Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İnşaatlar Üzerinde Denetimleri Artırdı
İş Sağlığı ve Güvenliğine Uygun faaliyet Göstermeyen İnşaatlar Durduruluyor. Cezalar geliyor.
Son beş yıllık verilere göre yaklaşık olarak değerlendirirsek İş hayatında ,günde 8 saat yılda 300 gün çalışıldığını kabul edildiğinde. Ülkemizde; Her iş günü yaklaşık 22, her iş saati 2,68 her 20 dakikada 1 iş kazası meydana gelmektedir. Her iş günü yaklaşık 1,2 kişi sürekli iş göremez duruma düşmekte, 1 kişi kaza sonucu hayatını kaybetmekte.Ülkemizde ki iş kazlarının ölümle sonuçlananlarını incelediğimizde genel olarak kazaların %2 si ölümle sonuçlanırken inşaat sektöründeki kazaların %5 i ölümle sonuçlanmaktadır.Ayrıca tüm iş kazalarının yaklaşık %9 u inşaat sektöründe meydana gelirken sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazarlının %24 ü , ölümle sonuçlanan % 27 si ölümle sonuçlanmaktadır. Bu rakamlar işin ne kadar ciddi boyutta olduğunu göstermektedir.
Burada genel olarak her iş kazası sonucunda Devlet ve işveren sorumlu tutulmakta ve fatura kesilmektedir.6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler hem kamuya hem işverene hem de çalışana yükümlülükler getirmektedir.Ölümle sonuçlana inşaat kazarlının yaklaşık %40- 50 arası yüksekten düşmeden kaynaklanıyor.İkinci olarak da elektrik çarpmalarından meydana gelen kazalardan kaynaklanıyor. Üçüncü olarak şantiye içi trafik kazaları önümüze çıkıyor.
Mevcut Kanun ve yönetmeliklere göre İşveren ne yapmalı?
Yapı alanının düzenli tutulmasını ve yeterli temizlikte olmasını sağlamalı, yapı alanındaki çalışma yerlerinin seçiminde; buralara ulaşımın nasıl sağlanacağının ve ekipman, hareket ve geçişler için alan veya yollar belirlemeli, malzemenin kullanım ve taşıma şartlarının önceden planlamalı, tesis ve ekipmanın kullanılmaya başlamadan önce ve periyodik olarak teknik bakım ve kontrollerinin yapılmasını sağlamalı, çeşitli malzemeler ve özellikle tehlikeli malzeme ve maddeler için uygun depolama alanları ayrılmasını ve bu alanların sınırlarının belirlemeli, tehlikeli malzemelerin kullanımı ile uzaklaştırılma koşullarının düzenlenmesini,atık ve artıkların depolanmasını, atılmasını veya uzaklaştırılmasını önceden planlamalı, çeşitli işler veya işin aşamaları için öngörülen sürelerin yapı alanındaki işin durumuna göre yeniden hazırlamalı, alt işverenler ve kendi nam ve hesabına çalışanlar arasında işbirliğini sağlamalı, yapı alanındaki veya yakınındaki endüstriyel faaliyetler ile etkileşimin dikkate alarak planlama yapmalı, mevzuata uygun kalite ve nitelikte ulusal standartlara uygun kişisel koruyucu donanımların bulundurarak ve çalışanlar tarafından kullanılmasını sağlamalı ve denetlemeli, gerekli ikaz uyarı ve yasaklayıcı levhaları uygun yerlerde kullanmalı.
Bunun farkında olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı inşaatlar üzerinde denetimleri artırdı. Son zamanlarda mevcut kanun ve yönetmeliklerin yerine getirilmediği tespit edilen onlarca inşaatın durdurulma haberleri gelmeye başladı.
6331 sayılı İş sağlığı ve Güvenliği Kanuna göre; hangi durumlarda ve ne şekilde iş durdurulur?
İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar, hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durduruluyor.
Ayrıca çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda iş durdurulur.İş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili üç iş müfettişinden oluşan heyet, iş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili iş müfettişinin tespiti üzerine gerekli incelemeleri yaparak, tespit tarihinden itibaren iki gün içerisinde işin durdurulmasına karar verebilir.
Ancak tespit edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi hâlinde; tespiti yapan iş müfettişi, heyet tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla işi durdurur. İşin durdurulması kararı, ilgili mülki idare amirine ve işyeri dosyasının bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir. İşin durdurulması kararı, mülki idare amiri tarafından yirmidört saat içinde yerine getirilir.
Ancak, tespit edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi nedeniyle verilen işin durdurulması kararı, mülki idare amiri tarafından aynı gün yerine getirilir. İşveren, yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde, yetkili iş mahkemesinde işin durdurulması kararına itiraz edebilir. İtiraz, işin durdurulması kararının uygulanmasını etkilemez. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar. Mahkeme kararı kesindir.
İşverenin işin durdurulmasını gerektiren hususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarak bildirmesi hâlinde, en geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak işverenin talebi sonuçlandırılır. İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlüdür.
Peki ceza miktarları ne kadar?
Güvenlik raporunu hazırlayıp Bakanlığın değerlendirmesine sunmadan işyerini faaliyete geçiren, işletilmesine Bakanlıkça izin verilmeyen işyerini açan veya durdurulan işyerinde faaliyete devam eden işverene; 89.629 TL. Büyük kaza önleme politika belgesi hazırlamamak; 56.018 TL. İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlüdür; Aykırılık devam ettikçe her ay için;1.120TL. İşyerinin bir bölümünde veya tamamında verilen durdurma kararına uymayarak durdurulan işi yönetmelikte belirtilen şartları yerine getirmeden devam ettiren işverene fiil başka bir suç oluştursa dahi; 11.203 TL. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda ölçüm, inceleme ve araştırma yapılmasına, numune alınmasına veya eğitim kurumları ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin kontrol ve denetiminin yapılmasına engel olmak;5.601 TL. dir. Ayrıca İSG eğitimi ve mesleki eğitim almayan her bir çalışan için ayrı ayrı;1.300 TL.
Umarız işveren ve çalışanlar işin ciddiyetinin farkına varırılar. Genel olarak yaptığımız incelemelerde Devlet ve işveren ne kadar elinden geleni yapsa da iş çalışanda bitiyor.Kaldı alan çalışmalarında sürekli karşılaştığımız bir durum olarak; çalışana tüm eğitimler verilmiş kişisel koruyucu donanımlar verilmiş fakat fayda etmemiş , çalışan emniyet kemerini takmamış baretini takmamış.Bu sorumluluklarını yerine getirmeyi angarya saymış.Bu durumda Devlet ne yapsın işveren ne yapsın.İnşaat sektörü işveren ve çalışanlarına buradan şunu söylemek isteriz sektörde sıkı denetimler artırıldı ve cezalar çok ciddi sorumluluklarınızı ivedilikle yerine getirin.Aksi takdirde maddi ve manevi yıpranma kaçınılmaz olacaktır.
Abdullah BOZKIR A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı