BAGMSIZLIK
DEMOKRASi
SOSYALizM içiN
HAFTALıK SiYASi HABER VE YORUM DERGisi-SAYı: 81-26 EKIM
1976
5 TL.
-
TARiHTEN DERS ALMAYANlAR: 1950 ÖNCESi VE
SONRASı i.
-
-
�ISK'IN NE YıPRATıLıP DAGITILMASINA, NE DE ÇIZGISINDEN SAPTıRıLıP SOSYAL DEMOKRATLAŞTIRILMASINA MüSAADE EDILMEMELIDIR, EDILMEYECEKTIR TIP BAŞKANLIK KURULU'NUN 21 EKIM PERŞEMBE GüN Kü TOPLANTıSıNDAN SONRA YAPILAN AÇiKLAMA: Son günlerde bir gazetede DISK Genel Başkanı Kemal Türk ler'in mal varlığı ve kazanç sağlama yolundaki girişimlerine ilişkin olarak şahsını hedef alınış görünen bir kampanya sürdürülmekte ve bu, giderek diğer yayın organlarına sıçrayarak genişleme eğitimi göstermektedir. ııeri sürülen iddiaların doğru olup olmadıklan bir yana, aynı gazetede zaman zaman çıkan yazılar ve yorumlarda bunlar ima edilmiş olduğuna göre, çok önceden bilindiği açıktır. Durum böyle olduğuna göre, tam bu sırada bir kampanya halinde kamuoyuna yansıtılmasının nedenleri ve vanlmak istenen sonuçla no neler olabileceği üzerinde dikkatle durmak gerekir. üst yönetim olarak ne kadar sağa kaymış ve kuruluş ilkele rinden uzaklaşmış olsa dahi DISK, işçi sınıfı üzerinde yaratmış ol duğu imajı ve sendikal kuruluş olarak çekim merkezi durumunu korumaktadır. Buna tahammül edemeyen burjuvazinin MC'ye dö nük kesimi ise ilk fırsat ve inıkanda, saldırıya geçerek DİSK'in şahsında işçi sınıfının ilerici sendikal hareketine bir darbe vurmak istemektedir. Diğer yandan DISK üst yönetiminin sosyalist sendika yöneticilerini ve sendikalan kuruluşun dışına atmak, sosyalist işçi leri fabrika temsilciliklerinden ve hatta işyerlerinden uzaklaştır mak çaba1arı ve DISK'i kuruluş ilkelerinden saptırıp sosyal demok ratlaştırrnak girişimleri ve nihayet son direniş dolayısıyla işçi sını fının kitle ile örgüt arasında asıl bağını teşkil eden binlerce militan, yiğit üyesinden bir bölüğünün fabrikalaidan uzaklaştırılmış olınası örgüt bünyesini bugün burjuvazinin bu tip saldırılanna açık bir hale getinniş bulunmaktadır. Ancak işçi sınıfımızın bugün DISK'te somutlaşan ilerici sen dikal hareketinin böyle kampanyalarla geriletilemeyeceği ne kadar açık ise, bütün bu olaylar dizisi, TIP'lilerin, sosyalistlerin, demok ratik, ilerici sağlam unsurların DISK'i kuruluş ilkeleri çizgisinde
tutmak ve geliştirmek,sendikaJannve DISK'in en alt birimlerinden en üst yönetimine kadar tüm görevlere sağlam, bilinçli, güvenilir unsurlan getirmek ve oralarda tutmak için verdikleri mücadelenin de ne kadar haklı olduğunu bir kez daha açık olarak kanıtlamak tadır. Tüm ilerici, sosyalist ifçiler. temsilciler. yöneticiler ve bu· gün için hangi partiye yakınlık duyarsa duysun DISK'i benimae miş tüm işçiler şimdi, her zamandan çok, sendikalanna ve DISK'e salup çıkmak ve örgütlerini içten ve dıştan yozlaŞtırmayı, yıprat maya çalışarılara karşı kararlı ve güçlü bir mücadele vermek duru mundadırlar. DISK'in ne yıpraWıp dağıtılmısına, ne de çizgisinden saptırı1ıp sosyal demokratlaşhnlınasına müsaade edilmemelidir, edilmeyecektir.
OTTO KERSTEN VE DİSK-TÜRK İş İŞBİRLİGİ Kenten'e,
"Demirel
hükümetinin
Son aylardaki gelişmeler, DISK üst
bu haberinin yanında başka bir haber
yönetiminin gerçek nitelilini ve amaç
daha yayınlandı. "Uluslararası Hür Işçi
bu konuşmasını yapmadan önce, Türki
devlet yönetiminde sendilaJM kurmak
larının ne olduğunu hızlı bir biçimde or
Sendikaları
ye'ye
geldi, gitti. Konuşmalar yaptı.
için faaliyet gösterdili iddialarına ne
taya çıkarmaya başladı. Burjuvazinin bu
Sekreteri sıfatını taşıyan ve CIA'ya ya·
Türkiye'den ayrılmadan önce de konuş
dersiniz?" diye soruluyor. Cevabı, s0ru
kın olduğu ileri sürülen Otto Kersten'in
malarının bir bölümünü açıkladı. Yankı
dan d.h. ilginç: "Türkiye'de sendikalmı
Iıştılı anlaşılıyor. Bir yandan, DISK üst
"Türkiye'nin Sesi" radyosunda yaptığı
Dergisi'nin yudıjına göre, Kersten'e,
karşı herhangi bir biçimde bir darbe in
yönetimindeki kişisel uaf1arı keşfede
konuşmadan bölümler de yayınlandı. Bu
durumdan iki tUrlü yarar sağlamaya ça·
rek ve bunları kullananok DISK'i daIıt
Konfederasyonu"
Genel
den cesaret aldığı ilgiye değer. Kenten
"iki konfederasyonun birleşmesi milm·
dirilmeye kalkışılırsa, buna federuyon
konuşmanın sonu şöyle: "Bu bakımdan
kün mü?" diye sorulmuş. Yine Yankı
olarak göz yumamayıı. Demirel ile V.
Dergisi'ne göre, Kersten, bu soruyu şöy
tı�ım göril�mede deylet güvenlili bohone
yandan da, keşfedebildikleri kişisel zaaf
birbirimizi parçalamak ve kırmak sure tiyle daha da uzaklaşmak gibi aptalca
le cevaplandırıyor: "Ecevit, seçmenleri
edilerek sendikalara karşı bir CWbe indi
ları gerekçe olanok kullanıp DISK'i ilke·
tutumlara ihtiyacımız yoktur. DlsK'
nin yUzde 7S'inin iki Konfederasyonda
ten istediğim şey, durumu yeniden mu·
örgüılendi�i göril�ünde. DISK yayın or·
dum. Böyle bir şey olursa. Türk hilküme
hakeme
pnlarında
tini, Birleşmiş Milletler Uluslararası ça·
mayı veya daraltmayı sağlamak. Diğer
lerinden büsbütün uzaklaştırarak daha geri bir çizgiye çekmek. Son günlerdeki gelişmeler ise bu tUr oyunların dış çevrelerden bağımsız ola·
ederek
yalnız bizimle değil,
19S0'Ierin soğuk harp dili
rilmemesi
için açıkçi! uya.nda bulun
Türk-Iş ile de görüşme yollarını bulma
içinde Avrupa sendikal..rlOa
Uluslar
Iışma Örgütlerine, insan haklarını ve sen
sıdır."
arası Hür Işçi Sendikasına hücumlar ya
dikal özgürlüğü kl$ltl.dılı için ıikayet
rak hazırlanmamış olduğunu ortaya Çı·
ve
pılışına dikkati çekti. Oysa biz saicı ECEVIT, KERSTEN'E NE DEMIş?
kırdı. Doğrusu zamanlama mükemmel! Milliyet gazetesi, DISK Genel Baıkanı
sendikalar dejiliz, balımsıı sendikala· rız."
ile ilgili Terciiman Gu.etesi'nin yayınla
Kersten, DISK'ten "durumu yeni
rının "doğru" olduğunu ilan ettiği gün,
den muhakeme etmesini" istiyor. Nere-
edece�iz. DISK ile de ileride dııho sıkı ili�ki kurmamız mümkün. Tllrk-lı-DlsK .1nlaımazlığının çatıımaya dönOJmesini önleyebilecelimizi umuyoruz."
ILERIDE DAHA SIKıiLIşKI
.� --�--�= ===��= A Ş HAFTALıK, SiYASi HABER VE YORUM DERGiSi ao��ı�o����ı u."., lOOTL l:;:� �:"7���::�I buı
&hiIJi:
Ni1ıat SAIlGIN
a.n�r Yayın YÖMtm�ni:
o..aa SAKALSIZ Yu, I."" Müdürii:
...... ÇUUlAOCı..U Tc"ni. Sclcrd.r: Nkat AJlTAMU
Ya.ı:ı Kurulu:
Um"rCOŞKUN Meıi" ÇULHAoCıu Mehmet AKOZER Varldı.OZMENEK
VONETIM: Kon"r So&'" AnıLan TC'I: ISTANBUL BOROSU:
15/8 Kutlay 174581
Piycrloıi C.d. 21/1 ÇrmtN-rli�
I.tanbul
Tel:
26 55 67
ıZmir E.kif�hir BurtO
.Adana
Diyorbalıır
Cuııqt nAY(;ON
BAKANOOLU Ccnıi:r. KOÇ CAN Vrd_ı
Ceyh""
N"ftttia,U.tVAIUŞ
"ulla Çrld: VOKaVO!) Ikrıiıi, 1002'4
ILAN KOŞULLARI: Artı:. Kap'" (Renkli) : U.OOO TL Arka Kapak bc)'u) TL Iç .ıitun .. Tl. (Si)''''
.ayralarda
: 12.000
"timi :
40
Vayın ilanlan" 50 indiriMlidir.
O...... OZŞIŞMAN [IC Bmı: Dalı)' Nc_ Web-Of..t TniIIcri Dal_Lım:
-
..
,------....,-., r------ ,----------..,
....
-
,.--- neZiHOANYAl-
TARiHTEN DERS ALMAYANLARo 1950 ÖNCESi VE SONRASı a
YALÇIN KiıÇUK la1 Bayar ve Tevfik Rüştü Aras'la çıkarılmilSl�1 kanrl�tırdlAımız derıinin hı.Tarih tekrardan ibaret deliL. Tarih, bugüne ve geleeeAe ışık tutabildiAi öı. ıırlıklarınt yapıyordum. Dergiye benim sütun başlığım olan 'Görüşler' adını çüde öğretici. Tarihten ders almak, bu anlama geliyor. Geçmişin olaylarını, üretici güçlerin ve sınıf bilincinin gelişmişlik düzeyinde ele almayı gerektiriyor. Bu açıdan bakıldığı zaman da tarihin zengin deneyimlerle dolu Olduğu görüıüyor. Adalet Partisi'nin Demokrat Parti ile ayri, olduğunun ilan edildiği bir bir zarmnda, bundan yirmi yıl kadar öncesine ait bir örnek: "Sıkıntının art. masıyla sosyal mücadele de şiddetlendi. 15 Temmuz 1955'te ızmir Liman iş_ çHeri greve gittiler. Yasağa rağmen yapılan bu grev yaklaşan iktisadi buhranın yeni bir işareti oldu." Geçmişe ait bir doktora tezinde bu..E!!s!1!r var.12,SO'lerde işcibMeketi. nin vvlığını göstermesi bakımından ilginç ve değerli. Ancak aynı cümlenin deYimı cbha canlı. Şöyle: "Iktidar sert tedbirlerin yanı sıra yoğun bir pro�pnda fuliyeti ile bu sıkıntıların, kalkınmanın geçiti bedeli olduğunu an. latmaya çalışıyor ve halkın gözünü boyamak için,.değişmez bir taktikle, bo. yuna temel atıp kurdela kesiyordu. 17 Eylül 1955'de, Menderes, Afyon çimento fabrikasının temelini attı. 19 Eylül'de, yine Menderes, bu sefer Eskişehir çimento fabrikasının temelini attı. Ertesi gün, Konya şeker fabrikasını işletmeye açtı. 21 Eylül'de yapılan bir törenle Amasya şeker fabrikasının temelini attı. 26 Eylül'de Celal Bayar, Denizli elektrik sa�tralını işletmeye açtı. 8 Ekim'de yine Bayar, Giresun limanının temelini attı," (Dr. Cem Eroğul, Demokrat Parti, SBF Yayını, 1970, sayfa 121) Bugün hem baskı var, hem de temel atmalar. Yalnız baskının da temellerin de dozajı yüksek. Çünkü hem üretici güçler düzeyi, hem de sınıf bilinci daha yüksek. üstelik baskılara direniş daha geniş boyutlara ulaşırken temellere güven gittikçe azalıyor. Atılan·temellerin kaybolduiu, temel atmaların geniş yığınların günlük eilencesi haline geldiği biliniyor. Kimileri yeni "kuramlar" ortaya atıyor. Demokrat Puti iktidarının ve 1970'e kadv Adalet Partisi iktidarının, "halkın isteklerine uygun" politikalar izlediklerini ileri sürüyor. Hiç bir burjuva partisi ve iktidarı halkın isteklerine uygun hareket etmez. Ancak halkın isteklerini sömürmeye çalışır. Halkın isteklerini sömürebilmek için, böylece kütle desteğini koruyabilmek için, ekonomik gücünün olanaklvı ölçüsünde, kütlelerin çıkarları doğrultusunda bazı ödünler verir. Verilen ödünler, temel politikanın niteliğini değiştirmez. Temel politika, burjuvazinin istekleri doğrultusunda politikalar izlemek. Demokrat
vermeyi uygun görmüştük. Bu dergi, yukarıda da belirttil!!n gibi bir cephe dergisi olacaktı." (Sabiha Sertel, Roman Gibi, 1969, sayfa 318) Oemokr.ıı
Parti liderlerinin işçiler de dahil geniş yığınları kandırma girişimleri yalnızca vaadlerle sınırlı kalmıyor. "Komünist" olarak tanınanlarla "cephe ' dergileri çıkarmayı pl�nlamaya kadar uzanıyor. Bunun dışında Paris'te öğrencilik yıllarında Fransız Komünist Partisi'nin "önünden geçenleri" aday listesine alrmk
da unutulmuyor. Unutulmayan 'bir nokta daha var; iktidara gelirken, bir takım "demokrat" ögeleri tasfiye etmek. Demokrat Parti de, iktidarının eşiiin· de önemli bir parçalanmadan kurtulamıyor. Içlerinde Ahmet Tahtlkılıç'ın da
bulunduğu önemli bir lider grubu Demokrat Parti'den ayrılıyor. Demokrat Parti'nin bazı büyük kent örgütleri parçalanıyor. Ayrılanlar, 1950 öncesinde ve hemen sonrasında daha "demokrat" olan Millet �artisi'ni kuruyorlar. Demokrat Parti liderlerinin ne yaptıklarını çok iyi bildikleri anlaşılıyor. "Komünistler" ile cephe birliği burjuvuinin itazeti ile ele alınıyor. Demokrat Parti'nin ilk ve son başbakanı Menderes'in, 29.5.1950 tarihinde okunan ilk hükümet programında şunlar yazılıyor: "Biraz yukarıda millete mal olmuş in· kılaplarımızın korunmasından bahsetmiştik. Bu konuda bilhassa üzerinde du· racağımız mesele memleketi içinden yıkıcı aşırı sol cereyanları kökünden temizlemek için itabeden kanuni tedbirleri almaktır. ırtica ve ırkçılık gibi ayırı· cı cereyanları vasıta olarak kullanan ve çok deb kendisini bu maskeler altında gizleyen aşırı solcu hareketlere karşı gereken bütün bnuni tedbirleri almakta asla tereddüt etmeyeceiiz. Biz bugünün şartları içinde aşırı sol cereyanları fikir ve vicdan hürriyeti mevzuunda mütalaa etmek gafletinde bulunmayaQ' ğız." (ısmail Arar, Hükümet Programıvı 1920 - 1965, Istınbul 1968, gyfa • 225) Menderes Hükümeti, "gaflet" içinde bulunmuyor. "Gaflet" içinde bu· lunmamaktan
ne
anladığını ise 1951 yılında başlayan "operasyon" ile ortaya
koyuyor. Ilerici harekete ve ilericilere dağıtıcı bir darbe indiriyor. Bundın sonraki gelişmelerin bir bölümünü ise, Behice Boran, şöyle özetliyor. "1961 Türkiye'sinde işçi sınıfının sosyalizmi hedef alan yasal partisinin oluşturulmaı· sını kolaylaştıracak, ideOlojik ve politik düzeyde belirleyici rol oynayacak önemli bir birikim yoktu. Sol tümüyle hep baskı altında tutulmuş, illesalite·
Parti ve Adalet Partisi hükümetler;'n;n
nin zor şartlarında yürütülmüş parti hareketi cılız kalmış, hatta 1950'den son·
di. Parti kurucularından Fuaı Köprülü, 1947 Sendik�lar yasa tasarısını, "grev hakkı olmadan sendika olmaz" diyerek sert bir biçimde eleşdrdi. Bayar ise
sonra görüldüğü üzere, illega! şartlarda örgütlenip etkin bir güç kazanmış bir partinin legaliteye çıkışı gibi bir durum yoktu. Bununla birlikte, bu söyle·
dan düşmeden önce, Çalışma Bakanlığı'nı kurdu ve sosyal sigortalar sistemini yasalııtırdı. 1950'den önce işçilerin desteğini kazanabilmek için iki parti ara. sındaki yvıŞ, bir yandan uzun yıllar sonra gerçekleştjril�bilecek vaadlere, bir
olmadığı açıktı."
Demokrat Parti, iktidara gelebilmek için neler yapmadı, neler vaad etme-.
ra bir dağılma hali göstermişti. örneğin, Portekiz'de Nisan 1974 devriminden
daha ileri giderek, Demokrat Parti'yi "işçinin en yakın ve gerçek dostu" ola. rak ilan etti. (Zafer, 13/6/1949) Burjuvazinin yeni partisinin bu vaadleri, iktidardaki Halk Partisi'ni de etkilemekten geri kalmadı. Halk Partisi, iktidar-
diklerimiz, Türkiye'de hiç bir birikim yoktu, TIp sıfırdan işe b,aşladı, anlamı· na gelmez. 1962 yılından başlayuak TIP'e katılan sosyalistler elbette o anda mantar gibi yerden bitmiş değillerdi. Sadece, kapsamlı ve köklU bir birikim
yandan da, sosyal sigortalar sistemi gibi kurumlara yol açtı. 1950 öncesinde CHP·DP arasında yığınlardan destek alma için girişilen va-
ratik Devrim adı altında ve cuntacılarla işbirliii içinde sosyalist hareketin kar-
ad yarışı, 1974 sonrasındaki gelişmelerin bir bölümüne benziyor. CHP.MSP HükUmeti döneminden sonra MC Hükümeti'nin programının CHP-MSP HUkümeti'nin yaptıklarının bir takiidi olarak ortaya çıkmasına benziyor. MC HUkümeti'nin, terör uygulaması yanında, kıdem tazminatı ve sosyal sigortalar uygu.
lamalarında yaptıkları akla geliyor. Ancak tarihin zengin deneyim hazinesinin örnekleri bundan ibaret değiL. '�Basında bu tartışmalar devam ederken, yukarıda bahsettiAim gibi Ce-
(8ehice Boran, Türkiye Işçi Partisi 1961 • 1971, YORü· YOş, Sayı 67) 1960'larda TIp hareketi,kendinden.önceki "kapsamlı ve köklU" olmayan birikimin tutarlı özünü alıp ileriye doğru gelişti. Birikimin tu· tarsız ögeler; ise Milli Demokratik Devrim, ya da Türkçesi ile Ulusal Demok· şısına çıktı.
Marx'ın kuramı canlı ve öğretici. Ama yalnız kuramı değiL. Benzetmeleri de. Bl:Inlardan birisi şöyle: "Bir kimse tekrar çocuk olamaz, olmaya çalışır'SöII, çocuksu olur." (Karl Marx, Grundrisse, sayfa lll, Ingilizce) Çocukluktl oy"anan oyunları, bUyük adamlar oynamaya kalkarsa, çocuksu olur. Çocuksu davranış, çocuAun davranışından, saf olmaması ile ayrılır. Saf olmayan daVril' nışlar ise. hoşgörü ile karşılanmaz,
temel politikası da böyle
SERMAYE POLITIKASıNA INEN KARANlıK
AP 'DE BITKISEL HAYAT •
•
görülür hale getirmek, ikincisi de, mev
larına daldıkları gözleniyor.
seçimi alacak güce ulaşt.ıRını yaymaktı ...
surların sessizliRi, genel merkez yöneti·
niyordu aslında.
nel
cut pompaların gücü oranında, AP'nin
minin saldırısını durdurmadı. Şimdi Ge·
neydi ki,
umut baRiayan genç unsurlara yaydıRı
Eski
Spor
Atatürk
SaJonunun
mikrofo·
nundaki ses acemi bir tonlamayla çın' ladı: ". Milliyetçi Türkiye'nin, Milliyetçi başbakanı, dünyada yılın adamı Süley· maaan Demirel!.." AP Genel Merkez ilgililerinin verdiRi bilgilere göre, tediRi, ancak
100 bin kişinin izlemek is· 10 bin kişinin davetiye bu
baskı, şiddet, kanlı terör akıtmış, insan·
lık dışı biryönetimin bütün kabaiıkiarını sergilemiş ve bu son1.!ca ulaşabilmişti. Sonuç,
tildi..
Aslında kongreye en azından bir yıl
lık hazırlıkların eşiRinde gelinmişti.
labiidiRi ama her ne hikmelse bir türlü
parak, kimisi de tempo tutarak, dılar ...
19
ay'
AP'nin
8.
büyük kongresi, önceki yıl·
lara oranla üzerinde daha titizlikle duru
larak, bütün kaynaklar ve olanaklar sefer ber edilerek hazırlanmış bir kongreydi. Sermaye açısından olduRu kadar AP'
nin geleceRi ve Genel Başkanı Süleyman
Demirel'in kaderi yönünden zincirleme
önem tqıyan bir anlamı vardı kongre' nin.
Geçen yılın yasama döneminin başın da ortaya bir Millet Meclisi başkanlıRı sin çalışması iki buçuk ay geciktirilmiş
ti. 2.5 aylık gecikmenin önemi, meclisin
süre içinde yua çıkarmaktan
mah
rum kalması gibi bir basit nedenden ileri
kavşaRına yön'
çalışmaktan alıkonulması
idi. Hiç umulmadık bir anda biraz uzak
Devletin bütün araç gereçleri, başta
tahrip
edilerek AP yoluna koşulmuş,
kamuoyunda psikolojik yönden sarsıntı yaratacak her türlü yöntem ve yollar de nenmişti...
KOSKOCA BIR TENEKE
ses
pek hay
ra alamet deRiidi, olsa olsa hast.a "bitki
AP Genel Başkanı Süleyman Demi sonucunu getirecek bu olumsuz ihtimal lerin önü ustaca bir planla tıkanıyordu...
Güft.esi antikomünizm olan bir şarkı
kür5üde el, kol ve hatla ayaklannı kul·
lanan bir icracı tarafından terennüm edi· liyordu...
Ne yönden bakılırsa bakılsın serma·
yenin bir numaraJı temsilcisi ünvanını,
CHP'den daha az sayıda milletvekiline
sahip olmasına taRmen CHP'nin önünde
yürüten bu partinin kongresi, Türkiye' deki toplumsal gelişme dinamiRinin gü· cünü, etkisini ve önemini vurgulaması bakımından son derece ilginçti.
AZ GITTI, UZ GITTI damarına
Şah
büyük
sermayenin
oluklar akıttıtı AP, kendi patronlu�un' da kurulan bir cephe iktidarıyla ülkeyi
19
aydır yakıp kavurmuş, demokrasiyi
hergun tahrip et.miş, devlet aygıtını ya· saları ve Anayasayı çillneyerek mayın
lam.ş,
işçi
yurt.sever
sını(ına,
emekçi
kitlelere,
aydınlara, ilerici öA'rencilere
iktidar. kavgasına pençeleriyle asılmaJan nedensiz deRi!. Hatta zaman zaman Bü lent Ecevit'in bile "vicdanını sızlatan" antidemokratik işlemleri gözlerini kırp· madan uygulayan merkez yöneticileri
Süleyman Demi
rel'in kesin gidişi, AP'nin kesin silinişi musızın Demirel bir hiç'ti ve bu gerçe dosyalı çevresiydi.
denetim
mekanizmalarınm
çalışması, komisyonlarda tozlanan yol dosyalmmn tozunun alınması,
nereden bakılırsa bakılsın Yüce Divan'a İşte bu gerçelin
titrettili AP, bü'
korkuları yok!
"Laf aramızda" kaydıyla söylenen şu sözler, merkez yönetiminin kavgasının boyutlarını veriyor: LO.
Biz kaybedersek siliniriz. Ama on
Lar kaybederse yaşar!..." Sözün
sahibi
merkez
yönetiminin
ileri gelenlerinden biri...
GENEL SEKRETER ADAYLARı CHP Kurultayı Kasım ayı sonlannda
yapılacak.
Yeni
tüzük
ta&latına göre,
şimdiki parti meclisi ve merkezyönetim
kurulunun yerini alacak olan
16
"Ben artık ya,landım" tevekkülünün
altmda Orhan Eyübollu bütün pcüyle
Genel Sekreterlik mücadelesini sürdürü
yük kongrede kendisini aldatan birheye
yor.
onun getirdili çaresiziili yaşıyor, tem'
ci ve kuvvetli adaylm aruında...
can kabartısının ardmda güçsüzlÜRü ve
aileisi oldulu.aermaye cephesiyle ...
ki,ilik
Genel Yönetim Kurulunun yapısında esaslı bir deli,iklik beklenmiyor.
Turan Güneş, genel .ekreteriilin ikin Mustafa Ostündal için "sürpriz
YW'a-
tatile giren Meclislerin olatanüstü top lantıya çaRıniması ve böylece harekatın
sına sıra ieliyordu.
ŞECAAT ARZEDERKEN AP Genel Başkan Yardımcılarından İsmail Hakkı Yıldırım'ın, AP kongresin
de delegelere hitaben yaptı�ı konuşma dan
anla.şlldlRına göre, "DGM'leri· Çı
kartmak için olaRanüstü t.oplantıdan uy·
ne biline, belli bir amaç rampasıyla 14
t.anyitirmiş bir longplay'in iRnesini cızır
"- Deniz BaykaJ da bizimle anlaştı.." Politikada hiç bir sınır ve kayıt tanı mayan merkez yöneticilerinin parti içi
önemli bir bölümünün sahneye konulma·
leri okuduRu AP'nin genel başkanı da,
datıyordu ..
muhalinere
sonra
gun saat yokt.u..."
Gençlerinin "lst.anbul'un fethi" şiir·
yönetiminin
Bütçe y&&&Slnın çıkması ve onu izle
yen kısa dönemin atlatılmasından
sel hayat" izleri veriyordu...
Türkiye'de artık liste başı deterini çok·
Seçimi Kaybettm_...,
çıkıyordu...
Ama sonuç, gerek kongrenin içinde
Ancak, siyasi tıp'ta çıkan
OLMAK YA DA OLMAMAK!
si olasılıRı, üzerinde ciddi olarak durulan olumsuzluklardı...
gerekse dışında koskoca bir batta! sea&İz sallanıyordu ve bir takım sesler çıkarı·
rıntılara muhtaç etmişti.
Meclisin
Merkez
haber şöyle:
nin kendi ifadeleriyle hiç bir şeyden
ne düşülen umut.suzluk AP'yi politik kı
suzluk
Iikt.i. Koskoca bir leneke o yana bu yana yordu.
baRların önemi
neydi ki? ..
larının ters yönde işlemesi, bu arada ko
rel'in yüce divan yollarına revan olmw
TRT olmak üzere yasa1ar zorlanarak ve
kurulan
A:'in en çok farkında olan da kendisi ve
önemli olan, meCıislerle birlikte ça·
nizmalarının
lenen yola inen bütün olanaklar kulla· nılmıştı.
Eski demokratlara ek olarak, eski de
mokraliklerle
Iışma ortamı bulabilen denetim meka·
misyonlarda ciddi sonuçlann çıkabilme
bütünleşelim"
sunda şiddetli kuşkular mevcuttu ! ..
demekti. DoRrusu bu ya, iktidara dayan
min üzerinden asıllı - asılsız ama daha "AP'de
letvekili Itetircbilmişti. DoRrusu bu ya,
41 'in de kendi sayesinde geldiA:'i konu
gelmemektedir elbette.
bir olasılık da olsa denetim mekanizma
çok asılsız temel atmalarla süsleneri ve
ve kendisini dolaştıran partiye 41 mil·
yıp umutlanmanın alemi yoktu ama içi
Nitekim bunun içindir ki, DGM'ler
le kamuoyunda yaratılmak istenen ikli
düşmanı meydan meydan dolaştırılmış
Türkiye'nin gelişme dinami�ini böy·
seçimi işi getirilmiş ve böylece Mecli·
bu
gücü
demokratların
AP'ye güç katacaktı? .. 1973'de "Atır top" tabir edilen kadim bir demokrasi
lesine içi boş olguların dingiline baRla
BIR YILLIK DÖNEM
doldurulamayan Atatürk Spor SaJonu·
nun tribünleri daıgalandı, kimisi el çır lık cephe yönetiminin başanı selamla·
koskoca bir tenekenin radyo,
televizyon ve sahibi malum basında Çl karttlRı kuru gürültüden öte bir şey de·
"Muhalif" olarak adlandınlen bu un·
Toplumsal yasaların önü alınmak iste·
Bu da gösteriyordu
ki,
DGM 'ler bili·
Eylül'e indirilmişti.. Bu aradaki zaman içinde, gündeme
"Hora"
sıkıştırılmış, TRT'nin gücüyle
"Hora", şoven dUYlUlar kamçılanarak ve "Kaç Yunan biz geliyoruz" ucuz lu Ruyla kapalı gişe oynatılmıştı...
CHP'nin de bu konuda AP'ye hatırı
YUREK SIZLATAN, YUREal SlZLAYAN
sayılır iyilikler, olanaklar hazırladıRı gö rülmü,tü!...
ka
Çandarlı'ya kar,ı Hora, bir dizi tefri
halinde gazetelerin birinci say!ala
nnı kaplamı,tı...
Demirel'in ve partisinin arayıp da bu· lamadıkları nimetlerdi bunlar. t" yo�un
CHP'DEKI KAVGA DURULDU MU? AP'de, büyük kongre havası yaşanır ken, CHP'de de kongre öncesi kulisleri
bir biçimde temel at.ma furyasına kalı
nin tratiRi yolunlaşıyor. Genel Başkan Ecevit'in deyimiyle üst
AP'yi yarıda bırakınca i,ler gayri ciddi
teki kavga dlnelmiş görünüyor. Havayı
yordu. Ama bu konuda MSP'li ortak, vadilere inmekte gecikmedi.
KONGREDEN BEKLENEN
durgunla,tıran etkenlerin başında, Ge
nel Merkez yönetiminin akıı almaz yol ve yönLemlerle uyguladıRı makyavelist.
bilir"
denirken,
sewz .ularda yor...
UR ur
Alacakaptan'ın
ganimet aradıRı söyleni
Büyük sermayenin CHP proııtamına umut ballamış kanadının, parti içi kav ,ada, EyüboRlu·Topuz adı altında uc ve· ren kanada kesin destek baRiadıRı ve
"behemahal" yönetimi kaptırmamalan gerektiRini telkin ettiRi yaygın ye gözle görülür oranda açık!..
Muhalif kanattan bazı demokrat un
ye gitmek gerekiyordu..
politikanın özellikle parlamenter üyeler de yarattılı yılgınlık geliyor. Mevcut. grubun, seçim de muhtemelen yüzde 40
ilk kez karşılaştıklarını itiraf etmekten çekinmiyorlar.
yordu. Ilki, eski demokratları da AP'ye
mevcut. Bu nedenle CHP'li muhalif par
maye eldiveniyle ku,atllml4 halde kon·
Daha fazla kokusu çıkmadan kongre' Kongreden iki şey gösterilmek isteni·
oranında delitecelti yolunda endişeler
kalbederek "AP'de bütünleşelim"i gözle
lamenterlerin böıgelerinde seçim hesap-
surlar, sermaye cephesinin oyunlarıyla
CHP, her zamankinden daha çok ser
greye gidiyor ...
YOllUYUŞ· 26 EKIM /976·4
.... .... ................MI.
CEPHENIN DIYARBAKıR KABUSU Cephenin büyük başı Diyarbakır havaalanına, bu izlenimlerinbırakt.IAı tor
t.uyla indi.
BITMEYEN YOLLAR Karşısındaki manzara buz gibiydi ve kimbilir şehrin derinliklerinde kendisi.
ni ne sevimsiz görünt.üler bekliyordu..
Perşembenin gelişi Çarşambadan belliydi, nitekim kente uzanan yolun kı
yılarında ölüm sessizliAi vardı.
Bu arada asralt yolun bir bölümünde yola taşlar diziidiAi göze çarpmış, ön
den giden polisler apar-t.opar taşları t.emizlemekte gecikmemişti.
Filimlerdeki sahnelere benzeyen sessiz, anlamlı bir tepki gözleniyordu. Ev lerin arasından uzanan yoııarda, "Aııahın kulları" eserlere eser kat.mak için
Ankara'lardan gelen başbakanı merak bile etmiyorlardı...
Sadece meraklı küçükler vardı yol kıyılarında ve onlar da garip şeyler mı
nldanıyorlar, bazısı cephe adına hiç de iç açıcı olmayan sözleri haykırmakt.an geri kalmıyordu..
"Yuh" sesleri arasında yüzlerce resmi arabadan oluşan bir konvay, sıcaRın
altında ilerliyordu..
Bu arada yol kıyısındaki ilkokullardan birinin bahçesinde kendiliAinden bir
KUYUDAn ADAM
çocuklar korosu oluşmuş, zar·zor yanlarına yetişebilen öRret.menleri kendile·
rini ancak daA'ltabilmişti... Geçtiltirniz haftanın başında, Pazartesi günü sabahı, cephenin AP kesimin
HEM ZIYARET! ...
de yolun bir hazırlık ve buna baA:1ı olarak heyecanlı bir faaliyet göze Çarpı
yordu. AP'nin, geçen yıllara oranla daha çok önem verdiRi büyük konırrenin topla nacaRı haftanın başında, Karakaya barajının temeli özel bir önem taşıyordu.
Demirel'in belediye binası önüne gitmesi beklenirken, konvoy,
caktı!..
lanacaktı..
ran deRiIdi ama Demirel kolordu komutanhA'ınl ziyaret ediyordu..
rahmet. okutulacak, mümkün olduA:u oranda bu yolla kamuoyunda puan top Basında, yayında, evde sokakta, lutuat malzemesi olmasına bakılmaksızın
"temel atmatıların arkasında kuvvet şerbeti aranmasının elbette bir nedeni
01-
ma1lydı. Sennaye cephesi, kitleleri bir süre daha morfinleyecek tılsımıarı yi
Planda yoktu, programda yoktu ama oluyordu işte._. Bayram deltildi, sey· Daha sonraları Belediye önüne gelecek ve AP'li EnsarioRlu'lan ,ülilesinin
köylerden toplayabildili bin kişilik kalabalıRa, "kalkınma mualı"ndan sayfa· lar çevirecekt.i..
Diyarbakır bir kabust.u!..
ürmifu; en &zından bu tılsımıann tılsım olma gücünü hızla yitirdiltine tanık
olmuştu ...
Halk, sabah erken saatlerde uyanmış Ankara'dan (telecek zevatın içinde ko·
Bu konuda işlerin aarpa sardılına en çarpı.cı örnek de, geçtilimiz haftanın
mandobaşının olup olmadıltını soruşturmaya başlamıştı.
Ne olmuştu Diyarbakır'da, neler olmuştu?.
memişti.
bqmda Diyarbakır'da izlenen olaydı.
DIYARBAKlR HATıRASI! ...
Teleks ve telefonlar, halktaki bu frekansı "ilgili" mercilere iletmekle ıecik·
Demirel, bu havanın farkındaydı, onun için olacak belediye önünde sadece
kalkınma mas.a1lyla yetiniyordu...
ERGANI VIRAJI
Burjuva buının irili ufaklı korosu, önceleri "dev eser" neşriyatı yapmış,
DiyarbaJur'da alman soluk duştan sonra da, Diyarbakır'daki "bölücü slogan·
Bundan sonra benzer tabloya Ergani virajında da rut.lanacaktı.
ları" diline dolamakta gecikmemişti.
"Eserlere eser katmanın" kadrü kıymetini bilmeyenler, nankörlük yapıyor·
7. KoIordu'
ya doRru yönleniyordu. Demirel, Kolordu komutanına nazik bir ziyaret yapa
"Eserlere eserler katmak" gibi imajlarla geçmişte kalan bir "aı.iz habra"ya
Sadece, cephenin büyük başına birşeyler duyurmak için viraja kadar ıel·
lardı!...
mek zahmetinde bulunan ,enqler "Kahrolsun faşi.Uer" diye balırıyordu.
ıecikmiyordu.
yakın .iyasal cinayetin sorumlusu bir cephe yönetimine kimse çiçek atmayı
Senn.ye bumrnın paçaVTahll, malum ve müptezel mevzilere .ılınmakta Oy .. , Diyarbakır, insanlık dışı bir yönetimin manivelalannı, demokrasiye,
. ı,çi .ınıfına, emekçi kitlelerin balrına yönelt.itmiş bir cephe harekatını protes· to ediyordu.
Bunlar durup dururken söylenmiyordu tabii. Türkiye'de .on
100'e
Cephenin büyük başının Ergani'yi ziyareti, hiç durmamacaaına, bir telet
çizerek, Ergani'den viraj almak olmuştu sadece!...
20 milyar liraya maiolacaRı ilan edilen Karakaya barajına bu allak-bullak
GENE Mi DEFTER ?
izlenimlerle ,idiliyordu...
KARAKAYA'YA DOGRU
A.lında Demirel'in keyfini kaçıran nedenler, Diyarbakır'a kendi.ini getiren
uçakta okudulu ıazetelerin satırlarında başlıyordu. ' CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, bir gün önce, parti meclisinde yaptılı
konuşmada kendisine sert bir şekilde hücuma geçmişti. Geçerken de, bazı lınazik" unsurları itin içine kan,tırmayı ihmal etmemitti. Şöyle diyordu Ecevit:
ii.
19 ayda
düşünmemişti ! ...
Meclis çalışmalarını engelleyenler, yakınlarının yolsuzluklmnı ve o yol.
suduklarının hangi bakanlar tarafından nuıl korundulunu gözden ..kl.yabil
rnek, hesabını vermekten kaçabilmek için Meclis çalışmalarını engelleyen, en.
,elleten Başbakan Demirel'dir."
20 milyarlık "dev" bir eserin temelini atmaya ıiderken, bu sözler Demi.
rel'in keyfini kaçırmaya yetip de artml/itı. Hele hele Ilk sık başvurduRu bir
tahrik merkezine ilişkin Ecevit'in söyledikleri daha da düşündürücüydü:
I:!
e�i I, bilindilti gibi demokratik rejimi kazaya uRratmadan yapamaz. "�� . KendlJ.l hukumet ba,kanlılı yapmaktan aciz oldultu için bir süre ıonra orduyu
mutlaka imdada çalttrma gereltini duyar... "
Jcj
Ergani'den Karakaya'ya uzanan 100 kilometrelik stabıize yolun üzerinde· Çermik ve Çüngüş duraklannda, AP'1i belediyeler hatırına otomobilinden
inen Demirel, siyasal konulara girmekten kaçınıyor, sadece "büyük Türkiye"·
ye ilişkin vaadlerde bulunmakla yeLiniyordu...
Daltlar, yarlar aşılarak gelinen Karakaya'da ise yüzlerce otomobilden olu.
şan konvovu hazır bir banda bekliyordu ...
Karakaya a,kına Devlet. Su Işleri Genel MüdürlüA'ü parayı sebil et.mişt.i. Yol larda Edirne plakalı DSı araçlarına rastlamak mümkündü. Samsun, Erzurum, Adana'dan getirtiimi, resmi arabalar insan t.aşımaktan çok konvoyu uzatmak
konu.unda bir hayli etkin görevler yüklendiler...
Cephenin büyük başı, yardımcısı Turhan FeyzioA'lu, bakanlar ve general
ler, Fırat vadisinde "hayırlı" bir dinamit.in paLlamasınl bekliyorlardl.._
Daha önceki seremonide Feyzioltlu konuşuyor ve malum üslup ve sataş·
malarla sola kürı,ir üstüne küCUr yaRdırıyordu.
Kendileri de dinamiL patlatıyordu ama bu dinamit.in adı "hayırlı dinamit."
Ecevit daha ıonra önemli bir iddia ileri sürüyordu:
idi!..
". Şimdi geçmişte oldultundan daha kısa sürede, Demirel'in bu ihtiyacı
du...
CHP Genel Başkanı, devamla "dilek ve temenniler"ini sürdürüyordu:
kenlerin, sermaye adın konuyu dar koridorlara sokma konstJndaki tela,larl,
duyma noktaıına geldiRini "örüyoruz... "
". Hiçbir onurlu ordu, hırsızhklarını ört.·bas etmek için Mecli. denetimin
den kaçanlan kurtarmaya gelmez!.."
12 Mart'larda ıskartaya çıkan "Dinamit" edebiyatından yarar umuluyor
Türkiye'deki toplumsal uyanışın, sınıfsal bilinçlenmenin dinamiitinden ür·
çaresizlikleri sırıtıyordu, FeyzioRlu da sahibinin sesini plaA'a kaydediyordu!...
Cephenin büyükba,ı ise Diyarbakır havaalanında dütümlenen dilini açllımı
yordu. Ancak, FeyzioRlu'nun açtıltı gedikten geçerek bir parça "dinamit"
Ecevit'in sözlerindeki salır araları ilginçti. Burada yatan anlamlarda Demi.
edebiyatı yapmış ve ara sıra da yumruklarını gösterme rırsatı bulabilmişti...
kın çok h ..... oldultu bir konuda Demirel'in niy�tlt!rini CHP Genel Ba.şkanı
düzeylere ulaşmamı" ulaştırılamamışLı. Türkiye artık eski ninnilerle uyutula· cak gibi deltildi...
rel'in karanlık köşelerde sürdürdüıtü ilişkiler hakkında ipuçları veriliyor, hal.
böyle serıiliyordu.
20 milyarlık Karakaya barajının temeli atılmıştı ama gümbürt.üsü istenilen
YORUYOŞ· 26 EKIM 1976·6
••
•
•
••
BUYUK BURJUVAZI, CHP,DISK ÜST YÖNETİMİ, TURİzM - İş 'İ TASFİYE ETMEK İSTİYOR YÖNETIM IŞLEMEZ HALE GETIRILIYOR
Turizm.lş'te, büyük burjuvazi, CHP ve DIsK üst yönetiminin hak hukuk tanımaz oyunları peşpeşe sürüyor. Büyük burju
Yönetimdeki tasfiye tohumları, filiz
vazi, devrimci sendikacılık sahnesinden Turizm-Iş'i silmeye kar3r11 görünüyor.
lerini çabuk verdiler. Turizm-Iş yürütme
Bu girişiminde, en büyük desteği, CHP' nin en gerici kanadının güdümündeki
rildi. Kurul toplantıları, bir öğrenci der
kimi sendikacılardan, DISK üst yöneti minden buluyor. Yeni olayları sergile meden önce, geçmişe kısaca bir göz atalım.
PATRONLARı KORKUTAN SENDIKA Turizrp-Iş, kendi işkolunda, DISK'in
en hızlı gelişen sendikalarından biri idi. Işkolunda, . Türk-Iş'e bağlı sarı Oleyis'i silip süpürecek güce ulaşmıştı. Bu geliş mede, DISK'e bağlı bir sendika olmanın getirdiği avantajların yanlSlr3, Turizm· lş'in
yönetimindeki kadroların ilerici
sendikacılık ilkelerini hayata geçirmele rinin de büyük payı oldu.
kurulu, kısa zamanda mefluç hale geti neği üyelerinin uğrak yeri haline getiril di. Yürütme kurulundaki sosyalist sendi kacıları yıldırıp sindirme.k için bu öğren cilerin zorbalıklarından m�det umuldu. Yürütme kurulu böyle çalışamazdı.
GENEL KURULUN YAKLAŞMASı ILE, TURIZM-IŞ'I TASFI YE GIRIŞIMLERI DE HıZ KAZANıYOR. BüYüK BURJUVAZI ILE ORGANIK BACLARA SAHIP CHP YöNETIMININ MUTE MET ADAMLARı, TURIZM-IŞ'I DEVRIMCI SENDIKACıLıK SAHNESINDEN SILMEK ıÇIN HAK HUKUK TANıMAYAN UYGULAMALARA VE TASFIYELERE BAŞVURUYORLAR. EN BüYüK YARDıMı DA DISK üST YöNETIMINDEN VE IŞÇlLlKLE ILIŞKILERI BULUNMAYAN BIR ÖCRENCI GRU BUNDAN GÖRüYORLAR.
Tüzük maddelerine göre yeni genel ku rulun yapılabilmesi için genel başkan Turgut Gökdere, genel başkanlıktan isti fa eni. Müstafi genel başkana vekalet eden genel başkan vekili Rıza Erdoğan, yeni genel kurul tarihini saptadı. Yönetimdeki tasfiye tohumları, genel kurulun
sonuçlarını
önceden
tahmin
edebiliyorlardı. Sonuç. hiç de kendi leh lerine olmayacaktı. Çünkü, son genel ku rulda kendilerine oy veren delegeler bile olup bitenleri gördükten sonra, kimlik lerini ve niyetlerini anlamıştı bu kişi lerin. Bu nedenle, yaklaşan genel kuru lu denetim altına alabilmek için tasfiye ci ekip, DISK üst yönetiminin de yar dım ve katkılarıyla çeşitli hukuksuzluk lara başvurdu. Genel başkanın istifasını izleyen dönem, Turizm-iş içine girebilen turist yöneticilerin hukuksuzluk dönemi oldu.
yerlerinde çalışan işçilerin büyük ço ğunluğu DISK genel merkezine gönder dikleri imzalı dilekçelerde ısmail Aslan' ın temsilci olarak kalması gerektiğini belirttiler.
NELER YAPıLıYOR?
gerektiğini
Kongrenin
düşündüler.
yeri DISK genel merkezi olacaktı_ Tü züğe aykırı bu karara niçin varılmıştı? Bunun nedeni, kurtlarını dökmek için sendika binalarını ve genel kurullarını deneyen bazı öğrencilerin sunacağı hazır kuvvet ekiplerinden yar3r1anabilme dü şüncesi idi. Sonra bu öğrencilerin yardım ve kat: kılarının
kongre
almaya yetmeyeceği
kurul delegelerini seçecek. Ve bütün bunlar 1 gün içine sIAdırılac.ık. Seçilen delegeler ertesi günkü genel kurul.. yetiş tirilecek. Bu, olacak iş değiL. Olacak iş olmadığı için de bu yola başvuruluyor. Çünkü genel kurulun seçimle delil ta yinle ortaya çıkarılan delegelerle toplan ması istenmektedir. Genel kurul tarihinin
LOKAL SEÇIMLERI MI, SOYTARıLıK MI? Iç Anadolu'dan başka, Marmara böl gesinde de ilginç kongre öncesi oyunlar oynanıyor. Genel Kurula hazırlık olarak, Mar mara bölge temsilciliğine bağlı lokal ge nel kurullarının 25 Ekim tarihinde, yani genel kurulda" 1 gün önce yapılması is· teniyor.
Önce, kongrenin yerinin değiştirilme .si
ısmail Aslan hakkında, Iç Anadolu Tu rizm işçileri çok daha başka şeyler dü· şünmektedirler oysa. Bölgeye bağlı iş
Marmara bÖlge temsilciliğinin lokal
26 Ekim'e ..lın
masının gerekçelerinden biri de budur.
HAYDI GENÇLER Hukuksuzluk ve sahtekarlıklar, genel merkezin dışına böyle taşırıhyor. Ancak genel merkezdeki oyuniM, hukuksuzluk bır da bitecek gibi dejildir. Bir süre 6nce cereyan eden bir örnek şöyle: Turizm-Iş'in kasasındaki parayı kulla nabilmek için, genel başkanı" ya da ge nel başkana vekaleı eden yöneticinin
genel kurulları hakkındaki isteği de pek
imzası gerekiyor. Tüzük hükümleri uya
ilginçtir. Temsilciliğe bağlı 11 lokal var.
rınca, Turizm-Iş adına harcama ancak
Bunların tümü aynı gün ve aynı yerde
böyle yapılabilir .
yapılacak. Herbirine yarım saat zaman
Ancak sendika tüzük hükümlerinin dı
ayrılmış. Yani, normal mesai saatleri
şına çıkmaya niyetli kişiler ve bu kişi
içerisinde, ha.ua daha kısa bir zaman
ler tar3fından kullanılmaya h.ı.zır "şok"
içinde, 11 lokalih seçimleri yapılacak
kuvvetleri için bu pek bir anlam taşı_
tır! Böyle fabrikasyo" usulü genel kurul
mamaktadır.
lardan niçin m�det umuluyor? Sorunun cevabı çok açık. Lokal ge nel kurullarında, yürütme kurulları seçi lecek. Seçilen yürütme kurulları, genel
Dolayısıyla, Turizm-Iş içindeki tasfi.
ye tohumları, kurt dökmeye meraklı aı. rencilerle
birlikte
sendikanın kamını
saymakta hiç bir sakınc.ı görmezler.
anlaşılmış olacak ki, bu kez kongre tari hi deAiştirildi. DISK tüzüğünün hiç bir maddesi, ilan edilen bir genel kurul ta GöKDERE, TURIZM.lşTE BayaK
rihini değiştirme yetkisi vermemektedir
EMEGI VAR.
kimseye. Turizm-Iş içindeki tasfiye tohumları, zaman ve mekan ayarlamalarının kendi.
Otel, tokanta vb. patronlarını korku tan , bu gelişme oldu. Tur'izm-Iş'i için den yıkmayı kafalarına koydular. Iık adımlarını, sendikanın 7. kongresinde at tılar. Bu kongrede, Turizm-Iş'i güçlü konu. muna getiren ve kuruluşundan itibaren sendika içinde çalışan, devrimci sendika
cılık ilkelerini hayata geçiren Turgut Gökdere genel başkanlığa, Rıza Erdo
jan da genel başkan vekiJliğine getirii diler. Gökdere ve Erdojan'ın dışındaki yürütme kurulu üyelikleri, burjuvazinin maskeli maşaları tarafından paylaşıldı. Burjuvazi, CHP ve DISK üst yönetimi nin planlilrı tam ilnlilmıylil gerçekleşme se bile, sendikilnın yönetimine tasfiye tohumları böylece serpilmiş oldu.
lerini kurt3r3cağından da yeterince emin deiilJerdir. Bunun için başka hukuksuz luklara başvurUrlar. Bu çerçeve içindeki oyunlardan biri, Turizm-Iş Iç Anadolu bÖlge temsilcisi ısmail Aslan'ın görevden uzaklaştırılma sıyla oynandı. Aslan'ın yerine Ali Altın kaynak adında, daha önce Maden-Iş sen· dikasından istifa eden, Turizm-Iş üyesi bile olmayan bir şahıs getirildi. ısmail Aslan'ın tasfiye süreci burada bitmiyordu. YüRüYüŞ'ün önceki sayı larında işveren avukatlıiı yaptıAı belge. lenen Enis Coşkun adlı bir avukat aracı· Iığıyla Aslan onur kuruluna verildi ve sendikildan "atıldı". Enis Coşkun'un ve Turizm-Iş içinde ki
tasfiye
tohumlarının
Iç
Anadolu
ıSMAIL ASLAN, IşçILER ARASINDA
bölge temsilciliğine "layık görmedikleri"
yaRayaş· 26 EKIM 1976·6
�..
-----------------.--
Açık bir soygundur bu. Soygun sonu cunda kasadan alınan 160 bin lira so· rumsuz yöneticiler tarafından, "guete çıkarma ve bina boyama" gibi amaçlarla kısa sürede harcanıp bitiriliyor. Bütün bu ve benzeri ipliklerin olağan koşullar daki bir genel kurulda teker teker orta ya çıkarılacağını bilenler, işıe bu neden le genel kurulun her Ile pahasına olursa olsun istedikleri zaman ve mekan koşul larında yapılmasına çalışmaktadıriar. SHERATON'OA NELER OLUYOR ?
Turizm-iş'teki tasfiye tohumlarının önem verdikleri bir işyeri de Sheraton Oteli'dir. Bunun için de Sheraton'a şınnga ya pılır. Hükümlere göre, bir işyerinde, işçi sayısı SOO'Ü aşmadığı sürece orada an· cak 1 lokaloluşturulabiJir Belgelerle sa bit olduğu şekilde, Sheraton'da sayı tam Umına 440'dır. Ancak, kış mevsiminin yaklaştığı ve otellerin işçi azaltma yolu· na gittiği bir dönemde, Sher.ıton'un işçi sayısı birden artar nedense! Bu sayı 503 olarak ilan edilir. Böylece Sheraton'dan iki"" lokal oluşturulacak ve delege sayısı
TURIZM IşÇILERI VZERINDE B VYVK OYUNLAR OYNANıYOR
suni olarak artırılarak, genel kurulun Sheraton-Iş genel kurulu haline dönüştü rülmesi yolunda bir adım atılmış olacak tır. sheraton harekatı bunlarla da kalmı yor. Gazetelerde bazı resimler yayınla nıyor. Bu resimler "Sheraton işçilerinin" Istan Rıza Erdoğan'ı bul valisine ve bölge çalışma müdürüne
şikayet etmesini gösteriyormuş! Istan bul valisinin ve bölge çalışma müdürü nün işçiler için bir şikayet mercii olup olmadığı bir yana, resimdeki kişilerin kimliği de hayli ilginçtir. Resim incelen diğinde kalabalık içindeki 5-6 Sheraton işçisinin dışındakilerin kurt dökmekten başka resim çektirmeye de meraklı öğ renciler olduğu anlaşılıyor.
OISK üst yönetimi, CHP ve büyük burjuvazinin işbirliği, Turizm-iş içinde ki tasfiye tohumlarının aracılığı ve neo goşist öğrenci grubunun figÜfanlığl ile, Turizm-Iş'i tasfiye harekatı böyle ge tiştiriliyor. Komplocular, maşalar ve figüranlar, derslerini er geç alacaklar.
BÜYÜK SERMAYE i NTi KAM PEşINDE AHMET ABAKAY
Büyük sermaye ve politik iktidan MC işçi sınıfı üzerindeki tahakkümü sürdür mek, ekonomik çıkmazJann faturasını işçi sınıfına ödetrnek çabasını olanca gücü ile ve giderek terörle sergilerke� işçi sınıfı ve emekçi killeler de senna yeye karşı kararlı ve onurlu mücadele sini sürdürüyor. DİSK üyesi işçilerin, işçi sınıfını he def alan Devlet Güvenlik Mahkemeleri' ne karşı 16 Eylülde yurt çapında baş· latbRı eylemler, Türkiye İşçi sınıfına yeni deneyimler kazandınrken senna yeyi ve onun iktidan MC'yi de korku ve telaşa sürükledi. Sennaye çevreleri, işve renler toparlanarak hücum kararlan aldı lar, işçi sınıfına, emekçi kitlelere karşı kara listeler düzenlediler ve yeni intikam yöntemlerini saptadılar. Devlet Güvenlik Mahkemelerinin or tadan kalkması üzerine basına, "kendi kendimize yeni tedbirler arayacaeız" şeklinde açıklamalarda bulunan işveren ler yaptıklan gizli toplantılar ve yayınla dıklm genelgelerle yeni tedbirlerini buL muş görünüyorlar.
1976 tarihli yazıda, TİSK yönetim ku rulunun ittifakla aldıeı kararlar açıklan makta ve özetle şöyle denilmektedir: " . İşyerlerimizde, bu kanunsuz greve katılan işçilerin kimler olduRu tesbit edilmelidir. • İşçilerin çalışmadıklan süreye ait ücretleri kesilmeli, aynca hafta tatili üc retleri ödenmemelidir. • Kanunsuz greve katılan işçilerden gerekli görülenlerin iş akitleri ihbarsız ve tazminatsız olarak feshedilmelidir. • Suç sayılan bu eyleme katılan, ka birnaya teşvik eden veya zorlayanlar hakkında kanunlanmız hapis cezasının uygulanmasını derpiş ettiRine göre, eyle me katılanlann ve karar verenlerin der hal savcılıRa ihbar edilmeleri gereklidir. • Kanunsuz grev k81şısında konfe derasyon camiasınca girişilecek işlemle rin kesinlikle caydıncı olmasını saRIa mak ve kanunsul. grev hareketlerinin ge lecekte tekerrürünü önlemek için üye sendikalanmıza baRII bütün işyerleri şu urlu ve örnek bir tutum içinde olmalı ve yukandaki maddelerde öngörülen hu kuki müeyyideleri mutlaka uygulamalı dır."
GIZLI GENELGE DE NELER V AR?
Türkiye İşveren Sendikalan Konfede rasyonuna üye sendikalann başkan ve genel sekreterlerinin katıldıRı ve 21 Ey LÜL 1976 günü ıStanbul'da yapılan top lantıda alınan gizli kararlar i,verenlerin I,çllet üzerindeki intikam hın;lannı apa çık ortaya koyuyor. Bu toplantıda alı nan kararlann Türkiye'deki tüm özel sek tör işyerlerine en hızlı bir biçimde teb· iLA" edilmesiyle alınan intikam kararlan nın uygulanma safhası başlatılmış oldu. İşveren örgütlerinin tüm şubelerine bil dirilen ve uyulması istenen gizli genel· gede "Devlet Güvenlik Mahkemelerini protesto eylemine katılan, teşvik eden işçilerin saptanarak işten çıkarılma'il ve daha önemlisi şterı i çıharılan işçilerin
OIkemizde hemen tüm işletmelerde, büyük işletmelerin tümünde örgütlü 0lan, 104 sendikayı bünyesinde bannru ran ve kamu kesimi dışında tüm işkolla nnda söz sahibi olan Tifrkiye İşveren Sendikalan Konfederasyonunun aldılı bu karann uygulanmasmın yani, "bu işin biraz zor" olduRunun kavrandıRı dı açıla vuruluyor. Bu konuda da gene hükümete ve dev lete başvurulacaRı bildiriliyor. Genelge nin son bölümünde uygulanacak tedbir lere tepki gösterileceRi düşünülerek, ih bars.ız ve wminıtslZ iş akdinin feshedU mesi işleminin uygulanmadan önce ma halli idari makamlara başvurularak ted bir alınmasının istenmesi, bu saRIana mazsa konfederasyona bilgi verilmesi.." denilerek, böylece devletin ana, ya dı yardımcı güçlerinin kendilerinin ardın da olacalı güvencesini vennek de ihmal edilmemiş oluyor. Büyük burjuvazi, 1976'Iar '!\irlriye'· sinde işçi sınıfının ve müttefiki emekçi kitlelerin gücünü pekala bitmesine kııııo can havliyle aldılı bu kararlan uygula· mayı kafasını koymuş olabilir ve öyle görünüyor. Elbette kendi düşenin aRla maya hakkı ve zamanı olmayacaktır.
Adaha Sanayi Odası bu genelgeyi tüm üyelerine göndererek, gerekenin yapıl masını istemiş bulunuyor; diRer işveren örgütleri gibi. MC GöREVE ÇA()RILIYOR İşverenler ittifakla aldıklan kararlan salt özel sektörde uygulamakla tatmin olamayacaklannı da açıklamakta ve aynı genelgede MC iktidannın göreve çaRnla caRınl, şu cümlelerle belirtmektedir: "Aynı hukuki müeyyidelerin kanunsuz greve maruz kalan kamu sektöründe de uygulanmasını teminen konfederasyon hükümet nezdinde gerekli girişimlerde bulunmalıdır... ' , İşveren örgütü temsilcilerinin teşki latlanna yayınladıkJan genelgede asıl ö nemli madde, işçileri ömür boyu açhRa terketmeyle ilgili intikam karandır ve şöyle denilmektedir: "thbarsız ve tazminatsız işten Çıkartı lan işçilerin isim listesinin çıkanlması bu işçiler dilu üye .endikalararnlZ
licii'
tcuıyla bütiin ballı işyerlerimize duyuru larak camiama içinde tekrar ütihdam edilmeleri önlenecektir.
