YÖK hukuksal boşluğu dolduracağına yetkiyi Cumhurbaşkanına vermenin peşinde...
Öğretim elemanları toplumsal olaylara duyarlı olmak, toplumu bu konularda aydınlatmak zorundadırlar. Üniversitelerin evrensel tanımı bunu gerektirdiği gibi, Yükseköğretim Yasası da bu konuda onlara görev vermiş ve sorumluluk yüklemiştir.
Bu nedenledir ki, laik Cumhuriyet yıkılırken, hukuk ayaklar altında paspas yapılırken, anayasa askıya alınırken, yargı bağımsızlığı yok edilirken, parlamenter rejim ve erkler ayrılığı sonlandırılıp fiili başkanlık ilan edilirken, yasama organı onay merci durumuna getirilirken, öğretim elemanlarını, özellikle hukuk fakültelerini dolduranları hep eleştirinin hedefine koymuşuzdur.
Şimdi Güneydoğu’daki olaylara duyarlı yaklaşıp “Bu suça ortak olmayacağız” başlıklı bildiriyi imzalayan öğretim elemanlarını suçlamakta; hatta linç etmeye çabalamaktayız.
Öncelikle bildiriye kesinlikle katılmadığımızı; ancak bildiriyi imzalayanların “düşünceyi açıklama özgürlüğü” kapsamındaki eylemlerine saygı gösterilmesi gerektiğini belirtmek istiyoruz.
Yani kısaca Voltaire’in dediği gibi, “Düşüncene katılmıyorum, ama senin düşüncelerini savunma hakkını sonuna kadar destekleyeceğim.”
Bununla yanında, Atatürk Cumhuriyeti İslami cumhuriyete dönüştürülürken, hukuk ve yargı bağımsızlığı katledilirken, anayasa ayaklar altına alınırken sesleri çıkmayan öğretim elemanlarına, Güneydoğu’da, sorumluluğu PKK dışında tümüyle siyasal iktidarda olan bir ayaklanmanın bastırılması sırasında konuştukları için sitem ediyorum.
Kuşkusuz bu bildirinin bir de, bu kadar iç ve dış olaylar içinde boğulmuş bir siyasal iktidarı rahatlatmak adına can simidi etkisi yarattığını; ayrıca “başkanlık sürecinde” (referandum ya da erken seçim) bu bildirinin ustaca kullanılacağını da belirtmek istiyorum.
SALDIRILAR SUÇLAMALAR
Ne yazıktır ki, bildiriyi imzalayan öğretim elemanları başta Cumhurbaşkanı olmak üzere birçok kesimin saldırısına uğramıştır. Eleştiri başka, saldırı başkadır.
Cumhurbaşkanı Erdoğan önce bildiriyi imzalayanları “aydın müsveddeleri, karanlık, cahil ve zalim” olmakla suçlamış; sonra hızını alamayıp onlara “alçak” diye hakaret etmiştir. Böylece bu ülkede yalnızca Cumhurbaşkanı’nın hakaret etme özgürlüğünün bulunduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır.
YÖK Başkanı bildiriyi imzalayanlarla ilgili bir “fişleme” dosyasını, isteği üzerine Cumhurbaşkanı’na sunmuştur.
Bununla da yetinmeyen Cumhurbaşkanı, “İlgili kurumlarımızın da anayasa ve yasalarımıza göre açık suç teşkil eden bu ihanet karşısında gerekenleri yapacaklarına inanıyorum” diyerek yargıya, YÖK’e ve üniversitelere talimatını iletmiştir.
Talimattan görev çıkaran savcılar ceza hukuku, YÖK ve rektörler ise disiplin hukuku yönünden derhal harekete geçmiştir.
Bu yazıda, savcıların haksız yere başlattıkları soruşturmalar, bildiriyi imzalayan öğretim elemanlarının evlerinin aranıp, gözaltına alınmaları, kısaca onlara haksız yere eziyet edilmesi üzerinde durmayacağım. Yazının amacı, YÖK ve üniversitelerin içine düşürüldüğü durumdan bir kesit sunmak olacaktır.
