Bu hizmetler öğrenci içindir fakat öğrenci doğrudan bu çalışmalar içinde yer almaz.
a. Müşavirlik (Konsültasyon) Hizmetleri: Okuldaki yönetici ve öğretmenlerin rehberlik konusunda ortak bir rehberlik anlayışı kazanmalarını ve daha yeterli bir hale gelmelerini sağlamaktır. Aynı şekilde anne-babalara da bu konuda kendilerini geliştirmelerine yardımcı olmak, ortak ve yeterli bir rehberlik anlayışının gelişmesini sağlamak bu hizmetlerdendir. Müşavirlik kapsamındaki bazı hizmetler şöyledir:
- Sınıf rehber öğretmenlerine rehberlik etkinliklerini yürütmede rehberlik etmek. Sınıfların öğrenmeye ve öğrencilerin psikolojik sağlıklarını korumaya ve geliştirmeye uygun ortamlar haline getirilmesi için öğretmenlerle yardımlaşmak.
- Eğitsel kulüp çalışmalarını programlamada ve sürdürmede eğitsel kulüp sorumlusu öğretmenlerle yardımlaşmak.
- Anne babaya okulda uygulanan programlar, seçmeli dersler, okuldaki olanaklar hakkında bilgiler vermek vb.
- Psikolojik danışma ve rehberlik ile ilgili kitap, dergi vb. dokümanları incelemek üzere yönetici ve öğretmenlere sunmak.
- Okuldaki tüm olanakların psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri için daha uygun olarak kullanılmasında okul müdürü ve diğer yöneticilerle işbirliği yapmak.
- Öğrenme ve çalışma güçlükleri olan öğrencileri tanımak ve bunlara yardım etmek isteyen öğretmenlere yardım etmek.
- Anne babayı ev ortamının öğrenmeye en uygun şekilde nasıl düzenlenebileceği konusunda aydınlatma. Anne baba böylelikle evdeki çalışma mekanını ve psikolojik şartları, verimli ders çalışmaya imkan verecek şekilde düzenleyerek çocuklarının başarılı olmasını desteklemektedir.
- Anne babanın psikolojik danışman tarafından çocuklarının yetenekleri, ilgi ve ihtiyaçları, meslek heves ve idealleri hakkında aydınlatılması, onlara meslekler hakkında bilgiler sunulması, böylelikle çocuklarının kendilerine uygun bir meslek seçmesine, bu meslek için gerekli olan eğitim ve öğrenimi görmesine anlayışla yaklaşmalarının sağlanması müşavirlik hizmeti kapsamındadır.
b. Okul Rehberlik Programı Hazırlama: Okulda verilecek rehberlik hizmetlerinin önceden hazırlanacak bir programa ve plana bağlı yürütülmesi gerekir. Bu program geliştirilirken kurumun özellikleri, amaçları, ihtiyaç ve beklentileri dikkate alınmalıdır.
Okullarda üç tür rehberlik programı söz konusudur. RAM tarafından hazırlanan ve okullara gönderilen “Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Çerçeve Programı”; bu çerçeve planı dikkate alarak okuldaki psikolojik danışmanlarca hazırlanan “Okul PDR Servisi Yıllık Çalışma Programı” ve okulun programını dikkate alarak sınıf rehber öğretmenlerinin kendi sınıfları için hazırladıkları “Yıllık Sınıf Rehberlik Çalışma Planı”.
Plan – program hazırlama aşamaları hazırlık, inceleme ve karara bağlama, uygulama ve sınıf düzeyinde planlama olarak gerçekleşir.
c. Çevre ve Veli ile İlişkiler: Okul, içinde bulunduğu çevreyi etkileyen ve çevreden de etkilenen bir kurumdur. Okul yöneticisi, rehber öğretmen ve görevli diğer öğretmenler, okulun çevresel özelliklerini bilmeli ve çevreyle ilişkilerini sürdürmelidir. Okulun yakın ve uzak çevresinde öğrencilerin yararlanabileceği bir takım olanaklar yanında, öğrenciler için zararlı olabilecek bazı durum, kişi ya da kurumlar olabilir. Bu hizmet kapsamında okulun çevreye tanıtılması da son derece önemlidir. Böylece okulun özelliklerinin, çevreye katkılarının, ihtiyaçlarının çevre tarafından bilinmesi sağlanacak ve okula olan ilginin ve desteğin artması sağlanacaktır. Ayrıca öğrencilerin gelişim özellikleri ve başarı durumlarıyla ilgili velileri bilgilendirmek de bu kapsamda yer alır. Psikolojik danışmanlar, velilerin anlayış ve bilgisini geliştirerek, çocuğa ve problemine karşı olumlu tavırlar geliştirmelerine yardım ederler. Bu hizmetler çerçevesinde yapılan çalışmalar şunlardır:
- Çevrede başka okulların psikolojik danışma ve rehberlik çalışmalarını tanıma, bu okullardaki uzmanlarla işbirliği yapma.
- Çevrede psikolojik danışma hizmeti veren başka uzman ve kuruluşlar hakkında öğrencilere ve velilere bilgi verme ve gerektiğinde bunlardan psikolojik yardım almaları için onları teşvik etme.
- Çevrede psikolojik danışma ve rehberlik hizmeti veren başka kuruluşlara öğrenci gönderme işini yürütme.
- Okullardaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri, eğitim programı ve çocukların yetenek, ilgi, başarı ve gelişim durumları hakkında velilere açıklamalarda bulunma.
- Çevredeki yayın organları, radyo ve televizyon programları için okuldaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerini tanıtıcı bilgiler hazırlama.
- Okul aile birliği toplantılarına katılma.
d. Araştırma ve Değerlendirme Hizmetleri: Yapılacak çalışmaların gerçekçi olarak belirlenmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi, araştırma ve değerlendirme hizmetlerini zorunlu hale getirir. Psikolojik danışma ve rehberlik programının ne derece etkili olduğu, aksayan yönleri varsa bunlarla ilgili düzenlemelerin yapılması, yeni gelişmelerin programa dahil edilmesi çalışmalarını içerir. Uygulanan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin sonuçlarının incelenmesi de bu çalışmalar kapsamındadır.
e. Akran Temelli Uygulamalar: Eğitsel ve mesleki rehberlik çalışmalarında öğrenciler için; sorumluluk üstlenmek, gönüllülüğü arttırmak, akran dayanışmasını desteklemek ve çalışmaların verimini arttırmak amacıyla etkinliklerin düzenlenmesi ve uygulanmasında gerekli koşullar hazırlanır, katkı sağlanır ve katılımları sağlanır. Akran temelli uygulamalar, okullarda öğrencileri eğiterek, birbirlerine yardım etmelerini sağlayacak sistemler kurmayı amaçlar. Bu çalışmalar akran danışmanlığı, akran eğitimi ve akran arabuluculuğu çalışmalarını kapsar.
Akran danışmanlığı: Üst sınıftaki öğrencilerden gerekli desteği sağlayabilecek nitelikte olanların seçilip eğitime tabi tutulması ve bu öğrencilerin kendi yaşıtlarına ve alt sınıftaki öğrencilere danışmanlık yapmasıdır. Akran danışmanları, başarılı, iletişimi kuvvetli, anlama ve ikna kabiliyeti yüksek, herkesin arkadaş olmak istediği gönüllü öğrenciler arasından seçilir. Akran danışmanları birer profesyonel değildir, yalnızca bir süpervizör tarafından eğitim gören ve çeşitli yardım becerilerini geliştirmiş bireylerdir.
Akran danışmanlığı, belirli bir eğitim gören ve bir sürpervizör tarafından süpervizyon alan akran danışmanların diğer öğrencilere kişisel ve akademik konularda yardımcı olmaları sürecidir. Bu süreçte amaç, yardım edilen öğrencilerin düşünce ve duygularının daha iyi anlaşılmasının sağlanması ve kendi sorunlarına kendilerinin çözüm bulabilmeleri için gerekli kaynakları kullanmalarına yardımcı olmasıdır.
Akran danışmanları birer profesyonel değildir. Yardım ettikleri akranlarından farkı, almış oldukları eğitim sayesinde çeşitli yardım becerilerini geliştirmiş ve bu sayede gerekli desteği sağlayabilecek konuma gelmiş olmalarıdır. Akran danışmanlar diğer öğrenciler adına karar almazlar, onlara belli düşünceleri kabul ettirmeye çalışmazlar, öğüt vermezler. Sadece iyi birer dinleyici, iyi birer rehberdirler. Kendilerini aşan her konuda yardım ettikleri öğrencileri uzmana yönlendirmekle yükümlüdürler.
Akran eğitimi: Gençlerin akranlarıyla kurdukları etkileşim ve onlarla özdeşleştikleri gerçeğinden hareket edilir. Akran eğitimi modelinde, akranların birbirlerine özdeşimi, sosyal etkileşimi ve işbirlikçi öğrenmelerinden ortaya çıkan sosyal öğrenmeden yararlanılır. Örneğin, sosyal becerileri düşük bir öğrenci, sosyal becerileri yüksek bir öğrenci ile eşleştirilerek ondan uygun davranışı öğrenmesi sağlanabilir. Başarılı öğrenciler, kimi konuları anlamakta zorluk çeken aynı sınıf düzeyinde bulunan öğrencileri ders çalıştırmak için görevlendirilebilir ya da birleştirilmiş sınıflarda üst sınıftakiler alt sınıftakilerin öğrenmelerine yardımcı olabilirler. Bu modelde profesyonel olarak öğretmen olmayan kişiler benzer sosyal grupta olan arkadaşlarının öğrenmelerine yardımcı olmakta, öğretirken kendileri de öğrenmektedir.
Akran arabuluculuğu: Bir çatışma çözme yöntemi olarak kullanılabilir. Çatışma çözme ve arabuluculuk eğitimi alan öğrenciler, kendilerine yakın yaş grubunda bulunan bireylere sorunlarının çözümünde yardımcı olacak etkinliklerde bulunmaktadırlar. Eğitim almış bir arabulucu, çatışma yaşayan tarafların bir araya gelmesini sağlar. Böylece her iki taraf yüz yüze gelerek, konuşmaları hiç kesilmeden oturup karşılıklı konuşma şansına sahip olurlar. Gönüllülük ilkesine göre yürütülen bir süreçtir.