Satranç oyunun tarihi, yaklaşık 1500 yıl öncesine dayanır. Satranç oyunu, M.S. 6. Yüzyılda Kuzey Hindistan’da ortaya çıkar. Arapların İran’ı işgali ile birlikte satranç İran’da da oynanmaya başlar. Daha sonraları Endülüs Emevileri sayesinde satranç, Güney Avrupa’ya da yayılır. Öte yandan Rusya’nın önemli bir bölümüne direkt olarak kuzey Hindistan’dan yayılır.
Satranç Oyunu Nerede ve Nasıl Ortaya Çıktı?
Satrancın bilinen ilk hali, kuzey Hindistan’da yer alan Gupta İmparatorluğu’nda görülmeye başlandı. 6. Asırda ortaya çıkan satranç, o zamanlar Chutunga olarak biliniyordu. Bu ismin günümüz Türkçesindeki anlamı ise dört bölümdür. Dört bölüm ise kısaca piyade, süvari, zırhlı ve topçu birlikler olarak adlandırılabilir. Daha sonraları bu isimlendirme terkedilip günümüzde piyon, kale, fil ve at gibi isimler kullanılmaya başlandı.
Arapların ve İranlıların Oynadığı İlk Satranç Oyunu Çeşitleri
600’lü yıllarda Chatrang, önemli gelişmeler gösterdi. Satrançtaki şah çekme kavramı, işte bu dönemde ortaya çıktı. Oyuncular karşıda tarafın şahını tehdit etmek için uygun pozisyona gelince şah diyerek şahı tehdit ederdi. Oyunun sonu gelince de şah mat denilerek oyun bitirilirdi. Bu deyişler, 600 yılından bu yana aynı kaldı ve dünyanın birçok ülkesinde de bu şekilde kullanılıyor. Araplar, İran’ı fethettiğinde satranç İslam dünyasına geçti fakat satranç taşlarının ismi Farsça kaldı. Arapçada mat ölü veya ölmek manasında kullanılır. Bu nedenle de satrançta mat olmak demek şahın ölmesini temsil eder. Araplar satranç oyununu aldıklarında oyunun ismi Chatrang yerine Shatranj olarak değişti ve oyunun diğer dillerdeki ismi de bu isimden türemiştir.
Satrancın Avrupa’ya ve Uzak Doğu’ya Yayılması
Satranç, Batı Avrupa’ya ve Rusya’ya en az üç farklı yoldan ulaşır. Satranç oyununa Batı Avrupa’da en erken rastlanan tarih ise 9. Yüzyılın başları olarak biliniyor. 1000 yılına gelindiğinde ise satranç, Avrupa’nın tamamına yayılmış durumdadır. Satrancın ilk defa Avrupa’ya gelişi, Endülüs Emevileri aracılığıyla gerçekleşir. Hatta satranç ve tavlanın detaylı bir şekilde anlatıldığı eski bir el yazması da bulunur. Öte yandan Budist rahipler ve İpek Yolu’nu kullanan tüccarlar, satrancı uzak doğuya kadar taşımayı başarır. Çin Satrancı ve Şogi, satrancın en bilinen varyasyonları arasında yer alır.