Farkındalık, yaşadığınız anda etrafınızda neler olup bittiğinin ve neler deneyimlediğinizin farkında olmaktır. Anda olurken herhangi bir yargıda bulunmamayı da kapsayan farkındalık, bu yanıyla kulağa zor gelse de, aslında tüm insanlar bu kapasiteye sahip.
Farkındalık sayesinde yaşadığımız her anı dolu dolu, hakkını vererek yaşamanın yanı sıra anksiyete gibi zorlayıcı duygularla da çok daha kolay baş edebiliriz. Her ne kadar bu mekanizmanın nasıl çalıştığını anlamak için daha çok araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, farkındalık, anksiyeteye, korkuya, endişeye yol açan reaksiyonları engelliyor. Anda gerçekleştirdiğiniz aktüel deneyimlerinize farkındalık getirerek, davranışlarınız ve duygu dünyanız üzerinde daha fazla kontrol sahibi olabilirsiniz.
Anksiyete üzerine çalışırken sahip olmamız gereken belli başlı farkındalık becerileri bulunmaktadır. Farkındalık becerilerinizle ilgilenerek, pratiğinizi destekleyebilir ve farkındalığınızın gelişmesine yardımcı olabilirsiniz. “Peki ama nasıl?” diye soruyorsanız, doğru yerdesiniz. Anksiyete konusunda size yol gösterecek farkındalık becerilerini sizin için derledik…
1. Niyet ve irade
Tüm diğer davranışları destekleyen nitelik irade ve niyettir. Anksiyete üzerine çalışırken niyetinizi olaya dahil ettiğinizde, kendinizi çok daha yetenekli ve güçlü hissetmeye başladığınızı göreceksiniz.
2. Yepyeni bir perspektiften bakmak (Beginner’s mind)
Yeni bir perspektiften bakmak çok dönüştürücü olabilir. Anksiyetenizi bu şekilde merakla karşıladığınızda, deneyimi dönüştürme adına yol almaya başlamışsınız demektir. Başka bir bakış açısına sahip olmaya gönüllü olduğunuzda, yeni olasılıklar belirecek ve bu da alışkanlığa bağlı duygu ve düşüncelerinizi değiştirerek anksiyeteyle mücadelede size yardımcı olacaktır.
Sabır, anksiyete zorlayıcı bir hal aldığında tahammül etmenize ve dayanıklı olmanıza yardımcı olur. Sabretmek size daha geniş bir perspektif sunarak, endişe dolu dakikaların zamanla geçeceğini görmenizi sağlar.
4. Kabul etme
Deneyimi olduğu gibi karşılama niteliğidir. Örneğin, anksiyeteyi olduğu gibi karşılayıp olduğu gibi deneyimlemeye çalışın. Her ne kadar sevmeseniz de anksiyeteyi anda kabullenebilir, sabırlı bir şekilde onu gözlemleyebilir ve bu deneyimin geçeceğine kendinizi inandırabilirsiniz.
Bu durum temelde, yaşadığınız anı değerlendirme filtresinden geçirmeden deneyimlemedir. Peşin hükümlü bakış açısından uzaklaşmak olayları daha açık bir şekilde görmenizi sağlayacaktır.
Değerlendirmelerden uzaklaşırsanız, anksiyetenin birçok kaynağı da ortadan kaybolacaktır. Endişe hissettiğinizde, değerlendirmeden uzak bir duruşa sahip olmak zihninizi sıfırlamanıza ve daha dengeli bir ruh haline geçmenize yardımcı olacaktır.
6. Çaba göstermeme
Hiçbir deneyimi değiştirmeye çalışmadan, olduğu gibi karşılamadır. Çaba göstermediğinizde, deneyime sıkı sıkıya bağlanmamayı veya deneyimi reddetmemeyi öğrenebilirsiniz.
Güçlü bir endişenin ortasındayken, genellikle ilk tepki o durumdan kaçmaya çalışmaktır. Eğer bir an duraklayıp çaba göstermeden deneyiminizle olmaya çalışırsanız, yaşadığınız deneyimi daha açık bir şekilde anlamakla ilgili bir fırsat yakalarsınız ve bu sayede vereceğiniz tepkiyi seçme şansınız olur. Böylelikle anksiyeteye eşlik eden düşüncelere, hislere ve duygulara karşı daha az korku duyarsınız.
7. Öz güven
Öz güven, içsel güveninizi geliştirmek adına önemli bir niteliktir. Bu nitelik, deneyiminiz yoluyla kendinizi görmenizi ve doğru olanla doğru olmayanı anlama farkındalığına sahip olmanızı sağlayacaktır.
Pratikle beraber, kendinize güvenme becerisini, anksiyete ve diğer rahatsız edici duygularla karşı karşıyayken bu durumu yönetme yetisini geliştirebilirsiniz. Bu duygulara yönelirken, diğer farkındalık niteliklerini de deneyiminize taşımanız, duygularınıza izin vermeniz ve onların oldukları gibi var olmalarına izin vermeniz oldukça önemlidir.
Kendi haline bırakmak veya izin vermek, çaba göstermemeyle benzer durumlardır. Bu nitelik, anda karşılaştığınız her şeye gerektiği kadar alan vermeye işaret eder. Örneğin, meditasyon yaparken anksiyete baş gösterirse, bu duygunun orada bulunmasını seçip bu şekilde çalışmayı tercih edebilirsiniz. Zamanla, anksiyete yok olana kadar onu nasıl kullanabileceğinizi öğrenebilirsiniz, tıpkı fırtınanın gökyüzünde kendi yolunu izlemesi gibi…
9. Öz duyarlılık
Kendinizi iyilikle karşılama niteliğidir. Günümüzde ne yazık ki birçok insan, kendi kendinin en büyük düşmanıdır. Muhtemelen çoğu zaman kendimize, başkasına davranamayacağımız kadar kötü davranıyoruz. Öz duyarlılık, meditasyon yaptığınızda doğal olarak gelişecektir. Bu niteliği anksiyete deneyimine taşıdığınızda, zorlukların ortasında kendinizin en iyi arkadaşı olacak, ihtiyacınız olduğu anda kendinize yardım eli uzatabileceksiniz. Öz duyarlılığınız geliştikçe, kendiniz için burada bulunduğunuzu bileceksiniz ve anksiyeteniz de doğal olarak azalacak.
10. Denge ve sükunet
Bu nitelikler bilgeliği besler ve olaylara daha geniş bir perspektiften bakmanıza yardımcı olur. Bu perspektiften baktığınız zaman, her şeyin zamanla değişebileceğini anlarsınız. Bu deneyim, geçici anksiyete deneyimlerinden ve diğer zorluklardan çok daha zengin ve geniş bir deneyimdir.
Pratik
Şimdi tanımları yeniden okumak için kendinize biraz zaman verin. Her birini okurken bir dakika durun ve bu niteliğin sizin için ne anlama geldiği üzerine kafa yorun, özellikle de anksiyete üzerine çalışmaya başladığınızda… Her bir davranışı denemeye çalışın ve bu davranışların size nasıl hissettirdiğine bakın. Sonuç olarak, her bir davranışı deneyimleyin, deneyiminizi tarif edin ve neler hissettirdiğini not edin. Örneğin, belli bir davranışı kendinize adapte etmek kolay mıydı, yoksa zor muydu? Eğer zorsa, bunun nedeni sizce neydi? Davranış tanıdık değil miydi veya kendinize bir noktada engel mi oldunuz?