Gece Uyurken Ağızdan Salya Akması Nedenleri
Gece uyurken ağızdan salya akması, her yaş grubundaki kişilerde sık olarak karşılaşılabilen bir durumdur. Uyku sırasında, yüz kasları ve yutkunma refleksinde görülen rahatlama sonucunda ağızda biriken tükürük, gece uyurken akabilir. Ağızda meydana gelmekte olan tükürüğü, asin adı verilen tükürük bezleri salgılar ve bu bezler; parotis bezleri, submandibular bezler ve dil altı bezleridir ve her bez, üretilen tükürüğü, ağız bölgesine taşımayı sağlayan tüp şeklinde kanala sahiptir. Salgılanan bu tükürüğün hacmini ve türünü kontrol etmek otonom sinir sisteminin görevidir ve sempatik ve parasempatik sinirler kontrol etmektedir.
Gün içerisinde aktif olup, yemek sırasında sulu bir tükürük oluşturarak kimyasal asetilkolinin serbest kalmasını sağlar ve tükürük akışının hızlanmasına neden olur. Tükürük bezleri çene kemiğinin alt kısmında bulunur ve üretilmekte olan tükürüğün bir çoğunu istirahat sırasında üretir. Yiyeceklerin parçalanmasını, konuşmanın düzgün ve net bir şekilde meydana gelmesini, ağızda mikrop oluşumunu ve ağız kokusunun engellenmesini, diş minesini, diş çürüğünü ve diş eti rahatsızlıklarını önlenmesini sağlar. Yiyecek yenilmeye başlanacağı zaman, otonom sinir sisteminin uyarılması sonucu tükürük meydana gelir ve gıda ile karışarak yutulur. Bazı etkilere maruz kalması sonucu normalden fazla bir şekilde salgılanır ve gece uyku sırasında salya şeklinde ağızdan dışarı akar.
Salya akışı nedenleri arasında parazitler, ağzı açık uyumak, burun tıkanıklıkları, geniz eti, burunda bulunan et, uyku sırasında yatış şekli, mide ekşimesi, gastrit, reflü, bademcik iltihabı, kullanılmakta olan bazı ilaçların neden olduğu yan etkiler nedeni ile meydana gelebilmektedir. Aşırı derecede görülmekte olan salya akışı, hipersalivasyon, nörolojik bir hastalığın neden olduğu bir durum veya burundan kaynaklanan tıkanıklık sonucu gelişebilmektedir. Sinüslerin tıkalı oluşu ve rahat nefes alınamaması nedeni ile ağızdan salya akışı gelişebildiği gibi bazen de önemsiz gibi görünebilen bu durumun altında yatan ciddi sağlık sorunları bulunabilmektedir. Bazı hastalıklar, çok fazla tükürük üretilmesine neden olarak gece uykuda salya akışına sebep olabilmektedirler.
Aşırı derecede tükürük salgılanmasına neden olan hastalıklar
- Lou Gehrig hastalığı olarak bilinmekte olan amyotrofik lateral skleroz (ALS)
- Bell’in felci
- Serebral palsi
- Gastroözofageal reflü rahatsızlığı (GÖRH)
- Makroglossia (dil ile ilgili rahatsızlık)
- Zihinsel engel bulunması
- Parkinson
- Zehirlenme
- Hamilelikte yaşanan sorunlar
- Kuduz
- İnme
Tükürük üretiminin artmasına neden olan ilaçlar
- Klonopin (klonazepam) epilepsi nöbetleri için kullanılmakta olan ilaç
- Klozapin adı altında şizofren hastalığı için kullanılmakta olan ilaç (Clozaril, Fazaclo ODT)
- Salagen (pilokarpin), radyasyon tedavisinde ağız kuruluğunun tedavisi için kullanılmaktadır
- Psikolojik bozukluklar için kullanılmakta olan ilaçlar
- Alzheimer hastalığının tedavisi için kullanılan ilaçlar
- Miyastenia gravis (İskelette bulunan kasların zayıflığa uğramasına sebep olan nöromüsküler hastalık türü)
Uyku pozisyonu
Ağızdan salya akması genel olarak uyku esnasında meydana gelir ve bu sorunun ortaya çıkış nedeni uyku sırasındaki yatış şekillerinden kaynaklanıyor olabilmesidir.
