SAHA, İstanbul, Çanakkale, Mardin ve Sinop bienallerine verdiği nizamlı dayanağın yanı sıra Türkiye genelinde bağımsız sanat yer ve inisiyatiflerinin sürdürülebilirliği için genişleterek devam ettirdiği SAHA Sürdürülebilirlik Fonu için yaptığı açık davetin sonuçlarını açıkladı. Pandemi nedeniyle kapsamı genişletilen SAHA Sürdürülebilirlik Fonu için kriterlere uygun 36 müracaatın kıymetlendirilmesi sonucu Ankara, Bursa, Çanakkale, Diyarbakır, Mardin, Mersin, İstanbul ve İzmir olmak üzere 8 farklı kent ve dijital mecradan 12 bağımsız sanat inisiyatifine 2022 yılı boyunca kullanmaları için toplam 400.000 TL net kaynak aktarıldı.
SAHA, yıl boyunca ilişkide olacağı inisiyatiflere gereksinimleri doğrultusunda yeni proje ve işbirlikleri geliştirmeleri için de ayrıyeten yardımcı oluyor. 2019 yılında bağımsız sanat müelliflerini desteklemek için başlattığı SAHA Yazı Dizisi’ne ise 2022 yılında küratör Özge Ersoy ve sanatçı Merve Ünsal’ın yürütücülüğündeki m-est.org işbirliğiyle devam ediyor.
2014’te kurulan SAHA Sanat İnisiyatifleri Sürdürülebilirlik Fonu, 2015’de 5533, Pasaj ve Torun; 2016’da Apartman Projesi, BAS, m-est, Torun ve Videoist; 2017’de Corridor Project Space, MARS, Orta Format, Space Debris ve TOZ Artist Run Space; 2018’de Loading, MARS, OJ, Orta Format ve Tasarım Bakkalı tarafından kullanıldı. SAHA, 2018sonunda fonun kapsamını ve ölçeğini genişleterek 5 farklı kentte faaliyet gösteren AVTO, Hayy Açık Alan, Loading, NOKS, Performistanbul, sub ve Torun’a kaynak sağladı. 2020’de A4 Açık Sanat Alanı, AVTO, Eldem Sanat Alanı, Karantina, Loading, Orta Format, Performistanbul ve sub’a; 2021 boyunca ise 5533, Are Projects, AVTO, Çözümsel Sanat Topluluğu, Darağaç, Kendine İlişkin Bir Oda, Loading, NOKS, Orta Format, Performistanbul ve Senkron’a fon verdi. Tıpkı periyotta SAHA, üretim süreci Covid-19 pandemisinden olumsuz etkilenen projelerini tamamlamak ya da bu periyotta ortaya çıkan mevzu ve meseleleri ele almak isteyen sanatçı ve kolektiflere takviye olmak üzere oluşturduğu SAHA Sürdürülebilirlik Fonu: Covid-19 kapsamında 21 farklı sanat projesine de kaynak sağladı.
SAHA Sürdürülebilirlik Fonu’ndan yararlanacak bağımsız inisiyatifler:
- A4 Açık Sanat Alanı (Diyarbakır)
- Altatölye (Ankara)
- Arazi (Mardin)
- Çıplak Ayaklar Kumpanyası (İstanbul/Bursa)
- Darağaç (İzmir)
- KIRIK (dijital)
- KOLİ Arka Space (İstanbul)
- Kültürhane (Mersin)
- Loading (Diyarbakır)
- m-est.org (dijital)
- Monitor (İzmir)
- sub (Çanakkale)
A4 Açık Sanat Alanı (Diyarbakır)
Diyarbakır’daki gençlerin sahip olduğu üretken potansiyeli desteklemek, onlara yeni imkânlar yaratmak ve tecrübe kazandırmak emeliyle kurulan A4 Açık Sanat Alanı, alternatif sanat pratiklerine yer açan, disiplinlerarası hareket alanının teşvik edildiği, çok işlevli bir sanat mekânıdır. Deneysel, araştırmacı sanat pratiklerine daha fazla yer veren, Diyarbakır’ın milletlerarası alandaki sanatsal farkındalığına katkı sağlayacağı, konuk sanatçı programları uygulayacağı bir vizyona sahip olmayı hedefliyor. Atölye çalışmaları, sanatçı pratiklerinin geliştirilmesi, seminerler, söyleşiler ve yerelde yaşayan sanatçılara açık sanat atölyesi olarak mekân desteği sağlamaktadır.
Altatölye (Ankara)
Altatölye on yılı aşkın kolektif çalışmadan ve atölye serüvenlerinden doğan bir kültür sanat platformudur. Kültür-sanat alanında faaliyet yürüten atölye teorik ve pratik üretimlerini açık kolektif prensibine dayanarak var eder. Bu tarafıyla sanatkarların tecrübe ve fikirlerini paylaşabildiği ortak bir alan olma savını taşır. Bilhassa günümüz sanatının genç isimleriyle bir ortada olarak, sanat piyasasının otorite haline gelmiş alakalarının totolojik denklemlerine alternatif olabilmek ve sanatkarlar için özgün bir varlık alanlanı yaratabilmek emeli güder.
Arazi (Mardin)
Arazi, 2016 yılından bu yana Türkiye’nin Güneydoğu bölgesine odaklanan farklı mekânsal ölçeklerde birlikte çalışan sanatkarlardan ve araştırmacılardan oluşan bir kolektiftir. Sanatsal araştırma metodolojilerini temel alarak eleştirel yer pratikleri içinden çalışan Arazi sanatkarları ve araştırmacıları; bir aracı olarak rastgele altyapı ölçeğinin nasıl işlediğini ve bölgeyi yine yapılandıran nasıl bir asemblaj oluşturduğunu sorguluyor. Arazi, kolektif araştırmayı dekolonizasyon, takviye ve dayanışmanın bir bilgi üretimi biçimi olarak görülmektedir. Ekokırım, göç, direniş yapıları, dekolonizasyon ve müşterek miras üzere kavramlara odaklanan Arazi Kolektifi, çapraz-fenomenolojik saha araştırması ve toplumsal angajmanlı sanat pratiği üzerinden hareket ederek spekülatif gerçekçi, kurmaca yahut görsel-etnografi üzere farklı usul ve mecralarla üretim yapmaktadır.
Çıplak Ayaklar Kumpanyası (İstanbul – Bursa)
Bir düş ülke Çıplak Ayaklar Kumpanyası 2003 yılında İstanbul Beyoğlu’nda kuruldu. Çoğunlukla çağdaş dans temelli dansçılardan oluşan kumpanya birinci şovları Why, İnçu, Çima, Neden… ile başladıkları bağımsız üretimlerini Mehmet Barış’ı Seviyor, Engin-ar, Kentte, Karşıt Okyanus, Denetim, Sen Balık Değilsin Ki, Kız Doğdu, Tüh!, Hayat Ağacı, Gomidas’la Seyahat, Hiçbir Şey Yerinde Değil üzere yapıtlarla bugüne kadar taşıdı. Kuruluşundan bu yana, paylaşarak üretimin devamlılığını önemsedi ve kendi lisanını oluşturmaya çalıştı. Bu üretim; vücut, hareket, şov ve atölye eksenlerinde genişleyerek kumpanyanın kendi seyircisini oluşturmasına, alana amatör ve profesyonel dansçılar kazandırılmasına imkan sağladı. Bugün hala bir düş ülke peşinden koşmaya ve koşarken dans etmeye devam ediyor.
Darağaç (İzmir)
Darağaç, İzmir Umurbey Mahallesi içinde kâr emeli gütmeyen bir sanat kolektifi ve yeni bağlantı stratejilerinin deneyimlendiği bir açık alandır. Umurbey Mahallesi, eski ismiyle Darağaç, Alsancak Stadyumu ile Halkapınar ortasında kalan, geçmişte endüstriyel bir bölge olarak kullanılan, günümüzde de küçük sanayi bölgesi ve sanatçı atölyelerini barındıran bir yerleşime sahiptir. Darağaç tıpkı vakitte mahalleye gidip gelen, orada yaşayan ve üreten sanatkarların ortasındaki ağır diyalog ve tartışma ortamıyla gelişip olgunlaşmış bir stantlar bütününün de ismidir. Darağaç’ın temel gayesi İzmir’de şimdi olgunlaşamamış galerilerden, yeni açılan sanatçı atölyelerinden ve sergilenebilecek yerlerin eksikliklerinden ötürü genç sanatkarların işlerini gösterebilecekleri bir alana yahut ortak bir söyleme dönüşmektir. Darağaç bugüne kadar düzenlediği stantlarda ya da iştirakçi olduğu yapılarda sanatkarlara hiçbir mevzu ve gereç sınırlaması getirmemiştir. Sanatkarları kamusal alanda yeni sistemler denemeye ve bu doğrultuda yönlendirmeye ihtimam göstermiştir. Genel olarak fotoğraf, fotoğraf, heykel, yerleştirme, görüntü ve performans üzere alanlarda disiplinler ortası işler sergilenmekte ya da mesken sahipliği yapılmaktadır. Birebir vakitte Darağaç’ın bir çeşit deneysel kent enstitüsü üzere bir oluşuma dönüşme eforu da vardır.
KIRIK (dijital)
KIRIK, Türkiye ve misal coğrafyalarda ortada kalan husus, kişi ve topluluklar için araştırma odaklı, iştirakçi ve eleştirel bir inisiyatif olma hayali ile 2021 Haziran ayında kuruldu. KIRIK sözünü garip ve eğreti olan, kuir, renk nüansı, fay kırığı üzere manaları kapsadığı ve kucakladığı için kendimize isim olarak seçtik. Son yıllarda Türkiye’nin toplumsal, kişisel, kültürel ve siyasi alanlarda yaşadığı daralma sonucunda önce- den modülü olduğumuz ve birlikte nüanslı tartışmaları sürdürdüğümüz kolektifler, dayanışma örgütleri ve yerleri yavaş yavaş aktifliklerine son verdiler. KIRIK bu kuvvetli devirde yaşanan geri çekilmelere bir yanıt olarak ortaya çıktı.
KOLİ Arka Space (İstanbul)
Kadıköy/İstanbul’da yer alan KOLİ Arka Space; Yasemin Kalaycı ve Elçin Acun tarafından kurulmuş kâr hedefi gütmeyen, bağımsız bir çalışma, üretme ve sergileme alanıdır. Sanatsal tecrübe ve işbirliği ekseninde dolaşan KOLİ; feminist ve kuir sanatkarlar ortasındaki diyaloğun dayanağı ile var olur. Kapsayıcılık ve çeşitliliğin gücü ile beslenir, kimliğin ve cinsiyetin akışkanlığına odaklanarak değişim muhtaçlığının mecburiliği inancından doğmuş bir sanat alanıdır. Bir aktivizm usulü olarak sanatı kullanan KOLİ, sansürden arındırılmış, disiplinlerarası etkileşimin ve dayanışmanın ön planda tutulduğu bir platform olmayı hedefler. Ulusal ve memleketler arası sanatkarlar, inisiyatifler ve kültür kurumları ile münasebetler kurmayı maksatlar. Stantların yanı sıra konuşma, seminer, atölye çalışmaları, performans ve sinema gösterimleri üzere etkinlikler planlar. Sanatkarlar ortası kolektif üretim usullerine odaklanarak ortak projeler gerçekleştirmeyi emeller. Koli sözü, Lubuncaya gönderme yaptığı kadar, beyaz küp olmama haline de işaret eder; koli üzere bir kutu, bozulup tekrar kurulabilecek, huzursuz etmeyen, kirletmekten, temas etmekten korkulmayan münasebetiyle denemelere açık, deneysel olmayı göze alabilen ve teşvik eden bir yapıdır.
