Kayıp Kozmonotlar : Soğuk Savaşın Perde Arkası
İçindekiler
Giriş
Kayıp Kozmonotlar’a ve Soğuk Savaş dönemine hoş geldiniz…
Kendinizi 1945’te hayal edin. Ülkeler 2. Dünya Savaşı’ndan yeni çıkmışlar ve sonuçları kabullenmekte zorlanıyorlar. Sınırlar yeniden şekillenmiş, birçok insan hayatını kaybetmiş. Artık ölümler sizi şaşırtmıyor çünkü bu tür haberler sıradanlaşmış. Son altı yılda ülkeler arası silahlanma yarışından dolayı teknoloji en büyük gelişimini göstermiş. Fütürist Amerika atom bombasını ilk kez Japonya’ya karşı kullanarak ülkeyi yıllar sürecek olan radyasyon cehennemine maruz bırakmış, öte yandan Almanya toplama ve imha kampları ile vicdansızlığın ne boyuta ulaşabileceğinin canlı örneği olmuştu. Tüm bu vahşet yetmezmiş gibi Yunanistan’da gıda malzemeleri karaborsaya düşmüş ve ülke dünya tarihinin en büyük kıtlıklarından biriyle mücadele ediyordu. Tabii ölüm haberleri sadece savaş cephelerinden gelmiyordu, sağlıksız ve kısıtlı koşullarda hayatlarını sürdürmeye çabalayan siviller de hastalıklarla mücadele ediyorlardı.
Tüm bunların sona ermesine şükredip hala hayatta olduğunuz için minnettarsınız. İnsanlığın huzura kavuşacağını umut ediyor ve biraz tedirgin olsanız da hayatınıza devam etmeye çalışıyorsunuz. Ta ki bir gün haberleri inceleyene kadar. Rusya ve Amerika arasındaki yeryüzüne sığmayan savaş önce gökyüzüne taşınıyor daha sonra da uzaya…
Soğuk Savaş Dönemi
1945-1991 yılları arası Soğuk Savaş Dönemi yaşanmıştır. SSCB ve ABD’nin liderlik ettiği doğu ve batı blokları arasında mücadele 46 yıl sürecektir. SSCB ve ABD gerek psikolojik gerek askeri alanda birbirleriyle çeşitli düellolara girmiş ve edindikleri bilgiler doğrultusunda savunma sistemlerine yönelik tedbirler almışlardır. Bu durum, silahlanma yarışını beraberinde getirmiş, füze teknolojisinde rekabet artmış, havada üstünlük kurmak isteyen bu iki lider devlet mücadelelerini uzaya taşımışlardır.
Şimdi bu iki taraf arasındaki yarışı biraz özet geçeyim:
Uzay Yarışı Başlangıcı
SSCB, 1957’de ilk yapay uydu olan Sputnik-1’i gezegenimizin yörüngesine yerleştirdi.
ABD’nin Cevabı
SSCB’nin, Sputnik-1’i uzaya fırlatarak yarışta öncelik kazanması ABD’yi çok endişelendirdi ve korkuttu çünkü Sputnik’e kadar kendi teknolojilerine fazlasıyla güveniyorlardı. ABD bu rekabet karşısında okul müfredatlarını değiştirdi ve eğitimle yeni buluşlar yapılabileceğini düşündü. Bu olay tarihte Sputnik Krizi olarak yerini aldı.
Sputnik-1’in uzaya fırlatılmasından dört ay sonra ABD’de Explorer 1 uydusunu fırlattı. Bu iki uydunun amacı da Soğuk Savaş’a yönelik olmaktan ziyade teknolojik gelişme odaklıydı. Sputnik, atmosferin üst tabakasının yoğunluğunu belirliyor, Explorer ise uçuş dataları oluşturuyordu.
Sevimli Kozmonotlar
ABD ve SSCB’nin aralarındaki rekabet iki devleti de bir adım daha atmaya zorluyordu. Böylece ABD, Alman V-2 roketi ile 1946’da uzaya meyve sineklerini göndererek canlılar aracılığıyla uzaya dair ilk bilimsel çalışmayı yaptı.
