Hüseyin GÖKÇE
Kasım ayında “Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nin (Yİ-ÜFE) son yıl yüzde 10’u, son üç hesap yılında ise yüzde 100’ü aşması” olarak tanımlanan “enflasyon muhasebesi şartları”nın oluşması üzerine, mükellefl erin gözü uygulamanın başlatılmasını sağlayacak sirkülere çevrildi. Gelir Yönetimi Başkanlığı’nın ilgili sirküleri şimdi yayımlanmamış olması, yeni bir düzenleme yapılıp yapılmayacağına ait belirsizlikler, mevzuyu iş dünyasının gündemine taşıdı. Uzmanlar, enflasyon muhasebesinin ortadan kaldırılmasının, finansal tabloların gerçek durumu yansıtmaktan uzaklaştıracağını, bunun da sermayenin vergilendirilmesi manasına geleceği ikazında bulunuyorlar.
DÜNYA’nın 8 Aralık’ta enflasyon muhasebesi kaideleri oluştuğuna ait haberinin akabinde mükellefl erin başında, enflasyon düzeltmesinin kaideleri, zamanlaması, yüzde 2 vergi ödeyerek tekrar değerleme yapanların bu parayı geri alıp alamayacağı üzere mevzularda soru işaretleri oluştu.
Gelir Yönetimi E. Strateji Geliştirme Daire Lideri ve Yeni İktisat AŞ kurucularından Nazmi Karyağdı, vergialgi.net isimli internet sitesinde bir makale yayınlayarak merak edilen mevzuları ele aldı. Bahis hakkında DÜNYA’ya kıymetlendirme yapan Karyağdı, vergi yönetimi ile mükellef ortasında ilerde sorun yaşanmaması için bu alanda muhakkak yasal düzenlemelere muhtaçlık olduğunu söyledi.
UYGULANACAĞI NE VAKİT KATILAŞIR?
Enflasyon muhasebesi sürecinin başlatılması için Gelir Yönetimi Başkanlığı’nın bir sirküler yayınlaması gerektiğini belirten Karyağdı, bunun için 3 Ocak’ta açıklanacak yıllık Yİ-ÜFE verisinin beklendiğini aktardı. Yİ-ÜFE’nin yıllık yüzde 1,5 oranında azalmadığı sürece maddede öngörülen kaide sağlanmış olacak.
ENFLASYON MUHASEBESİ ERTELENEBİLİR Mİ?
Vergi Yordam Kanunu’nun yinelenmiş 298. unsurundaki kaideler gerçekleştiği için 31 Aralık 2021 prestijiyle enflasyon muhasebesinin devreye gireceğini söyleyen Karyağdı, “Bilanço aslına nazaran defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefl erinin birinci olarak 31 Aralık 2021 tarihli mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutması gerekecek” dedi. Düzeltmenin, 2021 yılının 4. periyot süreksiz vergi beyannamesi ile 17 Şubat 2022 tarihine kadar yapılması gerekiyor.
Karyağdı, “TBMM tarafından VUK Mük. 298. unsurdaki enflasyon düzeltmesi kaldırılarak 2003 öncesinde olduğu üzere yalnızca kısmi enflasyon muhasebesi araçlarıyla (yeniden değerleme, stok değerlemede LİFO prosedürü, maliyet bedeli artırımı vb.) ile devam edilmesi istikametinde bir durum olursa enflasyon düzeltmesi ortadan kalkar” sözlerini kullandı.
“KALDIRILIRSA SERMAYE VERGİLENDİRİLMİŞ OLUR”
Enflasyon muhasebesinin ortadan kaldırılmasıyla finansal tabloların gerçek durumu yansıtmaktan uzaklaşmasının sermayenin vergilendirilmesi manasına geleceğini tabir eden Karyağdı, “Bu formda bir geri gidiş kelam konusu olursa iş dünyamızın bundan çok büyük ziyan göreceğini düşünüyoruz” diye konuştu.
MÜKELLEFLERİN TÜMÜ KAPSAMA GİRECEK Mİ?
Şayet enflasyon muhasebesini öngören unsurun değiştirilmesine yönelik yasal bir düzenleme yapılmazsa, gelir ve kurumlar vergisi mükellefl erinin tamamı kapsama girecek. Yanı sıra Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın mükellefl erin ciro yahut etkin büyüklüğü tarafından enflasyon muhasebesine girişiyle ilgili mali hudutları belirleme yetkisi bulunuyor. Şayet Bakanlık da bu bahiste yetkisini kullanıp hudut belirlemezse, yeniden mükellefl erin tamamı kapsama girmiş olacak.
Karyağdı, bundan evvel yalnızca 2004 yılında uygulanan enflasyon düzeltmesinde, makul bir ölçüsü aşan mükellefl erin kapsama girdiğini, bunun altında kalanların ise isterlerse uygulamaya dahil olabilecekleri istikametinde bir düzenleme yapıldığını hatırlattı.
YÜZDE 2 VERGİYİ ÖDEYENLER GERİ ALABİLECEK Mİ?
Karyağdı, yürürlükteki yapılandırma yasası uyarınca yüzde 2 vergi ödeyerek taşınmazlarını ve amortismana tabi iktisadı değerlerini yine değerlendirmeye tabi tutanların, ödenen paraları geri alıp alamayacakları konusuna da açıklık getirdi. Mevcut durumda mükellefl erin ödedikleri vergileri geri almasının mümkün olmadığının altını çizen Karyağdı, lakin beyan mühletinin dolduğu 31 Aralık’tan evvel beyanların iptal edilmesi için müracaatta bulunup ödedikleri vergiyi talep edebilecekleri kanısında olduğunu söyledi.
Enflasyon muhasebesinde merak edilen 4 soru 4 karşılık
Enflasyon muhasebesinin uygulanacağı ne vakit mutlaklaşır?
TÜİK 3 Ocak 2002’de YİÜFE bilgilerini açıklayınca.
Enflasyon muhasebesi ertelenebilir mi?
Yasal düzenleme yapılmazsa erteleneme mümkün değil.
Mükelleflerin tamamı kapsama girecek mi?
Gelir Yönetimi, nakdî hudut belirlemezse tüm mükellefl er enflasyon düzeltmesine tabi olacak.
Yüzde 2 vergiyi ödeyenler geri alabilecek mi?
Yılbaşına kadar başvuranların alması gerekiyor lakin kesin iade için düzenlemeye gereksinim var.