Kaynak: Independent Türkçe
Türkçe için çeviren: İpek Uyar
Köşe yazısına biraz iyi iklim haberleriyle başlamak güzel. Just Stop Oil’in (Sadece Petrolü Durdurun) tamamında barışçıl ve hayatı aksatan iklim eylemleri düzenlediği ekimde, ay ortasından birkaç gün sonra, Birleşik Krallık’ın (BK) önde gelen bankalarından birinden daha yeni petrol ve doğalgaz sahası projelerine kredi verilmesini yasaklayacağına dair olumlu bir açıklama geldi.
Just Stop Oil’in tek ve basit bir talebi var: BK hükümetinin tüm yeni fosil yakıt projelerini yasaklaması. Bu, nihai iklim yıkımını önlemek adına mevcut tüm fosil yakıtlardan zamanında vazgeçmek için gerekli ilk adım.
20 Ekim’de Lloyds Banking Group, “sıfırdan yapılacak petrol ve doğalgaz atılımlarının (2021 sonundan önce petrol ve doğalgaz otoritesi onayı almayan sahalar) doğrudan finansmanına (proje finansmanı ya da rezerv bazlı kredilendirme yoluyla)” son verdiğini duyurdu.
Lloyds, 2015’teki Paris zirvesinden bu yana fosil yakıtlara 12,6 milyar dolardan fazla yatırım yaptı. Bu gelişme, NatWest’in gelecekte yeni petrol ve doğalgaz rezervlerinin araştırılmasına yönelik proje finansmanını yasaklayacağına dair şubatta yaptığı açıklamanın ardından geldi.
Paris’ten bu yana fosil yakıtlara 14,8 milyar dolar yatırım yapmışlardı. NatWest’ten bir sözcü The Independent’a yaptığı açıklamada, “Aralık 2019’dan bu yana petrol ve doğalgaz sektöründeki pozisyonumuzu yaklaşık 1,7 milyar sterlin azalttık. Aralık 2021 itibarıyla, petrol ve doğalgaz sektöründeki toplam pozisyonumuz toplam kredilerin yüzde 0,7’sine düştü” dedi.
Bu çok önemli, çünkü BK’nin en büyük 5 bankasının fosil yakıtlara yaptığı yatırımlar, BK küresel nüfusun yüzde 1’inden azını oluşturmasına rağmen, Paris’ten bu yana fosil yakıtlara yapılan küresel bankacılık yatırımlarının yüzde 8’ine ulaştı.
Just Stop Oil’den bir sözcü, The Independent’a yaptığı açıklamada, “Just Stop Oil, Lloyds Bank’ın yeni petrol ve doğalgaz finansmanına son verme kararını memnuniyetle karşılıyor. Bu karar, hükümetimizin gerçekleri kavrayamadığını gösteriyor. Diğerlerinin de onlara katılmasını bekliyoruz, çünkü yeni petrol ve doğalgaza yatırım yapmak milyonlarca insanın ölümünü planlamak demek. Bankacılık sistemimizin ve sivil toplumun dayandığı hukukun üstünlüğünün kaybolmasına yol açacak. Yeni petrol ve doğalgazdan vazgeçmek, kendimizi korumaya yönelik bir eylem” dedi.
Beş büyük bankanın geri kalan üçüne, yeni fosil yakıt yatırımlarını yasaklamada Lloyds ve NatWest’e katılmayı planlayıp planlamadıklarını sorduk. Ne Santander (43 milyar dolarla dünya genelinde en kötü 32. banka) ne de Barclays (167 milyar dolarla en kötü 7. banka) yorum yaptı.
Bu hafta Yokoluş İsyanı (Extinction Rebellion, XR), Barclays’e karşı ülke çapında bir dizi eylem başlattı ve XR sözcüsü Gail Bradbrook, “Barclays’in Avrupa’nın en büyük fosil yakıt finansörü olarak oynadığı yıkıcı rolün farkına varmasının ve rotasını değiştirmesinin tam zamanı” dedi.
