bu entry, sayıştay, 2017 yılı sgk denetlemesi sonucunda sosyal güvenlik kurumu’na (sgk) ait raporlarına dayanmaktadır. ;
- kurum alacaklarının mali tablolarda tam, doğru ve zamanında muhasebeleştirilmemesi ve raporlanmaması ,
- faaliyet ve alacak hesaplarına ait tahsilatların emanet hesaplarında izlenmesi,
- kurumun 6183 sayılı kanun kapsamı dışında takip edilen alacaklarının gerçek durumu tam ve doğru olarak yansıtmaması, takip ve tahsilat sürecinin etkin bir şekilde yürütülmemesi,
- icraya devredilen takipli alacakların muhasebe kayıtları dışında takip edilmesi,
- muhasebe sisteminin kurum alacaklarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin tüm mali iş ve işlemleri içermemesi,
- kurumun mali tablolarında yer alan hizmet borçlanmalarına ilişkin tahakkuk ve tahsilatların gerçek tutarları yansıtmaması,
- sözleşmeye bağlı gider taahhütlerinin mali tablolarda gösterilmemesi ile ilgili nedenlerle sunulan mali raporların ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içermediği kanaatine varmıştır.
gelelim açıklanan nedenlerin detaylarına.sayıştay’ın sgk rapor ve tablolarını güvenilir bulmamasının nedenleri 8 ana maddeye dayanıyor. bu ana başlıkların alt kısımlarını elimden geldiğince sadeleştirerek anlatmaya çalışacağım.
süresi geçmiş alacaklara açılan davalar
sayıştay, yaptığı denetimde kurum alacaklarından bir kısmının mevzuatta öngörülen zamanaşımı süresi geçtikten sonra takip edilmesi nedeniyle söz konusu alacakların tahsil edilemediği ve zamanaşımına uğratıldığını tespit etti.2017 yılı itibari ile sgk süresi geçtikten sonra takip etmeye başladığı alacakları toplamı 22 milyon 837 bin tl’dir. mahkemeler tabiki kurum alacağı hakkında, zamanaşımından dolayı kurum aleyhine kararlar vermiştir.sgk, davanın kazanılamayacağını nerdeyse kesin olmasına 34 bin 107 tl mahkeme masrafı, 379 bin 139 tl de vekalet ücreti olmak üzere toplam 413 bin 247 tl yargılama giderine katlanmıştır. bence asıl dava açılması gereken kişi yada kişiler alacakların süre takibini yapmayarak kurumu zarara uğratan kişilerdir. biz raporlara bağlı kalarak devam edelim;sgk’nın 2013-2017 tarihleri arasında ki alacaklarına ait tablo ve tahsil tutarları aşağıdaki tabloda sunulmuştur. tablo 1
buna göre; 2013 yılından itibaren toplam 34 milyar 367 milyon 369 bin tl alacak için icra süreci başlatılmış, icraya intikal ettirilen alacaklardan 20 milyar 593 milyon 004 bin tl’si de tahsil edilmiştir. tahsil edil(e)meyen rakam ise 13 milyar 774 milyon 365 bin tl’dir.sgk primler genel müdürlüğü icra daire başkanlığı’ndan alınan verilere göre, 2013- 2017 yılları arasında haczedilen ve satılan taşınır ve taşınmaz malların sayısı ile elde edilen satış gelirleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir tablo 2
buna göre; 2013-2017 yılları arasında haczedilen toplam 602.824 adet taşınır maldan yalnızca 11.963’ü satılırken, haczedilen toplam 302.819 taşınmaz maldan ise yalnızca 8.967’si satılmıştır.
