Demir Eksikliği Anemisi Nedir ? ( Belirti, Tahlil, Tedavi ) | Bugün konumuz demir eksikliği anemisi ve demir eksikliği anemisi ile ilgili.
Demir Eksikliği Anemisi Nedir ?
Türkiye’de yapılan tarama testleri artı bu konu ile ilgili ufak tefek bazı dipnotlarda vereceğim çok fazla uzatmadan konuya geçeyim. Günümüzde biliyorsunuz her şeyde bir teknoloji kullanıyor besinlerde de teknoloji var ve demir destekli besinlere rağmen hala dünyadaki en sık kansızlık sebebi demir eksikliği anemisi bu aynı zamanda çocuklarda da en sık gördüğümüz kansızlık sebebidir az önceki cümleden anlayacağınız gibi annemi dediğimiz şey aslında kansızlıktır annemi ya da kansızlık değeri nedir bu anlatımların basite indirgenmiş anlamanız için bir anlatım olduğunu öncelikle söyleyeyim.
Kısaca anlatmak gerekirse diyelim ki 100 tane insan var bir toplumdan bahsediyorum bu toplumdaki 100 tane insandan alınan kan değerlerinin belli bir ortalaması var diyelim ki bu değer 15 bunun belli standart sapmalarla matematiksel bir işlem ile bulunmuş alt değerleri var diyelim ki o da 11 bu toplum için 11’in altı kansızlık sayılıyor ve Türkiye’de de bu değer yaşlara göre değişiyor yani erişkinlerde olduğu gibi işte kadınlarda şudur erkeklerde budur gibi bir değer yok bu olay yaşa göre cinsiyete göre değişmekle beraber büyük bir çoğunluğu zaten laboratuvar tahlillerinde otomatik olarak giriliyor ve düşüklük yükseklik laboratuvar değerlerinde ortaya çıkmış oluyor.
Demir Eksikliğinde Neler Yaşanır
Peki demir eksikliği anemisi neden bu kadar önemli çünkü özellikle bizim hasta grubumuz da yani çocuklarda ve bebeklerde gelişme geriliğine neden oluyor çabuk hastalanmaya neden oluyor.
Fiziksel aktiviteyi bozarak obezite ve benzeri hastalıkların oluşmasına neden olabiliyor zeka gelişimini bir tık azaltıyor ve beyinsel fonksiyonları kısıtlıyor bunlar hepsi davranış değişikliğine ve davranış bozukluğuna neden olabiliyor.
Okuldaki başarısı azalıyor demir eksikliği animesindeki kurşunun vücuda alımı çok hızlandığı için çocuklarda kurşun zehirlenmesi ihtimali artıyor.
Burada özellikle bir yaştan bahsetmemiz gerekirse 6 ila 24 aylık bebekler en sık yaş grubunda. Çünkü ilk 6 ayda annenin karnındayken bebeğin aldığı miktar ve sonrasında anne sütü ile beraber yaptığı destekler sayesinde ilk 6 ay demir depolarınızda eksiklik kolay kolay görülmez ve demir eksikliği anemisi kolay kolay görünmediği için asılında Demir ilacı kullanmanıza gerek yok.
6 ay ile 24 arasında çok ciddi miktarda çocukların hem gelişim basamakları arttığı için hem kilosu vücudu büyüdüğü için hem de bununla ilgili yeteri kadar depo alma zamanı süreci henüz tamamlanmadığı için ek besinler de yavaş yavaş geçip çocuğun bu ek besinden yeteri miktarda Demir almadığı için en sık 6 ay ile 24 ay arasında görülen bir rahatsızlık. Bu normal bebeklerde şöyle bir durum var 4 ile 6 aydan önce kolay kolay Demir deposunda düşme olmaz o yüzden Demir preparat verilmesinin bir anlamı da yok Prematüre bebeklerde 2-3 ayda bu depolar bitiyor Dolayısıyla Prematüre bebeklerde daha erken dönemde demir preparatı desteği verilmesi uygun 4-6 aydan önce başlamamak kaydı ile verilebilir.
Benim tavsiyem şu şekilde diyelim ki 4. ayda 6. ayda başladınız Demir preparatına ve bu çocuğunuzda rahatsızlıklar oluşturdu huzursuzluk oluşturdu kusmaya neden oldu. O durumda Demir preparatını kullanmanıza gerek yok zaten.
Demir Eksikliği Ne Zaman Oluşur
9. aydan önce kolay kolay çocuklarda bir kansızlık oluşmaz demir deposu tekrar tekrar doldurulmasına gerek kalmaz sadece şunu istiyorum ama eğer çocuğunuz yeteri miktarda anne sütü alıyorsa annesi düzgün besleniyorsa ve ek besine güzel bir şekilde geçmişseniz ve sıkıntınız yoksa bunu yapın Yoksa demir eksikliği ihtimali Tabi yaşarsınız ve sıkıntı yaşarsınız.
Demiri kullanmama koşulu sadece yeteri kadar anne ve anne sütü alan bebeklerde artı ek besine geçme olayı gayet güzel bir şekilde başlamış bebekler için çok önemli bildiğiniz gibi 1 yaşından önce inek sütü başlamayı yasaklıyoruz.
Demir Eksikliği Tedavisi Ne Zaman Başlar
1 yaşından sonra da birebir sulandırarak başlıyoruz şunu söylemem gerekiyor Demir ve inek sütü birbirinin düşmanı gibidir çünkü inek sütünde anne sütüne nazaran söyleyelim Çok Düşük miktarda bir demir miktarı var o Demir miktarı da vücuda emilebilir bir şekilde Forum’da durmuyor. Dolayısıyla sizin aldığınız her fazla litre süt çocuğunuzda demir eksikliği oluşturacaktır artı bağırsaklarda mikro kanı var yani dış taraftan baktığınız zaman kanama gözükmez ama mikroskopla özel bir preparatlarla baktığınız zaman çocuğunuzun Bağırsaklarında mikro kanamalar yani küçük küçük kanamalar yaptığını görürsünüz.
