GELECEĞİMİZ: KÖK HÜCRE BANKASI
İmmunomodülasyon, vücudun bağışıklık sisteminde oluşan immün yanıtların modülasyonuna denir. İmmün yanıtların güçlendirildiği, zayıflatıldığı ve indüklendiği immünoterapinin önemli bir parçasıdır. Spesifik ve non-spesifik olarak ikiye ayrılır. Spesifik olarak aşılar vardır. Non-spesifik olarak da immunomodülatörler bulunur.
Kök hücreler, birçok farklı kan ve doku hücresine dönüşebilme yetenekleriyle, vücudu yenileme ve koruma potansiyeline sahiptir. Bir hastalık veya hücre dokusunun etkilendiği bir durumda, hasarlı dokuyu onarmak, organları onarmak ve hastalıkları tedavi etmek için kök hücre tedavileri kullanılabilir.
Göbek kordon kanı, kordon dokusu ve diş pulpası bu olağanüstü hücrelerin zengin kaynaklarıdır. Günümüzde, kordon kanı kök hücreleri, lösemi, kemik iliği kanseri, lenfoma ve anemi dahil 85’in üzerinde hastalığı tedavi etmek için terapilerde ve nakillerde kullanılabilmektedir.
Kök hücre bankacılığı, bu değerli hücrelerin 25 yılı aşkın bir süredir kriyojenik olarak dondurularak, gerektiğinde kullanıma hazır hale getirilmesini sağlar. Bu süreçler güvenli, non-invaziv ve risksizdir ve günümüzde her 3 kişiden 1’inin yaşamının bir noktasında kök hücre tedavilerinden yararlanacağı tahmin edilmektedir.
Geleceğimiz için saklanılması önem taşıyan bu kök hücreler genel olarak ‘’kamu kök hücre bankası’’ ve ‘’özel kök hücre bankası’’ olmak üzere iki çeşit kök hücre bankasında saklanır.
Kamu kök hücre bankası; adından da anlaşılacağı gibi, göbek kordonu kanını ücretsiz olarak toplamayı ve saklamayı amaçlayan rutin kan bankalarına benzer. Yeni doğan bebeklerden bebeğin annesinin ve ailesinin onayı ile göbek bağı kanı temin ederler. Bu şekilde toplanan kordon kanı, uyumluluk kontrolü yapıldıktan sonra acil ihtiyacı olan kişilere verilir. Ancak insanlar, ileride kendileri kullanmak üzere bulamayabilecekleri için bebeklerinin kordon kanını bu bankalara vermeye istekli olmayabiliyorlar.
Özel kök hücre bankası, kurumsal temelli ve bireylere belirli ücretler karşılığında kök hücre depolaması sağlamayı amaçlayan kök hücre bankalarıdır. Burada bebeklerinin göbek kordon kanını saklamak isteyenler, bebeğin veya aile üyelerinin gelecekteki ihtiyaçları için saklayabilirler.
Avantajı, uyumsuzluğun düşük, hatta nadir olması ayrıca bebek ve aile bireylerinin sağlık risklerinin bir dereceye kadar güvence altına alınmasıdır. Ancak gelecekte bir bebeğin kök hücrelerinin aynı kişiye kullanılması, bu kök hücrelerin nakil sonrası mevcut hastalığı geliştirmesi gibi bir dezavantaja sahiptir. Bu nedenle doktorlar, mevcut hastalığa kolay kolay yeniden sebep olmadıkları için nakil için başkalarının kök hücrelerini kullanmayı tercih ederler.
Beyza YILDIRIM
KAYNAKÇA
• Cord Blood: What You Need to Know, fda.gov July 30, 2014
• https://www.studyread.com/stem-cell-bank/