Kuran’dan Notlar – Cehennem Azabı Sonsuz Değildir (I)
“Yusuf dedi: “Bugün size bir ayıplama ve azarlama yoktur. Allah, sizi, mağfiretiyle bağışlasın. O, merhamet edenlerin en merhametlisidir.” Yusuf Suresi, 92. ayet
Kuran’da cennet ve cehennemi tartışırken insanların haklı olarak aklına takılan bir soru var. Allah madem ki yaratırken kulun cehennemlik olduğunu biliyordu. Kulunu ilelebet cehenneme atacağını bile bile niye yarattı? Böyle işkenceci bir tanrı olur mu? Bu işkence Allah’ın adaletine sığar mı?
Kuran’da cehennem azabı için sık sık ‘halidine fiha ebede’, yani ‘sonsuza kadar’ ifadesi geçtiği için Müslüman birey bu haklı soruya yanıt vermekte güçlük geçer. Böyle olunca da artık kırk yıllık dinsizler değil, bizim kendi çocuklarımız da böyle saçma bir cehennemi kabul edemedikleri için dinden uzaklaşmaya başlıyorlar.
Benim iddiam şu ki cehennem sonsuz değildir. ‘Halidine fihe ebede’ ifadesi de zamansal sonsuzluğu anlatmaz ve edebi bir deyimdir. Cehennem azabının zorluğunu anlatmak için kullanılan bir deyim. Size ağır bir yanlış yapmış dostunuza “sonsuza kadar seninle konuşmayacağım” demek gibi bir deyimdir bu. Kastınız dostunuzla sonsuza kadar konuşmamak değildir. Sadece yaptığı işin affedilemez olduğunu vurgulamak istemişsinizdir.
O halde Kuran’da cehennem azabını bir mantığa oturtmak ve onu Allah’ın adaletiyle ve merhametiyle bir şekilde bağdaştırmak zorundayız. Bunu yaparken de Kuran’a anlam dayatarak değil, Kuran’ı sorgulayarak ve onun kendi derdini bize anlatmasını sağlayarak, yani gerçek anlamda bir tefsir yaparak Kuran’da cehennemin ne olduğunu ortaya çıkarmak zorundayız.
Sonuç cümlemi baştan söyleyeyim: Kuran’da cehennem kişinin yanlışlarının cezasını çektiği ve fakat bununla beraber terbiye edilip eğitildiği ve cennete layık hale geldiği zorlu bir sürecin adıdır. Kişi Peygamber’e savaş açmış Ebu Cehil bile olsa cehennemde suçlarının cezasını çektikten ve cennete layık bir hale geldikten sonra cennetteki dostlar meclisine geçer ve Hazret-i Peygamber’in dostu olarak cennet sarayındaki yerini alır.
Şimdi yukarıdaki ayete bakalım. Ayet, Yusuf Suresinden ve bu sure de Hazret-i Peygamber’in Mekke kafirleriyle mücadelesinin temsil eder. Yani suredeki Yusuf, Hazret-i Peygmaber’i surede Yusuf’a ihanet eden kardeşleri ise Mekke müşriklerini temsil ederler.
Ayet bize ne diyor? Yusuf kardeşlerini affetmiştir. Ve kardeşlerini saraya, yanına almıştır, yani cennete. Ayetin söylediği şey budur. Tabi Yusuf kardeşlerini cennete almadan önce onlara ihanetinin cezasının da çektirmiş, bir yandan bu cezayı çektirirken onları geçmiş suçlarıyla yüzleşmeye mecbur bırakarak terbiye de etmiştir. Bu terbiyenin sonucunda da Yusuf’un kardeşleri bedevilikten çıkmış ve Mısır sarayında oturacak bir kemale ermişlerdir.
