Sinema tarihinde hafızalara kazınan en iyi filmler arasına girecek yapıtlar ve üretilen tüm eserlerin iyi ve kalite olmasından ve ayrıca uzun yıllar farklı türlerde değerlendirilen ve sinema tarihinin en iyisi haline gelen isim ve unvanlarından dolayı 1994 sinema tarihinde önemli bir yıl sayılabilir.
Süperstar komedyen Jim Carrey, bu yıllarda ilk günkü kadar muhteşem olan “Salak ile Avanak” (Dumb & Dumber), “Maske” (The Maske) ve “Budala Dedektif” (Ace Ventura: Pet Detective) isimli üç başarılı filme imza attı.
Bağımsız sinemanın gelişmesi ve film yapımcılığının yükselişi sayesinde bu tür filmler yapmak mümkün hale geldi. Ucuz Roman filmi ile sinema bize, yaratıcı Tarantino’yu ve onun harika dünyasını tanıttı. Ve elbette “Gerçekler Acıtır” (Reality Bites) ve “Tezgahtarlar” (Clerks) gibi çalışmaları da unutmamak gerekir. Aksiyon filmleri kategorisinde ise “Sevginin Gücü” (Léon), “Hız Tuzağı” (Speed) , “Gerçek Yalanlar” (True Lies) ve “Ölümsüz Aşk” (The Crow) gibi klasik filmler de adlarından epeyce söz ettirdi.
1994 yılları sinema tarihinde kesinlikle hafızalara kazınmıştır. ‘‘Herkes için Sinema” sloganı bu yıllarda anlam kazandı. Sinemalarda sıkıcı filmlerin vizyona girmediğini düşünün, uzun metrajlı filmlerden, herkesin afiyetle yediği patlamış mısırlara kadar neredeyse istediğiniz her şeyin mevcut olduğu bir dönemi hayal edebilirsiniz. İşte 1994 yılları sinema alanında böyle yıllardı. Haydi gelin 1994 yıllarında, farklı türlerde adını duyurmuş 10 tane filme hep beraber göz atalım.
10. Katil Doğanlar (Natural Born Killers)
- Yönetmen: Oliver Stone
- Oyuncular: Woody Harrelson, Juliette Lewis, Tom Sizemore, Robert Downey Jr.
- Tür: Suç, Dram
- IMDb puanı: 10 üzerinden 7,3
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 49
Doksanlı yılların başında Oliver Stone ve Quentin Tarantino’ya ait bir yapıttır. Stone, ‘’JFK’’ filmi ile hem iki Akademi Ödülü hem de gişe ödülü kazanan başarılı bir yönetmendir. Quentin Tarantino’nun kariyeri ise “Rezervuar Köpekleri” (Reservoir Dogs) ile parladı ve büyük bir hayran kitlesine sahip oldu.
Ancak Tarantino’nun yazıp Stone’un yönettiği bu suç filminin çekileceği haberi sinema alanında bomba etkisi yaratmıştı. Aslında iyi yanlarıyla birlikte eleştiriye açık birçok yanı da olduğu söylenebilir. Çünkü içeriğinde fiziksel ve cinsek şiddet barındırmakla birlikte filmdeki şiddet sahnelerini müzikle normalleştiriyormuş izlenimi vermekte. Bu hikayenin fazlasıyla şiddet sahnesi barındırması gayet normal çünkü bu yapıt medyanın absürt insanları popülerleştirmesini eleştiren, Woody Harrelson ve Juliette Lewis’in canlandırdığı iki seri katili konu alan bir yapıt.
Fakat filmdeki aşırı şiddet sahnelerinin arkasına yerleştirilen fon müzikleri ve gülme efektleri yüzünden bilinçli bir şekilde şiddet ve taciz olaylarını meşru ve normal kılmaya hatta özendirmeye yönelik bir girişimde bulunulduğu izlenimi yaratıyor. Yine de tüm eleştirilere rağmen bu film 1990’ların büyük bir hayran kitlesine sahip olan filmlerinden biri olmayı başarmış durumda.
9. Salak ile Avanak (Dumb & Dumber)
- Yönetmen: Farley Brothers
- Oyuncular: Jim Carrey, Jeff Daniels, Lauren Holly, Mike Starr, Karen Duffy
- Tür: Komedi
- IMDb puanı: 10 üzerinden 7,3
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 68
Şüphesiz 1994 yılı Jim Carrey’in yılıydı. Birkaç yıl “In Living Color” adlı TV programında yer aldı, yaratıcılığı ve çılgınlığı ile birçok hayran kazandı. Ve son olarak o yıllarda “Salak ile Avanak” (Dumb & Dumber) , “Maske” (The Mask) “Budala Dedektif” (Ace Ventura: Pet Detective ) adlı üç eseri sinemaya kazandırdı.
