Akalazya Hastalığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Akalazya hastalığı, yemek borusunun mideye yiyecekleri taşıyamadığı bir durumdur. Yemek borusunun ucunda bulunan bir kapak olan alt özofagus sfinkteri yutma sırasında kapalı kalır ve yiyeceğin yedeklenmesiyle sonuçlanır. Yavaş yavaş, birkaç yıl boyunca, bu hastalığa sahip insanlar katı yiyecek yemede ve içeceklerde artan bir zorluk yaşarlar. Durumları ilerledikçe, hastalık önemli derecede kilo kaybına ve yetersiz beslenmeye neden olabilir.
Genel bakış
Akalazya hastalığı, yemek borusunun mideye yiyecekleri taşıyamadığı bir durumdur. Özofagusun ucunda bulunan bir kapak olan alt özofagus sfinkteri, yutma sırasında kapalı kalır ve yiyeceğin gidememesi ile sonuçlanır. Diğer semptomlar arasında sindirilmeyen yiyecekler, göğüs ağrısı, mide ekşimesi ve kilo kaybı gibi şeyler olabilir.
Akalazyadan kimler etkilenir? Akalazya hastalığı, dünyada binlerce kişiyi etkilemektedir. Tipik olarak yetişkinlerde teşhis edilir, ancak bazı durumlarda çocuklarda da meydana gelebilir. Özellikle etkilenen belirli bir ırk veya etnik grup yoktur ve genetik değildir.
Akalazya hastalığı ciddi bir hastalık mıdır? Yavaşca, birkaç yıl boyunca, bu hastalığa sahip insanlar katı yiyecek yemede ve bazen de içeceklerde artan bir zorluk yaşarlar. Durumları ilerledikçe, hastalık önemli ölçüde kilo kaybına ve yetersiz beslenmeye sebep olabilir.
Bu kişilerde, özellikle tıkanıklığı uzun süredir devam ediyorsa yemek borusu kanseri (özofagus kanseri) gelişme riskinde de küçük bir artış olduğunu belirtmekte fayda var. Doktorunuz özofagus kanserinin önlenmesi ve erken teşhisi için düzenli endoskopik taramalar önerebilir.
Akalazya hastalığı neden olur?
Araştırmacılar bunun bir virüse bağlı olabileceğini düşünüyorlar ve son çalışmalar akalazyaya yemek borusunun kas katmanlarındaki istemsiz sinir sisteminin ve sinir hücrelerinin neden olduğunu gösteriyor. Hastanın kendisi, kendi bağışıklık sistemi tarafından saldırıya uğrar ve sonrasında anlaşılmayan nedenlerden dolayı yavaş bir şekilde dejenere olurlar.
Akalazya hastalığı belirtileri nelerdir?
Bu hastalık çoğu zaman, aylarca veya yıllarca süren semptomlara neden olan kalıcı bir sorundur. Yutma zorluğu gibi sadece kısa bir semptom atağı yaşayan insanlar, genellikle gerçek bir özofagus motilite bozukluğuna sahip değildir. Akalazyanın başlıca belirtileri aşağıda sıralanmıştır:
- Yutmada güçlük çekmek
- Sindirilmemiş gıdaların verdiği rahatsızlık
- Göğüs ağrısı
- Mide ekşimesi
- Karın ağrısı (nadiren görülür)
Nasıl teşhis edilir?
Bahsettiğimiz yutma problemini teşhis etmek ve değerlendirmek için en yaygın olarak üç adet test kullanılmaktadır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır:
1- Baryum yutmak: Hasta bir baryum preparatını yutar (sıvı veya başka bir şekilde) ve yemek borusu boyunca hareketi X-ışını kullanılarak değerlendirme altına alınır.
2- Endoskopi: Endoskop adı verilen esnek ve dar bir tüp yemek borusundan geçer ve yemek borusunun iç tarafındaki görüntüleri doktorun izleyeceği bir ekrana yansıtır.
3- Manometri: Bu test, özofagus kasılmalarının zamanlamasını, gücünü ve düşük özofagus sfinkter (kapak) gevşeme derecelerini ölçer.
Akalazya hastalığı nasıl tedavi edilir?
Bu hastalık eğer tedavi edilmezse, oldukça zayıflatıcı olabilir.
Akalazyanın mevcut tedavi yöntemleri aşağıda sıralanmıştır:
1- Cerrahi operasyon: Yirminci yüzyılın başlarından beri akalazya hastalığını tedavi etmek için kullanılan, geleneksel cerrahi yaklaşım olmuştur. Bu operasyonda, özofagustan mideye giden kapak kasları kesilir. Bu tedavi yönteminde genellikle yeteri miktarda iyileşme için hastanın bir haftaya kadar hastanede yatması gerekebilir.
2- Minimal invaziv cerrahi: Günümüzde akalazya hastalığı olan insanlar, laparoskopik özofagomiyotomi denilen minimal invaziv cerrahi teknikle başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Beş küçük insizyon kullanılarak, bu operasyon gerçekleştirilebilir.
Operasyon genellikle bir günlük hastanede kalmayı gerektirir ve geleneksel cerrahi ile karşılaştırıldığında iyileşme daha da hızlıdır. Hastaların üçte ikisine kadarı cerrahi olarak başarılı bir şekilde tedavi edilir. Ama bazı hastaların tekrar ameliyat olması gerekebilir.
3- Balon dilatasyonu: Nadiren de olsa, akalazya hastalığı cerrahi olmayan şekilde balon dilatasyonu ile tedavi edilebilir. Hasta hafif sedasyon altındayken, gastroenterolog alt özofagus sfinkterinden özel olarak tasarlanmış bir balon yerleştirir ve şişirir. Balon, yemek borusu kasını tahrip eder ve yemeğin mideye girmesi için açıklığı genişletir.
Bazı hastalar belirtilerin iyileşmesini sağlamak için yenilenen dilatasyon tedavileri yapmak zorunda kalabilir. Uzun vadeli sağlıklı sonuçları sağlamak için tedavinin birkaç senede bir tekrarlanması gerekebilir.
Yukarıda saydığımız tedavi yöntemleri haricinde akalazya, doktorunuzun önerdiği ilaçlar ile de tedavi edilebilir.
Son olarak
Tedavi planı ne olursa olsun, yemek borusunun pasif bir kanal olarak korunmasını sağlamak için çoğu zaman uzun süreli takip gereklidir. Bu, tercih edilen tedavi ve gastroözofageal reflü önlenmesinden sonra yeterli özofagus boşalmasını gerektirir. Tıkanmış yemek borusu veya geri akışa maruz kalan bir yemek borusu genişler ve genişler…
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıda bulabilirsiniz: