Ülkemizde sanata olan toplumsal ve ekonomik ilginin artmasına paralel olarak sanat sigortacılığı da gelişmiştir. Sanatsal faaliyetlerin artması ve uluslararası nitelik kazanması, bir yandan sanat eseri üretimdeki artış, diğer yandan sanatsal faaliyetlerdeki yoğunluk, sanat eserlerinin taşınması, korunması, saklanması ve depolanması gibi konularına beraberinde getirir. Klasik sigorta türlerinin yeterli teminat sağlamadığı noktada, Avrupa’da 1970lerin sonunda, Türkiye’de ise 1990’ların ilk yarısında sanat sigortacılığı alanında gelişmelerin ortaya çıktığı görülmektedir.
Aynı zamanda dünya çapında 1980li yıllarda görülen sermaye birikimi, yatırımcıları farklı alanlara kaymasını sağladı. Bu alanların başında da sanat eserlerine yapılan yatırımlar gelmektedir. Türkiye’de ise bu dönem 1990ların başına tarihlenir. Sanata yapılan yatırım, hem bir ülkenin kültürel mirasına sahip çıkmak, hem de o ülkenin sanatsal gelişimine katkıda bulunur. Bu yüzden sanat sigortacılığını diğer sigorta türlerinden ayıran nokta, sanat eserlerinin içinde barındırdığı özgünlük ve biricikliğine olan sorumluluğudur.
Koleksiyoner ise her çağda kendi hikayesini ilgi duyduğu, topladığı nesneler aracılığıyla anlatan kişidir. Her koleksiyon bir ulusal kültür varlığıdır.
Bu yüzden sanat sigortacılığının kapsamı eseri ilgilendiren her konuyu ele almasıdır. Yukarıda da bahsedildiği gibi, bir sanat eserinin korunması, nakliyatı, depolanması, bakımı ve yeri geldiğinde restorasyonu bu alanlardan sadece birkaçıdır.
Diğer bir nokta ise sanat sigortası, ülkeler arası kültürel ilişkilerin gelişimi açısından önemli bir faktör olmasıdır. Bunun nedeni sanatçıların, koleksiyoncuların ve müzelerin, sahip olduğu eserleri sigorta yapılmadan başka bir müze veya ülkede sergilemeye göndermeyecek olmalarıdır.
Sanat Eserlerinin Değerinin Belirlenmesi, sanat sigortasının en önemli konularının başında yer alır. Belirlenen değer gerçek değerden fazla olursa gereksiz prim ödemelerine yol açabilmekte, gerçek değerin düşük olması ise eksik sigorta tehlikesini ortaya çıkaracaktır.
Sanat sigortacılığı genel itibariyle hem kültürel değerleri korumayı amaçlarken, hem de sanat eserlerindeki yüksek değerle birlikte gelen riskleri, esere sahip olan kişinin üzerinden almaktadır.
Sanat sigortacılığının başlıca amacı sanat eserlerini korumaktır. Bu yüzden sigortacılığın bir parçası olan risk yönetimi burada karşımıza çıkar. Sanat eserlerinin bulunduğu yerde maruz kalabilecekleri rizikolar tespit edilip bunların ortadan kaldırılması veya minimize edilmesi için sigortalayan tarafa tavsiye sunulur.
• Önerilen şartların uyulması şartıyla, rizikonun boyutlarının küçülür ve ödenmesi gereken primler azalır.
• Eserler için doğru saklama ve nakliye koşulları hakkında bilgi verilir. (aydınlatma, kirlilik, nem, vb.)
Sigorta primlerinin belirlenmesinde iyi bir piyasa analizi ve bilgisi, ayrıca eserin bulunduğu yer önemli faktörlerin başında gelir.
Ekspertiz Yardımı (Bu ekspertiz, sigorta kurumunun önereceği veya sigorta kurumu ile sigortalayan tarafın belirlediği bir kişi olabilir.)
• Sanat eserinin değerinin belirlenmesi (eserin tipi, sanatçısı, boyutları, vb.)
