This is where I live = Burası yaşadığım yer. This is where I come from = Burası geldiğim yer. (buradan geldim)
the room where the count and Márya Dmítrievna had been playing cards = Kont ve Márya Dmítrievna’nın kağıt oynadığı oda
Pierre glanced into the room, where the prince and the princess were sitting close together talking = Pierre prens ve prensesin oturup konuştuğu odaya baktı
SON NOT: Yerlerden bahsederken where kullanmak zorunda değiliz. Yerleri diğer isimler gibi relative pronoun (that, which) kullanarak tabi ki niteleyebiliriz. The city that I like = Sevdiğim şehir the place which makes me happy = beni mutlu eden yer Aradaki fark nedir derseniz; söz konusu yerle ilgili bir yönelim varsa (oraya, oradan) o yönelimi de kapsayacak olan where kelimesini kullanırız. Ama söz konusu yer üç satır üstteki örneklerde olduğu gibi bir özne-nesne durumunda kullanılıyorsa which-that kullanırız.
Yine başlıktaki örnekle başlayalım: People who know me Burada birtakım insanlardan bahsediyor. people Hangi insanlar bunlar? Bunların bir ortak özelliği var; o da beni tanımaları. Yeni beni tanıyan insanlar. people who know me
Şimdi şu iki ifade arasındaki farkı görelim: people I know ≠ people who know me Her iki ifadede de nitelenen yani tanımlanan kelime “people”. İlk ifadede (people I know) hangi insanlardan bahsediliyor? Benim tanıdığım insanlardan. İkinci ifadede (people who know me) ise beni tanıyan insanlardan bahsediliyor. Bir önceki dersimizin konusu olan people I know ifadesinde nitelenen kelime olan “people” tanıma (know) işinden etkilenenlerdi. People who know me ifadesindeki “people” ise tanıma işini bizzat yapanlardır.
Bunu daha iyi anlamak için şu resimli örneklere bakalım:
Bu resimlerde ise şapkalı adamı tanımlıyoruz. Soldaki resme göre bu, “Ali’nin gördüğü adam” iken sağdaki resme göre “Ali’yi gören adam”dır.
Buna göre mesela “çalışan adam” ne demektir? Öncelikle bir “adam”dan bahsediliyor, onu yerine koyalım; the man Nasıl bir adam bu? Niteleyeceğiz, tanımlayacağız şimdi kendisini. Hangi adam, “çalışan adam” the man who is working
Bir başka örnek: uyuyan öğrenci Evet, önce “öğrenci”yi koyalım yerine (çünkü onu tanımlıyor/niteliyoruz) the student Hangisi? Uyuyan the student who is sleeping.
İşi biraz büyütelim: Dün işyerine eve gelen adam the man Hangisi? İşyerine gelen the man who came to the office yesterday
Bisikletimi çalan çocuk the boy Hangisi? the boy who stole my bike
Daha da büyütelim: Polis bisikletimi çalan çocuğu yakaladı. Bu bir cümledir. “Bisikletimi çalan çocuk” ifadesi ise bu cümlede bir öğe. Kim yakaladı? The police Ne yaptı? have caught (yakaladı) Kimi? the boy who stole my bike Yani; The police have caught the boy who stole my bike.
Dün işyerine gelen adam Osman’ın babasıydı. The man who came to the office yesterday was Osman’s father.
Önceki konuda (people I know) who, that, which ifadelerini -ki bunlara relative pronouns denir- kullanmayabilirdik. Yani people who I know ifadesinden who kelimesini çıkarabilirdik. Bu konuda ise böyle bir ihtimal yok. Yani people who know me ifadesindeki who orada kalıcıdır, çıkarılamaz
SON NOT: the man who is sleeping (uyuyan adam) yerine the sleeping man diyebilir miyiz? Evet. Bu çok daha kolaydır. Ama bunların konunun iyi anlaşılması için üretilmiş basit örnekler olduğunu unutmayalım.
Başlıktaki örnekten başlayalım; People I know. Bu bir cümle değildir, tek bir öğedir. Bu öğeyle mesela People I know are very rich = Tanıdığım insanlar çok zengin ya da You don’t know the people I know = Tanıdığım insanları sen tanımıyorsun şeklinde cümleler yapılabilir.
