İçindekiler
Kaldıraçlı İşlem Nedir? Nasıl Yapılır ?
Günümüzde borsa ve kripto paralarda işlem yapan her yatırımcının yolu kaldıraçlı işlemlerden geçmiştir. Kimisi kaldıraçlı işlemlerin çok iyi bir yatırım aracı olduğunu savunurken kimisi ise kaldıraçlı işlemleri kuma-haram olarak görmekte ve yatırımlarında kullanmamaktadırlar. Her iki durumu da değerlendirip yatırım yapmak isteyenler ise kaldıraç nedir? Faydaları ve zararları nelerdir? gibi bir çok kaldıraç ile ilgili konuları çok iyi bilmesi gerekmektedir.
Kaldıraçlı İşlem Nedir ?
Son günlerde en çok sorulan sorulardan birisi de kaldıraç nedir ya da kaldıraçlı işlem nedir sorusu oluyor? Finansal piyasalarda yatırımcının daha fazla yer almasında etkin rol oynayan daha az sermayeyle daha büyük hacimli işlemler yapılmasına imkan sağlayan sisteme kaldıraç (leverage), denir.
Forex piyasasının diğer finans piyasalarına göre daha popüler olmasında önemli bir role sahip olan kaldıraç oranı, ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Türkiye’den yapılan Forex işlemlerinde kaldıraç oranı Sermaye Piyasası Kanunu’nda (SPK) en fazla 1:10 olarak belirlenmiştir. Fakat Kripto paralarda ise kaldıraç oranları değişim göstermektedir. 1:100 kaldıraçlı işlemlerde açılabilmektedir.
Kaldıraçı İşlem Yapmak Riskli midir?
Kaldıraçlı alım/satımlar diğer yatırım türlerine göre büyük riskler taşımaktadır. Bunun nedeni ile paramızın belli bir katı oranında işlem açabilmemizden kaynaklanmaktadır. Kaldıraçlı işlemler ile elimizde ki 100 Lira ile 1000 Liralık işlem açabilmemize olanak sağlamaktadır. Bu durumda karımızda zararımız da 1000 TL üzerinden işlem göreceği için ciddi bir şekilde kar edebileceğimiz gibi paramızın sıfırlanma oranı da bu derecede yüksek riskli olacaktır.
Kaldıraç Sisteminin Yararı Nedir?
Kaldıraç sisteminin yararı en başta paranızı 100’e katlıyorsunuz ama sakın “ben 1.000 dolar yüklerim, 2 gün sonra 100.000 doları çekerim ” gibi bir düşünce gelmesin aklınıza, kimse bu kadar kolay para kazanmıyor. Sistemin yararı, siz 1.000 dolarlık işlem yapacağınıza 100.000 dolarlık işlem yapabiliyorsunuz. Bu ne demek ? Örnek verirsek;
Bulgurun 1 tonu 1.000 dolar ve siz kaldıraç sistemi olmasaydı, alabileceğiniz maksimum tutar 1 tondu. Ancak siz bu sistem sayesinde isterseniz 10 ton, isterseniz 20 ton isterseniz ise 100.000 doların hepsi ile yani 100 ton bulgur alabilirsiniz. Oldu da 100 ton aldınız ve kazanç sağladığınız anda sattınız ve 100.000 dolarınız oldu size 110.000 dolar. (Bu tamamen örnektir.) Sonuç olarak siz 10.000 dolar kazanmış oluyorsunuz yani 1.000 dolar yatırdığınız paranız 11.000 dolar olmuş oluyor.
Kaldıraç Sisteminin Zararı Nedir ?
Kaldıraç sistemi güzel bir sistem için de kullanıldığı zaman yararlıdır. Fakat gelişi güzel ve bilgisiz kullanılması durumunda büyük zararlara yol açabilmektedir. Yukarıda ki örnek üzerinden devam edelim. Siz 100 ton bulgur aldınız ancak bu sefer kar sağlayamadınız. Bulgur gittikçe düşüyor ve siz sonunda daha fazla kaybetmek istemediniz ve sattınız. İlk başta 100.000 dolarınız vardı ve gün sonunda 90.000 dolara gerilediniz. Yani 10.000 dolar para kaybettiniz. Aklınızda “ne olabilir ki en fazla yatırdığım 1.000 doları kaybederim” düşüncesi olmasın. Acı ama gerçek, siz gerçekten 10.000 dolar kaybettiniz. Yani 1.000 dolar para yükleyip 100.000 dolar kaybetme şansınız var. Bu tabi bir risktir. Bu durumda aracı firma borcunuzu kapatmanızı ister ve kalan teminatı tamamlamanız için sizin ile iletişime geçerler. Bu durumda kaybettiğiniz teminatı yatırmaz iseniz aracı firma size haciz işlemi başlatabilmektedir. Ticaret yaparken ya da bir gayrimenkul aldığınızda olan risk gibi her yerde olan bir risktir. Ama olma olasılığı vardır.
Borsa battım bittim öldüm ölüyorum diyen bir çok yatırımcı kaldıraçlı işlemlerde kaybetmektedirler.
Kaldıraçlı İşlem Örneği
Bir işlem açıldığı anda hesabınızdan o işlem için gereken teminat (marjin), pozisyon kapatılana kadar bloke edilir.
Diyelim ki, Avronun dolar karşısında değer kazanacağını düşünüyoruz. Bir döviz çiftinin (paritenin) değerinin yükselmesi demek soldaki para birimi değerinin artması anlamına gelmektedir (Pariteyi bir kesirli işlem gibi düşünürsek pay kısmındaki rakam büyüdükçe kesrin değeri de artar).
EUR/USD paritesinde bir işlem örneği
1:100 kaldıraçla 1.30000 seviyesinden 1 lot (1 lot soldaki para birimi cinsinden 100,000 birimdir) alış yapalım.
Pozisyon Büyüklüğü = Pozisyon açılış fiyatı x Kontrat büyüklüğü => 1.30000×100,000 = 130,000 USD
Gerekli teminat = Pozisyon Büyüklüğü/Kaldıraç Oranı => 130,000/100 = 1,300 USD
EUR/USD paritesinde 1.30000 seviyesinden 1 lot alım yapabilmek için gereken 1,300 dolar teminat, Gerekli Teminat olarak hesabımızda tutulur ve 1 lot alım işlemi gerçekleştirilmiş olur. Bu durumda 100,000 EUR almış ve karşılığında 100,000 EUR*1.3000 = 130,000 USD ödemiş oluruz.
1,3000 seviyesinden aldığımız EUR/USD paritesinin 1.31000’ye çıktığını varsayalım. Yani 1 EUR, 1.31000 USD değerine geldi. Biz 1 lot EUR/USD alarak 100,000 EUR almış ve karşılığında 130,000 USD vermiştik. Şimdi bu aldığımız 100,000 EUR’yu, 100,000 EUR*1.31000 = 131,000 USD ye satarsak; karımız 131,000 – 130,000 = 1,000 USD olmaktadır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta; kar-zarar durumumuz kaldıraçlı miktardan, yani örneğimizdeki pozisyon büyüklüğü olan 130,000 USD dolar üzerinden hesaplanmasıdır. Piyasanın lehimize % 1’lik bir hareketi bize 1,300 dolar kazandıracağı gibi, % 1’lik bir aşağı yönlü hareketi ise bize örnekteki teminatımızın tamamı olan 1,300 doları kaybettirebilir.
Pozisyon açabilmek için hesabımızda bulunması gereken minimum teminat tutarından daha fazla para da bulundurabilirsiniz ve bu fazla tutar sizin serbest teminatınız olacaktır.
Kaynak : Ziraat Fx
|Parite||EURUSD|
|İşlem||Alış (Long)|
|Hacim||1 Lot (İlk Para Birimi Cinsinden 100.000 Birim)|
|Pozisyon Açma Fiyatı||1.30000|
|Pozisyon Kapama Fiyatı||1.31000|
|Açılan Pozisyon Büyüklüğü||(+) 100,000 EUR


(-) 100,000 EUR*1.30000 = (-) 130,000 USD
|Yeni Pozisyon (Kapanış) Büyüklüğü||(-) 100,000 EUR


(+)100,000 EUR*1.31000 = (+) 131,000 USD
|K/Z||131,000-130,000= 1,000 USD|
|Gerekli Teminat(1:100 kaldıraç ile)||Dolar cinsinden açılmak istenen pozisyon büyüklüğünün 100’de 1’i => 100,000 EUR*1.30000/100 = 130,000USD/100 = 1,300 USD|