sosyalist isci SAYI: 233
18 Mart 2005
1.000.000 TL - 1 YTL
1.600
ABD ve Ýngiliz askeri öldü
18.000 Asker yaralandý
100.000
Ýmparatorluk ve direniþ Tarýk Ali Sayfa: 11 Kadife devrimler
Bunlar gerçek devrim mi?
Doðan Tarkan Sayfa: 13
Iraklý öldürüldü
172 milyar
dolar bugüne kadar savaþa harcandý
Sonuç sýfýr
BAÞKA BÝR DÜNYA MÜMKÜN Sayfa: 8/9
FELLUCE
ÝÞTE GERÇEK Felluce’ye yardým malzemesi götüren Doktor Salam Ýsmail Felluce'de gördüklerini anlatýyor Sayfa: 7
Seçimler için sol bir parti Sayfa: 3
2
HABERLER
Türkiye saðlýðý en kötü 20 ülkeden biri
Týp Bayramý nedeniyle saðlýk örgütleri Türkiye’nin çeþitli yerlerinde gösteriler yaptýlar. Ýstanbul’da ''Savaþsýz, sömürüsüz bir dünya, herkese eþit-ücretsiz saðlýk ve hekimlere geçineceði ücret'' sloganýyla Ýstiklal Caddesinde yürüyüþ yapýldý
UNICEF’e göre Türkiye dünyada saðlýðý en kötü 20 ülkeden birisi. Türkiye’nin bütçeden saðlýða ayýrdýðý pay ancak yüzde 3.5. Bu oranla saðlýða hiçbir yeni yatýrým yapýlmadýðý gibi eldeki yatýrýmlar dahi korunamyýyor. Bu nedenle devletin verdiði saðlýk hizmetleri her geçen gün daha da kötüye gidiyor. Saðlýða yatýrým yapýlmamasý aslýnda
yeni liberal politikalarýn bir sonucu. Saðlýkta þimdi özel sektör geliþiyor. Doktor baþýna 800 hastanýn düþtüðü Türkiye’de kimi hastanelerde doktorlar günde 70-80 hastaya bakmak zorunda kalýyorlar. Bu arada bir doktorun ücreti sadece 900 dolar. Bu arada 5.848 saðlýk ocaðýndan 773’ünde doktor yok.
SEKA Belediyeye devredildi 51 gündür devam eden SEKA direniþi sona erdi. SEKA'da çalýþan 716 iþçinin Ýzmit Büyükþehir Belediyesi'ne devredilmesi, televizyonlardan canlý yayýnlarla sunuldu.
olduðunu çok canlý bir mücadeleyle kanýtladý.
4 Mart yaygýnlaþtýrýlamadý
Yeni moda özelleþtirme Benzer bir geliþme denizcilik Ýþletmelerinde de yaþanmýþ ve günlerce mücadele eden, taleplerini halka duyuran denizcilik iþçileri, haklarý "korunarak" belediyeye devredilmiþti. AKP hükümeti, önümüzdeki dönemde de benzer adýmlarý atacak. Bu yeni yöntemde kuþkusuz büyük bir sahtekarlýk var. AKP hükümeti, bu adýmla, bir yandan IMF ve küresel sermayeye yaranmayý baþarýyor. Kamusal alaný "çaktýrmadan" tasfiye ediyor. Ama bir yandan da iþçilere zorbaca saldýrmamýþ oluyor ve uzlaþýyormuþ fikri veriyor. Ýster denizcilik iþletmesi olsun, isterse devasa ekonomik bir birim olan SEKA fabrikasý olsun, devletin süvbanse etmediði, kaynaklarýný devletin ayarlamadýðý bu büyük hacimli yatýrým ve kamu hizmeti adýmlarýný belediyelerin karþýlamasý mümkün deðil. AKP buna benzer bir adýmý da SSK'larý Saðlýk Bakanlýðý'na devrederek attý.
SEKA'da ne oldu? SEKA iþçileri kararlý bir biçimde direnirken uzun süren ve yalnýz kalan tüm direniþlerde olduðu gibi yorgun düþtüler. Kuþkusuz SEKA'ya destek ziyaretleri yapýldý. Kuþkusuz bazý günler çeþitli sendikalardan yöneticiler ev iþçiler SEKA iþçileriyle birlikte geceledi. Hatta 4 Mart'ta olduðu gibi SEKA direniþiyle destek için çok sayýda iþyerinde iþyerini terk etmeme eylemi gerçekleþtirildi. Bu eylemler gerçekleþirken hükümet ve TürkÝþ de boþ durmadý ve uzlaþma görüþmeleri yaptýlar. SEKA'nýn tüm çalýþanlarýyla birlikte Ýzmit Büyükþehir Belediyesi'ne devredilmesi devredilme kararý bu görüþmelerde
Destek ziyareti deðil dayanýþma SEKA direniþi boyunca çok sayýda destek eylemi gerçekleþti. Çok sayýda sol grup, milletvekilleri, konfederasyon baþkanlarý SEKA iþçilerine desteklerini gösterdiler. Destek ziyaretleri kuþkusuz çok önemli. Destek verilen iþçilerin yal nýz olmadýðý duygusunu güçlendirir. Sýnýf dayanýþmasýnýn önemini bir kez daha gösterir Fakat bir direniþin kazanmasý için atýlmasý gereken daha gerçekçi adýmlar vardýr. Bir yandan direniþçi iþçiler desteklenirken, diðer yandan da direniþin kazanmasý için bir dizi adýmý ayný anda atmak zorunludur. Direniþin kazanmasý destek ziyaretlerine deðil, bu adýmlarýn atýlýp atýlamamasýna baðlýdýr. Bu adýmlarýn en baþýnda ise, direniþin politikasýný tüm iþyerlerinde, tüm sendikalarda, tüm okullarda, tüm mahallelerde yaygýn bir biçimde anlat maktýr. Neden bir direniþin baþladýðý, iþçilerin neden fabrikayý terk etmediði, SEKA'nýn park yapýlmasýnýn ne demek olduðu, SEKA'nýn neden özelleþtirilmeye çalýþýldýðý, öðretmenlerin, saðlýk çalýþanlarýnýn, yol iþçilerinin, öðrencilerin ve tüm çalýþanlarýn haklarýyla SEKA direniþi arasýndaki baðlantýnýn
alýndý. Devri önerisi SEKA iþçileri tarafýndan oylandý. 581 iþçi öneriye "evet" oyu verdi. 63 iþçi ise "hayýr" oyu verdi. Sonuçta, tüm iþçiler yaklaþýk iki aydýr direndikleri ve yýllardýr yaþamlarýnýn ezici çoðunluðunu içinde geçirdikleri fabrikayý, bir daha dönmemek üzere terk ettiler. Peki sorun, "Bizim
ne olduðu yaygýn bir kampanyayla anlatýlabilmelidir. SEKA direniþinin kazanmasýnýn, AKP'ye, küresel sermayeye ve emekçileri sömüren sermaye sahiplerine nasýl bir darbe vuracaðýný anlatan bir kampanya çok önemlidir. SEKA iþçileri fabrikalarýnda direnirken Ýstanbul'da, Ankara'da, Ýzmir'de ve her yerde SEKA'nýn kazanmasý için kampa nyalar yapmak, milyonlarca bildiri daðýtmak, sokak standlarý açmak, kamuoyunun ilgisi çekmek çok önem lidir. Üstelik bu adýmlar da yeterli deðildir. SEKA direniþinden yola çýkarak bütün mücadeleleri birbirine baðlamak için baþka adýmlarýn da atýlmasý gerekir. Tekel iþçilerinin mücadelesi SEKA iþçilerinin mücadelesine, SEKA iþçilerinin mücadelesi eðitim emekçilerinin mücadelesine ve bütün mücadeleler bugünün en önemli politik halkasýna, savaþa karþý mücadeleye baðlanmalýdýr. SEKA direniþi Irak direniþiyle baðlantýsýný kurabilmelidir. ABD'nin Irak'ta yenilmesiyle, SEKA'nýn AKP'yi yenmesi arasýnda iliþki kurulabilmelidir. Tüm mücadeleleri birleþtirmeye çalýþan bir kampanya örülemezse Bush Baðdat'ta, tayip SEKA ve saðlýkta vurmaya devam edecek.
SEKA'dan ölümüz çýkar" diyen iþçilerin bu sloganlarýný unutmuþ olmasý ve direnmemeleri mi? Kesinlikle hayrý! SEKA iþçisi direndi. Üstelik bu direniþ özelleþtirmelerin, IMF politikalarýnýn ne kadar can yakýcý olduðu ve emekçilerin yaþam standardýna doðrudan bir saldýrý olduðunu tüm kamuoyunun tartýþmasýný saðladý. SEKA direniþi
bununla yetinmedi ve AKP'nin, sýra iþçi sýnýfýnýn haklarýna geldiðinde ne denli zorba bir sermaye partisi olduðunu bir kez daha gösterdi. Baþbakan Recep Tayip Erdoðan bir çok kez polisin müdahale etmesinin gerekli olduðunu açýkladý. SEKA direniþi AKP ile sermayenin yeni liberal politikalarýnýn etle týrnak gibi kopmaz bir bütün
SEKA iþçileri belediyeye devri önerisini kabul etmezlerse, gerçekten de SEKA'dan cesetlerinin çýkacaðýný gördüler. Bir yanda polis terörüyle fabrikadan atýlmak, bir yanda iþ haklarý korunarak baþka bir alanda çalýþmak. SEKA iþçilerinin bu ikilemde fabrikada direniþe devam etmelerini saðlayacak tek þey, bu direniþin yaygýn bir destek göreceðinden emin olmalarýydý. Ama SEKA iþçileri bundan emin deðillerdi. SEKA iþçileri sendikalarýnýn ne kadar yanýnda olduðundan emin deðillerdi. SEKA iþçileri Emek Platformu'nun hükümete çektiði uarýlarýn ne kadar arkasýnda duracaðýndan emin deðillerdi. Bugün, SEKA direniþinin 5 Mart'ta bittiðini söylemek mümkün. Emek Platformu 4 Mart'ta SEKA'yla destek için iþyerlerinin terk etmeme kararý aldý. Bu karar Türkiye'de bir çok iþyerinde çok etkili bir biçimde hayata geçti. Yol-Ýþ, petrol-Ýþ gibi sendikalarda örgütlü çok sayýda iþçi, bir çok þehirde iþyerlerini terk etmediler. Gece meþaleli yürüyüþlerin yapýldýðý bir çok iþyeri oldu. SEKA'ya destek duygusu çok yaygýn bir duyguydu. 5 Mart'ta ise bu destek daha yaygýn bir desteðe dönüþtürülmedi. "Her yer bir gün SEKA" oldu. Ama ikinci gün hayat normale döndü. SEKA direniþi, iþçi sýnýfýnýn direniþ gücünün göstererek sona erdi. Bir fabrikadaki iþçilerin bile direniþinin tüm toplumu nasýl etkileyebileceðini bir kez daha gördük. 700 iþçinin SEKA'da baþlattýðý direniþ, 70 milyon insanýn gündemini belirledi ve hayali gündemler yerine gerçek gündemlerin tartýþýlmasýný saðladý. AKP'yi baþka hiçbir eylemin ve gücün yapamayacaðý kadar kesin bir biçimde teþhir etti. AKP'nin yeni liberal programýn yýlmaz bir savunucusu olarak küresel sermayenin hizmetinde çalýþtýðýný gösterdi.
Duygusal polisler! Son günlerde yakýn çevresine, "Bizim için düðmeye basýldý" diyen Baþbakan 6 Mart kadýn eylemine yönelik polis vahþetine de düðmeli bir açýklama yaptý. Baþbakan eyleme katýlanlarý bölücülükle suçladý. Daha tehlikeli olan açýklamasý ise kadýnlar gününün tarihiyle ilgili yaptýðý açýklamaydý. Erdoðan, "Kimse sormuyor. Ayýn 6'sý mý, yoksa 8'i mi Dünya Kadýnlar Günü'ydü?" dedi. 6 Mart'ta Avrupa Birliði Troyka toplantýsý olduðu için göstericilerin 8 Mart'ý deðil 6 Mart'ý gösteri günü olarak seçtiklerini ima etti. Polisin saldýrganlýðýný ise "Polisimiz zaman zaman duygusal olabiliyor" diyerek yumuþatmaya çalýþan baþbakan ayný anda basýný da gammazlýk yapmakla suçladý. Türkiye medyasýnýn ABD’yi örnek almasýný da isteyen Erdoðan, 11 Eylül'deki haberciliði hatýrlattý. 11 Eylül saldýrýlarýyla ilgili ABD televizyonlarýndan örnek verdi ve "Allah aþkýna bana söyler misi-niz, televizyonlarda bir þey görebildiniz mi? Hemen kestiler attýlar" dedi. Baþbakan'a göre 6 Mart'ta toplantý yapan ve kadýnlara yönelik þiddeti eleþtiren AB Troykasý hatalý, eylemi 8 Mart deðil de 6 Mart'ta yapan kadýnlar hatalý, polis þiddetini televizyonlardan yayýnlayan gazeteciler gammaz. Herkes elbirliðiyle AKP'ye karþý kumpas içinde! Bir tek cop ve biber gazýyla saldýran, yere düþen kadýnlarýn üzerinde tepinen polis duygusal ve haklý! 6 Mart'ta kadýn eylemine yönelik polis saldýrýsý ve baþbakanýn bu saldýrýyý meþrulaþtýrmaya çalýþmasý, AKP'nin sýra iþçi haklarýna, haklarý için mücadele eden emekçilere ve kadýnlara geldiðinde, aðzýndaki baklayý nasýl bir hýrsla çýkardýðýný gösterdi. AKP için demokrasi, AKP'nin istediklerinin yapýlmasý özgürlüðüdür.
3
sosyalist iþçi
BAÞYAZI Onlar kriz içinde biz hamle edebiliriz Savaþýn ikinci yýlýnda küresel sermayenin iþi giderek zorlaþýyor. Irak’da sürdürülen bütün böl ve yönet poli tikalarýna raðmen direniþi bastýracak etkili bir çözüm yolu bulunamadý. ABD ordusu hergün Irak’da biraz daha sýkýþýyor. Ortaklarý da sýrayla ve oldukça büyük bir hýzla ABD’yi terk ediyorlar. Son olaraki en baþtan beri Irak’ýn iþgalinde ABD’nin yanýnda yer almýþ olan Ýtalya askerlerini çekeceðini ilan etti. Böylece Ýtalyan Il Manifesto fgazetesinde çalýþan Giuliana Sgrena’nýn kendisini rehin alanlardan kurtarýldýktan sonra arabasýna ateþ açýl masýnýn sýrrý sürüyor. Sgrena içinde olduðu arabaya ABD askerlerinin bilerek ateþ açtýðýný iddia ediyor. Irak’ta bataða batmýþ olan Bush ve çetesi þimdi de Ýran’ýn yaný sýra Suriye’yi tehdit etmeye baþladý. Suriye’nin Lübnan’dan çekilmesi için Fransa ile birlikte baský yapan ABD Suriye’den daha büyük geri adýmlar istiyor. ABD yönetimi Suriye’yi demokratik olmamakla suçluyor. Bu doðru. Bu ülkenin baþýnda çok uzun yýllardýr bir diktatörlük var. Ama acaba ABD’nin saðlam dostu olan örneðin Suudi Arabistan’da, Kuveyt’te, Ürdün’de ve yeni dotlarý Orta Asya Cumhuriyetleri’nde demokrasi mi var? Kaldý ki ABD’nin demokrasi anlayýþý birbirinin aynýsý olan iki rejimden birisinin seçilmesi biçiminde. Onlar üçüncü ve daha farklý bir partiye tahammül edemiyorlar. ABD’nin karþýsýndaki savaþ karþýtý hareket ise çok çeþitliliðe sahip. Savaþ karþýtý hareket gücünü de buradan alýy or. Farklý politik eðilimleri tek bir hedefe karþý bir araya getiriyor. Öte yandan savaþ karþýtý hareket birçok yerde yeni bir solun ortaya çýkýþý na da neden oluyor. Birçok ülkede savaþ karþýtý-a antikapital ist hareketten çýkarak kurulan siyasi partiler önemlice seçim baþarýlarý elde ediyorlar. Feleneksek reformist partilere, eski stalinist partilere güçlü bir alternatif olarak parlýyorlar. Açýk ki Türkiye’de de benzer bir adýma ihtiyaç var. Son günlerde Radikal ve Birgün gazetelerinde yayýnlanan röportajlarýn ortaklaþtýðý nokta birlikti. Ancak yeni bir sol alternatif var olan solun birliði ile gerçekleþemez. Bu mümkün olsaydý 3 Kasým’da ve daha sonra yerel seçimlerde kurulan ittifaklar yeterli olurlardý. Oysa yetmedikleri ve hatta iflas ettikleri ortaya çýktý. Bize gerekli olan aktivistleri bir araya getirecek, kampanyacý, mücadeleci, emekçi sýnýflarýn taleplerine sahip çýkan bir partidir. Bize gerekli olan emeðin yeni sesidir.
SEÇÝMLER ÝÇÝN SOL BÝR PARTÝ Her düzeyde, her faaliyette, her platformda bu parti kadýnlara ve gençlere yer vermelidir. Dünyanýn her tarafýnda emekçilerin üzerine üzerine gelen “yapýsal uyum programlarý”, yeni liberal politikalar ve son olarak da ABD ve Ýngiltere’nin Irak’a saldýrýsý eski reformist önderliklerin çöküþünü de beraberinde getirdi. Reformistler çok zaman yeni liberal politikalarýn uygulayýcýsý ve çok yerde de ABD’nin savaþ politikalarýna onay veriyorlar. Reformistlerin bu tutumu solda ciddi bir kriz yaratýyor. Öte yanda sosyalist solun eski, geleneksel örgütleri de hemen her yerde dünya çapýnda karþýmýza çýkan yeni olanaklarý göremiyor. Emekçi yýðýnlarýn yeni þekilleniþini anlamýyor ve dolayýsýyla büyük emekçi yýðýnlarýn yeni bir alternatif arayýþýna yanýt veremiyor. Türkiye’de durum dünyanýn geri kalanýndan iyi deðil ve hatta daha kötü. 3 Kasým’da toplumun alternatif arayýþýna geniþ ve kapsamlý bir sol blok kurarak cevap verilememiþ olmasý çok önemli bir fýrsatýn kaçmasý oldu. Yerel seçimlerde, 3 Kasým’da yapýlamayaný yapmaya çalýþmak ise hiç bir iþe yaramadý. Yerel seçimlerin “geniþ” sol bloðu seçimden aðýr yenilgi alarak çýktý. Þimdi artýk Türkiye’de de yeni bir sol inþa etmenin zamanýdýr. Yeni bir sol parti herþeyden önce eski sol örgütlerin birliðinden, aralarýnda bir blok kurmasýndan, bir þemsiye partiden ya da cepheden geçmemelidir. Bütün bu biçimler denendi ve baþarýlý olmadýðý ortaya çýktý. Þimdi yapýlmasý gereken ilk iþ bir seçim partisi inþa etmektir. Seçim partisi çok basit bir talepler dizisi ile çýkmalý ve bu talepler
i sosyalist isc
fa: topraðý? - say Kerkük kimin
sosyalist iþçi
yaþadýðýnýz yerde bulamýyorsanýz
on TL TL / 1 millyo 1 YT
5 8 Þubat 200 18
Filistiin:
YOR A GELÝY SIRA ÝRAN’A
BUSH ÝRAN’A DOKUNMA!
alet Ada a ollmazsa a barýþþ da ollamaz
haklarý yaptýðý açýkladeðil. Bush, her gün ride ayný projeye yönelik tehditle ABD, Ýran için ve diðer malarda Ýran’a Suriye, Kore Son olarak Ýran’la sahip. Belki ni tekrarlýyor. de. seçeneðin günülkeler için iliþkilerde askeri ettiði ABD savaþ nu tekrar etti. Bush’un temsil demde olduðu z rinin karþý aralýksý þahinle kabinesine ABD’nin savaþ önemli. kitle yüzden çok ayný. Irak’ta mücadele bu bahanesi yine ýn en geniþ karþý yalanýn ý olduðu Savaþa ve iþagel imha silahlar için bu yüzden çok þimdi de Ýran hareketi örmek bir benzerini, Ýran’ýn nükleer önemli. tekrarlýyorlar. ar. acak. ABD, Bush durmay ni iddia ediyorl Çünkü ürettiði için silah içine nyasý ve petrol ýn gözünün dünya hegemo inIrak’ta, dünyan n yalanlarýn savaþtan kendilið üðü söylene sürdürd biz baka baka Irak eyecek. Bush’u gerçekleþen sonucunda bin den vazgeçm . Irak direniþiyle rý ortada. 110 vazgeçireceðiz kovaiþgalinin sonuçla yaptýðý önce Irak’tan önderliðini omuz omuza, haIraklý ABD’nin torluk edilyok tarafýndan Bir daha impara iþgal güçleri edil- caðýz. yacaklar. altyapýsý imha yalleri kurama di. Irak’ýn tüm asiden, insan di. Irak’ta demokr
Cengiz Alðan , aksine Reformizm ölmüyor ve Türkiye'de pek çok ülkede dünyayý de, kitlelerin giderek güçleniy algýlayýþýnda ettiðimiz or. Zaten sözünü r' tam da 'yepyeni olanaklar. buradan doðuyo sayfa: 10
L SE RE M E KÜ
M
L EYÜNÜ G
KESK’de deðiþim isteði
ýn delegasyonen Genel kurullar ýnda, eskisind larýna bakýldýð daha daha genç, farklý olarak, daha çok "baðýmdinamik ve in varlýðýndan sýz" delegen edilebilir. rahatlýkla söz
Uluslararasý antikapitalist hareketle, savaþ karþýtlarýyla, iliþki kurmak istiyorsanýz sosyalist iþçi size mutlaka gerekli. Ayda 3 milyona abone olun, 2 haftada bir posta ile kapýnýza gelsin.