•
tr
...
D
zikred i l e n � } 1 G i'lcre ç ::ı lı :;; mnc1ı!: l::ı r ı �ün fcr : v0 ' h:1ft:ı
�)
t ·-: ti,li n l.:
ıhb a r c ı z YU
:l j t
iic P(� t l u r.'j.n ö(h! nmed i i� t
hu s u s ıuıun
t<.:yidi',
tD zmiD n t R � z i ş ten ç ık , r t ı l n n i ş ç i l erin i s i m
listesi
;(Bu' · j. ş ç i l e r c1.i[;cr üye i:,enr1il�::ı l " r ır.u z v'l s ı t n s ıyl::ı butün hai!;lı i şyarle rimi �\a duyuruı.1r,!� C :ı ıİri. :ıını z .i. ç :indr t,;!,r:ır i s t-L hd'lm erlj 1 maleri önlene-
J
cektır.
)
iıim tiılelerinin çıkartlarah bii/ım işyer· lerine duyurulması ue işueren corniaaı ıçinde hesin olarak işe olmmaması "is
tenmektedir. Türkiye Işveren Sendikalan Konfede rasyonu tarafından bu konuda, Adana Sanayi Odasına TıSK Genel Sekreteri Itafet Ibrahimo�lu imzasl)'la gönderilen ve "gereRinin yapılması" istenen 22.9.
IşVERENLERIN INTIKAM GENELGESI
YVR VYVŞ · 26 EKIM 1 9 16 · 1
,
•
•
POLITI K EYL
ZEKI KILIÇ
Bir sınıfın iktidarı devam ettirebilmesi için iki te mel koşulu gerçekleştirmesi gerekir. Bunlardan birin cisi, devlet aygıtını ele geçirmek ve bunu kendi sınıf çıkarları doğrultusunda kullanmak; diğeri ise, sınıf politikası ekseninde geniş bir kitle tabanı oluşturmak tır. Kitle tabanının nicel ve nitel değişimi, devlet aygı tının niteliğinde değişimlere neden olur.
eylemi, beklenilen en iyi sonucu elde edecek bir şe· kilde yönetmek ve yönlendirmek gerekir. Başka bir deyişle, verilen mücadelenin subjektif koşulunun da
Bugüne kadarki bütün toplumsal sistemlerde, mü cadele içerisinde olan her temel sınıf, o günün sosyo ekonomik koşullarına göre etkinlik dereceleri deği şen, ama özü itibariyle aynı olan bir disiplin aracı ile kendi sınıfları için kitle tabanı oluşturmuşlardır: Köle sahipleri; köleleri öldürebilme hakkını toplum sal bir kural haline getirmişler ve bu "haklarını" meşrulaştırarak kölelerin büyük bir kitlesinin, kendi sınıf politikaları doğrultusunda hareket etmelerini sağlamışlardır. Buradaki "öldürme hakkı" köle sa hipleri sınıfının en temel disiplin aracıdır. Bu hakkın etkisizleştirilmesi, kölelerin yüzyıllar süren sınıf mü cadelelerinde ulaşılması gerekli hedef olarak sürekli gündemde kalmıştır. Yine feodallerin, köylüler üzerin deki baskı, dolayısıyla kitle tabanı oluşturmaya yöne lik disiplin aracı, angarya idi. Ve angarya, bu sınıfın bir "hakkı" olarak, toplumsal bir meşruluk kazanmış tı. Burjuvazinin disiplin aracı ise, işçileri açlıkla kar şı karşıya bırakmak ve işten atmaktır. Başka bir de yişle, burjuvazinin işçi sınıfı içinde taban tutma ara· ci, iş güvenliğini sürekli tehlikede tutma tehdididir. Işçi sınıfının disiplin aracı ise, iktidara gelmeden önce ve geldikten sonra, burjuvaziye karşı vereceği mücade lede, kendi doğal sınıf politikasına uygun olan "de· mokratik - merkeziyetçilik"tir. Bu, başta işçi sınıfı ve emekçi kitleler olmak üzere halkın büyük çoğunluğu·
,
mazlara sokar. Mücadeleye katılmaları mümkün olan
gerçekleştirilmiş olması zorunludur. Bu koşullardan
güçleri, eylemin yürütümü sırasında düşünüp değer
birinin eksik, yetersiz veya olmaması halinde, güçlü
lendirmek gerekir.
düşmana karşı, ya savaş yöntemlerini çok iyi bilen
EGEMEN SıNıFLARıN DISIPLIN ARAÇLARı
deleye katılması muhtemel olan güçleri, başlangıçtı veri alarak yola çıkmak, yönetenleri kaçınılmaz aç·
kumandan vekurmaydanoluşan fakat çok az askerden
MOCADELE ALANıNıN SEÇIMI
kurulu bir orduyla; ya da, kumandan ve kurmaydan yoksun fakat askeri çok yiğit ve fazla olan bir orduy la savaşmak demek olur. Her iki durumda da, düşma na önemli ölçülerde zarar verilebilir ama, saptanan he defe ulaşmak münıkün olmaz. Burjuvaziye karşı verilecek politik bir mücadele, elbette bir sendika yönetiminin insiyatifiyle sonuca ulaştırılamaz. Işçi sınıfının ekonomik mücadelesi da hil, demokratik ve politik mücadelesinin gerçek öncü
Bir diğer konu, mücadeleyi yönlendirenlerin li derlik sorumluluklarının önceden tartışılması ve belir lenmesidir. Burjuvazinin sıkıca ördüğü ve çerçevesini çizdiği alanın içinde kalarak kalıcı ve ileri mevzilere kavuşmak mümkün değildir. Işçi sınıfı, çeşitli uman ve durumlarda egemen sınıfların kendisine dayattığı koşullarda ve alanda mücadele etmek yerine, kendi koşullarına uygun bir alanı ve eylem türünü seçer. seç
müfrezesi, yöneticisi ve kurmayı, onun öz partisidir.
melidir. Özellikle bazı durumlarda böylesine bir eyle
Ancak işçi sınıfının öz örgütü, işçi sınıfını daha ileri
mi kotarmak tercih olmaktan çıkar, bir zorunluluk
mevzilere kavuşturabilir, onu, burjuvazinin muhtemel
olur. Her iki durumda da, eylemin niteliği politik
tuzaklarına karşı koruyabilir.
olur. Başka bir deyişle, yürütülen mücadelenin sonuç ları, politik ortamın karşılıklı sınıf dengesine göre de
KARŞıT GOÇLER KOÇOMSENMEMELlDIR Hiç unutulmamalıdır ki, gücü, görünürde ne kadar zayıf görünürse görünsün, karşı güçleri küçümsemeden ele almak gerekir. Savunmada olan taraf için tehdit ve blöf, insiyatifi karşı tarafa kaptırır. Insiyatifi kaybet miş bir yönetim, kitleyi kendi kaderleriyle başbaşa
ğerlendirilir. Mücadele öncesi koşullar ve kurallar, ey lemin sonuçlarına göre değişir; ve yeni biçimler ahr. Bu nedenle eylemi yöneteceklerin eylem öncesi ku ralları ve sonuçlarını veri alarak, yola çıkmanıaları gerekir. Kuralların ördüğü duvarların yıkılması, so nuçlarının da yıkılmasını öngörür. Kuralların �ılıp, sonuçların aşılmamasını düşünmek veya sonuçların ortadan kalkışını mücadele hedefi olarak gündeme al
bırakmaktan öte hiçbir şey yapamaz. Yine, mücadele
mamak) kitlesel eylemi daha başlangıçta baş. boş bı
sırasında eylemi yönl endirenler insiyatifi kaybederler se, yapabilecekleri bir tek şey kalır: Eylemi, bekleni
larının sorumluluğunu üzerlerine alarak iJt başlama.
len sonuçların alınıp alınmadığına bakılmadan dur durmak. Böylece, düzensiz, parça parça karşı güçlerin
rakmak olur. Bu nedenle yöneticilerin eylemin sonuç ları gerekir. Burjuvaziye karşı mücadele ancak böyle bir sorumlulukla kalıcı mevziler sağlayabilir.
nun çıkarlarına, azınlıkta olan burjuva sınıflarını uy maya zorlamaktır. Işçi sınıfı ve müttefiki sınıf ve tabakaların burju vaziye karşı verecekleri ekonomik ve politik mücade leyi yönlendirirken veya verilen bir mücadelenin seyir ve sonuçlarını değerlendirirken, bir yanda her somut kitle eyleminin doğrultusunu, burjuvaziye kitle tabanı oluşturmayı sağlayan açlık tehdidinin etkisizleştiril mesini sağlamaya yöneltmek; öte yanda, burjuvazi nin, devlet aygıtını faşistleştirme girişimine engel ol mak, onun, bu yönde yapacağı hazırlıkları daha te şebbüs halindeyken engellemek gerekir.
KUMANDAN VE KURMA YDAN YOKSUN YIGIT BIR ORDU Sendikalar, üyelerine daha iyi yaşam koşulları sağlamakla yetinemezler. Sendikalar, üyelerine daha iyi yaşam koşulları sağlamanın yanında ve ondan ön ce, işçilerin iş güvenliklerini daha ileri haklarla göre celi bile olsa garantiye bağlayacak kuralları işveren lere dayatmak zorunluluğundadırlar. Ancak bu, top
lu iş sözleşmesine konulacak iş güvenliğine ilişkin hü kümlerle yetiniıecek anlamına gelmemelidir. Bundan
POLITIK BOYırl'LU EYLEMLERIN SORUMLULUQU DA B OYOKTOR
daha önemlisi, burjuvazinin, işçi sınıfına karşı kullan· mak üzere elde etmeye çalışacağı bir silahı etkisizleş tirmek için, işçi sınıfı hareketi, çoğu zaman iş yasa larının ve en ileri haklar ve garantileri içeren toplu-iş sözleşmelerinin bile çerçevesini kırarak meşru savun· ma durumuna geçebilir ve geçmektedir. Böyle durum
larda ve şartlarda, işçilerin sendika yöneticilerine ve sendika yönetimine olan güvenleri, onların verecekleri kitlesel mücadeleyi hem nicel, hem nitel bir etkinliğe
kavuşturur, bu mücadelenin boyutlarını genişleterek burjuvaziyi köşeye sıkıştım ve caydırma işlevini yeri· ne getirir. Bu durum, verilmekte olan veya verilecek olan mücadelenin objektif koşuludur. Yalnızca bu ko şulların gerçekleşmesiyle, arzulanan hedefe ulaşıla· mayacağı gibi; kitlesel eylemin nicel ve nitel etkinli ğinin sağlayabileceği mevzileri sağlamlaştırmak da mümkün olmaz. Bu objektif koşulla birlikte, kitlesel
taarruzuna ve imhasına açık bir düzensiz geri çekilme ye yol açılır. Diğer taraftan, kotarılacak eylemle varılması ar
zulanan heefler, somut koşulların somut çözümlen mesi sonucunda netleştirilerek belirlenrnek zorunlu ğundadır. Belirlenen bu hedeflerden en yakın olanının
ise en açık bir şekilde, eyleme katılanlarca bilinmesi gerekir. Mücadeleye katılacak olan kitleleri "küçüm semek", somut şartların gerekli kıldığı hedefleri on lara açık ve seçik bir şekilde açıklamamak, ki ılenin kararlılığını zedeler, kendi gücline olan inancını kırar.
Mücadeleye karar vermeden önce yapılması zo
runlu olan durum değerlendirmesinde önemle ilzerin· de durulması gerekli bir konu da, mücadeleye mutlak girebilecek gücün'doğru olarak saptanmasıdır. Ilk he def, saptanan bu gücün ulaşabileceği hedeftir. Müca-
Son nokta, düşmanın acımasızlıjı gerçeğidir. Hiç bir düşman, tek bir başarıyla, tek bir muharebe ile ye ıinmez. Her başarıyı, daha sonraki hedeflerine araç et·
mek için, saldırı üstüne saldırı düzenler. Burjuvazinin, işçi sınıfına duyduğu kin, geçici değildir. Burjuvazinin işçi sınıfına yönelttiği sıldın lar, sınıf olarak varlığı devam ettiği sürece sürer. Bur·
juvazi, işçi sınıfına karşı elde edeceği bir avantajlı ye· tinmez. Hele düzensiz geri çekilmelerde, burjuvazinin uarruzları hem sayı olarak çojalır; hem de, kural ttı·
nımaz bir açıklıkta olur. Bu yüzden, burjuvazinin ge. rek mücadele sırasında ve gerekse mücadele sonrasin da, yapacajı muhtemel saldırıların önlemlerini önce
den almak gerekir. Başka bir deyişle, burjuvazinin sal. dırılar'ına karşı önceden hazırlıklı olmak, sıvunma ya· pabilecek güç birikimini gerçekleştirmek zorunludur.
M AMA NAS IL YöNETIM VE DENETIM INSIYATIFI YITIRILMEMELlDIR Kotarılması düşünülen bir eylemi b�şlatmadan önce, yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız ilkele rin doğrultusunda durumu değerlendirmek ve bundan sonra karar almak gerekir. Böyle büyük politik boyut lara "ulaştırılan" bir eyleme ilişkin değerlendirme"in, sendika yönetim kurulunca yapılamayacağı açıktır. Bu, parti işlevidir. Ancak bu, yürütülmesine karar ve· rilen bir mücadelenin kuralsız, en azından belirli te-
sendikatıfığı meslek ve geçim kapısı görenlerin, daha bir süre işçi sın,fımızm ileri sendikal hareketini tasal· lut altında tulmalarına yardım etmektedirler. Oysa, işçi sınıfının sendikal hareketini daha ileri mevzilere götürecek olan yöneticiler, üyelerinin kendilerine olan güvenleri oranında etkin olabilirler.
TiP'IN UYARıSı KEHANET DEGILDI DISK yôneticiıeri ve onlara kurmaylık eden tek· nisyenleri, 15-16 Haziran olayla[ı ile ve son 1 Mayıs büyük işçi gösterisiyle, geniş kitlenin güvenini, örgüt
Kısac<uı burjuva saldırılarına karşı önlemleri alınmadı ğı için bu eylemin sonuçları, işçi sınıfımızın kaçınabi leceği bazı zararlara da uğramıştır. Eylül Hareketi, iktidara yürümediğine, bu biçim ve koşullarda da yürüyemiyeceğine göre, düzenli bir yükseliş, ve geri çekiliş aşamalarından geçecekti. Hareketin yükselişi ve etkinleşmesi, toplu iş sözleş mesi görüşmelerinin yapıldığı masanın üzerine grev si lahı nasıl konuyorsa, öylece burjuvazinin karşısına konulmalıydı. Toplu iş sözleşmelerinin uygulanma· masının önlemi grev tehdididir. Geri çekilme sırasın· da, burjuvazinin saldırılarına karşı işçi sınıfının savun· ma aracı ise, hareketi aynı boyutuyla yeniden başlatı bilme gücüdür. Bu güç, inandırıcı ve gerçekten gerek· tiğinde kullanılabilir olmalıdır. Ancak böyle bir güç le, burjuvaziyi tasarladığı saldırılarından caydırmak mümkündür. Başkaca hiçbir yöntemle, burjuvaziyi aldatmak mümkün değildir. DISK üst yönetimi, bu anlamda, ne eylemi bir bütünlük içinde yöneterek ulaşılması gerekli yüksekliğe ulaşabilmiş; ne de eylem sonrası burjuva saldırıları karşısında harekete soktuğu kitlesini koruyabi lmiştir. DISK'e bağlı işçilerin başlattıkları direniş, grev prosedürünün ördüğü çerçeveyi kırmış; ancak sonuç larını kırOlmamıştır. DISK'in sosyal demokrat yöne ticileri, eylem boyunca CHP'nin politik şemsiyesinin üzerlerine açıiacağını ummuşlardır. CHP ve onun muhtemelen yönlendireceği sosyal demokrat sendika· lar imdada yetişmeyince de, yöneticiler, paniğe kapı larak, zamansız grev kırıClhğl yapmışlardır.
GENEL EYLEM VE YEREL INSIYATIF
16 Eylül işçi sınıfı ha�eketi, özü itibariyle genel bir hareket olarak başladı. Ancak, böylesine genel bir hareketin yönetimi işyerlerine kadar varan yerel yö netim ve insiyatiflerle yürütüldü. Oysa, genel bir ey lem, yalnızca genel ve merkezi bir yönetim ile yönlen·
BURJU VAZI, AÇLıK TEHDIDINI KULLANıYOR
mel yanlışlıklara düşerek sürdürülmesi anlamına da gelmemelidir. Birçok kendiliğinden hareket iyi yöne· tildiğinde, daha genişboyutlu amaçlara çoğu zaman araç kılınabilmektedir. Sorun, hareketin niteliğinde değil, hareketin örgütlenmesini ve yönetimini alanla rın '" işlevlerini ne şekilde yerinegetireceğidir. Hep bi· linir ki, kendiliğinden başlayan yerel bir işçi sınıfı hareketi, doğru yönetilip örgütlendiğinde çok rahat· Iıkla ileri mevzilere kavuşturulabilmektedir. Yine hep bilinir ki, çok haklı nedenlerle yola çıkan ve koşulla rın olanak verdiği en geniş kitleyi kuca�layan bir ey lemin yöneticileri, burjuvazinin gücünü, kendi gücünü, o andaki koşulların doğru çözümlenmesi sonucunda varılması öngörülen- hedefi doğru saptayamazlarsa, burjuvazinin muhtemel saldırıları karşısında tedbirli olamazlarsa, kitleyi uzun süreli bir hareketsizliğin ve kendine güvensizliğin içine iterler. Bu nedenle, bir ey lemi, başlangıcından sonuçlanıncaya kadar, yani yükse liş, düşüş ve geri çekilme dönemlerinin hepsinde insiyatif ve denetleme gücünü sürekli elde tutarak yön· lendirmek gerekir. Devrimci Işçi Sendikaları Konfederasyonu'nun (DISK) " genel yas" çağrısı üzerine, Türkiye işçi sınıfı hareketinin en geniş boyutlu kitlesel direniş hareketi
16 Eylül'de başlatıldı. Böylesine bir eylemin öncesini, yönlendirme biçimini ve sonuçlarını, özetlemeye ça· Iıştlğımız ilkelerin ışığında değerlendirmek gerekir. Bu değerlendirmeler, bir tarafta, içine düşülen temel yanlışlıkların bir daha tekrarlanmamasına hizmet ede cek; öte tarafta da, temeldeki yanlışlık ve eksiklikle rin yol açtığı ve açacağı umut kırıklığı karşısında iş· çilerin örgütlerine sahip çıkmalarını sağlayacak, an· cak işçileri, aynı yanlışlıkları daha birçok kez tekrar layabilecek mevcut yöneticilerden uzaklaştırarak on lara karşı muhalefeti örgüt disiplinini zedelemeden Ör
gütlemeyi gerçekleştirmeye yarayacaktır. Bu değer lendirmelerin yapılmaması gerekliliğini savunanlar,
işleyişindeki tüm hatalara rağmen sağlamışlardı. An· cak ne DISK'in sosyal demokrat yöneticileri, ne de, DiSK'e pano gözü ile bakan teknisyenler, hareketin öncesinde ciddi hiçbir hazırlık yapmadıkları gibi, eylem sırasında ve sonrasında da insiyatifi elden ka çırmışlardır. Türkiye Işçi Partisi'nin, direniş dalıa he· nüz başlarken yaptığı uyarı, kehanet değildi. Bu uya rı, mücadele öncesi gereken işlerin yapılmamasının yolaçacağı zararı olabildiği kadarıyla azaltmaya yöne· likti. Hazırlıksızlık, özellikle mevcut güçlerin en iyi şekilde yönlendirilmesi yerine, CHP'nin politik şem siyesinin açılacağını, giderek TüRK·lş'in sosyal de mokrat sendikalarının da eyleme gireceğini veri �Iarak yola çıktılar. Bu bekleyişleri gerçekleşmeyince, za ten fiilen de yöneticisiz kalan kitleye kendi panikleri· ni yansıtarak kitle eyleminin etkinliğinin sönüşüne ne den oldular. Işverenlerin, yasal bir greve gidil irken bile, öncü işçileri işten atabildiği bir dönemde, yapılacak bir di renişin sonrasında, burjuvazinin bu yönde yapacağı mutlak bir saldırının önünü alabilecek bir mücadele yönteminin örgütlenmesini yapmamak, hele düşünme mek bağışlanması mümkün olmayan temel bir yanlış Iıktır.
dirilebilir. DiSK yöneticileri, bu eylemin yönetilme sinde bu çatlakllğı aralamış, giderek eyleme katılan işç ilerden kopmuşlardır. Bir taraftan, Abdullah 8a� türk, yapılan direni�in zımnen suç olduğu, suçlunun kendileri değil işçiler olduğunu ilan edip direnişi kı rarken; öte tarafta Genel Başkan, "Genel yas"ı yeni· den yorumlayarak yürütülmekte olan direnişi kastet mediğini belirterek, geriçekilişin gelişi güzel ve kendi haline bırakılmasına neden olmuştur. Demokrasiyi ileriye götürme mücadelesi verenler, kotaracakları eylemin yazacakları yazının, yapacakları konuşmanın niteliğini, elbette somut koşulların ışığında çözümleyerek saptarlar. Ama, bu değerlen dirmeyi yaparken, hiçbir zaman kendilerini savcı yeri ne koyarak, yapmayı kararlaştırdıkları eylemin ve sorumluluklarının yasalara uygunluğunu önceden araştırmazlar ve araştırmamalıdırlar. Savunma, eylem kotarıldıktan sonra yapılır. Bu kuraldır. Bu anlamda da DISK yöneticileri, politik bir eylemin politik plan· da sorumlusu olmaktan özenle kaçmışlardır. Böylece, d.ir�niş, politik planda olduğu kadar, fiilen de yöneti. cısız bırakılmı�tır. Eyıüı direnişinin ne zamanlaması yapılmış ve kit lelere iıetilmiş; ne hedef açık seçik kitlenin Önüne konulmuş; ve ne de, direnişe katılanların birlikteliği sağlanabilmiştir. Bir işyeri direnişini sürdürürken di· ğer bir işyeri işbaşı yaptığını ilan etmiştir. Bu başı boşluk direnişlerini sürdüren kitleyi kararsız ve inanç sız bir duruma sokmuştur. Artık işçiler, yöneticilerin den gelecek talimatı değil, ne yapacaklarını birbirle rine danışarak kararlaştırmışlardır.
