Ivan Pavlov ve Köpek Deneyi
Rus fizyolog İvan Petroviç Pavlov köpekler üzerinde deneyler yapan bir bilim adamıydı. Köpeklerin eti görmeden bakıcılarının ayak seslerini duyduklarında ağızlarının sulanması Pavlov’un dikkatini çekmişti. Köpekler gerçekte ayak sesleri ile et arasında bağlantı kurabilirler miydi? Köpeklerin iki olay arasında neden sonuç kurma kabiliyetleri var mıydı?
Bu sorulara cevap arayan Pavlov, köpeklerin bağlantı kurma yeteneğini sınamak istedi. Deney için seçtiği köpekleri sesten yalıtılmış bir ortama yerleştirdi. İlk denemelerde köpeklere sadece zil sesi dinletti. Bu denemelerde Köpekler zil sesine tepki vermediler(ağızlarında salgı oluşmadı). İlk denemelerden sonraki denemelerde köpeklere zil sesi dinletilirken ağızlarına et tozu sürüldü. Et tozunun verdiği tat yüzünden köpeklerin ağızlarında salgı oluşumu gözlendi. Bir süre sonra et tozu bırakılarak tekrar il denemelerde olduğu gibi sadece zil sesi dinletildi köpeklere. Lakin ilk denemelerde olduğu gibi köpekler tepkisiz kalmadı. Ağızlarına et tozu sürülmemesine rağmen köpeklerin ağızlarında salgı oluşumu gözlendi.Bu deney sayesinde daha önce tepki vermedikleri zil sesine tepki vermeye başladılar böylece zil sesine koşullandılar.
Küçük Albert Deneyi
Psikoloji biliminde davranışçılık yaklaşımının kurucusu olan John B Watson hayvanlar gibi insanların da koşullanıp koşullanamayacağını bilmek istedi. John Watson bunu anlamak için bir deney yapmaya karar verdi ve deneyi yapmak için de henüz iki yaşını doldurmamış küçük Albert’i seçti.
Albert’i rahatça gözlemleyebileceği bir odaya yerleştirdi. Watson, İlk denemelerde Albert’in yakınlarına beyaz tavşan ve beyaz fare koydu. Albert bu hayvanlardan korkmadığı gibi onlara ellemek ve sevmek istemiştir. Albert’in davranışlarını kaydeden Watson ilk denemelerden sonra Albert’in yanına yine beyaz tavşan ve fare koymuştur ama ilk denemelerden farklı olarak Albert bu hayvanları sevmeye çalıştığında John Watson tarafından bir metale çekiçle vurularak korkunç bir ses çıkartılmıştır.Bu sesten korkan Albert ağlamaya başlamıştır. Bu deney yedi kere tekrarlanmış ve ne zaman Albert bu hayvanları sevmeye çalışsa metalden çıkan korkunç ses yüzünden ağlamaya başlamıştır.
Deneyin sonuna doğru Watson metale vurarak korkunç bir ses çıkarmamasına rağmen Albert’in yanına beyaz bir tavşan konulduğunda Albert ağlayarak tavşandan kaçmaya çalışmıştır.Deneyden sonra Albert tedavi edilmemiştir. Deneyden önce tavşanları seven Albert’te tavşan fobisi oluşmuş ve daha da kötüsü Albert bu fobisini genelleştirmiş beyaz ve tüylü olan her şeyden korkmaya başlamıştır. Altı yaşına kadar bozulmuş psikolojiyle yaşayan Albert altı yaşında hayatını kaybetmiştir.