IŞİD’in Haziran ayında Musul’u ele geçirmesinin ardından önemli bir tartışma başladı.
Örgütün Suriye’den Irak’ın kuzeyine uzanan bir alanı denetimine geçirmesinin Skyes Picot ile bölgede kurulan Batı yanlısı düzenin çökmesinin, yüz yıl önce çizilen sınırların değişmesinin alametleri olduğunu söyleyenler oldu.
Oysa bence mesele farklı...
Bir asır evvel çizilen sınırlar değişmedi. Birinci Dünya Savaşı sonrası bölgede kurulan Batı yanlısı düzen de çökmedi.
Bölgede asıl çöküş içinde olan devletler. Asıl kriz devletlerin kendi toprakları üzerindeki kimlik çatışmaları nedeniyle sınırları içerisinde egemenlik tesis edememeleri ve meşruiyetlerini yitirmeleri.
Bunun sonucu ise Libya’dan Suriye’ye ve Irak’a, Yemen’den Somali ve Afganistan’a uzanan geniş bir coğrafyada ortaya çıkan bir dizi başarısız devlet (failed state) ve bunun tetiklediği kaos ve radikal İslamcı terör.
Yani yaşanmakta olan bir güç boşluğu.
Güç boşluğunun altında yatan ise meşruiyet krizi ve sadece Batı’nın tahayyülünde var olan, bölgesel dinamiklerle örtüşmeyen ‘ulus-devlet’ fikrinin bölge halklarınca bir kez daha reddedilmesi…
Bu kaostan onlarca yıl süren sivil savaşlara sürüklenmeden çıkmanın, mevcut sınırlar içinde devletin meşruiyetini yeniden inşa etmenin yollarından bir tanesi adem-i merkeziyetçilik.
Yani devleti güçlendirmenin, sınırları içinde egemenliğini tesis etmenin yolu devletin gücünü ve yetkilerini sınırlandırmak. Kulağa çelişkili geliyor belki ama aslında değil.
Irak topraklarının yüzde 40’ı IŞİD’in elinde. Bağdat hükümeti dışarıdan gelen destek olmadan sınırlarını korumaktan, düzeni ve güvenliği sağlamaktan aciz.
Yani Irak, bir devlet olarak, iç egemenlikten (domestic sovereignty) yoksun.
Irak’ın sınırları içinde egemenliğini yeniden tesis etmenin yolu merkezi hükümeti bazı toplumsal gruplar aleyhine güçlendirmek değil, merkezin yetkilerinin bir kısmını etnik ve mezhep temelli farklı gruplara dağıtmak. Irak anayasası Kürtlere özerklik verdi fakat Sünnilerin haklarını Şiilerin kontrolündeki merkezi hükümete karşı koruyan bir düzenleme yapmadı. Ve bugün Irak içinde yaşanan krizin temel nedeni bu.
Hem Batı hem de bölge ülkeleri merkezi hükümetin güç ve yetkilerini sınırlayacak, farklı etnik gruplara ve mezhep gruplarına özerklik verecek her türlü formüle ‘devleti zayıflatacağı’ ve ‘güç boşluğu oluşturacağı’ gerekçesiyle karşı çıkıyor.
‘Özerklik’ ‘federalizm’ gibi kavramlar her zaman hem Batı’nın hem de bölge ülkelerinin korktuğu kavramlardı. IŞİD’in yükselişiyle başlayan süreç bu korkuyu artırdı. Son aylarda pek çok Körfez ülkesi gücü merkezde daha fazla toplamak için, merkezin kontrolünü artırmak için bir dizi adım attı.
Oysa bugün geldiğimiz aşamada tam tersi bir yönde adım atmak gerekiyor.
Merkezin ayakta kalabilmesi için elindeki siyasi, ekonomik ve askeri gücü paylaşması gerekiyor. Ancak bu tür adem-i merkeziyetçilik yönünde atılacak reformcu adımlar bu devletlerin devlet olarak kalabilmelerini sağlayacak.
Aksi takdirde bölgedeki devletlerin yaşadıkları meşruiyet krizi mezhep ve etnik temelli yeni iç savaşları da beraberinde getirmeye devam edecektir.
- BIST 108.489
- Altın 151,139
- Dolar 3,6704
- Euro 4,3242
- İstanbul 21 °C
- Diyarbakır 25 °C
- Ankara 20 °C
- İzmir 26 °C
- Berlin 14 °C
- 32 parti ve hareket: Kürdistan halkı kazanacaktır
- İran'ın Erbil Başkonsolosluğu: Saldırıya uğradık
- Haşdi Şabi'den Erdoğan'a: Eğer Askerlerinizi çekmezseniz ...