Ancak HSBC’den bir sözcü, The Independent’a HSBC’nin (131 milyar dolarla en kötü 13.) “net sıfır küresel ekonomiye ulaşmak, iddialı zaman dilimlerinde değişim sağlamak için karbon yoğun sektörler de dahil müşterilerimizle ortaklık kurmamızı gerektiriyor” dedi.
İronik bir şekilde, 5 büyük bankadan yalnızca Lloyds gazetecilik sorularımızı kabul etmedi. Net sıfırla ilgili her türlü bankacılık duyurusunun dikkatle incelenmeyi hak ettiğini düşündüğüm için onlara aşağıdaki soruları gönderdim:
- Petrol ya da doğalgaz şirketlerine verilen genel kredilerin (kendi içlerindeki diğer fonları serbest bırakarak) yeni projeleri finanse etmek için kullanılmamasını nasıl sağlayabilirsiniz?
- Lloyds ne zaman fosil yakıt kredisi vermeyen bir banka olacak?
- Ocak 2022’den önce izinleri alınmış fosil yakıt sahalarına kredi vermeyi durdurma tarihiniz, bir süre daha sıfırdan petrol ve doğalgaz sahası açma projelerine yatırım yapacağınız anlamına mı geliyor?
Ama yanıt alamadık.
Just Stop Oil’in M25 iklim koruma eylemlerinde açıklanan duraklamayla birlikte, The Independent’ın Nisan 2021’de İklim Krizini Finanse Etmeyi Durdurun Kampanyasını başlatmasından bu yana yeni fosil yakıtlar için finansmanı sona erdirmedeki ilerlemeyi değerlendirmenin zamanı geldi.
Tüm yeni yatırımlara karşı çıkan koalisyon şu anda BM Genel Sekreteri, Uluslararası Enerji Ajansı, BM Çevre Programı, BK İşçi Partisi, İskoç Ulusal Partisi, BK’deki Liberal Demokratlar ve Yeşil Partiler, Lloyds, NatWest, The Independent ve hatta birçok Muhafazakar milletvekilini içeriyor. Ve en önemlisi, Britanya halkı, Kuzey Denizi’nden daha fazla fosil yakıt çıkarılması yerine yenilenebilir enerji kaynaklarını şiddetle tercih ediyor.
Enerji ve İklim İstihbarat Birimi’nin (ECIU) 2022 enerji fiyatları kriziyle ilgili yaptığı bir ankete katılanların yüzde 51’i yenilenebilir enerji kaynaklarını ve yalıtımı doğalgaza bağımlılığı azaltmanın en iyi yolu olarak görüyor. Buna karşılık Kuzey Denizi’nde petrol ve doğalgaz aramalarının genişletilmesini destekleyenlerin oranı sadece yüzde 9 ve hidrolik kırılmayı en iyi uzun vadeli çözüm olarak destekleyenlerin oranıysa yüzde 8.
Yeni Petrol ve Doğalgaza Hayır’ı desteklemeyi hâlâ reddedenler arasında Kuzey Denizi petrol ve doğalgazının muazzam ölçüde genişletilmesini savunan Sun, Daily Mail ve Daily Telegraph’ın ardından gelen Muhafazakar Başbakan Rishi Sunak’ın yanı sıra Barclays, HSBC, Shell ve BP ile Muhafazakar milletvekillerinden oluşan küçük ama etkili Net Sıfır İnceleme Grubu da yer alıyor.
Kampanyanın başladığı Şubat 2022’den bu yana Just Stop Oil’in iklim koruyucularından 35’i tutuklu ya da hükümlü olarak hapiste bulunuyor ve toplamda 2 binden fazla kişi tutuklandı.
Halk protestolarını denetlemekten sorumlu emniyet müdürü Chris Noble bile “Çevre protestoları karşısında gözaltı yoluna gitmeyeceğiz” derken, Rishi Sunak’ın fosil yakıtlara yapılan tüm yeni yatırımları yasaklamasının zamanı geldi.
Gençlerin otoyollarda hayatlarını riske atmalarına ve hapse girmelerine gerek kalmasın ki Britanya artık gerçekten acil olan, en geç 2030’a kadar mevcut tüm fosil yakıt kullanımını aşamalı olarak durdurma görevine odaklanabilsin.