Önemli Çıkarımlar
- Şu anda yalnızca Pfizer-BioNTech aşısı olan belirli kişiler destekleyici aşı yaptırmaya hak kazanır.
- Takviye aşı dozu, halihazırda aşıdan COVID-19 bağışıklığı oluşturmuş, ancak korumaları zamanla azalmış olabilecek kişiler içindir.
- Öte yandan, bağışıklığı baskılanmış bireylerin COVID-19’a karşı yeterli koruma oluşturmasına yardımcı olmak için ek bir aşı dozu amaçlanmaktadır.
Pfizer takviye aşıları ülke çapında yayılırken, Moderna ve Johnson & Johnson’ı alan aşılı kişiler hala sıralarını bekliyor. Ancak, çekimlere henüz izin verilmemesine rağmen, insanların Moderna ‘güçlendiricileri’ aldığını duymuş olabilirsiniz.
Bazı insanlar aşılama sisteminde boşluklar bulurken, çoğu kuraldan kaçınmıyor ve destek almıyor. Aslında, Moderna aşısının üçüncü dozunu alan insanlar, aşının “ek dozu” olarak kabul edilen şeyi alıyorlar. Görünüşe göre, ikisi arasında bir fark var.
Güçlendiriciler ve ek COVID-19 dozları arasındaki fark, aşıyı alan kişi için aşının amacında yatmaktadır. İşte onları nasıl ayırt edebileceğiniz.
Bir Güçlendirici ve Ek Dozlar Arasındaki Fark Nedir?
İnsanlar genellikle “güçlendirici” ve “ek doz” terimlerini birbirinin yerine kullanırlar, ancak bunlar iki farklı anlama gelir.
Yale Medicine bulaşıcı hastalıklar uzmanı ve Yale School of Medicine’de doçent olan Richard Martinello, Verywell’e “Aşı dozları, ‘asal’ serinin veya ‘artırıcı’ bir dozun parçası olarak tanımlanabilir” diyor. “Ana serinin amacı, bağışıklık sistemini hedef patojene karşı bağışıklık geliştirmek için hazırlamaktır, destek dozunun amacı ise patojene karşı sürekli koruma sağlamak için zaten var olan bağışıklığı artırmaktır.”
Bağışıklığı baskılanmayan bireylere, iki doz Pfizer-BioNTech ve Moderna aşısı ve bir Johnson & Johnson aşısı dozu, onlara COVID-19’a karşı bağışıklık kazandırmak için yeterlidir. Enfeksiyona karşı korumaları zamanla azaldığından, daha sonra “artırıcı” dozlar önerilebilir.
Bununla birlikte, orta ila ciddi derecede bağışıklığı baskılanmış kişiler, bir veya iki COVID-19 aşı dozu ile aynı düzeyde bağışıklık oluşturamayabilir. Bu, yeterli koruma sağlamalarına yardımcı olmak için “ek” bir dozun gerekli olduğu anlamına gelir.
“Birkaç ay önce ek bir doz mRNA aşısı almaları tavsiye edilen ve bağışıklığı ciddi şekilde baskılanmış olanlar için, bağışıklık geliştirmelerini sağlamak için önerildiği için ‘ek doz’ doğru ifadedir, [which is] asal serinin bir parçası,” diyor Martinello. Araştırmalar, bu ilk bağışıklığı geliştirmek için en az üç dozluk bir primer seriye ihtiyaç duyduklarını gösterdiğinden, ciddi şekilde bağışıklığı baskılanmış olanlar için bu üçüncü dozu bir ‘artırıcı doz’ olarak adlandırmak yanlış olur.”
Bağışıklığı baskılanmayan mRNA aşılarının alıcıları, iki dozlu aşı serilerinden halihazırda COVID-19 bağışıklığı oluşturmuştur. Bu nedenle, ek bir Moderna dozu alan kişilerin bağışıklığı baskılanmış olabilir ve virüse karşı bağışıklığı artırmak için bu ekstra aşıya ihtiyaçları vardır.
“Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler için üçüncü doz [of the mRNA vaccines] Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Okulu’nda epidemiyolog olan David Dowdy, Verywell’e verdiği demeçte, birkaç ay boyunca önerildi ve bu doz ikinci dozdan bir ay sonra verilebilir.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Eylül ayı sonlarında belirli popülasyonlar için Pfizer-BioNTech COVID-19 aşısının takviye dozlarını önermeye başladı. Moderna ve Johnson & Johnson aşılarının alıcıları henüz bir destek dozu için uygun değildir.
Bu sizin için ne anlama geliyor?
Moderna COVID-19 aşısının bir alıcısıysanız, henüz bir destekleyici aşı olmaya uygun değilsiniz. Bununla birlikte, bağışıklık sistemi baskılanmışsanız, üçüncü dozunuzu ikinci dozunuzdan en az 28 gün sonra almanız gerekir.
Güçlendiriciler ve Ek Dozlar İçin Kimler Uygundur?
Aşağıdaki kişiler için ikinci dozdan en az altı ay sonra Pfizer-BioNTech aşısının takviye dozları mevcuttur:
- 65 yaş ve üstü yaşlı yetişkinler
- Altta yatan tıbbi durumları olan yetişkinler
- Uzun süreli bakım ayarı sakinleri olan yetişkinler
- İşin doğası gereği COVID-19’a maruz kalma riski yüksek olan yetişkinler
Pfizer-BioNTech ve Moderna aşısının ek dozları, aşağıdakilerden dolayı orta veya ciddi derecede bağışıklığı baskılanmış kişiler için ikinci dozdan en az 28 gün sonra mevcuttur:
- kanser tedavileri
- Bir organ veya kök hücre naklini takiben immünosupresif ilaçların alınması
- Yüksek doz kortikosteroidler gibi diğer immünosupresif ilaçlarla aktif tedavi
- DiGeorge sendromu veya Wiskott-Aldrich sendromu gibi orta veya şiddetli birincil immün yetmezlik
- Gelişmiş veya tedavi edilmemiş HIV enfeksiyonu
CDC, bağışıklığı baskılanmış kişilerin şu anda hem destekleyici hem de ek dozda COVID-19 aşısı almasını önermemektedir. Johnson & Johnson aşısının bağışıklığı baskılanmış alıcılarının herhangi bir COVID-19 aşısından ek bir doz alması gerekip gerekmediği konusunda henüz bir kılavuz yok.
Dowdy, “Bağışıklığı tehlikeye sokan herhangi bir durumunuz yoksa ve bir takviye aşısı olmadıysanız, hala tam olarak aşılanmışsınızdır” diyor. “Ancak, bağışıklığı baskı altındaysanız, üçüncü bir doz almadığınız sürece kendinizi tam olarak aşılanmış olarak düşünmemelisiniz.”
Bu makaledeki bilgiler, listelenen tarih itibariyle günceldir; bu, bunu okuduğunuzda daha yeni bilgilerin mevcut olabileceği anlamına gelir. COVID-19 ile ilgili en son güncellemeler için koronavirüs haber sayfamızı ziyaret edin.