Dinlerin ve mezheplerin çeşitliliği itibariyle Ortadoğu’nun en karmaşık ülkesi olan Lübnan, ekonomik ve siyasi krizi tıpkı anda yaşıyor. Sokaklardaki huzursuzluğun aylardır dinmediği ülkede, protestocular sık sık güvenlik güçleriyle çatışıyor. Elektrik, akaryakıt ve öteki temel muhtaçlık unsurları konusunda yaşanan daima kısıtlamalar halkı canından bezdirirken, ordudan duruma müdahale sinyali geldi. Lakin Lübnan ordusunun öteki birtakım Arap ülkelerindeki üzere darbe yaparak idareye el koymaya yetecek gücünün olup olmadığı da tartışılıyor.
Lübnan’ın başşehri Beyrut, 1970’lerde “Ortadoğu’nun Paris’i” olarak biliniyordu. 1975-1990 ortasında yaşanan iç savaşla birlikte Beyrut ve öteki kentler harabeye dönerken, Lübnan bir daha asla toparlanamadı. Mevcut kriz ise, ülkeyi adeta yok oluşa sürükleyecek bir tesire sahip.
DIŞ ETKENLER
18 başka din ve mezhebin bir ortada ömür uğraşı verdiği Lübnan’da Fransa, ABD ve Suudi Arabistan cephesinin karşısında dış etken olarak İran yer alıyor. İran tarafından desteklenen Hizbullah örgütünün geçtiğimiz yıllar içinde Lübnan devlet düzeneğinin kritik noktalarına nüfuz etmiş olması, Tahran idaresinin elini güçlendiren bir öge. Batı ile İran ortasındaki tansiyonun bütün olumsuz sonuçları ise, direkt biçimde Lübnanlıların günlük hayatına yansıyor.
AMBARGONUN SONUCU
Siyasi gözlemcilere nazaran, Lübnan’da yaşanmakta olan krizin sebebi sadece ülkedeki karmaşık ve tansiyonlu politik yapı yahut ideolojik ayrışmalar değil. Lübnan’a önemli para akışı sağlayan Hizbullah’ın birçok değerli ismine Batılı ülkelerde konan ambargoların da, krizi derinleştirdiği yorumları yapılıyor.
İran ilişkisinden ötürü Batı’da “terör örgütü” muamelesi gören Hizbullah, tıpkı vakitte Suriye’deki iç savaşa Beşşar Esed rejimi lehine müdahil olmasıyla da tenkitlerin odağında. 2011’den günümüze, binlerce Hizbullah militanı Esed rejiminin saflarında muhaliflere karşı çatışmalara katılmıştı. Bu durum, Lübnanlılar nezdinde Hizbullah’ın emelleriyle ilgili soru işaretlerine yol açıyor.
SİYASİ SİSTEM TIKANDI
Lübnan’da 1943’ten bu yana geçerli siyasi sistem çerçevesinde, cumhurbaşkanı Maruni Katolik Hristiyan, başbakan Sünni, meclis lideri ise Şii olmak zorunda. Lübnan iç savaşı sırasında İran ve Hizbullah cephesinin baş düşmanlarından Mişel Avn’ın 2016’da İran ve Hizbullah’ın takviyesiyle cumhurbaşkanı seçilmesi, ülkedeki tabanın ne kadar kaygan olduğunu gösteriyor. 2005’te bir suikasta kurban giden eski Başbakan Refik Hariri’nin oğlu Saad Hariri ise Fransa, ABD ve Suudi Arabistan’ın dayanağına sahip. Hariri, dokuz aylık bir nabız yoklama sürecinin akabinde, geçtiğimiz hafta hükümeti kurma misyonunu Cumhurbaşkanı Avn’a iade etmişti.