Basın İlan Kurumu Anadolu Gazete Sahipleri Temsilcileri Mustafa Arslan, Şevket Erzen ve M. Nuri Kolaylı, Yargı Reformu Paketi ile icra ilanlarının kaldırılmasının yerel basını ekonomik açıdan tehdit ettiğine vurgu yapan bir açıklama yayımladılar.
Bu yaklaşıma ilişkin karşı görüşleri ifade eden bir rapor hazırladıklarını ve bu raporu TBMM Adalet Komisyonu Üyeleri’ne takdim edeceklerini ifade eden BİK Temsilcileri, “raporumuzda, sorunun bütün detaylarına ve çözüm önerilerimize yer verdik” dediler.
BİK üyeleri meslektaşlarına konuyla ilgili gönderdikleri açıklamada şu bilgiyi verdiler:
“Raporumuzla ilgili olarak; Cumhurbaşkanlığı Hukuk Kurulu Üyesi Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mustafa Akış, Ulaştırma Komisyonu Başkanı Tahir Akyürek, MHP Grup Başkan Vekili Erkan Akçay, Adalet Komisyonu Sözcüsü Gülay Samancı, Komisyon Katip Üyesi Belgin Uygur, Adalet Komisyonu Üyeleri Emine Yavuz Gözgeç ve Tufan Köse ile gerekli görüşmeler yapıldı.
Başkan dâhil pek çok üye milletvekilinin İstanbul’da seçim çalışmasında olmasından ötürü, raporumuzu kendilerine yazılı olarak ulaştırdık. Konuya ilişkin Adalet Bakanı Abdülhamit Gül’den de randevu talep ettik.
Bu konuda sizlerin de desteğini bekliyoruz. Raporumuzu ve TBMM Adalet Komisyonu üyelerinin listesini yazımızın devamında bulabilirsiniz. TBMM Adalet Komisyonu üyelerine ve ilinizdeki milletvekillerine sorunu anlatmanızı ve çözüm için katkıda bulunmalarını istemenizi diliyoruz.
İşbirliği ve dayanışma içinde çalışarak, icra ilanlarını ortadan kaldıracak nitelikteki içeriğin lehimize değişeceğine inanıyoruz.”
MİLLETVEKİLLERİNE GÖNDERİLEN MEKTUP
Sayın Vekilim;
Ülkemiz için büyük önem taşıyan Yargı Reformu Paketi’ni ele alarak, kısa sürede sonuçlandırmak için gösterdiğiniz çaba için öncelikle teşekkürlerimizi sunuyoruz.
TBMM Adalet Komisyonu’nda görüşülmesinin ardından Meclis Gündemi’ne gelecek olan Yargı Reformu Paketi, basın sektörümüze ilişkin önemi değişiklikler öngörülmektedir.
Bilindiği gibi icra - iflas ve ihale ilanları başta olmak üzere Basın İlan Kurumu aracılığı ile alınan resmi ilanlar, yazılı basınımızın adeta can suyu niteliğindedir. Ancak, yeni tasarı ile resmi ilan statüsünde olan ve yerel gazetelerde yayınlanma zorunluluğu bulunan icra ilanlarının, yeni uygulamada kalkacağını üzülerek öğrenmiş bulunuyoruz.
Kanaatimizce; Anayasamız’da koruma altına alınan haberleşme işlevinin yanı sıra sivil toplumun hayata geçmesi, yönetenle yönetilen ilişkisinde denge ve yönetilenden yana tavır koyabilme, denetim, eğitim, siyasetin işlerliği ve siyasetçinin geniş halk kitleleri ile buluşabilmesinin teminatı yazılı basınımızın değişikliğin çerçeve itibari ile kamuoyuna aktarıldığı şekliyle gerçekleşmesi halinde can damarı tehdit altına girecektir. Halen icra-iflas ilanları resmi ilanlar içinde yüzde 50’den fazla bir pay tutmaktadır.
Döviz kurundaki artışların da baskısı ile son bir yılda girdilerimizde yüzde 100”e yakın artış meydana gelmiştir. Buna karşın reklam gelirleri daralmış, resmi ilan gelirlerinde ise düşüş meydana gelmiştir.
Sektörümüz milli güvenlik, ulaştırma-haberleşme, eğitim gibi bir kamu görev alanıdır. Tüm dünyada kitle iletişim sektörü kamu tarafından desteklenen, kamu yararına hizmeti için özgürlük imkanı açılan özel bir alandır. Uluslararası ideolojiler, bölücü akımlar, çıkar ve baskı gruplarının etkilerinden bağımsız özgür bir yayıncılık için Türkiye özgün bir çözüm üretmiş ve resmi ilan ve reklamlar sistemini başarı ile sürdüre gelmiştir. Geldiğimiz noktada ihale ilanlarındaki daralmanın üzerine yargı ilanlarını topyekun ortadan kaldıracak bir yaklaşım sektörün yaşamasını tehdit etmekten daha öte demokrasimizin sağlıklı işlerliğine doğrudan tehdit oluşturacaktır.
Sizi çok meşgul etmeden rakamlarla söylediklerimizi ortaya koymak ve çözüm önerimizi arz etmek istiyoruz.
RESMİ İLAN GELİRLERİ KAMUYA GERİ DÖNMEKTEDİR
BİK mevzuatı çerçevesinde yazılı basına verilmekte olan resmi ilan gelirlerinin hemen tamamı KDV, BİK Komisyonu, SGK pirim, damga, muhtasar, gelir ve kurumlar vergileri yolu ile kamuya dönmektedir.
Konuya ilişkin ilçe ve il gazetelerinin Eylül 2018 resmi ilan gelirleri ile anılan kalemlere yapılan harcamalar ve personel, baskı maliyetleri aşağıda verilmiştir.
Yeni Ereğli Gazetesi’nin Eylül 2018’de aldığı 5 bin 546 lirada 846 lira KDV, 831 lira BİK Komisyonu bulunmaktadır. Gazetenin eline 4 bin 714 lira geçmektedir. Öte yandan gazete asgari 4 fikir isçisi çalıştırmaktadır. Bu fikir isçileri için 2 bin 686 lira SGK tahakkuk toplamı ödemektedir. 3 aylık muhtasar için ise bin 570 lira ödenmektedir. Bu da aylık 523 liraya karşılık gelmektedir. Gazete eline geçen 4 bin 714 liralık resmi ilan gelirinin 3 bin 204 lirasını çalıştırdığı isçiler için devlete geri ödemektedir. KDV ve BİK komisyonu ile birlikte bu rakam 4 bin 886 liraya ulaşmaktadır. Gazete sahibinin elinde 660 lira kalmaktadır. 660 liranın üzerine fikir isçilerinin giderini oluşturan 8 bin 118 lira ile matbaaya hizmet alımı karşılığı ödediği 3 bin 667 lirayı ilave etmemesi, vergi dilimine göre gelir vergisini de üretmesi gerekmektedir.
Resmi belge ve aylık beyannamelerden de görüleceği üzere aslında yazılı basın (resmi ilan alma hakkını haiz 706 gazete BİK görev alanında, 401 gazete ise valilikler görev alanındadır) hem en kayıtlı sektör hem de yapmakta olduğu kamu görevinin dışında katma değer üreten bir sektördür.
YEREL DEMOKRASİ, YEREL BASINLA HAYATA GEÇMEKTEDİR
Yerel basınımızın oluşturduğu katma değer tarafımızdan hazırlanan detaylı rapor ile gözler önüne serilmektedir.
15 büyükşehrin belediye başkanları ve valiler hakkında, 2017 yılı ile 2018 yıllarının 9 ayında çıkan haber sayıları, haberlerin çıktığı yayın organlarının türü, tirajları ve reklam eşdeğerleri aşağıda verilmiştir. Buna karşın aynı dönemlerde gazetelerin aldıkları resmi ilan ve reklam gelirleri de karşılaştırma açısından dikkate sunulmuştur. Örnek olması açısından Konya ve Eskişehir’e bakalım.
2017 yılında Konya gazetelerine 7 milyon 759 lira resmi ilan ve reklam verilmiştir. Öte yandan Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Akyürek hakkında yayımlanan haberlerin reklam eşdeğerleri 30 milyon 646 bin lira ve Vali Yakup Canbolat hakkında 13 milyon 710 lira olmak üzere toplam 44 milyon 356 milyon liralık reklam eşdeğeri haber yayımlanmıştır. Aynı dönemde Büyükşehir Belediye Başkanı hakkında 9 bin 204 haber yayımlanmıştır. Bu haberlerin 78’i bölgesel yayınlarda, 1’iKKTC’de, 1’i sektörel yayınlarda, 247’si yaygın gazeteler ve 8 bin 887’si ise yerel gazetelerde yayınlanmıştır. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere resmi ilanların kat kat fazlası reklam eşdeğerleri açısından üretilmektedir. Yerel gazetelerin ağırlığı ise ayrıca dikkat çekicidir. 2018 yılı için de benzer rakamlar söz konusudur.
Bir diğer büyükşehrimiz Eskişehir’e baktığımızda şöylesi rakamlar karşımıza çıkmaktadır;
2017 Yılı’nda Eskişehir’de toplam 3 milyon 332 bin liralık resmi ilan ve reklam yayınlanmıştır. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen hakkında yayınlanan 4 bin 406 haberin reklam eşdeğeri 30 milyon 760 bin liradır. Vali Özdemir Çakacak hakkındaki haberlerle birlikte toplam 50 milyon 716 bin liralık reklam eşdeğeri haber yayımlanmıştır. Ortaya 20 kata yakın bir rakam çıkmaktadır.
Çalışmaya şehrin milletvekilleri, siyasi parti yöneticileri, kaymakamları ve sivil toplum örgütleri de eklendiği zaman ortaya son derece çarpıcı bir tablo çıkacaktır. Takdir edileceği üzere saygıdeğer milletvekilleri ile mahalli idareciler ve yerel siyasi aktörlerin yaygın basında yer alabilmesi nerede ise skandal haberleri dışında mümkün olamamaktadır. Oysa ki yerel basın yerel siyasetçinin, milletvekillerimizin sesi, gözü-kulağı ve toplumla buluşmasının yegane aracıdır.
Yargı Reformu Paketi’nde öngörüldüğü şekilde bir değişiklik yapılması halinde 10 bin kişiye yakın istihdamda çok ciddi kayıplar yaşanacak, kamu verdiği ilanlar yolu ile oluşturduğu sigorta ve vergilerden mahrum kalacak, reklam eşdeğerleri yolu ile ortaya çıkan devasa katma değer yitecektir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin müteaddit kararları, İcra İflas Kanunu’nun 114. Maddesinde icra müdürlerine verilen yetkinin keyfi bir yetki olamayacağına işaret ederek, tarafların menfaati gözetilmek sureti ile fabrika, tersane gibi ülke genelinde alıcı olacak gayrimenkullerin satış ilanlarının yaygın gazetelerde diğerlerinin ise yerel gazetelerde ilan edilmesini göstermektedir.
Kamu İhale Kanunu’ndaki gibi eşik değerler mantığı ile hazırlanmış ve Yüce Meclis’in uygun göreceği metin tartışmaya açık olabilecek inisiyatifleri engellemiş ve objektif kriterler üzerinden şeffaf bir uygulamayı ortaya koymuş olacaktır. Aşağıda Basın İlan Kurumu’nda da tartışarak oluşturduğumuz karşılaştırmalı metin yer almaktadır. Metinde de görüleceği üzere gazetelerin yazılı nüshalarında hem internet sitelerinde hem de BİK’in resmi ilan portalinde ilanların yayınlanması öngörülmektedir.
Eminiz ki bu yaklaşım meseleyi tek boyutlu ele almaktan uzak, tüm yönleri ile ortaya koyan, Adalet Bürokrasisi’nin beklentilerine de cevap verebilecek her şeyden önemlisi demokrasimizin sağlıklı işlemesine hizmet edecek, basın sektörünü kamu hizmeti üretecek şekilde yaşatacak bir yaklaşımdır.
Konuyu bilgilerinize sunar, ülkemizin geleceği için yapılacak her türlü çalışmanın yanında olacağımızı özellikle vurgulamak isteriz.
MEKTUBUN GÖNDERİLDİĞİ ADALET KOMİSYONU ÜYELERİ ŞUNLAR:
Hakkı KÖYLÜ - KASTAMONU Milletvekili - Başkan
Yılmaz TUNÇ - BARTIN Milletvekili – Başkanvekili
Gülay SAMANCI - KONYA Milletvekili - Sözcü
Belgin UYGUR - BALIKESİR Milletvekili - Katip
Emine YAVUZ GÖZGEÇ - BURSA Milletvekili - Üye
Sabri ÖZTÜRK - GİRESUN Milletvekili - Üye
Abdulkadir ÖZEL - HATAY Milletvekili - Üye
Abdullah GÜLER - İSTANBUL Milletvekili - Üye
Mahmut Atilla KAYA - İZMİR Milletvekili - Üye
Ramazan CAN - KIRIKKALE Milletvekili - Üye
Orhan KIRCALI - SAMSUN Milletvekili - Üye
Mustafa ARSLAN - TOKAT Milletvekili - Üye
Yusuf BAŞER - YOZGAT Milletvekili - Üye
Rafet ZEYBEK - ANTALYA Milletvekili - Üye
Süleyman BÜLBÜL - AYDIN Milletvekili - Üye
Tufan KÖSE - ÇORUM Milletvekili - Üye
Turan AYDOĞAN - İSTANBUL Milletvekili - Üye
Zeynel EMRE - İSTANBUL Milletvekili - Üye
Alpay ANTMEN - MERSİN Milletvekili - Üye
Abdullah KOÇ - AĞRI Milletvekili - Üye
Ayşe ACAR BAŞARAN - BATMAN Milletvekili - Üye
Ahmet ŞIK - İSTANBUL Milletvekili - Üye
Halil ÖZTÜRK - KIRIKKALE Milletvekili - Üye
Yücel BULUT - TOKAT Milletvekili - Üye
Ayhan EREL - AKSARAY Milletvekili - Üye
Hasan SUBAŞI - ANTALYA Milletvekili – Üye