Bütün bunlardan dolayı demir eksikliği anemisini artıracağı için inek sütü kullanımını kısıtlamamız lazım bu bazı kitaplarda 700 mililitre 500 mililitre şeklinde zikrediliyor fakat Türkiye için şunu söylemem gerekirse 1 yaşından sonra eğer inek süt alacaksanız da 2 su bardağından daha fazla almamaya çalışın daha fazlası gerçek anlamda zarar verecektir.
Türkiye’de Demir Eksikliği Tahlilleri
Türkiye’de tarama olarak 9. aydan itibaren hemogram Ferritin ve Tit dediğimiz üç tane tahlil yapılıyor. Bir tanesi idrar tahlili idrarında herhangi bir enfeksiyon var mı yok mu şeklinde oluyor. Hemogram dediğimiz asıl kansızlığın var mı yok mu diye baktığımız tahlil ferritin dediğimizde demir deposunu gösteren ve gerekirse Demir tedavisi ile beraber takip etmemiz gereken bir değer Ferritin kısmen daha pahalı olduğu için hemogramla bakılması daha ekonomik olmasına rağmen Türkiye’de böyle bir tarama programı yapıldığı için biz bunu yapıyoruz.
Amerikan Pediatri Akademisi ve bazı otoriteler 2 yaş grubunda demir eksikliği anemisinin var mı yok mu şeklinde bakılmasına kesinlikle hemfikir. Bu yüzden ben de size bunu söyleyeceğim 6 ay ile 24 ay arasındaki bebeklerde 1 kez 13 ile 19 yaş arasındaki ergenlerde bir kez olmak üzere Toplamda 2 kez demir eksikliği anemisi var mı yok mu baktırmanız yeterli.
Kansızlık saptanmış çocuklarda bu miktar aralarda tekrar tekrar yapılabilir. Ama Türkiye’de ülkemizde yani çok sık polikinlikler de gördüğümüz gibi 3 ayda 5 ayda yılda bir gidip hadi tahlillerimiz baktıralım şekilde bir tahlil yaptırmanıza gerek yok.
Çünkü normal beslenen bir çocuk ki anneler kolay kolay çocuğunun normal beslendiğini kabul etmezler. Kolay kolay demir eksikliği anemisine girmez.
Demir Eksikliğine Neden Olan Gıdalar
Kolaylaştıran şeyler var mı
Evet kolaylaştıran şeyler var kola yani o gereksiz asitli içeceklerin tamamı.
Midenizdeki düzeneğinizi bozarak bozacaktır. Peki ne veriyoruz 3 miligram kilogram gün dozundan Demir preparatarı vererek demir eksikliği anemisinin önüne geçmeye çalışıyoruz 1 ay boyunca bu miktarda kullanan çocuklarda Hemoglobin değeri bir birim miktarda artıyorsa bu bizim için demir eksikliği anemisinin olduğunun kanıtıdır.
Bir de Demir preparatları ile ilgili şunu söylemem gerekiyor.
Demir preparatlarının 2 formülü var artı iki değerlikli ve artı üç değerlikli artı iki değerlikli vücudun daha kolay emilebileceği formu artı üç değerlikli olan ise daha zor emilen formu.
Peki kolay emilebilen formu varken neden zor emilebilen formda ortaya çıkartılmış ve ilaçlarda piyasada hala bol miktarda satılıyor. Demir’in artı iki formda bir miktar tatda sıkıntısı var bebekleri bazen kusturabiliyor. Dolayısıyla eğer bunu bebek tolöre edemiyorsa yani vücuda alıp vücutta tutamıyorsa yararlanamayacak demektir. Bu durumda artı iki yerine artı üç dediğimiz olan preparatlar denenebilir.
Demir Eksikliği İçin Uzman Tavsiyeleri
Ama tavsiyemiz özellikle Eğer olabiliyorsa Demir artı iki preparatların bir tanesini kullanmanız bunu söylemenize gerek yok. Bu sadece merak edenler için bir bilgiydi doktorunuz zaten Sizin için uygun olan tedaviyi verecektir. Sadece uygun olan tedaviyi düzgün bir şekilde kullanmanız lazım.
Bir de Demir preparatları midedeki herhangi bir besin maddesi ile birleşip çökelti oluşturup vücutta emilmeyebilir dolayısıyla aç karnına alınması lazım.
Mümkünse yemekten en az yarım saat hatta bir saat öncesinde alınması lazım ve demir preparatlarının vücuda daha iyi emilebilmesi için C vitamini gerekiyor. C vitamin bildiğiniz kaynaklarda ne var portakal suları var diyelim ya da limonatalar var. Eğer bunlarla beraber Demir preparatlarını alırsanız daha güzel bir şekilde vücudunuz emecektir ve daha kolay bir şekilde bu preparatlar sayesinde demir eksikliğinden çıkacaksınız.
Bir Dipnot daha bir bilgi yeteri kadar yumurta yiyen bebeklerde kolay kolay demir eksikliği anemisi olmaz. Çünkü yumurta birçok vitamin olduğu gibi demirinde bol miktarda bulunduğu bir besin.
O yüzden yumurtayı bir torpil geçtim tekrar konu içerisinde belirtmiş oldum.
Uzm.Dr.Osman GÖNÜLAL