Medinelilerle Görüşme ve Akabe Anlaşmaları
7. Medinelilerle Görüşme ve Akabe Anlaşmaları
Medine halkı, Hz. Peygamberin risaletini Mekke’ye gidip gelen yolcular aracılığıyla önceden duymuştu. 620 yılının hac mevsiminde Mekke’ye gelen Medineliler Hz. Peygamberle görüştüler. Peygamberimiz onlara İslam’ı tebliğ etti ve Kur’an ayetlerini okuyarak açıkladı. Altı kişiden oluşan bu grup Müslüman oldu ve ertesi sene Akabe’de tekrar buluşmak üzere Hz. Peygambere söz vererek Medine’ye döndü. Bu Müslümanlar Medine’ye varınca oranın halkına İslam’ı ve Hz. Muhammed’i anlattılar. Böylece kısa zaman içinde İslam, Medine’de ilk meyvelerini vermeye başladı.
621 yılı hac döneminde bir önceki yıl Akabe’de Hz. Peygamberle görüşen ve Müslüman olan altı kişinin de aralannda bulunduğu onu Hazreçli, ikisi Evsli on iki kişi yine Akabe mevkiine gelerek Hz. Peygamberle gizlice buluştu. Başlarında Esad bin Zürare bulunmaktaydı. Orada bulunan Müslümanlar, “Allah’a şirk koşmayacaklarına, hırsızlık ve zina yapmayacaklarına, çocuklarını öldürmeyeceklerine, kimseye iftira etmeyeceklerine, Allah’a ve Resulüne itaatten ayrılmayacaklarına”29 dair Hz. Peygambere söz verdiler. Bu sözleşme İslam tarihinde Birinci Akabe Sözleşmesi diye bilinmektedir.
Medine’ye dönecek olan Müslümanlar Hz. Peygamberden kendilerine İslam’ı öğretecek ve namaz kıldıracak bir öğretmen vermesini istediler. Hz. Peygamber de onlara eğitici olarak genç sahabe Mus’ab bin Umeyr’i görevlendirdi. Medine’de Esad bin Zürare’nin evine yerleşen Mus’ab, Medinelilere İslam’ı tebliğ ediyor, güzel ahlakı ve ikna edici konuşması ile insanlann İslam’a yönelmesini sağlıyordu. Müslüman olanların evlerine giderek onlara Kur’an’ı öğreten Mus’ab’ın gayretleri ve Esad bin Zürare’nin desteği ile İslam, şehirde hızla yayılmaya başladı. Evs kabilesi reislerinden Sa’d bin Muaz ve Üseyt bin Hudayr, Mus’ab’ın ikna edici tatlı üslubuna ve tebliğ ettiği mesajın etkileyiciliğine hayran kalarak Müslüman oldular. Onlann Müslüman oluşuyla Medine’de Evs ve Hazreç kabilesinin tamamına yakını Müslüman oldu. Mus’ab, bu olumlu gelişmeleri Hz. Peygambere haber verdi. Bu haberleri alan Hz. Peygamber ve Müslümanlar büyük sevinç yaşadılar. Bu sebeple bu yıla (M 621) “senetü’libtihaş” (Sevinç Yılı) denildi.
Bilgi Kutusu
On dokuz yaşında Müslüman olan Mus’ab bin Umeyr, zengin bir ailenin çocuğu idi. Peygamberimiz tarafından islam’ı öğretmek amacıyla Medine’ye gönderildi. Bu nedenle Mus’ab, islam tarihinin ilk muallimi (öğretmen) olarak bilinir. islam’ın Medine’de yayılmasında çok emeği olan Mus’ab, Bedir ve Uhut savaşlarında Müslümanların sancaktarlığını yaptı ve Uhut Savaşı’nda şehit oldu.
Medinelilerin islam’a ilgi göstermesinin altında çeşitli sebepler yatmaktadır. Medine’de yaşayan Arap kabileleri ile Yahudiler arasında bir rekabet vardı. Medineli Yahudiler yakında gelecek olan son peygamber sayesinde Araplara karşı üstünlük kuracaklarını iddia ediyorlardı. Çünkü onlar, son peygamberin kendilerinden gelmesini bekliyorlardı. Medineliler, Yahudilerle birlikte yaşadıkları için ahiret, cennet, cehennem, peygamber gibi konulara aşina idiler. Çünkü Yahudilerle konuşmalarında bu konular sık sık gündeme gelirdi. Bu sebeple islam’ı duyan Medineliler bu çağrıya kulak vermekte zorlanmadılar. Medine’de Arap kabileleri arasında da düşmanlık vardı. Evs ve Hazreç kabileleri arasındaki iç çatışma ve kısa zaman önce yaptıkları Buas Harbi onlara büyük sıkıntılar yaşatmıştı. Bu iki kabile şehre barış getirecek ve halkı birleştirecek bir unsur arıyordu. Akabe’de Hz. Peygamberle görülen ve Müslüman olanlar bunu açıkça söylemişlerdi.
Akabe Sözleşmeleri'nin yapıldığı yer (Mekke). Peygamberimizden önce söz alan amcası Abbas, yeğenine itibar gösterdiklerini ve düşmanlarına karşı onu koruduklarını söyleyerek, “ Eğer siz onu Medine’ye davet ediyorsanız ve onu düşmanlarına karşı korumak hususunda vefalı olacaksanız diyecek yok... Ancak yanınıza vardığı zaman onu yalnız bırakacaksanız onu bize bırakınız.” dedi. Medineliler Abbas’ı dinledikten sonra Peygamberimizi de dinlemek istediler. Peygamberimiz onlara Kur’an ayetlerini okuduktan sonra, “Eşlerini ve çocuklarını korudukları gibi kendisini de koruyacaklarına, iyi günlerde, sıkıntılı zamanlarda kendisine itaat edeceklerine, bollukta ve darlıkta mali yardımda bulunacaklarına, iyiliği emredip kötülüğe engel olacaklarına” dair onlardan söz istedi. Medineliler bu hususlarda Hz. Peygamberle sözleştiler.
Bu sözleşme İkinci Akabe Sözleşmesi olarak anılmaktadır. Medineli Müslümanlardan söz alan Peygamberimiz onlardan, aralarında iletişim sağlamak için on iki tane temsilci seçmelerini istedi. Onlarda dokuzu Hazreç’ten üçü de Evs’ten olmak üzere on iki temsilci seçtiler ve sessizce Akabe’den ayrıldılar. Böylece Hz. Peygamber ve Müslümanlara Medine yolu açılmış oldu. Bundan sonra Müslümanlar fert fert veya gruplar hâlinde Medine’ye hicret etmeye başladılar.
NOT EDELİM
Akabe Sözleşmeleri, Mekke’de ezilen ve bunalan Müslümanların sığınacakları yeni ve güvenli bir yurdun kapısını açtı. Akabe’de Medinelilerle yapılan görüşmeler ve onların İslam’ı kabul etmeleri hicretin zeminini hazırladı. Böylece İslam, Mekke dışına çıkarak Arap Yarımadası’nda yayılmaya başladı.