SONUÇ HAREKETIN AŞAMALARı DOGRU YöNLENDIRlLMELlYDI
16 Eylül direnişinin yönü, burjuvazinin devlet ay gıtını faşistleştirecek olan DGM'ye hayır diyerek, böyle bir yasanın çıkışını engellemeye yönelikti. Bu yanıyla 16 EylUl büyük işçi sınıfı direnişi başarılı ol du; ve burjuvaziyi, yeni bir mevzi elde etmekten, en azından şimdilik alıkoydu. Hareket, bu yanıyla başa rıya ulaşmıştır. Ancak, eylemin yönetimi, örgütlenme biçimi ve hedefin açık seçik olmaması, işçi sınıfı hareketinde kısa sürede tedavisi güç yarala� açmıştır.
16 Eylül direnişi, bütün bunlara rağmen, yine de, Türkiye'nin demokratikleşme mücadelesine yeni mev· ziler kazandırmıştır. Türkiye işçi sınıfı hareketinin kendi kurtuluşu için açılan ve giderek geliştirilen yola girmesi daha da hızlanmıştır. Unutulmaması gerekli toplumsal bir kural vardır; sürüp gelen ve gidecek olan; işçi sınıfı mücadelesine katılmak demek bela köprüsünü geçmek demektir. Geçiş için baç verilir. Köprünün üzerine çıktıktan sonra, yolun yarısından geri dönülse bile, bu baç bir daha iade edilmez.
,
GREV HAREK ETi YENi BOYUT LAR KAZAN ıYOR GÜLTEPE BELEDIYE ıŞÇILERININ YÜRÜYÜŞÜ .o.çti�imiz hatta içinde Gülrepe be· lediyesi işçileri üç aydır kendilerine ma· aş ödenmemesini protesto etmek için hak yürüyüşü adını verdikleri bir yürüyüş yaptılar. Cumhuriyet meydanından başlayıp Alsancak'ti. biten yürüyüşe 300'ü aşkın işçi katıldı. Işçiler yüriidülü için olsa gerek, bu· güne deein görülmemiş emniyet tedbir lerinin ahndılı, işçi başına nerede ise bir polisin düştüeü yürüyüşte, herhangi bir olay çıkmadı. DISK üyesi Genel-Iş sen dikasının üyesi olan Gültepe Belediyesi işçileri yüksek bir bilinç düzeyine sahip, politize olmuş işçiler. Sorunlanna sahip çıkıp mücadele etmeyi biliyorlar. "Katil MC yıkılsın" gibi sloganlar atan ve çe şitli pankartlar taşıyan işçiler, Cumhuri· yet meydanında yapılan kısa konuşma lardan sonra herhangi bir olay çıkmadan dalıldılar. Partizanca uygulamalar sonucu işçi· lerine maaş veremez duruma düşen Be lediye Başkanı Aydın Erten, otobüsleri satmak istemlini, buna da AP'lUerin en· gel oldutunu söyleyerek yakında beledi· yenin kapısına kilit vunnak zorunda ka Iacaklanru belirttl.
ILERICI BELEDIYELER, MC IKTIDARıNıN BOY HEDEFLERI ARASINDA. MC PARTILERINE SEÇIMLERDE ITIBAR ETME YEN HALK BU YOLLA CEZALANDıRıLMAK ISTENIYOR. GOLTEPE BELEDIYESI EMEKÇILERI MC'NIN TUTUMUNU PROTESTO ıÇIN YÜRÜDÜLER. apar topar gönderilen işçiler ve işçi görünümlü komandolar katıldılar. Hastahane bahçesindeki toplantıda, taşkınlıklar yapıldı, gerici sloganlar atıl· dı. Hastahane yetkilileri ve daha sonra hastahaneye gelen toplum polisi olaya seyirci kaldı. Gösteri, yürüyüş haline dönüşerek sürdü. İşçiler MlSK'in önünden geçerek Alsancak Çamii'ne yöneldiler. Daha son ra otobüslere bindirilerek işyerlerine geri gönderildiler. Olay, hugüne kadar bu işyerlerinde ilerici işçllere uygulanan baskılar sonucu yaptınlan "eylem"lerden bir yenisi ola· rak düşünülmeli. Nitekim bu olayın he men ardından ayın 13'ünde bu işyer lerinde çalışan ve zorla yaptınlan bu tür işlere katılmayan işçiler dövülüp ceza· landınhyorlar. Muzaffer Ayav da bunA
SALDıRıSıNA FAŞISTLERlN UGRAYAN ıŞÇı
TARIŞ'DE FAŞIST TERÖR
Geçtilirniz hafta içinde ızmir'in Bayrakh semtinde Tariş Iplik Fabrikası Işçilerinden Büyük Olkü Demeli üyesi Kamil Sönmez, henüz nedeni bilinme. yen bir kavga sonrasında 9 Ekim günü öldürüldü. Faşist kuruluşlar bu olayı rırsat bi. lerek 11 Ekim günü SSK'nın Tepecik'te. ki hastahanesinde cenaze merasimi görü nümü altında Tariş rabrikalannda çalı. $an tüm işçiJerin katılmak zorunda bıra. kııdılı bir gösteri düzenlediler. Bu gösteriye, Işyerleri kapatıldılın dan, çirt yevmiye verildilinden ve silah. lı zorbalann zor kullanmalanndan dola. yı Iş giysileri ile otobüslere bındirilip YVROYOŞ· 26 EKIM 1 9 76 · LO
lardan biri. Ayav bu fabrikaya Haziran'· da girmiş ve o günden bu yana her türlü baskı ve zor kullanma olaylanna tanık ve hedef olmuş. Olkücülerin "öldürülen arkadaşla· nnın intikamını almak ıçın" dövdük1e· ri Ayav "ilerici olmanın cezasını çeki· yoruz" dedi ve olayı şöyle anlattı: "Ayın 13'ünde işe gittllimde dü zenledikleri mitinge neden katılmadılı· mı sordular. Ya istifa et, ya da çek git dediler. istifa edeceeimi söyledim. Ev· raklanmı alıp dolaştırmala başladılım· da on·onbeş kişilik bır grup önümü çevi rerek beni boş bir ambara Ittiler. Kapı· lan kapabp ellerindeki zincir ve sopalar ile dövdüler. Yere ylA"lhnca öldü diye bı rakıp, kapılan üsrume kapatıp gittiler. Sonra gözlerimi hastahanede açtım. Iş kazası yaptı, merdlvenden dÜ$tü diye· rek hastahaneye getirmişler. Dün akşam bir kadını dövmüşler, bu akşam da çok sayıda işçiyi döveceklermiş. Fabrikada onlara katılmayan 400 kadar işçi var. Hepsi terör ve baskı altında tutuluyor lar. Muzarrer Ayav SSK hastahanesinde karasında iki dikiş sae kolunda bır kınk, sırt ve bacaklannda morartılar ile ya tıyor.
YAY-KUR BOTüNLEME SINAVLARINI ERTELEMEK ÇÖZOM DEGILDIR
Ankara·da SISAG·da çalışan 170 iş· çinin grevi bütün engeUemelere, işvere nin yasadışı tutumuna ralmen başan ile sürüyor. DISK'e ballı Sosyal.lş sendika· sının başlattı�'1 grev, işveren ve MC Ikti dan tarafından kınlmak isteniyor. YAY KUR bütünleme smavlannın ertelenmesi SISAG direnişini desrewz bınkmak
için bir araç olarak kullanılmak isteni· yor. Yay·Kur bütün leme sınavlannın er· telenmesine iII$kin Milli Elitim Bakan· hlı'nın yayınladıAı bildiri üzerine basına bir açıklama yapan Sosyal .lş Genel Baş· kanı Özcan Kesgeç, "Yay·Kur bütünle· me sınavlannı ertelemek çözüm delil· dir" demiştir. Sosyal-Iş Genel Başkanı özcan Kesgeç'in bu konudaki açıkla· ması $öyledir. "Sosyal'l$ üyesi SISAG i$çileri 5 Ekim 1976 tarihinden beri grev uygu· lamaktarurlar. Işyerinde greve başlanıı· masının nedeni, Hacettepe VakCına balh SİSAG yöneticilerinin sorumsuz davra nışlandır. Yay·Kur'un seçme, yerleştinne ve not deRerlendinne projesi, SISAG'da yapılan önemli projelerden sadece biri dir. Tüm projelerin sorumlulannın ve uygulayıcılannın greve başlamalanyla birlikte sorumsuz SISAG yöneticileri, projeleri ehliyetsiz kimselere yıpbnnak girişiminde' bulunmuşlardır. Yualara göre aynca suç OlM bu girişime, Milli E�itim Bakanhlı da katılmışbr. MlUi E�itim Bakanhlı, Iç Işleri Bakanhlını yazdıeı gizli bir yazıda, grevci işçilerin işlerini yaptırabilmek için poHıiye ted· birler aJınmasını istemektedir. Bu Istek üzerine toplum polisi, emniyet birinci şube yetkililerinin grevci işçilerin üzeri· ne baskılan yolunlaşmıştır. Yay·Kur projesinin dıfU1dan uz· man olmayan kioilere yapbnlmal halin de 90 bin ölrencknin öRrenimleri açılin dan relıkel oIııcaaınm Dilli '...... tan6mızdan bUdlrilnıeol ÜZerine bu_dan vazgeçilmiştir. Ancak uygulamayı konu lan, sınavlann ertelenmesi Çıkar yol de lildir. Bu proje ancak konuyu en ınce aynnblanna kadar bilen SISAG'ln uz man işçileri tarafından yapılabilir. Çıkar yol, soıuınsuz daY1'l.DJ'lar içinde bulunan SıSAG yönetıcDerinin objektif davranmalanDl ve uzmanIqmı, SıSAG işçilerinin toplu sözleşme istek lerine gerçekçi açıdan yaklqma1annı sallarnıktır. Bu saalmmadılı sürece Yay-Kur ve benzeri pek çok önemli pro je yapllaıruyacaktır. Bundan ötürü dola cak sonuçlann tek sorumlusu ise StSAG yöneticileri olacaktır."
MC IKTIDARı SISAG EMEKÇILERININ DIRENIŞINI KıRMAK ıÇIN YAYKUR SINAVLARINI KULLANMAYA ÇALıŞıYOR. AMA BU OYUN DA SÖKMEYECEK.
rak lokavt Ilan etmiştir. Bunun üzerine işçiler de
MADEN-IŞ'IN TEBA IŞYERINDEKI GREVI
çadırlarını kurarak kapının
önüne çıkmışlardır.
Işverenin bir de Balçova'da. aynı
ızmir'de M8den.lş kolunda çalışan
Teba kollektif şirketi işçileri 30 gün ön·
ce başlattıklan grevi başan ile sürdürü·
tür üretim yapan 20 i şç in in Çalışlı�ı bir işyeri vardır. Bu işyerindeki işçileri ge
nel direniş sonrasında direnişe katıldık·
lan gerekçesi ile 17. madde işletilerek
yorlar.
işten atmıştır.
başlandıaındı pemsip maddelerinde de
direnmeye
Yeni toplu sözleşme görüşmelerine
uyuşulmuş, (akat sosyaı haklar ve ücret
ler konusunda anlaşma sa�lanamamıştır.
Uzlaştırma Kuruluna gidilmiş, ancak İş
çilerin birinci yıl 60, ikinci yıl 60 şek
linde olan zam talepleri kabul edilme
miştir. Kurul'dan "Birinci yıl 40, ikinci
yıl 40" şeklinde bir karar çıkmış, ama bu karar da taraflarea kabul edilmemiş
tir.
tşçiler bu kanunsuz eyleme karşı başlamışlardır. Gelen polis
de Işçileri fabrika önünden uzaklaştı ra mamıştır.
ışvere nin
amacı
Balçova semtindeki
açıktır.
ızmir'in
Ikinci 'Işyerindeki
işçileri böylece işten alarak Maden-Iş
sendikasının yetkisini düşünnek, yerine
alacaeı işçiler ile de kendi istemleri do� roltusunda bir çalışma düzeni kurup' bu
işçileri günde üç vardiya balinde ÇalıŞtı
İşçilerin 45-45 şeklinde deeiştfrdik
rarak üretim açıeını kapatmak istemek
ren, uzlaştırma kurulu daha çalışma1an
de etkisiz hale getirmeyi başanmş ola
leri taleplerini de kabul etmeyen işve nı sürdürürken başka bir semtte bir depo kiralayarak tabrikadaki ham maddeleri
ve takımlan bu depoya nakletmiş, işye
rindeki 220 işçiyi bir ay üretim yapmak sızın, fakat ücretlerini alarak fabrikada bulunmaya zorlanıışı bu süre sonunda
da bir gece işyerinin kapısına kilit
asa-
tedir. Böylece birinci işyerindeki grevi
ca'ktır.
Oysa işçiler düzenlenen oyuntann
bilincindedirler. Her iki işyerinde de ça
lışan işçiler inanç ve kararlılıkla eylem
lerini
sürdürmekte
ve
işverenin
tüm
oyunimm bozarak istediklerini alacakIa
nna Inanmaktadırlar.
• EGE üNIVERSITESI YURTLARıNDA GEÇfICIMIZ YIL, HE DEFLERINI GERÇEKLEŞTIREMEYEN MC VE KOMANDOLA Rl BU DERS YılıNA HıZlı GIRDILER. EGE üNIVERSITESI YURTLARlNDA OLAYLAR BIRBIRINI IZLIYOR.
• FAŞIST SALDIRlLAR EGE ÜNIVERSITESINDE YOCUNLAŞTI Faşistıer, Ege Üniversitesi'ni tamamen ele geçirmek doirultusun€b.ki giri· ş i mierine devam ediyorlar. Geçtiğimiz günlerde 200 silahlı zorbanın, yurtla rından "tamirat" nedeni ile çıkarılıp çadırlarda barınmak zorunda bır.ıkılan ilerici öğrencilere yaptıkları saldırı püskürrulüp, saldırganlar bozguna uğratılın· ca yeni tezgahlar düşünülmeye başlandı. Önce Bornova Jandarma Komutanı Hanefi Erkan tarafsız davrandığı için görevinden alınıp yerine Kırkağaç'tan bir yüzbaşı atandı. Sonra yurt müdürü değiştirilip MHP'li bir müdürgöreve getirildi. Bölece bugüne ka€b.r tecrit edil· miş durumda olan faşistlerin okulda etkinlik kazanmaları için gerekli yapı oluşturulmuş oldu. Son hafta içindeki olayların gelişimi ise şöyle: Okulun açıl masına bir gün kala kamp us içinde bulunan Yüksek öiretmen
MADEN-IŞ'IN
Okulu'nu üs olarak kullanan faşistler, tamir.ıt nedeni ile boş.ahılan yurtlara gizlice girdiler. Daha doğrusu, yurt müdürü tar.ıfından içeri alındılar. Kapıda
ıZMIR'DE TEBA IŞYERINDE BAŞLATTıCı
GREV SüRüYOR.
PLASSA GREVI SüRüYOR Adana·Mersin karayolu üzerinde ku
makta, hem de etkin bır biçimde kullan·
makta kararlıylZ. Hiç bir tavize yanaş· mayaca�ız.
- ışten ablan arkadaşlannızın
işe
yerinde grev var.
alınması da talepleriniz arasında .. - DiRer tüm isteklerimizin kabulü
ba�lı Lastik-tş Sendikası, grev uygula
alınmaması durumunda da grevimiz sü·
ŞI Halit Nann'in sürekli "uyan"lanm
mlZın durumu, greve gitmemizin en bü
rulu, Sabancı Holding'e alt PLASSA iş·
Bu işyerinde örgütlü bulunan DtSK'e
masına 12 Ekım günü başladı. tşverenba
dışında, işten atılan arkadaşlanmızın işe
recektır. Zaten, işten ablan arkadaşlan·
dikkate almış olacak ki, Sabancı Hol
yük nedenlerinden biri.
bule yanaşmadı. PLASSA 'nın 80 Işçisi
direniş sonucu ortaya çıktı. DGM hak· kında düşüncelerinız?
ding, i,çilerin isteklerinin hiç birini ka· bunun üzerine grev karan aldılar.
