This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Jean Meslier
www.iskenderiyekütüphanesi.com
1.GİRİŞ 2.TEOLOJİ YANİ İLAHİYAT NEDİR? 3.İNSAN NE SOFU DOĞAR NE DİNCİ 4.BİR ALLAH'A İNANMAK GEREKSİZDİR EN DOĞRUSU ONU HİÇ DÜŞÜNMEMEKTİR 5.DİN, SAFDİLLİK ÜZERİNE KURULMUŞTUR 6.HER DİN BİR SAÇMALIKTIR 7.ALLAH'I SINIRLAMAK MÜMKÜN DEĞİLDİR 8.HURAFENİN KÖKENİ 9.TÜM DİNLERİN KÖKENİ 10.DİN ARACILIĞIYLA, ŞARLATANLAR, İNSANLARIN DELİLİKLERİNDEN YARARLANIRLAR 11.DİN, CAHİLLERİ MUCİZEYLE KANDIRIR 12.AHMAK VE BARBAR BÜYÜKLER OLMASAYDI DİN OLMAZDI 13.HER DİN TAHAKKÜM İSTEĞİNDEN DOĞMUŞTUR 14.HER DİNE ESAS HİZMET VEREN ŞEY, KUŞKULU ŞEYLERİN EN KUŞKULU OLANIDIR 15.ALLAH'IN VARLIĞI HAKKINDA KANAAT EDİNMEK MÜMKÜN DEĞİLDİR 16.ALLAH'IN VARLIĞI KANITLANMAMIŞTIR 17."ALLAH BİR RUHTUR" DEMEK, HİÇBİR ŞEY SÖYLEMEMEK, HİÇBİR ANLAM İFADE ETMEMEKTİR 18.RUHANİYET BİR HAM HAYALDİR 19.HER VARLIK MADDENİN BAĞRINDAN ÇIKMIŞTIR 20.YENİ İLAHİYATIN METAFİZİK ALLAHI NEDİR? 21.GÜNEŞE TAPMAK, BİR RUHA TAPMAKTAN DAHA AZ AKLA AYKIRIDIR 22.BİR RUH-ALLAH, İRADE KULLANAMAZ VE İCRADA BULUNAMAZ 23.ALLAH NEDİR?
24.İLAHİYATIN DİKKAT ÇEKEN ÇELİŞKİLERİ 25.ALLAH'A TAPMAK BİR MEVHUMA TAPMAKTIR 26.ALLAH'IN SONSUZLUĞUNUN VE İLAHİ İÇYÜZÜNÜN BİLİNMESİNİN İMKANSIZLIĞI TANRISIZLIĞA NEDEN OLUR VE BUNU HAKLI KILAR 27.ALLAH'A İNANMAK HİÇ İNANMAMAKTAN NE DAHA EMİNDİR, NE DE DAHA AZ CANİYANE 28.ALLAH'A İNANMAK OTOMATİK BİR ÇOCUKLUK ALIŞKANLIĞIDIR 29.BU İTİKAT, BABALARDAN ÇOCUKLARA GÖRENEKLE GEÇEREK YERLEŞMİŞ BATIL BİR İNANIŞTIR 30.BATIL İNANÇLARIN KAYNAĞI 31.BATIL İNANÇLAR NASIL YAYILIR VE KÖKLEŞİR 32.HENÜZ MUHAKEMEDE BULUNMAYA GÜÇSÜZ OLDUKLARI BİR YAŞTA EĞİTİLMESELERDİ, ZAMANIMIZ İLAHİYATININ İLKELERİNE İNSANLAR ASLA İNANMAZLARDI 33.DOĞA OLAYLARI ALLAH'IN VARLIĞINI KANITLAMAZ 34.DOĞA OLAYLARI, DOĞAL NEDENLERLE AÇIKLANIR 35.DÜNYA YARATILMAMIŞTIR VE MADDE KENDİ KENDİNE HAREKET EDER 36.HAREKETİN MADDENİN KENDİSİNDE VAR OLDUĞUNUN VE DOLAYISIYLA RUHANİ BİR HAREKET ETTİRİCİ VARSAYMAK GEREKSİZLİĞİNİN ÖTEKİ KANITLARI 37.İNSANIN VARLIĞI HİÇBİR ŞEKİLDE ALLAH'IN VARLIĞINI KANITLAMAZ 38.NE İNSAN NE DE EVREN RASTLANTININ ESERİDİR 39.EVRENİN DÜZENİ DE BİR ALLAH'IN VARLIĞINI KANITLAMAZ 40.SOYUT BİR RUH ZEKİ OLAMAZ VE BİR İLAHİ ZEKAYA TAPMAK HAM BİR HAYALDİR 41.TEOLOJİNİN ALLAH'INA VERDİĞİ BÜTÜN NİTELİK YİNE TEOLOJİNİN ALLAH'TA VARSAYDIĞI İÇERİĞE AYKIRIDIR 42."YARATILIŞIN KONUSU VE AMACI İNSAN TÜRÜDÜR" DEMEK SAÇMADIR 43.NE ALLAH İNSAN İÇİN YAPILMIŞTIR NE İNSAN ALLAH İÇİN 44.EVRENİN OLUŞUMUNDAKİ AMACIN İNSANIN MUTLULUĞU OLDUĞU DOĞRU DEĞİLDİR 45.ALLAH'IN LÜTFU DENİLEN ŞEY BOŞ BİR KELİMEDEN İBARETTİR 46.BU SÖZDE ALLAH LÜTFU DÜNYAYI İYİLEŞTİRMEKTEN ÇOK BOZMAKLA MEŞGUL VE İNSANIN DOSTU OLMAKTAN ÇOK DÜŞMANIDIR 47.HAYIR, DÜNYA ZEKİ BİR VARLIK TARAFINDAN YÖNETİLMEZ 48.ALLAH DEĞİŞMEZ OLARAK TANINAMAZ 49.İYİLİKLER VE KÖTÜLÜKLER DOĞANIN ZORUNLU NEDENLERİ VE ESERLERİDİR. BUNDA
HİÇBİR ŞEYİ DEĞİŞTİRMEYEN ALLAH NE ALLAHTIR ? 50.BU HAYATIN ZORLUKLARINA KARŞI DİNİ TESELLİLERİN BOŞLUĞU. BİR CENNET BİR AHİRET UMUDU HAYALDİR, HAYAL ÜRÜNÜNDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR 51.DAHA AZ HAYALİ OLMAYAN SAÇMA FİKİRLER 52.İLAHİYATÇI ALLAH'INI INSANLIĞIN EKSİKLERİNDEN KURTARMAYA BOŞUNA ÇALIŞIYOR: YA ALLAH ÖZGÜR DEĞİLDİR YA DA İYİ OLMAKTAN ÇOK KÖTÜDÜR 53.BİR TANRISAL LÜTUF A, SONSUZ İYİ VE KUDRETLİ BİR ALLAH'A İNANILMAZ 54.İLAHİYAT, ALLAH'INDAN BİR DELİLİK, BİR ADALETSİZLİK, BİR KÖTÜLÜK VE GADDARLIK İFRİTİ, ALABİLDİĞİNE DÜŞMANLIK, KİN VE NEFRET DOLU BİR VARLIK YAPMAKTADIR 55.HER DİN, TANRISALLIKTAN ALÇAKÇA VE AKILSIZCA KORKMA DUYGUSU VERMEYE ÇALIŞIR 56.GERÇEK DİN İLE EN KARANLIK EN ALÇAKÇA HURAFELER ARASINDA BİR FARK YOKTUR 57.İLAHİYATIN ALLAH HAKKINDA VERDİĞİ DÜŞÜNCELERE GÖRE ALLAH'I SEVMEK MÜMKÜN DEĞİLDİR 58.CEHENNEMİN SÜREKLİ CEZA VE EZİYET İNANCINI İCAT ETMEKLE İLAHİYATÇILAR, ALLAHLARINDAN, TİKSİNİLECEK VE İNSANLARIN EN KÖTÜSÜNDEN DAHA KÖTÜ, AHLAK BOZUCU, AMAÇSIZ VE YALNIZCA KEYFİ İÇİN ZALİM BİR ZORBA YAPMIŞLARDIR 59.İLAHİYAT AÇIK BİR ÇELİŞKİLER ZİNCİRİNDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR 60.ALLAH'IN SÖZDE SANAT ESERLERİ İLAHİYATIN YÜCELİĞİ DENİLEN ŞEYİ ASLA KANITLAMAZ 61.ALLAH'IN YÜCELİĞİ, MELEKLERİN VE SAF RUHLARIN YARATILMASI İDDİASINDA DA DAHA ÇOK GÖRÜLMEMEKTEDİR 62.İLAHİYAT, ALLAH'ININ HER ŞEYE YETEN KUDRETİNDEN SÖZ EDER VE ONU HEP ACİZ GÖSTERİR 63.YERYÜZÜNÜN BÜTÜN DİN SİSTEMLERİNE GÖRE ALLAH'IN MEVCUTLARIN EN MAYMUN İŞTAHLISI EN MAKUL OLMAYANI EN BUDALASI OLMASI GEREKİR
64. KÖTÜLER.İNSAN İRADESİ BİR HAM HAYALDİR 73.İNSANLARIN YAKARIŞLARI ALLAH'IN YÖNETİMİNDEN HOŞNUT OLMADIKLARINI KANITLAR 79."TANRININ İSTEĞİ İNSAN İÇİN TANRISAL BİR SIRDIR.İNSAN İRADESİNİN (TANRI TARAFINDAN İNSANA BIRAKILMIŞ İRADE) VAR OLMAMASINDAN. HER GÜNAH ANCAK ALLAH'A ATFEDİLEBİLİR.ALLAH İNSANOĞLUNU HATA YAPMAZ NİTELİKTE YARATMADIYSA CEZALANDIRMAYA HAKKI YOKTUR 69.HER KÖTÜLÜK. ALLAH'INA GÜÇLÜLÜK HAKKI YANİ BÜTÜN HAKLARA TECAVÜZ .İNSAN İRADESİNE GÖSTERİLEN KANITLARIN REDDİ 75. HER BOZUKLUK. BÜTÜN DİNLERİN YARARSIZLIĞI İŞTE BUNDANDIR 76. ALLAH'IN CEZALANDIRACAĞI SUÇLU İNSANLARA TANRISALLIĞIN GADDARLIĞINDAN ŞİKAYET ETME HAKKINI VERİR 66.YASAKLAMAYA MUKTEDİR OLDUĞU HATALARI SUÇLAYAN VE CEZALANDIRAN BİR ALLAH. DOLAYISIYLA ALLAH'IN CEZALANDIRMA VE ÖDÜLLENDİRME HAKKI YOKTUR 78. ABES BİR VARSAYIMDIR 80. ANCAK. TOPLUMUN KÖTÜ ADAMLARI CEZALANDIRMAYA HAKKI OLMADIĞI SONUCU ÇIKARILMAMALIDIR 74. MASUMLAR.İYİLER. BOŞ BİR İNANÇ.EĞER OLSAYDI ALLAH DA ÖZGÜR VE ÖZERK OLMAZDI.BİZZAT TEOLOJİNİN İLKELERİNE GÖRE İNSAN TEK BİR AN BİLE ÖZGÜR DEĞİLDİR 77. SUÇLULAR ÜZERİNE "AYIRMAKSIZIN" BELA VE SIKINTI DÜŞÜREN BİR VARLIĞI "ADALET VE İYİLİK ALLAHI" OLARAK ADLANDIRMAK SAÇMADIR.ŞEYTAN DA DİNLER GİBİ RAHİPLERİ ZENGİN ETMEK İÇİN İCAT EDİLMİŞTİR 68.ALLAH'A ATFEDİLEN HER ŞEYİ BİLME SIFATI.İLK GÜNAH VE ŞEYTAN HAKKINDA DİNİ HİKAYELERİN SAÇMALIĞI 67. İNSANIN BU SIRRI İNCELEME VE BU KONUDA BİR KARAR VERME HAKKI YOKTUR" DEMEK SAÇMADIR 70.KÖTÜLÜK ALLAH'TAN GELMEZ DEMEK SAÇMADIR 65.BU DÜNYANIN ZULÜM VE SEFALETLERİNİN BAŞKA BİR ALEMDE (AHİRETTE) ONARILACAĞI. BENLİĞİNDE BUDALALIKLA ZULMÜ BİRLEŞTİRMİŞ BİR DELİDİR 72. FELAKETLERİNİN TEK NEDENİNİN KUCAĞINDA. FELAKETLERİYLE AVUNMALARINI İNSANLARDAN İSTEMEK PEK GARİPTİR 71.İLAHİYAT.
DÜNYADA ZORBALARDAN DAHA İĞRENÇ HAYVAN YOKTUR 88.TANRININ YARATMA GÜCÜ YA DA TANRININ LÜTFÜ DENİLEN ŞEYE MİNNETTAR OLMAMIZ GEREKTİĞİ DOĞRU DEĞİLDİR 85. MESAİSİNİN TEK AMACIDIR."İNSAN.AHİRET HAYATI İNANIŞI ANCAK HALKIN SAFLIĞI ARACILIĞIYLA BUNU . CÖMERT VE ADİL BİR BABA DENİLEBİLİR Mİ? 83. MADDEDEN BAŞKA BİR CEVHERDEN OLSAYDI.DOĞU MASALI 90. BİR DELİLİKTİR 86.MATERYALİZMİN İNSAN TÜRÜ İÇİN ONUR BOZUCU OLDUĞU DOĞRU DEĞİLDİR 97. YARATICI KUDRETİN SEVGİLİ ÇUCUĞUDUR. BUNLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ MÜMKÜN OLMAZDI 92. ÖLMEZ BİR RUHUN VARLIĞI DAHA SAÇMA BİR VARSAYIMDIR 93. ALLAH TARAFINDAN İZİN VERİLEN KÖTÜLÜĞÜ VE ADALETSİZLİKLERİ HAKLI GÖSTERİR 81.ÇOCUKLARINI ANCAK MUTSUZ ETMEK İÇİN DÜNYAYA GETİREN BİR KİMSEYE SEVECEN.İNSANLA HAYVANLARI KARŞILAŞTIRMA 87.DÜNYADA ALLAH'IN NİMET VE İHSANINDAN BAŞKA BİR ŞEY GÖRMEMEK VE BU DÜNYANIN ÖZELLİKLE İNSAN İÇİN YARATILMIŞ OLDUĞUNA İNANMAK BUDALALIKTIR 91.İNSANIN KUSURSUZLUĞUNUN REDDİ 89. İNSAN TÜMÜYLE ÖLÜR YANİ İNSANIN ÖLÜMÜ TAM VE KESİNDİR 94.BİR RUHUN VARLIĞI SAÇMA BİR VARSAYIMDIR.HAKKI VEREREK YA DA İNSANLARA AHMAKÇA BİR İTAAT EMREDEREK.İNSANLARIN BÜTÜN YAŞAMI VE DÜNYADA OLUP BİTEN HER ŞEY.RUH NEDİR? KİMSENİN BUNDAN HABERİ YOKTUR. İNSAN ÖZGÜRLÜĞÜ VE VÜCUDU OLDUĞU ÖNE SÜRÜLEN BİR ALLAH'IN İYİLİĞİ VE ADALETİ ALEYHİNDE KANITTIR 84.APAÇIKTIR Kİ.İLAHİYATÇILARIN HEP SIĞINDIĞI DOĞAÜSTÜ NEDENLERİN SAÇMALIĞI 96. BU RUH.RUHUN MANEVİYATINA KARŞI İTİRAZ KABUL ETMEZ KANITLAR 95.İNCİL'DE "YEHOVA"YA ATFEDİLEN SÜREKLİ KURTARMA VE İMHALAR HEP ZALİM VE BARBAR BİR TANRI GEREKTİREN TUHAF VE GÜLÜNÇ UYDURMALARDIR 82. DOĞANIN KRALIDIR" İDDİASINDA BULUNMAK. ALLAH'IN GÖZDESİDİR.
DÜNYA ÖLÇÜSÜNDE BİR ALLAH'IN DÜNYA ÖLÇÜSÜNDE BİR DİN BİLDİRMESİ GEREKİRDİ 103.BÜTÜN DİNLER ÇEŞİTLİ DİNLERİN TARAFTARLARININ BİRBİRİNE KARŞIT VE TÜMÜ AYNI ÖLÇÜDE AKILDIŞI VE ABES İNANIŞLARIYLA GÜLÜNÇ HALE GETİRİLMİŞTİR 105.DEİSTLERİN ALLAHI İLAHİYATÇILARIN ALLAHINDAN NE DAHA AZ ÇELİŞKİLİDİR NE DE DAHA AZ MEVHUMDUR 107.ÜNLÜ BİR İLAHİYATÇININ GÖRÜŞÜ 106. ALLAH BİR KURUNTUDUR VE ONA VERİLEN SIFATLAR BİRBİRİNİ ORTADAN KALDIRIR.BİR DİNİ GÖRÜŞ NE KADAR ESKİ VE GENEL OLURSA. BUNDAN İNANIŞIN DOĞRULUĞUNUN ÇIKARILMASI GEREKMEZ 99. "KAVİMLER YÜZYILLAR BOYU BİR TANRISALLIĞIN HÜKÜM VE KUDRETİNİ TANIMIŞTIR" DEMEKLE ALLAH'IN VARLIĞI KANITLANAMAZ 108.HER DİN.ÖZELLİKLE RAHİPLERİN ÇIKARI İÇİN İCAT EDİLMİŞ OLAN SIRLARIN SAÇMALIĞI VE YARARSIZLIĞI 102. KAN DÖKÜCÜLÜK ABİDELERİDİR VE YENİ DİNLER YENİDEN GENÇLEŞMİŞ ESKİ DELİLİKLERDİR 109.DİNİ GELENEKLERİN TÜMÜNDE AHMAKLIK YA DA BARBARLIK ZİYAFETİ VARDIR 110. BÜTÜN DİNLER DİPSİZ CEHALET. KÖKLEŞMİŞ BİR ALIŞKANLIK ESERİDİR. TEOLOJİK İLKELERİN YÜZEYSEL BİR ARAŞTIRMA VE İNCELENMESİNİN SONUCUDUR .BÜTÜN DİNİ İLKELER HEP HAYALİDİR. HURAFE.SÖMÜRENLER İÇİN YARARLIDIR 98. ÇELİŞKİLERİ SIR ARACIYLA BİRLEŞTİRMEK İÇİN HAYAL EDİLMİŞ BİR SİSTEMDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR 101.DİN KONUSUNDA KUŞKUCULUK.DİNİN GEREKSİZLİĞİNİ KANITLAYAN ŞEY ANLAŞILMASININ OLANAKSIZ OLMASIDIR 104.AHİRET HAYATI İNANIŞININ AVUTUCULUĞU GERÇEĞE AYKIRIDIR.TANRILARIN TÜMÜNÜN KAYNAĞI VAHŞETTİR. SEZGİ. BİRBİRİNİ YIKIMA UĞRATIRLAR 100. AVUTUCU OLSA BİLE. O KADAR KUŞKULU VE GÜVENİLMEZDİR 11 1.
112.TEOLOJİNİN ASIL İLKELERİNE GÖRE.ALLAH'IN BİR KEZ İNSANLARA GÖRÜNMÜŞ.İHTİRASLARA KARŞI DİN EN ZAYIF ENGELDİR 130. ÇEŞİTLİ MEZHEPLERİN.EĞER ALLAH SÖYLEMİŞ OLSAYDI.MUCİZELERİN KARANLIĞI VE KUŞKULU KÖKENİ 117.İMAN AKILLA UZLAŞTIRILAMAZ.ŞEHİTLERİN BAĞNAZLIKLARI. İHTİRASLARI ZAPT ETMEK VE KISITLAMAK İÇİN.HİÇBİR ŞEY MUCİZELERİN DOĞRULUĞUNU KANITLAMAZ 115. SÖZDE MUCİZELERİN SAÇMALIĞI 118.İMANI AKLIN YERİNE KOYMAK İSTEYENLERİN ŞARLATANLIKLARI NE KADAR SAÇMA VE GÜLÜNÇTÜR 125.İMAN YALNIZCA ZAYIF. TÜMÜ BİRBİRİNİN ARDINDAN LANET OKUYAN.TEOLOJİ.ŞEHİTLERİN KANI. PASCAL'IN GÖRÜŞÜNÜN REDDİ 119. DİNİN DOĞRULUĞUNU ASLA KANITLAMAZ 122. ŞEREF VE HAYSİYET DUYGUSU. YALNIZ TEK BİR HAK DİNİ OLDUĞUNU ÖĞRETMEK SAÇMALIKTIR VE MİLLETLERDE BİR KARIŞIKLIK NEDENİDİR 128. SÖZ ÜZERİNE İNANMAK GEREKTİĞİ NASIL İDDİA EDİLİR? 126. AHLAK VE ERDEM İÇİN DİN HİÇ GEREKLİ DEĞİLDİR 129. HER YENİ VAHİY VE TEBLİĞ. BİLGİSİZ YA DA TEMBEL RUHLARDA KÖK SALAR 127. SAHTE VE DİNSİZ ESER SAYILMALIDIR 120.VAHYİN REDDİ 113. BİRLEŞTİRİLEMEZ VE AKIL İMANDAN ÜSTÜNDÜR 124.MUCİZELERLE İLGİLİ KARAR VERME TARZI KONUSUNDA. KANITSIZ. . PEYGAMBERLERİN HEP ÇIKARA DAYANAN ÇABALARI.KENDİSİ HAKKINDA EN ÇOK BELİRSİZ OLDUĞU SÖYLENEN ŞEYE. ONLARLA KONUŞMUŞ OLDUĞUNUN KANITI NEREDE? 114. ALLAH'INDAN AKLIN VE ZEKA IŞIKLARININ BİR DÜŞMANI YAPAR 123. TÜMÜ BİRBİRİNİ HAKLI OLARAK HURAFE VE KÜFÜRLE SUÇLAYAN MENSUPLARINA AYRI AYRI YOLLAR SÖYLEMİŞ OLMASI TUHAF OLURDU 116. MUCİZELERİN GERÇEKLİĞİ VE HIRİSTİYANLIĞIN TANRISAL KÖKENİ ALEYHİNDE TANIKLIK EDER 121.
BİR DEVLET DİNİNİN SALDIRGANLIĞI 146..RAHİPLERİN ŞARLATANLIKLARI 143.DİN. BİR ÜLKE İÇİN BELADIR 138. DAHA ETKİLİ BİR ENGEL DEĞİLDİR 132.. VİCDAN ÖZGÜRLÜĞÜNÜ KABUL ETMEZ VE DOLAYISIYLA İYİLİĞİN VE GÜZELLİĞİN YIKICISIDIR 145.DİNİ İLKELERİN TEK HEDEFİ. KENDİ KENDİNE ZARAR VEREN VE UÇURUMUN KENARINDA UYUYAN BİR AKILSIZDIR 139. ZİNCİRLERİ İÇİNDE DAHA KOLAY YİYİP YUTMAK İÇİN KULLANAN HÜKÜMDARLARIN İHTİRASLARINA KARŞI DİN. BÜTÜN DOĞRU FİKİRLERİ. HER DİN GİBİ.HİÇ KUŞKU YOK. EN İĞRENÇ GASPIN KÖKENİ. KAN DÖKÜCÜLÜĞÜ MEŞRULAŞTIRARAK ACIMASIZLIK DİZGİNİNİ GEVŞETİR VE İLAHİ AMAÇLAR İÇİN GEREKLİ OLABİLECEĞİNİ ÖĞRETEREK CİNAYETİ MUBAH .RUHBAN HEYETİNİN ÜSTÜN İHTİRASLARI VE CİNAYETLERİ 142.HIRİSTİYANLIK. SOFU BİR HÜKÜMDAR.BASKI YÖNETİMİ İÇİN. DİNİN HİMAYESİ.BÜTÜN DİNLER HOŞGÖRÜSÜZDÜR.DİNDEN DAHA SAĞLAM VE DAHA GÜÇLÜ BİR DİZGİNDİR 131. EN ÇOK DAYANAĞI OLDUĞU ZORBALIĞI VAAT EDEREK YAYILMIŞTIR 135. HÜKÜMDARLARIN ZORBALIKLARINI GÜÇLENDİRMEK VE MİLLETLERİ BUNLARA KURBAN ETMEKTİR 136. AYDIN BİR HÜKÜMDAR NEDİR? 141. DAHA ETKİLİ BİR GEM. TEMSİL ETTİKLERİNİ SÖYLEDİKLERİ ALLAH GİBİ. VİCDAN AZABINDAN KURTARARAK DOĞRU YOLDAN SAPMALARINI. DİN KOLAYLAŞTIRIR 140. ÇOĞUNLUKLA ZALİM VE ACIMASIZ ZORBALAR OLAN VE DİNİ ANCAK ESİRLERİNİ DAHA ÇOK HAYVANLAŞTIRMAK. EN GÜLÜNÇ. BÜTÜN DOĞRU İNANÇLARI BOZAN DİNİN MEYDANA GETİRDİĞİ SAYISIZ FELAKETLER 144.HÜKÜMDARIN KUTSAL HUKUKU DENİLEN EN SAÇMA. HALKIN ELEM VE GALEYANINA KARŞI ZAYIF BİR KUŞATMADIR.DİN.HÜKÜMDARLARI KORKUDAN. KÖTÜLÜKÇÜ ZORBALARDAN VE İĞRENÇ VE BEDBAHT UYRUKTAN BAŞKA BİR ŞEY MEYDANA GETİRMEZ 134. HÜKÜMDARLARA HAKİMANE ÖĞÜTLER 133. EDEPSİZ.KAVİMLERE ZARAR VERDİKLERİNDE ALLAH'TAN BAŞKA KORKACAKLARI OLMADIĞINA KRALLARI İNANDIRMANIN KÖTÜLÜĞÜ HAKKINDA 137. AHLAKI. POLİTİKA İÇİN KÖTÜDÜR. BİR ZORBA.
DİN.İZLEYİCİLERİNİN İLAHI HAZRETİ İSA HAKKINDA 153.DİNLE SİYASETİN BİRLEŞMESİNİN. İNSAN İÇİN NE AVUTUCUDUR NE DE AHLAKA GEREKLİDİR 166.CEHENNEMİN İCAT EDİLMESİ.ALLAH KORKUSU İHTİRASLARA KARŞI ACİZDİR 155.İLAHİYATÇILARIN ÖĞRETTİĞİ VE UYGULADIĞI BİÇİMİYLE HİRISTİYAN İYİLİKSEVERLİĞİ NASIL BİR SONUÇ DOĞURUR 158.BİR ALLAH'I VARSAYMAK. BİRLEŞTİRİLEMEZ 149. AHLAKA GEREKLİ DEĞİLDİR 160. GEREK HÜKÜMDARLAR GEREKSE KAVİMLER İÇİN NE KADAR KÖTÜ OLDUĞU HAKKINDA 162. TAVIR VE DAVRANIŞLARINDA DÜRÜST OLMAK İÇİN. UYGULAMA YETENEĞİNDEN YOKSUNDUR 150. ATEİST BİR KRAL.GÜNAHLARIN AFFI İNANCI.BİR AZİZLER TOPLUMU MÜMKÜN DEĞİLDİR 151. AHLAKI FELCE UĞRATIR 164.KILAR 147.ÖZELLİKLE RAHİPLERİN ÇIKARI ÜZERİNE KURULU DİNİ AHLAK VE ERDEMLERİN SAÇMALIĞI HAKKINDA 157. BUNUN TERSİNİ İDDİA EDEN BİR AHLAK İNSAN İÇİN DEĞİLDİR 152. KÖTÜLÜĞE ENGEL OLAMAYACAK ÖLÇÜDE SAÇMADIR 156.PEK ÇOK GÖRÜLDÜĞÜ GİBİ.RAHİPLER İÇİN ALTIN MADENİ OLAN "GÜNAH ÇIKARMA" AYİNİ. AHLAKIN GERÇEK İLKELERİNİ YIKMIŞTIR 159. DİNDAR VE ÇOK ADİ BİR KRALDAN ÜSTÜNDÜR 168. DİNİ GÖRÜŞLERLE UZLAŞTIRILAMAZ.FELSEFE ARACILIĞIYLA EDİNİLEN AHLAK ERDEM İÇİN YETERLİDİR .DİNE ATFEDİLEN KÖTÜLÜKLERİN.SOFULUĞUN KÖTÜ SONUÇLARI 165.BİR TANRITANIMAZ İYİ HAREKET ETMEK. İNSANIN DOĞASI BOZUK DEGİLDİR.HİÇBİR AHLAK. ANCAK İNSANLARIN İHTİRASLARININ HÜZÜN VERİCİ ESERLERİ OLDUĞU İDDİASININ REDDİ 148. RAHİPLERİN ÇIKARI İÇİN İCAT EDİLMİŞTİR 154.KÜLTLER AĞIR VE MİLLETLERİN ÇOĞUNLUĞU İÇİN YIKIMDIR 163.AHİRET HAYATINI VARSAYMAK.DİN VE DİNİN METAFİZİK AHLAKI KAVİMLER İÇİN KÖTÜDÜR VE İNSANIN DOĞASINA ZITTIR 161. BİR SOFUDAN DAHA ÇOK NEDENLERE SAHİPTİR 167.İNCİL'İN AHLAKI.
İLAHİYATIN GEREKSİZLİĞİ VE TEHLİKESİ.İLAHLARIN GÖSTERİCİLERİ. ALLAHSIZLARDAN VE İNANMAYANLARDAN ÇOK SOFULARDA. HÜKÜMDARLARA MAKUL ÖĞÜTLER 185. ALLAHSIZLIĞIN TOPLUMUN BÜTÜN BAĞLARINI PARÇALADIĞI DOĞRU DEĞİLDİR 182.ALLAH SEVİLEBİLİR Mİ? 173. İNSANI DİN YOKLUĞUNA VE ATEİZME SEVK EDER. ALLAH VE DİN. KORKUDUR 172. BÜTÜN DİNLER. AKIL VE MUHAKEMEYE DAYANAN HER SİSTEM HALKA GÖRE DEĞİLDİR 184. BÜYÜKLENME VE KALP BOZUKLUĞU. GERÇEK AKIL VE HAKKANİYET ÜZERİNE KURULMAYAN HİÇBİR SALTANAT KALICI DEĞİLDİR 178.169. HOCALARDA. AKLIN ELÇİSİ VE ÖZGÜRLÜĞÜN SAVUNUCUSU OLSALARDI.ÇIKAR DUYGUSUYLA HAREKET EDENLER İNANMAYANLAR DEĞİL. NE KADAR KUDRET VE SAYGIYA MAZHAR OLURLARDI 179.AKIL. SOYUT KURUNTULARINI VE GÜLÜNÇ AYİNLERİNİ . EVRENDE NE KADAR MUTLU VE BÜYÜK DEVRİMLER GERÇEKLEŞİRDİ 180.ESKİ VE YENİ DİNLER. MİLLETLERİN CEHALETLERİNİN YARDIMIYLA.GÖRÜŞLER KİŞİLİK ÜZERİNDE ENDER OLARAK ETKİLİ OLUR 170. YANİ ALLAHÇILIĞI VE SOFULARI ORTAYA ÇIKARAN. İNANMAMAK ALEYHİNE HİÇBİR ŞEY KANITLAMAZ 181. UTANMAKSIZIN TANRISALLIK TARAFINDAN GÖNDERİLDİKLERİNİ SÖYLEYEN ADAMLAR TARAFINDAN TESİS EDİLMİŞTİR 187.GURUR.ALLAH VE DİN HAKKINDA HER YERDE VAR OLAN ÇEŞİTLİ VE ÇELİŞKİLİ FİKİRLER KANITLAR Kİ.TEİZMİ. HAHAMLARDA BULUNUR 177.İNANMAYANIN ÖLÜRKEN TÖVBE ETMESİ.HALK İÇİN DİNİN ÇOK GEREKLİ OLDUĞU HAKKINDA SIK SIK TEKRARLANAN GÖRÜŞLERİN REDDİ 183. İNANÇLI GEÇİNEN RAHİPLER VE HER DİNDEN MESLEKTAŞLARIDIR 176.DİNİN HALK VE HÜKÜMDARLAR ÜZERİNDE KÖTÜ ETKİLERİ 186. HAYALGÜCÜNÜN HAM HAYALLERİNDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR 174.DİNİN YERİNE FELSEFE GEÇSEYDİ. ÇÜNKÜ DİN SAÇMADIR VE RAHİPLERİN ALLAH'I KÖTÜ VE KORKUNÇTUR 171.TARİH BİZE ÖĞRETİR Kİ.HER DİNİN TEMELİ OLAN BİR ALLAH'IN VARLIĞI DAHA KANITLANMAMIŞTIR 175.BATIL FİKİRLERİN ÖMRÜ SINIRLIDIR.
fermanlar açık değil. Hakimiyet ve saltanatına bağlı kavimler. bu hükümdara giden yolların geçilmesinin olanaksız olduğunu. bu sözcüler arasında birlik yok. emirlerinden şikayet etmeyen kimse yok. Dahası var. Her girişiminde. karışıklık içinde. açıklayıcılara muhtaç. Öte yandan. ancak bunları açıklayanlar da. birbirlerine hileci. uyruğunun zihnini karıştırmaya çok uygun mutlak bir hükümdar ile yönetilen bir ülke var. oysa uyruklarının en iyileri genellikle en az yardım ve iyiliğe erişiyorlar. DÜNYADA VE DOĞADA HİÇBİR ŞEYİ AÇIKLAMAZ VE AYDINLATMAZ 190. sevilmek. Bu hükümdar. görünmeyen hükümdarlarının karakteri ve yasaları hakkında sözcülerinin verdiği fikirlerden başka fikirlere sahip değil. Eserlerindeki bilimselliğe hayranlıkla bakılıyor. AKIL VE GERÇEK IŞIKLARININ İLERLEMESİNİ NE KADAR ERTELEDİĞİ HAKKINDA 191.TEOLOJİ FELSEFEYİ HEP GERÇEK YOLUNDAN ÇEVİRMİŞTİR 189. oysa olaylar. sahtekar diyorlar. Bu gizli hükümdarın son derece iyi olduğunu söylüyorlar.DİN PANDORA KUTUSUDUR VE BU UĞURSUZ KUTU AÇILMIŞTIR 1. Adaleti övülüyor. oysa. Bu emirler ve fermanlar. oysa yönetiminde her şey mantığa ve sağduyuya aykırı. gerçek anlamı hakkında sürekli olarak çekişme halindeler. Her şeyi önceden görüyor. Ancak hiçbir zaman kendisini göstermiyor ve her şey hakkında edinilebilen bilgiyi kuşkulu kılmaya çalışıyor. Her şeyi gördüğü. ülkesinde her şey alt üst olmuş. İLAHİYATİN NE KADAR KISITLADIĞI VE KÜLTÜR.DİNİN AYKIRI VE KÖTÜ OLDUĞU NE KADAR TEKRAR EDİLSE VE KANITLANSA AZDIR 192. ender olarak tasarılarına uygun görülüyor. Sonsuz hakim olduğu varsayılıyor. oysa onun isteklerinden. Sürekli olarak yapmakla. icra aracı olduklarını söyledikleri efendilerinden çıkan emirler hakkında. Yaratılışı. oysa. kendi . anlaşılmaz şeyler. uyruğun eğitim ve aydınlanmasına özgü.TEOLOJİ. bozmakla. Her şeyi o yapıyor. Gizli hükümdarlarına dair ettikleri söylentilerin tümü bir çelişkiler yumağından başka bir şey değil. çevirmenlere.İNSAN RUHUNUN MANEVİYATINI. itaat edilmek istiyor. niyet ve sıfatının bilinmesinin hiç mümkün olmadığını kabul ediyor. Bunlar kendi kendileriyle de uyuşmuş değil. oysa çelişkilerle dolu eserleri kısa ömürlü. Kendisine yapılan saldırı ve tecavüze karşı sabır ve tahammülü yok. hemen yalanlanmayacak hiçbir kelime söylemiyorlar. Birbirlerini küçük düşürüyorlar.HEP BİRBİRLERİNDEN ALMIŞTIR 188. bununla birlikte herkesi kendisine tecavüz edebilmeye güçlü kılıyor. Gizli hükümdarın yasaları. ancak bunlar uyruğun akıl erdiremeyeceği. Sözcüler bile. Düzen ve doğruluk dostu olduğu söyleniyor. hükümdarlarının karakteri ve niyetleri hakkında hiçbir fikre sahip olmadıklarını. bilinmek. İmparatorluğun her ilinde bu emri başka başka ilan ediyor. işinden asla memnun kalmaksızın yaptığını onarmakla uğraşıyor. her yerde hazır ve nazır olduğu temin olunuyor. bu hazır ve nazırlığın hiçbir şeye yararı yok. ancak hiçbir şeyin olmasına engel olamıyor. ilanını görev edindikleri emirler.
Zihin dışında bir konusu. gerçek dışı alemlere yer açmak için takatsiz bırakılmıştır. büyüklüğüne hayran olmaktan ve olgun hikmetini yüceltmekten. insan aklına sürekli bir hakarettir. insan bunları düşünce halinde taşıyarak ve sahip olarak doğmaz. İNSAN NE SOFU Her dinin ilkeleri Allah düşüncesi üzerine kurulmuştur. Armağan ve iyiliklerine erişmiş gibi görünenler. (A. 4. bir manzume vücuda getirebilmişlerdir. Bu bilime. asıl nüshası. insan için açıklanması mümkün olmayan bir muamma olmuştur. teoloji (ilahiyat) denir ve bu teoloji. araştırılmayan ve değerlendirilmeyen şeylerle uğraşır.C. karanlıktır. gerçek alem. asla itaat etmedikleri emirlerine saygı duymaktan ayrılmadıkları hükümdarlarına karşı aralıksız isyan halinde bulunuyorlar. iyiliğine tapmaktan. Konusu yalnızca anlaşılmaz şeyler olan bir bilim vardır. oturmakta olduğu alemde tanıdıkları yasalara muhalif olan yasalara bağlı olduğu bir ülkedir. tasvirleridir. Her ilke bir hükümdür. etkisiz eserler kadar kuruntu değil midir? Zihin dışında bir ilkel örneği. oysa büyüklüğü ve şanıyla yüceltilmeye hiç ulaşmıyor. bir maddesi olmayan Allah fikri. herkesin. deliliğe dönüşür. uyruğu insanlardır. Sonradan. maddelerin. insanlar için mümkün değildir. * Galimatias. sağduyu. "Eğer"leri. şeylerin temsilleri. Allah fikrinin insanla yaşıt olduğunu insanların ana rahminden başlayarak bu Allah düşüncesine sahip olduklarını ve bu düşünceyle doğduklarını ileri sürerler. tecrübe ancak duyularımızın çalışmasıyla kazanılır. bir kuruntudan başka bir şey midir? Bununla birlikte bazı inanç ustaları. Yalnızca uyruğunun refahı için çalışıyor. duygularımızla. vekilleri rahiplerdir. aile. akıl mecbur edilmiştir. karmakarışık söz demektir. adaletinden korkmaktan. en açık bilgileri unutturacak ve en olumlu gerçekleri kuşkuya düşürecek ölçüde insanların zihnini karıştırmaya yetenekli. Tanrı düşüncesi ve din ilkeleri kesinlikle doğuştan kazanılmaz. tek bulucusu olduğu kuruntular ülkesinin yegane yol göstericisi olan hayal gücüne yerini terk etmeye. Bunların hemen tümü. 2. DÜŞÜNMEMEKTİR Her dini sistem ancak Allah'ın ve insanın doğası ve bunların aralarındaki ilişki üzerine . gözümüzün önüne ne getirebilir? Böyle bir düşünce. her hüküm tecrübe eseridir. Bütün bilimlerin dışında olan bu sözde "bilim". Oysa duyuların hiçbirine etkisi olmayan (duyuların hiçbiriyle hissedilmeyen ve araştırılmayan) bir zat hakkında gerçek düşüncelere sahip olmak.) 3.büyüklüğünden ve şanından başka bir amaç yok. Bu düzenlenmiş Galimatias* ile. Bütün düşüncelerimiz ve duygularımız aracılığıyla bizde bir etki yapan ve uyarıda bulunan şey. "belki"leri birbiri üzerine yığa yığa. uyruğu ise çoğunlukla zorunlu ihtiyaçlarından bile yoksun. simgeleri. Bu ülke. Bu tuhaf ülkede ışık. açık olmayan. bu hükümdar Allah'tır. toplum ve genel çevre bunları kendisine aşılar. Bu ülke dünyadır. genellikle hallerinden en az memnun olanlar. Bundan şu sonuç çıkar: Dini ilkeler kuşkusuz bir temele dayanmaz ve asla yaşa bağlı değildir. belirsiz. doğa. prototipi bulunmayan bir fikir. Hobbs bu bilime Melekülüzzulümat (Ro-yaume de tenebres) adını verir. birleşme ve ilerlemeden yoksun hoyrat bir sistem.
insanın bir cinayet işlemiş olmaksızın Allah'ı hatırından çıkaramayacağı hükmünü vermektedir. açıkça şu sonuç çıkar: Allah düşüncesi ahirette de insan için bu dünyada olduğundan daha anlaşılır bir şey olmayacaktır. akıl ve muhakemelerine güvenmemeleri de öğütlendi. 6. insanlara korku saldılar.kurulabilir. pekala görülüyor ve anlaşılıyor ki. sınırlı zekaların. Bundan şu da çıkar: Melekler. En çok mümkün olmayan şeyin. din. insan için anlaşılması mümkün değilse. Ancak din. dolayısıyla Allah düşüncesi insanın kafasına hiçbir zaman girmeyecektir. 8. ALLAH'I SINIRLAMAK MÜMKÜN DEĞİLDİR Allah sonsuz bir varlıksa. ne de görev olabilir. Dolayısıyla. Allah düşüncesiyle insanın sınırlı zekası arasına öyle bir uzaklık koyar ki. Allah'ın sonsuzluğu. Oysa din. konusuz bir fikirdir. Eğer Allah. DİN. sınırlı zekaları uğraştırmak için değildir. Korktuğunda. 2 Melaikei mükerremenin israfiliyyun denilen sınıfı. zihin böyle karıştırılınca artık her şeye inanılır ve hiçbir şey araştırılmaz. ne işlem. bütün ilahiyat. Sonsuzluk fikri bizim için örneği olmayan. ne ahirette Allah'la insan arasında hiçbir ilişki olamaz. prototipsiz . İnsanlar için en önemli olan şey. Allah'la insan arasında görev ilişkisi yoksa. Seraphin'ler2 gibi üstün zekalar dahi Allah hakkında. Bundan. insanların sınırlı zekalarını. ne ilişkide. 1 Büyük melekler: Cebrail. ne bu dünyada. "Din insanı Allah ile birleştirir ya da Allah'la ilişkiye geçirir. Ancak bu ilişkinin gerçek varlığı hakkında bir hüküm vermek için tanrısal doğa hakkında bazı fikirlere sahip olmak gerekir. İnsanın bu hayatta olduğundan daha aydın olacağı diğer bir hayatta (ahiret hayatında) bile. ahirette de dünyada olduğundan fazla Allah'a akıl erdiremeyecektir. . 7. 9. insan düşünemez. "Tanrının sıfatı sınırlı zekalar için anlaşılabilir içerikte değildir" deniliyor. SAFDİLLİK ÜZERİNE KURULMU Bize. anlamanın tam ve kesin bir olanaksızlığı içinde bulunmalarıdır. bu dünyada hiçbir fikri olmayan insandan daha çok fikre sahip olamazlar. insan için din hiç yoktur. insan. bununla birlikte Allah sonsuzdur" demiyor musunuz? Allah sonsuz ise. Azrail gibi. değerlendirme yapamaz. kendileri için en esaslı şey olduğuna insanları inandırmayı nasıl başardılar? Çünkü. sıfatı insanlar tarafından anlaşılmayan bir zatı (yani Allah'ı) asla gözden kaybetmemeleri gerektiğini belirtiyor. ne birleşme. İlişki olmayan yerde. sonu olan insan için her dini hemen sürgün ediyorsunuz. Tanrının içyüzü anlaşılmaz diye bize bağırmaktan ve öte yandan bu anlaşılması mümkün olmayan Allah'a sıfatlar tayin etmekten ve insanın anlaşılmaz Allah'ı onaylamada çekingen olamayacağını söylemekten bir an geri kalmamaktadır. sonu olan hiçbir varlık onunla ne işlemde bulunur. Bu ilkenin doğal sonucunun şu olması gerekir: Tanrının sıfatı. Öte yandan insanlara. Oysa. onu hiç düşünmemek en akla uygun yoldur. 5. anlaşılması kendileri için olanaksız olan bir şeyle meşgul etme sanatıdır. insanın muhakemesi artık işlemez. Archange'lar1. Allah sonsuzdur demekle.
hep insanların deliliklerini. bastıkları ve geçtikleri yeri görmesinler diye onlan semaya baktırdılar. AH Dini düşüncelerin başlangıcı. cahil ve ahmaklara başvurmuşlardır.1 YARARLANIRLAR Ta çocukluğundan beri. bunlara inanan sıradan insanlar. Sofu. Bu amaca ulaşmak için en kolay çözüm. her dönemde hep kaba. 11. Romanlar. kılavuzlarının amaçlarını anlayamasınlar.H KUŞKULU OLANIDIR . o oranda erdem ve üstünlükler olduğunu sanır. korkuyu arzular. İnsan gerek maddi. Onlar için. Din koyanlar. Bu yasa koyucular. İnsanlar hayal hastalarıdır. kendisini dine bağlayan birinci bağımsız nedendir. Bir şey ya da şeyler ne kadar çok anlaşılmaz olursa. çıkarcı şarlatanlar. Bu şeyler ne kadar az inanılabilir olursa. Allahı hakkında insanı kuşatan belirsizlik. masallar. Yol üzerinde onları masallarla eğlendirdiler. korkacak bir şey olmadığına garanti vermeye çalışan kimseden çok. gerek manevi karanlıkta korkar. ayinler. İşte her dinin başlıca iki nedeni. hiçbir şeyden korkmaz. 10. akla sığmaz şeyler gereklidir.D Din açık olsaydı. onları korkutmak ve muhakemeyi yasaklamak oldu. bu kelimelere ve titremeye muhtaçtır. efsaneler. korkacağı bir şey olmadığında kendisinde bir eksiklik. kerametler ve sürekli olarak beyinlerini işletecek. cahiller için daha az çekici olurdu.. Çok sayıda ilaç veren doktorlar. bir boşluk olduğunu sanır. sıradan insan ruhu için. halka o oranda ilahi görünür. Denilebilir ki. genellikle vahşi milletlerin henüz çocukluk halinde bulunduğu dönemdir. Din konusunda insanlar büyük çocuklardır. gerçek tarihlerden daha çekicidir. çocukları uyutmak ya da susturmak için ninniler söyleyen ve tehditlerde bulunan sütannelerinin yöntemlerini uyguladılar. ta ki. Babalar tarafından incelenmeksizin kabul edilen batıl ve esassız inanışlar. bönlüğüne hiçbir sınır koymamak zorunda olduğuna inanır. 13. 14. yoracak. İşte bu nedenle. az çok değişerek.Cehalet ve korku. korkusu ihtiyat olur ve korkmak ihtiyaç halini alır. böyle bir adam. iyi bir rejim. 12. baskı ve sıkı düzen altında bulunan ve çoğu kez babalarından daha çok düşünce ve muhakemede bulunmayan çocuklara geçmiştir. iyi bir hayat tarzı öğütleyen ya da doğanın yapacağı etkiye bırakan doktorlardan daha çok dinlenir ve daha çok güvenilir olurlar. korkular. inanılmaz cin ve cadı hikayeleri.. hayal gücü bunu ister. şaşırtıcı ve korkunç masallar sunmak için. halkın ruhu üzerinde o oranda tahakküm hakkı kazanır. korkacak hiçbir şeyi olmamaktan korktuğu kadar. tanrılar. karanlık ve esrarlı şeyler. kavimleri dolambaçlı yollardan götürdüler. bazı kelimeleri her işittiğinde titremeyi alışkanlık haline getirmiş olan kimse.H Kavimlerin ilk yasalarının konuşu. İlaçlarına alıcı bulmak için. Sözün kısası. Aslı astarı olmayan şeylere inanan adam. Bir din ne kadar saçmalık ve mucizelerle dolu olursa. bu korkuları içinde tutacak kimseyi dinlemeye eğilimli olur. budalalıklarını sürdürmeye özen gösterirler. halkı egemenlikleri altına almak olmuştur.
varlığına beni tümüyle inandırmak için. acemilikleri gerçek nedenlerini belirlemelerine engel olan bütün eserleri "cin"lere atfederler. Böyle bir zatın varlığına ya da varlığının olanaklı olduğuna inandırmak. ALLAH Bütün insanların bilgisi az çok aydınlandı ve olgunlaştı. Bu varlıktan çok az kimse kuşku duyar. Allah'a ait bilginin. Bir vahşiye. bana bu zat hakkında birbiriyle çelişmeyen ve birbirini ortadan kaldırmayan şeyler söylenmelidir. vahşilerin ilahiyatından daha ileri bir adım attı mı? Vahşiler dünyanın hüdavendi olarak bir "büyük cin" (bir ruh) tanırlar. 18. bütün duyguları mahvedici. mantıken birleştirilmeyen ve anlaşılmayan iki düşünceyi kapsıyorsa. "mantık"ta iddiayı kanıt kabul etme hatası üzerine kurulmuştur: Bedavadan varsayar ve sonradan ürettiği varsayımlarla kanıtlar! 17. "yanılgı" olur. esası düşünen her zekayı en ziyade durduracak içeriktedir. İnsanlar için açıklık. ancak bize fikirler üreten ve bizi bunların birleştirilmesinin mümkün olup olmadığı hakkında karar verme iktidarına eriştiren duygularımızın sürekli tanıklığı üzerine kurulabilir. "bir ruh" (bir cin) olacaktır. bana kanıtlanmalıdır. 15. Vazgeçilmez bir varlık. Şimdiye kadar her din ancak. Bir şey. Her ilmihalin ilk sorusu.R . vahşiler. Allah'a ait bilgi hiçbir zaman aydınlanmadı. bir ruh yaptılar. bu zat hakkında. 16. çözümü en çetin soru olmuştur ve hep çetin olacaktır. yokluğunda çelişki oluşturan bir varlıktır. birbirini karşılıklı olarak bozan. ALLAH DEĞİLDİR Niteliklerinin bizce anlaşılmaz olduğu her zaman temin olunan. doğası ve içeriği bilinmeyen bir zatın varlığına inanıldığı. saatinizi işleten şeyin ne olduğunu sorunuz. o şey hayal ürünüdür. bu zatın "ne" olduğu bana söylenmekle başlanmalıdır. Bütün cahiller gibi. Kısacası.Bir Allah'ın varlığı bütün dinlerin temelidir. Herkesçe onaylanan ve uygulanan bu ilkeler. Hatta meseleye yakından bakılırsa. Hocalara dünyayı yürüten şeyin ne olduğunu sorunuz. size cevap olarak "bir cin" (bir ruh) diyecektir. işe. içtenlikle ileri sürülebilir mi? Bir zatın var olduğuna veya olabileceğine beni inandırmak için. Allah'ın varlığından söz açılır açılmaz suya düşer. en derin düşünürler bu konuda en vahşi milletlerle ve en cahil hödüklerle aynı düzeydedir. "ALLAH ANLAM İFADE ETMEMEKTİR Metafizikleştire metafizikleştire (yani doğaüstü nitelikler vere vere) Allah'tan tam bir cin. Ama yeni ilahiyat bu sayede. birtakım kuruntuların. size vereceği cevap. anlayabileceğim şeyler söylenmelidir ve kendisine bu sıfatların atfedildiği zatın olmamasının mümkün olmadığı. Bilmem hangi uğursuzluk eseri olarak. beni cevap veremez bir hale getirip susturmak için. Ancak dinin bu içyüzü. belirsizliklerin etkisiyle daha da çok karartıldığı görülür. En uygar milletler. Şimdiye kadar bu varlıkla ilgili ne söylendiyse ya anlaşılmaz ya da tümüyle çelişkili bulunur ve dolayısıyla sağduyu sahibi olan her insan için olanaksız olması gerekir.
esintiye benzeyen bir etkeni amaçlar. bize. böyle bir "cevher" hakkında en küçük bir fikir oluşturacak bir insan var mıdır? İlahiyat dilinde "ruh". cinlere. hareket ettiğini gördüğümüz maddenin bağrından çıkarmak. her an eserlerini duyduğumuz. ne uzayda bir yer işgal edebilir. iş yaptığını. ne maddeyi hareket ettirebilir. bu ihtiyaç görülebilirdi. cadılara. ya da modeli olmayan bir düşünceyi ifade ettiği kadar. bir düşünce yokluğundan başka bir şey midir? Ruhaniyet düşüncesi de modelsiz bir fikirdir. Doğrusunu söyleyelim. varlığı bütün duyularımızla sabit olan. Bununla. bütün varlıklara ışık. bir "ruh"tan söz ettiğinde. BİR RU İlahiyatçı. G AYKIRIDIR İnsanlara madem bir Allah lazımdı. (hocalar. Ona "ruh" kelimesinin neyi ifade ettiğini sorunuz. Metafizik Allah. 19. yersiz korkulara. isyan ettirebilecek hiçbir masal ve kuruntu bulunmaz. gençleştirir. hortlaklara. 21. maddeyle hiçbir ilgisi ve ilişkisi yoktur" karşılığını verecektir. sihirli ya da hayali bir eylem ve etkide bulunmasına inanmaktan daha az mı gülünç. yürürlükte olmayan. elsiz bir işçidir. kendisi için olduğu kadar başkaları için de az anlaşılır oluyor. ya da daha az mı olanaksızdır? Böyle bir Allah kabul edilir edilmez. rüzgara. İlahiyatçılar. bir ruhun madde üzerinde. kısacası bütün ruhaniler) insanları. kendilerine söylenen hikayeleri. o güneş ki.Vahşi. insanı kızdıracak. bizzat kendisinde bulunmayan bir şeyi kendi kendisinden çıkaramayan ve kendisine verilen ruhani cevherin hiçbir şeyi harekete geçirmeye yetenekli olmadığı "ruhani" bir varlığa atfetmekten ve yüklemekten daha doğal ve daha anlaşılabilir değil midir? Bir ruhun madde üzerine etkisi hakkında bize verilmeye çalışılan düşüncenin hiçbir şey ifade etmediği. bunların . ne gözle görülen bir alem oluşturabilir. hahamlar. bir mekana sahip değildir. hiç olmazsa bu kelimeye bazı anlamlar yükler. anlamsız bir laftan. tümüyle basittir. büyücülere. güzel kokuya. eşyanın oluşmasını bilinmeyen bir kuvvete. hiçbir şey açık değildir. ve yokluğu. Allah'la neden yetinmediler? İnsanların kulluk ve şükranına güneşin hak kazandığı dereceden daha çok hak kazanmış hangi varlık vardır? O güneş ki. size hemen.1 Bütün varlıkları. sıcaklık ve hayat verir. rahipler. deliliklere ve ağız dalaşına yol açmaktan başka bir şeye yetenekli değildir. Ona atfedilen içeriğe göre. huzuru doğayı neşelendirir. "lemyelit"tir. 22. Ancak bir irade gücüne sahip olan Allah nedir? Ve bu ilahi iradenin konusu ne olabilir? Perilere. ancak hissedilen eserler meydana getiren havaya. Yeni ilahiyatçı meseleyi incelte incelte. birçok milletin taptığı bu güneşle. düzenleyebilir ve oluşturabilirdi! Ancak yeni ilahiyatın Allah'ı kısır bir şahıstır. ne de insanlar ya da ilahlar doğurabilir. "Bilinmeyen bir cevherdir. boş kuruntulara. Y Eski adamların maddi Jüpiter'i hiç olmazsa kendisine benzeyen şahıslar tahrik edebilir. gulyabanilere inanmak. o irade gücüyle icra eder" diye bağırıyor. doğayı hüzne ve bitkinliğe boğar. "Allah eylem ve icrada bulunmak için ele ve kola muhtaç değildir. 20.
ne genişliği ne uzunluğu ne derinliği olan matematiksel noktadır. Allah'ın olanaksız sıfatlarından başka bir şey söylemezler. gerçekte. onun sıfatına cüretkar bir gözle bakmak caiz değildir. Allah'larının içyüzü ve gerçeği hakkında bir şey söylememeyi gerekli gördüler. İlahiyatın "Allah"ı nedir. insan dimağının kuruntularına tapmak* ya da daha doğrusu hiçbir şeye tapmamaktır. gerçek." 24. Bu. asla sonu olmayan bir varlıktır. "Allah'ın içyüzünü bilmeye gerek yoktur. kısa ve özlü bir bilgiyi içtenlikle edinebilecek bir kimse var mıdır? Her düşünceyi olumsuz kılan. son derece iyi olan ve bununla birlikte hep hoşnutsuzlar meydana getiren. Allah'ın varlığı hakkında nasıl kanaat ve güven oluşturulabilir? Allah'a tapmak. madde olmayandır. ilahiyatçılar. yani Allah kelamı olmakla birlikte Kuran'a ithal edilmeyen tanrısal sözlerdir. 25. ancak hayali bir yaratıktır. Allah'tan söz etmesi için ricada bulunmaktan başka bir şey gerekmez. ona atfedilen sıfatların kendisinde birleşmesinin mümkün olup olmayacağı incelenmeden önce. "Allah sonsuzdur. "Ben kulumun zannında mevcudum" (Yani insanlar beni nasıl sanırsa. ölümsüz bir varlık. Bize. hiçbir eksiği olmayan tam bir varlıktır. öyleyim. ona bilmeksizin ibadet edilmelidir. düzeni seven ve bununla birlikte yönetiminde kargaşa hüküm süren bir zatın önünde diz çöktürür. * Bir kutsal hadistir. Allah hakkında bir kelime söyler söylemez. sözlerinin. ALLAH'A TAPMAK BİR MEVH Sıkıntıdan kurtulmak için bize demliyor ki. Allah'ına atfettiği sağlam esaslarla birleştirilmesi mümkün değildir.mümkün olup olmadıkları hakkında hiçbir tartışmaya girmeksizin dinleyen çocuk yerine koyar ve onlara bu çocuklara yapılan işlemi yaparlar. varlığından emin olmak gerekmez mi? Bu durumda. genişliğiyle her yeri dolduran. Bir "ruh"tur.) 26. 23. Bir filozof. Bu durumda Allah nedir: Doğanın görünmeyen gücünü ifade etmek için üretilmiş soyut bir kelimedir. ALLAH NEDİR? Bir Allah'ın varlığını sarsmak için bir ilahiyatçıya. " Ancak. Oysa bu oluşumdan sonuç olarak ortaya çıkabilen. ilahiyatçılardan söz ederken büyük bir zihin açıklığıyla şöyle demiştir: "İlahiyatçılar Arşimet'in bilinen meselesinin çözümünü bulmuşlardır: Dünyayı manivela ile hareket ettirmek için gökyüzünde bir dayanak noktası. Ben insanların kuruntusunda mevcudum anlamındadır. hakkında bir fikir ve bilgi edinmeksizin ona kulluk etmek gerekiyorsa. İLAH Din. Böyle bir fikirsizlik ve anlamsızlık yığınlarından. en küçük düşünce bize gösterir ki. şimdi düşünülsün. mekansız olmakla birlikte sonsuz olan. arzusunu hiçbir zaman uygulamayan. Eksiksiz. hiçbir aklın . Ya da. ölümlü değildir" gibi soyutlamalar zoruyla gerçek ve tam olgun bir zat oluşturabilecekleri zehabında bulunurlar. ALLAH İMKANSIZLIĞI TANRISIZLIĞA NEDEN OLUR VE BUNU HAKLI KILAR Kuşkusuz zihinleri daha çok karıştırmak için.
varsayılan şeyler olduğunu görürüz. bütün ilahiyatçılar bize derler ki. deliliklerden ya da fesattan. bir Allah'ın varlığını inandırıcı bir şekilde kanıtlamakla başlanmalıydı. tanıyamayacağı bir şeyi bilemediğinden. "En güvenilir yön tutulmalıdır. Bu nedenle tanrısızlardan intikamını acımadan alacaktır.. onları çelişkilerden oluştururlar. 27. Sözün kısası. Bu ilkenin sonucu olarak hocalar. Allah sonsuzdur demek. Allah'ı insan için bir "hiç"e çevirmektir. onun şiddeti doğrudur. Allah'ın ne hakkı vardır! Kişisel yaratılışı gereği olarak bilemediği. adaletle dolu olduğu söylenen ilahi zat. işe. korku kadar ikna edici kılmaz. varlığına inanmaya engel olan bir cinnet halinde bulunduklarından dolayı insanları acımasızca cezalandırabilir. yani bir Allah'ın varlığını kabul etmeyen kimseyi cezalandırmış olsaydı. bizzat icat ettikleri bu hayaletlerin varlığından kuşkulanmamak olduğunu söylerler! Bu yol izlenince. ALLAH'A İNANMAK HİÇ İNANMAMAKTAN NE DAHA EMİNDİR. Sonra da emin yolun. İş böyle olunca. Allah hiç kuşkusuz zorbaların en haksızı ve en tuhafı olurdu. Bu durumda sabit olur ki. bir kanıtı. Allah'ın "insanlar için yapılmamış" olduğunu (yani Allah'ın insanlarla hiçbir ilişkisi olmadığını) teslim etmektir. Bütün çocuklar tanrıtanımazdır. ne de Allah bunu istedi. kanıtlaması gerekirdi ki. Çünkü. Bize denilecek ki. kendisi hakkında insanın kuşatılmış olduğu yenilmez ve zorunlu cehaleti cezaya çarptırabilir. bir mutlak hükümdarın varlığını reddettir ebilecek hiçbir şey yoktur". onu insan için yararsız kılmaktır. bu yapıları yüzünden tanrıların içeriği hakkında bir fikir edinemeyen yaratıklara kızmaya. Allah insanlar tarafından ne bilindi. Bu tehditleri soğukkanlılıkla inceleyecek olursak. rahipler. ancak onu her şeyi bilir olarak yaratmadı".kabul etmediği şey. Allah hakkında hiçbir fikirleri yoktur. azaplara çarpacaktır. Bundan şu sonuç çıkar: Allah insana tanrıların içyüzünü anlayacak ölçüde geniş yetiler vermedi. tanımadığından dolayı. "Allah insanı akıllı yarattı. Yani sözünü ettikleri şeylerin gerçekte olmadığını. söz konusu şeylerin "varsayıldığını" buluruz. Ya da en azından.. inanılması inanılmamasından daha güvenilir olmayan hiçbir saçmalık bulunmaz. NE DE DAHA AZ CANİYANE Genellikle insanlar için hiçbir şey. bir tanrıtanımazı. hahamlar vb. İlahiyatçıların düşünce. varlığı hakkında kuşkulanmak küstahlığında bulunanları şiddetli cezalara. Bize yine kanıtlanmalıydı ki. pek lanetlenmiş olduğunu bize söylemeden önce. bu durumda bu cehaletleri nedeniyle çocuklar suçlu mudur? Çocukların Allah'a inanma zorunluluğu . adil bir Allah. dinsizlik ve günahkarlıktan başka. Eğer Allah'ta her şeyin sonsuz olduğu temin olunursa. Allah. yargılama ve akıl yürütme tarzı pek tuhaf değil midir? Korkunç hayaletler üretirler. bozuk akılların anlayamadığı bir zat. Kendisine inanmanın daha güvenilir ve mevcudiyetinde tereddüt ya da onu inkar etmenin pek çirkin. gücenmeye. ademden (yokluktan) başka bir şey olabilir mi? "Allah'ın sıfatını anlamak insan aklının iktidarı içinde değildir" iddiasında bulunmak. onunla yarattıkları arasında hiçbir ilişki olmayacağı itiraf edilmiş olur.
din de babalardan evlatlara geçer. bunların da kendi anne. eğitim. insanlara. BU YERLEŞMİŞ BATIL BİR İNANIŞTIR Aile mülkü. ZAMANIMIZ İLAHİYATININ İLKELERİNE İNSANLAR ASLA İNANMAZLARDI İnsanoğlunun dincileri. üzerinde yapılmak istenen bütün değişiklikleri kabul etmeye hazırdır. Bize söylediklerini muhakeme etmenin yasaklanması bile güvenimizi asla azaltmaz ve çoğu kez onların görüşlerine saygıyı artırmaya da yardım eder. yetiştirmiş olanların tehlikeler taşıyan sözünden başka hiçbir esas olmaksızın. Kendisinin akıl yürütme gücü olmadığı bir zamanda. hahamlar tanrının içyüzü meselesinde yaya kalır ve bu konuda bir şey bilmekle iftihar edemezken. bize öğrettikleri şeyler hakkında çok güçlü bir vicdani kanaatleri olduğunu sanırız. papazlar. eğitim ve öğretim görevlilerinin görüşlerini bizde çimentolamaya yarar ve onların bizden çok usta. baba ve öğretmenlerinden almış oldukları Allah'ı alır. çok uyanık oldukları inancında bulunuruz. ibadet etmeye zorunlu tuttukları çocukların Allah hakkındaki fikrinden daha açık bilgilere sahip midir? 29. hocalar. Küçük yaşından beri bu düşüncelerle doldurulmuş kırk yaşındaki bir . Sütninelerimiz bizim ilk ilahiyatçılarımızdır. en derin ilahiyatçılar. İşte bu kanı. bütün fikirlerini verir.hangi yaşta başlar? Ergenlik yaşında diyeceksiniz.. özellikle çocuklukta yumuşak bir balmumu gibidir. öğretmeninden. kadınlar. 31. bu noktada hangi fikre sahip olabilirler? 28. ALLAH'A İNANMAK O İnsanlar. En küçük yaştan başlayarak otomatik olarak her iki ellerini kavuşturmayı (el bağlamayı) çocuklara öğretirler. bunlar henüz batılı gerçekten ya da sağ eli sol elden ayırt edecek bir yaşa gelmeden önce öğretmekle çok tedbirli olarak hareket ederler. Pek genç yaşımızda iken kafamıza sokulmuş doğru ya da yanlış fikirleri doğadan almış ya da doğarken bunlarla birlikte doğmuş olduğumuz inancında bulunuruz. Çocuklara gulyabanilerden ve Allah'tan söz ederler. işçiler. Kendi kendimize yardım edemediğimiz bir zaman ve yaşta. Bundan başka.1 EĞİTİLMESELERDİ. Ancak herkes bu Allah'ı kendi yaratılışına göre düzenler. Herkes anne ve babasından. Allah'a inanırlar. 30. hakkımızdaki özen ve dikkatlerine bakarak. BAT Batıl inançlar. kendilerinden daha çok fikre sahip olmayan kimselerin sözleri üzerine. sözün kısası bütün insan kitlesini oluşturanlar. Sütnineler. dünyanın halkı. insana hemen hemen bütün görüşlerini. dünyada pek az kimsenin bir Allah'ı olurdu. değiştirir ve kendine göre renklendirir. Bizleri büyütmüş. bizi aldatmak isteyebileceklerine ihtimal vermeyiz. vergileriyle birlikte babalardan evlatlara intikal ettiği gibi. BAT İnsan dimağı. Bu yaş ne zaman başlamalıdır?. Eğer kendilerine bir Allah verilmiş olmasaydı. bunların bize binbir türlü sapkınlığı kabul ettirmelerinin nedeni işte budur. 32.. din ilkelerini. sapkınlıklarımızın en büyük kaynaklarından biridir.
karmaşık birleşmelerin zorunlu sonucundan başka bir şey olarak görmez. "Bir Allah olmaksızın doğanın açıklanması mümkün değildir" diyorsunuz.DO Doğanın nedenleri hakkında bilgisizliklerini itiraf edecekleri yerde. düzeneklerini anlayamadıkları her konuda kendilerine Allah'ın parmağı gösterilmiş olan ve önceden ilahiyatçılar eliyle hazırlanmış bulunan bazı kimseler için. Bir köylü her gün görmüş olduğu güneşin güzelliğine asla hayran olmaz. Ancak dünyada. doğa olayları bir Allah'ın varlığını kanıtlayabilir. Doğada. Düğümleri çoğaltarak. Bütün toplamı evren olan sonsuz karmaşık birleşmelerle çeşitli şeyler meydana getiren etki ve maddelerin çeşitliliği hakkında sahip olmanız gereken fikirlerden yoksunsunuz. denizin bir dizi hareketini asla hissetmez. gözlerinizin ancak pek az bir kısmının gördüğü çok sayıda varlık meydana getirmeye güçsüz olduğuna hükmettiğinizde. Bütün bu şeyler bir Allah'ın varlığını kanıtlamayacaktır. doğanın ne olduğunu bilmediğinizi kanıtlayacaktır. sürekli ve çeşitli yasalardan. karanlığı iki katına çıkararak görmek ve seçmek iddiasında bulunuyorsunuz. hakkında hiç olmazsa bir fikir edinebildikleri doğayı incelemek yerine hayal dünyasında bilinmeyen bir neden aramaya giden din imamlarının mantıkları kadar şaşılacak hiçbir şey yoktur. ona hiç dikkat etmezler. doğanın olağanüstü olayları bir Allah'ın varlığına bizi götürmek ve bu önemli gerçeğe bol bol inandırmak için yeterlidir. Siz karanlık olan bir şeyi. hissedilmesi ya da bilinmesi mümkün olan etkenlerden habersiz bulunduğunuzdan. doğa olaylarını doğanın gücünden. bir düğümü çözdüğünüzü sanıyorsunuz. 34. doğayı izlemek ve seyrini değerlendirmek için. Gördüğümüz olayların yaratıcısı Allah'tır demek. yeteneği ve gerekli eğitimi. ayrıntılı botanik kitaplarını kopya ediniz. Ey cezbedici fizikçiler! Bir Allah'ın varlığını bize kanıtlamak için. Bu. hazırlıkları bulunan kaç kişi vardır? İnsanların çoğunluğu. tersine. boş zamanı. bu olayları gizli bir nedene bağlamak değil midir? Allah nedir? Bir ruh nedir? Ey bilginler! Doğayı ve yasalarını inceleyiniz. Batıl fikirlerden arınmış bir fizikçi. Doğaüstü nedenler aramayınız. Sözün kısası. içinde Allah'ınızın büyüklüğünü bulduğunuzu saydığınız organlaşmış zerrelerin önünde dünyayı unutmaya dalınız. ancak bunlar için. uzun uzadıya açıklanmasına giriniz. poliplerin. Sonra suların akıntısına hayranlıkla bakmak için yeryüzüne dönünüz. doğanın kuvvetleri hakkında hiçbir fikre sahip değilsiniz demektir. bir etkene ihtiyacınız var demektir. fikirlerinizi aydınlatmak şöyle dursun. böceklerin. Bu. bunlardan teolojik sonuç çıkarmaz. I Bize temin ederler ki. Bir gemici. fikirlerinizi daha çok karışıklığa ve kendi kendinizi anlamak olanaksızlığına düşürecek olan "doğaüstü" nedenlere başvurmayınız. bu nitelik kanıtlayacaktır ki. 33. Zamanında. doğanın içyüzünü görüp seçtiğinizde. doğanın.adamın kafasından bu düşünceleri çıkarmak ne kadar zor olursa. kelebeklerin. hakkında gerçek bir fikir edinmeniz hep olanaksız olacak bir etkeni kast ettiğiniz bir kelimeden yardım . tanrılar hakkında verilen köksüz fikirlere kırk yaşındaki bir adamın ruhunu alıştırmak da o kadar zordur. Mikroskopla donanmış olduğunuz halde bile. İnsan vücudunun inceden inceye. pek az anladığınız her şeyi açıklamak için hiç anlamadığınız bir nedene.
Bir sanatla yapılmış uydurma bir şey değildir. Hareketlerin ya da eylem ve etkilerin çeşitliliği. Yani kesinlikle anlaşılmaz ve çelişkili bir varlık. gözlerin o şeye yönelmiş olması gerekir. Etkeni kendisindedir. ve doğaya bir hareket vermek için gerekli hiçbir şeye sahip olmayan o ruhani hareket ettiricinizden söz etmeyi bırakınız. Varlıkları birbirlerinden ancak organlarımıza ulaştırdıkları izlenim ya da hareketler sayesinde ayırır ve seçeriz. O asla yoktan var edilmemiştir.almayı daha kolay buluyorsunuz. asla bir sonuç değildir. Bir cismin kokusunu almak için. "sahipsiz eser yoktur" diyorlar. dünyanın kendi kendine oluşmadığını tekrarlıyorlar. beyhude geçmişlerinizden dönünüz. gözümün ağtabakası üzerinde etkili ışık veren. Bir sesi işitmek için. bir hareket ortaya çıkarmaksızın bizde etki yapmaz. hareket eder. başka bir deyimle güzel kokulu maddeden yayılan zerreciklerin etkisiyle koklama duyusunun harekete geçmesi gerekir. onları hissederiz. gözlerinizle gördüğünüz bütün eserleri oluşturmak için doğanın muhtaç olmadığı. koku alan organın uyarılmış olması. Her dakika. maddelerin çeşitliliğini oluşturur. görevini yapmak için yürürlükte bulunmayan ve kendisinden daha fazla bilinmeyen bir harekete geçiriciye. HAREKET DOLAYISIYLA RUHANİ BİR HAREKET ETTİRİCİ VARSAYMAK GEREKSİZLİĞİNİN ÖTEKİ KANITLARI Maddelerin ya da cisimlerin üzerimizde oluşturdukları izlenimlerin ya da etkilerin çeşitliliği sayesindedir ki. Kendi kendisinin yaratıcısıdır. kendisi de bizzat harekette bulunmaksızın bizde bu hareketi oluşturamaz. havsalam alamaz. Pekala. 35 I EDER Bize gururlanarak. doğada her şey hareket halindedir ve siz. Madde. Oysa bir şeyi fark etmek ya da hissetmek için o şeyin organımız üzerine etki yapması gerekir. Görüntüsü gözüme ulaşan. bizzat hareketli olmasa başka bir şeyi harekete geçiremeyecek olan bir maddi ses kaynağının harekete geçirdiği hava dalgalarının kulak zarına çarpması zorunludur. bu hareket ettirici nedir? Bir ruhtur. bir tür heteroj enliğin zorunlu sonucu olarak. Bunun üzerine size diyeceğim ki. ne fark . İçyüzü hareket etmek ve oluşturmak olan doğa. Bu şey. evren bir etkendir. Bundan açıkça şu sonuç çıkar: Hareket olmaksızın ne duyabilirim. Görüyorsunuz ki. mekana sahip olan rengin madde üzerinde bir hareketi olmaksızın ışığı ve görmeyi. Esasen hareket eden ve aktif olan bu toplamın bir hareket ettiriciye muhtaç olduğunu sanıyorsunuz. gerçekliğin varlığıyla "var olan" gerçek bir dünyaya giriniz. Evren hep var olmuştur. onlar hakkında ayrı ayrı duygulara ve düşüncelere sahip oluruz. varlığı zorunlu ve gerekli bir varlıktır. kendi enerjisiyle. Ancak. olanaksız başlangıç nedenlerini bırakınız! 36. bunları birbirinden ayırır ve her birine özel duygular tayin ederiz. Bir şeyi görmek için. gözlerinizin önünde yaptığı gibi. doğanın esasında ölü ve enerjisiz olduğunu iddia ediyorsunuz. iticiye muhtaç değildir. tali nedenlere özen atfediniz. maddenin bizzat ve kendi kendine hareket ettiği sonucunu çıkarınız. hayali bir dünyadan çıkınız.
İnsan hep. ilk ağaçların. boşlukta yer tutması kadar esas sıfatıdır. Algıladığım bir hareket olmaksızın. İnsan anlayışlı ve olgundur. Ancak insan makinesinde ve eriştiği zekada. Okulda "bir varlığın içyüzü bu varlığın bütün özelliklerinin kaynağıdır" derler. kendi varlığımdan bile haberdar ya da emin olamam. zekasız bir doğanın değil. varlıklarını bize bildiren ve ilk zihinsel görüntülerini bize veren tek neden. Vücuduyla. Eğer hareketin her maddenin özelliklerinden. ne başı. Dolayısıyla. Oysa.edebilirim. Bir şişede korunan ya da havayla temastan yoksun olan Pyrophore. eylemde ve işte bulunmak için. doğanın diğer ürünleri gibi. haklarında bir fikrimiz bulunan cisim ya da maddelerin bütün özelliklerini. ihtiyaçlarının bu yetiyi genişlettiğini ve örnek olarak diğer insanlarla birlikte yaşaması ve kaynaşması sayesinde zekasının verimli olduğunu teslim ederim. insanın zeki olduğunu. doğanın bir ürünü görünmektedir. Şunu da eklerim ki. Ancak. insanın şuursuz. havaya bırakılınca ateş almaz mı? Un ve su. bana bunu açıklamak için. madem insan doğanın içinde mevcuttur. bugünkü halinde oluşmuş olarak mı çıkmıştır? Bilmiyorum. gözle görülebilen şeylerinden ve asli sıfatı olduğunu gösteren kesin kanıtlardan sudan bahanelerle kaçınılmakta inat edilirse. Paraguaylılar aydan geldiklerini söyler ve bundan dolayı bize budala görünürler. akıl durdurucu. ne bir ağzı ve ne bir nefesi bulunan soyut bir ruhun biraz çamur alarak ve üzerine üfleyerek insanı yaptığı söylendiğinde. Ve onsuz maddenin algılanması ve kavranması mümkün değildir. birbiri üzerine etki yapacak duruma getirildiklerinde kendiliklerinden harekete geçtiklerini teslim etmekten kimse yasaklanmaz. şaşkınlık verici göründüğünü kabul ederim. 37. İlk taşların. ilk fillerin. sonsuz ölçüde zeki ve güçlü bir yaratıcının elindeki kudreti onaylayınız!" İnsan makinesinin bana. zeki bir zatın eseri olması gerektiği sonucu çıkarılır. ne seçebilirim. Bu iddia daha aklı başındadır. pek övündüğü ve mağrur göründüğü aklını kullandığı son derecede ender görülüyor ve hiçbir şey bu kadar ender görülmüyorsa da. birbirine karıştırılınca ekşimeye başlamaz mı? Bu bakımdan ölü maddeler. kendiliğinden harekete geçerler. insan makinesinin bu şekilde oluşumunu aklım hiç almaz. maddenin. ne gözleri. Dolayısıyla şu sonucu çıkarmak zorundayım: Hareket. İNSANIN VARLIĞ KANITLAMAZ İnsan nereden geliyor? Kaynağı. insanın kaynağını açıklarken düştüğüm ölçüde güçlük içinde bulunurum. eseri olmasıyla bu kadar övünmesi gereken bir yaratıcının sonsuz zekasını açık olarak . ne elleri. doğanın oluşumu kuvvetlerin üstündedir demekte kendimi haklı görmem. hiç olmazsa. bundan. ölü ya da güçsüz sanılan maddelerin. ne de düşünce gücümü herhangi bir konuyla işgal edebilirim. ne ayakları. ilk karıncaların vb. Bize ardı kesilmeksizin bağırarak diyorlar ki. bir harekete geçiriciye muhtaç değildir. Avrupa'nın ilahiyatçıları soyut bir ruhtan geldiklerini söylerler. nereden geldiklerini söylemek istersem. "İnsan makinesi gibi şaşırtıcı bir eserde. Allah'ın. harekettir. ilk aslanların. ne madde hakkında bir hüküm verebilirim. ne akciğerleri. madde hareket yeteneğine sahiptir. ne karşılaştırabilirim. başlangıcı nedir? Zerrelerin gelişigüzel bir rastlantı ve birbiri arkasından gelip birleşmesi sonucu mudur? İlk insan yerkürenin balçığından tümüyle.
Bu etken ve .. NE Bu durumda. birbirleriyle karşılaşmaları yasaları hakkında bilgisiz olduğunu söylemektir. sonsuz bileşimlerin. varlıkların. Allah'ın zeki olduğunu kanıtlamaya o kadar az elverişlidir. Her ne kadar insanlar tarafından bilinmeseler de. Görüyorum ki. Zerrelerin toplumsal rastlantısallığından söz etmek ya da rastlantıya bazı etkenler atfetmek. Bu yasalar. rastlantı değildir. benzer durumlarda zorunlu olarak yapmakta oldukları ve başka türlüsünü yapamadıkları için. Görüyorum ki. 39. şaşırtıcı aklı da bozuluyor ve perişan oluyor. bu etkenler kesin kurallara göre eylem ve etkide bulunmanın asla dışında kalmazlar. orada her şey sabit yasaları izler. İyilik. Ancak bu düzen. sabit yasaların eseridir. yaratığı olduğu Allah'ın kötülükçülüğü sonucunu çıkarmak ne kadar olağan değilse. etkensiz asla bir eser yoktur. Doğaya. gördüğümüz eserleri zorunlu olarak oluşturmaya özgü birtakım etkenlerin sonuçlarıdır. çevresindeki gezegenlerde bulunan varlıklara hayat vermek için ışıması zorunludur. kapsadığı varlıkların tümü bu etkenin zorunlu eserleridir ki bazen onun hareket biçimini bize gösterir. sistemimizin merkezine koyan. bazen tümüyle yok oluyor. hakim olduğu söylenen bir etkenden. olgunluk ve hakimiyetle dolu olduğu. doğası gereği ve oluşmuş olduğu cevherin eseri olarak bu yeri işgal eder ve buradan. Nitekim. rahim. insanın zeki olması da. size tekrar ediyorum: Evren asla bir eser değildir. Doğa öyle bir kelimedir ki. cisimlerin birbirleri üzerinde etki yapmaları. cereyanların zorunlu sonucundan başka bir şey değildir. insan vücudunun maddi organlarının bir dizi durum ve kuralına bağlıdır ve insanın akıllı olmasından Allah'ın da akıllı olması sonucunu çıkarmak gerekmez. rahman. evren ve bütün içeriği rastlantının eseri midir?" diyeceksiniz. hep kötülüğün. eksikliklerin. 38. Bu karşılaşma. kombinasyonların. bu çok şaşılacak makine bozulmaya açıktır. Allah hep. varlıkların özelliklerine ve bazı nedenlerin birleşmesinden zorunlu olarak meydana gelmiş olan sonuca hiç aşina olmayanlar için her şey rastlantı olarak görünür. evren bütün eserlerin etkenidir. İlahiyatçılar. gözlerimizin tanık olduğu çeşitli hareketlerin toplam büyüklüğünün çokluğunu ifade etmek için kullanırız. Doğada hiçbir şey rastlantı olarak yapılmaz. Bir madde zerresi başka bir zerreyle yanlışlıkla ya da rastlantısal olarak karşılaşmaz. alim. Gerek organik. bize bazen elverişli bazen zararlı olan etkenler ya da durumun zorunlu olarak ortaya çıkardığı hareketlerin. her varlığın hareket etmesini gerektirir. EVREN Bir Allah'a tapanlar..gösteren hiçbir şey görmüyorum. Güneş. ancak seyrini çoğunlukla gizli tutar. deliliklerin oluştuğunu göreceğiz. çeşitli maddelerin. Bundan şu sonucu çıkarıyorum: insan aklı. insanlar "rastlantı" kelimesini kullanırlar. makine bozulunca. insanın maddi olmasından Allah'ın da maddi olması sonucu çıkarılmıyor! İnsanın kötülükçülüğünden. bütün evrenin düzeninde onu yöneten akıllı ve hakim bir zatın varlığını reddetmenin olanaksız olduğunu sanırlar. Bu yasalar bazı eserlerle etkenleri arasındaki bağlantıdan başka bir şey değildir. Hayır. işi nasıl tutarlarsa tutsunlar. eserleri kendisini inkar eden ya da bu eserler aracılığıyla kendisi hakkında bir hüküm vermek olanaksız olan bir etken olacaktır. gerek inorganik bütün cisimler. "İnsan. Güneşi. Gerçek etkenler hakkındaki bilgisizliklerini örtmek için.
her şeyi yolunda. Allah hareket ettirici olmasa madde hiçbir eylem ve etki yapamaz. biri için huzur ve güvenlik olan. rüzgarların esmesi. İnsanın bir düzensizlik görünce rahatsız olması. etkenler. "işte mucize!" diye bağırıyoruz ve bunları. Cisimler. gücünü ve sezgisini kanıtlasaydı. ırmakların akması. acizlikle ve eşyayı ilk düzenlemesi sırasındaki sezgi ve beceri eksikliğiyle suçlanırdı. ihtilal olmaz. her şeyi genişliğiyle doldurur. eserlerini ister uygun bulalım. bereketli yağmurlar. bulaşıcı ve salgın hastalıklar. eylemlerinde ya da hareketlerinde bize meçhul olduğundan. Depremler. daha az olağan ve zorunlu olmayan etkenlerin etkisiyle bozulunca. Doğanın yaratıcısı ve hareket ettiricisinin Allah olduğu varsayılsa. kuraklık. volkanlar. Doğa. gözlerimizin önünde hareket eden bütün etkenlerden daha az bilinen etkenlere mal ediyoruz. başkası için ızdırap ve karışıklıktır. teslim ediyorsunuz . verdiği nimetlerinden dolayı minnettarlık duymamızı gerektiren hayırlı eserler kadar zorunludur ve evrenin düzenli eserlerindendir. Bozukluğundan şikayet ettiğimiz zaman.durumların bazılarını iyi bulur. yine. içeriklere ve zorlamalara göre. zorunlu ve gerekli olarak eylemde ve etkide bulunurlar. Kötülük yaparken rahatsız edildiklerinde. diğer bir mevcut için düzensizliktir. su baskınları. Diyorsunuz ki. Bir mevcut için düzen olan. alıklığını kanıtlardı. Allah'ın lütfüna. Allah için doğada hiçbir düzensizlik. bu eserlerin eylemini bozmadıkça. "Allah her tarafta vardır. bir şeyin var olabileceğine şaşmaktır. onsuz hiçbir şey yapılmaz. kıtlık. yani aynı etkenler aynı eserler meydana getirir. "değişmez" olmazdı. ağır cisimlerin düşmesi. hiçbir karışıklık mevcut olmazdı. Eserlerini hissettiğimiz etkenler. düzensizlik de tanrısallığın zaafını. hep aynı yolu izler. hazırladığı ya da eylem ve harekete geçirdiği unsurları. onsuz bir sinek bile kanadını kıpırdatamaz. insan haklı olurdu. eylemi yerine getirmeleri zorunlu olmaz mıydı? Eğer eşyanın akışı alışkanlığını değiştirseydi. her şeyi karışıklık ve düzensizlik içinde görürler. Evren hep düzen içindedir. "sünnetullah" (Allah'ın koyduğu düzen). aynı etkenler aynı eserler oluşturmaya devam eder. Doğada bir düzen. Dünyada bir düzenin egemen olmasını görerek şaşkınlığa düşmek. bizzat kendi kendisinin varlığına şaşırmış olmaktır. bu dünyanın kapsadığı varlıklar. Allah'ın bunlara vereceği özelliklere. Eğer dünyanın düzeni tanrısallık sıfatını. kudretinin ve iyiliğinin en inandırıcı kanıtı sayılan dünya düzeni yalanlanırdı. bir intizam görülünce bundan şaşkınlığa düşmek. etkenlerin eylem tarzı ve etkileri değişince ya da bozulunca. bazılarından şikayet ederiz. Yapacağı etkilerin tümü. Allah'ın varlığının. ister bulmayalım. " Ancak bu durumda. zekasının. araçları seçmekte aldanmış olmakla Allah'ı suçlamakta. kararsızlığını. eserlerin artık aynı eserler olamayacağını unutmaktır. her şeyi düzenli bulurlar. tersine. onun için karışıklık. muzırlar ve kötüler. Yaptığı. Öteki etkenler birinci etkenleri başka türlü etkide bulunmaya zorlamadıkça. yalnız bizim kendi makinemizde bozukluk vardır. Allah'ın varlığından kuşkuya düşülürdü ya da en azından. Allah sebatsızlıkla. aynı etkenlerin aynı eserler oluşturduğuna şaşmak demektir. birbirleri üzerine tanığı olduğumuz biçimde. Engel ve cezayla karşılaşmaksızın her şeyi karıştırabildikleri zaman zararlı olan yaratıklar. şaşkınlık içinde kalıyor.
karışıklığın babasıdır. S BİR HAYALDİR Zeki olarak adlandırdığımız bir varlığın düşüncelere. amaçlarıyla hiçbir şekilde benzerlik göstermez" diyorsunuz. topluluk halinde yaşamaz. hakkında bir fikir edinmek mümkün olmayan bir zat hakkında hüküm vermek. zekasını nasıl tutkuyla yüceltebilir?! Bu durum. İnsan Allah'a taparken doğrudan doğruya kendi kendisine tapar. fikirleriyle. benimle birlikte Allah'ı gücendirir. ona tapmak demektir ve Allah'ın işine. Gerçi tanrısallığı süslemiş olmak için kullandıkları insan yaratılışından gelen şeyleri abartarak işin içinden çıkılabileceğini sanıyorlar. Bu durumda kendi ilkelerinize . ne söylediğinizin farkında olmuyorsunuz. İnsanlar ancak anlamadıklarına hayran olur ve taparlar. Cisimleri etkilemek için cisme sahip olmak gerekir. iradelere sahip olmak için organlara sahip olmak gerekir. "ilahi zeka. Allahınız karışıklık etkenidir. keskin renkleri birbirinden çıkan bir gökkuşağı oluşturan üç daire şeklinde görünmüş olduğunu öyküleştirir. İnsanı yaratılıştan gelen özellikler sonsuza kadar sürer ve bu andan itibaren artık anlaşmak olanağı ortadan kalkar. Düşüncelere. ilahi amaçlar insanların zekalarıyla. ey tanrıbilimciler! Allah'tan söz ettiğiniz zaman ne yaptığınızın. tanrısallığın. benimle eylem yapar. İnsanın Allah ile birleşmesi demek olan Theantropie'den ne sonuç çıkar? Yalnızca bir batıl hayal çıkar. 41. 40. karışıklığı hissetmek için "sıkıntı duymak" yeteneği olmalıdır. Siz. Allah bendedir. hiçbir sıfatı kabul edilmez. o batıl hayalin hiçbir şeyi. kavrayışlı olamaz ve dünyada olup bitenlerden etkilenemez. Düzensizliği. Allah'ın da bizim gibi mizacı var mı? Bizim olumlu niteliklerimiz. insan türünün bireylerine her türlü benzerlikten yoksun bir zata hiçbir şekilde uygun gelmez. onu fazlasıyla takdir etmek ve beğenmek. Vücuda getirilmesi için dünyanın zahmeti çekilmiş olan hayali hemen gözden saklamaksızın. Size göre Allah yalnız başına bir zattır. kendileriyle birlikte yaşadığımız kimseler hakkındaki iyi niyetlerimizdir. Ancak bu durumda. ilahi fikirler. Bundan açık olarak şu sonuç çıkar: Soyut bir "ruh" zeki.ki. şair. iradelere sahip olması gerekir. Ey dinciler. insanlar gerek iyi. düşüncelerini nasıl akla vurur. benimle birlikte Allah'ın varlığını reddeder ve bir Allah'ın varlığı fikrini çürütür.T ALLAH'TA VARSAYDIĞI İÇERİĞE AYKIRIDIR Allah'a verilen bütün bu sıfatlar. Dante. "Cennet" (Paradis) ezgisinde. organa sahip olmak için bir vücuda sahip olmak gerekir. içeriği bakımından. kendi çehresinden başka bir şey görmemiştir. değişmiş mizacımızın sonuçlarıdır. ancak göz kamaştıran ışığın kaynağını tespit etmek istediğinde. amaçlarının derinliğine hayran olmak. İnsanda da vardır ve insan günah işlediğinde insanı kışkırtan odur! Eğer Allah her yerde mevcut ise. hakkında bir fikir vermek mümkün olmayana tapmak değil midir? Bu aynı amaca hayran olmak. doğayı bozan odur. benimle birlikte aldanır. ne için olduğunu bilmeksizin hayran olmak değil midir? Hayranlık cehaletin kızıdır. erdemlerden ya da olgunluktan hiçbirine sahip olamayacağını bize kanıtlamak için en yüzeysel bir düşünce ile yetinmek gerekmez miydi? Erdemlerimiz ve olgunluğumuz. Allah'ın insana ait yaratılıştan gelen şeylerden. kendisine. gerek kötü olarak Allah'ın amaçlarını nasıl değerlendirir.
Dolayısıyla teolojinin açıklamasına göre. " SAÇMADIR Kendi üstünlüğünün tutkunu olan insan sanıyor ki. Eğer Allah esasen mutluysa kendi kendisine yeter ve herkesten ve her şeyden gönlü tok ise. Bizi temin(!) ediyorlar ki. bahçıvanın fikrine göre hareket etmiş olurlar mı? Karıncalar. Bütün dinlerin konusu. Allah'a göre insan. gerçekten mutlu mudur? Tasarrufları kalıcı mıdır? Hazları acılarla karışık değil midir? Durumlarından hoşnut olanlar çok mudur? İnsan türü maddi ve manevi sürekli dert ve felaketlerin kurbanı değil midir? . arzularına. Allah'ın insanı mutlu etmekten başka bir amaç gütmediğini iddia ederler. deliliklerin en büyüğüdür. projelerine uygun olarak hareket etseler. Tersine dünyanın bütün dinleri onu saldırgan ve isyan hedefi olarak göstermektedir.göre kabul ediniz ki. Ancak. 43. 42. Ta ki. eserlerine hayran olan ve kendisini yücelten bir kimse bulunsun! Ancak bu hükümlere göre. 2. kendi üstünlüğünü başkalarının üstünlüğüyle karşılaştırmaktan hasıl olur. özellikle tanrısallığın sıfat ve amacıyla ilgilenen teoloji. Bütün mesaisiyle birlikte Allah hiç yüceltilmemiştir. ondan bin kat daha aşağı bir yerde kalır. insan her zaman Allah'ını bilmenin tam bir olanaksızlığı ve Allah'ın içyüzü hakkında hiç yenilmeyen bir cehalet içinde bulunacaktır. Allah insan için yapılmıştır demek. aciz yaratıkların kendisine ibadet sunmalarına ne ihtiyacı vardır? 4. nankör ve asi insan ile öfkeli Allah'ının arasını bulmaktır. bahçıvanın amacına. özellikle kendisi için yapılmış ve her şeye gücü yeterli Allah tarafından yönetilmekte olan bir alemde. insan karıncalar için yapılmıştır demekten daha abestir. günahkar. Bu kadar yanıltıcı bir görüş ne üzerine oturtuluyor? Bize yanıt olarak. bizim erdemler dediğimiz şeylere Allah sahip olamaz ve onun hakkında da insanlar erdemli olamazlar. Bir bahçenin karıncaları. Bizzat sizin fikir ve kanaatinize göre. EVRENİN O DOĞRU DEĞİLDİR Evreni icat ederken. insan. Allah. yani ilahiyat. deliliklerin en tam olanı. Hiçbir benzeri bulunmayan bir varlık için şan ve şerefin hiçbir karar ve etkisi olamaz. hedefini açık bir şekilde yitirmiş değil midir? 1. Allah. Versay parkının kendileri için yapılmış olduğunu ve görkemli bir hükümdarın cömertliğinin bu parkı oluşturmasının ancak kendilerini mükemmel bir şekilde yerleştirmek amacına yönelik olduğunu ileri sürseler. "Şunun üzerine: ilahiyatı anlamaya ve ona layık olan bağlılığı sunmaya yetenekli bir zekaya erişmiş olan tek varlık insandır" diyorlar. Allah dünyayı ancak kendi şan ve şerefi için yarattı ve planına insan türünün dahil olması gerekti. bu karıncalar yanılmamış olurlar mı? İnsana göre çok küçük bir böcek ne kadar aşağıdaysa. evreni yaratırken konu ve amaç olarak insan türünü almıştır. Şan ve şeref. NE Eğer Allah sonsuz ise. 3. 44.
insanların olgun zihinlerini çelmekten zevk alıyor" diye bayağı bir şekilde sızlandıkları görülmüyor mu? Peki. Ezmekte oldukları esirlerden daha mutlu olmayan birkaç karanlık zorbanın savurganlıklarına lokma olsun diye ağızlarından lokmaları çekilip alınan milletler yok mudur? Tumturaklı sözler ve övünmeyle. insan. bazen zararlıdır. bu dünyada oturanların büyük çoğunluğu için tümüyle uykudadır. özen göstermeye Allah'ın lütfu denir. Bunlar okunurken sanılır ki. cömertliklerini açıklarken ve Allah'ın iyiliğine güvenmemizi isterken. Bu ikinci etkenler. Sözün kısası. Oysa. esasen ben de eserleriyle karar veriyorum ve buluyorum ki. İnsanların büyük şehirler kurdukları her yerden ırmaklar geçirmiş olduğundan dolayı. savunma durumu almak zorundadır. yüz derece iyiliğe karşı. avlamak. insan yaşamak için kan. Her ne zaman bu yeryüzünün neresinde göz gezdirecek olsam vahşi ve uygar insanı. çift sürmek. ALLAH Zayıf yaratıkların ihtiyaçlarını sağlayarak. insanların "mutlu" diye adlandırdığı çok küçük bir miktarına karşılık. Görüyorum ki. Allah'ın lütfunun on derece kötülüğe bulaşmış varlığını. ter dökmek. bu eserler benim için bazen yararlı. varsayılan "mükemmellik"le birleştirmek nasıl mümkündür? Bütün kitaplar. insanın çalışmasını çoğu kez yararsız kılan ve emeklerini berhava eden afetlerle yönelttiği darbelere karşı. bu aynı hocaların. "Bu dünyada insan türünün her bireyi için kötülüklerden çok iyilik vardır" diyerek. başlangıç etkeni (herhalde ülkelerin çoğunda) insanın muhtaç olduğu şeylerden hiçbirini elde etmiyor. "Allah'ın lütfü insanların beyhude projeleriyle eğleniyor. kesintisiz çalışmak zorundadır. fırtınalarla. donlarla. insan türüyle eğlenen bir Allah'ın lütfuna nasıl güvenilir? Hareket tarzını açıklayamadığım bir hafiyenin bilinmeyen edalı yürüyüşünü hayranlıkla görmem benden nasıl istenebilir? "Hakkında eserleriyle karar veriniz" diyeceksiniz. Ancak insan gözünü açar açmaz Allah'ın kimseyle ilgilenmediğini görür. dolularla. balık tutmak. Allah'ın lütfu ve iyiliği. "Lütfü rabbani" ile sürekli bir mücadele içinde görürüm. ani felaketlerin huzurunda. insanın bu dünyada mutlu yaşaması için hiçbir çaba göstermesine gerek yoktur. Varsayalım ki. insan türüyle alay eden. hocalar. Allah'ın iyiliklerini. Allah'ın lütfünu ve özenini özellikle yüceltmeye yönelik ve en dalkavukça övgülerle doludur. iyiliklerin Allah'ı haklı çıkardığı. Tanrısal lütfün kasırgalarla. insan türünün mutluluk nedenini hazırlamakla meşgul olduğu iddia edilen bu tanrısal lütfun kötülük dolaplarından korunmak için insanoğullarının durmadan meşgul bulunduğunu görüyorum. su baskınlarıyla. herhalde bu kıyas ve kabulden. isteklerini alt üst ediyor. kuraklıklarla. akladığı zehabına kapılıyorlar. ikide bir duran ve bir süre sonra kendiliğinden bozulup kırılacak olan karmaşık bir makine sunan bir makinecinin ustalığına hayran olur muyuz? 45. . insanların çok çalışmasına gülüyor. tanrısallık gösterisiyle cömertlik etmeye. insan çalışmazsa bir günden fazla zor yaşar. bu Allah lütfunun bize verdiği iyilik yüzdür ve kötülükler ondur. yani insan çaba ve çalışması olmaksızın. çok büyük bir mutsuzlar kafilesi baskı altında inlemekte ve yoksulluk içinde sararıp solmaktadır.Yaratanın sanatının şaheseri olarak gösterilen insan vücudu makinesinin bin tarzda bozulması yok mudur? Bize.
Ona göre bu dünyada gördüğümüz olaylar. güzel eserler oluşturması gerekir. merhametli ve özen gösteren bir anaya benzemekten çok uzak olarak. İşe bakın ki. daha çok o ahlaksız analara benzer ki. çoğu kez iyilik yapıyorsa kötülük de yaptığı için " Allah"a ibadet etmekten sakındıkları rivayet olunur. bu karışık durumu incelemeye alınırsa görülür ki. yararlı. hep iyi. iyiliği ve kötülüğü.1 BOZMAKLA MEŞGUL VE İNSANIN DOSTU OLMAKTAN ÇOK DÜŞMANIDIR Kendisinin yücelmesinde dayanak sayılan hayranlık verici eserlerinin korunmasında. dünyayı düzeltmekten çok yıkmakla. bizzat insanı insana karşı silahlandırıyor. Bu etkenin hep olumlu olarak anılabilmesi için. Bir etken ki.. her ne kadar bu dünyada çoğu kez kargaşa egemense de. Kendilerine barbar işlemi yapan milletlerden bu konuda daha uyanık olarak.bir sofu tanrısal lütfü son derece hayranlıkla. yine biz kani olmalıyız ki. birçok kimse bunun böyle olduğuna inanıyor görünüyorlar! Dünyada olup biten her şey. özenden başka bir şey görmeyen ve sayısız pek çok dert ve sıkıntı içindeki dünyanın coşkuyla ve kendilerinden geçerek öptükleri aynı elden çıkmış olması gerektiğini görmek istemeyen birçok insanın muhakemesinden daha doğru ve tecrübeye daha uygun değil midir? 47.. bazen yakıcı bir kuraklıkla kasıp kavuruyor. sezgiden. tanrısal lütfün özel bir şekilde ortaya çıktığını görüyor muyuz? Eğer dünyayı yöneten oysa. zeki bir varlık tarafından yönetilmediklerini bize en kesin . bazen evini depremle sarsıntıya uğratıyor. çocuklarını yardımsız ve korumasız olarak talihin keyif ve hevesine terk ederler. rahimlerinde taşıdıktan yükten kurtulmuş olmalarından doğar doğmaz memnun olurlar. genellikle insanı nihayet acı içinde öldürüyor. bu eserler sonsuz iyi bir etkene aittir. bir etken hakkında ancak eserleri aracılığıyla karar verilebileceğini gösteriyor. Allahlarında iyilikten. sonsuz iyi olan bir etkenin varlığını kanıtlar ve bu etken Allah'tır. bu adamın muhakeme tarzı da ancak o kadar doğru değil midir? 46. Bütün doğayı insana karşı silahlandırıyor. Ancak ilahiyatın mantığı bütün bu şeyleri yıkıma uğratıyor. o etken bazen iyidir. aynı insanları her an binlerce kez yok etmiyor mu? Tanrısal lütuf. sevgili yaratığını görmez oluyor. şehvetli aşklarının sonuçlarını hemen unuturlar. tanrısal lütfun insan türü ve duygulu bütün varlıklar hakkında bu kuşkulu. bazen kötüdür. Her ne kadar bu dünya zorluklarla doluysa da. İnsanların korunmasını ve mutluluğunu hep gözettiği varsayılan tanrısal lütuf. Hotantolar'ın bu muhakemesi. her ne kadar insanlar kendilerinin ezilmesiyle sızlanıp inlemektelerse de. Eşyanın oluşunda Allah'ın velinimete yaraşan amacını açıkça gördüklerini öne süren "bilgin"lerin muhakeme tarzı ne kadar doğruysa. "Hotanto"ların. onları bir daha anmazlar. bu tanrısallık. her an. HAY Sağduyunun mantığı bize. oluşturmaktan çok yok etmekle meşgul görüyoruz. tarlasını bazen suya bastırıyor. onu. hayrı ve şerri oluşturur. Evreni korumak ve kollamak bu mudur? Batıl inançlardan ayrı olarak. saygıyla yüceltiyordu.
bazılarını ise aramaya. sürekli olarak bir durumda. Bu eserler. kendisinin de bağlı olduğu genel yasalarda hiçbir şey değiştirmeyen sağır bir Allah'tır. yeteneği hakkında. Ancak. Bu eserler. ALLAH Allah'ın "kayyum" olduğunu. bu sonuçlar zorunludur. arzu etmeye. Benim lehimde ancak pek az bir şey yapmak isteyen zatın "sonsuz kudret"i kaç para eder? Benim mutluluğuma karşı ilgisiz olan bir zatın iyiliği. Diyorlar ki. türümün uğradığı sıkıntılarda ne türlü bir Allah görebilirim? Bana diyorsunuz ki. velayeti. hiçbir şeye yaramayan. bunları ortadan kaldırmaya. Yani bazen hoş. Gustave Le Bon'dan çevrili kitabın "Felsefi Görüşler" bölümüne bakınız. yani asla değişmez. hep aynı varlık olarak kalabilir mi? 49. Çünkü. ancak. benim kendi yaratılışım ve içeriğimin bir sonucu olarak. bizim günahlarımızdır. Bununla birlikte. Karışıklık. Bu eserler. Evrende duygulu varlıklar haz ve acı duyarlar. Bazen öfkelenen. idaresi nasıl atfedilebilir? Eğer benim türüm için yararlı eserlerde sabit bir Allah görmek inancında bulunursam. kendi özel duyularıma göre etkide bulunan etkenlerden oluşur. çok sıkıntı çekmek. her şeyi olağan akışına terk eden bir Allah. hedeflediği amaca ulaşmak için kullandığı araçların uygunluğuyla karar verebiliriz. insanın bardağı sevinç ve acıyla doludur. aynı gereklilik ve zorunluluk düzenler. bunları anlamak mümkün değildir" derseniz. sonsuz büyüklüğü nerede? Bana sonsuz bir iyilik yapabileceği halde sınırlı bir iyilik bile yapmak istemeyen bir zatın teveccühü benim neme yarar? * Dün ve Yarın adlı ve Dr. bazen sükunet bulan bir varlık. . "Allah'ın amacı gizli şeylerdir ve izlediği yolların içinden çıkmak. zorla kabul ettirilen bir şahsiyetten başka bir şey midir? O. Size şu cevabı veririm: Siz de Allah'ın değişmez olmadığını ifade ediyorsunuz. size şu yanıtı vereceğim: Allah'ın zeki olup olmadığı hakkında hüküm vermek mümkün değildir. düzenin yerine geçer. Her yerde iyiliğin yanında kötülük vardır. elde etmeye zorunlu kılar. Her şeyin zorunluluk sonucu olduğu alemde. durumunu değiştirmek zorunda bırakıyor. az haz duymak. Allah'ın amacı türümüzün mutluluğudur. bazen acıklı biçimde duygulanırlar. cezalandırmaya onu zorunlu kılan. Bana. İYİLİKLER VE KÖTÜLÜKLERDO ESERLERİDİR. zorunlu biçimde ya hoşuma gider ya da gitmez. Aynı yaratılış. BUNDA HİÇBİR ŞEYİ DEĞİŞTİRMEYEN ALLAH NE ALLAHTIR? Evren olabildiği şeyden başka bir şey değildir*. onu. hep bir halde olduğunu öne sürüyorsunuz. 48. uzaklaştırmaya ve yok etmeye. bu etkenlerin bazılarından sakınmaya.şekilde kanıtlar. onun ülkesi saydığınız bu dünyadaki sürekli kararsızlığı kim oluşturuyor! Bu meçhul hükümdarın hükümeti kadar sık ve acımasızca inkılaplara uğramış bir hükümet var mıdır? Eserlerine kuvvet ve sağlamlık verecek kadar kudretli ve değişmez bir Allah'a her şeyin sürekli kararsızlık içinde bulunduğu bir doğanın hükümdarlığı. Bir varlığın zekası. sonra ölmek için doğan ve ancak bunun için doğan bütün duygulu varlıkların talihini. üremeyi yıkım izler. insanların günahları.
Bu kadar uzun sıkıntılar ve zalimce felaketler. HAYAL ÜRÜNÜNDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR Yüce bir Allah'ın yönetimi altında niçin bu kadar çaresiz. bu kadar perişan insanlar bulunduğunu sorduğunuz zaman. Eğer Allah kötülüğü yasaklamaya hem gücü yetmiyor. daha saf bir mutluluğa sahip olmak için. hiç olmazsa ölümlü yaratıkları bu dünyada erişebilecekleri ölçüde bir mutluluğa kavuşturamaz mıydı? Mutlu olmak için sonsuz ya da ilahi bir mutluluğa muhtaç mıyız? Beşinci olarak: Eğer Allah. insanı daha mutlu bir aleme götürmeye mahsustur" diye bizi avuturlar. insanlara sürekli mutluluk olmasa bile. mutlu oldukları dereceden fazla mutlu etmediyse.50. Sürekli olarak zorbaların. Bu cevaplarla nasıl yetinilebilir? Nasıl tatmin olunabilir? Önce ahiret hayatı: Bu ahiret hayatı fikri. işlemlerinden ve niyetlerinden emin olmak için bu kadar sınavlara ihtiyacı olduğunu havsala nasıl alabilir? Üçüncü olarak: Bilim adamlarının hesaplarına göre. Bize. bu durumda ona atfedilmesi zorunlu tutulan bir kötülükçülük karşısında bulunuyoruz demektir. sıkıntısı altında insan türünün tedirgin ve perişan edildiğini tarih bize gösteriyor. "Bu alem. fatihlerin. kahramanların. insanların öldükten sonra tekrar yaşamak arzularının ifadesi olan hayalgücünden başka bir dayanağa sahip değildir. istilacı kuvvetlerin vb. sofuların anlatılmaz ve bitmez bir haz ve nimete erişileceğini iddia ettiği "cennet" umudu ne olur? Eğer Allah aklımızın erebileceği tek yer olan yeryüzünü kötülüklerden koruyamamış ya da korumak istememişse. kuraklıkların. su baskınlarının. zorluklar. hem aciz hem herkesin kötülüğünü isteyen olur. 2000 yıl önce Epicure şöyle demiş: "Allah.1 BİR CENNET BİR AHİRET UMUDU HAYALDİR. hakkında hiçbir fikrimiz olmayan öteki dünyayı (yani ahiret dünyasını) kötülük ve felaketlerden koruyabileceğine ya da korumak isteyeceğine ne sebep düşünebiliriz? Lactance'e* göre. eğer Allah kötülüğü yasaklamaya gücü yettiği halde yasaklamak istemiyorsa. üzerinde bulunduğumuz yeryüzü altı ya da yedi milyon yıldan beri mevcuttur. sürekli zarar ve felaketlere uğradı. üzerinde yaşadığımız yuvarlağın bir "sınav yeri" olduğunu söylerler. o halde kötülük nereden geliyor? Ya da Allah kötülüğün olmasına neden engel olmuyor? " . tanrısallığın gizli niyetleri hakkında bizi temin edecek içerikte midir? Bu kadar sürekli bunca kötülük. Allah acizdir. kerim. Sonra "Allah yalnız kendisine özgü olan gerçekleşmesi olanaksızı ve süresiz mutluluğu insana verememiş ve ulaştıramamıştır" diyerek ağzımızı kapatırlar. bunca felaket. ya da kötülüğü Allah hem istiyor hem de yasaklamaya kadirdir. eğer Allah kötülüğün yasaklanmasını hem istiyor ve buna da gücü yetiyorsa. Eğer yasaklamaya kadir olmaksızın yasaklamak istiyorsa. ya kötülüğü yasaklamaya muktedir olabiliyor ancak engel olmak istemiyor. bu dünyada insanları. hem de bunu yasaklamak istemiyorsa. bunu varsaymakla şimdi eriştikleri mutluluktan daha sürekli. Allah. ya kötülüğe engel olmak istiyor ancak kötülüğü yasaklamaya muktedir olamıyor. Bu zamandan beri milletler türlü biçimler altında. yaratıklarının düşünce ve gidişatına tümüyle vakıf bulunması gereken bir Allah'ın. iyilik ve hayırsever ise. ya kötülüğü ne istiyor ne de yasaklayabiliyor. tanrısal lütfün bize hazırladığı gelecek hakkında yüksek bir fikir verir mi? Dördüncü olarak: Eğer bize temin edilmek istendiği gibi. İkinci olarak: Her şeyi bilen. savaşların.
De laformation deI'homme'dir. hahamlar vb. insanı mutlu edemeyecek bir alemi hiç yaratmamanın. En derin haz ve sevinç arasında. "Alem. belalara uğramaktadır. bu zorlukların çözümünü bekliyor.) 51. başka türlü yapmayarak. her duygulu varlığın acı çektiğini ve tehlikeler içinde yaşadığını görüyoruz. İnsanın acı ve sıkıntı çekmesi neden gereksin? İnsanın varlığı neden gereksin? Onun varlığının Allah için ne önemi vardır? Hiç önemi yok mudur? Ya da biraz önemi var mıdır? Eğer insanın varlığı Allah için hiç yararlı ya da gerekli değilse. dünyanın. bu ulvi hayali bozmaktadır. Oysa. ise bize bu zorlukların ancak ahirette çözüleceğini öğretip duruyorlar. insanın sıkı sıkıya bağlı ve tutkun olduğu görünen ve tanrısallığın en büyük armağanı sayılan yaşamının bir an bile korunacağından. İddianıza göre. Başlıca eseri. iyilikçi yüce bir Allah'ın yaratılışına daha uygun olması gerekirdi. Pekala. Ancak sizin Allah'ınız asla hoş görülmez. onun yiyeceğidir. affedilmez. acemi bir işçi affedilebilir. İLAHİYATÇI ALLAH'INI İNSANLIĞIN EKSİKLERİNDEN KURTARMAYA BOŞUNA ÇALIŞIYOR: YA ALLAH ÖZGÜR DEĞİLDİR YA DA İYİ OLMAKTAN ÇOK KÖTÜDÜR Denecek ki. 52. Ancak biz cevap verir ve deriz ki. bizzat insan da her adımda. papazlar. alemi yaratmadan önce Allah. Bu işçi hoş görülebilir. * Firmiavaus Lactantio üslubunun zayıflığı nedeniyle Le Ciceron obretien lakabını almış olan bir Hıristiyanlık savunucusudur. o her şeyden ve herkesten gözü toktur. İnsan. Allah onu neden yoklukta bırakmadı? Eğer insanın varlığı Allah'ın şan ve büyüklüğü için gerekliyse. O halde insanları niçin yapıyor? Sizin iddianıza göre Allah insanları mutlu etmek için her şeye sahiptir. alemi yaratmaksızın mutlu olmaya devam edebilirdi. 225 yılında büyük olasılıkla Trete'de ölmüştür. Hocalar. kendisini ölüme götürebilecek beklenen ve beklenmeyen bir sürü hastalıklara. (A. Allah yaratıklarını türlü sınıflara ayırmıştır ve her sınıf yaratık yetenekli oldukları ölçüde mutluluktan nimetlenir. yaratıcısı olan Allah'ın bizzat kendinden kaynaklanmayan nedenlerle büyük erdemleri de. Bu hayali sıralamaya göre. insan var olmadan önce kendisi için bir eksiklik vardı demektir! Kusurlu bir iş yaptığından dolayı. Sizin dediğinize göre. insan emin değildir. Allah insana muhtaçtı. yapmış olduğunu yapmaya . sümüklüböcekten gökteki meleklere kadar bütün varlıklar kendilerine özel mutluluktan yararlanır. ezeli ve ebedi olarak mutlu idiyse. niçin insanları mutlu etmiyor? Ya iyi olmaktan çok kötü olduğu sonucunu çıkarınız ya da. İçinde yaşadığımız dünyada. çünkü açlıktan ölmemek için iyi kötü çalışmak "zorundadır". yalnız ölüm fikri onu üzmeye ve perişan etmeye yeterli değil midir? Bütün hayatı boyunca sıkıntı ve eziyetler. dünyanın büyük kusurları olması zorunluysa. yolu üzerinde birçok canlıyı yaralamaksızın. rahatsız etmeksizin. Varsayılıyor ki. DAHA AZ HAYALİ O Bize yaratıkların rütbelerinden söz ediliyor.2000 yılı geçen bir süreden beri sağduyu sahibi. Tecrübe. büyük eksiklikleri da bulunması gerekmiştir". ezmeksizin yürüyemez.C. mümkün olabilen bütün olgunlaşmaya sahiptir.
Allah'ın sonsuz iyiliklerine karşı. " Yaptığı kötülükler nedeniyle bizi avutmak ve gönül almak için ilahiyatçıların bize yaptığı açıklama budur. bütün uyruğum. Ölümlülerin mutlak hükümdarı olduğu için keyfinin istediği gibi mutluluk ya da felaket dağıtır. ben de sizi mutlu edeceğim" dediği varsayılan tanrısallıktan insanların beklemekte kendilerini haklı zannettikleri mutluluk üzerine kuruludur. yenilmeyen. Ancak insanlar niçin suçludur? Eğer Allah her şeye kadir ise. hiçbir görevi olmayabilir. zaman içinde kudretini uygulamaya başlamakla ve zaman içinde buna son vermekle birlikte. bu iyilik ancak insanın hissettiği mutluluklarla ortaya çıkar. Her din. Tanrısallığı iyilik oluşturur. Yine bu Allah'ta "insan kulağı"ndan bir parça kalmıştır. yasalarınıza uyacağız" diyor. BİR TANRISAL LÜTU İNANILMAZ "Allah nimet ve ihsanlarının mutasarrıfı değil midir? Kendi malını istediği gibi kullanmakta ve tasarrufta özgür değil midir? Malını geri isteyemez mi? Hareket ve duruşunun hesabını sormaya yaratıklarının hiçbir hakkı yoktur. Sınırsız ve sonsuz bir iyilik fikrini yok etmek için tek bir mutsuz yeterlidir. tanrısal lütfa. Gerçekten cömert olan bir kimse. Bu Allah'la insanlar arasında karşılıklı bir anlaşma ve yükümlülükler varsayan din ile. suç işleyen insanların ilahiyat katından üzerlerine çektikleri ve hak ettikleri cezalardır. biz de sizi seveceğiz. ve nankörler vücuda getirdiğinden dolayı sızlanmaya. Yine bu alemin diğer cansız varlıkları gibi. bu dünyanın keder ve acıları. sözlerinize sadık kalınız. masum. Bununla birlikte Allah'ınızın özerk olduğunu özgür olduğunu temin ediyorsunuz. sonsuz bir iyilik ne taraf tutucu.zorunlu olduğunu kabul ediniz. itiraz kabul etmez kanıtlar olurlar. her dine "temel" hizmetini gören anlaşmayı bozmuyor mu. gerçekten iyiliksever bir varlık. "bana uyunuz. Ey ilahiyatçılar! Allah'ınızı insanın eksiklerinden kurtarmak için boşuna çabalar harcadınız. "Allah insana kendisini sevdirmezse onun Allah'ı olamaz" demişti. iyi. insan mutsuz olur olmaz bu iyilik ve onunla birlikte tanrısallık da yok olur. 53. Onlara şunu söylerim: iyilik ve nimetleriyle sonsuz olan bir Allah'ın tasarrufu olmaz. Allah'ın değişmez olduğunu da söylüyorsunuz. İnsanlar da "Bizi mutlu ediniz. bana ibadet ediniz. iyilik ve nimetlerini yaratıklarının üzerine saçmaya zorunlu olur. ne de ayrıcalıkçı olabilir. İlahiyatçılara göre. yarattıklarına karşı hiçbir borcu. ilahiyatçıların Allah'a atfettikleri zorba ve garip yaratılış nasıl birleştirilebilir? Eğer Allah'ın. belki aklın gereği olarak. her kusurdan ve günahtan arınmış olsun. yırtmıyor mu? Çiçeron haklı olarak. bunu yapan herkesin teşekkür beklememesi gerekir. verdiğini geri almaz. Yarattıklarının mutluluğunu ihmal etmekle. hiçbir görevi yoksa. Allah. Onlara derim ki. iyilik yapmaktan. teveccüh ve iltifatlarını keyfi olarak dağıtmak ve armağanlarını geri almakla. hayır yapmaktan çekinmede kendisinde hak bulmaz. yakınmaya hakkı yoktur. Sonsuz iyi ve güçlü olan bir Allah'ın ülkesinde tek bir insanın sıkıntı içinde olmasını havsala alır mı? Sıkıntılı olan bir hayvan. Eğer Allah sonsuz iyiyse bütün yarattıklarını mutlu etmelidir. bir peynir kurdu dahi. Kudretindeki eserleri istediği gibi kullanabilir. mutlu . beni seviniz. yaratıkların da Allah'a karşı hiçbir borcu. "Bu dünyada her şey düzen ve intizam üzerine bulunsun.
"O zamanda. Allah'ın iyiliği yerine adaleti geçer" diyerek işin içinden çıkıyorlar. gerçekte buna hiç inanmadıkları ortadadır. merhametin. insanların çoğunu ancak sonsuza kadar azarlamak amacıyla yaratmıştır. kölelerinin çoğunun gözlerini oyduktan sonra bir zindana hapseder. varlıkların en mükemmel olmayanını vücuda getirmişlerdir. Dolayısıyla. adaletsizlik. Bu duruma karşı. ilahiyatçılar. tanınmayan. insafa. değişmez bir varlık gözüyle bakılabilir mi? Merhametsiz bir kahırla. gazapla dolu olan ve bir adı da kahhar (batıncı yok edici) olan bir Allah. insanları bu dünyada pek mutsuz kıldıktan sonra. kendisinde. o sonsuz değildir. Allah'ın onları ahirette daha çok mutsuz kılabileceğini dolaylı olarak anlatıyor. bu kadar kötü yapmasından daha mı zordu? İnsanların yokluğu ile mutlu ve bilgili olarak var olmaları arasındaki boyut. Öte yandan sonsuz kötü olan bir Allah'a. ayırt etmeksizin herkesi korumanın (rahmanülrahimliğin) ve iyiliğin. Bu dünyada. bir eğlence olmak üzere. körlükleri sonucu yürürken birbirine çarpanları şiddetle cezalandırmanın yolunu bulmak için. "Karakuşi takdir" (predestination gratuite) inanışının Allah hakkında verdiği fikirler işte böyledir. yani Allah'ın sonsuz kerem. insanların pek çoğu için sonsuz ızdıraplar sakladığı mahpesten. bunların tavır ve hareketlerini perde arkasından gözetir. Bilinmeyen. sonsuz bir iyilik değildir. tavır ve hareketleri kendilerine ahirette sonsuz cezalar çektirebilecek insanlar yaratmaktansa duygulu canlıları hiç yaratmamak. nasıl sevilebilir? Düşünülmesi ve tasavvur edilmesi insanı endişe ve karışıklığa atmaktan başka bir sonuç vermeyen bir zata nasıl "sevgi" beslenir?! . Allah. İLAH KÖTÜLÜK VE GADDARLIK İFRİTİ. akla. olgun bir Allah oluşturmaktan çok uzak olarak. KİN VE NEFRET DOLU BİR VARLIK YAPMAKTADIR Din imamlarının bize tarif ettikleri yolda. bu kadar kusurlu. onun için "Her şey olsun!" demekten daha mı masraflıdır? Daha mı çok zahmetlidir? Bu kadar mutlak güçlü olan Allah'ın. eserini noksan ve kusurdan arınmış olarak vücuda getirmesi. orada kendisini tanıtmaksızın. İnsanlar her ne kadar Allahlarının sonsuz iyi olduğunu bize tekrar etmekten usanmıyorlarsa da. bir haksızlık. insanların yokluğuyla budala ve sefil olarak var olmaları arasındaki boyuttan daha mı fazlaydı? Din bize bir cehennemden. kötülük ve kıyıcılık ifriti olarak dikkate alınması gerekir. ancak gözlerini oymadığı az sayıdaki kölelerinin de arkadaşlarına çarpmaktan sakınma ustalığı ve yeteneğine sahip olmalarını çok iyi bir şekilde ödüllendirir. lütuf ve iyiliğine rağmen.olsun!" demek. "gölgesi" olsun bulunabilen bir Allah mıdır? 54. en korkunç eziyete yer verir. ALABİLDİĞİNE DÜŞMANLIK. olgun bir zat olarak değil. büyüklüğe. Allah öyle bir zorba ve zalim hükümdara benzer ki. sonsuz acılar veren yerden söz ediyor. Eksiksiz. hakka daha uygun olmaz mıydı? Tek bir insan yaratacak ve sonra onu lanetlenmek tehlikesine uğratacak kadar bölücü bir Allah'ın. tanrısal adalet kuşkusuz tanrısallığı bize sevdirecek bir niteliktir ya! Yeni ilahiyatın bize verdiği bilgiye göre açıkça görünür ki. Teolojik bilgiye göre. Ancak bir büyük ki.
