Endeksler
TÜRK VATANDAŞLARINA AİT OLUP YUGOSLAV
FEDERATİF HALK CUMHURİYETİNCE
MİLLİLEŞTİRİLMİŞ BULUNAN MAL, HAK VE
MENFAATLERİN TASFİYESİ HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 1135
Kabul Tarihi : 17/3/1969
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 29/3/1969 Sayı : 13161
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 8 Sayfa: 1689
*
* *
Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren
yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre
düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Genel hükümler:
Madde 1 - Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyeti tarafından mal, hak ve
menfaatleri devletleştirilen ve diğer tahdidi tedbirlere tabi tutulan Türk
vatandaşlarının alacaklarına karşılık alınan tazminat; bu kanunda yazılı
esaslar dahilinde tespit ve takdir olunarak hak sahiplerine ödenir.
Tazminattan istifade edecek olanlar:
Madde 2 - Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyeti tarafından 5/12/1946 ve
28/4/1948 tarihlerinde yapılan millileştirme ve sair tedbirler dolayısiyle
mal, hak ve menfaatlerine el konulan Türk vatandaşları tazminattan istifade
ederler.
(Değişik: 5/5/1976-1988/1 md.) Tazminattan yararlanabilmek için, Anlaşma-
nın imza edildiği 13 Temmuz 1956 tarihinde Türk Vatandaşı olmak şarttır. Ancak,
İskan Kanunu hükümlerine göre göçmen olarak kabul edilenler, 13 Temmuz 1956
tarihinde Türkiye'ye gelmiş ve bu Kanunun yürürlüğü tarihine değin Türk Vatan-
daşlığına alınmış olmak şartıyle tazminattan yararlanabilirler.
Tazminattan istifade edemiyecek olanlar:
Madde 3 - Durumları aşağıdaki fıkralara uyanlar 5597 ve 7050 sayılı kanun-
larla tasdik olunan tazminat anlaşmalarından istifade edemezler.
a) Yugoslavya'da Fedaratif Halk Cumhuriyetinin kurulduğu tarihten önce mal,
hak ve menfaatlere Yugoslav Krallığı zamanında Agrar ve Kolonizasyon kanunla-
rına göre millileştirilmiş olanlar,
b) İkinci Dünya Savaşında malları zarar gördüğü gerekçesiyle tazminat ve-
rilmesini isteyenler,
c) (Değişik: 5/5/1976-1988/2 md.) 13 Temmuz 1956 tarihinde Türk Vatandaşı
olmayanlarla, İskan Kanunu hükümlerine göre Türkiye'ye 13 Temmuz 1956 tarihin-
ren sonra göçmen olarak gelenler, 13 Temmuz 1956 tarihinde veya daha önce göç-
men olarak gelmesine rağmen, bu Kanunun yürürlüğü tarihine değin Türk Vatandaş-
lığına alınmamış olanlar.
d) 6/4/1941 tarihinden sonra şahısların birbirleri aleyhine tapu senetleri-
ne itiraz etmiş olmaları sebebiyle mahkemelere intikal eden ve 13/7/1956 tari-
hinde henüz neticelenmemiş olan ihtilaflar sonunda Türk vatandaşları lehine ve-
rilen ilamlara müstenit mal, hak ve menfaat sahipleri,
e) (Ek: 5/5/1976 - 1988/3 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen
aybaşından başlayarak 6 ay içinde tazminat için başvurmayanlar.
Hak sahiplerinin vermekle yükümlü oldukları belgeler:
Madde 4 - (Değişik 5/5/1976-1988/4 md.)
Tazminattan yararlandırılmasını isteyenler haklarını aşağıdaki yazılı belge-
lerle kanıtlama zorunluluğundadırlar.
