Hindistanlı halk sağlığı aktivisti Achal Prashala ve Çin’de ilaçlara erişim konusunda kamu yararına çalışan Malezyalı avukat Chee Yoke Ling; The New York Times gazetesinde, pandemi sürecinde halkların Covid-19 aşısına ulaşımındaki sıkıntıya karşı, Batı dışında üretilen, bilimsel dergilerde etkinlikleri teyit edilen (Çin ve Rus) aşıların çözüm getirebileceğini belirttikleri bir makale yazdılar.
“Çin ve Rus aşılarına güvenme zamanı” başlığıyla yayımlanan makalede, “onlar da çok çalıştı ve her yerdeki aşı sıkıntısının giderilmesine yardım edebilirler” denildi.
Dünyanın en zengin ülkelerinin Covid-19 aşısı yetersizliğiyle mücadele ederken, en yoksul ülkelerin de sonunda aşıya ulaşamama endişesinde olduğu vurgulanan makalede, iki sorunun da fark edilmeyen görünürdeki çözümünün, Çin ve Rus aşıları olduğu, belki ileride Hindistan aşısı da olabileceği görüşleri yer aldı.
Makalede; Batı’da ve küresel medyada ilk başta Çin ve Rus aşılarının Moderna, Phizer-BioNtech ya da AstraZeneca aşılarına göre kalitesinin daha düşük olduğu algısıyla değersiz bulunduğu kaydedilerek, bu algının da görünüşe göre, kısmen Çin ve Rusya’nın otoriter devletler olduğu gerçeğinden kaynaklığı ifade edildi.
Bir süredir, bu ülkelerin aşılarının da işe yaradığının kanıtlarının biriktiği belirtilen makalede, önde gelen tıp dergisi The Lancet’te geçen hafta, Rus aşısı SPutnik V’nin son denemelerinin ara sonuçlarında etkinlik oranının yüzde 91.6 olduğunun yayınladığı belirtildi. Bunların, Rus aşısını geliştiren Gamaleya Merkezi ve Rusya Doğrudan Yatırım Fonunun Aralık ayı ortasında yayınladığı bulguları doğruladığına işaret edildi.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Mısır, Ürdün, Irak, Sırbistan, Fas, Macaristan ve Pakistan’ın; Çin’in Sinopharm aşısını onayladığı, Ocak ortası itibariyle BAE’de 1.8 milyon kişinin bu aşıyı olduğu kaydedildi.
Türkiye, Bolivya, Endonezya, Brezilya ve Şili’nin; Çin’in diğer aşısı Sinovac aşısını onayladığı ve aşılamalara başladığı belirtilerek, Rus SputnikV’nin de Avrupa, Ortadoğu, Afrika ve Latin Amerika’da onlarca ülkeye dağıtılacağı anlatıldı.
Yaşanan aşı sıkıntısı ve teslimat gecikmeleri karşısında Fransa, İspanya ve Almanya’nın şimdi, Çin ve Rus aşıları siparişi vermeyi konuşmaya başladığı kaydedilerek, yaşanan sıkıntıların Batı dışında üretilen aşılara yönelik “ön yargıyla” yüzleşmeye yol açtığı ifade edildi.
Makalede, kuşkuculuğun sürdüğü; İran’da Rus aşısına, Pakistan’da Çin aşılarına, Kenya ve Güney Afrika’da iki ülke aşılarına da şüpheyle yaklaşıldığı yazıldı. YouGoy’un 17 ülkede 19 bin kişiyle yaptığı, “Hangi ülkelerde geliştirilen aşılara daha olumlu ya da olumsuz yaklaştıkları” sorulu son ankette, en düşük puanları Rusya, Çin ve Hindistan’ın aldığı (İran hariç) anlatıldı.
Makalede, bu sonuçların bir yere kadar anlaşılabilir olduğu; Çin ve Rusya’nın kendi aşıları lehine propaganda kampanyaları yürütmelerinin sadece, özellikle dışarıda aşılarına yönelik ihtiyatlı yaklaşımı artırdığı belirtildi.
Ayrıca Çin ve Rusya’nın geçen yıl, aşı üretiminin son aşamaları olan klinik denemelerin (faz 3) sonuçları alınmadan bazı vatandaşlarını aşılamalarının da ihtiyatlı yaklaşımlarda etkili olduğu ifade edildi. (Pfizer-BioNTech ve Moderna aşıları faz 3 denemelerinin ara sonuçlarından sonra ABD’de onaylanmıştı)
Hindistan’ın da Bharat Biotech tarafından üretilen Covaxin aşısının faz 3 sonuçlarını beklemeden aşılamaya geçmesinin ülkede tepkilere neden olduğu anımsatıldı.
Makale; üç hükümetin de uygulamalarını, olağanüstü koşullarda, aşıların üretim ve dağıtımını hızlandırmak için gerekli acil önlemler olarak savunduğu belirtilerek, “bazılarına bu açıklamalar yetersiz görünebilir ancak bu uygulamalar yasal, Batı’da da aynı gerekçelerle, daha şeffaf olsa da kestirmeden gidildi” denildi.
Şimdi, Çin ve Rusya aşılarının güvenilirliği konusunda önemli veriler bulunduğu, Covaxin hakkında ise henüz bunları söylemek için çok erken olduğuna işaret edildi. BAE’deki denemelerin Aralık başında Sinopharm aşısının etkinliğini yüzde 86 olarak gösterdiğini, diğerlerinin Çin’de etkinlik oranının yüzde 79 çıktığı belirtildi.
Makalede, denemelerde çıkan etkinlik oranlarının tam olarak nasıl ölçüldüğü ve anlamına ilişkin, aynı aşının farklı yerlerde farklı etkinlik sonuçları çıkmasıyla, uygulama protokolleriyle ilgili de karmaşa olduğuna da işaret edilirken, Çin ve Rus aşılarına ilişkin kamuoyuna daha fazla bilgi açıklanması gerektiğine şüphe bulunmadığı ancak bunun önde gelen Batı’da üretilen aşılar için de geçeri olduğu vurgulandı. “Pfizer-BioNTech ve Moderna aşılarının denemelerinin bütün detaylarının ya da ham verilerinin araştırmacıların dahi elinde bulunmadığı” yazılan makalede, gerçekte hiçbir Covid-19 aşısının olması gerektiği şeffaflıkta üretilip piyasaya sürülmediği anımsatıldı.
Ajans Bizim