Luis Bunuel Kimdir? Hayatı Ve Biyografisi
Luis Bunuel Kimdir ? Hayatı Ve Biyografisi
İSPANYOL SİNEMACI
Doğum tarihi: 22 Şubat 1900-Calanda, İspanya
Ölüm Tarihi: 29 Temmuz 1983 -Mexico City, Meksika
Luis Buñuel’in Biyografisi
Luis Bunuel Kimdir?
Bunuel, İspanya’nın Calanda şehrinde zengin ve dindar bir Katolik ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Pek çok kişinin kelimenin tam anlamıyla ‘Calanda’nın Mucizesine’ inandığı, bir amputenin bacağını Meryem Ana tarafından restore ettirdiği derin bir inanç yeriydi. Bunuel’in sıkı Cizvit eğitimi, cinsiyeti günahla eşitledi, bir zamanlar derinlere inen ve onu asla terk etmeyen bir bağlantı oldu. Bunuel ayrıca zengin ve fakir arasındaki uçurumu gördü ve fakir çocukların lüks evlerine açık ağızlı baktıklarını gördü. On altı yaşına geldiğinde, İncil’in mantığı hakkında şüpheleri vardı, insan arzusu ile Kilisenin tabuları arasındaki imkansız çatışmayı gördü ve bunun insanları ikiyüzlülüğe ve kendini aldatmaya nasıl zorladığını gördü.
On yedisinde Üniversiteye gitmek için Madrid’e gitti. Başlangıçta Ziraat Mühendisliği okumak için kaydoldu, ancak sıkıcı bulduktan sonra, bir yılını Doğa Tarihi Müzesi’nde Entomolojiye (böcekler) olan çocukluk tutkusuna düşkünlük yaparak geçirdi ve sonunda Felsefe okudu. İspanya o zaman güçlü bir entelektüel ve sanatsal canlanma yaşıyordu ve Madrid dinamik bir kültür başkentiydi.
Luis bunuel (kelimenin tam anlamıyla, “Öğrenci evi”) Madrid’in ünlü “Barselona’nın de Estudiantes”, döneminin en yetenekli İspanyol aydınların bazı Birleşik 1910 yılında kurulan ilerici bir eğitim kurumu, Nobel gibi-şair Juan Ramon Jimenez ve filozof Jose Ortega Gasset kazanmak için açılmış. Konuk öğretim üyeleri arasında Albert Einstein, Bauhaus’un kurucusu Walter Gropius ve besteci Igor Stravinsky’de yer aldı.
Residencia’da Bunuel, olağanüstü vaadi olan genç bir şair olan kiracı Federico Garcia Lorca ile tanıştı. İkisi yakın bir dostluk kurdu. Bunuel, Lorca’yı onu şiirin sırlarına ve “tamamen yeni bir dünyaya” tanıtmakla görevlendirdi.” Kısa bir süre için Bunuel, “çekilmez karakteri ” dediği için ilişkiyi kesen başka bir şair olan Concha Mendez ile nişanlandı.” Bunuel’in Lorca ile dostluğu, Lorca’nın yakında yakınlaştığı genç ressam Salvador Dali’nin arkadaşlıkları ile 1922’de bozuldu.Bu durum Bueuel’de önemli kıskançlığa neden oldu. Yine de Dali, Bunuel’in rüyalara, cinsiyete ve Freud’un çalışmalarına ve nispeten yeni film ortamına olan ilgisini paylaştı. Özellikle Max Sennett’in “Keystone Cops” filmleri gibi Amerikan vidalı komedilerini sevdiler, bu da antiklerinde Sürrealist filmlerdeki irrasyonel ve kaotik olayların bir kısmını öngörüyorlardı. Bunuel, Alman yönetmen Fritz Lang’in film yapımcısı olması için kendisine ilham verdiğini iddia ettiği Yorgun Ölüm (1921) filminden de etkilendi. Yavaş yavaş, Bunuel ve Dali yakınlaştı ve birlikte Lorca’nın 1928’de büyük beğeni toplayacak olan ünlü Çingene Balladlarının “eski moda” folklorik unsurları için belli bir küçümsemeyi bile dile getirdiler. Lorca daha sonra ilk filmi Un Chien Andalou’nun (1929) başlığında, “Endülüs Köpeği” nin kendisine atıfta bulunduğuna inanarak, onun Eserlerine bir şaka yaptı.
Bunuel 1925’te Paris’e taşındı, burada takıntılı bir şekilde sinemaya gitti.Jean Epstein’ın altında film yapımı okudu ve ilk film incelemelerini yazdı. Epstein’la şiddetli bir ayrılıktan sonra Bunuel, 1927’de La Gaceta Literaria için film editörü oldu. Dali ile birlikte ağır çekim, çözülme ve üst üste binme film tekniklerini araştırdı.
Bu dönemin en çok yaşamı değiştiren karşılaşmaları arasında, kurucusu şair Andre Breton, Descartes’tan (ve daha sonraki Fransız Aydınlanmasından) bu yana insan deneyimini daralttığına inandığı “mutlak rasyonalizmden” kurtulma çağrısında bulunan Sürrealist hareket vardı. Breton, insan hayal gücünün, bilinçaltının, rüya hayatının, deliliğin ve hatta doğaüstü olanın yeni bir keşfini savundu. Freud’dan etkilenen Breton, 1924’teki ilk manifestosunda gerçeküstücülüğü “aklın uyguladığı tüm kontrolün yokluğunu ve tüm estetik ya da ahlaki kaygıların dışını ifade eden “saf psişik otomatizm” olarak tanımladı.” Sürrealizm aynı zamanda anti burjuvaydı, geleneksel toplumsal davranış normlarına, sınıfa ve cinsiyete saldırmanın yanı sıra Fransız sömürgeciliğini reddetti ve kendisini komünizm ve anarşizmle yakından bütünleştirdi.
Breton özellikle insanlar rüyalarında deneyim olacaktır olmaması beni büyüledi: “rüyada insanın aklı ne olursa olsun tam anlamıyla tatmin olmuş. Acı verici bir olasılık sorunu ortaya çıkmaz.Led gibi ol. Olaylar ertelemeye müsamaha göstermez. Adın yok senin. Her şey paha biçilemez derecede kolaydır.” Bu askıya alınmış irade, iktidarsızlık ve pasiflik duygusu, Bunuel’in filmlerinde, pasif olarak göz küresinin kesilmesine izin veren Un Chien Andalou’nun başlangıcındaki kadının rahatsız edici görüntüsünden, Mathieu’ya, sevgili Conchita’nın başka bir erkekle sevişmesini izlemesi gereken bu Belirsiz Arzu Nesnesinde (1977) sık sık tekrarlanır.
Bunuel, Gerçeküstücülüğün rüyalara ve hipnotizme olan ilgisini paylaştı ve daha sonra karanlık sinema izleyiciyi bilinçaltına götürürken filmin kendisini bir tür “sinematografik hipnoz” olarak nitelendirdi. Dali ile ilk film işbirliği olan Un Chien Andalou (1929) doğrudan hayallerinden geldi.Dali elindeki bir yaradan çıkan karıncaları, gözü kesen bir jilet gibi ayı kesen yatay bulutların Bunuel’ini hayal etti.
Sürrealistler filmi şok etme ve şaşırtma gücü nedeniyle sevdiler. Kendisini Sürrealist harekete bağlayan Bunuel daha sonra bu dönem hakkında şunları söyledi.Mevcut tüm değerlerin reddedilmesine dayanan saldırgan bir ahlaktı.
Bunuel’in burjuvaziye olan nefretine rağmen, ilk filmi zengin annesi tarafından finanse edildi ve aslında şaşkınlığı ve hatta üzüntüsüyle başarılı bir film oldu. İkinci filmi l’Age d’Or (1930) aristokrat bir patron olan Vicomte de Noailles tarafından finanse edildi. Ancak bu sefer, Bunuel, özellikle filmin Katolik rahipleri ve kutsal Katolik ritüelleri alay eden sahneleri nedeniyle bir skandala neden olmayı başardı. Belki de en şok edici olanı, İsa Mesih’in cinsel bir sadist olarak göründüğü filmin son bölümüdür. Filmin son görüntüsü, çivilenmiş dişi kafa derisi olan bir haç. Buna ek olarak, film, oğlunu vuran bir baba, cinsel fetişizm ve akrepler üzerine itici bir tanıtım belgeseli de dahil olmak üzere saçma şiddet sahneleriyle doludur.