a) Kayıtlı bulundukları nüfus veya iskan idarelerinden alacakları Türkiye'-
ye geliş tarihiyle vatandaşlığımıza alındıkları tarihi gösterir belge veya nü-
fus hüviyet cüzdanı veya onaylı örneği,
b) Mal, hak ve yararlarının millileştirildiğini veya diğer sınırlayıcı ted-
birlere bağlandığını, nitelik, tutar ve türünü gösterir Yugoslavya resmi makam-
larınca verilmiş ve usulüne göre onanmış belge ve kararların asıl veya örnekle-
ri,
Bu belge ve kararların asıl veya örneklerinin bulunmaması durumunda 9 uncu
madde gereğince işlem yapılmak üzere;
1) Taşınmaz mallar için tapu senetleri veya onun yerine geçen belgelerin
asıl veya örneklerini, tapu senetleri veya onun yerine geçen belgeler yoksa ta-
şınmaz malların kimlerin olduğunu belirten ve bunların saptanmasına yarayan mah-
keme kararları, kira sözleşmeleri, vergi kayıtları ve makbuzları gibi diğer bel-
gelerden birini,
Taşınmaz mallar dışındaki mal, hak ve yararlar için bunların saptanmasına
yarar ve kimlerin olduğunu, nitelik, tutar ve türünü gösterir her çeşit belge,
asıl veya örneklerini,
2) Veya mal, hak ve yararların niteliğini, kimlerin olduğunu, tutar ve
türünü bunların saptanmasına yarar diğer bilgileri kapsayan beyannameyi,
c) Verilen veya idarece sağlanan ve mal, hak ve yararların millileştirildi-
ğini veya diğer sınırlayıcı tedbirlere bağlandığını gösterir belge ve yazılar-
da malik olarak gösterilen kişi hayatta değilse, mirasçılarını gösterir Yugos-
lav veya Türk mahkemelerinden verilen kesinleşmiş veraset belgesi.
Takdir ve Tevzi Komisyonu:
Madde 5 - (Değişik: 5/5/1976 - 1988/5 md.)
Başvuranların bu Kanunla ilgili hukuki durumu takdir ve Dağıtım Komisyonun-
ca incelenir.
Bu Komisyon;
a) Maliye, Devlet (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü), Adalet, Ticaret bakan-
lıkları ile T.C. Merkez Bankasınca atanan birer temsilcilin katılmasıyla 2 ay
içinde tamamlanır.
b) Yugoslavya'da mal, hak ve yararları bulunan vatandaşların haklarını koru-
ma dernekleri federasyonu tarafından seçilmiş iki temsilci komisyon çalışmaları-
na katılabilir. Bu temsilciler komisyon çalışma ve kararlarında birer oy sahi-
bidir.
Komisyon çalışmalarına gerektiğinde Dışişleri Bakanlığınca atanan bir tem-
silci de katılabilir.
Komisyona Maliye Bakanlığı temsilcisi Başkanlık eder.
Komisyon (a) ve (b) fıkralarındaki temsilcilerin çoğunluğu ile toplanır.
Kararlar toplantıda bulunan temsilcilerin çoğunluğu ile verilir.
Komisyon kararlarına, aynı komisyona tebliğ tarihinden başlayarak sadece
bir kez olmak üzere 30 gün içinde itiraz edilebilir.
Komisyonun görev ve yetkileri ile üyeler, memurlar, federasyon temsilcile-
ri ve çevirmenin ücret ve gündelikleri yönetmelikte saptanır.
Komisyonun aylık toplantı sayısı ile gün ve saatleri Maliye Bakanlığınca
saptanır.
Komisyonca tutulacak defterler:
Madde 6 - Müracaatları tetkik ederek karara bağlamakla görevli Takdir ve
Tevzi Komisyonunca; noterden tasdikli karar defteri, ödeme defteri ve lüzumlu
görülen sair yardımcı defterler tutulur. Bu defterlerin tanzim şekli Yönetmelik-
le belirtilir.
Hakkı düşüren sebepler:
Madde 7 - Evvelce Dışişleri Bakanlığına veya Takdir ve Tevzi Komisyonu
Başkanlığına başvuranlardan halen gösterdikleri adreslerde bulunmadıklarından
kendilerine Komisyonca yapılan tebliğatlar PTT İdaresince iade olunanlara ve
ilan ve tebligata rağmen hiç belge ibraz etmiyen veya belgelerini noksan veren-
lere Tebliğat Kanunu gereğince tebliğ suretiyle bir aydan az, altı aydan çok
olmamak üzere Komisyonca yeniden mehil verilir.
(Değişik fıkralar: 5/5/1976 - 1988/6 md.) (1)
Süre belgenin niteliğine göre Komisyonca saptanır.
Verilen süreye rağmen, istenilen belgelerle beyannameyi bu süre içinde ver-
meyenlerin hakkı düşer.
