Çocuk istediğin gibi değil, yetiştirdiğin gibi olur. Ne güzel bir söz değil mi? Çoğu anne babanın hayali; akıllı, zeki, uyumlu, saygılı, anlayışlı, leb demeden leblebiyi anlayabilen, kendini rahatça ifade edebilen, özgüvenli, sıkılgan olmayan bir çocuğa sahip olmak. Bunları isterken anne baba kendisi neler yapıyor, nelere dikkat ediyor?
Özellikle anne babanın amatör oldukları ve bu yüzden ilk çocuklarıyla ilgili hayallerinin ve ideallerinin çokluğu ve genişliği yüzünden ilk çocuğun üzerine çok düşerler. Tabii bunda çevrenin de etkisi var. Şöyle yapma, böyle yap gibi çevrenin telkinlerine maruz kalınır. Bu nedenle ilk çocuklar kardeşlerine nazaran daha çekingen, daha duygusal oldukları mizaç olarak da kardeşlerinden farklılık gösterirler.
İlk çocukluktaki sıkıntıların sebebini öğrenmek isteyen ebeveynler gebelik dönemini ve çocuğu büyütme şekillerini gözden geçirmeliler.
Her yeni evlenen çift hem bir anne hem de bir baba adayıdır. Bu nedenle düğün merasiminde ya da merasimden bir süre sonra başlar yakın, dost, akraba, arkadaş yorumları "hayırlı haberlerinizi bekleriz" adı altında… Bu haberin de çocuk olduğunu bilirsiniz. Her iki partnerin ya da diğer tabirle eşlerin heyecan ve ebeveynlik konusundaki acemilikleri çevre baskısıyla bazen içinden çıkılmaz bir hal alır. Hele ki gebelik durumu gecikirse... Gebelik gerçekleşirse de "önceden bizde böyleydi, böyle yapardık, erkek mi olacak kız mı?" gibi ardı gelen soru ve yorumlarla karşılaşılır.
Gebelik döneminin psikolojik, fizyolojik değişkenleri de eklenince eşler sevinç ve korkuyu, heyecan ve yorgunluğu aynı anda yaşarlar. Çocuk doğduğunda doymadığını düşünüp acıkmadan yedirmeye çalışmalar, belki ayağında battaniyede ya da beşikte sallamalar…
Bir de ilk yıllardaysa gebelik eşin ailesi ve yakınlarını tanımaya çalışma, yeni çevre...
Tabii sonraki gebelik ve gebeliklerde çocuklar huy ve mizaç olarak farklı olacaklardır ve çevreden de bu yorumlar duyulacaktır: “Aynı anne doğurdu ama mizaçları farklı." Halbuki size bile sorulduğunda ilk gebeliğinizde tecrübesiz olduğunuzu ve bu konuda çok şey bilmediğinizi dile getirirsiniz.
Çocuk için halk dilinde de kullanılır ya "annemin ilk çocuğu olacağıma, ormandaki tilki olsaydım" sözü konunun özünü anlatır diye düşünüyorum. Oysa ikinci çocuklar ilk çocuklara nazaran sonraki çocuklar daha girişken, ortam ve çevreye daha çabuk uyum sağlarlar. Ayrıca duygusallıktan öte akılcı, risk alabilecek kadar kendine güvenen ve arkadaş ortamına çabuk uyum sağlayabilen çocuklardır.
Bunun için çocuğun arkadaşlarıyla (yaşıtları olmasını öneriyorum) zaman geçirmesi sağlanmalı
Çocuğun kendine olan güvenini geliştirecek sorumluluklar verilmeli. Yapılan sorumluluklar için de olumlu geri dönütler verilmeli.
Çocuk oldukları hata yapabilecekleri unutulmadan, küçük hataları görmezden gelinmeli ya da büyütülmemeli ve gereken yapıcı rehberlik çalışmaları yapılmalı.
Çocukların kendilerini ifade etmeleri sağlanmalı. Onların yerine düşünüp konuşulmamalı.
Gelişim dönemlerine uygun yaptıkları her olumlu davranışları pekiştirilmeli.
Yapılmaması gerekenlerden birkaç örnek: Arkadaşınla paylaşma, sana vurduğunda sen de vur gibi telkinler; yemeğini yedirmek için anne veya babanın arkasından kaşıkla koşturması, üstünü çok kalın giydirme, çocuğu evde izole edilmiş hâlde büyütme...
Tabii anne ve babanın ortak bir eğitim anlayışı olmalı. Birbirlerine destek olmalılar. Bu kutsal fakat zorlu görevi beraber başarmalılar. Bunun için de uzman desteğini ihmal etmemeliler.