Dinler Tarafından Önemli Bir Meyve: Hurma
Hurma İslam dinine göre Ramazan ayında uzun süre açlık sonrasında orucun açılmasında kullanılmaktadır. Yahudilerin inanışlarına göre, yedi cennet meyvesinden birisidir. Hristiyanlıkta ise hurma yaprağı şehitlerin ruhunu sembolize ettiği bilinmektedir.
Dinlerde bu denli önem verilen hurma meyvesini, gelin daha ayrıntılı ve bir de sağlık açısından inceleyelim.
Hurma, Palmiyegiller (Arecaceae) familyasına ait bir çeşit palmiye türü olan, 3000 çeşiti bulunan, insanların tarımını yaptığı arkeolojik çalımalar ile kanıtlanan en eski tarım ürünlerinden biridir ve ağırlıklı olarak Arap ülkelerinde önemli bir meyve ürünüdür.
Uluslararası terminolojiye göre hurmalar 5 basamakta olgunlaşmaktadır. Bu aşamalar;
- Hababouk
- Kimri
- Khalal
- Rutab
- Tamr (olgun)’dır.
Hurmanın Besin İçeriği Nasıldır?
Hurma zengin besin içeriğine sahip bir meyvedir. Hurma meyvesi;
- Karbonhidrat (toplam şeker,% 44-88),
- Protein (% 2.3 – 5.6),
- Diyet lifi (% 6.4 – % 11.5)
- Tuz,
- 15 çeşit mineral,
- Etli kısmı %0,2 – %0,5 , tohumları ise % 7.7 – % 9.7 oranında yağ bulundurur.
Ayrıca hurma en popüler meyvelerde (portakal, elma ve muz) bulunmayan 23 çeşit amino asit, en az altı vitamin ve önemli sağlık yararları olan 0.5 – 3.9 pektin içerir.
Hurmanın Sağlığımıza Faydaları Nelerdir?
Çeşitli flavonoid türleri bulunduğu, zengin fitokimyasal içeriği sayesinden önemli bir antioksidan kaynağı olduğu tespit edilmiştir. Kardiyovasküler hastalıklar ve kanser başta olmak üzere birçok kronik hastalık üzerinde antioksidanların yararlı etkileri olduğu bilinmektedir. Ayrıca hurmanın kanserden ağız kokusuna kadar bilinen yaklaşık yetmiş farklı hastalığa olumlu etkisi olduğu araştırmalar sonucunda gözlemlenmiştir.
Gebelikte Hurma Yemenin Faydaları
Yapılan çalışmalar sonucu;
- 75 vajinal doğum yapan anne ile yaptığı çalışma sonucunda hurma ve çemen otu içeren çay tüketimi, postpartum erken dönemde (ilk 2 hafta) anne sütü üretimini arttırmada yararlı etki göstermiştir.
- Gebelik süresince ve doğum eylemi başlayana kadar geçen süresi sonunda hurma tüketimi ve meme ucu uyarısının, gebelerde doğum eyleminin kendiliğinden başlama ve doğumu hızlandırmak için kontraksiyon kullanımı durumlarını pozitif anlamda etkilediği, doğumların büyük oranla tam termde gerçekleşmesine katkı sağladığı ve negatif maternal ve fetal sonuçlara sebep olmadığı gözlemlendi.
Hurma Çekirdeğinin Sağlığımıza Faydaları Nelerdir?
Arap ülkelerinde kafeinsiz içecek yapımında çekirdekler öğütülüp kahve olarak tüketilen hurma çekirdeğinin sağlığa etkilerini sıralayacak olursak;
- Güçlü antioksidan kaynağı ve çok zengin bir gıda lifi içeren bir besindir.
- Fitohormonlar açısından zengin olan hurma çekirdeği yaşlanma karşıtı özelliklerinden dolayı , cilt kırışıklıklarını azaltmak ve doğal yağlardan kaynaklanan tahriş edici kontak dermatitini engellemek için kullanılan birçok karışımın içinde bulunur.
Fakat, kavurma işlemi çekirdeğin fenolik ve antioksidanlarının kaybolmasına sebep olduğu gözlenmiştir. Yani kahve olarak tüketilmek yerine öğütülerek un olarak tüketilmesini önerilebiliriz.
Hurma Yağının Sağlığımıza Faydaları Nelerdir?