Ancak, 4 üncü maddenin (c) fıkrasında yazılı veraset belgesi, tazminata ko-
nu mal, hak ve yararların millileştirildiğinin saptanmasından sonra istenir. Ve
bu belge yoksa sağlanması için yapılacak tebliğ tarihinden başlayarak 3 ay için-
de yetkili mahkemeye başvurulmuş ve kesinleştiği tarihten başlayarak aynı süre
içinde verilmiş olması zorunludur.
Mal, hak ve yararlarda ortak olanlardan birinin, kendisine verilen süre
içinde istenilen belge ve beyannameyi vermesi durumunda, diğerleri süresinde
belge ve beyanname vermemiş olsalar da hakları zarar görmez.
Tazminat olarak dağıtılacak para :
Madde 8 - Hak sahiplerine dağıtılacak para 7050 sayılı Kanunla tasdik
olunan Tazminat Anlaşmasına göre, Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyetinin
vermeyi yükümlendiği 3 750 000 Birleşik Amerika Dolarının tutarı olan ve iki
milli bankaya yatırılmış olan Türk Parası ile bunun faiz ve sair gelirleri-
nin toplamıdır.
-----------------------
(1) Bu maddenin orijinal metnindeki son iki fıkrası değiştirilerek yeniden dü-
zenleme sırasında 4 fıkra haline getirilmiştir.
(Ek: 5/5/1976-1988/7 md.) İki bankadaki tutarı diğer milli bankalara nak-
le ve kesin dağıtıma başlandığı anda, faiz getirmeyen bir hesaba almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.
Kıymet takdirine ait esaslar:
Madde 9 - (Değişik: 5/5/1976 - 1988/8 md.)
Mal, hak ve yararları millileştirilen veya sınırlayıcı diğer tedbirlere bağ-
lanan, bu suretle zarar gördükleri Takdir ve Dağıtım Komisyonunca karara bağla-
nan kimselere verilecek tazminatta o mal, hak ve yararların 4 üncü maddenin (b)
fıkrasında yazılı belge ve kararlardan veya bunların yerine geçen Yugoslav Ma-
kamlarının yazılarındaki niteliği, türü, tutarı, yüzölçümü, eklentisi ve yapı
durumu, varsa bağlı olmamak şartıyle değeri ve benzeri gözönüne alınır ve Ko-
misyonca saptanacak değerler esas tutulur.
Belge, karar ve yazılarda Dinar olarak belirtilen değerler millileştirme ta-
rihindeki kurlara göre Türk parasına çevrilerek gözönüne alınır.
4 üncü maddenin (b) fıkrasında yazılı belge ve kararların asıl veya örnek-
lerini veremeyenler için mal, hak ve yararların millileştirilmiş veya sınırlayı-
cı tedbirlere bağlanmış olup olmadığı, 7 nci maddeye göre verilen süre içinde
verecekleri tapu ve onun yerine geçen belgelerle, kararlar veya kira sözleşme-
si, vergi kayıtları ve ödeme makbuzları veya beyannamelere göre Dışişleri Bakan-
lığı aracılığıyle veya bulunduğu yere heyet gönderilmek yoluyla incelenir ve
araştırılır.
Bu inceleme ve araştırma malların değerleri için de yaptırılabilir.
Komisyonca saptanacak değerler; köylerdeki arsa ve arazi için bir dekarı
500, her konut ve eklentisi için 15 000, Kentlerdeki arsa ve arazi için bir de-
karı 2 000, her yapı için 40 000 liradan aşağı olamaz.
Tazminatın ödeme şekli:
Madde 10 -Takdir ve Tevzi Komisyonunca, hak sahiplerinin tamamı tespit ve
9 uncu madde gereğince alacakları tazminat ve tutarları bulunduktan sonra ödeme-
ye başlanır.
Bulunacak kıymetlerin toplamı 8 inci maddede belirtilen tazminattan fazla
olduğu takdirde bu alacaklardan belirli oranda indirme yapılır.
Ödenecek tazminat miktarı takdir ve Tevzi Komisyonu tarafından karara bağ-
landıktan sonra, tespit olunan tazminat hak sahibi veya ilgilisine ödenir. Öde-
menin şekli, usulleri yönetmelikte belirtilir.
Önceden ödeme:
Madde 11 - (Değişik: 5/5/1976 - 1988/9 md.)