- Yan tarafa dönerek uyumak
Gece uyurken ağızdan salya akması nedenlerinden biri, yan tarafa dönerek uyumak olabilmektedir. Yan tarafa dönerek uyunulması ile birlikte, ağızda biriken tükürük yutulamaz ve bu nedenle ağızdan dışarı akar.
- Yüz üstü yatmak
Uyku sırasında, yüz üstü midenin üzerine yatılması sonucu, ağızda bulunan tükürüğün ağızdan dışarı salya olarak akmasına neden olmaktadır.
Alerji
Vücudunda, küf, toz, polen ve hayvan tüyüne karşı alerjisi olan kişilerde toksinlerin temizlenebilmesi açısından tükürük üretilmesi artabilmektedir.
- Mevsimsel alerji
Gözlerde kaşınma, burun akıntısı ve hapşırma ile belirti gösteren mevsimsel alerjiler, histamin, mukus ve tükürük üretimlerini aşırı bir şekilde artmasına yol açar ve bu da uyku sırasında salya akışına neden olabilmektedir.
- Gıda alerjisi
Burnun iç kısmında oluşan iltihap, gıda alerjisi, böcek ısırmasına ve böcek ilaçlarına karşı meydana gelen hassasiyet sonucu, aşırı derecede salya üretilmesine neden olabilir.
Sinüs iltihabı
Burnu çevreleyen kemiklerin içerisinde içi boş hava boşlukları sinüsleri meydana getirir ve soğuk algınlığı, alerji ve yaşanabilecek burun ile alakalı sorunlar neticesinde iltihap oluşabilir. Sinüslerde meydana gelen iltihaplanma yada enfekte olması halinde, burunda tıkanma yaşanabilir ve bu durum drenaja sebep olur ve bu sebepten ötürü salya akışına neden olur.
Soğuk algınlığı
Soğuk algınlığı yaşanmasından dolayı yada enfeksiyon meydana gelişi ile birlikte, burun tıkanıklığı yaşanabilir. Sinüslerde ki oluşan bu enfeksiyon, yutkunma ve nefes almada sorun yaşanmasına neden olduğundan dolayı, tükürük üretilmesinin artmasına yol açarak, ağızdan salya gelmesi nedenleri arasındadır.
- Sinüslerin dar olması
Sinüs pasajlarının iltihaplanması yada tıkanması nedeni ile veya dar bir sinüse sahip olma durumu, salya sorununa neden olabilmektedir ve sinüslerde yaşanan tıkanıklık sonucu, ağızdan nefes almaya sebep olabilir, ağızdan nefes alınması ile birlikte, salya artışı gözlemlenebilmektedir.
- Viral yada bakteriyel etkenler
Strep boğazı (farenjit) ve bademcik iltihabı, viral yada bakteriyel nedenler ile yaşanan boğaz ağrısı ile beraberinde eşlik eden ateş ile birlikte, bademciklerin büyümesi ve iltihap oluşmasından kaynaklı sorunlar, yutmanın azalmasına etki göstereceğinden, tükürük üretilmesinin artmasına neden olarak uykuda salya akmasına zemin hazırlar.
- Grip ve genizde oluşan tıkanıklık
Grip olmak ve bununla birlikte, genizde oluşabilecek tıkanıklık gibi sorunların meydana gelmesi ile birlikte gece uyurken ağızdan salya akması sorunu ile karşılaşılması mümkündür.
Mide ekşimesi
Mide sorunları arasında bulunan mide ekşimesi, gece uyurken salya akması nedenleri arasında olabilmektedir. Mide ekşimesi sonucunda, midede bulunan asit, yemek borusunu uyarır ve bu uyarı ile birlikte, salya gerektiğinden daha fazla bir şekilde artar ve gece uyurken salya akışına sebep olur.