İşte bu sure Hazret-i Peygamber’in Mekke kafirleriyle mücadelesinin adı olduğu içindir ki sure Ebu Cehil ve Ebu Leheb gibi kafirlere ‘Yusuf’un kardeşleri’ muamelesi yapmaktadır. Yani bu sure demektedir ki, Ebu Cehil ve Ebu Leheb gibi kafirler bile aynı Yusuf’un kardeşleri gibi suçlarının cezasını çektikten ve terbiye olduktan sonra Mısır sarayında, yani cennette, Muhammed’in yanına oturacak ve onunla beraber keyfedecektir. Bu surenin ve bu ayetin verdiği mesaj budur. Ve Kuran’daki tüm cehennem ayetleri bu mantığa göre yeniden düşünülmek zorundadır.
Zaten Kuran’a göre cehennemin ebedi olmadığını düşünmeye zorlayacak bir başka ayet var. Ayet şöyle:
“26 – Yer üzerinde bulunan her şey fânidir. 27 – Yalnız celâl ve ikram sahibi Rabbinin yüzü baki kalacaktır.” Rahman Suresi
Bu ayeti edebi bir biçimde değil de düz bir kafayla okuyacaksak şunu dememiz gerekir: Allah’ın yüzü hariç her ne varsa helak olacaktır. Yani yeryüzü de, gökyüzü de, cennet ve cehennem de… Ama o halde Allah’ın elleri ve ayakları da helak olmak zorundadır, zira ayet Allah’ın yüzü hariç her şey helak olacak diyor.
Haliyle bu ayeti düz bir kafayla okursak saçma bir sonuca varırız. Yani onu edebiyatıyla okumamız gerekir, mecazı ve istiaresiyle…
Burada ‘yüz’ bir deyimdir. Ve bu deyimin gerçek anlamını bulmak için kafamızdan herhangi bir şey uydurmaya gerek yoktur. Yapmamız gereken sadece Kuran’a şunu sormaktır: Ey Kuran sen ‘yüz’ kelimesini nasıl bir mecaz olarak kullanıyorsun?
Yine Yusuf Suresinde geçen aşağıdaki ayet bize yüzün deyimsel anlamını açıklar. Ayet şöyle:
“Yusuf’u öldürün, ya da bir yere atın ki, babanızın ‘yüz’ü size kalsın, sonra yine salih bir kavim olursunuz.” Yusuf Suresi, 9. ayet
Bu ayette ‘yüz’ ne anlama geliyor diye sorarsanız açıktır ki buradaki yüz Yakup’un oğullarına duyduğu sevgi, ilgi, merhamet şefkatin mecazıdır. Eğer Kuran’da yüz kelimesi bu anlamda kullanılıyorsa o halde “Allah’ın yüzü hariç her şey helak olacak” demek Allah’ın sevgisi, ilgisi, merhameti, şefkati dışında her şey helak olacak demektir ki, bu anlama göre cennet asla helak olmaz, ama cehennem olur. Çünkü cehennemde Allah’ın ‘yüz’ü yoktur.
Yani “Allah’ın yüzü hariç her şey helak olacak” cümlesi tüm insanlık için bir müjdedir. Ne kadar sıkıntılı olursanız olun, cehennemin dibine de yerleşmiş olursanız olun, yine de Allah’tan ümit kesmeyin, çünkü eninde sonunda bu sıkıntılar geçecek, tüm bunlar fani, bu işlerin sonunda sadece Allah’ın yüzü, yani onun size sevgisi baki kalacak, ümitli olun demektir bu ayet. Yoksa Allah’ın elleri ayakları da helak olacak anlamına gelmez bu ayet.
Haliyle, eğer bu ayetleri doğru yorumladıysak, Kuran’a göre cehennem azabı sonsuzdur diyen bütün müfessirlerimiz bu konuyu yanlış anlamış demektir.
Bir de eğer en cehennemlik insanlarla bile onlar suçlarının cezasını çektikten ve terbiye olduktan sonra eninde sonunda cennet bahçelerinde dost olacaksak, o halde düşmanlarımızla ilişkimizi de gözden geçirmemiz gerekir. Haksızlıklara karşı yine kavga vermek zorundayız, fakat düşmanlarımızı da Allah’ın yarattığının bilincinde olarak onlara özsel bir kin ve hınç beslemememiz gerekir. Onları da Allah’ın yarattığını ve severek yarattığını bilerek onlara şefkatle yaklaşmak mükellefiyetindeyiz.