4 üncü maddenin (b) fıkrasında yazılı Yugoslav resmi makamlarından verilmiş
ve usulüne göre onanmış belge ve kararların asıl ve örnekleri ile aynı maddenin
(a) ve (c) fıkralarında yazılı belgeler tamamlandığı takdirde, Komisyonca hak
sahibi olduğu saptananlara 9 uncu madde hükümlerine göre gerek kesin ve gerek
geçici olarak saptanacak tazminat alacaklarının,
a) 50.000 Türk Lirasını geçmeyen kısmının tamamı,
b) 50.000 Türk Lirasını geçenlerin % 80'i,10 uncu maddedeki esaslara
bakılmaksızın ön ödeme olarak ödenir.
Madde 12 - (Mülga: 5/5/1976 - 1988/10 md.) (1)
Madde 13 - Bu kanunda sözü edilen yönetmelik Maliye Bakanlığınca hazırlanır.
Madde 14 - (Değişik: 5/5/1976-1988/11 md.)
Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı nedenlerle ileride Yugoslavya'dan alı-
nacak tazminatın dağıtım şekli ve şartlarını ve ilgililerden istenilecek belge-
lerin niteliğini, 6 aydan az olmamak üzere istenilecek belgelerin verilme süre-
sini saptamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Geçici Madde 1 - (17/3/1969 - 1135 sayılı Kanunun numarasız Geçici Maddesi
olup teselsül için numaralandırılmıştır.)
7/2/1962 tarih, 6/185 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile teşekkül etmiş
olan Takdir ve Tevzi Komisyonunun 31/8/1962 tarih ve 6/874 sayılı Bakanlar Kuru-
lu Kararı ile yürürlüğe giren yönetmelik gereğince yapmış olduğu muameleler,
verdiği kararlar bu kanun gereğince yapılmış sayılır.
Bu Komisyona evvelce ibraz edilmiş olan ve kanunun 4 üncü maddesinde yer
alan belgeler bu kanuna göre ibraz edilmiş addolunur.
Geçici Madde 2 - (Ek: 5/5/1976 - 1988/12 md. ile gelen Geçici 1 inci md.
hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun,
a) 1 inci maddesi, 13/7/1956 tarihinde Türk vatandaş olmadıkları gerekçe-
siyle istemleri reddedilenlerden durumları bu maddeye uygun bulunanlar,
b) 4 üncü maddesi, mallarının millileştirildiğine ilişkin belgenin sağlanma-
sı için yapılan tebliğ üzerine 6 aylık süre içinde veya daha önce cetvel veya
beyanname ile vatandaşlık durumlarını gösterir belgeyi vermelerine rağmen, aynı
süre içinde 1135 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkralarında yazı-
lı belgeleri vermemeleri nedeniyle istemleri reddedilenler,
c) 6 ncı maddesi, veraset belgesini aynı şekilde 6 aylık sürede vermeyenler,
d) 8 ve 9 uncu maddeleri, mallarının millileştirilmesi nedeniyle hak sahibi
olduklarına karar verilip kendilerine ödeme yapılanlara da uygulanır.
Geçici Madde 3 -( Ek: 5/5/1986 - 1988/12 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hük-
mü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar 1135 sayılı Kanunun 4 üncü madde-
sinde yazılı belgeleri aynı kanunun 7 nci maddesine göre yapılmış bildirime rağ-
men süresinde vermeyenlere 6 ayı geçmemek üzere yeni bir süre verilir.
İstenilen belgeleri bu süre içinde vermeyenlerin hakkı düşer.
Bu Kanunda yazılı yönetmelik 2 ay içinde Maliye Bakanlığınca düzenlenir.
Bu yeni yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar 1135 sayılı Kanunun 5 inci maddesi-
ne müsteniden yürürlüğe konulan yönetmeliğin uygulanmasına devam edilir.
Madde 15 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 16 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
-----------------------
(1) 5/5/1976 tarih ve 1988 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile; "Kaldırılan
12 nci maddeye göre ödeme yapılmış olanlar hakkında bu maddenin 2 ve 3 ün-
cü fıkraları hükümlerince işlem yapılmaya devam edileceği" hükme bağlanmış-
tır.
1135 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten Kaldırılan --------------------------------
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
---------------------------------- --------- ---------- ---------
17/3/1969 Tarih ve 1135 sayılı 5/5/1976 1988 10
Kanunun 12 nci maddesi
1135 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
------- ---------------------------------------- -------------
1988 -- 15/5/1976