Modern ekranlar çok fazla mavi ışık üretir. Bu ışık, göz sağlığını ve uykuyu etkiler; bu nedenle PC’nizde mavi ışık filtresi gibi seçeneklerle aşırı mavi ışığı azaltmak iyi bir fikirdir. Ne yazık ki, bu mavi ışık göz yorgunluğuna, uykuyu bölmeye ve hatta daha fazla probleme neden olabilir. Ancak birkaç basit önlemle ekranınızdan korkmanıza gerek yok. Mavi ışığın gözlerinizi nasıl etkilediği ve görüşünüzü nasıl koruyacağınızla ilgili hızlı kılavuzumuzu okuyun. Veya üstün göz konforuyla tasarlanmış ViewSonic monitörleri burada keşfedin.
Mavi ışık nedir? Bilgisayar başında çok fazla zaman geçirdiğinizde gözlerinizin yorulduğunu fark ettiniz mi? Elbette ettiniz; çünkü baş ağrıları, aşırı kuru gözler ve hatta zaman zaman bulanık görme ile uğraşmak zorunda olan sizsiniz.
Yine de farkında olmayabileceğiniz şey, görüşünüz, uykunuz ve sağlığınız üzerindeki etkisinin yanı sıra bir mavi ışık filtresi kullanarak, kendinizi hemen nasıl koruyabileceğinizdir. İnsanların elektronik cihazlarını karanlık bir ortamda kullandıklarında, mavi bir parıltıyla kaplandıklarını görürsünüz.
Bu, herkesin uykusunu bölmeye hazır yüksek enerjili görsel (HEV) ışıktır. Göz yorgunluğu ve uyku sorunu en sık karşılaşılan sorunlar olsa da diğer birçok sağlık sorunu da mavi ışığa maruz kalmayla bağlantılıdır. Bu nedenle, aşağıda mavi ışık ve mavi ışık filtreleri hakkında bilmeniz gereken her şeyi özetlemeye çalıştık.
Mavi Işık Nedir ve Gerçekten Kötü müdür?
Işığı, gamadan (metrenin 1 trilyonda biri kadar küçük) alt-radyoya (teorik bir üst sınır olmadığı için evren kadar büyük) frekans, enerji ve dalga boyları açısından muazzam bir aralığa sahip elektromanyetik radyasyon olarak düşünün.
İki uç arasında bir yerde, 400nm ila 700nm aralığındaki dalga boyları ile görünür spektrum olarak bilinen, insan gözünün algılayabileceği çok küçük bir kısım vardır. Nanometre cinsinden başka ne ölçülür? Transistörler! 1994 ve 1995 yıllarında en küçük transistörler sırasıyla 600nm ve 350nm idi. Hızlı bir şekilde 2018’e geldiğimizde 7 nm’lik bir süreç kullanılarak üretilen 6,9 milyar transistör içeren Apple A12 Bionic çip piyasaya sürüldü.
Şimdi, görünür spektruma ve gökkuşağının renklerine geri dönelim: Kırmızı, Turuncu, Sarı, Yeşil, Mavi ve Mor. Mavi ışık ışınlarının görünür spektrumdaki diğer tüm renklerin en küçük dalga boylarına (380nm ila 500nm) sahip olduğunu fark etmek çok önemlidir çünkü onlar en yüksek enerjili fotonlara sahiptirler.
Elektronik cihazların ekranlarını aydınlatan çeşitli teknolojiler bu aralıktaki dalga boylarını kullanır. Ancak mavi ışığın en büyük kaynağı, birçok yönden hayati öneme sahip olduğu bilinen güneştir. Bu nedenle, mavi ışığın gerçekten ne kadar kötü olabileceğini sormak doğru olur.
Evrimsel bir ölçekte, kısa bir süre önce insanlar açık havada yaşamakta ve gün doğumu ile gün batımı tarafından yönetilmekteydi. Bu nedenle insan gözünde melanopsin adı verilen mavi ışığı algılayan bir protein bulunur. Parlak gün ışığı melanopsini aktive eder, böylece uyanıklığı artırmak, reaksiyon sürelerini ve ruh halini artırmak için biyolojik saati senkronize eder. Bununla birlikte, melanopsin, güneş batarken melatonin adı verilen uykuyu tetikleyen bir hormonun üretilmesine izin veren görsel spektrumdaki düşük enerji ışığına daha az duyarlıdır.
Sorun şu ki zamanımızın %90’ı yapay ışık altında iç mekanlarda geçirildiğinden, gün boyunca doğrudan güneş ışığını almamamıza ve akşamları parlak ışığa aşırı maruz kalıyoruz. Bu kombinasyon, insan vücudunun doğal sirkadiyen ritmine veya ana biyolojik saatine yönelik bozucu sonuçlara yol açmaktadır. Sirkadiyen ritmi bozmak, 21. yüzyılda yaşanan depresyon, anksiyete ve obezite gibi yaygın hastalıkların birçoğuna zemin hazırlamaktadır.
