demir bağlaması kapasitesi yüksekliği nedir bilgi90'dan bulabilirsiniz
Kanda UIBC nedir? UİBC düşüklüğü, yüksekliği ve normal değerleri nasıldır?
Kansızlık (anemi) hastalığının araştırılmasına yönelik olarak yapılan araştırmalar veya rutin kan testleri sırasında sıklıkla yapılan araştırmalardan bir tanesi de UIBC testidir. Doymamış demir bağlama kapasitesi anlamına gelen "Unsaturated Iron Binding Capacity" adlı kan değerinin kısaltılmış adı olan UIBC, hem anemilerin tanı ve tedavi süreçlerinde hem de demir bağlama kapasitelerinin ölçülmesinde önemli bilgiler verir. Kandaki düzeyi belirli aralıklar dahilinde olması gereken bu kan parametresinin normalden düşük veya yüksek bulunması, birtakım sağlık sorunlarını işaret eder. Bu nedenle özellikle anemi hastalarında yapılan kontroller esnasında UIBC düzeyleri mutlaka araştırılmalı, bu değerin düzeyinde herhangi bir bozukluk tespit edilmesi durumunda tedavi süreci planlanmalıdır.
UIBC nedir?
Doymamış demir bağlama kapasitesi (UIBC), vücuttaki demir metabolizması hakkında bilgi sahibi olunmasını sağlayan en önemli tıbbi tanı testlerinden bir tanesidir. Vücut fonksiyonlarının yerine getirilmesinde büyük önem taşıyan minerallerden olan demir, kanda belirli proteinlere bağlanarak taşınır. Bunların yaklaşık olarak %95'i transferrin adı verilen özel yapıdaki proteinlerdir. Besinlerle birlikte vücuda alınan demir mineralinin bağırsaklardan emilerek kan dolaşımına geçtikten sonra vücudun gerekli bölgelerine taşınmasından transferrin adlı bu protein sorumludur. Sağlıklı bir bireyde transferrin proteinleri büyük miktarlarda demir taşıyabilme kapasitesine sahipken yalnızca üçte biri demirle bağlanmış haldedir ve kalan üçte ikilik kısmı boştur. Demirle doymamış olan bu kısım, doymamış demir bağlama kapasitesi olarak adlandırılır. Vücuda uzun süre boyunca yeterli miktarda demir minerali alınmaması durumunda transferrin proteinleri demir bağlama kapasitesini artırır, bir diğer deyişle daha fazla miktarda demir taşıyabilir hale gelir. Bu durum genellikle anemi sorunu olan bireylerde ve diğer birtakım hastalıklarda görülür. Tam tersi şekilde demir içeriği yüksek olan kırmızı et gibi besinlerin aşırı miktarda tüketilmesi veya bilinçsiz olarak demir desteği alınması gibi durumlarda UIBC değerinin düşmesi de söz konusu olabilir. UIBC yüksekliği ve UIBC düşüklüğü, nedeni araştırılması ve tedavi edilmesi gereken durumlardır.
UIBC testi nasıl yapılır?
UIBC testi, basit bir kan testi şeklinde uygulanır. Hemen hemen tüm kan testlerinde bakılan hemogram (kan sayımı) ile bir arada değerlendirilmesi UIBC sonuçlarının doğru şekilde yorumlanması açısından daha faydalı olacağından kan sayımı, demir bağlama kapasitesi, demir depolarını gösteren ferritin düzeyi ve serum demir düzeyi gibi parametrelerin hepsi hekimler tarafından genellikle bir arada istenir. Diğer tüm kan testleri gibi UIBC testi de kol damarlarından, bazı durumlarda ise el üzerinde bulunan damarlardan ince bir iğne yardımıyla alınan kan örneği üzerinden yapılır. Sağlık açısından herhangi bir önemli risk teşkil etmeyen kan testleri sonrasında tansiyon düşüklüğü, göz kararması, bayılma, kanın alındığı bölgede şişme ve morarma gibi komplikasyonlar nadir olarak gelişebilir. Bu ihtimallerin en aza indirilmesi açısından kan alımının ardından yaklaşık on dakikalık bir süreç boyunca hastalar oturarak dinlenmeli, temiz bir pamuk ile kanın alındığı bölgeye 5-10 dakika boyunca sürekli olarak bastırmalıdır.