Demokratik bireti sendika harek gerekli F. Aloðlu oy hakký. Þube Bütün üyelere sistemi kalkdüzeyinde delege üyelerin oy er malý ve bütün olduðu kongrel verme hakký düzeyinde yapýlmalý. Þube genel merkez olduðu kadar seçimler bütün düzeyinde de yapýlmalý. ile üyelerin oyu
sayfa: 5
i uyardý P hükümetin Emekçiler AK ü bu IMF güdüml ler AKP’nin Ýþte emekçi a 81 ilde birden karþý 16 Þubat’t r. saldýrýlarýna ri gerçekleþtirdile çalýþanlarý ve uyarý eylemle iþçiler, tüm Eylemlere katýlan
sosyalist iþçi’ye abone olun
Reformiznin k býraktýðý boþlu
için m baþkanlýðý Bush yeni dönehemen ardýndan ABD Baþkaný inin e ve tüm yemin tören düzenlenen tler savurdu. Ýran, Suriy dünyaya tehdi ’un hedef tahtasýnda... mümkün nda söz etmek Ortadoðu Bush
19ART
organ yeterlidir. Her düzeyde bütün yöneticileri seçimle iþbaþýna gelmelidir. Mutlaka her sene yöneticilerini yeniden seçmeli ya da eski yöneticilerine devam oyu vermelidir. Bu partinin yönetimlerinin en az yarýsý kadýn olmalýdýr. Her düzeyde, her faaliyette, her platformda bu parti kadýnlara ve gençlere yer vermelidir. Eski, kadrolar dýþlanmalý mý? Hayýr. Deneylerinde yararlanýlmalýdýr ama öne çýkmasý gerekenlerin gençler olduðu bir an bile unutulmamalýdýr. Bu parti kampanyacý olmalýdýr. Her an güncel talepler etrafýnda kampanya sürdürmelidir. Her an sokakta, mücadele içinde olmalýdýr. Her haksýzlýða karþý çýkmalýdýr. Her emekçi mücadelesini desteklemelidir. Bütün mücadelelerde birlþtirici olmalýdýr. Emekçilerin her düzeydeki örgütlenmesini kolaylaþtýrmaya çalýþmalý, emekçileri her düzeyde örgütlenmeye çaðýrmalý ve her düzeyde emekçileri birleþtirmelidir.
3
SAYII: 231
her açýdan saldýrýiþçi sýnýfýna Hizmetleri’ni AKP iktidarý SEKA’yý, Köy en’i kapatyor. Bir yandan yandan Eðitim-Sçalýþýyor. kapatýyor. Öte ý özelleþtirmeye maya, SSK’lar
çevresinde emekçi yýðýnlar arasýnda yoðun bir kampanya sürdürmelidir. Solun eski örgütlerinden unsurlar fakat tercihan genç, yeni aktivistler, sendikacýlar yeni bir sol partinin ilk kadrolarýný oluþturabilir. Gerisi ardýndan gelecektir. 3 Kasým seçimlerinden bu yana yaklaþýk 2.5 yýl geçti. Yani yeni bir seçim için en fazla 2.5 yýl var. AKP’nin büyük oýlasýlýkla erken seçim yapacaðý düþünülürse önümüzdeki süre daha da azdýr. Hýzlý davranmak gerekir. Seçim için kurulacak sol parti en geniþ çevreleri kucaklamalýdýr. Kendisini solda tarif eden, partinin güncel taleplerini kabul eden herkes bu partiye katýlabilmeli, çalýþmalarýný yönlendirebilmelidir. Bu parti kendisini var olan antidemokratik, yasakçý partiler yasasý ile sýnýrlamamalýdýr. Hiyerarþik bir yapýsý olmamalýdýr. Bir genel baþkana, genel baþkan yardýmcýlarýna vs. ihtiyacý yoktur. Konferansýnda seçilen bir yönetici
ar ifade eden sloganl kýzgýnlýðýný bir ilk adým yoksullarýn eylemlerini leyi attýlar. 16 Þubat ve AKP’ye karþý mücade li örgütlemeliyiz. olarak görmek birleþik bir biçimde aralýksýz ve
de nbul Kadýköy’ 19 Mart’ta Ýstaün dünya ile birlikte iþgale karþý, büt z sokaklardayý
ayý Küresel ýsýnm ? önleyebilir miyiz n Martin Pickerto
sayfa: 12
Sinema ve deðiþim toplumsal
Ýsim, soyad: Adres:
Roy Hassey bu edildiðinden Sinema icat i sanat biçimler a yana bütün olaný olmasýn içinde en ticari getirmesine ve büyük kârlar büyük altüst de raðmen gene deðildir. oluþlardan kopuk sayfa: 14
e-m mail:
Telefon:
4 8 Mart eylemleri
Dünya kadýn yürüyüþü
Kadýnlarýn birleþik eylemleri 5 Mart Cumartesi baþladý eylemler.. 8 Mart akþamýna kadar sürdü.. Geçen senelere benzer tartýþmalar bu senede vardý ve bu yüzden bölündü eylemler.. Kadýn erkek birlikte mi olsun, talebi ne olsun ve daha baþka sorulara farklý yanýtlar veren farklý eylemler yapmayý tercih etti. 5 Mart'ta Kadýköy'deydik.. 10 bine yakýn kadýnýn katýldýðý eylemin çoðunluðunu Kürt kadýnlarý oluþturdu..
Büro emekçileri eylemdeydi
"Direne direne kazanacaðýz" Büro emekçileri "Gelir Ýdaresinin Yeniden Yapýlandýrýlmasý Yasa Tasarýsýna" karþý 9 Mart'ta bir çok iþyerinde yarým gün iþbýrakma eylemi gerçekleþtirdi. Ýstanbul, Ýzmir, Mersin ve Kocaeli gibi þehirlerde eylemler yapan büro emekçileri yasa tasarýlarý geri çekilmediði takdirde eylemlerin büyüyerek devam edeceðini açýkladýlar. "Sözleþmeli köle olmayacaðýz" pankartýnýn taþýndýðý eylemlerde sýk sýk "Direne direne kazanacaðýz" sloganlarý atýldý. Tasarýn meclise gelmesi ve ayný þekliyle çýkmasý durumunda genel grev yapacaðýný açýklayan büro emekçileri kararlý olduklarýný her eylemde ilan ettiler. BES üyesi büro emekçilerinin aylardýr verdikleri mücadele hükümete geri adým attýrdý. Gelir Ýdaresi'nin Yeniden Yapýlandýrýlmasý'ný öngören yasa tasarýsý, yeniden alt komisyona indirildi. Þimdi 16 Mart'ta büro emekçileri alt komisyon toplantýsýna katýlýp yasaya neden karþý olduklarýný anlatacaklar.
Haydarpaþa'dan Kadýköy meydan'a kadar yürüdük.. Geçen senelerden farklý olarak KESK korteji kalabalýkça… Eylem yalýtýlmýþ bir meydanda yapýlmadýðý için, seyredeni de çoktu… KESK kortejinden atýlan SEKA ile dayanýþma ve savaþ karþýtý sloganlar eyleme dýþardan bakanlardan en çok desteði alan sloganlar oldu.. En ilgi çeken sloganlar ise namus cinayeti üzerine olanlardý..
Çaðla OFLAZ Gazetemizin 231. sayýsýnda uluslararasý ilaç þirketlerinin kar hýrslarýnýn insan saðlýðý üzerindeki olumsuz etkilerini, milyonlarca insanýn ölümüyle sonuçlanan patent politikalarýný aktarmýþtýk. Bu sayýmýzda bu þirketlerin ilaç araþtýrmalarý ve üniversiteler üzerindeki baskýlarýndan bahsedeceðiz. Bilindiði gibi son 20 yýllýk süreçte dünyadaki neo-liberal politikalarla birlikte özellikle eðitim ve saðlýkta kamu kaynaklarý kýsýtlanmýþ, kamu kaynaklarýndan yoksun kalan üniversiteler fakülte giderlerini karþýlamak amacýyla kapýlarýný ardýna kadar þirketlere açmýþlardýr. Bu politikalarýn sonuçlarýnýn en fazla görebileceðimiz yerlerden biri de ABD'dir. Özellikle bugün ABD'nin pek çok eyaletinde üniversiteler þirket yararýna araþtýrmalar yapmakta ve pek çok araþtýrmaya da þirket gölgesi düþmekte, bir çok bilim insanýnýn üzerinde de bu þirketler baský kurmaktadýr.
Ýlaç þirketleri ve akademisyenler arasýndaki ters iliþki Bu geliþmelerle birlikte þirketler ve araþtýrmacýlar arasýnda geliþen maddi baðlar araþtýrmacýlarý bir
Geçtiðimiz yýl namus cinayetine kurban giden kadýn sayýsý 66.. Bu bilinen rakam..
Kadýnlardan öðrenmek.. 8 Mart Pazartesi iki eyleme katýldýk. Ýlki öðlen saatlerinde Dünya Kadýn Yürüyüþü Koordinasyonu'nun eylemiydi.. Galatasaray'da toplanan kalabalýða polis yürüme izni vermek istemedi..
Daha sonra barikat açýldý ve Taksim'e kadar yüründü.. Akþam Feminist kadýn gruplarýnýn eylemi vardý.. Bu sefer Taksim'den Galatasaray'a yüründü..250-300 kiþiyle baþlayan eylem yürüyüþ sýrasýnda 1000 kiþiyi aþtý.. Bu eylemler de önde tek pankart vardý.. Farklý çevrelerden kadýnlar, tek pankart altýnda birlikte yürüdüler ve ortak taleplerini dile getirdiler..
"Dünya Kadýn Yürüyüþü'nün Amaçlarý 1- Yürüyüþün dünya kadýnlarýnýn kendini ifade biçimi haline gelmesi için tabandaki kadýn gruplarýnýn dayanýþma hareketini sürdürmek ve güçlendirmek. 2- Kadýnlarla erkekler ve halklar arasýndaki eþitliði geliþtirmek. 3- Bütün kadýnlarýn ezilmiþliklerinin nedenlerini analiz edebilmelerini ve olasý alternatifleri tasarlamalarýný saðlamak için geniþ çaplý yaygýn eðitim (halk eðitimi) sürecini desteklemek 4- Yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararasý boyutlardaki küresel kadýn hareketinin, yoksulluk ve kadýna yönelik þiddetle ilgili olarak ortaya koyduðu ortak istek ve alternatifleri güçlendirmek. 5- A) Hükümetler ve çok taraflý politik kurumlar (örn. BM) üzerinde politik baský oluþturmak ve böylece küresel olarak kadýnlarýn statüsünü ve yaþam kalitelerini iyileþtirmek için gerekli deðiþiklikleri gerçekleþtirmelerini ; ayný zamanda silahsýzlanma politikalarý ve çatýþmalarýn çözümlenmesinde barýþçýl politikalar izlemelerini saðlamak. B) Kadýnlarýn yoksullaþtýrýlmasý ve marjinalleþtirilmesinden, bize yönelik þiddetin yoðunlaþtýrýlmasýndan sorumlu olan uluslararasý finansal, ekonomik ve askeri kurumlara (IMF, NATO, WTO, WB) meydan okumak ve alternatif kurumlar için öneriler geliþtirmek. 6Kamuoyunu, diðer toplumsal kesimleri ve toplumsal hareketleri, dünya üzerindeki kadýnlarýn statüsünü ve yaþam kalitesini iyileþtirecek deðiþiklikleri gerçekleþtirmeye ikna etmek.” (www.kesk.org.tr'den alýn mýþtýr.) Dünya Kadýn Yürüyüþü 8 Mart günü Brezilya’dan yola çýktý. 9-112 Mayýs günleri Türkiye’den geçecek. Dünya Kadýn Yürüyüþü 17 Ekim günü 53 ülkede konakladýktan sonra küresel bir eylemle bitecek.
Ýlaç araþtýrmalarýnda kapitalizmin gölgesi çýkar çatýþmasý içine sokmuþ ve mesleki etiðe dayanmayan bir iliþkiler yumaðý ortaya çýktýðý gibi, pek çok týbbi araþtýrmanýn da güvenilirliðine gölge düþmüþtür. Ýlaç denemeleri ilaç sanayi ve kamu kuruluþlarý ve týp örgütleri tarafýndan gerçekleþtirilmektedir. Ýlaç araþtýrmalarý ve deneme maliyetlerinin yüksek olmasý pek çok araþtýrmacý kurum ve kuruluþu ilaç þirketlerine baðýmlý duruma getirmektedir. ABD'de Ýlaç sanayi denemeler için yýlda yaklaþýk 6 milyar dolar harcamakta ve bunun yarýsýndan fazlasý ABD'deki klinik araþtýrmalara gitmektedir. Bu araþtýrmalarýn %70'i ilaç sanayii tarafýndan karþýlanmaktadýr. ABD'de üniversite-ilaç sanayi arasýndaki iliþki, 1980'de Bayh-Dole kanunun çýkmasýyla deðiþmeye baþlamýþtýr. Üniversitelere federal fonla patent politikasý oluþturan, üniversitelere fonla yaptýklarý
buluþlar için patent alma ve bunlarýn lisanslarýný özel þirketlere devretme hakký getiren kanunla birilikte üniversitelerin baðýmsýzlýðý ve objektifliði de tartýþýlmaya açýlmýþtýr. Bugün bir çok araþtýrmacý için laboratuarlarýn ve kariyerlerinin geleceði bu þirketlerden aktarýlan kaynaðýn sürekliliðine baðlýdýr. Bu durum týbbi bilgiyi etkileyen akademik bir oligarþinin oluþmasýna yol açmaktadýr. Bunun dýþýnda þirketlerin çýkarlarýna ters bilgi üreten araþtýrmacýlarýn üzerinde þirketlerin tehditlerine maruz kalmasýna yol açmaktadýr. Bu olaylardan biri Üniversity of California Berkeley'de meydana gelmiþtir. Üniversite öðretim üyesi Dr. Chapela eski mýsýr türleriyle tanýnan Meksika'nýn Oaxaca bölgesindeki mýsýrlara Genetiði Deðiþtirilmiþ organizmalarýn bulaþtýðýný kanýtlayan makalesi nedeniyle biyoteknoloji endüstrisiyle
karþý karþýya gelmiþtir. Üniversite Senatosu tarafýndan görevlendirilen baðýmsýz uzmanlardan oluþan komitenin oy birliðiyle aldýðý olumlu karara raðmen, üniversitenin kontrat yenilememesi bilimin üzerindeki þirket gölgesini kanýtlamaktadýr. Üniversity of California Berkeley ile bir ilaç þirketi arasýnda yapýlan anlaþmayla, College of Natural Resources'daki genetik araþtýrmalar için verilecek 25 milyon dolar karþýlýðýnda þirketin bölümün yönetiminde ve paranýn harcanmasýný denetleyen kurulda temsil edilmesi ve buluþlarýn %30 hakkýný devralmasý kararlaþtýrýlmýþtýr. Yapýlan bu anlaþma üniversitede okuyan öðrencilerin tepkilerine neden olmuþtur.
Þirketleþen Üniversiteler Saðlýk ve eðitim gibi iki önemli alanýn piyasaya açýlmasýyla birlikte
araþtýrma kurumlarý, üniversiteler gibi baðýmsýz olmasý gereken kurumlarla þirketler arasýndaki sýnýrlarýn ve kurallarýn piyasa mekanizmasýna göre iþlemeye baþlamalarýyla birlikte akademik kurumlarýn klinik denemelere yaklaþýmlarý þirketleri aratmayacak noktada olduðunu söylesek, hatta üniversitelerin þirketleþtiklerini söylesek; durumu abartmýþ olmayacaðýz. Michigan State Üniversity 1979'da patentini aldýðý ve analoðu carboplatin'le birlikte 160 milyon dolarlýk hasýlat yapan kanser ilacý cisplatin'in patent süresi dolmak üzereyken çok az deðiþtirilmiþ versiyonu için yeniden patent baþvurusu yapmýþtýr. Bunun üzerine cisplatin'i daha ucuz pazarlamalarý engellenen dört jenerik ilaç üretici þirket, üniversiteyi mahkemeye vermiþtir. Sonuç olarak 1980'lerden itibaren "býrakýnýz yapsýnlar, býrakýnýz geçsinler" politikalarý sonucunda ilaç araþtýrmalarýnda paylarýný arttýran þirketlerin suistimalleri de giderek artmaktadýr. Bu durumda milyonlarca insaný yakýndan ilgilendiren ilaç araþtýrmalarýnýn sonuçlarýnýn güvenilirliði tartýþmalý olduðu gibi bu araþtýrmalarýn bilimselliði de tartýþmalýdýr. Kaynak: Toplum ve Hekim Dergisi , Mart-Nisan 2004
5 Yýldýz Önen ile Küresel Barýþ ve Adalet Koaliyonu üzerine sohbet
Tüm küresel sorunlar için kampanyalar gerekli Küresel Barýþ ve Adalet Koalisyonu (Küresel BAK) 19 Mart'ta gerçekleþecek küresel eylem gününe aylar öncesinden baþlayarak hazýrlandý. "ABD iþgaline ortak olma" baþlýklý kampanya yaygýnlaþarak devam etti. 19 Mart'ta onlarca ülkede gösteriler gerçekleþecek. Fakat bir yandan da hem dünyada hem Türkiye'de çok sayýda küresel sorun gezegeni ve emekçileri tahrip ediyor. Küresel BAK Yürütme Kurulu üyesi Yýldýz Önen'le bu sorunlarý konuþtuk: 19 Mart gösterisi için düzenlene kampanya Küresel BAK'ýn kaçýncý kampanyasý? Sanýrým büyük boyutlu beþinci kampanyamýz bu bizim. Küresel BAK 2003 yýlýnda kuruldu. Kuruluþunda da ilan edildiði gibi ilk kampanyasý 2003 yýlýnýn Eylül ayýnda merkezi bir Ankara mitingi örgütlemek oldu. 27 Eylül'de Filistin Ýntifada'sýnýn yýldönümünde Ankara'da bir dayanýþma gösterisi gerçekleþtirdik. Ayný yýl yine binlerce genç savaþ karþýtýyla buluþtuðumuz Barýþarock kampanyasýný düzenledik. Bir yandan bir rock festivali, diðer yandan da baþta Cola olmak üzere silah ve savaþla baðlantýlý çokuluslu þirketlerin teþhir kampanyasý olarak tamamlanan çok baþarýlý bir etkinlikti. 2003 yýlýnýn kasým ayýnda yeni bir kampanyayý ilan ettik. 2004 yýlýnda Ýstanbul'da NATO zirvesinin toplanacaðýný ve ABD baþkaný Bush baþta olmak üzere savaþ koalisyonunun ve tüm emperyalist ülkelerin yöneticilerinin Ýstanbul'a geleceðini biliyorduk. Ocak ayýnda kampanyaya baþladýk. Kampanyanýn temel sloganý olarak, "Gelme Bush" sloganýný tercih ettik. Bu sloganla ilgili çok sayýda tartýþma olsa da, NATO zirvesine karþý kampanyalarýn en popüleri, halk tarafýndan en çok benimseneni, bu yüzden de amacýna ulaþan temel kampanya motifi "Gelme Bush" oldu. Gazetelere "Gelme Bush" günlükleri, "Gelme Bush" etkinlik takvimleri ve karikatür köþeleri yayýnlandý. "Gelme Bush" kampanyasýnýn Türkiye'de yapýlan en parlak, en etkili ve en kapsayýcý kampanyalardan birisi olduðunu düþünüyorum.kampanyanýn geniþliðini þu rakamlar daha iyi anlatýr sanýrým. Kampanya boyunca sadece Ýstanbul'da 55 örgütlenme toplantýsý yapýldý. Tüm Türkiye'de bazýlarýna 1000 kiþinin katýldýðý paneller ve forumlar düzenlendi. Bazýlarý sokakta olmak üzere 15 basýn açýklamasý yaptýk. Kampanya boyunca 4 sayý olmak üzere toplam 40 bin adet bülten, 50 bin adet sticker, 5000 adet kaðýt bayrak, 200 adet bez bayrak, 120 bin adet bildiri, 15 bin adet afiþ ve 10 bin adet rozet daðýtýldý.