Kültürhane (Mersin)
Kültürhane, Barış İçin Akademisyenler Bildirisi’ne imza attıkları için üniversiteden ihraç edilen üç akademisyen tarafından kurulan bir kafe-kütüphane. O vakitten bu yana Kültürhane farklı sosyo-politik arkaplanlardan gelen ve farklı bahislerle ilgilenenlere evsahipliği yaparak bir direniş mecrası olmaya çalışıyor. Bu hedefle Eylül 2017’deki açılışından bu yana yüzlerce sosyo-kültürel aktifliğe konut sahipliği yaptı. Sinemadan edebiyata, feminizmden insan haklarına, bisikletten yelkenciliğe, kentsel kültürden kültürele mirasa birikim ve bilgilerini paylaşan birçok konuğu ağırladı.
Loading (Diyarbakır)
Diyarbakır merkezli kâr maksadı gütmeyen bağımsız bir sanat mekânı olarak 2017 yılından beri çalışmalarına devam ediyor. Kuruluş emelini Diyarbakır’da yaşayan ve üreten sanatçıları tek çatı altında birleştirmekten çok sanatçıların düşünce, üretim ve proje aşamalarında karşılaştıkları meseleleri konuşarak çözmek, kentin 2000’li yılların birinci çeyreğinden bugüne gelen güncel sanat pratiklerini arşivlemek, sanatçı belgeleri oluşturmak, Diyarbakır’ın milletlerarası alandaki sanatsal farkındalığını ve etkileşimini güçlendirmek olarak açıklıyor.
m-est.org (dijital)
2011’de kurulan m-est.org çevrimiçi bir yayındır ve sanatçı merkezli bir inisiyatif olarak hayal edilmiştir. Düşünme alanı olarak kurgulanmış olan m-est.org’da sanatkarların işleri, görsel pratikler üzerine, etrafında yazılar yayınlanmaktadır. m-est.org’da sanatkarlar ve kültür üreticilerinin merak ettikleri ya da ilgilendikleri hususları okuyuculara açar. Bu alanda Türkiyeli sanatkarların yoğunluğu, var olduğumuz yerden yola çıkarak genişleyen bir ağ ile ilişkilendiğimizin altını çizme maksadını taşır; süreçte bizi kısıtlayanlar yalnızca kendi ilgilerimiz, bağlarımız ve yakınlıklarımızdır. m-est.org’un ana prensiplerinden biri her vakit çevrimiçi bir formda fiyatsız ulaşılabilecek olmasıdır.
Monitor (İzmir)
İzmir merkezli kâr maksadı gütmeyen Monitor, yeni sanat odaklı stant, gösterim ve konuşmalardan oluşan faaliyetlerini, sabit bir yeri olmadan, alternatif sergileme alanlarıyla iş birliği içinde düzenler. Türkiye’den ve yurt dışından sanatkarları makul kavramlarda bir ortaya getirir. Monitor, sanatla ilgilenen herkese ulaşmayı maksatlar; İzmir merkezli sanatkarlar, öğrenciler, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle iş birliği yapar. Bu projenin gayesi, İzmir’de şimdiki sanat alanında, işbirlikleriyle gelişen bir sergileme ve tartışma alanı yaratmaktır. Yurt içi ve yurt dışından sanatkarların yapıtlarının sergilendiği Monitor, süregelen yapı ve sistemler haricinde bir oluşum yaratarak, kavramsal ve estetik manada kente yenilikler getirmeyi hedefler.
sub (Çanakkale)
Çanakkale’de çok kültürlü bir mahallede, yan binaların duvarlarına örülmüş kolon ve kirişler üzerine inşa edilmiş bir çatı ile mekanlaşarak Nisan 2017 itibariyle işlev kazanmaya başladığından beri mekansal olarak süreğen bir dönüşüm halinde. Yer, işleyişini adil kullanım ve dönüşümü gözeterek, kentsel sürdürülebilirlik olasılıkları geliştirmek için bir tecrübe alanı olarak kurgular. İkamet, çalışma ve sergileme yeri olarak disiplin gözetmeksizin sanat projeleri üretir ve ağırlar. İnsan-temelli fikirlerin fonksiyon ve anlamlandırma dışında
bıraktığı doğal ve kültürel eşikleri araştırarak bugün ve geleceğe dair radikal tahayyüller üretmek için alan açar; sanatçı ve araştırmacılarla işbirliği yaparak temasa açık ve transparan bir yapılanma önerir.
Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı