Şerif Hüseyin
- Görev : 1931 - Ürdün
- Doğum : İstanbul
- Ölüm : 1931 - Ürdün
Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin arkasından İngilizler ile gizli bir anlaşma yaparak bir Arap Krallığı kurmaya çabalayan Hüseyin Bin Ali, Hâşimî Zevî Avn sülâlesinden Mekke Emîri Muhammed b. Abdülmuîn İbn Avn’ın torunudur. Amcasının vefat etmesi üzerine Kasım 1908’de Mekke Emîri görevine getirildi. Emir tayin edilmesinden sonra en önemli görevi, bedevîlerin isyanını bastırmak ve hacıların güvenliğini sağlamaktı. Hacıların emniyetle Şam’a dönmesini sağlayıp hem merkezî hükümet hem de bedevî kabileleri nezdinde itibarını arttırdı. Emirliğinin ilanından sonra çeşitli görüşmeler ve anlaşmalar ile kendisine destek toplamaya çalışan Hüseyin I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı yönetiminin gözünde otoritesi Mekke ile sınırlı bir görevli şeklinde görülüyordu. 1912 yılından itibaren İttihatçılar’ın merkezdeki siyasî meseleler üzerinde yoğunlaşması Şerîf Hüseyin’in bölgede gücünü arttırmasını sağladı. 1912 seçimlerinde iki oğlu Abdullah ile Faysal’ı Meclis-i Meb‘ûsan’a gönderdi. 1913’te Asîr’e yapılan harekâtta başarılı olması Şerîf Hüseyin’i bölgede daha güçlü hale getirdi. Giderek artan gücü karşısında 1914 yılında Osmanlı Devleti’ni yıkmayı hedeflediği gerekçesiyle görevden azledilmesi ve yerine Şerîf Ali’nin tayini edilmesi istendi.
Devlete ihanet etmekle suçlanan Şerif Hüseyin her ne kadar Osmanlı Devleti’ne sadık kalacağını ve savaşta kendisine düşen vazifeyi üstleneceğini belirtse de Mekke’de isyan başlattı. Pek çok yerden ardı ardına yapılan açıklamalarda Şerîf Hüseyin ihanetle itham edildi ve Müslüman bir devlete karşı İngilizler’le iş birliği yapmış olmaktan dolayı lânetlendi. Türkiye’de halifeliğin kaldırılmasının ardından kendini halife ilân etti. Fakat yakın çevresi dışında İslâm dünyasının her yerinde tepkiyle karşılandı. Akabe üzerinden Kıbrıs’a giderek İngilizler’e sığındı. Sürgün hayatı, 1930 yılında rahatsızlanarak Ürdün emîri olan oğlu Abdullah’ın yanına gidişine kadar sürdü. Bir yıl sonra öldü ve Kudüs’te defnedildi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Özcan, Azmi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 38, 2010
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
-
Baba Figani
Fars edebiyatındaki sebk-i Hindî biçiminin kurucusu sayılan İranlı şair gençliğinde baba mesleği olan bıçakçılıkla uğraştığından bu sıralarda yazdığı şiirlerde “bıçakçı” anlamına gelen Sekkâkî mahlasını kullandı. Ancak divanında bu mahlasla yazılmış herhangi bir şiirine rastlanmaz. Figānî otuz yaşına kadar Şîraz’da yaşadı, daha sonra Horasan’a gitti. Bir süre kaldığı Herat’ta başta Abdurrahman-ı Câmî olmak üzere bazı şairlerle görüştüyse de onlardan beklediği ilgiyi göremedi. Tebriz’e giderek burada tanıştığı şairler vasıtasıyla Akkoyunlu Hükümdarı Sultan Yâkub’un sarayına intisap etti. Sultan Yâkub kendisine “bâbâ-yı şuarâ” unvanını verdiği için Figānî nisbesinin yanı sıra Bâbâ lakabı ile de anıldı. Sultan Yâkub’un ölümünden (1490) sonra sırasıyla onun oğlu Baysungur ile Rüstem, Uğurlu oğlu Ahmed ve Elvend Bey gibi hükümdar ve devlet adamları hakkında methiyeler yazdı. Tebriz’de bazı karışıklıkların çıkması üzerine Şîraz’a döndü; bir süre burada kaldı, ancak Şah İsmâil’in zuhuru üzerine tekrar Horasan’a gitti.
-
Köse Mustafa Paşa
İyi bir eğitim alan Mustafa Paşa, İstanbul’a giderek Sadrazam Nevşehirli Damad İbrahim Paşa’nın maiyetine girdi. I. Mahmud’un Darüssaade Ağası Hacı Beşir Ağa’nın padişaha tavsiyesiyle 1752 yılında sadarete getirildi. Bu makamda ilk icraatı devlet işlerine karışan Hacı Beşir Ağa’nın nüfuzunu kırmak oldu. Onun uygunsuz hareketlerde bulunup rüşvet alarak iş gördüğünü padişaha bildirdi ve azlini, ardından idamını sağladı. I. Mahmud’un vefatı ve yerine III. Osman’ın padişah oluşunun ardından rakiplerinin telkiniyle azledilerek önce Midilli’ye yollandı, birkaç ay içinde de Mora muhassılı oldu. 1756 yılında İstanbul’a çağrılarak tekrar sadarete getirilen paşa zor dönemler geçirdi.
-
-
Mehter
Mehter teşkilâtının geçmişi Türk ve İslâm tarihinin en eski devirlerine kadar giderse de bunu ifade eden mehter ve mehterhâne terimlerine ancak XVI. yüzyıl Osmanlı belgelerinde rastlanır. Savaşlarda müzikle kendi askerlerini cesaretlendirirken düşmanı korkutma veya ürkütme anlayışının bütün eski kavimlerde mevcuttu. Osmanlı mehterhâne teşkilâtının kuruluşu hakkında kesin bilgi bulunmamasının yanı sıra Anadolu Selçuklu sultanının Osman Gazi’ye hâkimiyet sembolü olarak tabl ve alem göndermesiyle başlatıldığı rivayet edilir. Bu teşkilâtta ilk ciddi gelişme Fâtih Sultan Mehmed döneminde gerçekleşti. Fetihten sonra Demirkapı’daki nevbethâneyi Fâtih kurdurdı, ayrıca bir fermanla Eyüp, Kasımpaşa, Galata, Tophane, Beşiktaş, Rumelihisarı, Yeniköy, Rumeliyenihisarı, Kavakyenihisarı, Beykoz, Anadoluhisarı, Üsküdar ve Yedikule’de seher vaktiyle öğle ve yatsı namazlarından sonra günde üç nevbet çalınmasını emretti. XVII ve XVIII. yüzyıllarda bu kuruma özellikle mûsikişinas padişahlar tarafından ilgi gösterildi, bunlardan III. Selim, ayrıntılarıyla dahi bizzat meşgul olarak Galata Kulesi ve Demirkapı nevbethânelerine ilk defa kös koydurdu. Mehterlerin barındığı binalara mehterhâne, mehterânhâne, mehter kışlası; devamlı nevbet vurdukları yerlere de nevbethâne denilmekteydi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun