Bilişsel Yaşlanma Nedir?
Bilişsel yaşlanma, hem fiziksel yaşlanmanın hem de bilişsel bozulmanın sonucu olarak Alzheimer hastalığı veya başka bir demans (bunama) tanısı olmayan yaşlı erişkinlerde görülen bir sendromdur.
Bilişsel yaşlanma, bunama riski taşıması bakımından derhal tedavi edilmesi gereken bir durumdur.
Bilişsel Yaşlanma Hangi Hastalıklarda Görülür
Bir beyin hastalığı olmaksızın da görülebilen bilişsel yaşlanma aşağıdaki hastalıklarda sık görülür:
- Alzheimer hastalığı
- Lewy-Body hastalığı
- Parkinson hastalığı
- Frontotemporal dejenerasyon (beynin ön ve yan lobundaki sinir hücrelerinin hasarı ve kaybı)
Bilişsel Yaşlanmanın Belirtileri Nelerdir?
Bellek sorunları, düşünme ve diğer beyin süreçlerinde zorluk çekmek, odaklanma sorunları bilişsel yaşlanmanın belirtileri olarak kabul edilmektedir. Bu zorluklar belirtileri yaşayan kişiler tarafından şu sözcüklerle tarif edilmektedir:
Unutkanlık, dalgınlık, algı zayıflaması, sersemlik hissi, dikkat dağınıklığı, anlık unutma, uzun cümle kuramamak, karar verememek, hesap yapamamak, plan yapamamak…
Bilişsel Zayıflamanın İlk Belirtileri Nelerdir
- Unutkanlık sıklaşır
- Randevular veya sosyal katılımlar gibi önemli olayları unutursunuz
- Düşünürken veya konuşurken konudan uzaklaşır, sonra da nerede kaldığınızı unutursunuz
- Kitap okurken ya da film izlerken birden okumayı/izlemeyi bıraktığınızı fark edersiniz
- Kararlar verirken, bir işi halletmek için yapacaklarını sırasıyla planlarken veya talimatları okurken bu size giderek daha zor gelmeye başlar
- Tanıdığınız bir yerde olmanıza rağmen yolunuzu zor bulursunuz
- Kararlarınızı düşünüp taşınarak sağduyu ile değil, anlık tepkiler olarak ifade edersiniz
- Aileniz ve arkadaşlarınız bu değişikliklerin farkına varır
- Aynı zamanda şu belirtilere de sahip olabilirsiniz:
- Depresyon
- Sinirlilik ve saldırganlık
- Endişe
- ilgisizlik
Bilişsel Yaşlanmada Tahlillerde Neler Görülür?
Yaşlılıkta bilişsel zayıflık aşağıdaki süreçlerle karakterizedir:
- Yüksek enflamasyon
- Yüksek oksidan durum
- Endokrin değişiklikler
- Metabolik değişiklikler
- Mitokondri fonksiyon bozuklukları
- Doku yenilenme süreçlerinde yavaşlama
Bilişsel Yaşlanma En Çok Hangi Hastalıklarla Beraber Görülür?
Bilişsel yaşlanmanın başlangıç yaşı kişiye göre değişebilmektedir. Bunu etkileyen faktörler beslenme ile ilişkili bulunmuştur.
Bilişsel yaşlanma çoğunlukla aşağıdaki durumlarda görülür:
- İnsülin direnci ve obezite
- Şeker hastalığı
- Karaciğer yağlanması
- Zayıf bağışıklık
Bilişsel Yaşlanmanın Tedavisi Var Mı?
Halen birkaç tedavi mevcut olmasına rağmen, yeterli etkinlik elde edilememiştir. Ayrıca maliyetlerle ilgili zorluklar devam etmektedir.
Çok sayıda bilimsel kanıt, hastalık süreçlerinde ozonun çeşitli tedavi edici özelliklerini desteklemektedir.
Bilişsel Yaşlanma Geri Döner Mi?
Beyin plastiktir. Başka bir deyişle yaşla küçülen beynin küçülmesini durdurmak, hatta geri döndürmek mümkündür.
Ancak bu iyileşme süreci sadece zihinsel egzersizlerle yürütülecek bir süreç değildir. Zira bilişsel yaşlanma her zaman fiziksel yaşlanmaya paralel ilerlemektedir.
Bu nedenle çözüm zihinsel değil bedensel tedavi yaklaşımlarında aranmalıdır.
Ozon Tedavisi Bilişsel Yaşlanmada Etkili Midir?
Son on yılda, bilişsel yaşlılık konusu bilim camiasında büyük ilgi gördü. En iyi tedavi modeli için en olası sebepler araştırılıyor. Şimdilik bilinen, bilişsel yaşlılık veya bilişsel zayıflığın, çok faktörlü bir nedensel zeminde geliştiği.
Ozon, bilişsel yaşlanmayı hazırlayan sebepler olarak görülen bağışıklık, inflamatuar, oksidan, metabolik, endokrin, mikrobiyota ve rejeneratif süreçlerin tümünü modüle ettiği bilinen bir moleküldür.
Ozonun bilişsel yaşlanmadaki etkilerini araştıran bir bilimsel çalışmaya ait yayını okumak isterseniz: Bilişsel yaşlanmada moleküler mekanizmalar: Ozon tedavisi için potansiyel terapötik hedefler https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S004763742030004X
Ozon: Yaşlanma ve nörodejeneratif bozukluklarda potansiyel yeni strateji olarak antioksidan özelliğe sahip doğal bir biyoaktif molekül https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1568163720302737
Ozon Bilişsel Yaşlanmada Nasıl Etki Gösterir
Ozon tedavisi anti-enflamatuar, antioksidan, rejeneratif (yenileyici) ve anti-patojen (bakteri-mantar ve virüslerle mücadele) özelliklerine dayanan bir tedavidir.
Bu sayılan etkilerin tümü de bilişsel yaşlanmada bozulduğu bilinen alanlara yöneliktir.
Bilişsel yaşlanmanın olası sebepleriyle ilgili teoriler arasında beyindeki viral yayılma da bulunmaktadır. COVID-19 pandemisi boyunca, hastalığı geçirenlerin bir kısmında bilişsel yaşlanmanın hızlanması da bunu kanıtlar gibidir.
Ozon bağışıklığı güçlendirici etkileri nedeniyle güçlü bir anti-viral ajandır ve bilişsel yaşlanma süreçlerindeki olumlu etkisi buna da bağlı olabilir.
Ozon Bilişsel Yaşlanmada Tek Başına Yeterli Midir?
Ozon tedavisi bilimsel bir tedavidir ve çok sayıda bilimsel kanıt, hastalık süreçlerinde ozonun çeşitli tedavi edici özelliklerini desteklemektedir.
Ozon bilişsel yaşlanmada etkili görünmektedir. Yine de, bilişsel yaşlanmanın altında yatan nedenlere yönelik bütün iyileşmeyi sadece ozondan beklemek yanlış olur.
Bazen hızlı ilerleyebilen bu bozulmanın önünü almak ve aynı hızla geri döndürmek için tedavi çok bileşenli bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
Ozon tedavisi paralelinde sürecin metabolik boyutlarını düzenlemek için beslenme yönetimi gibi, vitamin ve iz elementler gibi çeşitli destekler de düşünülmelidir.
Ozon tedavisi, frontal korteksdeki nörodejeneratif değişiklikleri modüle eder. Mehi 2020 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0940960219301323