Bu yazıda kakaonun faydaları ile birlikte daha derine inerek kakao çekirdeğinin faydalarından bahsettik. Aynı zamanda sağlık üzerindeki diğer yararlı etkileri ve besin değerleri üzerine birkaç inceleme yaptık.
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz basınında da sıklıkla kakao ve ondan üretilen çikolatanın sağlığımıza olumlu katkıları hakkında oldukça sık ve sistematik olarak bilgiler yer almaktadır. Dünyanın en büyük çikolata üreticileri ve ticaretini elinde bulunduran kuruluşların Avrupalı büyük şirketler olduğunu bildiğinizde bu duruma hiç şaşırmıyorsunuz. Evet, emin olun ki bu ticari faaliyetleri desteklemek adına kakao üzerinde çok fazla bilimsel çalışma yapılmaktadır. Kakaonun faydalarının ortaya çıkması genellikle çikolataya mal edilmekte, bu sayede çikolata üreticileri, çikolatalı fındık, fıstık, krema üreticilerinin ekmeğine yağ sürmektedir.
Oysaki hiçbir çikolatada saf kakao çekirdeği ham haliyle kullanılmamaktadır. Hele o hanımların bayılarak tükettiği, yemediklerinde krizlere girdikleri kakaolu ezmelerde rafine edilmiş kakao, aroma artırıcı kimyasal katkı maddeleri, yapay aromalar, rafine şekerler, koruyucular bol miktarda kullanılmaktadır. Sizce bu kadar kimyasal ya da yapay madde içeren ürünler kakao içerse dahi sağlıklı olabilir mi?
Bunlar, her geçen gün giderek devleşen endüstriyel gıda şirketlerinin dayatmalarından başka bir şey değil aslında.
Sağlık deposu kakao çekirdeği ile kakao tozu arasındaki fark nedir dediğinizi duyar gibiyiz.
- İlk aşamada, kakao çekirdeği toplanıp ayıklandıktan sonra bir süre fermente edilir. Bu işlem çekirdeklerdeki acı maddeyi uzaklaştırmak için yapılmaktadır.
- İkinci aşamada, kakao çekirdekleri iyice kurutulur. Kurutulmuş bu çekirdeklere ‘raw cacao’ ya da cacao bean-seed’ denir.
- Üçüncü aşamada, iyice temizlenen ve yabancı maddelerden uzaklaştırılan kakao çekirdekleri kırma makinelerinde irice parçalanıp bir miktar daha kurumaya bırakılır. Parçalanmış bu çekirdeklere ise ‘kakao nibi’ denir.
- Dördüncü aşamada kakao nibi öğütülür, öğütülmüş üründen önce kakao likörü, yani özü rafine edilir. Kakao likörü kakaodan elde edilen en kıymetli yarı mamuldür.
- Bir sonraki işlem ise, geri kalan malzemeden kakao yağının alınması işlemidir. Genellikle solventler yardımıyla ekstraksiyon metodu ile kakao yağı alınır. Bütün kıymetli maddelerden arta kalan malzeme ise kakao keki diye adlandırılır. En son arta kalan bu malzeme değirmenlerde tekrar öğütülerek piyasaya ‘alkalize kakao’ ismiyle sürülür.
Sizce birçok işlemden geçen ve arta kalan bu ürün saf kakao çekirdekleri hakkında yapılan bilimsel çalışmalara konu olan özelliklere sahip olabilir mi? Ayrıca unutmamak gerekir ki, ham, yani işlenmemiş kakao çekirdekleri ince toz kakao gibi öğütülemez.
Organik sertifikası olsa dahi, alkalize işlem görmese bile ince toz halindeki tüm kakaoların en iyi ihtimalle yağı alınmıştır. Toz alkalize kakao, bilimsel araştırmalarda yer alan saf kakao çekirdekleri ile aynı özellikte değildir. O zaman bizim yapmamız gereken, kakao çekirdeklerini en az işlenmiş haliyle alıp kullanmak olmalıdır.
