Veba hastalığının tanımlanmasının tarihi antik çağlara kadar uzanmaktadır. Hastalığın bir diğer isimlendirmesi “Kara Ölüm” dür. Avrupa’da bu hastalık büyük can kayıplarına neden olmuştur. Veba hastalığının ölümcül ve bulaşıcı olduğu bilinmektedir. İnsanlara fareler aracılığıyla geçtiği düşünülen bu hastalık gerçeğinde pirelerden yayılmaktadır. Fareler bu hastalıkta taşıyıcı görevi görmektedirler. Veba hastalığı, fare ölümlerine de yol açmaktadır. İnsanların ölü farelere temasıyla pire ısırması durumu gerçekleştiği taktirde hastalığın meydana geldiği tespit edilmiştir. Veba hastalığı insanların yanı sıra hayvan ölümlerine de yol açmaktadır.
Son yüzyıl hariç insanlık tarihi boyunca ölümlere neden olan büyük hastalıklarından biri olan Veba, Yersinia pestis isimli bir bakterinin neden olduğu enfeksiyon hastalıkların genel adıdır. Peki Veba nasıl bulaşır, tedavisi var mıdır, tarihteki büyük veba salgınları nelerdir? İşte kısaca hastalık hakkında bilinmesi gerekenler
Nasıl Bir Hastalıktır?
Ölümcül bir hastalıktır. Ortaçağ’da ve daha geçen yüzyıla kadar Farelerden insanlara geçtiği düşünülürdü. Fakat modern tıp, hastalığa neden olan bakterinin bir tür pireden bulaştığını saptamıştır. Amerika ve Avrupa gibi gelişmiş kıtalarda ortadan kalkmasına rağmen Afrika ve Asya’da hala görülebilmektedir.
Belirtileri Nelerdir?
Hastalık, bakteri kapıldıktan bir hafta içinde kendini belli eder. Baş ağrısı, sırt ağrıları, ateş, titreme, kusma, nefes darlığı, halsizlik, deri lekeleri, burun kanaması, kan tükürme, kasık ağrıları ve devamlı dalgınlık hastalığın belirtileridir. Hastalığa kapılmış olan birinin dili kahve renge döner.
Veba hastalığının bulaşması sonrası 2-8 gün içerisinde ilk belirtiler gözlenmeye başlar. Bu belirtiler arasında ateş, titreme, ishal, kusma, dil renginde koyulaşma, sırt, kasık, baş ve eklemlerde ağrı, lenf bezlerinde şişlik, burun kanaması, kan tükürme, nefes alırken zorlanma, deride oluşan lekeler ve halsizlik olarak sıralanabilir.
Veba Hastalığı Tedavisi
Günümüzde veba hastalığının tedavisi gerçekleştirilebilmektedir. Hastalığın erken teşhis edilmesi halinde antibiyotik tedavisi ve aşılarla tedavi gerçekleştirilebilir. Hastalığa sebep olan bakterinin vücuda nüfuzu sonrasında bakteri, vücuda zarar vermeye başlar. Bu sebeple belirtilerin kendisini göstermesiyle birlikte zaman kaybetmeden doktora başvurulması gerekmektedir. Hastalığın tedavisinin zamanında gerçekleştirilmemesi halinde organ kaybı, hatta hastanın ölümü meydana gelebilir. Hastalıktan korunmak amacıyla pirelerin bulunduğu ortamlardan ve hayvanlardan uzak durulmalıdır. Çevre daima temiz olmalı, güneş gören ortamların tercih edilmeli ve en önemlisi hastalığı taşıyan kişi ve hayvanlarla kesinlikle temas edilmemelidir.
Hasta karantinaya alınır ve çevresindekilere koruyucu aşı yapılır. Antibiyotik tedavisi uygulanır. ‘Hıyarcıklı veba‘ hastalığın en yaygın türüdür.
Tarihteki Veba Salgınları
Tarihte kayıtlara geçmiş bir çok veba salgını mevcuttur. Bunlardan en büyüğü şüphesiz 14.yy’da bütün dünyayı etkileyen ve 75 milyon kişinin öldüğü salgındır. Bu salgın, 1347 ile 1351 yılları arasında Avrupa’ya yayılmıştır.
Bundan başka 1629-1631 İtalya salgını, 1665 Büyük Londra Salgını, 1679 Büyük Viyana Salgını, 1720 Büyük Marsilya Salgını, 1771 Moskova salgını da önemli veba olaylarındandır.
ÖNEMLİ NOT: Hastalıkla ilgili bu yazı teşhis veya tedavi amaçlı değildir, genel kültür düzeyinde bilgi verir, öğrencilere ödevlerinde yardımcı olması amacıyla hazırlanmıştır.
Veba Hastalığına Hangi Bölüm Bakar?