Aba Ne Demek?
Sözlüğü elimize aldığımız ilkokul günlerinde muhtemelen anlamın bilmediğimiz ilk kelime olan aba ne demek sorusuna şöyle cevap verilir, bir tür yünlü kumaş ve giysidir.
Dövme yünden dokunan, genellikle deve tüyü ya da siyah renkteki aba kumaştan;
- Giysiler
- Heybe
- Hurç
- Eyer örtüsü yapılırdı.
Aba giysilerde eskiden Bulgaristan şayağı kullanılırken daha sonra Feshane abası denilen kalınca bir kumaş kullanılmıştır.
Abalar;
- Baldır uzunluğunda olur.
- Bol kesimli olur
- İki parmak yüksekliğinde dik yakalı olur.
- Cüppeye benzer.
Uzun biçimli olana Balıkesir abası, kısa olana Aydın abası denir. Hatta çok kişi tarafından yanlış bilinen kısa kes Aydın havası olsun sözünün doğrusu kısa kes Aydın abası olsun şeklindedir. Daha kalınca olanlara ise Bağdat abası denir.
Abayı giyen kesimler şunlardı:
- Dervişler
- İlmiye sınıfının alt tabakasındaki kişiler
- Medrese öğrencileri
Şimdi ise daha çok çobanlar giymektedir.
Aba Güreşi Nedir?
Özellikle Hatay yöresinde yaygın olan bir güreş türüdür. Güreşçiler özel olarak abadan yapılmış keçe yelek ile kısa don giyerler. Bele ise kuşak sararlar. Aba güreşinin judoya benzer yanları vardır. Ağırlık farkı ise gözetilmez. Her yıl nisan ayında Altınözü’nde yapılan geleneksel aba güreşi şenlikleri sürdürülür. Buradaki aba ne demek? sorusunun cevabı ise daha farklı bir anlam ifade eder.
Abacılık Nedir?
Aba kumaştan çeşitli giysi ve kullanım eşyası yapmaya yönelik el sanatına abacılık denir. Aba ucuz bir kumaş türüdür. Abadan şu giysiler yapılabilir:
- Maşlah
- Çakşır
- Kalçın
- Şalvar
- Potur
- Cepken
- Yelek
- Yağmurluk
- Cüppe
- Mest
- Terlik
Bu yüzden abacılık Anadolu’da gelişmiş bir el sanatıdır. Osmanlı toplumunda abadan giysi giymek bir zamanlar yoksulluk göstergesiydi. 17. yüzyılda IV. Murad, Abaza Mehmet Paşa’nın aba cepkenini beğenip kendine de bir tane yaptırdı. Böylece aba tüm kentte moda oldu.
19. yüzyılda da Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa, Sekban Ocağı’ndaki askerlerin dizliklerini ve topuzluklarını abadan yaptırmıştır. Böylece abacılık, İstanbul’da çeşitli el sanatları arasında önemli bir zanaat haline gelmiştir. Aba ne demek? diye merak edenler Osmanlı askeri tarihinde bunun cevabını bulabilirler.
Evliya Çelebi’nin Seyahatname eserinde abacılık ile uğraşanların Kapalıçarşı’ nın en ünlü esnaflarından olduğu yazılıdır. 19. yüzyılda İstanbul abacılık ile uğraşanlar, Zindankuyu ile Odunkapısı arasında yerleşmişti. Bu bölgede bulunan Abacılar Caddesi adını bu esnaftan almıştır.