Zengin içeriği ve lezzeti ile kakao çekirdekleri tartışmasız çok değerli bir süper gıdadır. Latince isminde yer alan ‘Theobroma, tanrıların yiyeceği anlamına gelmektedir. Kakao, dünya çapında 70 bin kilometrekarenin üzerinde bir ekim alanına sahiptir. Kakao üretiminin %40’a yakını Fildişi’nde, %15’i Gana’da, %15’i Endonezya’da yapılmaktadır. Diğer kakao üreticileri küçük miktarlarda olmakla beraber Brezilya, Nijerya, Kamerun ve bazı Güney Amerika ülkeleridir. Maalesef bizim ülkemizde kakao tarımı yapılmamaktadır. Kakao çekirdekleri bol miktarda ‘feniletilamın içermektedir.
Yeşil çay, yaban mersini, hatta goji berry’den daha fazla antioksidan içermesi onu süper gıda yapmaya yetse de, besleyici ve sağlıklı içeriği sayesinde çok daha fazlasını hak etmektedir. Kakao çekirdekleri çok yüksek miktarda değerli bileşenler ve mineraller içermektedir.
Kakao Besin Değerleri (100 gram – Nibini)
- Enerji 464 kalori
- Toplam karbonhidrat 35,7 gr
- Diyet lifi 32,1 gr
- Toplam yağ 42,9 gr
- Protein 14,3 gr
Vitaminler
- A vitamini
- C vitamini
- D vitamini
- E vitamini (alfa tokoferol)
- K vitamini
- Thiamin (B 1 vitamini)
- Riboflavin (B 2 vitamini)
- Niasin (B 3 vitamini)
- B6 vitamini
- Folik asit
- B12 vitamini
- Pantotenik asit (B 5 vitamini) Kolin
- Betain
Mineraller
- Kalsiyum
- Demir
- Magnezyum
- Fosfor
- Potasyum
- Sodyum
- Çinko
- Bakır
- Manganez
- Selenyum
- Florür
Kakaonun Faydaları (Çekirdek)
Tanrıların yiyeceği olan kakanonun faydaları arasında şunlar öne çıkanlardır;
Antidepresan etki
Kakaonun faydaları arasında antidepresan etki bulunur. Kakao çekirdekleri ‘antideprasan etki’ göstermektedir. Hem de antidepresanlar gibi yan etkileri olmadan. Kakao çekirdekleri ruh s ağlığımız için çok önemli bir süper gıdadır. Bu lezzetli çekirdeklerin sihirli bileşiminde bulunan dopamin, feniletilamin, serotonin, monoamin ruh halimizin pozitif ve mutlu olmasında en önemli ajanlar olduğu gibi depresif halden kurtulmamız için de çok önemlidir, özellikle depresif haldeki kişilerin zor dönemlerinde doğan çikolata isteği, bu yüzden açığa çıkmaktadır. Bedenimizin eksikliğini duyduğu, hormon üretmek adına teşvik edici maddeleri, emilimi zor olan ve kolaylaştırmak için ihtiyaç duyulan ikincil maddeleri içeren gıdalara karşı istek uyanır. Bunun en belirgin örneği hamilelik döneminde yaşanır. Buradan yola çıkarak, kakao çekirdekleri için rahatlıkla ‘beynimizin en iyi doktorudur’ diyebiliriz. Ayrıca kakao çekirdeklerinin afrodizyak etkisi de tartışılmazdır.