Un Chien Andalou gibi l’Age d’Or da mantıksal, doğrusal anlatıyı hiçe sayar. Galadaki kalabalık, Dali, Max Ernst, Yves Tanguy ve Man Ray’in resimlerini yok ederek isyan etti. Le Figaro filmi “müstehcen, iğrenç ve tatsız” olarak nitelendirdi.” Bunuel, bunun “umutsuz ve ateşli bir cinayet çağrısından başka bir şey olmadığını ” yazdı.” Filmlerine sık sık silah, saldırı ve hatta izleyiciye tecavüz olarak atıfta bulundu. Amaç, izleyicileri ilkel doğalarını açığa vurarak gönül rahatlıklarından dolayı şok etmekti. Bu film 1979’a kadar yasaklandı. Ayrıca, Katolikliğe yapılan saldırıya katılmayan Dali ile yaptığı son işbirliğine de damgasını vurdu. Setteki anlaşmazlıkları o kadar kötüye gitmişti ki, bir hikayede Bunuel, Dali’yi sette bir çekiçle kovaladı anlatılır.
Skandalın ardından Bunuel Ekmeksiz Topraklar (1932) belgeselinde hem Sürrealist hem de politik temaları araştırdı.
Batı İspanya’daki vahşi Extremadura ülkesi, gerçeküstü seslendirmesi cüceler, açlık, yoksulluk ve ensestten bahsetti. Bu, film müziğinin klasik müziğiyle çelişen korkunç yoksulluk, ölü eşekler ve ölü bedenlerin sarsılmaz görüntülerine eşlik etti.
İspanya İç Savaşı (1936-1939) sırasında Bunuel, Amerika Birleşik Devletleri’ne gitmeden önce Cumhuriyet için propaganda filmlerinin oluşturulmasında çalıştı ve hem Hollywood’da hem de New York Modern Sanat Müzesi’nde çalıştı ve burada Leni Riefenstahl’ın İradenin Zaferi (1935) de dahil olmak üzere Nazi propaganda filmlerini düzenledi. Ancak Bunuel’in Amerika Birleşik Devletleri’nde vatandaşlık başvurusu, eski arkadaşı Dali tarafından sabote edildi ve onu 1942 otobiyografisinde Salvador Dali’nin Gizli Yaşamı adlı kitabında ateist ve komünist olarak kınadı ve istifasını zorladı. İkinci Dünya Savaşı, Andre Breton, Max Ernst ve Yves Tanguy’un Amerika’ya geldiğini gördü, ancak Dali Bunuel’in kariyerini mahvetti ve bu yüzden Amerika’da kalmak imkansızdı. Ernst daha sonra Bunuel’in kısa bir süre sonra 5. Cadde’de Dali’yi gördüğünde onu yere serdiğini hatırladı.
ABD’de kalıcı olarak yerleşemeyen Bunuel, Meksika sinemasının geliştiği 1943’te Meksika’ya geldi. 1949’da El Gran Calavera’yı (The Grand Madcap), yanlış kimliğe sahip bir vidalı komedi ve bir gişe vuruşu yaptı. Bunuel’in gerçekçi filmlerin “somut gerçekliği tamamlayan ve büyüten şiir, gizem, her şeyden” yoksun olduğu görüşü olmasına rağmen, bu dönem onu ana akım sinema alanında profesyonel bir film yapımcısına dönüştürdü. 1946-1964 yılları arasında Bunuel, sinematografik tekniklerle oynadığı A Woman without Love (1951) gibi melodramlardan Robinson Crusoe (1954) gibi kaçış ücretlerine kadar çeşitli filmler yaptı.
“Kendimi montaj, yapılar, açılarla eğlendirdim.” Bunuel filmlerine yıkıcı, rahatsız edici şiddet ve arzu unsurları, rüya dizileri, fetişler ve böcek yaşam sahneleri yerleştirdi. Bunuel’in sosyal adaletsizliği açığa çıkarma konusundaki ilgisi daha sonraki çalışmalarında da devam etti. Gazetede, Mexico City’nin gecekondu mahallelerinde yaşayan çocuk sokak çetelerinin bir üyesi olan bir çocuğun cesedinin çöp yığınına atıldığını okudu. Araştırmak için yola çıktı. Sonuç Los Olvidados (1951) filmiydi. Açılış kredi çıplaklığıyla sahne, hiçbir karakter hayali olduğunu belirten. Yoksulluğun, umutsuzluğun, zulmün ve ihanetin acımasız bir tasviriydi.
