Manas Destanı: Kırgızların HafızasıKimdir? Mehmet Selçuk 8 Aralık 2020
Dünyanın en uzun destanı olarak bilinen Manas Destanı, tarih kitaplarında şöyle bir değinilen ama detayları çok verilmeyen bir şaheserdir. Yazıyı suya yazmayı değil gönüllere yazıp kalıcı olmayı tercih eden Kırgızların bu destanında Karahitaylar ve Karahanlılar arasındaki mücadele anlatılır. Manas adı bu mücadele sırasında yaşamış destanın asıl kahramanıdır. Kırgız halkı ile ilgili enfes bilgilerin de bulunduğu Manas Destanı bugün hala dilden dile dolaşmaktadır.
Kırgızların en önemli kültürel kaynaklarından bir tanesi olan destan, bugün kitaplaştırılmış olsa da Manasçı kültürü hala yaşamaktadır. Kırgızların atalarına olan borçlarını ödemeleri olarak da ifade edilebilecek olan bu zihniyet aslında Orta Asya’da asimile edilmeye çalışılan halkların bir başkaldırısıdır da!
Manas Destanı Bölümleri
Manas Destanı, Müslümanlar ve Mani dinine mensup topluluklar arasında geçen mücadele olarak bilinse de baba, oğul ve torunun başından geçenleri anlatan bir destan olarak da kabul edilir. Manas, Semetey ve Seytek dönemlerini anlatan ve 3 farklı bölümden oluşan eserin 500 bin 553 dizesi vardır. Bu yönü ile dünyanın en uzun eseri olan Manas Destanı, kültürel zenginlikleri yansıtması nedeni ile de oldukça değerli oluyor.
Dilden dile dolaşan kültürel zenginlikler 1856 yılında Çokon Valihanov tarafından keşfedilen harika bir nitelikle zirveyi yakalamıştır. Manas kültürünün yazılı değil de sözlü bir şekilde aktarıldığını gören Valihanov, Manasçı kültürünü yakından tanımış oluyor.
Manasçı Nedir?
Manasçı, Manas Destanı’nın bir kısmını ezbere bilen ve anlatan kişilere verilen isimdir. Kırgız Kültürü için oldukça değerli kimseler olan Manasçıların bugün 20 binden fazla olduğu biliniyor.
Kırgızistan’da küçük yaşlardan başlayan eğitim ile birlikte destanın öğrenilmesi sağlanıyor. Destan öğrenildikten sonra ise bu kişiler Manasçı vasfı ile öğrendiklerini nesilden nesile aktarılıyor. Destanın bugün hala biliniyor ve öğrenilebiliyor olmasında Manasçıların etkisi oldukça büyüktür. Toplumun en önemli ve saygı gören kimseleri olarka ön plana çıkan Manasçılar festival ve toplantıların da vazgeçilmezleri oluyor. İlk Türk topluluklarına dair bu çok önemli eseri Kırgızistan’a gittiğinizde Manasçıların ağzından canlı canlı duyabilirsiniz. Üstelik Manas Destanı’nı yazılı olarak da elde edebilirsiniz.