Cemre CEMALİ
Elektrikte zamlı tarifenin ilk faturaları dün geldi ve herkes gibi esnaf da çılgına döndü.
Yeni tarifeye göre düzenlenen elektrik faturalarını gören esnaf, isyan bayrağını çekti.
0-250 Kw arası kullanımlarda tarife ücreti 98 kuruş olarak değişmezken, 251-500 Kw’lık tüketimde 2.70 TL, 501-750 Kw arası kullanımda 2.95 TL, 751-1000 Kw arası kullanımda 3,25 TL, 1001 Kw ve üzeri kullanımda ise 4 TL olarak belirlenmişti.
Yaklaşık 1 aydır herkesin bu zamlı tarifeleri ödeyemeyeceği çeşitli platformlarda dillendiriliyordu. Ancak gerçek şok, yeni tarifeyle hazırlanıp tüketicilere dün gönderilen faturalarla yaşandı.
KIBRIS’a konuşan Lefkoşa Organize Sanayi Bölge esnafı, “Elektrik faturaları geçen aya göre yüzde 300 zamlı geldi. Elektrik olmazsa bizim işimiz de olmaz. Bir düzenleme getirilmesi lazım. Zam olacaksa da makul bir fiyatla olmalı” diyerek, hükümetten zamların geri alınmasını talep etti.
Naci Doğandemir:
“Ben 40 yıldır otomatik şanzıman yapıyorum. Yağın pasın içinde zorluklarla hayatımızı sürdürmeye çalışıyoruz. Her gün, her şeye zam yapılıyor. Dükkân kiralarına zam, benzine zam, parçaya zam. Bu şartlar altında hayatımızı sürdüremeyecek duruma geldik. Burada sistemin rayında gittiği bir dönem görmedim ben. Elektrik apayrı bir dert, ödememize rağmen canları isteği gibi günlük 2 saat elektriğimizi kesiyorlar. Elektronik eşyalarımız yanıyor. Elektrik faturaları da geçen aya göre yüzde 300 zamlı geldi. Benim dükkânım kira, dükkân sahibi gelen faturayı bize bölüp söylüyor. Henüz ne kadar geldiğini görmedim ama etraftaki arkadaşlar da hep aynı şeyi konuşuyor. Geçen ay bin 300 TL elektrik faturası ödeyen arkadaş, bu ayki faturasının 4 bin 200 TL geldiğini söyledi. Biz iki kişi çalışıyoruz, çok zorda kalırsak dükkânı kapatacağız, başka çareler arayacağız. Böyle olunca da işsizlik alıp başını gidecek bu ülkede. İktidar değişsin diye bekledik, iktidar değişti ama değişen bir şey olmadı. Daha da kötü oldu, yağmurdan kaçarken doluya tutulduk. Eskiden 5 TL’ye yaptığım işi, şimdi 15 TL’ye yapıyorum, böyle olunca da müşteri azalıyor ama yapacak bir şey yok. Dolar ve Euro ile borçlananlara Allah sabır versin.”
Osman Yorucu:
“Ben 65 yaşındayım, 12 yaşından beri bu işi yapıyorum. Mobilya üretim atölyem var. Memleket çığırından çıktı, bunun toparlanması için dört madde var. Maaşların düzenlenmesi gerekiyor, her eve aynı paranın girmesi gerekiyor, yani eşitlik lazım. Müşavir ordusunun maaşlarının da asgari ücrete çekilmesi lazım. Kaçak işçilerin toplanması lazım, buna denetim getirmeleri gerekiyor. Bunlardan gelecek olan parayla yepyeni hastaneler, okullar yapılmalı. Hükümet bunları yaparsa elektrik faturalarını da aşağı çekebilir.
3 lamba yakıyorsak, şimdi 1 lambaya düşüreceğiz. Biz 3 fazlı sanayi elektriği kullanmamıza rağmen geçen ay 805 TL gelen fatura, bu ay 1104 TL geldi. Evime gelen fatura ise çok daha ilginç, çifte fiyat geldi. Geçen ay 800 TL ödemiştim, bugün gelen faturaya göre bu ay için 1850 TL ödemem gerekiyor. Biz kapatmayı düşünüyoruz, ya da kaçak çalışacağız. Kapatma listesinin başında galiba ilk ben geleceğim. En çok zoruma giden şey de akaryakıtı nakit parayla almak zorunda olmak. Zaten önceden 200 TL’ye dolan depom şimdi bin TL’ ye doluyor. Bunu da nakit parayla alalım istiyorlar. Şimdi gaz da yok, markete gittim sabah gaz bitti dediler.”
Zeynep Yıldırım:
“Ben market işletmecisiyim. 7-8 bin TL elektrik faturası geliyordu, bu ay 16 bin TL geldi. Marketteki buzlukları gece gündüz kapatamayız, hep açık kalmak zorunda. Durum böyleyken iflas edeceğiz gibi görünüyor. Faturayı ödemezsek bütün ürünlerimiz mahvolacak”.
Bülent Çıraklı:
“Benim bu işyerinde 35 çalışanım var. Lokum, şekerleme, çikolata ve kuruyemiş kavurma makineleri kullanıyoruz, bunların hepsi elektrikle çalışıyor. Soğuk hava depolarımız da var. Elektrik kesintilerinde jeneratör kullanıyoruz. Elektrik olmazsa, bizim işimiz olmaz. Geçtiğimiz yıllarda da sürekli elektrik kesintileri yaşanıyordu, o dönemde motorlarımız ve buzdolaplarımız yandı. Bu ayki elektrik faturamız da geçen aya göre 3 kat fazla geldi. Elektrik fiyatları arttığı için bize gelen faturanın rakamı büyüyor. Bu, giderlere de etki ediyor. Yıllar önce Elektrik Kurumu’nun özelleşmesi ve özerkliği konusu gündeme gelmişti. Şimdi de ülkemizin en büyük sorunlarından biri elektriktir. Bu sıkıntılardan kurtulmak için Türkiye’den elektrik getirilmesi gerekiyor. Şu anda kullandığımız elektrik dünyanın en pahalı elektriğidir. Teknecik Elektrik Santralı eski sistemle kuruldu ve koruyucusu olmadığı için dumanlar kanserojen maddeler üretiyor. Bunun tamamen kaldırılması, ya da yenilenmesi gerekiyor. Soğuk kış günlerinde televizyon seyrederken ansızın elektrik kesiliyor, bu gibi olaylar çok üzücü. Bir sistem bozukluğu var ki bu aksamalar oluyor. Hükümetin bu konuda alternatif çözümler üretmesi lazım çünkü biz zorlanmaya başladık. Mal satışı yaptığımız marketlerin ‘3 buzluk çalıştırıyorsak, 2 buzluk açacağız’ dediğini görüyoruz. Tedbirler alarak sıkıntıların giderilmeye çalışılması gerekiyor. Hiçbir esnafın kapatmasını istemeyiz. Bu bir zincirdir, bir dişli bozuldu mu hepsi bozulur”.
Onur Baş:
“Benim işyerimde 3 kişi çalışıyor. Kompresör, emisyon ve plaka makinesi gibi elektrikle çalışan makinelerle çalışıyoruz. Kullanmazsak zaten iş yapamayız. Geçmiş aylarda bin 500 TL civarında gelen fatura, bu ay 4 bin 373 TL geldi. Bu da çok rahatsız edici. Ayakta durmak zor olacak. Bu faturaları ödeyebilecek olan var, ödeyemeyecek olan var. Elektrik tam üç katı zamlandı. Bin TL fatura geliyorsa, artık 3 bin TL gelecek. Bir düzenleme getirilmesi lazım. Zam olacaksa da makul bir fiyatla olmalı. Bu zamların geri alınmasını talep ediyoruz”.
Fotograflar “ Özmen Yılancılar”