Fikri CİNOKUR
Rusya-Ukrayna savaşından sonra iki ülkeden de aşırı göç alan Antalya’da hayat pahalılığı başta olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı tersine göç başlarken, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’nın verilerine göre yabancı sermayeli şirket kuruluşunda da yüzde 22,9 düşüş oldu. EKONOMİ Gazetesi’nin edindiği bilgiye göre, 61 binden fazla üyesi ile Türkiye’nin 4’üncü en büyük odası olan Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’nın yüzde 10’unu oluşturan 6 bin 137 yabancı sermayeli şirket bulunuyor. En fazla yabancı sermayeli şirket sıralamasında İstanbul’dan sonra ikinci sırada yer alan Antalya, tarım, turizm, lüks tekne yapımı, iki teknoparkı ve uluslararası havalimanı ile Avrupa, Rusya ve çeşitli ülkelerin de ilgi odağıydı.
“Haziran ayından bu yana azalma eğilimi var”
Ancak, yabancı nüfusun azaltama başladığı kentte, yabancı sermayeli şirketlerin de ilgisi azalmaya başladı. TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, Antalya’da kurulan yabancı ortaklı şirket sayılarında Haziran ayından bu yana hem AŞ hem de Ltd. Şti. düzeyinde azalma eğilimi gözüktüğünü bildirdi. Haziran ayından itibaren özellikle anonim şirket sayısında gittikçe şiddetini artıran bir azalma eğilimi olduğuna dikkat çeken Çandır, şöyle devam etti: “Haziran ayında yüzde -15 ile başlayan kurulan şirket sayısındaki azalma eylül ayında yüzde (eksi) -29 olmuştur. Limited şirkette ise durum azalma eğilimi ile birlikte karışık bir seyir izlemektedir. Haziran ayındaki yüzde -14 olan azalma, takip eden iki ayda yüzde -19 ve yüzde -23 olduktan sonra Eylül ayında tekrar yüzde -14 olarak gerçekleşmiştir. Burada gözden kaçırılmaması gereken konulardan biri de sermaye büyüklüklerindeki eğilimlerdir.”
Özellikle AŞ düzeyindeki şirketlerin sermaye büyüklüklerinde ciddi artışlar olduğunu belirten Çandır, ‘’Limited şirketler ise daha düşük artışlarla sermayelendirilmişlerdir. Mesela Haziran ayında kurulan yabancı ortaklı şirketlerin sermayelerinde yüzde 129, Temmuz ayında yüzde 90 gibi ciddi yüksek artışlar yaşanmıştır. Sonraki aylarda yaşanan ciddi boyuttaki şirket sayısı azalmasına rağmen sermaye büyüklükleri nispi olarak artmış, yüzde 32 ve yüzde 34 olarak gerçekleşmiştir” dedi.
“Yabancı sermayeli şirketlerin çoğu KOBİ”
Antalya Sanayici ve İş İnsanları Derneği (ANSİAD) Başkanı Akın Akıncı, Antalya’da kurulan yabancı sermayeli şirketlerin büyük bölümünün KOBİ niteliğinde olduğunu bildirdi. Hayat pahalılığından dolayı tersine dönüşen göçün yabancı sermayeli şirket kurulumlarını da etkilediğini belirten Akıncı, şunları kaydetti: “Antalya’daki hayat pahalılığı şu anda Türkiye ortalamalarının üstünde seyrediyor. Vatandaşlık için ödenen bedel artış gösterdi. Antalya’da açılan yabancı şirketlerin çoğu küçük ve orta ölçekli KOBİ niteliğinde olup özellikle kendi vatandaşlarına arz niteliğindeydi. Antalya’daki özellikle hayat pahalılığından dolayı meydana gelen tersine göç bu şirketlere talebi azalttı. Ukrayna savaşının başlaması ile şehrimize olan ciddi bir göç özellikle yabancıların getirmiş olduğu döviz nedeniyle gayrimenkul alım ve kiralamalarda balon bir yükseliş meydana getirmişti.”
Şu anda ülkelerine dönen yabancıların boşalttığı gayrimenkullerin özellikle bu hedefe yönelik yatırım yapan ve açılan yabancı şirketleri zor döneme soktuğunu ifade eden Akıncı, “Rus şirketlerinin kendi ülkelerine yaptıkları para transferleri zora girmesi gibi nedenlerden dolayı yabancıların şehrimizde kurmuş olduğu şirket sayılarında azalma olduğunu düşünüyorum. Neticede dünyanın neresinde olursa olsun karlılık yoksa o bölgede yeni iş yerleri açılmaz” dedi.
“Tekrar dönecekler”
Yabancılara gayrimenkul danışmanlık hizmeti veren Riba Yatırım Gayrimenkul Şirketi Kurucu Ortağı Yasemin Morrissey, hayat pahalılığı, AB ve ABD yaptırımlar gibi nedenlerden dolayı Antalya’dan Türkiye’den giden yabancıların yeniden döneceklerini söyledi. Savaşla birlikte Rusya’dan, Ukrayna’dan Antalya’ya, Türkiye’ye gelenlerin yüksek enfl asyon ve hayat pahalılığından şikayet ettiğini vurgulayan Morrissey, Antalya’da yaşayan Rusların İspanya’ya, Avrupa’ya ve Dubai’ye gittiklerine dikkat çekti.