alakası yoktur. Hazır bulunuşluk farklı ve önemli bir kavramdır ve seçtiğiniz okul mutlaka ama mutlaka bunu göz önünde bulundurarak hareket etmelidir.
Erken Dil Aktiviteleri
En önemli erken dil aktiviteleri nelerdir? Tabiiki şiirler ve şarkılar. Çocuklar, eğlenceli şarkılarla öğrenirler ve kelime hazinelerini genişletirler. Siz de evde çocuklarınızla şiir okuyun, bol bol şarkı söyleyin.
Sınıflarımızda flashkartları oldukça fazla kullanırız. Siz de evde aynısını yapabilirsiniz. Özellikle bir oluşumu gösteren flash kartları sıralamak, hakkında sohbet etmek çocukların dil gelişiminde büyük katkı sağlıyor.
Montessori okullarında rehberler (öğretmenler), müfredat dolayısı ile dünya ile ilgili oldukça fazla şey çocuklara veriyor. Bu yüzden bir 4 yaş Montessori çocuğunun, dünya ile, çevre ile ve hayvanlarla ilgili çok fazla kelime dağarcığı oluşuyor.
Yazma
Montessori okullarında küçük motor gelişimini destekleyen pek fazla materyal bulunur. Bu yüzden doğal olarak çocuklar yazmaya biraz erken başlarlar.
Örneğin dört yaşında bir çocuk harflerle ilgili genel bir anlayışa sahip olabilir ve bu noktadan sonra , hareketli alfabe adı verilen bir materyali kullanmaya başlar. Hareketli alfabe içinde büyük ve küçük ahşap harfler vardır. Çocuk bu harfleri var olan bir yazı ile de eşleştirebilir, kendi adını da yazabilir ve hatta bambaşka bir şey de yazabilir.
Bu aşamada çocukların geleneksel hecelemeye uymasını beklemiyoruz, bunun yerine genellikle yaratıcı heceleme olarak adlandırılan şeye izin veriyoruz. “Annemi seviyorum”, “Annemi seuyorum” gibi görünebilir.
Biz kendi okullarımızda kalemle yazmayı tercih etmiyoruz. Genelde un üzerine ya da başka doğal materyaller üzerine yazmayı seviyoruz.
Okuma
En temel okuma materyallerinden biri zımparalı harflerdir. Harfler hem okuma hem de yazmada bir temel sağlamak için kullanılır.
Montessori okullarında okuma ile ilgili pek çok materyal vardır. Biz kendi okullarımızda çoğu materyali kendimiz hazırlıyoruz. Burada harf torbalarından faydalanıyoruz, cisimlerin olduğu torbalar hazırlıyoruz, giz torbasını sıklıkla kullanıyoruz.
Önemli olan ilk nokta harflerin çıkardığı seslere odaklanmamız.
Her konuda olduğu gibi okuma konusunda da çocukları zorlamıyoruz. Bazı çocuklar okumayı erken öğrenirken bazıları da öğrenmiyor, bunu önemsemiyoruz. Bizim için en önemli olan şey birlikte keyifli vakit geçirebilmek aslında. Bu dönem çocuklarında en güzel öğrenme şeklinin farkında olmadan öğrenme olduğunu düşünüyoruz.
Montessori Farkı ile Anaokulu Etkinlikleri
5-6 yıl çocuklarında alıcı dil gelişimini Montessori ve standart MEB okulları ile kıyaslamışlar. Bu araştırmaya göre alıcı dil gelişimlerinde anlamlı farklar bulunmuş. Montessori yöntemi ile eğitim alan çocukların alıcı dil puanları daha yüksek çıkmış. Araştırma bunun nedenini ise şuna bağlıyor;
- Montessori eğitim anlayışında zaten dil gelişimi bir başlık olarak vardır (Günlük Yaşam, Duyusal, Matematik, Dil, Kültür ve Bilim)
- Montessori eğitim anlayışında çocuğa fırsat verilir. Bu fırsatı kullanan çocuk kavramlarla tanışır, onları kullanmayı öğrenir.
- Montessori okullarında, üstte de bahsettiğimiz zımparalı harfler, hareketli alfabe gibi standart okullarda olmayan materyaller vardır.
- Montessori yaklaşımında çocukların gelişimi bire bir takip edilir.
- En son ve en önemli maddelerden biri de Montessori okullarında müfredat çocuğun öğrenme isteğini dikkate alır. Çünkü öğrenme isteği olmadan hiçbir şey olmaz.
Matematik Etkinlikleri
Çocuğun eline koymadığınızı aklına koyamazsınız. Soyut kavramlar yedi yaşından sonra gelişen kavramlardır bu yüzden okul öncesi dönemde her şeyi çocuklara soyutlaştırarak vermeniz gerekir.
Montessori okullarında matematik ile ilgili tüm etkinlikler somutlaştırılmıştır.
5 çocuk için soyut bir kavramdır. Fakat siz yere 5 tane boncuk koyduğunuzda onu somutlaştırmış olursunuz.
Okul Öncesi Matematik Etkinlikleri
Montessori okullarında oldukça fazla matematik materyali vardır.
Bir çocuk saymaya başlamadan önce, mavi kırmızı sayı çubuklarını deneyimler. Orada 1-10 arası sayıları iyice somutlaştırmaya başlar.
Mekik kutusu, çocukların doğru miktarda ahşap çubukları 1-9 etiketli bölmelere yerleştirdiği bir malzemedir. Zımparalı rakamlarla mekik kutusunda çubukları eşleştirebilir böylece erken yaşta rakam miktar ilişkisine girebilirler.
Bir çocuk temel işlemleri öğrenmeye hazır olduğunda, onları destekleyecek pek çok materyal vardır. Montessori matematiği altın boncuk malzemesini okul öncesi matematik etkinliği için sıkça kullanır. Bu çok önemli bir anaokulu etkinliğidir.
Tek altın boncuk 1’i temsil eder. 10 boncuk ise 10’u, aynı şekilde 100 boncuk 100’ü ve 1000 boncuk 1000’i. Altın boncuk materyaline çocuk hakim olduğunda temel matematik işlemlerini bunun üzerinden yapar.
Küçük çocuklar bu materyali kullanarak sayıları toplayabilir, çıkarabilir, çarpabilir ve binlere bölebilir.
Anaokulu Etkinlikleri Geometri
Montessori çocuklarının geometrik katıların isimlerini öğrendiğini biliyor muydunuz? Sadece küpleri ve küreleri değil, kare tabanlı piramitleri, dikdörtgen prizmaları, elipsoidleri ve daha fazlasını kolayca tanımlayabilirler. Geometrik çekmece kartları ve aynı zamanda flashkartlar, okul öncesi dönemde geometriye giriş için çok güzel birer kaynaktır.
Okul öncesi matematik sadece bu kavramlardan ibaret değildir. Biz kendi okullarımız da matematiği günlük yaşantımızın içine sokarız. Bazı öğretmenlerden duyar gibiyim, “4 yaş sınıfımda daha düzen yok, nasıl matematik öğreteyim?”
İnanın bu o kadar da zor değil. Çok hareketli çocuklardan oluşan bir 3 yaş sınıfımız vardı. Çocuklar bir oraya bir buraya koşturuyor. Müfredatımızda da 3 yaş matematiği var en azından 1-10 rakam – miktar ilişkisinin anlaşılması gerekiyordu.
Biz de bunu bir şekilde jimnastik – parkur çalışmasının içine yedirdik. Çocuk koşuyor, rakama bakıyor ve daha sonra sandalyelerin arasından geçip ipin üzerinden atlayıp numara kadar nesneyi geri getiriyordu. Böylece farketmeden 1-10 rakam miktar ilişkisini kurmuş oldular.
Gördüğünüz gibi okul öncesi matematik etkinlikleri bin bir şekilde yapılabilir, yeter ki siz ebeveyn ya da öğretmen olarak yaratıcı olun.
Anaokulu Etkinlikleri Yaratıcı Drama
Yaratıcı Drama, yıllık ders programımızın içerisinde mutlaka vardır. İki öğretmenimiz hali hazırda yaratıcı drama lideridir ve tüm okulda yaratıcı drama dersleri vermektedirler.
Yaratıcılık öğretilen bir kavram değildir. Siz istediğiniz kadar yaratıcı düşünme becerisi diye ders koyun (ister anaokulu çocuklarına ister ilkokul), yaratıcı düşünmeyi ders ile öğretemezsiniz. Yaratıcı düşünme becerisi, bütünsel bir yaklaşım gerektirir, farketmeden gelişir.
Bahar Erdem Anaokulları’nda en küçük öğrencilerimizi dahi dramatik oyunlara katılmaya teşvik ediyoruz. Peki yaratıcı drama nedir?
Drama: Kendini ifade etmek
Kendini ifade etmek sadece anaokulu çocuklarının değil, yetişkinlerin dahi zorlandığı bir durumdur. Gerçekten şöyle bir etrafınıza bakıp düşündüğünüzde, kim gerçekten kendini ifade ediyor? Ama “iş olsun” diye değil, samimiyetle.
Bir çok yetişkin tartışmaları dahi aslında kendini düzgün ifade edememekten ortaya çıkmıyor mu?
Aslında yurtdışında olduğu gibi Türkiye’de de bu konuda çocuklara alan açılmalı. Kendini ifade etmek, kendini gerçekleştirme yolunda bir adımdır. Kendini düzgün ifade edemeyen çocuklar, duygularını anlamlandırmada zorluklarla karşılaşır ve duygu regülasyonunu da tam olarak sağlayamaz.
“Mış” gibi yaparak çeşitli roller üstlenir ve rollerle sadece kendini değil, diğerlerini de anlamlandırır. Bu noktada empatisi gelişir.
Yaratıcı Drama Aşamaları Nelerdir?
Isınma – hazırlık aşaması ile başlar, canlandırma aşaması ile devam eder ve değerlendirme aşaması ile sonuçlanır.
Yaratıcı Drama Örnekleri – Yaratıcı Drama Etkinlikleri Nelerdir?
Okul olarak aralık ayında sağlıklı beslenme, insan hakları, kış mevsimi ve Mona Lisa’yı etkinliklerimize aldık. Okula ilk başlarken yani eylül ve ekim aylarında okul kurallarının mutlaka etkinlik olarak alınmasını tavsiye ederiz. Yaratıcı drama oyunları da müfredatta mutlaka kullanılmalıdır.
Yaratıcı drama planı örnekleri araştırılmalı ve yaratıcı drama planı mutlaka önceden hazırlanmalıdır. Günümüzde yaratıcı drama altında okul öncesi çocuklarına verilen eğitim basit bir tiyatrodan ibarettir. Bu da oldukça kıymetlidir fakat bu yaratıcı drama değildir.
Yaratıcı drama planı eksiktir, öğretici yaratıcı drama eğitimi almamıştır. Bu tür aktivitelere yaratıcı drama diyemeyiz. Bunlar normal anaokulu etkinliği olarak sayılabilir.
Yaratıcı Drama Teknikleri Nelerdir?
Yaratıcı drama, birçok tekniği içerir. Bunlardan bazıları rol yapma, doğaçlama, bilinç koridoru, sıcak sandalye, hikâye tamamlama dedikodu halkası gibi tekniklerdir.
Geliştirilen Beceriler
Yaratıcı dramanın faydaları gerçekten saymakla bitmez. Yaratıcılığı ateşlemesi, duygu regülasyonuna destek olması, empatiyi geliştirmesi, kendini gerçekleştirme konusunda ilk adım olması gibi paha biçilmez etkileri vardır. Tüm bunların dışında ayrıca;
İletişim:
Drama, hayal etmek ve taklit etmektir. Dolayısı ile çocukların kendi arasında kurduğu dialoglarla onların iletişim becelerini geliştirir.
İş Birliği:
Dramada oynanan roller için iş birliği gerekir. Burada grubun her üyesi rollere dahildir ve çocukların birlikte çalışmasını gerektirir. Tüm bu açılardan takım çalışmasını gerektirir. .
Aktif öğrenme:
Aktif öğrenmeyi destekler. Nasıl mı? Öncelikle her drama oyununda bir konu vardır ve çocuk bu dramayı canlandırdıkça işlenen konuya hakim olur? Örneğin kış mevsimini çocuklara nasıl anlatırsınız? Güzelce oluşturulmuş bir drama oyunu ile mi çocuklar bunu daha iyi anlar yoksa masa başında öğretmenin anlatması ile mi?
Ayrıca dramanın müzik ile birleşimine ne demeli? Hiç bir sınıf içi bu kadar aktif öğrenme sağlamaz.
Okullarımızda İlk Yıllarda Yaratıcılığı Nasıl Teşvik Ediyoruz?
3 yaş grubumuz yaratıcı dramaya dahildir. Burada bizim ilk amacımız öğrencilerimizin kendilerini düzgün ifade edebilmeleri ve istedikleri / istemedikleri şeyleri söyleyebilmeleridir.
Yaratıcılık, ilk kendini anlamak ile duygularını anlamlandırmak ile başlar. Bu aşamadan sonra, masal saatlerimizde mutlaka nesneler kullanırız. Masa tiyatrosu yaparız. Şarkılar ve müziklerle de sıkça öğreniriz ve aynı zamanda bunları da scamper’a dönüştürürüz.
Küçük yaş çocukları masa başında öğrenmez. Masa başında zorla oturtulur ki biz hiç bunu yapmak istemeyiz. Buradan tüm ailelere ve öğretmen arkadaşlara da sesleniyoruz, lütfen 3 yaş çocuklarını sınıf kuralları dahilinde özgür bırakın. Bol bol şarkılar söyleyin, oyunlar oynayın ve drama yapın. Emin olun bu şekilde daha fazla öğreneceklerdir.
Orff schulwerk
Okulumuzda iki eğitmenimiz bu konuda uzmanlaşmıştır. Haftada birer saat her sınıfın orff eğitimi vardır. Orff çalgıları çok çeşitli olmakla birlikte biz genelde tekton kullanıyoruz. Onun dışında, mutfak malzemelerini de çalgı olarak pekçe kullanıyoruz😊
Peki Orff schulwerk yaklaşımı nedir?
Carl Orff (1895-1982), müzik eğitimine benzersiz bir yaklaşım geliştiren bir Alman besteci ve eğitimcidir. Burada hikaye ile müziğin buluştuğunu görürüz, üstelik müzik için herhangi bir eşya enstrüman olarak kullanılabilir. Buradaki amaç hikayeyi müzikle birleştirerek bir sanat oluşturmaktır.
Ritim, Orff’ta oldukça fazla bir öneme sahiptir. Bizde kendi okullarımızda ritim duygusunu geliştirmek için pek çok aktivite yapıyoruz ve müfredatımıza mutlaka ekliyoruz.
Orff ‘un elementleri şunlardır ;
Ritim
Orff, ritim ile başlar. Öğretmen önce bir ritim başlatır ve çocukların tekrar etmesini ister. Çocuklar kendilerini serbest bırakıp alıştıkça ritim konusunda ustalaşırlar.
Melodi
Melodi de aynı şekilde öğretilir. Ritim ile birleştirilir ve daha sonra doğal ses yerine enstrüman da eklenebilir.
Doğaçlama
Doğaçlama yaratıcılık için oldukça önemlidir. Orff ‘ta önünüzde bir nota yoktur. Kişi, ritim ve melodiler içinde kaybolur. Bir ritim ile devam ediyorken bazen, bir süre sonra bambaşka bir ritim çıkabilir ve bu artık yeni melodiniz olur. Burada kural yoktur.