- Trump: Rakka'nın alınması kritik bir dönüm noktası
- Katalan yönetimi: İspanya'nın planını kabul etmeyeceğiz
- Hakkari'nin bazı bölgelerinde sokağa çıkma yasağı
- YNK'li Şêx Mustafa: Bafel Talabani Kürdistan'a ihanet etti
- Ala Talabani: Kerkük vatan kucağına geri döndü
- Pırde'de çatışma yaşandı
- Madrid'den Katalonya Hükümetini feshetme kararı
- Peşmergeden 'Milan' açıklaması
- Hewler’den ABD’nin çağrısına yanıt
- ABD Büyükelçiliği: Öcalan saygı görmeye değer bir şahsiyet değil
- Kemal Kerkûkî, Irak güçlerini sert bir dille uyardı
- ABD: Kerkük'teki çatışmalardan kaygı duyuyoruz
Ortadoğu'daki Kaos ve Skyes Picot Tartışması
- Mam Celal son yolculuğuna uğurlandı
- Kürdistan referandumundan ilk kareler
- Zerevani Kuvvetleri’nden referanduma destek
- Havada ve karada Bağımsızlık referandumu etkinlikleri
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Arzu Yılmaz: 'ABD seyirci kaldı, Yekiti Kerkük’ü Bağdat’a sattı'Erbil Amerikan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Arzu Yılmaz, Kerkük operasyonunu Evrensel'e değerlendirdi.
- Barzani: Barzan Dağları’nda son sandık da kapandıktan sonra...Federal Kürdistan Yönetimi Başkanı Mesud Barzani, referandumdan sonraki ilk söyleşisini, kendisine yakınlığıyla tanınan Fransız yazar ve düşünür Bernard Henry-Levy ile yaptı.
- Neçirvan Barzani Russia Today’e konuştu: Erteleme yok!Federal Kürdistan Başbakanı Neçirvan Barzani, şimdiye kadar 25 Eylül’de yapılacak referandumun ertelenmesine dair alınmış bir kararın olmadığını söyledi.
- Barzani: ‘Her bir Kürt Kerkük için savaşa hazır’Federal Kürdistan Başkanı Mesud Barzani, 25 Eylül’de düzenleyecekleri bağımsızlık referandumunu BBC Farsça Servisi’ne değerlendirdi.
ÖZEL MAKALE
- Sünni, Şii ve Kürt okulu"Irak ile ilgili her şey şunu bize söylüyor. Üçe ayırın, zira suni bir yapıyı bir arada tutmak sadece daha fazla ölüme davetiye çıkarır. Irak’ın birliği suçuna ortak olmayın."
- 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi ve Saîdê Kurdî" Saîdê Kurdî ve 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Mücadelesi/Şeyh Said ilişkisi noktasında resmi ideoloji eksenli kodlamalar ve bu kodlamamalardan sonra kurulan bağlantılar..."
- Kurdistan ve Arap Dünyası; Geleceğe dair (I)"Irak ve Suriye’nin bölünmesi yakınlaşırken dünya güçleri adalet adına olmasa dahi en azından istikrar adına komşu ülkelere bağımsız bir Kurdistan empoze etmek isteyecektir."
- Sıçrama Tahtası; Kürtler ve Ermeniler"Saîdê Kurdî’nin, Hamidiye Alaylarının yasallaştırılması talebi, Kürtler üzerinde uygulanmak istenen politikaları boşa çıkarmayı amaçlamaktadır."
KÜLTÜR SANAT
- Nobel Edebiyat Ödülü’nün sahibi belli olduİngiliz yazar Kazuo Ishiguro, “Günden Kalanlar” isimli romanıyla 2017 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı.
- Demirtaş'ın 'Seher'ine 10 günde 5. baskıHDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın tutuklu bulunduğu Edirne F Tipi Cezaevi’nde yazdığı “Seher” adlı öykü kitabı, 10 gün içerisinde 5 baskı yaparak 70 bin sattı.
- Demirtaş’ın kitabı 16 Eylül’de raflardaHDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın cezaevinde kaleme aldığı öyküler kitaplaştırıldı. Dipnot Yayınları etiketiyle çıkacak kitabın ismi ‘Seher’ olurken, çıkış tarihi de açıklandı.
- ABD'li Şair John Ashbery yaşamını yitirdiABD'li Şair John Ashbery, 90 yaşında hayatını kaybetti. Ashbery, Pulitzer dahil pek çok ödüle layık görülmüştü.