İçindekiler
- 1. Gaziantep Kalesi
- 2. Zeugma Mozaik Müzesi
- 3. Şahinbey Savaş Müzesi
- 4. Saklı Konak
- 5. Pişirici Mescidi ve Kasteli
- 6. Emine Göğüş Mutfak Müzesi
- 7. Şirvanlı Cami
- 8. Rum Kale
- 9. Dülük Antik Kenti
- 10. Yesemek Açık Hava Müzesi
- 11. Tarihi Tahmis Kahvesi
- 12. Gümrük Han
- 13. Bayazhan Kent Müzesi
- 14. Kurtuluş Camii
- 15. Boyacı Camii
- 16. Alaüddevle Camii
- 17. Ali Nacar Camii
- 18. Eyüpoğlu Camii
- 19. Handan Bey Camii
- 20. Kozanlı Camii
- 21. Tilmen Höyük
- 22. Karkamış Antik Kenti
- 23. Ömeriye Camii
- 24. Gaziantep Oyun ve Oyuncak Müzesi
- 25. Zincirli Bedesten
- 26. Yeni Han
- 27. Hışvahan
- 28. Şire Han
- 29. Hamam Müzesi
- 30. Millet Hanı
- 31. İslam Bilim Tarihi Müzesi
- 32. Gaziantep Mevlevihanesi Vakıf Müzesi
- 33. Hasan Süzer Etnografya Müzesi
- 34. Elif Anıt Mezarı
- 35. Hisar Anıt Mezarı
Doğu Anadolu’nun büyük kentlerinden biri olan Gaziantep tarihi ve turistik alanları ile bilinmektedir geçtikçe büyüyen gelişen bir şehir olarak insanların ağzından yöresel ve kültürel bir tat bırakmaktadır tarihi yerleriyle de zengin bir coğrafyaya sahiptir. Sizin için hazırladığımız 2022 Gaziantep tarihi yerler listesi 35 mekana ev sahipliği yapıyor. Tarihi yerler içerisinde Gaziantep Kalesi, Zeugma Mozaik Müzesi, Saklı Konak, Hamam Müzesi, Oyuncak Müzesi, Mutfak Müzesi, Rum Kale, Dülük Antik Kenti, Yesemek Açık Hava Müzesi, Tarihi Tahmis Kahvesi, Gümrük Han, Yeni Han ve Bayazhan Kent Müzesi gibi önemli durak noktaları yer alıyor.
1. Gaziantep Kalesi
Gaziantep Kalesi Türkiye’nin ihtişamlı ve görsel açıdan muhteşem bir tarihi eserlerinden biridir. İlk olarak Gözetleme Kulesi olarak yapılan Kale bugünkü görünümünü milattan sonra 6 yüzyılda almıştır. üzerinde bulunan 12 adet Kulesi ile yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. 1200 metre yapılan Kale simetrik görüntüsüyle bulunduğu yer bakımında gayet hoş gözükmektedir. Dönemi için stratejik bir öneme sahip olan kale düşmanları uzak tutmak için önemliydi. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde 36 burcunun olduğunu söylese de günümüze 12 tanesi gelebilmiştir. Köprüyle girişi sağlanan kalenin çevresinde hendekler vardır. Gaziantep tarihi yerleri içinde önemli konumda olmasının sebebi, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ev sahipliği yapmasıdır. Her dönemde ihtiyaca göre onarılan kale görülmesi gereken yerlerden biridir.
- Giriş Ücreti 2022: 10 TL
- Ziyaret Saatleri 2022: Pazartesi kapalıdır. Diğer günler 08:30 – 17:30 arası ziyarete açıktır.
- Adres: Seferpaşa Mahallesi, 27240 Şahinbey/Gaziantep
- Tel: 03423248809
2. Zeugma Mozaik Müzesi
Tüm tarih severlerin uğrak noktası olan Zeugma Mozaik Müzesi, herkesin aşina olduğu bir yerdir. Gaziantep tarihi eserler arasında başta bulunan bu yer, dünyanın en büyük mozaik müzesidir. Sanat anlayışı bakımından geniş bir bakış açısı sunan müze, geçmişte insanların ne kadar zevkli olduğunu bize gösteriyor. Birçok heykelin arasından beliren savaş tanrısı Ares’in heykeli ihtişamıyla gerçekten insanları büyülüyor. Zenginliğin ve lüksün bir kanıtı olan mozaikler ve freskler ile süslü Poseidon ve Euphrates evlerinin duvarlarından insanlar gözlerini alamıyor. Binlerce parçadan meydana gelen mozaikler devrin sanat anlayışını ve yaşayışını gözler önüne seriyor. Ayrıca gerçekçi bir şekilde yapılmış olan Çingene Kızı Mozaiği de Gaziantep tarihi yerler arasında en bilinenlerdendir.
- Giriş Ücreti 2022: 40 TL
- Tel: 03423252727
- Adres: Mithatpaşa Mahallesi,Hacı Sani Konukoğlu Bulvarı Tekel Caddesi,No:2
- Ziyaret Saatleri: 1 Nisan – 31 Ekim: 08:30 – 19:00
- Ziyaret Saatleri: 31 Ekim – 1 Nisan: 08:30 – 17:30
3. Şahinbey Savaş Müzesi
Kurtuluş Savaşı’nda Gaziantep’in gurur dolu direnişini sergileyen Şahinbey Savaş Müzesi, Şahinbey sınırlarında yer almaktadır. Dönemi anlatan destansı havasıyla ziyaretçilerini duygulandıran müze Türkiye tarihi yerler arasında bulunmaktadır. Gerçekçi mankenler ile savaş havasını yansıtarak ziyaretçilerinin ilgi odağı olan müze, Türk Kurtuluş Savaşı’nın hangi zorluklarla yapıldığını anlatıyor. 12 odalı olarak yapılan müze, düşmanlara karşı yapılan mücadeleyi ön plana alıyor. Aynı zamanda 15 Temmuz şehidi olan Ömer Halisdemir’i de anlatan müze, altında bulunan mağarası ile Gaziantep tarihi eserleri için geniş bir alan sağlıyor. Kronolojik bir şekilde anlatılan Gaziantep savunmasıyla ziyaretçiler geniş bilgi alabiliyorlar. 2008 yılında yapılan müze Gaziantep’in eski tarihi evlerini de yansıtıyor. Ayrıca müzeye elinde Kurtuluş Savaşı’ndan kalan insanlarda bağış yaparak katkıda bulunabiliyorlar. Bu yüzden de Gaziantep gezilecek yerler arasında adını yazdırıyor.
- Giriş Ücreti: Bulunmamaktadır
- Ziyaret Saatleri: Haftanın her günü 09:00 – 18:00 arası açıktır.
- Tel: 0342 231 59 78
- Adres: Suyabatmaz Mahallesi, 27400 Şahinbey/Gaziantep
4. Saklı Konak
Ali Atalar’ın geçmişe duyduğu merak sonucunda oluşturulan Saklı Konak, bakır eserlerden oluşmaktadır. 1500 parça tarihi eserin barındığı konak, Türkiye’nin ilk özel koleksiyonlardan oluşan müzesidir. Birçok etnografik eserin bulunduğu konakta tabaktan, radyolara kazanlardan, silahlara kadar birçok eser bulunmaktadır. 2011 yılında oluşturularak nostalji severleri buluşturan müzede dikkati çeken birçok eser var. 1980 yılından itibaren eski eşyalara merakı olan Ali Atalar uzun süredir biriktirdiği eşyaları sonunda müze olarak bu konakta sergilemektedir. Aynı zamanda Gaziantep değil Türkiye’nin birçok yerinden tarihi eser toplayarak yapılan bağışları da kabul etmektedir. Eserler tamamen orijinal olup Gaziantep gezilecek tarihi yerler listesi arasındadır. Müze ağırlıklı olarak bakır eşyalardan oluşmaktayken bazıları da ahşap ve taş eserlerden oluşmaktadır. Ali Atalar her geçen gün eklediği eserlerle sergisini güç geçtikçe büyütmektedir.
5. Pişirici Mescidi ve Kasteli
1282 yılında yapıldığı düşünülen Pişirici Mescidi ve Kasteli, şehrin su ihtiyacını karşılamak için yapılmıştır. Depolanan sular kanallar kullanarak evlere taşınıyordu. Giriş bölümünde giriş ve havuzun bulunduğu mescitten insanlar su ihtiyacını karşılamak için evlerini buranın yakınlarına inşa ederlermiş. Evlerin yanına açılan kuyularla da insanlar eşya depolama ihtiyacını gidermişlerdir. İnsan eliyle yapılan kasteller aynı zamanda suyun buharlaşmasını önlemektedir. Cami altlarından geçirilen bu kanallar ile su ihtiyacı büyük oranda karşılanırdı. Gezilecek yerler listenize eklemeniz gereken bu yer mimari açıdan dönemin modern yapılarından sayılabilir. Ayrıca burada insanlar banyo, tuvalet ve abdest alabiliyorlardı. Fotoğraf çektirmeyi sevenleri ve tarih severleri buluşturan bu yerin tarihi yerler açısından önemi büyüktür. Siz de güzel bir vakit geçirmek istiyorsanız burayı tercih edebilirsiniz.
Adres:İncili Pınar, Şahinbey, 27090 Şehitkamil/Gaziantep
6. Emine Göğüş Mutfak Müzesi
Gaziantep denince akla gelen yemek kültürü Emine Göğüş Mutfak Müzesi’nde de kendini gösteriyor. 1904 yılında yapılan konak, 2008 yılında müze haline çevrilmiştir. Unutulmuş yöresel tatları tekrar gün yüzüne çıkarmak için kurulan müze, Türkiye’nin ilk yemek müzesi olarak adını tarihe yazdırmıştır. Gezilecek yerler listesinde bulunması gereken mutfak müzesi, Gaziantep yemeklerinin yapılışından pişirişine kadar tüm detayları anlatmaktadır. Ağzının tadını bilenlerin uğrak noktası olan müze, her yıl binlerce turiste ev sahipliği yapmaktadır. Aynı zamanda yöreye uygun baharatların tanıtılmasının yanı sıra özel günlerde yapılan yemeklerinde tarifi yer almaktadır. Baştan aşağı yemekler ile donatılan müze, dekorasyonu açısından da hoş bir güzelliğe sahiptir. Ülkemizin tarihi yerleri arasında bulunan müzeyi ziyaret etmenizi öneriyoruz.
- Telefon: 0342 232 6616
- Adres: Karagöz Mah. Sadık Dai Sok. No:16 Sahinbey / Gaziantep
- Müze Ziyaret Saatleri 2022: Haftanın 7 günü 08:30 – 17:30 arası açıktır.
- Giriş Ücreti 2022: 5 TL
7. Şirvanlı Cami
Karabağlı olan Şeyh Hacı Mahmut Efendi tarafından yaptırılan cami, Azerbaycan’ın destekleriyle yapılmıştır. 1873 yılında yapımına başlanan cami 1895 yılında bitirilerek ibadete hazır hale getirilmiştir. Kare planlı yapılan Şirvanlı Cami, yapımında kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Tek kubbesi ve tek minaresiyle sade bir görüntü sunan cami gezilecek yerler arasındadır. Kırmızı ve beyaz mermerlerin yanında süslemeleriyle ön plana çıkan caminin yanında bir de türbe vardır. Bu türbelerin yanında da lahit mezarların bulunduğu bir hazine yer almaktadır. Gaziantep kalesinin güneyinde bulunan bu yapı aynı zamanda Azeriler Camisi olarak da bilinmektedir. Tarihi yerler denince akla gelen yapılardan biri olan bu cami Gaziantep halkı tarafından oldukça sevilmektedir. Bunun yanında caminin iki şeferesi vardır.
8. Rum Kale
Büyük bir tepe üzerine kurulan Rum Kale, Geç Roma ve Ortaçağ izlerini taşımaktadır. İçerisinde bir manastır ve kilise barındıran kale, Hristiyanlığın yayıldığı bir yer olarak da biliniyor. Buna göre Hz. İsa’nın havarilerinden olan Yohannes buraya gelmiştir. Burada İncil’in bir kopyasını saklamış ve sonra Beyrut’a götürmüştür. Fırat Nehri ve Merzimen Çayı’nı birleştiren kalede sur sarnıçları, kuyu ve hendek de görülebilmektedir. Rum Kale üst üste bindirilerek iki kısımda yapılmıştır. İlk kısım kuzey ve batıda yer alan kayaların yontulmasıyla ikinci kısım ise bu yontulanların üzerine kesme taşın eklenmesiyle tamamlanmıştır. Gaziantep gezilecek yerler arasındaki kale üzerinde çeşitli mazgallar ve 7 burç görülebilmektedir. Kalenin 200 metre uzunluğa ve 120 metre genişliğe sahip ölçüleri bulunmaktadır. İki girişe sahip kalenin batı cephesinde de savunmayı kolay hale getiren 4 kule vardır.
