Petrol piyasası Ukrayna–Rusya savaşı sebebiyle Moskova’ya uygulanacak yeni tedbirleri beklemeye başladı. Rusya yaptırımlar karşısında enerji kesintisini yansıtırsa petrolün 180 dolara fırlayacağı düşünülüyor. Şayet Çin ve Hindistan alımlarına devam ederse fiyatlar dengelenecek.
Dünya’da yer edinen habere göre, Küresel petrol fiyatları, İngiltere ve ABD’nin arkasından Avrupa Birliği’nin de Rus petrolü ithalatına yasak getireceği beklentisiyle yükselişte. ABD’nin Ortadoğu’daki petrol üreticilerine üretimi artırma çağrıları şimdilik karşılık bulmazken, dev stratejik rezervlerle piyasada fiyatlar dizginlenmeye çalışıyor. AB üyelerinin temsilcileri ise bugün bir araya gelmiş olarak yeni yaptırım paketini tartışacak. Bugün başlayacak NATO dışişleri bakanları toplantısında da AB bakanlarının 5. Yapmış oldurım paketini ele alması planlanıyor. Bununla birlikte uzmanlar Ukrayna savaşıyla artışını hızlandıran petrol tutarlarının nereye gidebileceği mevzusunda bir uzlaşı içinde değil.
“Akış devam ederse Rusya 321 milyar dolar kazanacak”
Bloomberg ekonomistleri Rusya’nın – enerji akışları devam ederse – sadece bu yıl 100 milyar dolardan fazla petrol geliri elde edeceğini, doğalgazla beraber enerji gelirlerinin 321 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor. ABD Hazinesi yeni yapmış oldurım getirerek Rusya’nın borç ödemelerini ABD bankaları üzerinden yapmasını engellese de, Rusya’nın enerji gelirleri de artıyor. Öte yandan İngiltere ve ABD’nin ambargolarının başladığı Mart 2022’de Rusya’nın petrol üretimi Ağustos 2021’deki Gazprom yangınından bu yana ilk defa düştü. Şubata gore yüzde 0,6 düşüşle 11,01 milyon varil/gün eşkıymeti ham petrol ve kondensat üretimi oldu.
Rusya’nın petrol tedariğini kesmesinin fiyatları 180 dolar düzeyine çıkarabilir
Brent salı günü engelleme endişeleriyle 109 doların üzerine çıkarken, WTI da 105 dolar/varil düzeyini aştı. JP Morgan EMEA Yatırım Stratejileri Başkanı Grace Peters, Bloomberg TV’ye verdiği demeçte tam bir petrol ambargosunun veya Rusya’nın petrol tedariğini kesmesinin fiyatları 180 dolar düzeyine çıkarabileceğini söyledi.
“Çin ve Hindistan alımları yaptırımları bertaraf eder”
Danışmanlık şirketi Wood Mackenzie’den Alex Sun ise Reuters’a yaptığı açıklamada Batı’nın almadığı petrolün Çin ve Hindistan benzer biçimde gelişen ekonomiler tarafından alınacağını ve petrol yaptırımlara karşın piyasadaki arzın dengeleneceğini söylüyor. “Kendi kendine yaptırım tatbik eden gelişmiş ekonomilerle gelişmekte olan pazarlar arasında yaşanacak ‘ham petrol takası’ küresel petrol ticaretini yine dengeleyecek” ifadelerini kullanan Sun, Çin’in indirimli Ural petrolü ile stratejik rezervlerini doldurma fırsatı oluştuğunu da belirtti. Hindistan’ın devlete ilişkin rafinerisi ise ABD’den gelen ‘Rusya’dan petrol alımını artırma’ uyarmasına karşın mayıs ayı için 1 milyon varil alım yaptı. Wood Mackenzie tahminlerine gore Japonya ve güney Kore de dahil AB üyeleri ve gelişmiş ekonomiler 650 bin varil/gün Rus petrolünü Ortadoğu’dan almaya başlayabilir.
Öte yandan İran ile yapılacak olası bir nükleer antak kalma da Batı’nın enerji tutarlarını kontrol altına alma çabalarını destekleyebilir.
Yeni yaptırımlar
Ukrayna’da ‘savaş kabahatu’ işlendiğine ilişkin bağımsız araştırmalar devam edecek, ancak Avrupa Parlamentosu’nda 200’den fazla (207) millet vekili Rusya’ya acilen tepki verilmesi için Avrupa Konseyi’ni acil toplantıya çağırdı ve şu dört öneriyi sundu:
■ Tüm Rus petrol, doğalgaz ve kyaşamüne engelleme uygulansın
■ Tüm AB limanları Rus gemilerine kapatılsın
■ Tüm Rus bankaları SWIFT’ten çıkarılsın
■ Ukrayna’ya ilave askeri destek sağlansın.