ALLAHLARINDAN. tanrısallıktan anlamsız ve alçakça bir korkudur. H DUYGUSU VERMEYE ÇALIŞIR Pek çok kimse. ya da insanların Allahları hakkında beslemesi gereken saygı ve sevgiyle karışık bir korkudan asla söz edilmesin. Dolayısıyla dinle en karanlık. Düşünülmesi insana korku ve dehşet veren. yani ilahiyattan çıkarırsam. evlatlarının %99'u için. Allah'ı yalnız güzel yanından görüyorsa. bir iyilik-kötülük karışımı bulduğumuz ve içinde yaşadığımız gerçek olayları göz önüne alırsak. Allah bana en çok. cezalarını dağıtmakta savurgan bir zorba olarak görür. C İLAHİYATÇILAR. Birinin deliliği. yok edici. endişe doğurması kesindir. neşeli bir deliliktir. korku. zalim nimetlerini vermede cimri. hissettiğimiz iyiliğe ve kötülüğe göre. dayanıksız. yani evladın babasından korkmasına benzer bir korkudan. Bize. yani Allahçı. insanı titreten bir zat nasıl sevilebilir? Bize sıkıntı ve eziyetler getiren bir zat nasıl sevilebilir? Bizi cehennem azabına uğratacak kadar barbar olduğu varsayılan bir Allah. diğerinin deliliği sıkıntı veren bir deliliktir. bazen kötü görünmesi gerekir. gerçek bir dindar. 58. TİKSİNİLECEK VE İNSANLARIN EN KÖTÜSÜNDEN DAHA KÖTÜ. aynı zamanda Allah'ın çabuk öfkeleneceğini. Allahlarını içten sevdiklerini söyleyenler. lütuf ve iyiliklerine pek az kimseyi eriştirdiğini. ya da Allah'ı ancak profilden gören delilerdir. bir evlat hiçbir zaman sevemez. gerçek dinle hurafeler arasında fark olduğunu ileri sürer ve der ki: "Hurafeler. 57. sevgiyi reddeden. Oysa boş inançlara inancı olan kimse. ancak her ikisi de eşdeğerde saçmalama ve eşdeğerde cinnet halindedir. onu en iğrenç yanından görüyor. intikamcı olduğunu. bu Allah'ın doğal olarak. süresiz azap ve eziyetler veren bir Allah hakkında en küçük bir sevgi kırıntısı bile besleyemez. gerek süresi ve gerek şiddeti itibariyle sonsuz cezalar. tiksinti ve iğrenmeye yol açan karakteriyle görünür. çocukça bir korkudan. ızdırapsız ve titremesiz nasıl göz önünde tutulur? Bize. en esirane. yüreklerimizde güvensizlik. şiddetli cezacı. onu kuruntulu.55. en alçak hurafeler arasında fark yoktur. İşte bu durumuyla. sevgimizi kazanmasının bedeli olarak. Allah hakkında bu aynı fikri vermiyor mu? Allah'ın sonsuz iyi olduğunu. GERÇEK DİN İLE EN KARANLIK EN ALÇAKÇA HURAFELERARASI BİR FARK YOKTUR Allah hakkındaki bu fikirleri. iyilik ve lütfuna kavuşturmayı keyfinin istemediği kimseleri büyük bir öfkeyle cezalandırdığını bize durmadan tekrar etmezler mi? 56. hurafeci. Allah'ta bir düşmandan başka bir şey göremez. Eğer "teist". ona asla güvenmez." Ancak aslında her din. AMAÇSIZ VE . sofular ve yalancılardır. bazen iyi. İLAHİYATIN ALLAH ALLAH'I SEVMEK MÜMKÜN DEĞİLDİR Eğer Allah hakkında fikirlerimi teolojiden. Yeryüzünde hiçbir insan. bize. AHLAK BOZUCU. tanrısallıktan alçakça korkuya karşılık Allah'ına güvenir ve içten sevgi gösterir. bize isteksiz. İşleyebileceği en küçük bir hatadan dolayı kendisini cezalandırmak için en acı azap ve sıkıntılara uğratacağını bildiği bir babayı.
çünkü cehennemde hidayete erilmez. ne de yalnızca onlara eziyet etmekten zevk almak için yaratıklarının ömrünü sonsuza kadar uzatabilir. ahiretin cezası bu dünyada bulunan ve bundan dolayı ahiretin eziyetine tanık olamayacak olan hayat ehli için yararsızdır. yararsız cezalarla sürekli olarak üzmekten zevk alacak kadar kötü bir zorba olduğunu söylemeye cesaret edebilen kimseler. gerekçesiz ve tümüyle keyfi olursa insanı daha çok kızdırabilir. Ancak bu gaddarlık. Şunu da ekleyeceğim. sizin ilkelerinize göre insanların en kötülerinden daha kötüdür. Öte yandan. ölümlü olan yaratıkların tecavüzleri sonsuz olamaz. Allah. Ben de size derim ki. Zalimlik insanda yaramazlığın son derecesidir. mutluluğu sonsuz olan Allah'a asla tecavüzde bulunulamaz. Cezalar. en büyük kötülükçünün bile uğradığı işkencelerin hikayesini dinlerken öfkelenmesin ya da isyan etmesin. sonsuz iyi olan bir Allah. (Yani bu Allah'ın en büyük cinayetini yüzüne vuranlar olurlardı. misilleme olmaksızın. bu gerekçelerden bir tanesine sahip olabilir mi? Gazabının kurbanlarını üzmekle. ya korkunç ibret örnekleriyle korkutmak istemeleri. bir Allah.YALNIZCA KEYFİ İÇİN ZALİM BİR ZORBA YAPMIŞLARDIR Cehennem azabının sonsuzluğu inancını icat edenler. daha çok isyan nedeni olur. Nasıl oluyor ki. eziyetler. bu Allah'ın zayıf yaratıklarını. en büyük fesatlık. bana. sonsuz intikamcılığını göstermekten. Size derim ki. merak etmeksizin ve hiçbir korkusu olmaksızın. hemcinsim demiyorum. ne de hiçbir şeyin bozamadığı huzur ve mutluluğunu bozabilmiş (bunların hiçbirini yapamamış) olan yaratıklarını cezalandırmış olur. pek iyi olduğunu söyledikleri Allah'tan. soğukkanlılıkla üzmek isteyecek kadar kendisini zalim hissetsin? Böyle bir varlık. mevcutların en iğrenç olanını yaptılar. Azapların sonsuzluğu inancını. İstibdadın en zalimcesini Roma'ya çektirmiştir. yani kendini koruma durumunda bulunmaksızın. 18-96 yılları arasında Roma imparatorudur. ne sonsuz zalim olabilir. ya intikam çığlıkları. ne sarsılmaz kudret ve büyüklüğünü tehlikeye düşürebilmiş. yeryüzündeki en büyük küfürbazlar olurlardı. kendisini eğlendirmekten ve yaratıklarının güçsüzlüklerini aşağılamaktan başka bir amaca sahip bulunmuyor! Bütün insan türünün akıl ve insaflarına başvururum: Doğada bir tek adam var mıdır ki. "sonsuz tecavüzler sonsuz cezaları hak eder. Bir Allah. ya da barbar meraklarını tatmin etme arzularıydı. en kör hırs düşündürebilir. Sonunda karısının desteğiyle öldürülmüştür ve 12 kayzerin sonuncusu bu zalim . ya kişisel güvenlikleri. ancak hiçbir duygulu ruh yoktur ki. Muhtemel ki. Eğer kendisine tecavüzde bulunulabilecek ya da kendisine küfredilebilecek bir Allah mevcut olsaydı. herhangi bir duygulu varlığı. Neron'lar dahi kurbanlarına acı çektirmek ve bunların ızdıraplarını aşağılamak için bazı gerekçelere sahip bulunuyorlardı. kin olmaksızın. En kan dökücü zorbalar. Kendisine tecavüz edilmesini istemeyen bir Allah. çekenler için de yararsızdır. ancak en vahşice barbarlık. sonsuz cezaları gerektirir" diyeceksiniz. Caligula'lar. Domitien'ler*. Bu gerekçe. affedilme zamanı artık geçmiştir. yaratıklarının tecavüzlerini sonsuzluğa kadar sürdürmeye razı olamaz.) * Domitien.
"İnsan alemin düzenini bozabilir. ne daha çok başarılı olmuştur. İlahiyat bir eliyle yaptığını diğer eliyle yıkmaktan başka bir şey yapmaz. İLAHİYAT. İnsan ruhu ve maneviyatı kusurlarla doludur. bir eser (yani insan). Yaratılanların gururu. bir zamanlar. en şaşırtıcı eseri olarak gösterilmekten bir an geri kalınmayan insan. isyanları. İLAH DEĞİLDİR İnsanların eylemlerinden Allah'ın etkilendiğini. insan Allah'ından daha güçlüdür. Tanrısallığın şaheseri. tanrısallığın yüceliğine hangi kanıtla inanılabilir? Bizzat yaratıcısının bu kadar az hoşnut olduğu bir ürün. ne de yüceliğine daha güçlü kanıtlar vermiştir. onda tedbirsizlikten başka bir şey bulmayız. insanların sürekli olarak Allah'a karşı isyan ettiklerini görüyoruz! 60. yaratıcısı için çoğu kez o kadar iğrençtir ki. Allah'ının elinde yıldırımı tutuşturabilir. Bu eser. "Allah dünyayı bizzat kendisi için yarattı" diyorlar. Bununla birlikte insanın. günahları. melekleri ve insanları mutlu etmek istedi ve melekleri ve insanları mutlu etmeyi hiçbir zaman başaramadı. bizi. "Allah. Birçok dinde meleklerin. Bu yüceliğin kanıtlarını sorar sormaz. sürekli öfkelenen ve sakinleşen bir Allah üzerine kurulmuş ise. Eğer her din. Allah. kendisini saldırıya uğramış hissettiğini ileri sürmek. ALLAH . ülkesinde kendisine kulluk edecek uyruğa sahip olmak için insanları yarattı" diyorlar. ancak tanrısallığın durumunu. yarattığı her şeye kadir etkenin (yani Allah'ın) gözünde. Allah'ın projelerini şaşırtabilir" demek. üzerlerinde silinmez harflerle bu yüceliğin yazılı olduğunu ileri sürdükleri eserleri gösterirler. Allah'ın iyiliğini bozabilir. saf ruhların tanrılarına (hüdaventlerine) karşı isyan ettikleri ve hatta onu gökyüzünden kovma çabasında bulundukları görülmüyor mu? (Teolojinin ileri sürdüğü savlara bakılırsa) Allah. 62. her din açık bir çelişki üzerine kurulmuş demektir. yaratılanların en olgunu ve mevcutların en şereflisi olduğunu söyleye söyleye bitiremiyorlar! 61. Oysa. nefret edilen eksikliklerle doludur. kötülükleri. Bütün dinler tanrısallığın basiret ve kudretini yükseltmekte ve övmekte birleşir. bize yorumlamaya ve açıklamaya başlar başlamaz.imparator olmuştur. beğenilmeyen. yüce yaratanın isteklerine ve iradelerine hep karşı geldi. eksiklikleri. görünüyor ki. Oysa bütün bu eserler kusurludur ve içinde kötülüğü taşır. iyiliğini gaddarlığa dönüştürebilir demektir. şiar ve hareketlerini. ALLAH İDDİASINDA DA DAHA ÇOK GÖRÜLMEMEKTEDİR İnsanlardan daha mükemmel varlıklar yaratmakla. ALLAH'IN SÖZDE SANAT ŞEYİ ASLA KANITLAMAZ Bize sürekli olarak tanrısallığın yüceliğini överler. yaratıcısına hayran ve takdirhan edebilir mi? İnsan fiziği sayısız hastalıklara ve nihayet ölüme maruzdur. 59. Allah hakkında bize verilmeye çalışılan fikirleri yok etmektir. yaratıcı onu ateşe atmak zorunda kalır. Ancak Allah'ın en nadir eseri mükemmel olmayınca.
yaratıklarını başlangıçta kendisinin istediği gibi olacakları yolda yaratmış olsaydı. en budalasını görmek gerekirdi. 64. şeytanları. O halde kötülük nereden geliyor? İnsanlardan mı? Peki ama. onda yaratıkların en hoppasını. Bununla birlikte insanlar eliyle kendisine yaptırdığı incinmeden. sükunet bulmak. kötülüğün insan eliyle yapılması kararını verdi. ancak yaratıklarıyla onur kırıcı savaşlarının geçtiği sahne olmak üzere yarattığına inanmak gerekirdi. Allah'ın insan soyunu iyileştirmek için bizzat ölmüş olduğunu iddia eder. yaptıkları karışıklıkları düzeltmek için yapıyor. ezilip büzülmekten kurtarırdı! Yeryüzünün bütün din sistemlerine göre. insanı yapan Allah. Allah yalnız kendi kendine eziyet etmekle meşgul görünür. açık bir şekilde. insanları. Dolayısıyla. iki tarafı eşit olmayan bir savaştan söz eder. ALLAH'A ATFEDİLEN H CEZALANDIRACAĞI SUÇLU İNSANLARA TANRISALLIĞIN GADDARLIĞINDAN ŞİKAYET ETME HAKKINI VERİR Allah'a "ezeli bilim". ona ne şan ve büyüklük . Melekleri. yaratıklarını olmalarını arzu ettiği bir şekilde yapmayı bir türlü başaramaz. ve bu ölüme rağmen insanlar hiç de Allah'ın arzu edebileceği bir durumda değillerdir. açtırdığı yaradan. kötü ruhları vb. uyuşmak. onları kendisine hakaret etmekte serbest bırakıyor. Dünyanın bütün teologları. Ancak bu önceden bilme. insanları kim yarattı? Allah yarattı. Eğer Allah gerçek olsaydı. o halde kötülük Allah'tan geliyor demektir. başka bir deyişle dünyada olacak şeylerin tümünü önceden görmek veya bilmek gücü atfedilir. İnsan kötülük yapmak ya da Allah'a tecavüz etmek gücüne sahipse. 65. insan. bununla birlikte kötülüğün Allah'tan gelmediği de temin olunur. Abesin. Bütün gücüne rağmen. Böyle olmasaydı. KÖ Allah her şeyin yaratıcısıdır denir. Tanrısallık hiçbir zaman bu savaştan şerefli olarak çıkmaz. Allah.VE ONU HEP ACİZ GÖSTERİR Her din. asla teslim olmayacak kadar inatçı yapıyor. "Dieuproposeet l'homme dispose". bundan şu sonucu çıkarmak zorundayız: Allah tecavüze uğramak istedi. Bunların tümünü hiddetlenmek. bir yanda tanrısallık. Allah'ın dünyayı. saçmalığın üzerine tüy dikme kabilinden olarak bir din vardır ki. ancak kendilerine karşı nüfuzunu kullanabildiği düşmanları olarak yarattığına inanmak gerekir. Y MEVCUTLARIN EN MAYMUN İŞTAHLISI EN MAKUL OLMAYANI EN BUDALASI OLMASI GEREKİR Her ülkede ilahiyatın Allah'a oynattığı rol kadar tuhaf hiçbir şey yoktur. yani tanrısallık gerçekten var olsaydı. projelerini boşa çıkaracak derecede kurnaz kılıyor. tanrısallığın köklü bir şekilde şifa bulduğunu da görmedik. Allah bu eziyetleri. dünyada ahlak bozukluğu ya da günah olmazdı. yani "Allah takdir eder ve insan uygular" ilkesi üzerine kuruludur. Eğer Allah insanları şimdi oldukları gibi yaratmamış olsaydı. melhemlerinin iyiliğini göstermek için vücutlarına büyük yaralar açan şarlatanlar gibi kullanır. varlığının kaynağı olan etkene aykırı bir eser olurdu. tanrısallık ne kadar çok zahmetten kurtulmuş olurdu! İlahiyatçıları ne kadar çok sıkıntıdan. 63. öte yanda yaratıklar olduğu halde. insanların bu kadar kötü ahlaklı olmasından Allah'ı sorumlu tutmak gerekir.
bu temiz yoldan bu sapma asla olmazdı. insanı baştan çıkarması için şeytana neden izin verdi? Bu alçak. hangi uğursuzluk eseridir ki. bu tasarlama bu düşüşün (bu günah işlemenin) olmasını "istemiş" olduğundandır. Bu . İLK G Diyorsunuz ki. masum ve iyiydi. kendi kendine zalim kanunlar kabul ettirmemek kendi elinde değil miydi? Ya da hiç olmazsa cezalandıracağı ve mutsuz edebileceği yaratıklar yaratmamakta. bütün kilisenin başında. ancak günahının cezası olarak tabiatı bozuldu". Allah'ın yaratıcı elinden çıktığı zaman bile mükemmel değildi demektir! Allah. sürekli olarak fikir üretir. insanın günah işlemesine ve tabiatının bozulmasına neden izin verdi? Baştan çıkarılmaya (yani şeytanın insanı yanıltmasına) direnemeyecek kadar zayıf olduğunu bildiği halde. kötü ruhlu azdırıcı ve baştan çıkarıcı olan şeytanı. itaatsizlikleri hakkında Allah'ın önceden bilgisi zorunlu ya da kaçınılmaz olmasaydı. Dolayısıyla. bu düşüş. ayağını kaydırır. Ancak Allah her şeyi olmadan önce görmek yetisine ve her şeyi önceden değerlendirmek ve düzenlemek gücüne sahip olduğundan. kuşkusuz. insanları baştan çıkarır. suçluları cezalandırmaya Allah'ın kendi adaleti tarafından mecbur edildiği varsayılabilirdi. İnsan günah işleyebildiyse. yeni bir kanunla kendisini serbest kılamaz mıydı? Önceden bilmesinin eseri olarak. Şöyle der: "Cehennemde kendisine felaket arkadaşı edinmek tek amacıyla. Tanrının lütfuyla bütün insanları mutlu edecek güvenilir bir araç bulduğunu söylemek zorunda kalır. hangi zorunluluk. ŞEYTAN DA DİNLER GİBİ RAH EDİLMİŞTİR Bir İtalyan rahibinin temiz kalbine onur veren safça bir hikaye anlatılır. Ya da daha doğrusu. yaratılışları gereği mutluluğumuzun düşmanı olan birçok kötü ruhu kökünden neden çıkarıp atmadı. Allah'ın şeytanla uyuşmasını. Eğer Allah geleceğe ait olayları önceden bilmek gücüne sahipse. ne de insanların haklı olarak yöneltebilecekleri paylama ve eleştirilerden onu kurtarabilir. mutsuzlar. Kolayca aldatılan bu safdil adam dini konuşma yaparken. adaletinin kendisini er geç cezalandırmak zorunda bırakacağını pekala bildiği yaratıkları başlangıçta yokluktan çekip çıkaran Allahlarından. dünyanın bütün dinlerinde kötü "ilke". Eğer yaratıklarının günahları. eski mertebesine çıkarmasını Allah'tan Papa istirham etsin. Allah'a yalvarmasını isteyelim. mutluluk tahsis ettiği yarattıklarının düşüşünü önceden görmesi gerekli değil midir? Fermanlarında yarattıklarının bu düşüşüne izin vermeyi tasarlamış idiyse. cennetin ve cehennemin anahtarlarına sahip olan Papa'ya başvuralım. Böyle olmasaydı. tekrar teveccüh ve iltifatına mazhar etmesini. iyi "ilke" üzerinde ya da tanrısallık üzerinde bu kadar açık bir üstünlük göstermektedir? 67. "insan Allah'ın elinden çıktığı zaman saf. sonraki bir yasayı mutluluğa ayırmasının onun için ne önemi vardır? İradelerinin düzenlenmesi mutsuz yaratıklarının durumunda bir şey değiştirir mi? Kendilerini gözyaşları içinde bıraktığı için. şeytan. bütün insan türü üzerinde üstünlük sağlayacaklarını ve müthiş etkilerini önceden görmüş olması gereken kötü ruhları niye yarattı? Sözün kısası.nedeni olabilir. Allah niye yarattı? insan türü için bu kadar iyilik isteyen Allah. yine şikayette haklı olmazlar mı? 66.
yanılmaz olmadığı için. tanrısal yüceliğinin ayrılmaz bir parçası olan yanılmazlığını insana bırakamamıştır.) 68. yardımcılar heyeti oluşturmak isteği doğruysa. bizzat Allah. insanı . tanrısallığı. rahipler. meleklerden. kendisi için daha onurlu bir mabeyn. "İnsanın tabiatı ister istemez (yani Allah'ın ilgisi olmaksızın) bozulmuştur. yaratıcısına asi. Manicheisme (Manicilik)* bütün dinlerin. En güçlünün bu hakkına "saldırganlık" denir. kuşkusuz eksenidir. varlıkların en adiline yakışmaz. Bir güzellikler Allahı. daha parlak. aynı yetenekleri türümüzün bütün bireylerine neden vermedi? Kötülerin sayısı. ancak ne çare ki. Allah'la şeytan arasındaki bozukluktan çok hoşnutturlar. son derece haksız ve adaletsiz olur. Allah. Tanrısallığın yüceliğine katılmadıkları yada kendisi gibi tanrılar olmadıkları için insanları cezalandıran Allah. Saldırganlık ise. bu Tanrı aynı lütfu. " Ancak o durumda. Allah korkusuyla günah işlemekten çekinenlerden. şeytan semavi din için. İnsanlar baştan çıkarmaya ve günah işlemeye yöneltilmezse.hareket tarzı şeytanın insan türüne karşı kötü projelerine mutlaka son verecektir. iyilerden bu kadar fazladır? Temiz ve doğru insanlar yerleştirmekten başka bir şey istemediği bu dünyada. bir yakınlar. bütün insanları yaratırken mutluluğu sonsuzluğa eriştirmenin gerektirdiği erdemlerle süslenmiş olarak yaratmış olsaydı. en azından Allah kadar gereklidir. Allah ne hakla cezalandırıyor? Bu cezalandırma. insanlar için gereksiz olur. neden bir dosta karşılık on bin düşman bulmaktadır? Allah'ın ahirette. bir de kötülükler Allahı kabul eder. * İran'da doğmuş ve 270 yılına doğru ölmüş olan Manes ya da Manchee tarafından icat edilmiş bir dindir. hata yapmaz. ya da dünyada Allah'ın emir ve arzularına uygun bir hayat yaşamış olanlardan kurulu bir mabeyn. hiç olmazsa niteliklerinin mümkün olan olgunluk türünü bütün insanlara bırakamaz mıydı? Bazı insanlar iyiyse ya da Allah'ın emirlerini öğreniyorsa. hocalar. insanı hata yapmaz kılamadıysa. eksikliklerle dolu. (A.C. Varlıkları ve gelirleri bu iki düşmanın çatışmaları. rahiplerin yönetimi ve gücü. iki düşman arasında bir uzlaşmaya aracılık etmeyecek ölçüde hoşnutturlar. kötülük ve karanlık Allahı olarak "Ehrimen"i gösteren bu din "Zerdüştî" dininden alınmadır. İyilik ve nur Allahı olarak "Hürmüz"ü. düşmanlıkları üzerine kurulmuştur. zorunlu bir kötüye kullanma yüzünden özgürlüğünün hüsrana uğramasına maruz bir yaratık yapmak yerine. kötülük kuruntusunda haklı çıkarmak için icat edilen şeytan. göksel düşmanının aczini ya da beceriksizliğini bize her an her dakika kanıtlar. ALLAH CEZALANDIRMAYA HAKKI YOKTUR Diyorlar ki. Allah. daha şerefli ve daha büyük yakın bir çevre oluşturmuş olmaz mıydı? Sözün kısası. " Bu safdil rahip galiba görmüyordu ki. Allah. iyilik ve güzellik erbabının sayısından ne kadar üstünlük gösterir? Niçin kötüler. ancak güçlü olanın "güçlü olması"ndan aldığı hakla olabilir. daha kalabalık. insanı. Semavi dinler. tabiatı ister istemez bozulacak ve bu yüzden Allah'a tecavüzde bulunacak olan insanı yaratmak zahmetini Allah neden seçti? Öte yandan. hahamlar vb.
anlayışlı. ne de onu taklit edebilir. bu Allah'ın isteğinin bizim için bir sır kalmasını zorunlu kılar ve Allahımızı sorguya çekmek hakkına sahip olamayız" diyorlar. yeryüzünde de günah işleyebilme durumundan uzak. Ey rahipler! Bize sürekli olarak bağırıyor. insaflı davranınız. içyüzü bizce hiç bilinmeyen yönetiminden şikayette bulunmak deliliktir. akıllı. Ancak hiç olmazsa tanrılarına karşı birlikte ayaklanmak için özgürlüklerini kötüye kullanmamışlardır. Size göre.başlangıcında yoktan çıkarmamak. İnsanların ancak korku etkisiyle boyun eğecekleri bir zorba. Meğer ki. bizzat Tanrının isteğini. hiçbir şey anlamadıklarını. Tanrının isteği benim için bir sır ise. Bizi kendisine hayran etmek istediğiniz Allah'ın "planı" hakkında. amacını siz de bizim gibi bilmiyorsanız. "TANRININ İSTEĞ SIRRI İNCELEME VE BU KONUDA BİR KARAR VERME HAKKI YOKTUR" DEMEK SAÇMADIR Bize sürekli olarak. benim için hiç çekici değildir. ilahi saltanatına boyun eğmişlerdir. hiç isyan etmeyecek soydan melekler yaratamaz mıydı? Yanlış yapmayacak. Allah'tan umdukları mutluluk nedeniyledir ki. bu. Her şeyin anlaşılamaz olduğu ya da kendisinden çoğu kez isyan ettirici fikirler edinilebilen bir gidişata. hiç yaratmamak daha kısa bir yol olmaz mıydı? Eksiksiz bir Allah'ın. Gerçi vicdanınızın herkese kapalı yerinde bunu düşünmekten geri kalmıyorsunuz. tek konusu. Allah'ın hükümlerini adaletsizlikle suçlamak haksız bir harekettir. kesinlikle yanına varılamayan. ya da bu istekte tanrısal bir şey anlamadıklarını itiraf edenler hakkında koruyucu. anlayışlı insanların saygısını kazanamaz. cahili olmaya zorunluluk duyulan her şeye ibadet etme gereği ve her anlaşılmaz şeyin bu anlaşılmazlık nedeniyle hayranlığa değer olduğu öne sürülsün. herkesi baskı yaparak üzmekten vazgeçiniz. bilinemezdir" demeyiniz. Eğer Allah'ın planını. çünkü bizim için anlaşılması mümkün değildir" diyorsunuz. yalnız iyi türden. Her şeyin reddettiği ve yalanladığı uyku hayalleri için . tanınamayan bir hükümdar. bu yolları. Peki bu hükümleri. bunları bizlerden çok anlamıyorsunuz. kendisinden açıklama isteminde bulunulamayacak bir hüdavent. bu mukadderatı siz kavradınız mı? Bunların köküne inerek baktınız mı? Gördünüz mü? Bunu söylemeye cesaretiniz yok. "Tanrısallığın isteği anlaşılamazdır ve onun yolları bizim yollarımız değildir. Ancak bu konuda hoşa gidecek sözler söylerken görmüyor musunuz ki. ya da özgürlüklerini hiçbir zaman kötüye kullanmayacak insanlar yaratamaz mıydı? Melekler semada günah işleme yeteneğinden uzaktır. iyi. "İnsanları Allah'tan ayıran muazzam boyut. içyüzü bilinmeyen kimseye insan ne tapabilir. Eğer. çok itaatkar melekler yaratması gerekirdi. şu halde artık "Allah'ınplanı anlaşılamaz. nüfuz edilemez ve anlaşılmaz dediğiniz tanrısallık yollarını bize açıklamak olan din sistemlerinizi kendi elinizle yıkıyorsunuz. bu cevap inandırıcı mıdır? Değil mi ki. acıyıcı. ne hayran olabilir. tesadüfen ilgili iseniz. benim sonsuz mutluluğum söz konusu oluyor. insanlar yerine yalnızca çok mülayim. bilmemeye. Allah. insaflı bir varlığa layık bulmadığı planı hakkında. Meleklerin serbest olduğu söyleniyor. ne saygılı olabilir. isyan etmişlerdi. görülemeyen. Kendiniz de bir şey anlamadığınız fikirler için herkese sataşmaktan. bir isteğe. bunlardan bazıları günah işlemişlerdi. birçok kimsenin adil. durumunu incelemek hakkım değil midir? İnsanlar. yanlış yapmaz nitelikte insanlar yapamaz mıydı? 69.
Tanrının kendilerini sevdiğine. Tanrının kendilerini sınamak istediğine inanmaları bunlara emredilir. Allah'ı cılız akıl ve muhakememize getirmenin küstahlık olduğunu söyleyerek. sıkıntıların. en açık. adil ve iyi bir Allah'ın sertliğine bağlamakta pek zorluk çekilmez. savaşlar. düşmanlarına acı çektiren kötü ruhlu bir şeytan. bu kötülükleri. Bu durumda. bir Allah'ın "nüfuz edilemeyen" ve "anlaşılamayan" yollarından artık söz etmeyi bırakınız! Büyük Allah'ın bilinmeyen gizli derinliğinden bize sürekli olarak söz ederek. insanları cezalandırmak için Allah'ın genel olarak kullandığı araçlardır. ilahi alametlerin teveccühü olduğuna inanmak için.birbirinizin etini yemekten. ilahiyatçılar. FELAKETLERİYLE AVUNMALARINI İNSANLARDAN İSTEMEK PEK GARİPTİR Bedensel acı ve bedensel zarar. çok iyi olduğunu söyledikleri Tanrıları hakkında. bedensel günahın cezası sayılır. şaşırtıcı buldukları bir Allah'ın eylem ye davranışları söz konusu olunca. beni hatırına getirmemesini kendisinden pek ziyade rica ederim" diyebilir. Tanrının kendilerini yokladığına. tesellisini kucağında bulmak istedikleri sıkıntılardan dolayı bizzat Allah'a sataşmaları. din. bu felaketlerin. dinsizler ve sofular. sana yönelttiği iğrenç darbelerden dolayı Allah seni avutsun. Allah'ı kötülükçülükle suçlayamayan sofular. Sen ise istiyorsun ki. depremler. iyilikçi Allah'ın bir kesin kanıtı olarak bakmaya alışmışlardır. Bu yolla. çok haklı olarak. En müthiş sıkıntıların. iyiler ve kötüler. girdapları araştırmaktan bizi yasaklayarak. en doğal düşünceleri o derece alt üst etmeyi başarmıştır ki. masumlar ve suçlular üzerine "ayırt etmeksizin" düştüğünü görmüyor muyuz? Bu hareket tarzında. Bununla birlikte. hastalıklar. boğaz boğaza gelmekten vazgeçiniz. Allah'ı kınamaları gerekmez midir? Zavallı baba! Sevgili bir çocuğunu ya da mutluluğunun dayanağı olan eşini yitirmenin tesellisini iyiliksever Tanrının kucağında arıyorsun. kıtlıklar. FELAKETLERİNİN TEK NEDENİNİN KUCAĞINDA. Sıkıntı ve keder içinde bulundukları zaman. en sevgili dostlarına sık sık şiddetli sıkıntılar . hüdavendimiz hakkında hüküm vermeyi cinayet sayarak. çok kötü fikirler edinmeleri gerekli oldu! Bu durumda. Büyük sıkıntılar. bu dünyanın olaylarının tek düzenleyicisi ve dağıtıcısının Allah olduğunu unutuyorlar. onları senin Allah'ın öldürdü? Senin Allah'ın seni sefil ve perişan etti. "ADALET VE İYİLİK ALLAHI" OLARAK ADLANDIRMAK SAÇMADIR. Heyhat! Görmüyor musun. bize anlaşılır ve gerçekten insana yararlı şeylerden söz ediniz. Hakkında yalnız kekelediğiniz ve söylediklerinizin tümü birbirini yalanlayan. teselli etsin! Teolojinin tuhaf ve metafizik görüşleri insan ruhundaki en basit. 70. en tüyler ürpertici hüzün ve kederin. kötülüğü iyiliğe dönüştürmeyi başarmıştır! Bir inançsız. insanların çok zalimce. Bu yolla. "Tanrı sevdiklerine böyle davranıyorsa. birçok felaketzedelere bu kadar avutucu görünen bir varlığın adaletine ve iyiliğine bizim hayran olmamız nasıl istenir? Madem Allahlarının olayların hakimi olduğunu. bu bedbahtların dimağının karışmış olması gerekir. içinde bulundukları şaşkınlıktan başka bir şey öğretmiyorlar.İ "AYIRMAKSIZIN" BELA VE SIKINTI DÜŞÜREN BİR VARLIĞI. fikri. talihin en kötü darbelerine dahi. ahlak bozuklukları. kendilerinin de bir şey anlama imkansızlığı içinde bulundukları.
Oysa kendi haline terk edilen ya da tanrısal yardımlardan yoksun bırakılan insanı. yaptığı güzelliklerden dolayı bir insanı ödüllendiren Allah. insan özgürdür derler. yanlışlarından dolayı çocuklara en zalimce ceza veren bu aynı baba hakkında ne düşünürüz? Haklı olarak. Yaptığı hatadan. işlediği günahtan dolayı bir insanı cezalandırmakla. insan ne haklı ne haksız olur. kerim ve rahman adlarını taşıyan Allah'ın sevdiklerini zulüm etmekle meşgul olmasından elbette daha anlaşılır bir hareket olur. daha tertipli mi olacak? (Kötü ruhun düşmanlarını sıkıntıya sokması. haklı çıkarmak isteyerek. alçakça. Tanrısallığı. BENLİĞİNDE BUDALALIKLA ZULMÜ BİRLEŞTİRMİŞ BİR DELİDİR Zayıf ve korumasız çocuklarını kolladığı bize sürekli olarak temin olunan ve bununla birlikte bu çocukları kayalar. Oysa bunların bütün ilkeleri insanın özgürlüğünün yıkımı ve yok edilmesinde birleşir.) "Allah sevdiklerine dert verir" inancı bilinir. Biraz düşünülürse teslim etmek zorunlu olur ki. yarattığını cezalandırmaz. kabahatin önüne geçer ve böylece kendisini kabahati suçlama sıkıntısından da uzak tutar. Zayıflıkları suç saymak. uçurumlar. bu baba. günahları cezalandırmaz. insafı. zorba yönetimlerin en zalim olanıdır. insanın kendi iradesi nerede kalır? Bu ilkelere göre. 72. Allah. eğer insanı yaratmışsa. çünkü tanrısal lütuf olmaksızın iyilik yapmak için asla bir kuvvete sahip olamaz. benliğinde zulüm ve alıklığı toplamış bir delidir deriz. ihtiyatsız. Oluşmasını yasaklayabileceği kabahatleri suçlayan bir Allah. YASAKLAMAYA MU CEZALANDIRAN BİR ALLAH. sular arasında başıboş dolaşmakta serbest bırakan.C.hissettirmekle meşgul olan iyilik Allahından bazen daha usta. Tanrının lütfu olmaksızın insanın kötülük yapmakta zorunlu olduğunu kabul ederler ve iyilik yapmak nimetini asla vermemiş olduğundan dolayı Tanrının insanı cezalandıracağını temin ederler. bu güce eriştirmediği için daha iyisini yapması olanaksız olan insanı cezalandırmış olur. ya da iyilik yapmaya yeteneksiz kılarsa. adil bir Allah'a iftira etmek değil midir? İyileştirilmeleri özellikle kendisine ait olan ve inayeti ulaşmadıkça başka türlü hareket edemeyen yaratıkları. Adil bir Allah. Yaşadığımız dünyada bile insanları kusurlarından dolayı cezalandırıyor demek. yanlış ve zararlı arzularına ender olarak engel olan. ne kadar bozucu ve ne kadar kokuşmuş bir inançtır. en kara. İNSAN İRADESİ BİR HAM HAYALDİR İlahiyatçılar bize hep. "kendi kendisine" ödül vermiş olur. insan yaratılışı ister istemez kötülük yapmaya yöneltir. tehlikeli silahlarla oynamalarına ve yaralanma tehlikesine maruz kalmalarına izin veren bir baba hakkında ne deriz? Zavallı çocuklarına olacak kötülükten kendi kendisini sorumlu tutması gerekirken. "adil" bir Allah nasıl cezalandırır? Bizzat ilahiyatçıların ilkelerine göre. Öngörülü bir Allah. Kerim bir Allah insan tabiatının gereği olduğunu bildiği zayıflıkları. Bu ne yıkıcı. (A. en karanlık zulümlerle suçlarlar. insan şimdiki bozuk ahlakıyla kötülükten başka bir şey yapamaz. gelip geçici isteklerine direnecek derecede metin olarak yaratmamış olduğu için.) 71. insan bütün eylemlerinde özgür . iyiliği ve doğruluğu olmayan bir varlıktır.
İnsan doğduğu andan yaşamının son nefesine kadar bir an özgür olmaksızın yaşamının sonuna varır. özlemleri. seçer. itibar kaybetmek ve ceza korkusu duygusu. zorunlu olarak aldığımız ya da zekamızın bizzat oluşturduğu fikirlerin zorunlu olarak tayin ettiği kararlardır. Danıştığımız zaman özgür değil miyiz. eylemimizin sonuçları hakkındaki tereddütlerimizin. ona verdiği ana. görüşleri. doğanın kendisine vermiş olduğu yaratılışın. Bundan da. kendine yararlı olduğuna karar verdiği şeyi arzu edebilir. ya da emin olduğumuz inancı bizde doğar doğmaz zorunlu olarak karar alırız. alışkanlıklarının. zorunlu olarak eylem ve uygulamada bulunuruz. fikirlerini almak ya da almamak insanın elinde midir? Ben putperest ya da Muhammedi ana babadan doğmuş olsaydım. Bu sonuçtan emin olur olmaz. kararlanmız. o zaman iyi ya da kötü karar vermiş olmamıza göre. İnsanın edindiği düşünceleri. Doğa. iradeleri ya da arzuları üzerinde hakim değildir. Ne acıyı sevebilme. ne hoşlandığı şeylerden tiksinme özgürlüğü vardır. İnsan filan ya da falan ana babadan doğmakta ya da doğmamakta özgür müdür? Ana ve babanın ya da eğiticilerinin görüşlerini. Dolayısıyla aşk ve muhabbetinin konusu olan sevgiliyi sevmekte ya da sevmemekte aşık özgür değildir. paraya düşkünlük duygusuna üstün gelen kimse. sevgilisinin yüz çizgilerine veren. ancak o zaman. yaşadığı anı izleyen anda ne isteyeceğini ve ne yapacağını bilmez. insan. İnsan ancak benliğine. Ancak diyeceksiniz ki. Bir şeyden vazgeçiren nedenler. acımasızca cezalandıracaktır! İnsanın doğması hiçbir şekilde kendi seçimi ve arzusu sonucu olmaz. doğru kararlanmız isteğe bağlı değildir. dünyaya gelmek isteyip istemediği insana sorulmamıştır. İnsanın arzu ettiği. insan arzularına direnir. üzerinde hiçbir türlü hüküm ve nüfuzu olmadığı birçok olayın eseridir. Hayatı boyunca istekleri. kuşkulu ya da emin olmakta insan özgür müdür? Danışma. özerk değil miyiz? Ancak bilmekte ve bilmemekte. aşık değildir. "İnsan arzularına direnebilir. insanın hüküm ve tasarrufunda değildir. Diyeceksiniz ki.değildir ve insan iradesi ilahiyatçıların sisteminde bile bir ham hayaldir. işlerinin. Kendisine hakim olan hayalgücü ve mizaç. nasranilerin dinini tanıtmak çabası göstermeyenlerin tümünü. Tutkunu olduğu güzel anı. bunun için insan özgürdür". İsevi olmak elimde olur muydu? Bununla birlikte. haz duyduğu şeylerin. insan isterse danışır. doğru bütün bilgileri aldığı ve üzerinde asla hakimiyet kuramadığı eğitiminin ürünüdür. İhtirasları. o şeye yönelten nedenlerden daha güçlü olduğunda. eylemleri hep insanın ilişkisinin. eylemlerinde özgür olduğunu çıkaracaksınız. . Ancak insan. ruhunda kendiliğinden yükselen iradelerin. yanlış. baba ve ülke hakkında kendisinin oyunu almamıştır. isteğe bağlı değildir. Geleceği önceden görmeye gücü yetmediğinden. Yanlış. Ancak o zaman direnmesi zorunludur. karar verir. konuşmalarının. elinde olmayarak bir kelimede kendini gösteren düşüncelerin. Bundan zorunlu olarak şu sonuç çıkar: İnsan. istediği doğrudur. bir başkasının parasını zorla almak ya da çalmak arzusuna zorunlu olarak direnir. kararsızlığımızın zorunlu bir sonucudur. arzuların hakimi değildir. haşin dinbilimciler bize temin ediyorlar ki. Allah. Namussuz olarak tanınmak. kendisine telkin edilmiş olan düşüncelerin zorunlu sonucudur.
Bundan dolayı yaratılışımız. yemek . Bu. muhakemede bulunmakta özgür müdür? Akıl ve anlayışı. masaldaki sineği hatırlatan bir kuruntu. haberi olmaksızın götürüldüğü halde. TOPLUMUN KÖTÜ ADAMLARI CEZALANDIRMAYA HAKKI OLMADIĞI SONUCU ÇIKARILMAMALIDIR "İnsanların eylemleri zorunluysa. bundan dolayı insan özgürdür" diyeceksiniz. üzerinde götürülmekte bulunduğu arabayı kendisinin çekip götürmekte ve sevk ve idare etmekte olduğu zannıyla kendi kendini alkışlıyordu. Seçimini ertelerken de özgür değildir. eylemlerinde serbesttir. ya da işlerinin sonucunu iyice tartıncaya. "Ya bahsi kaybetmeye razı olursam?" O zaman da. evrenin makinesini sevk ve hareketlendirmekte kendisinin serbest olduğunu sanan bir sinektir. arzu etmekte ve arzu etmemekte özgür müsünüz? İstekleriniz ve arzularınız. Ağır bir arabanın oku üzerine konmuş olan bu sinek. insan kendisine en yararlı ya da hoş gördüğünü seçmekte. Bazı şeyler (objeler) bizde zorunlu olarak acı duygusu oluşturur. Bahsi kazanmak arzusu sözü edilen şeyi yapmaya ya da yapmamaya sizi zorunlu olarak yöneltir. "İnsan. bir illüzyondur. arzularımızın kaçınılmaz sonucudur. kendisine zararlı olduğunu bildiği eylemin uygulanması kararını her an alır. Bir şeyi yapmakta ya da yapmamakta özgür olduğumuzu zannettiren iç duygu. insan bazen kendi kendisini öldürür. bizi bu şeylerden iğrenmek zorunda bırakır. Eylemlerimizin gerçek başlangıcına baktığımızda. Açlıktan kıvranan bir kaplan parçalamak. toplum da bunları cezalandırarak meşru müdafaa arzusuyla eylem ve davranışta bulunmuş olur.İnsan seçmekte özgür değildir. hayır diye cevap vereceğim. çünkü istediğinizi yapıyorsunuz. ne de bu yapı insanın özgürlüğünü kanıtlayamaz. açıkça zorunludur. bu eylem ve işler asla hükmümüz altında bulunmayan isteklerimizin. kendimi özgür hissediyorum. anlarız ki. "Bir işi yapmak ya da yapmamak için bahis tutsam. bahsi kazanma arzunuzdan daha kuvvetli bir neden olur! Ancak diyeceksiniz ki. insanlar istediğini yapmakta özgür değillerse. Bunu reddederim: İnsan iyi ya da kötü düşünmekte. ya da yaratılıştan gelen özellikler tarafından kaçınılmaz olarak ve isteğe bağlı olmaksızın harekete geçirilmiyor mu? 73. yalnızca katıksız hayalden başka bir şey değildir. hesaplayıncaya kadar seçimini ertelemeye zorunludur. Özgür olduğu zannında bulunan insan da. doğru ya da yanlış akıl yürütmekte. Kendi kendinizi özgür sanıyorsunuz. toplum ne hakla. Size. Ancak istemekte ve istememekte. toplumu kirleten kötü adamları cezalandırıyor? Başka türlü hareket edememiş olan kimseleri cezalandırmak adaletsizlik değil midir?" Eğer kötü adamlar kötü tabiatlarının zorunluluklarına göre zorunlu olarak eylemde bulunuyorsa. bundan dolayı insan özgürdür. Karşılaştığı konuların niteliğini öğreninceye. edindiği görüşlere ya da organlarının yapısıa bağlı değil midir? Ne bu görüşler. bu işi yapmakta ya da yapmamakta özgür değil miyim ? Bu işi yapmak ya da yapmamak elimde değil midir? " diyorsunuz. Çünkü insanın elinde olmayarak oluşmuşlardır. ya da öğrendiğine inanıncaya. özgür olduğunuzu bana kanıtlama arzunuz. elinizde olmayan ve tasarrufunuzda bulunmayan eşya ya da sıfatlar. İNSAN İ VAR OLMAMASINDAN. bizi bunlardan kaçınmaya davet eder.
en iyi kanıtları. bu varlıkların. Ancak diyeceksiniz ki. seçeneksiz olunca artık onda ne değer ne erdem kalır". inatçılıkları. bir zemberek oldu. bir ruhsal durumdur. onu yalnızca bir makine. yaylar gibi söker atar. bir otomat düzeyine indirmektir. "insandan insan iradesini kaldırmak. kötü konulmuş. toplum iyileri sever ve ödüllendirirse. kötüleri de sevmez. Bize diyorlar ki. bağnazlığı ve budalalıkları iyileştirmeye yarayan çarelerdir. gerçeğin kabulüne doğal olarak karşı koyar. insanları iyileştirmek iddiasında nasıl ve niçin bulunulabilir?" İnsanların hata ve kusurları. mutluluğa doğru eğiliminde. topluma belli hareketleri yaptıranlar. bazılarının da beyinsizlikleri. bilgisizliklerinin zorunlu sonuçlarıdır. muhakemeden çekinen insanlara. etkilerini durduran başka etkenler girmezse. birçok hasta kafalara niçin bu iyileştirici etkiyi yapmıyor? Çünkü bütün çarelere direnen hastalıklar vardır. Nitekim beyne kan toplanması bazı hastalıkların zorunlu sonucudur. deney. özgür lüksüz. araya. kendisini içten bir doğrulukla arayan temiz ruhları. aşağılar ve yararsız ya da zararlı zemberekler.istediği insanın üzerine atılır. zorunlu olarak arar. çünkü kendilerine verilen ilaçları almayan inatçı hastaları iyileştirmek mümkün değildir. doğru yoldan sapanın yanında yer alan ve düşünceden. Gerçek. bir makinenin ne hakkı vardır? Güzellik erbabı. 74. etkisini ancak. . bir etkendir. ancak insan kaplandan korkmamakta özgür değildir ve kaplanı öldürme çarelerini. Özelliklerini yitirince zorunlu ve kaçınılmaz olarak başka türlü eylem ve harekette bulunurlar. dimağa hücum eden kanı yatıştırmaya özgüdür. düşünce. iyi yerleştirilmemiş zembereklerdir. Bilgisizlikleri. Zemberekleri bizzat kendi hareketlerini kolaylaştıran bir makineyi aşağılamaya. insanı saygıdeğer kılan bir hareket tarzıdır. İnsanda değer nedir? Hemcinsinin bireyleri gözünde. kolay aldatılmaları da tecrübesizliklerinin. 75. Ancak gerçek. şundan dolayı ki. ne hal ve harekette iseler o hal ve harekette devam etmeleri zorunludur. gerçek. insanların yanlışları.İ "Eğer her şey zorunluysa. bunlar bilgisizliği. ihmalkarlıklarının. az düşünmelerinin zorunlu sonucudur. Erdem nedir? Bizi başkalarına iyilik etmeye yönelten bir eğilim. Dünyayı birleştiren cansız ya da canlı bütün varlıklar birbirine bağlıdır. Bir etken. görüşleri ve düşünceleri de zorunludur. bazı kimselerin çıkarları. Aynı etkenler tarafından hareketlendirildikleri ve aynı özelliklere sahip bulundukları sürece. Kendi çıkarı için. gerçek mutlaka eylem ve etkisini oluşturur. toplumun düzenini. Bu kadar arzu edilen eserler oluşturmaya yetenekli makinelerin ya da "otomat"ların neresi aşağılamaya değer olur? Marc-Aurele. zembereklerdir. işleyişini. Kötü adamlar. hacamat). o halde. Gerçek. en iyi tanıkları dahi kabul ettiremezsiniz. Fasat (kan alma. Doğru yoldan sapmada şiddetle çıkarı olan. kesinlikle saçmalıklardan kurtaracaktır. bu etkiyi zayıflatan ya da sonuçsuz kılan öteki etkenler tarafından asla kesintiye uğratılmadığı zaman oluşturur. Roma İmparatorluğu'nun yaygın makinesinde yararlı bir hareket ettirici. akıl. EĞER OLSAYDI ALLAH DİNLERİN YARARSIZLIĞI İŞTE BUNDANDIR Dünya bir etkenin zorunlu sonucudur. ahengini bozarlar.
ne dualarımız. insana bir an olsun özgür ve özerk gözüyle bakılamayacağını teslim ederlerdi. Bundan şu sonucu çıkarmak zorunluluğu vardır ki. ne bizim çabamız. bununla birlikte adil bir Allah'ın hakimiyeti altında adaletsizlikten. Eğer bir Allah var olsaydı. kendi kendileriyle sürekli olarak çelişki halinde bulunmasalardı. Öncesiz. İnsanın Tanrıyla sürekli bir bağlılık içinde bulunduğu. Bu benzetmenin hiçbir kısmı doğru değildir. zulümden başka bir şey görülmüyor. hakkaniyet dünyadan . hayatı terk eden bir kimse özgür müdür. Hiçbir şey isteklerini durdurmak ya da değiştirmek yeteneğinde olmazdı. Kuvvet. ve iddia edilir ki. onu günah işlemeye devam etmesi için yaşamak zorunda bırakıyor demektir. Bu yaylar. kavimlerin alın yazısına hakim oluyor. kendisine itaat eden uyruğu ödüllendirmek ve isyan edenleri de cezalandırmak hakkına sahiptir.Varlığı bir an için kabul edilse. Eğer bu yaylar iyi çalışmıyorsa. Bir kez bu böyle olunca. Tanrının iradesi olmadıkça tek bir nefes bile alamayacağı farz ve iddia olunmuyor mu? Allahsız var olmayan. insan nasıl günah işleyebilirdi? Eğer günah işlediği sırada. zincirlerini yaratmış olduğu bir makinenin başındadır. bu. Tanrının isteği eseriyse ve kendisine Tanrının lütfü yönelmeksizin hiçbir iyilik yapamazsa. Allah'ın dünyanın düzenini bozmak istemiş olmasındandır. hiç yoktan kendine uyruk yaratmış ve bunlan kendi keyif ve arzusuna göre oluşturmuş. hareket tarzı. Allah insanı koruyorsa. eğer bir "Tanrı" olsaydı bile dinlerin hepsi tümüyle yararsız olurdu. eğer Allah yarattığını bir an gözünden ayırmazsa ve insanın başına gelen her şey Tanrının iradesi sonucuysa. ister istemez yaratılışında bulunan özelliğe. sonsuz olan bu zatın. BİZZAT ÖZGÜR DEĞİLDİR Eğer ilahiyatçılar. öncesiz ve sonsuz bir niteliği ve yaratılışı olur ve bu nitelik ve yaratılışın egemenliğine göre hareket etmekte Tanrı zorunlu olurdu. Allah. Allah. İnsanların günahları dünyanın düzenini bozuyorsa. yine kendi varsayımlarına göre. kusuru kendi beceriksizliğinde bulmalıdır. DOLAYISIYLA ALLAH'IN CEZALANDIRMA VE ÖDÜLLENDİRME HAKKI YOKTUR Allah hep. eğer insan kendiliğinden hiçbir şeye güç yetiremezse. ülkesinde asi uyruk bulunmasını Allah'ın istemiş olmasındandır. özerk midir? Eğer Allah. ancak Allah'ın düzenlediği biçimde çalışır. 76. eğer insanın uğradığı sıkıntılar. iradesine karşı çıkma ve direnme gücü kimsede bulunmayan yaratıcı bir hükümdardır. eğer insanın varlığını sürdürmesi yaratılmanın sürmesiyse. adamlarının çoğu asi uyruğundan olan bir hükümdara benzetilir. niteliğe bağlı olurdu. Tanrı bile asla yapmak istediğini yapmakta özgür olarak görülemez. insanı "adem"den çıkardıysa. Hiç kimse Allah'ın adaleti hakkında kuşkuya düşmeye cesaret etmiyor. bütün yaylarını. Allah'ın ülkesinde asi uyruğu varsa. 77 HER KO ATFEDİLEBİLİR. bu. ne kurbanlanmız onun değişmez seyrini ve asla değişmeyen isteğini durduramaz ya da değiştiremezdi. insanın hayatı boyunca bir an olsun özgürlüğe kavuştuğu nasıl öne sürülebilir? Günah işleyen insanı Allah korumasaydı. Allah. Allahsız özel varlığını koruyamayan ve eceliyle ilgili olarak Allah'ın iradesi gerçekleşince.
BOŞ BİR İNANÇ. olanakların en iyisinde yaşadığımızı bize söyleyen kimsenin. iyimser olmak. Yasaklamak gücüne sahip olduğu bir kötülüğe göz yummak. bu felaketlerin yapıcısına başvurmak demektir. Sürekli olarak semaya gönderdikleri dualar. Bir kötülükten vazgeçirmek ya da kötülüğü durdurmak için Allah'a yalvarmak. planının. 78. eğer mantıklı olsaydı. başka bir dünyanın hayatı boyunca da sakinlerinin felaketleri üzerinde ilahi adaletin aynı şekilde uykuya dalmayacağını bize kim ve ne temin eder? Allah'ın çok sabırlı olduğu ve adaleti çok yavaş olsa da hiç de az olmadığı söylenerek.sürülmüş gibi görünüyor. Allah'ın bu alemden daha iyi (ya da daha az kötü) bir alem yapmaya güçlü olmadığını kabul etmek suretiyle küfretmektir.. Tanrının kudretini sınırlamaktır. lehimize düzeltmesi için. kendi sistemiyle tanrısal büyüklüğe zarar veriyorsa. Bununla birlikte. yani bu dünyayı eksiksiz ve en iyi görmek. her şeye gücü yeten bir zata sabrın yakışamayacağını görmüyorlar mı? Allah zulme. ilahi zatın asalet ve lütfunu yaralayarak "kafir" olur. İNSANLAR OLMADIKLARINI KANITLAR İnsanlar Tanrının olgunluğuna. 79. Felaketlere uğrayan insanın Allah'tan yardım rica ve istirhamında bulunması. asla dua etmemesi gerekirdi. güzel düzenine hayran olmaktan geri durmuyorlar. onun özenli iyilikseverliğine güvensizlik göstermektir. başka bir deyişle bu dünyada her şeyi iyi bulan.. madem Allah oldukça uzun bir süre adaletini uykuda bırakarak bu yerküresinin hayatı boyunca kötülüğün egemen olmasına razı olmuştur. Eğer iyimser. ABES BİR VARSAYIMDIR Dünyamızın oluşuna sahne olduğu kötülüklerden şikayet ettiğimizde. Gerçekte ise. ahirette onaracak. Tanrının yönetiminden hiçbir şekilde hoşnut olmadıklarını bize göstermez mi? Allah'tan bir iyilik istemek için Allah'a yakarışta bulunmak. başka bir kürenin. BU (AHİRETTE) ONARILACAĞI. bu dünyada çıkmasına bir süre için izin verdiği zulüm ve sefaletleri Allah. içinde bulunduğumuz alemden daha iyi bir alem yaratamamış olduğunu düşündükleri için iyimserlere (optimistlere) kafir gözüyle baktılar. çıkarımıza asla uymayan planını. iyiliğine. mallarını. Bir iyimserin. değişmez. Bize denilmek isteniyor ki. "Allah tarafından yönetilen" bu alemde her şey bozuk ve karmakarışıktır. şunu görmüyorlar mı: Dünyayı yarattığı zaman elinden geldiğince iyi yaptığını iddia etmek. Dahası var: İnsanın daha mutlu olacağı başka bir alemi beklememesi gerekirdi. Allah'tan asla hoşnut değildirler. Ancak bu ilahiyatçılar. adaletine. birkaç kişi bütün insanların rahatını. daha iyisini yaratabileceği halde çok kötü bir dünya oluşturmak şeytanlığında bulunduğunu iddia etmekten daha az hakaret içerir. sıkıntı ve acılarımız avutulur. siyasetinin devamına engel olmaya çalışmaktır. kötülüğün . Bu ilahiyatçılara göre. bizi öteki dünyaya (yani ahirete) havale ediyorlar. göz yumabilir mi? Bilinen bir kötülüğe göz yummak ya zayıflık ya kararsızlık ya da danışıklılık belirtisidir. diyelim ki bir an bile. ona kafir gözüyle bakan ilahiyatçı da her şeye gücü yeterliğini savunayım derken. Adil. Mümkün olan en iyi dünyadan daha iyi alem bulunabilir mi? Bazı ilahiyatçılar. özgürlüğünü ve hayatını cezaya çarpılmaksızın kendine oyuncak ediyor. erdemine.
en büyük kudret. Ey adil bir Allah'ın vekili. ona yarattıklarını kendi eliyle istediği gibi yapma hakkını verir. İLAHİYAT. . tekrar hatırlanabilir: İnsan yalnız yaptığı kötülükten değil. yapabildiği halde yapamadığı iyilikten de sorumludur. en büyük yücelik. Bu barbar hak. vahşi bir muzafferin hakkı ve ancak onun gözünde bir hak olabilir. ALLAH HAKLARA TECAVÜZ HAKKI VEREREK YA DA İNSANLARA AHMAKÇA BİR İTAAT EMREDEREK. bu dil olamaz. bizzat Allahınıza. en aşağılığı konusunda bile haksız olmak hakkını veremez. düşmanlık etmeye ve nefrete değer bir konudur. o kötülüğü doğrudan doğruya yapmış olur. düşünen. insanlığın olgunluğuna tümüyle zıt olan bir zat nasıl örnek. bütün hakların gaspı demektir. "Allah. İçtihat'ın hakim fikirlerinden biri de şudur ki. zulüm ve şiddetinden muzdarip olanları susturmak. hiçbir zaman bir Allah değildir (zorba olan Allah olamaz). sözlerini kesmek isteyen hükümdarların. zorbadır. Bir kötülüğün olmasına engel olabilirken. bir toprak solucanının da. " Bu durumda. Bu nedenledir ki. Tanrısallığı haklı çıkarmak için. elçisi! Sana diyeceğim ki. hükümranıdır. Allah mutlak hüdavenddir demek. yaratıkların en küçüğü. 80. adil ve adaletsiz. ALLAH TARAFINDAN İZİN VERİLEN KÖTÜLÜĞÜ VE ADALETSİZLİKLERİ HAKLI GÖSTERİR Birçok dinbilimcinin her taraftan bana şöyle bağırdığını duyarım: "Allah sonsuz adildir ancak adaleti asla insanların adaleti gibi değildir. nazırların (bakanların) kullandığı dilden ödünç alınmıştır.yapılmasına razı olmaktır. engel olmayan. Bir zorba. Bir zorba. yaratılışından şikayet edilir edilmez. kötülük yapmak hakkını veren bir Allah. nazırı. Bu zorbaca açıklama tarzı. kendisine haksızlık etmek. Bu "en güçlü hak" mağlup ettiği mutsuzlara istediğini yapabileceğini düşünen vahşi bir fatihin. hiçbir şeyin sınırlayamadığı yüksek gücü. bir insanın da şikayet için ağzını açmaya aynı derecede hakları yoktur". insanların gözünde bir tiksinti konusudur. Allah'ı her an varlıkların en haksızı. Ancak en güçlü hak. bu tanrısal adalet ne türden ya da ne içerikte bir adalettir? Çoğu kez insanın adaletsizliğine. muhakeme eden bir insana Allah'ı kabul ettiremez. mukadderatımızın hakimidir. ANCAK.* * Şeyh Sadi: "Kuyuyu ve körü görürsen ve bu durumda sessiz ve ilgisiz kalırsan (yani kazanın ve musibetin önüne. haksızlığına bu kadar çok benzeyen bu tanrısal "adalet" hakkında ne fikir edinebilirim? "Allah için haklı olan şey yaratıklarına göre zalimcedir" demek. nasıl model olarak alınabilir? Diyorsunuz ki. Dolayısıyla. mutlak hüdavenddir" denilerek bizim susturulabildiğimiz sanılıyor. Bir zorba. övülen bir Allah'ın vekillerinin kullanacağı dil. haklı ve haksız konusundaki bütün fikirlerimizi karmakarışık etmek değil midir? Tanrısal olgunluğu. Allah en güçlü olduğundan sıradan kurallarla sınırlı değildir demektir. en adaletsizi yapmak garip değil midir? Allah'ın eylemlerinden. hiç kuşku yok. insanlar için bir model değildir. "Allah. körü uyararak ve doğru yolu göstererek geçmezsen) günah işlemiş olursun" demektedir.
"rahmanürrahim Allah" diye adlandırmaktan vazgeçiniz. Ancak. kavimlerin hangi gerçek çıkarı vardır? Türümüzün bu kadar zalimce lokması olduğu en yürek paralayıcı sefaletlerde. en çok "güçlüdür" deyiniz ve onun gönderdiği darbelere karşı koymanın sizin için mümkün olmadığını söyleyiniz. özelliklerinden birinin uygulanması hep öteki olgunluğunun. mubah olduğunu sanacak kadar kör olmuşlardır. En büyük felaketlerin ortasında ve daha doğrusu. "iyi Allah"ın kıtlık nedeni olduğuna. ÇO . direnemeyecek ve karşı koyamayacak ölçüde kendilerini zayıf hissettiklerinden.ancak o esirlere meşru görünebilir ki. Diyeceksiniz ki. Allah'ın esirgemek istediği mutlak bir hükümdarın günahlarını bağışlatmak için uyruğundan 70 bin kişi yok edildi! 82. O zaman olsun. bulaşıcı hastalıklar yüzünden mahvolmaktan. ahlaksız efendilerine uyarak bozuk ahlaklı olmaktan. Tanrısal adalet hakkında Musevi. her zulmü yapmanın sakıncası olmadığını. İseviden daha doğru fikirlere sahip midir? Musevinin Yehova'sı suçsuz kavmi üzerine vebayı musallat eder. "ilahi adaletini bizzat hoşnut edemeyen uyruğu hakkındaki iyiliklerinin sonucu olarak. her istediğine kadirdir" diye bağırdıklarını görmüyor muyuz? Ey. evladı için gaddar ve barbar olma hakkını kendisine vermez. "Allah adildir" demeyiniz. en sürekli eziyetlerde. çoğu kez milletler üzerine yıkıcı etkilerini yüzyıllarca hissettiren kötü hükümetlerin zulüm ve eziyeti altında yok olmaktan. ne tuhaf gözlerdir! 81. Ancak bir babanın yabancılar için iyiliği. ilahiyatın Allah'ına yüklediği özellikler ve nitelikler. Yani cezalandırması bize en büyük çıkarı sağlar. tanrısal adalet hakkında ne tuhaf fikirler edindiler! Uyruğunun isyan etmesinden sonra kendi öfkesini yumuşatmak için. çılgınlıklarında "yararlar" ve "çıkarlar" gören imanın gözleri. sözün kısası "iyi Allah"ın iyi olmaktan "rahmanürrahim" olmaktan geri durmaksızın uğrayacağınız kötülüklerin en büyüklerini yapmak istek ve gücüne sahip bulunduğuna gönülden inanıyorsunuz! Hiç olmazsa size kötülük yaptığı zaman Allah'ınızı "iyi Allah". öteki özelliğinin zararına oluyor. deyimlerin hissedilen tutarsızlığı içinde. isyanla hiçbir ilgisi bulunmayan veliahtını öldürmekten başka çare bulamayan bir hükümdar hakkında ne deriz? Hıristiyan diyecek ki. her an birbirini ortadan kaldırmaktan. böyle mantıksız düşünenler! Ey muhakemelerinde mantık bağlantısı bulunmayanlar! Demek ki. ancak en büyük iyiliğimiz için cezalandırır. bir sürü zalim ve zorbanın demir asasının eziyet ve baskısı altında ezilmekten. zorbalar her şeyi. "iyi Allah"ın size savaş verdiğine. her an birbirini bozmaktan başka bir şey yapmıyor. Tanrının olgunluklarından. ahlak bozukluklarında. söyleyin. İNC İMHALAR HEP ZALİM VE BARBAR BİR TANRI GEREKTİREN TUHAF VE GÜLÜNÇ UYDURMALARDIR Babalarının işlediği isyan ve günahlardan dolayı. siz "iyi Allah"ın size veba gönderdiğine. sofuların "iyi Allah mutlak hüdavenddir. Allah bizi. Allah. haberleri olmaksızın suçlanan insan türüyle barışması için suçsuz ve günah işleme gücü olmayan öz oğlunu öldürten bir Allah'a inanmaları kendilerine önerilen Hıristiyanlar. öz oğlunun ölmesine razı oldu". savaşlarda boğazlanmaktan.
oynansın. uyruğunun zayıflıklarını bildiğinden onlara şöyle sözler eder: "Esirler. Lütuf ve keremim sizi zengin etmek ve tümünüzü mutlu kılmak istiyor. Masanın bir ucunda sultanı kuşatan mabeyincilerin ve ahalinin açgözlülüğünü çeken altın yığınları vardır. Sultan. bunu kazanmaya çalışınız. yaratılışlarına bağlı ihtiras ve arzularla hareket eden. alicenap hükümdar. CÖMERT VE ADİL BİR BABA DENİLEBİLİR Mİ? Bütün dinlerin tanrısallığa alabildiğine sürdüğü kara zulüm ve gaddar lekelerine rağmen. Benim şanım ve büyüklüğüm ister ki. Çocuklarının büyük çoğunluğunu yeryüzünde yalnızca eziyetli. ömür boyu karanlık bir zindana atılacak. Cevap vermeksizin itaat ediniz!" Şu nokta dikkate alınmalıdır: Zorbanın zarları öyle yapılmıştı ki. sıkıntılı ve acılarla dolu bir yaşam sürmesi için dünyaya getiren bu babanın sevecenliği nasıl ve hangi belirtiyle anlaşılır? İnsanı. köleler! Size iyilik yapmak istiyorum. orada bulunanlar hayret ve şaşkınlık içinde birbirinin yüzüne bakar. Asya'nın bir ülkesinde fantazilerle dolu ve pek tuhaf. zar atmak için kimse gelmiyor mu? Bu benim hesabıma gelmez. isteklerinde pek zorba bir sultanın egemen olduğunu anlatır. işte bunlar sizin içindir. Allah. amacı. bu dünyada uyruğunun sevgisini. Zarları altı kez çift getirmek mutluluğuna erişen. Dolayısıyla oynayacaksınız! Emrediyorum. suistimal edebilecek bir mevkiye koyduğu ve bu suretle sonsuz cezalara uğrattığı söylenen bu sözde hareket özgürlüğünden daha kötü bir ihsan var mıdır? 83." Hükümdarın bu konuşması üzerine. bunun sonucu olarak üzerlerindeki baskı ve keyfi idareyi en azından iki kat artırmasından korkarlar. koruyamadıkları ve tasarruf edemedikleri bir mizaç ile. onları çok zalim ve tehlikeli bir oyun oynamak zorunda bırakmıyor mu? Kendi rızaları olmaksızın. Gezginler. Bu nedenle. onun yavaş yanan bir ateş üzerinde yakılmasını istiyor. düşmekten kurtulamayacakları tuzaklara maruz. Ve adaletim. çıkmasına ihtimal vermedikleri ve önünü almaya kadir olmadıkları olayların sürüklediği mutsuz.KİMSEYE SEVECEN. zamanını üzerine üç zar ve bir zar kutusu konmuş bir masa önünde geçirir. istenen sayıyı elde edemeyen. Bu hükümdar. saygısını ve itaatini sağlamaktır. Hiçbiri bu kadar tehlikeli bir şansı denemek istemez. bu altınları görüyor musunuz? Haydi bakalım. Bu hazineleri. insanlar tanrısallığı gaddarlıkla suçlamaya razı olmaz. bu iyiliksever Allah ancak sonsuz mutluluğa hak kazanmak için ve ancak bunun için uyruğuna hareket serbestisi verir" diyen rahipleri dinlerler. Bu dünyanın zorbaları için olduğu gibi. hazineye sahip olacaktır. O zaman öfkelenen sultan şöyle der: "Acayip! Oynamak. İNSANLAR İNSAN ÖZGÜRLÜĞÜ VE VÜCUDU OLDUĞU ÖNE SÜRÜLEN BİR ALLAH'IN İYİLİĞİ VE ADALETİ ALEYHİNDE KANITTIR İnsanları yaşama davet ederek. tehlikeli. Her biriniz sırayla bu zarları ve kutuyu eline alsın. zindanının dolduğunu ve . Kendilerine "Allah sevecen bir babadır. yüz bin kez atılsa ancak bir kez çift gelebilir. Ancak sizi haberdar edeyim ki. şiddeti ve süresi bakımından müthiş işkence ve cezalara sevk edebilen bir yola düşmeye zorunlu bulunurlar. ölümlü "insan"lar. gerçeğin onları kızdırmasından.
insan. erişmiş olduğu aklın. YARAT GÖZDESİDİR. avutucu bir dosttan ayrılmamış olan. tahtını elinden almaya ve seni hayattan yoksun etmeye yetmez mi? Sözün kısası. Bir süre kendisiyle eğlendikten sonra. öteki bütün hayvanların pek çok üstüne koyar. bileşkesi hayat olan organların faaliyetteki bütün toplamından. düşünen. TANR MİNNETTAR OLMAMIZ GEREKTİĞİ DOĞRU DEĞİLDİR Bizi sayısız nimet. gösterişli yaşayışının süreceğinden bir an emin misin? Aşağıladığın maddenin en değersiz. sizin Allah'ınızdır. Özellikle yaşamak mutluluğu övülür. görüş ve isteğimize bağlı olmamıştır. ey dünyanın zayıf hükümdarı (ey insan). zarlar da sizdedir. Ancak bu hayat. veya bunlardan ayrılık ve acıların düşünce gücünü istila etmediği kim vardır? Zehir gibi acı felaket bardağını başına dikmek zorunda kalmamış çok az kimse vardır. Çok az kimse vardır ki. sizler de bu zarlarla oynamak zorunda bırakılanlarsınız! 84. kurtların gıdası. DOĞANIN KRALIDIR" İDDİASINDA BULUNMAK. bütün özenlerinin konusu. dehşetli hayalgücünün öteki dünyada (ahiret aleminde) kendisine yarattığı tehlikelere rağmen. bu ruh. kesip yemek üzere tutsak ederek kümesine koyduğundan dolayı. . Zavallı insan! Bu büyüklük iddialarını neye dayandırabiliyorsun? Ruhunun. çoğu kez acılarla. hazinesi cennettir. Ama heyhat! Hayatından hoşnut olan kaç kişi vardır? Eğer hayat bize bazı tatlar veriyorsa. bunların halen çalışmakta olmasından başka bir şey değildir. yemi olmuyor mu? Bize ruhundan dem vuruyorsun! Ancak bir ruh nedir bilir misin? Görmüyor musun ki. en sessiz. çoğu kez zalim olan ve çok az hak ettiğimiz hastalıklarla sürekli olarak tedirgin edilmiyor mu? Böylece birçok taraftan tehdit edilen bu hayat her an elimizden alınamaz mı? Bir süre yaşadıktan sonra sevgili eşinden. Yaşayan. çevrendeki yaratıklar üzerinde bir hakimiyet uygulamaya elverişli olan yüce yetilerine mi dayandırıyorsun? Ancak. avcısına çok duygusal şükran ve gönül borcu mu beslemesi gerekir? 85. hayat yalnız başına çok büyük bir nimettir. en sonunda mutlaka solucanların. MESAİSİNİN TEK AMACIDIR. bütün çalışmasının tek amacı sanmak deliliğinde bulunur. iyilik ve bağışa boğan Tanrının lütfuna sonsuz şükran borçlu olduğumuz her an tekrarlanır. talihinin görüşünü almaksızın içine attığı sıkıntılı hayat mesleğine tekrar girmeye. kendisine küstahça "doğanın kralı" adını verir ve kendisini öteki canlıların. zindanı cehennemdir. dünyaya gelmek ya da gelmemek. önemsiz zerreleri. Bütün dünyanın kendisi için yapılmış olduğunu sanır. en mutlu bir hayatı birdenbire zehirlemeye yetmez mi? Ellerinde olsaydı. "İNSAN. tekrar yaşamaya istekli olacak çok kimse var mıdır? Diyorsunuz ki. kuşun. korkularla. Ey ölümlüler! Bu sultan. kendisini Allahının gözdesi. hayatın son bulmasını çoğu kez istemesin.servetinin elinde kaldığını görmekten zevk alır. muhakeme eden. BİR DELİLİKTİR Bu dünyada çekmek zorunda olduğu acılar ve sakatlıklarla birlikte. hayvanların kralı (yani insan). sevgili bir evlattan. Sözün kısası. bu tatlar birçok acıyla karışmış değil midir? Yakıcı tek bir acı.
87. saydığın ve kendisine asla kulak asmamayı dinin emrettiği aklını sıkça kullanıyor musun? Ya senden daha zayıf ya da senden az kurnaz oldukları için aşağıladığın bu hayvanlar. savunmak ve bütün muhtaç oldukları şeyleri aramak için kendilerine yetmiyor mu? Senin aşağılayarak söz ettiğin bu içgüdü. sahibi olduğundan dolayı bu kadar övündüğün bu yatkınlık. Onun ne aynı ihtiyaçları vardır. İnsan hakkında da aynı şey söylenebilir. bu bireylerin aynı akıl yetisine sahip olması gerekirdi. Ancak. Tanrının yaratma kudretinin bu sevgili evladı (ileri yaratık dediğimiz insan) bütün öteki hayvanlardan daha büyük tehlikelere maruzdur. senin yüreğinin daima lokması olduğu acılara. bu hayvanların. insan türünün tüm bireylerinde tümüyle aynı içerikte ortaya çıkması gerekirdi. insanların ihtiyaçlarına oranla sınırlı olduğundan. ne aynı fantezileri. onların içgüdüleri kendileri için yeterlidir. fiziksel zorlamalarla hareket eden ve aklın hiçbir etkisi olmadığı bütün öteki hayvanlardan üstündür" denilecek. binlerce değersiz isteğe. Oysa. Herode'un oğullarını öldürdüğünü öğrendiğinde. bu yetileri serbestçe uyguladığı ve mutluluğu için bunları akıllıca. domuzları olmak bin kez daha iyidir" diye bağırdı. binlerce hayali ihtiyaca maruz mudur? Senin gibi geçmişi anmakla acılı ve gelecek endişesiyle kuşkulu ve kararsızlar mı? Bugünkü durumla sınırlı olduklarından. beyhude inceleme ve araştırmalarından ve hemcinsini çılgınca kılıçtan geçirmeye kadar ileri götürdüğün bütün bu şeylerden daha yararlı değil midir? Özet olarak. Hayvan. hayvanlar. benliklerini korumak. batıl inançlarının büyüklüğünün ve yapısının kendisine eziyet etmesi için ürettiği ihtiyaçları doyurmaya insanın bütün yetileri zar zor yetişiyor. seni bedbaht eden düşüncelerden. birçok insan gibi kendi kendilerini yalnız ölüm korkusuyla değil. işlerine senin şaşırtıcı zekandan daha çok yaramıyor mu? Hayvanların barışsever cehaletleri. İNSANLA HAYVANLAR İnsanla. acıdan kaçan ve çoğunlukla kendilerine senin organından daha çok yarayan organa sahip bulunan öteki hayvanlar için bir ruh kabul etmeyecek misin? Bize aklının yetisini övüyorsun. ölümü izleyeceğine inandıkları sonsuz ceza ve eziyet korkusuyla da tedirgin edecek derecede bozuk hayalgüçleri var mıdır? Judee kralı.D Bize temin ederler ki. bu dünyada pek çok sıkıntı çektikten sonra başka bir dünyada da sonsuza dek azap ve eziyet çekme tehlikesine açık olduğuna inanmıyor mu? (Hayvanda ahiret azabı endişesi var mıdır? Sonsuz eziyet korkusunun verdiği sıkıntı var mıdır?) 86. insan ruhu basit bir cevherdir. insan. ruhunun yetisiyle. Oysa insanın. ruh ve yetisinin tümüyle varlık içinde olduğu. . kendi hayatlarına göre tümüyle yararsız olacağından. senin "içgüdü" dediğin şey. ruhsal eziyetlere. insanların yetilerinden pekala vazgeçebilirler. hayatını dayanıklı kılmak ve hayalgücünün. seni öteki yaratıklardan daha çok mutlu ediyor mu? Şan ve şerefinden onur duyduğun. aklı iledir ki. İnsan. Ancak hayvanların ihtiyaçları.anlayan. doğru kullandığı pek ender görülür. Hayvan olgunluk durumuna oldukça çabuk erişir. Ancak ruh bu kadar basit olsaydı. ne aynı arzuları. insanın maruz olduğu aynı şeylere asla maruz değildir. öteki hayvanlar arasında açık ve kesin ayırıcı çizgi nedir? İnsan hayvanlardan esas olarak ne farkla ayrılır? "Zekasıyla. "Auguste Herode'un oğulları olmaktansa. senin gibi hazzı arayan.
kan sıcaklığının. tanrıların sevgilisi (yani insan) için bilinen ne "yarar"lar vardır? İnsanların kendileri için yapılmış olduğu iddiasında bulunsalardı. dimağı çabuk harekete geçen bir adamdır. zulüm ve baskı altında bulunan insanlar arasında karıncaların. İnsan türü arasında. zarar veren bunca hayvanın. daha çok temkin ve insaf gösterir! Çoğu kez esaret. Zeki bir adam. Pratik. Bir engerek yılanı tarafından sokulmasında. bir sivrisinek tarafından ısırılmasında. telciklerin ve sinirlerin yumuşaklık ve sertliğinin. kanı yavaş dolaşan bir insandır. insanı yetenekli kılar. bir kaplan tarafından parçalanmasında vb. tahtakurusu gibi böceklerin lokması olmasında. İnsan türü bireylerinin organları arasında gözle gördüğümüz fark. İnsanın insana karşı zulüm ve saldırganlığının nedeni ise. kolay işleyen. birbirini yok etmek için sahralarda. bir "Hotanto"nun. efendilerinin kavga çıkarmak isteğinden. Kültürsüz ve deneysiz insan. insanlar. ancak bizim ilahiyatçılarımız kadar doğru düşünmüş olmazlar mıydı? . organları ve dimağı. akıcı sıvıların hızının. kendi kendine son derece akıllı ve doğru sıfatını veren hayvandan (yani insandan) daha çok yumuşaklık. evimizi hep zarara uğratan. öteki hayvanlardan. İNSANIN KUSURSUZLUĞ İnsandan çıkan delilikler ve garabetler. organını güçlükle harekete geçiren. insan zekası gelişir ve kendisini çevreleyen yaratıkların üstüne çıkmayı başarır. Bu organlardaki çeşitli düzeylerdeki inceliğin.Bununla birlikte. ovalarda. Bazı kimseler arasında hangi uyumu ya da hangi benzerliği buluyoruz? Bir Locke'nin. bolluk içinde yaşamasına ne gibi bir hizmeti olduğu sorulduğunda. 88. insanın kendisine bedavadan verdiği bu üstünlük sıfatını aklın gözünde yok ediyor. batıl inançlarının azgınlığından başka bir şey değildir! Dünyada her şeyin insan için yapıldığını sananlara ya da bunun böyle olduğuna bizi inandırmak isteyen teologlara. birçok bilgiyle kendisini meşgul eden konular üzerinde uzun süre çalışmış bir kimsedir. bütün bu hayvanlar. bir Newton'un dehasıyla bir köylünün. akıl yetisi olarak adlandırdığımız farkı bize açıklamaya yeterlidir. pire. insanın refahına. hızla hisseden. Ne kadar çok hayvan. bir "Lapon"un kafası arasında pek çok ve adeta sonsuz fark ve uzaklık bulmuyor muyuz? İnsan. ancak organlarının farkıyla ayrılır ve bu organizasyon farkı. yüz çizgileri kadar düşünce ve anlayış nitelikleriyle de birbirlerine benzemezler. arıların ya da kunduzların toplulukları kadar iyi oluşturulmuş topluluklar var mıdır? Aynı türden yırtıcı hayvanların. iş böyle olmuyor. organı uysal olan. alışkanlık ve eğitim sayesindedir ki. çok şaşkın ve telaşlı bir hale düşerler. açgözlülüğünden ve saygısız. yararsız olarak birbirini parçalamak. birbirlerine "randevu" verdikleri görülmüş müdür? Yırtıcı hayvanlar arasında din savaşları görülüyor mu? Hayvanların öteki türlere karşı zulüm ve saldırganlıklarının nedeni açlık ve beslenme ihtiyacıdır. dimağı zorlukla harekete geçirilen. bit. hayvan kadar akıl ve beceriden yoksun bir yaratıktır. hayvanların yapamadığı bazı şeyleri oluşturmaya. insanın öteki hayvanlar üzerindeki üstünlüğünü. bir at ya da itle bir insan arasındaki fark kadar farklar gösteren bireyler vardır. insanların ruhları arasında görülen sonsuz çeşitliliği zorunlu olarak oluşturması gerekir. Bir ahmak.
kurtlar. leziz bir yiyecek de bulmuştu. kargalar. veliyullah. İnsan etiyle karnını iyice doyurmuş olan bir kurdun sevinçle söylediği sözleri işitti. hoş bir dinlenme uykusuna yatma isteği uyandırdı. Hurmaları ve başka leziz meyveleri toplamak için elini kaldırması yeterliydi. Huzur ve sessizliği ancak suların hışıltısı ve kuşların cıvıltısıyla bozulan bu ücra yerde. Yeşil çimen. aşılması zor dağlara rastgeldi. yalnızca cennet gibi bir sığınak bulmakla kalmamış. boynu bükük düşünceye boğdu. yalnızlığı seven bu kutsal kişi. "Ya rab! insan evladı için senin nimetlerin ne kadar büyük ve sayısızdır!" dedi. Allah'a karşı şükran duygusuyla coşkulu olan. berrak ve serin suyla susuzluğunu gideriyordu. bir engelle karşılaşmaksızın askeri birlikler arasından geçti. DOĞ Bağdat'a yakın bir yerde. Ancak dağların en yüksek noktasına varınca önünde korkunç bir manzara buldu. Karnı doymuş. Herkesi kendisine hürmet ettiren kıyafetinin saldırıdan koruması ve himayesi altında. ey evrenin sevecen yaradanı! Hangi yüceltici kelimeyle senin lütuf ve iyiliklerinin şükranını hakkıyla yerine getirebilirim? Ya rab! İnsan evladı için senin iyiliklerin. parçalıyorlardı. O sırada Türklerle İranlılar arasında sürmekte olan savaş. dinç ve şen olarak yine yola koyuldu. akbabalar.89. insan kullarına senin sevecenliğin ve iyiliğin. bizim hacı efendiyi ezilmiş. iyiliklerin ne kadar büyük ve sayısızdır! Bizim için pek tehlikeli olan bu iğrenç insan evladına. onda. zümrüt gibi yeşil çayırlar sunan güzel bir diyarda yoluna bir süre devam etti. duasını almak için ona her gün erzak ve hediye taşımakta can atıyordu. güneşin yakıcı ışığına karşı sığınacak bir yer aramak zorunda kaldı. çiçeklerle bezenmiş yamaçlar. Sonunda yorgunluktan bitkin düştü. Allah korkusundan kaynaklanan niyetinin uygulanmasını erteleyemedi. ateşin ve kılıcın yıkıcı etkisiyle dolu. Allah'a tam güvenle yola çıktı. Bu manzara. hayvanların dilini anlamayı bağışlamıştı. dil ile anlatılmayacak kadar çoktur! Vücut ve varlığının bana her gün verdiği nimetlere hak kazanmak için ben ne yaptım? Ey yerin ve göğün padişahı. Ruhu dehşet ve korku içinde harap olduğu halde. alabildiğine yiyor. özel bir lütuf olarak. ıssız bir ova gördü ve gözden geçirdi. lütuflarin ne kadar büyüktür!" diyordu. senin basiretli. Kurt şöyle diyordu: "Ey Allahım! Kurtoğluna senin güzel nimetlerin. kendisini her gün nimet ve iyiliklerine boğan Tanrının lütfuna teşekkürden geri kalmıyordu. insan türünün mutluluk nedeni ve refahıyla her yerde ilgileniyor görünen cenabı Allah'ın cömertliğini övmekten ve yüceltmekten bir an geri kalmıyordu. Allah ona. Çevre halkı. Yanı başında berrak bir su akan hurma ağaçlarının gölgesini buldu. . evliya olmakla tanınmış bir derviş gönlündeki yalnızlık köşesinde sessiz bir hayat sürüyordu. Kutsal adam. dalları meyvelerle dolu ağaçlar. Ova birkaç gün önceki kanlı savaşın eseri olarak yüz binden çok insan cesediyle örtülüydü! Toprağın üstüne serpilmiş insan ölülerini kartallar. Bu manzaraya hayran olan veliyullah. yedinci kez hacca gitmeye niyet etti. her adımda iki düşman tarafın askerinden saygı görüyor ve yüceltiliyordu. "Ey Allahım. Gözüne. Herhangi bir şekilde rahatsız edilmek şöyle dursun. Uyandığında abdest aldı ve kendinden geçecek ölçüde heyecan ve sevinçle. Irmaktaki saf. Biraz ilerde.
kendisini doğayı istediği gibi değiştirebilecek kadar önemli zanneder. bir delilik öfkesi göndermek özeni ve lütfunda bulunur. güçlükten kurtulmak için. daha mantıklı bir zeka ise. birbirlerini boğazlar. hep nimet verir. hazzı ve acıyı duymak için yapılmış olduklarını görmeyecekler mi? Sözün kısası. güzel koku sunmak için açan bu çiçekleri. korkunç hastalıklar yapar. sağlıklı ya da hasta olduklarını. Daha sakin. Ey Tanrı. Eğer bu denizler. işin içinden çıkmak. leziz meyveler altında eğilen bu ağaçları. Tarlaları kavurur. Teolojik batıl düşüncelerle sınırlı bazı kör insanlar. hayata ya da ölüme. Ancak öteki hayvanlar konusu açılınca. doğanın mutlak hakiminin gözünden düşmüş olduklarını sormak hatırlarından geçmez. Ancak bu pek güzel güneş. ırkımızın bu yıkıcıları. ağaçlar meyvesizdir. Yarattıklarının bekçisi olan tanrısal iyiliklerinin bir eseri olarak. bu insan evladı. kaynaklar. dünyada Allah'ın nimet ve armağanından başka bir şey görmez. sağlığa ya da hastalığa. bunların da haz ve acı duyduklarını. ticaretinizi.hikmet ve iyiliğin bir çılgınlık. iradesizler) oldukları ve hayvanların. yedirir içirir bulduğunuz doğanın şiddetli acı ve sıkıntısından inlerim. bu hayvanların hangi suç ve cinayetlerinden dolayı. Peki hayvanlar konusu açılınca. bu suretle bize gösterişli yemekler hazırlar. Öteki bazı iklimlerde şiddetli sıcaklığı tedirgin eder. senin nimetlerin kurt soyu için ne kadar büyük ve sayısızdır!" 90. duygusuz. pınarlar kurumuştur. anlayış ve kavrayış yetileriyle. ziynet ve yararsız meta getiriyorsa. bakışlarınızı eğlendirmek. insanlar gibi yaşadıklarını ve öldüklerini görürler. deliliklerini. yalnız kendisi için bir alem ve bir Allah yapar. Allahsızca düşünür. Evet. kendisini evrenin tek merkezi olduğuna inandırır. susuzluğunuzu gidermek için akan bu saf ve duru suları. dünyada iyilik ve kötülükler görür. ilişkinizi kolaylaştırmak için dünyayı kaplayan bu denizleri. Ancak zorlukla yaşayabilirim ve sizin hep iyiliksever. bereket ya da kıtlığa. bunları almaya gidecek kadar aymaz birçok insanı da boğup yok etmiyor mu? İnsanın densizliği. yersiz övünen . yani doğanın gözünde bütün yaratıkların eşit olduğunu görmeyecekler mi? Organlara sahip tüm yaratıkların aynı düzeyde yaşamak ve ölmek. basiretli bir doğanın sizin kullanmanız için ürettiği bu hayvanları görünüz". bolluk. Kendi türünden başka türlerin ve bireylerin Tanrının dünya çapında yaratma gücüne az layık otomatlar (fikirsiz.1 GÖRMEMEK VE BU DÜNYANIN ÖZELLİKLE İNSAN İÇİN YARATILMIŞ OLDUĞUNA İNANMAK BUDALALIKTIR Sarhoş bir hayalgücü. bana baharat. varlığını bedavadan varsaydıkları özgürlüklerini güzel ya da kötü kullanmalarının ödülü ya da cezası gözüyle bakarlar. çayırların yeşilliği yoktur. kasırgalar çıkarır. aynı şekilde muhakemede bulunurlar mı? Hayır. hayvanların "hissetmediğini" iddiaya kadar vardırmamışlar mıdır? Bu durumda insanlar. İnsanlar mutlu ya da felaketli olaylara. birçok iklimde benim için hep örtülüdür. gerçi adil bir Allah'ın hükmünün emri altında. bu Tanrı gücünün adaletine ya da nimetine konu olmayacakları düşüncesinde bulunur. delice iddialarından asla vazgeçmeyecekler mi? Doğanın kendileri için yapılmış olmadığını kabul etmeyecekler mi? Doğanın. sizin için ürünler ve yeşilliklerle örtülü olan yerküreyi. Bize şöyle diyeceksiniz: "Sizi aydınlatan şu güneşi. bütün bu şeyleri görüyorum ve elimden geldiğince bunlardan yararlanıyorum. oluşturduğu bütün yaratıklara eşit davrandığını. ürünler yanmıştır.
maddeden esasen ayrı bir cevherse ve maddeyle hiçbir ilişkisi olamazsa. bunun tümüyle cisme bağlı olduğunu ve cismin uğradığı bütün değişikliği. hükmeden. onlar. başka bir deyişle. Her şey onlara kanıtlar ki. işe yaramaz şeyler dokusu üzerinedir ki. Bize bu ahenk ve uyumun bir sır olduğunu söyleyeceksiniz.olacaklarına. kendilerinde ne düşünce. Ayrıca bu ruh. ne gurur. "ruhun sonsuzluğu" dilber fikri inşa edilir. Sözün kısası. kendisine özel mekanizmasının. maddeden ayrı. maddeden yoksun ve duygulardan uzak bir ruh da yaşayabilir. aşağı yukarı böyle varsayımlara dayanan boş. Onlara. başka bir deyişle. Bu ruhun mevcudiyetini varsayarak dahi. bunun bir sır olduğunu. Allah'ları gibi mekandan tümüyle arınmış varsaydıkları ruhun. BUNLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ MÜMKÜN OLMAZDI Öteki hayvanlar üzerinde üstün olmaları hakkını. yine bu meçhul ruhun ölümsüzlüğüne kendi kendilerini inandırırlar. bu sözü geçen ruha kendini hissettiriyor ve bu iki cevher hep birbirine uyumlu.* Hangi nedenlere dayanılarak ruhun sonsuzluğunun varsayıldığını sorsam. düşünür. maddeyle hiçbir benzerliği olmadığı sanılır. haz ve acı duyarlar. hep yaşamak istiyor" . hakkında hiçbir fikir bulunmayan bir ruhtur. bu bileşim ve uzlaştırmanın tanrısallığın bütün gücünün eseri olduğunu söylerler. bunların birleşmesi bir sır değil. görüyoruz ki. Bununla birlikte. 92 BİR Rl VARLIĞI DAHA SAÇMA BİR VARSAYIMDIR İnsanlar her ne kadar ruhları. maddeden ayrı bir kökenden geldiği için. kendilerinin sonsuz bir ruha sahip oldukları görüşüne dayandırır. dillerinin dolaştığını. İşte böyle. Ancak bu ruhun neden ibaret olduğu sorulunca apıştıklarını. hayali bir emir olur. kekelediklerini görürsünüz. bu yetilerin kendilerini çoğu kez hayvanlardan daha mutsuz ettiğini. organlara sahip olmasının sonucudur. ne batıl inanç. ister istemez maddeden farklı bir eylemde bulunması gerekir. maddenin hareketleri. daha doğrusu hayali cevher hakkında insanların edindikleri "açık" fikirler işte böyledir! Ruh. İstenir ki. iddia edilir ki. Düşünen. gizli bir kuvvettir. insanlar. esas olarak. Size cevap olarak. fikirler kazanır. ruh bu maddenin yardımı olmaksızın hareket edebilsin ve hissedebilsin. hep ahenkli olarak eylemde bulunuyorlar. mutluluk ya da şiddetli acılar hissedebilir.R MADDEDEN BAŞKA BİR CEVHERDEN OLSAYDI. Size derim ki. sıkıntıyı ve hazzı duyan bu cisimdir ve bütün yetileri. mekan ile var olan cisimleriyle nasıl birleşebilmiş olduğunu sorunuz. bana hemen "insan yaratılışı gereği olarak ölmez olmak. Bütün eylem ve işlerinin hareket ettiricisi yaptıkları gizli. ne de insanın mutluluk ve refahını her an tehlikeye atan delilikler bulabildiğimiz hayvanlardan daha mutsuz ettiğini kabul etmek zorunluluğunu hissedip görmeyecekler mi? 91. bu konuda hiçbir şey bilmediklerini. rüzgarların sıcak ve soğuğunu birlikte çektiğini onamaktan kaçınılamaz. ben ruhumu görmüyorum. ben ancak cismimi biliyorum ve hissediyorum. Bununla birlikte yaratılış ve içeriği bakımından. ya da kendilerine hayat verdiğini sandıkları hayat üfürüğü hakkında en küçük bir fikir edinmek imkansızlığında bulunsalar da. ancak cismin maddi olan kuvvet ve duyguları ya da maddi organları aracılığıyla hisseder. Bu meçhul bir cevherdir.
tümü yaşamı vareden hareketleri yerine getirmeye yeteneksiz bir kütleden başka bir şey değildir. yani mekandan arınmış. bu şiddetli istekten sonuç alınacağını çıkarmak için yeterli midir? Olması şiddetle istendiği için bir şeyin olmamasının kesinlikle mümkün olmayacağına karar verme cesareti hangi tuhaf mantıkla gösterilir?! İnsanların hayalgücünün doğurduğu istekler.) 93. Ölen adamın yine sağ olduğuna inanmaktan da daha aykırı. daha abes bir şey yoktur. bunlar sırdır. inanılan ve . ölülerle birlikte mezara erzak gömme gelenekleri olan kavimlerin safdilliklerine güleriz. ne solunum. daha tuhaf bir şey yoktur. Ahiret hayatında kendilerine yararlı ve gerekli olur düşüncesiyle. Ancak hakkında hiçbir şey bilinmeyen bu ruha hayat cevheridir demek. Ancak. eğer böyleyse.cevabı verilir. pişmanlık ya da sevinç hissedeceklerini düşünmekten daha gülünç. organları bir kez dağıldıktan ve toprağa dönüştükten sonra. Ancak. Kendilerinin pek akıllı olduğuna inanan bazı milletlerle birlikte böyle fikirler de bulunuyor. Anlamı şöyledir: "Sonsuz ruh fikri. gözsüz görebileceklerini. Ölen adamın artık yaşamadığına inanmaktan daha olağan ve daha sade bir şey yoktur.C. Onda artık ne kanın dolaşımı. bilinmediği söylenen ruh. tat alacaklarını. bir özdür" diyorsunuz. * Fransız hekimlerinden biri. o zaman bedenden ayrılmıştır. karşılık olarak derim ki. hiçbir fikir edinemediğiniz bir şey hakkında doğrulayıcı bir kararı nasıl verebilirsiniz? Bir şeye inanmak ya da bir şeyi onaylamak için. bir kelimeyle söylemek gerekirse bir ruh olmasını gerektirir. kulaksız işitebileceklerini. Ancak. yok olacaklarını çıkarmakta o kadar yetkilidir. elsiz ve tensiz dokunabileceklerini iddia etmektir. fesattan ve maddeyle her türlü ilişkiden uzak bir cevher. bundan hiçbir şey anlamazsınız. ne düşünme görünür. ruhunuz nasıl doğuyor? Nasıl büyüyor? Nasıl kuvvetleniyor? Nasıl zayıflıyor? Nasıl bozuluyor? Cisminizle aynı oranda nasıl ihtiyarlıyor? Bizim bütün bu sorularımıza karşılık olarak diyorsunuz ki. İnsanların öldükten sonra yemek yiyeceklerine inanmaktan. gerçeğin ölçüsü mudur? "Ahiret hayatının cazip ümitlerinden yoksun olan tanrısızlar yok olmayı istiyor" diyorsunuz. bu arzuya göre. İddia edilir ki.R Ruhun sonsuzluğu inanışı. ne sindirim. 94. yine sorarım: Ruh nedir? "Ruh mekansız. burunsuz koku alabileceklerini. iyi ya da iyi olmayan fikirlere sahip olacaklarını ve hoşlanacaklarını. onun basit bir cevher. Hep var olacağınızı çıkarmakta ne kadar yetkiliyseniz. inanılmayacak kadar çok güzeldir. Ölümünden sonra insanların ruhlarının "mutlu" ya da "mutsuz" olacaklarını iddia etmek. bir şeyi şiddetle istiyor olmamız. " (A. Eğer bir şey anlamıyorsanız. Ancak. Ölümden sonra insan vücudu. Pekala. APAÇ VE KESİNDİR İnsan tümüyle ölür. eğer bunlar gizli şeylerse. Deli olmayan kimse için bundan daha apaçık bir şey yoktur. isteğimizin yerine getirileceğini. tanrıtanımazlar da yok olmayı isterken. bilinmeyen bir kuvvettir. hiç olmazsa insanların. "L'immortalite de l'ame est trop belle pour etre crue" der. bilinmeyen ve hissedilmeyen hareketlerin gizli esasıdır demekten başka bir şey dememiş olmaktır. ne konuşma. acı duyacaklarını.
97. dinbilimciler. boş şeylerle övünmenin daniskasıdır. düşünen ruhlar yaratmaktan daha mı güç olurdu? Düşünen bir madde varsaymakla. hakkında hiçbir fikir olmayan bir şeyin. ancak şundan ileri gelir ki. açıklanması mümkün olmayan nedenleri açıklamaya uğraşırken daha karanlık kelimeler düşünürler. hiç olmazsa düşüncenin konusu hakkında bizde fiili düşünceyi uygulayan organ hakkında bazı fikirlerimiz bulunur. Ölmez ruhunuzun varlığına inanmanız. Allah için. sezilmesi. Metafizikçilerimizin maddeyi aşağılaması. doğanın dışına çıkmayalım. görülmesi kolaydır ki. hakkında hiçbir doğru düşünce edinmek mümkün olmayan bir şeyin varlığına ikna olmanız demektir. doğanın içinde kalalım. Teolojinin varsayımında da. yani maddenin her şeye gücü yeten bir hareket ettiricisini varsayarken de. hakkında bazı zayıf fikirler bulunan şeyden daha iyi ve daha güzel olması gerektiğini söylemekten başka bir şey yapmazlar. tuhaf itirazcılar değil midir? Eşyanın doğal nedenlerini bulamadıklarını görür görmez. bilindiği tasavvur edilen ve zembereklerinin ayırt edildiği şeklinde abartılan madde ya da cisimle daha çok kaynaşılmıştır. cisimden daha şerefli. sizin dediğiniz merkezde olmasını onaylamak ise. mahrumiyet saygısızlığı doğurur ve bize.. ancak cisimlerimizin en sade hareketleri bile. Oysa. daha temizdir" dediklerinde. bu da bütün insan türü için pek onur kırıcı sayılır. organlanmızın kavrayamayacağı derecede ince nedenlerini göz önüne almayalım ve bilelim ki. insan türü daha çok mu yüceltilmiş olur?! Anlaşılması. Doğa olaylarını anlamak istiyorsak. Ruhları. hareket ettiği söylendiğinde. hiçbir anlam katmaksızın kelimelere inanmaktır. bir ruhun ya da nasıl olduğu bilinmeksizin. düşünceyi maddesi olmayan bir varlığa dayandırmakla. tanımak. konusu düşünce üretmek olan bu "maddi olmayan" varlık hakkında en küçük bir fikrimizin bulunması bizim için mümkün değildir. bu ruh hakkındaki cehalet üzerine kurulmuştur. "doğaüstü" dedikleri nedenler icat ederler. İLAH SAÇMALIĞI İlahiyatçılar. "ruh. gizli nedenleri. doğa dışına çıkarak doğanın bize sunduğu sorunların çözümünü asla bulamayız. deliliğin ya da densizliğin. Ancak insan. Oysa. MATERYALİZMİN İNSAN T DEĞİLDİR Bize yapılan itirazda. bunları düşünen her insan için. İşin. AH BUNU SÖMÜRENLER İÇİN YARARLIDIR . 95.. maddeye ya da cisme karşılık ruha ya da cana atfedilen üstünlük.onaylanan şeyin "ne" olduğunu bilmesi gerekir. 96. materyalizmin insandan tam bir makine yaptığı söylenir. onun hayatta kalmasına yarayan "bilmem ne"nin gizli zorlamasıyla düşündüğü. Bu ise. anlaşılması ve çözülmesi zor muammalardır. Ruhun cevheri hakkında bunca kimsenin beslediği saygının nedeni. Allahlarının bu maddeye düşünme yetisi verme gücünü de ne hakla kabul etmiyorlar? Kendisinden sonuç olarak düşünce üretme yetisi ortaya çıkacak biçimde bileşik madde oluşturmak. ruhun cevherini anlaşılır bir şekilde tanımlama olanaksızlığı olsa gerektir.
Din fikrinin mutsuzlara sonsuz teselli sunduğu. kendileri ışığa ve erdeme sahip olsaydı. bütün cisimler gibi dağılıp giderdi. görünmeyen aleme hep üstün gelmiyor mu? İnsanları eğitmek ve yönetmekle görevli kimseler. dünyanın her yerinde milletleri boş masallarla uyutmayı. öteki dünyanın coğrafyacıları. ilahiyatçıların nedenleri vardı. açgözlü ve bozuk ahlaklı yasa koyucular. tasalanmadan terk etmeye razı olunuz. serzenişte bulunmadan. Bütün yaratıklar gibi sizin de kalıcı olmamanızı isteyen talihin iradesine katlanınız. Oysa. tabiatlarıyla seçkin midir? Görünen alem. Ruhu madde dışı yapmak için. tatlı ve hoş değil midir? İnsan için ölümden sonra yaşamak ve yeryüzünde kendisine verilmesinden sakınılan bir mutluluğa birkaç gün erişmek. Ey insan! Milyonlarca yıl önce ne idiysen. Ahiret hayatında keşfettikleri hayali ülkeleri yurtlandırmak için. insan türünü oraya göndermeyi üstlenenler (yani ilahiyatçılar) için yararı büyüktür! 98. o olacaksın. Ancak bu inanışın insanları daha olgun. onları doğru bir şekilde yönetmekten daha kolay buldular.. AH AVUTUCU OLSA BİLE. arzularınızdan. bu dünyada çoğu kez pek mutsuz olan kimseler için avutucu değil midir? Bu bir kuruntu ve hayal olsa da. Ancak. bu biçiminle çıkmış olduğun kainat evine yeniden gir ve seni çevreleyen öteki bütün yaratıklar gibi. geç. daha erdemli kıldığı doğru mudur? Bu efsanenin etkili olduğu uluslar gelenek ve görenekleriyle. insanı dört ayaklı hayvan mertebesine koyan.. bir nimet değil midir?" Zavallı faniler! Bu şekilde. büyük çoğunluğunuz için zevk ve hazlarınızdan çok zorluk ve sıkıntıları gerektiren bu dünyayı. ruhlarını bu bilinmeyen meskene gönderme haklarını yitirirlerdi. O halde. yine o zaman olduğun bu "bilmem ne" olmaya karar ver. "Materyalizm ise. . ruhun sonsuzluğu ve daha mutlu bir yaşam düşüncesinin insanın kalbini yüceltmeye ve kuvvet vermeye. Haberin olmaksızın.Ahiret hayatı inanışının yararı. bize sürekli olarak övülür. cesaretini kıran. her şeyin biteceğine inansalardı. asılsız bir kuruntu ve hayalden bile ibaret olsa. insanlar kendileriyle birlikte her şeyin kötü olacağına. gerçeğin ölçüsünü imal ediyorsunuz! Çünkü siz hep yaşamak ve daha çok mutlu olmak istersiniz. insanları ham hayaller yerine. Maddi ruhlar. "Ancak ben ne olacağım?" diye bana soruyorsunuz. bize aralıksız yinelenir. gayrete getirmeye çok yaradığını iddia ederler. her an bile. size çoğu kez sıkıntılar nasip eden bir dünyadan daha mutlu olacağınız sonucunu çıkarıyorsunuz. BUNDAN İNANIŞIN DOĞRULUĞUNUN ÇIKARILMASI GEREKMEZ Denilecek ki. hep yaşayacağınızı ve bilinmeyen bir dünyada. ahiret hayatı inanışının yararlı olduğu. kurnaz. Bu ruhları otlattıkları umut ve hülya çayırından ve onları altında ezmeye özen gösterdikleri cehennem dehşederinden hiçbir yarar sağlayamazlardı. yeryüzü üzerinde sakıncasını gördüğü zorluklara karşı cesaret vermeye. gerçeklerle yönetmeleri daha iyi olurdu. "Ruhun sonsuzluğuna inanış. o zaman "bilmem ne" idin. onlara gerçekleri öğretmekten. Bu istekten hemen. çünkü insanlara bu inanışın hakim bulunduğu ve kendilerini erdeme yönelttiği iddia edilir. tersine. onurunu yok eden. özel ve gerçek nedenlerle erdeme yöneltmekten. ruhlara ve ham hayallere ihtiyaçları vardı. Yani ahiret aleminin insan türü için gerçek hiçbir yararı olmasa da. akıl ve zihinlerini geliştirmekten.
yok etmekte ve yenmekte çok zorluğa rastlanır. avutmak. Size derim ki. belli bir bilim ve düşünce manzumesine tercih ettirecek. azap çektirilen insanların sonlarından daha çok arzuya değer görünür. unutuyorlar mı ki. Din imamlarının büyük sanatı. Ahiret hayatı fikrini pek okşayıcı ve tatlı bulanlar. İlahiyatçıların efsanelerine göre. BÜ ALIŞKANLIK ESERİDİR. hiç var olmamış olmak korkusundan daha etkili midir? Artık var olmamak (hayatı terk etmek) korkusu. sonsuz kere yeğlenmez mi? Daima var olmamak korkusu. Çünkü kendisini hayrette bırakan ya da tahrik eden kavramlarla bir kez işgal edilen hayalgücü. hayvanların sonları. Dini ve dinin korkularını. Size derim ki. Ancak cennet cazipse. kendi elindeki bağışlayıcılığını ancak sevgililerine veren ve bütün diğer insanların kendilerini sonsuz cezalara müstahak kılmalarına izin veren bir Allah fikrinin beni içinde bıraktığı kuşku ve tereddütten daha hoş. zahmetli ve zor bir yol. akıl yürütmeye ve muhakemede bulunmaya yeteneksiz olur. küçük sinekleri öldürmek için kılıç kullanan bir . yani cehennemde bir makam elde etmekten daha kolay bir şey yoktur. bu dünyada beni ezici korkulardan kurtaran görüş. "Daha mutlu bir hayat fikri hoştur. size diyeceğim ki. soğuk ve sıcak üzerine üflemektir. Tereddütler ve insanı üzüntü ve bezginliğe düşürücü korkularla bir arada olan gerçekleşmesi imkansız kuşkuları. işkenceler ve diş gıcırdatmalarıyla birleştirilen varlığın sonsuzluğu fikrine. bu fikirler hiçbir şekilde avutucu değildir. bu dünyadaki yaşayıştan daha mutlu. Ey Hıristiyan din imamları! Diyorsunuz ki. cehenneme layık olmak ise pek kolaydır. Allah'ın hazırladığı azap ülkesinde. daha sağlam bir yaşayış istemeyen kimse olmadığı kabul edilir". ALLAH BİR KURUNTUDUR VE ONA VERİLEN SIFATLAR BİRBİRİNİ ORTADAN KALDIRIR. korkutmak ve cesaretlendirmektir. huzur rahatlığı ve güvenlik veren belli bir düzene. bana. Cennete layık olmak çok güç. yalnız hayal işidir. sonsuz işkence hayatı fikrine.gelecek olarak korkunç ve bu dünyada sıkıntıya düşer düşmez intihara yöneltmeye yetenekli bir yokluktan başka şey göstermeyen hüzün verici bir sistemdir" derler. yine kendi açıklamalarına göre. aşırı dini heyecandan ya da delilikten başka bir şey yoktur. İnsanın mutluluk ülkesine gitmeyi hak etmesi kadar güç bir şey yoktur. güzeldir. Dini ilkeleri çürütmekte. ancak bir ahiret hayatı inanışı içindeki hayalgücü için. yalnızca bu hayalgücü için gerçek bir acıdır. dinin kavramlarını akıl ve muhakeme silahıyla çürütmeye. Tümüyle yok olma fikri. cehenneme giden yolun ise geniş bir yol olduğunu söylemiyor musunuz? Allah'ın güzidelerinin sayısının pek az. ezeli acı ve sıkıntılarının lokması olan bedbahtlar için. insanların çoğunluğu için bu ahiret hayatının işkence ve cezalar getirmesi gerekir. yok etmeye çalışan kimse. BİRBİRİNİ YIKIMA UĞRATIRLAR Bütün dini ilkeler. 99. üzmek. ve azap çektirenlerin sayısının pek çok olduğunu hep söylemiyor musunuz? Kurtuluşa erişmek için Tanrınızın az sayıda kimseye ihsan ettiği merhameti ve bağışlaması gerekmiyor mu? Pekala. cehennem de korkunçtur. kabul edersiniz ki. Cennete giden yolun dar. öteki dünyanın mutluluk ve işkence ülkeleri vardır. içinde tecrübe ve muhakemenin asla bir etki payının olmadığı. karanlık hayallerini. daha iç açıcı gelir.
yolunu kaybeder ve akıl bizi yok olmaya götür ebilen.adama benzer. Dinlerin tümünün çürütülmesi kolaydır. bunların sökülmeleri. çok adil ve çok adaletsiz. ikinci bir tabiat olan alışkanlığa karşı aklın hiçbir hükmü ve etkisi yoktur. çocukluğun batıl inançlarına inandıran bu duygu. Allah'ın var olmadığı kanıtlanmamıştır. en doğru deliller. bu saçmalıklar en açık biçimde gösterilse de. bu kadar çelişkili niteliği kendisinde toplayamaz. her adımda tiksinilen saçmalıklara rastlandığından. her insandan asla ayrılmayan ve ister istemez ona. yüryüzündeki bütün dinlerin tanrısallığa atfettikleri niteliklerin birbiriyle birleştirilmesi mümkün olmayan. en açık çelişkilere düşmeksizin. değişmeyen ve değişen. Bir Allah'ın varlığına ilişkin. sadakatsiz bir yol göstericidir". Her din birleştirilmesi mümkün olmayan fikirleri birleştirmeye yarayan hayali bir sistemden başka bir şey değildir. inançlarının temellerinin yıkıldığını gördükten sonra bile en açık gerçekleri çiğneyerek yine inançlarına dönerler. bir an için kaçarlar. ancak. Akıl. Ancak bu kadar önem verilen bu sezgi tahlil edilirse bulunacaktır ki. hakkında bir kelime söylenilmeyen bir varlık üzerine yığılan birbirine zıt sıfatları birleştirmek mümkün değildir. pek güçlü ve pek zayıf. her şeye gücü yeten bir Allah'ın varlığını gösteren sezgiyi ileri sürerler. Allah'ın vücudunu duyan. Birçok zevat vardır ki. yine direnilmesi mümkün olur. Dinden bir şey anlaşılmadığından. dostluğun düzenine ve düzensizliğine izin veren. ancak darbenin indiği yerde uçuşmaya yeniden başlarlar ve ruhta uzaklaştırılmış oldukları yeri yeniden tutarlar. insan itiraf etmek zorunda değil midir ki. Allah'ın varlığı fikrini zayıflatan kanıtlanmıza karşı bir "sezgi" duygusunu. bu kadar çeşitli. dinde olmayacak şeylerden başka şey görülmediğinden şikayet eder etmez. Sinekler ve kuruntular. insanların gözünde delilik olan şey. ilahiyatın söylediği oluşma nedenleri kabul edilmeyince. mükemmel olarak zeki ve mükemmel olarak akıldan. insanların şimdiye kadar söylediği şeylere göre. Gereğinden fazla bize temin olunur ki. İlahiyatçının Allah'ı. Çelişkiyi içeren bir şeyin var olamayacağını bize gösteren açıklığa karşı. Dedikleri gibi. ya başka bir Allah icat etmek ya da insanların yüzyıllardır koruduğu Allah'ın aynı zamanda pek iyi ve pek kötü. 100. bu sezgi ya da bu "tam olarak bilme-bilinme" nedir? Pek büyüklenerek bize deniliyor ki. sıfat söylenir söylenmez. Zira. kökleşmiş bir alışkanlığın eserinden başka bir şey değildir. kendisine atfedilen eserlerle birleştirilmesi mümkün olmayan bir etken değil midir? Ne yapılırsa yapılsın. bir varlık. hiçbir şey sabit değildir. zihin . HAYAL EDİLMİŞ BİR SİSTEMDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR Teoloji. gerçekten çelişkiler bilimi olarak adlandırılabilir. Tanrısallığa gelişigüzel bir sıfat atfedilsin. kökünden koparılıp atılmaları çok zordur. bize şöyle denir: "Dinin ileri sürdüğü gerçekleri anlayacak güçte değiliz. çok usta ve çok beceriksiz bir Allah olduğunu kabul etmek gerekir! Sözün kısası. Alışkanlıklar ve terör yardımıyla en büyük saçmalıklarda direnilebilir. Allah'ın gözünde. araçtan yoksun. Oysa. bu etkenin eserleri tarafından hemen yalanlanacaktır. varlığı mümkün olmayan bu Allah'ın bir ham hayalden başka bir şey olmadığının sabit olduğu kadar. ispatlara gözlerini kapatmakla insanların pek çoğunu ve hatta en aydınlarını. plandan.
Bir din. Bir köyün sakinleri. Bu içerikteki kimseler. akla o kadar çok inanılmaz şey arz eder ve bunun için insanların ondan sürekli olarak beslendiği hayalgücüne. yapılan itirazları ve zorluğu bir tek kelimeyle kesip atmak için. kadınları. kendinden geçmiş coşkunları.* Kendilerine anlamadıkları şeylerden söz eden kimseyi. Din ileri gelenleri için. ne kadar çok karanlık olursa. ilahiyatçıların insanların gözlerini kapatmasını istediği bir çelişkiden. teizme ya da deizme esas teşkil eden Allah'ın doğrudan doğruya kendisi de onunla ilgilenmek isteyen zeka için. Sıradan insan masal dinlemeyi. Kavimlerin safdilliğinin ve onlara rehberlik iddiasında bulunanların nüfuz ve . İnsan görmediği zaman. Saflık ve gerçek aşkı. bu sır. mucizevi. beğeniye o oranda hak kazanmış olur. Eğer din açık olsaydı. şeriat ve kanun koyucuları. o oranda tanrısal olur. 101. Bir din. Sıradan insanların bu eğilimi yüzünden. ilahiyatın bize hep sunduğu. bunlar ilahi sırdır. insan için mümkün değildir. içyüzü gizli olan bir Allah'ı haber verir. Gizli şeyler. dinin aslı. hayret uyandıran masallarla doludur. çok bilgili bir adam sanırlar. ne kadar çok sır kapsarsa. hayalgücü üzerinde hiçbir zaman. hayalden başka bir şey değildir. Bilinmeyen. ancak. yani çelişkilere. bu masallardan dinler icat eder ve sırlar üretirler. insanın bunlara aklı ermez" diyerek işin içinden çıkmaktır. elinden tutulup götürülmeye razı olmak zorundadır. incelemeye yetenekli olmadıkları fikirleri kolayca kabul ederler. cahiller. Sözün kısası. Rahipler ve şeriatçılar. hayali. inanılmaz ve hatta korkunç olan şeyi açık. "Gerçek". ilahiyat. inanılmaz mucizelerle. SIRLARIN SAÇMALIĞI VE YARARSIZLIĞI Bir sır nedir? Bunu yakından incelersem hemen keşfederim ki. sözlerini ancak muamma dolu ve esrarlı bir tarzda dile getirmiştir. gizli. Sırlardan soyutlanmış. eğitimini gördükleri şeylerden halkın hiçbir şey anlamamasında çıkar vardır. bir sır. gerçeğe tercih eder. esas özüdür. dini konuşmalarına çok Latince karıştırdığı zaman memnun oldukları kadar hiçbir zaman memnun olmazlar. Bunları sıradan insanların yaratılışına ve huyuna göre kullanmışlardır. Küremizin çeşitli ülkelerinde kurduğu çeşitli dinlerde. herkesin kendisine göre düzenlemekte özgür olduğu batıl hayaller kadar şiddetli sarsıntılar yapmaz. rahiplerinden. Hiçbir şey anlaşılmayan bir konuyu incelemek. Her din. bundan dolayı ona atfedilen yaratılışın da onun (yani bizzat Allah'ın) gerçek içyüzü kadar anlaşılması güçtür. Dinin doğası. hayalgücünü araştırma ve düşünmeyle düzenleyen belirli kimselerde bulunur. hakkında hiçbir kesin bir fikir edinilemeyecek şeylere inanmalarını emir ve iddia ettiğini insanlara bildirmek için ve ancak bunun için ortaya çıkmıştır. basit ve sağlıklı olana tercih etmek. Sözün kısası. cahilleri kendilerine bağlamışlardır. yani hakkında hiçbir fikre sahip bulunulmayan gizli içeriğine o oranda uygun olur. tek başına kalmış bir din olamaz.açıklığıdır. "Bunlar sırdır. gizli inanışlarla. cehaletin özelliğindendir. rahiplerin bu kadar çok işi olmazdı! Gizli şeyleri olmayan hiçbir din yoktur. efsanevi. rahipler. yalnız sırları bildirmek. ruhani rehberlerimizin bize asla açıklayamadıkları şeylerin bütünüdür. bir sırdır. Yüryüzünde görülen semavi dinlerin tümü. olmayacak şeylere. aklı karıştırmak için icat edilmiş görünen. açık bir saçmalıktan. Tanrısallık.
ya neden olduğu apışmayla eğlenmek ister. Düşmanlarının bunları öğrenerek işlerini bozmalarından çekindikleri için. Eğer bu din. Muammalarla konuşan kimse. kendisi için bir sırlar dokusundan başka bir şey olmayan tanrısallığın yönetiminden bir şey anlamaya yetenekli değildir. 103. amacının bilinmesinden sakınabilir mi? Bu durumda. İnsanların esenliği . * Batı'nın din lisanında Latince ne ise.C. insanın işi değildir. hiç olmazsa insanların tümüne bir lisanla seslenmeliydi. vermek ve verileni korumaktır. hükümdarlar ve nazırları. bizim Doğu'nun din lisanında da Arapça odur.egemenliğinin esas ilkesi işte budur. asla işitilmemek üzere söylemek demektir. birbirlerine öfkeyle ya da aşağılayıcı gözle bakıyorlar. Allah'ın iyiliğinin. Bir iyi Allah. yararsız ve yersiz ise. onların zayıf zekalarını. arzusunu fazla açık ifade etmemekte görür. din sorununda insanlar. kendilerine sırlar anlatmasını istemek. Anlamadığı şeyden ise bin şey ve her şey anlayabilir. Bu durumda hangi uğursuzluk eseri olarak yeryüzünde bu kadar çeşitli din bulunuyor? Her biri özellikle yalnız kendisinin doğru olduğunu iddia eden dinlerin içinde. güvensizlik. projelerini.. Çeşitli mezheplerin taraftarları. esrarengiz bir din de insan için o kadar yararsız ve yersizdir. yanlız bir şey anlar. gerçekten "hak dini"nin hangi din ve Allah'ın gözünde en sevimli dini törenin hangi tören olduğunu araştırmak sıkıntısından kurtarmış olurdu. yine karşılık olarak diyeceğim ki. küremizin çeşitli ülkelerinde o kadar çok çeşitli bir tarzda bildirildi ki. Sırların gizliliği. ya da çıkarını. gerçek olan hangisidir?.. yaratıklarının güçlüğe düşmesiyle ve sır karşısında şaşırıp kalmasıyla eğlenebilir mi? Dünyada hiçbir şeyin dayanamayacağı güce sahip bir Allah. düşünce ve niyetlerini saklarlar. Bunun için derin anlamlı bir söylev. Bu şekilde. başlangıç noktası kabul edilen esasların kararsızlığını ve karanlıklığını. Tanrı. Kendisini insanlara tanıtmak için bu kadar çabalayan Allah. Evrensel bir Allah'ın. açık belirtilerdir. bir koyun sürüsü için ne kadar boş. OLANAKSIZ OLMASIDIR Din bütün insanlara gerekli olsaydı. Düşüncelerdeki uyuşmazlık. dinin onlar için her şeyden daha açık.) 102. dayanılan ilkelerin. Anlayamayacağı sırlara insanın asla ihtiyacı yoktur. "Yaratılışının zayıflığı sonucu olarak insan. diğer dinde alay konusudur. bütün insanlar tarafından anlaşılır olurdu. açık olmadığını gösteren kuşku götürmez. evrensel bir din bildirmesi gerekirdi. tanrısallığın yönetimiyle ilgilenmek. Bu yönetim. bize muammalar ve sırlar bulaştırmakla. insanlar için en önemli şey olsaydı. İnsanlardan. daha olumlu olmasını istemesi gerekildi. Bir dinde en çok saygı duyulan sırlar. sokuşturmakla ne yarar sağlar? Bize diyorlar ki. (A. birbirlerini pek gülünç ve deli buluyorlar. insanı hiçbir şekilde ilgilendirmez. İnsan anladığı şeyden. BİLDİRMESİ GEREKİRDİ Tanrısallık. Bu durumda. Hiçbirinin doğru olmadığına pekala inanılabilir. daha belirli. insanın anlayış gücünün ister istemez üstünde olan sırları açığa vuramaz". ağız dalaşı ve çekişmeler. acz ve korku gösterir.
tek gerçek tecelli. Çünkü. Her mezhepten Hıristiyanlar. Hıristiyan. kafir. özel bir cevher imanıyla inanıyoruz. Çünkü katolik. hinduların tanrısı olan Vistoun'un tecellisine (incamation) yani insanın yüzünde ortaya çıkmasına budalalık gözüyle bakarlar. hakkında hiçbir fikre sahip olunmayan bir Allah'ı kabul ettiğini hikaye eder ve kendisinde bütün dünyanın dinleri tarafından öğretilen sırlarla alay etme hakkını bulur. "küstahça rüya. Her dükkanın kendi müşterisi vardır ve bunlar en iyi iyileştirici ilaçların kendilerinde olduğuna inanırlar. ya da başka bir dükkanın şarlatanı peşi sıra koşandan daha az hasta hissetmezler. Sofu bir kimse. Dinin "doğa" olduğunu varsayan. Hıristiyanın dininde saçmadan. tanrısallığa karşı onur kırıcı iftiralar dokuması" olarak görür. 105. Özellikle şu inanışta bulunur ki. Uzun süre kullanılmasına rağmen. putperest" der. bir hastadır. aynı zamanda kendisini doğanın eylem ve etkisine bırakır. Bu ilahiyatçı şöyle der: "Biz ki. Ünlü bir ilahiyatçı. Muhammedi de. Aslında küçük olmayan . bir Hıristiyana. insanın ta çocuklukta tutulduğu bir hayalgücü hastalığıdır. ilaç yapa yapa hastalığını artırmaktan başka bir sonuca varmayan bir "karasevda" tutkunudur. yani dinin. hastalar kendilerini daha iyi. gerçek dinin yolunu tuttuğunu söyleyen deist. bir Allah'ı kabul etmenin ve bununla yetinmenin saçmalığını teslim etmedi mi. abeslikten başka bir şey görmez. evrenin yaratıcısı ve bir marangoz zevcesinin oğlu olan İsa'nın şahsındaki tecellidir. bir adama ibadet ya da teslise (Hıristiyanlıkta baba-oğul-kutsal ruhtan oluşan üçlü inanç) inanmak kadar hiçbir şey akla aykırı değildir. Muhammed aracılığıyla bildirilen tanrısal bildiriyi. iyi bir rejim izler. Tereddütsüz bir adama tapınan ya da teslisin anlaşılması mümkün olmayan sırrına kesin bir olgunlukla inanan protestan Hıristiyan. bu "katolik" fazla olarak kutsal ekmeğin ve şarabın şaşırtıcı bir şekilde Hazreti İsa'nin kanına ve etine dönüşmesine (transsubstantition) de inanır. katolik Hıristiyanla alay eder. yoldan geçenleri kendisine çekmeye çalışır. Bilgili kimse bu ilaçların hiçbirini almaz. Bunların her biri arkadaşlarının verdikleri ilaçları kötüleyerek. "putperest" ve "köpek" der. insanların en az akıl erdirdiği ve bilginlerinin yüzyıllardan beri. bir genel meydana benzer ki. evrenin yaratıcısını gördüğünü sandığı ekmeğe tapınmak için diz çöker. aynı dinin rahipleri. İddia ederler ki. bizim için başka hiçbir şeyin değeri olmamalıdır.için bu kadar esaslı olan bu şeyin. en çok mücadelede bulunduğu bir şey olması şaşırtıcı değil midir? Vahiy indirmek tenezzülünde bulunan bir Allah'ın amaçlarını. çeşitli noktalarına birçok şarlatan dağılmıştır. yeryüzünü dolduran çeşitli dinlerin tümünün budalalığı konusunda aynı ayardaki taraftarlarının birbiri hakkında verdikleri hükümler kadar gülünç bir şey yoktur. içinde. "deli. Hıristiyanın ülkesini ele geçirmek ve elde kılıç onu Allah'ın elçisinin dinini kabule zorlamak hakkına sahip olduğunu sanır. arzularını yanlış anladıkları gerekçesiyle. Sofuluk. BİRBİRİNE KARŞIT VE TÜMÜ AYNI ÖLÇÜDE AKILDIŞI VE ABES İNANIŞLARIYLA GÜLÜNÇ HALE GETİRİLMİŞTİR Akıl ve muhakeme sahibi bir adamın gözünde. Protestan katoliğe. Yaşadığımız dünya. bir gerçek Allah'a. Kuran'ı. 104. imamları bile aralarında ittifak etmeyi şimdiye kadar başaramamışlardır.
hükümdarların en yumuşağıdır. insanın işlerinin başlangıç nedeni Allah'tır. cinayetler. onun Allah'ı kadar çelişkilidir. Kendi kendisiyle çelişkili olan pek iyi Allah'ınızın. Eğer insan özgürse. Övdüğünüz. benim Allah'ım sonsuz ölçüde hakim ve iyi bir varlıktır. Allah'ınız. sağduyunun bütün fikirleriyle. bütün bilgileriyle çelişen bir şey var mıdır? Sözün kısası. böyle bir teolojik Allah kabul edildikten sonra. bir Allah ki. Bir iyi Allah ki. erdemi ise perişan halde görüyorum. her gün bin muhtelif yerde kendisini yediren bir Allah'tan çok. Anlamadığım bir milyon şeyi kabul etmekle. sonsuz iyi. adaletten yana ve kudretli bir varlığın doğaya başkanlık ettiğine. cinayeti muzaffer.bu sır. ilahiyatın icat ettiği Allah'tan başka bir Allah icat ediniz. ya da kötülüğün yapılmasına izin verir. insanı ne cezalandırabilir. hakim. intikamcı olan ve insani işleri ödüllendiren bir Allah'tan daha aykırı mıdır? Sizce. eksik ve sefil eserlerden başka eserler yapmaz. Kendisi değişmez olduğu halde. üzerine gözlerinizi kapamakta direndiğiniz her türden birçok kötülük görmekteyim. Allah'ı haklı çıkarmak için rahibin yaptığı gibi. ya da ortadan kaldırabileceği delilikler. akıl artık başka şeyleri anlamaya çabalayarak sıkıntı içinde olmamalıdır. ne de ödüllendirebilir. beni. maddi olmayan bir varlık tarafından maddenin yaratılmasından daha çelişkili. en saçma masallara. en şaşırtıcı mucizelere. ve bir kelimeyle engel olabileceği. özerk yapan Allahtır. bir kez kabul edildikten sonra. kötülüğü yapar. nimetler arasında. uygulamasında kendisini özgür kıldığı şeyi . Teslisin niteliğini ve tanımlanmayan sırrını pek saçma buluyorsunuz. bu dünyada her şeyin Allah'ınıza verdiğiniz hasletleri yalanladığını görmüyor musunuz? Bu pek sevecen babanın birçok ailesinde yalnızca mutsuzlar görmekteyim. sevinç ve heyecanınızın özellikle göz önüne almak istediği iyilikler. önünü alabileceği. dünyayı nimetleriyle dolduran odur". böyle bir Allah ve hareketleri. karışıklıklarla dolu olan bir dünyanın hareketlerini bizzat yönetmekte olduğuna inanmak kadar. bundan dolayı. sefaletler. kavrayış gücümü zorlayan ilk gerçeği kabulde duyduğum sıkıntıdan daha çok sıkıntı çekmem "... adaletle doludur ve ülkesinde suçsuzluk çoğu kez yenilmiş bulunur. DAHA AZ ÇELİŞKİLİDİR NE DE DAHA AZ MEVHUMDUR Deist bize bağırır: "Teolojinin korkunç ve tuhaf Allah'ına ibadetten sakınınız. öbür dünya ülkesine (ahiret alemine) göndermek zorunda kalacaksınız. mükemmel bir hüda ki. en derin sırlara inanmaktan ne hakla sakınılsın? 106. Ona derim ki. Ekmeğe dönüşen. dünyada gördüğümüz değişmeleri uygulayan. yani Allah'ın insan suretinde görünmesi) kadar büyük sırlar değil midir? Alemlerin yaratıcısı Allah'ın insana dönüşerek. eylem ve harekette bulunmakta ya da bulunmamakta özgür yapan. Pekala! Bütün bu sırlar akıl için. Bu kadar adil bir hükümdarın ülkesinde. Günahlarından dolayı insanı Allah cezalandırdığında. aynı el ile iyilik ve kötülük dağıttığını teslim etmek zorunda kalacaksınız. cisimleşme (incamation. üzerinde bulunan haçla Asya'nın bir köşesinde öldüğü kendilerine telkin edilen vatandaşlarımız adına kızardığınızı söylüyorsunuz. Bu durumda. insan özgür müdür? Yoksa değil midir? Her iki seçenekte de adaletten. doğruluktan kendisinde bir eser varsa. size hiçbir şey gülünç görünmüyor. insanların babasıdır. Çünkü sizin Allah'ınız.