UIBC testi hangi durumlarda yapılır?
Kandaki alyuvar ve akyuvarlar, hematokrit ve hemoglobin düzeyleri, demir ve demirin depolanması, taşınması gibi konularda görevli olan proteinlerin seviyeleri pek çok farklı hastalıktan etkilenebilen parametrelerdir. Bu nedenle demir eksikliği ve diğer faktörlere bağlı olarak gelişen anemiler başta olmak üzere pek çok hastalığın tanı ve tedavi süreçlerinde UIBC ve hemogram testleri uygulanır. Tüm anemi türleri, karaciğer ve böbrek hastalıkları, enfeksiyonlar, tekrarlayan talasemi (Akdeniz anemisi), gebelik, doğum kontrol hapları ve demir emilimini etkileyen her türlü ilacın kullanımı, sindirim sistemi hastalıkları ve kan kaybı gibi durumlarda diğer tetkiklere ek olarak UIBC testi de mutlaka uygulanmalıdır. Yapılan kan tetkikleri sonucunda doymamış demir bağlama kapasitesinde düşüklük veya yükseklik tespit edilen hastalarda öncelikli olarak bu sorunun nedenine yönelik daha ileri tanı tetkikleri uygulanmalı, altta yatan hastalıklar veya yaşam tarzına ilişkin sorunlar belirlendikten sonra gereken önlemler alınmalı, tedavi süreci başlatılmalıdır.
UIBC testi sonuçları nasıl değerlendirilir?
Sağlıklı bireylerde UIBC değeri, belirli aralıklar dahilinde olmalıdır. Buna ilişkin referans değerler kişiden kişiye, testin yapıldığı laboratuvara veya kullanılan birimlere göre değişkenlik gösterse de ortalama olarak belirlenmiş referans aralıkları mevcuttur. Tıpkı hemoglobin ve hematokrit düzeylerinde olduğu gibi UIBC'nin de olması gereken değer aralığı kadın ve erkek cinsiyete göre farklılık arz eder. Normal olarak kabul eden UIBC değer aralığı sağlıklı kadınlarda 215-480 ug/dL iken erkeklerde ise 225-480 ug/dL'dir. Demir bağlama kapasitesinin bu değerlerin altında bulunması UIBC düşüklüğü, daha yüksek bulunması ise UIBC yüksekliği anlamına gelir. Elde edilen değerler mutlaka serum demir düzeyi ile bir arada değerlendirilmelidir. Kandaki demir ve demir depolarına ilişkin dengenin sağlanabilmesi için UIBC değerinin de normal aralıklara getirilmesi gerekir. Elde edilen kan sonuçları uzman bir hekim tarafından değerlendirildikten sonra uygun bir tedavi planı belirlenerek ilaç desteği, beslenme planlaması ve gereken diğer tüm tedaviler uygulanarak hastanın sağlığına kavuşması çoğu olguda mümkün olabilmektedir.
UIBC yüksekliği ve düşüklüğü nasıl tedavi edilir?
Herhangi bir nedenle kan testi yaptırmış ve aldığı sonuçların içerisinde UIBC adlı parametreye ilişkin bir bozukluk görmüş olan birçok hasta, "Kanda UIBC nedir ve yüksekliği ne anlama gelir?" gibi sorularla hekimlere başvurur. Bu değerin düşük veya yüksek olması yalnızca yetersiz ve dengesiz beslenmeye bağlı olan bir anemiden kaynaklı olabileceği gibi akut veya kronik birçok hastalık türüne bağlı olarak da gelişebilen bir durumdur. Bu nedenle UIBC değeri normal aralıkların dışında olan hastaların öncelikle detaylı şekilde öyküsü alınır, fiziksel muayene de yapıldıktan sonra hastalığa neden olan faktöre yönelik olarak daha ileri tanı testleri uygulanır. UIBC düşüklüğü dokularda demir birikimine neden olan hemokromatozis hastalığı, demir birikimine bağlı kansızlık, tekrarlayan enfeksiyonlar, karaciğer ve böbrek hastalıkları, gastrointestinal sistem hastalıkları, aşırı miktarda demir alımı, Akdeniz anemisi ve B12 emilimine ilişkin bozukluklar gibi faktörlere bağlı olarak gelişebilir. UIBC yüksekliği ise aneminin çeşitli türleri, sürekli kullanılan ilaçlar, gebelik ve emzirme, hepatit ve benzeri karaciğer hastalıkları, ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi bağırsakta kanamalara yol açan hastalıklar, kaza ve yaralanmalara bağlı oluşan kan kayıpları, aşırı alyuvar üretimi ile karakterize polisitemia hastalığı, hemoglobin düşüklüğü gibi faktörler sonucunda ortaya çıkabilir. UIBC değerindeki bozukluğun nedeni beslenme hataları ise hastalar bir diyetisyene yönlendirilmeli ve beslenme eğitiminden geçirilmelidir. Yapılan tetkikler sonucunda altta yatan farklı bir sağlık sorununun belirlenmesi durumunda ise bu hastalığa yönelik uygulanacak olan tedavi sonucunda UIBC düzeyi normal aralıklara çekilebilir.
Eğer siz de yaptırdığınız bir kan testinde UIBC adlı parametreye ilişkin düşüklük veya yükseklik gördüyseniz derhal bir sağlık kuruluşuna başvurarak muayeneden geçmelisiniz. Hekiminiz tarafından verilecek olan öneriler ve yapılacak tedavi sonucunda demir bağlama kapasitenizin normale dönmesini sağlayarak kan değerlerinizdeki bozulmalara bağlı gelişen komplikasyonları ortadan kaldırabilirsiniz. Bunun yanı sıra 6 aydan uzun bir süredir herhangi bir rutin kan testi yaptırmadıysanız hekiminizden size UIBC değerini de içeren bir kan testi uygulamasını isteyebilirsiniz. Alacağınız bu gibi önlemler ile ileride karşılaşabileceğiniz ciddi sağlık sorunlarına karşı önleminizi alabilir, daha sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Yazı kaynağı : www.medicalpark.com.tr
Total Demir Bağlama Kapasitesi (TIBC) Testi
Total Demir Bağlama Kapasitesi (TIBC) Testi Nedir?
Total demir bağlama kapasitesi, kandaki demir bağlayan kısımların ne kadar demir taşıyabildiğini gösteren bir testtir. Serumdaki demir bağlayan kısımların neredeyse tamamının transferrinde bulunmasından dolayı bu test aynı zamanda kandaki transferrin miktarının dolaylı yoldan bir ölçümüdür.
Kanda belli bir miktarda demir bağlama kapasitesi bulunur. Total demir bağlama kapasitesinin değerinin düşmesi fazla demir bağlandığını yani vücutta aşırı demir birikimi olduğunu anlatır. Ancak total demir bağlama kapasitesi yükseldiğinde, doku ve organların daha fazla demir ihtiyacı olduğu anlaşılır ve bu da demir eksikliğine işaret eder. Yani, ters orantı söz konusudur.
Total demir bağlama kapasitesi, TIBC yada UIBC isimleriyle de test istek formunda görülebilir.
TIBC Testi İçin Hangi Numune Kullanılır?
Total demir bağlama kapasitesi, kol damarlarından küçük bir miktar kan örneği alınarak test edilir. Total demir bağlama kapasitesi aslında transferrin testi ile aynı şeyin ölçümünü yapar. Genelde iki testten biri tercih edilir. Normal bir kan alma ile aynıdır. Sonuçlar birkaç saat içinde çıkacaktır.
TIBC Normal Değerleri Nedir?
Total demir bağlama kapasitesi erkeklerde ve kadınlarda aynı referans aralığında beklenir. Sağlıklı bir kişide yapılan TIBC testinde beklenen normal değer, 250-400 mcg/dL’dir. Testin yapıldığı laboratuvar yöntemine göre normal değerlerde küçük farklar olabilir.
TIBC Düşüklüğü Ne Demektir?
Total demir bağlama kapasitesinin 250 mcg/dL altına düşmesi durumudur. Vücutta demir fazlalığı olduğunda TIBC değeri düşer. Bu nedenle akla ilk gelen demir birikmesi ile ortaya çıkan patolojilerdir. Demir emilimini yavaşlatan hastalıklar TIBC düşüklüğüne neden olabilir. TIBC düşüklüğü;
√ Demir eksikliğine bağlı olmayan anemiler
√ Hemokromatoz
√ Kronik hastalıklar
√ Karaciğer hastalıkları, siroz vs
√ Nefrotik sendrom hastalığı
√ Maliğniteler
√ Talesemiler
nedenlerinden dolayı ortaya çıkabilir.
TIBC Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?
Total demir bağlama kapasitesi her ne sebeple düşmüş olursa olsun bazı belirtiler gösterir. Bu belirtiler var olan hastalığın belirtileri olabileceği gibi yalnızca demir artışına bağlı olarak da ortaya çıkabilir.
√ Kilo kaybı ve iştahsızlık
√ Kalpte çarpıntı hissi
√ Karın ağrısı ve göğüs ağrısı
√ Koyu cilt rengi, ciltte grileşme
√ Cinsel istekte azalma
√ Eklem ağrıları TIBC düşüklüğünün belirtileridir. Bu belirtiler kişide görüldüğünde demir yükselmesi ve buna bağlı oluşan hastalıklardan endişe edilir.
TIBC Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?
Total demir bağlama kapasitesinde düşme olduğunda öncelikle bu duruma neden olan kaynak belirlenir. Eğer bir hastalık ile bu durum oluştuysa bu hastalığa yönelik tedavi planı uygulanır. Ancak herhangi bir patoloji olmaksızın, yalnızca demir yükselmesi sebebiyle TIBC düşüklüğü görülürse o zaman vücuttaki fazla demir miktarı ideal seviyeye indirilmeye çalışılır. Bunun için ilaç tedavisi uygulanabilir. İlaç tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda kan bağışı önerilir.
TIBC Yüksekliği Nedir?
Total demir bağlama kapasitesinin 400 mcg/dL üstüne çıkması durumudur. Bu durumda vücudun demire olan ihtiyacı artar yani demir eksikliği görülür.
Yeterli demir alınamadığında, kan kaybı ile demir kaybı yaşandığında, demir emilimini hızlandıran faktörler olduğunda ya da demire olan ihtiyaç arttığında bu durum görülebilir. TIBC yüksekliği;
√ Demir eksikliği anemisi
√ Yetersiz ve dengesiz beslenme
√ Gebelik, emzirme, ergenlik çağı
√ Şiddetli regl kanamaları
√ Mide ülseri, hemoroid ya da travma nedeni ile oluşan kanamalar
√ Demir emilimini bozan ilaçların kullanımı
gibi nedenlerle görülebilir.
TIBC Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?
Total demir bağlama kapasitesi yükseldiği zaman birtakım sinyallerle bunun belirtisini gösterir. Hastalığın başlangıcında anlaşılmayabilir ancak orta ve ileri safhalarda belirgin semptomlar ortaya çıkabilir.
√ Halsizlik ve yorgunluk
√ Baş dönmesi, baş ağrısı
√ Göz kararması
√ Kırılgan tırnak ve saçlar
√ Uykuya dalmada güçlük çekmek
√ Sürekli üşüme hissi
√ Kulak çınlaması
√ El ve ayaklarda karıncalanma ve uyuşukluk
√ Saç dökülmesi
√ Konsantrasyon bozuklukları
√ Soluk cilt rengi
TIBC yükseldiğinde görülen belirtilerdir. Bu belirtiler görüldüğünde akla ilk anemi gelir ve demir eksikliğine bağlı gelişen patolojilerden şüphelenilir.
TIBC Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir?
Total demir bağlama kapasitesi yükseldiği zaman ilk olarak bu duruma neden olan sebebin ne olduğu araştırılır. Sonrasında buna uygun tedavi ve bakım planı hazırlanır. Total demir bağlama kapasitesi yalnızca demir eksikliği nedeniyle geliştiyse kaybedilen demir yerine konmaya çalışılır. Bunun için demir takviyesi kullanılabilir. Doktorunuz uygun ilaçları reçete edecektir. Demir takviyesi oral ya da parenteral yolla gerçekleştirilebilir. İleri safhalarda kan nakli gerekli olabilir.
TIBC Testi Ne Zaman İstenir?
TIBC testi, doktorunuzun sizinle ilgili bazı patolojilerden şüphelendiğinde istediği testtir. Bu durumlar;
√Demir eksikliği, anemisi
√ Demir birikimi
√ Nutrisyon bozuklukları( Beslenme bozuklukları)
√ Karaciğer fonksiyon bozukluklarının takibi ve tanı koymak için
Kan değerlerinde hemoglobin ve hematokrit değerlerinde değişiklik gözlendiğinde demir hastalıklarından şüphe edilir. Kesin tanı için total demir bağlama kapasitesi testinden faydalanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
TIBC testi için bilmem gereken bir şey var mı?
TIBC testi öncesi 8-12 saat aç kalmanız istenebilir. Bu sürede yalnızca su içmenize izin verilecektir. Sonuçların tam ve doğru çıkması için açlık önemlidir.
TIBC testi kesin tanı koyucu mudur?
TIBC testi, demir eksikliği hastalıkları için kesin tanı koyucudur denilebilir. TIBC testi gibi transferrin testi de demir hastalıklarında kesin tanı koyucu etkiye sahiptir.
İnsan sağlığı için demirin önemi Nedir?
Vücudun sağlıklı şekilde çalışabilmesi için birtakım vitamin ve mineralleri dışardan besinlerle alması gerekir. Bu mineraller içinde şüphesiz en gereklisi demir mineralidir. Demir, tüm hücrelerin ihtiyaç duyduğu esansiyeldir. Demir, vücuda girdikten sonra ilk olarak hemoglobin dediğimiz maddenin yapısına katılır. Hemoglobin, kanda kırmızı kan hücrelerinin içinde bulunan ve kana kırmızı rengini veren maddedir.
Hemoglobinin görevi, doku ve organlara ihtiyaç duydukları oksijeni iletmektir. Çünkü doku ve organlar ancak oksijen varlığında çalışabilir. Yeterli oksijeni elde edemediklerinde çalışmaları yavaşlar. İşte demir minerali, bu döngüye hemoglobinin yapısına katılarak katkıda bulunur. Demir, vücuda girdikten sonra farklı bir forma dönüşerek vücutta varlığını sürdürür.
Çünkü demirin vücutta serbest şekilde dolaşılmasına izin verilmez. Demir vücutta serbest şekilde dolaştığında toksik etki yaparak öldürücü hale gelebilir. Bu nedenle ferrik (Fe+++) ya da ferröz (Fe++) şekle dönüşerek demir metabolizmasında yer alır. Demirin çoğunluğu hemoglobinin yapısına katıldıktan sonra kalan kısmı ferritin olarak depo edilir. Ferritin; karaciğerde, dalak ve kemik iliğinde bulunur. Ferritin bir proteindir. Demirin kalan kısmı ise hücre solunumu için enzimlerin yapısında bulunur.
Demirin metabolizmasında doğal olarak atılması mümkün değildir. Demir döngüsü ancak emilimle sağlanabilir. Burada ince bağırsak önemli bir görevi alır. Çünkü demir ince bağırsakta emilir. Demir dengesi emilimle birlikte hepsidin dediğimiz bir protein ile de sağlanır.
Hepsidin, klinikte demir hastalıklarında önemli bir belirteçtir. Hepsidin düştüğünde demir birikimi, yükseldiğinde ise demir eksikliği görülür.