• Sanat eseri hakkındaki dokümantasyonlar
• Eserin sahte veya çalıntı olmadığına dair belge ve araştırmalar
• Eserin önceden maruz kaldığı kazaların tespiti
• Eserin ilerideki değerine dair projeksiyonların yapılması (yükselişe geçen bir sanatçı, dahil olacağı koleksiyonun değerini arttırması, vb.)
Sanat sigortası hizmeti alacağınız kurumların bünyesinde sanat tarihçileri bulunması avantajdır.
Sanat eserlerinin sigortası genellikle all-risk şeklinde olmaktadır.
“All risk” tipi sigortalamanın içeriği sigorta şirketleri arasında farklılık gösterebilir; fakat genel olarak şunları kapsar:
• Yangın, hırsızlık, deprem, su baskını gibi doğal afetler
• Sanat eserlerinin kırılması, çizilmesi, yırtılması
• Sanat eserlerinin üzerine su ve yabacı bir madde dökülmesi
• Sanat eserlerinin nakliyesi ve adresler arası dolaşımı
• Fuar ve sergileme boyunca oluşabilecek hasarlar
• Sanat eserinin yurt dışı tamir masrafı (restorasyon masrafları)
• Eserde meydana gelecek olası bir hasar sonrası, değer kaybının (belli ölçüler çerçevesinde) karşılanması
Çeşitli koleksiyonlara yönelik farklı tip sigortalar bulunur:
• Kişisel koleksiyon
• Sergi ve galeriler
• Müzeler ve tarihi yapılardaki eserler
• Şirket ve vakıflar
All Risk Kapsamına Ek Olarak Sunulan Özel Teminatlar
• İş durması,
• Sorumluluklar
• Emniyet suistimali,
• Terör (bir terör olayında hasar görme)
• İstemeden satın alınan Sahte Eserler
• İstemeden satın alınan Çalıntı Eserler
Maddi anlamda değeri olabilecek antikalardan her türlü sanat eserlerine dek profesyonel piyasaya erişiminizi kolaylaştıracak yapılar olan müzayede evleri, Türkiye’de de ön plana çıkan çalışma sistemleriyle ücretsiz hizmet veriyorlar.
Maddi değerini bilmediğiniz fakat ne olduğuna, piyasası olup olmadığına, fiyatına dair pek çok konuda danışmanlık alabileceğiniz müzayede kurumları, gerekli yönlendirmelerle ilgili eşya veya eserinizin alıcısına ulaşmasında da aracı oluyorlar.
Bu aracılık, gerekli hukuki kuralları satıcısından alıcısına kadar her aşamada sözleşmelerle garanti altına alınmış ve halka açık biçimde “herkesin gözü önünde” güvenli bir sistemle gerçekleşiyor.
Her müzayede evi belirli tarihlerde yapacağını önceden ilan ettiği müzayede için “eser kabulü” açar. Çeşitli başlıklarla şekillenen ve ilan edilen müzayede tarihinden önce kayıt altına alınıp “katalog” olarak yayınlanan tüm eserler, izleyici olarak katılımın açık olduğu arttırma usulü ile satışa sunulur.
Eser kabul dönemlerinde antika eşya ve sanat eseriniz hakkında, elinizdeki tüm bilgi ve fotoğraflarla mail üzerinden, müzayede evlerinin ofislerine götürerek ya da yerinde ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz. Kısa süre içerisinde alanında eğitim alıp piyasada uzmanlaşmış ekip tarafından incelenip değer biçilerek (ekspertiz) size dönüş yapılır. Müzayede evi ekip dışında akademisyenler ve müze uzmanları gibi kişisel olarak erişimin zor olduğu kurum ve kişilerden de görüş-değerlendirme alabilir.
Eser veya antikanızın maddi değeri, geçmişin sanat özelliğini taşıması, yıllara dayanan eskiliği, nadir bulunması ve durumunun iyi olmasıyla ölçülür. Bu özellikler taşıyan bir eşya "eser" sınıfına girebilir. Fiyatlama ise yine müzayede evinin piyasa verileri çerçevesinde önereceği rakamla gerçekleştirilir.
Kabul ettiğiniz takdirde katalog çalışmalarının yapılabilmesi için eseri müzayede kuruluşuna teslim emeniz istenir. Başta maddi haklarınız olmak üzere komisyon oranları, teslimat ve organizasyon şartlarını belirten bir sözleşme imzalayarak antika veya sanat eserlerinizi teslim edebilirsiniz. Eser, sigortalı olarak teslim alındığı için eserin zarar görmesi veya çalınması konusunda zararınızın karşılanması da garanti altına alınmaktadır.
Müzayedede belirlenen fiyata alıcı çıkmadığı takdirde, sigorta bedeli dahil, eser sahibinden bir ücret talep edilmez ve eser size iade edilir.
1981 ‘de kurulan Antik A.Ş. profesyonel anlamda müzayedeciliği başlatan kurum olarak önem kazanmıştır. Her türlü Antika eşya, Modern ve Çağdaş sanat eserleri piyasasında ön plana çıkan Antik A.Ş. klasik otomobillerden, değerli şaraplara, çok özel saatlerden, mücevher ve takılara, Kuran-Kerim’lerden Osmanlı eserlerine kadar oldukça yüksek çizgide bir yelpazede çalışıyor.artamonline.com
Son yılların önemli müzayede evlerinden Beyaz Art sadece modern ve çağdaş sanat eserlerinden uzmanlıkla oluşturduğu pörtföyü ile daha belirgin bir çizgiye sahip. Bunun dışın da zaman zaman karma eserlerden oluşan bütün bir koleksiyonu satışa sundukları “özel koleksiyon müzayedeleri” de gerçekleştiriyor.beyazart.com
1914’ten bugüne dört kuşaktır devam eden bir gelenek içinden şekillenen Portakal Sanat Evi, klasik ve modern resimlerden, hatlara, antika mobilyalardan, porselenlere, İznik seramiklerinden, gümüşlere, tombaklardan, değerli metal takımlara, beykoz cam eşyalardan, halı, kilim gibi tekstil ürünlerine kadar çok geniş alanda uzmanlığa sahip.rportakal.com
Kurum, klasik ve çağdaş Türk resmi, Oryantalist tablolar, Türk hat sanatı, gravür, eski yazmalar, minyatür, tombak, cam sanatı, Osmanlı, Avrupa, Çin ve Uzakdoğu porselenleri, seramik, maden, tekstil, mobilya, Osmanlı tuğralı gümüşleri, Avrupa ve Rus gümüşleri, İznik, Tophâne, Kütahya, Çanakkale, Edirnekâri, mücevher ve murassa altın eserler gibi çok geniş bir alanda, uzmanlıkla hizmet vermektedir.alifart.com
25 yıllık müzayede evi, özel koleksiyonların yanısıra, Osmanlı, modern, çağdaş ve karma sanat eserleri alanında uzmanlaşmış bir kurumdur.
Osmanlı Dönemine ait eserler, Tophane, Beykoz işi eserler, Yıldız Porselenleri, tuğralı gümüşler, el yazması Kuran-ı Kerimler, tekstil ve işlemeler, Osmanlı mücevherleri, Fransız, İngiliz ve Rus gümüşleri, Avrupa ve Uzakdoğu porselenleri, Fransız ve İngiliz mobilyaları, bronz ve mermer heykeller gibi geniş bir yelpazede eser bulabilirsiniz.www.nisantasim.biz
Online olarak hizmet veren Art Point, Türk ve Yabancı sanatçıların modern ve çağdaş dönem resim, heykel ve seramik eserlerinden oluşan ve fiyatlalar olarak daha ulaşılabilir bir pörtföy oluşturuyor. Açık artırma usulü belirlenen son satış tarihine kadar web üzerinden teklif verilerek gerçekleştiriliyor.artpointgallery.com
Çağdaş ve klasik tablolar, Osmanlı ve Avrupa gümüşler, her türlü klasik eşya sınıfında yer alan mobilyalar, heykeller, obje ve mücevherler, hat sanatı eserleri, el yazmaları, Kuran-ı Kerimler, halı ve tekstil eserleri kurumun uzmanlık pörtföyünde yer alıyor.www.aresmuzayede.com