Videoyu serederken bir şey dikkatimi çekti, ilgili diğer konulara söyle bir baktım ve biraz daha detaylı teknik bilgi vermek istedim. Umarım faydalı olur.
1.Tahtayı bükebilmek için onu ilk önce plastisize etmememiz yani yumuşatmamız gerekir, bunu da ısı veya bazı kimyasallar ile yapabiliriz. Bu yumuşak tahtalar daha kolay ve iyi bükülebilir anlamına gelmemelidir çünkü sert tahtalar daha iyi bükülür. Tahtayı yumuşatmak için gerekli ısı aralığı tahtasına göre 160-250 derece arsıdır ama 100 dereceye ve üzerindeki sıcaklıklar da iş görür. Kimyasal olarak da üre ve bazı formaldehitler olmakla en yaygın olanı amonyaktır, birkaç milimetre kalınlığındaki tahtayı 15 dakika saf amonyak içinde bekletmek iş görür. Bunun 200 dereceye ısıtmak ile eşdeğer olduğu söylenir.
2. Sert tahtalar daha iyi bükülür demiştik ama tabii en serti en iyi bükülür anlamına gelmemelidir. En iyi bükülebilen tahtalar arsında ceviz, kestane ve meşe en yaygınlarıdır.
3. Fırında kurutulmuş tahtalar, zor bükülür. Bükeceğiniz tahtanın içerisinde bir miktar nem olmalı, ve tahta hücrelerini birbirine bağlayan "lignin" ısı ile yapı değiştirmiş olmamalıdır. Neticede ısı veya kimyasala ile bu lignin denen maddeyi yumuşatmaya çalışıyoruz, ve yapı değiştirmiş lignini tekrar ısıtarak eski haline getirme şansımız yoktur.
4.Bükme hızı önemlidir, hızlı bükmeler daha çabuk kırılır.
Videoda dikkatimi çeken en önemli noktaya geldik. Tahtanın dış kısmına bir çelik şerit konup, mandallarla bu çelik sabitleniyor. Tahta bükmedeki en önemli PÜF NOKTA.
Tahta uzamaya mukavim değildir, cinsine göre genellikle binde 5 civarındaki uzamalarda kırılır (hedef binde 2 uzamanın üzerine çıkmamak olmalıdır) dolayısı ile bükme esnasında tahtanın uzamasını engellemeniz gereklidir, buradaki videodaki bu çelik şeridin amacı da dış kısımda tahtanın uzamasını engellemek içindir.
Konuyu biraz daha açarsak, bir bükme işlemi esnasında dışta kalan kısım uzar ve içte kalan kısım kısalır. Tabii neyi ve nasıl büktüğünüze bağlı olarak bu uzama ve kısalma miktarları değişebilir. Biz mesleki olarak çelikte nominal çapın yani malzemenin tam ortasında kalan kısmın uzamaya veya kısalmaya uğramadığını düşünerek dıştaki uzama ve içteki kısalmayı hesap ederiz. Kesin doğru olmamakla beraber iş görür. Biz tahta bükerken hiç uzama olmasını istemeyeceğimizden bir şekilde tahtanın uzamasını engellememiz yani dışta kalan uzunluğu sabit tutmamız gerekir. Bu videodaki çelik şeridim amacı tahtanın özellikle dış kısmındaki uzamayı engellemektir.
Özetle tahtayı bükerken sadece basınca uğratarak kısaltmamız veya küçültmemiz ve UZAMASINI ENGELLEMENİZ gerekir.
Tabii başla birsürü PÜF NOKTALARI daha vardır, bir diğer önemli husus ise bükeceğiniz tahtadaki damarlar kesilen kenarlar dışına çıkmamalıdır, yani damarlar kenara mümkün mertebe paralel olmalıdır. Tabii bir de tahtayı enine bükme tekniği vardır yani damarlara dik bir çapta. Prensip itibarı ile bahsettiklerimizin hepsi bu iş için geçerlidir fakat tahtalar genellikle mukavim olmaları için damarlar istikametinde kesildiklerinden, böyle bükmeler sadece özel durumlar içindir diye düşünüyoruz.
Başka önemli olarak tahta üzerinde gerilim konsantrasyonu yaratacak çentik, çatlak olmamalı, bükeceğiniz kısımda yoğunluk ve/veya sertliği aynı olmalidir. Yoğunluk veya sertliğini tahtanın renginden anlayabilirsiniz, ve mutlaka tabii bükeceğiniz çapa ve tahta kalınlığına bağlı olarak zımpara ile yüzey pürüzlülüğünü almanız gerekir. Kaplama için kullandığımız çıtalarda 150-200 grit zımpara yeterlidir diye düşünüyorum.
Gemi kaplamada kullanılan tahtalar ince ve çaplar büyük olduğundan bu UZAZAMAYI ENGELLEME tekniği çok yaygın değil, çünkü ince tahtada ve büyük bükme çapında uzama az olur.
Uzamayı nasıl hesap etmemiz gerekir diye merak edenler olabilir.
Örneğin 1 mm kalınlığındaki bir çıtayı 100 mm iç çapa büküyoruz.
- Bükeceğimiz boy 101 mm'dir.
- Büktükten sonra iç çapımız 100, nominal çapımız 101 mm dış çapımız da 102 mm olur,
Böyle düşünmenin tam doğru olduğu iddia edilemez ama bu şekilde düşünmek iş görür.
-Sabit kalan uzunluk nominal çap olacağından, dışta kalan kısım uzayacak ve içte kalan kısım kısalacaktır, yani kaba hesap dış %1 uzayacak, iç %1 kısalacaktır,
- Uzayan kısım % 0.5 (binde 5) den fazla olduğu için büyük bir ihtimalle bu çıta kırılacaktır. Tabii tahtanın cinsi, yumuşaması(ısı veya kimyasal), bükme hızı, bükme tekniği vs vs buna etken faktörler.
Ben gövde sarım tekniğinde hiçkimsenin UZAMAYI ENGELLEME metodu kullandığını görmedim. bazı arkadaşlar 3 mm kalınlığı, 100 mm veya daha küçük çapa kırmadan büktüklerini söyleyebilir, hatta hiç ısıtmadan büktüklerini de söyleyebilirler, tabii tecrübe ve uygulanan teknik başka bir konu. Bir tahtayı rendelediğinizde rendelenen ince parçalar yuvarlak çıkar, burada ısı, su, kimyasal falan yoktur ama tahta eğilir. Bu da başka bir konu. Bu konu çerçevesinde bazıları hiç ısıtmadan sert bir cismi tahtanın bir yüzünde ileri geri hareket ettirerek tahtayı bükerler, bir tahminim olmakla beraber, teknik açıklamasını tam olarak bilmediğim için bu konuya girmeyeceğim.
Saygı ve sevgilerimle umarım faydası olur.