Doğrudan kamera merceğine (dolayısıyla izleyiciye) atılan bir yumurta ile kırdı. Film öfkeye neden oldu ve Meksika’ya hakaret olarak adlandırıldı ve Bunuel’in yakın zamanda edindiği Meksika vatandaşlığını iptal etme çağrılarını ortaya çıkardı, ancak Sürrealistler ve özellikle Meksikalı şair ve düşünür Octavio Paz tarafından savunuldu. Film Bunuel’e Cannes’da En iyi Yönetmen ödülünü kazandırdı.
Kariyerinin sonraki döneminde Bunuel, gelişmiş mesleki tekniklerini ve anlatı kullanımını gerçeküstücülüğe Sürrealist bakışıyla birleştirdi. İlk çalışmalarının tüm temaları burada tekrarlanır. Burjuva ahlakının ve örgütlü dinin eleştirisi, ikiyüzlülük, hayal ve gerçekliğin bulanıklığı, engellenmiş arzu, baskı ve saplantı. 1960 Yılında Viridiana’yı yapmak için iç savaştan bu yana ilk kez İspanya’ya döndü (1961).
Tecavüz, ensest, zulüm ve küfür temaları üzerindeki haykırış, birçok kişi tarafından Leonardo Da Vinci’nin Son Akşam Yemeği resminin küfürlü bir taklidi olarak kabul edilen, kör bir Mesih’i ve günahkar öğrencileri gösteren bir sahneyi içeriyordu. İspanyol yetkililer bunu yasakladı.Ancak film Cannes’a kaçırıldı ve Altın Palmiye ödülünü kazandı. Din hakkında soru sorulduğunda, Bunuel şöyle dedi:” “Ben hala ateistim, Tanrıya şükür.” Bunuel’in bir sonraki filmi The Exterminating Angel (1962), konukların kendilerini terk edemedikleri ve anlamsız bir evrende anlam keşfetmeye çalışmak için çeşitli saçma yollarla deneyemedikleri gerçeküstü bir akşam yemeği partisini araştırıyor.
Bunuel çalışmalarını hiçbir zaman açıklamadı, ancak cinsiyet ve günah arasındaki bağlantılar (ve ölüm de eklenebilir), çoğunlukla Katolik inancında doğmuş olan Sürrealist sanatçılar ve yazarlar arasında nadir olmayan bir Katolik suçluluğunu yansıtıyor. 1968’de tekrar eden rüyaları konusunda verdiği röportajda Bunuel şunları kaydetti.Neredeyse tüm rüyalarım acı verici.” Ölü ebeveynler tarafından ziyaret edilen, bir kaplan tarafından kovalanan, hayaletler tarafından kovalanan, halkın içinde dışkılanırken yakalanan, zevk almadan kendini emen, penisini bulamayan ya da izlendiği için performans gösteremeyen bir çıkıntıda çeşitli şekillerde rüyalar görüyorum.
Kamu skandalı ve filmlerinin yarattığı uluslararası tanınma onu yıkıcı bir dışlanmışlıktan dünyanın en prestijli yönetmenlerinden birine dönüştürmüştü. Fransa’da yapılan üç geç başyapıtından ilki olan Belle de Jour’da (1967) rol alan Catherine Deneuve gibi saygın bir eşin de fahişe olduğu en iyi aktörler ve aktrisler tarafından talep edildi. Saygın toplumun yüzeyinin altında yatan gerçeği ortaya çıkarmak için bu meydan okuma, sonraki iki filmi ile eşleştirildi. Burjuvazinin Gizli Cazibesinde (1973) yeme isteği tuhaf tesadüflerle engellenirken, O Belirsiz Arzu Nesnesinde (1977) engellenen ve terörle kıyaslanan cinsel istektir. Bu filmde, terörist gruplardan biri, “Bebek İsa’nın Devrimci Ordusu” saçma adıyla Katolik bir ikna gibi görünüyor.”