Hepsidin, bu dengeyi sağlamakla sorumludur. Öte yandan demirin hücreler tarafından alınması transferrin dediğimiz özel demir taşıyıcıları sayesinde gerçekleştirilir.
Transferrin, yalnızca demir taşımakla görevli bir proteindir. Herhangi bir bölgede demire ihtiyaç varsa, o bölgeye demiri taşıyan transferrindir.
Demir, vücutta belli bir oranda bulunur. Yani, bu oranın altında ya da üstünde değer aldığında patolojik bir durum olduğu anlaşılır. Demirin sağlıklı oranda olup olmadığını anlamak için vücuttaki demir değerleri birtakım testlerle ölçülebilir. Ferritin testi, transferrin testi, hemoglobin testi, hematokrit testi ve total demir bağlama kapasitesi testi demir ölçümü için kullanılan testlerdir. Demir bozukluklarına bağlı olarak ortaya çıkan hastalıklarda bu testlerden bazıları kesin tanı koyucu olabilmektedir.
Bu makale tıbbi tavsiye olarak yorumlanmamalıdır. Sağlıklı yaşam rutininizde herhangi bir değişiklik yapmadan önce lütfen doktorunuzla görüşün.
Yazı kaynağı : akademilab.com
Demir bağlama kapasitesi
Toplam demir bağlama kapasitesi (TDBK) tıbbi bir laboratuvar testidir. Test; serumdaki demir bağlayan bölgelerin ne dereceye kadar doyurulabildiğini ölçmektedir. Serumdaki demir bağlayan grupların neredeyse tamamının transferrin üzerinde bulunmasından dolayı bu test aynı zamanda kandaki transferrin miktarının dolaylı yoldan bir ölçütüdür.
Serum demiri ve yüzde transferrin doyurulması birlikte ele alındığında, klinisyenler bu testi genellikle Anemi, demir eksikliği ve demir eksikliği anemisinden şüphelenildiği durumlarda uygularlar. Bununla birlikte, karaciğer akut faz reaktanı olarak transfferin ürettiği için bu test uygulanırken karaciğer fonksiyonları ve vücutta bir inflamasyon varlığı göz önünde bulundurulmalıdır. Bu durum nadir de olsa demir normal iken demir bağlama testinin niçin yüksek olabildiğini açıklar. Bu nedenle Test aynı zamanda dolaylı bir karaciğer fonksiyon testidir. Ancak ender olarak bu amaçla kullanılmaktadır.
Karaciğer demir eksikliğine karşı yanıt olarak daha fazla transferrin üretmektedir, böylece yüzde transferrin doyurulması (yani serum demiri/TDBK x 100 formülünün sonucu) da faydalı bir belirteç olabilmektedir.
Basit demir eksikliği anemisinde, serum demiri düşük, transferrin yüksektir ve buna bağlı olarak yüzde transferrin doyurulması çok düşüktür.
Diğer yandan, kronik hastalık anemisinde, vücut demiri serumun dışında tutmakta ama aynı zamanda daha düşük miktarda transferrin üretmektedir (muhtemelen metabolizmaları için demire ihtiyaç duyan patojenlerden demiri uzak tutmak için vücudun verdiği yanıtın bir parçası olarak). Bu durumda serum demir miktarı düşüktür ancak TDBK (yani transferrin) de düşüktür. Bu nedenle yüzde transferrin doyurulması normal değerdedir.
Gebe ya da hormonal gebelik önleyici kullanan kadınlarda karaciğer transferrin üretimini artırmaktadır. Bu durum, normal demir miktarıyla bile yüksek TDBK ve düşük yüzde transferrin doyurulması sonucu doğurmaktadır. Bu örnekler göstermektedir ki; TDBK değerinin tam olarak anlaşılabilmesi için aynı zamanda serum demir miktarının, yüzde transferrin doyurulma miktarının ve bağımsız klinik durumun da bilinmesi gerekmektedir. Testin uygulanması için laboratuvarlar damardan alınan kandan elde edilen serumu kullanmaktadır.
Yazı kaynağı : tr.wikipedia.org
Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında
Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.