Gastrit ve reflü
Gastrit yada reflü gibi mide ile ilgili problem yaşayan kişilerde, tükürük miktarında artış yaşanmaktadır ve bu nedenden ötürü ise uyku sırasında salya akmasında artış yaşanabilmektedir.
Zehirlenme
Gece ağızdan salya gelmesi nedenleri arasında, zehirlenme veya vücudun alerjik reaksiyon göstermesi sayılabilmektedir. Böyle bir durum ile karşılaşılması sonucu, aşırı salya üretimi meydana gelebilmektedir ve bu önemli bir durum olduğundan hastahaneye gidilmesi gerekmektedir.
- Civa ve bakır zehirlenmeleri
Hipersalivasyon nedenlerinden olan zehirlenmeler, örümcek veya yılan zehri yada zehirli mantar yeme nedeni ile meydana gelebileceği gibi, civa ve bakır zehirlenmeleri de salya gelme nedenleri arasındadır.
Bademcik iltihabı
Bademcik iltihabı, boğazda meydana geldiği zaman, ortaya çıkan bu iltihap nedeni ile, boğazda biriken salyanın yutulmasını zor bir durum haline getirdiğinden dolayı, gece uyurken salya akışının görülmesine neden oluşturabilir.
Kullanılan ilaçlar
Salya akışına neden olan bir başka durum ise, morfin, sinir sistemi hastalıkları için kullanılan ilaçlar, antipsikotik ilaçlar özellikle klozapin kullanımı, antidepresan ilaçlar, alzheimer tedavisi için kullanılmakta olan ilaçlar ve ağız kuruluğunun giderilmesinde etki sağlayan ilaçların kullanılmasından kaynaklanabilir.
- İlaçların yan etkisi
Gereğinden fazla üretilmekte olan tükürük, kullanılmakta olan bir ilacın göstermiş olduğu yan etki nedeni ile meydana gelebilir. Bu ilaçların kullanılması ile birlikte ortaya çıkan yan etkilerden dolayı gece uyurken ağızdan salya gelme sorunu gelişebilmektedir.
Ağız yapısının farklı oluşu
Gece uyurken ağızdan salya gelmesi nedenleri arasında, kişinin ağız yapısındaki farklılıktan kaynaklı olmasından dolayı gelişebilmektedir. Ağız bölgesinde bulunan kemiklerin şekli ile birlikte dilin yapısı bu konu ile ilgili oldukça etki göstermesine neden olmaktadır.
- Ağızdan nefes almak
Gece uyurken ağızdan salya akmasının sebeplerinden bir tanesi, uyurken burun yerine ağızdan nefes alınmasından kaynaklanıyor olmasıdır. Burnun tıkalı olması, salya akışının etkili olmasını sağlarken, ağızdan nefes alınması ile birlikte, nefes almak için ağız açılınca, salyanın akması gerçekleşir.
- Diş çıkarma
Ağzı açık uyumaktan kaynaklanabilen salya akışı, aynı zamanda diş çıkarma nedeninden kaynaklanıyor olabilmektedir.
- Diş eksikliği
Salya akışının nedenleri arasında diş yapısındaki bozukluktan dolayı kaynaklana bilirken, dişlerin yamuk veya eksik olması nedeni ile gece uyurken ağızdan salya akışı görülebilmektedir.
- Yutma problemleri
Disfaji (yutma sırasında yaşanan zorluk) aşırı salya üretilmesine neden oluşturabilir ve bu bir hastalık belirtisi olabilmektedir. MS, Parkinson, Kas distrofisi ve bazı kanser çeşitleri, disfajiye sebep olabileceğinden, tükürüğün yutulması ile ilgili sorun yaşanmasına neden olur ve bu nedenle salya akışı meydana gelebilir.
- Ağzı açık uyumak
Gece uyku sırasında ağızdan salya akışının nedenleri arasında, ağzı açık bir şekilde uyumanın etkisi vardır. Burundan yeteri kadar nefes alınmamasından dolayı ağız açık kaldığı zaman tükürük miktarında artışa neden olur ve bu yüzden uyku sırasında istem dışı salya akışı görülür.
Asit içeren diyetler
Hamilelikten dolayı meydana gelen mide bulantıları ve yapılan diyetlerin asit içerikli olabilmesi nedeni ile gece uyurken ağızdan salya akması görülebilmektedir.
Nörolojik hastalıklar
Nörolojik rahatsızlık yada inme gibi nedenler, disfaji sorununun ortaya çıkmasını sağlar ve bu durum yutma güçlüğünün yaşanmasına yol açar.
- Dudakların tam olarak kapanmaması
Nörolojik rahatsızlığı bulunan kişilerde salya akma problemi yaşanabilmektedir. Çene stabilitesinin ve dil gücünün ve hareketinin azalması sonucu ve dudakların tam olarak kapatılamaması ile birlikte gece uyku sırasında salya akışı meydana gelebilmektedir.
Felç
İnme geçirilmesi nedeni, kanın beyine doğru bir şekilde akmaması sonucu oluşur ve tedavi yapılmadığı taktirde, sinir sisteminin zarar görmesini sağlar ve bu durum yutkunma sorununa yol açtığından, yutma refleksinin azalması ile birlikte gece uyku sırasında salya akışı görülebilmektedir.
- Yüz felci
Bel felci geçirilmesi ile birlikte, yüzün bir tarafında hafif veya şiddetli olabilecek şekilde kaslarda meydana gelen kas zayıflığına sebep olarak gece uykuda salya akışına neden olabilmektedir.
Parkinson hastalığı
Parkinson hastalığında, hastalığın ilerlemesi ile birlikte, yutma hareketinin azalması ile tükürük ağızda birikir ve istem dışı olarak gece uyurken salya akışının ortaya çıkmasına neden olur.
Kilo fazlalığı
Uykuda salya akması nedenlerinden bir tanesi ise uyku apnesi ve fazla kiloya sahip olmaktır. Kilo kontrolünü sağlamak salya akışının azalması için etkili olabilmektedir.
Yastığın alçak oluşu
Gece uyku sırasında kullanılan yastığın alçak seviyede olmasından dolayı salya akması görülebilmektedir.
Kıl kurdu
Ağızdan gece uykuda salya gelmesi nedenlerinden bir tanesi ise, kıl kurdu gibi etmenlerin neden olmasından dolayıdır. Diğer ismi ile parazit vücutta mevcut ise, bu durum salya akışının ortaya çıkma nedenleri arasında bulunabilmektedir.
Geniz veya burunda bulunan rahatsızlıklar
Solunum sisteminde ortaya çıkan rahatsızlıklar salya akışının yaşanmasına zemin oluşturabilmektedir. Burunda bulunabilecek et parçası, geniz eti yada soğuk algınlığının neden olduğu burun tıkanıklıkları gece salya akmasının görülmesinde etkilidir.
Hormonal sorunlar
Hormonlarda meydana gelen sorunlar nedeni ile tükürük fazla miktarda salgılanır ve buda uyku sırasında salya akışının görülmesine neden olmaktadır.
Bebeklik dönemi
Bebeklik döneminde bulunan çocuklarda, yutma kasları üzerinde kontrol sağlanamaması ile birlikte ağızdan salya akması görülebilmektedir aynı zamanda bebeklerin diş çıkarma dönemlerinde salya akışı olabilmektedir.
Tüketilen gıdalar
Dil yenilen gıdalarda bulunan tatları alarak gıdaya göre tükürük salgılar. Yenilen baharatlı gıdalar, ekşimsi gıdalar ve asidik özellikte bulunan yiyecek türleri, tükürüğün gereğinden daha fazla bir şekilde artmasına neden olmasını sağlar ve buda uyku sırasında salya akışının görülmesine neden olur.
Tükürük bezinin aşırı çalışması
Tükürük bezinin gereğinden daha fazla bir şekilde aktif olarak çalışması sonucu, uyku sırasında salya akışı görülebilmesi mümkündür.
Ağız bölgesinde bulunan kasların zayıf olması
Yutma da zorluk yaşanması, ağız içinde çok fazla tükürük hissedilmesi gibi nedenler ile birlikte ağız bölgesindeki kasların zayıf olması ile kontrol sağlanamaması nedeni ile uykuda salya akışı görülebilmektedir.
Uyku apnesi
- Obstrüktif uyku apnesi
QUyku apnesi, bir uyku sorunudur ve solunum yollarının daralması veya hasara uğraması ile birlikte ortaya çıkar. Obstrüktif uyku apnesi, hava yollarının sürekli olarak tıkanması sonucu ortaya çıkar.
- Merkezi uyku apnesi
Merkezi uyku apnesi ise, beynin nefes almak için gerekli olan sinyalleri göndermemesi sonucu düzensiz olarak nefes alınmasına neden olduğundan bu durum tükürük üretilmesinin artmasını sağlayarak salya akışına neden olur.
- Uyku bölünmesi
Uyku apnesi sorunu yaşamakta olan kişiler, gece uyku sırasında nefes almada sorun yaşarlar ve bu durum uykunun bölünmesine neden olmaktadır. Uyku apnesi önemli bir sağlık sorunudur ve bu sorun nedeni ile uyku sırasında salya akışının yaşanması görülebilmektedir.
Baş ağrısı
Gece uykudan sık olarak uyanmak, vücudun istirahat edip dinlenememesi, sık bir şekilde meydana gelen baş ağrıları ile birlikte mevcut olan diğer uyku problemleri ile birlikte yaşanabilen salya akışı, altta yatan bir hastalık durumu olabileceğini gösterebilmektedir.
Beyin travması
Ağızdan salya gelmesine etki sağlayan nedenler arasında, geçmişinde travmatik beyin yaralanması yaşanması nedeni veya felç geçirilmesi sonucu meydana gelebilmesi mümkündür.
Yutma ile alakalı sinirlerin zarar görmesi
Amyotrofik lateral skleroz, Parkinson, Miyastenia Gravis gibi rahatsızlığı bulunan kişilerde, yutma kontrolünden sorumlu sinirler ve kaslar etkilenebilir ve bu durum da ağız içerisindeki kasların kontrol edilememesine neden olacağından salya akışına neden olmaktadır.
Boğazın arka bölümünde bulunan kıkırdağın şişmesi
Salya akışına neden olan bir başka durum, epiglottitid adı verilen, boğazın arka bölümünde bulunmakta olan tabak kıkırdağın şişmesi sonucu oluşan enfeksiyon neticesi ile yutmaya yardımcı olan kasların zarar görmesi sonucu meydana gelmesidir.
Otoimmün bozukluktan kaynaklı sorunlar
Guillain-Barre sendromu yaşanması sonucu meydana gelen otoimmün bozukluk sebebi ile, vücuttaki sinirler zarar görür ve bu nedenle salya akışı meydana gelebilmesine sebep olabilir.
Uyku sırasında kaslarda meydana gelen gevşeme
Vücutta bulunan kaslar uyku sırasında gevşeme gösterir ve uykunun en derin kısmı olan rem uykusunda ağız açık kalabilir ve bu durum tükürüğün yutulamayıp ağızdan sızmasına sebep olmaktadır.
Saman nezlesi
Gece ağzın açık kalma nedenleri arasında, burundan yeteri kadar iyi nefes alınamaması sonucu ile meydana gelir. Burunda olabilecek herhangi bir tıkanıklık sonucu, ağızdan nefes alma gereksinimi ortaya çıkarabilir. Burun tıkanıklığı, soğuk algınlığı yada saman nezlesi gibi alerjik nedenler ile ortaya çıkabilmektedir.
Burun tıkanıkları
Burunda meydana gelebilecek her hangi bir semptom burnun tıkanmasına neden olur ve ağızdan solunum yapılmasına yol açar. Oluşan tıkanıklık ile birlikte, horlama ve uyku apnesi sorunları ortaya çıkar ve bu sorunlar uyku sırasında salya akışı nedenleri arasında olabilmektedir.