“Hanrabetutyan Hrabarak” yani Cumhuriyet Meydanı Erivan’ın kalbinin attığı bir merkez. Bu kadim şehirde yaşanan pek çok önemli olaya şahitlik eden Cumhuriyet Meydanı, son günlerde Hükümet ve Cumhurbaşkanı aleyhtarı pek çok gösteriye tanık oluyor.
Erivan halkının bir araya toplanabileceği bir meydan inşa etmek 1900’lerin başında akla gelen, 1924’de uygulamaya koyulan bir plan. Bunun sonucunda ortaya çıkan Cumhuriyet Meydanı, Sovyet hakimiyetinde olan dönemde adını Lenin Meydanı olarak göstermek zorunda kalsa da, SSCB’nin dağılmasını takiben Cumhuriyet Meydanı olan ismine tekrar kavuşmuş. Aslında Erivan’daki Cumhuriyet Meydanı ile Tiflis’teki Bağımsızlık Meydanı ya da Bakü’deki Azadlık Meydanı’nın birbirlerinden pek fazla farkı yok ! Her üç meydanın oluşturulmasındaki asıl hedef, geniş kitlelerin yönetime katılabilmesi, şikayetlerini ya da memnuniyetlerini dile getirebilmeleri.
Tiflis ve Bakü için uzun zamandan bu yana şikayetten söz etmek yersiz. Ancak Erivan için işler pek de iç açıcı değil. Zira Azerbaycan ile 1994’ten beri sürekli ihlale uğrayan çatışma ortamında binlerce genç Ermeni hayatlarını kaybetmiş durumda. Üstüne üstlük bu kayıpların sonu gelecek gibi de görünmüyor.
Her iki tarafın da bir birlerinin kayıplarını abartılı biçimde kamuoyuna yansıttıkları bir gerçek. Ne var ki gerek Azerbaycan ve gerekse Ermenistan’daki askeri kayıplar yine de azımsanamayacak boyutta. Öyle ki Ermenistan son bir aylık çatışma döneminde neredeyse bir yılda kaybettiği askeri personeli kaybetmiş durumda. Sayı birkaç yüzle ifade ediliyor. Azerbaycan açısından durum biraz daha az maliyetli gibi görünse de kayıpların yüze yaklaştığı söyleniyor. Hal böyle olunca halk arasında bazı rahatsız seslerin yükselmesi de kaçınılmaz oluyor.
İşte Ermenistan’da son dönemde süreklilik kazanan gösterilerin gerçek sebebi de bu. Yukarı Karabağ ya da Dağlık Karabağ olarak uluslararası literatürde kendine yer bulan sorun, Azerbaycan ile Ermenistan arasında yüzyıla yakın süredir çözülememiş halde. Uluslararası güçlerin çözümsüzlükten yana taraf aldıkları bu problemin üstüne Ermenistan’ın 1990’ların başında eklediği yeni bir parça daha bulunuyor. BM tarafından da kabul edildiği şekliyle Ermenistan Azerbaycan’a ait toprakların %20’yi aşkın bölümünü işgal etmiş halde. Her ne kadar Ermeni tarafı, işgale ilişkin payının bulunmadığını, çatışmanın Dağlık Karabağ’daki bağımsız Ermeniler ile Azerbaycan arasında yaşandığını iddia etse de, Erivan’daki protesto gösterileri bu iddiaların gerçeklikle bağdaşmadığını gösteriyor.
Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan son dönemde Azerbaycan karşısında verilen askeri kayıplar nedeniyle Savunma Bakanlığı ve Ermenistan Silahlı Kuvvetleri bünyesinde önemli değişikliklere giderken, bu değişikliklerin halkın acısını yatıştırmaya yetmediği söylenebilir. Ermenistan Dışişleri eski Bakanı Vartan Oskanyan da Sej Sarkisyan’ı eleştirenler arasında ön saflarda yer alıyor. Oskanyan yanlıları, Azerbaycan ile süregiden problemin bir an evvel ortadan kaldırılması çağrısında bulunuyorlar. Zira Azerbaycan uluslararası toplumun gözünde, Ermenistan işgalindeki topraklarını bir bir geri alırken, Ermenistan her geri adım atışında daha fazla asker ve prestij kaybediyor.
İşte bu gerginlik altında Erivan Cumhuriyet Meydanı’nda bugün bir araya gelecek topluluğun, Cumhurbaşkanı Sarkisyan’dan ciddi bir açıklama yapması bekleniyor.
*Haber Merkezi