Alzahimer ya da yaşa bağlı hafıza sorunları
Kakaonun faydaları arasında Alzahimere karşı duruşu vardır. ABD’de 2014 yılında yapılan araştırma sonucunda, 3 ay boyunca kakao çekirdeği kullanan 60 yaş ve üstü deneklerde hafızalarının 30-40 yaş seviyesine geldiği gözlenmiştir. Yine aynı ülkede yapılan bir başka araştırmada, 37 gönüllü deneğin beslenme listelerine yüksek flavanol içeriğinden dolayı kakao çekirdekleri ilave edilmiş, 3 ay boyunca bu beslenme listesine sadık kalınarak beslenme sağlanmış, 3. ayın sonunda araştırmaya katılan deneklere hafıza testi yapılmıştır. Testin sonucunda, kakao çekirdeği, yani yüksek miktarda flavanol tüketen denekler testi çok yüksek puanlarla tamamlamışlardır. Günümüzde flavanolların çok güçlü antioksidan aktiviteye sahip olduğu gerçeği herkesçe bilinmektedir. Tüm bu bilgileri referans kabul edip kakao çekirdeklerinin bileşimi nedeniyle serbest radikal avcısı olduğunu ve beyin yaşlanmasını yavaşlattığı gerçeğini göz ardı etmemelidir! Yapılan araştırmaların tamamında, çalışmaların çikolata ile değil işlenmemiş kakao çekirdekleri ile yapıldığı uyarısı yapılmıştır.
Kalp ve damar sağlığı
Kakao çekirdekleri süper gıdalar içerisinde en yüksek oranda antioksidan içeren grupta yer almaktadır. Bu güçlü antioksidanlar vücudumuzda hücre hasarına neden olan serbest radikalleri avlamakta çok etkilidir. Kakao çekirdeklerinde bol miktarda magnezyum da bulunmaktadır. Magnezyumun kalp dostu olduğu, bilim dünyası tarafından kabul görmüştür. Magnezyum, kanın pıhtılaşma riskini azaltarak kalp krizi ve felç riskini azaltmaya yardımcı olur. Buna ek olarak, kakao çekirdekleri kan basıncını düzenler, LDL kolesterolün oluşmasını önler. Tüm bu özellikler kakao çekirdeklerinin ‘kalp ve damar dostu süper gıda’ kategorisine girmesini sağlamıştır. Kakaonun faydaları arasında kalp ve damar sağlığı belirtilmişken bu gıdayı tüketmemek büyük hata olacaktır.
Enerji deposu
Kakao çekirdekleri çok iyi bir enerji kaynağıdır. Herkesin bildiği üzere, kahve enerji verici içecek olarak kabul görse de kakao çekirdeklerinin kahveye göre en önemli avantajı çarpıntıya neden olmamasıdır. Bu lezzetli süper gıdanın enerji verme özelliği, yüksek mineral içermesinden kaynaklanmaktadır. Kakaonun faydaları arasında gösterilen enerji deposu olma özelliği sizi adeta yeniden doğmuş gibi hissettirecektir.
Kilo kontrolü ve diyabet
Kakao çekirdeklerinin kilo kontrolünde kullanılabileceğine de inanılmaktadır. Bu inanışın ortaya çıkmasında en önemli sebep, kakao çekirdeklerinde bol miktarda bulunan polifenollerin insulin duyarlılığını artıracak özellikte olmasıdır. Bugün kilolu insanların birçoğunda insülin direnci olduğu gerçeğinden yola çıkarak, kakao çekirdeklerinin bu direnci kırmakta olduğu gerçeği ‘kilo kontrolü sağlayan süper gıda’ unvanım almasını sağlamaktadır. Ayrıca işlenmemiş kakao çekirdeklerinin diyabet ve kilo kontrolüne katkısı oldukça fazla olacaktır. Kilo kontrolü için yapılan uzun süreli diyetlerde, kişilerin oldukça gergin ve mutsuz olduğu göz önüne alındığında, bu doğal serotonin kaynağı en güçlü yardımcımız olacaktır.