107. dünyanın bütün dinlerinin dolu olduğu ayrıntılı abeslerden gerçekten şaşkınlık içindedirler. açgözlü ve kurnaz yasa yapıcıları ve ilahlar tarafından sunulmuşlardır. bu batıl yıkıldı. görülme olanağı olmayan ve kudretli bir varlığa iman etmiş olmasın. Dünyanın bütün kavimleri. Allah. Zamanımızda. KAN DÖKÜCÜLÜK ABİDELERİDİR VE YENİ DİNLER YENİDEN GENÇLEŞMİŞ ESKİ DELİLİKLERDİR İnsanlar tarafından ibadet edilen tanrıların tümü vahşet kökenlidir. ahmak kavimler tarafından hayal edilmişlerdir. bir Allah'ın varlığına inanmayanların ağzı kapatılamaz. yıldırma sayesinde. Ancak. Eğer insan yaptığından başka türlüsünü yapmakta serbest değilse (özgür değilse). kendisini bu budalalıkları kabul etmek zorunda görmez. bu Allah'ın vahşi özellikleri bulunduğunu da teslim etmek zorunda kalır. gariplikler. Ancak bu saçmalıkların çıktığı kaynağa inecek cesarette değildirler. cinlere inanırlar. Sözün kısası. insanların hayalgücünü ısıtarak ve verimli kılarak bir dizi ham hayalden başka bir şey asla geliştirmemiştir. Bugün öğrenim görmüş hiçbir kimse. en uç noktada zalim olmaktır. insan tabiatının üstünde bir yüksek zekanın varlığına inanmayan bir kavim yoktur" demekle. ibadet ettirilen şeyleri gerektiği gibi incelemek için ne cesareti ne yeteneği olan safdil ve kaba kavimlere. keyif ve arzularından başka bir şeye bağlı olmamaktır.yaptığından dolayı insanı cezalandırmış olur. Aklı başında hiçbir adam. "Genel geleneklerle ve bütün insanların oybirliğiyle bir gerçek aleyhine hükmedilemez". Ya da korkutma. bu konuda tereddüte düşmez. bütün asırlarda. Görmüyorlar ki. DİPSİZ CEHALET. ayinine ve saygıduruşuna konu ettiği. varlıkların en haksızı olmaz mı? Birçok kimse. kendilerine bir vecibe yapıyorlar! 108. Bir zaman oldu ki. yapmaktan kendisini alıkoyamadığı yanlışlıklarından dolayı insanı cezalandırmakla. uzayın tümünün merkezinde hareketsiz durduğuna inanmışlardı. bütün insanlar güneşin dünya çevresinde döndüğüne ve yerkürenin. çelişkiler. ötekilerden daha az safdil olan birkaç insan dışında. ne kadar vahşi var sayılırsa sayılsın. "Batılın doğasını değiştirmek ve ondan bir gerçek yapmak için bütün bilginler ordusu da yetmez" demişti. Bütün insanların görüşü. başka bir bilgin (ibnirrüşt) ondan önce. hala sihirbazlara. Vahşi olmak kuvvetten başka hak tanımamaktır. batılı gerçeğe dönüştürebilir mi? Ünlü bir bilgin (Bayle). cadılara. KUDRETİNİ TANIMIŞTIR" DEMEKLE ALLAH'IN VARLIĞI KANITLANAMAZ "Bütün insanlar. birbirine karşı niteliklerle dolu bir Allah. basiretsiz. Yeryüzünde hiçbir kavim yoktur ki. Kutupların varlığına inanılmadığı ve bunların varlığını iddia etme yürekliliğini gösterenlerin eziyete uğratıldığı zamanlar oldu. gulyabanilere. insan. muhakemesiz olmaktır. en aklı başında kimseler dünya ölçüsünde bir ruha inanmayı. bütün ülkelerde bir tanrısallığın hüküm ve kudretini tanımışlardır. Hemen hemen iki yüzyıl ancak oldu ki. tedbirsiz. en uygar milletler tarafından ibadet edildiğini gördüğümüz Allah'a yakından bakılırsa. HURAFE. Ey kendilerini uygar sanan kavimler! Bol bol tütsüler . Açık biçimde.
Fransızların. deliliği. düşünceyi soruşturmak. kızgınlığını yatıştırmak amacıyla. Bir barbarlık huyu. bu doğru olmayan Allah'ın tabiatı ve niyeti hakkında edindikleri ve tümü aynı ölçüde gülünç fikirler için birbirlerini aşağıladıkları. muhakeme etmeyen. rahiplerinin büyüleriyle içine Allah'ın indiğini hayal ettikleri ekmeğe taptıklarını görmüyor musunuz? Allah-ekmek bu konuda kavrayışı en vahşi milletler kadar olan. akıl ve muhakemesini asla eğitmemiş olan insanın açık biçimde merhametsiz. sevimli bir Tanrı. mucizelere istekli. Doğanın yolları ve araçları hakkındaki bilgisizliği. intikamcı varsayılan. Her vahşi. soğanlara bağlılıklarını sundularsa. dalkavukluk ettiğiniz ve kavuk salladığınız Allah'ı bu iğrenç yaratılışta bulmuyor musunuz? Tanrısallığın size yapılan tasvirleri. birbirlerine kin ve düşmanlık güttükleri görülüyor. dimağlarının görünmeyen hareketlerinden dolayı insanları tedirgin etmek. yani yeryüzündeki kavimlerin en ahmağı. en vahşisi olan kavmin barbar Allahı önünde diz çöktüğü gorüldüğünde. bu aydın milletin mezheplere ayrıldıkları. farelere. Mısır bilginleri timsahlara. Eğer eski vahşiler dağlara. hoppa. her türden puta taptılarsa. patavatsız yaratılışından alınmamış mıdır? Ey insanlar. kendilerini onlardan daha akıllı sanan kavimlerin. Bunlarda tümüyle tanrısal bir kudret olduğunu sanır. ZİYAFETİ VARDIR Vahşi insanın kana susamışlığı. kendisine harikulade görünen şeyi ruhlara. Böyle hoppalıklar ve deliliklerle dolu bu Allah'ın . dehşetlerinin ve kana susamışlığının yaşayan eski abideleridir. kıskanç. büyülere atfettirir. bönlüklerinin. en uygar milletlerin girdikleri dinlerde görünmektedir. hükümlerdir. tersini iddia etmek tehlikeli olan. rahipler büyücülerdir. birbirlerini parçaladıkları. yılanlara. en uygar ve bilgili milletlerin. Din konusunda. İnsanlara görüşleri için eziyet etmek. kan yasaları düşünce tarzından dolayı Allah'ın hoşuna gitmeyenlerin binlercesini yeni yeni işkenceler altında yok etmiyor mu? Yeni milletler. bir örnek olarak. pek aklı başında olmayan birçok Hıristiyan milletin putu. ahmaklığı. cinlere. intikamcı ve kana susamış. hiçbir vahşinin aklından geçmemiştir. Gözünde. kıskanç. Bütün bilim ve kültürlerine rağmen. İnsanların tanrısallığa kurban olarak sunulduğunu görmüyor muyuz? Hep bir vahşi kadar kana susamış olan. insanlar. Yeni dinler. fetişi değil midir? 109. son derece saygıyla ekmeğe. çoğunlukla ilkel barbarlıklarında kalmışlardır. Bu huy. rahiplerine bağlı olarak. bize gelinceye kadar yaşamıştır. atalarının bilgisizliklerinin. ya da zırzop olan dini geleneklerde ortaya çıkmıştır. olgunlukla dolu bir hükümdar gibi göz önüne almaktan da çekinmediğimiz büyük bir vahşiden başka bir şeye tapınmıyorsunuz! Bütün ülkelerin insanlarının dini görüşleri. yeniden tazelenen ya da yeni bir biçim altında sunulan eski deliliklerden başka bir şey değildir. yanılmaz ve kesin iradeler. İngilizlerin. en safdili. Onların huzurunda perişan olan muhakemesi sarsıntı geçirir. Almanların ve Yahudilerin. belki en barbar milletlerin deliliklerinden daha ileri gitmişlerdir. her dönemde çoğu kez ya gaddar ve kıyıcı.yaktığınız. Rahiplerin gaipten verdikleri haberler onun için. bunu alabildiğine içen ve hayalgücünü hareket ettirmeye yetenekli olan şeyi asla düşünmeyen. ırmaklara. üzerine fikir üretmeyen bir çocuktur.
sonra "Allah" kelimesinden ne anladıklarını sorunuz. YÜZEYSEL BİR ARAŞTIRMA VE İNCELENMESİNİN SONUCUDUR "Bütün insanlar ya kuşkucu ya da Allahsızdır" demek. Hiçbir zaman incelenememiş olan. Deliler hariç herkes. Aynı adam. bir Allah'ın varlığına "bütün insanlar sağlam biçimde inanırlar" demekten belki daha doğrudur. iki kere ikinin dört ettiğini. Allah'tır diyecektir. İnsanlar. yüz çizgileri hakkında asla ittifak bulunmayan. Modeli hiçbir yerde bulunmayan bir "portre"ye her birinin verdiği yüz çizgileri arasında hiçbir benzerlik bulamazsınız. hakkında sürekli bir fikir edinmek mümkün olmayan. bize. safdilliği. ya da her durumda muhakemeleri çabucak tükenir. Bir mevhum çizmelerini. İnsanların çoğu hiçbir şeyi incelemez. şöyle bağırmak isteği geliyor: Ey insanlar! Siz hala vahşisiniz! Ey insanlar. Allah'a inanmak için nedenlerinin ne olduğunu da bilmez. kayıtsızlığı ve budalalığı hakkında gerçek düşünceler edinen herkes. hangi durumda bulunursa bulunsun. Bütün kavimler bir Allah'tan söz eder. KUŞKULU VE GÜVENİLMEZDİR Sıradan insanların bilgisizliği. bağlanırlar. Allah'ı hakkında edindiği fikirlerde kendi kendisiyle hep uyumlu olur mu? Hayır. 111. Allah'ı hakkında aynı fikirlere sahip olan ya da olabilen iki kişi yoktur. mevhumu. bu da bir kesinsizlik işaretidir. Allah hakkında ne düşündüğünü bilmediği gibi. hep mutabıktırlar. hemfikir midirler? Hayır. Teamüle. Ancak bu Allah hakkında mutabık mıdırlar. hükümete bırakırlar ve boyun eğer. birçok ressama söyleyiniz: Bunların her biri başka başka fikirlere vücut verdiklerinden. sürekli olarak yinelediği bu kelimeye kötü hiçbir fikir bağlamaya (hiçbir gerçek anlam vermeye) yeteneği yoktur.iradeleri üzerine bilginlerin delicesine fikir ürettiği görüldüğünde. Allah. din konusu açılır açılmaz. Halkın bireylerinden her birine Allah'a inanıp inanmadıklarını sorunuz. ancak anlaşmazlık. olumlu gerçekler üzerinde hem kendi kendileriyle. o görüşün açık olduğunu hiç kanıtlamaz. Görürsünüz ki. sizler birer çocuktan başka bir şey değilsiniz! 110. bir kesinsizlik ve belirsizlik işaretidir. Hemen görürsünüz ki. ona atfedecekleri eserler alt üst eder. Dünyanın bütün dinleri Allah'ı tasvir ederken. makinesinin uğradığı dönüşümle değişir. özellikle inceleme cesaret ve yeteneğine sahip olmadıkları görüşlerdir. onu en büyük güçlük içine düşürürsünüz. Bu görüşlerden hiçbir şey anlamadıkları için susmak zorundadırlar. dini görüşleri o oranda kuşkulu sayar. insanın sevgisine layık olmak için iyiliksever olmak gerektiğini. Allah'tan söz ettiğinizde. haksızlığın ve gaddarlığın iyilikle birleşmesinin mümkün olmadığını teslim eder. . hem de başkalarıyla hemfikir. insanlar. Dini görüşleri. bu şekilde hemfikir olur mu? Allah hakkında düşündüklerinin ve söylediklerinin tümünü. sonra! Bir görüş üzerinde ittifak. toplamın küçükten daha büyük olduğunu. herkesin kendi tarzına göre düzenlediği ve kendi dimağından başka hiçbir yerde olmayan büyük bir mevhumdan başka bir şey tasvir ederler mi? Yeryüzünde. her biri başka türlü çizer. güneşin aydınlattığını. adaletin bir nimet olduğunu. Size. Bu fikir. E. ne kadar çok yayılmış ve yerleşmiş olursa.
kendisi hiçbir görüşe sahip değilken başkalarının görüşüne katılmak değil midir? Rahipler bütün insanların inanışını düzenler. kısacası. Üzerine bütün dinlerin kurulduğu Allah'ı incelemeye cesareti olmayan bir adam. Kendi varlığından ya da güneşin varlığından kuşkulanan bir adam. Kuşkucu olmak. artık bilmez. ya da yeteneksizlikten ileri gelir. Apaçık olan hakkında kuşkulanmak. aklının almadığı bir şeye insanın inanması mümkün müdür? Bu şekilde inanmak. Bununla birlikte. esas hizmetini gören Tanrı kavramına yakından bakıldığında. iki ucu olmayan bir bastonun varlığına inanmaktan öte olasılık bulunur mu? Sonsuz iyi ve kudretli olan ve bununla birlikte sonsuz kötülükler yapan ya da yapılmasına izin veren bir varlık kavramı. din konusunda kuşkucu olmak mümkün müdür? Kuşku. Kuşkulanmak. iddia ettikleri ve doğrulamak istedikleri ölçüde genel değildir. Allah'ın varlığına tam ve kesin inanış. insanlara hem dünyada. eşyanın yüzeysel incelenmesinden çıkan bir kararsızlık durumudur. Açık bir biçimde olanaksız bir vücudun var olmadığı hakkında kararsızlığa düşmek. Din hakkında ilgisizlik. birçok kimse için. bu rahiplerin kendileri de Allah'ın bütün insanlar için olanaksız olduğunu açıklayamazlar mı? Dolayısıyla. bu düşünce tarzını kötü niyetin yönlendirdiğinden kuşku duyulur. bir hüküm vermek için gerekçelere sahip olmamaktır. Ya da. Allah'ın varlığını kanıtlar görünen deliller ve Allah'ın varlığını çürüten ihtiyaçlar karşısında bazı kimseler kuşkulanmayı ve karar vermemeyi tercih ediyorlar. hangi dini kabule karar vereceğini bilemez.üzerimizdeki etkileri hakkında değişmeyen bir hüküm vermekten bizi yasaklayan. yok eden bir varlığın olanaksızlığına karar vermekte tereddüt etmek. daha mı az aykırıdır? Sıfatları karşılıklı birbirini bozan. ümit etmek mi. verilecek karar hakkında düşünmek ve görüş ileri sürmektir. bu kararsızlık. tümüyle gülünç görünür. çoğu kez ya tembellikten. Ancak. din. neyi reddetmek gerektiğini. Kuşkuculuk. çeşitli iki dimağda anlamı bilinen tek biçimi olmayan bir mevcudun varlığından insan nasıl emin olabilir? Hakkında edindirilmeye çalışılan fikirlere zıt bir davranış atfetmeye insanın her an zorunlu olduğu birinin varlığına içtenlikle inandığını kim söyleyebilir? Pekala. dört köşeli bir üçgenin varlığı kavramından daha az saçma ya da daha az olanaksız mıdır? Sonuç çıkaralım ki. en açık ve en iyi kanıtlanmış ilkelerle sürekli çelişki içinde bulunan ilahiyat ilkelerinin yüzeysel ve az muhakemeli incelenmesinin eserinden başka bir şey olamaz. hakkında kuşku ve kararsızlık duymak. Ancak işin aslı. kuşkuculukla . neye inanmaması gerektiğini. kuşkuculuk. Kararsızlık. insanın kendi varlığından kuşkulanmasından daha mı saçmadır? Ruhsal bir vücuda inanmak için. kararsız kalmak mümkün müdür? Aklı başında olanlar mutlak bir Phyrhonisme* ile haklı olarak alay ederler ve hatta bunu olanaksız bulurlar. ancak pek az önem verdikleri eşyayı inceleme ve araştırma zahmetinden korkmanın sonucudur. zihin için hoş bir durum olamaz ve ona rahat bir yüz yastığı olmaktan çok uzak olur. yeterli ölçüde incelememek ve araştırmamak üzerine kuruludur. korkmak mı gerektiğini. neye inanması. şu sonucu çıkaralım ki. hem ahirette büyük sonuçları olan bir şey olarak sunulduğundan. neye karar vereceğini bilmez. Neyi kabul. ya ilgisizlikten. İlkelerine kadar göz atmaya tenezzül edildiğinde. ya güçsüzlükten.
kefaretlerden başka bir şey görmem. içinde bulunduğu güvenlik ya da dinin kendisini ilgilendiren içerikte bulunmaması olasılığı üzerine kurulmuştur. bağnaz. Allah insanlara ne öğretti? Kendisinin var olduğunu apaçık biçimde insanlara kanıtlıyor mu? Nerede oturduğunu söylüyor mu? Kendisinin ne olduğunu. hoppa. Allahın bize bildirilen nitelikleri. hasar meydana getirmeye elverişli olabilir mi? Bu iradeler. yalnız Allah'ın resullerine (rahiplere. kendilerine tanrısallık tarafından bildirilen kavimlerin mutluluğuna açık biçimde hizmet eder mi? Tanrısallığın isteklerini (ilahi emirleri) her ülkede araştırır ve incelerken. Bu ilgisizlik de. amacının anlaşılması asla mümkün olmayan törenlerden. Allah'ta adaletsizlik. çocukça ibadetlerden. Bazı insanlara görünmeye tenezzül ederse. ya da kişisel özünün neden yapıldığını öğretiyor mu? Bu konuda söylediği. Çok önemli olarak gösterilen bir şeyin hiç de önemli olmadığı ya da iyi ve kötü her etkiden kurtulmuş bulunduğu kanaati. Bütün vahiylerde bu nitelikler yanlı. Kuşkucuların tartışmasız babası sayılır. Fazla olarak bulurum ki bu yasaların amacı. arifliği. kapsadıkları yüce hikmet ile ya da erdem ve zihin açıklığıyla zarar vermeye. bunların yararlılığını ortaya çıkarmak. büyüklük taslayan. Dinin esas noktalarında kuşkucu geçinenler. insan zekası için mümkün . kurbanlardan. ya da incelemeye ve araştırmaya hiç yatkın değildirler. daha çok durumlarda vurdumduymazlardır. * Eski Yunan filozoflarından Phyrhon'un felsefesi kuşkuculuktur ve insanların hiçbir zaman gerçek eşyayı bilemeyeceği görüşüdür. öteki bütün kavimlerin düşmanı olan bir zatı gösterir. doğanın hükümdarına yakışmayan bir etiketten.) yararlı ve öteki vatandaşlar için yıkım demek olan tuhaf emirlerden. adaklardan. gülünç kurallardan. toplumdan kaçan. hiyanet göstermez mi? Bir Allah tarafından vahyedilen iradeler. Dünyanın bütün ülkelerinde. olsa olsa tercih ettiği ve mazharına izin verdiği bir kavim açısından iyi. Allah'ın vahyettiği (kendisini vahiy ve ilham ile gösterdiği) bize temin olunur. iyiliği. 112. bir gizli Allah olduğunu. Bu olmadıkça. Her özel vahiy. 113. ancak şunun için ki. taraflılık. kavgacı. haksız kılmak ve aynı emirleri almamış ve Allah'tan aynı iyilikleri görmemiş kimselere karşı merhametsiz bir konuma getirmektir. KONUŞMUŞ OLDUĞUNUN KANITI NEREDE? Tanrısallık tarafından bildirilmiş bulunan ahlak kuralları gerçekten ilahi midir? Ya da her akıllı adamın düşünebileceği kurallardan üstün müdür? Bunlar ilahidir. adaleti ve bütün kudreti hakkında bize verilmek istenen parlak fikirlere uyar mı? Asla. hahamlara vb. iradesini incelemek ve derinleştirmek ya da kendisi ve eserleri hakkında akıl ve muhakemeye danışma saygısızlığında bulunulur bulunulmaz öfkelendiğini öğretir. ilahiyatın niyetleri hakkında bütün öteki insanları üstün gelme olanaksızlığı ve mutlak bir bilgisizlik içinde bırakmaya özen gösterir. gördüğümüz eserlerine uyuyor mu? Kuşkusuz hayır. bu kanaatin olması mümkün değildir. hocalara. insanları. Yalnızca neyse o olduğunu.karıştırılmamalıdır. kendisine giden yolların ifadesinin olanak dışı olduğunu. sorunun yeterli ölçüde incelenmesini gerektirir.
Ancak diyeceksiniz ki. Hintliler Allah'ın Çinli'ye söylediğinin bir kelimesini anlamaz. ya da din kurucuların ümmetleridir. bir gelenek sonucu sürekli olarak bize kadar gelmiş olan kitaplarda yazılıdır. beni temin ederler ki. Allah kendisini gösterdi mi? Bu yasaları bizzat ilan etti mi? İnsanlarla kendi ağzıyla konuştu mu? Allah'ın hiçbir zaman bir kavme görünmediği ve ilahi amacını bildirmek için bazı gözde kişileri araç olarak kullandığı ve bu kişilerin Allah'ın iradelerini dine saygısı olmayanlara bildirme ve açıklama görevini üstlendikleri bana öğretiliyor. Alah'la bizim aramıza giren büyük şahsiyetlerin kurnazlıkları. çıkarcılıkları hakkında kuşkulanacak olsam. dini işlerde. Bütün tanrısal vahiylerin açıklanmasında ve yönetiminde. Her biri aynı kanıtları söylüyor. Demek oluyor ki. Sonunda. bu yüce kurallar. 115. Kim haklı ya da haksızdır? Herkes "ben haklıyım!" diye bağırıyor. İnanılmaz mucizelere bizi inandırmak için hangi tanıklar gösteriliyor? Bunlara bizi inandırmak için binlerce yıldır var olmayanların (söz konusu mucizeler hakkında tanıklık edebilseler de) kendi hayalgüçlerinin şaşkını olmalarında ve becerikli sahtekarlarca gözleri önünde yapılan hokkabazlıklara aldanmış olduklarından kuşku duyulabilirdi. akıl ve muhakemeyi tümüyle unutmaktan. Bu kitapları kim yazmıştır? Bunları aktaran ve doğrulayan insanlar kimlerdir? Ya dinleri kuranlar. 114. iyiliğinden. TÜMÜ BİRBİRİNİN ARDINDAN LANET OKUYAN. bu mucizeleri incelemeye koyulsam. adaletinden eser bulunmadığından şikayet edecek olsam. . Çinli'yi. Muhammediyi ve hatta kutsal kitaplarını kendisinden aldığı Yahudiyi lanetler ve "kafir" der. açık mucizelerle doğrulamıştır. görürüm ki. kendi adına bildirimde bulunmak göreviyle yolladığı şahısları. Bu kurallar. Muhammediyi ve İseviyi. Muhammediler Allah'ın İseviye söylediklerine efsaneler gözüyle bakar. insan yaratılışının tümüyle terk edilmesinden. Yahudi. buna itiraz edilmesi mümkün değildir. Orada neler olup bittiğini halka bildirmek yetkisine yalnız Allah'ın nazırları (din imamları) sahiptir. Halkın huni biçimindeki piramitlere girmesine asla izin verilmemiştir. hırsları. Allah'ın kendisini göstermesi ve bizzat açıklamada bulunması daha kolay değil miydi? Öte yandan. yaşadığımız yeryüzünün kavimlerine ayrı ayrı şeyler söylemiştir. bazı kuşkulu kimseler tarafından aktarılmış hikayelerdir. ilgililerin tanıklığının istinaf ve temyizi. bir Allah'ın bilgisinden. erdemi. TÜMÜ BİRBİRİNİ HAKLI OLARAK HURAFE VE KÜFÜRLE SUÇLAYAN MENSUPLARINA AYRI AYRI YOLLAR SÖYLEMİŞ OLMASI TUHAF OLURDU Allah. dininin daha yeni bildirilmesiyle böbürlenerek. babalarına Allah'ın verdiği kutsal yasanın kafir saldırganları gözüyle görür.değildir. Ancak. çoğu kez tümüyle kişiliğimize karşı acımasız ve başkaları için yararsız bir hareket tarzı gösterir. Hiç kimse ilahi esrarı öğrenmeye yetenekli kılınmamıştır. kendine karşı kutsal bir kinden ibaret kılar. Allah. Hıristiyan. bu mucizeler. Her biri bize mucizelerinden. Hintli'yi. mucize denilen şeyler doğruya benzerlikten yoksun ve kendilerinin en yüksek yüce zat tarafından gönderildiklerini başkalarına inandırmakta çok çıkarı olan.
Hurafeci olmak. mucizelerle kanıtlamışlardır.kerametlerinden. "deşifre" etmek için her yerde uzmanlar. bu yasalar hatalıydı. protestan Hıristiyanları kafir sayar. evrenin Allah'ı. çeşitli peygamberleriyle milletlere gösterdiği mucizeler açık mıdır? Heyhat! Bunları aynı şekılde anlayan iki kişi yoktur. dinin kökeninin tanrısal olduğunu kanıtlamak şöyle dursun. paganizm. bilinen etkenlerin oluşturabileceği eserlerin zıttı eserler oluşturacak yeni etkenler yaratmak yeteneğine sahip olmak gerekir. bunların tümünün saçmalıklarını sayıklama halinde olduğunu söyler. size göre. ya da yoktan etkenler çıkarma gücü verebilmesine akıl erdirilebilir mi? Hiçbir zaman değişmeyen bir Allah'ın. Görünen anlamlarından ayrı. Çünkü. Hıristiyanlar. boş inançlı olmak. her şeyi önceden görmüş olan Allah. Allah hakkında yanlış fikirlerde bulunmaktır. Tanrısallığın. roma hurafesi aleyhinde bağırır çağırırlar. Her yerde insanların Allah hakkında ne düşüneceklerini bilmediklerine bakarsak. 117. Aydınlatmak istediği kimselere isteklerini açıkça söylememiş ya da açıkça söylemek istememiş olan Allah'ın iradelerini arzularını anlamak. küfür ve tanrıtanımazlıkla suçlar. ondan. Ancak sizce bu yasaları kim yapmıştır? Allah yapmıştır. Protestan Hıristiyanlar. ibadet edilen Allah'a karşı küfür içinde bulunmaktır. Bu dünyada kurulmuş din ve mezheplerin mensupları birbirini hurafe. Bundan dolayı. en yüksek hikmetini doğaya kabul ettirmiş olduğu yasalara karşı çıkıyor. islam hurafelerinden tiksinir. yeni etkenler yaratmak. birbirinin kötü yapılarını ayıplayan kamburlara benzerler. cinaslara. aralarında asla birleşmemiştir. Bütün din sözcüleri. bir keramet nedir? Doğanın yasalarına taban tabana zıt bir işlemdir. Aklı başında bir adam. peygamberlerinden. Ancak. Allah hep araç olarak kullanmayı tercih ediyor. Tümü haklıdır! Kafir olmak. Allah hiçbir zaman böyle bir şey söylememiştir. Çok yüksek ve yüce zatın sevgilisi olan bazı insanların. Aldanmış olmaları muhtemel bulunan ya da öteki insanları aldatmak istemeleri için nedenleri olan bazı insanları. mucizeler gerçekleştirme gücü almış olduklarına bizi inandırmak istiyorsunuz. yaptığı yasaların hükmünü bozuyor demektir. değişmez bir varlığın kendisinin de sahip olamayacağı böyle bir gücü. Allah'ın şerefini yükseltmek. planını değiştirme ya da düzeltme gücünü. Çin. bu yasaları durdurmak ya da yasaklamak gereğine inanmış olduğunu bize söylüyorsunuz. Çeşitli dinciler birbirini hurafeyle suçlamakla. Ancak bir mucize yapmak için. Romen katolikler. Bunları başkalarına açıklayanlar bile. inanılır bir şey midir? Mucizeler. genellikle. Ağzı ve dili olmayan bir ruh olduğu doğruysa. Allah tarafından gönderildiklerini. ya da herhalde bu aynı Allah'ın niyetine bazı durumlarda uygun olmuyordu demektir. Allah . açıklamalara. yarattıklarının öğrenmelerini istediği şeyleri kendilerine ilham edebilirdi. ölümlü kullarının (ağız. 116. "gizli" anlamlar keşfedilir. açıklayıcılar gerekmiştir. Bu durumda. dil gibi) organlarını ödünç almak ve kullanmaksızın. şehitlerinden söz ediyor. şerhlere başvurulur. bir mucize. kişisel özelliklerine bakarak bazı insanlara vermesi. Allah'ın bazı insanlara. Bunları aydınlatmak için yorumlara. Allah'ın bu konuda insanları aydınlatmak istememiş olduğu apaçıktır.
bir ilahiyatçı bize nasıl dem vurabilir? Bir Allah'ın insanların yardımına muhtaç olması inanılır bir şey midir? İradeleri. içinde Allah'ın yürekleri katılaştırmakla. bunun delaletiyle. her yeni vahyin. değişmez. PASCAL'IN GÖRÜŞÜNÜN REDDİ Tanrısallıklarını mucizeler üzerine bina eden ve bu şekilde bizi doğrudan doğruya kuşkulanmaya özendiren bazı dinler hakkında ne diyeceğiz? Hıristiyanların. gönüllerin ve ruhların mutlak hakimi olan. her değiştirmenin. inanmalarını istemekten başka bir şey yapmaya ihtiyacı olmaz. ilahi iradelerini uygulamak için yaratıklarına keramet gösterme gücü vermesinden. Allah'ın dinine istenilen dayanma gücünü ve olgunluğunu daha önce vermemiş olduğunu . "İnanış hakkında mucizelerle. mucizeler hakkında inanışla hüküm verilmelidir. bir küfür ve dinsizlikle azarlanmış olması gerekir. bilgin ve zeki olduğu söylenen bir Allah'ın dini hakkında bakışını değiştirebilmiş ve kendi eserini yeni bir vahiy ve ib'as (gönderme) ile düzeltmek zorunda kalabilmiş olmasına beni inandırabilir mi? 119. değişmez. yoksa tuzağa düşürmek mi istediği hangi belirtilerden anlaşılabilir? Gördüğümüz olağanüstü şeylerin Allah'tan mı. genişliği ve görkemiyle evreni dolduran bir Allah'ın bir Yahudinin vücuduna girdiğine. TEBLİĞ.hakkında. "sonsuz"un bir ölümlü insan gibi ölebildiğine. bütün topalları düzeltmek. açık biçimde yok eder. Gülünç bir kargaşa çemberi varsa. pek eksiksiz. inanışlar mucizeleri. her iyileştirme. Allah'ın bizi uyarmak mı. kuşkusuz Hıristiyanlık dininin en büyük savunucularından birinin bu dilber akıl yürütmesindendir. bizi güçlükten kurtarmak için. sahte sayılması gerekir. üçün ancak bir olduğuna. Her yenilik. bütün her şeye gücü yeten bir zatın. çok ağırbaşlı olarak. Planının tümüne hakim olması gereken ve ancak içinde hiçbir şeyin değişmeyeceği. Dünyada hangi din vardır ki. 118. mucizeler inanışları fark ve temyiz eder" diyor. SAHTE VE DİNSİZ ESER SAYILMALIDIR Teolojinin gerek doğal gerek bildirilmiş ilkelerine göre. Tanrısallıktan gelen bir dinde. her arzu ettiği şeye yaratıklarının inanmaları için. birin üç olduğuna. her yeni tebliğin. projelerini başarıya ulaştırmak için mucizeler kullanmak zorunda kalmasından. arzuları daima yerine getirilen. ya da. başkasına aktarılamayan sıfatları ve hatta her şeye yeten gücü hakkında bize verilen fikri. ya da şeytandan mı geldiği nasıl fark edilir? Pascal. yok etmek istediklerinin gözlerini kör etmekle övündüğü. iki kere ikinin asla dört etmediğine. bu Allah'ın kötü ruhlara ve büyücülere kendi hizmetkarlarının yaptığı kadar büyük mucizeler yapma iznini verdiği. gökyüzüne yükselmek. mükemmel yasalar yapmış olan bir Allah'ın. güneşin ve ayın hareketini durdurmak sırrına sahip olan bir adam. "en güzel" inanışa sahip olmakla övünmesin ve bu inanışları doğrulamak için bize bir sürü mucizeler söylemesin? Bir mucize. deccalın imanı esfiyayı (ermişleri) bile sarsacak kerametler gösterebileceği haberinin verildiği bu kutsal kitaplarındaki gizli kapaklı mucizelere nasıl inanılır? Bu bir kez kabul edilince. her şeyi görüp anlayan. bir şehrin bütün ölülerini diriltmek. kanıtlanmış bir gerçeğin açıklığını yok etmeye elverişli midir? Bir adam: bütün hastaları iyileştirmek.
bir din kurmak isterken daha kolay ve kullarının en sadıkları için daha az korkulu yollar kullanır. bu Allah'ın aczini. Her şeye gücü yeten bir Allah. bu din yenileyici imamların ve onlara bağlı olanların genellikle huzur ve güveni bozucular sayılarak herkesin önünde rezil edildiklerini. bunları görenler arasında çok taraftar toplamış olsaydı. Bir Allah'ın koruması altında büyüklüğe ve ilahi kudrete erişmiş ve mucizeler. aynı tarih. Olsa olsa. ya doğrudan doğruya Allah'ın Musa aracılığıyla bildirdiği yasada bazı "eksikliklerin" bulunmuş olmasını. Ancak birçok şehitin kanına mal olmuş ve yayılması için kurucularının duyulmamış sıkıntı ve işkenceler çekmiş bulunduğunu bize öğreten bir din. mucize yapıcılarına kötü muamele yapılmasını engellemeleri gerekirdi. . Bir coşkunun etkisi altında ölmek. ya da Yahudileri. değişmeyen. yüce. Bana. 120. bu taraftarların. kolay inanmamak durumum katmerleşir. onlara atfedilen mucizeleri gerçekleştirmemiş olduklarına inanmaya eğilimliyim. HIRİSTİYANLIĞIN TANRISAL KÖKENİ ALEYHİNDE TANIKLIK EDER Tarih bana. kerametler gösterme vergisine ulaşmış peygamberlerin. Museviliğin gerçekten kutsal. Allah'ın aydınlattığı kavmi. adaletsizdir. Eğer gerçekten bu mucizeler. o dinin gerçek ya da tanrısal olduğunu kanıtlamaz. olmalarını arzu ettiği gibi oldurmaktan. iradelerini bildirmekle görevlendirdiği insanların kötü muameleye uğramalarına izin vermez. "Allah.göstermez mi? Allah'ın bir iyilik yasası vererek aydınlatmak istediği halkın fikirlerine göz yumduğunu ve ilk yasayla halkın kaba fikirlerini daha mükemmel yasaları kabul etmeye ve uygulamaya hazırladığını ileri sürmek. bu dinin gerçek ya da tanrısal "varsayıldığını" kanıtlar. dayanıksızlığı. DAYANAN ÇABALARI. bütün her şeye gücü yeten ve kayıpları bile bilen çok bilgin bir Allah'tan çıktığı doğruysa. dini bağnazlığın yaşam sevgisinden daha güçlü olmasından başka bir şeyi kanıtlamaz. ne de bunu yapabilmiş olduğunu iddia etmektir. dinin kanla damgalanmasını istedi" demek. İsa'nın dini. tedbirsizliği ve kötü niyeti üzerine kurulmuştur. kendisinin hoşuna gidecek ölçüde aklı başında yapmayı ne istemiş. kendilerini baskı ve sıkıntı verenlerin zulümlerinden korumak gibi "sade bir mucize"yi yapmadıklarına nasıl inanılabilir? Bu sıkıntı ve baskılardan bile.açık olarak. 121. kan dökücüdür ve peygamberlerini hırslı arzularına alçakça feda eder" demektir. "Allah zayıftır. Yüce bir Allah. mucize gösterenlerin acımasızca üzüntüye sokuldukları ya da işkence altına alındıkları söylenirse. bunlara uğrayanların dinleri lehinde bir kanıt çıkarmak ustalığına sahip bulunuluyor. ya da kötü niyetini gerektirir. DİNİN DOĞRULUĞUNU ASLA KANITLAMAZ Bir din için ölmek. iyilikbilmezdir. İsevilik bir küfür ve dinsizliktir. Bundan dolayı. büyük acılara uğratıldıklarını ve öldürüldüklerini de öğretiyor. Bütün yeni dinler -ya da eski dinlerin iyileştirilmiş biçimleri. tanrısallığın aczi. ilk din kurucuları olan peygamberlerin ya da din yenileyicilerinin büyük mucizeler yaptığını öğretiyorsa. adil ve her şeye gücü yeten bir Allah'ın dini olamaz.
ariflerin arifliklerini donakalacak ölçüde şaşkınlığa düşürmekten zevk alan bir Allah'ın gözünde. misyonerlerin. toplumun huzurunu bozmakta bunların haklı olduğunu ya da bunu yapmaya yetkili olduğuna inandığını kanıtlamaz. Cesurca ölmeleri. Dünyayı dolaştıkları görülen birçok din vaizlerinin. anlayışsız insanların dostu olduğunu söylüyorsunuz. Çünkü. her şeye erişeceğine. Başarı ve zafer kazandıkları durumda elde edecekleri bu sınırsız hakimiyet ve nimetlerin iştahıdır. ne ilkelerinin doğruluğunu kanıtlar. bilir ki. zaruretten fazilet yapar. Bir görüş için ölmek. işte bunlardır. Nitekim. Cennet fikriyle sarhoş olmuş bir şehitin cesaretinde. kendilerini kuşatan tehlikeleri unutturmaya yetmiştir. Allah'ın. Bir peygamber. "Hakimlerin hikmetlerini. inanışlarını ifade etmek ve yaymak konusunda gösterdiği onurlu cesaret ve gönüllü çabaya. Her durumda. Pek garip değil midir ki. Peygamberler. hep gönül avcılığı ve halkın sırtından yaşamak için uygulanmıştır. bilginliktir". hikmettir. doğaüstü hiçbir şey yoktur. onların özenlerinin konusu olacağından emindir. en güçlü değillerdir. Nitekim bir savaşta ölmek. anlayışın. ne de samimiyetlerini. zihin açıklığının bir Allah vergisi olduğunu da iddia etmiyor musunuz? Bu arifliğin ve zihin açıklığının Allah'a hoş görünmediğini. ya da savaştan kaçma korkusuyla savaş meydanında ayağına sağlam olan bir savaşçının cesaretinde de olağanüstü hiçbir şey yoktur. Bu yararlar. günün birinde.Bir sahtekar. bu görüşün doğruluğunu ve iyiliğini kanıtlamaz. kavrayışın ve sağduyusunun düşmanı olduğunu ilan ederek ve ancak bunu yaparak Allah'ınızın dostu olabilir. bir açgözlünün ya da bir haydutun kanlı ölümü. sermayesini sürdürmek mutluluğuna erişirse. gerçek nedenler. En şiddetli muamelelere uğramak tehlikesini göze alan misyonerlerin. O zaman. Aklı başında insanlara. 123. kendisini yol gösterici olarak kabul edenlerin mutlak hakimi olacaktır. Ancak. genellikle sonucunu önceden gördükleri tehlikeli bir sanat icra ederler. 122. Tehlikeyi göze almayan kimse hiçbir şeye erişemez. hayrette bırakmak istediğini söyleyerek. bu gönüllülük. Gerçekten şan fikriyle. bazen yiğitçe ölebilir. bilinen deyimle. İMANDAN ÜSTÜNDÜR . gözünde. Yeni bir dinin yayıcıları. destekleyenin acımasız bir cezayla cezalandırılacağı vaat edilen kötü bir hediye verildiğini bildiriyorsunuz. insanlara göre delilik olan şey. İnsanların esenliğine bu bağlılıktan. insan. yararlı ve güzel şeyleri sevmelerini özendiren gerçek etkenler. hiçbir eksiği bulunmayacağına inanıyor olması kesindir. ancak görünüştedir. inanışıyla talihini denemek ister. ancak zekasız. insan çoğu kez şaşırır ve duygulanır. bu hain zorba tarafından. çıkarı için bu kadar insanın kendilerini boğazlatmak deliliğinde bulundukları hükümdarın savaş ilan ederken ve uygularken haklı olduğunu kanıtlamaz. Oysa. DÜŞMANI YAPA Ey tanrıbilimciler! Bize diyorsunuz ki. vaizleri helak olur. Misyonerlik mesleği hırs için. bunların delilikten başka bir şey olmadığını ve bu arifliğin şaşırtmak. peygamberlerin çabalarını. insanın anlayışının. bildirmiş olduklar din lehinde kanıtlar çıkarırlar.
her dinin kanıtlarını benim için çürütür. tecrübelerim yeterlidir. gözlerimin önünde yapılan mucizelere hiç güvenmemek gerektiği öğretiliyor demektir. Eğer sizin iddia ettiğiniz gibi. ya aldatmaya çok elverişli. Aklın bizi aldatabileceğini öne sürmek. bana. din imamlarının hissetmiş olması gerekir. Allah'ınıza iftira ettiğinizi görmüyor musunuz? Tecrübeden asla vazgeçmeyeceğim. güneşi gerçekte olduğundan çok küçük gösterir. rahipler. hakkı batıldan ayırt ettirebilir. tecrübeden vazgeçiniz. duygularımın. Ey rahipler! Allah'ınızın bir bağışı. bu gerçekler aklı başında insanların anlayacağı içerikte değildir. Duygularıma güvenmeyeceğim. bazen beni hataya düşürebilir. Dolayısıyla. bana iyiliği kötülükten. hayalgüçleri tarafından aldatılabilirse. güneşin dünyadan çok büyük olduğuna emin olurum.İlahiyatçılara göre iman. duyguların yeniden uygulanmasından başka bir şey olmayan tecrübe gösterir ki. Pekala bilirim ki. Dolayısıyla. ya da başkalarını aldatmakta çok çıkarcı olarak bildiğim birçok insanın kuşkulu tanıklığından. bu şekilde teslim etmiyor musunuz ki. açık olmayan ya da akla çok aykırı olan iddialara tam bir olgunlukla inanmayı gerektirir. düşünmemek gerektiği noktasından başka hiçbir noktada birleşmezler. vergisi olduğunu bize temin ettiğiniz aklı tanımlarken. ancak beni yok etmek ve öldürmek üzere. bu aklı. o rehberlerin gözlerini görmez hale getirebilir kendilerini de yanlış yola saptırabilir ve tecrübenin otoritesi. Allah adına size bildirdiğimiz şeylere körü körüne itaat ediniz!". Dünyanın bütün rahiplerinin kullandığı dil. Çünkü. kesin olarak büsbütün başka bir önem ve değerdedir ve ruhun üzerinde büsbütün başka bir hüküm ve etkiye sahiptir. yalnız bu akıl. göz. çok cömert olduğunu söylediğiniz Allah'ın. hırs ve çıkar. aklın imanla uzlaşmasının. tecrübe. atalarımız üzerinde etkili olmuş mucizelere inanmam nasıl istenilebilir? Eğer duygularım sadık olmayan yol göstericilerse. "İdrakınızı kurban ediniz. birleşmesinin olanaksız olduğunu açıklamak değil midir? Madem din imamları aklı sürmeyi gerekli gördüler. aklım Allah'tan geliyorsa. sırf beni bir tuzağa düşürmek için aklı bana vermiş olduğuna hiçbir zaman ihtimal vermem. dinin gerçeklerinin aklın üstünde olduğunu yineliyorsunuz. bilirim ki. Eğer insanlar. Ancak. açık olmayan bir istektir. 124. Duygularımın tanıklığına güvenmemeyi bana ihtar ederek. eşya ne kadar uzak olursa o ölçüde küçük görünür. "gerçek batıl . Aklımı hiçbir zaman kurban etmeyeceğim. Bu. eğer onların duyguları aldatıcıysa. Bu tecrübe bana gösteriyor ki. ileri gelenlerinizin tanıklığına güvenmeyiniz. hayalgücünden ya da bana kabul ettirilmeye çalışılan rehberlerin ötoritesinden daha güvenilir bir yol göstericidir. imanla birleştirmenin imkansızlığını din imamlarının anlamış olması ve imanla uzlaşmanın mümkün olmadığını. bana alelacele verdirmiş olduğu kararları soruşturmak için. duygularım beni hep aldatmaz. inanış hakkında aklın karar verme yetkisini kabul etmemek. işte budur. asla muhakeme etmemek. ŞARLATANLIKLARI NE KADAR SAÇMA VE GÜLÜNÇTÜR Bana sürekli olarak. Çünkü. Bundan şu sonuç çıkar ki din. Çünkü. Ancak. Ancak öte yandan. "Mutluluğumuz için en gerekli şeyler" diye bize sundukları ilkeler söz konusu olunca.
bir kaostan başka bir şey görmediği için. Bir görev. yararlıyı ve doğruyu tanımaktan başka bir şey midir? Bundan başka. SÖZ ÜZERİNE İNANMAK GEREKTİĞİ NASIL İDDİA EDİLİR? Dünyada. kanatsız havalara yükselmemizi emrediyor demek kadar gülünç bir sözdür. Birinci neden. ŞEYE. Birçok kimse için din. Ancak bize yalnızca yararsız bağışlarda bulunan ve bunları kullanmamızı istemeyen bir zata aklımızı feda etmemiz için hangi neden ve gerekçe vardır? Bizzat din bilginlerimize göre. bir uzlaşma ya da gelişigüzel bir anlaşma söz konusu olduğunda. bir yazının her sözcüğünü tarttıkları. hiç de bu merkezde değildir. bir tarla. ilk ilkelerinde bile. bize vermiş olduğu yegane rehberleri izlediğimiz için Allah bizi cezalandıramaz" demektir. 126. Din bilginlerimiz. bu hayatta kendimize rehber olması için. sorunlar bulunduğunu söylemek. hiçbir şeyi araştırmak zahmetine girmeksizin kanıtsız. İkinci neden şudur: Teoride herkesin güzel bulduğu ve pek az kimsenin gerektiğinde uygulamak zahmetine girdiği sıkı hükümlerle fazla rahatsız olmamayı herkes kendi kendine vaat eder. içinden çıkılmasına olanak olmadığına karar veren tembel zekaları üzecek içeriktedir. "hatalarımız kaçınılmaz ve cehaletlerimiz yenilmezdir ve son derecede bir adaletsizlik etmeksizin. kendilerini yükümlülük altına sokan her şeye. bir yere sermaye koymak. taşıdığı hal ve sıfatla aklımızdan ve az çok eğitilmiş duygulanmızdan başka bir şeye sahip olmadığımızdan. Oysa din doğrudan doğruya incelemek ve araştırmak için insanların kendilerine en az yetki ve izin verdikleri şeydir. insanların ihmal ve ilgisizliği sürdürmelerine iki nedenin yardımcı olduğu düşünülür. Din için. yararlı olan şey zararlı olabilir" demektir. insanların her şeyi büyük bir dikkatle inceledikleri. Din. kalpleri kıracak. söz üzerine inanır. her dinin kuşatılmış olduğu kaçınılmaz karanlığı parçalamak ümitsizliğidir. rastlantıya bağlı olarak hareket etmenin uygun olduğunu söylemektir. Allah. KANITSIZ. hiçbir zaman araştırma ve ayıklama zahmetine girilmeyen ve gerektiğinde başvurulmak üzere "arşiv"e konulan eski aile imtiyaznameleri gibidir. kavrayışımızın üstünde olan şeylere inanmak zorunda olduğumuzu öne sürmek. Akıl. Aklımızın. aklımızı Allah'a kurban etmemiz gerektiğini söylüyor. beklenmeyen her şeye karşı kendilerini korudukları ve güvence altına aldıkları görülür. bize tuzak kuracak. bizi daha kolay sevk ve idare etmek için gözlerimizi kapatmamızı emreden bir Allah'ın göstericilerine nasıl güvenebiliriz? 125. "akıl sadakatsiz bir rehberdir ve duygularımız aldatıcıdır" demek. KÖK SALAR . yalnız hayalgücüne danışmamız gerektiğini ya da gelişigüzel. bizi baştan çıkaracak kadar muzip olan bir Allah'a nasıl güvenebiliriz? Sözün kısası. iş. büyük önlemler aldıkları. Dini görüşlerini incelemek ve araştırmak söz konusu olduğunda. bir ev almak. en önemli şeyin din olduğuna insanlar birbirini inandırır. Hakkında akla başvurulması doğru olmayan konular. Herkes onu gelişigüzel kabul eder. bizim için en önemli olan işte. gözleri kör edecek.olabilir.
Pythagore'un öğrencileri, üstatlarının mezhebine zımni bir imanla bağlıydı. "O böyle söyledi" formülü, onlar için bütün sorunların çözümüydü... İnsanlar çoğu kez bu kadar az akıl ve muhakemeyle hareket ederler. Din konusunda, bir imam, bir rahip, bilgisiz bir papaz, düşüncelerin hakimi olur. İnceleme ve düşünme gibi, kendisi için genellikle zahmetli bir çalışma olan insan anlayışının güçsüzlüğünü, kutsal inanç hafifletir. Bizzat incelemektense, başkasının sözüne inanmak daha kolaydır. İnceleme ve araştırma, yavaş ilerlediğinden ve zor olduğundan, gerek ahmak cahillerin, gerek fazla ateşli ruhların aynı ölçüde hoşlarına gitmez. Hiç kuşku yok ki, imanın yeryüzünde bu kadar taraftar bulmasının nedeni budur. İnsanlar ne kadar ışıksız, kültürsüz ve akılsız olurlarsa, dinlerine o oranda bağlılık gösterirler. Dini fıkraların tümünde, kendilerini yönetenler tarafından mıknatıslanmış olan kadınlar, hakkında hiçbir fikirlerinin olmadığı besbelli görüşler için çok büyük bir çaba gösterirler. Dini savaşta, rahiplerin kışkırttığı kimselerin tümü halka yırtıcı hayvanlar gibi saldırırlar. Derin bir bilgisizlik, çok zayıf bir kafa, taşkın bir hayalgücü; sofuların, gayretkeşlerin, bağnazların ve evliyanın yapıldığı malzemeler işte bunlardır. Ardı sıra gitmekten ve "araştırmamaktan" başka ilkeleri asla olmayan kimselere, doğru nasıl kabul ettirilebilir? Böyle adamlara gerçek nasıl anlatılabilir? Sofular ve halk, rehberlerinin elleri arasında, bunların keyfine göre hareket eden "otomat"lardır. 127. SAÇMALIKTIR VE MİLLETLERDE BİR KARIŞIKLIK NEDENİDİR Din bir alışkanlık ve moda işidir; "başkaları gibi" yapmak gerekir. Ancak dünyada gördüğümüz bu kadar çok dinden hangisi seçilmelidir?... Bir inceleme ve araştırma, çok uzun ve çok zahmetli olur. Bunun için insan, atasının ülkesini ve kuvveti elinde tuttuğu için, dinlerin iyisi olması gereken hükümdarın dinine girmiş olmalıdır. Bir insanın da, bir kavmin de dinini yalnız rastlantı belirler. Ataları Sarasin'lerin yoğun çalışmalarını (yani istilacı Arapların Müslüman etmek için çaba ve çalışmalarını) reddetmemiş olsalardı, bugün Fransızlar, iyi Hıristiyan oldukları kadar iyi Müslüman olurlardı. Tanrısal yaratma gücünün amaç ve istekleri hakkında, bu dünyanın olayları ve dönüşümleri aracılığıyla karar verilirse, yeryüzünde gördüğümüz çeşitli dinler konusunda, insan, tanrısal yaratma gücünün hiç ilgisi olmadığına inanmak zorunda kalır. Paganizm, çoktanrıcılık, sanemperestlik binlerce yıl boyunca dünyanın dinleri oldu. Bugün temin olunuyor ki, o zaman mutlu ve ilerlemiş kavimler, tanrısallık hakkında en küçük bir fikre, insanlar için pek çok gerekli olduğu da söylenen bu fikre, sahip olmamışlardır. Hıristiyanlar öne sürerler ki, Yahudilerden, yani bir avuç bedbahttan başka, bütün insan türü Allah'ına karşı görevleri hakkında en koyu bilgisizlik içinde yaşıyor ve Tanrının büyüklüğü ve yüceliği hakkında küfürden başka düşünceye sahip bulunmuyorlardı. Karanlık kökeninde Yahudilikten çıkan İsevilik, kutsal bir çalışmayla tahrik edilen ve İseviliği paganizmin haraheleri üzerine bina eden ve ülkesinde kılıç ve ateşle yayan İsevi imparatorların saltanatları döneminde alçakça büyüdü ve zalim oldu. Muhammed ve halifeleri, ilahi kudretin ya da muzaffer
silahlarının yardımıyla, az bir zamanda Hıristiyanlık dinini kaldırmayı başardı; İncil, o zaman için yerini Kuran'a bırakmak zorunda kaldı. Birçok yüzyıl boyunca Hıristiyanları tedirgin ve perişan eden bölünme ve mezheplerde, en güçlünün oyu, hep en doğru oy oldu. Hükümdarların silahları, keyif ve arzuları, milletlerin esenliğine en yararlı meslek olarak itikadı tayin etti. Bundan şu sonuç çıkarılmaz mı ki; tanrısallık ya insanların diniyle az ilgileniyor, ya da hep yeryüzünün kuvvetlerine en uygun olan görüşlere taraftar olduğunu ortaya koyuyor. Sözün kısası, kuvveti elinde bulunduranlar düşüncelerini değiştirmek hevesini belirtir belirtmez, tanrısallık da sistemini, düzenini değişti riveriyor. Atalarının sanemperestliğinden usanan bir Macassar Kralı, bir gün sanemperestlik dinini bırakmak düşüncesini belirtti. Hükümdarın danışma kurulu, Hıristiyan bilginlerini mi, yoksa Müslüman bilginlerini mi çağırmanın uygun olduğu sorusunu uzun süre görüştü. İki dinden hangisinin daha iyi olduğunu belirlemenin olanaksızlığı karşısında, her iki dinin elçilerini aynı zamanda çağırmak ve hangi dinin elçileri daha önce gelirse o dini kabul etmek kararını verdiler. Rüzgarlara egemen olan (yani elçileri getirecek yelkenli gemileri ilerleten rüzgarları sevk ve idare eden) Allah'ın bu geri kalma ya da öncelikle tanrısal isteğini bizzat açıklamış olacağında tereddüt edilmedi. Muhammed'in elçileri daha çabuk davranmış ve daha önce gelmiş bulundukları için. Kral ve kavmi islam dinine girdiler. Ve gecikmeyle gelen İsa'nın elçileri, zamanında ulaşmalarını sağlamayan Allah'larının kusuru yüzünden kovuldular. Demek ki, Allah, kavimlerin dinlerini rastlantının belirlemesine açık bir şekilde razı oluyor. Hükümet yönetenler, işbaşında bulunanlar, sürekli olarak kavimlerin dinlerini tayin ederler. Gerçek din hiçbir zaman hükümdarın dininden başka bir din değildir. Gerçek Allah, ibadet edilmesini hükümdarın istediği Allah'tır. Rahiplerin hükümdarı yöneten arzusu, Allah'ın arzusu olur. Bir şakacı yerinde olarak diyordu ki, "Gerçek din, hükümdar ve celladın taraflar olduğu dindir". Hükümdarlar ve cellatlar, uzun süre Romanın tanrılarını Hıristiyanların Allah'ına karşı korumuşlardır. Hıristiyanların Allah'ı imparatorları, askerlerini ve cellatlarını kendi tarafına çektiğinden, Roma ilahlarının ayinini ortadan kaldırdı. Muhammed'in Allah'ı, Hıristiyanların Allah'ını, zamanında işgal ettiği ülkelerin büyük bir kısmından çıkardı. Asya'nın doğusunda çok mamur, çok verimli, ahalisi çok ve hakimane yasalarla yönetilen, çok geniş bir ülke vardır ki, en korkunç fatihler bile bu yasaları saygıyla kabul etmişlerdir. Bu ülke Çin'dir. Halkı, tehlikeli sayılarak kovulan Hıristiyanlık dışında, istediği hurafeye bağlanır. Mandarinler ya da hakimler, enami dinin saçmalığını çoktan anlamış, uyanmış olduklarından, bu dinle, yalnız Bonze denilen rahiplerin devletin sükun ve güvenini bozmamasına dikkat etmek için ilgileniyorlar. Bununla birlikte, tanrısal kudretin, kendisine yapılan ibadetle reisleri pek az ilgilenen bir milletten iyiliklerini esirgediği görülmez. Çinliler, tersine, dinin ayrım yaptığı, yıktığı ve çoğu kez yaktığı birçok milletin imrenmesine değer bir dirlik ve mutluluktan nimetlenirler, varlık içindedirler. Haklı olarak, halkın deliliklerinin, budalalıklarının kaldırılması düşünülemez. Ancak,
halkı yönetenlerin deliliklerinin, budalalıklarının iyileştirilmesi istenebilir. O zaman, bunlar halkın deliliklerinin tehlikeli olmasına engel olur. Bir mezhebin ya da bir dini bölünmenin koruyucusu olan her hükümdar, genellikle öteki mezheplerin zorbası olur ve bizzat kendisi, ülkesinin güvenliğini bozar. 128. Bize durmadan yinelenir ve birçok aklı başında kimse sonunda inanır ki; din, insanları zaptetmek için gereklidir, kavimler için en iyi zabıtadır; ahlak ve erdem, dine sıkı biçimde bağlıdır. Bize, "Allah korkusu arifliğin başlangıcı, ahiret korkuları selameti gerektiren korkulardır ve bunlar insanların ihtiraslarını zaptetmeye mahsustur" diye bağırırlar. Dini düşüncelerin yararlı olduğu konusundaki inancı parçalayıp atmak için gözleri açmak, dine en çok boyun eğmiş milletlerin ahlaklarının ne merkezde olduğuna bir göz atmak yeterlidir. Bu milletlerde mağrur zorbalar, baskıcı ve acımasız nazırlar, kötülükçü mabeyinciler, sayısız çalıp çırpanlar, vicdansız hakimler, zina edenler, çapkınlar, fahişeler, ahlaksız kadınlar, hırsızlar; öç alan ve ödül veren Allah'ın cehennem cezalarının ve cennet hazlarının varlığından bir an kuşku duymayan her türden yalancı ve dolandırıcılar bolca görülür. İnsanların birçoğu için yararsız olmakla birlikte din imamları, mezheplerine bağlı olanların gözünde ölümü korkunç göstermeye çalışmışlardır. Sofu Hıristiyanlar eğer doğru düşünselerdi, bütün hayatlarını ağlamakla geçirir ve sonra en büyük korkular içinde ölürlerdi. "Kızgın ve öfkeli ilahın pençesine düşme dehşetiyle, insanın kendi selametini korku ve titremeyle eğitmesi gerektiği" kendilerine her an yinelenen bedbahtlar için, ölümden daha korkunç ne vardır? Bununla birlikte bize temin olunur ki, Hıristiyanın ölümünde, inancı olmayanın yoksun olduğu bir sonsuz teselli vardır. Bize diyorlar ki, iyi Hıristiyan hak kazanmaya çalıştığı sonsuz bir mutluluğun güçlü umutları içinde ölür. Ancak, doğrudan doğruya bu güçlü umut da, şiddetli bir Allah'ın gözünde, cezaya layık bir böbürlenme değil midir? En büyük evliyanın bile sevgiye mi, öfkeye mi layık olduğunu bilmemesi gerekmez mi? Ey rahipler, hocalar, hahamlar! Bizi cennetin hazları umuduyla avutuyor ve o sırada, yalnız o sırada cehennemin cezalarına gözlerinizi kapatıyorsunuz! Adlarımızı ve adlarınızı hayat kitabında (Allah tarafından takdir edilen şeylerin yazılı bulunduğu levhada) gizlice görmek imtiyazına, söyleyin bakalım, erişebildiniz mi? 129. İnsanların ihtiraslarına ve mevcut çıkarlarına karşı, kimsenin aklının almadığı metafizik bir Allah hakkındaki karanlık düşünceleri, bir ahiret hayatının inanılmaz cezalarını, hakkında insanın hiçbir fikri olmadığı cennetin hazlarına tekabül ettirmek, gerçeklikleri hayallerle çürütmek iddiasında bulunmak değil midir? İnsanlar, Allahlar hakkında, belirsiz ve karışık fikirlerden başka hiçbirşeye sahip olmamışlardır. İnsanlar, Allah'ı, deyim doğruysa, ancak bulutlarda görürler. Kötülük yapmak istediklerinde onu asla düşünmezler. Mevki hırsı, zenginliği ya da hazları söz konusu olunca, Allah da, tehditleri de, vaatleri de kimseyi bağlamaz. İnsan için bu hayatın olayları öyle bir kesinliğe sahiptir ki, en güçlü dindar bile, ahiret hayatının olaylarına asla bu aynı kesinliği veremez.
Bir savaşçı. saygı duyarak görebilir miyiz? Bu etkiyi beğenebilir miyiz? Kopyalarına bakarak orijinali hakkında ne karar verilmelidir? (Yani Allah'ın kopyası olduklarını söyleyen krallara. Ancak biraz insaflı konuşulsun. kökeninde. Bir Allah'ın varlığına tam iman sahibi olduğunu söyleyen kimseler. her an eylem ve davranışta bulunmaktan geri durmazlar. yalnızken. DAHA ETKİLİ BİR GEM. "alem ne der?" endişesi. açgözlüler. Kendilerini uslu tutmaya mecbur etmek için çocukları korkutan sütnineler örneğinde olduğu gibi. kavgalarda. terör. bütün dini fikirlerden daha güçlüdür. Allah'ın göstericileri. bir şeye inançlı değillermiş gibi. Allah'ın her şeyi gördüğüne. Allah'ın kendisi hakkında ne karar verilmelidir?) Gerçekten hükümdarlar. Çocukluğun umacıları olgunluk yaşına uygun içerikte midir? İnsan olgunluk yaşında artık bunlara inanmaz. KISITLAMAK İÇİN.Her din. hakkında ancak çok karışık bir fikre sahip olduğu bir Allah'ın hüküm ve takdirlerinden daha çok önem vermesin. Ancak. 130. gördüğü şeyden. kaba kavimlerin ruhlarını kendilerine boyun eğdirmek isteyen yasa koyucular tarafından hayal edilmiş bir dizgin olmuştur. hatta sonsuzluğa kadar lanetlenmeye uğramayı bile göze alarak hayatını tehlikeye atmıyor mu? En dindar kimseler. tek engel hizmetini gören bir 'Allah'fikrini olsun bırakınız kalsın". Genellikle Allah'ın göstericileri olduklarını söyleyen hükümdarların ruhu üzerinde. insanların en önemsizinin yanında bile hiçbir zaman yapmayacağı eylem ve davranışlarda bulunur. GİBİ. hükümdarları adaleti . gelenek ve göreneklerin baskısı. 131. bir şerefsizlik korkusuyla. sürekli olarak yeryüzünde Allah'ın yerini tuttuklarını söylüyorlar. "Hükümdarların ihtiraslarına karşı tek hakim. bazen bir uşağa Allah'tan daha çok uyarlar. DAHA ETKİLİ BİR ENGEL DEĞİLDİR Bize diyorlar ki. ÇOĞUNLUKLA ZALİM VE ACIMASIZ ZORBALAR OLAN VE DİNİ ANCAK ESİRLERİNİ DAHA ÇOK HAYVANLAŞTIRMAK. bir dövüşçü. kavimlerin refahı konusunda onları ciddi bir şekilde çalışmaya zorluyor mu? Görünmez bir hakimin onlara vermesi gereken bu sözde korku. DİNDEN DAHA SAĞLAM VE DAHA GÜÇLÜ BİR DİZGİNDİR Dünyada hemen hemen hiçbir insan yoktur ki. ZİNCİRLERİ İÇİNDE DAHA KOLAY YİYİP YUTMAK İÇİN KULLANAN HÜKÜMDARLARIN İHTİRASLARINA KARŞI DİN. hükümdarlara bakarak. ya da yine inansa bile. her yerde hazır ve nazır olduğuna inancı sağlam olan bir kimse. Toplumun hoşuna gitmek arzusu. kendilerinden daha kudretli bir Allah korkusu. bu açgözlülerce uygun görüldü. vahşileri korkutmak için tanrıların adını kullandılar. gülünç olma korkusu. her şeyi bildiğine. bu Allah korkusunun yaptığı etkiyi. bundan hemen hemen hiç çarpıntı duymaz ve işine bakmayı sürdürür. görmediği şeyden daha çok korkmasın ve nüfuz ve etkilerini hissettiği insanların hüküm ve takdirlerine. Kabul ettirmek istedikleri boyunduruğa ses çıkarmadan tahammül etmek zorunda bırakmak için. her zaman.
Hüda-hükümdar. Din. Hükümdarların ihtiraslarına dizgin görevi görmek şöyle dursun. Ümitsizliğe düşen kavimler. milletleri zincirleyip uyutmak için düşünüimüş görünür. ya da cezalandırmaksızın bedbaht etmesi için tanrılarına kolaylık göstersinler. her ülkede. ve o zaman . yeryüzünde gözlerini gezdirsin. ihtiraslarına direnme izni milletlere asla verilmeyen tanrısallığa dönüştürür. Her yerde din. taç ve tahtlarını. hükümdarların tanrısal hukukunu tanıdılar. uyruklarıyla görülecek işleri.. hükümdarlıklarını ve hukuklarını özellikle Allah'tan almış olduklarını ve eylemleri hakkında Allah'tan başka kimseye hesap vermek zorunda olmadıklarını öne sürdüler. Din. keyfi kanun olan bir zorba yapmıştır. hiçbir şeye karşı çıkmayan bu yürürlükte olmayan hakime. Bununla birlikte rahipler. rehberleri. acımasızca kötü hırs ve havalarına (savaşa ve katliama sevk ederek) kurban ettikleri esirleri daha çok hayvanlaştırmak için dini kullanan zorbalar tarafından yönetilen insanlar görülür. HÜKÜMDARLARA HAKİMANE ÖĞÜTLER Mağrur bir Papa'nın girişimlerine ve rahipler tarafından kışkırtılan safdil halkın suikastlerine karşı kendilerini korumak için.ve doğruluğu daha çok koruyan. Her yerde. ancak kötülükleri altında ezdikleri ya da. anlaşmalara rağmen iddialarını korudular. zevk ve sefalarına düşkünlükte ölçülü. dizginlerini salıverir. bunlara verilecek hesapları olmaktansa. hükümdarları serbest bırakır. 132. sayesinde hakim olduklarını söyledikleri bu Allah. ya da yeryüzünün tanrısı olarak kendileriyle hep uyum halinde olan rahiplere verilecek hesapları olmasını tercih ederler. Ta ki. yeryüzündeki temsilcileri olan hükümdarlar tarafından fazlasıyla iyi taklit edilmiştir. kendilerini yiyip yutması. Ruhani saltanatla ilgili görüşlerinde. daha acıyan. vicdanları tarafından sürekli olarak azarlanan bu kötü hükümdarlar ya da zorbalar. din.. uyruklarının can ve mallarına daha az öçgözlü. bu hükümdarları men ediyor mu? İnsan gözlerini açsın. halka. Yeryüzü ilahlarının (hükümdarların) kendilerini her herzeyi yemeye yetkili görmeleri ve uyruklarını heveslerinin ya da hırslarının en alçak araçlarından başka bir gözle görmemeleri şaşılacak şey midir? Din. hoppa. kendi ilkeleri gereği. hükümdarların kutsal hukukunu tanımalarını tavsiye ettiler. GÜLÜNÇ. başkanlarının tanrısal hukukunu "suistimal" olarak adlandırabilirler. acımasız. Avrupa'nın birçok hükümdarı. Krallarla rahipler arasında barış. onlar için her yasağı mubah kılar ve bunların ezdiği kavimlerin zekalarını ve ellerini zincirlemeye çalışır. İnsanlar. rahiplerin ilahi hukukuyla her çatışmasında. İhmallerinden ya da fesatlıklarından dolayı. değiştirme fikrini ve ayaklanmaya çağırma özgürlüklerini korumak şartıyla. görevinde daha dikkatli yapıyor mu? Sözün kısası. EN İĞRENÇ GASPIN KÖKENİ. onları. Hükümdarların tanrısal hukukunun. maddi saltanatın son tahlilde üstün geldiğini teslim etmek zorunda olan rahipler. üzerine çok varıldığında galeyana gelirler. koruyucuları ve babaları oldukları kavimleri bin türlü zulüm ve büyük sıkıntıya uğratmaktan. "tabiatın hudayi mutlakı"ndan (yani Allah'tan). hep milletlerin zararına olarak yapıldı. Allah'larından korkmak şöyle dursun.
134. 133. kuvvetliye. Krallar.. Ancak. iğrenç. en açık kanıtlardan birini oluşturmaz mı? Eğer iyi bir Allah var olsaydı. Bu yasalar. Allah insanları. sabrı tükenmiş insanların hükmünden kurtulmaktan daha kolaydır. Sevilen hakim olmayı öğrensinler. yeryüzündeki yardımcılarının ihtiraslarına oyuncak olması için yaratmıştır. sanılır ki. onların taşkınlıklarına karşı hangi gem. ona boyun eğmek zorunda kalır. dini fikirler. Din çoğunlukla. ZORBALARDAN VE İĞRENÇ VE BEDBAHT UYRUKTAN BAŞKA BİR ŞEY MEYDANA GETİRMEZ Dinin politikaya büyük yararları bize hep övülür. Dünyada birçok milletin yönetilmesindeki haksız ve acımasız yöntem. şimdiye kadar bir şeye çare bulmaları şöyle dursun. işte bunlardır. başlangıçta sarsılmış olan Hıristiyanlık. insanlardan korkmayı. biraz düşünülürse kolayca teslim edilir ki. yeryüzünün hoşgörüsünden çok.zorbanın tanrısal hukuku. kulları üzerinde baskıcı ve boyun eğdiren zorbalar meydana getirir. Hükümdarların azgın ihtiraslarına karşı kullanılan metafizik barikatlar. gökyüzünün hoşgörüsünden emindirler. insan türünün helalarını çoğaltmaktan. küçüğe. rahipler ise. İlahlar korkusu. hükümdarlara ve uyruğuna eşit uygulansın. tehlikesiz tecavüz edemesin. Bu engeller yeterli midir? Sorunun çözümü. toplum hayatının hedef ve hukukunu. utanmaz. dini . ahlaksız ve ber şeyin kendilerini sefih amaçlarına uygun hareket etmek zorunda bıraktığı. Hiçbir kimse hakkaniyet yasalarının sınırına. Avrupa'nın vahşi ve özgür kavimlerine. hangi dizgin kalır?" diyorlar. hem uyruğu. Her iki taraf da. bozuk ahlaklı. Zorbaların neden olduğu mutsuzluklara karşı dini çıkarmak. din. zayıfa. yalnız kendi kendilerine vermek zorundadırlar. ne gerçek yararları hakkında onları aydınlatabilir. insan soyunun durumuyla ilgili bir yaratıcı gücün olmamasına da en kuvvetli. eylemlerinin hesabını yalnız Allah'a. yuları salıverilmiş. Yönetimin gerçek ilkelerini. belirsiz. Bu önemli konuları inceleme zahmetinden kurtulmak içindir ki. bedbaht ve kötü olmuşlardır. ZORBALIĞI VAAT EDEREK YAYILMIŞTIR Tarih biraz dikkatle okunacak olursa görülür ki. bunun zorunlu olduğu inancında bulunulmuştur. hükümdarlarda her şeyin günden güne sağlamlaştırdığı eğilimlerin daha kudretli olmasını istemektir. insanların gerçek çıkarlarını ve bunları birbirine bağlayan görevleri düşünmedikleri ya da bilmediklerinden. bunların başkanlarına. yalnız ahiret korkusu etkisinin eksikliğine değil.. kesin olmayan ve anlaşılmaz teorilerin. hem hükümdarları kör eder ve ne gerçek görevleri. insaf ve hakkaniyet yasasına boyun eğmeyi öğrensinler. insanlığı kendisi için yararlı şeylerden saptırmaktan başka bir şey yapmamış olan ham hayallere başvurulmuş. insanların pek çoğunu bu hayatta garip bir şekilde ihmal ettiğine inanmak zorunda kalınmaz mıydı? Sanılır ki. hükümdarlar her ülkede hayasız. ve bunların uyruklarıysa. büyüğe. yerini uyruğun doğal hukukuna terk etmek. Tanrılar. Biraz masrafla yatıştırılan ve tatmin edilen ilahların hükümlerinden kurtulmak. tecrübeye bağlıdır. "Hükümdarlardan bir gizli kudret korkusunu kaldırırsanız. insanlardan daha ucuz satın alınır. ahiret dehşetleri. metafizik engeller.
Kavimler. Allah'ın davası için kavimlerin isyan etmesine çoğu kez izin verdilerse de. ancak bunların maddi çıkarlarına uyduğunda etkili olur. insanın kötülüğe karşı direnmesini ve kendisini yok etmeye kalkışanı silahtan arındırmasını isteyen ilk doğal yasadan yoksundurlar! Kilise ileri gelenleri. hükümdarların kötü durumlarının ve kavimlerin felaketlerinin pekişmesi sonucuna ulaşıldı. Sağır ilahlarının güçsüzlüğünü maskelemek için. ilkelerini eskiden beri kölece. bu yargıların. peygamheri. barbar hükümdarların şaşılacak bir çabuklukla dinlerini değiştirdiklerini. Hıristiyanlığın başlangıçta yayılmasında. Bu şekilde. teori. Dini yargılar ve ilkeler ne kadar çok incelemeye alınırsa. 135. din. bu dünyada mutlu olmak için yaratılmış olmadıkları. gerçek kıyımlara karşı isyan etmelerine asla göz yummamı şlardır. aşağılık bir şekilde değiştirmeleri şundandır ki. Hıristiyan milletler. insanlara geçmiş yüzyıllarda bilinmeyen bir mutluluk getirmiş olmakla övünür. hep isyanlar. bu ilkelerin tek hedefi. hükümdarların kudret ve nüfuzlarını Allah'tan aldığı ve bu nüfuz ve kudreti kötüye kullanmalarının hesabını ancak Allah'a vermek zorunda oldukları. yasa koydukları vahşi kavimlerin ilk hükümdarları. ilk rahipleri olmuşlardır. dünyada çok mutsuz olduklarında Tanrının gazabıyla tehdit edilerek susturulur. zorbaların ya da vatan hukukunu gasp edenlerin tanrısal hukukunu asla tanımış. kendisinden önce Musa'nın yapmış olduğu gibi. toplumlara asla saygı göstermeyen zorbaların ve rahiplerin çıkarıdır. hükümdarları milletlerinin başları üzerine oturtmak ve kavimleri onların keyif ve arzusuna teslim etmek için düşünülmüş görünür. sıkıntılardan . zorbaları güvenlik altına almayı düşünerek. Din. Hıristiyanların dini. kavimlerin zorbalara karşı meşru müdafa hakkından vazgeçmeleri gerektiğini ilke olarak koydu. Evet. Dünyanın her yerinde görüyoruz ki. bu hayatın bir geçitten ibaret olduğu. İnsanların ruhlarını bağlamak için kullandıkları zincirler Allah'tan gelmiştir. kavimler her an uğradıkları felaketlerden. Bu yüzden. bunlara direnmenin asla doğru olmadığı vb. yani hırslarına çok uygun bir sistemi incelemeksizin kabul ettiklerini ve uyruklarının da bu dine girmesi için her araca başvurduklarını. insan o oranda inanır ki. insanları şuna inandırmayı başarmıştır: "Gökyüzünün (Allah'ın) gazabını alevlendiren. kendisine saldıran ve yaralayan vahşi bir hayvana (yani zorba ve acımasız bir hükümdara) karşı kendini korumayı Allah'ın yasaklamasını kimsenin aklı almamıştı. gerçek dertlerinin gerçek nedenlerini görmesi ve doğanın kendilerine sunduğu çözümü bu dertlere karşı kullanmasını yasaklamak için. Bunun sonucu olarak. Bu din imamlarının. Muhammedi'yi tanrısallık adına boyunduruk altına almıştır. bilmiş değillerdi! Paganizm döneminde. ilk yasa koyucular. Allah'ın elçilerinin yaratılışları üzerinde. doğanın ilk yasasından.ilkelerinin despotizme elverişli olduğunu ve ellerine bir mutlak hakimiyet imkanı verdiğini göstererek nüfuz etmiştir. insanlara söylene söylene. ZORBALIKLARINI GÜÇLENDİRMEK VE MİLLETLERİ BUNLARA KURBAN ETMEKTİR Yeryüzünün gerçek vatanları olmadığı. doğrudur: Yunanlılar. itaatsizlikler ve günahlardır". her girişimde bulunduklarını görürüz. halkın gözleri semaya çevrilir ve oraya saplanır. birçok kötülüklere. Hıristiyanlık. Niçin Muhammedi her yerde esirdir? Çünkü.
Ta çocukluklarından beri batıl düşüncelerle gözleri kör edilmiş. hemen her zaman taşyürekli olan. dilencilik. sağlam bir siyasettir ve hükümdarların ahlakı için kötüdür. KORKACAKLARI OLMADIĞINA KRALLARI İNANDIRMANIN KÖTÜLÜĞÜ HAKKINDA Savsak. bulaşıcı hastalıklar. zulüm ve baskıları eseri değil midir? İnsanların bakışlarını sürekli olarak göklere çevirerek. milletlerin sefaletlerinin kaynağını düşünmesini yasaklamaktan başka bir şey amaçlamamış ve bu yoksulluk ve sefaletleri sonsuz kılmak istemişlerdir. açgözlü ve kötü ahlaklı hükümdarlar. çoğu kez doğrudan doğruya kötü yönetimler. Allah'tan başka korkacakları olmadığına hükümdarları ikna etmek. kıtlık. Tanrıların rahiplerini zengin etmekten başka bir şey yapmamış olacaksınız. bu ilahlar adına emrediliyor. çoğu kez hep hükümdarların. bulaşıcı hastalıklar. Açgözlü ve zorba hükümetler. Sarayların ve mabeyinlerin açkurtluğu tarıma durgunluk verir. aç çocuklarını ninnilerle uyuturlar ya da çocukları bunaltan açlığı unutturmak için onlara oyuncaklar verirler. halksız bırakır. 136. sefalet. çünkü Allahın emirlerine uymuyoruz. bütün felaketlerinin "ilahi gazap" eseri olduğuna onları inandırarak. yeryüzünü insansızlaştırır. Sürüp giden yararsız ve haksız savaşlar. özellikle kendi kendilerini azarlar. görülemeyen fikir bağlarıyla bağlanmış. gökyüzünün tanrıları size yardım etmeyecektir. yokluk. kavimlerin eylemlerine karşı ne acımasızdır ne de uygun. cehaletin kucağında uyuşmuş kavimler. sizin gibi insanlar olduklarını teslim etmedikçe. Ne yazık! Görmüyorlar mı ki. denilebilir ki. bu kötü yönetimler. büyüklerin ihmalleri yüzünden ve kötü ahlakları. Allah. o yoksul analar gibi hareket ederler ki. pek çok kurbanlar kesiniz. tanrılarınızı zengin etmek için bitkin. üzüntü ve sıkıntılarının gerçek nedenlerini nasıl öğrenebilir? Bu dertlere. sıkıntı ve üzüntülerini sona erdirmek için onlara etkisiz ve beyhude araçlardan başka bir şey sağlamayarak. Ey hükümdarlar! Kötülük yaptığınızda ilahlara . Allah'tan yardım isteyerek çözüm bulacaklarına inanırlar. kötü hükümetler nedeniyledir. Katlanmak zorunda oldukları dertlerin ve felaketlerin kaynağı. sanayiyi söndürür. kurbanlarınızı iki katına çıkarınız. yırtık pırtık giysilerinizle toprak üzerinde oruç tutunuz. kötü ahlak ve pek çok sayısız felaket ve zarar ziyan. Düzeni bozulmuş doğa. hükümetlerdir. Mabetlerinizdeki yerinizi alınız. bazen darbelerini uluslara hissettirirse. Yeryüzünü berbat ve perişan eden kıtlıklar. ancak kavimlerin mağrur başkanlarıdır. Uyruklarına zarar verip refah ve mutluluklarını ihmal ettiklerinde. adaklarınızı. doğanın insana sunduğu zenginlikleri yok eder.dolayı. sorumlu tularlar. Din imamları. yoksulluklar doğurur. mutluluk ve refahınız için özen göstermedikçe. savaşlar. Ona ibadetimizi aksatıyoruz" derler. asılsız korkular altında ezilmiş. yorgun ve güçsüz düşünüz. Ey safdil kavimler! Sıkıntılarınız sırasındaki yakarışlarınızı. "Allah bizi bu felakete çarptı. Yeryüzünün tanrıları. insanların felaketlerinin gerçek nedenleridir. altında inledikleri eziyetlerin gerçek nedenleri olan ve kendileri için Allah'tan yardım istedikleri zorbalarının yalınkılıcına boğazlarını sunmaları. gözyaşlarınızla boğulunuz. rahipler.
öğrencilerine. vicdanları kendilerini hükümdardan farklı düşündüren kimseleri baskı altına almayı ve yok etmeyi kutsal bir görev edinen sofu ve bağnaz hükümdarları saymak gerekir. kavminin yönetimine harcaması gereken dikkat ve özenini. devlet için çok tehlikeli bir başkandır. büyük bir önem ve değer verdiği budalalıklarının aracı ve suç ortağı olur. Gerçek yeteneklere karşı onları düşmanlık ağısıyla zehirlerler. dindar zorbalardan daha bol bir şey görülmez. Başkasının ülkesini zorla alan. Hükümdarın. gerçek onur ve şan. kavimleri daha sağlam bir şekilde boyunduruk altında tutmanın özel bir aracından başka bir şey değildir. milletleri yönetecek olan genç hükümdar çocuklarının ruh ve kalplerini eğitmeye memur edilmiştir. saldırganlığı ve zulmü. ondan. bir devleti alt üst edebilir ve dünyayı ateşe verebilir. Rahiplerinin telkinlerine boyun eğmiş olduğundan. Bir imparatorluğun başındaki bir sofu. zulüm. böyle bir hükümdar. adalet. Dinin dünyaya yaptığı bağışların en kötüsü olarak. 137. her şeyden önce insafı ve aklı boğazlarlar. Bir mutlak hükümdar. gerçeğin kendisine ulaşmasını ve nüfuz etmesini yasaklarlar. gözeten. Böyle bir zorba. Aşağılanmaya değer yetenekler geliştirmek için onu eğip bükerler. Hemen bütün ülkelerdeki rahipler ve sofular. bütün hayatı boyunca insan türünün kılıcı kesilen bir fatih olabilir. Bu ortamda eğiticilerin hangi kültür ışığı ve erdemi bulunabilir? Bunları hangi çıkarlar harekete geçirebilir? Kendileri de hurafelerle dolu olduklarından. Bu yüzden. haktan yana. İçtenlikle sofu olan bir hükümdar. bağışlama ve gönlünü alma yetkisine sahip olan bir rahibin ayakları önünde ağlamakla vicdanını rahatlatabilir. uzun süren saltanatında uyruğunu ezmekten. bu kadar cinayetin ve dünyaya yaptığı kötülüğün kefareti olarak. Tarihte. adaletsiz hükümet ettiğinizde halka ve doğrudan kendinize kötülük yaparsınız. sofu ve dininin görevlerini yerine getirmede esirce dürüst. emeklerinin ürünlerini elinden almaktan doymayan ve onları hırsına kurban etmekten başka bir şey yapmayan bir zalim olabilir. Yine tarihte.değil. aydın hükümdarlardan daha ender hiçbir şey yoktur. . en korkunç acılar veren bir soyguncuyu bile çok hafif bir şekilde cezalandırarak onu avutma. rahiplerine karşı çok uysal ve cömert olabilir ve aynı zamanda hükümeti yönetecek erdem ve zekadan tümüyle yoksun olabilir. çekişmelerinin nedeni. Çok çabuk inanma yeteneği. bir zorba yapmaya çalışır. sofuluk çoğu kez yutar. hükümdarlar için. Safdil bir hükümdarın kulağını elinde tutan bağnaz ya da düzenbaz tek bir rahip (tek bir Ebülhüda Efendi. bağnazlığı. uyruklarının esenliğine çalışmak fikrini. Bu tür eğiticiler. Dini ahlakın dilber ilkelerine uyan bir zorba. gerçek büyüklük hakkında hiçbir fikre sahip olmayan ve büyük bir devleti iyi bir şekilde yönetmek için gerekli ışık ve erdemden yoksun bir ahmak sofu yaparlar. Sözün kısası. sanır ki. hükümdar çocuklarını bir parti başkanı. daralmış bir zekayı gösterir. tek bir Rasputin). bazı milletleri yediden yetmişe boğazlatan. hurafeyi en kutsal şey. yapacağı işi en kutsal görev. acımaya ve anlayışa düşman bir duruma getirirler. gazap halindeki öfkeli Allah'ın yeryüzüne verebileceği en büyük belalardan biridir. Onu doğruluğa. gelecekteki nüfuz ve yüceliğinin gerçek esasları olarak öğretir. kendi halkınıza tecavüzde bulunursunuz. rahiplerin arzularının oyuncağı. Din. kışkırtıcı bir bağnaz.
Kuşkusuz bize şöyle denilecek: "Hükümdarlar dinin kendilerine sağladığı bütün yararı takdir ediyor ve bütün kuvvetleriyle dine yardımcı olmada çıkarları bulunuyor". "Mabeyin"i. Haksız. asla muhakeme etme ve düşünme cesaretinde bulunmayan aşağılık. Esenliğe götürecekleri yerde. erdemsiz olan ve keyif ve arzusundan başka yasa tanımayan bir hüdavendin eli altındaki bir milletin ahlakının bozulması zorunludur. rahipler. özetle işte bundan ibarettir. baskı yönetiminin uygulanmasında yarar var mıdır? Zorba olmalarında. baskı yönetiminden yararlandığı sürece zorbanın dostudur. Onların mesleği. hükümdarların en kötüsü için ürettiği ve uygun gördüğü doğaüstü ünvan ve yetkileri benimseyen bu hükümdarlar. bu görüş ve inanışların. ancak. soysuz. kendi yaptıklarını yapmayı emrediyor gibidirler. öte yandan zorbalar da. hükümdarlar. aydın. Ancak dinin koruması altında.Günün birinde milyonlarca insanın mutluluğuna ya da felaketine yol açacak bir çocuğun eğitiminin planı. hükümdarların gerçekten çıkarı var mıdır? Baskı yönetimi. erdemli kişilerin bulunmasını ister mi? Hayır. Çok önce denilmiştir ki. Söylettiği ve ancak çıkarlarına uygun olarak konuşan Allah'ına karşı çıkarlarına uygunsuz bulduğu anda isyan koyar ve yaptığı güzelliği yıkar. hocalar. . hükümeti akıl ve hakkaniyet yasalarına göre yönetecek hükümdarlar için yararsız. Dini görüşler ve inanışlar zorbaların işine yarıyorsa. çevresinde doğru. Başkanı kötü ahlaklı olan bir hükümette herkes bulaşıcı yolla kötü ahlaka zorunlu olarak tutulur. zayıf ve ahmak bir hükümdarın ruhuna hakim olmaktan başka bir şey söz konusu olmaz. KENDİ KENDİNE ZARAR VEREN VE UÇURUMUN KENARINDA UYUYAN BİR AKILSIZDIR Rahipler. amaçları kendisini ayakları altına açtıkları uçurumun kenarında uyutmak olan dalkavuklardan sakınması gerekmez mi? 139. Bu durumda. genel olarak sofularla ve hocalarla anlaştılar. gereksiz oldukları da çok açıktır. KURTARARAK DOĞRU YOLDAN SAPMALARINI. Bundan başka. DİN KOLAYLAŞTIRIR Ruhanilerin dalkavukları. kavimlerin sevgisinden. kavimlerin elini bağlama ve boyunduruk altında tutma görevini üstlendiler. insanların elem ve galeyanına karşı zayıf bir kuşatmadır. her türlü güvenlikten onları yoksun bırakmıyor mu? Her aklı başında hükümdarın. ahlak bozukluğunu aşağı tabakalara bulaştırır ve yayar. suyuna giden aşağılık ve alçak ruhlar gereklidir. hep baskı yönetiminin yürütücüsü ve insan özgürlüğünün düşmanı olmuşlardır. ister istemez büyüklerin ahlakını bozarlar. kargaşalık çıkararak zorbalara çevirmeyi başarırlarsa. Ve berikiler. boyun eğen esirler gerektirir. Dinin. "evet efendim"ciler. kavimleri hep esarete sürüklemişlerdir. hükümdarlar üzerinde fikren hakim olacaklarından emin olarak. hükümdarları. GALEYANINA KARŞI ZAYIF BİR KUŞATMADIR. 138. zorbanın her darbeden korunmuş olmakla övünmesi boşunadır. Bir mudak hükümete hakim olmak için. ona yalnız dalkavuklar. rahip. kullar. BİR ZORBA. taklitçiler. gerçek kudret ve büyüklükten. din. zorbanın bir akılsız olduğunu ve kendi kendine zarar verdiğini anlaması gerekmez mi? Her aydın hükümdarın. Bu hüdavend. hocalar.
tersine. Allah'larının şan ve şerefi bahanesiyle. kahhar (yok edici). ne onlara karşı görevlerini. kuruntular ve hayaller üzerine bina etmemek gerekir. Allah'ın da gerekli zaman ve duruma göre "değişken" olması gerekiyordu. adil ve iyi bir Allah. iyilikseverlik ve özen. 141. sözde Allahlarının ve dinin yardımıyladır ki. rahipler. Bir hükümdara bir ilah olduğunu söyleyiniz. ne de saygın olur. hatta hareketleri üzerinde ancak çok az etkide bulunmasına şaşılmaz. hiçbir zaman cezasız kalınarak aldatılmaz. büyüklük ve gücünü sahtekarlıkla. Bu şekilde. ruhban heyetinin üstün ihtirasları olmuştur. Allah'larından. gerçek çıkarlarını bilendir. ta ki. şan ve şerefle hakim olmak için. iyi yasalar yapmak. hakkaniyet. Papazlar. İnsanlar. Bilir ki. kendi çıkarları gibi. eyleminden dolayı Allah'tan başka hiçkimseye hesap vermek zorunda olmadığını söyleyiniz. hocalar için. Rahipleri tarafından. korkularından kurtulmak ve rahatlamak için. hükümdarlar için bir dizgin olmak şöyle dursun. hemen. Dolayısıyla bütün ülkelerde bunların çok düzenli olarak hareket ettiklerini görürüz. erdemler göstermek. Eğer Allah'a. Aydın hükümdar bilir ki. Sözün kısası. ruhlarını aşağılarlar. hükümdarların ve yasaların . hep. şedidülikap (azap ve eziyet verici) sıfatları verilmemiş olsaydı. hahamlar için yararlıdır. Her yerde. Kimse dünyanın her yerinden "Kudüsü Şerif"e.. onları korku ve vicdan azabı duymaksızın. Kimse kendi "vale dö şambr"ının gözünde bir kahraman değildir. hahamlar. kimse "Şefaat ya Resulallah!" diye bar bar bağırmazdı. Açgözlülük ve çekememezlik. kendileri için olduğu kadar yönettikleri millet için de kötü taşkınlıklara sevk etti. şefaatlerine başvursun. Aydın bir hükümdar.. ya da ilgisiz bir hükümdarın niteliğine sahip olan bir Allah. kendilerinin aracılıklarına. hocalar. Hisseder ki. korkunç. teslim eder ki. rahiplere ender olarak korku vermesine ya da bunların yaratılışları. ne sevilir. korkunç olmalıdır. kararsız. sevilmeye az önem verir. rahipler için. Ne düzen ve usül tanır. hep temiz bir adamın. Elverir ki. değişken bir zorba yapmaya büyük bir özen göstermişlerdir. din adamlarının işine hiç yaramazdı. 0 bilir ki. din yalnız rahipler için yararlıdır. her yerde milletlerinin kanlarını emerler. başkalarını fazlasıyla korkutacak biçimde giydirilen bir Allah'ın. ne büyük olur. hemen. Din imamları. kendisinden korkulsun. çıkarları milletinin çıkarına bağlıdır. İnsanları aldatmanın cezası mutlaka çekilir. "Mekkei Mükerreme"ye. halk. halkın sırtından geçinerek semizlenmezdi. Hoppalıktan ve arabozuculuktan arınmış. kimseye muhtaç olmadığına inanır. topluma yararsızdır. insanlar üzerinde. ona. değişebilecek çıkarlarına Allah'ın uygun olması. Hükümdara.Din. Allah'larının karşısında herkesin titremesi. semadan indirilen efsanevi ünvanlardan daha gerçek hukuk sağlar. kimse hocalardan dua istemezdi. sefil esirlerden başka kimseye kumanda etmediği sürece bir hükümdar. sanayi ve ticareti gevşekliğe uğratırlar. ne uyruğuyla ilişkilerini. Ruhban heyeti. Allah. "hiç kimseye" hesap vermek zorunda değilmiş gibi hareket eder! 140. nifak saçarlar. "Medinei Münevvere"ye ve Papa'nın pabucunu öpmek için "Roma"ya gitmezdi. ihtiraslarını tatmin etmişler ve cinayetlerini işlemişlerdir.
çocuğa. çıplaklıklarını örtmek için ancak bir giysileri vardır. Ruhları tasfiye etmek ve Allah'ı milletlere uydurmak için. bunların kimseye şifa vermeyen ilahi panzehirlerine inanmaya devam ederler. günah işleyen insana. ihtilallere neden olmuş ve hükümdarları yok etmiş. öfkeli delilikler geçirmeyi alışkanlık haline getirdiler. yaşamlarını. kavimler çıldırmayı. verdikleri derslerin etkisinin az olduğundan uluorta şikayet ederler. formüllerine çok güvenir miyiz? Bu şarlatanların. altın yapma sırrına sahip olduklarını söyleyen kimyagerlere benzer. imparatorlukları sarmış. bu itiraflara rağmen. kan ırmaklarında da sönmemiştir. Başka bir yerde. bu ilaçların kullananlar üzerinde hiçbir etki yapmamasından şikayet etmekle geçirdiklerini görürsek ne deriz? Özetle. sağlam inanışa muhalif saydıkları bir görüş. kendisinden daha günahkar olan bir rahibe zaman zaman gidip itirafta bulunması emredilir. ahlakın ilkelerini kararttı. etkileri kesindir. bir anlayış tarzı her ortaya çıktığında. Paganizm'in bitmesinden sonra. bu ilaçlar herkesi iyileştirir" diye avaz avaz bağıran bu şarlatanların reçetelerine. yapanlarının açıkladığı gibi. vb. güç ve kudretini zorbaca ve öç alırcasına kullanırlar. vb. Her yerde. henüz yapmadığı günahlardan temizlenmesi için. esrarengiz ibadet yerlerini ve hareketleri.ahlakı istila ederek. BOZAN DİNİN MEYDANA GETİRDİĞİ SAYISIZ FELAKETLER Din -özellikle yeni kavimlerde. çok pahalıya satın almaktan geri durmayan bütün insanların budalalığı hakkında ne fikir edinebiliriz? Rahipler. toplumdan uzaklaştırdı. "iyileştirdiği şüphe götürmez. her gün genel bir meydana giderek ilaçlarını öven ve bunları. Başka ülkelerde. açgözlülüğünü.üstüne çıkar. Burada Allah'ın iyiliğini kazanmak için. kendisi için kazançlı olan uydurma ve yakıştırma şeyleri. gururunu. kullanılması semavi gazabı kışkırtacak olan bazı besinler yasaklanır. Orada. Oysa. bu aşağılık ağız dalaşının ateşi. kefaretleri. 142. Kendileri gibi düşünmeyenlerin tümüne karşı insanları acımasız olmak zorunda bıraktı. bütün Avrupa'yı harap ve perişan etmiştir. Bu iğrenç. sözün kısası. çocuğun başına su dökülür. vb. bir çocuğun sünnet derisinin bir kısmı kesilir. 143. Din imamları durmadan yüzyılın kötü ahlakına karşı eleştirilerde bulunur ve dinin "evrensel bir deva ve insan türünün bütün dertlerine toptan çare" olduğuna bizi inandırmaya çalışmakla birlikte. suları bütün pislikleri yok etme kudretine sahip bir ırmağa dalması söylenir. İnsanları. Bununla birlikte insanlar. Her yerde. Görünüşte. Sağlığa yararlı olduğunu öne sürdükleri illetlerle dolu oldukları halde. kurbanları. Bu rahiplerin kendisi hastadır. her ülkede tanrıların göstericilerinin icat ettiği gülünç ibadet yerleri ve "merhamet dağıtan" araçları karşısında zihin karışıklığa uğramıştır. Başka bir yerde. etkisizliğini her şeyin kanıtladığı bu ilaçları. bunların dükkanına sık sık başvurmaya. şaşmaz" olarak gösteren bir sürü hekim müsveddesi hakkında ne deriz? "İlaçlarımızdan alınız. görevi gereği. yararlı . Çıkarlarından başka bir şeyle ilgilenmedikleri görülür. düşünce yasaklanmıştır. karıştırdı. yararlı ve toplumsal erdemlerin yerine ikame ederler. Birbirine düşman topluluklar için anlaşılması mümkün olmayan teolojik tartışma ve savaşlar.
acımasızca ve çok aşağılayıcı biçimde hissettirir. aşağıdır. siz daha mı çok tedbirlisiniz? Daha mı çok hakimsiniz? 144. siz neden karışıyorsunuz? Hukukunun intikamını almak istediğiniz bu Allah'tan. Yalnız düşünce özgürlüğü insanlara büyüklük ve merhamet verir. Her kavim yalnız kendisinin gerçek Allah'a. kendini. doğanın hükümdarı olan Allah'a ibadet etmesiyle övünür. Böyle bir Allah'ın kulları. her işin kötülüğünü isteyenler durumuna getirdiği kesindir. zalimdir. Allah'ın sevmediğini sevmek. sizin aldığınız eğitimden ayrı bir eğitim aldığı için cezalandırmak değil midir? Ben bir inançsız isem. bu Allah'ın acımasız öfkesine sunmak olmaz mı? Ey alçak zalimler! Ve siz. Tanrısallığın hoşuna gitmek ya da gazabını yatıştırmak için. kendisinin bağlı bulunduğu mezhepten başka mezhebe girenleri. her toplumun. çocukken öğrendiği ve artık değiştiremediği ana dili kadar isteği dışındadır. hukuku ya da etiketi üzerine kılı kırk yaran bir Allah varsayan. Ancak. düşünceleri. insanların işlemeyeceği hiçbir cinayet yoktur. ancak "esirlere" vücut verir. Her yerde. ya aşağılayıcı gözle görmesin. her milletin öteki bütün milletlerden ayrı ve ayrıcalıklı bir şekilde sevgilisi olduğu sanılan bir Allah'a tapılır. bir yabancının meramını sizin gibi ifade etmesini istemek değil midir? Bir adamı sapmalarından dolayı cezalandırmak. Yeryüzünde henüz gerçek hoşgörü. ancak iğrenç. ey insan yiyici sofular! Hoşgörüsüz. kendilerini lanetlemek özgürlüğünü veriyorsa. zihnimden uzaklaştırabilir miyim? Eğer sizin Allah'ınız insanlara. Korku. semavi hükümdarlarının davasına ihanet olacağını sanırlar. ya da durumuna acımasın. korktukları hüdavendin lütuf ve teveccühünü elde etmeleri ya da cezasından kurtulmaları söz konusu olduğu zaman her şeyi mubah görür. her fırkanın ya da . kavgacı. Çabuk hiddedenen. insanın filan ya da falan dini inanışa sahip olması. İnançsız hemşehrileriyle iyi geçinmenin. kardeşlerini yok etmeye kışkırttıkça. ister istemez kuruntuludur. hoşgörüsüz kullar vücuda getirebilir. hep hükümdarın ve ordunun bağlı olduğu dindir. hakkında beslenilebilen fikirlerden gücenecek kadar küçük bir Allah varsayan ve gerektiren her din. dünya araştırılır ve incelenirse görülür ki. hocalar. Zayıf mezheplere üstünlüğünü. kan dökücü olur. uyumdan. ruhaniler. inançlı ya da inançsız bulunması. gerçek vicdan özgürlüğü yoktur. yaratılışına göre. kıskanç. öç alıcı. İster istemez bir zorba gibi gösterilen müthiş bir Allah fikrinin. ya düşmanlık. bağnaz uyruğunuzun budalalığını ve haksızlığını asla hissetmeyecek misiniz? Görmüyor musunuz ki. cinayet işlemiş olmaksızın lanetlemekten ve yok etmekten çekinmezler. bu Allah'ın düşmanları olarak kendilerine gösterilenlerin tümünü. her naneyi yerler. Üstün din. inancımı sarsmış olan muhakemeleri. Zorba bir Allah fikri. tasalı. yamyamlardan ya da vahşilerden daha kan dökücü olmuşlardır. KABUL ETMEZ VE DOLAYISIYLA İYİLİĞİN VE GÜZELLİĞİN YIKICISIDIR Hiçbir sofu yoktur ki. bu Allah'ın kullarını. nefret ve tiksintiyle.güzel işlerden. bu hükümdar. Bir adamın sizin gibi düşünmesini istemek. dünya çapında Allah'a. toplum hayatından hoşlanmaz. esirler ise korkaktır. barıştan başka bir şey getirmeyen bir dinin mensupları. her mezhebin.
Her milli din. küfür ve iğrenç olduğuna inandırdılar. toplum dışı yaptılar. rahiplerinizin aldatıcı sözü üzerine. mezheplerine girenlerin ruhlarını kimseye danışmadan istila edip büyülediler. baskı yapıyorsunuz. yanlış bir vicdan ilkesiyle yaptığı zaman olduğu kadar. Ancak. Uysallık. merhametli olmak gibi ahlakın bu ilk erdemleri. Allah'ın hoşuna gitmek fikriyle en acımasızca. insan topluluğuna bağlılık ve ilgilerini yok ettiler. kötülüklerine artık sınır çekmez. kendi sürülerini farklı damgalarıyla öteki sürülerden ayırmak istediler. rahiplerinizdir. 145. Ey gafil ve sofu hükümdarlar! Din işlerinde ve dini inanışlarda özgür düşünceleri lanetliyorsunuz. İşte bu şekilde. Bunlar kendilerini izleyenlere. sizin inanç tarzınıza ve görüşlerinize aykırı inanç ve görüşlerin Allah'ın hoşuna gitmediğini size kim söyledi? Bunu söyleyen sizin hocalarınız. aynı rahiplerdir! Ey hükümdarlar! Dolayısıyla. hocalarınızın. dini hurafelerle kesinlikle uyum kabul etmez. özenle ve çalışarak ancak teveccühüne hak kazanma ayrıcalığına eriştiklerini öne süren az sayıda uyruklarını kapsayan ve ötekilere hiç de kulak asmayan. çıkarlarının her eylemi meşrulaştırdığı söylenen bir Allah tarafından izin verildiğine inanan halk. Çünkü bu bedbahtların Allah'ın hoşuna gitmediğine hocalar. aciz bir hükümdar yaparlar. işkenceye gönderiyorsunuz. Bu hile ve oyunla. her şeye gücü yeten Allah'tan. insanların yüreklerini kapatmaya ve insanın hemcinslerine karşı beslemesi gereken sevgiyi yüreklerden uzaklaştırmaya erişmiştir. Bunları. din. kötülüğü. en ölçüsüz cinayetleri işliyorsunuz! 146. kötüleştirici içeriktedir. bu açgözlü aldatıcılar. Ancak hocalarınızın. Bunlar. Allahınızın iyilik ve lütuf kaynağı olduğunu söylemiyor musunuz? Allah'ın kınamasını gerektiren barbarca eylemlerinizle Allah'ın hoşuna gideceğinizi nasıl ümit ediyorsunuz? Ayrıca. hiçbir zaman tam bir zevkle yapmaz". Kendisine. insanların düşünme yetilerine kadar baskı yapmak isteyen imamların işine gelmez. "İnsan. Din mi söz konusu oluyor? O zaman en uygar kavimler bile hemen tekrar gerçek vahşiler olur ve kendisi için her şeyin mubah . uysal olmayan. başka ilahlara düşman ilahlar. rahiplerinizin aldanmadığını ya da sizi aldatmak istemediklerini. cemaatler. Halkın kan dökücülük dizginini gevşeten ve en kara cinayetlerini gözünde haklı gösteren bir din kadar tehlikeli bir şey yoktur. Din koyucuları ve bu dinleri tutan ruhaniler.her dinin mensupları. iyilikseverlik. herkese kendine uygun görünen ayin ve görüşleri izlemesi için izin vermektir. özel ayinler. Fikirlerine ve kendi ayinlerine uygun fikir ve ayinlere sahip olmayanların tümüne mahkum. İnsanlığa doğru ilk adım. ibadet yerleri. insana büyüklük taslattıran. lanetlenmiş gözüyle baktırdılar. DİZGİNİNİ GEVŞETİR VE İLAHİ AMAÇLAR İÇİN GEREKLİ OLABİLECEĞİNİ ÖĞRETEREK CİNAYETİ MUBAH KILAR Pascal der ki. dini aşıladıkları milletleri ötekilerden ayırmayı açık bir şekilde istemişlerdir. ruhanilerinizin. size kim temin ediyor? Bunu temin eden de aynı hocalar. papazlar sizi inandırıyor. Ancak bu. öteki dinlerin aşağılayıcı. dini törenler verdiler ve özellikle kendilerine bağlı güruhu. toplumdan uzaklaştıran.
amacıma ulaşmak için neden her naneyiyemeyeyim?") 147. ya da bunları mubah görmesi. "madem Allah bile amacına ulaşmak için cinayet işliyor. Bu şeyler dinin çıkarına bir parça hizmet etti mi. bu sofular amaçlarına ulaşmak için hemen "Allah her türlü aracı kullanır" diyerek işin içinden çıkarlar. Allah'larının vaadiyle sarhoş olarak. bazı ayaklanmalarda. Bununla birlikte sorarım: Bu ihtirasları coşturan nedir? Açıktır ki. bizi hemen uyarırlar: "Bu saldırılar. Hıristiyanlar. hahamlar. yangınlar. hocalar. İHTİRASLARININ HÜZÜN VERİCİ ESERLERİ OLDUĞU İDDİASININ REDDİ Dinin nice defa yeryüzünde doğurduğu öfkelenmelerden. din insanların ihtiraslarını zapt edecek yerde. . dünyayı haydutça ele geçirdiler ve kırıp döktüler. "Allah'ın davası". bazı cürümlerde. etrafı birbirine katan ifritler oldular. bütün her şeye gücü yeten ve mükemmel olduğu söylenen Allah'ın. insanların müthiş bir işte kullandıkları bu mantoyu yırtıp atmak kadar yararlı olamaz. insan ruhunda her türlü ahlak fikrini yok etmeye daha yetenekli olsun? (Yani. bazı suistimallerde. Yahudiler. kötü sonuçlarıdır".. kötülerin elinden alınmış olsaydı. bazı hükümdarlara suikastte. Kendi içyüzlerini açığa çıkardılar ve savaşçı. insanların ihtiraslarının hüzün verici. "Allah'ın amacı" adını verdikleri özel çıkarlarına uyan her işte ve olayda rahipler. dinin çabasıdır. İlahi peygamberleri tarafından yüreklendirilen Araplar. Hıristiyanları ve putperestleri kılıçtan ve ateşten geçirdiler. çoğu kez cinayetten yardım istemek zorunda olduğunu anlatmakla. katliamlar yapmak zorunda olması. bu ihtirasları. rahipler. yani "din perdesi".olduğuna inanır. bu kadar kudretli ve mükemmel olan Allah'larının. Dünyanın bütün dinleri. bunu yapan dindir. Dünyada bir şey var mıdır ki. kötülüklerden şikayet edilir edilmez. bazı katliamlarda. Bu ilkelere göre. Bu karışıklıklar kanıtlamıyor mu ki. bazı milletleri bir kişi kalmayıncaya kadar yok etme hakkını benimsediler. insanlıkdışı yapan ve en büyük alçaklıkların üstünü örtmeye hizmet eden bağnazlıktır. Toplumun huzurunu bozmak için bu kadar makul gösterilen bu bahane. amaçlarına ulaşması için. acımasız. kendi kendine diyebilir ki. Ve hiçbir şey. o kadar hoşuna gideceklerini varsayarlar. hadsiz hesapsız cinayetlere izin vermiştir. sözde kutsal dinlerini yaymak bahanesiyle yerkürenin her iki yarısını da yüz kez kana boyadılar. bu kıyımlar asla dinin eseri olmayıp. bazı namussuzluklarda. Ne kadar zalimce hareket etseler. ben aciz kul. İlahlarının kehanetleri üzerine dayanan Romalılar. Allah'larının davasını ne kadar çok hararetle savunsalar yine az olan Allah'larının o kadar beğenisini kazanacaklarını. kutsadığı bir manto ile örtmekten başka bir şey yapmıyor. kötülükler insan toplumundan ne çok uzaklaştırılmış olurdu! İnsanlar arasında barışıklığı sürdürecek yerde. Allah'ın parmağını görmekle mutludur. sofular. amacına ulaşması için bazen cinayetler.. bize Allah'ın parmağını gösterirler. insanın zihninden ahlak duygusunu siler ve insan o zaman. insanları boğaz boğaza getiren.
doğal eğilimleri söndürmeyi. öldürme. Her şeyin yaratanı ise. "Allah'ı taklit ediniz" diye bize bağırırlar. "Yangın var! Cinayet işleniyor! Hırsızı yakalayın!" diye feryat eder. erdemin tanrıları taklitten ibaret olduğu batıl inancında bulunsalardı. ancak bu dünyada yaptığı ve yapılmasına izin verdiği kötülüklere göz yummakla mümkün olan bir "Allah" örneğinden daha az sarsılan bir temel gereklidir. zenginlik. Bu durumda. Bolluk. Platon'a göre. barış ve huzur veriyorsa. 148. refah. bizzat kendisi de sefalete boğulmuş olan ve yoksullara vazederek. insanların dini görüşleriyle. Teolojik görüşler hakkında. çok büyük "Jüpiter"ini mi taklit edelim? Böyle bir Allah'ı taklit etmek. vuruşma. hırsızlık. bizim için hiç de sürekli bir iyilik modeli olamaz. yine de dinsiz hiçbir ahlak olamayacağı tekrarlanır. onlara yoksul olmayı. bizzat kendi . "Teizm"in ya da tabii dinin soylu ve büyük hükümleri. iyiliğin de kötülüğün de yaratanıdır. hayat veriyorsa. o hırçın kadına benzerler ki. Hıristiyanların İsa'sını mı taklit edeceğiz? Babasının merhamet kabul etmez gazaplarını yatıştırmak için ölen bu Tanrı. her aklı başında insanın yüzünü kızartacak bir zina edeni. anlaşmazlık emreden bir Tanrıdır. böyle bir Allah'a uymak. haksızlığa uğradıkları inanışında bulunmuyorlar mı? Görkemli tanrısallığa tecavüz ve hakarette bulunulduğunu iddia etmiyorlar mı? Rahipler. Paganizm döneminde insanların durumu nereye varırdı? Yahudilerin Allah'ını mı taklit etmek gerekirdi? Yehova'da yaratılışımınıza örnek olacak bir model bulur muyuz? O. huyu her an değişen ve hakkında "kerim" demek. acı ve sıkıntıya istekli olmayı. Eğer düzenin yaratıcısı ise.kavgacı ve inatçı olma hakkını Allah'tan aldıklarını iddia ettiler. Eğer bu Allah'a uyarsak hangi ahlakı huy edinmiş oluruz? Uymamız gereken Allah. Vücuda getiriyorsa. dünyada gördüğümüz. Pekala. zalim ve ahlaksız bir kavim için uygun bir Tanrıdır. gözümüzün önünde oluşunu her an gördüklerimiz tarafından yalanlanan Allah. kendisini dövmekten yasaklamak için kocası elini tuttuğu zaman. bir kötülükçüyü. haydutlar başkanı tarafından taklit edilebilecek olan bir Tanrıdır. düzensizliğin de yaratıcısıdır. bunları sevmemeyi. mutluluk. gerçekten vahşi bir Tanrıdır. Durmaksızın "Allah'a uyunuz". sıkıntıların. eserleriyle karar verilecek olursa. yok da ediyor. haz ve lezzeti lanetlemeyi. bir ayyaşı örnek almak demektir. durumu. öldürüyor da. kıtlıkların. kendilerini zararlı olmaktan yasaklamak cesaretinde bulundukça. yoksulluğun. acıma nedir bilmeyen. hangi Allah'tır? Deist'in Allah'ı mı? Ancak bu Allah. bazı insanların izlemesi gereken bir ömek oluşturur mu? Heyhat! Onda. Öç almaktan başka bir şey istemeyen. Eski zamanların ortak çok iyi. Hükümdarlar. huyu. savaşların vücut bulmasına da izin veriyor. babasının tahtını zapteden ve sonra babasını parçalayan asi bir oğulu örnek almaktır. temiz ve doğru bir adama örnek olamayacak ve ancak soyguncular. izni olmaksızın asla var olmayan karışıklığın. gerçekten ahmak. Sözün kısası. ruhaniler. ahlakın hiç uzlaştırılamayacağını ileri sürmek gerekir. BİRLEŞTİRİLEMEZ Dinin bu dünyada çok sık neden olduğu kanlı facialara rağmen. sürekli güzellikleri koruyan bir model olarak nasıl alınır? Ahlaka temel olmak üzere.
kalbin bütün eğilimlerine zıt. kendisini izlemeleri için. Tantale. Bu Tanrı (yani İsa). "ne güzel ahlak!" diyeceksiniz. tatmin olunacağı zaman elden kaçırılan ihtiras ve özlem konuları için "tantale işkencesi" denir. Bu durumda. o dini kamu gözünde daha çok şaşırtıcı kılar. amiyane deyimiyle insanı "faka bastırmak" için kurulmuş bir tuzaktan baska bir şey midir? * Tantale. analarını. çünkü insanlar için uygulama olanağı yoktur. babalarını. böyle bir ahlaka insanı hayran eder. insan gözünde ilahi ve doğaüstü olarak kale gibi sağlamlaştırır. yadırganan bir nedenle men ediyor demektir. kuşkusuz bazı insanlar için hayran olunacak bir durumdur. insanın hep arzuladığı haz.kendilerinden tiksinmeyi öğütleyen bir Tanrı. bize bir mucize olarak göstermek isterler. anlaşılamayan sırlara tanrısallık gözüyle baktırarak. Lydie kralıdır. 149. hürmet ettirerek. bize doğayı yaratan hakkında çok tuhaf bir fikir verir. duygu ve hazlara düşman olan dinlerinin kuruluşunu. Bize. ağaçların meyvelerine elini uzattığında. Bize temin edildiği gibi. öz oğlu Plaps'ın organlarını yemek olarak onlara yedirmiş olmasından dolayı. yoksullar. Sürekli. bunlar. dünyada insanın kendisini bedbaht etmesinin çok gerekli olduğu fikri üzerine kurulu bir dini ahlakla. İlahlar kendisini ziyaret ettiğinden. mezheptaşları. yoksullara. İncil ahlakına hayran olmaktan ve onu övmekten bir an geri kalmazlar. Böyle bir ahlak. tanrısal bir ahlak olması gerekir. İsa'nın izleyicileri. parçalayıcı bir susuzluk ve açlık acısını çekmeye mahkum etti. izleyicileri bu dünyada giderilmesine asla izin verilmeyen ateşli bir susuzluk çeken gerçek Tantale*'lerdir. kendilerinde takat ya da ilahi inayet olmadığı bahanesiyle izlemekten vazgeçen bazı kimselerin beğendiği çok sınırlı sayıda azizden başka kimse tarafından uygulanmaz. su dudaklarından kaçar. Yerküremizin her yerinde çilekeşler. bu kadar yüce bir ahlak erdemi. Bu ahlakın. bir ırmağın ortasında ve meyveli ağaçların altında tasvir edilir. dostlarını terk etmelerini emreder. onu Tartare'e yani cehennemin yedinci ve en alt tabakasına attı. Ancak ırmağın suyundan içmek istediğinde. meyveler elinden uzaklaşır. bütün evren az çok kirletilmiştir. tiksinti duyulacak bir içerikte değil midir? Hıristiyanların "İnsan-Allah"ının ahlakına göre. bağnazlar görülür ki. Edebiyatta. Ancak bu ahlak. lütuf ve keremini yüceltme ve ağırlamada herkesin aynı . Ancak bir dinin hükümlerindeki sertlik ve şiddet. kendi içine kapanıp yalnız yaşayanlar. bunların tanrısallığını sınamak için. her konuda doğaya aykırı. daha doğrusu bir bağnaz buluruz. Bütün Hıristiyanlar. insanın zayıflığını yakalamak. Ancak. tanrıların tanrısı Jüpiter. insanoğlunun gücü ve dermanına uygulanması mümkün olmayan ahlakı. akrabalarını. onları. Bir ahlakı çok beğenmek ve onu uygulamak farklı iki şeydir. yaratıkları için yarattığı nimetlerden yararlanmaktan. Allah her şeyi yaratıklarının nimetlenmesi ve yararlanması için yaratmışsa. aynı hükümler. Tanrısallık beğensin diye.
toplum çözülmez miydi? Ve insanlar yeniden çok derin bir vahşet durumuna düşmez miydi? Açıktır ki. bir "veliyullah" nedir? Namaz kılan. belirli zamanlarda oruca başlayan.fikirde olduğu bir zatın onuruna. daha kumazca bir gururdur. çekişmeye sevk eden kibir ve gururdur! * İsa'nın barışsever olması ve saldırgan olmaması. Allah'a ibadet ettiklerine inanırlar. kendilerine eziyet etme* yöntemlerini derinden derine etraflıca araştırmış ve incelemiş görünürler! Din. memuriyetlerden. Gururunu tahrik edecek ve ruhunu düşünmekten uzaklaştıracak şeylerden olduğu gibi. Hıristiyan. Evet. sanayiyle ilgilenmekten çekinmelidir. gurur onları ikna eder. esas olarak insanların sevinç ve refahının düşmanıdır. cennetten kendisini uzaklaştirabilecek her şeyi zihninden çıkarmak zorunda kalırdı. Hıristiyanların ilahi ahlakının harfi harfine uygulanması. Aziz aleme neşesizlik. Olağanüstü ve insan doğasının üstünde. durup dinlenmeyen. yerküre üzerinde yolunu şaşırtanlardan. kendisine yararlı mıdır? Başkalarına yararlı mıdır? Herkes bir aziz olmak isteyecek kadar deli olsaydı. fesatçı azizlerle doludur. hoşnutsuzluk ve çoğu kez kavga getirir. kuvvetli insanlar olduklarına. baştan çıkma bahanelerinden başka bir şey görmez. halk arasında yaşayanlarıysa. Azizlerin alem içinde. çölde yaşayan bir azizden daha yararlı bir varlık değildir. kendine işkence eden. o da yaratılışının doğal eğilimlerine karşı insanı sürekli bir savaşa. ahmak halkın gözünde şöhret bulmak isteği. 150. Bazen dini çabaları. milletlerin yok olmasını ve batmasını doğururdu. Allah'ın en büyük şanı adına dünyaya getirdikleri yıkımla tanınan. İsa'nın ulvi ahlakı tarafsız olmasaydı insan topluluğunun bütün bağlarını parçalardı. bazı görüşleri ya da kibir ve gurur eseri olarak. Bütün dinlerin vakayinameleri. perhiz yapan.* Alem içinde yaşayan bir aziz. Bir rol oynamak iftiharı. kendi yalnızlık köşesinde yaşayan azizler yararsızdır. ele avuca sığmaz. bir baykuş gibi yalnızlıktan hoşlanan. körü körüne düşüncelerinden kendisini bir an olsun uzaklaştıracak her konudan ürken insandır. ödüllerden de kaçınmalıdır. Hıristiyanlıkta olgunluğa ermek isteyecek her Hıristiyan. bilgiden sakınmak zorundadır. mensupları yere yüzüstü uzanıp kendilerini azgın develere çiğnetmekle Allah'ın hoşuna gittiklerine. Sözün kısası. tuzaklardan. bilimden. İsevilerin de barışsever olmasını ve . semavi ilhamlar olarak değerlendirdiği hayalleriyle kendisini cemiyetin anlayış gücünü kurcalamak zorunda bırakır. Hıristiyan. Selameti için çok kötü olan servet ve varlığı elde etme aracı olduğu için. bir azizde çoğu durumda öteki insanların gururundan daha ince. genel olarak azizlerin belirgin karakterlerini oluşturur. imana zarar veren bir şey olması itibariyle. Bütün dinlerde bir aziz. itibarsızlık. bir veliyullah. yazık bolluk ve sevinç içinde olanlara!" Hıristiyanlığın ortaya koyduğu nadir keşifler işte bunlardır! * Mısır'da Müslümanlararası bir mezhep vardır ki. çoğunlukla tehlikelidir. Bu bir erdem midir? Bu tavda bir adam. Çok gülünç bir gurur vardır ki. bu kendine ahmakça eziyete "dosa" adını verirler. "Ey ağlayanlar! Mutludur acı çekenler. her zevkten el çeken.