Binlerce savaþ karþýtýnýn katýldýðý bir "Gelme Bush konseri" düzenlendi. "Gelme Bush" kampanyasýný esas olarak sokakta örgütledik ve sokaklarda açýlan imza masalarýnda yüzlerce insan aktivist olmak için imza verdiler. “Gelme Bush” kampanyasýndan sonra Barýþarock'ýn ikincisini ve onun hemen ardýndan da ABD'deki baþkanlýk seçimlerine paralel olarak "Bush'a hayýr, Irak'ta iþgale son" kampanyasýný düzenledik.
Oldukça yoðun bir takvim bu. Evet gerçekten de böyle. Ama bir kampanya da ancak bu yoðunlukla baþarý kazanabilir. Üstelik eklemediðim ama kýsaca anlatabileceðim bir dizi önemli adým daha var. Küresel BAK, üç önemli iddiayla kendisini ilan etti. 1. Tüm Türkiye'de bir kampanya birliði inþa etmek. Bugün çok sayýda ilde Küresel BAK aktivistleri savaþ karþýtý kampanyalar örgütlüyorlar. Böylece birçok yerde ayný anda ayný slogan etrafýnda etkinlikler örgütleyerek sesimizi daha güçlü bir þekilde duyurabiliyoruz. 2. Küresel anti kapitalist savaþ karþýtý hareketle iliþkilerin çok daha organik bir hale getirilmesi. Bugüne kadar 2003 yýlýnda Paris'te, 2004 yýlýnda Londra'da yapýlan Avrupa Sosyal Forum'larýna katýldýk. Konuþmacýlarýmýz Türkiye'deki savaþ karþýtý kampanyalarý anlattýlar. 2003 yýlýnda Kahire'de yapýlan Dünya Savaþ Karþýtlarý Konferansý'na, 2004 yýlýnda önce
Hindistan’daki Dðünya Sosyal Forumu'na ve ardýndan Beyrut'ta yapýlan Dünya Savaþ Karþýtlarý Buluþmasý'na katýldýk. Þimdi de 2006 yýlýnýn Mart ayýnda Yunanistan'da yapýlacak olan Avrupa Sosyal Forumu'na katýlmaya hazýrlanýyoruz. Bu uluslararasý iliþkiler ABD'nin hegemonya savaþýna karþý geliþen yýðýnsal savaþ karþýtý küresel hareketin kopmaz bir parçasý olmamýzý ve küresel eylemlerin ve tartýþmalarýn eþgüdümünün merkezinde yer amamýzý saðlýyor. 3. Küresel BAK kuruluþ metninde de belirtildiði gibi, "Örgütsüzleri harekete geçirmek". Bugüne kadar yaptýðýmýz bütün kampanyalarda bu amaçlarýmýz doðrultusunda hareket etmeye özen gösterdik.
Peki sadece savaþa karþý kampanya yapmak doðru mu? Savaþa karþý kampanya yapmak en önemli adým. Ama bundan sadece savaþa karþý kampanya yapalým, diðer küresel sorunlarý görmezden gelelim sonucu çýkartýlmamalý. Hareket devam ediyor. On binleri, yüz binleri, daha da iddialý söylemek gerekirse milyonlarý içine çekebilecek yükseliþi devam ediyor. "Ýslamcý-manken-solcu" koalisyonu olmanýn da ötesine geçerek, toplumun savaþa muhalefet etme potansiyeli taþýyan her bir bireyini, her bir kurumunu bir araya getirmenin olanaklarý var. Deðerlendirmesini bilirsek, hala zamanýmýz var. Savaþ karþýtlýðý bizde bir saplantý olduðu için
deðil, kapitalizm hakimiyet ve baskýnýn sayýsýz biçimlerine ihtiyaç duyarken 11 Eylül'le birlikte, kapitalizme karþý verilen mücadelenin içindeki en önemli cephenin Irak'taki savaþý durdurmak olduðunun farkýnda olduðumuz için kampanyalara ara vermemek bir zorunluluk. Dünyadaki en büyük kapitalist güç sadece dünya üzerindeki hakimiyetini devam ettirmek ve küresel enerji kaynaklarýný kontrol etmek için deðil, ayrýca, neo-liberal ekonomik politikalarý dünyanýn geri kalanýna zorla dayatmayý kolaylaþtýrmak için planladýðý savaþlar dizisinin en yenisini baþlattýðý için savaþa karþý çýkmaya devam etmek bir zorunluluk. Eðer Amerika Irak'ta zafer kazanýrsa, Bush yönetiminin ya da baþka bir ABD savaþ kabinesinin neoliberalizme karþý direniþin en ileri düzeyde olduðu Latin Amerika'da saldýrýlarýný sürdürmesi daha da yüksek bir ihtimal olacaðý için savaþý durdurmak için tek bir saniyemizi bile kaybetmemek bir zorunluluk. B52'ler ve Özel Güçler doðrudan Brezilyalý topraksýz köylülerin ve Arjantinli piqueteros'larýn üzerine saldýrmasa da, Amerikan ordusunun zaferi, yoksulluða ve açlýða karþý verilen mücadeleyi zayýflatacaðý için önce Bush'u durdurmak, ardýndan ABD'nin Irak'tan ve iþgal ettiði tüm bölgelerden çekilmesi için, savaþa karþý kampanya yapmak bir zorunluluk. Anlatmak istediðim þu: Küresel sermaye, iki yüzü olan bir madalyon gibi. Savaþ, küresel sermayenin vahþetinin doðrudan görüldüðü yüzü. Ama sermayenin bu yaný, diðer yanýn-
dan, IMF, Dünya Bankasý ve DTÖ gibi organize saldýrýlarýndan baðýmsýz deðil. Savaþ korkunç bir manzara sunuyor. Ama küresel ýsýnma da tüm insanlýðýn geleceðini korkunç bir biçimde tehdit ediyor. Bush, Irak'ta iþgal emrini vererek onbinlerce insanýn ölmesine neden oldu. Ama ayný Bush Kyoto Protokolü'nü imzalamayarak tüm gezegeni de imha ediyor. Bizler tüm küresel sorunlar için kampanya yapmalýyýz. Sosyal ve ekonomik haklarýmýza yönelik küresel saldýrýlara karþý da kampanyalar örgütlemeliyiz. Örneðin AKP Hükümetinin küresel sermayenin liberal politikalarýnýn azimli bir uygulayýcýsý olduðu çok açýk. Denizcilik iþletmelerinde çalýþanlara, SEKA emekçilerine, saðlýk alanýndaki kýsmi kazanýmlarýmýza ve kamu çalýþanlarýna doðrudan saldýrýyor. GDO'lu ürünler konusunda kesinlikle DTÖ'nün emri altýnda. Tarým alanýnda sübvansiyonlarý azaltarak milyonlarca tarým emekçisini ve köylüyü kritik bir eþiðe iteledi. Üstelik SEKA'nýn bir baþlangýç olduðu, arkasýndan Kardemir gibi binlerce iþçinin çalýþtýðý çok sayýda kamu iþletmesinin beklediði ortada. Bu sorunlara karþý, genel bir kampanya yapmak, küresel sermayenin Irak'ta füze ve silahla yaptýðýný, SEKA'da ve tüm kamu hizmetlerinde yasalarla ve polis zoruyla yaptýðýný görerek adým atmak içinden geçtiðimiz dönemde gerçekten de çok önemli.
6
DÜNYA
Lübnan
Suriye karþýtlarý kim? hükümetin baþý devlet baþkaný Emile Lahoud. Suriye Baas Partisi, bazý Lübnan milliyetçi gruplarý, bazý Hýristiyan örgütleri ve Þii Emel Hareketi tarafýndan destekleniyor. Amal, muhalefetin gösterilerine 3 kere daha büyük bir gösteri ile cevap veren örgütlenme.
Ghasan Makarem
Çeçenistan:
Son barýþ umudu öldü Çeçen halkýnýn seçilmiþ lideri Aslan Maþadov geçtiðimiz hafta Rus özel birliklerinin Grozni’nin kuzayinde vir jöyde yaptýklarý operasyon sonucu vurularak öldürüldü. Ölümünde kýsa süre önce “Putinle yarým saat konuþayým, Çeçen sorununu çözerim” diyer Aslan Maþadov’un ölümüyle birlikte 11 yýllýk Çeçenistan savaþýna barýþçý bir çözüm bulma þansýný da kaybetti. Ailesi stalinizm tarafýndan 1944’de Kazakistan’a sürülen Aslan Maþadov bugün Rusya’ya karþý direnen birçok Çeçn gibi Kazakistan’da doðdu. Rus ordusunda general olan Maþadov 1994’de ordudan ayrýlarak Çeçenistan’a geldi ve Dydayev’in baþlattýðý baðýmsýzlýk hareketine katýldý. Maþadov’un komutanlýðýnda Çeçenler 1994-96 savaþýný kazandýlar ve Rus ordusu Çeçenistan’dan çekilmek zorunda kaldý. Ruslarýn çekilmesinden sonra yapýlan seçimlerde devlet baþkaný seçilen Maþadov daha sonra Çeçen direniþinin pratik liderliðini daha radikal olan Þamil Basayev’e kaybetti. Basayev’in Daðýstan’dan Çeçenistan’a sürdürdüðü savaþ sonunda Ruslarýn bir kere daha Çeçenistan’a girmelerine neden oldu. Maþadov’un öldürüldüðünü resmen açýklanmasý ile Çeçenler kendilerine yeni bir lider bulmaya giriþtiler ve Maþadov’un yerine Basayev’in örgütlenmesinden daha radikal birini, milliyetçi bir þeriatçýyý Çeçenlerin liderliðine getirdiler. Maþadov’un ölmesi Ýstanbul’da da gösterilere neden oldu. Göstericiler Rus emperyalizmi ve Putin akeyhinde sloganlar attýlar.
ABD ve Fransa'nýn baskýsýna daha fazla dayanamayan Suriye Devlet Baþkaný Esad Suriye ordusunun çekilmesini kabul etti. 14 Bin Suriye askeri bugünlerde Lübnan'dan ayrýlýyorlar ya da Lübnan-Suriye sýnýrýna toplanýyorlar. Suriye'nin Lübnan'dan çekilmesini isteyen gösteriler Þehitler Meydaný'nda yapýlýyor. Ama meydanýn halk arasýndaki adý Solidere. Solidere öldürülen eski baþbakan Refik Hariri'nin 4.5 milyarlýk þirketinin adý. Hariri þimdi bu meydanda kendi yaptýrdýðý bir caminin bahçesinde yatýyor. Batý basýný Hariri'yi "Lübnan'ýn kurtarýcýsý" olarak tanýmlýyor ama onun yeni liberal politikalarý Lübnan'ý 40 milyar dolarlýk bir borç bataðýna batýrdý, iþsizliðin yüzde 30'a çýkmasýna neden oldu ve ülkedeki gelir adaletsizliðini tam bir uçuruma çevirdi.
Muhalefet Þehitler Meydaný "Sedir Devrimi'"nin merkezi durumunda. Ýnsanlar buraya gelerek muhalefet liderlerinin konuþmalarýný
Suriyeli iþçiler
dinliyorlar. Çeþitli milis örgütlerinin gençlik kollarý burada çadýrlar kurdu. Gençler Hariri'nin televizyon þirketinin saðladýðý dev ekranlardan olaylarý izliyorlar. Jaques Chirac ve George Bush tarafýndan desteklenen muhalefet Hariri'nin öldürülmesini alabildiðine kullanýyor. Muhalefettekilerin çoðu Lübnan ekonomisinin çökmesine neden olan özelleþtirme kampanyasýnda kendilerinin devre dýþý býrakýlmasýna öfkeliler. Hariri'nin ölmesi ve hükümetin istifasý ve ardýndan Suriye'nin çekilme kararý Lübnan egemen sýnýfý içindeki dengeleri deðiþtirdi. Þimdi egemen sýnýf Dürzilerin
lideri Walid Canpolat'ý destekliyor. Canpolat'ýn babasý 1977'de Suriye tarafýndan öldürülmüþtü ve ayný yýl Þam'a giden Walid Canpolat babasýný öldürenleri affettiðini söylemiþti. Canpolat'ýn bu tutumunun karþýlýðýnda Suriye yönetimi onu Ulusal Hareketin lideri yapmýþ ve desteklemiþti. Suriye Canpolat'ýn muhaliflerini ise tehdit ediyordu. Walid Canpolat meclis üyesi, eski bir bakan, Ýlerici Sosyalist Parti'nin lideri ve Lübnan'ýn az sayýdaki milyonerlerinden birisi. Çok geniþ mülkleri var. Canpolat ayrýca bölgesini hristiyanlardan temizleyen güçlü bir milis örgütüne sahip ve 1989'da 15 yýllýk
Mübarek'e karþý isyan büyüyor Yussef Galal Geçen hafta Mýsýr diktatörü Hüsnü Mübarek parlamentodan yeni bir yasa çýkarmasýný istedi. Yeni yasaya göre devlet baþkanlýðý için birden çok adayýn olmasý mümkün olacak. Bugüne kadar devlket baþkanlýðý seçimlerine sadece tek bir aday katýlabilmekteydi. Mübarek'in bu adýmý ABD tarafýndan, Irak'ýn iþgali ile Ortadoðu'da ve Arap dünyasýnda baþlayan demokratikleþmenin yeni bir adýmý olarak deðerlendirdi. Ne var ki Mübarek'in önerdiði deðiþim sadece bir süs. Irak’daki seçimlerin de koca bir yalan olmasý gibi. Aslýnda Mübarek milyonlarca Mýsýrlýyý aç, sefil býrakan baskýcý iktidarýna karþý bir süredir büyüyerek geliþen muhalefeti yatýþtýrmak istiyor. Bu reformun önemi ne önerdiði deðil, hareketimiz için anlamýnýn ne olduðudur. Mübarek
giderek büyüyen bir harekete yanýt vermek zorundaydý.. Açýk ki bu büyüyen hareketten, halkýn giderek artan öfkesinden çekiniyor. Mýsýr rejimi öte yandan açýk ki ABD'den de baský görüyor. ABD Mübarek rejiminin kontrolü kaybetmesi halinde ABD'nin Arap dünyasýndaki çýkarlarýnýn zarar göreceðini görüyor. Bu nedenle Mübarek’e kýsmi reformlar yapmasý için baský yapýyor. Son aylarda yaþananlar Mýsýr'ýn patlamaya hazýr olduðunu gösteriyor. Hareket Filistin Ýntifadasý ile dayanýþma ve Irak savaþýna karþýtý gösteriler sýrasýnda ortaya çýkýp güçlenmeye baþladý. Hareket çeþitli muhalefet gruplarýndan aktivistleri bir araya getirdi. Gösteriler düzenledi. Kahire2deki sokak gösterilerinde Mübarek'ýn istifasýný istedi. Ýktidarýn Mübarek'in oðlu Cemal2e devine karþý çýktý. Son aylarda sosyal
mücadeleler de arttý. Mýsýr'ýn yoksul büyük çoðunluðu yeni liberal politikalardan ve özelleþtirmelerden çok acý çekiyor. Son altý ayda gerçekleþen grevler son 5 yýlda gerçekleþenlerden daha çok. Gene bu son 6 ayda yoksul köylüler zenginlerin arazilerini iþgal ediyorlar. Birçok kentte ise yoksul Hýristiyan azýnlýðýn gösterileri oldu. Mübarek'in reform uzlaþmasý sadece rejim yandaþlarý tarafýndan coþkuyla karþýlandý. Mýsýr halký çok daha geniþ reformlar istiyor. Deðiþim isteyen hareketin aktivistleri gerçek bir deðiþim için mücadeleyi yükselteceklerini ilan ettiler. Sosyalistler artýk açýkça önümüzdeki görevin rejimi devirmek olduðunu tartýþýyorlar. Önümüzdeki aylarda Mýsýr'da yýðýnsal muhalefet hareketinin yükseliþini göreceðiz. Yussef Galal Mýsýrlý bir sosyalist
Lübnan iç savaþýný bitiren aftan yararlandý. Muhalefetin diðer lideri Michel Aoun. Ýç Savaþ'da Lübnan Ordusu'nun baþkomutaý olan Aoun 1989'da Suriye'ye karþý "baðýmsýzlýk savaþýný" baþlatmýþtý. Ancak Aoun o sýrada tam bir yanýlgý içindeydi. Baþlýca dostu ABD o günlerde Irak'a saldýrmaya hazýrlanýyordu ve Suriye onu destekliyordu. Birinci Körfez Savaþý'nda Suriye geniþ bir ordu ile ABD'nin yanýnda katýldý. Suriye Aoun'u ABD'nin onayý ile Lübnan dýþýnda çýkardý. Aoun'un milis güçleri falanjistlerin (Lübnan faþistleri) müttefiki. Önce istifa eden sonra yeniden iþ baþýna gelen
Muhalefetin baþlýca argümanlarýndan birisi ülkedeki Suriyeli göçmen iþçiler. Muhalefet bunlarýn da Suriye'ye geri dönmelerini istiyor. Son haftalarda 11 Suriyeli iþçi öldürüldü. Muhalefet, Lübnan baðýmsýzlýðý için savaþtýðýna göre bu cinayetler meþrudur diyor. Þiiler ülkenin en geniþ topluluðu ve en yoksul kesimi. Þiiler "Sedir Devrimi"nden pek hoþnut deðil. Þiilerin askeri kanadý Hizbullah Lübnan'ýn en büyük milis gücü. Güney Lübnan'dan Ýsrail'in çekilmesini saðladý. Halkýn çoðu ABD'nin Suriye'yi de iþgal etmesinden çekiniyor. Çok insan Suriye'yi istemiyor ama ayný zamanda çok endiþeli. ABD ve Fransa'nýn Lübnan'a müdahalesi de ayný ölçüde tepki topluyor. Ghasan Makarem Lübnanlý bir sosyalist
Tekstil iþçileri grevde Qaliub ESCO Tekstil fabrikasýnýn 450 iþçisi þirketlerinin özelleþtirilmesine karþý ikinci defa greve baþladýlar. Grev vali, þirket yönetimi ve çalýþma bakanlýðýnýn iþçilerin taleplerine bile bakmayý red detmesi üzerine baþladý. Qaliub ESCO iþçileri ilk grevlerini 5 ay önce gazetelerde fabrikalarýnýn özelleþtirileceðine dair bir ilanýn çýkmasý üzerine örgütlediler. O günden buyana iþçiler yönetimle tartýþýyorlar. Bugüne kadar sayýsýz kere fabrika yönetiminin yalanlarý ile karþýlaþtýlar. Bu arada iþçiler arasýnda fabrikanýn çoktan satýldýðýna daiþþr söylentiler dolaþýyor. Fabrikayý alan þirketin
bir süredir fabrika içinde götürü iþler yapan bir þirket olduðu söyleniyor. Mýsýrlý iþçiler özelleþtirmenin daha az iþçi hakký, daha kötü çalýþma koþullarý, daha çok sömürü, kýsacasý yoksulluk ve açlýk olduðunu biliyorlar. Ayný zamanda haklarýný korumak için mücadele etmek zorunda olduklarýný da biliyorlar. Qaliub tekstil iþçilerinin mücadelesini destekliyoruz. Onlarýn mücadeleleri bütün Mýsýrlý iþçilerin özelleþtirmelere, kapitalizme ve sömürüye karþý mücadelesidir. Shubra El Khaima iþçileri ve yoksullarý ile Dayanýþma Komitesi
7
DÜNYA
NOTLAR Hareket ve iþçi sýnýfý Roni MARGULÝES
Evinde öldürülmüþ bir çocuk
Ýki kýzýný korumaya çalýþan bir baba
FELLUCE
Ýþte gerçek Beni önce koku çarptý. Tarif edilmesi zor ve beni hiçbir zaman terk etmeyen bir koku. Ölümün kokusu. Felluce'nin evlerinde, bahçelerinde ve sokaklarýnda çürüyen insan cesetleri. Kimi vahþi köpekler tarafýndan yarýsý yenmiþ kadýnlarýn, erkeklerin, çocuklarýn cesetleri. Bir korku dalgasý þehrin üçte ikisini silip süpürmüþ. Evleri, camileri, okullarý, klinikleri yakýp, yýkmýþ. Bu ABD'nin korkunç askeri saldýrýsýnýn dehþet ürünüydü. Son bir kaç günde duyduklarýmý hiç bir zaman unutmayacaðým. Felluce'de ne olduðunu bildiðinizi düþünebilirsiniz. Ancak gerçek düþündüðünüz en kötü senaryodan bile daha korkunç. Felluce'nin çevresinde kurulan kamplardan Saqlawiya'da 17 yaþýnda bir kadýn bulduk. "Ben Felluce'nin Jolan bölgesinden Hudda Fawzi Salam Issawi'yim" dedi. "Þehrin kuþatmasý baþladýðýnda bir evde 55 yaþýnda bir komþumuzla birlikte 5 kiþi sýkýþýp kaldýk." "9 Kasým günü Amerikan askerleri bizim eve geldiler. Babam ve komþumuz kapýya onlarý karþýlamaya gittiler. Biz savaþçý deðildik. Korkacak hiç bir þeyimiz olmadýðýný düþünüyorduk. Mutfaða giderek üzerime çarþafýmý almak istedim. "Bu benim hayatýmý kurtardý. Babam ve komþumuz kapýya yaklaþtýklarýnda Amerikalýlar ateþ açtýlar ve onlar oracýkta öldüler. "13 yaþýndaki kardeþimle beraber mutfakta buzdolabýnýn arkasýna saklandýk. Askerler içeri girdiler ve ablamý buldular. Onu önce dövdüler ve sonra da vurdular. Ama beni görmediler. Sonra evi terk ettiler. Ama evi terk etmeden önce her þeyi kýrýp döktüler ve babamýn cebindeki paralarý aldýlar. Hudda ölmekte olan kardeþini nasýl rahatlatmaya çalýþtýðýný anlattý. Dört saat sonra ablasý ölmüþ. Üç gün boyunca Hudda ve küçük kardeþi ölmüþ akrabalarý ile ayný evde saklanmýþlar.
Ama aç ve susuz kalmýþlar. Evlerinden kaçmaya çalýþýrken bir Amerikan askeri onlarý görmüþ. Hudda bacaðýndan vurulmuþ, koþmaya devam eden küçük kardeþi ise sýrtýndan vurulmuþ ve hemen orada ölmüþ. "Kendimi ölüme hazýrlamýþtým" diyordu Hudda. Sonunda bir Amerikalý kadýn asker tarafýndan bulunmuþ ve hastaneye götürülmüþ. Sonra akrabalarýna ulaþmýþ. Sobra Jolan bölgesinden kurtulan bir baþka aile ile karþýlaþmýþ. Ýkinci haftanýn sonunda ABD ordusu bütün Jolan'ý ele geçirmiþ. Irak Ulusal Muhafýzlarý megafonlarla halka ellerinde beyaz bayraklarla yanlarýna mallarýný da alarak dýþarý çýkmalarýný söylemiþ. Kasabanýn merkezindeki Jamah alFurkan caminin önünde toplanmýþlar. O gün Eyad Naji Latif ve ailesinin 8 üyesi, biri altý aylýk bir çocuk, eþyalarý ile birlikte evlerinden çýkmýþlar ve tek sýra halkinde toplanma merkezine yürümeye baþlamýþlar. Ana caddeye çýktýklarýnda bir baðýrma duymuþlar ama ne olduðunu anlamamýþlar. Eyad bana Ýngilizce "now" demiþ olabileceklerini söyledi. Sonra ateþ edilmeye baþlanmýþ. Evlerinde tepesine Amerikan askerleri varmýþ ve Eyad'ýn babasý kalbinden, annesi göðsünden vurulmuþ. Hemen ölmüþler. Eyad'ýn iki kardeþi de vurulmuþ. Ayrýca iki de kadýn vurulmuþ. Askerler daha sonra Eyad'ýn kardeþlerinden birisinin karýsýný öldürmüþler. Kadýn ölünce 5 yaþýndaki oðlu koþup
Mutfakta ölmüþ biri
cesedin yanýna gelmiþ. Onu da öldürmüþler. Geri kalanlar askerlere ateþ etmemeleri için yalvarmýþlar. O sýrada kim beyaz bayrak kaldýrýp ayaða kalkmak istese vurulup öldürülmüþ. Eyad saatler sonra beyaz bayrakla kolunu kaldýrmýþ, kolundan vurulmuþ. Sonunda elini kaldýrmýþ ve bu sefer elinden vurulmuþ. Geriye kalan 4 kiþi ve altý aylýk çocuk sokakta yedi saat yatmýþlar. Sonunda dördü yakýndaki bir eve sürünerek girmiþler. O evde 8 gün aç susuz kalmýþlar. Sadece bebek için biraz su bulabilmiþler. Sekizinci günün sonunda Irak Ulusal Muhafýzlarý tarafýndan bulunmuþlar ve hastaneye götürülmüþler. Orada Amerikalýlarýn bütün genç erkekleri tutukladýklarýný öðrenmiþler ve hastaneden kaçarak komþu bir kasabaya sýðýnmýþlar. Söylenildiði gibi Cami'nin önüne giden diðer ailelere ne olduðunu öðrenememiþler. Ama sokaðýn kanlar içinde olduðu söylendi. Ben Felluce'ye bir yardým kamyonu ile geldim. Kamyonlarýmýzda 15 ton buðday, sekiz ton pirinç, ilaç ve 800 çocuk için giysi vardý. Þehirden kaçanlarýn kurduklarý kamplardaki yaþamý tarif etmek çok zor. Burada herkesin ailelerinin baþlarýna gelenleri duyduk. Yaralý insanlarýn üzerinden tanklarla geçmiþler. Bunun üzerine Felluce'ye gitmeye karar verdik. Þehre girdiðimizde þehri tanýyamadým. Ben bu þehirde 2004'de, ilk kuþatma sýrasýnda doktor olarak çalýþtým. Yýkýntýlar arasýnda ruh gibi dolaþan insanlar
Felluce’ye yardým malzemesi götüren Doktor Salam Ýsmail Felluce'de gördüklerini anlatýyor gördük. Bazýlarý ailelerinin cesetlerini arýyorlardý. Ýnsanlar yakýt ve gýda için kuyruklar yapýyorlardý. Bir kuyrukta insanlar bir battaniye için kavga ediyorlardý. Bir defasýnda yaþlý bir kadýn bana geldi. Gözleri yaþ doluydu. Kolumu tutarak evinin nasýl bombalandýðýný anlattý. Çatý 18 yaþýndaki oðlunun üstüne çökmüþ. Oðlunun iki ayaðý da kopmuþ. Kimseden yardým alamamýþ. Sokaða çýkamamýþ çünkü Amerikalýlar sokaða çýkan herkesi vuruyorlarmýþ. Kaný durdurmaya çalýþmýþ ama becerememiþ. Oðlu ölünceye kadar 4 saat baþýnda beklemiþ. Kuþatmanýn birinci günü Felluce'nin hastanesi Amerikan askerleri tarafýndan ele geçirilmiþ. Diðer klinik, Hey Nazzal iki defa bombalanmýþ. Bütün aletleri ve ilaçlarý yok olmuþ. Hiç ambulans yoktu. Þehrin iki ambulansý Amerikan askerleri tarafýndan vurulmuþ. Yoksul bir iþçi mahallesi olan Jolan'ý gezdik. Nisan direniþinde burasý direniþin merkeziydi. Ýkinci kuþatmada burasý adeta cezalandýrýlmýþ. Ev ev gezdik. Her taraf ölü doluydu. Yatakta, mutfakta, bahçelerde... Bütün evlerde mobilyalar kýrýlmýþtý. Bazý yerlerde siyah giysili silahlý direniþçilerin ölülerini gördük. Ama evlerin çoðundaki ölüler sivillerdi. Çoðu ev kýyafetindeydi. Silah yoktu. Boi kovanlar yoktu. Direniþin izi yoktu. Açýktý ki bir katliam olmuþtu burada. Savunmasýz, zavallý siviller soðukkanlýlýkla katledilmiþti. HJiç kimse kaç kiþinin öldüðünü bilmiyor. Ýþgal güçleri þimdi mahalleyi buldozerlerle tahrip ediyor, katliamýn izlerini yok etmeye çalýþýyorlar. Felluce'de olan barbarlýktýr. Gerçek bütün dünyaya anlatýlmalýdýr.
Antikapitalist hareketi, Avrupa ve Dünya Sosyal Forumlarýný, savaþa karþý sokaklara dökülen milyonlarca genç öðrenci ve iþçiyi küçük gören, "palyaço" olarak damgalayan örgütler kendi kuyularýný kazýyorlar. Böylesine devasa bir küresel muhalefet hareketiyle kendisini iliþkilendirmeyen, hareketten öðrenmeye ve beslenmeye çalýþmayan bir örgüt, marjinal ve anlamsýz kalmaya mahkûmdur. Her þeyi sadece kendisinin bildiðini sanmaya devam eder, gerçek dünyayla iliþkisi giderek zayýflar, kitlelerin mücadelesine deðil kendi küçük örgütüne öncelik verir, daralan kadrolarýna gaz vererek ve gülünç bir kahramanlýk edebiyatý geliþtirerek büyüyeceðini zanneder. Türkiye'de böylesi örgütlerin sayýsý kabarýk. Bu örgütlerin yanýlgýsý, Stalin'den öðrendikleri garip bir iþçi sýnýfý anlayýþýndan kaynaklanýyor. Þöyle: SSCB'nin propaganda afiþlerinde görülen iri kýyým, kalýn pazulu fabrika iþçileri bir gün devrim yapacaktýr. Ama bu iþçiler kandýrýlmýþ (ve biraz da saf) olduklarý için, devrimi onlarýn adýna parti yapacaktýr. Demek ki, önemli olan partidir. Parti gereksiz mücadelelerle ilgilenmez, sosyalizm mücadelesi verir, devrimi yapar ve iþçi sýnýfýna sunar. Ýþin doðrusu, Stalin'den deðil, Marks'tan ve Lenin'den öðrendiðimiz ise þöyle: Toplumu köklü bir biçimde deðiþtirme gücüne sahip tek sýnýf, iþçi sýnýfýdýr. Ancak, her toplumda egemen olan fikirler egemen sýnýfýn fikirleridir. Dolayýsýyla, iþçiler de çoðu zaman bu fikirlere inanýrlar. Bu fikirleri sorgulamalarý, devrimcileþmeleri, sosyalistlerin lâf anlatmalarý ile deðil, mücadele içinde gerçekleþir. Partinin iþlevi bu kýsmî mücadeleleri genelleþtirmek, yaygýnlaþtýrmak, bir yandan bu mücadelelerin kazanýlmasý için mücadele ederken bir yandan da nihaî hedefe iþaret etmektir. Devrimi parti deðil, mücadele içinde piþen, öðrenen, egemen sýnýfýn fikirlerinden kurtulmaya baþlayan iþçi sýnýfý yapar. Bunu günümüze uyarlayalým. Dünya beþ yýldýr büyük mücadelelerle sarsýlýyor. Bunlarýn hepsi kýsmî mücadeleler: özelleþtirmeye, üçüncü dünyanýn borçlarýna, çevrenin imhasýna, IMF'nin ve Dünya Bankasý'nýn dayattýðý þu veya bu neoliberal uygulamaya karþý, Irak'ýn iþgaline karþý. Hiçbiri afiþlerdeki iþçilerin fabrikalarda verdiði devrim mücadelesi deðil. Sözünü ettiðim örgütlerin bu hareketi küçük görmesi, dalga geçmesi bundan kaynaklanýyor. Doðrudur, beþ yýldýr yükselen hareket bir aþamada örgütlü iþçi sýnýfýný kapsamaya baþlamazsa, sendikalarýn katýlýmý temsilî (ve biraz da göstermelik) olmaktan çýkýp iþyeri mücadelelerine dönüþmezse, hareket zayýf kalacak. Toplumu olumlu yönde deðiþtirecek kuþkusuz, ama köklü bir deðiþim gerçekleþtirme yeteneði sýnýrlý kalacak. Ama "iþçi sýnýfýnýn dýþýnda" olduðu bahanesiyle hareketi göz ardý edenler, iþyerlerindeki mücadeleye henüz yansýmamýþ haliyle bile hareketin iþçi sýnýfýný nasýl etkilediðini gözden kaçýrýyorlar. Birincisi, hareket zaten önemli ölçüde genç iþçilerden oluþuyor. Ýkincisi, iþçi sýnýfý baþka bir gezegende yaþamadýðýna göre hareketi izliyor, taleplerini duyuyor, düþüncelerinden etkileniyor. Üçüncüsü, her insan gibi iþçiler de hareketin mücadele alanlarýna (savaþ, yoksulluk, çevre v.s.) ilgi duyuyor, öfkeleniyor, radikalleþiyor. Hareketle iþçi sýnýfý arasýnda bir duvar yok. Hareket büyüdükçe, iþçi sýnýfýný da etkiliyor, yüreklendiriyor, morallendiriyor, mücadeleye çekiyor. Sosyalistlerin iþi, haklý taleplerle harekete geçen kitlelerle dalga geçmek deðil, hareketin içine dalmak, talepleri genelleþtirmeye çabalamak, mücadeleyi iþyerlerine taþýmak, örgütlü iþçi sýnýfýnýn daha geniþ katýlýmýný saðlamaya çalýþmaktýr.
8
Birleþik ve güçlü bir mücadeyi inþa etmeliyiz Son beþ yýldýr küresel hareketimiz geliþerek devam ediyor. Seattle’da baþlayan hareket kýsa sürede Avrupa’ya taþýndý. Prag’daki ilk gösterinin ardýndan Floransa’da Avrupa Sosyal Forumu’nda 1 milyon insan savaþa karþý yürüdü. 15 Þubat 2003’de ise yüzlerce kentte milyonlarca insan ABD’nin Irak savaþýna karþý yürüdü. Latin Amerika’da ayný dönemde Brezilya’da Lula, Venezüella’da Hugo Chavez ve Uruguay’da Tabare Vasquez sol programlarla seçildiler. Hareketimiz bu denli büyük boyutlara ulaþmýþ olmasýna raðmen ABD ve müttefikleri önce Irak’a saldýrdý ardýndan iþgal etti. Þimdi ise Suriye ve Ýran ayný ittifak tarafýndan tehdit ediliyor. Öte yandan bütün dünya kendilerine karþý olmasýna raðmen Bush ve çetesi oylarýný arttýrarak yeniden seçildiler. Bush ve çetesinin bu seçim zaferi mücadelenin uzayacaðýný gösteriyor. Bu iki sonuç hareket içinde bir dalgalanmaya ve tartýþmaya neden oldu. Acaba hareketiþmiz doðru yolda mý, yeni eðilimler belirlemek gerekir mi? Þimdi üç eðilim var. Bir tarafta reformist sað kanat var. Onlar hükümetlere baský
yaparak yeni liberal politikalardan vazgeçmelerini istemek gerektiðini söylüyorlar. 1998’de Fransa’da kurulan ve bütün Avrupa’ya yayýlan ATTAC bunu savunuyor. Ýkinci kanatta ise otonomlar var. “Kapitalizme raðmen yaþam” diyen otonomlar yeni yaþam alanlarý oluþturmak istiyorlar. Top yekun bir mücadeleden yana deðiller ve bu nedenle de kitlesel göste rilere karþý çýkýyorlar. Üçüncü kanat ise radikal sol. Daha çok kapitalizm sonrasý yaþamý düþünen radikal sol çeþitli ülkelerde önemli güçlere sahip. Ýtalya’da Rifondazione Comunista, Fransa’da Devrimci Komünist Birlik, LCR ve Ýngiltere’de SWP gibi. Þimdi hareket içinde bu üç kanat arasýnda ciddi bir mücadele var. Sosyal Forum toplantýlarýnýn baþlýca tartýþmalarý bu baþlýklar altýnda toplanýyor. Irak savaþý, harekete kapitalizmin sadece para piyasalarý, þirketler vs. deðil fakat devletler, militarizm, savaþ olduðunu gösterdi. Bu anlamda hareketin bilincinde önemli bir sýçrama yarattý. Ancak reformistler ve otonomlar özellikle güçlü olduklarý Fransa’da savaþa karþý mücadelenin belirleyici olmasýndan rahatsýzlar.
ATTAC liderleri savaþ ile yeni liberalizm arasýndaki iliþkiyi göremiyor. Bu nedenle de savaþa karþý mücadelenin sosyal konulardan sapma olduðunu söylüyorlar. Söz konusu alan Avrupa olunca da sosyal konu bugünlerde onlar için yeni Avrupa Anayasasý. Otonomlar ise zaten yýðýnsal eylemlerden rahatsýz. Þimdi, Bush’un seçim zaferinin ardýndan, savaþ karþýtý hareketin sayýsal gücü doðal olarak 15 Þubat’ýn gerisine düþmüþken radikal solun saðýndaki bütün güçler savaþa karþý mücadelenin geri çekilmesi gerektiðini, yerine sosyal konularda mücadelelerin öne çýkarýlmasýný savunuyorlar. Benzer bir tartýþma biraz daha farklý argümanlarla Türkiye’de de yaþanýyor. Öncelikle savaþa karþý mücadele hiçbir biçimde sosyal konulardan koparýlamaz. Tam tersine güçlü bir savaþ karþýtý hareket inþa etmek için mutlaka sosyal konulara da deðinmek gerekir. Ancak asýl sorun, tek tek bütün mücadeleleri belirleyici olan mücadelenin etrafýnda toplamaktýr. Bugün bu savaþa, iþgale karþý mücadeledir. Örneðin ATTAC’ýn Tobin vergisi denen uluslarasý mali iþlemlerden vergi alýnmasý talebi önemlidir ama bu talep tek baþýna anlamlý
deðildir. Onu anlamlý kýlacak olan savaþa karþý mücadele ile baðlamaktýr. Ayný þekilde Avrupa Anayasasý veya þu veya bu grevin desteklenmesi, þu ya da bu yeni liberal politikaya, özelleþtirmeye karþý çýkýþ hep savaþa karþý mücadele ile birleþtirildiðinde kapitalizme karþý ciddi bir darbe niteliði kazanmaya baþlar. Örneðin Ýspanya’da sað hükümet savaþa karþý mücadelenin yükselmesi ile devrildi. Ýtalya’da savaþa karþý mücadele Berlusconi hükümetini sarsýyor. Ve elbette bütün bu ülkelerde savaþa karþý mücadele sosyal haklar için mücadeleleri kapsayarak ilerliyor. Türkiye’de de ayný sorunla karþý karþýyayýz. AKP hükümetinin çeþitli alanlardaki politikalarýna tek tek karþý çýkmak yenilgiyi baþtan kabul etmektir. AKP politikalarýna bir bütün olarak karþý çýkmak, yani yeni liberal politikalara bir bütün olarak direnmek gerekir. Irak’ýn iþgali ise yeni liberal politikalarýn en somutlandýðý alandýr. Bugün tek tek konularda mücadele birbirinden kopuk olduðunda, otonom sosyal hareketler olduðunda hareketin gücünü düþürür. Sosyalistlerin görevi bütün bu mücadeleleri birleþtirmektir.
BAÞK DÜN MÜM
KA BÝR NYA MKÜN
9
"Gerçek deðiþimi henüz görmedik" Javier Carles 1 Ocak 1994'de Zapatistalar Latin Amerika üzerindeki emperyalist sessizliði kýrdýlar. Beþ yýl sonra kýtanýn büyük bir bölümü bugüne kadar süren bir ayaklanmalar, hükümet deðiþiklikleri ve genel grevler dönemine girdiler. Ocak 2000'de Ekvatorlularýn IMF'ye karþý ayaklanmasý Kamil Mahuad hükümetini devirdi. Ayný yýl Nisan ayýnda baþka bir ayaklanma kýtanýn Andean bölgesini sarstý. Bolivya'da Cochabamba bölgesinin iþçi ve köylü örgütleri içme suyunu kontrol eden çok uluslu þirketlere karþý ayaklandýlar. Bu ayaklanma Hugo Banzer'in diktatörlüðünün devrilmesine ve su þirketinin ülkeden kovulmasýna neden oldu. 19-20 Aralýk günlerinde ise Arjantin'de Buanes Aires'de ki IMF poli-
tikalarýna karþý ayaklanma Fernando de la Rua hükümetini yýktý. 2002 Nisan ayýnda Venezüella egemen sýnýfýnýn en saðcý kesimi ve silahlý kuvvetler ABD'nin desteði ile Hugo Chavez'e karþý darbe yaptýlar. Baþkent Caracas'ýn yoksul bölgelerinden yüz binlerce emekçi sokaklara çýkýnca darbe yenildi. Ocak 2003'de Porte Allegre'de toplanan Üçüncü Dünya Sosyal Forumu bütün dünyada savaþa karþý mücadele çaðrýsý yaptý. 15 Þubat günü bütün Latin Amerika'da savaþ karþýtý gösteriler yaþandý. Ayný sene Nisan ayýnda Meksika'nýn Cancun kentinde Dünya Ticaret Örgütü toplantýsýna karþý 100 binler yürüdü. Ekim'de Bolivya'da doðal gazý ihraç eden uluslararasý þirketlere karþý ayaklanmalar baþladý. Ýþçiler ve madenciler baþkent La Paz'a doðru yürüyüþe geçtiler ve Sanchez de Þozada
baþkanlýktan devrildi. 2002 ile 2004 arasýnda seçimler kýsmen aþaðýdan gelen dalgayý yansýttýlar. Sað partiler aðýr seçim yenilgileri aldýlar. Ekvator'da Lucio Gutierrez kendisini yerli halklarý destekleyen ilerici bir subay olarak göstererek seçimleri kazandý. Arjantin'de ise Nestor Kirchner IMF politikalarýný reddederek seçimleri kazandý. Brezilya'da da eski bir çelik iþçisi ve Ýþçi Partisi'nin lideri olan Lula da Silva açlýðý ve yoksulluðu Latin Amerika'nýn bu en büyük ve gelir adaletsizliðinin en yüksek olduðu ülkeden silip atacaðýný söyleyerek baþkanlýk seçimlerini kazandý. 31 Ekim 2004'de ise sosyalistleri, komünistleri ve milliyetçileri sendika hareketi ile birlikte bir koalisyonda toplayan Tabare Vazquez seçimleri kazandý. Bu süre içinde büyük mücadeleler oldu ama politik ve sosyal deðiþim-
ler henüz gelmedi. Guttierrez ABD politikalarýný takip etmeye karar verdi. Kirchner IMF politikalarýna karþý çýktý ama sonra borçlarý ödemeye baþladý. Lula "sýfýr açlýk" dedi ama sosyal kesintilere baþladý. Çözüm bu yaþananlarda deðil iþçilerde. Uruguay'da telefon ve petrol þirketlerinin özelleþtirilmesine karþý baþarýlý kampanyalar sendikalar tarafýndan yürütüldü. Bir kaç ay önce Arjantin telekom iþçileri greve gittiler ve %20 zam elde ettiler. 13 Ocak'ta Bolivya mahalle komiteleri ve iþçi ve köylü sendikalarý La Paz ve El Alto'nun suyunu kontrol eden Fransýz þirketini kovdular. Baþka bir Latin Amerika iþçilerin mücadelesi ile sosyalistler birleþebildiði takdirde mümkün. Javier Carles Sosyalist Ýþçi ve DSÝP'in Uruguay'daki kardeþ örgütünün yayýn organý El Mundo al Reves'e yazýyor.
Avrupa’da sosyalist sol güçleniyor Hareketin yükseliþi gündeme bu hareketin politik bir sese duyduðu ihtiyacý getirdi. Sermayenin küreselleþmesine karþý mücadeleler ve savaþa karþý mücadele çok geniþ ve farklý kesimleri ortak platformlarda birleþtirirken ayný zamnda da eski solun krizini çok daha açýk bir biçimde ortaya çýkardý. Eski sol bazen savaþa karþý tutum almakta zorlandý ya da çok silik tutumlar aldý, zaman zaman da birleþtirici olmaktan çok uzaktý. Dar grupçu hesaplar içinde hareketi güçsüz düþürdü. Solun krizine karþý yeni bir sol alternatifin oluþturulabildiði alanlarda sosyalist sol önemli
kazanýmlar elde etti. Örneðin antikapitalist hareketin en önemli örgütlerinden Rifondazione savaþa karþý hareketin de Ýtalya’daki önderliðini üslendi ve belki de dünyanýn en güçlü hareketlerinden birini ortaya çýkardý. Fransa ‘da troçkist LCR Devlet Baþkanlýðý seçimlerinde yüzde 5 oy aldý. Daha sonra bir baþka troçkist örgüt olan Ýþçi Mücadelesi (LO) ile kurduðu seçim ittifaký ayný baþarýyý gösteremese de LCR gerek antikapitalist harekete gerekse de savaþ karþýtý harekete Fransa’da öncerlik etti. Ýngiltere’de ise ülkenin en güçlü örgütlenmesi olan SWP savaþ karþýtý
hareket içinde yer alan çok çeþitli güçlerle birlikte Respect adlý seçim partisini oluþturdu ve ilk katýldýðý Avrupa parlamentosu seçimlerinde ve yerel seçimlerde küçümsenmeyecek baþarýlar elde etti. Son olarak ise Almanya’da sosyal demoraseiden, PDS’den ve yeþillerden kopan unsurlar sendika hareketinden kopan unsurlarla birlikteyeni bir sol seçim partisi oluþturdular. Bu partiye devrimci marksistler de katýldýlar. Yeni sol parti ilk kez Kuzey Ren Westfalya eyaleti seçimlerine katýlacak. Yeni sol oluþumlar baþka ülkelerde de önem-
lice seçim baþarýlarý elde ettiler. Portekiz bunlarýn baþýnda geliyor. Eski sol partilerin genç kadrolarýnýn bir araya gelerek oluþturduðu Sol Blok son seçimlerde % 6.5 oranýnda oy aldý ve parlamentoya 8 milletvekili yolladý. 8 milletvekilinin 4’ü kadýn. Sol Blok daha önce de bir Avrupa Parlamenteri seçtirmiþti. Sol Blok 1999’da yüzde 2, 2002’de yüzde 3 oy almýþtý. Bütün bu yeni sol örgütlenmeler eski solun çeþitli gruplarýnýn bir araya gelmesi ile deðil, eski soldan kopan aktivistlerin yeni bir program etrafýnda bir araya gelmesi ile oluþuyor.
10
Bush'un savaþý ne için? "ABD üslerine ve bu üslerde bulunan nükleer baþlýklara karþý mücadeleyi yükseltmeliyiz. Dünyanýn dört bir yanýnda barýþ ve adalet isteyenler, eþitlikten yana, özgürlükten yana,
dayanýþma ve çokkültürlülükten yana, çevreden yana olduklarýný dile getiriyorlar. Bugün hepimiz bir asgari müþterekte birleþmiþ durumdayýz: Irak'ta iþgale son!" Murat Çelikkan
Þenol KARAKAÞ George W. Bush yemin töreninde defalarca özgürlük kavramýný kullandý. Bush'un yaptýðý sadece kavramlarýn içini boþaltmak ve bu kavramlara taþýdýklarý anlamdan bambaþka anlamlar yüklemek deðil. Bush ve kabinesinin bu türden kritik tüm konuþmalarý, "Yeni Amerikan yüzyýlý Projesi"nin hangi politik yaklaþýmlarla hayata geçirileceðinin kriteri olarak görülmeli. Bush'un yemin törenindeki konuþmasý önümüzdeki günlerde ABD saldýrganlýðýnýn daha da fazla týrmanacaðýný kanýtlýyor. Bush'un yemin töreninin hemen ardýndan tüm ABD savaþ kabinesinin hemen hergün Ýran ve Suriye'yi tehdit eden açýklamalarý iþgal politikalarýnýn tüm vahþet ve hýzýyla süreceðini gösteriyor. Bush, Irak'a saldýrýrken "kitle imha silahlarý" gerekçesini kullanýyor ve dünyayý bununla korkutuyordu. Kitle imha silahlarý ise en azýndan varlýðý ya da yokluðu kanýtlanabilir maddi bir gerekçeydi. Özgürlük ise kanýtlanamaz. Çeþitli kriterlere göre deðiþir. Benim için özgürlük olan Bush için özgürlük olmayabilir, petrol ve silah tekelleri sözcüleri için ilkellik olabilir. Kitle imha silahlarý gerekçesinin yalan olduðunun açýða çýkmasýndan sonra, Bush, "Yeni Amerikan Yüzyýlý projesi"ni, yalan olduðu kanýtlanamayacak soyut bir gerekçeyle destekleyerek sürdürmeyi tercih etti. Ýran: Nükleer silah araþtýrmalarý yapýyor ve rejimi özgür deðil. Öyleyse bombalansýn. Kuzey Kore: demokrasi yok, öyleyse bombalansýn. Suriye: Zorba bir rejim, öyleyse iþgal edelim. Bu keþmekeþ arasýnda ABD'nin dünyadaki tüm zorba rejimlerin en büyük güvencesi olduðu görmezden geliniyor. ABD'nin savaþ þahinlerinin zokasýný yutmamak zorundayýz. Özgürlük, demokrasi ve insan haklarý gibi týlsýmlý kavramlar, ABD hegemonyasýna karþý mücadele etmek isteyen dünya muhalefetini bölmek için kullanýlýyor.
Özgürlük için deðil hegemonya için Bu savaþýn dünyaya özgürlük taþýmakla, maðaralarda üretilen kitle imha silahlarýný bulmakla bir ilgisi yok. "terörist avý"yla da
bir ilgisi yok. Bush'un savaþýnýn hedefi, ABD'nin diðer emperyalist bloklar karþýsýnda göreceli olarak gerileyen ekonomik gücünün ve rekabet düzeyinin, süper askeri gücüyle ve savaþ politikalarýyla daha fazla gerilemesini engellemek ve dünya hegemonyasýný sürdürebilmek. Ekonomik gücü ABD'yi yakalamýþ olan Avrupa Birliði, ABD ekonomik yaþamýnýn duayenlerinin korkulu rüyasý haline gelen Çin gibi ekonomik devler ABD hegemonyasý için büyük bir tehdit.
Demokrasi için deðil petrol için Bush'un savaþýnýn demokratik olmayan rejimleri demokratikleþtirmek hedefiyle bir ilgisi yok. Bush'un savaþý doðrudan petrol ve diðer enerji kaynaklarýyla ilgili. Irak, dünyanýn bilinen en büyük ikinci petrol rezervine sahip. Üstelik çýkartmasý ve iþlemesi en kolay, en düþük maliyetli petrol de Irak'ýn. ABD'nin Irak'ý iþgal etmesinde, "önce Irak'a demokrasi getirmesinde" Irak'ýn petrol zenginliðine el koymak önemli bir nedendi. ABD Irak petrollerine kendi tüketimi için deðil, dünyanýn petrol tüketimini kontrol etmek için önem veriyor. ADD kendi petrol ihtiyacýný hem kendi üretimiyle hem de Latin Amerika'dan rahatça karþýlýyor.
Ortadoðu petrollerine günlük sanayi ve tüketiminde ölümcül bir ihtiyaç duyan Avrupa Birliði ülkeleri, Çin, Rusya ve Japonya gibi ekonomik devler ise, Irak petrol rezervlerine el koyan ABD'nin ekonomik kontrolünden kaçýnamazlar. Petrol, dünya ekonomisinin en önemli metasý ve bu yüzden de dünya hegemonyasýnýn hegemonyasýnýn önemli bir aracý.
Halklarýn iyiliði için deðil, küresel sermayenin zaferi için Bush'un savaþý, bir yandan ABD'nin dünya hegemonyasýný amaçlarken, bir yandan da tüm dünyada küresel sermayenin egemenliðinin sorgulanamaz hale getirilmesini hedefliyor. ABD ordusu, görünmez bir ele sahip olduðu iddia edilen piyasanýn, görünen yumruðu olarak davranýyor. Tüm dünyanýn sermaye bloklarý, çeþitli itirazlar yükseltseler de, en sonunda Bush'un iþgal politikalarýnýn kazanmasýný istiyorlar. Bush, küresel sermayenin ekonomik terörünün önünü, silahlý terörle açýyor. Birleþmiþ Milletler Ticaret ve Kalkýnma Konferansý için 124 ülkede yapýlan bir araþtýrma, dünya nüfusun en zengin %20'sinin gelir oranýnýn 1965'le 1990 arasýnda %60'tan %83'e çýktýðýný gösteriyor. Dünyada yoksulluk
içinde, yani günde 1 ABD dolarýndan az gelirle yaþayan insan sayýsý 1985'te 1.1 milyarken, 2000 yýlýnda 1.3 milyara çýktý. Dünya nüfusunun en zengin %20'si dünya kaynaklarýnýn %86'sýný tüketirken, en yoksul %80'i dünya kaynaklarýnýn sadece %14'ünü tüketebiliyor. Bu korkunç uçurum, ortalama üç saniyede bir çocuðun açlýktan ölmesine neden oluyor. Kirli su içmekten ortalama on saniyede bir çocuk ölüyor. Bush politikalarý da insan saðlýyla ilgili deðil. Bush'un politikalarý, þirketlerin küreselleþmesinin çocuk emeðinin sömürüsünü yoðunlaþtýrma evresinden çocuklarýn misket bombalarýyla öldürülmesi evresine bir köprü sadece. Dünya Bankasý'nýn, DTÖ'nün ve IMF'nin yasalarla yaptýðýný ABD son dönem politikasýyla, topla tüfekle yapýyor. Bu yüzden Bush'un iþgal politikalarýnýn zaferi, tüm küresel sermaye sahiplerinin iþine geliyor. Almanya iþgalden önce Bush'a karþý sert açýklamalar yaparken, þimdi Irak'a asker gönderebileceðini ve Irak'taki sanayi ihalelerinden kendisine de pay verilmesi gerektiðini açýklayabiliyor. Fransa Irak iþgaline onay vermezken, Suriye ve Lübnan sorunlarýnda ABD'nin savaþ kabinesiyle birlikte adým atýyor. Çünkü dünyanýn küçük efendileri ne kadar itiraz etseler de ABD ayný
zamanda tüm küresel sermaye baronlarý için de savaþýyor. ABD'nin Irak'ta yenilmesi tüm bu nedenlerle çok önemli. Uluslar arasý Af Örgütü son rakamlarýna göre dünyada yýlda 500 bin kiþi konvansiyonel silahlarla öldürülüyor. Yýlda 16 milyar mermi üretiliyor ve ABD bunun 7 milyarýný tüketiyor. ABD'nin savunma bütçesi, dünya savunma bütçesinin %40'ýný oluþturuyor. Üstelik ABD kendisinden sonra gelen 24 ülkenin toplamýndan daha büyük bir askeri harcama yapýyor. ABD'nin elinde binlerce nükleer baþlýklý silah var. Savaþa karþý mücadele etmek bu yüzden son derece önemlidir. Bu baþka sorunlar için mücadele etmeyelim demek deðildir. Ama ABD'yi Irak'ta yenemezsek geri kalan sorunlarda hükümetleri yenmek mümkün deðildir. 20 yýlda asker sayýsýný 700 bin azaltan ABD'nin bugünkü asker sayýsý toplam 1.5 milyondur. Bu rakam dünya asker toplamýnýn %5'ini oluþturuyor. Bu rakam ne yapýlmasý gerektiðini gösteriyor. Küresel anti kapitalist muhalefet, tüm sorunlarla ilgili kampanya yapar ve tartýþýrken, hareketinin göbeðine savaþ karþýtlýðýný koymalýdýr. Çünkü ABD 5%'lik askeri gücüyle sýnýrlanmýþ vaziyettedir ve baþka ülkelerden askeri yardým almadan ne Irak iþgalini ne de diðer askeri hedeflerini kazanabilir. Öyleyse, tüm dünyanýn muhalifleri kendi ülkelerinde savaþ karþýtý hareket etrafýnda tüm güçleri ve yýðýnsallýklarýyla birleþmeli ve kendi hükümetlerinin ABD'yle askeri iþbirliðine son vermesi için çalýþmalýdýr. ABD yalnýzlaþtýkça yenilecek. ABD yenildikçe baþka bir dünya daha mümkün olacak! Küresel Barýþ ve Adalet Koalisyonu'nun düzenlediði "Savaþsýz Bir Dünya Ýçin Uluslar arasý Buluþma" baþlýklý sempozyumda savaþ karþýtý aktivist ve gazeteci Murat Çelikkan'ýn söyledikleri son derece önemliydi: "ABD üslerine ve bu üslerde bulunan nükleer baþlýklara karþý mücadeleyi yükseltmeliyiz. Dünyanýn dört bir yanýnda barýþ ve adalet isteyenler, eþitlikten yana, özgürlükten yana, dayanýþma ve çokkültürlülükten yana, çevreden yana olduklarýný dile getiriyorlar. Bugün hepimiz bir asgari müþterekte birleþmiþ durumdayýz: Irak'ta iþgale son!"
11 TARIK ALÝ ÝLE RÖPORTAJ
Ýmparatorluk ve direniþ Tariq ALÝ Savaþtan iki yýl sonra aktivist ve yazar Tarýk Ali Orta Doðu'da ABD stratejisi ve Irak'ta büyüyen direniþ üzerine konuþtu. Irak direniþi Bush ve Blair tarafýndan terörist, Saddam Hüseyin taraftarý ve köktendinci Ýslamcý olarak lanetleniyor. Direniþ üzerine sen ne düþünüyorsun? Emperyalizme karþý büyün direniþ hareketleri terörist olarak nitelendirildi. Kenya'da Mau Maular lanetlendiler ve Ýngilizler tarafýndan iþkence edildiler, Cezayir'de FLN Fransýzlar tarafýndan, Vietnamlýlar Fransýzlar ve Amerikalýlar tarafýndan lanetlendiler. Bugün Ariel Þaron Filistinlileri terörist olarak niteliyor, Rusya'da Vladimir Putin Çeçenleri terörizme karþý savaþ diyerek eziyor, Tony Blair Ýngiltere'de geleneksel insan haklarýna terörizme karþý mücadele diye saldýrýyor. Irak direniþinin terörist olarak nitelendirilmesi çok þaþýrtýcý deðil. Tabii ki emperyalist iþgalcileri kovmanýn biçimi iþgalin karakteri tarafýndan belirleniyor. ABD birliklerinin kullandýðý þiddet ve sistematik iþkence çok iyi biliniyor. Dolayýsýyla direniþ nasýl çok güzel olabilir. Cezayir direniþi sýrasýnda Ulusal Kurtuluþ Cephesi'nin (FLN) liderlerinden birisine Fransýz sivillere karþý kafelerin bombalanmasý ile terör kullanýlmasýna iliþkin bir soru soruluyor. "Eðer hava kuvvetlerimiz olursa size söz veriyorum o vakit sadece Fransýz askeri barakalarýný hedef alacaðýz,
ama o zamana kadar..." Emperyalizm ile direniþ arasýndaki mücadele Fransýz sömürge yönetimine karþý Cezayir'de veya ABD'ye karþý Vietnam'daki mücadele ile karþýlaþtýrýldýðýnda Irak'ta nasýl deðiþti. Direniþin karakteri þimdi farklý mý? Ýmparatorluðun teknikleri hiç bir biçimde deðiþmedi. Vietnam'da 2 milyon Vietnamlý ve 50 bin Amerikalý asker öldü. Bugün Irak'ta ki kayýp 100.000 Iraklý ve 1.500 ABD asker. Orantý deðiþmedi. Deðiþen içinde yaþadýðýmýz dünya. Geleneksel solun çöküþü ile þimdi büyük bir boþluk var. Vietnam ve Cezayir'de hareket ya komünistler (Vietnam) ya da laikler (Cezayir) tarafýndan yönetiliyordu. Bugün Irak'ta, liderleri eskiden Ýngilizler tarafýndan asýlmýþ olan Irak Komünist Partisi her düzeyde iþbirlikçi.