Yoga
Yoga, bir çok yönden çocuklar için faydalıdır. Biz de tam da bu yüzden öğretmenlerimize yoga eğitimleri aldırıp ders müfredatlarımıza yediriyoruz.
Yoga’nın Faydaları
Esnekliği Artırır:
Çocuklar zaten yaşları gereği oldukça esnektirler. Yoga’da var olan bu esnekliği bir üst boyuta taşır. Gerek ayakta yapılan hareketlerle gerekse de yerdeki hareketlerle, günlük hayatta az kullanılan kas grupları aktive edilir.
Dengeyi Artırır:
Yoga’da hem iç hem de fiziksel denge oldukça önemlidir. Çocuklar yaşları gereği iç dengeyi deneyimleyemese de fiziksel dengeyi deneyimleyebilirler. Fiziksel olarak dengede durmaları, çocuklarda başarma duygusunu ateşleyecektir.
Benlik Saygısını ve Güveni Arttırır:
Çocuk bir pozu eksiksiz yaptığında başarma duygusu artacaktır. Bu da daha sonra benlik saygısını ve güveni geliştirecektir.
Zihin-Beden Bağlantısını Güçlendirir:
Yoga, hem zihinsel hem de bedensel yapılan bir spordur. Dolayısı ile zihin ile beden arasındaki bağlantıyı güçlendirir, vücudumuzun farkında olmamızı sağlar.
Yoga için bu makaleyi kaynak olarak kullandık. Bizim okullarımızda iki öğretmenimiz çocuklar için yoga eğitimlerini tamamlamıştır ve haftada birer saat yoga atölyemiz mevcuttur.
Grup Oyunları ve Serbest Oyunlar
Siz de zaman zaman şu tavırla karşılaşıyorsunuzdur, “oyun oynamasın, bir şeyler öğrensin.” Bu oldukça hatalı bir ebeveyn davranışıdır. İnsanlar, çocuklar sadece onlara eğitsel bir şey verildiğinde ya da matematik, Türkçe dil etkinliği gibi etkinlikler yaptığında öğreniyor sanıyor. Ne kadar da büyük bir hata.
Birçok alternatif eğitim sisteminde olduğu gibi Montessori’de de oyun saatleri ve serbest zamanlar oldukça önemlidir. Maria Montessori, “çocuğun işi oyundur” diyerek bu konudaki düşüncelerini aslında tek cümle ile de özetlemiştir.
Oyun oynamanın sınırsız faydası vardır, çoğunun farkında bile olmayız.
Erken Beyin Gelişimini Destekler
Şöyle bir araştırma yok fakat eminim ki iki çocuk düşündüğünüzde biri sınıfta öğretmeni ile birlikte matematik etkinliği yapıyor diğeri ise arkadaşları ile birlikte ormanda oyun oynuyor. Bu çocukların sinaps aktivitesini ölçmek için kafalarına bir şey takılsa, ormanda olan çocuğun yılbaşı ağacı gibi yanıp söneceğine eminim. Çünkü sınıftaki çocuk sadece o an sayıları düşünürken, ormanda oyun oynayan çocuk, düşmemeyi öğreniyor, plan yapmayı, arkadaşları ile oyun oynamayı, kendini korumayı ve daha sayılamayacak bir çok davranışı görüyor ve öğreniyor.
Zekayı Geliştirir
Erken yaşta oynamanın, daha sonraki yaşamda daha yüksek zekâ ile ilişkili olduğu da bulunmuştur. Her ne kadar zekanın pek çok katmanı ve çeşidi olsa da, hazır oyuncaklar yerine yapılandırılmamış ortamlar sunmanın, çocuğun zekası üzerinde etkisi olduğu düşünülmektedir.
Yaratıcı Düşünmeyi Destekler
Oyun oynamanın belki de en belirgin faydası, çocuğun yaratıcılığını arttırmasıdır.
Burada alışveriş merkezlerinden alınan pahalı oyuncaklarla ya da süper kahraman oyuncaklarla oynan oyunlardan ziyade, çocuğun etraftaki eşyaları oyuncak olarak kullanarak geliştirdiği oyunlardan bahsediyoruz.
Çocuk, dört duvar içerisinde bile oyun kurabilir. Biz genelde çocukları oyuncaklara boğarak iyi bir şey yaptığımızı sanıyoruz fakat aslında haksızlık yapıyoruz.
Oyuncaklara boğmanın yaratıcılık ile alakası yoktur. Serbest oyun, rol yapma oyunu, taklit oyunları dahi tek başına yaratıcılığı destekleyebilir. Burada da yapılandırılmamış oyun alanlarının yaratıcılık konusunda daha etkili olduğunu görüyoruz.
İletişimi Destekler, Kelime Dağarcığını Arttırır
Grup oyunları demek iletişim demektir. Çocuk burada arkadaşlarına nasıl davranması gerektiğini öğrenir aynı zamanda da kendine nasıl davranıldığında nasıl hissettiğini test eder. Tüm bu etkileşim içerisinde çocuğun kelime hazinesi gelişir ve dış dünya ile kurduğu bağlantılar gelişir.
Rol playing ya da rol yapma oyunları iletişim konusunda özel bir öneme sahiptir. Tam da bu yüzden ki Yaratıcı Drama oldukça önemli bir anaokulu aktivitesidir.
Duygusal Regülasyonu Destekler
Çağımızın konusu duygusal regülasyon gerçekten. Kendi duygu regülasyonunu gerçekleştiremeyen çocuklar dış dünya ile problem yaşar, dürtü ile hareket eder ve kolaylıkla sosyalleşemez.
Kendi duygularını anlamak ve bunları kontrol edebilmek 3-6 yaş için oldukça önemli bir kazanımdır. Yapılandırılmamış serbest oyunlar, duygu regülasyonunu destekler, çocukta gözle görülür bir değişime neden olur.
Empatiyi Geliştirir
Empati hangi oyuncakla gelişir? Ben bu yaşıma kadar empatiyi geliştiren bir süper kahraman oyuncağı ya da barbie bebeği görmedim.
Empati etkileşimle gelişir yani arkadaşları ile oyun oynayan çocuklarda empati duygusunun gelişme olasılığı çok daha fazladır. Akranları ile birlikte daha fazla oyun oynayan çocuklar, sosyal anlamda daha gelişmiş, duygu regülasyonunu daha iyi yapabilen ve empati yetenekleri de daha fazla ortaya çıkmış bireylerdir.
İnce Motor Becerileri Etkinlikleri
İnce motor becerileri deyince neyi kastediyoruz? Koşma, zıplama gibi hareketler değil de daha çok parmaklarla yapılan ve daha sonra yazmaya zemin sağlayacak olan hareketlerdir.
Cımbızla malzemeleri taşıma, düğmelerle mandallarla oynama, makasla kesim yapma ve boyama hep ince motor becerileri geliştirecek aktivitelerdir.
Montessori okullarında günlük yaşam malzemelerin hemen hemen hepsi ince motoru geliştirecek malzemelerdir. Daha önce belirttiğimiz gibi, çocuklar Montessori okullarında neden erken yazmaya başlayabiliyor? Çünkü bir Montessori okulunda çocuk, 3 yaş itibari ile bütün günlük yaşam malzemeleri ile tanışıyor ve sürekli maruz kalıyor.
Bu sayede ince motor becerileri akranlarına göre daha fazla gelişiyor.
Çocuğunuzla birlikte deneyebileceğiniz ve ince motor gelişimine yardımcı olacak bazı aktiviteler:
Elleri ile Yemek Yeme
Çocuğunuzun elleri ile yemek yemesine mümkün olduğunca izin verin. Yiyecekleri parmaklarıyla toplamak ve yemek özgüvenini de geliştirecektir.
Küçük Eşyalarla Oynayın
Yeni yürümeye başlayan çocuklar blokları istiflemeye, boncukları dizmeye, tek parça yapbozlar kullanmaya ve pop boncuklarla oynamaya teşvik edilmelidir. Bunları cımbızla ya da maşa ile de taşıma çalışması yapabilirsiniz.
Oyun Hamuru
Oyun hamurlarının da ince motoru geliştirici özellikleri vardır.
Parmak boyama
Parmakları ile doğal boyalarla yapılan çalışmalar parmak kaslarını güçlendirecektir.
İki Elle Yapılan İşler
Bu tip işlerde koordinasyonu arttıran işlerdir.
Düğme ve Bağlama
Düğme bağlarken de baş ve işaret parmağı kullanıldığından oldukça önemli bir aktivitedir. Bizim kendi programlarımızda da düğme ve fermuarlarla yaptığımız oldukça fazla etkinlik vardır.
Boyama
Boyama da parmaklarla yapılan aktivite olduğundan dolayı, ince motor gelişiminde oldukça etkilidir.
Montessori okulları, çocuğun ince motor becerilerini geliştirebilmeleri için harika okullardır. Çünkü Montessori içerisinde günlük yaşam aktiviteleri diye bir bölüm vardır ve buradaki aktivitelerin hemen hemen tümü ince motor becerilerini güçlendirici aktivitelerdir.
İnce motor becerileri gelişmiş bir çocuk kendi öz bakımını çok daha rahat yapabilir. Kendi öz bakımını yapan çocuk ise daha kolay kendi – öz saygısını geliştirir. Dolayısı ile fiziksel olarak gördüğünüz bu aktivite hem sosyal olarak hem de ileride akademik başarıya temel olması nedeni ile akademik olarak ta çocukları etkiler.
Bahar Erdem Beylikdüzü Anaokulu Orman Etkinlikleri
Okullarımızda hava koşulları nasıl olursa olsun (çok büyük sağnak yağış ya da fırtınalar olmadığı müddetçe) ormana gitmeye özen gösteriyoruz. Çoğu okulda olduğu gibi sadece okul öncesi orman haftası etkinlikleri zamanında değil, her hafta ormana gidiyoruz. BEA anaokullarında yetişen her çocuk aslında birer orman çocuğu.
Orman gezisi yaptığımız günler yanımıza küçük atıştırmalıklar alırız. Eğer hava yağışlı ise botlarımızı, yağmurluklarımızı mutlaka yanımıza alırız. Çok yağmur yağdığında ağaçlar arasına brandamızı gereriz.
Orman Okulu Nedir?
Orman Okulu, düzenli bir şekilde ormana gitmeyi içerir. Eğer ormana ulaşmak çok zor olmasaydı özellikle İstanbul gibi metropollerde, her günümüzü ormanda geçirebildik. Fakat günümüz dünyasında her gün ormana gitmek – trafiği de düşündüğünüzde- imkansız olabiliyor. Bu tür durumlarda orman okulları haftada bir gün ya da iki gün ormana gidip geri kalan zamanları bahçe saati ile destekliyor.
Burada önemli olan nokta, düzenli olarak aynı yere gidilmesi. Tabii ki arada farklı yerlere gidilmeli ve farklı yerlerde görülmeli ama aynı yere gidilmesinde amaç, çocukların mevsim değişikliklerine tanıklık edebilmesi. Sonbaharı, kışı, ilkbaharı ve yazı dışarıda görebilmesi, doğanın nasıl değiştiğini özümsemesi.
Okul Öncesi İngilizce Etkinlikleri
Öncelikle şunu belirterek başlayalım, Bahar Erdem Beylikdüzü Anaokulları ‘nda birincil amaç İngilizce öğretmek değildir. BEA’da çocukların sosyal ve fiziksel gelişim özellikleri itinalı bir şekilde takip edilir ve kendi kendine yetebilen, merak duyguları gelişmiş, duygu regülasyonlarını yapabilen barışçıl, yenilikçi, meraklı çocuklar yetiştirebilmek bizim önceliğimizdir.
Bu önceliklerin altını çizmekle birlikte, yabancı dil eğitiminde de en önemli bulduğumuz nokta bunun çocuğa oyunlarla, günlük hayat ile verilmesidir. Okul öncesi İngilizce oyunlar ve okul öncesi İngilizce şarkılar, bu etkinliklerin temelini oluşturur.
En büyük yaş grubu her gün iki saat İngilizceye maruz kalırken, küçük yaşlara ilerledikçe bu saatler azalır. Peki anaokulu İngilizce etkinlikleri nelerdir?
Burada daha çok flash kartlarla hareket edilir. Hayvanların isimleri, evin bölümleri, organlarımız, renkler, sayılar, kendini tanıştırma, mevsimler ve aylar şarkılarla ve oyunlarla eğlenceli bir şekilde öğrenilir.
İngilizce’de kelime hazinesinin kalıcı olmasının tek yolu ise tekrar etmektir. BEA’da size yollanan aylık programlarda olan kelimeleri mutlaka her akşam çocuğunuz ile tekrar etmenizi isteriz.
Okul Öncesi Deneyler yazımızı okudunuz mu ?
Çocuğa Hikaye Anlatmak hem çocuklar hem de kendiniz için faydalıdır. Çocuk hikayeleri kısa olsun çocuk hikayeleri uzun olsun hem çocuğunuzla vakit geçirme açısından hem de aranızdaki bağı kuvvetlendirmek açısından oldukça kıymetlidir.
Hikâye uydurmayı öğrenmek okuryazarlığı geliştirir, hayal gücünü artırır ve aile ilişkilerini de güçlendirir. Çocuğunuzun hayal gücünü kullanarak, alışılmışın dışında düşünme yeteneğini geliştirirsiniz. Perdeleri kestiğiniz için tokat yediğiniz bir zaman hakkında ya da 2. sınıfta öğretmeninizin üzerine kusmanızla ilgili hikâyeler duymak, çocuklar olumsuz duygular hissetmeyi normal hale getirebilir. Korkuyu keşfetmelerini sağlamak özellikle klasik masalların da bir işlevidir.
Çocuğa Hikaye Anlatmak – Nasıl Başlanır? Çocuk Hikayeleri Kısa
Yüksek ihtimal siz zaten düşünmeden çocuklarınıza bazı hikâyeler anlattınız. Mesela anlamadığı bir sözcüğün yerine başka bir sözcük söylediğinizde ya da henüz karşılaşmasını istemediğiniz bir durum olduğunda (silah veya ölüm gibi) çocuğunuza bir hikâye uydurmaya başlarsınız. Ve bu da öykü anlatımının özüdür, devam ettikçe yeni hikâyeler uydurmak. Hikâye anlatımı kitap okumaktan farklıdır, daha çok konuşma gibidir. Geri bildirim alıp anında düzenleme yapabilirsiniz. Başlangıç için şunları deneyin:
• Kendi hayatınızdan hikâyeler (her yaştan çocuklar için). İlla hikâyeler hazırlamak gerekmez. Çocukken oynadığınız oyunlardan veya hatta başınızı belaya soktuğunuz zamanlardan bahsedin. Aile hakkındaki hikâyeler aile bağlarını güçlendirir.
• Herkesin bildiği hikâyeler (okul öncesi çocuklar için en iyisi). Kırmızı Başlıklı Kız ya da Goldilocks gibi çok rahat olduğunuz bir hikâye ile başlayıp kendi kelimelerinizle anlatın.
• Yerinde hikâyeler. Çocuklarınıza, “Eğer bu yemek masasındaki bir nesne olacak olsaydın ne olurdun? Söyle bana.” deyin. Sonra sorular sorun. Çocuğunuz tuzluğu seçmişse, ona ne gibi yemeklere karışmak istediğini vb. sorun.
