Devlet memurlarının askerlik süreleri memuriyet ve emekliliğe ilişkin haklarını etkileyebilmektedir.
Muvazzaf askerlikte geçirilen süreler; memuriyete ilişkin hakları direkt etkilemekte, emeklilik haklarını ise bu sürelerin borçlanılmış olması halinde etkilemektedir.
Askerlik süresinin memuriyete tesiri
Askerlik süresinin memuriyete olan bu tesirleri, askerlik süresinin borçlanılmış olup olmamasıyla ilişkili değildir.
Memuriyete girmeden evvel yada memuriyetten ayrılarak muvazzaf askerlikte geçirilen süreler;
**Memurun kazanılmış hak aylık seviyesinin (aşama/aşama) belirlenmesinde temel alınan sürelere iç edilir.
**Memurun kıdem senesi süresinin hesaplanmasında temel alınan sürelere iç edilir.
**Memurun senelik izin süresinin belirlenmesinde temel alınan sürelere iç edilir.
**Memurun hizmet süresine ilgili olarak 1 sene süreyle aylıksız izin kullanabilme hakkından yararlanabilmesinde, 5 senelik süresinin hesabında temel alınan sürelere iç edilir.
**Memurun 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında atanmasında (poşet ekibe atanma) aranan hizmet süresinin hesabında temel alınan sürelere iç edilir.
Askerlik süresinin emekliliğe tesiri
Askerlik süresinin emeklilik haklarına tesiri mevzusunda, 5434 sayılı TC Emekli Sandığı Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda çeşitli hükümler yer almıştır.
Bu yazımızda, 5434 sayılı Kanun hükümlerine doğal olarak Devlet memurlarının (15 Ekim 2008 tarihinden evvel 5434 sayılı Kanuna doğal olarak bir vazife almış olan Devlet memurlarının) askerlik süresinin emeklilik haklarına etkisine değinilecektir.
5434 sayılı Kanunda yer edinen düzenlemelere nazaran, memurun askerde geçirmiş olduğu sürenin emekli aylığı ve emeklilik ikramiyesine ilişkin haklarını etkileyebilmesi için bu sürenin borçlanılmış olması gerekmektedir.
Borçlanılan askerlik süreleri, emekli aylığı ve emekli ikramiyesi hesabında temel alınan hizmet sürelerine iç edilirken, bu vaziyet emekli aylığı ve emekli ikramiyesi miktarının daha çok olması sonucunu doğurabilmektedir.
Ancak emekli ikramiyesi hesaplaması tam sene üstünden yapıldığından, tam yıla tesir etmeyen askerlik borçlanma süreleri emekli ikramiyesini de etkilememektedir. (Mesele 31 sene 3 ay hizmeti olan memur (işgören) 8 ay süreli askerlik borçlanması yaptığında, emekli ikramiyesi miktarı etkilenmeyecek ve emekli ikramiyesi tekrar 31 tam sene üstünden hesaplanacaktır.)
Askerlik borçlanması ne vakit yapılır?
Askerde geçen sürelere ilişkin borçlanma yapılmak istenmesi durumunda;
-Kendi isteği ile emekliye ayrılacak olanların askerlik süresi borçlanma başvurusunun, emekli olmadan minimum 6 ay öncesine kadar olan süre kendileri tarafınca yapılması gerekir.
-Kurumlarınca re’sen (malullük, yaş haddi iç) emekliye ayrılanlar ile ölenlere ilişkin askerlik süresi borçlanma başvurusunun, görevle ilişiklerinin kesilme tarihinden başlayarak en geç 6 ay içinde kendileri yada dul ve yetimleri tarafınca yapılması gerekir.
Öte taraftan, askerlik borçlanmasına ilişkin meydana getirilen başvurular işleme alındıktan sonrasında borçlanma isteğinden vazgeçilemiyor.
Borçlanma miktarının hesaplanması ve ödenmesi
Askerlik süresi borçlanması;
**Borçlanma isteğinde bulunulan tarihte memurun emekli keseneğine temel derecesine/kademesine isabet eden kesenek ve karşılık tutarı temel alınarak yapılır.
**Re’sen emekli edilen yada ölen memurun, görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihteki emekli keseneğine temel derecesine/kademesine isabet eden kesenek ve karşılık tutarı temel alınarak yapılır.
Çalışırken askerlik süresinin borçlanılması halinde, askerlik süresine ilişkin borç tutarı, müracaat tarihini takip eden aydan başlayarak emekli kesenekleri oranında kurumları tarafınca öğrenim edilerek (Sosyal Güvenlik Kurumu)’ya gönderilir. Memurlar isterlerse borcun tamamını toptan ödeyebilecekleri benzer biçimde aylıklarından daha çok oranda kesinti yapılmak suretiyle borcun ödenmesi yolunu da tercih edebilirler.
Öte taraftan, borçlanılan tutarın tamamı ödemeden emekli aylığı, bayağı yada görev malullüğü aylığı bağlananların kalan borçları, emekli aylıklarından emeklilik keseneği oranında öğrenim edilir.