ORTADOĞU NEWS - TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu tarafından, düzenlenen
Kentsel Dönüşüm Çalıştayı’nda ‘Nasıl bir Kentsel dönüşüm?’ sorusuna yanıt arandı. Çalıştayın sonuç bildirgesinde, Türkiye’de kentsel dönüşümlerin iyi sonuçlar doğurmadığına dikkat çekildi. Bildirgede, “Kentsel dönüşüm uygulamaları daha çok politize olmuş nüfusun yoğun bulunduğu alanlarda, çarpık kentleşme ve gecekondu bölgelerinde, ekonomik olarak alt gelir grubu olarak tanımlanan nüfusun barındığı alanlarda gerçekleştirilmektedir. Ne yazık ki Türkiye’deki bu uygulamalar sağlıklı kentleşme adına iyi sonuçlar doğurmamaktadır. Bu uygulamalarla birlikte bir kaç yılda bir çıkarılan İmar Affı yasası ile birlikte bu sorunlar daha da derinleştirmektedir. Bu amaçlarla gerçekleşen kentsel dönüşüm projeleri ile mülksüzleştirme, ‘soylulaştırma’ ile birlikte yeni sosyolojik sorunlar oluşmakta, aynı zamanda çevre ve doğa tahribatını arttıran sorunlu kentler oluşmaktadır” denildi.
Kentsel dönüşümün bölgede ‘yok etmeye dönük’ uygulandığı savunulan bildirgede şu görüşlere yer verildi;” Bütün bu örneklerle birlikte coğrafyamızda da bu durum farklı yürütülmemektedir. Özellikle son dönemde şehirlerde yaşanan çatışmalardan sonra kentsel dönüşüm adı altında kentlerin doğasına, tarihine, kültürüne ve kentlinin hafızasına yok etmeye dönük uygulamalar ve çalışmalar geliştirilmektedir. Kentlerde güvenlik gerekçeleri öne sürülerek, riskli alan ilanları yapılmış acele kamulaştırma kararları ile de ilan edilen riski bölgelerdeki parseller kamulaştırılmıştır. Özellikle tarihi Sur içi gibi bölgelerde çatışmalar sonrası hasar görmemiş yapıların da yıkımına başlanmış ve insanlar göçe zorlanmıştır. TOKİ eliyle inşası tamamlanan ve yapımı süren geleneksel dokuya uygun olmayacak şekilde sağlıksız yapılar inşa edilmiş ve göç eden nüfusun geri dönmesi için uygun koşullar yaratılmamıştır. Yıkılan kentlerde; her kentin kendi özgül koşulları dikkate alınarak uygulamalar geliştirilmemiştir. Tüm yıkımlara rağmen bölgesel dokunuşlarla kentler eski haline yakın bir forma getirilip, yerel halkın barınması sağlanabilir, göçlere engel oluna bilinirdi. Son dönem de yapılan uygulamalar incelendiğinde, yerleşim alanları 6306 sayılı afet riski atındaki alanların dönüştürülmesine dair kanun ile riskli alanlar ilan edilmiş ve parçacı planlama yaklaşımları ile kent dokusu, kent mimarisi, sosyolojik, ekonomik, demografik vs. gibi birçok etken göz ardı edilmiş olduğu görülmektedir. “
Sonuç bildirgesinin öneriler kısmında ise şu tavsiyeler yer aldı;
“-Öncelikle, yerel halkın gelmiş olduğu yer, eğitim durumu, yöreden hoşnutluğu, ekonomik durumu, kültürel özellikleri, gelenekleri ve görenekleri, bilinçlilik düzeyi, kullanıcı türünün çeşitliliği vb. dönüşüm alanında alınacak kararları etkilemeli, biçimlendirmeli ve yönlendirmelidir.
-Kentsel Dönüşüm alanlarında planlamanın ve tasarımın bütüncüllüğü, sürdürülebilirliği, dönüşümün planlamanın doğal bir parçası olarak ele alınabilmesi, yaşam kalitesini ve toplumsal yapının niteliğini yükselten planlama ve tasarım kararları doğrultusunda projeler üretilmelidir.
-Sosyalleşme, erişebilirlik, yeterli sosyal donatı, belediye hizmetleri, güçlü altyapı, toplu taşım olanakları, fiziksel ve tarihi çevre koruma ve iletişim olanakları iyi değerlendirilmelidir.
-Kentsel dönüşüm projeleri her şeyden önce ulusal (1961 Anayasası, Anayasası 1982) ve uluslararası hukukta yer alan, ülke olarak taraf olunan ve imzalanan sözleşmelerin ( İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi) gereğine uygun olarak Barınma Hakkı ve yeterli yaşam düzeyi gözetilerek yapılmalıdır.
-İyi bir uygulama, toplumsal sorunları azaltmak, toplumsal kutuplaşmaları ortadan kaldırmak, sosyal programlar aracılığı ile yerel ekonomik kapasiteyi geliştirmek, istihdam olanaklarına kavuşma, nitelikli konutlarda yaşam şansı, mülkiyet sorunlarının çözümü, alandaki yaşam ve mekân kalitesini alanın sakinleri için iyileştirmek amacı ile yapılmalıdır.”