Bebekler ve küçük çocuklar için kitap okumak neden önemlidir?
Her gün hikayeler paylaşmak, konuşmak ve şarkı söylemek çocuğunuzun gelişimine birçok yönden yardımcı olur. Hikayeleri okumak ve paylaşmak şunları yapabilir:
çocuğunuzun sesleri, sözcükleri ve dili tanımasına ve erken okuryazarlık becerilerini geliştirmesine yardımcı olur
- Kitaplara ve hikayelere değer vermeyi öğrenir
- Çocuğunuzun hayal gücünü harekete geçirir ve merak uyandırır
- Çocuğunuzun beynini, odaklanma yeteneğini, konsantrasyonunu, sosyal becerilerini ve iletişim becerilerini geliştirmeye yardımcı olur
- Çocuğunuzun ‘gerçek’ ve ‘inanma’ arasındaki farkı öğrenmesine yardımcı olur
- Çocuğunuzun yeni veya korkutucu olayları ve bunlarla birlikte gelen güçlü duyguları anlamasına yardımcı olur
- Çocuğunuzun dünyayı, kendi kültürünü ve diğer kültürleri öğrenmesine yardımcı olur.
Çocuğunuzla hikayeler paylaşmak, kitaptan okumanız gerektiği anlamına gelmez. Çocuğunuzla sadece kitaplara bakıp onlar hakkında konuşarak harika bir hikaye anlatıcısı, dili ve kitapları kullanmak için iyi bir model olabilirsiniz. Çocuğunuz bir kitabı doğru tuttuğunuzu ve sayfaları yavaşça çevirerek kitapta nasıl ilerlediğinizi görerek öğrenecektir. Çocuklarla hikaye okumanın yetişkinler için de faydaları vardır. Birlikte okuyarak geçirdiğiniz özel zaman, bağ kurmayı teşvik eder ve çocuğunuzla ilişkinizi geliştirmenize yardımcı olur.
Hikaye anlatımı ve şarkılar
Çocuğunuzun dil ve okuryazarlık gelişimine yardımcı olmanın tek yolu okumak değildir. Hikâye anlatmak, şarkı söylemek ve tekerlemeleri birlikte söylemek de erken okuryazarlık becerileri için harika aktivitelerdir ve çocuğunuz muhtemelen aynı anda çok eğlenecektir. Bazen çocuğunuz bu aktivitelerden okumaktan daha çok keyif alabilir. Siz ve çocuğunuz kendi hikayelerinizi oluşturmak veya aile hikayelerini paylaşmak isteyebilirsiniz. Çocuğunuz, birlikte paylaştığınız şarkılardan, hikayelerden ve sohbetlerden kelimeler öğrenecek ve dil becerilerini geliştirecektir. Çocuk hikayeleri kısa olsun uzun olsun her durumda çocukların ilgisini çeker. Güzel çocuk hikaye kitabı alınıp kısa hikayelerden ya da uzun hikayelerden okuma yapılabilir. Anaokulunda’da yapılacak kısa çocuk hikayesi etkinlikleri, çocuğun kendini ifade etmesinde yardımcı olacaktır.
Çocuğunuzla ne zaman okumalı, şarkı söylemeli ve hikayeler anlatmalısınız?
Yatma zamanı, banyo zamanı, lazımlık zamanı, trende, otobüste, arabada, parkta, çocuk arabasında, bebek karyolasında, pratisyen hekimin bekleme odasındayken … Her zaman iyi bir zamandır bir hikaye için! Kitapları günlük rutininizin bir parçası haline getirebilirsiniz – her yerde paylaşmak ve keyfini çıkarmak için onları yanınıza alın.
Ne zaman duracağını bilmek, ilk etapta bir hikayeyi paylaşmak için zaman bulmak kadar önemli olabilir. Çocuğunuzun hikayeye tepkisine dikkat edin ve çocuğunuz bu sefer zevk almıyorsa durun. Her zaman bir kitabı, şarkıyı veya hikayeyi başka bir zaman deneyebilirsiniz. Bir kitabınız yoksa veya yerinde bir hikaye oluşturamıyorsanız endişelenmeyin. Çocuğunuzla mektupları, kelimeleri ve resimleri paylaşmanın başka birçok yolu vardır. Örneğin, şuna bakabilirsiniz: evde veya süpermarkette paketler, özellikle gıda ambalajları giyim – tişörtün üzerinde ne yazıyor? Bu hangi renk? mektuplar ve notlar – ne diyorlar? Onları kim gönderdi? Dükkanlarda veya otobüslerde ve trenlerde tabelalar veya posterler – çocuğunuzun adıyla aynı harfleri taşıyan işaretleri gösterin menüler – daha büyük çocuklar için menülere bakmak ve ne yemek istediklerini bulmak eğlenceli olabilir.
Raisingchildren.net.au sitesinden esinlenmiştir.
Çocuklarda Arkadaşlık
Anaokulundaki çocuklar için en büyük mutluluk kaynağının arkadaşları olabileceğini öğrenin.
Bayan Perline, sabah toplantısı için sınıfındaki çocukları toplar. Çocuklar yuvarlak olduktan sonra onlara “Mutluluk …dır” cümlesini nasıl bitirileceğine dair fikirlerini paylaşmalarını ister. Eller havaya kalkar ve öğretmen aceleyle çocukların fikirlerini sırayla not eder. “Mutluluk annem ve babamın yanında olmaktır.” “Mutluluk arkadaşımın yanında oturmaktır!” “Mutluluk tırmanmaktır.” Çocuğunuzu neyin mutlu ettiğini bilmek ister misiniz? Sadece sorun! Biraz daha yaşı büyük anaokulu çocukları, düşündükleri konusunda çok nettir.
Çocuklarda Arkadaşlık: Anaokulu Dönemi
Anaokulu döneminde ortaya çıkan en heyecan verici gelişimsel değişikliklerden biri de çocuğunuzun düşüncelerini ve fikirlerini ifade etme becerisini arttırmasıdır. Bu noktada, dil yetenekleri hızlı bir şekilde artmış durumdadır. Bu durum, kısmen, daha geniş bir kelime dağarcığının ve iletişim yeteneğinin yükselmesinin sonucu olmasının yanı sıra, aynı zamanda kendini bir topluluk içinde ifade etmesinden de kaynaklanır. Anaokulu yılının sonunda çocuklar kendileri için düşünmeyi ve kendi düşüncelerini değerlendirmeyi öğrenmiş olurlar.
Yukarıdaki mutluluk ifadelerini okurken, 5 ve 6 yaşlarındaki mutluluk için iki temel ögenin ilişkiler ve başarılar olduğunu fark edebilirsiniz. Çocuklar yeni bir bisiklet veya oyuncak almaktan çok hoşlansa bile, gerçekten yaşanan mutluluk, çocukların ailesi, arkadaşları ve sizinle paylaştığı ilişkilere dayanmaktadır. Çocuğunuz, başkalarıyla olan etkileşimlerinin yaptığı her şeye daha fazla zevk kattığı bir gelişme aşamasındadır. Bir oyuncağı, aktiviteyi veya fikrini güvenilir bir arkadaşı ya da bir aile üyesi ile paylaşabilme özelliği, çocuğunuza sevinç, rahatlık ve güvenlik duygusu verir.
Çocuklarda Arkadaşlık: Adil Dostluklar
Çocukların dostluğa adalet bakış açısı ile bakarlar. Bu aşamada çocuğunuz büyük bir adalet duygusuna sahip olur. Çocuğunuz için diğerlerinin “adil oynaması” çok önemli. Hatta arkadaşlıklarında ve diğer aktivitelerde adalet duygusu anaokulunda mutluluk için çok önemlidir! Çocuğunuza göre adil olmak genellikle herkesin aynı kurallara uyması ve eşit muamele görmesi anlamına gelmektedir. Çocuğunuzun bir şeylerin adil olduğunu özellikle de olmadığında hissettiğinin farkındasınızdır ama başkaları bir şeylerin haksızlık olduğunu düşündüğünde o kadar da farkında olmayabilir. Bu gayet normaldir. Çocuklar küçükken çok kendine odaklıdırlar. Anaokulu çocukları, dünyayı hâlâ kendi ihtiyaçlarıyla alakalı olarak görür ama empati ve adil olmayı öğrenme konusunda da oldukça yeteneklidirler.
