Yüzme bilmeyen yüzücüler… Şam’dan Berlin’e bir mülteci hikâyesi
Gerçek bir hayat hikayesinden uyarlanan ve çekimlerin çoğunun Türkiye’de geçtiği Yüzücüler (The Swimmers) Netflix’te vizyona girdi. Suriye’deki savaşın acımasız etkilerini iki yüzücü kız kardeşin gözünden anlatan 134 dakikalık yapım, gitmenin mi yoksa kalmanın mı daha zor olduğunu tam da “siyasette küslüğün olmadığını” öğrendiğimiz bu haftada tüyler ürperten bir anlatımla ekrana taşıyor.
Bafta ödüllü Mısırlı yönetmen Sally El Hosaini’nin yönettiği ve 8 Eylül’de Toronto Film Festivali’nin açılış filmi olarak ilk kez izleyiciyle buluşan yapım, Şam’daki evlerinden kaçan Yusra ve Sarah Mardini’nin Berlin’e uzanan zorlu yolculuklarında savaşın hem fiziksel etkilerini, hem de insan ruhunda çıkardığı ikinci bir iç savaşı merkezine alarak izleyiciyi ummadığı kadar gerçek bir göç hikayesinin tam ortasına bırakıyor.
SONU BİLİNMEZ BİR YOLCULUK
Yusra ve Sarah Mardini (Nathalie & Manal Issa), yüzme antrenörü olan babaları tarafından Suriye milli takımı için çalıştırılan iki genç kızdır. Anneleri ve kız kardeşleriyle Şam’da mutlu, modern ve liberal bir hayat yaşarlar. 2015’de başlayan savaşla beraber günden güne çember daralır ve bir bomba, yüzme yarışı sırasında kapalı havuza isabet ederek Yusra’nın tam önüne, suyun içine düşer. Aslında metaforik olarak hayatlarını hedef alan bu bombayla aile, kızlarının Avrupa’ya gitmesine ikna olur ve kız kardeşler kuzenleri Nizar (Ahmed Malek) ile birlikte babalarının bulduğu borç parayla sonu bilinmez bir yolculuğa çıkarlar.
Hikayenin bu noktadan sonrası tamamen ayrı bir film / bölüm olabilecek nitelikte… Zira Yusra, Sarah ve Nizar önce İstanbul’a gelerek Avrupa’ya geçmenin illegal bir yolunu ararlar. Sonunda 18 kişiyle ama aslında bu sayının üçte biri için tasarlanmış arızalı, su alan lastik bir botla Midilli’ye geçmek zorunda kalırlar. Genelde filmin sonuna doğru görmeye alıştığımız climax de (doruk noktası) Yüzücüler’de tam da bu yolculukta karşımıza çıkıyor. Bu bir gecelik yolculukla izleyiciyi en az o lastik bottakiler kadar alt üst eden yapım, sırada başka zorlukların devreye girdiği ve sonu psikolojik bir savaşa bağlanan ikinci bir etaba bağlanıyor. Artık kıta değiştiren kardeşler resmi olarak mültecidir ve Berlin’e varmak için yolda kendilerini bekleyen her türlü olaya (hırsızlık, sahtekarlık, taciz… ) göğüs germek zorundadır.
Oysa ki Yusra ve Sarah’ın asıl amacı, Suriye’yi 2016 olimpiyatlarında temsil etmek için antrenmanlarını sürdürebileceği bir ülkeye vakit kaybetmeden gidebilmektir. Ancak araya Suriye’dekinden daha sert bir hayatta kalma endişesi, bir mülteci olarak yolda olmanın yarattığı öngörülemez tehlikeler ve buna bağlı gelişen vatan / aile özlemi, hedeften uzaklaşma ve hatta pişmanlık girer. Filmin alt metninde kesintisiz akan bu duygusal iniş, Berlin’deki mülteci kampında daha da belirginleşir. Aslında bu süreç, yine kendi başına ayrı bir film (bölüm) olabilecekken kız kardeşler ani bir cesaret örneği gösterip olimpik havuz ve antrenör bularak Yusra’nın olimpiyatlara hazırlık sürecine evrilir ve yapımın son yarım saati biraz fazla hızla başka bir menzile akar.
YÜZME BİLMEYEN YÜZÜCÜLER
Filmin yönetmeni Sally El Hosaini 4 senede çektiği Yüzücüler’de, kız kardeşleri canlandıracak oyuncuları bulmak için 1 sene harcadıklarını ifade ediyor. Özellikle oyuncuların Arapça konuşmasını ve mümkünse kardeş olmalarını aradığını belirten El Hosaini çekimleri Türkiye, Brüksel ve İngiltere’de devam edecek film için seçtikleri birçok Suriyeli oyuncunun evraklarının olmaması sebebiyle 200 kişiyle görüştüklerini belirtiyor. Sonunda Suriye’ye komşu ülkelere bakmak durumunda kalıyorlar ve Lübnan lehçesinin Suriye’ye yakın olması sebebiyle Lübnan bağımsız filmlerinden tanıdığı Manal Issa’ya (Sara) teklif götürüyor. Seçmeler esnasında Manal, Paris’te edebiyat okuyan ve kısa filmlerde birkaç cümle dışında hiçbir oyunculuk tecrübesi olmayan kardeşi Nathalie’den (Yusra) bahsediyor. Ancak bir sorun var, her iki kız kardeş de yüzme bilmiyor!
Sıkı yüzme antrenmanları ve beslenme planına alınan kardeşler belli bir aşama kat etseler de tabi ki olimpik havuzda yüzebilecek seviyeye gelemiyorlar. Bu sebeple gerçek hayattaki Yusra, filmde kendini oynayan için Nathalie Issa’nın tüm yüzme sahnelerini canlandırıyor; yani bir nevi kendinin dublörü oluyor. Bu arada filmin farklı ülkelerde (Suriye, Yunanistan, Sırbistan, Makedonya, Macaristan, Almanya, Rio) geçen çoğu sahnesi Türkiye’de, oldukça yardımcı ve tutkulu bir ekibin rehberliğiyle çekiliyor. Hatta lastik bottaki Midilli yolculuğunun çekimleri ise birebir Ege Denizi’nde, sıkı bir güvenlik ekibiyle birlikte gerçekleşiyor. Ayrıca botta, deniz yoluyla bu yolculuğu sağ salim geçmiş gerçek mülteciler de bulunuyor. Hatta çekimler esnasında mülteci botlarının peşine takılan sahil güvenlik tekneleri sebebiyle zaman zaman duraksamalar da yaşanıyor. Haliyle de hem oyuncular, hem de çekim ekibi arasında duygu yoğunluğu çok yüksek bir süreç gelişiyor.
Yüzücüler, isminden sadece bir spor filmi izlenimi verse de duygusal bagajı epey yüklü bir göç yolu filmi. Yusra ve Sarah gibi hayatları değişen milyonlarca kişinin sahici bir temsili olmaktan geri adım atmazken sporu itici bir güç olarak kullanıyor.
Sahte küslüklere inat, hayatları elinden alınan bir kuşağın hayata küsmeden, dimdik durabilmesinin sesi oluyor.
Elçin Demiröz
Odatv.com