Kuran’da cehennem azabının sonsuz olmadığını ve cehennemliklerin eninde sonunda cennete gireceğini anlatan başka pasajlar da var. Bir sonraki yazıda bu konuya devam edelim.
* Öne çıkan görsel şuradan alıntıdır: https://www.oceansbridge.com/shop/artists/e/edelfelt-albert/joseph-and-his-brother
Meryem 70.
Zaten Cehennemde sürekli kalmayı[*] kimin hak ettiğini iyi biliriz”
[*]Sıliyya = صِلِيًّا’nın kök anlamı sürekliliktir.Namaza salat denmesi sürekli yapılması gereken ibadet olmasından dolayıdır. (Lisan’ul-arab)
Maide 72……………..Kim Allah’a ortak oluşturursa Allah ona cenneti yasak (haram) eder. Onun gideceği yer cehennemdir. Yanlış yapanın yardımcısı olmaz.”
Maide 37 O ateşten çıkmak isteyecekler ama çıkamayacaklardır. Onların hak ettiği kalıcı bir azaptır.
Ahir kelam….. Allah isterse Şeytanı Cennetine alır mı? Ol demesi , dilemesi yeter. Peki ALLAH bunu diler mi? Haşa…Çünkü ALLAH ADİLDİR…
Ali İmran 7….Sana Kitabı indiren odur. Ondan bir kısım ayetler muhkemdir ki bunlar Kitabın anası (temeli) dir. Diğer bir kısmı da müteşabihlerdir. İşte kalblerinde eğrilik bulunanlar sırf fitne aramak (ötekini berikini sapdırmak) ve (kendi arzularına göre) onun te’viline yeltenmek için onun müteşabih olanına tabi olurlar. Halbuki onun te’vilini Allahdan başkası bilmez, ilimde yüksek payeye erenler ise: Biz Ona inandık. Hepsi Rabbimiz katındandır” derler. (Bunları) salim akıllardan başkası iyice düşünmez.
Senin bu adamın kafasına çıkmak içün kırk fırın ekmek yemenlazım. Deli cesaretiyle Sorgulamak çok zor bir şey. İnsan bir yerde diyor ki Allah, logos ve erosun birliğe kavuştuğu biricik tanrı bu olamaz diyor insan öyle bir arada kalıyor ki öyle bir burhanlı döenm geçiriyor ki bir daha kuranı tefekkür ediyor çünkü kendisi içten istiyor Allah a sarılmak. Tıpkı annenin ile ilgili bir sürü iftira duyman insanların ortaklaşa annenin suçlu olduğuna inanması ama senin buna inanmak istememen ve tekrar tekrar her şeyi düşünmen gibi bu süreç.Buna sen kötü niyet, fitne fesat diyorsan yazıklar olsun. Paramparça oluyor o süreçte insan yaşamadan bilemezsin. Bilmeden de konuşma
Sayın Esat Arslan, sizden Allah razı olsun. Bu yazı tam da benim ihtiyacım olan bir konuyu ele almış. 14 yaşındaki oğlum diyor ki, sonlu bir hayata sonsuz cehennem olmamalı. 2 seçenek var: ya Allah merhametsiz ya da cehennem sonsuz değil… Konuşup anlaşamadığımız bir konuydu. Bunu şimdi ona okutacağım.
Bu kadar önemli bir konunun çok farklı bir yorumuna bu kadar çabuk nasıl iman ettiniz de hemen çocuğunuza anlatacaksınız? Eğer sırf çocuğunuz imandan çıkmasın diye bu kadar çabuk kabul ettiyseniz bu görüşü ve bu görüş yanlışsa İtikadi bir konuda büyük bir hata yapmış olursunuz.
