Diz kireçlenmesinde cerrahi tedavi
Diz eklem kireçlenmesinde ameliyatsız yaklaşımla uygulanan tedavilere rağmen ağrısı geçmeyen ve günlük hareketleri kısıtlanan kişilere cerrahi tedavi önerilir. Bu aşamada her hastanın durumuna uygun ameliyat seçenekleri gündeme gelir.
Artroskopi (Kapalı eklem cerrahisi): Artroskop küçük kalem büyüklüğünde minyatür içinde video kamera olan bir alettir. Aletin içinden ekleme ışık yansır ve görüntü dış ekrana aktarılır. Bu skop diz eklemine 5mm'lik küçük bir kesi yapılarak sokulur. Tanısal artroskopi ile eklem içinin görüntüsünü ekranda izlenerek diz eklemindeki problemleri teşhis etmek mümkündür. Diz eklem kireçlenmesi zemininde gelişmiş takılmaya yol açan menisküs yırtıklarına artroskopi ile müdahale edilir. Ayrıca artroskopi ile kireçlenmeli eklemdeki kıkırdaktan kopmuş parçalar temizlenip, bozuk kıkırdak yüzeyler düzeltilerek sürtünmenin nisbeten azalması sağlanabilir.
Kıkırdak greftleme (Kıkırdak yaması): Diz eklem kıkırdağındaki hasarlı bir alanı doldurup kapatmak için dizin yük taşımayan başka bir kısmından alınan sağlıklı kıkırdak dokusu, veya bir doku bankasından alınan kıkırdak parçası ile yapılır. Bu cerrahi işlem diz ekleminin genel olarak sağlıklı olduğu ancak küçük bir bölgede kıkırdak hasarı olan genç hastalarda tercih edilir.
Sinovektomi (Eklem zarının çıkarılması): Romatizmal eklem hastalığına bağlı veya tekrarlayan sinovit nedeniyle kalınlaşmış, bozulmuş sinovyal zarın, eklemdeki ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığını azaltmak amacıyla cerrahi olarak çıkarılmasıdır.
Osteotomi (Kemiğin kesilmesi): Bazen diz ekleminin bir tarafındaki zarar diğer tarafına oranla daha fazladır. Böyle durumlarda kaval veya uyluk kemiğinden kama şeklinde kemik parçası kesip çıkarılabilir. Osteotomide amaç dizde kireçli taraftaki basıncı azaltacak şekilde yük dağılımını değiştirmektir.
Artroplasti (Eklem protez cerrahisi) : İlerlemiş diz kireçlenmesi durumlarında ise diz protezi ameliyatları yapılır. Günümüzde protez ameliyatları ile başarılı sonuçlar elde edilmektedir.
Eklem protez cerrahisi
Diz eklem protezi cerrahisi, belirgin eklem kireçlenmesi olanlarda diz eklemindeki hasarlı kıkırdak ve kemik yüzeyler kesilerek çıkarılır, sonrasında yerine metal alaşım ve polietilen plastikten oluşan yapay eklem parçaların (protez implantları) takılması işlemidir.
Dizde iki türlü protez cerrahisi uygulanabilir:
Kısmi diz protezi: Dizdeki 3 eklem (iç tibiofemoral, dış tibiofemoral, patellofemoral) bölgesinden yalnız birinde veya ikisinde kireçlenme varsa kısmi diz protezi uygulanır. En sık dizin iç taraftaki tibiofemoral eklem bölgesine kısmi protez uygulanır. Kısmi diz protez ameliyatında, tam diz protezine göre daha küçük bir alana müdahale edildiği için, kesi daha küçük, iyileşme daha kolaydır.
Tam diz protezi: Dizde kireçlenme her üç eklem yüzeyini de etkilemiş, yaygın ve belirgin olduğunda tam diz eklem protez ameliyatı yapılmalıdır. Bu ameliyatta hedef kişinin hastalanmadan önceki kendi eklem şekil ve açısına uygun bir protez yerleşimini sağlamaktır. Her bireyin diz eklem yapısı farklılıklar gösterir. Hatta aynı kişinin iki dizi dahi yapısal olarak birebir aynı değildir. Diz eklem protez cerrahisi ne kadar kişinin kendi orijinal eklem yapısına uyularak yapılırsa, klinik sonuçlar da o kadar başarılı olacaktır.