Ceza hukukunda failin kastı ne demek?
Kast nedir? Kast, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 21. maddesinde “suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre hukukta kastın, bilme ve isteme olmak üzere iki unsuru bulunmaktadır.
TCK’da kast ile ilgili olarak suçun kanuni tanımındaki unsurlardan bahsedilmiştir. Peki, hangi unsurlar kastın kapsamına girmektedir? Suçun kanuni tanımındaki unsurlardan maksat, fiilin haksızlık tipini oluşturan tüm unsurlardır. Bu unsurların belirlenmesinde TCK’nın 30. maddesindeki hataya ilişkin düzenleme göz önüne alınabilir.
Örneğin TCK’nın 30/1-2 fıkralarına göre, suçun maddi unsurlarına dair tüm hususlar ile nitelikli unsurlarına ilişkin hususların fail tarafından bilinmesi gerekir. Bu unsurları bilmeyen fail kasten hareket etmiş olmaz. TCK’nın 30/3 fıkrasına göre hukuka uygunluk nedenlerinin maddi şartlarını bilmeyen kişi de kasten hareket etmiş olmaz. Buna karşılık, fiilin hukuka aykırılığı bilinci kastın kapsamında değerlendirilmez (TCK m. 30/4).
Kast nedir? Neticeli bir suç söz konusu olduğunda fail, işlemiş olduğu fiile suçun kanuni tanımında yer alan neticenin gerçekleşeceğini bilmelidir. Keza fail, fiili ile netice arasında nedensellik bağının bulunduğunu da genel hatlarıyla bilmelidir. Dolayısıyla kast, suçun yazılı olmayan unsurlarını (nedensellik bağını) da kapsar.
Fail böylece, fiiliyle tipikliğin gerçekleşmesi tehlikesini veya rizikosunu, netice suçlarında suçun konusunun zarar görme rizikosuna neden olduğunu da bilmelidir. Örneğin, aldığı eşyanın başkasına ait olduğunu bilmeyen kimsede hırsızlık kastı, girdiği konutun başkasına ait olduğunu bilmeyen kimsede konut dokunulmazlığını ihlal kastı bulunmaz.
Kast nedir
Kast ne demek sorusuyla ilgili olarak kısaca son iki hususa daha değinmek gerekir.
Objektif cezalandırılabilme şartlarının arandığı suçlarda, bu şartın gerçekleştiğinin bilinip bilinmemesi, kastın varlığı açısından önem taşımamaktadır. Bu şartların gerçekleşip gerçekleşmemesinin işlenen fiilin haksızlık muhtevası üzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Örneğin görevi kötüye kullanma suçundan (TCK md. 257) dolayı kamu görevlisinin cezalandırılabilmesi için, görevinin gereklerine aykırı davranmak suretiyle “kamunun zararına” veya “kişilerin mağduriyetine” ya da “üçüncü kişilerin haksız bir kazanç” sağlamasına neden olması gerekir.
Şahsi cezasızlık sebepleri (yasama sorumsuzluğu gibi) veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler ile suç tamamlandıktan sonra ortaya çıkan bazı şartların varlığı nedeniyle kişiye ceza verilmeyen veya cezasında indirim yapılmasını gerektiren cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin de fail tarafından bilinmesi gerekmez.
Olası Kast nedir?
Olası kast nedir? Olası kast, TCK’nın 21/2 fıkrasında kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi olarak tanımlanmıştır.
Olası kast, kastın bir türüdür. Tipikliğin gerçekleşmesinin muhtemel olarak öngörülmesi olası kastın bilme unsurunu; fiilin sebebiyet verebileceği neticenin gerçekleşmesinin kabullenilmesi, kayıtsız kalınması ya da katlanılması olası kastın isteme unsurunu oluşturur.
Olası kast ne anlama gelir? Kanunda açıkça ancak doğrudan kastla işlenebileceği belirtilmedikçe suçlar, hem doğrudan kastla hem de olası kastla işlenebilirler. Eğer bir suçun kanuni tarifinde “bilerek”, “bildiği hâlde”, “bilmesine rağmen”, “öğrenmesine rağmen” ve “karşılaşmasına rağmen” gibi ibarelere yer verilmişse, bu suçlar özel bir bilgiyle hareket edilmesini gerektirdiğinden ancak doğrudan kastla işlenebilirler. Buna karşılık, kanuni tarifinde bu tür ibarelerin geçmediği suçlar, doğrudan kastla işlenebileceği gibi olası kastla da işlenebilir.
Olası kastta fail tipikliği gerçekleştirecek somut bir tehlikenin varlığının bilincinde olduğu gibi, bu tehlike onun tarafından ciddiye de alınmaktadır. Ancak fail bakımından asıl amaç o kadar önemlidir ki, buna ulaşmak için muhtemel neticelerin gerçekleşmesi göze alınmaktadır.
Olası kasta ilişkin izahlarda kabullenme unsurunun mutlaka dikkate alınması gerekir. Fiili işlediği sırada suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini olası gören, böyle bir ihtimalin ciddi olduğunu tasavvur eden, bu ihtimale rağmen bunların gerçekleşmesini kabullenerek hareket eden kişinin olası kastı vardır.
Olası kastın cezası
TCK, olası kastla işlenen suçun haksızlık içeriğinin doğrudan kastla işlenene göre daha az olduğunu kabul etmiş ve olası kast durumunda cezada indirim öngörmüştür. Bu nedenle, somut olayda failin kastının doğrudan mı, yoksa olası mı olduğunun tespiti önem taşımaktadır.
Olası kast durumunda cezada yapılacak indirim TCK’nın 21/2 fıkrasına göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda mübbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.
Bu yazımızda sizlere hukuksal anlamda kast nedir? Olası kast nedir? Doğrudan kast nedir? sorularının yanıtlarını vermeye çalıştık.