Kesin olmamakla birlikte, bilimsel çalışmalar ayrıca mavi ışığa maruz kalma ile ABD’de görme kaybının önde gelen nedeni olan maküler dejenerasyon (sarı nokta hastalığı) arasında bir bağlantı olduğunu öne sürüyor! Yıllar geçtikçe, doğal koruyucu tabaka, daha kısa dalga boyları nedeniyle retinaya kolayca nüfuz eden UV (mor ötesi) ve HEV ışınlarına karşı daha geçirgen hale gelmeye başlar.
Son haberlerde, Tayvanlı bir kadının, yıllarca dışarıda akıllı telefon kullandıktan sonra retinasında bir delik geliştirdiği yayınlandı. Kaohsiung’daki Fooyin Üniversitesi’nde göz hastalıkları doktoru olan Dr. Hong, cep telefonundan yayılan mavi ışığıkla güneşten yayılan mor ötesi ışık kombinasyonunun bu soruna yol açtığını belirtmektedir.
Görünüşe göre mavi ışık hem son derece faydalı hem de son derece tehlikeli. Yapılacak en iyi şey, gün boyunca mavi ışık alımını optimize etmenin yollarını bulmak ve güneş batarken maruziyeti düzenlemektir. Neyse ki, NASA bile buna yardım etmek için yatırım yapıyor!
Bilgisayar Ekranları Neden Bu Kadar Çok Mavi Işık Yayar?
Günümüzde çoğu bilgisayar ekranı, filtre ve elektrot çiftleri arasında sıvı kristal katmanları olan bir tür panel kullanır. Bunlar ingilizce “Sıvı Kristal Ekranlar”ın kısaltması olan LCD’ler olarak bilinir. LCD paneller, görünür görüntüler üretmek için harici bir ışık kaynağı gereksinim duyarlar. Bu nedenle, CCFLleri (soğuk katot floresan lamba) boyut, verimlilik ve maliyetleri nedeniyle tahttan indirdikten sonra LED’ler artık endüstrinin favorisi haline gelmiştir.
LED dizisi genellikle panelin arkasına veya ekranın kenarlarına yerleştirilir ve parlak bir ışık kaynağı sağlar. En yaygın tip beyaz ışıklı LED’ler olarak adlandırılır ve mavi bir LED’den (yaklaşık 450 nm ila 470 nm) gelen emisyonu sarı bir fosforla birleştirir. Bu kombinasyon, doğrudan bakıldığında beyaz görünmektedir ve bilgisayar ekranlarından ve diğer elektronik cihazlardan bu kadar çok mavi ışığın yayılmasının nedeni de budur.
Daha da kötüsü, beyaz ışıklı LED’lerin zamanla bozulmaya uğradığı ve bu nedenle mavi emisyonun artmasına neden olduğu bilinmektedir. Bu bozunma, öncelikle fosforların ağarmasıyla gerçekleşir; böylece artık mavi ışığı verimli bir şekilde emmezler ve böylece daha fazla göz yorgunluğuna yol açarlar.
Çalışma Yerinizi Gözlerinizi Koruyacak Şekilde Yapılandırmak İçin Şu Anda Atabileceğiniz 5 Hızlı Adım
1. Dahili Mavi Işık Filtresi ile Donatılmış Bir Bilgisayara Yatırım Yapın
Neredeyse her ViewSonic modeli, doğru renk dengesini korurken mavi spektrumdaki emisyonu %87’ye kadar azaltabilen bir mavi ışık filtresiyle donatılmıştır.
2. Odada Uygun Aydınlatma
Loş ve dolaylı ışıklar kullanarak, olası parlamayı ve yansımaları azaltın.
3. Ekran Parlaklığını Ayarlayın
Ekran parlaklığını azaltın ve ekranın ortam aydınlatmasından birazcık daha parlak olmasını sağlayın.
4. Kontrastı Ayarlayın
Üstün bir konfor için güçlü kontrast kullanın ve varsa gece modunu kullanın (beyaz yazı tipine sahip koyu arka plan).
5. Renk Sıcaklığını Ayarlayın
Daha fazla kırmızı ve daha az mavi ile daha sıcak bir renk profili kullanın.
PC için Mavi Işık Filtresi Nedir ve Nasıl Çalışır?
Artık mavi ışığın farklı kaynaklarının ve bununla ilişkili çeşitli sağlık risklerinin tamamen farkındasınız, bu nedenle gün batımından bilgisayarla zaman geçirecekseniz veya buna ihtiyacınız varsa PCniz için bir mavi ışık filtresine yatırım yapmak akıllıca olacaktır.
Yeni başlayanlar için ve işletim sisteminize bağlı olarak Night Light’ı (Gece Işığı) (Windows 10) veya Night Shift’i (macOS) açma seçeneğiniz olabilir. Bununla birlikte, Apple’ın Night Shift’inin melatonin üretimine ilişkin etkinliğinin eksikliği üzerine yakın zamanda yapılan bir araştırma, diğer seçenekleri düşünmek için yeterince güçlü bir neden olabilir.
Bu seçenekler, tüm mavi ışık emisyonlarını %87’ye kadar azaltabilen ve farklı koruma seviyeleri ve doğru RGB renk dengesi ile maksimum kullanıcı özelleştirmesine olanak tanıyan, entegre mavi ışık filtrelerine sahip bilgisayar ekranlarını içermektedir.
