Konu Başlıkları
Temizlik Hastalığı Nedir?
Halk arasında temizlik hastalığı olarak bilinen bu rahatsızlığın diğer adı ya da tıp dilindeki karşılığı “Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu”dur. Bu hastalık, aşırı bir şekilde temizlik yapmaya düşkünlük şeklinde özetlenebilir. Dışarıdan bakıldığında oldukça masum bir rahatsızlık gibi görünse de bu hastalık derinlerde hem kişinin kendisine hem de yakın çevresine oldukça zorlu anlar yaşatmaktadır. Temizlik hastalığı kişinin dokunduğu, temas kurduğu her şeyin kirli olduğu düşüncesinin aşırı takıntılı bir hal aldığı durumdur. Bu hastalığa sahip kişiler ne kadar temizlik yaparsa yapsınlar kendilerini temiz olduklarına inandıramazlar. Aşırı şüphecilik, emin olamama durumu ve yüksek kaygı duyma bu hastalığın en önemli belirtileri arasındadır. Her 100 kişiden 2’sinde görülen bir rahatsızlıktır. Bu kadar yüksek oranda görülen bir rahatsızlık olması temizlik hastalığı nedir sorusunu daha da önemli kılmaktadır.
Temizlik Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Temizlik hastalığı; ellerini sürekli yıkamak, eşyaların ve kıyafetlerin yıkanmış olmasına rağmen temizlendiğine inanmamak, kapı kolu veya el tutma yerlerine dokunamamak, her şeyi sürekli yıkamak ve silkelemek gibi davranışların sık sık sergilenmesi ile baş göstermektedir. Kişi bu davranışlarının yersiz ve mantıksız olduğunu bildiği halde böyle şüpheci, saplantılı davranmaktan kendini alamaz.
Kişi, aşırı takıntılı bu tür düşüncelerden kurtulmaya çalışırken kendini sürekli bir yerleri süpürürken ya da silerken bulur. Bilinçsizce yaptığı bu davranışları sürekli yineleyerek yaptığı yanlıştan kurtulmaya çalışır.
Temizlik hastalığı yaşayan kişiler şüpheci, aşırı kaygılı ve takıntılıdırlar. Bu kişiler kendilerine daima içten içe sorular sorarlar.
Temizlik hastalığı belirtileri arasında yer alan davranışlar şu şekildedir:
- Kişi kendini sürekli temizlik yaparken bulur.
- Misafirin ardından evi dip köşe en ince ayrıntısına kadar temizler.
- Eşyaların temiz olduğuna asla inanmaz ve hep silmek ister.
- Kişisel vücut temizliğini yaparken kirli kaldığına inanırlar ve bu nedenle banyo süreleri daha uzun sürer.
- Dokunduğu her yerde mikrop olabileceği kaygısını sürekli yüksek düzeyde yaşarlar.
- Aşırı şekilde simetri ve düzen takıntısı içinde olurlar. Örneğin, yatağın kenarında yan duran terliği düzeltmeden uykuya geçemezler.
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu
Temizlik hastalığı sorunu olan bireyin sadece kendisi değil yakın çevresi de bu durumdan olumsuz etkilenir. Kişinin hem iş hem de sosyal hayatı sıkıntıya girer. Temizlik hastalığı olan bir bireyin ailesinde yaşayan kişiler de en yakın arkadaşları da sürekli temizlik ile ilgilendiği için onunla zaman geçirmek istemeyebilirler. Bu durum ile birey daha da mutsuzluğa ve kendini kötü hissetmeye açık hale gelir.
Kişi iş yaşamında ciddi çıkmazlarla karşı karşıyadır. Zamanının önemli bir kısmında temizlik yaptığı ve aklında da hep temizlik yapma isteği olduğu için işine odaklanamaz ve performans anlamında çeşitli sorunlar yaşar. Ayrıca sürekli temizlik yapmak insan bedenini yıprattığı için fiziksel olarak da sıkıntı anlar yaşayabilirler. Bu kişiler; bel, sırt ve eklem ağrılarını sık sık hisseder. Günün sonunda yorgun ve bitkin olacağı için en başta çocuğu olmak üzere zaman ayırması gereken diğer kişiler ile arasında iletişim sorunları oluşur.
Temizlik Hastalığı Nedenleri Nelerdir?
Temizlik hastalığının nedenleri konusunda henüz tam olarak kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Bu hastalığı tetiklediği düşünülen birtakım faktörler de yer alır. Bu takıntı hastalığına sebep olan birincil faktörün aile olduğu çok güçlü ihtimaldir. Çocuklukta ailesi tarafından baskıcı, titiz ve aşırı korumacı yetiştirilen çocuklarda obsesif kompulsif kişilik bozukluğu gibi rahatsızlıklar sıklıkla görülebilmektedir. Bunun yanı sıra kısa süre önce boşanma, iflas, vefat gibi kişiyi derinden etkileyen travmaların da temizlik hastalığı nedenleri arasında yer almaktadır.
Temizlik Hastalığı Tedavisi
Temizlik hastalığı tedavisi mümkün olan bir rahatsızlıktır. Ancak tedavisinde geç kalındığında ya da ihmal edildiğinde ciddi sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Tedavisinde aksaklık yaşanırsa bireyler depresif davranışlar sergileme riski vardır. İlerleyen dönemde hatta bu hastalık kaynaklı daha ciddi psikolojik sorunlar da ortaya çıkar.
Temizlik hastalığı yaşayan kişiler kendilerini çaresiz hissetmemelidirler. Hemen bir uzmandan destek alarak tedavi için önemli bir başlangıç yapabilirler. Teşhis kadar erken tedavi de büyük önem taşımaktadır. Diğer tüm sağlık sorunlarında olduğu gibi bu hastalığın tedavisi için de erken tedavi şansı elde etmiş olmak çok büyük bir avantaj sağlayacaktır. Hastalığın tedavisine ne kadar erken başlanırsa iyileşme süreci de o kadar hızlı bir şekilde olmaktadır. Bu tarz obsesif hastalıkların tedavisinde öncelikli amaç hastalığı durdurmak sonra tedavi etmektir. Temizlik hastalığı tedavisi belli bir aşamaya geldiğinde hastalığın yinelenmemesi için önleyici çalışmalar yapılması ilk hedeftir.
Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu tedavisi hastalığın ilerleme durumuna göre uzun ya da kısa sürdüğü görülmektedir. Ortalama 2 yıl kadar süren antidepresan ilaç tedavisi sayesinde hastalığın ağır belirtileri yavaş yavaş ortadan kalkar. Ve kişi normal yaşantısına devam eder. İlaç tedavisinin yanı sıra davranışçı terapi tekniği ile de hastalık tedavi edilmektedir. Bu tedavi tekniğinde kişinin kaygı duyduğu durum ve eşya ile yavaş yavaş yüzleşmesi sağlanır. İnatçı ve zorlu bir hastalık olduğu unutulmamalıdır. Tedavi sürecinde sabırlı olmak gerekmektedir. Bu hastalığı yaşayan kişinin tedavisi sırasında ailesi, yakın arkadaşları, sosyal çevresi bilgilendirilmelidir. Bu kişilerin hasta bireye desteği sağlanmalıdır. Tedavi esnasında en etkili bir şekilde sonuç almak için ilaç tedavisidir. Doktor kararına göre ilaç tedavisinin yanı sıra davranışçı terapi uygulamaları da tedavide yer alır.