Aslında çok basit bir yapı. Şu örneklere bakalım: people = insanlar Hangi insanlar? Tanıdığım insanlar. People I know. Buna göre mesela “sevdiğim insanlar” nasıl denir? (bebekce.gen.tr) Bir düşünün bakalım. Evet, bildiniz: People I like Peki sevmediğim insanlar? People I don’t like
Buna göre “sevdiğim filmler” nasıl denir? Evet, movies…. ? movies I like
Ahmet’in sevdiği filmler? movies Ahmet likes
İşi büyütelim mi ? Ahmet’in sevdiği filmleri ben sevmem: Her zamanki gibi özne+fiil+nesne yapısı gereğince özneyle başlayalım. Sevmeyen kim? Ben. (özne) I Ne yapıyorum ya da yapmıyorum? Sevmiyorum. (fiil) I don’t like Neyi? Ahmet’in sevdiği filmleri (nesne) I don’t like the movies Ahmet likes.
Bu ifadelerde araya that ya da which konulabilir. movies Ahmet likes = movies that Ahmet likes = movies which Ahmet likes Bunları “ki” şeklinde yorumlayabilirsiniz.
Ya da people I know = people that I know = people who I know Dikkat ettiyseniz insanlardan bahsederken “which” yerine “who” kullandık. “whom” da kullanabilirdik. people who I know = people whom I know = people I know
Birinin söylediği sözü bir başkasına aktarırken dikkat edilmesi gereken birkaç basit kural vardır.
1- Söylenen sözü tırnak içine (“”) alarak aktarırsak aynen söylendiği haliyle Örnek: Ahmet diye birisi “I am very happy today” demiş olsun. Biz Ahmet’in bu sözü söylediğini başkasına söylerken Ahmet said, “I am very happy today” yazarız. Buna direct speech denir.
2- Indirect speech. Burada sözü kendimize ve söylediğimiz zamana uyarlarız. Gerekli zaman ve şahıs değişikliklerini yaparak aktarırız. Örnek: Yukarıdaki sözü Ahmet’in dün söylediğini varsayarak Ahmet said he was very happy yesterday deriz. Şimdi değişikliklere ve nedenlerine bakalım: I –> he. Neden? Çünkü biz Ahmet’ten bahsediyoruz ve Ahmet bize göre “ben” değil “o”dur. am–> was. Neden? Çünkü Ahmet bu sözü dün söyledi. Bu sebeple fiili geçmişe uyarlamamız lazım. Söylenen cümle söylendiği zamanın bir gerisine kaydırılır. today –> yesterday. Neden? Ahmet’in “bugün” diye bahsettiği zaman artık “dün” oldu.
Daha fazla örnek: Kamil: “I don’t understand you” Kamil said (that) he didn’t understand me. Osman: “I am listening to music” Osman said that he was listening to music. Ali: “I want to go to Kayseri” Ali said he wanted to go to Kayseri” Cemil: “Mercedes is a good car” Cemil said Mercedes was a good car. Cemile: “I listened to Metallica.” Cemile said she had listened to Metallica. (Past tense’te olan cümle past perfect tense’e kaydırıldı) Süleyman: “We will fly to Ankara” Süleyman said they would fly to Ankara.
Tabi ki her zaman “said” fiilini kullanmak zorunda değiliz. Söz şu anda söyleniyorsa veya kişi bu sözü zaman zaman söylüyorsa “says” diyerek de aktarma yapabiliriz. Bu durumda aktarılan sözde zaman değişikliği de yapılmaz. Yukarıdaki örneklerde “said” kullanmamızın sebebi sözün geçmişte söylendiğini varsaymamızdır. Örnekler: Arif: “I am watching TV” Arif says he is watching TV.
Soruların Aktarımı: Zaman ve şahıs uyarlamaları burada da geçerli. Buna ilaveten aktarmada varsa soru kelimesini de içermek gerekiyor. Örnek: Halil to Cemil: “Where do you live?” Halil asked Cemil where he lived. Hasan to Hüseyin: “Why are you going to school?” Hasan asked Hüseyin why he was going to school. Enver to Celil: “How often do you play tennis?” Enver asked Celil how often he played tennis
Soru kelimesi yoksa “if” ya da “whether” kullanılır. Teacher to Aylin: “Do you speak French?” The teacher asked Aylin if she spoke French. Songül to Tuğçe: “Are you going today?” Songül asked Tuğçe if she was going that day. Burak asked Bertuğ: “Is this your phone?” Burak asked Bertuğ whether that was his phone.
Emirlerin Aktarımı: Emirleri de direct ve indirect olarak iki şekilde aktarabiliriz. Direct olan yukarıdakinin aynıdır yani söz tırnak içine alınıp aynen aktarılır. Diğerinde ise şu örneklerdeki gibidir: Örnek: Ayşe: “Go home!” Ayşe told me to go home. Father: “Listen to me!” Father told me to listen to him. Mustafa to Mehmet: “Give me some money please!” Mustafa asked Mehmet to give him some money.