Disleksi ve disgrafi üzere özgül bir öğrenme bozukluğu olan diskalkuli, matematiksel bilişin dahil olduğu beynin muhakkak kısımlarında oluşan bozukluk nedeniyle matematikte yaşanılan zahmet olarak tanımlanıyor. Diskalkuli’nin anne karnında beyin gelişimi sırasında meydana gelen yapısal ve işlevsel farklılıklardan kaynaklandığını belirten uzmanlar, kız çocuklarında erkek çocuklara kıyasla daha sık görüldüğüne dikkat çekiyor. Uzmanlar, diskalkuli’nin kalıcı bir durum olduğunu ve tedavisinin özel eğitim ile gerçekleştirilebildiğini söz ediyor.
Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, özgül öğrenme zahmetleri ortasında bulunan diskalkuli hakkında kıymetli bilgiler paylaştı.
Özgül öğrenme zahmetleri ortasında yer alıyor
Diskalkuli’nin Yunanca bir örnek olan ‘dis’ (bozuk-kötü) ve Latince ‘calculare’ (sayma-hesaplama) sözcüklerinden türetilmiş olup berbat hesaplama manasına geldiğini belirten Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Diskalkuli’nin okuma zahmeti olarak bilinen disleksi ve yazı yazma zahmeti olarak tanımlanan disgrafi üzere özgül öğrenme zahmetlerinden biri olduğunu söyleyebiliriz. Diskalkuli, birinci olarak Çekoslovakyalı araştırmacı Kosc tarafından ‘bilişsel işlevlerde genel bir zahmet olmaksızın, beynin matematiksel bilişin dahil olduğu makul kısımlarında oluşan bozukluk nedeniyle matematikte yaşanılan güçlük” olarak tanımlandı. Aritmetik öğrenme zahmeti, matematik öğrenme zahmeti, hesaplama bozukluğu, matematik-aritmetik yetersizliği tabirleri tıpkı manada kullanılıyor.” dedi.
Diskalkuli kalıcı bir durum
Öğrenme zahmetine sahip bireylerin yeni karşılaştığı dataları yavaş yavaş aldıklarını ve yavaş yavaş işlerlediklerini söz eden Kilit, “Bu nedenle kişinin sahip olduğu marifet ile kendisinden yapması beklenilen iş, ödev ortasındaki bu etkileşim kişinin zorlanmasına, zahmet yaşamasına neden oluyor. Özgül öğrenme zahmetlerine sahip bireylerin ortalama ya da ortalamanın üzerinde bir zekaya sahip oldukları kabul ediliyor. Bütün özgül öğrenme zahmeti tipleri üzere diskalkuli de kalıcı bir durumdur. Matematik öğrenme zahmetinin istenilen bir öğretime karşın matematiksel marifetlerin edinimini sağlayan yetiyi etkileyen daima bir durum olduğunu söyleyebiliriz.” diye konuştu.
Yanıtı bulamadan soruyu unutuyorlar
Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, diskalkuli zahmeti olan bireylerin matematik sorularına geç karşılık verdiklerini ve akranları ile karşılaştırıldığında yavaş olduklarını söyledi ve kelamlarına şöyle devam etti:
“Zihinsel hesaplamada zahmetler yaşar ve kolay toplama süreçlerinde parmaklarını kullanırlar, arkadaşlarının zihinsel hesaplama yaptığı yerde çentik işaretlerini kullanırlar, varsayım etmede ve yaklaşık karşılık vermede zahmet yaşarlar, matematiksel süreçler hakkında konuşmayı güç bulurlar, anlamadığı halde soru sormazlar ve sözel sorunları yorumlamada kusur yaparlar. Ayrıyeten bu bireyler ‘eşittir’ ile ‘-den daha büyüktür’ üzere tabirleri karıştırırlar. Daha evvel âlâ öğrendiği süreçleri çok süratli unuturlar. ‘+’ üzere sembollerin manasını hatırlamada problemler yaşarlar. 3×6=18 üzere bir yanıt için tüm çarpımları ezbere okurlar. Zihinden matematik süreçlerinde zahmet çeker, karşılığı bulmadan soruyu unuturlar. Sayarken sayıların sırasını şaşırırlar. Çarpım tablosunu okurken sırayı karıştırırlar. Çok basamaklı bir süreçte işlem adımlarını hatırlamada zahmet çekerler. 36 ile 63 ortasındaki fark hakkında baş karışıklığı yaşar, dönüşümlü olarak birini oburunun yerine kullanırlar. ‘+’ ve ‘×’ işaretlerini karıştırırlar. Dağılma ve değişme özelliklerini kullanırken sayıları yanlış yerlere koyarlar. Bir sayfada çalışırken ve hesaplama yaparken sayfayı düzgün kullanamazlar. Tekrar ‘6-2’ ile ‘2-6’ farklarını karıştırarak iki durum için de ‘4’ yanıtını verirler. Sayıları yuvarlamada zahmet çekerler. Analog saatlerde vakti söylemede zorlanırlar ve toplama sürecini mekanik olarak yapabilir lakin süreci nasıl ve niye yaptığını açıklayamazlar.”
Diskalkuli anne karnındayken oluşuyor
Diskalkulinin başka özgül öğrenme zahmeti tipleri üzere oluşumunda birden fazla genin etken olduğu bir sorun olduğunu tabir eden Kilit, “Diskalkuli, anne karnında beyin gelişimi sırasında meydana gelen yapısal ve işlevsel farklılıklardan kaynaklanıyor. Birinci semptomları erken gelişim periyodundan beri var olan lakin tanısı okul hayatı başladıktan sonra konulabilen nörogelişimsel bir bozukluk olduğundan bahsedilebilir. Tek başına bulunabileceği üzere çoklukla disleksi ve disgrafi zahmetlerinden biri yahut ikisi ile bir ortada var olabiliyor. Özgül öğrenme zahmetleri bütün norogelişimsel hastalıklarda olduğu üzere erkek çocuklarında daha sık karşılaşılıyor fakat diskalkulinin tek başına görülme oranlarına baktığımızda kız çocuklarında daha sık görülebildiğini söyleyebiliriz. Diskalkulinin şiddeti, öteki bütün özgül öğrenme zahmeti tiplerinde olduğu üzere bireyden bireye değişim gösteriyor. Hafifçe, ağıra kadar şiddeti tespit ediliyor ve eğitimleri ona nazaran şekillendiriliyor.” dedi.
Özel eğitim kapsamında ders alıyorlar
Bütün özgül öğrenme zahmetlerinin tedavisinin özel eğitim olduğunu vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Matematik öğrenme zahmeti yaşayan bireyler, özel eğitim kapsamında tam vakitli kaynaştırma öğrencisi olarak bedellendiriliyor ve eğitimlerini olağan sınıflarda alıyorlar. Birebir vakitte matematik derslerinde kaynak oda ve takviye hizmetinden yararlanıyorlar. Bu nedenle matematik derslerinde takip edilmek üzere özgül öğrenme zahmeti yaşayan bireyin özelliklerini ve ihtiyaçlarını dikkate alarak hazırlanan ‘Bireysel Eğitim Programları’ çerçevesinde, bireyler matematik derslerini kaynak odada uzman bir eğitimciyle kişisel yahut küme olarak gerçekleştiriyorlar.” tabirlerini kullandı.
Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı