Çocuk Hakları: BM Çocuk Hakları Sözleşmesi
Selam Sosyal Çocuk, içinde bulunduğumuz genel ağ sayfasının adında da gördüğün çocuk kelimesi senin için nasıl bir anlam taşıyor? Çocuk, denildiği vakit ilk aklına gelenleri bir köşeye yazmaya ne dersin? Çocuk kelimesinin anlamı için her zamanki adresimiz olan Türk Dil Kurumu’nun güncel Türkçe sözlüğüne bir göz atalım!
TDK’ye göre çocuk: Küçük yaştaki erkek veya kız, demek!
Bizim genel olarak kabul ettiğimiz anlamıylaysa çocuk: 18 yaşından küçük herkes, demek! Evet, 3 yaşında da 17 yaşında da çocuk olarak kabul ediliyorsun! Böyle söylediğimiz zaman ülkemizdeki çocuk sayısı bir hayli fazlaymış gibi geliyor değil mi? Ben sana yardımcı olayım:
Türkiye’de 18 yaş altındaki çocukların sayısı: 24 milyondan fazla!
Daha önceki Dünya’mızı Tanıyalım yazımızda hem Dünya hem de Türkiye nüfusundan bahsetmiştik! Türkiye’nin nüfusu 85 milyonu geçmek üzereyken 24 milyondan fazla olan çocuk sayısı neredeyse ülkedeki tüm insanların çeyreği kadar! Kendinizi küçümsemeyin, çok kalabalıksınız!
Peki, nedir bu çocuk hakları? Öncelikle hak kelimesinin Sosyal Bilgiler dersi açısından anlamına bir göz atalım.
Hak: Kişilere kanunlar tarafından sunulan bir şeyler yapma özgürlüğüdür.
Haklarımız kısaca bir şeyleri yapabilmemizdir.
Çocuk hakları da çocuklara kanunlar (yasalar, kurallar) tarafından verilen bir şeyler yapabilme özgürlüğüdür. Çocuk hakları için çıkartılan en yaygın kuralları Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde görüyoruz!
Birleşmiş Milletler de nedir, diye sorduğunu duyar gibiyim. Kısaca açıklayalım!
Birleşmiş Milletler (kısaltması BM) 1945 yılında dünyadaki birçok ülkenin katılımıyla kurulmuş uluslararası bir örgüt. Birleşmiş Milletler’e tamı tamına 193 ülke üye! Türkiye de bu ülkelerden biri. BM’nin alt kuruluşlarından birkaçının ismini duymuş olabilirsin, ben sana tekrar hatırlatayım!
UNICEF: Açılımı Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu olan UNICEF, her çocuğun haklarını korumak için çalışıyor.
UNESCO: Açılımı Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü olan UNESCO bu alanlarda faaliyet gösteriyor.
Araştırma görevi: Bu yazıyı okuduktan sonra UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmeye hak kazanmış Türkiye’deki eserleri incelemeye ne dersin!
BM Çocuk Hakları Sözleşmesi ise 1989 yılında ortaya konulan ve 193 ülkenin tamamında kabul edilip uygulamaya konulan bir sözleşmedir. Bu sözleşmeye göre çocukların evrensel hakları vardır! Bu haklardan bazıları şöyle;
BM Çocuk Hakları Sözleşmesi Maddeleri
1. Her birey on sekiz yaşına kadar çocuk olarak kabul edilir. Her çocuk vazgeçilmez haklara sahiptir.
2. Çocuk Hakları, bütün çocuklar içindir. Doğum yerleri, konuştukları dil ne olursa olsun fark etmez. Büyüklerinin inançları ya da görüşleri nedeniyle hiçbir çocuğa ayrım yapılmaz.
Yani renklerimiz nasıl olursa olsun nasıl görünürsek görünelim, hangi dili konuşuyor olursak olalım, bütün çocuklar eşit haklara sahiptirler! Dünyanın herhangi bir ülkesindeki çocuk da seninle aynı haklara sahip!
3. Her çocuğun bir isme ve vatandaşlığa sahip olma hakkı vardır. Devlet, çocuk doğduğunda bu ismi kaydeder ve çocuğa bir kimlik verir.
Sen doğduğun zaman ailen belki de sen daha doğmadan önce günlerce düşündükleri bir ismi sana verdiler ve doğduğun gibi bir adın oldu! Bu ad belki de aile büyüklerinizden birinin ismiydi: Buna da gelenek diyoruz! Ailedeki büyüklerin isimleri yeni doğan çocuklara verilebilir! Hemen şimdi kalkıp Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin sana verdiği kimliğe bakmaya ne dersin?
4. Çocukların okula gitme, oyun oynama hakkı vardır. Onlar yetişkinler gibi çalıştırılamazlar. Çalışmak zorunda kalırlarsa yapacakları iş onların sağlığı ve eğitimleri için sorun oluşturmamalıdır.
Kısaca çocuk olarak;
– Oyun Oynama (Dinlenme ve Eğlenme hakkı)
– Okula Gitme (Eğitim Hakkı)
Her çocuk belli bir yaşa geldikten sonra eğitim alma hakkına sahiptir. Türkiye’de her çocuk için zorunlu eğitim vardır. Türkiye’de zorunlu eğitim 12 yıldır. Yani her çocuk ilkokul, ortaokul ve lise olmak üzere 12 yıl zorunlu ve devlet okullarında ücretsiz eğitim alır!
– Barınma (bir evde,kurumda vb. bir yerde yaşayabilme)
– Yaşama (Yaşama hakkı her insan için temel ve vazgeçilmezdir!)
– Düşündüklerini özgür bir şekilde ifade edebilme
– Özel hayatının gizliliği
– Şiddetten korunma hakkı
– İstediği mesleği seçebilme hakkı
– Sağlıklı bir hayat yaşayabilme, sağlık hizmetleri alma
gibi haklara sahibiz!
Bu haklarımızı bilmek ve haklarımızı savunmak çocuklar olarak bizlerin sorumluluğu! Yukarıdaki BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin toplamda 45 maddesi var, dilersen bunları daha sonra kendin de okuyabilirsin! Bir Sosyal Çocuk haklarını bilir ve bu haklarını savunur! Bu kadar çok çocuk dediğimiz bir yazıda 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’ndan bahsetmemek olmaz! Mustafa Kemal Atatürk tarafından bütün dünya çocuklarına armağan edilen 23 Nisan günü ülkemizde her yıl coşkuyla kutlanıyor! Ve bu kutlamalara dünyanın birçok farklı ülkesinden çocuklar da katılıyor! Aşağıdaki videoyu izleyerek konu hakkında detaylara da ulaşabilirsin!