9. Dülük Antik Kenti
30 – 40 bin yıllık tarihiyle ön plana çıkan Dülük Antik Kenti birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bilinen ilk yerleşimin izleri ise M.Ö 600 binli yıllara kadar uzanıyor. Bu tarihlendirme kentte bulunan Şarklı Mağara’nın yani diğer adıyla Mithras Tapınağı’nın incelenmesiyle bilinmektedir. Bölge Antik Kent ve Kutsal Alan olmak üzere iki kısma ayrılmıştır. Kent ilk kez 1997 – 98 kazılarında ortaya çıkarılmıştır. Çakmaktaşı aletleri, çakmaktaşı atölyeleri, lahitler ve kabartmalar, kentin birçok yerinde görülebilmektedir. Ayrıca kayalara yapılmış mezarlar da görülmeye değer kısımlardandır. Boğa kurban eden mithras figürü, kuş, kalp kabartmaları ve çivi yazıları da kentin geçmişi hakkında bilgi veriyor. Gaziantep’te gezilecek yerler içerisindeki kent, tarihte Hitiler, Asurlular ve Persler tarafından ele geçirilmiştir. Büyük İskender’in seferlerine de konu olmuştur. Bunun yanı sıra kentte görülen en eski matematik işlemleri bilimsel olarak ilerleme kaydedildiğini gösteriyor.
10. Yesemek Açık Hava Müzesi
Kentin kuruluşu M.Ö 800 – 900 yıllarına dayandırılıyor. Bunun sebebi taş ocağı ve heykel atölyelerinin izlerinin oldukça eskiyi işaret etmesidir. Atölyeler ilk kurulduğu zaman yerliler tarafından işletiliyordu. İlk yerliler ise Hurrilerdi. M.Ö 1375 – 1335 yılları arasında kent Hititler hakimiyetine girmesiyle atölyelerin kullanımları da onlara geçmiştir. Yunan sanatının temellerini atıldığı bu atölyeler, eserlerini Oryantalizm sanatıyla ortaya çıkarmıştır. Hititlerden sonra Suriye, Arami ve Asur devletleri kendi sanat anlayışlarına göre eserler üretmiştir. Kapı aslanları, kanatlı aslanlar, sfenksler, dağ tanrısı kabartmaları ve savaş sahneleri atölyelerde en çok üretilen eserlerdir. Büyük bir heykel okulu olarka tarihe geçen kent, eserlerin hangi aşamalarla yapıldığını da bizlere gösteriyor. Günümüzde 300’den fazla eserler ziyaretçilerini ağırlayan müze, Gaziantep gezilecek yerler listesi içerisine alınması gereken bir noktadır.
- Adres: Yesemek mahallesi İslahiye Gaziantep
- Giriş Ücreti: Ücretsiz
- Yaz Dönemi Ziyaret: 08:00 – 19:00
- Kış Dönemi Ziyaret: 08:00 – 17:00
11. Tarihi Tahmis Kahvesi
Osmanlı döneminden günümüze gelen Tahmis Kahvesi, Türkiye’nin ilk kahvehanelerindendir. Gaziantep’in gezilecek yerleri içerisindeki bina iki katlı olarak 1635 yılında kurulmuştur. Taş sütunlar üzerine inşa edilen bina, Türkmen ağası ve Sancak Beyi olan Mustafa Ağa Bin Yusuf tarafından yaptırılmıştır. Zaman içinde Tömbekici ve Löküslü Kahve olarak da adlandırılmıştır. Kahvehanenin asıl yapılış amacı Mevlevihane Tekkesi’ne gelir getirmekti. Günümüzde birçok farklı türde kahvenin tadına bakabileceğiniz bu yer, 1901 ve 1903 yangınlarında tamamen yanmıştır. Bu kahvehane ile birlikte 33 dükkanın onarımını yapan Feyzullahoğlu Şeyh Mehmet Münip Efendi, onarım ücretini kendi cebinden ödemiştir. Tahmis’in kelime anlamı ise “Kahvenin dövüldüğü yer” demektir. 4. Murat’ın da burayı ziyaret ettiği ve Tahmis Kahvesi’nin tadına baktığı anlatılmaktadır. Bu ziyaret Bağdat Seferi sırasında gerçekleşmiştir. Siz de Gaziantep gezi rehberine lezzetli bir noktadan başlayabilirsiniz.
- Adres: Kültür Yol, Elmacı Pazarı, Arasa Meydanı, Şahinbey/Gaziantep
- Nasıl Gidilir: Şehir merkezinden yürüyerek ulaşabilirsiniz.
12. Gümrük Han
Yaşayan Müze olarak adlandırılan Gümrük Han, kaynaklara göre 1873 – 1878 yılları arasında inşa edilmiştir. Yolcuların seyahatleri sırasında ziyaret etmeleri için yapılmış bir mekandır. İki katlıdır. Üst kat konaklama, alt kat ise depo ve ahır olarak tasarlanmıştır. Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyan han, 2011 yılında yapılan restorasyonla birlikte unutulmuş el sanatlarının üretimi ve satışını üstlenmiştir. Bu sanatlar yeniden yaşatıldığı için Yaşayan Müze adı verilmiştir. Gümrük Han içerisinde aba dokuma, mozaik, cam üfleme, tesbihcilik, gümüşçülük, ahşap oyma, kilimcilik ve el işi ürünleri gibi birçok sanatsal ürün yer almaktadır. Ziyaretiniz sırasında iç avlusunda da bir mola vererek içeceklerin tadına bakabilirsiniz. Oldukça otantik bir görünüme sahip olan mekan, tarihle iç içe olmak isteyenleri ağırlıyor.
Adres: Şekeroğlu, Gümrük Cd. No:14, 27400 Şahinbey/Gaziantep
13. Bayazhan Kent Müzesi
Beyaz Ahmet Efendi tarafından yaptırılan han, 2009 yılında müzeye çevrilerek hizmete açılmıştır. Müze içerisinde Gaziantep kültürü, tarihi, el işi ürünleri ve turistik yerlerin maketleri ziyaretçilere tanıtılıyor. Unutulmaya yüz tutmuş bakırcılık, sedef ve kutnu meslekleri canlı tutuluyor. Bu nedenle Gaziantep’in tarihi yerleri hakkında bilgi almak isteyenlerin ilk uğradığı müzelerdendir. 1909 yılında inşa edilen han, 3 katlı bir yapıdır. Halepli ve Ermeni ustalara yaptırılan mekan, 1922 yılında rakı üretimi için yeniden dizayn edilmiştir ve bir dönemde tekel deposu olarak hizmet vermiştir. İngilizler ve Fransızlar tarafından Kurtuluş Savaşı yıllarında da karargah olarak kullanılmıştır. 23 odada yer alan sergi salonları ve sesli rehberler eşliğinde müzeyi gezmek oldukça zevkli. Müzede Gaziantep’in mutfak kültürü hakkında da bilgi sahibi olabilirsiniz. Balmumu heykelleri ve dönem konseptini yansıtan iç dekorasyonla o dönemin ruhunu yakalayabilirsiniz.
- Adres: Akyol Mah. Atatürk Bulvarı No:119/1 Şahinbey/GAZİANTEP
- Ziyaret Saatleri: 08:30 – 17:30
- Giriş Ücreti: 5 TL. Öğrenci, öğretmen, 65 yaş üzeri ve sağlık çalışanları için ücretsiz.
- Telefon: 0 (342) 221 02 12
14. Kurtuluş Camii
Bir Meryem Kilisesi olarak yaptırılan ve şehrin tarihi eserleri arasındaki caminin mimari Sarkin Balyan’dır. 2. Abdülhamit döneminde inşa edilen bu yapının eski isimlerinden biri Surp Asdvazdadzin’dir. 1892 yılında yapılan bu mimari eser, günümüze kadar sağlam bir şekilde gelebilmiştir. Gaziantep’in büyük ve ihtişamlı camilerinden biridir. Dikdörtgen planlı iki minareli bir camidir. Minarelerin her biri tek şerefelidir. Büyük bir kubbesi ve kırma çatısı vardır. Gotik mimari tarzının izlerini görebileceğiniz caminin minareleri, çan kulelerinin yarıya kadar yıkılmasıyla birlikte üzerine eklenmiştir. 5 giriş kapısı bulunan tarihi camii, 1920 yılında cezaevi olarak kullanılmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı’na 1984 yılında bir hayırsever tarafından bağışlanmıştır. Aynı anda 2 bin kişinin ibadet edebildiği cami yapıldığında bir ton ağırlığında çan barındırıyordu. Bu çan Gaziantep Müzesi’nde ziyaretçilerini karşılıyor.
Adres: Tepebaşı, Cami Sk. No:10, 27010 Şahinbey/Gaziantep
15. Boyacı Camii
Şahinbey ilçesinde yer alan Boyacı Cami’nin yapım yapılı tam olarak bilinmemektedir. Fakat tamamlanma tarihi 1357’dir. Minberde yer alan bir kitabede bu tarih görülebilmektedir. Ayrıca minberin mimari özellikleri de oldukça sanatsal ve ender bulunmaktadır. Duvara gömülerek inşa edilen minber, ray sistemiyle yerine sabitlenmiştir. Ray sayesinde minber kullanıma ihtiyaç duyulduğunda ray ile ortaya çıkarılmaktadır. Minberin işçiliği ise Dülger Mehmet Ağa tarafından yapılmıştır. Kullanım sonrasında ise yine duvara doğru itilerek alan tasarrufu sunmaktadır. Günümüzdeki şeklini 1575 yılında Halep Valisi Mehmet Paşa’nın onarımı sonrasında alan cami, Gaziantep’in en eski camileri arasındadır. Caminin mimarları arasında Boyacı Yusuf ve Kadı Kemalettin’in isimleri geçmektedir. Caminin minaresi is 19. yüzyılda yenilenmiştir.
Adres: Boyacı, 27240 Şahinbey/Gaziantep
16. Alaüddevle Camii
Ali Dovla Cami olarak da anılan Alaüddevle Camii, 1479 – 1515 yılları arasında yaptırılmıştır. Minaresi ve avlu döşemeleri günümüze kadar gelebilen orijinal parçalardır. Evliya Çelebi’nin anlattığına göre camiyi yaptıran kişi Alaüddevle Bozkurt Bey’dir. Ustabaşı Kirkor ve Mimar Armenek ile inşa edilen caminin barok tarzda yapılan mihrap süslemeleri dikkat çekicidir. Mihrabın ayrıca üçgen bir alınlık içerisine yerleştirilmiştir. Bu daha çok kiliselerde görülen bir tasarımdır. Camideki siyah ve beyaz taş dizilimleri de görsellik kazandırmıştır. 1901 yılından önce kullanılamaz bir haldeyken mahalle halkının yardımlarıyla yeniden ibadete açılmıştır. Bu girişim Güllü Hacı Mahmut ve kahvehane işletmecisi Kel Ahmet tarafından yapılmıştır. Fakat halktan toplanan para yetersiz gelince 2. Abdülhamit’in gönderdiği parayla cami tamamlanmıştır Mihrap üzerine de bir kitabe eklenmiştir. Mihrap, vaiz kürsüsü ve minber 1901 yılında restore edilmiştir.
Adres: Şekeroğlu, 27240 Şahinbey/Gaziantep
17. Ali Nacar Camii
Nacar, marangoz demektir. Ali isminde bir marangoz tarafından yapılan camii, Allaben Deresi’nin yakınlarındadır. Hicri 1213 yani 1798 yılını gösteren bir tarih müezzin mahfilinde görülebilmektedir. Bu tarihin onarım tarihi olduğu görüşü yaygındır. Tam yapım tarihi bilinmese de 14. yüzyıla kadar uzandığı tahmin ediliyor. Vaiz kürsüsünde ve mihrapta onarım kitabeleri bulunmaktadır. Dikdörtgen planlı camii, çini, ahşap ve kalem işlemesi detaylarına sahiptir. Minarede yer alan güneş saati ve renkli mermerler de ziyaretçilerin ilgini çeken noktalardandır. Kesme taş ve moloz taş ile inşa edilmiştir. Dış cephesinde bulunan siyah ve beyaz taşlar da caminin karakteristik detaylarındandır. Mihrap ve minberde de renkli taşlar görülebilmektedir.
Adres: Yaprak, Kep Kep Sk. No:1, 27080 Şehitkamil/Gaziantep
18. Eyüpoğlu Camii
Eyüpoğlu Mahallesi’nde yer alana caminin ne zaman yapıldığı tam olarak bilinmemektedir. Şeri mahkeme sicillerine bakıldığında ise caminin 1586 yılından daha eski bir sürede yaptırıldığı görülmektedir. Tek şerefeli tek minareye sahip caminin dış avlusu duvarla kapatılmıştır. Avluya üç yönde bulunan kapılarla girilmektedir. Minaresinin silindir gövdesinde de işlemeler dikkat çekmektedir. Caminin hariç taç kapısı üzerinde süslemeler ve renkli kesme taşlar ön plandadır. Müezzin mahfilinin alt kısmında yer alan yeşil renkli geometrik süslemeleri de inceleyebilirsiniz. 6 gözlü son cemaat yerine sahip camii, Gaziantep’in tarihi yerleri arasındadır.
Adres: Eyüpoğlu, Eyüboğlu Cami Sk. No:14, 27010 Şahinbey/Gaziantep
19. Handan Bey Camii
Handan Bey tarafından 16. yüzyılda yaptırılan caminin tam tarihi bilinememektedir. Onarım gördüğü tarih ise 179’dir. Handan Ağa, Gaziantep’te yaşayan bir Erzincan beyidir. Ayrıca Zülkadiriye Beylerbeyi olan Mehmet Paşa’nın kethüdası görevini üstlenmekteydi. Şeri mahkeme sicillerinde 1596 yılında adı geçtiği için bu tarihten önce yapıldığı bilinmektedir. Dikdörtgen planlı caminin müezzin mahfili oldukça estetiktir. Bu mahfil 18. yüzyıl süsleme üslubunu yansıtmaktadır. Camiye gelir getirmesi için bir de saraçhane yaptırılmıştır. Taç kapısında renkli mermerler kullanılmıştır. Tek şerefeli üstü kapalı bir minareye sahiptir. Ayrıca 16. yüzyıldan kalma İznik çinileri minarede görülebilmektedir. Antep savunmasında harap duruma gelse de yeniden onarılmıştır. Böylelikle Gaziantep turistik yerleri arasında sıkça ziyaretçi almaktadır.
Adres: Karagöz, 27240 Şahinbey/Gaziantep
20. Kozanlı Camii
13. yüzyılda mescit olarak inşa edilen bu yapı 1688 yılında camiye dönüştürülmüştür. Şeri mahkeme sicillerinde de ilk kez ismi 1647 ve 1654 yıllarında geçmektedir. Kozanoğlu Camii olarak da bilinen camii, dikdörtgen planlıdır. Kesme taştan inşa edilen camiyi yaptıran kişi Ali Bey’dir. Kozanlı Cami’si ortasından geçen iki ayak sayesinde altı bölüme ayrılmıştır. Tam ortada camiye bitişik yapılan minare de yapıyı ikiye ayırmaktadır. Minare tek şerefelidir ve şerefeye kadar kesme taşla yapılmıştır. Şerefenin korkulukları ise taş malzeme ile doğal şekilde yapılmıştır. Gaziantep’te diğer camilerde de olduğu gibi beyaz ve siyah taşlar görülebilmektedir. Avlu ve son cemaat yerinde de bu taşlar bulunmaktadır. Ayrıca geometrik desenler bu bölümlere eklenmiştir.
Adres: Kozanlı, Kastelbaşı Cd. No:50, 27010 Şahinbey/Gaziantep
21. Tilmen Höyük
21 metre yükseklikte bir alana kurulu olan Tilmen Höyük’ün çevresi 225 metredir. İlk kazılar 1954 tarihinde başlamıştır. İslam, Roma, Bizans, Demir, Orta Tunç, Erken Tunç ve Kalkolitik Çağ’lara kadar giden yerleşim izleri görülmektedir. Bu izlerle höyüğün M.Ö 3000 veya 4000 tarihine uzandığı bilinmektedir. M.Ö 1. binyıl başlarında ortaya çıkarılan kapı aslanı da önemli bir noktadır. Bir arkeopark özelliği kazanan bu yede 17 basamak ile ulaşabileceğiniz kuleler bulunmaktadır. Kulelerin yüksekliği yaklaşık 8 metredir. Suriye, eski Anadolu ve Mezopotamya kültürleri arasındaki bağlantıların izleri burada ortaya çıkarılmıştır. Höyükte bulunan bir anıtsal yapının M.Ö 2000 yıllara uzanan saray yapısı olduğu tahmin ediliyor. Samhad’ın 20 krallığından biri olduğu da bu araştırmayla söz konusu oluyor.
Adres: Yelliburun, 27800 İslahiye/Gaziantep
22. Karkamış Antik Kenti
Hititler ve Asur yerleşiminde en parlak dönemini yaşayan kent, Roma döneminden sonra etkisini yitirmeye başlamıştır. Birçok uygarlığın hakimiyeti altına girmiştir. Bunlardan bazıları, Mitanni, Mısır, Hitit, Asur, Ahameniş, Seleukos ve Roma’dır. İlk kez tescil altına alınması 28 Ağustos 1986’yı bulur. Türkiye – Suriye sınır hattı üzerindedir. Suriye kısmında iç savaş nedeniyle kazılar yapılamamaktadır. En eski isimlerinden biri Kargamiş olan kentin en eski eseri de çivi yazılı tabletlerdir. M.Ö 1. binyılda ortaya çıkarılan kabartmalar ile kentin sosyal ve kültürel yaşamına dair izler bulunmuştur. Çıkarılan eserlerin birçoğu bugün Ankara Anadolu Medeniyetleri ve Gaziantep Müzesi içerisindedir. Ayrıca Kadeş Savaşı’nın yapıldığı yer ve dünyanın ilk barış anlaşması Kadeş Antlaşması da burada imzalanmıştır. Şu an Kadeş Anlaşması kil tableti örneği, İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Kapsamlı olmasıyla Gaziantep’in tarihi ve turistik yerleri arasında ilk sırayı alabilen bir kenttir.
