Alışveriş çılgınlığı ve sosyal medya etkisi
Tüketim toplumunun bir dayatması olan alışveriş kavramı bazı kişilerde bir çılgınlık, bağımlılık boyutuna geliyor. Bunun nedeni ise sosyal medya, reklamlar ve daha birçok uyarıcının dayatmasıyla insanların kendilik değerlerini sahip oldukları ürünler üzerinden tanımlamaları. Peki alışveriş bağımlılığı olarak bilinen onyomani nedir?
Giriş Tarihi: 12.01.2023
10:56
Güncelleme Tarihi: 17.01.2023
14:54
🔶 Küreselleşmeyle beraber
teknolojik imkanlar ülkeler arasında daha hızlı yayılım göstermeye başladı. İnternet teknolojisinin gelişmesiyle beraber, iletişim diğer ülkelerle daha kolay bir hâl aldı. Bu da dünyada var olan baskın olan kültürlerin diğer alt kültürleri ezmesine sebep oldu.
🔶 Bugün
Amerikan kültürü, diğer kültürleri etkileyerek üzerlerinde çok büyük etki oluşturuyor. Özellikle kültür bunalımı yaşayan ülkelerde bu daha yakından görülüyor.
🔶 Tüketim kültürü ve tüketim toplumu kavramları günümüz toplumlarında ve toplumsal davranışlarda tüketimin merkezi bir yerinin olduğuna vurgu yapmak için kullanılıyor.
(x)
10 kavram ile tüketim kültürü
🔶 İnsanoğlunun en temel fiili olan tüketimin günümüz toplumlarında
kimlik oluşturma, sosyalleşme ve toplumsal tabakalaşma gibi toplumu belirleyen birçok önemli süreçte baş rol oynayan ve kültürleşen bir kavramdır.
🔶 Sosyoloji bilimi, toplumu açıklarken üretim merkezli olarak tasvir eder, fakat günümüz dünyasının
üretim merkezli değil tüketim merkezli bir toplumsal yapılanmaya gittiği görülür.
🔶 Vav TV'nin ilgiyle takip edilen programı
"Kendini Bilmek" programının bu haftaki konukları Dr. Hüseyin Kazan ve Psikolog R. Betül Kanat oldu. Bu bölümde "Alışveriş çılgınlığı ve bu duruma sosyal medyanın etkisi" konuşuldu.
Dr. Hüseyin Kazan tüketim kültürü kavramını, "Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte insanların her şeyi anında ulaşabilme alışkanlıklarının artması tüketim kültürünü de pompalamış durumda. Biz bunu artık akademik olarak çalışırken tüketim kültürü diyoruz Yani bunun içerisinde kadın dergileri var, ciddi anlamda bu tüketim kültürünü artıran oyun dergileri var, çocuklara ürünü satmaya çalışan ki zaten reklamcıların temel hedefi, önce çocukları yakalayıp sonra ebeveynleri ağırlıklı olarak yakalamak ve özellikle 1980'lerden sonra web teknolojilerini artmasıyla beraber online ticaret, e-ticaret uygulamaları artması bu süreci çok daha ileri boyuta getirdi." sözleriyle açıkladı.
(x) Bir değer arayışı tüketim
🔶 Sahip olma ihtiyacıyla ilgili
Dr. Kazan gereksiz alışverişin daha çok "Eğer sahip olmazsam eksik kalacağım, yetersiz kalacağım, mutsuz hissedeceğim." hissiyle yapıldığını aktardı. Dr. Kazan, kişinin bir ürünü almaya çok kısa bir sürede karar verdiğini aktardı ve cümlelerine şu sözlerle devam etti:
"Aslında onu beğendiği an onu satın almıştır, zihin onu satın alıyor. Amerika'da bir araştırmaya göre satın alma kararı 2.5 saniyede veriliyor. İlk baktığınızda nasıl 2,5 saniye sürüyor diyebilir, ekran başındaki izleyecilerimiz. Biz dakikalarca beğenemiyoruz, vs. Aslında beğendin kafanda bir şey var, sadece önüne koyulan renkler var. Aslında renklerin büyülü dünyası var, ona göre hangisinden hangisine gideceğine karar veremiyorsun. Renkleri bulunduğu ortamla birlikte değerlendiriyor, görsel algı ilkesi gereği. Sonra eve geldiğinde kendi ışığına, evinin ortamına uymadığında mutsuzluk durumları ortaya çıkartıyor. Yani işin özü geçmişten günümüze özellikle sosyal medya kültürünün, dijital mecra benlik sunumunun bambaşka boyutlara gelmiş olması seçeneklerin çok fazla artmış olması, her şeyin kişilerin elinin altında ağırlıklı olarak olmasıyla kısaca "Mutluluk satın alıyoruz." Daha doğrusu aldığımızı zannediyoruz."
VIDEO
Alışveriş bağımlılığı "onyomani" nedir?
🔶 Alışveriş bağımlılığını ifade etmekte kullanılan onyomani kavramı, anlık istek veya hazları karşılamak için herhangi bir ihtiyaç olmaksızın gerçekleştirilen ve tekrarlayan satın alma eylemlerine verilen isimdir.
🔶 Alışveriş bağımlılığı, 1980'li yıllardan itibaren birçok araştırmanın konusu olmaya başlamıştır, ilk olarak ise 1915 yılında
Emil Kraepelin tarafından onyomani sözcüğü ile ifade edilir.