Kapitalizm ve Somonun Metalaştırılması – Bölüm 1: Giriş
Yabani Balıktan Genetiği Değiştirilmiş Türlere
25 Şubat 2013’te ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), AquAdvantage Salmon’ın çevresel değerlendirmesi için kamuya açık yorum dönemini kapattı. İnsan tüketimi için genetiği değiştirilmiş ilk hayvanın gözden geçirilmesi, “önemli bir etkisinin bulunmaması” ile sonuçlandı. Çok sayıda balıkçı, tüketici güvenliği savunucuları, halk sağlığı yetkilileri, ekolojistler ve risk değerlendirme uzmanları bu bulguya doğrudan meydan okuyan yorumlar yaptılar. Muhalefete rağmen, FDA’nın genetik olarak tasarlanmış bu somonu ve emsal teşkil edecek düzenleyici süreci onaylaması pek yakındır.
AquAdvantage Salmon, önde gelen bir su ürünleri yetiştiriciliği şirketi tarafından oluşturulmuş ve patenti onlara ait bir balıktır. Tür genetik olarak değiştirilmiştir, böylece Atlantik somonunun temel özellikleri ve nitelikleri şimdi okyanus yılanı, yılanbalığı benzeri bir tür ve Pasifik Okyanusu’na özgü bir somon olan Chinook ile harmanlanmıştır. Sonuç, bir Atlantik somonunun iki katı oranda büyüyen, üç yıl yerine on sekiz ay içinde bir hasat edilebilir büyüklüğe ulaşan, genetik olarak değiştirilmiş bir somondur. Time dergisi, bu somonu “2010’un en iyi buluşlarından biri” ilan etti.
Su ürünleri endüstrisi ve kurumsal yatırımcılar, bu son gelişmeyi gıda biyoteknolojisinde savunuyor. Bu “buluş” un, verimliliği artırırken, yabani somonları korumak gibi ekolojik faydalar getireceğini öne sürüyorlar. Genetik olarak değiştirilmiş hayvansal türlerin insan tüketimine yönelik eşi benzeri görülmemiş onayı, gıda endüstrisinin bu üretim alanına kapısını açtığı için biyoteknoloji sektörü heyecanlı. Genetiği değiştirilmiş bitkiler, ABD’de kolayca üretilip tüketilirken, hayvanlar bir sonraki büyük pazar atılımını temsil ediyor.
Genetiği değiştirilmiş somonun hikâyesi, gıdaların metalaştırılması, deniz ürünleri üretiminin yoğunlaşması, balık stoklarının aşırı kullanımı ve çevre sorunlarına yönelik sözde teknolojik çözümlerle bağlantılıdır. Ne yazık ki balık yatakları ve okyanuslar tartışması, kapsamlı bir değerlendirmeyi engelleyen ideolojik gerekçelerle sınırlandırılmaktadır. Örneğin, balık yataklarının tükenmesi, genellikle çok fazla bencil balıkçının çok az sayıda balığın peşinde olduğu bir kamusal mülkiyet trajedisi olarak anılır. Özel mülkiyet ve teknoloji, genellikle balıkçılığı kurtaracak ve dünya nüfusunun artan nüfusunu besleyecek olan çözümler olarak sunulur. Bu argüman, onu takiben gelen balık yataklarını koruma ve yönetme politikalarını haklı çıkarmak için kullanılmıştır. Balık popülasyonlarındaki düşüş için yetersiz bir açıklama olduğunu ve çözümlerinin yanlış yönlendirildiğini ve de sorunlu olduğunu düşünüyoruz. Karşılık olarak, meta trajedisinin okyanuslarda, balık yataklarında ve genetiği değiştirilmiş somonu tanıtmaya yönelik son günlerdeki çabalarda görülen kapsamlı değişiklikler için daha uygun bir açıklama işlevi gördüğünü öneriyoruz. Bu alternatif yaklaşım, sermaye mantığının üretim ve metalaştırma süreçlerini nasıl şekillendirdiğini göstermektedir. Ayrıca somonla alakalı en yeni biyoteknolojinin, ekonomik gereksinimlere daha iyi uyum sağlaması için biyolojik ve ekolojik sistemler üzerindeki kontrolü artırarak sermayenin ihtiyaçlarına nasıl hizmet ettiğini vurgulamaktadır. Somonun genetik modifikasyonu biyolojik hızlandırmanın bir parçasıdır, bu şekilde doğal süreçler gıda pazarında daha hızlı değerler elde etmek için dönüştürülür.
Yazar: Stefano B. Longo, Rebecca Clausen, Brett Clark
Çevirmen: Ece Çatak