Bu durumda. yalnız başına seçkin.(A. herkesin yapamayacağı işler görerek oluşturduğu kavmi . gerek öteki dinlerde. refah ve mutluluğunu bu konulara bağlayınız. Eğer dünyada bütün olup bitenlere gözler kapatılarak. insanın doğasının bozuk. insan doğasının bozuk olduğunu nasıl oluyor da iddia ediyorsunuz? Bu durumda. ilahi mesihinin. hüdasının (yani İsa'nın) ölümünün Hıristiyanı yeniden bütünlüğüne döndürdüğünü temin eder. Hıristiyan dininin taraftarlarına güvenilmek istenseydi. sizin Allah'ınız tümüyle boşu boşuna mı ölmüştür? Dini inanışınıza göre. Allah'ınızın mutlak kudreti ve şeytana üstünlüğü nerede kalıyor? Hıristiyan ilahiyatına göre ölüm. bunların her ikisine de ilgisiz kalır. onu yönetmiş. beslemiş. milletlerin ahlakında en şaşırtıcı inkılap ve en tam iyileştirmeyi yaptığına inanılırdı. EDEN BİR AHLAK İNSAN İÇİN DEĞİLDİR İnsanın doğasına karşı olan bir ahlak. artık size yolsuz. Karşılık olarak ona sorarım: bir Allah'ın ölümüne rağmen. Bir adamın ölümüne hep "ilahların gazabının doğaüstü eseri" gözüyle bakan bazı zenci ve vahşi milletlerin düşünüşüyle. İsa'nın gelişinin. her nefsin yolundan saptığını bize bağırarak söylüyorsunuz. hemen insanın doğasının onarıldığını. huzur ve yücelik makamına götürmüş.) 151. zevk ve eğlenceye düşkünlükten başka eğilimler vermiyor" diyorsunuz. başka başka şeyler olmuşlardır. kötülüğe de erdeme de önem vermez. isyanın. "Doğa. İsa ve İseviler. "insan doğası bozulmuştur" diyeceksiniz. yeni kazanmış olduğu ahlakın ihtirasından mıdır? Ancak ihtiraslar insanın cevherinden. bir hakim hakkında. günahın kefaretidir. sevmesi gerekmez mi? Kendisi için hoş olmayan ya da öldürücü olduğuna inandığı şeyden korkması. aslından değil midir? Mutluluğuna yararlı olan şeyi insanın araması. Bu şekilde insandan aklı başında ve erdemli bir yaratık yaparsınız. gerek kendi dinlerinde. alemde hep uyguladığı kudret ve saltanatı şeytan hala koruyorsa. Allah onu neden onarmadı? Neden düzeltmedi? Hıristiyan. "suçluyu affetti" demek değil midir? 152. Eğer bu doğa (insanın yaratılışı) bozulduysa. Hıristiyanlar kendilerini İsa'nın günahtan kurtarmış olduğuna kesin olarak inanırlar. "Hazreti İsa bizi isyandan. istemesi. aziz ve büyük bir kavim oluşturmuş. işkenceye gönderdiğini gördüğümüz halde. Mesih. Pascal'a göre. gerek başkalarına zarar verebilecek şeylerden uzaklaştırınız. Ancak. bu doğanın başlangıçtaki konumunu koruyamamış ya da korumak istememiş olan Allah'ı suçlamalısınız. Kutsal hocalar! Rahipler! Hahamlar! Bize.C. bu kadar tumturakla söz ettiği. Hıristiyan ilahiyatının bu görüşü uyum halindedir. bu kavim için nefsini Allah'a kurban etmiş ve şeytanın başını ezmiştir. kaçınması gerekmez mi? İhtirasları yararlı konular için işgal ediniz. Bu büyük adam. asla insana uygun bir içerikte değildir. Bu sözde "bozulma" nedir? Bu bozulma. insanın ölüme mahkum edildiğini görebilirler. fesat olduğunu her an tekrarlıyorsunuz.saldırgan olmamasını sağlamamıştır. bu kavme yasalar vermiş. Özellikle ve bilinen nedenlerle kendisini gerek nefsine. bu yasaları kalbine kazımış. günahtan kurtardı" demek. İhtirassız bir adam. Oysa.
birkaç kişinin cinayet işlemesini engellerse. Çoğu kez kendisini titreten müthiş bir Allah'tan her ne kadar korksa da. ilaçlar vardır. şiddetli bir şekilde ihtiras eğilimi ortaya çıktığında. sonra Allah'ın gazabını dindirme çarelerini ararlar. rahipler. kefaretlerle dindirildiği. bu şikayetlerden şu sonucu çıkarma zorunluluğu ortaya çıkar: Bunların AIlah'ları olan İsa. Sonunda insanlar tanrısallığı ancak en çok o anki çıkarlarına uygun gelen yönüyle benimser hale gelirler. bağnaz ve adı sanı belirsiz papazdan başka. kendisine ibadet edenleri bıktırabilir. bu Allah'ın. bütün bir yüzyılda. inancını terk eder ve hemen. tanrısallığın . araştırılır ve rahiplerin serzenişleri. Hıristiyan milletlerin ahlakı biraz incelenir. Bununla birlikte. Suçların affını ve bağışlanmasını vaat eden her din. Allah'ın gazabını gidermenin ala sırlarını bilirler. suç. 153. Hep öfkeli bir Allah. dünyanın bütün dinlerinde gerçek bir Protee'dir* Rahipler onu. eğer tanrısallığın dualarla. şikayetleri dinlenirse. başarısız ölmüştür ve her şeye gücü yeten iradeleri halen insanlarda bir direnişle karşılaşıyor ve bu Allah bu direnişe ya üstün gelemiyor ya da üstün gelmek istemiyor. öğrenicileri tarafından pek çok hayranlık gösterilen ve çok az uygulanan ahlakını. insan haklı olur. Hareketsizliğine rağmen Allah. kah sertlik. semeresiz. işlediği cinayet ne kadar kötü. er geç tanrısallıkla uyuşmak aracına başvurmak fikrinde olan yaratılışları itibariyle kötü adamları da kötülük yapmaya. ya da onları ümitsizliğe. kötülük. insanların yoldan çıkmalarına. olgun lütuf ve merhametinden dolayı hafifleyeceği düşüncesiyle hep övünür. kah zalim ve taşyürekli. Bu kavmin şimdiye kadar yeryüzünde asla mevcut olmadığı görülmektedir. eleme düşürebilirdi. insanlar için hiddetlenen ve hiddeti geçen bir Allah gereklidir. Bundan başka. geriye kalan insanların tümü sonsuz alevlerin lokması olacak. EDİLMİŞTİR Bir insan. Bu ilahi imamın. adaklarla. Bu Allah'ın kanı pahasına günahtan kurtarılmış bulunmakla birlikte. dinin bir engel oluşturmadığını söylemekle. İnsanlar önce günah işler. Her ülkede. kurbanlarla. vicdanların acısını dindirmeye yarayan şaşmaz reçeteler. bazen de günahkarların pişmanlıkları ve gözyaşlarıyla kolayca merhamete gelir olarak gösterirler. büyük çoğunluğu kötülük yapmaya cesaretlendirir. beyhude konuşmuş. kabalık ve şiddetle silahlanmış. göksel sarayda parıldamak şan ve şerefine özellikle erişecek yarım düzine meçhul azizden. bu araçların kullanılmasıyla Allah'ın öfkesinin giderildiği doğruysa. Kötülük mü yapıyor? Bu kötülüğü onarmak için zamanı olacağını ümit eder ve bir gün bundan pişman olup Tanrıdan suçunun bağışlanmasını dileyeceğini kendi kendine vaat eder. günah işlemelerine. kah yavaşlık ve yumuşaklıkla dolu. Din eczanesinde. kendisini güvenceye alacak ve rahatlatacak "bağışlayan Allah" fikrinden başka bir şey görmez olur. Eğer hiddeti bazı korkak ruhları korkutursa. kimse izlememektedir. Allah'ını hemen hiç düşünmez.bize göstermeyi unutmuştur. yaratılışının. hakkında verilecek cezanın şiddetinin. insan. günah işlemeye şiddetli bir arzu duyduğunda. vahşice olursa olsun. yani eylem ve davranışlarının kendisini mahkum edeceğine ve cehennem azabına neden olacağına ciddi olarak inanmaz. Hiçbir insan.
Allah'ın hakimlerin en güçlüsü olduğuna inandırmak için. Allah çok az belirli. her naneyi yemeye cesaretlendirir. nedimler entrikalarından başka bir şey düşünmez. Halk. yani Allah kötülerin cezasını ahirette verir demek ise. ilahi affetme hazinesi. huylarını ya da zamanla kendilerini uslandırmış olanlar için bir dizgindir. gözünüzde aşığınızın aynı aşık. bu dünyanın sakinlerinin çoğunluğunu oluşturmayan tasalı ve melankolik bazı hülyacıların hayalgücünden başka hayalgücünü meşgul edemez. işlerinden başka bir şey düşünmez. bıkkınlık geçirmiş. bizi ahirete sevk etmek. sevgilinizi terk etmenizin nedeni. Allah korkusu ancak. * Tavırlarını ve fikirlerini çok çabuk değiştiren "bukalemun". dinin yorucu fikirlerini zihinlerinden çarçabuk siler. "Tanrının. perişan olur. gerek maluliyet eseri olarak ruhlarındaki güçlü şevk ve duyguları sönmüş bazı kimselere. Allah fikri. (A. tecrübenin her gün yalanladığı bir iddiada bulunmaktır. Çok ateşli bir aşığın gözünde. sevgilisinin huzuru cehennemin ateşlerini söndürür ve yüzünün güzelliği cennetin bütün hazlarını siler. günah işlemeyi çok güçlü olarak istemeyen ya da artık günah işleyecek bir durumda bulunmayan kimseleri günah işlemekten alıkoyar. kuşku götürmez olayları. İnsanlara. Zaten huyları gereği kötülükten çekinen ve kötülük yapmaya eğilimi olmayan bazı korkak sofulara Allah'ın hükümleri korku verirse. bu hazineden tümüyle ötekiler gibi nimetleneceklerini ümit edebilen en büyük canileri bile. OLAMAYACAK ÖLÇÜDE SAÇMADIR Şiddetle tutkun olduğu şeyleri bu dünyada eline geçirince. Din.) 154. kesin emirleri yok etmek kastıyla. Masalların Protee'sinden alınmıştır. çoğu kez sorulan sorulara cevap vermekten. Onu düşünmek istediğinde. kadınlar. "tanrısallık bu dünyada cinayetleri cezalandırır" demek. İnsanlar. Bu fikir o kadar ümitsizdir ki. İnsanların en kötüleri. ya da sevgilinizin sizi terk etmesi ve . Ey kadın! Allah'ınıza gitmek için sevgilinizi terk ettiğinizi söylüyorsunuz. 155. çoğunlukları itibariyle Allah'ı ender düşünür ya da onunla pek ilgilenmezler. genellikle dünyada keyfince hüküm sürenler ve şansı tarafından nimet ve bağışlara boğulan kimselerdir. aynı sevgili olmaması. ancak. "yarım şahıs" demektir. kimse ahireti düşünmez. konuşmaktan kaçınmakla ve soru soranlardan kurtulmak için aniden biçim ve görünüşünü değiştirmekle tanınır. israfçılar çeşitli ihtiraslarını dengelemekten aciz olacak. Zevk ve sefa.C. gerek yaşın etkisiyle. bizi varsayımlar peşinde koşturmaktan başka bir şey değildir. cimriler. Allah fikrinden hiçbir şey anlamaz. gayrete getirir. zayıf dimağı hemen karışır. İşadamı. Allah'ı kime kabul ettirir? Güçsüzlüğe uğramış. Protee bir ilahtır ki. delikanlılar eğlencelerinden başka bir şey düşünmez. bağışlayıcılığından da büyük mü gerçeğim?" diye cinayetler işlemeye. Neptün'ün oğludur. Kibar halk. çok az sabittir.bağışlayıcılığı yüreklendirir. tasalı. bunlara kadar ulaşamayacak ölçüde zayıf düşünceleri bertaraf ederler. ümitsiz ve bu dünyadan usanmış kimselere. Açgözlüler.
eşya ve olayları soğukkanlılıkla incelemelerini engelleyen bir hayalgücüne sahip olabilirler. bazı işlerde sağlam fikre sahip oldukları halde. arabozucu topluluğun. amaçlarına ulaşmak için bu partinin yardımına çok istekli olmaları. bir zümrenin. Bundan başka. çıkarları üzerine bina etmektir. arabozucu. herkesin kendi mizaç ve çıkarına uydurduğu bir Allah üzerine ahlakı kurmak. Ahlakı ya da insanın görevlerini ilahi irade üzerine bina etmek. Ancak Allah nedir? Kimsenin anlamak yeteneğinde olmadığı ve bundan dolayı. Pascal. kuşkusuz ahlakı insanların atmosferi. bir deha sahibinde bir delilik köşesi bulunabileceğinden. zayıf olduğu kadar da geniş olabilir" der. ahlakı. erdem nedir? Bize cevap olarak. din hükümlerini uygulamayı yedeklerinde bulundururlar. AHLAK VE ERDEMLERİN SAÇMALIĞI HAKKINDA Teolojiye. dinin lehinde hiçbir şey kanıtlamaz. Çünkü öyleleri vardır ki. istekleri ve hayalgüçleri üzerine bina etmektir. Herkesin başka başka tasarladığı. herkesin kendi kafasına göre değiştirdiği. zayıf yürekli ve kendilerini küçük gören olabilir. bizzat "zeka. kuruntuları. bir partinin fantezileri. sapıtırlar". iradetullah olduğunu söyledikleri şey. çok güçlü bir parti olduğundan. . kuvvetli ve dar. Allah'ı görmüş olanlar kimlerdir? Sözlerine hemen hemen hiç inanılmayan bağnazlar ya da düzenbazlar ya da açgözlülerdir. hilekarların ve dolandırıcıların. Daha yukarıda Pascal şöyle demiştir: "İnsan sağduyuya sahip olabilir ve bu sağduyu her şeyi eşit olarak. çok etkin. dahileri bize anlatırlar. "İnsanoğlunun işlerinin Allah'ın iradesine uygun olması" deniliyor. hurafeleri dinlediği ve bunları dinlemeye değer bulduğunda. edepsiz insanlardan daha çok hiçbir şey görülmez. sofular ve rahipler partisi çok kalabalık. kendilerinin hoşuna giden ya da gitmeyen şeyleri bizzat belirleyeceklerinden hiç kuşku yoktur. Pascal. dahiler de hurafelere inanabilir. başka bazı konularda aldanırlar. bozuk ahlaklı. Daha çok yapmak niyetinde oldukları kötülüğün vicdan azabını susturmak. yani dinbilime göre. Bu adamlar din hükümlerini uygulamazlarsa da. şekil verdiği bir vücut. günün birinde bunları yapmayı kendi kendilerine vaat ederler. din uzmanı olan ve bazen dinin yararını savunmada çaba harcayan açgözlü. gidermek için er geç gerekecek bir ilaç olmak üzere. bize denilecek ki. korkak ruhlu.kalbinizde ortaya çıkan boşluğu doldurma ihtiyacı duymanızdır. içtenlikle ve çıkar düşünmeksizin dindardır. Her dinde Allah'larının hoşuna giden ya da gitmeyen şeyleri belirlemek hakkına yalnız rahipler sahiptir. bir çocuktan başka bir şey olamayacağını gösterir. herkesin kendi tarzına göre birleştirdiği. birçok temiz ve doğru kimse. Kuşkusuz. onlarda dayanak aramaları şaşılacak bir şey değildir. Bu kanıtlar ki. 156. bütün diğer hüdaların dışında gerçek bir Allah'a ibadet etmekle seçkin olduklarına inanacak bir mezhep ehlinin. Allah tarafından yalanlanmaktan asla korkmaksızın Allah adına konuşanların iradeleri. aynı şekilde kapsamayabilir. Allah'ın iradesi (iradetullah) nedir? Allah'ı görmüş ya da Allah tarafından ilham verilmiş insanların. kuruntu hayalleri üzerine bina etmektir. Dünyada. Ancak yürek saflığı hep kültür ve erdem ışıklarıyla bir arada olur mu? Dine güçlü bir şekilde bağlanmış birçok deniz gibi bilgili kimseleri. Bu.
çocukları giyindirmek. ülkeleri. Hoşgörü (yani vicdan ve düşünce özgürlüğüne saygı) ancak. hüdanın göstericilerinin (yani rahiplerin ve genellikle ruhanilerin. refahlarını artırmak için hesaplanmıştır. Bu bakımdan. tembellik. bu güzel şeyler neye varır? "Bir inançsız olduğu. belirsizdir ve korkunçtur. cinayetler ve her türden katiller doğurur. ahlak ve erdemler. Hıristiyanlığın iyilikseverliği ümmetine bir esas görev kıldığını. sürmek. adaletsiz. Ancak. yani kendileri gibi düşünmediği zaman da. daha insancıl. göstermemeli mi?" diye onlara sorunuz. "Hükümdar ancak 'zatı ecellü ala'nın çıkarını korumak için kılıç taşır" karşılığını verir. rahiplere servet ve saygı kazandırır. Açgözlü. hemcinsini sevmek ya da ona iyilik etmek gerekmez mi?" diye onlara bir kez sorunuz. Dini ahlak ve erdemler Rahiplere. başkalarına karşı saldırganlığa başvuracak olan birkaç rahipte bulunur. hiç kuşku yok ki. hiç kuşkusuz din ricalinin çıkarlarından başka bir şey değildir. sadaka vermeyi en gerekli görev sayar. hapsetmek. bu dinleri koyanların ya da bunların göstericilerinin gösterişli yaşayışlarını genişletmek ya da gelirlerini. Dini törenler ve dinin üretimi. ateşli bir çabadan ibarettir. sadaka vermeyi çok hararetli bir şekilde över ve öğütler. Zorba ruhban size. Bütün dini erdemlerin konusu. insanlığın şanındandır. esirlerinin boyun eğmesini sağlayan bir beceriksiz sofudan. hırsızlıklar. daha iyiliksever olmaz mıydı? Eğer din. açık bir şekllde. Ruhban size. hükümdarları tanrılaştıracak yerde. hayalgücünü şaşırtmaya. Muhammed dini de. Dini inançlar karanlıktır. yakmak gerektiğini söyler. sefaletin önünü almak ve yoksulların artmasına engel olmak. onlara uyruklarının hukuki tasarruflarına saygı göstermeyi. "İzledikleri dinin görüşlerine hoşgörü göstermeli mi. 157. Bunlar ise. onu (kendileri gibi düşünmeyeni) yok etmek. Başlangıçta dilenciler ve yoksullar tarafından sevecenlik olarak vazedilen ve yayılan Hıristiyanlık dini. daha merhametli. adil olmayı. yani bu rahiplerin çıkarlarından söz edilince. bu kadar mutsuzla . insanın düşünmesini yasaklayan boyun eğdiren bir imandan. hemcinse sevgi gereği olarak. ibadet yerleri. bunların hal ve hareketleri incelenince. bu hemcins sevgisini ve sevecenliğini bize tantanayla anlatırlar. teologlara hatırlatıldığında. Mutsuzların yardımına koşmak. İyilikseverlikleri hemen yok olur. hatta peygamberlerin) yaratılışları. "'Sapkınlar'hakkında hükümdar merhametli davranmalı mıdır?" diye onlara sorunuz. sefaleti artırır. HİRISTİYAN İYİLİKSEVERLİĞİ NASIL BİR SONUÇ DOĞURUR Teolojik erdemlerin verimsizliği. yalnız yasal hukuku kullanmayı öğretseydi. din. halka hakim olmak isteyenlerin iradesine halkı daha çok bağlamaya ve boyun eğdirmeye elverişlidir. Hükümdarlarda daha çok insanlık.Dünyanın bütün dinlerinin emrettiği ve öğütlediği dini inançlar. sevecenlik ve hakkaniyet olsaydı. başkalarını ezmeye. sefaletlerini hafifletmesi olanaksız olan bu kadar yoksul. Ancak. her muhtaç olana yardım eli uzatmak. ülkelerinde bu kadar çok dilenci görülmezdi. heyhat. zorba bir hükümet. kendileri de saldırıya uğramış olan ve kendileri de iktidara sahip olur olmaz Hıristiyanlığın sevecenliğini bertaraf ederek. vergilerin şiddet ve ağırlığı acı ve bezginlik. yoksulluk getirir. Bundan daha insancıl bir şey yoktur.
İman. varlık içinde yaşarlar. sözde "erdem"l eriyle insanları aldatmaktan başka bir şey yapmamıştır. Tanrı korkusuyla yaptığı bağışlar. kendi istekleriyle yoksulluk ve hastalık içinde yaşamak üzere çöllere çekildiler. Bu bakımdan. "sahip olduğumuz mal ve mülk. kiliseyi zenginleştiren ve yoksulların ihtiyaçlarını gidermeye ender olarak hizmet eden bu cilalı cömertliği alkışlarlar. Bu hastanelerde bunları yaptıran kralların ve sultanların. rahipler. hoca. paralar toplamaya ve vermeye girişmişlerdir. yoksulluğun kendisi bir erdemdir ve hükümdarların ve rahiplerin esirlerine en sıkı bir şekilde boyun eğdirdikleri erdem de budur. etkisiz ilaçlardan başka bir şey kullanmamıştır. haham gibi ruhanilerin çıkarına hizmet eder. sefalete duyulan bu doğaüstü zevk. Zorbaca bir boyunduruk altında halkı ezip. Bu ilkelere göre. papaz. bağış teslim memurları olmuşlardır. Hayrat ve iyilikseverlik bahanesiyle. yani din göstericilerinin en çok işlerine yarayan erdem. Bu vesileyle çoğu kez en kalabalık. yarar sağlamak için. Bu istekli yoksulların halefleri. dünyayı terk edip bir köşeye çekilenler. birçok sofu Hıristiyan. Allah'ın göstericileri. dertlerin önünü almak için. tanrısallığın tercümanlarının yararı olan şeye incelemeden körü körüne inandıran sınırsız bir bönlükten ibarettir. bizim ruhani rehberlerimiz çok zengin olmuşlardır. Yoksul milletler ise (akıl ve mal bakımından yoksul milletler!) bundan dolayı şikayette bulunmak şöyle dursun. Hıristiyan ve Müslüman ülkeler yaygın ve zengin donanımlı hastanelerle doludur. yalnızlığı sevenler. fukaranın mal ve mülküdür" derler ve bu itibarla tasarruflarının kutsal olduğunu ileri sürerler. daha çok insancıl olmaz mıydı? Din. toplumda karışıklık çıkarmaya en çok elverişli kesim olan mutsuzlar. Hıristiyanlığın ilkelerine göre. Bundan dolayı hükümdarlar ve halk. onların sermayesi olmuştur. işsizlik içinde tembel bir hayat yaşadılar. yardım ve sadaka dağıtıcıları. Ancak çok geçmeden bu şevk. imandır. bu ruhanilerin elleri altına tarlalar. Genel sefalet. halkın çalışmasının ürünlerini tam güvenlikle toplamasını sağlamak. denilebilir ki. doğrunun ve batılın. Dinin en çok önem verdiği yoksulluk. gerektiğinde cinayetler işletmek. sefaletzedeler üzerinde nüfuzlarını genişletmiş ve sürdürmüşlerdir. onlar . şaşkınlıkla görülür. Bu erdemin yardımıyla. Bu şekilde. sefaletzedelere mahsus olan mal ve mülkten. hayrat ve iyilikseverlik (yani dini sevecenlik) bahanesiyle yoksulların kanını hayasızca emdiler. bu halkı iyi yönetmek. iyiliğin ve kötülüğün hakemi oldular. refah sağlamak. en çok çalışan. Her dinin esas erdemi. yerini. dünyanın sürekli olmayan servet ve zenginliklerinden kendi istekleriyle vazgeçti. ibadetlerini ve tanrısallık katındaki aracılarla ilgili etkinliklerini sofu halka satmışlardır. Baba mirası mal ve mülklerini yoksullara dağıttılar. kolaylaştırmak. başkalarının felaketinden kendileri için yararlanmayı hep bilmişlerdir. Onlar her yerde yoksul mallarının yöneticileri. sanayi ve ticareti geliştirerek. gelirler.dolu olmazdı. Hıristiyanların rahipleri bize. yoksul düşmüş milletlerin gözleri önünde nimetlenir. akıl yoksulluğudur. Ve özellikle mutsuzlara. en büyük dertler. çılgın bir zevk ve ihtişamı tatmin etmek için onları yoksullaştırdıktan sonra sefalete düşürülen halkın çok az bir kesimini alabilecek muhteşem binalar yapmaktansa. doğaya (yani doğal zevk ve eğilime) bırakmak zorunda kaldı.
AHLAKIN GERÇEK İLKELERİNİ YIKMIŞTIR İnsanlara bir kötülük yapıldığında. dine tabidir. İnsanlara ve hatta doğrudan doğruya hükümdarlara kendilerini yükümlü kılacak ölçüde kudretli bir yasa yapıcı gereklidir" derler. ihtiyaçları. bütün dinlerde rahipler. bu kötü fikirlerden cesaret alan en kötü adamlar. AYİNİ. günahlarının kefareti olarak. ruhaniler. Örtülü iman (yani. kabul etmeye ve uygulamaya yalnız Allah'ın sahip olduğu görevler işlerine gelmediği zaman. Allah'a kurbanlar sunması gerektiğini milletlere ilk kez söyleyen kimse. onu bağışlarla yatıştırması. İnsanlarla Allah arasındaki ilişki ya hiç bilinmez. rahiplerin. insanlar. canilerin vicdanı huzura ve rahata erişir. Bu fikirlere göre. Dine eklenmiş bir ahlak. açıkça Allah'ın göstericilerinin (ruhanilerin. 158. ihanetleri. Bunlar kabahatlerinin tazmini. ister istemez dinin altındadır. Yaratıklarına yapılan bütün tecavüzleri affetmek hakkına sahip olduğu varsayılan. ahuntların) çıkarlarıdır. Gerçi . Bir sofunun gözünde. hırsızlıklarının ve kötülüklerinin kârlarını. en büyük cinayetlere girişirler ve ilahi af ve bağışlamayı niyaz ederek. hocaların. yeryüzünde yapılmış en büyük suikastlerin kaynağı olmuştur. gasp ve yağmacıları. cinayet işlenmesini emretmek hakkına da sahip olması gerekmez mi? 159. kötülük edenleri. Bunun sonucudur ki. Haksızlıkları. insanlara itaat etmekten erdemlidir ve üstündür. cılız fanilerin çıkarından öncedir ve ona üstün gelmelidir. Öte yandan. Din. Allah'ın göstericileriyle bölüşmeye razı olurlarsa. haksız olmak. her şeye gücü yeten zata ödenen uygun bir tazminatla. kötü insanları tatmin edecek ve bunlara cinayet işleme cesareti verecek bir şey var mıdır? Görüyoruz ki. bu kötülüğü yapanın Allah'tan af ve bağışlama istemesi. Ahlak. cinayetleri affetmek gücüne sahip olan zatın. Nefesleri tükeninceye kadar. Allah'a itaat etmek. insani ahlak görevlerinden insanları affetmek hakkına sahiptirler. sürekli çıkarları üzerine kurulmuştur. topluma yapılabilecek saldırı ve tecavüzleri affetmek hakkına sahip bir zatın varlığına ikna etmek kadar. yeryüzü sakinlerinin ilişkileri. yaratıklarının önünde bulunması gerekir. "Allah'ın çıkarı" ya da "Allah'ın şan ve büyüklüğü" bahanesiyle. eşkıyalıklarının. kötü olmak izninin yeryüzünün krallarından alındığı gibi. insanlar birbirlerine. ya da hayalidir. cezasız kalarak zarar vereceklerini sanırlar. bu rahip onları (yani canileri. soyguncuları) tanrısallık adına teselli eder. hahamların. Allah'ı insanlarla birleştirerek. kendiliğinden eylem ve uygulamaya dönüşen iman). göklerin tanrısından da alınabildiğini ve hiç olmazsa. Dünyada hiçbir şeye yaramayan samimi bir pişmanlık karşısında. insanları birbirleriyle birleştiren bağları açık bir şekilde zayıflattı ya da yıktı. Allah'ın gazabının yatıştığını bir rahip söyler söylemez. Allah'ın. bu cinayetleri onardıklarına inanırlar. ahlakın gerçek ilkelerini açık olarak yıkmıştır. Göklerin mutlak hükümdarının çıkarı.için çok kolay oldu. Ancak Allah'ın çıkarları. yapılabilen kötülüğün affının sağlanabileceğini sanırlar. bize tekrarlamakta ısrar ederler. "Bir Allah olmaksızın ahlaki yükümlülük de olmaz.
ödüle yakışır ya da cezaya hak kazanmış. bu Allah gerek konuşmuş gerekse konuşmamış olsun. Yani bu kurallara uymamıza ya da bu kurallardan ayrılmamıza göre. kendilerine özgü doğaları oldukça. Dini ve dinin metafizik ahlakını ciddi olarak inceleyen ve düşünceden geçiren. güncel yaratılışı gereği huzur ve refah istemek. din . yani duygulu bir varlık olması yeterlidir. mutlu ya da mutsuz kılarız. yani duygulu yaratıklar oldukça. nefsin korunması için taşkınlıklardan. insanların. türümüzün refah ve mutluluğuna aykırı bulursak bu ahlakı reddederiz. gerekse olmasın. her aşırılığın kendilerini açık bir şekilde yıkmaya eğilimli olduğunu. silah başına! Allahınızın davası söz konusudur. Başka bir insanda. hazzı sevmek. acıdan korkmak zorunda olan duygulu bir varlığın yaratılışı üzerine kurulmuştur. bu ilişkinin ise bir Allah'ın varlığıyla hiçbir ilgisi yoktur. bu dünyaya ne tarz ve şekilde gelmiş olursa olsun ve gelecek dünyada şansı ne olabilirse olsun. Bu kurallar bizi yükümlü kılar. Bu şekilde. insanın neyse o olması. Bir Allah gerek olsun. toplum halinde yaşayan ve yaratılışları gereği kendilerine hiçbir iyilik yapmayanı aşağılamak ve mutluluklarına engel olanlardan tiksinmek zorunda olan duygulu varlıkların üzerine kuruludur. akıl erdirilmeyen bir dine. Allah'a tecavüz edildi. Ben duygulanıyorum. kendisine uygun olmayan duyguları kışkırtmaktan korkması gerektiğini bilmesi için. 160. güvenilir bir elle yarar ve zararını tartan kim olursa olsun. asılsız korkulara ne ihtiyaçları vardır? "Kanundan önce günah yoktur". zorunlu kılar. VE İNSANIN DOĞASINA ZITTIR Bir ahlakın iyiliğine ancak insanın doğasına uygun olmasıyla karar verebiliriz. olaylar arasında sonsuz ve zorunlu ilişkilerden doğar. duygulanan ve düşünen bir varlığın. hakkında hiçbir fikirleri bulunmayan ilahi yaratılıştan değil. acı çektirici olandan ayırması için. ya da doğrudan doğruya insan doğasına aykırıdır. gizli yönleri olan.ahlaki görevle ahlaki yükümlülük bir yasa gerektirir. kendimizi saygıya değer ya da aşağılayıcı. yürürlükte olmayan bir yasa yapıcısına. kendilerince bilinebilir olan tabulardan ortaya çıkar. Kendisine haz olanı. Bir adamın kendisine yararlı ya da zararlı olanı bilmesinin mümkün olması için. Kendi kendisine zararlı olmayı bile insana yasaklayan yasa. İnsanı başkalarına kötülük yapmamak ve onlara iyilik yapmak zorunda bırakan yasa. bilmedikleri. dert ve sıkıntıdan sakınmak. sevgiye değer ya da iğrenç. insanın hemcinsine muhtaç olması yeterlidir. bilebildikleri. Bu özdeyiş kadar yanlış bir şey yoktur. ancak bu yasa. ahlakı da insan türünün çıkarına aykırıdır. zulümlerden sakınmak gerektiğini. öteki adamın da kendisi gibi duygulu bir varlık olduğunu bilmesi yeterlidir. insanların görevleri aynı kalır. duygulanmaktan ve düşünmekten başka hiçbir şeye ihtiyacı yoktur. başkaları tarafından sevilmek için onlara iyilik etmek gerektiğini ve kötülük etmenin. din de. hem kendisi hem başkaları için yapması gereken şeyi keşfetmesi için. inanacaktır ki. intikam ve kin kışkırtan en güvenilir araç olduğunu anlamaları için. tanımadıkları bir Allah'a. "Ey ahali. Bu durumda. görmedikleri. Bu karşılaştırmaya göre. İnsanların yaratılışlarının kuralları. bir başkası da benim gibi duygulanıyor: Bütün ahlakın esası işte budur.
Bir hükümdar için buhurdana vaziyet etmek. Hükümdar sahibi dayanıklı olduğu ve uyruğunun sevgisinden emin olduğu zaman. din büyüklerini ister istemez kendilerine rakip ya da hüdavent yapmışlardır. Dinin siyasetle ortaklığı. Dinin önemine ve hukukuna inanan bir hükümdar. yani dinin istediği adaletsizlikleri iyileştirmek istemek kadar hiçbir şey tehlikeli değildir. toplumun bütün bağlarını kırmış ve insan türünü kendi kanına ve gözyaşlarına boğmuştur. ruhbanın. nazırların her girişimine muhalefet ettikleri görülüyor. nizamiye ve şeriye adıyla iki tür meclis) getirdi. ilahi yetkinin. benliklerini her ilişkide ruhani saltanata bırakıyor. Bu durumda. biri cismani öteki ruhani iki hükümdara hizmet etmek kadar zor bir şey yoktur. bu gerçeği inandırıcı bir şekilde kanıtlayan bir şey yoktur. iki efendiye. göksel hükümdarın mutlak üstünlüğünü çoğu kez hissettirmeleri şaşkınlığı gerektirir mi? En büyük güç ve yüceliğin. GEREKSE KAVİMLER İÇİN NE KADAR KÖTÜ OLDUĞU HAKKINDA Bu dünyanın hükümdarları. nüfuz ve kuvvetlerini Allah'tan aldıklarını onaylayarak. 161. Tanrısal hukuka. hükümdarlar ve ahali. iki adliye. bazen. onun kölesi oluyor ve onun ellerinde uysal bir araçtan başka bir şey olmuyorlardı: Artık bu mutlu zaman yoktur! Bazen en sofu hükümdarların. cismani hükümdarın makul niyetlerine katılmak zorunda kaldı. tanrısallığı ülkelerinin yönetimine ortak ederek. mülk ve akarlarına dokunulduğu zaman olduğu kadar. Çoğu kez direndikleri. yani ruhbanın çıkarları önünde geri çekilmek zorunda kalmıştır. hükümetlere iki katlı bir yasa (iki mahkeme. rahipler. hiçbir zaman "Allah gazaba gelmez"! İnsanların metafizik düşünceleri. iman kaynağına. mantıki ve ruhani saltanatın hukukuna daha çok inandıkları için. karşı oldukları ruhani saltanat karşısında birçok hükümdarın tavır ve hareketleri kadar. ruhani kudret ve yüceliğe baş eğmeye zorunlu olduğunu. hükümdarlara. dini görüşleri. kendileri de anlaşamayan birkaç ilahiyatçının delicesine hayalleri ve garip varsayımları. ister istemez.tehlikededir! Vurun dinsizliğe! Küfre! Allahsızlara!" Ahalinin hiçbir zaman hiçbir şey anlamadığı bu müthiş kelimelerin büyüleyici kuvvetiyle ruhaniler. Allah'ın yeryüzündeki gölgesi (zıllullah) olarak geçinerek. Göksel gazabı tahrik etmiş ve yeryüzünde bu kadar yıkım yapmış olan önemli şeyler tesadüfen incelenecek olursa. kralları tahtlarından indirmek. Ancak hükümdarların yetkisi çoğu kez. Ruhaniler tarafından yorumlanan ilahi yasa (şeriatı ilahiye) çoğunlukla hükümdarın yasasına ya da hükümetin çıkarına muhalif oldu. cismani hükümdarlara birçok kez bildirmemişler midir? Özellikle uyruklarından istedikleri şeyde birlik olmadıkları zaman. görülür ki. iki hukuk. mal. rahiplerin ayrıcalıklarına. ancak bu düşünce ve bu görüşleri çıkarlarına uygun gördükleri zaman etkili olur. insanları birbiriyle boğaz boğaza getirmek durumunda bulundular. yaratılışları üzerinde. Allah'ın yasası. kendilerine Allah'ın nazırları gözüyle bakanların. bu dinin rahiplerinin emirlerini saygıyla kabul etmeye ve bu emirlere bizzat tanrısallığın emirleri gözüyle bakmaya vicdanen zorunlu değil midir? Bir zaman oldu ki. her zaman milletleri ayaklandırmak. Din korkusuyla tümüyle birleşmiş ya da Allah'ı için saygıyla dolu olan "Monark" rahiplerinin. din büyüklerinin huzurunda hep secde halinde bulunması ve . iç savaşlar çıkarmak.
"zatı ecellü ala"nın kudret ve büyüklüğüyle boy ölçüşmek hakkına sahip olan bir kudret ve büyüklük var mıdır? 162. Bununla birlikte. bu iyi peccavinin tam bir samimiyetle söylendiği görülmez. toplumdan elde ettikleri büyük çıkarlar karşılığında.yerine kimsenin metanetle inanamadığı hayali nedenler. Çevremizde kimse yoktur ki. bir komedyen üzerinde bir espiri. cezalarından çok korktuğunu söyler ve herkes insanların hükümlerinden. Yerküresi üzerinde. Bilinmeyen ya da uzaktaki ceza ve eziyetler. kurnazca meselelerden. halka gerçek hangi yararları sağlarlar? Ahaliden aldıkları servetlerin. varsayımlardan. bir rütbe. bu kutsal vaizler ne yıkıma sebep olurlardı! Çoğu milletler için hüdalarına ibadet kadar ağır ve yıkıcı hiçbir şey yoktur. "zatı ecellü ala"nın tehditlerine hemen her gün üstün gelir. bunlar hüdalarının göstericileri rolünde ilk sırayı işgal etmekle kalmazlar. vaatlerinden çok daha etkili olur. iyi bir peccavinin* yeterli olduğu bize temin edilmez mi? Bununla birlikte. bu ateşlere karşı kendilerini temin edemedikleri takdirde. toplumun mallarının en geniş kısmını elinde bulundururlar ve hemşehrilerine sürekli olarak vergi koymak hakkına sahip bulunurlar.onlara gerçek hükümdarları gözüyle bakması gerekirdi. Her yerde. bu fikirlerin insanları daha iyi yaptığını ya da bunlardan çoğunun zihninde en hafif çıkarlara denk geldiğini görüyor muyuz? Herkes Allah'ın hükümlerinden. ince sorulardan. Allah'ın gazabından korkusu. Bir maaş. çoğunlukla devletlerin yine ahalinin kanıyla ödemek zorunda olduğu sonsuz çekişmelerden başka bir şey veriyorlar mı? 163. dikili bir darağacından ya da ibret olsun diye asılmış bir adamdan daha az etkilidir. nimetlerin bedeli olarak onlara sırlardan. açık bir şekilde karşı olduğu için. Uyruklarının batıl inançlarını sürdürmekte çıkarları olduğunu gören hükümdarlar. gasp yoluyla kazandıkları malları geri verdikleri çok ender görülür. cehennemin azaplarını ve cennetin zevklerini unutturmaya yeter. maruz olacaklarına kuşkusuz inanırlar. "Zatı ecellü ala"nın bu göstericileri. törenlerden. bir hükümeti karışıklığa uğratmak konusunda anlaşsalardı. Herhalde büyük hırsızların. efendisinin gözünden düşme korkusu kadar büyük olsun. gerçek nedenleri ahlaktan uzaklaştırır. İnsanlar sonsuz ateşlere. Ancak. Herkes. halkın üzerinde. cezalarından kurtulacağına emin olduğunda ihtiraslarına tabi olmakta tereddüt etmez. cezalandıran ve ödüllendiren bir Allah'a sağlam bir şekilde inandığını bize temin eder. -sağduyuya. Ahlakın en sağlam dayanağı geçinen din. ender olarak yürürlükte olan kudretler korkusu kadar kuvvetli olur. ölürken bile. Kibar bir kişi üzerinde bir zarif söz. istedikleri zaman konuşmak ve milyonlarca uyruğun ihtiras ateşini Allah adına alevlendirmek hakkına sahip olan demagogların oluşturduğu ve oluşturabileceği etkiyi iyi düşünmüşler midir? Çoğu kez yaptıkları gibi. . Bir kadının okşamaları. Yürürlükte olmayan kudretler korkusu. dinin bütün korkunç haberlerinden. Tanrısallığın gazabını yatıştırmak için. Herkes bir cehennem ve bir cennetin varlığına inandığını söyler. bir ünvan. akıl almaz ham hayaller koymak üzere.
servetlerinin bir bölümünü vakfederek, bu dünyada servet edinmelerinin tarzı hakkında pek gönlü rahat olarak ölmeyen dolandırıcı sofular çok azdır. * Latince bir kelimedir, "günah işledim" demektir. 164. Dinin ve dinin yararlarının en hararetli savunucularının itiraflarına göre, samimi olarak hidayete erenler kadar ender olan hiçbir şey yoktur. Buna şu da eklenebilir: Hidayete erme kadar, toplum için verimsiz olan hiçbir şey yoktur. İnsanlar, ancak dünya kendilerinden usandığında dünyadan usanırlar. Bir kadın, dünya artık kendisinden hoşlanmadığı zaman, kendisini Allah'a verir. Onun gururu, sofulukta, kendisini ilgilendiren ve cazibesinin yıkıntısını onaran bir rol bulur. Kılı kırk yaran ibadet meşguliyetleri, ona vakit geçirtir. Entrikalar, arabozucu yalan dolanlar, dini konuşmalar, söylevler, kınamalar, din gayretkeşliği, ona, sofular zümresi içinde ün ve saygı kazanma araçları sağlar. Sofular, Allah'ın ve rahiplerinin hoşuna gitme yeteneğine sahiplerse, toplumun hoşuna gitme ya da topluma yararlı olma yeteneğinde değillerdir. Din, bir sofu için bütün ihtiraslarını, gururunu, geçimsizliğini, gazabını, intikamını, sabırsızlığını, kuyruk acılarını örtmek ve bunları doğru göstermek için bir perdedir. Sofuluk kendisine zorbaca bir üstünlük takınır ki, içtenlik ve dostluktan yumuşaklığı, sevecenliği ve neşeyi kovar; başkalarını sansür etmek, inanmayanları Allah'ın en büyük şan ve yüceliği adına yakalamak, parçalamak hakkını kendine verir. Zahit olmak, sofu olmak ve toplumsal yaşamı gerektiren hiçbir erdem ya da sıfata sahip olmamak, çok olağandır. 165. NE DE AHLAKA GEREKLİDİR Toplumların huzuru için, "öbür dünya" inanışının büyük önemi olduğu temin edilir. Sanılır ki, bu inanış olmaksızın, dünyada insanların artık iyi davranma nedenleri yoktur... Dünya üzerinde tavır ve hareket tarzının nasıl olması gerektiğini her aklı başında insana hissettirmek için, korkutmalara, masallara ne gerek vardır! Bizi kuşatan kimselerin onayına, saygısına, hüsnü teveccühüne hak kazanmakta; toplumun kınamasına, aşağılamalarına, tepkilerine neden olacak hareketlerden sakınmakta büyük yararımız olduğunu her birimiz görmüyor muyuz? Bir ziyafetin, bir sohbetin, bir ziyaretin süresi ne kadar kısa olursa olsun, bu ziyafette, bu sohbette, bu ziyarette herkes, kendisi ve başkaları için terbiyeli, zarif olana yakışır biçimde, beğenilecek biçimde rol oynamak istemez mi? Yaşam bir geçitten başka bir şey değilse, bu geçidi kolaylaştırmaya çalışalım; bizimle birlikte yolculuk edenlere uyum sağlamada kusur edersek, bu geçit kolay olmaz, güvenlik ve esenlikle sona ermez. Karanlık, belirsiz düş ve kuruntularıyla hüzünlü bir şekilde meşgul olan din, insanı ancak bir hacı olarak tasvir eder. Bundan şu sonucu çıkarır: Daha güvenilir gezi yapmak için, insan yolculuğu yalnız yapmalı, rastladığı hazlardan, hoşlanacağı şeylerden vazgeçmeli, yolun yorgunluklarını ve can sıkıntılarını yatıştıracak eğlencelerden kendisini yoksun bırakmalıdır. "Stoik" ve sıkıcı bir felsefe, bazen bize, din kadar az makul öğütler verir. Ancak, daha aklı başında bir felsefe, bizi, hayat yollarına güller saçmaya, kuruntuları ve "panik" korkularını bu yollardan defetmeye,
çıkarımız gereği, gezi arkadaşlarımızla birlik olmaya, çoğunlukla uğradığımız eziyet, sıkıntı ve güçlükleri sevinçlerle ve namuslu eğlencelerle unutmaya davet eder. Bu aklı başında felsefe, bize hissettirir ki, yolculuğumuzu hoş ve sıkıntısız bir şekilde yapmak için, bizzat kendimize zararlı olabilecek şeylerden sakınmamız ve bizi yol arkadaşlarımızın gözünde iğrenç kılabilecek şeylerden büyük bir dikkatle kaçınmamız gerekir. 166. DAVRANIŞLARINDA DÜRÜST OLMAK İÇİN, BİR SOFUDAN DAHA ÇOK NEDENLERE SAHİPTİR Bir dinsizin iyilik yapması için, ne sebep ve gerekçeleri olabileceği sorulur. Kendi kendisine beğenilmek, hemcinslerince heğenilmek, mutlu ve rahat yaşamak, varlıkları ve tabiatları, gerçek içyüzünün bilinmesi mümkün olmayan bir zatın varlık ve tabiatından daha çok bilinen ve güvenilen insanlar tarafından sevilmek ve saygı duyulmak sebep ve gerekçeleri vardır. "İlahlardan korkmayan kimse, bir şeyden korkabilir mi?" İnsanlardan korkabilir; aşağılanmaktan, rezil olmaktan, yasaların cezalarından ve intikamdan korkabilir. Sözün kısası, kendi kendisinden korkabilir; hemcinslerinin düşmanlığına uğramış ya da buna hak kazanmış olduğunu bilen herkesin hissetmesi gereken vicdan azaplarından korkabilir. Vicdan, kendileriyle birlikte yaşadığımız kimselerin saygı ya da kınamasını hak edecek şekilde hareket etmiş olduğumuz hakkında kendi kendimize yaptığımız tanıklıktır. Bu vicdan, insanlar hakkında sahip olduğumuz kesin ve açık bilgi ve eylemlerimizin insanlarda ortaya çıkarabileceği duygular üzerinde kuruludur. Sofunun vicdanı, Allah'ın hoşuna gitmiş ya da gitmemiş olduğuna inanmaktan ibarettir! Allahı'nın belirsiz ve kuşkulu işleri ve niyetleri; ancak güvenilmeyen ve tanrısallığın içyüzü hakkında kendisinde fazla bilgi bulunmayan ve onun (yani Allah) için geçerli ya da geçersiz şeyleri belirlemek konusunda çok az müttefik olan kimseler tarafından açıklanır ve yorumlanır. Sözün kısası, inanan insanın vicdanı, kendileri de toplumdan uzak bir vicdana sahip olan ya da çıkarları gerçek ışığını söndüren kimseler tarafından yönetilir. "Bir tanrıtanımazın, bir dinsizin vicdanı olabilir mi? Gizli kötülük ve suçlardan, başka insanların bilmediği ve dolayısıyla üzerlerine hiçbir hüküm ve nüfuzları geçmeyen cinayetlerden çekinmek için, bir tanrıtanımazın sebep ve gerekçeleri nelerdir?" Bu tanrıtanımaz sürekli bir tecrübeyle emin olabilir ki, (yaradılıştan geçen etki ve tepki yasasının doğal sonucu olarak) kendiliğinden cezasını bulmayan hiçbir kötülük yoktur. Kendisini korumak istiyor mu? Bu durumda, sağlığına zarar verebilecek bütün suistimallerden çekinir. Kendisini kendisine ve başkalarına yük edebilecek çökmüş bir hayat sürmek istemez. Gizli cinayetlere gelince; kendi gözlerinde utanca, sıkıntıya uğramak, kızarmak korkusuyla, elinden asla kurtulamadığı bu korkunun etkisiyle, gizli cinayetler işlemekten çekinir; akıl ve insafa sahipse, namuslu bir adama karşı beslemesi gereken saygının değerini bilir. Ayrıca, beklenmeyen ve akla hayale gelmeyen durumların sonucu olarak, sırrını öğrenmekte çıkarları olduğunu hissettiği kimselerin, gerçeğini öğrenebileceğini bilir. İyilik yapmak için bu dünyada hiçbir neden bulmayan kimseye,
ahiret, hiçbir neden vermez. 167. ÇOK ADİ BİR KRALDAN ÜSTÜNDÜR Teist bize der ki, "Teori bakımından, ateist ve namuslu bir adam olabilir, ancak yazıları siyasi Allahsızlar ortaya çıkarır. Hükümdarlar ve nazırlar; artık Allah korkusuyla durdurulamayacağı için, tereddüt etmeksizin en çirkin suistimallere koyulurlar." Taht sahibi bir ateistin (ne ölçüde varsayılırsa sayılsın) ahlak bozukluğu, ateist olmayan ve hatta çoğu kez çok dindar ve sofu olmakla birlikte cinayetlerinin ağırlığı altında cihanı inletmekten geri kalmayan birçok fatihin, zorbanın, zalimin, açgözlünün, kötü ahlaklı nedimlerin ahlak bozukluğundan daha şiddetli ve daha zararlı olabilir mi? Bir ateist hükümdar, dünyada, hepsi dini ile cinayeti birleştirmiş olan bir Philippe II, bir Louis XI, bir Richelieu kadar kötülük yapabilir mi? Ateist hükümdarlardan daha az görülen bir şey yoktur. Ancak çok kötü ve çok dindar zorbalar ve nazırlar kadar da bol bir şey yoktur. 168. YETERLİDİR Muhakemeye, düşünmeye girişen her insan, görevlerini öğrenmekten, insanlar arasındaki ilişkileri keşfetmekten, kendi yaratılışını düşünmekten, ihtiyaçlarını, eğilimlerini, arzularını belirlemekten, seçmekten ve kendi mutluluğu için gerekli olan kimselere borçlu olduğunu görmekten kendini alıkoyamaz. Bu düşünce, topluluk halinde yaşayan bireyleri, kendileri için en esaslı ahlak bilincine doğal olarak eriştirir. Kendisini gözden geçirmeyi, eşyanın ilkelerini incelemeyi ve araştırmayı seven her insanda, çok tehlikeli ihtiraslar bulunmaması bilinen ve kuraldışı ahlaki durumlardandır. En kuvvetli ihtirası gerçeğe ulaşmak, en büyük teorik isteği de gerçeği başkalarına göstermek olur. Felsefe, kalbi ve zekayı eğitmeye özgüdür. Ahlak ve namus yönünden düşünen ve muhakeme eden kimse, asla muhakeme etmemeyi ilke sayan kimse üzerinde açık bir üstünlüğe ve önceliğe sahip değil midir? Cehalet, rahiplere ve insan türünün ezicilerine yararlıysa da, toplum için çok zararlıdır. Aydınlık kültürden yoksun olan insan, muhakeme yetisini kullanamaz. Muhakeme ve kültürden de yoksun olan kimse ise, her an cinayete sürüklenebilen bir vahşidir. Ahlak ya da görevler bilimi, insanın ve ilişkilerinin incelenmesiyle kazanılır. Kendi kendine asla düşünmeyen kimse, gerçek ahlakı bilmez ve erdem yolunda pek emin olmayan adımlarla yürür, insanlar ne kadar az muhakemede bulunurlarsa, o kadar kötüdürler. Vahşiler, hükümdarlar, makam sahipleri, halkın ayaktakımı, insanların en kötüleridir. Çünkü, insanların en az düşüncede, en az akıl yürütmede bulunanlarıdır. Sofu asla düşünmez ve kendini akıl yürütmekten korur. Bir görüş ileri sürmekten, her inceleme ve araştırmadan korkar, her sultayı izler. Ve çoğunlukla toplumdan uzak bir vicdan, hatalı bir vicdan, ona, kötülük yapmayı kutsal bir görev kılar. İnanmayan, körü körüne iman etmeyen kimse akıl yürütürse tecrübeye başvurur ve tecrübeyi, inceleme yapılmaksızın verilen karara tercih eder. Eğer iyi akıl yürütür, iyi muhakemede bulunursa vicdanı aydınlanır. Ham hayallerinden başka nedenleri olmayan ve aklı asla dinlemeyen sofudan çok gerçek nedenler; iyilik etmek, dürüst davranmak için gerçek gerekçeler bulur. İhtiraslarını dengelemesi, ihtiraslarına karşı durması için, yeterli
açgözlülerin. Görüşler. bu ilkeleri başkalarına vazedenlerin mizaçları üzerinde ancak çok zayıf bir etki yapar. bu tavır ve davranış bozukluğu onların görüşlerinin değil. bağnazların ve rahiplerin ihtiraslarına uygun düşer. ÇÜNKÜ DİN SAÇMADIR VE RAHİPLERİN ALLAH'I KÖTÜ VE KORKUNÇTUR Her düşünen. eylemlerine uygun kimseler kadar. dünyada ender hiçbir şey yoktur. Birçok kimsenin tanrısal saydığı Hıristiyanlık ahlakının sert ilkeleri. çıkarları ve alışkanlıkları yüksek teorileriyle asla uyuşmaz. her günkü tecrübeye göre. bir zina eden. Bunlar. hoşgörülü. yaratılışlarının eseridir. Fikirleri ve sözleri. bir mümin olunduğu halde. mutlu bir mantıksızlıkla. vazettiklerini yapmamızı ve yaptıklarını yapmamamızı bize hep söylemezler mi? Din taraftarları. İnsanları yaratılışlarıyla (yapılarıyla) değerlendirelim ve görüşlerini de. ya da görüşü aracılığıyla yaratılışı hakkında karar verilmek istenirse. körü körüne inanmayanlara çoğu kez "zındık" derler. Niçin bu fikirleri uygulamazlar? Şunun için: Mizaçları. az iyiliğe karşılık pek çok kötülük ortaya çıkarırlar. Dini görüşler. Mümin olmayan birçok kimsenin tavır ve davranışı bozuk olabilir. her muhakeme eden insan. çünkü bu görüşler çoğu kez zorbaların. hep yanılma tehlikesine düşülür. dini ilkeler hep bir yana atılır. Çünkü. birçok noktalarda cahil bulunabilir ve çok kötü muhakeme yürütebilir. Çok dindar bir adam. Bir çapkın. Dini görüşler zararlıdır.ölçüde güçlü değil midir? Kendisini zaptetmesi gereken en gerçek çıkarları tanımayacak kadar dar kafalı mıdır? Bu durumda. akla uygunluğuyla ve insan türüne yararıyla değerlendirelim. İnsanın yaratılışı aracılığıyla görüşü hakkında. hiçbir şeye inanmayan katilden daha az mı korkulu ve sakıncalıdır? Sofu bir zorba. muhakeme . kan dökücü bir dinin toplumdışı ve acımasız ilkelerine rağmen. hiçbir şeye inanmıyormuş gibi davranılır. beğenilmeyen tabiatlı ve kötü olur. Ama yaratılışları bu görüşlere ne yapar? Dolayısıyla ahlaksız bir adam. eylemleri ve davranışlarıyla da görüşleri hakkında karar vermeyelim. iyi bir astronomi bilgini. İnsanlar hakkında görüşleriyle karar vermeyelim. iyi bir mantıkçı. bu dinin yasakladığı yaratılış yolunu izlemekten geri kalmayan birçok müminden ne daha kötü. ancak bu görüşler mizaçlarına. yaratılış üzerinde. bu çıkarların kuvvetlerine tekabül edecek bir kuvvet olmaya yeteneksizdirler. dine ve yüksek ahlak kurallarına rağmen. çarçabuk inançsız olur. 170. Ateşli arzularla karşılaşıldığında. dinin ilkeleri karakterinin yumuşaklığıyla uygun düşmez. iyi bir metafizikçi. ne daha iyi olur. sofu olmayan bir zorbadan daha az mı zorbadır? 169. ihtiraslarına. iyi bir tartışmacı olamaz mı? Söz götürmez bir yaratılışla. Bundan dolayı. bazen acıyan. bize kimden gelirse gelsin önemi yoktur. bu durumda. iyi bir mimar. bunların tecrübeye. bir külhanbeyi. mümin bir katil. O zaman. iyi bir tabip. Gerçek söz konusu olunca. bir dolandırıcı. insanların büyük çoğunluğunun çıkarlarına denk gelmeye. O zaman. ahlak hakkında en doğru fikirlere sahip olduklarını çoğu kez bize gösterirler. Ancak. çıkarlarına uygun olduğunda etkili olur. Dini görüşlerin hiçbir yararlı etkisi yoktur. Çünkü. ılımlı olur.
renkten renge giren bir kararsızlıkla kendini gösterir. tanrısallık.ona kanıtlar ki. sonunda efendilerini sevdiklerine kendilerini ikna eden esirler gibi Allah'a ibadet ederler. içtenlikle sevemeyecek ölçüde Allah'larından korkarlar. mahvolmasını istememek mümkün müdür? Yürekleri isyan ettiren ve düşmanlığı reddetmeye yürekleri mecbur kılan. İnsanlar. rahatsızlıklar içinde yaşarlar. Korku ve endişeden uzak rahat bir duyguya sahip olan insan. titreyerek yaşlanır ve her durumda ezici sıkıntılar. onların insan ruhundaki saltanatını da yaşatır. bir yanlışlık. Kötü ahlakın derin kökler saldığı kötü adamları etkileyemeyecek ölçüde zayıf olan dini vaatler. asla mutlu yaşanmaz. Rahipler. o kadar korkunç. ruha acıdan ve rahatsızlıktan başka bir şey vermeyen bir hüdavendin yok olmasını. Allah'ı sevmek yükümlülüğünün kaldırılması gerektiğine ikna oldu. Çünkü görür ki. Bu ise. Çünkü kadıncağızları ve çocukları korkutmak için yapılmış hayaletlerin önünde titreyerek yaşamını geçirmenin rahatsız olduğu kadar. insan türü üzerine düşmüş en büyük karışıklıkların. Din ise. Allah'tan o kadar kötü. bütün hayatları boyunca bu boyunduruğu taşır. bir ifrit. o kadar erkenden titremeye. ilahları yarattığı gibi. Fikri. insanlığın bütün ürünlerinde bir eğrilik. din. sağlam ahlaklı insan da dinini araştırır ve onu zihninden uzaklaştırmak için çok sayıda yasal neden ve gerekçelere sahip olabilir. onun olmasını istiyorsunuz. ancak titreyerek taşıdıkları boyundurukları çabuk sarsar ve atarlar. yararsız olduğunu da anlar. o kadar yasakçı bir zat yapmışlardır ki. ilahiyat bir hayal uykusu dokumasından ibarettir. Ruhlar zayıf ya da korkak olursa. Nasraniyet (Hıristiyanlık) dininin bilginleri. KORKUDUR Korku. ezer. 172. inanmaz olur. gerçekte olmayan hayaletlerin kendilerini çarpmasından korkarlar. Hep titrenildiği zaman. bunlardan birçoğu. Sofular. korkmaya alıştırılmışlardır ki. Saint Thomas aklını kullanmaya başlar başlamaz insanın Allah'ı sevmek . Büyüklük ve kuvvetinin pençesinden kurtulmak olanaksızlığı karşısında dalkavukluk etmek zorunda olan ve yalan söyleye söyleye. rahiplerin tanrısallığı tasvir etmek için kullandıkları kara renklerdir. tanrısallığın adından. Ruhlar cesaret ve kuvvete sahip olunca. Bu korkudan bir an kurtulurlarsa. Pekala! Onu sevmiyorsunuz. hemen hemen hiç muhakeme etmeyen külhanbeylik bazen din yokluğuna sevk ederse. sağduyunun bütün ilkelerine karşıdır. kuvvete sunulan ve kalbin asla katılmadığı tutsakça ve ikiyüzlü bir bağlılıktan başka bir şey değildir. Evet. insanları mutlu etmek şöyle dursun. gizli vicdanlarında Allah'ın var olmamasını istemeyecek pek az insan vardır. Refahını ve kişisel huzurunu arayan kişi. bir gulyabani olmuştur. en büyük felaketlerin birinci kaynağıdır. onları usandıran bir cin. endişeli hayalgüçlerini aralıksız tedirgin eder. Kaçınılmazlığı erdem yaparlar. 171. Ey sofular. İbadet edenlerin mabutlarına ve kölelerin efendilerine sevgisi. bıktırır. Allah'larını sevilmeye o kadar az layık olarak oluşturdular ki. ey ibadet edenler! Korkunç bir Allah'a tapıyorsunuz. dini inceler ve kendisini aldanmaktan kurtarır. daha az samimi bazı bilginleri titretecek bir küfür oldu.
en tam inançsızlığa ve imansızlığa. Sotus ise. Hıristiyanların ruhani rehberlerinden bazıları. Allah'ı. Ona borçlu olduğumuz tek sevgi budur. rahiplerinin kafalarında bu kadar açık bir şekilde değişen bir Allah'ın varlığı hakkında nasıl kuşkuya düşülmez? Şekilsiz çelişkiler yığınından başka bir şey olmayan bir "Allah". sevmemeli mi?" önemli meselesi kadar. Allah'ın ciddi. bize rahatlık vaat etmez. 173. Ancak ne zaman sevmeli? Bunun belirlenmesini size bırakıyor. cizvit Sirmont ona. P. Ciddi. "Allahyılda bir kez sevilmelidir" diyor. Allah bütün yürekle sevilmelidir" derler." der. Aynı cizvit Sirmond şöyle devam eder: "Allah. Daniel gibi ötekilerse. red ve inkar edilmez? . "can çekişirken Allah'ı sevmek yeterlidir". "bütün sertlik ve şiddetlerine rağmen. neşesiz. yalnız dimağlarında mevcut olan bir ham hayal hakkında müttefik olabilirler mi! Allah'ın göstericileri (yani din imamları) arasında. Herkes kendisine göre bir Allah yapar. insan nasıl sarılmaz? Fikri. Eğlenceye. Daha az asanpesent (kolay beğenen) olan Hurtado. "Allah sevgisinin üzücü boyunduruğundan kurtulmak 'yeni ittifak'ın (yani İseviliğin) bir ayrıcalığıdır. en bozuk insanları inandırmaya elverişli çizgiler ve mizaçla tasvir ederler. kesin olmayan bir şey yoktur. yüzü gülmez olabileceğini tasavvur edemez. ALLAH VE DİN. tiksinmeye değer" görünür. Kolay ilişkiye girebilmek için. Allah'ı. Henriquez "Her beş yılda bir kez sevmekle".zorunda olduğunu öne sürdüğünden. düşmanları olan cizvitlerden daha sevimsiz hale getiren "Jansenist"lere. hep insanın karakteridir. "dinsizlik ürünü. "bu çok erkendir" diye cevap verir. "Allah sevilebilir mi. üzerinde asla ittifak edemediği ilkeler karşısında. hırçın. Suarez "Allah'ın arada sırada sevilmesini istediğini" ek olarak açıklıyor. Başkalarına öğretenlerin bile. Cizvitler kendilerine taraflar çekmek için. Ona itaat etmek ve emirlerini uygulayarak sevmek yeterlidir. yumuşak ve elde edilmesi kolay bir Allah kabul edenlere gözlemci gözüyle bakar. "her pazar sevmekle" yetiniyor. Cizvit Vasquez temin eder ki. kendilerini tarafsız bir göz sayanların güvenini sağlayacak içerikte değildir. "titreten" bir Allah ister. Sirmond bunların hangi esas üzerinde kurulmuş olduğunu soruyor. kendine benzeyen. ya da Allah'ı sevmeli mi. sert mizaçlı adam. ÇELİŞKİLİ FİKİRLER KANITLAR Kİ. hazlara dalan neşeli adam." Kendisine atfettikleri başkaldırıcı sertlikle. küfür. O zaten kendisini sevmeyi ve kendisine hiç düşmanlık etmemeyi bize pek emretmemiştir. elde edilmesi kolay bir Allah gereklidir. "Bu kadar dinbilgini ve üstadının bilemediği kuralları kim bilebilir?" diyor. Cizvit Pintereau daha uzağa gider. çekişmeler kaçınılmazdır. Dinden dönmeler. ona. Hıristiyanlar için. haşin. sürekli olarak artan ve kıyıcı olduğu kadar da bitmez tükenmez olan çekişmeler. kendisini aşk muhabbetiyle sevmemizi bize emretmez ve kendisine gönlümüzü vermek şartıyla. Allah'ı sevmenin Hıristiyanlık erdeminin en kahramanca hareketi olduğunu ve insanoğlunun zaaflarının bu kadar kolay artamayacağını söyler. bu inanç tarzı. işin sonunda nasıl tümüyle atılmaz. Kendisi de bu konuda bir şey bilmiyor. İnsanlar tümüyle birbirinin aynı olmayacak şekilde düşmanlık içinde olduklarından ve değiştiklerinden. P. karara varılamamış. HAYALGÜCÜNÜN HAM HAYALLERİNDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR Allah'ın karakterini belirleyen. Bu şekilde.
