TİD Nedir?
Türk İşaret Dili -TİD, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki işitme engellilerin kullandığı dildir.
Türk İşaret Dili Tarihi
Hangi tarihte kullanılmaya başlandığına dair net bir veri olmamakla beraber Türk İşaret Diline ait ilk bilgiler 9. Yüzyıla dayanmaktadır. İlk olarak Fatih Sultan Mehmet döneminde sarayda dilsiz kişiler görevlendirilmeye başlanmış ve Kanunu Sultan Süleyman döneminde ise işaret dilinin saray görevlileri tarafından öğrenilmesi zorunlu hale getirilmiştir. 17. yüzyılda sarayda bulunan bî-zabân (dilsiz) görevli sayısının altmışa ulaştığı bilinmektedir. Bu kişiler elbette zorunlu hale gelen işaret dili ile iletişim kurmaktadırlar.
Kronolojik olarak:
Biliyor muydunuz?Evliya Çelebi, Seyahatname’de saray içerisinde kullanılan işaret dili hakkında bilgilere de yer vermiştir.
-1889: Osmanlı Devleti’nde saray dışındaki işitme engellilerin eğitimi için ilk Dilsiz Mektebi açılmış olup Dilsiz Mektebi’nde işaret dili ile eğitim verildiği gibi sözel eğitim de uygulanmaktaydı.
-1923: İzmir’de engelliler için sözel eğitim veren bir okul açıldı.
-1944: Süleyman Gök’ün öncülüğünde açılan Sağır Dilsiz ve Körler Okulu 1953 senesinde Millî Eğitim Bakanlığı’na devredildi.
-1880: Dünyada da, Milano Kongresi’nde işaret dili ile eğitimden vazgeçilip, sözel eğitime geçilmiş, fakat 1960‘lardan sonraki dönemlerde dünyada yeniden işaret dili eğitimi yaygınlaşmaya başlamıştır.
–1984: TRT, televizyonda İşitme Özürlüler Haber Bülteni’ni Türk İşaret Dili ile yayımlamıştır.
-1995: İlk olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Yetişkinler İçin Türk İşaret Dili Kılavuzu yayımlanmıştır.
KODA/CODA Nedir?Children Of Deaf Adults kısaltması olan ve ebeveyni işitme engelli olup kendisi işitme engelli olmayan; iki dil ve iki kültürle yaşayan çocuklara verilen addır. Coda olan çocuklar; anne ve babalarının kulağı, dili oluyor ve ebeveynlerinin dış ilişkilerinde adeta birer iletişim uzmanı oluyorlar.
Türk İşaret Dili Eğitimi Kapsamındaki Projeler Nelerdir?
Türk İşaret Dili Sözlüğü
Millî Eğitim Bakanlığınca, okullardaki Türk işaret dili sözlüğü ihtiyacını karşılamak amacıyla hazırlanmış olan Türk İşaret Dili Sözlüğü, 1986 kelime ve deyimden oluşmaktadır. Sözcüklerin anlam karşılıkları değil, kavramların işaret dilindeki karşılıklarının yer aldığı sözlükte ellerin ve parmakların aldığı biçimler ve hareketlerin yönleri de anlatılarak işaret dili öğretiminde kolaylık sağlanması esas gaye olarak benimsenmiştir. Her kelime için farklı resim ve el biçimi de ayrıca yer almaktadır. Yalnız basılı yayın olarak değil, aynı zamanda ağ ortamında da kullanıcıların hizmetine sunulan sözlük, kullanıcıların eleştirileri ve ihtiyaçları doğrultusunda güncellenmekte ya da revize edilmektedir.
Türk İşaret Dili Araştırma Projesi
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünce gerçekleştirilen proje ile işaret dilinin; ulusal ve standart bir dil haline getirilip bölgeler arası lehçe farklılıkların betimlenmesini, TİD sistemi ile ilgili bilimsel çalışmalar için ülke veri tabanının oluşturulmasını ve elde edilen bu veriler ılığında TİD dil bilgisi kitabının hazırlanması ve yayımlanmasını hedeflemektedir.
Türkiye Sağırlar Milli Federasyonu’nun Kurulması
1960 senesinde işitme engellilere karşı ayrımcılığa son vermek amacı ile kurulan Federasyon, 1964 senesine gelindiğinde “kamuya yararlı” kurum statüsüne ulaşmış ve Türkiye’de işitme engelliliği ile ilgili var olan en önemli organizasyonlardan biri olarak kendi varlığını sürdürmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler çatısı altında Dünya İşitme Engelliler Federasyonu, UNESCO, ECOSOC, ILO ve WHO organizasyonları ile ortak çalışmalarda da bulunmaktadır.
Türkiye İşitme Engelliler Spor Federasyonu’nun Kurulmadı
2000 senesinde kurulmuş olan Federasyon, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü çatısı altında çalışmalarını sürdürmekte olup, Federasyon’a bağlı 114 kulüp bulunmaktadır. Çeşitli yaştan sporcuya hizmet verilmekte ve müsabakalarını; Büyükler, Gençler, Ümitler, Yıldızlar Şampiyonaları ile kategorize etmiştir.
Biz Ne Yapabiliriz?
İşitme ve dolayısı ile konulma engelli kişilere ihtiyaç duydukları anda yardımcı olabilmek amacı ile temel seviyede işaret dili öğrenebiliriz. Milli Eğitim Bakanlığı’nın onaylı ve çoğu ücretsiz olan kurslarına başvurabilir, internet üzerinde canlı derslere ya da sertifika programına katılabiliriz. Ayrıca bazı üniversiteler de gerek sosyal sorumluluk adına gerek ise ders kapsamında işaret dili eğitimi vermektedir. Yeter ki isteyelim! Ve unutmayalım “hepimiz birer engelli adayıyız”.
Türk İşaret Dili Bayramımız kutlu olsun!