Bu teknoloji, 0 ile 100 arasında bir ölçek kullanarak yayılan mavi ışığın miktarını kolayca ayarlamanıza olanak tanır (0, minimum mavi ışık emisyonu seviyesini temsil eder, yani tüm mavi ışığın %87’si filtrelenir).
Görüntüleme yaparken, filtreyi farklı seviyelere ayarlayabilirsiniz. Çoğu kullanıcı, metin tabanlı uygulamaları okurken veya kullanırken filtreyi (0-25) en üst düzeye çıkarmayı tercih eder, bu da gözleri yormaz.
Web’de gezinme veya işle ilgili görevler için filtreyi 25-50’ye ayarlayarak biraz daha mavi ışığa izin vermek isteyebilirsiniz. Bu günlük aktiviteler, bu mavi ışık azaltma seviyesiyle rahat kalacaktır.
Ana etkinlik yüksek çözünürlüklü multimedya ile ilgili olduğunda, filtreyi 50-100 olarak ayarlayabilirsiniz. 70’te, gözle görülür bir renk değişikliği olmadan yeterli mavi ışık azaltma ile daha iyi renk dengesi elde edersiniz.
Bir adım İleri Gitmek
Yukarıda bahsedildiği gibi NASA, astronotların uzayda kaldıkları süre boyunca sağlıklı kalmalarına yardımcı olmak amacıyla ISS (Uluslararası Uzay İstasyonu) için özel LED modülleri geliştirmiştir. Bu dahiyane çözümü bulan eski NASA bilim adamları, şimdi kendilerini aynı teknolojiyi genel halka sunmaya adadılar. Bu modüller, en yüksek verimi günün saatine göre kaydırır ve gün boyunca güneş ışığını taklit eden bir emisyon spektrumu kullanır ve uyku öncesi modunda mavi ve yeşil ışığın kısa dalga boylarını ortadan kaldırır.
irincil amacınız dijital göz yorgunluğunu azaltmaksa, diğer geçerli alternatifler, mavi ışığı engelleyen gözlüklerin yanı sıra f.lux veya Iris gibi üçüncü taraf yazılımların kullanımını içerir. Bu ürünler büyütme ve belirli optik merkezler içerebileceğinden, mavi ışığı filtreleyen veya engelleyen gözlük seçerken, lütfen bir profesyonele başvurun.
Mavi ışığın zararlı etkilerine karşı uygun gözlükler en etkili gibi görünse de, dikkate alınması gereken en az üç husus vardır. Her şeyden önce, lenslerin kalitesine büyük ölçüde bağlı olan fiyat. İkincisi, gözlüğün sıkıca oturması; oturmadığında mavi ışık yine de göze ulaşır. Son olarak, çoğu mavi ışığı engelleyen gözlüklerin normal reçeteli gözlüklerin üzerine yerleştirildiğinde kullanımı zordur. Sonuç olarak, yerleşik mavi ışık filtreli PC monitörleri, bu seçeneklerle karşılaştırıldığında en uygun çözümü sunar.
Yerleşik bir mavi ışık filtresinin rahatlığına ek olarak, monitörü bir yerleştirme istasyonu olarak kullanmak harika olmaz mıydı? ViewSonic VG55 Serisi monitörler, veri, video, ses ve gücü tek bir kablo üzerinden aktarmak için modern çağın en iyi çözümü olan USB Type-C bağlantısına sahiptir.
Araştırmalar, ekran önünde göz kırpma oranının normalin üçte birine düştüğünü söylüyor. Elbette, bu göz yorgunluğuna yardımcı olmaz. Bunu akılda tutarak, her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca, sizden 20 fit (yaklaşık 6 metre) uzaktaki herhangi bir nesneye odaklanmanız gerektiğini söyleyen 20-20-20 adlı ünlü göz koruma kuralını düşünün. Bu basit egzersiz baş ağrısı, bulanık görme, çift görme ve kuru gözlere yardımcı olur.
Bir bilgisayar ekranının önünde uzun saatler boyunca üretken kalırken gözlerinize hak ettiği bir dinlenmeyi vermenin bir başka mükemmel geçerli yolu da Pomodoro Tekniği’ni kullanmaktır. Bu teknik, arada küçük molalar vererek, günü 25 dakikalık ataklarla bitirir. Bu molalar beynin yeni bilgileri işlemesine yardımcı olur ve bu süre içinde mavi ışık alınmayacağı için dijital göz yorgunluğunu önlemeye de yardımcı olur.
Mavi ışık filtresinin herhangi bir biçiminin kullanılması yararlı olsa da dijital göz yorgunluğunu azaltmanın ve uyku kalitesini artırmanın kesin bir yolu, yatmadan 30 ila 60 dakika önce bilgisayar, akıllı telefon, tablet veya TV kullanmaktan kaçınmaktır. Veya kendinizi ViewSonic’in düşük mavi ışık teknolojisine sahip monitörlerini alabilirsiniz.