Akşehir ve Eber Gölleri, yurdumuzun İç Anadolu bölgesinin güney-batısında, Afyon ve Konya ili sınırında bulunan Akarçay Kapalı havzasında 3 milyon yıllık geçmişe sahip 955m kotta yer alan doğal göllerimizdi.
Akşehir Gölü; yüzey alanı bakımından yurdumuzun 5. büyük doğal gölü iken(1980 yılında 353km2),gölün 2009 yılındaki yüzey alanı 0.5km2 kadar düşerek kurumuş ve haritadan silinmiştir. Eber Gölü Akşehir Gölüne bir annenin yavrusuna bağlandığı” göbek bağıyla” bağlı olan 11. Büyük doğal gölümüzdü ..Göllerimizin yaşamış oldukları benzer sorunlar nedeniyle o da coğrafyamızda göl olarak yer almamaktadır. Bizlerin 20 yıl öncesinden bu yana bilhassa bölgeye gidip yapmış olduğumuz araştırma sonuçlarını ve çözüm önerilerimiz dikkate alınmamıştır. Neden mi?, Adeta “altın yumurtlayan tavuğun kesilmesi” hemşerileri Hoca Nasrettin’in yıllar önce söylediği “bindiğiniz dalı keserseniz” hikayesiyle benzeşmekte.
MİLYON DOLARLIK GELİRLER DE KURUDU-YOK OLDU...
Bu yöre de tarımdan büyük girdi sağlanmasının yanı sıra oluşturduğu sazlık alanlar nedeniyle de SEKA Kağıt Fabrikasının kurulmasına uzun yıllar yöre ve ülkemize büyük kazanç sağlamaktaydı. Akşehir Gölünden 1998- 260 Ton Eber Gölünden Yılda 275.000 Ton kamış ve Hasırın yurt dışına ihracatıyla yıllık milyon dolar gelir ede edilmekte.. Gölün balıkları – salyangozlar-istakoz ayrı bir gelir ve ihracat girdisi .. Göller araomatik ve tıbbi öneme sahip bitkilerle kaplıydı. Yörede çilek, elma Napolyon cinsi kirazda önemli girdiye sahipti Bu gün ne SEKA Fabrikası kaldı . Tarımda üretim giderek azaldı, Napolyon kirazıyla ünlü Akşehir'de normal şartlarda yılda yaklaşık 20 bin tona yakın kiraz üretiliyor. Akşehir'de 140 bine yakın ağaçtan elde edilen Napolyon kirazı, hemen hemen tüm Avrupa ülkelerine gönderiliyordu . Kiraz ihracatından yılda ortalama 10-12 milyon dolar gelir elde edilirken, son yıllarda ihracatta büyük kayıplar yaşanmakta.. Çilekte ise adeta meşhur Akşehir Çileği unutulmakta
SONDAJ KUYULARI-GÖLET -BARAJ SAYISINDAKİ ARTIŞ-VAHŞİ SULAMA – KİRLİLİK
Eber Gölü’nün fazla suları doğal bir yatakla dökülmekte idi. Bu oluşum DSİ tarafından, sulama alanlarını genişletmek amacıyla, yapay kanalla su girdisini kontrol altına almak için regülatöre dönüştürülmüştür. Eber Gölü’nün hidrolojisindeki değişiklik, Akşehir Gölü’nün hidrolojisini değiştirmiştir. Eber Gölü’nde su seviyesi azalmıştır. Eber’de eğer su fazlalığı olsa bile bu öncelikle sulama için tarım alanlarında kullanılmaktadır. Akşehir Gölü’nün diğer önemli besleme kaynağını göl çevresindeki bir çok dere ve havzaya düşen yağışlar oluşturmaktadır
Yasal olan olmayan, gölü besleyen yer altı sularının azalmasına neden olan binlerce kuyu ve sondajlar göllerin kurumasında diğer önemli bir etkendir.. Göllerin suları böyle vahşi sulama ve göl bütçesini düşünülmeden alınan sularıyla adete boşaltılmıştır. Sonra neden kuraklık denilmiştir vb.
GÖL YILLARCA ATIK ALANI OLARAK KULLANILDI!
Göl drenaj alanındaki gübreleme, pestisit uygulamaları ile tarım alanlarından dönen suların, yerleşim alanlarının yoğun evsel ve kanalizasyon atıklarının, Afyon havzadaki kentlerdeki şeker , Alkoloid, konserve meyve fabrikalarının endüstriyel atıklarının göle ulaşımı (saniyede 120 lt kanalizasyon ya...) öncelikle Akşehir Gölündü oluşan kirlilikle canlıların yaşamaz hale gelmiştir... Milyonca yıllar yaşındaki EBER ve AKŞEHİR Gölleri Haritadan- coğrafyamızdan silinmiştir.
Yrd. Doç. Dr. Erol KESİCİ TTKD –DOSDER Bilim Danışmanı