Başarılar, anaokulu çocuklarının mutluluk duygularını etkileyen bir diğer faktördür. Çocuğunuzun herhangi bir faaliyetinde “bunu yapabilirim” faktörü yüksektir. Neler yapabileceğini göstermek ister ve genellikle “birinci” ya da “kazanan” olmak ister. Bu başarı duygusu, sınıfta veya evde katkıda bulunan ve kabul gören bir üye gibi hissetmesini sağlar. Görülmenin ve takdir edilmenin verdiği mutluluk, birçok insanın hayatta en çok istediği şey!
Medya karmaşasını bir kenara bırakın ve çocukların iklim değişikliğini anlaması ve küresel ısınmayı tanıması konusunda destekçi olun.
Her gün çıkan yeni haberlerle iklim değişikliğiyle ilgili farkındalık rekor seviyelere ulaştı. Peki çocuğunuz gerçekten sorunu anlıyor mu? İşte bu zorlu konuyu açıklamak için birkaç yöntem.
Çocukların İklim Değişikliğini Anlaması: 8 Yaşın Altındaki Çocuklar İçin
Önce çocuğunuzun yaşını göz önünde bulundurun. 8 yaşın altındaysa, zorunlu olmadığı sürece konuyu açmamanız iyi olur. Bunun yerine, çevreyle ve doğayla olan ilişkisini güçlendirmeye çalışın, böylece zaman geldiğinde doğa için zaten bir tutku ve saygı geliştirecektir. Yürüyüş, kamp, bahçe işleri ve sadece doğal güzelliği fark etmek için durmak ve bakmakbile bu ilişkiyi geliştirmek için harika bir yoldur. Ormanlar, okyanuslar, bitkiler veya hayvanlarla ilgili kitaplar okumak da çocuğunuzla doğal dünya arasındaki ilişkiyi güçlendirmenin mükemmel yollarıdır.
Çocuğunuz size küresel ısınma hakkında soru sorarsa, kısa ve güven verici bir şekilde cevap verin. Bu sorunu çözmek için yetişkinlerin çok çalıştıklarını vurgulayın. Ne yazık ki, iklim değişikliğinin en önemli noktalarından biri, bunun bir sonraki kuşağa kalacak bir yük olmasıdır. Fakat bu yük, küçük çocukların zihni için çok ağır olabilir ve kafaları karışabilir.
Çocukların İklim Değişikliğini Anlaması: Daha Büyük Çocuklar İçin
Şimdi konuyu biraz farklı bir şekilde ele alabilirsiniz. 3. sınıftan 8. sınıfa kadar çocuklar daha karmaşık konular hakkında soyut düşünme yeteneğini geliştirmeye başlarlar. Küresel ısınma da dahil olmak üzere güncel olayları öğrenmeye hazır haldedirler. Daha da önemlisi, bu yaştaki çocuklar doğru ya da yanlış bilgileri yaşıtlarından hatta öğretmenlerinden de alabilir. Bu yüzden, çocuğunuzla küresel ısınma hakkında bildiklerini ve bilmediklerini öğrenmek adına konuşmak için fırsatlar yaratın. Sorularını olabildiğince en iyi şekilde cevaplayın, ancak konuyla ilgili bir şeyi bilmiyorsanız da bunu kabul edin (sonra birlikte biraz araştırma yapın). Bu, çocuklarınızı gelecekte de aynı şeyi yapmaya teşvik edecek ve onlara nasıl araştırması gerektiğiyle ilgili yardımcı olacaktır.
Televizyondaki haber programlarını izleyin veya gazete ve dergileri birbirinize sesli okuyun. Bu, çocuğunuzun konuya karşı tepkilerini ölçmenize yardım edebilir. Bilimsel konuşma dilinden sıkılıyor mu? Dünyaya ne olacağından korkuyor mu? Ya da işin içine girmekle ve bir fark yaratmakla igili heyecanlandı mı? Çocuğunuz sorunu kavrayabilir ve “Ben de yardım etmek istiyorum!” diyebilir. Müthiş! Yeni bir çevreci yarattınız ve dünyanın kesinlikle onlara ihtiyacı var. Bu coşkusunu pozitif bakış açısıyla birlikte cesaretlendirin ve gezegeni kurtarmak için çok geç olmadığını vurgulayın. Çevreyi korumaya yardım eden (ormancılık görevlisi, hidroloji uzmanı, jeolog, tarımsal teknoloji uzmanı, biyoyakıt mühendisleri, güneş enerjisi sitemi satış temsilcisi, rüzgar geliştirme sorumlusu, atmosferik bilim adamı, meteorolog gibi) kariyer fırsatlarından bahsedebilirsiniz.
Çocukların İklim Değişikliğini Anlaması: Çocuk Dostu Kaynaklar
Araştırırken, iklim değişikliği konusundaki düşünceleriniz hakkında çocuğunuzla konuşun. Çocuğunuz, gerçek ile fikirler arasındaki farkı anladığında, kendi fikirlerini paylaşmakla ilgili daha rahat hissedecektir.
- Laurie David ve Cambria Gordon’ın hazırladığı, Küresel Isınmayı Anlamak için Kılavuz, doğanın çocuklar tarafından anlaşılması için onları bir yolculuğa çıkaran şema, oyun, trivia, ünlü alıntılar ve canlı resimler sunuyor.
- Çocukların sık sorduğu bazı sorular ve cevapları için Ulusal Vahşi Yaşam Federasyonu İklim Sınıfına göz atın.
Çocukların İklim Değişikliğini Anlaması: Şimdi Dünyayı Kurtarmaya Yardım
Çocuğunuza doğayı korumasını sağlamanın en kolay yolu kendi evinizde harekete geçmeye başlamaktır. Gereksiz ışıkları kapatın, su tasarrufu yapın, kompakt flüoresan ampulleri tercih edin ve geri dönüşüm yapın! Evde yapılabilecek seçenekler sonsuzdur, ancak her bir yapılan şey önemlidir ve çocuklar için iyi bir örnek oluşturur. Yeşilci davranmak için bu yolları deneyin!
Çocuğunuz daha fazla şey yapmak istiyorsa, daha büyük ölçekli bir çevre girişiminde bulunmasına yardım edin. Yaban hayatı korumanın yolları, koruma araştırma programlarını veya bilinçlendirme projelerini araştırın. Şehrinizi iklim koruma sözleşmesine dahil etmenize ya da kendi arka bahçenizde yaşam alanı oluşturmanıza yardım etmesi için belediye başkanınıza da yazabilirsiniz.
Medyanın, kitlesel dikkati belirli konularda yoğunlaştıracak eşsiz bir gücü vardır. En son seçtiği konu, yeni ve artan bir farkındalık yaratan iklim değişikliği. Fakat bu anlayışın bu bilince eşlik ettiğinden emin olmak için iletişim kurmak çok önemlidir. Çocuklarınızla küresel ısınma hakkında konuşmak için girişimde bulunun ve trend medya haberleri yerine eski moda doğa yürüyüşlerine çıkın!
Çocuklarda Sağlıkla İlgili Yanlış Bilinen 5 Gerçek
Aile sağlığı, fitness ve beslenme konusundaki düşüncelerinizi yenileyin. Çocuklarda sağlıkla ilgili yanlış bilinen 5 gerçek:
1. Aşırı kilolu olmak genetiktir. Bir kişinin fazla kilolu olmasına neden olan genetik koşullar bilinenin aksine çok azdır. Eğer bütün aile aşırı kiloluysa, büyük olasılıkla nesiller boyunca yalnızca yeme alışkanlıkları birbirine aktarılmıştır.
