Üreme çağındaki kadınlar düzenli bir adet döngüsüne sahiptirler. Ancak kadınlar hayatının belli dönemlerinde adet gecikmesi yaşayabilmektedir. Normal bir adet döngüsü 28 gündür.
Bu döngü süresindeki yumurtalıklardaki (overler) değişiklikler tamamen FSH ve LH hormonlarına bağlıdır.
Adet görememenin (amenore) 2 tipi bulunmaktadır.
- Primer Amenore, 16 yaşına kadar hiç adet görememe olarak ifade edilirken,
- Sekonder Amenore ise arka arkaya 3 adet döneminde kanama olmaması olarak ifade edilmektedir.
Adet görememe vücuttan 4 bölgeden birinin
- Rahim ve vajen
- Yumurtalık
- Hipofiz bezi
- Hipotalamus (beyinde) fonksiyonun yerine getirememesi sonucunda olur.
Sekonder adet gecikmesinde ilk akla gelen neden gebeliktir.
Adet Gecikmesinin Belirtileri Nelerdir?
Normal bir adet döngüsü adetin 1. gününden itibaren başlayıp diğer adet döneminin başlangıcına kadar olan süre olarak hesaplanmaktadır.
Bu döngünün 35 günden fazla olması durumunda adet gecikmesinden bahsedebiliriz.
- Memelerde şişkinlik ve ağrı hissi.
- Yoğun beyaz akıntı ya da vajinal kuruluk
- Huzursuzluk gerginlik PMS(premenstrual sendrom)
- Baş ağrısı
- Aşırı tüylenme
- Sivilce
- Kasık, karın ağrısı kramplar
Adet Gecikmesi Nedenleri Nelerdir?
-
Stres
Düzenli âdet kanaması olan bir kadında yılda birkaç kez adet gecikmesi görülebilir Bunun altında yatan en büyük neden strestir. Üzüntü, yaşam tarzında değişiklik aile içi sorunlar, korku, yorgunluk, iklim değişikliği, sınav stresi, iş hayatı, depresyon gibi olaylar strese girmeye neden olabilir Adet dönemini düzenleyen beynin Hipotalamus bölümüdür Stres döneminde yaşanan bu durumlar beynin bu bölgesini etkiler ve adet gecikmesine yol açabilir.
-
Gebelik
Düzenli olarak her ay âdet kanaması gören bir kadında adet gecikmesinin en sık görülen nedeni gebeliktir.
-
Kilo kaybı
Boyuna göre normal kabul edilen kilo aralığının %10 altına düşmek vücudun fonksiyonlarını bozarak, yumurtlamayı durdurabilir. Sağlıklı ve dengeli beslenmek bu yüzden önemlidir.
-
Obezite / fazla kilolar
Düşük kilonun yarattığı hormonal bozukluklar fazla kilo alımında da yaşanabilir. Doktor ve diyetisyen gözetiminde diyet ve egzersiz programı regl düzensizliğine ve aşırı kiloların getirdiği sıkıntılara çözüm olacaktır.
-
Polikistik Over Sendromu
Yumurtalık üzerindeki kistler androjen gibi erkeklik hormonlarının fazla salgılanmasına neden olabilmektedir. Androjenlerin fazla olması kistleri arttırırken kistler de androjenlerin çoğalmasına neden olabilir. Bu yapılar vücudun fizyolojisini değiştirerek adet döngüsünün bozulmasına sebep olabilir.
-
Doğum kontrol yöntemleri
Doğum kontrol hapları, yumurtalıklardan yumurta bırakmasını engelleyen, östrojen ve progesteron hormonlarının doğrudan işleyişi etkileyebilmektedir. Aynı zamanda diğer doğum kontrol yöntemleri spiral (ria) gibi araçlar, aylık uygulanan iğneler adet döngüsünü etkileyebilir. Doğum kontrol yöntemlerini bıraktıktan sonra adet döngüsü normal düzene dönmesi 6 ayı bulabilir.
-
Kronik hastalıklar
Diyabet, çölyak gibi hastalıklar kan şekerini ve insülin hormonlarını etkileyerek adet gecikmesine neden olabilir.
-
Menopoz / erken menopoz
40 ya da daha önce menopoz belirtileri görülmesi erken menopoz öncesi dönem olarak adlandırılır. Yumurtalıkların sayısı azalarak adet düzensizliği yaşanabilir. Menopoza girildikten sonra kanama kesilse de menopoz başlangıcında düzensiz regl kanamaları meydana gelebilir.
-
Tiroit Sorunları
Gereğinden fazla çalışan ya da az çalışan tiroid bezleri adet döngüsünü bozabilir. Metabolizmayı yöneten tiroid doğru çalışmadığında adet döngüsünü yöneten hormonları da etkiler ve adet gecikmesi yaşanabilir.
-
Mevsimsel Değişiklikler
Maruz kalınan güneş ışığı, iklim değişikliği, havanın sıcak ya da soğuk olması, biyolojik işleyişi ve hormonları etkileyebilir. Mevsimsel değişimlerden dolayı bahar aylarında adet düzensizlikleri görülebilir.
BALCI, M. K. (2003). Amenore. Türkiye Klinikleri Endokrinoloji Dergisi, 1(2), 107-112.