Opsiyon sözleşmesi, iki taraf arasında yapılan herhangi bir varlığı belirli bir vadeye kadar belirli bir miktarda, bugünden belirlenen kullanım fiyatta satın alma veya satma hakkı tanır. Opsiyon bir haktır, zorunluluk değil.
Opsiyonları bir tür sigorta olarak düşünebiliriz. Opsiyon alımı-satımı yapan yatırımcının düşüncesinde, önünü görebilmek ve portföyündeki finansal varlığın ya da emtianın zarara uğramaması vardır.
Opsiyon Türleri
Alım opsiyonu ve satım opsiyonu olmak üzere iki tür opsiyon bulunmaktadır.
Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar, belirli bir miktarda varlığı belirli bir fiyattan alma hakkı verir. Ancak almayı zorunlu tutmaz, satan tarafı (kısa pozisyon sahibini) ise alıcının talebi halinde satmaya yükümlü tutar. Alım opsiyonunda alıcının beklentisi, varlık fiyatının gelecekte yükselmesine dayalıdır.
Sözleşmeyi "satın alan” taraf;
Sözleşmeyi satan tarafa belli bir vadeye kadar, belirli bir miktarda varlığı belirli bir fiyattan satma hakkı verir. Ancak satmaya zorunlu tutmaz, satan tarafı ise opsiyon alıcısının talebi halinde almakla yükümlü tutar. Satım opsiyonunda satıcısının beklentisi dayanak varlık fiyatının gelecekte düşmesidir. Bir satım opsiyonunda dayanak varlığın spot piyasa fiyatı kullanım fiyatının altında ise, opsiyon kârdadır.
Sözleşmeyi “satan” taraf;
Bu iki opsiyonda da taraflar miktar, işlemin vadesi, vade tarihindeki fiyat ve opsiyon hakkını alan tarafın ödeyeceği prim konusunda bugünden anlaşırlar. Anlaşma tarihinde opsiyon hakkını alan taraf anlaşılan prim miktarını opsiyon hakkını veren tarafa nakden öder. Opsiyon primi aslında satın alınan opsiyonun fiyatıdır. Opsiyon primi alıcı için bir maliyet oluştururken satıcıya gelir teşkil etmektedir. Alıcı taraf bu opsiyonu kullansın ya da kullanmasın opsiyon primini ödemek zorundadır.Bu prim genelde işlem anında ödenir ve opsiyonun kullanılmadığı bir durumda ise alıcıya iade edilmez. Bunun dışında herhangi bir para değişimi yapılmaz.
Bu iki opsiyonda da alıcının ödediği prim (opsiyon fiyatı) dışında başka bir riski yoktur. Opsiyon alış işlemleri, maksimum opsiyon primi kadar zarar riskine karşılık teorik olarak dayanak varlık fiyatı ile orantılı sınırsız kar imkanı sunar, bu sebeple opsiyon işlemleri bireysel ve kurumsal yatırımcılar tarafından korunma ve kar elde etme amaçlı işlemlerde yoğun bir şekilde tercih edilmektedir. Opsiyon satış işlemleri ise sınırlı kar karşılığında, teorik olarak sınırsız zarar riski taşırlar.
Örnek olarak; 100.000 kullanım fiyatlı alım opsiyonu satın alan bir yatırımcı, uzlaşma fiyatı vade sonunda 100.000’nin üzerinde olursa, aradaki fark kadar eksi ödediği opsiyon primi kadar eksi kar etmiş olur. Eğer, tam tersi olsaydı, sadece ödediği primi kaybedecekti. Satıcı ise tam tersi bir durumdadır. 100.000’in altında primi hak kazanır. 100.000 üzerine olduğu takdirde, teorik olarak sınırsız zarar riski taşırlar.
· Amerikan tipi opsiyonlar vadeden önce herhangi bir tarihte opsiyon alıcısı tarafından kullanılabilirler.
· Avrupa tipi opsiyonlar ise yalnızca vadesinde kullanılabilirler.
o Pay senedi almaksızın pay senedi fiyatında ortaya çıkacak yükseliş ve düşüşlerden kar elde edebilme imkânı sağlar.
o Opsiyon sözleşmeleri kaldıraçlı ürünler olduğu için düşük tutarlı yatırımlarla spot piyasaya göre çok daha yüksek oranda kar elde etme olanağı sunar.
o Opsiyon sözleşmeleri piyasa hangi durumda olursa olsun (yükseliş, düşüş, değişikliğin olmaması) yatırım yapılarak para kazanılmasını mümkün kılar.
o Standardize edilmiş opsiyon sözleşmelerinin likiditesi yüksektir.
o Opsiyon sözleşmeleri doğru uygulanacak stratejiler yoluyla spot piyasada bulunmayan korunma imkânlarını yatırımcılarına sunar.
o Kaldıraçlı ürünler olduğu için, yatırımlardan spot piyasaya göre çok daha hızlı bir şekilde ve yüksek oranda zarara uğrama olasılığı vardır.
o Uzun pozisyon sahibi için opsiyonun riski, ödemiş olduğu prim ile sınırlıdır. Ancak kısa pozisyon sahibi için risk sınırsız olabilir.
o Opsiyon sözleşmelerinde çok sayıda kullanım fiyatı için sözleşme varsa yaygın olarak kullanılan sözleşmeler dışında likidite sorunu ortaya çıkar ve alım-satım fiyat teklifleri (bid/ask spread) arasındaki fark da büyür. Bu durum pozisyon kapamayı ve kar realizasyonunu güçleştirir.
o Ödenen komisyon ve alım-satım fiyat teklifleri arasındaki farklar dikkate alındığında opsiyon piyasasında işlem yapmanın spot piyasaya göre daha maliyetli olduğu söylenebilir.
o Opsiyon sözleşmesi fiyatlaması daha karmaşık olduğu için alım satımına ilişkin olarak yapılacak teknik ve temel analizlerin kişiden kişiye farklılık arz edebileceği ve bu analizlerde yapılan öngörülerin gerçekleşmeme olasılığının bulunduğu dikkate alınmalıdır.
Alnus Yatırım ayrıcalıklarından yararlanın. Size özel yatırım hesabı ile tanışın!
Yatırımcıya özel platform, ürün çeşitliliği, kişiye özel analiz desteği, hızlı para yatırma / çekme ve daha fazlası için hemen hesap açın!