Tane sancısı tıptaki adı ile dismenore tane öncesinde ve ya tane esnasında kasıklarda meydana gelen kramp şeklinde ki ağrılardır. Bu ağrılar uterusun aşırı kasılması ile meydana gelmektedir. Uterusun kasılmalarının temel sebebi, uterus iç tabakasının vücuttan uzaklaştırılarak yenilenmesi esnasında meydana gelen kanama miktarını en düşük seviyede tutmaktır. Kasılmalar esnasında ise bölgesel olarak uterus ta prostaglandin adı verilen bir ekip maddeler salgılanır. Ağrıya neden olan prostaglandin olarak isimlendirilen bu maddelerin ya yüksek oranda salgılanması ya da hanımlarda bu maddelere karşı ağrı, aşırı duyarlılık olarak kabul görmüştür. Tane sancısı, Dismenore, primer ve sekonder dismenore olarak iki şekilde incelenmektedir.
Tane Sancısı Çeşitleri
Primer (birincil) Dismenore : Çoğu zaman tane kanması başlamasını takiben bir ve ya iki yıl şeklinde kısa bir vakit zarfında kendini gösteren kramp şeklidir. Kırklı yaşlara kadar sürebilen bu ağrılar, kimi zaman doğum yapılması ile beraber hafifleyebilir.
Bu ağrı tane başlamadan bir- iki gün içinde adım atar. Âdetin ilk günü belirginleşip ikinci gün hafifler. Karnın alt bölgesinde tertipli aralıklar ile gelen ağrı çoğunlukla kramp şeklindedir. Bu ağrı kimi zaman tek bir bölgede toplanabileceği şeklinde bacaklara, kasıklara, bele, vulvaya da yayılabilir. Ender de olsa bu ağrıya terleme, bulantı, kusma, kabızlık, iştahsızlık, ishal, baş dönmesi, baş ağrısı da eşlik edebilir.
Sekonder (ikincil) Dismenore : İkincil tane sancısında görülen ağrılar çoğu zaman altta yatan patolojik bir hastalığın neticesidir. Birkaç örnekle bu durumu açıklamak gerekirse; doğuştan gelen kızlık zarının kapalı olması, bazı vajinal hazneye ilişik, rahme ilişik bazı anormallikler, sonrada ortaya çıkan bazı rahatsızlıklar şeklinde…
Sekonder Dismenore Sebepleri
- Endometrozis,
- Yumurtalık kistleri ve ya tümörleri
- Pelvik inlamatuar hastalığı
- Myomlar
- Uterus polipleri
- Rahim içi yapışıklıklar
- Rahim içi araçlar
- Rahim boyu darlığı
- Rahim tümörleri
- Enfeksiyonlar
- Çift uterus
Eğer bu tür ağrılar ağrı kesiciler ile denetim altına alınamıyorsa jinekologlara muayene olmakta yarar vardır. Yukarıda sayılan nedenler jinekolog muayeneleri için mühim amaçlar içinde yer almıştır.
Tanıda ilk olarak hastanın öyküsü oldukça önemlidir. Ağrıların primer mi sekonder mi olduğuna karar verebilmek için detaylı muayene şarttır. Kan, idrar tetkikleri ve ultarson tanı koymak için lüzumlu olan ögelerdir.
Primer dismenorenin tedavisinde ise doktorun önerilmiş olduğu bazı ağrı kesiciler işe yarayabilir. Bunun yanı sıra bölgesel olarak orta dereceli sıcak uygulama iyi gelebilir. Tertipli beslenme, b vitamini ve magnezyum alımını çoğaltmak, tertipli egzersiz, masaj, tertipli uyku bu ağrıyı azaltmada rol oynar.
Tane Sancısı Emareleri Nedir ?
Hanımlarda tane sürecinin yaklaşması ile birlikte kişinin toplumsal yaşamını ve iş yaşamını etkiyen düzeyde bazı tane sancısı emareleri görülmeye başlamaktadır. Genel olarak bayanların %80 ‘i tane periyodu yaklaşırken huzursuzluk, şişkinlik, gerginlik ve ruhsal olarak kendini yalnız hissetme şeklinde sendromlarla karşılaşmaktadır. Bunların haricinde bazı bayanlarda tane emaresi olarak baş dönmesi, mide bulantısı, karın ve sırt bölgesinde meydana gelen hafifçe ağrılar şeklinde kendinin göstermektedir.
Tane periyodu sancısı belirtilerinin başlangıcında karın ağrısı gelmektedir. Bu zamanda meydana gelen değişimler hormonların etkisiyle meydana gelen değişikliklerdir. Hormonlardan kaynaklı bu değişimler kişiden kişiye farklılık izah edebilir. Bazı hanımlarda karın ağrısı, baş dönmesi, sırtta meydana gelen ağrılar, ruhsal olarak refah ve gerilmiş olma durumu , kendini yalnız hissetme durumu ve bu zamanda göğüslerde meydana gelen değişikler ve ağrılar şeklinde kendini göstermektedir.
Tane döneminde görülen bazı belirtilerin sebebi ise vitamin ve mineral eksikliğinden kaynaklı olabilir. Tane döneminde görülen problemler bilhassa 30-40 yaş arasındaki bayanlarda daha çok görülmektedir. Bu durum mineral ve vitamin eksikliğinden kaynaklı olduğu şeklinde yaş ilerledikçe kadınlardaki bu durumun menopoz ile birleşmesinden kaynaklanabilir.
Tane dönemindeki bayanlar normalden fazla gerilmiş ve huzursuz hissettikleri için genel olarak problem olmayacak mevzuları problem edebilirler. Bu zamanda oldukça sinirli ve gerilmiş hissedilir. Tane emareleri bayanların aylık olarak 21. ve 28. günlerine denk gelir. Bu dönemden sonrasında ortaya çıkan emarelerde yok olacaktır.
Tane döneminde görülen belirtilerin bir çok hormonlardan kaynaklı olarak meydana gelmektedir. Bu belirtilerin bir çok PSM ile ilgilidir. Bu zamanda hanımlarda görülen en sık emareler sinirlilik, mutsuzluk ,huzursuzluk ve gerginliktir. Bunların dışındaki tane sancısı emareleri de şöyledir,
- Ruh halinde ani değişimler yaşanması
- Aşırı sinirlilik hissi ve ansızın öfkelenme
- Karında, kol ve bacaklarda şişkinlik oluşması
- Bitkinlik hissi ve devamlı olarak yatma isteği
- Vücudun sıvı toplaması sebebiyle vücutta oluşan şişkinlikten dolayı kilo artışı meydana gelmesi
- İştah artışının görülmesi bilhassa tatlı yeme isteği düzgüsel zamanlara nazaran daha fazladır.
- Eklem ve bel bölgesinde meydana gelen ağrılar
- Baş dönmesi ve baş ağrısı meydana gelebilir.
- Mide bulantısı ve bu duruma bağlı olarak midede duyarlılık oluşabilir.