Antioksidan aktivite
Antioksidanların sağlığımıza katkıları oldukça fazladır; serbest radikalleri avlayarak hücre hasarına karşı korur ve kanser riskini azaltır. Ayrıca başta kolesterol düzeylerini düzenlemek olmak üzere birçok sağlık sorunun önüne geçer. Yapılan araştırmalarda, kakao çekirdeklerinin çok güçlü antioksidan içeren bitki ve gıdalar olarak bilinen yeşil çay ve kırmızı üzümden çok daha güçlü antioksidanlar içerdiği tespit edilmiştir. Bilinen en güçlü antioksidan meyvelerin başında gelen yaban mersini ile karşılaştırmada da inanılmaz sonuçlara ulaşılmıştır. Kültür olarak yetiştirilen yaban mersini 32 birim antioksidan içerirken, kakao çekirdeklerinde bu miktar 621’dir. Bu da bize kakao çekirdeklerin antioksidan gücünü kanıtlamakla kalmayıp süper gıda unvanını sonuna kadar hak ettiğini göstermektedir.
Cilt sağlığı
Londra’da yapılan bir araştırmada, günde 20 gr kakao çekirdeği kullanan deneklerin ciltlerinin güneş ışınlarına karşı iki kat daha güçlü hale geldiği tespit edilmişidir. Düzenli olarak kakao tüketen kişilerin daha sağlıklı cilt yapısına sahip oldukları bilinmektedir. Daha sağlıklı ve parlak bir cilt için kakao çekirdeği tüketmek iyi bir seçenek olacaktır. Kakao çekirdeklerinde bulunan flavonoidlerin ciltte mikro dolaşımı artırdığı, oksijen doygunluğu sağladığı, cildi daha nemli bir hale getirdiği bilinmektedir. Ayrıca kakao çekirdeklerinde bolca bulunan flavonoidlerin cildimizi cilt kanserine karşı koruduğu düşünülmektedir. Kakao çekirdeklerinin en çok tüketildiği ülkeler güneş zengini ülkeler olsa da cilt kanseri vakalarının azlığı bir kanıt gibi ortada durmaktadır.
Demir eksikliği ve anemi
Tükettiğimiz besinlerden yeteri kadar demir alamıyorsak ve bu sorun uzun süre devam ederse anemi hastası adayı olabiliriz. Neyse ki böyle istenmeyen durum için de kakao çekirdekleri var. Düzenli kakao çekirdeği kullanmanız durumunda, kırmızı kan hücresi üretimini teşvik eden demir ihtiyacını büyük bir oranda karşılamış olursunuz. Eğer uzun süredir halsizlik ve yorgunluk çekiyorsanız demir eksikliğiniz olabilir. Demir eksikliği ve anemi için kakao çekirdeği kullanacaklara aynı anda C vitamini içeren meyve suları ile birlikte tüketmelerini tavsiye ederim. C vitamini demirin emilimini artıracak, kakao çekirdeklerinden en üst seviyede faydalanacaksınız.
Kakao çekirdeğini kullanma miktarı ve şekli
Yetişkinlerde tavsiye edilen tüketim miktarı günlük 2-3 tadı kaşığıdır. Kahvaltılık müsli, tatlılar, smoothie ve tüm gıdalara ilave edilerek kullanılabilir.24 aylıktan itibaren bebeklerde de kullanılabilir.
Kakao çekirdeği kullanırken dikkat edilmesi gerekenler
Yukarıda bahsettiğimiz sağlık üzerine katkılar sadece kakao çekirdekleri ve kakao nibini kapsar. Alkalize olmuş rafine kakao, yapay madde ve şeker yüklü çikolatalar bu kapsamda değildir! Kakaonun faydaları elbette yukarıda sayılanlar ile sınırlı değildir. Bu yazıda sıkça kaynaklarda geçen maddeler üzerinde yoğunlaşmaya çalıştık.
Bu yazı öneri – tavsiye amacıyla yazılmıştır. Okuyucu yukarıdaki anlatılanları uygulayarak ya da referans alarak aksiyon göstermemelidir. Net bilgi ve tedavi için doktorunuza danışın.
Kaynak: