Bafê Köyünün Folklorik Öğelerinin Dijital Olarak Kaydedilmesi ve Yayınlanması
Temmuz 2022 - Haziran 2023
İdil, Sulak (Bafê) köyü, Elcani mezrası / ŞIRNAK, MARDİN
Bafê Köyünün Folklorik Öğelerinin Dijital Olarak Kaydedilmesi ve Yayınlanması projesi, Şırnak ili İdil İlçesi’ne bağlı Sulak (Bafê) köyünün zengin folklorik geleneğinin kaydedilmesi ve yayınlanmasını hedeflemektedir. Bafê Köyü, 200 yıl öncesine kadar Süryani kadim halkı ile müslüman kürtlerin yaşadığı bir köydü. Köyün tarihinde 400 yıl geriye gidildiğinde Ezidi kürtlerin de burada yaşadığı düşünülmektedir. Geniş bir sözlü kültür geleneği olan ve coğrafi olarak Dicle nehrinin kenarında olan Bafê (Sulak) köyünün sözlü ve görsel kültürü (oyunlar, çocuk oyunları, tören ve festivaller) 1990 yılardan beri yaşanan çatışmalar ve yoğun göç nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu zengin sözlü ve görsel kültürün dijital olarak kayda alınmaması durumunda gelecek nesillerce bilinmesi mümkün değildir.
Sulak köyü, coğrafi konumu nedeniyle hem Botan yöresi hem Tor yöresi denilen havzanın kültür öğelerini içerisinde barındırmaktadır. Hem kürtçenin iki farklı ağzı ve hem her iki yörenin halk oyunları ve diğer folklorik öğelerini barındırması bağlamında bir prototip oluşturmaktadır. Sulak Köyü ile ilgili tek folklorik çalışma Mele Xelefê Bafeyî'nin halen Türkiye'de yayımlanmayan "Kelepora Mirnişiniya Botan" kitabında kısmen anlatılmaktadır. Tarihi olarak Bafê Kalesi ve Elo Dîno kasrı Dicle nehri üzerinden Diyarbakır-Musul arasında yapılan nehir ticareti kontrol etmekteydi. Mele Xelef, Elo Dîno isimli kişinin Cizre Beylerine başkaldırışını Sulak-Bafê köyündeki Kaleden başlattığını ifade eder. Dicle nehri kenarındaki Elo Dîno Kasrı'nın duvarları halen görülebilmektedir.
Tarihi, coğrafi ve tüm sözlü ve görsel kültürü ile Botan ve Tor yörelerinin sözlü ve görsel kültürünün korunması ve gelecek nesillere aktarılması için kayda alınması ve arşivlenmesi gerekmektedir. Bafê köyünün rengarenk folklorunun yeni nesillere aktarılması, onlarca neslin hafızasının da canlandırılması anlamına gelecektir.