Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) arasında 1995 yılında imzalanan Gümrük Birliği, yarın 24 yaşına giriyor. Anlaşma, imzanın ardından 1 Ocak 1996'da yürürlüğe girmişti.
Gümrük Birliği'nin yürürlüğe girmesinin ardından hayata geçirilen reform niteliğindeki yasal düzenlemeler, Türkiye'nin rekabet gücü ve verimliliğine önemli katkı sağladı. Bu süreçte, yaşanan değişimlerle Türk ekonomisinin üretim yapısı çeşitlenirken ihracatta ilerleme kaydedildi. Türkiye'nin AB ile uyumlu hale getirdiği teknik mevzuat altyapısı ile de ülkenin uluslararası pazarlarda rekabet gücü yükseldi.
Ancak bu kazanımlara rağmen Gümrük Birliği birçok yapısal sorunu barındırmaya devam ediyor. Türkiye'nin AB'ye tam üye olamaması nedeniyle üzerinden 20 yıldan fazla süre geçen Gümrük Birliği, Türkiye'nin aleyhine işleyen bir yapıya dönüştü.
AB'nin üçüncü ülkelerle imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarına Türkiye'nin doğrudan taraf olamaması, Türk araçlarına getirilen kara yolu kotaları, AB'nin Gümrük Birliği'nin işleyişiyle ilgili danışma ve karar alma mekanizmalarında yeterince yer almaması en önemli sorunların başında geliyor.
Türkiye, AB'nin ticaretle ilgili konularında ve üçüncü ülkelerle yaptığı ticari anlaşmalarında karar alma mekanizmasında yer almayı talep ediyor. Ayrıca, Gümrük Birliği'nde sanayi mallarının serbest dolaşımına rağmen söz konusu malları taşıyan TIR, kamyon ve sürücülerinin serbest veya engelsiz dolaşamaması Türkiye'nin bir başka rahatsızlığı...
Bu noktada Gümrük Birliği'nin güncellenmesi büyük önem taşıyor.
Anlaşmanın güncellenmesiyle; Gümrük Birliği'ndeki ürünlerin niteliği ve yelpazesinin tarım, hizmetler ve kamu alımları alanlarını kapsayacak şekilde genişlemesi ve AB'nin üçüncü ülkelerle imzalayacağı serbest ticaret anlaşmalarında Türkiye'nin mağdur olmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Gümrük Birliği'nin güncellenmesine yönelik girişimler 2014 yılında başladı. Mutabakata göre, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinin 2017 yılına kadar başlaması gerekirken henüz resmi bir adım atılmış değil. Güncelleme çalışmalarının, müzakerelerin başlamasından sonra da en az birkaç yıl sürmesi bekleniyor.
Türkiye, toplam dış ticaretinin yaklaşık yarısını AB ile gerçekleştiriyor. Türkiye'ye sermaye girişinin de önemli bir kısmı AB ülkelerinden kaynaklanıyor. Avrupa İstatistik Ofisi verilerine göre, Türkiye, 2018 yılında AB'ye 76,1 milyar euroluk ihracat yaptı. Aynı dönemde Türkiye, AB'den 77,2 milyar euroluk ithalat gerçekleştirdi.