23. Ömeriye Camii
Şehirdeki en eski camilerden olan Ömeriye Camisi, yapılış tarihi bilinmemektedir. Hz. Ömer veya torunu Emevi Halifesi Ömer Bin Abdülaziz’in yaptırdığı tahmin ediliyor. Ömeryn, Dapıncak ve Camii Atik olarak da bilinir. Oyma sanatının inceliklerini görebileceğiniz minare ve şerefe oldukça ilgi çekicidir. Antep savunmasından kalan mermi izleri de minarede görülmektedir. Giriş kapısında beyaz ve kara taşlarla yapılarak renklendirilmiştir. Aynı üslup mihrapta da vardır. 3 adet onarımın 1210, 1786 ve 1850 tarihlerinde yapıldığı kaynaklarda yazılmıştır. Yapılışının da 1150’li yıllarda olabileceği tahmin ediliyor. Gaziantep’in en eski kitabesi de harim kapısının sağında yer alıyor. Caminin minberi Boyacı Camisi’nde olduğu raylı sistemle yapılmıştır. İhtiyaç olmadığında duvara sabitlenerek yer tasarrufu sunmaktadır. 2006 yılında onarılan camii günümüzde ibadete hala açık ve şehirde bulunan tarihi eserler arasında en eskilerden biridir.
Adres: Düğmeci, Suburcu Cd. No:16/A, 27240 Şahinbey/Gaziantep
24. Gaziantep Oyun ve Oyuncak Müzesi
Yapı, tarihi bir evin 2010 – 2011 yılında restore edilerek 6 Nisan 2013 yılında müzeye dönüştürülmesiyle hizmete açılmıştır. Bina iki kata, tek avluya ve altında iki katlı mağaraya sahiptir. Müzedeki 600’e yakın oyunca vardır ve tarihleri 1700’lü yıllara kadar uzanıyor. Sunay Akın danışmanlığında kurulan müze, Türkiye’nin 4. oyuncak müzesi özelliğini taşıyor. Birçoğu Avrupa’dan satın alınan oyuncaklar, el ve fabrika yapımı olarak ikiye ayrılıyor. Bebek evleri, çizgi film kahramanları, hikaye kahramanları, robotlar, uçaklar ve peluş oyuncaklarla oldukça zenginleştirilmiş bir müzedir. 24 ülkenin mimari eserlerinin yanı sıra maketten yapılmış çocuklar vardır. Bu çocuklar ise yine bu ülkelerin yöresel kıyafetleriyle giydirilmiştir. Sergilenen eserler 9 ayrı temaya ayrılmıştır. Ziyaret eden çocuklar ile eski oyunlar da oynanmaktadır.
- Ziyaret Saatleri: Haftanın 7 günü 08:30 – 17:30 arası ziyarete açıktır.
- Giriş Ücreti: 65 yaş üstü, engelli, gazi, şehit yakını ve öğrenci için ücretsizdir. Yetişkinler için 5 TL.
- Adres: Bey, Hanifi Oğlu Sk., 27010 Şahinbey/Gaziantep
- Telefon: 0342 220 15 51
25. Zincirli Bedesten
1718 yılında yapılan Zincirli Bedesten, 300 yıllık tarihiyle günümüze kadar gelebilmiştir. Darendeli Hüseyin Paşa’nın yaptırdığı bu yerde günümüzde 73 dükkan bulunmaktadır. Dükkanlar ortalama 10 – 25 metrekare arasındadır. Günümüzde de geçmişte olduğu gibi alışveriş odaklı kullanılıyor. Kara Basamak Bedesteni olarak da anılan yapıda; günümüzde hediyelik eşyalar, el sanatları ürünleri, baharatlar, tekstil ve gıda ürünleri gibi birçok malzemenin satışı yapılıyor. Geçmişte ise et hali olarak kullanılan daha çok kasaplara yönelik bir mekandı. 5 kapılı bedestenin 2006 yılında onarımı yapılmıştır. 19. yüzyıl saz şairlerinden olan Kusuri’nin dört mısralık bir kitabesi de Güney kapısında görülebilmektedir. Yapısı itibarıyla İstanbul’daki Kapalı Çarşı’ya benzemektedir. Daha önce Adliye Binası olarak kullanılan bir üst kata sahipse de bu 1957 yangınında ortadan kalkmıştır. Bedestenin mimarı planı “L” şeklinde tasarlanmıştır.
Adres: Şekeroğlu, Alaüddevle Sk. No:30, 27400 Şahinbey/Gaziantep
26. Yeni Han
İki katlı bir yapı olan Yeni Han’ın alt katı depo ve ahır olarak kullanılmaktaydı. Üst kat ise dışarıdan gelen yolcular için konaklama imkan veren odalara sahiptir. Sarımtırak kesme taştan inşa edilen yapının giriş kısmında Kaleoğlu Mağarası bulunmaktadır. Tarih içerisinde taş ocağı ve havyan ahırı olarak kullanılmıştır. Mağaranın 1500’lü yıllara uzandığı bilinmektedir. Ayrıca mağara her mevsim mevcut ısısını korumasıyla ilgi görüyor. Mağara ziyaret edenler, 15 derecelik bu sabit sıcaklıkta çayını ve kahvesini konforlu şekilde içebiliyor. Kayıtlar incelendiğinde tarihi yapılar arasındaki hanın tarihi 1757 – 1785 yılları arasını gösteriyor. Hanın mimari özellikleri oldukça sadedir. Süsleme olarak dikkat çeken tek nokta cümle kapısındaki siyah ve beyaz taşlardan oluşmasıdır. Ziyaretiniz sırasında handaki kafeteryada soluklanarak iyi bir ziyafet çekebilirsiniz.
Adres: Şekeroglu Mah Uzun Carşı Yeni Han / Merkeze yürüme mesafesindedir.
27. Hışvahan
Günümüzde lokanta, otel ve dükkan olarak kullanılan Hışvahan, Pamuk Kozası Han olarak da bilinir. Lala Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Tam yapım tarihi bilinmese de vakfiyesinin 1577 tarihi olduğu görülmektedir. Bu vakfiye han hakkında bilgiler vermektedir. Buna göre han, 1563 – 1577 tarihleri arasında inşa edilmiş olabilir. Çünkü bu tarihlerde Lala Mustafa Paşa Halep ve Şam Beylerbeyi görevinde bulunuyordu. Han geçmişte bir külliye niteliği taşıyordu. Külliyenin yapıları arasında susamhane, hamam, mescit ve bedesten yer almaktaydı. Bedesten ve mescit günümüze gelememiştir. Han içerisindeki avluya açılan odalar, konaklama amacıyla kullanılıyordu. Ayrıca depo ve ahır olarak kullanılan odalar da iç kısımda yer alıyordu. Siyah ve beyaz taşlarla inşa edilmesi yapının estetik bütünlük kazanmasını sağlamıştır. Fakat süsleme açısından oldukça sadedir. Tek süslemesi bulunan nokta cümle kapısıdır.
Adres: Karagöz Mah. Handan Bey Sk. No. 23/1 Şahinbey-Gaziantep
28. Şire Han
Çok sayıda odadan ve bir ahırdan oluşan Şirehan, günümüzde otel olarak hizmet vermektedir. Yapım tarihi 1885’dir. Halep Valisi Cemil Paşa tarafından yapılan han, tarihi İpek Yolu üzerinde yer alıyor. İki katlı hanın yapımında vergi veremeyen halktan kişiler çalışmıştır. Yapının tamamı ise halkın vergileriyle inşa edilmiştir. Çalışamayan engelli bireyler de hanın yapımı bitene kadar dualarını sunmuştur. Bir avluya sahiptir ve avluya giriş üç kapıdan yapılmaktadır. İkinci kata avludaki merdivenlerden çıkılabilmektedir. Üst katta hanı ziyaret eden insanların konaklaması için odalar yer almaktadır. Şire Han, anıtsal özellikler taşıyan üç adet taç kapıya sahiptir. 2013 yılındaki onarımıyla hizmete açılmıştır. Toplam 111 odası bulunmaktadır. Osmanlı son dönem mimari özelliklerini taşıyan han 25 yılda tamamlanmıştır. Üst kısmı kırma çatıyla örtülen yapının mimari ise Kirkos’tur. İsmini de incir, üzüm ve fıstık ticaretinden almıştır.
- Adres: İsmetpaşa, 1, Belediye Cd. No:1, 27010 Şahinbey/Gaziantep
- Tel: +90 (342) 221 00 11
29. Hamam Müzesi
1577 yılında inşa edilen hamam binası, Lala Mustafa Paşa tarafından yaptırılan yaklaşık 450 yıllık tarihi bir eserdir. 2015 yılında müzeye dönüştürülen yapıda, hamam kültürüne ait birçok bilgi yer alıyor. Gaziantep’in tarihi yerleri arasındaki müze; sıcaklık, ılıklık ve soğukluk bölümlerine ayrılmıştır. Hamamda kullanılan eşyaların yanı sıra müzeye konumlandırılan balmumu heykeller, ziyareti daha canlı bir noktaya taşıyor. Sabunlar, kildanlıklar, sabun mühür baskıları, buhurdanlık, bakım setleri, bakır tasları, banyo kazanları ve kirdenlik gibi hamamlarda kullanılan eşyalar detaylarıyla karşınıza çıkıyor. Ayrıca sabunların nasıl yapıldığını da İnteraktif bir şekilde aktarıyor. Hamamı geçmişte ısıtma ve aydınlatma görevi üstlenen fil gözleri tavanda görülebiliyor. Araç ve gereçlerin birçoğu koleksiyoner Haluk Perk’den alınmıştır. Yerli ve yabancıların Gaziantep’in tarihi ve turistik yerleri arasında ön plana aldığı ve uğramadan gitmedikleri bir müzedir.
- Giriş Ücreti 2022: Yetişkinler için 5 TL. Öğrenci, öğretmen, 18 yaş altı, gazi, şehit yakını ve 65 yaş üstü ücretsizdir.
- Telefon: 0342 211 12 00
- Ziyaret Saatleri: Haftanın her günü 08:30 – 17:30 arası açıktır.
- Adres: Karagöz Mahallesi Sadık Dai Sokak No: 20 Şahinbey / Gaziantep
30. Millet Hanı
Karanlık Bedesten, Bedesten-i Atik, Keçeciler Bedesteni olarak da anılan Millet Hanı, iki katlı bir yapıdır. 1575 tarihinde Lala Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Osmanlı mimarisinin etkilerini görebileceğiniz yapı tek avluya sahiptir. Yapımından sonra eklenen yapılarıyla kervansaray özelliğine kavuşmuştur. Yapıldığı tarihte tek katı olsa da 1890 yılında bir kat daha eklenerek günümüzdeki halini almıştır. Bu tarihlerde kayıtlarda ise “Aziziye” olarak kullanılıyordu. Millet Hanı, Atatürk’ün de ziyaret ettiği tarihi bir yapıdır. Hatta ziyareti sırasında hana Atatürk’ün ismi verilmek istenmiştir. Atatürk ise “Bu han benim değil milletin hanı olsun” sözüyle Millet Hanı olarak kullanılmaya başlanmıştır. El sanatları çarşısının barındıran han, aynı zamanda turistlerin uğrak yeridir. Ziyaretiniz sırasında dinlenme alanlarını ve kafeteryayı kullanabilirsiniz. Handa toplam 74 iş yeri bulunmaktadır.
Adres: Şekeroğlu, Gümrük Cd. No:1, 27400 Şahinbey/Gaziantep
31. İslam Bilim Tarihi Müzesi
Yapımı tam olarak bilinmese de 1857 yılında olduğu tahmin ediliyor. Çünkü mimari özellikleri Amerikan Hastanesi ile aynı özelliklerdedir. Kesme taştan inşa edilen bina, 2014 yılında müzeye çevrilmiştir. Yapıldığı tarihlerde okul binası olarak kullanılmıştır. Bu nedenle Gaziantep tarihi eserleri arasında öne çıkmaktadır. Bina, bir atölye tarzında tasarlanmıştır. Bunun sebebi mucitlerin ve araştırmacıların kısıtlı imkana sahip olmasıdır. Müzede tıp, kimya, denizcilik, astronomi, mekanik ve fizik gibi önemli çalışmaların örnekleri yer almaktadır. Biruni, Takıyyuddin Rasıd, Ebu Mansur, İb’ul Heysem gibi önemli isimlerin eserlerini burada görebilirsiniz. Modern bir tasarıma sahip müze, dokunmatik teknolojilerle eserler hakkında eğlenceli şekilde bilgi almayı kolaylaştırıyor. Bu teknoloji, koku üretim aşamalarına yakından şahit olmanızı sağlıyor. Hatta müzede dönemin gül, amber ve od kokularını da hissedebilirsiniz. Müzede 100’den fazla eser yer alıyor.