Bununla birlikte. hocalar. inançsızları inançsız yapan nedenin yalnız ihtiraslar olduğunu tekrar ederler. bu kanıtların. İnsanların budalalıkları. Her dönemde. boş ve batıl fikirlerinden kim yararlanıyor? Rahipler. Allah hakkında bilgi almak için. 175. birbirini küfür ve dinsizlikle suçlamakla. size kazançlar. diri diri yakılmak için . hahamlar. kanıtlarının ürünü ne oldu? Meseleyi aynı noktada bıraktılar! Hiçbir şey kanıtlamadılar. ödenekler alıyorsunuz ve insanları doğru yola çağıranları ve uyaranları cezalandırıyorsunuz. Yeryüzünde insanların cehaletinden. Hiçbir adam sebepsiz. kötü savunmuş olmakla suçlayan meslektaşlarının sitemini kışkırtmaktan başka bir şey yapmadılar. bağışlar. bize her gün. Düşüncelerinin. Ey hüdanın rahipleri. servetler veriyor? Rahiplere ve her dinden meslektaşlarına. bizzat ilahiyatçıları da tatmin edecek şekilde asla kanıtlanmış değildir. bilgiye. gerçeğe.. şiddetli azaplarından korkacakları olduğundandır" derler. Ey rahipler! İnsanları aldattığınız için ödüllendiriliyorsunuz. Önce kanıtları inceleyelim. gerekçesiz hareket etmez. bunları bildirenlere zincirlerden. insanlar için en ilgi çekici olan bu gerçeğin kanıtlanması için yeni kanıtlar hayal etmekle meşgul derin düşünürler görüldü. En yararlı gerçekler. Zaten onların Allah fikrini zihinlerinden silmek istemeleri Allah'ın şiddetli hükümlerinden. işkencelerden. sebep ve gerekçeleri daha sonra inceleriz. gurur ve arzudur. "Ateistleri ortaya çıkaran. birbirini acımasızca kahretmekle meşgul gördüğümüz rahiplere. ihtirasların inanmayanlara vücut verdiğini söylüyorsunuz. Her ülkede akla. insanların güvenine pek layık olmayan bazı efendilerin peşinde giden birçok müminin kanıtlarından daha doğru ve aklı başında olup olmadığını görelim. Pekala! Sizler bu dini ve ham hayallerini savunurken ihtiraslardan ve çıkarlardan gerçekten tümüyle uzak mısınız? Rahiplerin bu kadar çabasına ve gürültü patırtılarına konu olan dini ödenekleri (evkaf gelirlerini) alan kimlerdir? Rahipler. İNANÇLI GEÇİNEN RAHİPLER VE HER DİNDEN MESLEKTAŞLARIDIR Dinin meddahları. Kendilerini davaların en iyisini. nasıl başvurulur?! 174. asıl mesele. insanların gerçeğe ulaşıp ulaşmadıklarını incelemektir. itibar. çıkar endişesiyle ya da bozuk eğilimlerine karşı olduğu için inançsızların dini terk ettiklerini söylüyorsunuz. nüfuz. felsefeye karşı savaşan ve kendilerini hükümdarların ve kavimlerin gözünde hoyrat kılan kirnlerdir? Rahipler ve her dinden meslektaşları. kefaretler sağlıyor. Din kimlere iktidar. yalnızca inanmayanları inandıracak şekilde demiyorum. şimdiye kadar bu önemli dava. KANITLANMAMIŞTIR Bir Allah'ın varlığı her dinin temelidir. İnsanları dinsizliğe yönelten nedenler ne olursa olsun. DEĞİL. rütbe. rütbeler. "inançsızların tanrılarınıza hücum etmesi bu tanrıların şiddetlerinden korktuklarındandır ve ancak bundandır" diyorsunuz.Dünyaya bildirdiklerini öne sürdükleri söz konusu gerçeklerin anlamı konusunda sürekli birbirini çürütmekle..
bağışlayınız..alevlenmiş odun yığınlarından başka bir şey sağlamıyor. siz dincilerin mi. saygı görmeye bu kadar susamış her muhalefete kızmakta bu kadar çabuk tepkili. Eğer Allah'ın göstericileri. o halde Allah'ınızın ne olduğunu onlara öğretiniz. anlaşılır bir şekilde. Hıristiyanlarda bir rahip. öteki insanlara olduğu kadar size de meçhul ve karanlık örtülerle örtülüyse. HOCALARDA. cihan hükmünü versin! 176. ALLAHSIZLARDAN VE İNANMAYANLARDAN ÇOK SOFULARDA. budalalıkla suçlamayınız. acıma ve yumuşaklıktan bu kadar yoksun kılabilir? Asıl ve esastan uzak zan ve kuruntuları yerleştirmek ya da savunmak için kavimleri silahlandırmaktan ve kan selleri akıtmaktan daha çok kibir ve böbürlenme eseri olan ne vardır? Ey din imamları! "Allahsızlara vücut veren. kendisini bir kral ya da imparatorun çok üstünde sayar. Çelişkilere inanması mümkün olmayan kimseleri delilikle. insanı mağrur kılacak ve büyüklendirecek başka bir şey var mıdır? Kavimlerin safdillikleriyle. papaz. ancak alelade insanlar gözüyle baktıkları cismani üstlerinden daha çok bağlıdırlar.. HAHAMLARDA BULUNUR Gurur ve kibirlenme. ilahi insanlar gözüyle baktıkları ruhani rehberlerine. anlayamadığı ve aklıyla uyumlu hale getiremediği şeyleri kabul etmeyenleri hoş görünüz. Hangi tarafın. onlara Allah'tan söz ediniz. insanlara hakim olmak. Allah tarafından verilen iktidarı uygulamakla kutsal bir karaktere sahip bulunmak ve "zatı ecellü ala"nın elçisi. eğer. ruhanilere özgü kötülük olmuştur ve hep olacaktır. . yalnız kibir ve böbürlenmedir" diyorsunuz. hükümdarların göz yumması. uyum sağlaması ve ayrıcalıklarıyla ruhbanın erişmiş olduğu görülen teveccühlerle. bu kadar intikamcı. Bilgisizliklerini itiraf etmek içtenliğine sahip olanları kibirlenme ya da çalım satmayla suçlamayınız. Allah'ın gerçek içyüzü. o köyün ağasından ya da hakiminden daha büyük rol oynar. rahiplerin bu durumları sürekli olarak beslenip desteklenmiş olmuyor mu? Sıradan insanlar. itirafınız altında olduğu gibi. o kişiye şöyle küstahça karşılık vermiştir: "Allahınızı her gün elleri içinde ve kraliçenizi ayakları önünde tutan bir adama saygı göstermeyi öğreniniz. rahipler. İspanyol eşrafından biri bir papaza karşı şiddetli bir lisan kullandığı için. Allah'ın gerçek içyüzü hakkında onları aydınlatınız. Onları tatmin edecek bir durumda değilseniz.. göstericisi olmak iddiası kadar. gerçekten alçakgönüllü olsalardı. inançsızları gururla suçlamak hakkına sahip midir? Kendileri de ender görülen bir alçakgönüllülük ya da derin bir vaziyetle seviliyorlar mı? Benzerlerinden seçiliyorlar mı? Açık değil midir ki. yoksa biz gerçekçilerin mi çıkar duygusuyla hareket ettiğimiz hakkında." Bu durumda. onlara Allah hakkında akla uygun olan.. çelişkili ya da hayali olmayan şeyler söyleyiniz. mesleklerinin esas temelidir. eğer şimdiye kadar içinizden hiç kimse Allah'ın varlığını açık ve inandırıcı bir şekilde kanıtlayamadıysa. Bir köyün papazı. görüşleri kendilerini yaralayan kimselerden intikam almak konusunda bu kadar zalim olurlar mıydı? Alçakgönüllü bilim. gerçeği ayırt etmenin ne kadar güç olduğunu hissettirmez mi? İnançsız bir gururdan başka hangi ihtiras insanları bu kadar korkunç. her ülkede.
daha çok şaşılacak bir şey var mıdır? " Ateizm"i ancak kalp bozukluğunun ortaya çıkardığını ve Allah'ın müthiş cezalarından korkulduğu için ve ancak bu nedenle tanrısallık boyunduruğunun atıldığını bize sürekli tekrarlıyorsunuz. sizin gibi düşünmeyen insanlar aleyhine kavimlerin kin ve gazaplarını. safdilliğin ve kör imanın rahiplerin elinde topladığı büyük mülk ve zenginlikleri onlardan almadı mı? Batıl fikrin ancak sınırlı bir ömrü olduğunu ve yalnız gerçeğin sağlam bir refah sağlamaya yetenekli olduğunu. güçleri varsa. bilsinler ki. bu tarihi örneğin hissettirmesi gerekmez miydi? Hükümdarları okşayarak. zincirden kurtulan bu aslanların. kendi büyüklüklüklerini zarara sokacak bir kudret ve nüfuzu uygulamada onların da çıkarı yoktur. bozucu kalplere neden izin veriyor? Kalplerini istediği gibi yapabildiği halde. rahiplere. Hükümdarlara hissettirsinler ki. Bizzat ihtiraslar. milletleri paraladıktan sonra kendilerini de paralamasından korkmalıdırlar? Vatandaşlar. batıl fikir zincirinin bazı halkalarının kendileri için kırılmasına yardım ederler. sapkınlıktan kurtulan rahipler ve hükümdarlar. gerçek ve hakkaniyet üzerine kurulu değilse. 177. Cezaya çarpılmaksızın zalim olmak hakkını artık onlara vermesinler. Sonsuz cezalara mahkum eden bir Allah. insanların bozulmasına razı olan. hükümdarlardan zorbalar yapmaya çalıştıklarını görmediler mi? Bulutlara kadar yükselttikleri dev yapılı mabutların muazzam ağırlıkları altında bir gün ezileceklerinden bu ruhaniler korksalar. açıktır ki. en taş yüreklisi. Sözün kısası. kendilerini iğrenç kılacak. yeri değil midir? Bin örnek ruhanilere kanıtlamıyor mu ki. bazen. kabul etsinler ki. onları iyiliklerinden yoksun bırakan ve bu işlemleri. elleri ayakları bağlı kavimleri onlara teslim ederek. Genel yarar sonunda insanları aydınlatır. kendi güvenliklerini. merhametsiz kılan. ancak böyle oldukları için insanları sonsuz cezalara uğratma keyfi için yapan bir zorbanın boyunduruğunu kırmak yolunda nasıl çaba gösterilmez? Bize bildirdikleri Allah kadar tuhaf bir hüdaventten iğrenmemek için Tanrıdan gelen iyiliklerden ve mutlu bir gelecekten. Eğer. Batıl er geç yerini gerçeğe terk eder. kendi kudretlerini. kör eden. onları avutarak. onlar için kutsal hukuk imal ederek. dünyada . ilahiyatçıların ve rahiplerin çok emin olması gerekir. Bazı hükümdarların ihtirasları. bir devletin hiçbir uyruğunun baskı altında yaşamaktan çıkarı yoktur.Hakkında sizin de hiçbir fikriniz olmadığı bir zata ilişkin olarak. insan kavrayışının icat edebileceği şahısların en iğrenci. Avrupa'nın bazı ülkelerinde kendi mezhebinden olan bütün hükümdarlar üzerinde fazla mağrur bir Papa'nın vaktiyle uyguladığı zorba nüfuzu iki yüzyıldan heri mahvetmedi mi? Daha aydın olan siyaset. HAKKANİYET ÜZERİNE KURULMAYAN HİÇBİR SALTANAT KALICI DEĞİLDİR Yeryüzünde hiçbir adamın. hemşehriler oldukları zaman rahiplere saygı duyarız. batılın korunmasında bir yararı yoktur. teslim etsinler. en sevilmeyenidir. Akıl erdirmenin imkansız olduğu teslim edilen bir madde üzerinde muhakeme yürütmekten daha küstahça. Allah'ın nüfuzunu yeryüzünü sürekli hüzün ve yasa boğan hükümdarları korkutmak için kullansınlar. Ancak Allahınızı neden savunulmaz bir duruma getiren çizgiler ve dış görünüşle bize tanımlıyorsunuz? Bu kadar güçlü bir Allah. hükümdarların öfkesini kışkırtmayınız. "zatı ecellü ala"nın göstericileri.
hiçbir hükümet, hiçbir kuvvet güvenlikte değildir. 178. SAVUNUCUSU OLSALARDI, NE KADAR KUDRET VE SAYGIYA MAZHAR OLURLARDI İlahların göstericileri (ruhani sınıf), gelişmesine hizmet etmeleri gereken insan aklına karşı kanlı bir savaş açarak, açık bir şekilde kendi çıkarları aleyhinde hareket ederler. Boş ağız kavgası ve çekişmelerle meşgul olacakları yerde, gerçekten yararlı bilimlerle uğraşarak doğanın, hükümetin ve ahlakın gerçek ilkelerini arasalardı, erişecekleri iktidar ve saygı, en bilgili insanlar üzerine hakimiyetleri, halkın onlara karşı gönül borcu ne kadar büyük olurdu! Zamanını kamu yararına hasreden, düşünce için, hem hükümdarların hem uyruğun ruhlarını aydınlatmak için kullanan bir zümrenin servet ve saygınlığına karşı çıkmak cesaretini kim gösterebilirdi? Ey rahipler! Ey ilahiyatçıtar! Ham hayallerinizi, anlaşılmaz yargılarınızı, iğrenç çekişmelerinizi artık bırakınız! Ancak milletlerin çocukluk dönemlerinde size yararlı olabilmiş olan bu hayalleri ve hayaletleri, hayal uykusu vadisine sürünüz. Sözün kısası, akıl ve insafa layık bir tavır ve davranış alınız. Karşıtlarınıza kahır ve baskı çanı çalacağınıza; kavimler arasındaki ahmakça mücadeleleri sürdüreceğinize; onlara yararsız ve bağnaz erdemler vazedeceğinize; bize, insani ve toplumsal bir ahlak vazediniz! Bize, gerçekten dünyaya yararlı erdemler vazediniz. Akıl ve muhakemenin elçisi, milletlerin vicdan ışığı, özgürlüğün savunucusu, suistimallerin iyileştiricisi, gerçeğin dostu olunuz! Biz de sizi kutsarız, severiz; herkes, vatandaşlarınızın gönüllerindeki hüküm ve nüfuzunuzu temin eder. 179. MUTLU VE BÜYÜK DEVRİMLER GERÇEKLEŞİRDİ Her dönemin filozofları, milletler içinde din imamlarına özgü sanılan rolü almışlardır. Din imamlarının felsefeye kin ve düşmanlığı, hiçbir zaman bir meslek çekememezliğinden başka bir şey olmamıştır. Düşünmeyi, düşünce üretmeyi alışkanlık haline getirmiş insanların birbirine zarar vermeye, birbirini itibardan düşürmeye bakacaklarına; batılı çürütmek, gerçeği aramak ve özellikle hükümdarların ve uyruğun aynı ölçüde etkilendikleri ve kışkırtıcılarının bile er geç kurbanı oldukları batıl fikirleri kovmak için çabalarını birleştirmeleri gerekmez miydi? Aydın bir hükümetin elinde, rahipler, vatandaşların en yararlısı olurdu. Zaten devletten bolca ödenek alan ve hayatlarını kazanmak sıkıntısından uzak olan bu adamların başkalarını eğitecek ve aydınlatmaya çalışacak bir duruma gelmesi için, okuyarak, ders alarak öğrenmeye ve aydınlanmaya koyulmaktan daha iyi ne işleri olurdu? Verimsiz, yoğun karanlıklara dalacakları yerde, biraz aydınlık gerçekler keşfetselerdi, bunların zekası daha çok hoşnut olmaz mıydı? İnsanlara özgü bir ahlakın çok açık olan ilkelerini belirlemek, ilahi ve teolojik bir ahlakın hayali ilkeleriyle uğraşmaktan daha mı zor olurdu? En sıradan kimseler, anlaşılmaz deyişlerle, hiçbir zaman bir şey anlamayacakları karanlık ve belirsiz tanımlamalarla belleklerini doldurmaktansa, kafalarına görevlerinin basit ilkelerini yerleştirselerdi, onlar için, bu daha mı zahmetli olurdu? İnsanlara, gerçek hiçbir yararı olmayan şeyler öğretmek için ne kadar çok zaman, ne kadar beyhude zahmet harcanır. Milletler için hiçbir yararı olmaksızın,
birçok ülkede, milletlerin kanlarını emen bu kadar manastır; iyi niyet sahibi hükümdarlar için, kamu yararı için, bilimlerin ve bilginin ilerlemesini sağlamak için, gençliğin eğitimi için ne kadar araç ve kaynak sunardı! Ancak, özellikle kendisinin hükmetmesini isteyen hurafe, yalnız yararsız yaratıklar yetiştirmekten başka bir şey istememiş görünür. Birçok ülkede, hiçbir şey yapmamak, insan topluluğuna yararlı hiçbir iş görmemek için mükemmel olarak donatılmış olan kadın ve erkek bir sürü papazdan ne yararlar sağlanırdı. Bunları verimsiz hayale dalmalarla, robotlaşmış ibadetlerle işgal edecek, oruçlar ve çilelerle ezecek yerde; bunların arasında niçin, dünyaya yararlı bir şekilde hizmet etme araçlarını aramaya kendilerini yöneltecek sonuç verici bir rekabet uyandırılmıyor? Gençliklerinde öğrencilerinin kafalarını masallarla, verimsiz yargılarla, anlamsız şeylerle dolduracaklarına, ruhaniler, öğrencilerine gerçek şeyler öğretmeye, öğrencilerini vatana yararlı vatandaşlar yapmaya neden davet ya da mecbur edilmiyor? Rahiplerin eğitim tarzıyla yetişen insanlar, kendilerinden akıl ve muhakeme yetisini yok eden ruhbandan ve kendilerini soyan zorbalardan başka kimseye yararlı olmazlar. 180. ALEYHİNE HİÇBİR ŞEY KANITLAMAZ İnanıcılık taraftarları, inanmayanları, çoğunlukla "samimiyetsizlikle" suçlarlar, çünkü hastalık sırasında ilkelerinde sarsıldıkları, görüşlerini değiştirdikleri ve ölürken kanaatlerini terk ettikleri görülür. Vücut perişan olduğu zaman, muhakeme yetisi de birlikte perişan olur. Sakat ve iş yapamaz insan, son demi yaklaştığında, akıl ve muhakemesinin kendisini terk ettiğini bizzat fark eder. Asıl belirgin niteliği cesareti yıkmak, korkak kılmak ve dimağı zayıflatmak olan bazı hastalıklar vardır; bazı hastalıklar da vardır ki, bedeni yıkıma uğratırken muhakemeyi asla bozmaz. Her ne olursa olsun, hastalığında kanaatini değiştiren bir inançsız, dinin kesin bir şekilde zorunlu kıldığı görevi sağlıklıyken ihmal eden bir inanandan ne daha nadirdir, ne daha olağanüstü. Saltanatı döneminde tanrılar hakkında az saygı gösteren Isparta Kralı Cleomenes, hayatının sonlarında hurafelere inanır oldu. Tanrısallığı kendisiyle ilgilendirmek için çevresine bir sürü rahip ve haham topladı. Dostlarından biri kendisine, bundan dolayı şaşkınlığını söylediğinde, Cleomenes şu cevabı verdi: "Ne şaşırıyorsunuz? Ben artık eski ben değilim; aynı adam olmadığımdan aynı tarzda düşünemem ". Din imamları günlük işlerinde, başkalarına öğrettikleri sıkı ilkeleri yalanlar ve öğrettikleri sıkı dini hükümlere oldukça sık karşı gelirler. Öyle ki, inançsızlar onları samimi olmamakla suçlarlar. Bazı inançsızlar, gerek can çekişme gerek hastalıkları sırasında, sağlıklıyken savundukları görüşleri yalanlarsa, rahipler, savundukları dini sağlıklıyken bile yalanlamazlar mı? "Kendi yapmadığınızı, neden başkalarına yaptırıyorsunuz?" paylama sorusuna maruz olmazlar mı? Cömert, açgözlülükten arınmış, görkemin düşmanı, yoksulluğun dostu Prelats'lar, yani ruhani başkanlar görüyör muyuz? Sözün kısası, birçok Hıristiyan rahibin yaratılışının, hüdaları ve örnek misalleri olan Hazreti İsa'nın sıkı ahlakına uyduğunu hiç görüyor muyuz? 181. DOĞRU DEĞİLDİR
Bize diyorlar ki; "Ateizm, toplumun bütün bağlarını koparır. Bir Allah'ın varlığına inanmaksızın anlaşma ve sözleşmelerinin kutsallığı ne olur. Tanrısallığa ciddi olarak tanık olamayan bir Ateist nasıl bağlanır? " Ancak, anlaşma ve sözleşmeler, insanın sorumlulukları yerine getirme zorunluluğuna daha çok kuvvet mi verir? Yalan söyleyecek kadar küstah olan bir kimsenin yeminini bozması için daha çok mu küstah olması gerekir? Sözünde durmayacak kadar alçak olan ya da insanların saygısını kaybetmeyi hiçe sayarak sözünde durmayacak kadar haksız olan kimse, anlaşma ve sözleşmelerini yaparken ilahları tanık gösterdi diye, sözüne ve anlaşmalarına daha çok sadık olmaz. İnsanların vereceği hükmü hiçe sayan hükümdarlar, insanların en kolay yemin edenleri ve sözleşmelerine en kolay muhalefet edenleri değil midir? 182. TEKRARLANAN GÖRÜŞLERİN REDDİ Bize hep diyorlar ki, "Halk için bir din gereklidir. Aydın kişiler bir manevi zabıtaya muhtaç değilse de, hiç olmazsa akıl ve muhakemelerini hiç geliştirmemiş olan kaba adamlar için din gereklidir. " Sarhoşluğa, hayvanlığa, saldırganlığa, hilekarlığa, her türlü aşırılıklara bu dinin engel olduğunu görüyor muyuz? Tanrısallık hakkında hiçbir fikri bulunmayan bir kavim, aralarında bölünmelerin ve kötü ahlakın hakim olduğu görülen birçok inançlı kavimden daha iğrenç bir tarzda hareket edebilir mi? Mabetlerinden başları öne eğik çıktıktan sonra, sıradan insanların, bilinen eğelencelerine daldıkları görülmüyor mu? Sözün kısası, kavimler, bu kadar kaba ve bu kadar az aklı başında iseler, bunların ahmaklıkları, uyruklarının gözlerinin açılmasına, kültür ve aydınlanmaya sahip olmalarına karşı olan hükümdarların ihmalleri sonucu değil midir? Kısaca, kavimlerin akılsızlığı; insanları makul bir ahlak doğrultusunda eğitecek yerde, yoksulları hiçbir zaman masallardan, hayal uykusundan, dini işlerden, kavramlardan ve her şeyi içerdiğini kabul ettikleri sahte erdemlerden başka bir şeyle doyurmayan rahiplerin açık bir eseri değil midir? Halk için din, alışkanlık sonucu bağlı olduğu, gözlerini eğlendiren, mizacı üstünde etkili olan ve ahlakını iyileştirmeksizin uyuşuk zihnini geçici olarak tahrik eden boş bir merasimin süslü altınlarından başka bir şey değildir. Bizzat din adamlarının itiraf ettiği gibi, insanın hayatını düzenleyen ve her türlü kişisel isteklere üstünlük sağlayan biricik yetenekli din kadar ender bulunan hiçbir şey yoktur. Adil ve hakkaniyetli düşünelim; en kalabalık ve sofu kavimde, dini sistemlerinin ilkelerini bilmeye, bu ilkelerde fesat eğilimlerini söndürmeye yetenekli kafalar çok var mıdır? Birçok kimse bize diyecektir ki; hiçbir dizgine sahip olmamaktansa, gelişigüzel bir dizgine sahip olmak daha iyidir. Bunlar iddia ederler ki, din; büyük çoğunluk üzerinde etkisiz kalsa da, olmadığı takdirde hiç vicdan azabı duymaksızın cinayetlere girişecek olan bazı şahısları zapt etmeye yarar... Kuşkusuz, insanlara bir dizgin, bir fren gereklidir. Ancak gerekli olan dizgin, hayali dizgin değildir. Onlara, gerçek ve gözle görülen dizginler gereklidir. Onlara, Pan yıldırmalarından ve umacı korkutmalarından daha zapt edici gerçek korkular gereklidir. Din ancak, birkaç korkak ruhu korkutur; bunların ise karakterlerinin zayıflığı zaten kendilerini vatandaşları için az korkunç kılar. (Yani bu korkak ruhlular zaten iyilik ve kötülüğe güçleri yetmediği için,
Bu soruya karşılık olarak derim ki. daha çok mu uysal ve uygundur? Asla! Ateizm'in akıl üzerine kurulu ilkeleri. halka doğru yolu gösterme özenini çoğu kez bizzat kendileri göstermezler mi? 184. Makaleler. kafasında çok tehlikeli ekşimeler oluşturan bir şeyden kurtulmuş olmakla avunabilirdi. ilahiyatın en işlek zekalar için bile imkansız hal ve zorluklarla dolu olduğunu gördüğümüz ilkelerinden daha kolay kavranılabilir değil midir? Her ülkede halkın bir şey anlamadığı bir dini vardır. Halk tesadüfen bu ilahiyatı kaybedecek olsaydı. hahamları. bir doktorun inceleme ve gözlemleri. okuyanlar. Hiç akıl yürütmede bulunmayan sıradan insanlara gelince. DEĞİLDİR "Akla dayanan ateizm insan için uygun mudur?" tarzında bir sorunun sorulması muhtemeldir. bir geometricinin hesapları. Hiç olmazsa bunlara inanmak zorunda olmayacak ve bunların hükümlerine riayetsizliğin tehlikesini hissetmeyecek kimse kalmaz. Sıradan insanlar için yazmak ya da sıradan insanları bir darbede batıl fikirlerinden kurtarmak iddiasında bulunmak çok delice bir iş olur. Genel mutluluğa hizmet etmeyen bu kadar külfetli dini işlerin yararsızlığı hissedilecektir. hepsi insanların haberi olmaksızın insan yararı için çalışan. tümüyle yararsız olduğu gibi. İlahiyatın nice derin hayalcileri meşgul eden metafizik kanıtların ve dini çekişmelerin hazmı. devletlerin düzenlerini artık bozamayacak olan bu kadar berbat çekişmelerden utanılacaktır. bir kimyacının deneyleri. toplum bir yarar sağlamaz. çok sağlam bir ahlak. aklı başında ve sağlam kimseler aydınlanır. çok sabittir ki. ilahiyat. Hükümdarlar ve kavimler bir gün kuşkusuz. muhakeme edenler için yazılır.bunların dinden korkmalarından. bir fizikçinin "sistem"leri. daha az düşünür. insanları daha iyi kılmaksızın karışıklığa düşüren bu ilahiyatın layık olduğu ilgisizliği ve derin nefreti teslim edeceklerdir. şiddetli yasalar. bir ateistin kanıtları da sıradan insanlar için o kadar anlaşılmaz ve hiçbir şey ifade etmez olarak kalır. O halde. fikir ve muhakemede bulunanlara hissettirir. rahipleri. tartışma gerektiren her sistem insan için uygun değildir. İnsanların çıkarı er geç gözlerini açtırır. toplumun geri kalan sınıfları için hem gereksiz hem zararlıdır. ateizmi vazetmekte ne yarar vardır? Bunun hiç olmazsa şu yararı olabilir: Asılsız. bir ateistin kanıtlarından daha mı olanaklıdır? Halkın kavrayışı için. esassız şeylerden dolayı rahatsız olmak kadar tuhaf ve başkalarını rahatsız etmek kadar haksız bir şey olmadığını. sözün kısası ruhanileri ilgilenir.) Adil bir hükümet. bir mimarın projeleri. sıradan insanlar için. bütün uyruğunuzu . bunlar. daha az muhakemede bulunur. kultür ışıkları yavaş yavaş yayılarak zamanla halkın gözlerini etlkilemeye başlar. Başka bir yön daha var: Halkı aldatanlar. halk için "fazla yüce" olan ilahiyatla ancak hocaları. 183. herkese saygı ve büyüklük bırakır. Hükümdarlar! Rahiplerinizin ahmakça kavgalarına katılacağınıza. bir astronomun gözlemleri. bir avukatın savunmaları sıradan insanlar için ne kadar yabancı kalırsa. Gülünç bir önem atfetmekten çekilir çekilmez. Halk hemen hemen hiç okumaz. MAKUL ÖĞÜTLER Eğer ilahiyat ilahiyatçılara yararlı bir ticaret dalıysa.
karşılıksız çalışmayan . çalışmalarında yüreklendiriniz. her türlü dolandırıcılıkları. "Metafizik" olan şey. insanlara göre değildir. Onları adilce yönetiniz. hariplere. dini öğütleri dikkatle dinlerler. dini ayinlerin uygulanmasında düzenli olarak hazır bulunurlar. hilekarlıkları. dinleri hakkında. fiziksel yaratıklar için değildir. onların adına inanır. kavimlerin kanının akması mı gerekir? İlahiyatçıları engellerinden ve kavimlerin batıl düşüncelerinden kurtarmak çok zorsa. aralarında çekişecek kadar deli iseler. Fiilen. Bütün bunların ahlaka ne yararı olur? İyilik ve ahlak hakkında hiçbir fikirleri yoktur. genel güvenliği. halktan dinini koparmak. anlaşılmazlığını bizzat teslim ettikleri konular üzerinde. bu durumda. Hem sizin. çiftçilere. İlahiyat efsaneleri. ondan hiçbir şey koparmamaktır. ilahiyatçıların çekişmelerinde korkulacak bir şey kalmaz. itikat eder. dilbilginlerinin ve eleştirmenlerin tartışmalarından daha fazla ilgilendirmezdi. Bu tür kimselerin hepsi dindardır. Onlar da rehberlerinin meçhul itikatlarına sözle katılırlar. tabiplerin. kadınlara ve büyük şehirleri dolduran bozuk ahlaklı birçok uşağa ne yarar sağlayabildiğini bize göstermeliydiler. özgürlüklerine ve mallarına dokunmayınız. daha aklı başında olsaydı.tekdüze bir görüşe boyun eğdirmek iddiasında bulunacağınıza. hükümdarların zorbalığı yüzündendir. ilahiyatçıların tartışmaları. ulusunuzun tek rehberi olursunuz. Herkesin istediği gibi düşünmesine izin verilsin. edebe aykırı hareketi uzak tutunuz. İnsanın anlayışına sığmayan şey. Papazları. zanaatkarlara. Bunları anlamak için kudretli deha çabaları mı gerekir? İlahiyatçılar. gaspları ve yasanın cezalandırmadığı her türlü suistimali kendilerine mubah saydıkları görülür. din olarak adlandırılan şey. Ta çocukluklarından beri uymaları söylenen buyrukların birine karşı çıkmayı. Dinin önemini ve yararını bize bu kadar çok övenler. hem kendileri için yararsız. onların bu dünyadaki mutluluklarıyla meşgul olunuz. Gerçekte. toplum da onların delice çekişmelerine katılmalı mıdır? Birkaç inatçı hayalcinin hayallerine değer vermek için. herhalde bir tarafın aykırılıklarının. dinin yaptığı etkileri ve teolojinin tartışmalarının hammallara. bilinmeyen görüşlere ve sırlara bulaşmış işlere kör bir bağlılıktan başka bir şey değildir. kendinize itaat ettirmek için uydurma masallara muhtaç olmazsınız. ancak görüşleri yüzünden başkalarına zarar verme izni kimseye verilmesin. Size borçlu olunacak sevgi ve saygı duyguları hakkında düşünceleri birleşik olur. 185. kendilerine iyi yasalar veriniz. halkın hiçbir fikri yoktur. ancak akıl ve muhakeme sahipleri üzerinde hükümran olma sanatını bilmemezlikten gelen zorbalar için yararlıdır. "Kömürcü imanı" denilen basmakalıp imana sahiptirler. fizikçilerin. Hükümdarlar ilahiyata karışmaktan uzak olunca. sınırlı zekalar için yapılmış değildir. anlamsız şeyler hakkındaki düşünce tarzlarıyla ilgilenmeyiniz. büyük bir cinayet sayarlar. Eğer onun batıl fikirlerini sarsmaya ya da yok etmeye erişilmiş olunsaydı. yeteneklerini ve erdemlerini ödüllendiriniz. Teolojik çekişmelerin devletler için ciddi sonuçlar ortaya çıkarması. O zaman. Başka bir dünyada onları bekleyen şansla kendinizi rahatsız etmeyiniz. Akıl erdirilemeyen sırlar. öteki tarafın budalalıklarının kötü etkiler oluşturmasına engel olmak çok kolaydır. Eğer milletlerin başkanları daha adil. eğitimlerini gözetiniz.
ilişkilerine. kendi içeriğini bilmek. insan zekasını korkutma ve yıldırmalar altında ezer. onlar için anlaşılmaz muammalardır. egemenler görmüşlerdir. ilkeleri keyfileştirmekten. başka hareket çizgisi yoktur. insan zekasını sonsuza kadar küçük tutmak iddiasında bulunduklarını. İnsanları yönetme sanatı. rahiplerinin kendilerine göstermek istediği yaratılış kuralından başka bir kural. görevlerine. Hurafe. insan zekasının sınırlarını adlandırmaktan çekinmiştir. erdemli olmalarına her şey muhalefet eder. ilahiyat. zorluk çekilmeden teslim edilir ki. Din. her şeyin yerine geçer. tanrıların göstericileri arada sırada bazı yararlı buluşlar yaptılarsa. Sözün kısası. ilahiyat. Ahlakı belirsizleştirmekten. Halk için. "kutsal gerçekler" olarak yutturmuş olduğu masallarda insan zekasını otlatmakla işe başlamış. Maddiyat. İlahiyat. görünür ki. kendisini çoğu kez pek kötü aşırılıklara yönelten kimselere güvenmemeyi öğretmekten başka bir şey yapılmış olmazdı. Teoloji. din. gerçek bilginin ilerlemesine karşı. bu buluşlara hep anlaşılmaz bir eda vermeye ve bunları sır gölgeleriyle kuşatmaya özen . hükümdarları adaletsiz ve utanmaz zorbalara. insan zekasını ancak efsanelerle işgal etmiştir. bilim ve muhakemesini eğitmek. maneviyat. Rahiplerle bütün asırların en iyi zekaları arasında hep kalıcı olan kavga şundandır: Her dönemde. kavimlere. siyaset. aşılması olanaksız engeller oluşturur. milletleri ve başkanlarını. ancak onların acıyan. Allah'larından ve bunların inanılmaz işlerinden başka bir şey söylememiştir. ancak kendisi de karanlık olduğundan. din. insanlara hep. bilimin ve mutluluğun yolunda insanlara rehberlik etmekten çok. gerçek çıkarlarına. yasama. kendi görüşüne uymayınca. önce. iyi işlerde bulunmalarına karşı derin bir cehalet içinde tutmaktan başka bir şeyle ilgilenmez. gerçeklerden yılgınlığa düşer. din büyüklerinin hala "itiraz götürmez gerçekler" gibi yutturmaya çalıştıkları. CEHALETLERİNİN YARDIMIYLA.rehberleri hakkındaki tehlikeli güvenleri azaltmaktan ya da yok etmekten ve din bahanesi altında. masallarla uyutulan çocuk muamelesi yapmıştır. ilerlemesine engel olan hayaletlerle korkutur. hurafenin kuşatmak istediği engelleri. Eğitmek ve öğretmek bahanesiyle. Hurafe. akıllı. ahlakı tanrıların ya da gösl eri cilerinin keyif ve duygularına bağlı kılmaktan başka bir şey yapmaz. kavimleri ise hüdaventlerinin teveccühüne hak kazanmak için ahlakı ayakları altına alan cahil esirlere dönüştürür. UTANMAKSIZIN TANRISALLIK TARAFINDAN GÖNDERİLDİKLERİNİ SÖYLEYEN ADAMLAR TARAFINDAN TESİS EDİLMİŞTİR İnsan zekasının tarihini biraz izlemek zahmetine katlanılırsa. insanları kötülükte ve cehalette tular ve en çok ilgileri olan şeyleri öğrenme isteğini bile onlardan koparır. insanların yüreklerini ve zekalarını daraltmaya özgüdür. Kendisi olgunlaşmaya yeteneksiz olduğundan. Din. Eğer. milletleri göksel belaları olan esrarengiz bir zorbalığa dönüştürür. 186. yollarını kaybettirmeye yarar. Her şey. deneyler yapmak imkansızlığı içinde. kavimlerin hayalgücünü çocukça hayallerle dolduran anlayışı geliştirmiş. halkı sofu yapmaya yardım eder. Batıl dini düşüncelerin kör ettiği insan.
ya da daha doğrusu bu dinler biçim değiştirmekten başka bir şey yapmadı. hayalgücünü çalıştırmaya hizmet etmeye ve özellikle. aklı yolundan saptırmakta hükümet tarafından çıkarcı kılınan bu hayalciler mektebindendir ki. Bu şekilde. merak uyandırmaya. çağdaş teoloji tarafından kabul edilmiş olduğundan. rahiplerinden. perilerden. "kutsal"laştı ve rahip olmayanlara yasak bir şey oldu. Bu teoriler ve hayaller. karanlık olan ve karanlık olması kendisine şaşırtıcı ve ilahi süsü veren bir kutsallık. ancak sarsılmış olarak yürüdü ve ancak "kekeledi". hurafeler bulaşmış dini işlerinin. Bu sarsıntıların. gizli kapaklı sözlerden. hala tümüyle anlaşılmaz olan şeyleri pek çok beğenenler için. Bu teoriler ve hayali sırlar. göksel yaratıklardan. meleklerden. Her ne kadar yeni ilahiyatçılarımız onlara sahtekar gözüyle bakıyorlarsa da. iblislerden ve en derin düşünürlerin düşüncelerinin konusu olan metafizikten. levhimahfuzda (Allah tarafından değerlendirilen şeylerin yazılı olduğu manevi levhada) okuma yeteneğinde bulundukları sanılan ve kendilerine cesaretle "Allah'ın elçileri" süsünü veren kimseler hakkında şaşakalmış halka. Keldanı rahiplerine göre. Onların ellerinde bilim. ruhlardan. efsunlarının dikkat çeken artıklarını da bu dinlerde görüyoruz. yalnız bunlar için gönül eğlendirici olan cazip fikirlerinden gizli anlamlar çıkarmalarına izin verilmiştir. ilk tabipler rahipler oldu. cinaslı ve kerametli sözlerden başka bir şey söylemediler. Memphis ve Babillon'un bazı hayalcilerinin tahayyül etmiş oldukları varsayımlar. Mısır ve Hindistan. Platon'lar önemsiz bazı bilgiler elde etmek için rahiplerin ayakları önünde sürünmek. 187. Teolojik teoriler ve eski ileri gelenlerinin gizli hayalleri. bugün bile felsefe aleminin büyük bir bölümünde geçerlidir ve hüküm sürer. hilekarlar ya da puta tapan hayalciler tarafından düşlenen garabetler hala . Thergie'lerinin*. cinlerden. Mısır'dan alınmış tuhaf fikirlerle dolu olduğunu gördüğümüz ibrani dininin peygamberlerinden. büyülerinin. kutsal bir saygı ilham etmeye çok elverişli araçlar olmuştur. zekayı aydınlatacak yerde kör etti ve insan zekasını gerçekten yararlı amaçlardan alıkoydu. Pisagor'lar. bize. ilk mitolog ve şairler rahipler oldu. muammalardan. İlkelerinde belirsiz ya da yanlış ve uydurma masallarla karışık ve özellikle hayalgücünü karıştırmak için yapılmış olan bu felsefe. Bu şekilde. genel toplamı artık bizim için var olmayan sistemlerinden birçok dağınık kısımları topladılar. Bunlar. Teolojinin başka bir tarzda yeniden giydirmekten başka bir şey yapmadığı dogmaları çağdaş dinlerimizde hala aynen bulmakla kalmıyoruz. bu bilimin temellerini oluşturmaktadır. AYİNLERİNİ HEP BİRBİRLERİNDEN ALMIŞTIR Eski rahiplerin dinleri yok oldu. ilk bilginler rahipler oldu. dinden uzaklaşmaksızın bunlardan hala uzaklaşılamaz. bu sınavdan geçirilmelerin pahasınadır ki. ilk unsurlarını ödünç almak zorunda kalmıştır. Milletlerin ilk yasa yapıcıları rahipler oldu. felsefe. Allah tarafından eğitildikleri ve yeryüzünün kaderini.göstermişlerdir. Gizli amaçlardan. sırlarına kendilerini de ortak etmeleri için istedikleri sınavlardan geçmek zorunda kalmışlardır. yasa yapıcılarından kalan türbeleri saygıyla ziyaret etmeleri hala Hıristiyanlara emredilir. üzerinde en büyük dehaların binlerce yıldan beri çalıştığı o boş ve soyut bilimin temelini oluşturan başka hayali görüntülerden söz ederler.
her şeyi sırra dönüştürür. İnsan zekasını. eşyanın içyüzünü açıklamak mıdır? Üzerine küstah bakışlarını boşuna yönelteceği kendisine her dakika tekrar edilen "hikmetirabbaniye" haynelerinin derinliklerine başvurulduğu zaman. su baskınlarının. Yaratmak nedir? Bu konuda hiçbir fikre sahip olunmaz. 189. metafiziğin hayali ve yasak bölgelerine attı. insanların bütün dinleri arasında göze çarpıcı benzerlikler görülür. Zor şeyleri.Hıristiyanların "kutsal" görüşleridir. dönem dönem kederlendirdiği ve sevindirdiği görülür. * Gökyüzü ruhları ile ilişkiler üzerine kurulu bir tür büyü. depremlerin nedenleri nedir? "Allah'ın gazabı". Mısır dini. maddi olmayan etkenlere bağlamak ve dayandırmak. teolojisiz. doğaüstü ya da gizli nedenler koydu. hacların. açıklamaktan çok karıştıran. Yeryüzünün her yerinde dini fikirlerin. Dinler. Doğal ve basit nedenler yerine. felsefeye ne katkıda bulundu? Teoloji. Zor olayları. doğa. birleştirilmiş " Yudaizm"den (Musevilikten) başka bir şey değildir. Sözü. felsefenin seyrini düzenleme yetkisine özellikle teoloji sahip olmuştur. AYDINLATMAZ Din taraftarlarına bakılırsa. putatapma (sanemperestlik) ayinini bu dinden uzaklaştırmış olan Musa'nın dinine temel hizmetini görmüştür. anlamsız ve eşyanın içyüzünü ifadeden aciz olan. Hıristiyanlıktan. akla ve apaçık ilkelere karşı insanı güvensiz yapan. Vebanın. savaşların. o oranda. Kesinlikle akıl erdirilemeyen tanrısal içerik. Musa hizipçi bir Mısırlıdan başka bir şey olmamıştır. sürekli anlaşılmayan bir hal alır. koleranın. seleflerinin malzemelerini kullanmışlardır. bize olanaksız şeylerle açıklar. insan kendi kendini anlamak imkansızlığına düşer. Teoloji. . kuraklıkların. gerçeği aşılması olanaksız surlarla kuşatmak için özel olarak icat edilmiş görünen kelimelerle doldurdu. kavimleri. Burada. Sorarım: Eşyayı birtakım meçhul etkenlere. En eski zamandan günümüze gelinceye kadar. Her yerde iğrenç ibadet yerlerinin. gerçekte dinin bize "açıkladığı" nedir? Din ne kadar çok incelenirse. genellikle bunları birleştirmek. Bu felaketlere karşı ne çareye başvurulmalı? Duaların. Tarihe biraz göz atılırsa. Çeşitli hurafelerin soyut hayaletlerini ve ayin biçimlerini birbirlerinden aldıkları görülür. Ancak. insan cesaretini kıran. teolojik nosyonların bütün fikirlerimizi karıştırmaktan başka bir sonuca ulaştırmadığı görülür. ibadet işlerinin zihinleri meşgul ettiği ve meditasyon konuları olduğu görülür. zekasının gücüne güvensizliğe iten. yararsız ve tehlikeli girdapları. görülemeyen kudretlere. kurbanların. başarısız bir şekilde sonda etmekle ilgilendi. Allah nedir? Bu konuda hiçbir şey bilinmez. anlaşılması bu olayların anlaşılmasından daha zor olan etkenlerle açıkladı. Bu nosyonlar.. eklemek ve o anki amaçlarına uymayanları kaldırmak hakkını koruyarak. kıtlıkların. Hıristiyanlık. 188. dünyada hiçbir şey açıklanamaz. felsefeyi anlaşılmaz ve en açık gerçekleri kuşkulu yapmaya özgü bir jargona dönüştürdü. namazların. zaten açıklanması zor görünen insan içeriğini anlatabilir mi? Bir Hıristiyana sorunuz: Dünyanın kökeni nedir? Size cevap olarak. Müslümanlık ise.. hayret durumunda. eşyayı. "Kainatıyaratan Allah'tır" diyecek. Yahudilikten ve Arabistan'ın eski dininden ibarettir. Akıl yürütme sanatını bir sözcük bilimine çevirdi. insan zekası daha çok aydınlatılmış olur.
fahiş hatalarla birleştirmek için. insanların ölümsüz ruhlarını korkutmakla yetinen ve hayvanların ruhları konusunda aynı çıkara sahip olmayan ilahiyatçılarımızı. Ancak. Ancak şeytanı kim yarattı? "Allah". ünlü filozof Descartes'ın felsefe mesleğinin taraftarı ya da bu felsefeye mensup demektir. Ancak. tanrısallığın sinesinde gizli bir sırdır. çıkarlarına uymayan sistemleri söndürmeye hep özen göstermişlerdir. mantık açısından zor bir duruma düşürebilir! Yuları hep teolojinin elinde olarak çekilip götürülen felsefenin. Teoloji. tanrısal gazabı yatıştırmak için gerçek çareler olduğunu bize söylerler. küfür ve itaatsizliğe düşmeksizin düşünülemeyeceğini söyledi.adakların. Bugün bu konuda ne düşünülüyor? Tanrısal bildirime rağmen. Malebranche'ler ve diğer birçoğu ne kadar varsayımlar. düşündüğünü görmüyor muyuz? Sorumuza cevap olarak. ne maharetler kullanmışlardır! Buluşlarını dinlerin kutsallaştırdığı ham hayallerle. hayvanların ruhları. Bir ruh nedir? Maddi olmayan bir varlıktır. Bu kadını böyle bir budalalık yapmaya kim yöneltti? "Şeytan". * Karteziyen. İnsan türünü bozmaya özgü bir şeytanı Allah neden yarattı? Bu konuda bilinen hiçbir şey yoktur. dolambaçlar hayal etmek zorunda kalmışlardır! En büyük filozoflar. Descartes'lar. Böyle bir cevheri akıl alabilir mi? Bu konuda bir şey bilinmez. bu bir sırdır. hissettiğini. Allah neden gazaba gelmiştir? Çünkü insanlar kötüdür. "İlk kadın tarafından aldatılan ilk erkek. hayvanı ne hakla mahrum ediyorsunuz? Şu nedenle olacak ki. dünyanın maddi ve ruhani meselelerini açıklamak için doğurmak zorunda olduğu çocukça durumun örnekleri işte bunlardır. eski ve yeni bütün düşünürler ne kaçamaklar.C) 190. Yerküre güneşin çevresinde döner mi? Böyle bir sistem. vahiy-eser kitaplarının tanıklığından çok açıklığa teslim olmaya erişmişlerdir. ne organı bulunan bir cevherdir. hatta saçma. KISITLADIĞI VE KÜLTÜR. iki yüzyıl önce sofu bir fizikçi. hayvanın da insanlara çok benzer bir şekilde hareket ettiğini. fikirleri teolojinin ilkeleriyle her çatıştıkça. Ne rengi. dövüşmeye ve düşmanlığa düşmekten çekinmek için. her dönemde "Procuste'ün . tam hayal derler. ne hacmi. çelişkili. Ancak. mantıksız olmak tehlikesine düştüğü ölçüde. tanrıların göstericileriyle çekişmeye. bugün Hıristiyan filozoflar. İnsanlar neden kötüdür? Avrupalı bir teoloji bilgini size hemen der ki. (A. ne şekli. Hayvanların ruhları var mıdır? Hayvanların makineler olduğunu Karteziyen* size temin eder. AKIL VE GERÇEK IŞIKLARININ İLERLEMESİNİ NE KADAR ERTELEDİĞİ HAKKINDA Her dönemde düşüncenin gerçek zorbaları olmuş olan ruhanilerle. İnsan vücudunun eylem ve hareketlerinin gizli ilkesi ve gizli etkeni nedir? "Ruhtur". hakkında hiçbir şey bilmeden insana uygun gördüğünüz ruhtan. bunun. Allah'ın dokunmayı yasakladığı bir elmadan yedi". kendi kendilerini ne kadar yedek önlemlerle kuşatmışlardır! Bazı açıkgöz rahipler. bizzat tanrısallık tarafından bildirilmiş olmakla kutsadığı mukaddes kitaba uygun olmadığından.
ancak korkuyla titreyerek. birçoklarının biri açık öteki gizli çifte inancı oldu. aralıktan gördüler. (Bu haydut. fikirlere ne kadar ışık saçabilirdi! Dini görüşlerinin mal olduğu çabaların yarısı ve kültlerin milletlere gerektirdiği masrafın yarısı. acı ve sıkıntı duymaksızın düşünebilecek. tıp. Gizli olan inançlarının anahtarı kaybolduğundan. Yenilerden Hobbes. Ancak etkenleri olarak ne ışıkları. hakkında dahileri aydınlatmaya yeterli olmaz mıydı? Hurafe hemen hep kavimlerin dikkatini. Democrite ve öteki bazı Yunan bilginleri. Bütün dönemlerde. yerlerini. atlarla çektirerek ayalkarını uzatırdı. . insan zekasının ilerlemesi nasıl hızlandırılabilir? Büyük insanlar gerçeği. boş bir teoloji ve küstah tartışmalarla ilgilenecek yerde. Bunlar. hayranlıklarını. kapalı kelimelerle konuşmak. En acımasız tarzda yok edilmek tehdidi altında. Spinoza ve Bayle vb. bu yatağa yabancıları yatırırdı. dehalarına nasıl özgürce gezinti verebilir. Bu feryatlar. Din. Bunu yapmaya cesaret edenler. masal içerikli varsayımlarına ve tahminlerine terk etmek zorunda kaldı. duygusal mucizelerden ve keramet içeren şeylerden fazla arınmış olan sistemleri. hep yararsız ve çoğu kez türümüze zararlı kuruntular üzerinde delice hayat tüketen birçok çalışkan kafaların kaybedilmesini. siyaset. Zenon'ların. Onların çok masraflı bir dinleri vardır. devletleri yardıma çağırırlar.) Yüzyıllardan beri. aklı dinlemeyecek ölçüde masallarla henüz keyf halinde olunan bir dünyada çok az izleciyi buldu. gerçeği ifade etmek cesaretine çok ender olarak sahip oldular. Lencippe. Platon'ların. akıl ve muhakemeyi nasıl olgunluğa yöneltebilir. ziraat vb. utanç içinde. Ancak felsefeleri. davalarının zayıflığını gereğinden fazla açığa vurur.Yatağı" olmuştur. çoğu kez korkak bir gönül okşacılığıyla. ya da düşünüleni açıkça söylemeye. Ancak kuruntuya aşık muhayyileler için fazla sade. hazinelerini yutar. hiçbir zaman özgürlük olgunluğuyla düşünmeye. ne mutlulukları vardır. Üzerine yatmak zorunda bıraktığı kimsenin ayakları yataktan kısa olursa. avaz avaz bağırarak. ne erdemleri. yalanı gerçekle karıştırmak oldu. En aydın adamların bütün yapabildikleri. fizik. batıl fikirlerin kalın perdesini yırtmaya ve felsefeyi ilahiyatın engellerinden kurtarmaya cüret ettiler. "küstahlıklarından" dolayı. Socrates'ların. ayakları yataktan uzun olursa keserdi. din imamlarının öfkesini ve düşmanlığını üzerine çekeceğinden emindir. Kanıtlarını ve tanrılarını savunmak için kralların yardımına muhtaçtırlar. Straton. tecrübe ve aklı rehber yapmak ve hurafelerin zincirinden kurtulmak cesaretini gösterdiler. hangi insandır? Bunca ünlü düşünür. ya da insanın her yerde kurbanı ve şaşkını olduğu batıl fikirleri eleştirmeye asla elverişli olmadı. bu kişilerin gerçek duyguları çoğu kez anlaşılmaz ve dolayısıyla bizim için yararsızdır. Bazı eski ve yeni filozoflar. halkın kutsallaştırdığı batıl fikirlerden hiçbir tehlike olmaksızın ayrılmak mümkün olmamıştır. VE KANITLANSA AZDIR Dünyaya gerçekleri açıklayan her adam. aklı başında insan. genellikle cezaya çarpıldılar. Epicure. Epicüre'ün izleri üzerinde yürüdüler. akıl ve muhakemeden vazgeçmeleri ve akıl ve muhakemeyi imana boyun eğdirmeleri kendilerine bağrılarak söylenen yeni filozoflar. ahlak. 191. Hiçbir türden buluş yapmaya asla izin verilmedi.
ünlü bir çağdaş olan Milord Bolingbroke'un Asan Metruke'sinde (Terk Edilmiş Eserlerinde) bulduğumuz bir sözünü tekrar edelim: İlahiyat "Pandora" kutusudur. çoğaltmaktan ve daha çok sürdürmekten. insan ruhunu karanlıklarla doldurmaktan. onu bütün güzelliklere ve hünerlere boğmuştur. hükümdarlar imha ederler. bütün kötülükler bu şekilde ortaya saçılmıştır. talihinin eziyetli sıkıntılarını hafifletmeye yetenekli gerçeklerden yoksun kılarak. hasta hayallerden başka bir temele sahip olmayan ve zekaya anlamsız kelimelerden başka bir şey sunmayan bir bilime sahip olduğunu görmek kadar acı verici hiçbir şey var mıdır? Kimsenin anlamadığı ve ilgilenmeye değer bulanları usandıran. her dönemde. bazı yeni gerçekler keşfeden kimselere bazı mertebeler verilir. İyileştirmek şöyle dursun. din. Genel ve özel huzurun. Bundan dolayı. güzellikler görüntüsü altında birçok felaketin yapıcısı olan şey anlatılır. "Pandora kutusu" deyimiyle. ahali çıldırır. çoğunlukla haksız ve kötü olmayı insanlara bir üstünlük haline getiren bir dinin bu kadar övülen yararı. ilk erkek olan Epimete'ye göndermiştir. yok edilmesi gereken bir delilik var mıdır? 192. neden ibarettir? İnsan soyuna hiçbir hayrı olmayan. haklı olarak daha çok önüne geçilmesi. herhalde bu çok uğursuz kutunun açılmış olduğunu hatırlatmak yararlıdır. ahlakın. Bunu tekrar kapatmak mümkün değilse. (A. yolunu kaybedenlere acınır. AÇILMIŞTIR Din. Bu din. kendisini daha çok sefilleştirmekten başka bir şey yapmayan delilikten. gerçek bağlılık ve ilişkileri. Pandora. hem de bu dertlere karşı kullanabileceğimiz doğal çareler hakkında bizi aldatır. hem dertlerimizin nedenleri. bizi erdeme götürecek gerçek nedenlerin kaynaklarını ortaya çıkarırız. gerçek çıkarları hakkında. insanları daha iyi yapmaktan aciz olan.C. gerçek görevleri. eski Yunanlıların Havva'sıdır. Gerek düşülen hatalarda. dertlerimizi şiddetlendirmekten. gerek yapılan keşiflerde ilahiyatın ilgisine karar verilir verilmez kutsal bir çaba alevlenir. onu tam bir cehalet içinde bulundurmaktan başka bir şey yapmamıştır. milletler ne için olduğunu bilmeksizin homurdanmaya başlar. Kutunun dibinde yalnız ümit kalmıştır. Jupiter ona içinde bütün kötülüklerin hapsedildiği bir kutu hediye etmiş ve kendisini bu "arz"a. Başka her konuda cezaya çarpılmaksızın hata edilebilir. Bunlar evlendikten sonra Epimethe kutuyu açmış. * Pandora Yunan efsanelerine göre Vulcain tarafından yaratılan ilk kadındır. Dinin bulutlarını bertaraf ederektir ki. doğrunun.) -sOn- ."Yetişin imdada" denilen yerde sıkıntı vardır. ilkesiz. İlahi hikmet ve marifet olan Minerve ona hayat vermiş. daha çok acımaya değer. hiçbir zaman boş. Din işlerinde yanılmaya gelmez. akıl ve insafın. daha çok uzatmaktan başka bir güce sahip değildir. insan soyunun gözünü kör etmekten ve sinir krizleri davet etmekten.
www.iskenderiyekütüphanesi.com .
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.