sgk primler genel müdürlüğü icra daire başkanlığı’ndan alınan verilere göre; kurum alacaklarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin 2014-2017 yılları arasında yapılan yasal düzenlemeler nedeniyle icra takibi durdurulan dosya sayısı ile alacak miktarı ve taksitlerin ödenmemesi nedeniyle tekrar icra takibi başlatılan dosya sayısı ile alacak miktarı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.tablo 3
tablo’dan da görüleceği üzere, kurum alacaklarının yeniden yapılandırılması nedeniyle icra takibi durudurulan alacak miktarının; 2014 yılında %75’i, 2015 yılında %80’i, 2016 yılında %63’ü ve 2017 yılında da ekim ayı itibariyle %23’ü hakkında, yapılandırmaya başvuranların taksitlerini ödememesi nedeniyle yapılandırmalarının bozulması neticesinde, yeniden icra takibi başlatılmıştır.
sgk 2017 yılına ilişkin mali tabloları incelendiğinde, mevzuat gereği öngörülen beş yıllık zamanaşımı süresini aşan 99 milyon 403 bin 415 tl emekli maaşı olduğunu tespit etmiştir. raporda sayıştay denetçisi “sgk mali tablolarında yer alan emanet hesaplarının niteliği tam olarak anlaşılamadığından bu tutarın tamamının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı netlik kazanmamaktadır” demiştir.
kurumun sigorta şirketlerinden olan alacaklarının takip ve tahakkuk işlemleri sigorta primleri genel müdürlüğünce, tahsilat işlemleri de strateji geliştirme başkanlığı muhasebe daire başkanlığınca yürütülmektedir. tahakkuk tutarı, sigorta primleri genel müdürlüğü'nün kayıtları ile kurumun muhasebe kayıtlarında farklı gözükmektedir. kesin mizana göre kurumun sigorta şirketlerinden toplam 450 milyon 493 bin 499 tl alacağı bulunmaktadır.
sayıştay’ın yaptığı denetimler sonucu ortaya çıkan bilgiler çok ilginç detaylar içermektedir. mesela bu bilgilerden,
- ohal kapsamında çıkarılan khk’larla kapatılan şirketlerin sgk’ya 108 milyon tl borcu olduğunu,
- 250.000 yazı ile iki yüz elli bin çiftçinin sigorta kayıtlarının olmadığı tespit edildiğini,
- 30 büyükşehir belediyesi, 519 büyükşehir ilçe belediyesi, 51 il belediyesi, 400 ilçe belediyesi ve 397 belde belediyesinden oluşan toplam 1397 belediyeden 1084’ünün sosyal güvenlik kurumuna olan toplam 8 milyar 784 milyon 476 bin tl prim borcunun olduğu ve bu miktarın tahsil edilemediğini,
- bazı sporcu ve teknik adamların hizmetlerinin sgk’ya hiç bildirilmediği, bazılarının ise kazançlarının eksik bildirildiğini,
- kaçak işçi çalıştırması nedeni ile teşviklerden yasaklanmış olan işyerlerinden bazılarının 6486, 6322 ve 6111 sayılı kanun ile 687 sayılı khk ile getirilen teşviklerden yararlanmaya devam etmiş olduğunu öğrenmekteyiz.
sgk 2017 yılında finansman açığını kapatmak üzere 25 milyar 280 milyon 669 bin tl (eski para ile bu rakam 25 katrilyon lira) tutarında hazine yardımı almış olup bu tutar bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 25 oranında artış göstermiştir.bu yazdığım bilgiler sayıştay’ın sgk’yı denetlemesi sonucu yayınladığı 133 sayfalık raporun özetidir. tahsil edilemeyen rakamlar inanılmaz yüksek tutarlardır.
sayın cumhurbaşkanı’nın sgk’ya gösterdiği hassasiyet ve sahiplenme hepimizin malumudur. zira sayın cumhurbaşkanı erdoğan uzun yıllar boyunca katıldığı toplantılarda taşıdığı hassasiyet nedeni ile chp genel başkanı kemal kılıçdaroğlu’nu sgk’yı batırmakla defalarca suçlamış ve haklı olarak hesap vermeye davet etmişti.
bu tablo karşısında da eminim ki kurumu zarara uğratan kişiler hakkında aynı hassasiyeti gösterip gerekli soruşturmayı başlatacaktır.2017 sayıştay sgk raporunun tamamı kaynak