Hurma yağı; pişmiş ürünlerde, şekerlerde, kızartma yağlarında, peynir analoglarında, kurabiyelerde, cipslerde, krakerlerde, pastalarda, çikolatalarda ,donmuş yiyeceklarde (pizza vs) dondurmada, margarinlerde, hazır çorbalarda, fıstık ezmesinde, salata soslarında, patlamış mısırda bebek mamalarında ve daha birçok destek besin ürünlerinde bulunabilmektedir. Bu denli geniş bir kullanım alanı olduğunu bilmek , hurma yağının sağlığımız üzerine etkilerini daha çok merak ettirmektedir. Bunları sıralayacak olursak;
Bebek mamalarına anne sütü yağ içeriğine benzerlik sağlanması sebebiyle bitkisel yağlar konulmaktadır. Fakat hurma yağı yapısal olarak anne sütünden farklı olması sebebiyle bebeklerde;
- Yağ emilimi ve enerji alımının azalması,
- Dışkı kıvamı ve sıklığının olumsuz etkilenmesi,
- Kolik ve regürjitasyon benzeri sindirim sorunlarının ortaya çıkması
- Kalsiyum emiliminin azalması ile mineralizasyon ve kemik kütlesi üzerinde olası olumsuz sonuçlar doğurması sayılabilir.
Buna ek olarak yüksek oleik asit (yararlı yağ asitleri) içeriğinden dolayı hurma yağının kullanımının zararsız olduğu fikri kabul edilse de içerdiği yüksek miktardaki yağ asidi bulundurması şişmanlık, kardiyovasküler hastalıklar, Tip 2 Diyabet, ve kanser gelişimindeki pozitif rolüyle ilgili tartışmalar devam etmektedir.
Günde Ne Kadar Hurma Yemeliyim?
Birçok hastalığın önlenmesine güçlü antioksidan özelliği ile yardımcı olduğu düşünülmektedir. Sağlıklı bireylerin antioksidan bileşiklerden en üst düzeyde yarar sağlamak için günlük beslenmesinde taze, Tamer aşamasına ulaşmamış veya kuru meyve olarakta 25-30 g (2 orta boy hurma) tüketilmesi önerilebilir .
Hurmayı Ne Şekilde Tüketmek Daha Etkili Olur?
Hurmanın muhafaza koşullarına göre antioksidan seviyesi farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın sonucunda hurmanın antioksidan özelliğinden daha çok faydalanabilmek için buzdolabında uzun bir süre (yaklaşık altı aya kadar) bekletilerek kullanılması önerilmektedir.
Hurmayı Nasıl Tüketebilirim?
Hurmayı sade yemeyi sevmiyor ama çikolata yemeyi çok seven ve tatlı krizine giren birisi olabilirsiniz. Böyle bir durumda;
2 hurma, 2 adet tam ceviz veya 7-8 fındık ile rondodan geçirdikten sonra kakaoya bulayarak atıştırmalık toplar yapabilir ve 1 ara öğününüzde toparın tatamı ile sade türk kahvesi tüketebilirsiniz. Hem uzun süre tokluk hissi verecek hem de kan şekerinizi çok hızlı dengeleyerek tatlı krizinizi ortadan kaldıracaktır. Ayrıca topaların dışındaki kakao ile çikolata isteğinizi kontol altına almış olacaksınız.
Abdelbasset El Hadrami, Jameel M. Al-Khayr, (2012), Socioeconomic And Traditional Importance Of Date Palm, Food Agric
Berkan Gürakan, Vildan Ertekin, Merih Çetinkaya, Günsel Kutluk, İlke Mungan, (2018), Bebek Beslenmesinde Hurma Yaği: Neler Biliyoruz? Palm Oil For Infant Feeding: What Do We Know?, Güncel Pediatri
Gülsüm Atasoy, (2019), Hurma Çekirdeği Kahvesinin Üretimi Ve Bazı Bioaktif Özrllikleri Üzerine Farklı Isıl İşlemlerinin Etkisinin Belirlenmesi, T.C. Selçuk Üniversitesi
Hurma Çekirdeği Kahvesinin Antipksidan Kapatisesi Üzerine Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi
Ibrahim A. Alhaider, Maged E. Mohamed, K. K. M. Ahmed, Arun H. S. Kumar, (2017), Date Palm (Phoenix Dactylifera) Fruits As A Potential Cardioprotectiveagent: The Role Of Circulatingprogenitor Cells, Frontiers In Pharmacology
Jaafar Nozad Aakef Aakef, (2018), Hurmadan İzole Edilen Mayaların Bazı Probiyotik Özelliklerinin Araştırılması, Yülsek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi
Mousa Saleh Mousa Gaballah, (2019) , Hurma (Phoenix Dactylifera L.) Çekirdeği Esansiyel Yağının Gökkuşağı Alabalığınında (Oncorhynchus Mykiss) Büyüme Performansı Ve Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkileri, Doktora Tezi, T.C. Kastamonu Üniversitesi
Serkan Aslan, Nevin Şanlıer, (2018), Hurmanın (Phoenix Dactylifera) Bileşimi Ve Antioksidan Özellikler, Beslenme Diyetetik Dergisi
Walid Al-Shahib And Richard J. Marshall, (2003), The Fruit Of The Date Palm: Its Possible Use As The Best Food For The Future? , Internetional Journal Of Food Seciences And Nutricion