Meme kanseri, memedeki bazı hücrelerin anormal ve kontrolsüz şekilde çoğalması sonucu gelişir. Sağlıklı hücrelere kıyasla daha hızlı çoğalan bu hücreler, birikerek yumru (kitle) haline gelirler. Bu hücrelerin lenf bezlerine veya vücudun diğer organlarına yayılma (metastaz) potansiyeli vardır.
Meme kanserinde risk faktörlerinden bahsedilebilir. Bu risk faktörleri kanser gelişme olasılığını arttırmaktadır. Bu faktörlerin varlığı kanser gelişeceği anlamında gelmediği gibi, risk faktörü taşımayanlarda da kanser gelişmeyeceği anlamına çıkmaz. Risk faktörlerini taşıyanlarda kanser gelişme olasılığı toplumdaki diğer bireylerden daha fazladır.
Yaşam boyu her 8 kadından birisine meme kanseri teşhisi konulmaktadır.
Meme kanseri nedenleri (Risk faktörleri)
Yapılan çalışmalarda meme kanseri riskini arttıran bazı faktörler belirlenmiştir.
- Kadın cinsiyet: En önemli risk faktörü kadın cinsiyettir. Erkeklerde de meme kanseri görülebilir ancak bu oran kadınların yüzde 1’i kadardır.
- Yaş: Yaşla birlikte meme kanserine yakalanma riski artmaktadır. 20 yaşından önce çok nadir görülür. Meme kanseri artış oranı menopoza kadar yaş ilerledikçe hızla artar. Menopozdan sonra bu artış oranı geriler veya plato çizer.
- Ailede meme kanseri öyküsü: Ailede, özellikle genç yaşta, meme kanseri öyküsü olması meme kanserine yakalanma riskini arttırır.
- Erken yaşta adet görme (erken menarş): 12 yaşından önce adet (regl) olmak riski arttırır.
- Geç menopoz: 55 yaşından sonra menopoza girmek riski 2 kata kadar arttırabilir. (Bkz: Menopoz Nedir?)
- İlk doğum yaşı: Hiç doğum yapmamak (nulliparite) veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak riski arttırır.
- Östrojen tedavisi: Herhangi bir nedenle östrojen tedavisi alan (örn: doğum kontrol hapları) kişilerde ve özellikle uzun süre tedaviyi sürdüren kişilerin meme kanserine yakalanma riski daha yüksektir.
- Beslenme alışkanlıkları: Yüksek yağlı besinler tüketme riski arttırır.
- Obezite: Meme kanseri nedenleri daha doğrusu risk faktörleri arasında obezite de yer almaktadır. Vücut yağ oranın fazla olması riski arttırır.
- Alkol: Özellikle düzenli şekilde alkol alımı riski arttırır.
- Radyasyon: Göğüse yüksek doz radyasyon uygulanması (örn: radyoterapi) meme kanseri riskini arttırır.
- Kişisel meme hastalığı öyküsü: Daha önce memede atipik, şüpheli bulgular veren oluşumların olması.
- Yoğun meme dokusu (dens meme): Meme dokusu süt üreten binlerce küçük bezden (lobüller) oluşur. Kimilerinin göğüs dokusu bu bez yapıları daha yüksek konsatrasyonda içerir. Yoğun meme yapısı riski arttırmaktadır. Ayrıca yoğun meme dokusuda küçük yumruları, küçük kitleleri mamografi gibi görüntüleme yöntemleriyle tespit etmek daha zordur.
Genetik (BRCA 1 – BRCA 2)
Bazı genetik mutasyonlar ebeveynlerden çocuklara geçerek meme kanseri riskini anlamlı derecede arttırır. BRCA 1 ve BRCA 2 bu mutasyonların en çok bilinenleridir. Bu genleri taşıyanlarda hem meme hem de yumurtalık (over) kanseri riski yükselir.
Özellikle erken yaşta meme kanserine yakalananlar, aynı anda her iki memede kanser gelişenler ve meme ile birlikte yumurtalık kanseri geçirenlerde BRCA 1- BRCA 2 mutasyonlarına daha sık rastlanır.
- Kadın meme kanserlerinin % 5 – 10 ‘unda BRCA 1 – BRCA 2 mutasyonu bulunur.
- BRCA gen mutasyonu bulunan kadınların yaşamları boyunca meme kanserine yakalanma riskleri %87’ye kadar yükselmektedir.
- BRCA 1 mutasyonu taşıyanlarda yumurtalık (over) kanseri riski de yükselir.
MSH1,MLH2. PTEN ve P53 gen mutasyonları meme kanseri ile ilişkili diğer gen mutasyonlarından bazılarıdır.
BRCA gen mutasyonu taşıyanlarda her iki memenin boşaltılması, memelerle birlikte yumurtalıkların alınması gibi koruyucu yöntemler uygulanabilmektedir.