Bu çalışma, İkinci Meşrutiyet’in ilanı sonrasında teşekkül eden hükümetlerin eğitimin yaygınlaştırılması bağlamında okullaşma konusunda Arnavutluk’ta attığı adımları dönemin Osmanlı basını üzerinden vermeyi amaçlamıştır. Bu maksatla Meşrutiyet dönemi Osmanlı basınının yüksek tirajlı gazetelerinden İkdam, Sabah, Tanin, Tasvir-i Efkar ve Yeni Gazete taranarak, dönemin hükümetlerinin bu konudaki çalışmalarının basındaki yansımaları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Nitekim gazete sütunlarında yapılan taramalar neticesinde İkinci Meşrutiyet’in ilanına müteakip kurulan hükümetlerin Arnavutların yoğun olarak yaşadıkları bölgelerde okullaşma çalışmalarına hız verdikleri görülmüştür. Bu bağlamda bir yandan bölgede yeni okullar açılması konusunda kararlar alınırken, diğer yandan birçok yeni okulun temelinin atıldığı ve yenilerinin de açıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca okullaşma konusunda devletin yanı sıra bölge halkının da girişimlerde bulunduğu anlaşılmıştır. Eğitimin yaygınlaştırılması konusunda duyarlı olan bölge halkı, eğitimsizliğin açılacak yeni okullar vasıtasıyla giderilebileceği gerçeğinden hareketle bir araya gelmiş ve dayanışma içerisinde ortak hareket ederek bölgelerinde okullar açmışlardır. Halkın bu yöndeki girişimlerine duyarsız kalmayan devlet de bu uğurda bir birliktelik ortaya koyan bölge halkının girişimlerine nakdi yardımda bulunmuştur. Basında çıkan haberlerden anlaşıldığına göre dönemin hükümetlerinin okullaşma konusundaki çalışmaları, yalnızca okul binalarının yapılmasından ibaret olmamıştır. Ayrıca ilgili bakanlık, gazelere verdiği ilanlar vasıtasıyla bölgedeki okulların öğretmen ihtiyacını karşılamaya çalışmıştır. Okul binaları ve nitelikli öğretmen konusunda gayretli çalışmalar ortaya koyan meşrutiyet hükümetleri, bunların yanı sıra bölgedeki okullara kitap, defter ve kırtasiye malzemesi desteğinde de bulunmuştur. Tüm bunlar İkinci Meşrutiyet’in ilanı sonrasında Arnavutluk’ta okulların yaygınlaştırılması konusunda çalışmalar yapıldığını, kamuoyu oluşturma aracı olarak önemli bir işleve sahip olan basının da bu çalışmaları sayfalarına taşıyarak halkın bilgilendirilmesi ve aydınlatılması konularında üzerine düşen görevi yerine getirdiğini ortaya koymuştur.
İkinci Meşrutiyet, Arnavutlar, Eğitim, Mektepler, Basın