Şurada çocuklarını arabada seyahat ettirirken oto koltuğu kullanan bir avuç insanız. Kaç kişiyiz inan bilmiyorum, Türkiye’de bu konuda yapılmış geniş çaplı bir araştırmadan haberim yok.
Çocukları için oto koltuğu kullanan bu bir avuç insan arasında bunu doğru şekilde yapanların sayısı ise daha bile az. Neden biliyor musunuz? Çoğumuz neyi yanlış yaptığımızı bilmiyoruz.
Her şeyden önce oto koltuğunu araştırarak almıyoruz. Oto koltuğu bir aksesuar değil, bir güvenlik aracı. Amacına uygun üretilmiş olması çok önemli. En az o kadar önemlisi de güvenlik testlerinden geçmiş olması. ADAC, TCS, OAMTC, Stiftungwarentest gibi bağımsız test kuruluşları var, her dönem belli başlı oto koltuklarını test edip sonuçlarını yayınlıyorlar. Bu güvenlik testlerini geçen markalar test sonuçlarını web sitelerinde sergiliyorlar.
Bazılarımız arabasının ön yolcu koltuğundaki hava yastığını kapattırarak oto koltuğunu ön koltuğa yerleştiriyor. Doğru değil bu… Arabada seyahat eden çocuk için en güvenli yer arka koltuk. Hatta mümkünse arka koltuğun da ortası (çocuk sayısı arttıkça bunu yapmak zorlaşıyor).
Kimimiz terlemesin diye örtü seriyoruz altına… Bilmiyoruz ki oto koltuklarının terletmeyen kumaştan yapılmamasının bir sebebi var: Bir kaza anında alev almaması için, yanıcı olmayan kumaş kullanılması gerekiyor oto koltuklarında… Çocuğun altına terlemesin diye pamuklu örtü serdiğimiz zaman koltuğun bu özelliğini bozmuş oluyoruz. Ki yeni nesil oto koltukları pamuklu olmayan ama eskisine kıyasla daha iyi nefes aldıran kumaşlar kullanıyorlar artık…
Çocuğu oto koltuğuna yeterince sıkı sabitlemiyoruz. Oto koltuğunun markası ya da modeline göre 5-nokta emniyet kemeri ya da güvenlik yastığı, ne olduğu önemli değil; çocuğun bedeniyle, onu koltuğa sabitleyen aparat arasında fazla boşluk bırakıyoruz bilmeden. ‘Aman kemer çok sıkmasın’ diyoruz. ‘Güvenlik yastığı terletiyor, fazla yaklaştırmayayım‘ diyoruz. Halbuki kaza anında çocuğun bedeniyle kemer/güvenlik yastığı arasında kalan fazladan boşluk, onun yaralanma riskini arttırıyor. Buradaki mesafenin parmağımızın kolaylıkla girebileceği ancak kolay hareket edemeyeceği şekilde olması gerekiyor.
Çocuğu oto koltuğuna değil de uzay mekiğine oturtuyor gibi davranıyoruz: Astronot gibi giydirip pufidik montla oturtuyoruz… Bu onu terletip rahatsız etmenin de ötesinde bir risk oluşturuyor: Yine kemer/güvenlik yastığıyla çocuğun bedeni arasında -bu sefer göremediğimiz- bir hava boşluğu oluşturuyor. Bu da kaza anında yeterince korumuyor.
Emniyet kemerinin tokasını döndürerek takıyoruz. Farkında olmadan belki, belki de önemsemeden… Oysa kıvrılarak takılan emniyet kemeri kaza anında görevini yapamıyor.
Koltuğu arabaya sabitlemiyoruz. Ana kucağını boşluğa koyuyor, oto koltuğunu sabitlemeden seyahat ediyoruz. Kimimiz arkası yatsın diye yapıyor bunu, kimimiz çocuğa daha kolay ulaşabilmek için… Ana kucağının bazaya, oto koltuklarının ISOFIX bağlantılarıyla arabaya sabitlenmesinin bir sebebi var oysa ki…
Oto koltuğunun kullanım kılavuzunu okumuyoruz. Hadi okumayı sevmiyoruz diyelim; üreticilerin çoğu kurulum ve kullanım videolarını web sitelerinde, youtube’de yayınlıyorlar, onları da seyretmiyoruz. Oto koltuğunu yerleştirirken de, kullanırken de deneme-yanılma yoluyla hareket ediyor, hem zaman kaybediyor hem güvenlik riski alıyoruz. Kullanım kılavuzlarını okusak, videoları seyretsek belki yukarıdakilerin çoğunu yapmayacağız.
Bunları yaparken kimi zaman dikkatsizlikten, kimi zamansa çocuğumuzu rahat ettirmeyi düşünerek hareket ediyoruz. Ancak rahatlık, seyahat güvenliği ile çelişiyor bazen, onu unutuyoruz…
Amerika’da yapılan bir araştırmaya göreyse orada oto koltuklarının yüzde 70’i hatalı kullanılıyormuş. Yüzde YETMİŞ. 10 kişiden 7’si yanlış kullanıyor, düşünsene… Amerika gibi, oto koltuğu kullanımının kanunen zorunlu olduğu ve denetiminin çok sıkı yapıldığı bir ülkede bile… Türkiye’de bununla ilgili veri ben bulamadım. Ulaştırma Bakanlığı’nın sitesine, DİE’ne baktım, bulamadım. Ama şöyle düşünüyorum: Çocukların ön koltukta kucağa oturtulduğu ya da arka koltukta karpuz gibi taşındığı bir ülkede yaşadığımızı düşünürsek Amerika’da 10’da yedi olan oranın burada da en az o kadar olduğunu hesap etmek zor değil. En az 10 kişiden yedisi oto koltuğunu yanlış kullanıyor. Ve o 7 kişiden biri sen olabilirsin.
O yüzden bence şimdi bilgisayarını/telefonunu (bu yazıyı nereden okuyorsan) yavaaaşça yere bırak ve çocuğunun oto koltuğunun kullanım kılavuzunu eline al. Ya da üreticisinin web sitesine gir, videolarını izle. Ve koltuğu doğru kullandığından emin ol. İyi çalış bak, haftaya yazılı yapacağım.
***
Kaynaklar:
- 10 Car Seat Mistakes You Didn’t Know You Were Making
- Dangers of Fluff in the Car Seat
- 7 Common Car Seat Mistakes
- Kiddy GuardianFixPro2 Kullanım Klavuzu
•