Anorektalabse, anüs veya rektum çevresinde gelişen içinde itihabi sıvı birikimi olan oluşumlara denilir. Makat abseleri başka nedenlerle de oluşabilirse de, en sık (% 90) olarak anal kanaldaki salgı bezlerinin iltihaplanması (kriptoglandüler enfeksiyon) sonucunda oluşurlar. Hastaların yaklaşık %30 ila 50 sindeabse sonrasında iyileşmeyen bir perianal fistül gelişebilir. Ne hangi hastalarda fistül gelişeceğini önceden tahmin etmek ne de önlemek için bir şey yapabilmek mümkündür. Erkeklerde kadınlara oranla 2-5 kat sık görülür.
Makat abseleri, yerleştikleri bölgenin anüs ve rektum çevreleyen yapılarla olan ilişkisine göre isimlendirilirler. Buna göre perianal, iskioanal, intersfinkterik ve supralevator olarak yerleşebilirler. Perianalabseler en sık görülürken, supralevatorabselere en az oranda rastlanır. Makat abseleri, rektum veya anüsü çevrelerse, at nalı abse olarak isimlendirilirler. Makat abselerinin en komplike tipidir.
Makat abseleri en sık olarak, anal bölgede yerleşen makattın kayganlığını sağlayan bezlerin tıkanması sonucu oluşurken, makat fistüllerinin veya makat çatlağının iltihaplanması, cinsel yolla bulaşan makat hastalıklar sonucu da oluşabilir. Makat absesi için diyabet, inflamatuar barsak hastalığı, divertikülit, pelvikinflamatuar hastalık (PİD), kortizon içerikli fitil ve kremler risk faktörü olarak söylenebilir.
Bu hastalarda öncelikle makat bölgesinde şiddetli ağrı hissedilir. Bununla birlikte bu bölgede şişlik, makattan kötü kokulu iltihabi akıntı, dışkılama zorluğu, kaşıntı şikayetleride sıkça görülür. Bazı hastalarda bu belirtiler ile birlikte veya bu belirtiler olmadan ateş, üşüme, titreme ve halsizlik görülebilir.
Makat abselerin tanısı, genellikle hastanın hikayesi ve fizik muayenesine dayanılarak konulur. Hastaların önemli bir bölümünde fizik muayene sırasında şişlik, kızarıklık, bastırmakla hassasiyet gözlenir. Bununla birlikte nadiren gözle görülebilecek muayene bulgusu olmayan hastalarda, (intersfinkterik veya supralevatorabselerde), rektal tuşe ile rektal veya pelvik hassasiyet hissedilebilir. Genellikle fizik muayene tanı için yeterli iken, bazı hastalarda MR tetkiki gerekli olabilir.
Makat abselerininasıl tedavisi cerrahi drenajdır(boşatılma). Bu işlem esnasında kesi yerihem yeterli drenajı sağlamalıhem de gelişebilecek fistülün kısa olmasınısağlamak için, anal girime mümkünmümkün olduğunca yakın olmalıdır. Cerrahi işlem, küçük bir abse için lokal anestezi ile yapılabilirken, genellikle genel anestezi altında yapılan bir işlem hasta açısından çok daha konforludur. Hastalar genellikle ertesi gün şikayetleri geriler. Birkaç gün içinde normal günlük hayatlarına geri dönerler. Bu süreçte oturma banyoları yapılabilir. Kabız kalmamaları önerilir.
Genel olarak, basitanorektalabselerdecerrahi boşaltılma işlemi sonrasında, rutin olarak antibiyotik kullanılmaz. Antibiyotik kullanılması neiyileşmeyi hızlandırır ne de tekrarlamayı önler. Ancak, sistemik şikayetleri olup sadece drenaj ile düzelmeyen ve yaygın cilt enfeksiyonu olan hastalarda, diyabet, chron hastalığı gibi ek hastalığı olanlarda, kemoterapi alan veya nakil yapılan bağışık düzeyi düşük hastalarda antibiyotik kullanımı önerilir.
Makat abselerin tekrarlaması durumunda, ilk cerrahi boşaltılma işleminin yetersiz olması, dikkatten kaçan ek boşluklar ve saptanamayan fistüller sayılabilir.