{{ message }}
(International Monetary Fund) IMF, Dünya Bankası ile birlikte Bretton Woods Konferansı’nda belirlenen esaslar çerçevesinde 22 Temmuz 1944’te onaylanan anlaşmaya bağlı olarak 1945’te kurulmuştur. IMF’nin faaliyete geçişi ise 1947 yılındadır. İcra Kurulu 12 üyeden oluşmakta, üyelerin beşi en fazla kotaya sahip beş ülkenin temsilcisi iken diğer yedi üye seçimle gelmektedir. IMF’nin temel amacı ülkeler arasında para politikaları konusunda işbirliği yapılmasıdır. Diğer amaçları arasında dünya ülkeleri arasında ticaretin dengeli bir şekilde geliştirilmesi, döviz kurlarının istikrarı ve üye ülkeler arasında para anlaşmalarında düzenin sağlanması da vardır. IMF, küresel ekonomik ve finansal gelişmeleri izleyerek üye ülkelerin hükümetlerine izlenecek politikalar konusunda öneriler ve uzmanlık konularında teknik destek sunar. Ödemeler dengesinde sorun yaşayan ülkelere destek verilmesi ise ancak söz konusu ülkenin IMF’nin önerdiği önlemleri almasına ve bir reform programı uygulamasına bağlıdır.
IMF’nin her üyesinin Özel Çekme Hakları cinsinden belirlenmiş bir kotası vardır. Bu kota bir ülkenin diğer ülkelerle karşılaştırıldığında göreli ekonomik durumunu gösterir. Kotalar belirlenirken gayrisafi yurtiçi hasıla, cari işlemler dengesindeki durum ve uluslararası döviz rezervleri dikkate alınır. Bir ülkenin kotası o ülkenin IMF’deki oy hakkını, IMF’ye ödemesi gereken tutarı ve zor duruma düştüğünde alabileceği finansal desteğin boyutunu da belirler. IMF’nin, 1980 sonrasında krizdeki ülkelere destek koşulu olarak öne sürdüğü istikrar programları, iç talebi kısan ve yoksul kitlelerin hayatını zorlaştıran önlemleri içerdiği için halk kitlelerinin tepkisi ile karşılaşmıştır. IMF’nin uyguladığı destek ve gözetim programlarının bazıları şunlardır:
Acil Finansman Mekanizması. (Emergency Financing Facility) Ülke ekonomileri büyük bir krizin pençesine düştüğünde IMF tarafından sağlanan destek mekanizmasıdır. 1995 yılındaki Meksika Krizi sırasında yürürlüğe sokulan bu mekanizma, daha sonra Güney Kore, Endonezya, Brezilya ve 2001 Türkiye krizlerinde de kullanılmıştır. IV. Madde Konsültasyonu. (Article IV Consultation) IMF yöneticileri ile üye ülkelerden birinin temsilcileri ve uzmanları arasında, çoğunlukla yılda bir ve rutin olarak yapılan kapsamlı tartışmadır. 1978’de yürürlüğe giren anlaşma maddesi uyarınca yapılan tartışmaların sonucu yayınlanır ve üye ülkenin bu belgede bulunan önlemleri hayata geçirmesi beklenir.
Ek Finansman Kolaylığı. (Supplementary Financing Facility) Uluslararası Para Fonu’nun, ödemeler bilançosu kronik olarak yüksek tutarda açık veren ülkelere, bir istikrar programı çerçevesinde üç yıla kadar vadeli kredi sağlamak amacıyla 1979 yılında oluşturduğu fondur.
Ek rezerv kolaylığı. (Supplementary Reserve Facility: SRF) Uluslararası Para Fonu’na üye bir ülkenin ulusal parasının yoğun spekülatif baskı altına girmesi durumunda kullanılmak üzere 1997 yılında oluşturulmuş bir yıla kadar vadeli fondur.
Esnek Kredi kolaylığı. (Flexible Credit Line: FCL) İstikrarlı iktisadi politika uygulamasını sürdüren ülkelerin krize karşı korunması için 2008-2009 Krizi’nden sonra Uluslararası Para Fonu tarafından oluşturulan kredi imkânıdır.
Güçlendirilmiş Yapısal Uyum Kolaylığı. (Enhanced Structural Adjustment Facility: ESAF) Yapısal uyum kolaylığının gelişmekte olan ülkelerde yetersiz kalması üzerine Uluslararası Para Fo- nu’nun (IMF) bünyesinde 1987 yılında oluşturulan kredi mekanizmasıdır.
Yapısal Uyum Kolaylığı. (Structural Adjustment Facility: SAF) IMF üyesi olan en düşük gelirli ülkelerdeki ödemeler dengesi sorunlarını gidermek için kullanılan bir destek programıdır. Kolaylık, yapısal uyum programlarını kabul eden ülkelere sağlanır. Performans kriterleri belirlenerek uygulama başarısı gerçekleştikçe krediler dilimler halinde ödenir. Uyum programlarının amacı ekonomik istikrar ve sürdürülebilir ekonomik büyümedir.