Kar elde etmek için üretim faktörlerini bir araya getirip verimli bir biçimde kullanan kişi girişimci olarak tanımlanmaktadır. Girişimciler, kar elde etme amacının yanında toplumda saygınlık ve statü kazanmak, kendi işini kurmak, tüketicilerin ihtiyaçlarına cevap vermek ve iş arayanlara iş yaratmak amacıyla da işletme kurmak isterler.
Girişimci, bu amaçlara ulaşabilmesi için bazı unsurları göz önünde bulundurmalı ve bir plan çerçevesinde hareket etmelidir. Belirlenen bu plan şu aşamaları kapsar:
Yatırım: İşletmeye kar sağlamak için yapılan harcamaların tümünü kapsamaktadır.
Yatırım Projesi: Başlangıç ve bitiş noktalarının gösterildiği bir kuruluş planlamasıdır.
Ön Araştırma: Kesin projeden önce yapılan araştırmalardan oluşur.
Fizibilite Çalışmaları: Kurulmak istenen işletmenin üreteceği malın maliyeti, satış fiyatı, müşteri beklentileri, kurulacağı yer ile ilgili araştırmaları içeren çalışmadır.
Ekonomik Araştırmalar: Yapılacak yatırımın ekonomik anlamda verimliliğinin, karlılığının ve rasyonelliğinin incelendiği araştırmalardır. Ekonomik araştırmalar şu araştırmaları içerir:
Teknik Araştırmalar: İşletmenin kullanacağı üretim teknolojileri, iş akış şemaları, makineleri, yerleşim planı, fabrika binasının inşaatı gibi teknik analizleri kapsar.
Finansal Araştırmalar: Projenin gerçekleştirilebilmesi için gerekli finansal kaynakların miktarı, nereden ve nasıl sağlanacağına ilişkin kararları kapsar.
Hukuki Araştırmalar: İşletmenin kuruluşu ve üretime geçilebilmesi için gerekli yasal prosedürlerin yerine getirildiği aşamadır.
Örgütsel Araştırmalar: İşletmede çalışacak insan gücünün ve özelliklerinin belirlendiği aşamadır.
Bahsi geçen araştırmalar yapıldıktan sonra işletmenin kuruluşuna ilişkin bir rapor hazırlanır ve bu rapor değerlendirilirken verimlilik, iktisadilik ve karlılık gibi ölçütler dikkate alınır. Verimlilik, emek, sermaye, arazi, malzeme, enerji ve bilginin etkin kullanımıdır. Girişimci, yatırım kararı almadan önce şu aşamalara da dikkat etmek zorundadır:
Kuruluş yerinin belirlenmesi; girişimcinin işletme ile ilgili vereceği önemli kararlardan biri de kuruluş yeridir. İşletmelerin faaliyetlerini sürdürecekleri yer kuruluş yeri olarak tanımlanır.
Kuruluş sırasında yapılacak işlemler ; girişimcinin kuruluş yeri belirleme sürecinde yerine getirmesi gereken birtakım yasal yükümlülükler mevcuttur. Bu işlemler:
Kuruluş dosyası hazırlama ; bu aşamalar tamamlandıktan sonra girişimci kuruluş dosyası hazırlar. Bu süreç, noterden ticaret unvanı tasdiği alınmasıyla başlar. Ardından girişimci sırasıyla iş yerinin bulunduğu belediye başkanlığından işe başlama belgesi alır, gerekli belgeleri belediye başkanlığına ve Ticaret Sicil Memurluğuna verir ve işletmenin kuruluşunu tescil eder.
İşletme kurmada yasal izinler; Ticaret ve Sanayi Odasına üye olmak, bölge sanayi müdürlüğüne başvurmak, belediyeden izin almak, vergi dairesine kayıt, sağlık izinleri ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimleri içerir.
Kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörler ; kuruluş yeri seçiminde dikkat edilmesi gereken birtakım faktörler mevcuttur. Bu faktörler:
İşletmenin kuruluşundan itibaren, yapısını oluşturan maddi ve beşeri unsurlarda oluşan gözlenen ve ölçülebilir değişmeler ve gelişmelerdir.
İşletmelerin büyüme nedenleri ; şu şekilde açıklanabilir:
İşletmelerde büyüme şekilleri ; işletmelerde büyüme iki şekilde gerçekleşir:
İçsel büyüme: İşletmelerin sahip olduğu kaynaklarını kullanarak büyümesidir. İçsel büyümenin iki yolu bulunmaktadır:
Dışsal büyüme: İşletmelerin, başka işletmelerin tamamını veya bir bölümünü ele geçirerek ya da yönetimlerini kontrol altına alarak büyümesidir. Dikey büyüme üç şekilde gerçekleşir:
İşletmeler büyüyerek yarar sağlamayı amaçlarlar. Ancak büyümenin yararları olduğu kadar birtakım zararları da vardır.
Büyümenin işletmeye faydaları şunlardır:
Büyümenin sakıncaları ise:
Büyümenin sakıncaları ile başa çıkma yöntemleri; işletmeler büyük işletmelerin sahip olduğu ayrıcalıklardan yararlanmak için büyümek isterken aynı zamanda küçük işletme olmaktan kaynaklanan ayrıcalıklarını da sürdürmek isterler. Bu konuda işletmelerin izleyebilecekleri iki yaklaşım vardır:
Ne yatay ne de dikey birleşme türüne giren hukuki birleşme türleri şunlardır:
Centilmenlik Anlaşması: Birkaç işletmenin aralarında iş birliği kurmak, rekabeti sınırlandırmak ve sektördeki durumlarını güçlendirmek amacıyla yaptıkları anlaşmadır.
Konsorsiyum: Belirli bir işin yapılması için kurulan birlik veya ortaklık anlamına gelmektedir.
Kartel: Aynı sektörde ve aynı işi yapan iki veya daha fazla işletmenin, hukuki bağımsızlıklarını yitirmeden yaptıkları anlaşmalardır. Dört türü bulunmaktadır:
Konsern: Aynı iş kolunda çalışan az sayıda işletmenin bir araya gelmesinden oluşur ve işletmeler karteldeki gibi kârlarını artırmayı amaçlar. Ancak buradaki işletmelerin sayısı, kartele girenlerden daha az olur ve birbirleriyle çok daha sıkı iş birliğine girerler.
Tröst: İki veya daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak amacıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir.
Holding: Bir şirketin başka şirketlerin hisse (pay) senetlerinin büyük bir bölümünü (% 50'den fazlasını) satın alarak onların yönetim ve denetimini ele geçirmesiyle oluşan şirketler grubudur.
Merger (Tam Birleşme): İki veya daha fazla işletmenin tek işletme hâline gelmesi durumudur. Bir işletme, başka bir işletmeyi satın alıp kendi bünyesine katabileceği gibi, her iki işletmenin yeni bir işletme olarak ortaya çıkması da olasıdır.
İşletmelerde küçülme ; gereksiz büyüme sonucu verimin düştüğü işletmelerde küçülme çok yararlı ve bazen de zorunlu bir yöntemdir. İşletmeler küçülmeye bazı nedenler yüzünden karar verir. Bu nedenler şunlardır:
visibility 3573
visibility 5734
visibility 8667
visibility 1258