Beyin hastalıklarında dil ve konuşma nasıl etkilenir?
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, beyin hastalıkları sonucunda ortaya çıkan dil ve konuşma bozukluklarına ilişkin değerlendiremede bulundu.
23 Temmuz 2022 - 22:11
Dil ve konuşma bozukluklarında yaklaşım önemliDemans, travmatik beyin hasarı, Parkinson, ALS ve inme gibi beyin hastalıkları sonucunda bilişsel, dilsel, iletişimsel güçlükler, konuşma bozuklukları, ses ve yutma bozuklukları görülebiliyor.
Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, beyin hastalıkları sonucunda dil ve konuşma alanında afazi, dizartri ya da konuşma apraksisi olarak adlandırılan bozukluklar ortaya çıkabileceğini söyledi. Hastalara yaklaşımın önemine işaret eden Yılmaz, “Konuşma esnasında karşı tarafın daha iyi anlayacağı düşüncesiyle seslerini yükseltmemeli, bunun yerine kullandıkları dili daha basit tutmalılar. Açık uçlu sorular yerine evet-hayır soruları tercih edilmelidir. Konuşma esnasında karşı tarafın sözcükleri bulup ifade etmesi için zaman tanımalılar.” tavsiyesinde bulundu.
22 Temmuz, Dünya Nöroloji Federasyonu tarafından “Dünya Beyin Günü” olarak kabul edilliyor. Bu özel günde beyin sağlığının önemine dikkat çekilmesi hedefleniyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, beyin hastalıkları sonucunda ortaya çıkan dil ve konuşma bozukluklarına ilişkin değerlendiremede bulundu.
Demans, travmatik beyin hasarı, Parkinson, ALS ve inme gibi beyin hastalıkları sonucunda bilişsel, dilsel, iletişimsel güçlükler, konuşma bozuklukları, ses ve yutma bozuklukları görülebileceğini kaydeden Ayşegül Yılmaz, “Dil ve konuşma alanında afazi, dizartri ya da konuşma apraksisi olarak adlandırılan bozukluklar ortaya çıkabilmektedir.” dedi.
Dil ve konuşmada bozukluklar ortaya çıkabilir
Afazinin beynin dilden sorumlu alanlarının hasarlanmasından kaynaklanan edinilmiş bir dil bozukluğu olduğunu kaydeden Ayşegül Yılmaz, “Bu duruma sahip olan bireylerde konuşma, anlama, tekrarlama, adlandırma, okuma ve yazma ile ilgili beceriler etkilenmektedir. Dizartri; dil, dudak, yumuşak damak, yüz, gırtlak gibi konuşmada kullanılan kasların ve yapıların güçsüzlüğü ve koordinasyonundaki bozulmalar sonucu konuşmanın anlaşılırlığını etkileyen konuşma bozukluğudur. Dizartride solunum, fonasyon, rezonans, sesletim ve konuşmanın prozodik özellikleri etkilenir.” dedi.
Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, “Konuşma apraksisi ise konuşma seslerinin üretimini sağlayan yapılarda herhangi bir bozukluk olmamasına rağmen konuşma üretimini gerçekleştiren hareketlerin açığa çıkmasını sağlayan komutların plan veya programlamasındaki hasarlanma ile istemli olarak seslerin üretilmesindeki güçlük olarak ortaya çıkar.” dedi.
Ortaya çıkan bu bozukluklarda detaylı bir dil ve konuşma değerlendirmesi yapılarak kişiye özel konuşma terapisi yaklaşımları ile müdahale programı uygulandığını belirten Yılmaz, bu programlarla kaybedilen becerilerin kazanılması ve kişinin iletişiminin artırılmasının hedeflendiğini söyledi. Yılmaz, “İyileşmenin düzeyi hasara ve buna bağlı olarak etkilenen becerilere göre değişiklik göstermektedir.” dedi.
Kişiye özel konuşma terapisi uygulanabiliyor
Bu bozuklukların tedavisine ilişkin yöntemlerden de bahseden Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, şunları söyledi: Afazi terapisinde; etkilenen dil becerilerinin geliştirilmesi için anlama, konuşma, okuma ve yazma becerileri desteklenmekte, sözel iletişimi olmayan ya da sınırlı olan bireylerde hayata katılımı ve kişilerle iletişimi artırmak için jest, mimik kullanımı veya alternatif ve destekleyici iletişim yöntemleri kullanılarak iletişimi sağlamak amaçlanmaktadır.
Afazi terapisinde dil becerilerinin geliştirilmesi hedefleniyor
Dizartri terapisinde; bozulmuş konuşma üretimini düzeltmeyi amaçlayan, iletişim stratejilerinin kullanılmasını artıran ve alternatif iletişim sistemlerinin kullanıldığı yöntemler yer almaktadır. Bu amaçlarla konuşma hızının düzenlenmesi, dil, dudak ve yüz kaslarının güçlendirilmesi ve koordinasyonun sağlanması, solunum egzersizleri, konuşma anlaşılırlığının artırılması ve kişinin ve aile üyelerinin iletişim kurmasına yardımcı olacak stratejiler gibi yöntemler kullanılmaktadır.
Bozulmuş konuşma üretiminin düzeltilmesi amaçlanıyor
Konuşma apraksisi terapisinde; konuşma üretimi ve anlaşılırlığı iyileştirmeyi amaçlayan yaklaşımlar, motor planlamanın yeniden oluşturulmasına yönelik yaklaşımlar ve alternatif iletişim stratejileri kullanılmaktadır.