Bunuel’in kariyeri, bu tür radikal Sürrealist çalışmaları yaratmaktan daha geleneksel ana akım filmlere geçme biçiminde ilginçtir. Yine de, çalışmalarında anlatı deneylerinden uzaklaşırken, yaygın olarak dağıtılan filmlerinde yenilikçi üslup seçimleri yapmaya ve Sürrealist saçmalık ve hayal unsurlarını enjekte etmeye devam etti. Bunuel’in filmleri 20. yüzyıl sinemasının bazı devlerini etkiledi. 1972’de Los Angeles’a yaptığı bir gezide ilham kaynağı olan Fritz Lang ve teknikleri ve temaları Bunuel’e çok şey borçlu olan ve ona “dünyanın en iyi yönetmeni” diyen Alfred Hitchcock ile tanıştı.” Şöhreti hakkında umursamazdı ve hayatının sonunda öldüğünde küllerinin rüzgara atılmasını ve adının unutulmasını istediğini belirtti. Bunuel, hayatında tek bir pişmanlık duyduğunu iddia etti.”Çok fazla şey olurken ayrılmaktan nefret ediyorum. Bir dizinin ortasında bırakmak gibi.”
Luis Bunuel, 20. yüzyılın en görsel ve duygusal açıdan şok edici filmlerinden bazılarını, özellikle de ilk iki filmi olan Un Chien Andalou ve l’Age d’Or ve Meksikalı filmi Los Olivadados’u yarattı. Un Chien Andalou’nun açılış sahnesi, rahatsız edici sakin ve gerçek şiddet imajıyla hiçbir zaman aşılmadı.
Tekrarlanan görüşler dehşetini veya gücünü azaltmaz. Germaine Dulac genellikle (1928) ilk Sürrealist film, Rahip ve deniz Kabuğu oluşturmak için alacak olsa da, Bunuel’in ilk iki film daha tam olarak çizgisel anlatım ve zamansal birlik ihlalleri kendi Sürrealist ilkeleri somutlaştırmak, BM kendi absurdism stilize, ve en önemlisi, rüya-devlet saf otomatizmi veya pasiflik tasviri kendi toplumsal ve dini normlar vahşi yağma onların. Rüyalar logosentrik fikirlerden ziyade hareketli görüntülerde çalıştığı için, Bunuel filmin kendisini Gerçeküstücülüğün insan bilinçaltını araştırması için oldukça etkili bir araç haline getirdi.
Bunuel’in ilk iki Sürrealist filmini izledikten sonra, Hans Richter’in Paranın Satın Alabileceği Düşler (1947) gibi Sürrealist olduğu söylenen diğer yönetmenlerin filmleri izleyiciyi uysal, sanatsal ve oldukça geleneksel olarak vurabilir. Bunuel’in gerçekliğe, insan varlığına ve sinemaya tavizsiz bakışı Sürrealist filmlerinin ötesinde devam etti. Los Olvidados, Viridiana ve Belle Du Jour, toplumun acımasızlıklarını, ikiyüzlülüklerini, adaletsizliklerini ve sanrılarını ortaya koyuyor. Luis bunuel etkisi numaralarını yönetmenler ve senaristler, Büyülenmiş 1945 rüya dizisi içeren Alfred Hitchcock da dahil olmak üzere, (örneğin, makas kumarhaneyi perde üzerinde gözleri kesme ile bir adam olarak) Salvador Dali ve Maya Deren, Öğleden sonra Kafesleri film deneysel olan 1943’te, ilk iki Sürrealist Luis bunuel filmleri s arayışları devam etmek için”bilinçli bir girişim ile dekor için tespit edilebilir. Buñuel’in büyük bir hayranı Japon yönetmen Hiroshi Teshigahara’ydı. 1962’de madencilerin ayaklanması, Tuzak hakkındaki şok edici filminde, Buñuel’in Los Olvidados’unun şiddetini ve sosyal gerçekçiliğini fantastik gerçeküstü saldırılarla harmanlıyor. Pedro Almodovar’ın Arzu Yasası (1986) ve Julio Medem’in Dünyası (1996), soylarını Buñuel’e ve özellikle de Bu Belirsiz Arzu Nesnesine kadar izler. David Lynch’in filmlerinde ya da Charlie Kaufman’ın senaryolarında bulunan gerçekçilik ve gerçeküstücülüğün karışımları, diğer şeylerin yanı sıra, Bunuel’in çağdaş sinemadaki mirasının bir devamı olarak görülebilir.