Dow Jones haberine gore Rusya’dan potaş ithalatına bir kota getirilmesi de öneriler içinde olacak. Almanya örtülü bir enerji yapmış oldurımı yerine doğalgazın ayrı tutulmasını istiyor. Sadece ülkenin müdafa bakanı – maliye bakanı hemen sonra aksini ifade etse de – doğalgaz yapmış oldurımına bile yeşil ışık yaktı. Fransa da Almanya ile koordine içinde petrol ve kömüre ambargoyu destekliyor. AB doğalgazının üçte birini, petrolünün ise dörtte birini Rusya’dan alıyor. Doğalgaz mevzusunda birliğin bağımsızlaşması içi 3-4 yıla ihtiyaç olduğunu aktaran uzmanlar, petrol ve kömürde ise ambargonun daha mümkün olduğunu belirtiyor. Birçok AB lideri ve üst düzey yetkilisi yeni yaptırımlar getirilmesi gerektiği mevzusunda hemfikir ancak yaptırım kararları oy birliğiyle alındığından küresel petrol piyasasında gözler bu hafta AB’nin alacağı kararlarda olacak.
Bağdat, IKYB petrolünün kontrolünü istiyor
Gelişmelere paralel Irak’ta Bölgesel Kürt Yönetimi’nin (IKYB) petrolünün Bağdat’ın kontrolüne geçmesi için Irak Petrol Bakanlığı, hükümete ait bir Kürdistan Ulusal Petrol Şirketi kurulmasını önerdi. Rusya’nın petrol devi Rosneft vasıtasıyla 2017’den bu yana petrol boru hattı altypılarında yatırımını ve hakimiyetini artırdığı IKYB petrolünün Bağdat’ın yetkisine geçmesinin yanı sıra, son 18 yıl boyunca bölgesel yönetimin yapmış olduğu tüm petrol ve doğalgaz anlaşmalarının bir kopyasının ve tüm gelirlerin Bağdat’la paylaşılması talep ediliyor. Oilprice.Com’da yer edinen habere nazaran bu önerilere paralel ABD, Bağdat hükümetine enerji tedarik problemlerını geçici olarak çözebilmesi için İran’dan doğalgaz ve elektrik ithal etmeye devam etmesi için yaptırımlar kapsamına alınmayacağı 120 günlük bir muafiyet verdi.
“Gaz ambargosu Almanya’yı resesyona sokar”
Almanya’da sanayiden sonrasında hem Alman bankalardan hem de enerji devi E.ON’dan da Rus petrol gazının yasaklanması durumunda ağır ekonomik neticeları olacağına ilişkin uyarı geldi. Bankalar Birliği BDB’den pazartesi günü meydana getirilen açıklamada büyüme öngörüsü savaş nedeniyle – enerji akışı devam etse bile – yüzde 2’ye düşeceği öngörüldü. Deutsche Bank CEO’su Christian Sewing “Rus petrol ve gaz akışlarının durması halinde vaziyet daha da fenaleşir, Almanya’da büyük bir resesyon kaçınılmaz olur” dedi. Sewing Avrupa Merkez Bankası’na da seslenerek “Acilen tahvil alımlarını sonlanmış oldurarak faiz artışları hakkında sinyal vermesi gerektiğini” belirtti.
E.ON Almanya CEO’su Filip Thon, fiyatların aslına bakarsan geçen yıla gore 20 katına çıktığını belirterek “Rus gazının yasaklanmasının Almanya ekonomisi için çok büyük sonuçları olur” dedi. Thon, bu şekilde bir durumda tüketicilerin elektrik ve doğalgaz tutarlarında korkunç artışlara hazırlanması icap ettiğini de ekledi. Ayrıca Rus Gazprom’un cuma günü faaliyetlerini sonlanmış oldurdığı Gazprom Germania, Almanya enerji düzelteçüne devrediliyor. Iktisat Bakanı Robert Habeck mevzuya ilişkin açıklamasında “Enerji altyapısının kararlarını Kremlin’in vermesine izin vermeyeceğiz” demişti. Rusya’dan Avrupa’ya gaz akışı hala devam ediyor. Geçen senenin Nisan ayında 20 Euro/Kwh düzeyide olan Avrupa gösterge doğalgazı TTF ise TSİ 15:00 itibariyle 108 Euro/Kwh düzeyinde. İşgalin ilk haftasındaki ürkü işlemlerle TTF tarihi rekoru olan 326 Euro’ya kadar yükselmişti.