Var olan tek fosilleşmiş dinozor kloak’ının rekonstrüksiyonu, tarih öncesi hayvanların nasıl çiftleştiğini aydınlatmaya yardımcı olabilir.
Kloak, kertenkeleler, kaplumbağalar ve kuşlar dahil olmak üzere birçok hayvanın vücudunda çiftleşme, yumurtlama, idrar yapma ve dışkılama için kullanılan çok amaçlı bir açıklıktır.
2016’da Bristol Üniversitesi’nden Jakob Vinther ve meslektaşları, Psittacosaurus adlı bir metre uzunluğundaki boynuz gagalı bir dinozorun iyi korunmuş derisindeki kamuflaj kanıtlarını değerlendirdiler. Bu sırada dinozorun şaşırtıcı derecede sağlam korunmuş bir kloaka sahip olduğunu fark ettiler.
Vinther ve meslektaşları, fosili aldılar, yıllarca çalıştılar ve onu iki boyuttan 3 boyutlu dijital bir modele dönüştürdüler. Ekip daha sonra Psittacosaurus’un kloakını diğer hayvanlarla karşılaştırmaya çalıştı.
Dinozorlardan evrimleşen kuşların çoğunun penisi yoktur ve kloakların temas ettiği “kloakal öpüşmeyi” kullanarak ürerler. Vinther, Psittacosaurus’un bunu yapmadığına inanıyor.
Psittacosaurus’un kloakı, kloakal açıklığın çoğunu kaplayan iki deri kanadına sahipti, bu da ona bir kuşunkinden ziyade bir timsahın kloakına benzeyen bir görünüm veriyordu. Erkek timsahların kloaktan çıkan bir penisi vardır ve Vinther’in ekibi Psittacosaurus’un da bunu yaptığından şüpheleniyor.
Aynı zamanda Vinther, Psittacosaurus’un deri kanatlarının cinsel açıdan çekici kokular üreten gizli bezlere sahip olabileceğini düşünüyor. Sonuçlar, aynı Psittacosaurus fosilini analiz eden ve bulgularını geçen yıl bir ön baskıya gönderen başka bir ekibin ulaştığı sonuçlara benziyor.
Yeni analiz ayrıca kloakın büyük miktarlarda melanin pigmenti içerdiğini de gösteriyor. Vinther başlangıçta melaninin mikrobiyal enfeksiyona karşı koruma sağladığını düşündü. Ama melanin vücudun içinde değil dış deride bulunuyordu, bu yüzden muhtemelen amacı kloakı öne çıkarmaktı.
Vinther, bu tür görsel sinyallerin olağandışı olduğunu, Psittacosaurus’un, bir köpeğin yaptığı gibi, görme ve kuyruk bölgesinin etrafında koklama kombinasyonu yoluyla eşleri cezbedebileceğini varsayıyor.
Maryland Üniversitesi’nden Thomas Holtz, “Daha önce, en azından anatominin bu kısmında bir dinozorun bu kadar yakından ve kişisel bir görüşüne sahip olmamıştık.” diyor. Holtz, bir örneğin, bu özelliklerin Psittacosaurus’ta veya genel olarak dinozorlarda ne kadar tipik olacağını tahmin etmeyi zorlaştırdığına işaret ediyor.
Vinther, bu kloak analizinin diğer araştırmacıları, dinozorların eşleri nasıl etkilediğine dair daha fazla bilgi olup olmadığını görmek için fosillere tekrar bakmaya teşvik edeceğini umuyor. Ancak, yumuşak cinsel yapıları koruyan fosil bulma olasılığının düşük olduğunu da kabul ediyor.Fosil, dinozorların kokuları ve görünüşleri ile eşleri cezbettiğini gösteriyor
New Scientist. 21 Ocak 2021.
Makale: Vinther, J., Nicholls, R., & Kelly, D. A. (2021). A cloacal opening in a non-avian dinosaur. Current Biology.