Tarýk Ali (Yazar ve aktivist)
Silahlý mücadele dini gruplar, eski Baascýlar ve bazý bölgelerde Irak milliyetçileri tarafýndan yönetiliyor. Bir ulusal kurtuluþ cephesinin kurulamamýþ olmasý direniþin Aþil Topuðu. Zarqawi'nin El Kaide örgütü ABD iþgalinden sonra ülkeye girdi. Taktikleri Irak muhalefetinin çoðu tarafýndan kýnanan küçücük bir grup. Bir de Muktada el-Sadr'ýn Baðdat'ýn, Basra'nýn ve Güney'in diðer kentlerinin yoksul bölgelerinde var olan politik direniþi var. Yabancý askerlerin çekilmesini istiyor ve ABD'nin ülkede kalýcý üsler kurmasýna karþý. Eðer Birleþik Arap Ýttifaký'nýn liderleri, Abdul Aziz el-Hakim ve þii Ali Sistani yönetime gelirlerse direniþ güneye de kayabilir. ABD yönetimi kimin Irak'ý yöneteceðinde ayrýlýða düþtü. Ýlk tercih Iyaf Allawi idi, ikinci tercih Sistani/el Hakim/Çelebi.
“Esas olarak dünya haritasýnýn Amerikan politikasý ve Amerikan çýkarlarý doðrultusunda yeniden çizilmesini istiyorlar. Dünya’daki doðal kaynaklar sýnýrlý. ABD’de kendi nüfusunun bu kaynaklara ulaþabilmesinden emin olmaya çalýþýyor. Bunun temel etkisi, ABD’nin dünyadaki petrol bölgelerinin büyük kýsmýný kontrol etmesi olacaktýr. Bu savaþýn petrol yüzünden verildiðini söyleyen bazý insanlar var. Doðrusunu söylemek gerekirse, ben buna inanmýyorum. Ancak bu, ABD’nin ilk aþaöayý tamamladýðýnda, savaþý bölgedeki ekonomik hegemonyasýný
Ama iskambil kaðýtlarýndan yapýlma ev eðer Sistani hýzlý bir çekilme saðlayamazsa her an çökebilir. 2003'den beri Felluce'ye iki saldýrý ve necef'te ayaklanma yaþadýk, seçimler oldu ve geçici hükümet kuruldu. 2003'den beri Irak direniþi nasýl geliþti ve deðiþti? Felluce Arap dünyasýnýn Guernica'sý. Bir þehir yok edildi, insanlarý öldürüldü, iþkence edildi, yerlerinden, yurtlarýndan edildiler, çocuklar öksüz kaldý. Trajik bir biçimde ilk saldýrýnýn tersine Sistani Kasým'da ki ikinci saldýrýya karþý sessiz kaldý. Bir baþka deyiþle, liderliðini yaptýðý Ýttifak iktidara ortak olmak için Felluce'nin yakýlýp yýkýlmasýna sessiz kaldý. Bu olay Irak'ýn birliðine karþý ilk önemli geliþmedir. Seçimler Washington tarafýndan bir taviz olarak görüldü. Amerikalý gazeteci Thomas Friedman ise
güçlendirmek için kullanmayacaðý anlamýna da gelmiyor. “Ayný senaryoyu Ortadoðu’da gerçekleþtirmek istiyorlar. Ortadoðu’daki büyük sorunlardan biri, Irak devleti ile Suriye devletinin, yalnýzca var oluþlarý itibariyle bile Ýsrail açýsýndan bir tehdit oluþturmalarýdýr. Irak’da büyük miktarda petrolün üzerinde oturuyor. Hatta boðazkesen Kissinger bir zamanlar, “Neden petrolü Araplara býrakalým ki?” deme cüretini göstermiþti. ABD, bölgedeki ana müttefiki Ýsrail olduðundan potansiyel tehdidi zayýflatmak isteyecektir. Irak’a ve muhtemelen
New York Times'da ayaklanmanýn ABD yerine Sistani tarafýndan bastýrýlmasýnýn daha akýllýca olduðunu tartýþýyordu. Filistin direniþinin Þaron yerine Abu Mazen tarafýndan bastýrýlmasýnýn daha iyi olacaðý gibi. Ýþgal edilmiþ bir ülkede emperyalizm daima böler ve yönetir. Hindistan, Afrika, Vietnam, Kore, Kýbrýs, Ýrlanda ve doðu Arap ülkeleri geçmiþten örnekler. Amerikan imparatorluðu bir kukla rejim istiyor ve bu nedenle bütün gruplarý birbirine karþý kullanýyor. Sistani'ye karþý Allawi, el Sadr'a karþý silahlý gruplar. Bu nedenle politik düðzeyde basit ve temel bir birlik çok önemli. Eðer çoðunluk olan Þiilerin sesi olarak Felluce'nin yýkýmýna karþý çýksaydý bu bir tür birlik için bir temel oluþtururdu. Bence direniþ son iki yýlda çok az ilerledi ve bu Irak için bir trajedi. Irak'ta ABD askeri, politk
SDuriye’ye saldýrmak bunu gerçekleþtirmenin bir yoludur. Kuþkusuz uygulayanlar açýsýndan tehlikeli bir politikadýr bu çünkü sýradan insanlarýn tepkisini tamamiyle devre dýþý býrakýr. Peki kitlesel patlamalar yaþanabilir mi? Eðer yaþanýrsa Suudi Arabistan gibi ülkelerin battýðýný göreceðiz demektir. Kraliyet ailesi devrildi mi kimse göz yaþý dökmez gerçi ama onlarýn yerine büyük ihtimalle bir ABD protektorasý, sömürgeci tarzda bir ABD yönetimi ya da BM kýlýðýnda ABD alýrsa, halk buna sert tepki gösterir. Birleþik Arap Emirlikleri gibi
ve ekonomik adýmlar atýyor. Bu alanlarda direniþ nasýl tepki veriyor? Askeri olarak direniþ ülkeyi, milyonlarca nüfusu olan Baðdat dahil yönetilemez hale soktu. Ekonomik olarak yabancý þirketlerin ve petrol boru hattýnýn hedef alýnmasý etkili. Petrol þirketi Halliburton Basra'ya girdi ama Baðdat'a giremedi. ABD ve Ýngiltere'den sonra üçüncü büyük güç özel þirketlerin ordularý. Bu, ilk önemli yeni liberal iþgal. Bir kaç ay önce bir Güney Afrikalý paralý asker vurularak öldürüldü. Daha sonra öðrenildi ki o Steve Biko'nun iþkencecilerinden birisiymiþ. O sýrada Güney Afrika'daydým ve çok insan çok mutluydu. Direniþ kazanabilir mi ve bu ne anlama gelir? Bütün yabancý askerlerin çekilmesi, üslerin olmamasý ve Irak topraklarýnýn Iraklýlar tarafýndan kontrol edilmesi zafer demektir. Ama ABD bunun olmasýna izin verir mi? Henry Kissinger Irak'ýn Balkanlaþmasýndan bahsediyordu. Buna hazýr tek grup Kürtler. Kendine ait nedenlerden dolayý ne Türkiye ne de Irak'ýn geri kalaný buna isteyerek razý olmaz. Dolayýsýyla her þey çok karýþýk. Ancak askeri ve politik direniþin bir genel projesinin olmamasý çok ciddi bir zaaf. Tarýk Ali'nin Türkçe'de Irak iþgali üzerine yayýnlamýþ iki kitabý var: Bush Baðdat'ta, 274 sayfa, Agora Kitaplýðý Ýmparatorluk, direniþ ve isyan, 198 sayfa, Agora Kitaplýðý
baþka yozlaþmýþ þeyhlikler de çökecektir. O zaman ne yapacak ABD? Ýsraillileri bölgede ki petrolün bekçisi mi kýlacak? Bu, sürekli bir gerilla savaþý sürdürülmesi anlamýna gelir. Yoksa bu völgeleri Amerikalý, Avrupalý askerlerin bekçiliðine mi emanet edecekler? Bu da sýnýrlý bir gerilla savaþý anlamýna gelir. Onlarýn bölgeye hakim olmalarýnýn tek yolu, orada yaþayan insanlarý kitlesel biçimde kýrýp öldürmekten geçer.” Ýmparatorluk, direniþ ve isyan, Agora Kitaplýðý,
12 UKRAYNA
LÜBNAN
“Kadife devrimler”
Bunlar gerçekten devrim mi?
Doðan TARKAN Birinci Dünya Savaþý’nýn bitiminde Osmanlý Ýmparatorluðu’ndan kopan Orta Doðu savaþýn galibi Ýngiltere ve Fransa arasýnda bölündü. Suriye ve Lübnan Fransa’nýn sömürgesi olurken geri kalan bölgeler daha güçlü olan Ýngiltere’ye kaldý. Ýngiliz egemenliðindeki bütün bölgede krallýklar kurulurken Fransa’nýn elindeki bölgeler 1946’ya kadar doðrudan Fransa tarafýndan yönetildi. Irak, Filistin ve Suriye’de sürekli ayaklanmalar oldu. Güçlü komünist örgütler kuruldu ama iki emperyalist ülkenin bölgeden çekilmesi esas olarak Ýkinci Dünya Savaþý’na denk düþer. Ýkinci Dünya Savaþý’nýn ardýndan dünyadaki dengeler deðiþmiþti. Bir tarafta devlet kapitalizminin hakim olduðu SSCB’nin liderliðindeki Doðu Bloðu, diðer tarafta ise ABD’nin liderliðini yaptýðý Batý Bloðu vardý. Ortadoðu’da geri çekilen Ýngiltere ve Fransa’nýn yerine ABD yerleþti. Ne var ki ABD’nin bölgeye girdiði yýllarda Arap milliyetçi liði yükselmekteydi. Mýsýr’da Cemal Nasýr’ýn liderliðindeki Arap milliyetçiliði için tercih edilecek geliþme yolu serbest pazara dayalý Batý deðil, devlet kapitalizmiydi. Mýsýr, Irak, Suriye, bu ülkeler sermaye birikiminin cýlýz olduðu ve hýzlý sermaye birikimine ihtiyaç duyulan ülkelerdi. Bu nedenle yükselen milliyetçi akýmlar tercihlerini Doðu Bloðu’nun devlet kapitalizminden yana yaptýlar. Ayný Mustafa Kemal Türkiyesi’nin de tercih ettiði gibi. Türkiye 1950’lerde devlet kapitalizminden koparken Ortadoðu devlet kapitalizminin etkisi altýna girmekteydi. Devlet kapitalizmi bu ülkelerde sermaye birikimini yeterince hýzlý bir biçimde gerçekleþtiremedi. Hepsi petrol zengini olan bu ülkeler bu arada giderek güçlenen bir bürokrasiye sahip oldular. Her birinde krallýklar devrilirken yerlerine Arap milliyetçisi Baas (sosyalist) Partilerinin diktatörlükleri kuruldu. Baas yöneticileri devlet kapitalizminin saðladýðý sermaye birikiminin baþýnda oturuyorlardý. Petrol geliri bir yandan bu
bürokrasinin cebine akarken diðer yandan da iyi kötü sosyal hizmetlere gidiyordu ve tabii en büyük parça diktatörlüðün devamýný saðlayan ordu, polis ve muazzam güçlü gizli servislere akýyordu. Sosyal hizmetlere giden para diktatörlüðün sosyal tabanýný oluþturuyordu. Doðu Bloðu ülkelerinin 1989’da ard arda yýkýlmalarý ve sonunda 1991’de SSCB’nin daðýlmasý Orta Doðu diktatörlükleri için de devlet kapitalizmi modelinin çökmesine neden oldu. Ýster istemez hepsi ABD’ye yaklaþmak, ABD ile iliþki kurmak zorundaydý.
Doðu Bloðu’ndan Batýya Öte yandan aralarýndaki bölgesel hakimiyet savaþý da hýzlanmaktaydý. Doðu Bloðu’nun yýkýldýðý günlerde ABD için bölgede yeni bir tehdit ortaya çýkmýþtý: Ýran. Ýþte Irak bu yeni düþmana karþý savaþ açtýðýnda arkasýnda ABD’yi buldu. Ne var ki Irak Ýran karþýsýnda yenildi. Savaþ her iki tarafta da çok aðýr kayýplara neden oldu. Bu kayýplarýn ABD tarafýndan karþýlanmasýný bekleyen Irak bu desteði bulamayýnca Kuveyt’i iþgal etmeye karar verdi. Kuveyt’in Irak’a katýlmasý ABD için bölgedeki güçlerin olumsuz etkilenmesi demek olacaktý. Bu nedenle ABD kurduðu geniþ bir koalisyonla Irak’a saldýrdý. Bu savaþta Suriye ordusu ABD’nin yanýnda yer aldý. Her iki rejimde de pazar ekonomisine açýlma ABD’nin istediði hýzda gerçekleþmiyor. Ýktidardaki diktatörlükler ve onlarýn çevresindeki bürokrasi devlet kapitalizminin kendilerine saðladýðý ayrýcalýklarý terk etmek istemiyorlar. Ýþte ABD’nin Irak’a saldýrmasýnýn bir nedeni de bu. Þimdi Irak’ta yaþanan “demokratikleþme” ayný zamanda Irak ekonomisinin ardýna kadar yapýsal uyum programlarý aracýlýðý ile dünya pazarýna katýlmasý. En önemli olarak da elbet petrolü düþünmek gerekiyor. Irak’da ABD direniþle karþý karþýya. Dolayýsýyla Irak’ýn dünya pazarýna eklemlenmesi süreci ayný hýzda ilerlemiyor.
“Sedir devrimi”
Bu geliþmelerin ortasýnda Lübnan’da yeni liberal politikalarýn uygulayýcýsý dolar milyarderi Hariri’nin öldürülmesi ABD ve onun bölgedeki bekçi köpeði Ýsrail için kaçýrýlamayacak bir fýrsat oluþturdu. Halkýn Irak’da Saddam, Suriye’de Esad rejimine karþý olmasý gibi Lübnan’da da halk Suriye’nin askeri varlýðýna karþý. Bu nedenle kýsa zamanda Suriye karþýtý gösteriler, “sedir devrimi” baþladý. Sedir devrimi bütünüyle Lübnan egemen sýnýfýnýn bir operasyonu. Onlar hala devlet kapitalizminin koþullarýnda yaþayan Suriye’ye karþý bölgede Ýsrail’den sonra emperyalizmin ikinci temel üssü olmayý, eskiden olduðu gibi bölgenin finans ve ticaret merkezi olmayý istiyorlar. Bu nedenle de Suriye’nin Lübnan’dan çekilmesini istiyorlar. Suriye’nin Lübnan’dan çekilmesi ayný zamanda bu ülkenin en yoksul kesimini oluþturan Þiilerin politik ve askeri desteklerini kaybetmesi anlamýna geliyor. Oysa Þiilerin askeri örgütlenmesi Hizbullah, Ýsrail’in Lübnan’dan çekilmesini saðlayan askeri bir zafer kazanmýþtý. Zaten tam da bu nedenle Hizbullah’ýn siyasi kanadý Emel Suriye karþýtý gösterilere karþý çok daha büyük güçleri seferber ederek Suriye yanlýsý bir gösteri düzenledi. Lübnan’ýn “sedir devrimi” aslýnda ABD ve Fransa’nýn Lübnan üzerindeki etkisini arttýrma operasyonundan baþka birþey deðil.
Özgürlük isteði Ancak sosyalistler bütün bu geliþmelerin içinde Lübnan halkýnýn özgürlük isteðini, Suriye iþgalinden kurtulma isteðini de anlamak zorunda. Emekçiler diðer diktatörlükler-
Eðer ABD Irak’ta yenilirse bu bütün dünya için çok yeni koþullarýn ortaya çýkmasý demektir
den de nefret ediyorlar. Yýkýlan Saddam diktatörlüðünü geri getirmek isteyen Iraklý yok. Ama Irak halký iþgalcilerin de çekilmesini istiyorlar. Direniþin temel nedeni bu. Yoksa dünyada ve Irak’ta kimse Saddam rejimi devrildi diye aðlamýyor. Esad rejiminin de Saddam’dan farký yok. O da eli kanlý bir diktatörlük. Yýkýldýðýnda kimse arkasýndan aðlamayacak ancak bu yýkýlýþ bir dýþ müdahale ile olursa bu Suriye’ye özgürlük getirmeyeceði gibi Suriye’yi, Irak’da olduðu gibi tam bir yýkýma ve kargaþalýða sürükleyecek. Ayrýca devlet kapitalizminden serbest pazar ekonomisine geçen bütün diðer ülkelerde olduðu gibi var olan sosyal hizmetler bütünüyle tahrip olacak. Özelleþtirme dalgasý sadece petrol ve sanayi ile sýnýrlý kalmayacak fakat eðitimi, saðlýðý, ulaþtýrmayý da kapsayacak.
Ukrayna ve Gürcistan Ukrayna ve Gürcistan’da ise “kadife” devrimler biraz daha farklý bir süreç olarak yaþandý. Her iki ülkede de SSCB’nin yýkýlmasýndan sonra o güne kadar hakim olan bürokrasi özelleþtirmenin kaymaðýný yerken bu tam bir mafya ekonomisi de oluþturmakta. Öte yandan emekçi halk sahip olduðu bütün sosyal haklarý kaybetmekte. Mafya türü rejimler gene kendi benzerleri olan Rusya’ya da baðlýlar. Pazar ekonomisine sonuna kadar açýlkaya ise hep birlikte direniyorlar. Büyük halk yýðýnlarý ise yolsuzluklardan, sosyal haklarýn neredeyse tamamen ortadan kalkmýþ olmasýndan, ülke yönetiminin ve ekonomisinin hemennhemen bütünüyle mafya çetelerinin eline geçmiþ olmasýndan býkmýþ durumda. Halk özgürlük istiyor ve özgürlüðün sahip olduklarý rejimden deðil, Batý tipi bir demokrasiden geleceðini düþünüyolar. Bu nedenle ABD’ye, Rusya’ya göre daha bir sempati ile bakýyorlar. Hem Ukrayna’da hem de Gürcistan’da hareketin hýzla büyümesi ve militan bir biçimde eski rejimi yýkmasýnýn baþlýca nedeni bu. Ne var ki bu hareketin liderliði aslýnda yýkýlanlarýn bir zamanki yol arkadaþlarý. Onlarýn mafyasý-
na karþý baþka bir mafya çetesi durumundalar. Tek farklarý Rusya yerine çözümün ve kendi ceplerini daha hýzlý doldurma yolunun ABD ile iþbirliði olduðunu fark etmiþ durumdalar. ABD ise dün SSCB’nin ve Doðu Bloðu’nun yýkýlmasýný saðlayan ayaklanma yönetimini bugün ABD’nin dünya çapýndaki hegemonyasýný güçlendirmek için kullanýyor. Bu süreç kesintisiz birbiçimde böyle ilerleyebilir mi? Bu sorunun cevabu kolay bir evet deðil. Lübnan’da olduðu gibi Batý türü bir demokrasi isteyenlere karþý Suriye’nin Lübnan’da kalmasýný isteyen Emel karþý çýkarken bu ülkenin ilerde neler yaþayabileceðini de gösteriyor. Yenib ir iç savaþ, yeni bir kargaþalýk ve belki de yeni güçler tarafýndan iþgal. Ayný tehdit Suriye’nin de önünde duruyor. Gürcistan için Abhazya, Rusya’nýn bu ayrýlýkçý eðilimi desteklemesi, Ukrayna için ülkenin Doðu ve Güney bölgelerinin ülkenin diðer kesimlerinde çok farklý olarak Rusya’dan yana tutum almasý (bu bölgede yaþayanlarýn Rus olmasý da önemli bir etken) ileride bu ülkede de sancýlý süreçlerin yaþanmasýna neden olabilir. Kýsacasý Rus imparatorluðunun yukýlmasýna neden olan ayaklanmalar ayný hýzla ABD imparatorluðunun güçlenmesine yol açamayabilir. Sosyalistler ise bütün bu süreç içinde emekçi halkýn kendi sorunlarýný kendisinin çözmesi gerektiðini vurguluyorlar. Irak’da, Suriye’de, Gürcistan’da ve Ukrayna’da çözüm emekçilerin elinde. Savaþa karþý mücadele ayný zamanda ABD’nin bütün dünyaya hakim olma sürecine karþý bir mücadele. Bu nedenle direniþlerle elele yürümek zorunda. Ve eðer ABD Irak’ta yenilirse bu bütün dünya için çok yeni koþullarýn ortaya çýkmasý demektir. Bu nedenle savaþa karþý (Irak’ýn iþgaline karþý) mücadele bugün bütün dünyada belirleyici olan, bütün diðer mücadelelerin birleþtirilmesi gereken noktadýr. Bu yazýdan sonra Sayfa 6’daki “Suriye karþýtlarý kim?” baþlýklý yazýyý okuyabilirsiniz.