Disiplin suç ve cezaları yok edildi
Çünkü YÖK ve üniversitelerin elinde bildiriyi imzalayan öğretim elemanlarını disiplin yönünden soruşturup cezalandıracak bir kural yok. Nedenini anlatmaya çalışalım.
1) 2547 sayılı Yükseköğretim Yasası’nda, öğretim elemanlarının disiplin işlerinin Yükseköğretim Kurulu’nca ve bir yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. (m.53/b ve 65/a-9)
Yani kısaca öğretim elemanları için disiplin suçu oluşturacak eylemleri ve bunlara verilecek cezaları belirleme yetkisi YÖK’e verilmiştir.
Bu yasal kurallara uyularak, YÖK tarafından “Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı, Memurları Disiplin Yönetmeliği” çıkarılmış ve yıllarca uygulanmıştır.
2) Bu yönetmelik 2009 yılında yeniden düzenlenmeye çalışılmıştır. Yönetmelik taslağının YÖK Genel Kurulu’nda görüşülmesi sırasında,
- Anayasa’nın 38. maddesinde “kanunsuz suç ve ceza olamayacağı” ilkesinin bulunduğunu,
- 130. maddesinde ise, yükseköğretim kurumlarının disiplin işlerinin yasayla düzenleneceğinin belirtildiğini,
- Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) geçmişte iki kez, 1988 ve 1991 yıllarında Anayasa’nın 38. maddesindeki ilkeye dayanarak, disiplin suç ve cezalarını belirleme yetkisini yönetime veren yasal kuralları iptal ettiğini, vurgulayarak, disiplin suçu oluşturacak eylemler ile bunlara verilecek cezaların bir yönetmelikle YÖK tarafından düzenlenemeyeceğini belirtmiştim. Sonra o yönetmelik çalışması askıya alınmıştı.
3) 2547 sayılı Yasa’nın disiplin suç ve cezalarına ilişkin kuralı 2014 yılında değiştirilmiştir. Yeni düzenleme şöyledir:
“M.53/b. Öğretim elemanları, memur ve diğer personele uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, yönetim görevinden ayırma, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. Hangi fiillere hangi disiplin cezasının uygulanacağı, bu bentte sayılan kişilerin disiplin işlemleri ve disiplin amirlerinin yetkileri, Devlet memurlarına uygulanan usul ve esaslar da göz önüne alınmak suretiyle Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.”
Görüldüğü gibi bu yasa değişikliğiyle disiplin cezaları belirlenmiş; ancak disiplin suçu oluşturacak eylemleri belirleme yetkisi yine YÖK’e verilmiştir. Yani Anayasa’nın “cezada yasallık” ilkesine uyulmuş, ancak “suçta yasallık” ilkesi yok sayılmıştır.
ANAYASA MAHKEMESİ'NİN KARARI
4) Anamuhalefet Partisi tarafından açılan dava üzerine, AYM yukarıda yer verilen anayasal kurallara dayanarak, (b) bendinin ikinci tümcesini iptal etmiştir.
AYM ayrıca, bir hukuksal boşluk doğacağı ve bu boşluk kamu düzenini etkileyeceği için, Anayasa’nın 153. maddesinin verdiği yetkiyi kullanarak, iptal kararının, Resmi Gazete’de yayımlanmasından başlayarak 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetmiştir.
Bu iptal üzerine, ilgili yönetmelik de yasal dayanağını yitirdiğinden yoklar âlemine karışmıştır.
5) İptal kararı 07.04.2015 günlü Resmi Gazete’de yayımlanmış; iptal hükmü, 9 ay sonra, 07.01.2016 gününde yürürlüğe girmiştir.
Ne var ki bu süre içinde yasama organı tarafından bir yasal düzenleme yapılmamıştır.
Oysa Anayasa’nın 153. maddesine göre AYM kararları bağlayıcıdır; “yasama, yürütme organlarını ve idare makamlarını” da bağlar. Bu konuda TBMM, Bakanlar Kurulu ve YÖK üzerlerine düşen anayasal görevi yerine getirmemişlerdir.
Üstelik Anayasa’nın yine aynı maddesinde, TBMM’ne bir yükümlülük getirilmiş; iptal kararının ortaya çıkardığı hukuksal boşluğu dolduracak yasa tasarı ve tekliflerini öncelikle görüşüp karara bağlaması öngörülmüştür. Bu durumda, süresi içinde yasa tasarısını oluşturmayan YÖK, Milli Eğitim Bakanlığı ve Bakanlar Kurulu ile yine süresinde bu tasarıyı yasalaştırmayan TBMM, Anayasa’nın buyurucu kuralını da ihlal etmişlerdir.
6) Bu arada Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun (DİDDK) önemli bir kararından söz etmek gerekmektedir.
DİDDK, Nisan 2015’te aldığı bir kararda; “AYM’nin iptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecek olsa da, eldeki davalarda anayasaya aykırılığı saptanmış bir yasa kuralına dayanılarak çıkarılmış yönetmeliğin dikkate alınması hukukla bağdaşmaz” gerekçesiyle; yasal dayanağını kaybetmiş yönetmeliğe dayanılarak verilen disiplin cezalarının iptal edilmesini uygun bulmuştur.
7) YÖK Genel Kurulu da, özellikle DİDDK kararı ile ortaya çıkan hukuksal sorunu görüşmek için yaptığı 12.11.2015 günlü toplantıda; önce yasal dayanağı kalmadığı için yönetmeliğe göre disiplin soruşturması yapılıp ceza verilemeyeceğini kabul etmiş ve öğretim elemanları hakkında;
- 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nın disipline ilişkin kurallarının uygulanmasına,
- Yükseköğretim Yasası ve Devlet Memurları Yasası’nda kural bulunmayan durumlarda yönetmeliğin usule ilişkin kurallarının uygulanması gerektiğine,
- İdari yargıdan çıkan iptal kararları üzerine de yukarıdaki esaslar dikkate alınarak yeniden işlem yapılmasına, karar vermiştir. Bu karar YÖK Genel Sekreterliği’nin 30.11.2015 günlü yazısıyla rektörlüklere duyurulmuştur.
Görüldüğü gibi YÖK burada Devlet Memurları Yasası’na gönderme (atıf) yapmaktadır. Eski deyişle, “atıf bir tedvin yöntemidir.” Yani gönderme, kural koyma işlemidir.
Böylece YÖK, hukuksal boşluğu, Anayasa uyarınca yasa çıkarılmasını sağlayarak dolduracağına; kendisini yasama organı yerine koyarak kararla doldurmaya çalışmıştır. Yapılan ağır yetki gaspıdır ve YÖK kararı yok hükmündedir.
Ayrıca YÖK, 657 sayılı Yasa’ya gönderme yaparken, Yasa’nın 1. maddesinde, öğretim üye ve yardımcılarının bu yasaya değil, kendi özel yasasına bağlı olduğu kuralını görmezden gelmiştir. Bu da kararı hukuksal dayanaktan yoksun kılan bir başka olumsuz nedendir.
8) Sonuç olarak, AYM’ce verilen iptal kararının yürürlüğe girmesiyle Yükseköğretim Yasası’nın disipline ilişkin kuralları yürürlükten kalktığından, bu kurala dayalı yönetmelik daha önce DİDDK’nca yok sayıldığından ve YÖK’ün son kararı hukuksal dayanaktan yoksun bulunduğundan öğretim elemanlarına disiplin cezası verme olanağı yoktur.
YÖK Anayasa’nın buyurucu kuralının gereğini yapıp kamu düzenini çok yakından ilgilendiren hukuksal boşluğu dolduracağına, yasayı değiştirip rektör seçimlerini doğrudan Cumhurbaşkanı’na vermenin peşindedir.
Bülen Serim
Odatv.com
[1] 19.04.1988 günlü, E.1987/16, K.1988/8 sayılı karar.
[2] 04.04.1991 günlü, E.1990/12, K.1991/7 sayılı karar.
[3] AYM’nin 20.10.2011 günlü, E.2010/28, K.2011/139 sayılı kararı da aynı içeriktedir.
[4] 01.03.2014 günlü, 6528 sayılı Yasa.
[5] 14.01.2015 günlü, E.2014/100, K.2015/6 sayılı karar.
[6] 29.04.2015 günlü, E.2013/826, K.2015/1654
Dünyaca ünlü müzeye ilginç "resmi" şikayet