Endişelenmeyin, eğer çocuğunuz sırat-ı müstakim üzere yaşayacaksa siz bu konuda onu ikna edemeseniz bile Allah onu yola sokar. Yok eğer çocuğunuz yoldan çıkacaksa siz bu konuda ikna etseniz bile başka bir meseleden yoldan çıkacaktır ve siz de dini çocuğunuz için esnetmiş olmanızla baş başa kalacaksınız…
Allahın bir tek Rahman sıfatı yok ki. Hem merhametlidir hem de Adil . O zaman ben de size şunu diyeyim. Allahı bilmeyen umursamayan inkar eden “bize göre tüm hakikati katleden” bir kişi cennete mi girecek iman etmeden. Adalet nerede? çocuğunuz bunu da sorarsa ne diyeceksiniz. Bu sitede bunun cevabını bulamazsınız.
Sizin mantiginiza göre o zaman, namaza oruca ,tesettüre, kendimizi haram helal kaygisiyla kisitlamayada gerek yok,
ve bu emirlerde gereksiz ve sacma..
hatta iman etmeye bile gerek …
En Son din ve kiyamete kadar devam edecek olan islama inanip tabi olmayada gerek yok…
Hristiyan yahudi olmaktada sakinca yok…
Hatta ateis olup ,bütün bu nimetleri vereni tanimayip kabul etmeyip , her türlü harami isleyip istedigimiz gibi yasabiliriz…
Çünkü ne yaparsak yapalim iman edelim yada etmeyelim, ALLAH peygamber din düşmanı olalim yada olmayalim , sonunda cennete gideceksek neden iman edelim ibadetlerle meşgul olalim dimi ama….
ebu cehil gibi iman etme, ALLAHA ve peygamberine ve onun getirdiklerine inanma onlara karsi savas, sonrada cennete git….
Nasil sapik yanlis bir anlayıştir bu…
Çok büyük delalet icindesiniz ve daha kötüsü insanlarida saptiriyosunuz
Kurani kendi yanlis ve işinize gelen sekilde yorumlamaktan bir an önce vazgecip tovbe etmenizi siddetle tavsiye ediyorum.
Allah’ın cehennemine inanmayan kişi zaten bunları önemsemez idi. Benim kalbime daha uygun geldi çünkü yaratılmamak ebedi cehennemden daha hayırlı değil midir ki
Allah razı olsun
Allah hiçbir şeyi kendi faydası için söylemez bu eylemlerden fayda gören yine sensin bunları yapmayarak kendine fatkında olmadan zarar veren yine o ayrıca cehennemde geçem süre çoooooooook uzun bir süre yani bir adam oldürmenin cezası normalde 10 15 yıl ise ama bunun yerine 7 yıl olsa ama o 7 yılda da sana hapishanede yapmadıkları kalmasa sen husumeti olduğun birini vurur musun? O mantık olabilir
Haklisin kardeşim birde anlatirken kendi görüşüme gore diyor Allah bunlara hidayeet versin cehennemde kafirler ve Allaha ortak koşanlar sonsuz kalacakdır elcevap: ebedi olan Allahı inkar etmek ebedi cehennemdir.Müşrikler icin ise ehad sıfatıni inkar edip ortak koştuklari icın ki o sıfat Allahın olduğu icun yine bunlarada sonsuz azap iş anlaşilmıştır inşallah
O kadar salakça bir yorum ki bu. Bu adalet falan değildir ben de derim ki sana Allah neden böyle yaratmış sadist mi o zaman kendisi sonsuz o yüzden sonsuz azap salak mısın ulan nasıl mantık bu suçun karşıdaki insanın büyüklüğüne göre mi değişiyor ha diyelim ki bunun karşılığı bu o zaman Allah neden adalet gereği bil eolsa sonunda insanların sonsuza kadar acı çekeceği bir sistem yaratmış başka yapamaz mıymış. Sonsuz iradesi var dicen ona bir şey diyen yok ki eyv sonsuz iradesinvar istediğini diliyor ve merhametsizlik yapıyor acı çektirmekten zevk alacak şekilde irade ediyor derim. Salak salak konuşuyonuz bana kimse sonsuz cehennemi adalete sığdıramaz hele merhamete sonsuz merhamete hiö sığdıramaz
Offfff çok fena aydınlandım. Akıllı erdem, ilah erdem, ışık saçtın.