Salak ile Avanak filmi kendisini sevdirmiş, günümüzde de hayranları olan ve hala insanların sıkıldıkları zaman vakit geçirmek için izlediği harika bir komedi filmi olarak karşımıza çıkmakta.
Hikayede hiç bir işte dikiş tutturamayan iki merhametli ama salak arkadaşın buldukları para dolu çantayı sahibine teslim etmek için çıktıkları macera dolu yolculuğunu ele alıyor. Bu yapıtda iki arkadaşın polisler, haydutlar ve şansızlıklarla nasıl başa çıktığını görüp kendinizi bir anda kahkaha atarken bulabilirsiniz.
Sonuç olarak her ne kadar popüler olmasa da kendi alanında büyük bir başarı sağlamış sinema filmleri arasında yer almaktadır.
8. Tezgahtarlar (Clerks)
- Yönetmen: Kevin Smith
- Oyuncular: Brian O’Halloran, Jeff Anderson, Marilyn Ghigliotti, Jason Moss, Kevin Smith
- Tür: Komedi
- IMDb puanı: 10 üzerinden 7.7
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 89
1990’ların yapımcıları hakkında bir uzun metrajlı film yapacak olsaydık, Kevin Smith şüphesiz büyük bir rol oynardı. İlk komedi filmini 1994 yılında büyük film şirketlerinden hiçbir maddi destek almadan kendi imkanları ve sermayesiyle çekti ve çeşitli rollerde oynamaları için arkadaşlarından yardım aldı.
Sonuç olarak, bağımsız sinemada 1990’ların kült yapıtlarından biri haline gelen, hayal gücünün ötesinde, kendi hayran kitlesi olan ve birçok esere ilham kaynağı olmuş ve aynı zamanda temiz bir diyaloğa sahip komedi filmini ortaya koydu. Bu eser, geceleri bir an önce sabah etmenin peşinde olan, biri; işini yapma konusunda isteksiz ama çok sorumlu, diğeri de tamamen ihmalkar olan iki satıcıyı konu alıyor.
Kevin Smith’in Tezgahtarlar’da ve daha sonra başka yapıtlarında da kullanacağı simgesel hale gelen iki karakter yarattığını belirtmekte fayda var. Başka bir deyişle, dünyaca ünlü Marvel’den yıllar önce kendi sinema dünyasını kurdu!
7. Sevginin Gücü (Leon)
- Yönetmen: Luc Besson
- Oyuncular: Jean Reno, Natalie Portman, Gary Oldman, Danny Aiello, George Martin
- Tür: Aksiyon, Dram
- IMDb puanı: 10 üzerinden 8,5
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 74
Jean Reno’nun Leon’a yaptığı tuhaf, maceralı yolculuk, Onu 1994 yılında adından sinema tarihinde sonsuza kadar söz ettirecek ve seyirciler tarafından saygı ve sevgiyle anılan bir anti-kahraman yapacaktı.
Reno ile birlikte Mathilda karakterini canlandıran Natalie Portman’ı da hatırlamazsak kendisine büyük haksızlık etmiş oluruz. Zira kendisi canlandırdığı karakterin öfke ve aşktan, üzüntü ve acıya kadar yaşadığı tüm duygu çatışmasını mümkün olan en iyi şekilde seyirciye yansıtıyor.
Mathilda, tüm aile üyeleri narkotik polisleri tarafından öldürüldükten sonra, paralı bir suikastçı olan komşusu Leon’a sığınır. İkisi yavaş yavaş birlikte yaşamaya alışır ve yakın dostlukları başlar. Leon, Mathilda’ya intikamını alması için yardım etmeye karar verir.
Bu filmi sevdiren ve kaliteli yapan yönlerinden biri de etraflarındaki yozlaşmış polisler yüzünden kötülük bataklığına dönmüş bir dünyanın insanlarına tamamen zıt olup birbirlerine güvenip manevi destek veren, benzersiz ve sevgi dolu bir ilişkiyi canlandıran Reno ve Portman arasındaki güzel ve kuvvetli ilişkidir.
Leon filmi unutulmaz anlarla doludur ama şüphesiz onun son sekansı sinema tarihindeki en akılda kalıcı sonlardan biridir. Ayrıca Leon’un son sözlerini Sting’in seslendirdiği şarkıyla tekrar tekrar dinlemenizi şiddetle tavsiye ederiz.
6. Aslan Kral (The Lion King)
- Yönetmen: Roger Allers, Rob Minkoff
- Seslendirme Satançıları: Jonathan Taylor Thomas, Matthew Broderick, James Earl Jones, Jeremy Irons
- Tür: Müzikal, Aile
- IMDb puanı: 10 üzerinden 8,5
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 93
Aslan Kral, Disney’in 1990’larda gerçekleşen yeniden doğuşunun önemli bir parçasıdır. Şirket, elle tasarlanan daha önce yapılmamış birkaç animasyon karakteri yarattı. Bu sayede şöhretinin ve gücünün zirvesine ulaşmıştı. Aslan Kral kısa sürede Disney’in en başarılı ürünlerinden biri haline geldi ve dünya çapında beğeni topladı.
Aslan Kral, ünlü oyun yazarı William Shakespeare’in eserlerinin bir uyarlamasıydı ve hikayesi intikam, iktidar çılgınlığı ve taht için rekabet üzerine kuruluydu. Ancak bu sefer hikaye hayvanlar alemi ve Simba gibi bir animasyon karakterinin içler acısı durumu ve evrimini anlatıyordu. Ve sonuçta da Simba Disney’in en etkili ve en meşhur karakterlerinden biri haline geldi.
Kuşkusuz, Aslan Kral’ın başarısının ana nedenlerinden biri de Hans Zimmer’in filme özel yapmış olduğu benzersiz film müziğidir. Zira bu müzik en İyi Film Müziği ve En İyi Orijinal Şarkı Akademi Ödülleri’ni kazanan Elton John’un şarkısından alıntıydı.
Jon Favreau 2019 yılında bu animasyonu gelişmiş teknolojiler kullanılarak yapmasına rağmen bu animasyon izleyiciyi orijinal versiyon gibi etkilemeyi başaramamış ve eleştirmenlerden çoğunlukla olumsuz eleştiriler almıştır.
5. Forrest Gump
- Yönetmen: Robert Zemeckis
- Oyuncular: Tom Hanks, Robin Wright, Gary Cineys, Micheline Williamson, Sally Field
- Tür: Dram, Romantik, Komedi
- IMDb puanı: 10 üzerinden 8.8
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 71
1994’lü yıllarda yaşayanlar “Hayat bir kutu çikolata gibidir” sözünü kesinlikle hatırlarlar. Bu diyalog bir zamanlar sinema tarihinde Forrest’ın kendi oyunculuğu gibi dillerde dolaşıyordu ve bugün de ilk muhakkak günkü gibi akılların bir köşesinde yer edinmiştir.
Forrest Gump isimli ana karakterin mütevazı masumiyetiyle, Tom Hanks’in karizmatik ciddiyeti ile harmanlanan bu yapıt, izleyenlere hayata karşı daha iyimser bir yaklaşım penceresi açmış ve izledikçe insana umut veren bir film halini almıştır.
Forrest Gump, bizi kültürel bir devrimin ortasındaki Amerika’ya ve tarihindeki öfkenin kucağına götürmüştür ve sevecen karakter ve hikayesiyle dünya çapında birçok izleyiciyi kendine çekti. Forrest Gump ayrıca The Lion King’den sonra yılın en çok satan ikinci filmi oldu. En İyi Film, En İyi Yönetmen ve Başrolde En İyi Erkek Oyuncu da dahil olmak üzere altı Akademi Ödülü kazanarak eleştirel beğeni topladı.
4. Hong Kong İfadesi (Chunking Express)
- Yönetmen: Wong Kar – wai
- Oyuncular: Bridget Lane, Tony Leung Chiu-Wai, Phi Wang, Takeshi Keneshiro
- Tür: Polisiye, Suç, Komedi, Romantik
- IMDb puanı: 10 üzerinden 8.1
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 89
Bu eser Wong Kar Wai’yi uluslararası bir film yapımcısı ve yedinci sanat camiasında tanınmış bir isim haline getiren bir yapıttır. Hong Kong Ekspresi (Chungking Ekspresi), adeta aşkın geçici bir heves olduğunu bize anlatan bir ağıttı. Kar Wai, günlük yaşantının arasında geçip giden zamanla ve kalp kırıklığıyla dolu bir dünya yaratarak iki gizemli kadına aşık olan iki depresif Hong Kong polisinin aşk hikayesini anlatmakta.