13
Devletle "Amerika, bizi rahat býrak" deðil, halkla dayanýþma
Suriye'ye dayanýþma gezisi:
Roni Margulies
Küresel Barýþ ve Adalet Koalisyonu ile Doðu Konferansý üyesi 60 kadar sendikacý, gazeteci, yazar, doktor ve aktivistin 1-4 Mart günleri Þam'a gitmelerinin üç temel amacý vardý. Birincisi, son haftalarda George W Bush, Condoleezza Rice ve Ariel Sharon'un Suriye'yi hedef göstermelerine karþý, Suriye halký ile dayanýþma içinde olduðumuzu ilan etmek istedik. Amacýmýz, Orta Doðu'da yeni savaþ ve iþgal tehlikesine kamuoyunun dikkatini çekmek ve savaþ karþýtý hareketin bu tehlike karþýsýnda sessiz kalmayacaðýný göstermekti. Türkiye medyasýnýn ziyaretimize gösterdiði yoðun ilgi, açýlan ve sürmekte olan tartýþmalar, kamuoyunu bu tehlike hakkýnda bilgilendirme hedefimizin baþarýsýný saðladý. Suriye medyasýnda ise ilgi daha da yoðundu. Geziye katýlan arkadaþlarýmýzýn sokaklarda, kahvelerde, dükkânlarda (yani resmi alanlar dýþýnda) halktan gördüðü dostluk, sýcaklýk ve muhabbet, dayanýþma amacýmýzýn da gerçekleþtiðini kanýtladý. Ýkinci amacýmýz, 1 Mart 2003 Ankara gösterisinin, teskerenin reddinin ve Amerika'nýn Irak'a saldýrmak için Türkiye toprak-
larýný kullanamamasýnýn ikinci yýldönümünü kutlamaktý. Teskerenin reddi, dünya savaþ karþýtý hareketinin en önemli somut kazanýmlarýndan biriydi. Bunu bazen Türkiye'de azýmsýyoruz, ama dünyanýn geri kalanýnda ne savaþ karþýtlarý azýmsýyor, ne de hükümetler. AKP hükümetine "kamuoyunu kontrol etmek" doðrultusunda yapýlan baskýlar bunun en doðrudan kanýtý. Geçen ay Porto Alegre'de Beþinci Dünya Sosyal Forumu'nun toplantýlarýndan birinde Tarýk Ali'nin 1 Mart'a özellikle deðinmesi bir diðer kanýt. Suriye'de de ayný kanýtla karþýlaþtýk.
Adam olmak! 14 Mart tarihli Birgün gazetesi'nin Kültür&Sanat sayfasýnda Mustafa Demirkanlý adlý yazarýn köþe yazýsýný okuyunca çok rahatsýz oldum. Yazý "Biz adam olmayýz" baþlýðýný taþýyordu. Yazýnýn iki özelliði beni çok rahatsýz etti. Birisi, yazarýn genel olarak Türk milliyetçiliði yapmasý, Avrupalýlar Türkiye'de çeþitli hatalar yaptýðýnda, günlük yaþamda rahatsýz edici davranýþlarda bulunduðunda bu "biz"in çok müsamahakar davrandýðýný ama ayný hatalarý Türkler, yani "biz" yaptýðýnda, ayný anlayýþýn gösterilmediðini anlatmasý çok rahatsýz edici. Neymiþ, Mustafa Demirkanlý Fransýz Kültür Merkezi'nde bir oyun izlerken, Türk olmadýðýný bildiði görevliler kokteyl hazýrlýyorlarmýþ ve çok gürültü yapmýþlar. Oyunu izleyen kimse buna kýzmamýþ da baþka bir tiyatroda oyun oynanýrken yazarýn tahminine göre Türk olan birileri gürültü yapýnca baþkalarý hemen ayaða kalkýp azarlamýþ. Sen misin bu yapan, Mustafa Demirkanlý "Biz adam olmayýz" diye bir yazý yazmýþ hemen.
Konuþtuðumuz pek çok kiþi 1 Mart'ý biliyordu, bizlere teþekkür etti. Otobüslerimizin Ankara'dan Þam'a 1 Mart günü kalkmasýyla, teskerenin reddini en somut þekilde kutlamýþ olduk. Savaþ karþýtý hareketin yeni saldýrýlara karþý tetikte olduðunu, gerektiðinde yeni 1 Mart'lar yaratacaðýný göstermiþ olduk. Üçüncü amacýmýz, 19 Mart'ta dünya çapýnda gerçekleþtirilecek olan Savaþa ve Neoliberalizme Karþý Küresel Eylem Günü'nün duyurusunu yapmaktý. Türkiye'de de, Emek Platformu'nun çaðrýsýyla, 19 Mart'ta Ýstanbul Kadýköy'de sokaklarda
Ayný yazýda ikinci bir rahatsýz eden bölüm ise Demirkanlý'nýn Orhan Pamuk'u da ayný anlayýþla saf dýþý etmeye çalýþmasýydý. Alev Alatlý'nýn Zaman gazetesinde yayýnlanan bir makalesini de destek olarak alýntýlayan köþe yazarý, bu bölümde ipleri tümüyle koparmýþ. Türklerin aþaðýlýk komplesinde söz ederken, birden Orhan Pamuk'un "biz"i Avrupa'ya þikayet etmesini þiddetle eleþtirmeye geçiyor. Birincisi bu yazarlarýn sandýðý gibi, Türkiye'de ortak bir biz yok. Ezilenler ve ezenler, milliyetçi olanlar ve olmayanlar, ýrkçý olanlar ve olmayanlar þeklinde bölünmüþ toplum yapýsý var. Ýkincisi adam olup olmamayý hiç dert etmeyen benim de aralarýnda bulunduðum bir kesim var bu bizin içinde. Üçüncüsü Türkiye'de gördüðü her siyaha, farklý olan, resmi ideolojiden ayrý olan her insana ve geliþmeye küfür etmeyi seven ýrkçý bir damar var. Dördüncüsü, evet, Türkiye'nin tarihinde kocaman bir Ermeni soykýrýmý yer almaktadýr. Bunu bir gazetecinin yazmasý ya da anlatmasý neden þikayetçilik olsun. Ýþkence var mý yok mu, ermeni soykýrýmý ve baþka türden
olacaðýz. Eylem gününün tüm dünyada ve Türkiye'de mümkün olan en geniþ kitleleri kapsamasý, bir yandan Irak'ta bugüne kadar 100.000'i aþkýn sivili katleden ve hergün yeni ölümlere yol açan, bir yandan da yeni saldýrý ve iþgal planlarý yapan Amerikan yönetimine gözdaðý verecek, iþgalin dünya kamuoyunda meþruluðunu tümüyle yitirmiþ olduðunu vurgulayacaktýr. Ayný zamanda, Ýstanbul'daki gösterinin kitleselliði, AKP hükümetini olasý bir maceracýlýða, Irak'ýn iþgalinden ve Amerika'nýn bölgedeki yeni askeri saldýrganlýklarýndan pay alma giriþimlerine karþý ikaz edecektir.
katliamlar yaþanmýþ mý yaþanmamýþ mý, polis kadýnlara þiddet uyguladý mý uygulamadý mý, faili meçhuller var mý yok mu, binlerce köy boþaltýldý mý boþaltýlmadý mý, Mehmet Aðar "Üç bin operasyon yaptým" dedi mi demedi mi, faþistler önce Ýbrahim Kaboðlu ve Baskýn Oran'ý, ardýndan da Orhan Pamuk'u linç havasý yarattý mý yaratmadý mý. Bunlarý Avrupalý gazetecilere ister söyleyin ister söylemeyin, bunlar gerçek. Gerçekten kaçarak, Demirkanlý'nýn köþe yazsýnýn yaptýðý gibi milliyetçilere ve ýrkçýlara kapý aralamýþ olursunuz. Hem de asla olmayan bir "biz" üzerinden fikirler geliþtirerek. Ayþe YAPRAK
Þam gezisinin davet metninde þöyle deniliyordu: "Bizler bütünüyle sivil kiþiler ve kuruluþlarýz, [ziyaretimiz] hiç bir þekilde Suriye'deki mevcut yönetime destek vermek olarak algýlanmamalý. Oradaki ve kendi ülkemizdeki tüm otoriter siyasetlere iliþkin eleþtirel görüþlerimizi saklý tutuyoruz. Tüm dünyada ve özellikle bölgemizde demokrasiye iliþkin sorunlarý sonuna kadar önemsiyoruz. Diðer taraftan, kimsenin, 'otoriter rejim' bahanesi ile bölgeyi iþgal etme giriþimine tahammülümüz yok". Bu çekinceyi özellikle vurguladýk, çünkü hem Suriye'deki otoriter rejimin bizi kendi çýkarlarý için kullanmaya çalýþacaðýný, hem de Türkiye'deki Amerika yanlýlarýnýn gezimizi karalamaya çalýþacaklarýný iyi biliyorduk. Öyle de oldu. Tüm çabalarýmýza raðmen, Suriye'de resmi makamlarla görüþmekten, resmi yemeklere katýlmaktan kaçýnmamýz mümkün olmadý. Suriye gibi bir ülkede bunlardan kaçýnmak mümkün deðil. Ancak, hem grup olarak, hem tek tek bireyler olarak düzinelerce basýn toplantýsý ve söyleþi yaptýk, sokaklarda insanlarla konuþtuk. Tüm konuþmalarýmýzda, resmi bir konumumuz olmadýðýný, sivil savaþ karþýtlarý olduðumuzu, hükümete deðil halka destek ve dayanýþma vermeye geldiðimizi vurguladýk. Parlamento önünde açýk havada yaptýðýmýz basýn toplantýsýnda, Suriye Yazarlar Birliði baþkaný "Amerika, biz sana düþman deðiliz, bizi rahat býrak" dedikten hemen sonra Türkçe ve (önceden talim yapmýþ olarak) Arapça "Savaþa hayýr!" ve "Bütün halklar kardeþtir" sloganlarý attýk. Bütün bunlarýn Suriye halkýna en azýndan bir ölçüde yansýmýþ olduðunu biliyoruz, çünkü yabancý dilde yayýn yapan Kanal 2'de kendimizi gördük, dinledik. Hadi Uluengin ile Cengiz Çandar gibilerinin gezimizi karalama çabasýný cevap vermeye deðer bile bulmuyorum. Gerekli cevabý Radikal gazetesinde Nuray Mert verdi. Milliyet gazetesinde Mehmet Ali Yýlmaz'ýn ifade ettiði kaygýlar ise cevaplanmaya deðer. Yýlmaz, "Eðer Saddam, iþgalin kaçýnýlmazlýðýný görüp Irak'ý terk etmeye razý olsaydý olaylar çok farklý geliþebilirdi" (yani savaþ çýkmayabilirdi) görüþünden yola çýkýyor ve ziyaretimizin rejimi güçlendirecek bir giriþim olduðunu, "geçmiþte bu tür giriþimlerin bölgeyi bir savaþa sürükleyecek yanýlsamalara yol açtýðýný" savunuyor. Yýlmaz, Saddam'ýn çekilmesi durumunda Amerika'nýn Irak'a saldýrmayacaðýný ve, keza, Esad geri adýmlar atar ve uslu durursa sorun çýkmayacaðýný varsayýyor. Yanýlgý, Amerika'nýn dünyadaki ve bölgedeki planlarýný anlamamaktan, Washington'un saldýrýlarý meþrulaþtýrmak için yaptýðý propagandaya inanmaktan kaygýlanýyor. Irak'a saldýrmak için öne sürülen gerekçelerin hepsinin (kitle imha silahlarý, el-Kaide'nin Irakta konuþlanmýþ olduðu, 11 Eylül saldýrýsýnda Irak'ýn parmaðý olduðu, Irak'a demokrasi getirme isteði) tümünün yalan olduðunu bugün bütün dünya biliyor. Suriye'ye yöneltilen suçlamalarýn da (Hariri'nin öldürülmesi, Tel Aviv'de patlayan bomba) yalan olduðu, salt yeni bir Amerikan saldýrýsýný meþru göstermek için ortaya atýldýklarý gün gibi aþikâr. Orta Doðu'daki rejimlerin hemen hepsinin berbat diktatörlükler, krallýk ve þeyhlikler olduklarý açýk. Ancak, Amerika'nýn saldýrýlarýnýn bulunla bir iliþkisi yok. Olsaydý, Amerika'nýn Suudi Arabistan'a da, Ürdün'e de, Ýsrail'e de Yeni Amerikan Yüzyýlý' saldýrmasý gerekirdi. Amerika, 'Y projesi uyarýnca, dünyada hegemonyasýný korumak, ekonomik gücü gerilerken askeri gücünü kullanarak hem müttefiklerine, hem rakiplerine gözdaðý vermek, onlarý hizaya çekmek, yeni askeri üsler elde etmek, önemli doðal kaynaklarý kontrol etmek için saldýrýyor. Yeni yüzyýlda Amerikan hegemonyasý artýk salt ekonomik üstünlüðe dayanamýyor, dolayýsýyla askeri üstünlüðü giderek daha fazla kullanýlýyor. Yugoslavya, Afganistan ve Irak savaþlarýnýn nedeni bu, Suriye'nin tehdit edilmesinin nedeni bu. Saldýrý ve tehditlerin, Amerika'nýn tüm dünyaya demokrasi ve özgürlük götürme isteðinden kaynaklandýðýný düþünenler olabilir. Ama dünya savaþ karþýtý hareketini oluþturan on milyonlar ve bu hareketin unsurlarý olan biz Þam yolcularý o kadar saf deðiliz. Þam ziyaretimiz, Amerika'nýn yeni savaþ planlarýna karþý Suriye halkýna dünya halklarýnýn dayanýþma duygularýný ileten ilk etkinlik oldu. Baþka hiçbir þey baþaramamýþ bile olsak, bununla gurur duymamýz gerekir.
14 FÝLM
KÜLTÜR-S SANAT RAY
Kanýnda müzik dolaþan adam Kýsa süre önce ölen Ray Charles 1930'da ABD'nin güneyinde, Florida ile Georgia eyaletlerinin arasýnda doðdu. Beþ yaþýnda tek kardeþi gözünün önünde banyoda boðuldu. Yedi yaþýnda gözlerini kaybetti ve ýrk ayrýmýnýn olduðu bir körler okuluna gönderildi. On yaþýnda babasý öldü ve 15 yaþýnda annesini kaybetti. Bütün bunlara insan nasýl dayanabilir? Ray Charles Robinson'un bütün bu felaketlere dayanabilmesinin bir tek yolu vardý, "müzik benim
KÝTAP
bir parçamdý, sanki kanýmda vardý. Sahneye çýktýðýmda o çoktan bana güç veren bir þeydi." Ray Charles gençliðindeki koyu ýrkçýlýðý radyo ile yendi. Siyahlar ve beyazlar ayný odada oturamasa, yemek yiyemese de ayný radyo dalgasýný dinleyebiliyorlardý. Konser verdiði salonlara beyazlarýn girdiði kapýlardan deðil arka kapýdan giriyor ve salonda beyazlara müzik yapýyordu. Bütün hayatý boyunca ýrkçýlýðý her gün yaþadý. Ray Charles 1960'larýn
sonunda Martin Luther King'in mücadelesine destek verdi. Ancak onunla birlikte yürüyüþlere katýlmadý. "Taþ atmaya baþladýklarýnda ne vakit yere yatmam gerektiðini bilemezdim" diyordu. Film yönetmeni Taylor Hackford Ray'i oynayacak artisti 15 sene bekledi. Sonunda Jamie Foxx'a Ray Charles'ýn kendisi rolü hakkýnda ilk dersleri verdi. Sonuç muhteþem. Foxx, Ray Charles'ý çok muhteþem bir biçimde
ekranda canlandýrýyor. Ray Yönetmen: Taylor Hackford
Sokaktaki insanýn imparatorluk rehberi
Pazara karþý özgürlük için küresel mücadele Antikapitalist hareketin önde gelen aktivistlerinden Arundhati Roy’un son kitabý Sokaktaki insanýn imparatorluk rehberi Agora yayýnlarýndan çýktý. Kendine özgü mizahý, içtenliði ve dili ile Roy yeni Amerikan imparatorluðunun gerçek yüzünü teþhir ediyor. Kitapta toplanan makalelerin çoðu ABD’nin Irak’ý iþgali üzerine. Roy bunu “gel bir yarýþalým ama önce ben senin bir dizlerinhi kýrayým” diye özetliyor. Baþarýlý bir biçimde büyük medyanýn oluþturulan histeriyi nasýl iþlediðini sergiliyor. Medyanýn bu havasýna karþý Roy “dünyanýn çoðu için barýþ açlýða, susuzluða ve þiddete karþý günlük bir savaþtýr” diyor. Arundhati Roy ABD’nin Irak’a demokrasi ve özgürlük getirme iddialarýný yerle bir ediyor. Roy’a göre “demokrasi” imparatorluðun yeni liberal politikalarýnýn kýlýfý durumunda. Roy kapsamlý bir biçimde Irak savaþýnýn son 30 yýldýr dünyanýn her tarafýnda uygulanmakta olan yeni-liberal politikalarýn bir parçasý
olduðunu anlatýyor. “Sadece kullanýlan silahlar farklý. Birinde IMF çek defteri, diðerinde Cruise füzesi.” Roy’a göre bu sürecin devam edebilmesi için ulus devletin önemi azalacaðýna artýyor. Örnek olarak Hindistan seçimlerinden önce saðcý Hindu milliyetçisi Bharatiya Janata Partisi ile yeni liberal politikalarý savunan Kongre Partisi arasýndaki iliþkide devletin rolünü sergiliyor. “Serbest pazarýn (aslýnda serbest olmaktan çok uzak) devlete ihtiyacý var hem de çok.” dityor ve zenginle yoksul arasýndaki iliþkinin gerildiði ülkelerde devletin tam da kendisine biçilmiþ bir rolü olduðunu gösteriyor. Dünyanýn efendilerinin ellerindeki bütün servete
Çok fazla deðil bundan dört, beþ yýl önce Hitler'in "Kavgam" adlý kitabý sadece saðcý yayýnevlerinin tozlu raflarýnda görünürdü. Bir de MHP'nin yýlda bir Erciyes kurultaylarýnda en çok satan kitap olarak gündeme gelirdi. Bilinen, seçkin kitapçýlarda(!) bu kitaba kolayca rastlanýlmazdý. Rastlanýldýðýnda da okuyucularýn tepkisiyle karþýlaþýrdý. Oysa birkaç yýldýr, özellikle son dönemde o seçkin kitapçýlarýn(!) seçkin raflarýnda kolayca teþhir edilebiliyor. "Kavgam" kitabýnýn Türkiye'de macerasý elbette yeni deðil. 1940'dan günümüze kadar 45 çevirisi yapýlmýþ ve yayýnlanmýþ. Ama özellikle son birkaç
ve güce raðman Arundhati Roy’a göre umut var. “Yoksul olmak zayýf olmak demek deðildir” diyor. Yýksullarýn gücü kapalý yerlerde, bürolarda ve mahkeme salonlarýnda görülmez. Onlarýn gücü açýkta, tarlalarda, daðlarda, vadilerde, þehirlerin sokaklarýnda ve üniversite kampüslerinde ortaya çýkar. Ýþte pazarlýklar buralarda yapýlmalýdýr. Savaþa buralarda girilmelidir.” Roy solun acilen etkili bir strateji geliþtirmesi gerektiðini de vurguluyor. Þiddet içermeyen direniþler yetmeyeceði gibi þimdi IMF politikalarýný uygulamakla meþgul Lula gibilerini devlet baþkaný seçmenin de yetmeyeceðini anlayýyor.
