Bir öğretmenler odası düşünün üç farklı hukuki statüde öğretmen burada görev yapsın. Kadrolu, Sözleşmeli, Ücretli. Böyle bir ortamda eğitimden verim alınabilir mi? Okulda iyi bir ekip oluşturulabilir mi? Öğrenciler bile hangi öğretmenin kadrolu, hangi öğretmenin sözleşmeli ve hangi öğretmenin ücretli olduğunu biliyor. Öğrenciler artık öğretmenlerin hukuki statülerine göre davranış sergiliyor. Öğrenci, ücretli öğretmenin geçici olduğunu bildiği için ona göre bir davranış sergiler hale geldi. Eğitim sistemimizdeki temel problemlerden biri olan ücretli-sözleşmeli-kadrolu öğretmenlerin hakları konusunda farklılıkları sayılarla da destekleyerek ortaya koymaya çalıştık. İşte öğretmenler odasındaki ‘üç öğretmen‘ çeşidi ve farklılıkları..
Odadaki ‘üç öğretmen’ ve farkları
Maaş farkları
Aynı ders saati kadar görev yapan kadrolu öğretmen aylık maaş geliri 5200 TL, sözleşmeli öğretmen 5100 TL ve ücretli öğretmen 1874 TL maaş almaktadır. Asgari ücretin bile 2020 TL olduğu bir ülkede ücretli öğretmenlerin bu şartlar altında maaş alıyor olması durumun vahametini ortaya koymaktadır. Eşit işe eşit ücret tabiri burada tamamen unutulmuş gibi. Ücretli öğretmenler ile kadrolu-sözleşmeli öğretmenler arasındaki maaş farkı neredeyse 4 katı kadar. Hesap kitap işine girince yıllık bazda kadrolu öğretmenler yıllık ortalama 60 bin TL maaş almakta, sözleşmeli öğretmenler yine yıllık 60 bin TL yakınlarında maaş almakta ve ücretli öğretmenler ise üstüne yaz ve ara tatillerde maaş kesintisine uğradıklarından bu meblağ 15 bin TL’yi bile bulmamaktadır. Aynı emeğin verildiği bir ortamda bir tarafın 60 bin TL yıllık geliri olacak, diğer bir tarafın ise yıllık 15 bin TL’yi bulmayan maaşı olacak, kabul edilebilir gibi değil.
Ayrıca kadrolu ve sözleşmeli öğretmenler yılın başında verilen 1180 TL’lik eğitim ve kırtasiye ödeneğinden faydalanırken ücretli öğretmenlere bu ödenekte verilmemektedir. Çünkü onlar kırtasiye gideri olmadan görevini yapmaya hazırdırlar!
Öte yandan ücretli öğretmenler yine maaş promosyonu alamamaktadır. İl milli eğitim müdürlükleri bankalarla promosyon anlaşması yaparken ücretli öğretmenleri de kapsayacak şekilde yapmaları gerekir.
Ücretli öğretmenlerin SGK prim günleri eksik yatıyor
Bugün bir ücretli öğretmen en az 2 ay derse aralıksız girerse hastanede muayene hakkı elde edebiliyor. Bunun sebebi ücretli öğretmenlerin SGK prim günlerinin eksik yatırılmasıdır. Ücretli öğretmenlerin SGK prim günleri aynı ders saati kadar girmelerine ve aynı işi yapmalarında rağmen Kadrolu ve Sözleşmeli öğretmenlere göre eksik yatırılmaktadır. Kadrolu ve sözleşmeli öğretmenlerin SGK prim günü 30 günlük yatarken, ücretli öğretmenlerin prim günü en fazla 16 gün olarak yatırılmaktadır. Ücretli öğretmenlerin prim günü hesabı yapılırken girdikleri ders sayısına göre hesaplama yapılır. Örneğin 120 saat derse giren bir ücretli öğretmenin prim günü hesaplanırken 120/7,5 = 16 gün olarak belirlenir. Ay toplamında ders sayısı azalırsa prim günüde o kadar azalmaktadır.
Yıllık bazda SGK prim günlerini ve ortalama ödeme durumlarına baktığımızda yarı yarıya bir fark olduğunu görebiliriz. Bu durum okullarda eşitlik ve adalet öğreten öğretmenler için trajik bir durum olsa gerek.
Ücretli öğretmen nöbet ücreti alamıyor
Öte yandan birçok okulda nöbet sıkıntısı yaşanmaktadır. Yeterli personel olmadığından bazı kadrolu öğretmenler çift nöbet tutmakta fakat tuttukları ikinci nöbetin ücretini alamamaktadırlar. Ücretli öğretmenler ise nöbet tuttukları halde her hangi bir ücret dahi alamamaktadırlar.
Sınav görevleri
Ücretli öğretmenler MEB ve Atatürk Üniversitesi’nin yaptığı sınavlarda görev alamamaktadır. Ücretli öğretmenler sadece ÖSYM ve Anadolu Üniversitesi’nin yaptığı sınavlarda görev alabilmektedir. ÖSYM ve Anadolu Üniversitesi sınavlarında görev alabilmeleri için bina yöneticisi kurum müdürlüğüne başvurmaları gerektiğini hatırlatalım. Bazı okulların kurum müdürleri ücretli öğretmenlere keyfi olarak ÖSYM ve Anadolu Üniversitesi sınavları için ısrarla gerekli şifre tanımlamalarını yapmamakta ve işi yokuşa sürdüklerini de biliyoruz.
Ücretli öğretmen her zaman göreve hazır olmasına rağmen ve ihtiyaç da olmasına rağmen bazı durumlarda yasal engellerden dolayı görev alamamaktadır. Bunlardan biri örneğin destek eğitim odası ek ders görevi ve evde eğitim görevidir.
Ücretli öğretmen yıllarca çalışsa dahi herhangi bir kıdem ilerlemesi alamamakta ve maaşı sabit olarak kalmaktadır. Yine ücretli öğretmen dil tazminatı, aile yardımı alamamaktadır.
Ücretli öğretmenlerin hiç bir sendikal hakları bulunmamaktadır.
İkinci 100 günlük eylem planı hayal oldu
13 Aralık 2018 günü ikinci 100 Günlük Eylem Planı yayımlanmıştı, maddeler arasında ücretli öğretmenlerin maaşlarının yüzde 100 artırılacağı yer almasına rağmen bugün 24 Aralık 2019 günü itibarıyla üzerinden 376 gün geçmiştir. Bu konuda henüz somut bir adım atılamamıştır. Söylemden öteye gitmeyen, hayal olan bir vaat daha tarihteki yerini almıştır.
Ülke eğitim sistemimizdeki temel problemlerden biri olan ücretli-sözleşmeli-kadrolu öğretmen ayrımı, haksızlığı üzerinde durmaya çalıştık. Atladığımız bazı noktalar olabilir. Ama temelde eğitimdeki bütün paydaşların bildiği bir şeyi ortaya koyduk. Birde bunun psikolojik boyutu ve okula, eğitime yansıması var. Okullarda ücretli öğretmenin otoritesi ve saygınlığı diğer öğretmenlere göre tartışma konusu olduğunu hepimiz biliyoruz. 2023 eğitim vizyonunu gerçekleştirmek istiyorsak bu üçlemeden kurtulmalıyız. Farklı haklara sahip eğitim çalışanlarından verim alınması çok olası bir durum gibi durmuyor.
Normalde olağanüstü durumlar için kullanılması gereken ücretli öğretmenlik, maalesef ülkemizin istihdam politikası haline gelmiş durumda. Her okulda yüzde 10 civarında bazı bölgelerde daha fazla da olabilir, ücretli öğretmen görev yapmaktadır. Bunun yanında birde sözleşmeli öğretmen ataması bir süredir yapılıyor. Özetle gelinen noktada Milli Eğitimin baş unsuru olan insan kaynağının yanlış politikalarla idare edilmesi öğretmenler arasında ayrımcılık, ayrışma yaratmaya devam edecektir. Aynı ortamda bulunan bireylerin ayrışması sonucunda eğitim sekteye uğrayacak ve bu durum bir handikap olarak karşımıza çıkmaya devam edecektir. Eğitim organize bir ekip işidir. Bu ekip ile ne kadar okul vizyonu ve 2023 eğitim vizyonu hedeflenebilir, soruyoruz!
Milli Eğitimde yer alan personel sorunları ile ilgili başka hususlar var ise bizlere yazabilir, konu hakkında haber yapabiliriz. Yorum yapmayı unutmayınız.