Toplu Iş sözleşmesinde öne sürülen
talepler arasında, önemlileri şunlar:
1 Mayıs'ın işçi bayramı olarak tanın
- tşten atılma olayı, DGM'ye karşı
- Faşizmin Ilk hedennln Işçi sınıfı
olduRunu biliyoruz. DGM de Türkiye'
de
faşizmin
tınnanışını
hızlandınnak
bekleyen jandarmalar da yüzbaşılarından aldıkları emir üzerine bu olaya ses çıkarmadılar. Ilerici öğrenciler bu olayın hesabını yurt müdürüne sorduklann· da "içeriye alınanların kayıtlarını yaptırdıklarını, yurdun yasal öğrencileri oldukları" cevabını aldılar. Oysa daha sonra kayıtlarının yenilenmesini isteyen öğrencilere tamirat bittiICten sonra kayıtlarının yapılacağı söylenmiş ve talep leri geri çevirmiştir. Bu haksız uygulama karşısında öğrenciler yurtlara giderek diğer bloklara girmek ister ve binaların önünde toplanırlar. Bu öğrencilerin üstüne içerde bulunan faşist militanlar tarafından ateş açılır. O gece sabaha kadar sürecek olan çatışmalar başlar. çatışmalara jandarma seyirci kalır. Iki kişi yaltllantr. Iterici öğrencilerin kararlı direnmeleri üzerine yurt idaresi ve jandarma faşist· leri yurttan çıkarmak zorunda kalır. Bugün ise yurtlarda hayat durmuş vaziyettedir. Belediye otobüsleri de da hil hiç bir taŞıt işlememekte, taksiler bile can güvenliji olmadığı gerekçesiyle yurtlara gitmemektedir. Kız bölümlerinde ise öğrenciler baskı altında tutul· maktadırlar. Olaylar sonrasında bir bildiri yayınlayan üniversite yönetim kurulu, olayı ve sorumlularını kınamış, olayların devamı halinde üniversitenin kapaulaQğl· na dikkat çekmiştir. Çeşitli makamların yerildiji bildiride özetle şöyle denil·
getirmenin
miştir: "Olaylar üniversitenin dışında düzenlenmekte daha sonltl tertipler üniversite bünyesinde olaylar haline dönüşmektedir. Olaylar bir grup öğrenci· nin yurtlara gece ve gizlice alınmasından sonra patlak vermiştir. Daha önce
YURUYUŞ muhabiri 16 Ekım gtinü,
fından gündeme getirildI. Ancak başta
yurttan çıkartılan öğrenciler de, haklarını aramak için blokları işgal etmişler
tşçiler, muhabirimizin grevle ilgili soru·
güçlerin kararlı direnişi sonucunda bur·
ması, DGM'ye karşı direniş sırasında iş
ten atılan 3 işçinin tekrar işe alınması, ücret zammı ve sosyal haklar.
grevdeki PLASSA Işçileri ile konuştu.
larını ,öyle cevapladılar:
- Grev hakkında genel olarak ne dü-'
şünüyorsunuz? - Grev
bizim
silahlmız. Patronlar
Iyice anlamalıdırlar ki bu ,Ilahı kuilan-
üzere düşünülen araçlardan birl ldL. Sıkı
J'önetimslz
sıkıyönetimi
araçlanndan biri olarak burjuvazi tara
Işçi sınıfı olmak üzere, diRer demokratik
juvazl hedenne ulqamadı. DGM
genel bır doRruyu kanıtladı.
Faşizm her zaman karşısında örgütlü ve
billnçıı Işçi ,ınırını bulacak. Faşizme ge· çit yok.
dir. Hangi gruptan olursa olsun yurtlar boşaltılmalı, huzur sallanmalı, yurda ilgili kurumun genel prensipleri içerisinde objektif biçimde gerçek öjrenciler kabul edilmelidir." üniversitede yeni faşist saldırılar bekleniyor.
______" �==�======= � ==�==�� �'���__�________ .____i____' __•__
sıNı FLARı N POLiTiK METIN ÇULHADOLU
Bir zamanlar Demirel efsanesi "Vardı. Demirel '-'büyük zamanlamacı" idi. "Çok becerikli" bir politikacı idi. Sınıf olarak burjuvazinin çıkarlarını kısa ve uzun vadede çok iyi "hesaplıyor"du. Efsane böyle yaratıldı. Bu efsaneyi, küçük burjuva dilşünürler yaranılar. Şimdi aynı kişiler efsaneyi yıkıyorlar. Kendi yarattıkları imajın tam ters u· cu nda yeni bir imaj yaratarak. Bu da şöyle yapılıyor: Demir�l, burjuvazinin de çok gerisinde kalmıştı. Burjuvazinin sınıf çıkarlarını politik alanda savuna· cak niteliği bütünüyle yitirmişti. AP ve Demirel, .rkçılarla ve şeriatçılarla iş birliği yapıp yazık etmişti. Itibarını yitirmişti. Iki kutupta, iki yanlış. ikinci yanlışın kaynağı, burjuvazi ile siyasal ikti .
dar ya da partiler arasındaki ilişkileri yerli yerine oturtamamak. Ortaya çıkan uyumsuzluk ve sürtüşmelere abartılmış anlamlar yakıştırmak. Bu yanlışı or· taya çıkarmak için, burjuvazi ile burjuvazinin politik kadroları arasındaki iliş· kileri yerli yerine oturtmak gerekiyor. Bunun için de, Marksist öğretinin te· mel bulgularından birine dönmek zorunlu. Marksist öğretinin temel bulgularından biri şu: Işbölümü, tarihsel geli· şimin temel güçlerinden biri. Kapitalizmle birlikte, işbölümü daha üst boyut lara ulaştı ve yaygınlaştı. işbÖlümü, toplumsal hayatın çeşitli alanlarına yansı· yor. Bunlardan biri, "düşünsel emek" ile diğer emek türlerinin birbirinden ay· rılması. Bu ayırımın burjuva toplumlarındaki somutlanma biçimlerinden biri, burjuvazinin kendisi ile burjuvazinin politik, felsefi vb. temsi lcilerinin birbi rinden ayrılması. Burjuvazinin sınıfsal çıkarları, kendileri bizzat kapitalist ol· mayan politikacılar, düşünürler tarafından temsil ediliyor. Yürütülüyor. Bu ayrılık, hiç bir şekilde temelde değiL. Yalnızca işbölümünün doğal ve zorun· ' lu bir uzantısı. Ancak bu doğal ve zorunlu uzantının başka uzantıları da var. Bu da şöyle: Özünde belirli bir sınıfın çıkarları temsil edilmekle birlikte, örneğin po litik düzeydeki faaliyetlerin pratik üretim faaliyetlerinden ayrılması, sınıflarla bu sınıfların temsilcileri arasında zaman zaman ve çeşitli boyutlarda uyuşmaz hklar, kopukluklar doğurabiliyor. Uyuşmazlık ve kopuklukların zamanı ve boyutları çok önemli. Çünkü, egemen sınıfla bu sınıfın temsilcileri arasındaki uyumsuzlukların abartılması, bu iki unsurun dikkate alınmaması sonucunda ortaya çıkıyor. Zaman ve boyut unsurlarına, günümüz Türkiye'siyle eğilelim. Türkiye' nin güncel olayları en somut örnekleri oluşturuyor. Önce egemen sınıfların düşünüründen,egemensınıflara iletilen 'bir mesaj: " Fabrikanın Genel Müdür Yardımcısı beydendi övünmüşler: - Kanunsuz direnişten sonra hiç kimsenin işine son vermedik... işte size şecaat arzederken sirkatini söyleyen çingene örneğinin işveren kesimimize düşen gölgesi .. Iyi halt işlemişsiniz efendim. . . " (Bedii Faik, Hala mı Uyku? Son Havadis, 19 Ekim Salı) Bir başka seneniş de Başbakan Demirel'den. Demirel, AP temsilciler meclisi toplantısında şöyle diyor: "Sürekli bunalım çözme görevini yüklendik ama ne yaptığımızı anlatamaıdık." Şimdi sıra, büyük burjuvazinin doğrudan doğruya MC'ye ve geçmişteki hükümetlere yönelttikleri eleştirilerde. Sakıp Sabancı 19 Ekim günkü Milliyet gazetesinde şöyle yazıyor: "Türkiye, enflasyonun tam baskısı altına girmiştir. Bu alanda alınmış enflasyonu kontrol etmeye yönelik bazı münferit tedbirler yetersiz kalmış, hiç bir yarar sağlamamıştır. . ." "Türkiye'de enflasyonla mücadele, başka bir deyişle enflasyonun kont rol altına alınması bakımıarından alınacak tedbirlerin en başında hükümetçe izlenen taban fiyatları ve destek alımları politikasının bütçe kaynaklarına da yandırılması, hükümetin Merkez Bankası kaynaklarını kullanmadaki yetkisinin yine hükümetlerce kendi özel programları içinde sınırlandırılmaları gelir." Sabancı böyle diyor. Daha sonra, son günlerde iyice ön plana çıkan AET sorununa geliyor. Bu konuda söyledikleri ise özetle şöyle: Türkiye, top luluğa karşı taahhütıerini, ancak sağlam bir ödemeler dengesine sahip olduğu sürece yerine getirebilecektir. Karşılıklı suçlama ve serzenişler, Türkiye kapitalizminin büyük bunalım lar içinde olduğu bir dönemde bu boyutlara ulaşıyor. Hem ekonomik, hem de politik alanda büyük bunalımlar. Bu noktada düşünmek gerekiyor: AP'1i yaza rın kızdığı genel müdür niçin işçi çıkaramayacak duruma gelebiliyor? AP'1i yazarın savunduğu iktidar niçin DGM'yi çıkaramıyor? Demirel yıllardır niçin "bunalım çözme" görevi " yü kleniyor"? Sermayenin politik kadroları, seçim sorunu varken büyük burjuvazinin istediAi nitelikte bir taban fiyatları politika. sı uygulayabilir mi? Türkiye kapitalizminin yapısı,enflasyona karşı ciddi ön. lemlere olanak tanıyabilir mi? Iktidarlar, kredi mekanizmasına el atmadan Türkiye kapitalizmi nasıl ayakta durur? Türkiye kapitalist düzen içerisinde na s,1 "sağlam bir ödemeler dengesine" sahip olur? Varılacak sonuç, sorulara verilecek cevaplara bağlı. Bu sorulara belirli cevapları verenler, elbette "MC'nin, burjuvazinin de gerisinde kaldığını; bur juvazinin çıkarlarını bile yeterince savunamadığını" söylerler. Ama gerçek bu rada değiL.
YIJRIJYIJŞ
-
26 EKIM 1976
-
12
"J<J(MA YJ<NIN KADROLARı; SERMAYENIN KENDISI ILE SIJRTIJŞME LERI, KAPITALIZMIN çELIşKILERININ SONUCU
Gerçek, Türkiye kapitalizminin temel çelişkisinin ve bu çelişkinin ulaş tığı boyutların kavr.lOmasıyla ortaya çıkar. Yukarıdaki "atışma"ların ve soru· ların tümü Türkiye kapitalizminin çözümsüz çelişkilerinin birer uzantısı. Çe· lişkiler, her düzeyde yoğunlaştıkça, burjuvazi ile burjuvazinin siyasal kadro ları arasındaki "atışma"lar ön plana çıkıyor. Türkiye kapitalistleri ile kapi· talizmin savunucuları arasındaki doğal farklılık, nesnel koşullar sonucunda yani burjuvazi ile proletarya arasındaki çelişkinin sertleşmesi sonucunda sür tüşme biçimini alıyor. Bunun kuramsal açıklaması ise Marks tarafından şöyle yapılıyor: "Teori, teoloji, felsefe, ahlak vb. mevcut ilişkilerle çelişir hale gelmişse, böyle bir durum ancak mevcut toplumsal ilişkilerin mevcut üretim güçleriyle çelişir duruma gelmesiyle ortaya çıkabilir... ... Belirli bir sınıf içinde bu ayrılık bir karşıtlığa bile dönüşebilir. Ancak, somut bir çatışma sırasında, yani sınıfın kendisi tehlikede olduğu bir durum da, bu ayrılık kendiliğinden yok olur. Bu kayboluşla birlikte, egemen görüş· lerin egemen sınıfların görUşleri olmadığı, egemen görüşlerin egemen sınıflar dan bağımsız bir güce sahip olduğu yolundaki görüntü de ortadan kaybolur." (K_ Marks Alman Ideolojisi) Yaklaşım bu olmaı .. Yaklaşımda ağırlık noktasını, burjuvazi ile kadrola rı arasındaki sürtüşmelerin nasıl ortaya çıktığı teşkil etmeli. Sınıflarla sınıfların düşünsel kadroları arasındaki ilişkileri kapsayan ge nel kuramsal çerçeve, bu. Bu genel çerçeve, bütün sınıflar için geçerli. Sınıf lar, pratik yaşamlarında hangi sorunlarla karşılaşıp hangi çözümlere yöneli yorlarsa, bu sınıfların temsilcileri de düşünsel ve politik alanlarda teorik olarak aynı çözümlere yöneliyorlar. Ancak, değişik sınıflara göre farklılıkları da unutmamak gerek. Sınıflar la sınıfların temsilcileri arasındaki uyuşmazlık en çok burjuva kesim içinde görülebiliyor . Çünkü, kapitalizm sosyalizm karşısında, çözülemez çelişkilerin toplumu. Sabancı örneğinde olduğu gibi, hiçbir burjuva iktidarının çözerne yeceği sorunlar, burjuvalarla iktidarları arasında " uyumsuzluk" konusu olabi· liyor. Buna karşılık, işçi sınıfı ile işçi sınıfının politik kadroları arasındaki iliş kiler daha farklı. Bir kez, i$çi sınıfının temsilcileri daha ileri bir düzeni hedefli yorlar. Ideolojik silahları çok daha güçıÜ. Ikincisi, uyuşmazlıkların temeldeki kaynağı olan kafa emeği ile üretim arasındaki ayrılık, sosyalist örgüt aracılığı ile kopukluklara yol açmayacak boyutlara indirgenebiliyor. Bu nedenle işçi sınıfı sosyalistleri, işçi sınıfının gündeminde olan mese· lelerle uğraşıyorlar. Ne i$çi sınıfının gerisinde kalıyorlar, ne de işçi sınıfın· dan koparak işçi sınıfını "aşıp" radikal görünen ama gUndemde olmayan he defler peşinde koşuyorlar.
•
•
ŞILI ' D E SAG TÜM ÜYLE TE C RIT E D ILIYO R •
•
"Geçtigimiz içinde
bir
yıl
bunalım
silahlı
kuvvetlet
doedu,
Pinochet,
kendisini eleştirmeye cüret eden askeri yöneticileri göre... lerinden alarak duruma hakim olmayı becerdi . Ancak sekiz ay sonra yeni güçlukler belirdI. Pinochet,
H R ISTI Y A N DEMOKRATLA R ı N SAGCI L I D E R I F R E I . S O L A K A R Ş I D Ü Ş M A N C A TUTUM U N U Y UM U Ş ATMAK ZOR U N DA
!iuyle dcnmiştL
KA L D ı ' Y A Pı LMASı G E R E K E N , ORTA K E Y L E M L E R I TEŞ V I K ETM E K , SOMUT O L A Y LAılDA B I R L E Ş M E KTI R . B U G Ü N
nin içinde darbeyi desteklemiş olan (,:e· şiLli düşunce akı mları ve bir J!rup yoneti .
ı Ç i N S O R U N , H A L K B I R llGI I L E fl R IST I Y A N DEMOKRAT LAR ARASINDA ORGA N I K IlAGLAR K U R M A K DEG I L. ImIS TIYAN DEMOKRATLARı M ü C A D E L E S Ü R E C I N E Y Ö N E LTE BILMEKTIR.
" ! l ristiyan demokra�i·
ci bulunuyon;a da, belirleyici olan, hris· Uyan demokrasisinin büyi.ık c.:o�unlu�u· nun
cuntaya
( Y OROYüŞ, S.
karşı
tavır almasıdır."
80)
lIalk Birli�i Yürutıııe Sekretaryası
nın sorumlusu Almeyda'nın son açıkla· malarında bu konuda şöyle dendi: "Hli· kümelin başarısızlı�ı, yalnız işçi sınırını deeil orla tabakaları da cuntaya karşı Lepkiye
itmiştir.
Iktidarın
toplumsal
desLe�i zayınamaktadır. Pinochet, baş· langıçta orta sın ınardan belli bir destek
bulabiimiştı. Ancak onlar da hızla ka...·
ramışlardır ki, tck
i
·ın lan ın politi kasından
yararlananlar,
olmaktadır.
Çok
büyük
dış
Lekeller
büyük sayıda küçük
ve orla işletme inas durumuna gelmiş· tir. Orta
sınınarın
bu durumu, hristi.
yan demokrasisinin yalnız sol kanadının değil, tümünü tutumundaki dreişiklikle dile gelmekledir." Almeyda, cuntanın baskı yöntem· lerinin ise gevşemedieini belirtmekten geri kalmadı. Bu konuda örnekler ...eren Aimeyda
şöyle dedi:
"Huzursuzlueun
ne denli büyük oldu�u, emkçilerin, ö� rencilerin, bunu dile getirmek ve müca deleye girmek için gereken araçları ara
ŞILI'DE IşSIZLER SILAHLARıN TEHDIDI ALTINDA
malarında da belli olmaktadır. Olkemiz· Şili 'de oluşturdugu
Halk
Birligi
Yürülme
partilerinin
Sekretaryası'nm
sorumlusu Clodomiro Almeyda, Demok· ratik Almanya başkenli Berlin'de yaptı ,. açıklamalarda, hristiyı" demokratlar arasındaki en sae unsurlann tecridi süre
cuntaya karşı Halk Birnei ile luisliyan
de sessiz rakat yı�ınsal bir direniş ha
demokratlar
reketi yer almaktadır. Sol'un zor göre·
kurmak
arasında
de�i1,
organik
hristiyan
baglar
demokratları
mücadele sürecine sokmak oldu�unu da ekledi. Halk Birli�i partilerinin raşist dar·
cine girildiAini, hiristiyan demokrat lider
benin 3. yılı dolayısıyla kabul ettikleri
Frei'nin bile sola karşı düşmanca tutu
son belgede,
munu yumuşatmaya mecbur katdıeını
isteyen tüm toplumsal ...e siyasal güçler
söyledi. Almeyda, bug'un için sorunun,
eylemlerini birleştirmeye
ŞiIi'den raşiımi sökmek çagrılmış ...e
KAPITALIST A V RUPA KOMÜNIST PARTILERI ORTAK PAZAR'IN TAR I M POLITIKASıNA KARŞI ÇıKTı Kapitalist Avrupa ülkelerinin 13 komünist ...e işçi partileri, 11-12 Eki m tarihlerinde italya'nın Ferrane kentinde düzenledikleri panelde, Ortak Pa zar'm tarım politikası karşısında Avrupa ülkelerindeki emekçi kitlelerin so runlarını ele aldılar. Panelden sonra yayınlanan ortak bildiride önemli konu· larda görüş birliğinin sağlandığı ve ortak bir mücadele için girişimlerin sürdü rüleceği bi ldiri ld i . Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Federal Almanya, Yunanistan, Büyük Britanya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, San Marin, ispanya ve Ital· ya komünist ve işçi partilerinin imzasını taşıyan ortak bildiride şöyle dendi: "Ferrare toplantısına katılan Komünist Partileri temsilcileri, özellikle Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun bugünkü politikası nedeniyle durumları ağırlaşan Kapitalist Avrupa köylülerinin ve tüm emekç il er inin sorunlarını tar t ışmışlard ır. Toplututun yeni bir politikaya ve farklı bir dogruhuya sokulmasını sağ lamak için ortak bir girişimde ve ortak bir mücadelede bulunulması için önemli konularda bi rl ik sağlanm ıştır. Partiler arasındaki ilişkiler, köylülerin ve tüm emckçilerin yaşam ve ça lışma koşullarını iyiıeştirecek, kapitalist Avrupa ülkclerinde ekonomiyi ve de· mokrasiyi halk kitlelerinin yararına geliştirecek tutum ve girişimlerin araştırıl masının sürdürülmesi amacıyla çeşitli biçimlerde sürdürülecektir." Türkiyc'yi de çok yakından ilgilendiren ve son haftalarda güncellik kazanan Ortak Pazar'ın tarım politikası konusunda Ferrane'de yapılan tartış malar sırasında, Ortak Pazar üyesi ülkelerin tarım ihracatlarına yeni engeller getirilmeye çalışılırken Topluluk sınırlarının ABD ürünlerine açılmasına karşı Çı kıld ı. Bilindiği gibi Ortak Pazar'ın, toplulukla anlaşması dahi olmayan ülke lere tarım ta... izleri tanımakta tereddüt etmezken Türkiye'yle sıkı bir pazarllğa oturması, AET'nin emperyalist politikasının çarpıcı bir örneği olarak ortaya çıkıyor. 13 A...rupa Komünist ve işçi partisinin temsilcileri, AET üyesi ülkelerin ABD ile yaptıkları gıda maddeleri t icaret in in 70 milyar TL kddar açık ...erdiği ni hatırlattılar. Ayrıca, AET içinde bir "antidemokratik merkeziyctçiliğin" uygulandıjtını belirten temsilciler, ulusal parlamentoların yetkilerinin arttırıl-
vi, bu huzursuzlu�u eyleme dönüş tür meklir."
son olarak, silahlı kuvvetler içindeki ye·
ni bir rahal.sızııeı yansıtan bir konutma yaptı.
Alaca�ı biçim
şimdiden kestiri·
lemeyecek bir gizli siyasal bunalımın var oldu�u ve günün birinde patlak vereceRi anlaşılıyor." Berlin'deki açıklamalannda ülkede· ki ortak eylem girişimlerine de deRinen Clodomiro Almeyda, buna bazı örnekler verdi. Almeyda şöyle konuştu: "Yalnız lIalk BirHernin degil hristiyan demokra, sisinin de antiraşist güçlerinin ortak ey· lemi için gerekli koşullar yaratılmakta, dır. Bu tür ortak eylemler şimdiden var· dır aslında. Sol'un ve hristiyan demok ratların a...ukatları insan haklarının savu nulması
için
birlikte çalışmaktadırlar.
Sendikal dÜ7.eyde ve o�renciler arasında da durum böyledir. Öte yandan çeşitli üniversitelerde, Şili 'nin gelece�i üıerin de düzenlenen seminer ve tartışmalarda, hristiyan demokratlarla Halk Birli�i par tileri yöneticileri arasında çeşitli görüş meler gerçekleşmiştir. Hristiyan demok ratların en sa� unsurlarının tecridine gi· den bir sürecin içinde bulunuyoruz." Hris�iyan demokrallann salcı lideri Eduardo Frei'nin bile "sola karşı düş· manca tutumunu yumuşatmak" zorun da kaldı�ını belirten Almeyda şöyle de· vam etli: "Yapılması gereken, ortak ey· lemleri teş ...ik etmek, somut olaylarda birleşmektir.
Bugün
için
sorun, Halk
Birliği ile hristiyan demokratlar arasın· da organik baelar kurmak delil, hristi· yan demokratları mücadele sürecine yo· nelt.ebilmektir."
Son yıllarda ŞiIi'de üretimin yüzde
Hristiyan demokraUann da cuntaya
15 oranında geriledi�ini, işsizli�in yüzde
karşı
2D'den
sokulması sorunun
25'e yükseldi�ini ve satın alma
gücünün yan yarıya düştü�ünü belirten
muhaleret ve mücadele sürecine güncellik kazandı�ı
Şili'de, anmaşist mücadelenin yeni de·
Halk Birli�i temsilcisi, cuntadaki aynlık·
neylere gebe önemli bir döneme girdigi
lar konusunda da şoyle dedi.
gözleniyor.
masını da öngördüler. Öte yandan, AET içindeki tarım piyasası"ın örgütlen mesinde, emekçi köylülüğün gelirini garanti altına alan, küçük işletmeleri "'e verimsiz bölgelerdeki köylü girişimlerini desteklemeyi amaçlayan değişiklikle· rin yapılması istendi.
flONECKER, F. ALMANYA'DAKI SOG U K SAVAŞ ORTAM ı N ı ELEŞTIRDI Almarı Sosyalist Birlik Partisi Genel Sekreteri Erich Honecker, 17 Eki m· de ülkesinde yapılan Halk Mec lisi ve Bölgesel Meclis seçimlerinden önce se çim bölgesinde yaptığı konuşmada, "soğuk savaşa dönmek isteyerı" güçleri eleştirdi. Avrupa'da son yıllarda meydana gelen değişikliklere ve barış içinde birarada yaşama politikasındaki ilerlemelere değinen Haneeker, soğuk savaş kalınııları üzerinde şöyle dedi: "Barış içinde birarada yaşamanın bir alternatifi olmadığı görüşü. henüz kapitalist ülkelerdeki herkes tarafından kabul edilmiş değildir. Soğuk savaş dönemine geri dönülmcsini arzulayanların eylemlerinin yoğunlaşması da gös termektedir ki, A...rupa'daki yumuşama eğilimi engellenmek istenmektedir. Bunlar, komşumuz Federal Almanya Cumhuriyeti'nde yeniden kendilerini göstermişlerdir. Sürekli olarak Helsinki konferansının sonuçlarından sözeden,
kendilerini barış "'e özgürlüğün muhafızları olarak tanıtan bu unsurlar, hiç durmaksızın ADC'nirı içişlerine burunlarını sokuyorlar, Diğer bir deyişle, bugünkü yeni koşullarda da aynı eski politikayı, Adenauer'in politikasını uy gulamaya çalışıyorlar. Bu, başarısızlığa mahkum bir gi rjşi md ir. Bizler, halkı mızın kazanımlarını gelecekte de savunmaya devam edeceğiz," Demokratik Almanya'da geçen Pazar günü yapılan seçimlerde, ülkedeki bütün parti ve örgütleri hünyesınde toplayan Ulusal Cephf" oyların yüzde 99'8'ini aldı. Geçen Haziran ayından itibaren yürürlüğe giren yeni seçim yasa Sına göre, Alman seçmenleri, kullandıkları oy pusulalarında adayları tercihle rine göre sıralandırıyorlar. Öte yandan, Ulusal Cephe'nin sunduğu adayların, bölgedeki işyerlerinde çalışan işçilerin onayından geçirilmesi öngörül üyor. Demokraıik Almanya yetkilileri, bu seçim sistemiyle. "seçilenlerin, gerçekl i k le sürekli bağ içinde çalışmaya daha çok teşvik edilmesi"n in öngörüldüğünü
be lirt iyorlar.
YURUYUŞ · 26 EKIM 1 9 76 · 1 3
•
•
Ç IN ' OEKI • . •
-..,.....-
GELI ŞMELER •
NETLI K KAZ ANMADI
RIYAD A N LAşMASı EMPERYALIST KOMPLOYU D U R DU R A B I LECEK M I ?
ARKALA RıNDAN KIMLER GELECEK ?
BUGONKO MOCADELE. ÇKP OST YöNETIM I N I N EMEKÇı YICIN LA RD A N KOPUK N IT E L I C I N I DECI ŞT l REMEZ. OST YöNETIMIN ıÇ MOCADELESI. MAOCU IDEOLOJ I N I N ETKIN LICINI Y I T I R M ES I N I KANıTlıYOR .
Çin Halk Cumhuriyeti'nde ve çKP'· nin yönetim kademelerinde meydana ge len deeişikliklerin niLeliRi ve sonuçlan, geçtiRimiz Cuma gününe kadar netlik kazanmadı. Çin radyo-televizyonu tara [ından Cumartesi günü yapılaca�ı bildiri len
"çok
geldi�i
önemli"
malarda,
açıklamanın
YURUYUŞ
saati
baskıya
ginnişti. Harta içinde Çin'den gelmeye de vam eden haberler, çok çeşitli yorumla ra açık olma niteliRini korudu. Yapıla bilecek yorumları Çin'deki nesnel koşul lar temeline oturtmak olanaRı da, yine çok sınırlıydı. Ancak, çok genel bazı gözlemler de bulunmak olanaRı ortaya çıktı. Bu
ki kampanyanın baş mimarı olan b u ke simin,
bu
kampanya
kadrolarında
önemli
sırasında
devlet
de�işiklikıer elde
edememesi de, bu gözlemi do�ruluyor. Bütün
bunlardan, şu
andan üstün
gelen kesimin, geniş yı�ınlardan güç ala· rak bunu gerçekleştirdi�i sonucu çıkmı· yor. Ancak ç ı kanlması gereken ilk so· nuç, üstün gelen kesimin, silahlı kuvvet· lerden ilgili.
güç
alarak
bunu
başannasıyla
Sovyetler BirliCi'nde yayınlanan
"Gazeteciler Birliei" organı haftalık Za Rubejom dergisinin 15 Ekim tarihli sa yısında da, Çinli ilgili olarak en çok vur guJanan haberin, ordunun gelişmelerde·
y
ki rolü le ilgili olması da, bu konunun önemini belgeliyor. Bu konuda, silahlı
başında. parti yonetimine
kuvvetler yöneticilerinin tutumunun be·
egemen olmaya çalışan grupların müca·
Iirlenmesinde, ordu tabanının karşı kar·
gözlemlerin
delesinde, sayısı küçümsenmeyecek yı·
şıya bulundueu huzursuzluklann etkin·
�ınlann seferber edilmesi geliyor. Di�er
lieini dikkate almak gerekiyor. Bu açı
bir deyi,le, mücadelenin üst yönetimin
dan, "Şangay grubu"nun ülkenin iç ve
kendi içinde sürdürülmesi olgusuna kar·
dış sorunlarıyla ilgili öneri ve uygulama·
şın, bunun, Cin halkının temel sorunla·
larının
nndan
deeerlendirilmesi gerekli.
etkiJenmediei
ve
bu
sorunlan
etkilemeyece�i ileri sürülemiyor. Müca·
bu
Dieer
tabanda yandan,
yaratlıeı tepkinin Yugoslav
Tanyug
dele içindeki kesimler, üstün gelebilme
ajansının bir haberinde, "CKP olaeanüs
nin
tü kongresinin toplanması olasılıeı "ndan
gere�ini yerine getirebilmek için,
tutumlannı
belli güçlere dayandırmak
söz edilmesi, son yönetim deeişikliideri
zorundalar. Sonuç olarak, mücadelede
nin daha geniş bir tabana dayandınlmak
üstün gelecek kesimin kendisine seçece·
istenmesinin bir belirtisi olarak yorum
�i tabanın niteli�i, ülkedeki somut du·
lanabiliyor,
rumu yansıtabilmesi bakımından belirle· yici olabiliryor,
Ancak bütün bu yorumlann, bugün-
Bu açıdan, yönetimden uzaklaştırıl· mış göıi.inen "
$angay grubu"nun he.
men hiç bir toplumsal tabana dayanma.
, kü mücadelenin asıl arenası olan ÇKP üst yönetiminin emekçi yıeınlardan kopuk nitelieini deeişti rmesi sôz konusu deei\.
dıeı, hiç birinden güç alamadı eı ortaya
Üst yönetimin, işçi sınıfı partisine bü·
çı kıyor. Bu kesime en büyük tepkinin
tünlü�ünü veren "tek merkez" olma ni·
yine
Şangay'dan gelmesi, bu kesimin
nesnel durumunu
yansıtıyor.
Çıı En
Lay'ın ölümünden sonra Teng aleyhinde.
YOROYOŞ · 26 EKIM 1 9 76 · 1 4
t.eli�ini yiti rmesinden kaynaklanan bu iç mücadelesi ,
sadece, Maocu
ideolojinin
etkinli�ini yitirmesini kanıtlıyor.
Riyad'daki Arap zirvesi sonucunda varılan anlaşma. Lübnan 'da yeniden barış umutlarının doğmasına yol açtı. A nlaşmaya uyulup uyulmadığı şu ana }�adar açıklık Iıazanmamasına rağmen, bu gelişme. Lübnan sorununun ancak barışçı yollardan çözümfenebileceğine inananlar için sevindirici oldu. Barışçı çözümün bunalımltl tek çözümü olduğu görüşü, Lübnan bunalı mını emperyalizmin Ortadoğu 'daki komplosunun bir parça.ı olarak gör· menin sonucudur, Emperyalizmin, bütün ulusal kurtuluş hareketini hedef aldığı unutulmamalıdır. Ortadoğu 'daki ulusal kurtuluş hareketi, ülke sınır· larını çoktan aşmış, Ortadoğu 'da yaşayan tüm halkların ortak dauaaı olmuş tur. Ortadoğu halklarının emperyalizme karşı birliğini engellemek için emper yalizm yönetimdeki Arap rejimIerinin politik çizgi farklılıklarından ve milli yetçi tutumundan yararlanma çabasındadır. Amaç Ortadoğu halklarını birbi· rine düşman hale getirmek ve emperyalizmle uzlaşmaya mecbur etmektir. Lübnan 'daki savaşın hiçkimseyi güçlendirmediği, bunun için de en kışa Za manda sonuçlandırılması gerektiği görüşü, bunun doğal sonucudur. Filistin ve Lübnan halklarının kendilerini korumak için sauoşmaktan başka yollarının kalmaması ile, barışın tek çözüm yolu oluşu birbirine karıştırılmamalıdır Bu bakımdan Lübnan 'da bir barış olasılığının doğmasına ancak sevinile bilir. Ne var ki, tarafların bu olasılıktan ne biçimde yararlanmak isteyecekleri de bir o kadar önemlidir. Suriye yönetimi, bugüne kadar doğan biitün benzeri olasılıkları, Filistin 'lilere karşı saldırısını yoğunloftırmak için kullanmıthr. Bunun, şimdi de böyle olmOBı için nedenler vardır. Ancak, Suriye yönetiminin, bugüne kadar sürdi.irdfilii hanlıot my_inde amaçlarıtıın bir bölümüne ulaşmış olması. anlaşmaya razı o/mOBının bir nede ni olabilir. Diğer bir neden de, kuşkusuz, Suriye yönetiminin emperyalizmle tamamen bütünleşmiş olmaması, A rap halklarıyla düştülü çelişkin;n bütün sonuçlarına kallanabilecek durumda olmamasıdır. .. Fakat bu, Suriye yönetiminin amaçlarından uazgeçeceli anlamına grl mez, Amaçlarından da önce, Suriye yönetiminin, bugiine kadar hangi faktör lerden güç aldılı dikkate alınmalıdır. Kuşkusuz emperyalizmin desteli birinci faktördür. Fakat, Suriye'nin asıl "başarısı", Lübnan'ın içindeki ue dışındaki tüm sağ 'ı içine alan gizli bir koalisyona dayanmOBldır. Bu koaıuyona. Fili8tin direnişine karşı mesafeli dauranan, bölgede kapitalizmin gelişmesinden çıkar� ları bozulmayan ılımiı unsurlar da katılabilm�tir. Suriye yöneliminin bundan sonra da peşini bırakmayacalı amaçlan ne dir? Bunların başında, Suriye·Vrdün·Lübnan "bütiinleşme.i"nin aalianmaıı gelmektedir. Suriye 'ye göre bu bütünleşmenin amacı, I'rail'in kuşatılmo.ııdır. Gerçekte ise, ilerici hareketin kontrol altına alınma.ıı, Filistin d;reniş harelte· tinin bu alana hapsedilmesi düşünülmektedir. Suriye yönetimi. ısrail'e ue em· peryalizme karşı ilerici giiçlerin oluşturacagı geniş itti(aka karşı, gerici-tutucu güçlerin birlili alternatifini güçlendirmeye çalışmaktadır. Amaç, bir "emper yalizmle uzlaşma cephesi"nin oluşturu,lmasıdır. Suriye yöneliminin ikinci bir hedefi de. FUiatin kurtuluş hareketini uzkış· maya zorlayarak. bu hare'kel içindeki ayrılıkları körüklemekue giderelf böliin· mesine yol açmaktır. Böylece, Filistin hareketinin kontrol altına aJınma.ıının ue emperyalizmle uzlaşmanın önünde bir engel olmaktan çıkarılmasının ger çekleştirile biJeceli umulmaktadır. Suriye yöntiminin, diler tutucu Arap zi,iç leriyle birlikte ulaşmaya çalıştı'ı amaÇ, FiI;,tin direnişinin. "kendi bol,mılZ deuleti" hedefinden uazgeçirilmesidir. Bütün bunların yanısıra, fakat belki hepsinden de öneml"i, Suriye yöneti· mi, Ortodolu ulwal kurtuluş hareketinin soayalist ülkelerle, boşta Souyetler BirtiRi ile olan dayanışmasının zay,(lama.ıından yarar ummaktadır. Bundan, emperyaliznHe uzlaşmanın ue ilerici hareketin geri/etilmesin;n bir (a/dörü ola rak yararlanma çaba.ındadır. Suriye yönetimi ile emperyalizm aTO$ındalıi ob jektif birlilin sallandılı en önemli noktalardan biridir bu. A rap rejimierinin politik 'utaT'Slzlıkların,n, Arap halkların", kendi aralarındalı; � Sovyetler Bir Iili ile dayanışmOBının saptırılmasında kullanılmo.ıı, emperyalizmin bugüne kadarki kozlarından biri olmuştur. Lübnan bunalımının körülılenmes;nde, Su riye yönetimiyle Lübnan ilerici hareketinin ve FiI"tin direnişinin karfl Ifar� şıya düşürülmesinde, Ortadolu halklarının sosyalist dünyanın dayanışmtuın dan yoksun bırakılmas. amacının, hiç de küçümsenmeyecek bir hesap oldulu kuşkusuzdur. Bu koşullarda, Sovyetler Birtili - Suriye ilişkilerinin koparılma· sını salıoma girişimlerinin prouokatif niletiı,. ortaya çıkmaktadır. Bu girişim· ler, Ortadoğu 'da emperyalizmin güçlendirilmesi amacının bir parçasıdır. Sonuç olarak, Lübnan bunalım",,,, barışçı yollardan bir Çözüme Iıavuş· turulabiImesi, ',erşeyden önce. Ortadolu 'daki emperyal;,t kompolun etlıi&iz hale getirilmesine bollıdır. Aksi takdirde, Suriye ile LübnaA ilerici hareketi ve Filistin direnişi arasındaki çelişkilerin 'giderilememesi Arap halklarının birbi,... lerine dUşman edilmesi kaçınılmaz olacaktır. Bu da. Ortadolu'daki ilerici ha· reketler arasındaki birlilin sal'anmas",a, mücadelenin tüm ulusal kurtuluş ha reketi bütünlülii içinde delerlendirilmesine, ve sOlyaliat sistemle Ortadalu Iıaıkları arasındaki dayanışmaya özen gösterilmesine bağı.dır.
KOLTOR
ve
SANATTA YOROYUS
B U RJ UVAZiNiN iDEOLOJi K SALD ı R ıSı MESUT ODMAN Yanlış anlaştimamalı. Burjuvazinin, ekonomik ve siyasal baskısını" yanı sıra, ideolojik baskısı yeni bir olay deAil. Ama ideolojik saldırının böylesine yoAunluk kazanması, hedeflerinin böylesine somutlaşması güncel bir olay. Yilnız Türkiye'de değil, bütün dünyada. Türkiye'de çok daha yeni, dünyadaki güncelliği ise epeyce eskilere dayanıyor. işçi sınıfının mücadelesi geliştikçe, sosyalizmin başarıları çoğaldıkça, burjuvazinin her alanda olduğu gibi, ideo lojik alandaki saldırısı da yeni boyutlar kazanıyor. Saldırının korkudan doğ duğu, özellikle YÜTÜyüf'ün son sayılarında, yeterince vurgulandı. Burada saldı rının nedenlerinden çok, biçimleri ya da araçları üzerinde durulacak. Saldırı doğrudan ya da dolaylı olarak yöneltiliyor. Burjuvazi hem kendi güçleriyle doğrudan doğruya savaş alanına giriyor, hem de ilk bakışta karşı cephedenmiş gibi görünen öğeleri kullanıyor. Bütün yollardan yararlanılarak sürdürülen burjuva ideolojik propagandası, işçi sınıfı ideolojisinin baskı altında tutulması ilkinin; etkileri ülkeden ülkeye değişen, sosyalizm dışı çeşitli "sol" akımlar ikincisinin örnekleri.
