Obezite, bedende sıhhati bozacak ölçüde çok ve olağandışı yağ birikmesidir. Dünya genelinde her geçen gün yaygınlaşan ve birden fazla ülkede sıhhat sıkıntılarının ana nedenlerinden olan kronik bir hastalıktır. Gelişmiş ülkelerde, erkeklerde %18, bayanlarda %20 oranında görülür. Obezitenin tanımlanmasında kullanılan ‘’vücut kitle indeksi’’ (VKİ), beden tartısının (kg), boyun karesine (m²) bölünmesi ile hesaplanır. VKİ’ye nazaran şahıslar düşük kilolu, olağan kilolu, fazla kilolu, obez ve morbid obez biçiminde sınıflanır.
● VKİ; 25 – 29.9 ortasında ise çok kilolu,
● VKİ 30 – 40 ortası obez,
● VKİ 40’ın üzerinde ise morbid obez olarak isimlendirilir.
Obezitenin neden olduğu sıhhat sorunları nelerdir?
Obezitenin neden olduğu kimi sıhhat sıkıntıları;
● Diyabet
● Hipertansiyon
● Yüksek kolestrol
● Kalp hastalıkları (kalp krizi vb.)
● İnme
● Uyku apne sendromu (uyku sırasında makul müddetlerle nefesin kesilmesi)
● Astım
● Kanser riski artışı
Obezite kişinin ömür mühletini kısaltır mı?
Evet, çalışmalar obez insanların zayıf olanlara nazaran daha genç öldüğünü göstermektedir.
Obezitenin neden olduğu bu sorunlardan korunmak için ne yapılmalı?
Beslenme ve hayat biçimi değişikliklerinden, ilaç tedavisine uzanan bir dizi tedbir ile kilo verilmeli. Bu prosedürler ile kilo veremeyen obez hastalar, daha az kalori ve besin alımını sağlayan ‘’bariatrik cerrahi’’ adayıdırlar. Bariatrik cerrahi;
● VKİ’si >40 olan ve diyet, idman ve ilaç tedavisine karşılık vermeyen,
● VKİ 35 – 40 ortasında olup obeziteye bağlı şeker, kalp hastalıkları ve hipertansiyon vb. sıhhat sıkıntıları olan hastalara uygulanabilir.
Farklı cerrahi prosedürler var mıdır?
Evet, birçok cerrahi prosedür kullanılmaktadır. Bunlar ortasında en sık kullanılan cerrahi teknikler;
● Gastrik bypass– Roux-en-Y gastrik bypass (RYGB) en sık kullanılan yoldur. Bu usulde midenin büyük kısmı kapatılarak yiyecekler için küçük bir hazne bırakılır. Akabinde hacmi küçültülmüş mide ince bağırsağın orta kısmı ile birleştirilir. Bu süreç, besinlerin daha az ölçüde alınabilmesi ve mide ve ince bağırsak ortasında daha az emilim olacak formda yeni bir yol izlemesini sağlar.
● Sleeve gastrektomi (tüp mide)– Bu usulde, midenin büyük bir kısmı alınarak dar bir tüp haline getirilir ve bir defada daha az besin alınabilmesi sağlanır. Ayrıyeten birtakım hormonların (Ghrelin, GLP-1, PYY) düzeylerinde değişikliğe neden olarak açlık hissinin azalmasına, insülin direncinin düzelmesi ve glisemik denetimin sağlanmasına katkıda bulunur.
● Gastrik balon – Bu yolda, endoskopi yardımı ile mideye özel bir balon yerleştirilir. Balon midede 6 haftaya kadar kalabilir. Balonun midede bulunduğu müddet içerisinde, besinler için daha az yer kaldığı için yenilebilecek besin ölçüsü kısıtlanır.
Cerrahi nasıl yapılır?
Gastrik bypass ve tüp mide ameliyatı açık, laparoskopik yahut robotik tekniklerle yapılabilir. Açık cerrahide hastanın karnının orta çizgisinde uzun bir kesi yapılır. Laparoskopik usul, karın duvarında yapılan küçük kesilerden yerleştirilen düz ve ince aletler ve kamera yardımı ile yapılır.
Robotik cerrahi nedir?
Robotik cerrahi, laparoskopik usulün daha gelişmiş halidir. Da Vinci robotik cerrahi sisteminde ameliyat laparoskopide olduğu üzere küçük kesilerden yerleştirilen port ismi verilen küçük kanallar yoluyla yapılır. Cerrah, ameliyatı robotik sistemin konsolunda oturarak gerçekleştirir ve robotun cerrahi aletleri, cerrahın komutlarını eş vakitli olarak uygular.
Robotik cerrahinin avantajları nelerdir?
3 Boyutlu Kamera
da Vinci robotik cerrahi sistemi, her birinden başka ayrı manzara alınan iki adet kameraya sahiptir. Böylelikle, 2 boyutlu imaj sağlayabilen laparoskopiden farklı olarak derinlik hissi olan 3 boyutlu manzara altında ameliyat gerçekleştirilir. Ayrıyeten bu kameralarla ameliyat alanı 10-12 kat daha büyütülür. Kamera cerrahın denetiminde olduğu için derin ve dar bölgelerdeki anatomik yapıların büyültülmüş manzaraları elde edilebilir. Ameliyat esnasında oluşabilecek yaralanmalar en aza indirilebilir.
Cerrahi Enstrümanlar
Düz ve bükülemeyen aletlerin kullanıldığı laparoskopinin tersine, robotik cerrahi sisteminin kollarında bulunan aletler 7 kademeli hür hareket etme özelliğine sahiptir. Bu aletlerin uçları ‘endowrist’ isimli sistem sayesinde kendi eksenleri etrafında 540 derece dönebilir ve insan elinin bilek hareketlerini taklit edebilir.
Bu sayede, çok dar ve derin bölgelerde cerrahi müdahale yapılabilir. Ayrıyeten robotik cerrahi sisteminin “tremor scaling” özelliği ile ameliyat anında muhtemel el titremeleri ameliyat alanındaki aletlere iletilmez ve riskli bölgelerde yapılacak müdahalelerde insan eline bağlı kusurlar da azaltılabilir.
Obezite Hastalarının Robotik Cerrahi Sistemiyle Ameliyatı
Obez bireylerde, karın içi yağlı dokunun çok fazla olması ameliyatları teknik olarak zorlaştırır ve açık ameliyata geçme riskini arttırabilir. Robotik cerrahi, üstte sayılan avantajları sayesinde obezite cerrahisinin daha inançlı ve tesirli yapılabilmesini sağlayabilir.
Farklı ameliyat usulleri nasıl karşılaştırılır?
Seçilecek her tekniğin yararları ve olumsuz yanları bulunmaktadır.
● Gastrik bypass, daha süratli ve daha çok kilo vermeyi sağlar, fakat komplike bir cerrahi prosedürdür. Besinlerin emiliminde problemlere neden olabilir ve sonucunda birtakım değerli besinlerin yetersizliği ortaya çıkabilir.
● Tüp mide ameliyatı, besinlerin yolunu değiştirmediği için ya da mide – bağırsak ortasında yeni ilişkiler yapılmadığı için daha inançlı bir metottur. Değerli besinlerin yetersizliği daha az görülür.
● Mide balonu uygulanması, kilo vermede daha tanınan olmaya başlamıştır. Mide ya da bağırsakta rastgele bir kesi ya da dikiş olmadığı için daha inançlı ve uygulaması kolaydır. Lakin cerrahi formüller kadar kilo vermeyi sağlayamaz.
Hastaya uygulanacak prosedüre; ameliyattan hastanın beklentileri, seçilecek sistemin formu ve riskleri hakkında ameliyat öncesi görüşülerek karar verilir.
Cerrahinin yararları nelerdir?
Kilo vermeyi sağlamanın yanı sıra diyabet, hipertansiyon, uyku apne sendromu üzere sıhhat meselelerinin da düzelmesine katkı sağlar.
Cerrahinin riski var mıdır?
Hastanın yaşı, sıhhat durumu, uygulanan cerrahi prosedüre bağlı olarak kimi riskleri vardır:
● Kanama
● Yara yeri yahut karın içi enfeksiyon
● Bağırsak ya da midedeki dikişlerden sızıntı olması
● Kalp ve akciğer problemleri
● Safra taşları oluşumu
● Şiddetli diyare
● Beslenme problemleri
● Tekrar cerrahi ihtiyacı
Cerrahi sonrası beslenme halinin değiştirilmesi gerekli midir?
Evet, beslenme uzmanı ile hastanın diyeti düzenlenir. Yeni beslenme tertibine hastanın ahengi tedavinin tesirli olmasında çok değerlidir.