Bazı hikayeleri yerli yerine oturtmak gerek. Tifoid Mary örneğin. New York'ta yaklaşık 30 (otuz) yıl karantinada kalan bir hatun.
Garibim evlerde yemek yaparmış. Sonra yemek yaptığı evlerde “Salmonella salgını” çıkınca kadını yakalayıp sonunda polis zoru ile gaita örneği almışlar 1900’lerin başında. Yıllar sonra yemek yapmadığı süre başka şeyler yapabileceğini ve kadının kendisinin “zararlı” olmadığını anlamış hekimler. Küçük bir adada yaşamış kadın karantinada.
Bu gün bile bir lokantada yemek yapacaksanız, gidip önce bir doktor raporu alırsınız, Salmonella “taşıyıcısı” olmadığınıza dair.
Karantina lafı İtalyanca kırk (40) kelimesinden gelir. Veba zamanında gemileri vs. kırk gün tecrit ederlermiş. Neden 40?
Allah bilir. “Kırkı çıkmak” da, neden 39 veya 41 değil de kırk gün, onu da kimsenin bilmediği gibi. Mesela 21 günün tıbbi bir dayanağı vardır. Bir yaranın iyileşmesi için geçen süre veya bir alışkanlığı yenmek için gereken süre. Peki, “kırık” neden? İşte öyle çocuğum, her şeyin bir açıklanması yok. Annen “Yemeği ye!” deyince de yemeği yiyeceksin.
İgnaz Semmelweiss kardeşimizi “bu evde kalmalı” günlerinde her hemcins öğrenmiştir herhalde? Öğrenmeyen var ise: El yıkamanın babasıdır. Lohusalık hummasında ebelerde bu hastalığın çok daha az ama meslektaşları tarafından yapılan doğumlarda çok daha sık olduğunu gözlemledi ve meslektaşlarına ellerini yıkamalarını önerdi.
Sen misin meslektaşları küçük düşüren pislik? Vahim bir tepki gördü. Sinir krizleri geçirmeye başladı İgnaz. Bir tımarhaneye kapatıldı ve orada gardiyanlardan dayak yiyip kaptığı bir apse sonunda 14 gün sonra öldü. 47 yaşındaydı.
Arada andığım ve ruhuna bir selam yolladığım bir meslektaştır. Nur içinde yatsın.
Pasteur onun çalışmasını doğruladı ve el yıkama 1860’lardan sonra giderek kabul gördü.
Nasıl elinizi yıkayacağınızı biliyorsunuz. Ne kadar? 2 kez “Dandini dandini dasdana, danalar girmiş bostana, kov bostancı danayı, yemesin lahanayı!” söyleyecek kadar! Hem de zihninizi rahatlatır. Bu da geçer ya’hu!