Bir kimsenin düzenli olarak, günlük olaylarla ilgili yorumlarını, bunlardan kaynaklanan o günkü anlayışlarını, düşüncelerini, üstüne tarih atarak kaleme aldığı kısa yazılara “günlük” veya “günce” denir.
Günlükler ne gün yazıldığını belirtmek için tarih atılan, çoğu zaman her günün sonunda o gün olup bitenin sıcağı sıcağına anlatıldığı, olaylarla ilgili yorumlar, değerlendirmeler yapıldığı yazılardır. Günlükler her gün yazıldığı için kısadır. Bu yazılar yazarın yaşamından izler taşır. Bu bakımdan günlükler içten ve sevecendir.
Günlüklerin anlatımı geliştirmede önemli bir yararı vardır. Özellikleri şunlardır:
- Günlükler kısa, içten ve sevecen yazılardır.
- Olayı yaşayan kişi tarafından yazılır.
- Yazar günlükleri kendisi için yazmıştır.
- Günlükler, tarih atıldığı için inandırıcı yazılardır.
- Günlüklerde gözlem ve kişisel dikkatin önemi büyüktür.
- Günlükler; roman, gezi yazısı, hatıra gibi metin türlerinde kullanılabilir.
Günlük – Anı farkı:
- Anı ile günlük çoğu zaman karıştırılmaktadır. Günlük adından anlaşılacağı üzere yaşanırken, günü gününe yazılır. Anı ise aradan zaman geçtikten sonra yazılır. Örneğin kişi günlüklerinden yararlanarak ileride bir anı kitabı kaleme alabilir.
- Günlük yazarı sadece kendisini ya da kendisini merkeze alarak çevresindekileri anlattığı halde; anı yazarları başkalarını anlatabilir.
Türk Edebiyatında Günlük Örnekleri
Nurullah Ataç “Günce, Uçuş Günlüğü”
Salah Birsel; Kuşları Örtünmek, Nezleli Karga, Bay Sessizlik, Yaşlılık Günlüğü, Günlük, Aynalar Günlüğü
Oktay Akbal; Yeryüzü Korkusu
Falih Rıfkı Atay; Yolculuk Defteri
Tomris Uyar; Gündökümleri
Cemil Meriç; Jurnal
Oğuz Atay; Günlük
Cemal Süreya; Günler
Cahit Zarifoğlu; Yaşamak
İlhan Berk; El Yazılarına Vuruyor Güneş
Adalet Ağaoğlu; Damla Damla Günler