Gandi’nin Ýngilizlerin tuza koyduðu suya karþý binlerce insanla denize doðru yürüyüþünü ve orada kendi tuzlarýnýkendilerinin yapmasýný olumlu bir örnek olarak anlatýyor. Günümüzde de benzeri eylemlerin gerekli ve mümkün olduðunu anlatýyor. “Direniþimiz ABD’nin Irak’ý iþgalini meþru görmemekle baþlamalý.” Roy’a göre hareketimizin kýsa zamanda acilen kazanýmlara ihtiyacý var ve bu nedenle minimum taleplerle iþe baþlamak gerektiðini vurguluyor. Mesela ABD þirketlerinden bazýlarýný seçerek olnlara karþý yoðun bir mücadelke baþlatabileceðimizi söylüyor. Roy’un bu önerilerinin doðru ve etkili bir strateji olup olmayacaðý bir tartýþma konusu elbette. Ancak Roy hareketin protestocu, tartýþmacý bir düzeydfen çýkarak bir strateji etrafýnda ilerlemesi önerisi açýk ki çok doðru. Sokaktaki insanýn imparatorluk rehberi Arundhati Roy, Çeviren: Kemal Ülker, 192 sayfa, Agora Kitaplýðý Karakedi Kitabevi’nden alabilirsiniz
TÝYATRO
Karýncalar Tiyatro Topluluðu
Savaþa karþý tiyatro Karýncalar Tiyatro Topluluðu'nun iki oyunu var. Ýlki Hepimiz aynýyýz.. Dario Fo- France Rame'e ait. "Toplumsal yaþamýn içinde kadýnlarýn rolü ve pozisyonu baþlýklý tartýþmanýn bir ayaðý olarak, sýnýfsal çatýþmalardan, üretim iliþkilerine, cinsel baskýlardan cinsiyet ayrýmcýlýðýna varan sorunlar yelpazesinden çeþitli kimlikleri çýkaran bir tartýþmanýn dramaturjisidir, Hepimiz Aynýyýz. Birbirlerinden her alanda ayrý duran, farklý yaþamlarýn farklý süreçlerini yaþýyor kadýnlar. Tüm bu farklýlýklarýn içerisinde, tek ortaklýklarý ise kadýn olmak. Peki az þey mi bu? Aslýnda yok birbirlerinden farký Hepsi ayný Hepimiz Aynýyýz" Ýkincisi ise Bitkiler ve Ýnsanlar Oyun Hakkýnda "Bitkiler ve Ýnsanlar, bahçývanlýk mesleðini icra etmekten baþka hiçbir yeteneði olmayan bir adamýn dünya üzerindeki söz, yetki ve karar mekanizmasýna kadar yükseliþini, ironik-grotesk bir üslupla ele alýyor. Oyun; her gün televizyonda izlediðimiz karar alýcý merkezin bir ironisini oluþturuyor. Günümüz politik koþullarýnýn göndermeleriyle þekillenen oyun, küresel tartýþmalarý da gündeme taþýyarak, bilinen bilinmeyenlere yanýt oluþturmaya çalýþýyor. Bitkiler ve Ýnsanlar, özellikle günümüzde yaþanan savaþlara ve uygulanan küresel politikalara yönelik bir eleþtiri niteliði taþýyor." Oyunlarýný böyle tanýtýyor oyuncular.. Oyun ABD'nin Irak'a müdahale görüntüleriyle baþlayýp, savaþ karþýtý eylem görüntüleri ile bitiyor.. Oyun süresi boyunca da çokuluslu þirketler, devlet, savaþ baðlantýsý teþhir ediliyor ve bunlarýn nasýl medya ve diðer araçlarla insanlar tarafýndan kabul görür hale getirildiði anlatýlýyor… KATÝT amatör bir tiyatro topluluðu… Ýktisat Fakültesi Mezunlarý Cemiyeti bünyesinde çalýþmalarýný sürdürüyor.. Bir sonraki oyunlarý 20 Mart Pazar günü Altan Erbulak Sahnesi Sayfiye S. No:2, Bakýrköy
"KAVGAM"A DAVET, IRKÇILIÐA RAÐBETTÝR yýldýr çok defa baský yapmýþ ve tam 11 yayýnevi tarafýndan piyasaya sürülmüþ durumda. Bu yayýnevlerinin iþtahýný kabartan neden bu kitabýn yýlda 10,000 adet satmasý. Oysa bir kitabýn ortalama 1000-1500 basýldýðý ve çok defalar satýlamadýðý bir ülkede bu "kitabýn" çok satmasýnýn düþündürücü olduðunu söyleyebiliriz. Resmi olmasa bile polis ve askeri okullarda bu kitabýn önerildiði ve öðrenciler tarafýndan çokça satýn alýnýp okunduðu iddiasý yaygýn. Irkçý, faþist kesimlerin dýþýnda
toplumun deðiþik kesimlerinde de bu kitabýn itibarý yükseltilmeye çalýþýlýyor. Seçkin raflarýnda bu kitabý satan kitapçýlardan piyasaya süren yayýnevlerine kadar geniþ bir kesim bu kitabý meþrulaþtýran propagandayý güçlendiriyorlar. Bu durum onlara anlatýldýðýnda kitap ve fikir özgürlüðünden bahsediyorlar. Onlar da dahil herkes biliyor ki, bu kitap ve onun temsil ettiði anlayýþ yüzünden milyonlarca insan öldürüldü. Yüz milyonlarca kitap yakýldý. Ve bu kitap hala günümüzde
anti-semitizmi ( Yahudi düþmanlýðý ) körükleyen en önemli belgelerden biri. Türkiye'de de Yahudi düþmanlýðýný içeren ýrkçýlýk sol milliyetçilerden faþist MHP'ye kadar geniþ bir yelpazede kendini var etme çabasý içinde. Örneðin Yalçýn Küçük ve benzeri kimseler yahudi düþmanlýðýný sol taraftan bilimsel olarak öne çýkarma çabasýnda. MHP ise açýktan bir anti-semitist parti. Fikir özgürlüðü adýna " Kavgam" kitabýný yayýnlayan, satan, pazarlayan kesimler insanlýk müsveddesi fikirlerin
ve aþaðýlýk bir anlayýþýn ortaðý oluyorlar. Bugün Avrupa'da býrakalým satýþýnýn, anti-faþist mücadele ve kampanyalar sayesinde bulundurulmasýnýn bile yasak olduðu bu kitabý Türkiye'de yaygýnlaþtýrmaya çalýþan kurum ve anlayýþlarý teþhir etmeli ve hesap sormalýyýz. Yakýlan yüz milyonlarca kitap için, katledilen milyonlarca Yahudi, çingene, eþcinsel, aydýn, sosyalist ve iþçiler için bu hesabý sormalýyýz. "'Kavgam' kitabýnýn satýþýna hayýr!" kampanyasý bunun için iyi bir adým olacaktýr. Bu kitabý yayýnlayan yayýnevlerini ve raflarýnda pazarlayan, satan kitapçýlarý protesto ve boykot etmeliyiz.
15 Trafik kazalarý ve kapitalizm
BÝZE GÖRE Geçici 15. Madde’ye karþý kampanya 78’liler Vakfý 12 Eylül Anayasasý’nýn Geçici 15. Maddesine karþý bir kampanya baþlattý. Anayasa’nýn Geçici 15. Maddesi 12 Eylül darbesini gerçekleþtiren 5 generalin yargýlanmasýný engellemekte. Geçici 15. Madde’nin kaldýrýlmasý bu generallerin yargýlanmasýný mümkün kýlacak, dolayýsýyla da 12 Eylül darbesi yargýlanabilecek. Bu çok iyi ve önemli bir takep. 78’liler Vakfý bu açýdan çok iyi bir iþ yapýyor. Bir Anayasa deðiþikliði ancak toplumun çok büyük çoðunluðu kazanýldýðý takdirde mümkün olur. Parlamentoda bile üçte ikilik bir çoðunluk aranmakta. Ne var ki 78’liler Vakfý’nýn kampanyayýu açýþ için Ýstiklal Caddesi üzerindeki Karaca Tiyatrosu’nda düzenlediði toplantý bu havada deðildi. 12 Eylül öncesi sol gösterilerin ekrana yansýtýlmasýndan sonra idam edilen sosyalistlerin ailelerine mektupla ve kimi sol konuþmalarla bitti. Oysa 12 Eylül toplumun bütününü etkiledi ve etkilemeye devam ediyor. Asýl anlatýlmasý gereken bu. Kolay bir iþ deðil ama bu gerçekleþtirilmeden Geçici 15. Madde’nin kalkmasý beklenemez. Daha az sol söylem, daha fazla siyasi gerçeklerin teþhiri sanýrým daha yararlý olacak. Zeynep GÖKIRMAK
Tahrik varmýþ! 8 Mart gösterisine polisin saldýrýsý üzerine emniyet yetkilileri, Ýstanbul valisi ve baþbakan Recep Tayyip Erdoðan “ama tahrik” var diyorlar ve ekliyorlar, “ama gösteri zaten 8 Mart’ta deðil, 6 Mart’ta yapýldý.” Yani 8 Mart gösterisine saldýrmak, yere düþen insanlarý postallarla ve hýnçla tekmelemek haklýdýr ve polisin görevidir ama 8 Mart gösterisinde yapýlmamalýdýr! Ýþte Türk polisinin, valisinin ve baþbakanýnýn insanlýk anlayýþý. Bir de tahrik var diyorlar. Tahrik sadece yere düþenleri tekmeleyen polisin suçunu azaltmaz. Baþka herhangi bir suçta tahrik belki hafifletici bir neden olabilir ama kanunlarý koruyan polisin “tahrik” oldum diyerek insanlarý tekmelemesinde hafifletici olamaz
Küresel ýsýnma ve iklim deðiþimine karþý Kyoto protokolü Geçtiðimiz hafta Kyoto Protokolü uluslararasý yasa oldu. Ne yazýk ki kür4esel ýsýnma sorununun çözümünde çok az iþe yarayacak. Küresel ýsýnma, "sera gazlarý" denen, esas olarak fosil yakýtlarýnýn yanmasýndan ortaya çýkan gazlarýn atmosferin üst kýsýmlarýna çýkarak bir tabaka oluþturmalarý ve dünyanýn ýsýsýnýn kaçmasýna engel olmalarýndan oluþmaktadýr. Kyoto Protokolü'ne göre sanayileþmiþ ülkeler 2008-2012 yýllarý arasýnda 1990 düzeyine göre sera gazý üretimlerini toplam yüzde 5 azaltacaklar. Ancak küresel ýsýnma ile ilgilenen uzmanlara göre Kyoto'nun yüzde 5'lik azaltmasý dahi gerçekleþmeyecek.
aksine aðýrlaþtýrýcý bir nedendir. Çünkü kanun uygulayýcýnýn görevi taraf olmadan kanunu uygulamaktýr. Bu nedenle onun tahrik olma hakký yoktur. Bir de polisin ne kadar kötü koþullarda çok aðýr bir iþ yaptýðý anlatýlýyor. Sanki bu toplumda sadece onlar aðýr iþ yapýyor. Ya temizlik iþçileri, öðretmenler, kazanlarýn önünde çalýþanlar, saðlýk iþçileri, doktorlar, maden iþçileri? Bütün bu kesimler de aðýr çalýþma koþullarý nedeniyle gösteri yaptýklarýnda polisle karþýlaþtýklarýnda aðýr koþullarý nedeniyle polise tekme tokat saldýrmalýlar mý? Bence, baþka ülkelerin devlet yöneticilerinin kanlarýný donduran Türk polisinin insanlýk dýþý tutumlarýný bu denli utanmazca savunan emniyet yetkilileri ve vali görevlerinden alýnmalýdýr. Ama kim alacak, ayný umursamazlýkla polisi savunan hükümetin baþý mý? Sinan POYRAZ
Hollanda'nýn De Hague ve Almanya'nýn Bonn kentlerinde yapýlan BM toplantýlarýnda ki yoðun pazarlýklar sonunda bu indirim çeþitli uzlaþmalardan sonra yüzde 2'ye düþtü. Dünyanýn en çok sera gazý üreticisi olan ABD (tün sera gazý üretiminin yüzde 24'ünü ABD üretmekte) zaten o aþamada protokolden çekildi. 2001 yýlýnda Bush'a gönderilen bir mektup ABD'nin Kyoto Protokolü'nden neden çekildiðini çok iyi anlatýyor: "Sayýn Bay Baþkan, Ulusal Sanayiciler Derneði'nin 14.000 üyesi ve Amerika'da her þeyi yapan 18 milyon kiþi adýna Kyoto Protokolü'ne karþý çýkmanýzý kutlarýz." (Michael E. Baroody, Ulusal Sanayiciler Derneði Baþkan Yardýmcýsý) ABD’nin Kyoto kurallarýna uymayacak olmasý zaten çok sýnýrlý etkisi olacak olan bu anlaþmanýn iyice güdük kalmasýna neden olacak. Bedri AKIN
Türkiye karayollarýnýn tehlikeli olmasý açýsýndan dünyada en üst sýralarda yer alýyor. Türkiye’de 6 milyon 6 bin araç var. Bunun 600 bini kamyon. Her yýl yaklaþýk 250-300 bin kaza oluyor. Oysa 5.6 milyon aracýn olduðu Hollanda’da yýlda sadece 40 bin kaza oluyor. Türkiye’de her yýl 6-7 bin kiþi trafik kazalarýnda ölüyor. Ayný rakam Hollanda’da 1.300.Yaralý sayýsý ise Türkiye’de 114 bin, Hollanda’da 50 bin. Neden araç sayýsý birbirinden çok farklý olmayan bu iki ülkede kaza, ölü ve yaralý sayýsý arasýnda bu denli büyük fark var. Acaba Hollandalýlar daha usta þoför de Türkiyeliler deðil mi? Acaba yollarýn yanýna yazýldýðý gibi sorun Türkiyelilerin içindeki “trafik canavarý”mý? Elbette hayýr. Ama bazý farklar var. Hollanda’da demiryolu ulaþýmý ve diðer toplu taþýmacýlýk biçimleri çok güçlü. Türkiye’de ise hemen hemen yok. Türkiye^’de trafik jazalarýnýn çoðu, trafikte ölüm ve yaralanmalarýn çoðu, sanýldýðý gibi þehirler arasý trafikte deðil, þehir içi trafikte gerçekleþiyor. Ýþte bu nedenle iki ülke arasýnda bu denli büyük bir fark var. Buna Türkiye’de yetersiz yollarý, yayalara ayrýlan kaldýrýmlarýn yetersizliðini ve son olarak ehiyet alýmýndaki eðitimsizliði de ekleyincxe aradaki farkýn nedenleriortaya çýkýyor. Bütün bunlar otomobil üreticilerinin ve ithalatçýlarýnýn baþarýsý. Yani aslýnda “trafik canavarý”ndan çok kapitalist canavarla karþý karþýyayýz. Trafik canavarýna karþý raylý taþýmacýlýðý ve genel olarak toplu taþýmacýlýðý savunmak tek çözüm. Deniz UÐUR
DEVRÝMCÝ SOSYALÝST ÝÞÇÝ PARTÝSÝ Uluslararasý Sosyalizm Akýmý ile, dünya antikapitalist hareketi ile savaþ karþýtlarýyla iliþki kurmak istiyorsanýz, baþka bir dünya için mücadele etmek istiyorsanýz Her türlü bilgi için: 0536 - 335 10 19 z Beyoðlu: 0536 - 259 73 64 z Kadýköy: 0536 - 637 81 99 z Ankara: 0535 - 514 11 73 z Ýzmir: 0537 - 624 49 08 z Adapazarý: 0505 - 372 70 77 z Akhisar: 0544 - 515 62 59 z Antalya: 0537 - 492 66 66 z Bursa: 0535 - 422 39 65 z Denizli: 0543 - 476 27 88 z Karabük: 0533 - 77254 93 z Kütahya: 0544 - 515 62 59 z Muðla: 0505 - 361 80 82
ISSN 1300-4026 Uluslararasý Tanýtým ve Yayýncýlýk Ltd. Þti. Sahibi: Özden Dönme Sorumlu Yazýiþleri Müdürü: Volkan Akyýldýrým Adres: Ýstiklal Cad.,Büyükparmakkapý Sok., 8/10, Beyoðlu/Ýstanbul Baský: Yön Matbaasý
www.sosyalistisci.org
firstname.lastname@example.org
sosyalist iþçi ne savunuyor?
Aþaðýdan sosyalizm -Kapitalist toplumda tüm zenginliklerin yaratýcýsý iþçi sýnýfýdýr. Yeni bir toplum, iþçi sýnýfýnýn üretim araçlarýna kolektif olarak el koyup üretimi ve daðýtýmý kontrol etmesiyle mümkündür.
Reform deðil, devrim -Ýçinde yaþadýðýmýz sistem reformlarla köklü bir þekilde deðiþtirilemez, düzeltilemez. -Bu düzenin kurumlarý iþçi sýnýfý tarafýndan ele geçirilip kullanýlamaz. Kapitalist devletin tüm kurumlarý iþçi sýnýfýna karþý sermaye sahiplerini, egemen sýnýfý korumak için oluþturulmuþtur. -Ýþçi sýnýfýna, iþçi konseylerinin ve iþçi milislerinin üzerinde yükselen tamamen farklý bir devlet gereklidir. -Bu sistemi sadece iþçi sýnýfýnýn yýðýnsal eylemi devirebilir. -Sosyalizm için mücadele dünya çapýnda bir mücadelenin parçasýdýr. Sosyalistler baþka ülkelerin iþçileri ile daima dayanýþma içindedir. -Sosyalistler kadýnlarýn tam bir sosyal, ekonomik ve politik eþitliðini savunur. -Sosyalistler insanlarýn cinsel tercihlerinden dolayý aþaðýlanmalarýna ve baský altýna alýnmalarýna karþý çýkarlar.
Enternasyonalizm -Sosyalistler, bir ülkenin iþçilerinin diðer ülkelerin iþçileri ile karþý karþýya gelmesine neden olan her þeye karþý çýkarlar. -Sosyalistler ýrkçýlýða ve emperya-lizme karþýdýrlar. Bütün halklarýn kendi kaderlerini tayin hakkýný savunurlar. -Sosyalistler bütün haklý ulusal kurtuluþ hareketlerini desteklerler. -Rusya deneyi göstermiþtir ki, sosyalizm tek bir ülkede izole olarak yaþayamaz. Rusya, Çin, Doðu Avrupa ve Küba sosyalist deðil, devlet kapita-listidir. -Sosyalistler bu ülkelerde iþçi sýnýfýnýn iktidardaki bürokratik egemen sýnýfa karþý mücadelesini destekler.
Devrimci parti -Sosyalizmin gerçekleþebilmesi için, iþçi sýnýfýnýn en militan, en mücadeleci kesimi devrimci sosyalist bir partide örgütlenmelidir. Böylesi bir parti iþçi sýnýfýnýn yýðýnsal örgütleri ve hareketi içindeki çalýþma ile inþa edilebilir. -Sosyalistler pratik içinde diðer iþçilere reformizmin iþçi sýnýfýnýn çýkarlarýna aykýrý olduðunu kanýtlamalýdýr. -Bu fikirlere katýlan herkesi devrimci bir sosyalist iþçi partisinin inþasý çalýþmasýna omuz vermeye çaðýrýyoruz.
sosyalist isci r a y l i m 1.3
e1 d n ü g da a y n ü d la a y a d r n ý a l ý p y nda ý t l 2000 a n ý ýn san r n i a l n o a d l ao d ABD n u r o kz a m a þ a y sayýsý
SAYI: 233 18 Mart 2005 1.000.000 TL 1 YTL
%80
Dünya nüfusu n un %80 dünya k 'i aynakla rýnýn sadece %14'ün ü kullana biliyor.
89 Bu eþitsizliði milyar 3 saniye dolar
Ýklim deðiþimleriyle ilgili felaketlerden kaynaklana maddi hasar 1980'de 3 milyar dolardan 1998'de 89 milyar dolara çýktý
kaldýrabiliriz
Amerika'nýn en zengin %5'i GSMH'nýn %57.4'üne sahip
200
Açlýktan, e hastalýklardan v savaþtan her bir dakikada ölen insan sayýsý
5000: ABhDm'nininedsailheinp
olduðu ta silah nükleer baþlýklý sayýsý 765: Fransian,sÇainhivpe Ýngiltere'n lýklý þ a b r e e l k ü n u ð oldu silah sayýsý ahip s n i n ' e r o K y e z 1: Ku ia edilen nükolduðu idd ayýsý s h a l i s ý l k ý l þ a b leer
Ortalama üç saniyede bir çocuk açlýktan ölüyor
10 saniye:
Ortalama bir çocuk kirli su içmekten ölüyor
19:
1990 yýlýn dan bu ya gerçekleþ na en çocuk i damlarýný yaklaþýk y n arýsý (39 id a mdan 19 tanesi) AB D'de gerç ekleþtirild i