1957 yılında SSCB Sputnik uydu ile ilk Kozmonot Hayvan olan köpek Laika’yı uzaya fırlattı. Fakat SSCB roketi yeryüzüne geri döndürecek teknolojiye henüz sahip değildi. Uzaya ulaşan Laika bir süre sonra aşırı sıcaklık ve stresten maalesef hayatını kaybetti.
1960’ta ise Belka ve Stelka başarılı bir şekilde uzay yolculuklarını tamamlayıp geri dönebildiler.
ABD ise Afrika’dan ithal ettiği şempanzelerle bu alanda çalışmalar yaptı. 1961 yılında Şempanze Ham, ABD tarafından ilk uzay yolculuğuna çıkarıldı. Onun başarılı olması, insanların da uzaya gönderilebileceği anlamına gelmekteydi. Ham, uzay yolculuğu sırasında karşılaştığı tüm zorluklara rağmen başarıyla dünyamıza geri döndü. Bilime yeni bir ümit ışığı getirmişti; bu insansı canlı başarıyla uzayın sınırlarını zorlayabildiyse, kuzen türü olan insanoğlu da gayet tabii yapardı!
Ve İnsan Uzay’a Kavuşur
SSCB, Vostok serisi uzay araçları ile uzaya ilk insanı göndermeyi başarır; Yuri Gagarin.
Sovyetler kazandıkları bu başarının heyecanıyla birçok ilke daha imza attılar. Uzaya ilk gönderilen kadın Valentina Tereşkova, ilk kez uzay yürüyüşü yapan kişi de Aleksei Leonov oldu.
ABD, SSCB’nin bu atağı karşısında, 10 yıl içerisinde uzaya ayak basan ilk ülke olmayı planladıklarını açıkladı. 1969 yılında Apollo 11 aracı ile Ay’a ulaşan Neil Armstrong, Ay’da yürüyen ilk insan oldu.
Kayıp Kozmonotlar
Amatör telsizciliğe merak salan İtalyan kardeşler Achille Cordiglia ve Giovanni Judica Cordiglia, 2. Dünya Savaşından kalma eski bir sığınağa dinleme istasyonu kurdular. Amaçları ise SSCB ve ABD radyo, telsiz sinyallerini amatörce dinlemekti.
28 Kasım 1960 senesinde garip bir sinyale rastladılar. Bu bir SOS sinyaliydi ve dünyadan giderek uzaklaşıyordu. Bir uydu ya da uzay aracından gelen bu sinyal, toplamda üç kez gönderilmişti. Her gönderildiğinde de biraz daha zayıflıyordu. Sonunda sinyal tamamen kesildi. Bu da sinyalin geldiği cismin dünyanın yörüngesinden tamamen çıktığı anlamına geliyordu.
2 Şubat 1961’de SSCB frekanslarından bir sinyal daha alındı. Bu sinyaller, güçlükle nefes alan birine ait olmalıydı. Bu kişinin kalp atışları da giderek yavaşlıyordu. Sinyalin otuz dakika boyunca kaydı alındı, daha sonra bu kayıtları dinleyen ünlü Kardiyolog Prof. Dogliotti; seslerin ölmekte olan birine ait olduğunu belirledi.
Bu olaydan iki gün sonra ise bir SSCB kapsülünün atmosferde yandığı haberleri ortaya çıktı. Fakat haberin içeriğinde bir kozmonottan bahsedilmiyordu. Kapsülün uzaya insansız fırlatıldığı söyleniyordu. 12 Nisan 1961’de Yuri Gagarin uzaya gönderilen ilk insan olarak tarihe geçti. Fakat SSCB’nin uzay aracından aynı yılın 2 Şubat ayında alınan sinyalin sahibi kişiye dair hiç bir bilgi yoktu. Gerçekten de Yuri Gagarin uzaya çıkan ilk insan mıydı?
Yuri Gagarin’den üç yıl sonra, 16 Haziran 1963’te ise Valentina Tereshkova, uzaya fırlatılan ilk kadın kozmonot oldu. Fakat İtalyan kardeşler Tereshkova’nın SSCB’den uzaya ilk fırlatılan kadın olmadığını iddia ediyorlardı ve sağlam bir de kanıtları vardı. Tüm çalışmaları arasında kaydettikleri en sarsıcı ses kaydıydı bu.
