Dürüstlüğün envanteri
Beklenen siyasi atraksiyonlar sökün edip gündemimizi işgale hazırlanıyor. Öfkesi, kırgınlığı, beklentisi aklının çok önünde seyreden namzetler, siyaset bağlamında farkındalık gerçekleştirecek argümanlara müflis yakalanınca kendilerini ifade için dürüstlük kavramının kurtarıcı limanına demir atma peşindeler. Peki, ama dürüstlük nedir? Kime dürüst denir?
Dürüstlük, insan mahiyetinin kirlenmemiş, saf ve duru halidir. O, iyi niyetin söze, sözün davranışlara, davranışların mizaç ve karaktere delaletini olduğu gibi yansıtan mükemmellik kıvamıdır.
Bu kıvama ulaşılıp ulaşılmadığının ilk göstergesi sorumluluk bilincidir. Güvenilir, itimat edilir, umut bağlanır olmak da sırasıyla öyledir. Dürüstlüğü en güçlü şekilde telkin eden doğruluktur. Onur, dürüstlüğün iffeti, namusudur. Tevazu, onun yükseltici hamlesi; sabır, hayat iksiri; vefa, en mahrem sırrı; sadakat, hak ve hakikatle bütünleşmiş bulunmasının göstergesidir. Sorgulama, dürüstlük için bir fıtrat edebi; bağlılık, samimiyet ilanıdır. Ve mertlik ile ciddiyet, dürüstlüğün ayırıcı, mümeyyiz iki vasfıdır.
Dürüstlüğün envanterinde, laubali, yılışık, kaypak davranış ve sözlere; yalan, gıybet, koğuculuk, laf getirip götürme, kötü zan, iftira, başkasını küçümseme gibi karakter zaafını, kişilik laçkalığını ele veren davranış kirliliklerine yer yoktur.
Dürüst insanın tepki ve reaksiyonları önceden tespit edilebilecek ölçüde belirgindir. O, kopuk “an”ları değil, yekpare zamanı yaşar da ondan. Ve o, hayatı boyunca sahibi bulunduğu, yaptığı, gerçekleştirdiği her şeyden, öte alemde inceden inceye hesaba çekileceğinin şuurunda, her yeri “huzuru ilahi” bilmenin bilincindedir.
Dürüst insan, kişiliği kendine kefil seçkin ruhtur. Hakkı ve haklıyı savunmada mazeret kabul etmeyen gözü pek yiğittir. İlkeleri sabittir. Olumlu olana katılımda aktif, olumsuza karşı direnmede dinamiktir.
Yalan söyleyen dürüst olamaz. Başkasını aldatan düzenbaz, onun semtine adım atamaz. Korkak yürekte dürüstlükten pay bulunmaz. Nifak, arkadan vurma, ihanet gibi karanlık düşünce ve zihniyetlere onun ışık tayfları altında hayat hakkı tanınmaz. Doyma bilmeyen açgözlü onu da bilemez. Çıkar düşkünü onu uzaktan bile göremez. Ve onun dengeli, adil ikliminde zulme yer verilmez.
Kültürel Vandalizm’in bütün değerleri kırp geçirdiği günümüzde dürüstlük kavramının, değil bütün içerik zenginliği ile minimum düzeyde dahi yaşama geçirilmiş olduğunu görebilmek oldukça zordur. Aynı zorluk onu anlama, anlamlandırma hatta algılama keyfiyeti için de geçerlidir. Sanal dürtülerin hegemonyasına bağımlı kuşakların jargonunda ona yüklenen mana saflık, aptallık olsa gerektir. Dürüstlüğü ete kemiğe bürünmüş şekliyle görmeye hasret nesiller içinse o, sadece hayallerdeki Anka’dır. Ve çelişkili panorama: Bir yanda dürüstlük yitik cennet, öbür yanda dürüst insan yine garip, dürüst insan yine parya…
Bahtiyar kulların yegâne sermayesi dürüstlüktür. Yüce ve yüksek ideallerin gerçekleşmesinde bu bereketli sermayenin tesiri büyüktür. Dalga dalga dehaletlerin yaşandığı ve yaşanacağı sancılı dönemleri “feth-i karib” izdüşümüne çekebilmenin ve insanlık çapında yararlı aksiyona dönüştürebilmenin öncelikli şartı dürüstlük hasletine sadık kalmaktır.
Oportünist yaklaşımlar, yapay politik seremoniler müspet neticeyi dinamitleyen negatif eylemlerdir. Dertleri, davaları günü gün etmek değil, güne ömür eklemek olanların yaşamlarının bütün karelerinde, hayatlarının bütün mertebe ve merhalelerinde dürüstlük sınavından başarı ile geçmeleri, alınlarının akıyla çıkmaları kaçınılmazdır. Güzel örnek olabilmenin, “üsve-i hasene” kalabilmenin başka çaresi de yoktur.
Dürüstlük, beşeri ilişkileri en üst seviyede sürdürebilme muhabbetini besleyerek canlı tutan ve aileden başlayarak toplumsal yapının bütününde, parçalanmayı, bölünmeyi, kargaşayı önleyen uzlaştırıcı, barıştırıcı ahlaki bir öğreti, içtimai bir başat ışıktır. İnsanlık ister istemez, “zengin bir madene döner gibi” bir gün ona yine geri dönecek ve bu güçlü, bu seçkin altın karakter göstergesini, kabul veya retlerinin en önemli kriteri sayacaktır.