Kasabalı kendi kafanca dalga geçmeyi bırak da bir şey diyeceksen de
Ne kadar saçma ve bilgisizce hazırlanmış bir yazı akıl mantık dışı. Yani apo dediğimiz cani veya onun gibi insanlar bir müddet sonra hapisten çıkıp özgürce mi yaşamalı? Yahut on dakika hırsızlık yapan birine on dakikalık bir hapis mi uygulanmalı? Iki dakikalık bir tecavüz suçuna iki dakikalık bir ceza mi biçilmeli Ne Kadar Az Düşünüyorsunuz
Kardeş 79-80 yıllık bir ömrün karşılığı sonsuz azap sonsuzdan ne anlıyoruz? Hiç bitmeyen. 70-80 yıl yasadinysa 70-80 yıl yansa bu ceza yetmez mi? Hem yanmak ve diğer cezalar bir an dayanilmayacak cezalar. Kaldı ki iman etmeyen bir insan akledemedi samimi bir şekilde Allah a inanmadı. Kimseye zararı olmadı. Yaşadı ve öldü. Hakkı sonsuz bir azap mıdır?
Bazı velilerde cehennemin soğuyacağını ya da kapanacağını söylüyor.
Yüzde 1 bile olsa böyle bir ihtimal var.
Konuşacak çok şey var ama şindi olmaz.
Bak cehennemde sonsuz kalmak var ama soğumuyacak sadece alışacaklar ama bu alışma 1 trilyon yıl sonra olucak ama 1 saniyesi bile kötü ben ölçtüm cehennemin 7 katı dünya ateşinden 7 trilyon kat daha sıcak her bir katı 1 trilyon yada 1 katrilyon sıcaklık derecesidir
Bu konuda sorularlaislamiyet adlı sitede Kâfirlerin ebedi cehennemde kalması nasıl adalet olur? Soruya yönelik yazılan cevap yazısına bakmanızı ve sonuna kadar okumanızı şiddetle tavsiye ediyorum.
Maide süresi ﴾72. Ayet﴿ “Allah, Meryem oğlu Mesîh’in kendisidir” diyenler, hiç şüphesiz hakikati inkâr etmişlerdir. Oysa Mesîh, “Ey İsrâiloğulları! Benim de rabbim sizin de rabbiniz olan Allah’a kulluk edin” demişti. Bilinmeli ki her kim Allah’a ortak koşarsa Allah ona cennet yüzü göstermeyecek ve onun varacağı yer cehennem olacaktır. Zâlimlerin yardımcıları da olmayacaktır.
Tevbe süresi 68. Ayet
Allah, erkeğiyle kadınıyla münafıklara ve açıktan inkârcılık yapanlara, içinde ebedî olarak kalacakları cehennem ateşini vaad etmiştir. Onlara bu yeter de artar! Allah onları lânetlemiştir ve onlar için devamlı bir azap vardır.
Kral hiç kuran ayetlerini bilmeyen insan buyazini okursa doğrusu oldukça tatmin edici. Lakin senin izahindan ziyade Allah’ın merhametli olduğunu anlatan ayetlerden dolayı. Lakin bir çokları ayette yüce rahman o inkarcilar cehennemde yaniyorken şöyle nida ettikleri beyan edilir ey yaratıcı ve sonsuz gücün sahibi artık bizi yok et veya bir nebze azabimizi hafiflet. Buna karşılık ise Allah’ın bugün bir yok oluşdilemeyin nice çok yok oluşlar dileyin ama yinede size ne bir yok oluş nede azabinizda az bir indirime(hafifletme)gidilecektir. Deniyor