Hong Kong Ekspresi (Chungking Ekspresi), mükemmel derecede hikaye anlatma becerisi ve tabii ki Christopher Doyle’un olağan üstü sinematografisi nedeniyle dünya çapında geniş bir izleyici kitlesine ulaşmış harika bir yapıttır.
3. Büyük Düşler (Hoop Dreams)
- Yönetmen: Steve James
- Oyuncular: Arthur Agee, Emma Gates, Isiah Thomas
- Tür: Spor, Belgesel, Dram
- IMDb puanı: 10 üzerinden 8.3
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 98
Steve James, kariyerini memleketi Chicago’nun siyasi ve toplumsal sorunlarını anlaşılır bir şekilde ve hümanist bir vizyonla dünyaya göstermeye adayan en önemli belgesel yapımcılarından biridir. Hala daha en çok sevilen belgesellerden biri olan bu yapıt yıllarca hayalini kurdukları profesyonel basketbolun peşinden koşan çok yetenekli iki siyahi gencin zorluklarla dolu hayatını izleyiciyle buluşturmuştur.
2. Ucuz Roman (Pulp Fiction)
- Yönetmen: Quentin Tarantino
- Oyuncular: John Travolta, Samuel L. Jackson, Uma Thurman, Bruce Willis, Harvey Keitel
- Tür: Suç, Dram
- IMDb puanı: 10 üzerinden 8.9
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 92
Tarantino, Ucuz Roman (Pulp Fiction) eserini ortaya koyarak dünya sinemasında bir marka haline geldi. Zira bu film kısa sürede sosyokültürel bir fenomen olarak akıllarda yer edinirken birçok sinema sever için her zaman izlenecekler listesinde de yerini aldı. Estetik, sembolik diyaloglar, tuhaf ve benzersiz karakterler bir araya gelerek izleyiciyi 90’larda Kaliforniya’nın kalbine; heyecan verici bir yolculuğa çıkarıyor.
Hikayenin her dakikasında yer alan şiddet sahneleri, Tarantino’nun birinci sınıf esprileri kadar dikkat çekici olup çoğu anlarda sizi şaşırtıyor. Belki de tarihin en sarsıcı sahnelerini seyirciyle buluşturan yönetmen, izleyiciyi ne zaman gerileceği ne zamansa güleceği konusunda ikilemde bırakmayı başarmıştır. Sizi temin ederiz ki bu sahneler karşısında nasıl tepki vermeniz gerektiğini şaşıracaksınız.
1. Esaretin Bedeli (The Shawshank Redemption)
- Yönetmen: Frank Darabont
- Oyuncular: Tim Robbins, Morgan Freeman, Bob Ganton, William Sedler, Clancy Brown
- Tür: Suç, Dram
- IMDb puanı: 10 üzerinden 9,3
- Rotten Tomatoes Puanı: 100 üzerinden 91
Esaretin Bedeli (The Shawshank Redemption), Cinnet (The Shining) ile birlikte Stephen King’in en iyi film uyarlamalarından biri olmakla kalmayıp, aynı zamanda o tarihteki en önemli Amerikan filmlerinden biri olarak adını hafızlara kazımıştır.
Esaretin Bedeli, görünüşte umutsuz bir yer olan hapishane demirlerinin ardındaki gerçekleri ve parmaklıklar ardında kaybolan umutların imkansız gibi görünen şartlara rağmen yeniden nasıl filizlendiğini anlatan unutulmaz bir baş yapıt olarak adlandırılabilir. Morgan Freeman, hapishanedeki mahkumların içler acısı durumlarını ekrana yansıtmakla kalmayıp içlerinde azılı suçluların da olduğu mahkumlarla kurulan iletişim ve empatiyi seyirciye hissettiriyor.
Esaretin Bedeli, Andy’nin mahkumlar için yaptığı klasik müzik performansı da dahil olmak üzere birçok sembolik an barındırıyor. Hikaye genel olarak olumlu eleştiriler almakla kalmadı aynı zamanda En İyi Film, En İyi Uyarlama Senaryo ve Başrolde En İyi Erkek Oyuncu da dahil olmak üzere altı Akademi Ödülü adaylığı kazandı. Bu filmi ölmeden önce izleyeceğiniz filmler listenize eklemenizi şiddetle tavsiye ederiz.
Kaynakça: movieweb