2. Atletik değilim. Mayo Clinic’in pediatrik editörü Jay Hoecker, MD, her gün yarım saatlik bir yürüyüşün fit olmanın önemli bir parçası olduğunu söylüyor. Bu yürüyüşün alışveriş yaparkenki gezinme hızında olmamasına dikkat edin. Hızlı yürüyerek kanınızın pompalanma hızını artırın.
3. Kilo hakkında konuşmak yeme bozukluklarını teşvik eder. Spor uzmanı Denise Austin, fiziksel sağlığın öneminden bahsetmenin anahtar taşı olduğunu, ancak “çocuklarınızla olumlu davranın onları azarlamayın” dedi. Hoecker, “En iyi yol, örnek olarak öğretmek ve kilo yerine egzersize odaklanmak” diyor. “Yiyeceklerin bir ödül veya ceza olmasına izin vermeyin, etkinliklerle veya birlikte daha fazla zaman geçirmekle ödüllendirin.”
4. Bu sadece bebeklik yağı. Hoecker, bir çocuk 6 yaşından önce obez ise, bunun yetişkinlik döneminde de fazla kilolu olma ihtimalini artırdığını söyledi. Çocuk doktorunuza sağlıklı bir boy-kilo oranının ne olduğunu ve gerekirse kilo verdirmenin mantıklı bir yolunu öğrenmek için danışın.
5. Çocuklar yemekler arasında atıştırmalıdır. Meyve veya fıstık gibi sağlıklı ürünlerle atıştırmak yemek saatlerinde aşırı yemeyi önlemeye yardımcı olabilir. Porsiyon ölçülerini kontrol edin ve CDC’nin beslenme sitesinden beslenme hakkında daha fazla bilgi edinin.
Çocuklarda Yalan – Çocuklar Neden Yalan Söyler?
Çocuklarda yalan ve yalan söylemenin öğrenilmesi çocuğun gelişiminde önemli bir adımdır.
Annesi akşam yemeğinden kalan bulaşıkları yıkarken, üç yaşındaki Sally mutfakta mutlu bir şekilde oynuyordu. Sally’nin annesi masadan tabak almak için arkasını döndüğünde, Sally’nin ayaklarının altında bir su birikintisi fark etti. “Sally, tatlım, altını mı ıslattın?” diye sordu. Sally kafasını salladı ve “Ayakkabılarım yaptı” dedi. Sally annesine açıkça yalan söylemişti. Çocuklarda yalan söyleme neden olur? Çocuklar neden yalan söyler?
Çocuklarda Yalan: Keşif
Çocuğunuzun yalan söylediğini ilk keşfettiğinizde çoğu anne baba gibi şoka girecek, kendinizi sinirli, incinmiş ve hatta ihanete uğramış hissedeceksiniz. Ancak geri adım atıp, yalan söylemeyi çocuğunuzun duygusal ve zihinsel gelişiminin bir parçası olarak görürseniz, bu durumun çocuğunuzda ciddi davranışsal sorunlara ve ihanete yol açmayacağını göreceksiniz. Hatta son araştırmalar yalan söylemenin normal gelişimde olumlu bir rol oynadığını göstermiştir. Bağımsızlık, bakış açısı kazanma ve duygusal kontrol gibi temel insan becerileri çocukların yalan söylemesine olanak tanıyan becerilerin aynısıdır.
Halk arasındaki inanış çok uzun zamandır küçük çocukların yalan söylemez nitelikte olduğunu ileri sürdü. Ancak daha yeni araştırmalar, çoğu çocuğun 2 ila 4 yaşları arasında etkili bir şekilde yalan söylemeyi öğrendiğini gösteriyor. İlk başarılı yalan, çocuğun zihninin ve düşüncelerinin ebeveynlerininkinden ayrı olduğunu gösterdiği için gelişimsel başarı olarak görülebilir. Aynı şekilde “hayır” demek de çocuğun kendi arzuları, düşünceleri ve duygularıyla başkalarınınkiler arasına sınır çektiğini gösterir.
Her şey gibi, çocuklarda yalan söyleme çevrelerinden öğrendiği bir davranış modelidir. Anne babalar ve öğretmenler, çocuklara dürüstlüklerini bastırmayı öğretirler. Bir çocuk “Şu adam çok komik.” diye bağırabilir, aldığı bir hediye için “Hiç beğenmedim” veya tadı kötü bir yemeğe “Iyyy” diyebilir. Yetişkinler yavaşça çocuklara, bu tür bir dürüstlüğün her zaman hoş karşılanmadığını ve doğruyu söylemekle diğer insanlara zarar vermemek arasında ince bir çizgi olduğunu öğretirler. Çocuklar ayrıca yetişkinlerin yalanlarını da gözlemler. (Bir araştırma, yetişkinlerin haftada ortalama 13 kez yalan söylediğini ortaya koymuştur!) Hepimiz çıkarlarımız için yalan söylüyoruz ve çocuklarımızın bizi izleyip öğreniyorlar, ancak her zaman tam anlamıyla değil.
Çocuklarda Yalan: Yalanın Gelişimi
Peki çocuklar neden yalan söyler? Dört yaşından itibaren, çocuklar, yetişkinlerle aynı nedenlerden dolayı yalan söylemeye başlarlar, cezadan kaçmak, avantaj elde etmek, istenmeyen sonuçlardan kaçınmak ve hatta özsaygıyı arttırmak için. Gençler de yetişkinler gibi, bazen güç göstermek, gizliliklerini korumak veya bir arkadaşlarını korumak için yalan söylerler. Bir çocuk yalan söylediğinde, aslında bir şeyi değiştirmeye, bir durumu olmasını istediği gibi yeniden şekillendirmeye çalışır.
Yalan söylemede gelişimsel bir ilerleme vardır. İlk basamakta, çocuk yanlış olduğunu bildiği bir şeyi söyleyerek ödül kazanmak veya hedefe ulaşmak ister. Niyeti, dinleyicinin davranışını etkilemek, örneğin cezadan kurtulmak veya ödül almak olabilir.
Çocuklarda Yalan: Deney
Bu çalışmaya göz atın: 2-3 yaşlarındaki bir grup çocuk boş bir odaya oturtuldu ve arkalarındaki masaya yerleştirilen oyuncağa bakmamaları söylendi. Araştırmacı odadan çıkıp beş dakika sonra geri döndü. Çocukların yüzde doksanı oyuncağa bakmıştı ve çoğunluğu (yaklaşık üçte ikisi) bakışlarını gizledi. Üçte biri direkt olarak yalan söyleyip oyuncağa bakmadıklarını iddia ederken, diğer üçte birlik kısmı da soruyu duymazdan gelip cevap vermedi.
Bu yaşta, dilekler ve hayal gücü sıklıkla gerçek olanla karıştırılıyor. Bazen 3 yaşındaki bir çocuk hikaye anlatmaya başlar ve hikayeyi kafasındakine uydurmak için küçük detaylar eklediğini fark edersiniz. Bu yaştaki yalanlar başarılı olabilir, ancak 3 yaşındaki çocuklar genelde kötü yalancıdırlar çünkü düzgün yalan söylemezler. Dinleyenlerin anlattıklarını ya da anlatmaya niyetlendiklerini gerçekten ciddiye alacağını tahmin edemiyorlar. Sonuç olarak, yanlış zamanda veya yerde yalan söylüyorlar veya aldatmacayı gizlemek için izlerini örtmek gibi diğer önemli detayları düşünmekten kaçınıyorlar.