- Giriş Ücreti: Bulunmamaktadır.
- Ziyaret Saatleri: 09:00 – 18:00 arası ziyarete açıktır.
- Adres: Kolejtepe, Yeşil Cami Cd. No:5, 27070 Şahinbey/Gaziantep
32. Gaziantep Mevlevihanesi Vakıf Müzesi
1638 yılında yaptırılan müze binasında günümüzde birçok vakıf eseri ziyaretçilerini ağırlıyor. Binanın yapılışı ise bundan 400 yıl önce Gaziantep Sancak Beyi Türkmen Mustafa b. Yusuf tarafından yaptırılmıştır. Bu bilgi tarihi yapının cümle kapısı üzerindeki kitabeden görülebilmektedir. İki bölüme sahip Mevlevihanede Türk Hat Sanatı, kilimler, halılar, madenden yapılan eşyalar, el yazması Kur’an-ı Kerim’ler vardır. Binanın yapılış koşullarını anlatan belgede yani vakfiyede, mescit, semahane, dervişler için dokuz oda ve havuzlu bir tekke bulunduğu bilinmektedir. Mevlevihanenin gelir kaynakları arasında, boyahane, yirmi dükkan, ahır ve bir han bulunmaktaydı. Cuma hutbelerinin 1675 yılından sonra okunmasıyla camii olarak kullanılmaya başlanmıştır. 1901 ve 1903 tarihindeki yangında han ve dükkanlar etkilense de yeniden onarılmıştır. Gaziantep’in turistik yerleri arasındaki müzenin içerisi dönem kültürüne göre yeniden dizayn edilmiştir. Ayrıca balmumu heykelleriyle dönem iyi bir şekilde canlandırılmıştır.
Adres: Suyabatmaz, Küçük Pazar Sk. No:32, 27400 Şahinbey/Gaziantep
33. Hasan Süzer Etnografya Müzesi
Tarihi bir konağın müzeye çevrilmesiyle Gaziantep halkının geçmiş kültürü günümüze aktarılmaya çalışılmıştır. 3 katlı bir yapı olan müzede günlük yaşamda kullanılan eşyalar, cansız mankenler ile ziyaretçilere aktarılmaktadır. Zemin katta Gaziantep’in unutulmaya yüz tutmuş el sanatları canlandırılmıştır. 1900’lü tarihlerde yapılan konak, 1985 yılında iş adama Hasan Süzer tarafından alınmıştır. Müze olarak kullanılması Turizm Bakanlığı’na bağışlanmıştır. Kiremitli ve kırma bir çatıdan oluşan tarihi yapının girişinde “Hayat” adı verilen bir bahçe yer almaktadır. Gaziantep turistik yerler arasındaki müzenin giriş kapısı da oldukça süslemeli bir parçadır. Evin hizmetkarları tarafından kullanılan iki katlı bir yapısı daha vardır. Bu yapıda oturma odası, ocaklık ve tuvalet bulunmaktadır. Bahçe zemini ise renkli taşlarla döşenerek şık bir görünüm kazandırılmıştır. Mağaraya benzeyen bodrum katı da gıdaları depolama amacıyla kullanılmıştır. Müzede en dikkat çeken eser ise bir motosiklettir. Bu motosikletin sahibinin İngiliz casusu Lawrence ait olduğu anlatılmaktadır.
- Giriş Ücreti: 10 TL
- Adres: Gaziantep Şahinbey Bey Mahallesi
34. Elif Anıt Mezarı
Gaziantep tarihi yerler içerisindeki mezar, Araban ilçesi Elif Köyü’nde olduğu için bu ismi almıştır. Kesme taştan inşa edilen anıt, bu mekanda olmasının sebebi köyün geçmişte Sugga Antik Kenti’nin parçası olmasındandır. Yüksek bir kaide üzerine dört sütunla inşa edilen anıt mezarının bir cephesi duvarla örülmüştür. Diğer üç cephesi ise kemerli şekle açık bırakılmıştır. Bir cephesine ise dikdörtgen kapı girişi yerleştirilmiştir. Tarihi ise M.Ö 2 – 3. yüzyıla dayanmaktadır. Üst kısmı piramit şeklinde bir örtüyle kapatılmıştır. Anıt mezar üzerinde mitolojik bir yaratık olan Medusa’nın başları yer almaktadır. Günümüze kadar gelebilen bu dayanıklı eser, Gaziantep tarihi yerler arasındadır.
35. Hisar Anıt Mezarı
Blok taşlardan inşa edilen Hisar Anıt Mezarı, Hisar Köyü’nde yer almaktadır. Gaziantep’te gezilecek görülecek yerler içerisindeki mezar, 10 metre yüksekliğindedir. Ayrıca anıt mezarın üstü piramit bir çatıyla örtülmüştür. En tepesinde de bir sütun başlığı görülebilmektedir. Bu sütun başlığının üzerinde de bir heykel yapıldığı fakat günümüze kadar gelemediği bilinmektedir. Bir adet mezar odasına sahip tarihi eser, yüksek bir kaide üzerine oturtulmuştur. Bu kaide 4 x 4 metre ölçülerinde kare planlıdır. Süslemeden uzak sade bir tasarıma sahip olduğu gibi kesme taşları düzgün bir şekilde eklenmiştir. Tam tarihi bilinmese de özelliklerinden M.Ö 3. yüzyılın başları tahmin ediliyor. Bu nedenle şehrin tarihi yapıları arasında oldukça eskidir. Dört sütun üzerine oturtulan üst bölümün yanı sıra dikdörtgen bir giriş kapısı vardır.
Ozan Oğuz
Türkiye’nin tarihi mekanlarına aşık biri olarak 81 ilin daha önce görülmemiş yerlerine veya detayları tam olarak bilinmeyenlerine kendini adayan biri. Ülkemizin her bir yerinde gizemli ayrıntıların ve tarihi güzelliklerin eşsiz noktalarını sizlerle buluşturuyoruz. 2018 yılında başlayan bu serüven gelişerek büyümeye devam ediyor.