2. Uluslararası Mesleki Bilimler Sempozyumu, Antalya, Turkey, 26 - 29 April 2018, vol.1, pp.290
Günümüzde insan nüfusunun hızlı artışı, yeryüzü üzerinde yapılan birçok uygulama için planlama yapılmasını zorunlu bir hale getirmiştir. Konuma dayalı planlama ve analiz işlemleri, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile oldukça pratik olarak yapılabilmektedir. Teknolojik gelişmeler, gerçek yeryüzünün sanal ortamda üç boyutlu olarak canlandırılması ve problemlerin üç boyutlu olarak ele alınması konusunda hızla ilerlemektedir. CBS'nin en önemli fonksiyonu olan konumsal analizler ise bu çerçevede üç boyutlu olarak ele alınmakta ve iki boyutlu analizlere nazaran daha etkin çözümler üretilmektedir. Üç boyutlu konumsal analizlerde, sayısal arazi modeli şeklinde tasvir edilen arazi parçasının üç boyutlu modeli oluşturulur. Bu model üzerinde yapılan konumsal analizler (eğim, bakı, gölgelendirme ve kabartma, eş yükseklik eğrisi oluşturma, hacim ve profil analizleri) üç boyutlu analizler olarak nitelendirilebilir. Üçüncü boyutları (yükseklik/derinlik bilgileri) nedeniyle, özellikle çok katlı binalar, maden, tünel ve çok katlı kavşaklar gibi mekanlar için konumsal analizlerin etkin bir şekilde yapılması gerekmektedir. Öte yandan afetler için hızlı ve etkili çözümler üretmek amacıyla tasarlanan afet bilgi sistemlerinde, yerleşim alanlarında (gökdelenler, madenler ve metro hatları vb.) meydana gelebilecek olaylar için 3 boyutlu analizlerin gerekliliğine dikkat çekilmektedir. Ayrıca bu analizlerin, şimdiye kadar çok sınırlı olarak yapılmış bulunan depreme bağlı 3 boyutlu yer hareketi incelemelerinin daha etkin yapılabilmesine alt yapı oluşturulması açısından da önemli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada CBS kapsamında farklı uygulamalar için ihtiyaç duyulan üç boyutlu (3B) konumsal analizler incelenmiştir. Eğim ve bakı analizleri, gölgelendirme ve kabartma analizleri, eş yükseklik eğrisi, hacim ve profil analizleri ile bu analizlerin kullanım alanları açıklanmıştır. Yeryüzünün gerçek şeklinin bilgisayar ortamında canlandırılması ile yapılan bu analizlerin tümü, planlama ve karar verme sürecinde ilgili kullanıcılara büyük avantajlar sağladığı bilinmektedir.