Çocuklarda Yalan: 4 Yaşın Önemi
4 yaşına gelindiklerinde çocuklar doğru söylemek ve yalan söylemek arasındaki farkı ve yalan söylemenin yanlış olduğunu bilirler. Bu yüzden genellikle doğruyu söylerler, ve yalan söyledikleri çok belli olur. Fakat aynı zamanda yalan söylemede daha beceriklidirler çünkü dinleyenlerin aklından geçenleri dikkate almada daha iyilerdir.
Araştırmacılar aynı oyuncak deneyini 4 ila 6 yaşlarındaki çocuklar ile yaptıklarında, büyük çocukların oyuncağa göz atma dürtüsünü daha iyi yendiklerini gözlemlediler. Ancak bakanlar yalan söylemeye daha meyillilerdi. Video kayıtları büyük çocuklarda önemli bir farklılık daha gösterdi: Oyuncağa baktıktan sonra pek mutlu görünmüyorlardı. Bununla birlikte, araştırmacılar geri döndükten sonra yüz ifadelerini değiştirdiler, kelimenin tam anlamıyla “maske taktılar”.
4 ya da 5 yaşlarına gelindiğinde çocuklar, bir dinleyicinin, varolan bilgileri ışığında bir ifadeyi yorumlayıp değerlendireceğini bilerek, sahte mesajın akıllarında bırakacağı etkiyi anlarlar. Ancak dinleyicinin bir ifadenin doğruluğunu düşünüp düşünmediğini anlamakta zorluk çekerler. Beş yaşındaki bir çocuğun da dediği gibi, “Yalan söylememelisiniz, çünkü yetişkinlerin kafalarının içindeki beyin o kadar akıllıdır ki her zaman bunu fark ederler.”
Daha da karmaşık bir yalan söyleme basamağı, 6 ila 8 yaşları arasında ortaya çıkar. Çocuklar artık “John, annesinin büyükannenin ziyarete gelmemesi konusunda kötü hissettiğini düşünmesini istiyor” gibi cümleleri anlarlar. Bu aşamada, yalnızca yalan içeriği değil, konuşmacının tavrı ve amacı da şüphe çekebilir.
Yaşları 10 ile 11 arasındaki çocukların çoğu yetenekli yalancılardır. Bu basamaktaki en büyük fark, artık ne öğretmenin ne de anne babanın çocuğun sesinden, yüzündeki masum ifadeden ve tuhaf mazeretinden etkilenmemesidir.
Çocuklarda Yalan: Çocuğunuz Yalan Söylediğinde
Küçük çocuğunuz yalan söylediği zaman, bunun ahlaksızlık olmadığını kendinize hatırlatın. Çileden çıkmak işe yaramaz. Yalan söylemesi çocuğunuzun istediğini elde etmesinin bir yoludur ve bu gayet normal ve sağlıklıdır. Ayrıca bir dedektif gibi hikayesini sorgulamak da iyi değildir. Bu, çocuğa kendisinin güvenilmez ve dolandırıcı olduğunu düşündürtür.
Bir çocuk 4-5 yaş ve üzeri olduğunda ve doğruyu anladığında bile, direkt olarak sorduğunuzda ağzından doğruları duyamayabilirsiniz. Ancak “doğruyu” söylese bile, bu ona söylettiğiniz içindir. Pastadaki çikolatayı yaladığını itiraf ettiğinde, elinize ne geçecek? Onu kendi davranışlarının sorumluluğunu almaya yüreklendirmediniz. Hatta çocuğunuza baskı yapmak bir dahaki sefere gerçeği söylememesine neden olabilir.
Uzun vadede hedef, çocuğunuzun yaptıkları için ahlak ve sorumluluk duygusunu geliştirmesine katkıda bulunmaktır. Yalan söylemek büyümenin normal bir yanı olsa da, bu önemsenmeyeceği anlamına gelmiyor. Çocuğunuzun dürüstlüğü daha iyi anlamasına yardımcı olmak için kullanabileceğiniz bazı stratejiler aşağıda listelenmiştir:
Çocuklarda Yalan: Örnek olun
Bu bariz bir şey, ancak ne zaman ve nasıl yalan söylediğinize dikkat etmeyi gerektiriyor, ki bu da kolay bir şey değildir. Başkalarının iyiliğini gözeten, kendinden emin, güvenli bir çocuk yetiştirmek istiyorsak, bunu güven veren ve saygılı ebeveynler olarak zor yoldan yapmak zorundayız.
Bir şey yapmadan önce sakinleşin. Ne kadar sakin olursanız, o kadar iyi iletişim kurarsınız. İlk adım, örneğin hırsızlık gibi bir davranışın yanlış olduğu mesajını vermektir. Daha sonra, çocuğunuzun yaptıkları hakkında neden yalan söylediğine değinin. Unutmayın ki bazı çocuklar, cezalandırılmaktan çok öfkeyi önlemek için yalan söylerler.
Vicdan gelişimini destekleyecek önlemler alın. Öğretmeninin eve gönderdiği veliyi toplantıya çağıran notları çöpe atan bir anaokulu öğrencisi düşünün. Babasına hiçbir not ulaşmadı, ve öğretmen aradığında baba şaşkına dönüyor. Çocuğu notlarla ilgili bildiklerini reddediyor. Bu noktada, öfke, umutsuzluk ve kızgınlık gibi duygular hissettiğini hayal edebiliyor olsak da, sakin kalmak en iyisidir. Kısa vadede en mantıklı çözüm, çocuğa öğretmeninden özür diletip, ailesine notları götürmediğini söyletmektir. Daha sonra eve getirmek için başka bir not isteyebilir.
Çocuğunuzun yalanı ne amaçla söylediğini düşünün. Bu anaokulu öğrencisi örneğimizde, cezadan kaçmaya mı çalışıyordu? Belki de bir hata yapmaktan veya yaptıklarının sonucundan korkmuştu? Nasıl hissediyor olabilir? Endişeli, suçlu, utanmış, korkmuş mu? Çocukların bize söylediği şeylerin daima bir sebebi ve anlamı vardır. Çocuğunuzun yalan söyleyerek ne elde ettiğini kendinize sormaktan zarar gelmez.
Çocuklarda Yalan: Sonuçlara Dikkat Çekme
Küçük çocuklar, sürekli ağlayıp yardım isteyen, bu yüzden gerçekten zor durumda olduğunda kimsenin yardım etmediği yalancı çoban hikayesiyle çok ilgililer. Çocuğunuz size doğruyu söylediğinde, bunu yaptığına memnun olduğunuzu ona söyleyin. Bu, onun güvenini güçlendirecek ve bir dahaki sefere gerçeği söylemesini kolaylaştıracaktır.
Uzun vadede en etkili çözüm, çocuğun yalanıyla hangi mesajı vermeye çalıştığını anlamaktır. Bazen yalan söylemek, bir çocuğun daha fazla ilgiye, veya günlük aktivitelerinde daha güçlü sınırlamalara ihtiyaç duyduğunun bir işaretidir. Uzun vadeli stratejiler, aile içinde güvenlik duygusunu artırmak için kuralları konmuş rutin aktiviteler yaratmak olabilir. Örneğin, sevdiği kitabı sesli okuduktan sonra uyumak veya televizyon izleme zamanlarını sınırlamak gibi.
Erken çocukluk öncüsü Erik Erikson’un sözlerine göre, “Çocukları iyi hale getirmek uzun bir iştir; bunu yapmaya, onları yetiştirmeye devam etmek zorundasınız. Bu da onlara soru sormak, anlatmak, ağızlarını aramak, kendi düşüncelerinizi cesurca ifade etmek demek. Nerede durduğunuzu öğrenmeniz gerekmekte ve çocuğunuzun da nerede durduğunuzu bildiğinden, nedenini anladığından emin olun. Sonra, umut edin ki sizinle birlikte, sizin yanınızda dursunlar.