El Hurufu’l Mukatta’a Ne Demektir:
Bazı sürelerin başında bazen basit, bazen de birkaç harfin birleşmesinden meydana gelmiş rumuzlar bulunmaktadır Bu kesikli harflere el-Huruful mukattaa’a denir.
Bütün Alimler bu kesikli harflerin müteşabihattan olduğunda ittifak halindedirler. El hurufu mukattaanın delalet ettiği manalar hususunda çok çeşitli görüşler ortaya atılmıştır.
Kuranda Kaç Yerde Geçmektedir:
Bu harfler Kuranı Kerim’de 29 sürede bulunmaktadır. Bu surelerin 27’si Mekki 2 tanesi ise medenidir. Bu harfler 14 tane olup Arap alfabesinin yarısı kadardır ve bunlar 13 şekil altında görünürler bunların bazı tek bir harften bazı 2 bazı 3 bazı 4 Bazısı ise 5 harften meydana gelmiştir.
Bu hurufu mukattalar bir kelime gibi yazıldığı halde okunurken ayrı ayrı olarak, Elif Lam Mim diye okunur.
Hurufu Mukatta’a Ayet midir?:
Hurufu mukatta tam bir ayet olup olmadığı meselesinde ihtilaf edilmiştir. En seçkin olan görüşe göre bunlar ayet değildir. Belki kendilerini takip eden ayetlerin bir cüzüdür. Kufeliler hurufu mukattanın bazısını müstakil bir ayet, bazılarını da bir ayetin cüzü olarak addederler.
Mesela; 6 sürede elif lam mim 7 surede hamim 2 sürede ta sin mim ve bir surede de Elif Lam Mim, Sad, Taha,Yasin bunlar tam bir ayet olarak kabul edilir. Kaf, nun, Sad, Elif, Lam, ra, Elif Lam Mim ra, bunlar tam bir ayet değildir bulundukları ayetin birer cüzüdür.
Huruful Mukatta hakkında bazı görüşler:
ileri sürülen bu görüşler iki grupta toplanabilir. Birincisi bu harfler “Kuran’ın esrarındandır” Allah bunları bilme ilmini kendine mahsus kılmıştır. Bu bakımdan Bu ilim için “ilmi Mestur, Sırrı mahcubdur” denilmiştir.Bu harflerin manalar üzerinde durmak istememişlerdir.
Bu Görüşü Savunanların Delillerini şöylece sıralayabiliriz.
Ebû Bekr es-Sıddık “her kitabın bir sırrı vardır, Allahın Kur’ândaki sırrn da evâili’s-sûverdir” demiştir. Ali b. Tâlib de “her kitap için bir zübde vardır. Bu kitabın zübdesi de heca harfleridir”demektedir. eş-Şa’biden bu harfler hakkında sorulduğunda “Onlar Allah’ın sırrıdır, onu talep etmeyin” buyurdu.
Ebu Zibyân’da, İbn Abbas dan rivayetle “Alimler onları anlamaktan aciz oldu” demektedir. Bu harfler hakkında böyle ezeli bir itikadın mevcudiyeti, o harflerin tefsirinden çekinmeyi onlar hakkında sarih bir görüş ortaya çıkarmaya mani olmuştur. İbn Mesud ve Hulefayı Raşidin den de şu haber nakledilir “Bu harfler gizli bir ilim ve kapalı bir sırdır. Allah onları bilmeyi kendine mahsus kılmıştır.
Bazı arifler de, yukarıda serdettiğimiz rivayetleri teyit etmek maksadıyla, nasıl sulama yapılırken bir vadiye veya bir tarlaya bir nehrin suyunun hepsi birden verilmeyip, azar azar verilirse, Allah’ın indinde bulunan ilim denizinden, Allah’ım Resullerine lüzumu kadar verilmiştir. Resuller alimlere, alimler de halka kabul edebilecekleri nisbette verdiler. Ulema, enbiya ve melaike için sır vardır. Herkes kendi sırrından başkasını öğrenmeye tahammül edemez. Zira akıl zayıftır, göz güneş ışığına tahammül edemediği gibi.o da sırlara tahammül edemez.
Bu Harflerin ne Anlama Geldiği Konusu:
Bir kısım alimlere göre bu harfler, Kuran’ın esrarındandır. Allah bunların hakikatini bilmeyi kendine tahsis etmiştir yukarıda belirtmiştik. İkincisi bu harflere anlam verenler ise, değişik birçok görüş ileri sürmüşlerdir. Biz bunlardan sadece önemli bulduğumuz bir kaç tanesini nakletmekle yetineceğiz:
a- Bu harflerden her birinin Allah’ın isim ve sıfatlarıyla başka isimlere delalet ettiğini ileri sürenlerin görüşü:
b- Kur’ân’ın icâzına delâlet ettiklerini söyleyenlerin görüşü:
c- Uyarı harfleri olduklarını söyleyenlerin görüşü:
d- Bu harfler surelerin isimleridir görüşü:
e- Bu harfler kuranın isimleridir görüşü:
f- Bu harfler Allah’a yemin etmektedir görüşü:
g- Bunlar münferid harflerdir: Bu harflerin gayesi müşriklerin dikkatini çekmek içindir.
h- Bazıları da bu harflerin hz. Peygamber (as) için bir uyarı olduğunu söylemektedirler.
Bu görüşlerden başka pek çok ehemmiyetsiz görüşlerde mevcuttur. Ancak diğer görüşlerin hemen hemen tamamının bir dayanağı yoktur
Bu harflerin ezeli oluşu, onlara sırriyet kazandırmış, çeşitli temayüle sahip olanlar bu sırriyete muhtelif kalıplardaki gizlilik elbiselerini giydirmişlerdir. Bu harfler için Ümmetin bekasını tayin eden cümmel (ebced ve cifir cümmel tarih düşürmek için kullanılır) hesaplarından, İslamdaki bazı vakıaların istihracına kadar varmış, Birçok yapının elinde farklı şekillerde kullanılmıştır.
Kaynak: Tefsir usulu TDV Yayınları ve Şamil islam ansiklopedisi Eserlerinden istifade edilerek yazılmıştır