Çağımızda, üretim güçlerinin gelişim düzeyine bağlı olarak büyük bir ge lişme ve çeşitlenme göstermiş olan kitle iletişim araçları da, burjuvazinin, sınıfsal ve kişisel yeteneklerinin elverdiği ölçüde, ama rahatlıkla kullandığı ideolojik mücadele silahları arasında. Televizyon bu araçların en güçlülerinden
biri. Özellike MC döneminde daha iyi anlaşıldı bu. Bir yandan, işçi sınıfı ide olojisine açıkça, kimi zaman gülünç durumrara dti.şülerek saldırılıyor; bir yan dan da, kapitalizmin nimetleri, burjuva yaşama biçiminin erdemleri sergileni
başlıca ideolojik ve siyasal akımları, çağdaş Sovyet felsefecilerinden Mih.ıil lovçuk şöyle sıralıyor:
yor. Türkiye'de uzunca bir süredir bol bol müzik yayını yapan, bu yüzden de halkın izlediği bir polis radyosu var. Halkı niteliksiz müziğe alıştırdığı bir ke nara bırakılabilirse, bu yayınların çok büyük zararlara yol açmadığı söylene bilir. Oysa bugün karşımızda bir polisiye televizyon var. Gariban, ama "zeki"
polisler, vb. Ve bunların büyük bir özveriyle, canları ınhasına koruyup kolla· dıkları insanlar. Televizyon seyircileri her gece bunlardan birini ya da birkaçı nı izliyorlar. Bu programların yayın saatlerini beklerken de kapitalizmin ni metleri tanıtılıyor kendilerine. Şimdilerde, beş-altı yaşlarındaki çocuklar,
Burjuva Marxolojisi (tipik temsilcileri: Thomas J . Blakeley, Gusta.v
Wetter, Wolhng Leonhard, Alfred Meyer, Sidney Hook, vb.) Bu akım, Mark sist-Leninist felsefeye açıkça saldırıyor ve onun tarihini, modern idealist felse fenin çeşitli konumlarından yaklaşarak çarpıtıyor. Herbert Marcuse, Ernst Bloch, Jean Paul Sartre, Erich Fromm gibi
Batılı burjuva felsefedlerinin ileri sürdükleri sol burjuva kavramlaştırmalar. BunbJ, Marksizmi ve onun felsefesini "değiştirmek", "yenileştirmek", " yara tıcı bir biçimde ıeliştirmek" iddialarıyla ortaya çıkıyorlar. Ama gerçekte, Leninizmi bir kenara atarak, Marksizmin yerine ya soyut hümanist liberal burjuva düşünceleri ya da sözde devrimci, ifratçı (extremist) düşünceleri ko yuyorlar.
televizyondaki reklam programlarını metinleri ve görüntüleriyle birlikte ezbe re biliyorlar. O polis amcalarını taklit etmeyi öğreniyorlar. Ba,u şeyleri öj renemeyecek kadar doldurulmak için. Ideolojik mücadele ar.ıçlarının en güçlülerinde� biri de basın. Basın bü- yük ölçüde burjuvazinin denetimi ya da etkisi altında. Sermayeyle organik ilişkiler içindeki yüksek tirajlı basın organları, işçi sınıfına ve onun ideoloji sine saldırmakta birbirleriyle yarış ediyorlar. Karşılarında henüz güçlü bir at maşık bulunmadığı için de, Batıdaki benzerlerini" itib<ır etmek cesaretini bile gösteremediği safsataları anti-sosyalist propaganda malzemesi olarak kullma biliyorlar. the yandan, "tarafsız" ya da "ilerici" nitelemesiyle anılan basm da sık sık önemli yanılgılara düşüyor.
Reformist ve revizyonist kavramlaştırmalar.Bunların kökeni burjuva
3)
I şç i SıNıFıNıN SILAHı
felsefi ve sosyolojik öğretiıerine kadar götürülebilir. Bu akımlar birçok durum da "yeni Marksizm" gibi bir maskeyle ortaya çıkarak, Marksist felsefeyi onun sorumlu özünden, devrimd geleneklerinden koparmak ve en üstün başarısı olan Leninizmden "kurtarmak" işini üstlenirler.
4)
"Sol" küçük burjuva ve maceracı revizyonizm. Bu akım ise materya
list diyalektiği kabalaştırır (vulgarize eder) ve onun yerine öznelciliği (sübjek tivizmi)
ve
i
den birinin emniyet müdürü ve güzel karısı, CIA ajanlarının marifetleri, acemi
Günümüzde şu ya da bu biçimde bilimsel sosyalizmin karşısına çıkarılan
2)
başında küçük öğrencilerin ellerine tutuşturulan kitaplar, bunun eğitim ala nındaki en güncel örneklerinden.
bir polis, bir kadın polis, emekli bir polis, Amerikan'ın en büyük kentlerin
BAŞlıCA AKIMLAR
"1)
bilerek işçi sınıfına karşı açtığı ideolojik mücadeleyi sürdürüyor. Bu mücadele· nin başta gelen silahı, devlet aygıtının sağladığı olanaklar. Yeni ders yılının
iradeciliği geçirir. Bu arada, dünyadaki bilimin ve kültürün değerli
kazanımlarını ve Marksist-Leninist düşüncenin en iyi geleneklerini nihilist bir biçimde reddeder."·
Bu örnekler uzatılabilir. Ama onun yerine şunu belirtmek daha yar.ır ii: Ilginç bir nokta. Yazının başından beri belirtilenler, çoğu kez, şaşılmaya cak bir eşzamanlılık içinde ortaya çıkıyorlar. Bu eşzamanlılaştırma. ise burju vazinin ideolojik saldırısını daha güçlü hale getiriyor. Böyle bir mücadele orumında, sosyalistlerin "silahımız partimiı" 510· ganının anlamı büyük bir açıklık kazanıyor. Her zaman ve her yerde, i,çi $ını fının en büyük silahı kendi partisi. Siyasal mücadelesini olduğu kadar, ideolo jik mücadelesini de bu en güçlü silahına sarılarak, onun öncülüğünde yürüt mek zoıundi. Yürütüyor. Ideolojik mücadelesini daha güçlü kılma olanUları
SALDıRıNıN SILAHLARı
nı da bu temel üzerinde tartışıyor.
Bu akımların çeşitli görünümleri çeşitli dönemlerde ya da tümü birden aynı dönemde Türkiye'de de ortaya çıkıyor. Burjuvazi onları da kullanmasını
MERHABA UL U USTA.. (X) Aşaralt K4radeniz 'i toprak nOl.' taş.nır d4' nlUII yüriir nt işi oor yeşil 8urnı'nın burda yoluu' Çanlun'yı kim gttirir' ParkLa mı geziniyoruz bahçe mi bunm u.ta içim-dı,ım nııdtn ateş nt işi (iOr Jllan bul'un, Adana'nın en kalleş yalnı.ılıklarlnı tmziren demir parmaklıklar,n burda? Çiçekler konu,muyor çicekler anlam dolu göz yaşı bir ,ey ,orma Yuri LebedeIJ bu görüntü bu .eııizlik bu acı
(.)
M. JOIJçuk, PhilolOphicaı Tradition. Today. Progreu Publilh.rı, 1 9 73. S. 268 · 70
�n büyült miNUından biri haııtımin ..ulmün � AÖlütüRün puştlultlara buwnmış çaR'ar ıli,.,n a'ırl.'.m bir dön�md� yükl�nm ş i bir yüct Itiişıı tOfI. . . Hiç göriişmemiş olmak hiç .eIJmtmelt delil ki bGk balt ltaranlıltl4r1 kooolıyor yontUlunda da baRırıyor çırpınıyor yanıyor bir atıl'li ilk kez yakmanın bir ale,ı binlerce kez yapmanın yor,unlu'u öfktıi yüzünde .eugui körpe çocuk Ilcaklıııdır actl. zindan zindan.
Bak baLı yontuyu o�şuyor çiçdlerle Çı""" IÖz Sultanım lIonuşmuyor artıll yorulmuş çınarlnd4n bir dal bize do'ru ıı'ilmi, "Merhaba" diyoruz tnu U.ta Na.ı,m Hillmet'. getirebildi'imiz telt armalGlt budur ona A nadolu 'dan. . . KEMAL BAYRAM 1 9 75·MoıllolXJ
Ozan.n yak.nda yayınlarlGcak "ERKEN (JTEN HOROZ " ;,imU lIitab.ndan.
YOROYOŞ · 26 EKIM 1976 · 1 5
l
1
r
\
SARI SEND İKALARDAN AÇIK FAŞ I S T S ENDIKALARA •
•
"Alpagut Olayı " unutulmadı. 1969
./
yazında, Alpagut kömür ocalını işleten
ALPAGUT KÖMOR ıŞÇiLERI 1 969 YılıNDAKI 35 GONLOK ORETIME EL KOYMA DIRENIŞLERI ILE TANINIYORLAR. ALPAGUT ıŞÇILERININ BAŞıNA EN BAŞTA öROLEN SARI SENDIKACılıK ÇORABI, MC'NIN FAŞISTLEŞTIRME HARE KATI ILE TAMAMLANMAYA ÇAlıŞılıYOR. ALPAGUT'TA BUGÜN ıÇiN DEVRINI TAMAMLAYıP GöREVINI YERINE GETIRMIŞ SAYıLAN TORK-IŞ SENDIKACıLICININ YERINI, FAŞIST SENDIKACıLICIN A!-MASI ıÇiN ÇAlıŞılı YOR. MC' NIN IŞBAŞINA GELMESIYLE HıZLANAN FAŞISTLEŞTIRME GIRIŞIMLERI, ıŞÇiLERIN GIDEREK ARTAN TEPKILERI ILE KARŞILAŞIYOR.
çorum özel İdaresi yöneticileri, çorum' da büyük bir işhanı yaptınnak istediler. Sennayeyi, Alpagut ocalı işçilerinin üc· reUerinden çıkannak istediler. 5 aydır ücret a1uruyordu Alpagut işçileri. So· nunda, ocaRı işgal ettiler. üretimi ve ürünlerin pazarlarnasını kendileri yürüt tüler bir süre. Türkiye'de, işçi yönetimin·. de üretim ilk kez gerçekleşiyordu bu eylemle. Direniş, "Alpagut Olayı " ola· rak belleklere kazındı. ALPAGUT'UN KURBANLARı Dodurga
ÇitUik
köyünden
sindeki yatalı. Kömür bulunmadan ön· ce, çevredeki kıraç tarlalar sallamıyor· du Dodurgalılann geçimJerini. DaAdan
C, 08. 76.
topladıklan kozalaklarla ve kaçak kes
görüyordu. ışverenin, tarklı sendikalara üye olanlar arasında bir ayınm ııözete meyeceRi ilkesini getiren yasa ve sözle.· me hükümleri böylece açıkça ayaklar
1240. KUtUlr ıo.lu
altına alınıyordu. Müdür, işçileri bölebilmek için bir de mezhep çatışn'LUI yolunu denedi. Geç·
gişti. Ocak işçilili nispeten daha iyiydi onlar için. Ama başlarda çok kurban verdiler_ Bugün de veriyorlar. Ocalın iş letmeye açılmasından sonraki ilk grizu patlamııında 13 kişi ölmüştü; ilk kur banlar. Bunu izleyen bir göçük olaYlDda da 7 I,çi beraberce öldüler. Ama göçü·
�:�:':! !Z.t� �
tşçilere ölretilen hiç birşey yoktu. Ama gelip geçen müdür ve mühendisler
Yıllano verdiRi birikim,·ve bunun üze· rine binen ücret ödemerne sonucu girişi len eylem 35 gün sürdü. SOO'e yakın ma· den işçisinin direnişi çorum Valisinin Ankara'dan çalırdıj:ı komandolar tara·
KUMPAS KURULUYOR Işçilerin baskı altına a1ınmaJannda en büyük görev sendika yet�i1i1erine düşer ken, işletmenin yerel yöneticileri de kendi kumpaslannı kuruyorIardı yavaş yavaş. İşletme yöneticilerinin geçmişte çe
Sendikanın
yönetiminde
zaman zaman ilerici dürüst sendikaclla no alırlılı duyuldu. Ama çok sürmedi. 'lUrk.ı,'e baRh Maden.fş Federasyonu'· nun üstten uyguladılı nefes aldınnaz tu tum, bu sendikarun yönetimindeki işçi düşmanlannın yerlerini saelarna balıı· yordu. 1971 ve 1972 yılında yapılan se· çimlerde, Federasyon tarafından destek· lenen belli yöneticiler gelip çöreklendi ler sendikanın başına. Alpagut ışçileri böyle dizginleniyor du. İşveren temsilcisinin ve sendika a2a lannın baskısı ile hem gelecekten hem de onurlu geçmişlerinden kopanlmak is· teniyordu Alpagut işçileri.
tek itadeleri alınıyor.
ORETIM K1MSENIN UMURUNDA DECIL Alpagut'ta, bütün bu olup bitenler· den sonra, üretim hJzlı bir biçimde düş·
YIL 1975, MC IŞBAŞıNDA
meye başladı. 1975 yılının ilk 6 ayında
Yolsuzluklarda adı geçen müdür Zon· guldak'a tayin ediliyor. Bu arada MC hü
ikinci 6 ay içinde 600 tona düşüyordu. ise yalmzca 250 ıOndu.
800 ton civannda olan günlük üreüm. 1976 yılının ilk 6 ayının günlük üretimi
kümeti kuruluyor. MC hükümeti Alpa·
lere göre, bu yolsuzluklann örtbas edile
gereeini
tayin
ama taşist terör sürüyor. çorum ve Hı·
bilmesi için işletmenin parası ile alınan
edilen müdürlin yerine vekaleten hızlı
valisi Birleşik Maden İşçileri Sendikası'·
çeşitli "hediye"ler TKl Genel Müdürlü·
duyuyor.
Zonguldak'a
MC yanlası bir mühendis tayin ediliyor.
üretim
kimsenin
umurunda delil,
na alt ve daha önce taşisUeree "rehin"
ilgililere yoııanıyordu . Ocak·
Yeni müdür, büyük bir misyonla gel·
alınan 350 bin lira degerindelti otomobil
larda meydana gelebilecek kazalara kar
mişti Alpagut'a. "Kıvrak" deail, "me· mur" sendikacılık istiyordu MC Alpa·
ilgililerin gözleri önünde ve işletmenin
eü'ndeki
şı da "savunma tedbirleri" başlan aıını·
eski sendi·
bahçesinde yakıhyor. Arabanın yakıldı· �I yer ile Dodurga karakolunun IJ'UL en çok 20 metredir!
kacılann pabuçlan mık dama atılmıştı. MC'ye, açıktan açıaa faşist nitelikte
Arabanın yakılmasından aonra müdür çok raha� görünmektedir. ŞöyIo diyor
yordu. Muhtemel iş kazalan karşısında,
gut'ta. tktidarlara ve işverene yaranmak
verilecek raporlann
için olmadık oyunlar
işletme
aleyhine
çıkması tehlikesine karşı, ilgililere bol bol kömür hediye ediidiRi biliniyordu.
çevrede kimsenin gözünden kaçmıyor·
haA:Iı.
lar. Şikayetle ilgili olarak, işçilerin tek
gut'a da daha ciddi bir biçimde el atma
Kömür l,ıetme1eıl'oe devredildi. Alpagut OcaA:ı işçileri, çorum ve Ha·
göre suçtu.
..."'.t'I
P
şitli yolsuzluklara kanştıklan söyleni·
İşletmeye ait vasıtalarla bu sorumlulara
valisi Birleşik Maden İşçileri Sendikası
av
yordu. Yine çevredeki yaygın söylenti·
fından kınldı. Ocak, işverene teslim edil· di. Aynı yılın sonunda Ocaklar 'lUrkiye
na
�:-ı�u':;;;'��·�� � 1 8·
ı....
SARI SENDIKAYA GIRMEYENE YENI Iş!
retUmemişti kendilerine.
"ALPAGUT OLAYI"NDAN SONRA
maao> dikkat edııdi. Böylece anlannda alevilerio de bulunduRu ..kI ı.çlIoılo ,. Di ....ıu .. __ .... cı. ... ,.ııa
.::-flJ
l'AIidıı
•
nasıl korunuJacael o gUne kadar hiç öR
lerin sayılan da hayli kabank. Alpagut işçilerinin çilesi böyle başlamıştı.
tilimiz yaz aylannda ife alınan 156 işçi arasında hiç bir alevinin bulunm.
� ÖM
Rün kendisinden delil. Göçülün sonucu ortaya çıkan karbon monoksit gazından
nel şeneri de yararlandılar bu "ders ver· me zammı"ndan. Toplu 31ürnlerin dışın da çeşitli iş kazalannm sonucunda ölen·
m�, teletonla, mektupla tehdit, yerüstü işçisinin yeraltına sürillmesi vb. gibi. Toprak üstünde çalışan "mimlenmiş" işçilere gönderilen "Yeni Göreviniz
kaya geçmemekte direnenlere münaip
264�
L
Kömür bulunduktan sonra durum de·
dışında, hayaUannda bir kez olsun yerin altına inmemiş muhasebe şeneri, perso·
rini artınnak için bilinen bütün yöntem. leri deniyor. ışten atma, görev deliştir·
bu "yeni görevler"i yeni kurulan sendi·
i
au oOlPQL4,
tikleri odunlarla geçinmeye çalışıyorlar dı.
karşıhRı olarak. Müdür ve mühendislerin
man taşizmin yolunu temizlemekten öte birşey yapmadıaı böylece kanıtlanıyor. Faşist sendika Yeni Maden.ış, üyele·
de sık sık rastlanıyor. Ve işveren bütün
TO •• ıva CONOR 1'l.aTMltL •• ' CU. U M U ' LPAGUT . DODURCA LINYITL • • ' IJLIlTva,1 .,000_1.0(10
Zeynep Erkale bulmuştu, Alpagut dere·
tıkır bkır alıyorlardı "den" para1annı.
sendikadan alır darbder yiyor. "S06yaı demokrasi" dahil her telden çalan kıv· rak sendikacılık anlayışının zaman za·
Hakkında" başlıklı tebligatlara bugünler·
90'lık
Maaşlanndan ayn, ek bir "mesai"nin
tarafından kontrol edilen eski sendika. Bugün ikinci sendikadan, yani yeni iş letme müdürünün oluşturdulu faşist
nasıl kömür götürülüp hediye edildiRi, du. Olup bitenler, ocakta çalışanlar tara· tından, zamanın Enerji ve Tabii Kaynak lar Bakanı Cahit Kayra'ya ve TKİ Genel Müdürü Sıddık Aksoy'a bir rapor haıinde bildirildi. Cahil Kayra'dan gelen cevapta "durumun inceleneceRi" belirtildi. Hiç bir sonuç çıkmadı. Zamanın TKl Genel Müdüro ise şika· yetleri duyduktan bir ay sonra işletme· ye bır mütettlş gönderiyor. Ama gerekli tedbirler önceden alınmıştır. Bundan da bir sonuç çıkmıyor.Üstelik, olaylan üst mercilere aktardıklanndan, yani şikayet te bulundukianndan şüphelenllen bazı işçiler işten atılıyor. Işten atılma sıra· sında, yerel sendika yöneticileri de işve rene ellerinden gelen yardımı gösteriyor·
yapan
sendikalar gerekiyordu, Türkiye'nin bu kesimindeki oyunlan sürdürebilmek için. İ,veren bir kaç Işçiyi kandırarak bu niteliklere sahip yenı bLr sendika oluş· turdu. '!\irk.İş'in sanşınhkta kıdemli sendikacılannın çıkartan bozulmuştu bu kez. Sendikalan, MC'nin Alpagut yöresi için düşündüklerine daha çok uyan ta·
çevresindekilere: "Aman iyi oldu, eski sendikanın adamlan arabayı ha bullÜD kaÇlncaktu ha yann derken, biDm lt.... zurumuz kaçıyordu. Kurtulduk (ıtü." Sindinne harekatı sünnekledir. M.... tata İnce isimli bir işçi, Itine (Iderken yolda "bilinmeyen kişiler" tarafından açılan ateş sonucu öldürülüyor. Ama lınnanan taşist sendikalar .,.
şlst bır kuruluş tarafından mayınlanmış·
müdür
tı. Artık "kullanı"lı" deRiidiler. Bu kez de kendilerini CHP'li ilan ettiler. Şimdi
yavaş dikilmeye başlıyorlar. Bir 1969
çıkarlan bunu gerektiriyordu ! ALPAGUT IÇTEN IÇE KAYNIYOR Yıl 1976. Alpagut yenıden kaynıyor. Olaylar zaman zaman Çorum'a kadar' sıçnyor. Şimdi Işyerinde iki "sendika" var. Birincisi, 'rurk.ı,,'in sendika aealan
deeildir yalnızca.
Alpagot'un
işçileri de olup bitenler karşısında yav.. yılındaki şanh direnişlerini hatırhyorlar. Bir de kıvrak' sendikacılık anlayışının Alpagut'ta açıkça işverenden yana ta· şist sendikacıhaın yolunu temizlerneye yaradıCını görüyorlar. Alpagut yeniden içten içtı kaynıyor. Alpagut işçileri kıvrak ve taşıst sendika· cıhgm zincirlerini hep birlikte kırac.... lar.