Bu ses kaydı, atmosfere girmeye çalışan uzay aracı ve Rus Kontrol Merkezi arasındaydı. Konuşanlardan biri kadın bir kozmonottu. Kadın kozmonotun sesi endişe ve korku doluydu. Ses tonundan bir şeylerin yolunda gitmediği açıktı. İtalyan kardeşler bu sesleri kaydetmeyi başardılar.
Kayıt tercüme edildiğinde, olayın ayrıntıları da öğrenildi. Kadın kozmonotun bulunduğu uzay aracının ısı kalkanlarında sorun oluşmuştu. Cihazlar düzgün çalışmıyordu. Kadın kozmonot, kapsülün içinin fazla ısındığını söyledikten kısa süre sonra alev almaya başladığını da ekliyordu. Kozmonotun son sözleri “Çarpacak mıyım?” olmuştu. Daha sonra bağlantı kesilmişti.
Üç gün sonra daha önce izlediğimiz film gösterime girercesine bilindik bir olayla karşılaştık, SSCB’nin uzay araçlarından biri atmosfere girerken yanarak kaybolmuştu. Yine uzaya gerçekten çıkan ilk kadın olan bu kozmonotun kimliğinden bahsedilmedi ve üstü kapatıldı.
Fakat yazının başında da bahsettiğim gibi Dünya yeni bir savaştan çıkmıştı ve ölüm haberleri artık olağandışı gelmiyordu. Basın da ilgisini de kayıp kozmonotlara karşı bir süre sonra yitirdi. İnsanlık ve bilim için kendi hayatlarını feda etmiş bu kişiler de kimliksiz bir şekilde tarihe gömüldüler…
Kaynakça
Tr.wikipedia.org. 2021. Uzay Yarışı – Vikipedi. <https://tr.wikipedia.org/wiki/Uzay_Yar%C4%B1%C5%9F%C4%B1>
Çoban, G., 2021. Uzay Yarışı: Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri Arasındaki Yarışın Nefes Kesen Hikayesi! – Evrim Ağacı. Evrim Ağacı. <https://evrimagaci.org/uzay-yarisi-sovyetler-birligi-ve-amerika-birlesik-devletleri-arasindaki-yarisin-nefes-kesen-hikayesi-8376>
Hasanov, İ. and Katman, F., 2021. Dergipark.org.tr. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/757065>
Altuntaş, H., 2021. Kozmonotlar nasıl kayboldu? – Harun A. Altuntaş. Dokuz Sütun Gazetesi.<http://www.dokuzsutun.com.tr/kozmonotlar-nasil-kayboldu-3407yy.htm>
Editör : Alperen ORHAN
Kapak Tasarımı : Mehmet Emin ERASLAN
Diğer yazılarımız için aşağıya göz atabilirsiniz:
- Mobbing : Çağımızın Büyük Sorunu
- Helikopterlerin Temeli
- “MÜHENDİSLİK”İN DOĞUŞU
- Antarktika: Bir Kıtadan Daha Fazlası
- Cloud Computing: Sanal Depolama
Bizi sosyal medyada takip etmeyi ve yorum yapmayı unutmayın!!
Merhaba, yorumunuz için teşekkürler. Günümüzde Çin’in belirlediği bir bölgede iki kişilik uçan araba toplu taşıma rolünde hizmet vermektedir. İlerleyen zamanlarda…
Yazınızı beğendim tebrikler. Merak ettiğim bir nokta ise günümüzde toplu ulaşımda kullanımı mümkün mü?
Yorumunuz için teşekkür ederim, ben de aynı düşünceyi savunuyorum
Olası kazalarla ilgili sensörler yerleştiriliyor. Eğer IoT sisteminde çok basamaklı bir tedarik zinciri varsa bir kaza anında hangi basamağında kaza…
IoT ile çalışan bir sistemde kaza olursa tespiti ve sorun giderilmesi nasıl gerçekleşiyor