Bu ses eğitme eylemimin, isteğimin sebebini yakın çevremden kimsenin anlamadığını belirterek konuya gireyim: Zamanını, paranı, enerjini boşa harcıyorsun imalı yorumları (örn: hıh! bi bu eksikti! niye ya?) zamanını, parasını ve enerjisini boşa harcayanlardan duyarsam ciddiye alamıyorum. Yoksa istemem mi herkesi ciddiye alayım! Ama nihayetinde, içim rahat.
Bugün, ilk eğitimi Eray Hoca’dan aldık; 20 kusür kişinin çıkardığı güzel, çirkin, çatlak…sesleri ince ince yakalayan, iyi duyan bir tiyatro oyuncusu sınıfın öte yanından fırlayıp hop dibinizde bitince, bak o yanlış… diyince biraz tırsmak bence normal. Tam anlamıyla kontrolsüz güç, güç değildir özetli üç saat geçti. May mıy muy şeklinde konuşmanın, ağzını açacağın yerde açmamanın, kapayacağın yerde kısmamanın zararları var. Her şeyin bir zamanı var. Var tabii, bunu aaa oooo mmmm aaaaaııaaaaııııaaa demeden, denemeden öğrenir mi insan, emin değilim. Bizim denemelerimiz sırasında kim duru bir ses çıkarıyor, hangisi hatasız, hiç bozmuyor, kiminki şan eğitimine yatkın, kimin sesi sallanıyor, kim aaa demekten korkuyor, hepiciğini gördük (sadece diyafram nefesiyle bir yakına aaaaa bir uzağa aaaaaaaaaaaaa demeye bakar). Misal, benim aaaa dediğim yerde iki farklı sesin aynı anda çıktığı bir an oldu, onun da bir adı varmış, ama hem balık hafızalı olduğum hem de o sırada çok eğlendiğim için ayrıntıları hatırlamıyorum. Bir ara seslerle renkleri biraraya getiren bir alıştırma vardı, o noktada aklımdan, e ben bunu geçen yaz araştırma yaparken kullandım! diye bir şeyler geçiyordu. Demek önceden bilseymişim…
Gelelim aylardır kafa patlattığım duyuşsal mekan konusuna, kuram cehennemine… Şuracıkta düşündüklerim, yazdıklarım belki okuduklarımdan daha etkili oldu: Her sesin bir bedeni var (her bedenin kendine özgü sesi mevzuundan farklı bu), dahası her sesin bir çevresi var; hatta dur daha da ekleyeyim, her es’in inanılmaz bir gücü var. Şimdi bunu, toplumsal kuram okumalarıyla üstüste koy (fondaki şarkı kaybolan yıllar), performans çalışmaları ile beraber düşün, hadi bakalım (kendime ödev). Oyunculuktan filan bahseden olmadığı halde performans gerektirecek anlar oldu; bir aaaa, bir ummm diyerek sesimize bir alan, beden, çevre vermemiz istendi, bir es vererek de hakimiyet, belki iktidar iddia etmemiz. Bir hayali kahramana değişen duygularla seslenip (replik: neden suçlu olacakmışsın?) onu “es”imizle, ara verişimizle, suskun duruşumuzla ele geçirdik (hep suskun kalan, hep miskin, hiç ritmi değiştirmeyen, rap-rap-rap-ta-rap-rap-rap türü arkadaşlara sesleniyorum, o sizin yöntem iş görmüyor yalnız. Sürekli dalga boyunuz boyunca yaşamanız, sesinizin hareket etmesi lazım gibi.); susarak bölgemizi belirledikten sonra, soğanları ince ince doğrayıp kısık ateşte… yoo pardon o mutfak tv’ydi… artık o es sayesinde adam bizim elimizde, bittin ol’m sen, neden suçlu olacakmışsın! Çenemi de korkak alıştırmadıktan sonra, tutmasınlar!
İngilizce power ifadesini Türkçe iktidar mı güç mü olarak anlayacağımı defalarca/sayfalarca Derrida, Ranciere, Foucault ve birkaç başka çılgın Avrupalıyı okuduktan/tartıştıktan sonra halen tam bilemeyen ben, eğitmenimizin örneğinde kanlı canlı gördüm. İktidar/güç kavramı gözümün önünde şekle büründü yeminle. Ranciere’in polity mi, siyaset bunun neresinde, power bunun neresinde diye sorguladığı şey, Derrida’nın kafayı taktığı sessizlik ve farklılık (haftalarca differ/defer diye kafayı yedik! hey allam) sonuçta açıklığa kavuşuyor benim zavallı algımda… heyhat! Derken, ilk cümleyle alıştırarak kıvama getirdiğimiz kişi, kahramanımızın (o biz oluyoruz) es’i sayesinde kıskıvrak yakalanıyor, çünkü es (durak) iktidardır (yerel seçimlere yaklaşırken, moronik hoparlörlü seçim arabalarına bu da naçizane tavsiyem olsun. Susun. Bi susun, hatta isterseniz hiç başlamayın). Neymiş demek? Nefesini tanıyanın sesi olur; ses, bedendir; beden sana bir oda verir; o odada rolünü küçük oynamak günahtır. Es ver.