

Dna Nedir?
DNA (Deoksiribo
Nükleik Asit), bir canlının yaşaması, gelişmesi ve çoğalması için gereken tüm
bilgileri içeren bir moleküldür. Bu bilgiler ebeveynlerden çocuklara aktarılır,
yani kalıtımsaldır.
Nükleotit
ismi verilen moleküllerden meydana gelir. Her nükleotitin içinde bir fosfat
grubu, bir şeker grubu ve bir azot bazı bulunur. Azot bazları dört çeşittir:
Adenin (A), Timin (T), Guanin (G), Sitozin (C). Bu bazlar diziliş sıralarına
göre genetik kodları oluştururlar. Bir insan DNAsında 3 milyon baz bulunur ve
bunların %99u her insanda aynıdır, kalan %1lik dilim göz rengi veya parmak
izi gibi kişilere özel genetik kodlardan oluşur.
Azot
bazlarının dizilişi DNAnın dili gibidir. Hücrelere proteinlerin nasıl
hazırlandığını anlatır. Genetik bilgiyi DNAdan proteinlere aktarır.
DNA çift sarmal yapıdadır. Spiral şeklinde
uzanan iki şeridin karşı karşıya gelmesiyle oluşur. Çift sarmal yapıyı merdiven
gibi düşünecek olursanız fosfat ve şeker grubu kenarlarda olurken bazlar
basamakları oluşturur. Her iki şerit birbirlerine bu bazlarla bağlanırlar.
Adenin, Timin ile birleşirken Sitozin
bazı ise Guanin ile karşı karşıya gelerek zayıf hidrojen bağlarıyla
bağlanırlar.
Teknolojinin de ilerlemesiyle her geçen yıl DNAyla
alakalı yeni sırlar açığa çıkıyor. Geçtiğimiz yılda da DNAyla ilgili önemli
bulgular bulundu.
DNA çok uzun
bir yapıda olduğu için hücreye sığabilmek adına sıkıca sarmalanır ve kromozom denilen yapıyı oluşturur. Her
kromozomda tek bir DNA bulunur ve insan 23 çift kromozoma sahiptir.
DNAnın
keşfi
DNA ilk defa
1869 yılında, Alman biyokimyacı Frederich Miescher tarafından gözlemlendi,
ancak yıllarca bilim adamları tarafından önemi anlaşılamadı. 1953 yılında ise
çift sarmal yapı çözümlendi ve canlıya ait tüm bilgilerin o küçük molekülde
saklı olduğunun farkına varıldı.
DNA
teknolojisi
DNA dizilimi
teknolojisiyle bilim insanları, DNAnın bir sırası boyunca bazların nasıl
sıralandığı bilgisine ulaşmaya çalışıyor. Teknolojinin sağladığı olanaklarla
genler, kromozomlar veya genomlardaki bazların sıralaması belirlenebilir. Ulusal
İnsan Genom Araştırma Enstitüsünün hazırladığı bir rapora göre, araştırmacılar
2000 yılında insan genomunun ilk tam dizinini tamamladılar.
Kişinin
DNAsı bir nevi genetik mirastır. Sahip olduğu veya yalnızca taşıyıcılığını
yaptığı hastalıklar kalıtımsal ise bunlar sonraki nesillere aktarılabilir. DNA
testleri ve genetik testlerle ise bunların teşhisini yapabilmek mümkün. En güvenilir
sonuçlara ise doktor veya genetik danışman kontrolünde yapılan testlerle
ulaşılınabilir.
Örnek olarak
Science isimli bilim dergisinin 2017de yayınladığı bir çalışmaya göre hücredeki
kanser mutasyonlarının üçte ikisine DNAda rastgele meydana gelen hataların
sebep olduğu keşfedilmiştir.
2017de
yapılan bir diğer çalışmada ise bilim insanları Antik Mısırlı mumyaların
genomlarıyla alakalı ilk verilere ulaştılar. Bulgular, Nature Communications
dergisinin Mayıs 2017 sayısında yayınlandı.
İlgili Kelimeler Listesi: dna, kromozom, çift sarmal, gen, genom, genetik
Not:  Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..