Özelleştirme Nedir?
KKTC'de kuşkusuz gündemin en önemli konu başlıklarından birisi özelleştirme. Ülkede özelleştirme yasasının meclisten geçmesiyle birlikte konu gündemden düşmez oldu. Özelleştirmeyi KKTC'nin kurtuluşu olarak gören kesimle, çalışan adına işsizlik ve var olan haklardan geri dönüş olarak gören sendikalar karşı karşıya geldi. Peki nedir bu özelleştirme.?
Özelleştirmenin Yararları Ve Faydaları Nelerdir?
Özelleştirmenin sağlayacağı yararları amaçların gerçekleşmesine bağlıdır.Özelleştirmenin amaçları ise bu amaçların gerçekleşmesi ile sağlayacağı yararlar şöyledir:
a-KİTlerin anonim şirketlere dönüşerek daha verimli çalışacak ve ekonomik gelişmeye daha çok katkı yapacaktır.
b-Sermaye tabana yayılarak, ekonomik gelişmeye katkısı olmayan kıymetli maden ve gayri menkule yatırılan gelir getirmeyen yatırımlar, ekonomiye kazandırılarak yatırıma dönüştürülmesi sağlanır.
c-Devletin sınırlı kaynakları, KİT yatırımları ve onların borçlarının ödenmesi yerine, halkın öncelikli ihtiyaçlarına göre altyapı yatırımlarına ayrılacaktır.
d-Rasyonel ekonomik kararların çoğu piyasanın serbest rekabet düzeni içinde verilecektir. Ekonomi canlılık kazanacak verimsizlik ve durgunluk azaltılarak, tüketicilere kaliteli ürün ve hizmet sunulacaktır.Özelleştirilen kuruluşlar piyasa taleplerine göre faaliyet göstereceğinden tüketici tercihleri optimal düzeyde karşılanacaktır.
e-Özel firmaların tüketici tercihlerini dikkate alarak uygun sayı ve çeşitli ürün üreterek kara geçme ve büyüme bakımından ekonomiye itici güç kazandıracaktır.
f-Özelleştirme neticesi serbest rekabet ortamı doğacaktır.İktisadi kararlar, serbestçe ve piyasa göstergelerine göre alınabilecek veya verilebilecektir. KİTleri kendilerine rakip gören firmalar, özelleştirme neticesi daha kaliteli ve ucuz ürünler ile hizmete yönelecektir.
g-Banka mevduatı ve taahhüt gibi tasarruf araçlarına sahip olan ile elde edile gelir yeni yatırımlara ve hizmetlere harcanacak, dolayısıyla hayat standardının yükselmesine olumlu etki yapacaktır.
i-Bu arada ülkeye çağdaş teknoloji transferi hızlanacak, dış rekabet gücü ve buna paralel olarak dış satım artacaktır.
k-Halkın mülkiyete ortak olması neticesi, sermayenin tabana yayılmasının gerçekleşmesi ülkede demokrasinin güçlenmesine etki edecektir.
Özelleştirmenin Sakıncaları Özelleştirmenin Zararları
Özelleştirme ile ekonomide piyasa kurallarına işlerlik kazandırmak ve devlet tekellerinin kırılması amaçlanmaktadır.Fakat, özel sektördeki bir işletmenin e tekel olma avantajını kötüye kullanma ihtimali daha fazla bulunmaktadır.Devletin çekildiği iktisadi bir alanda en büyük payı bulunduran veya tek başına kalan özel firma, bu avantajını kötüye kullanabilir.Tekel durumuna bir takım yasal sınırlamalar getirilmemesi durumunda, özelleştirme neticesi tüketicilerin hayat standardında düşüşle karşılanabilir.
Özelleştirme işletme, kaynaklarını en etkin biçimde kullanacak, fakat tüketici yararı da gözetilecektir. Çünkü özel sektörün varlık nedeni kardır.Dolayısıyla özelleştirilen bir firmanın, kar amacı taşımayan mal veya hizmet üretmesi düşünülemez.Onun için özeleştirme neticesi, kamunun KİTler aracılığı ile gerçekleştirdiği sosyal amaçlı kamu hizmeti yara almaktadır.Kamu hizmeti veren KİTler özeleştirildikten sonra ortaya çıkacak boşluk başka ekonomik önlemlerle yeniden düzenlenmelidir.
Bir başka sakınca ise, etkin olmayan üretim uygulamasına son verilmesi ile kaynakların serbest kalacağı ve bunun sanayi dışındaki vergi mükellefi ve tüketicileri olumsuz yönde etkileyeceğidir.Bu durumda üretici ve işgücü kesiminin güç durumda kalabileceği düşünülebilir.Fakat bu tür kuruluşlarda Pazar ekonomisine ayak uydurmak ve rekabet yapabilmek için bu tür uygulamanın kaçınılmaz olduğu ortadadır.
Özelleştiren işletmelerdeki fazla iş gücünün tazminatlarının ödenerek işten çıkarılmaları da problem doğurmaktadır. Öncelikle aşırı personelin ayni işletme içinde ek üretim yapmasına yönelik yeniden örgütlenmesi norm kadroları oluşturarak iş değerlendirmesi uygulaması ya da mülkiyete sahip olacak özel sektör yönteminin öteki işletmelere transferi yöntemlerinden biri uygulanabilir.
Özelleştirme sonucu ortaya çıkan işsizliğin giderilebilmesi için sektördeki sınırlamaların kaldırılması ve özellikle çok sayıda küçük işletmenin kurulmasının sağlanmasına imkan verilmesi ile yeni iş olanakları oluşturacağı ileri sürülmektedir.
KKTC'de Özelleştirme yasası neler içeriyor?
Yasada farklı özelleştirme yöntemleri yer alıyor.
Satış, kiralama veya işletme hakkının verilmesinin yanı sıra gelir ortaklığı modeli ya da çalışanlara devir de özelleştirme yöntemleri seçeneklerinden.
Yasa özelleştirme amacıyla yapılacak ihalelerde esas alınmak üzere, değer tespiti yapma görevini Başbakanlık Müsteşarı Başkanlığında, Ekonomi işleriyle görevli Bakanlığın Müsteşarı ve Maliye İşleriyle görevli Bakanlığın Müsteşarının katılımıyla oluşacak Değer Tespit Komisyonuna veriyor.
İhale usülleri ise, kapalı teklif, açık artırma, pazarlık ve Belirli İstekliler Arasında İhale Usulü şeklinde belirlenmiş.
Özelleştirme modellerine baktığımızda yasada farklı uygulamaların yer aldığını görmekteyiz. Örneğin Limanlar ve havaalanlarının özelleştirilmesinde işletme hakkı devri yönteminin uygulanması hükme bağlanmış.
Peki işyerleri özelleştirme kapsamına girecek çalışanların durumu ne olacak?
Yasa konuşulurken en çok tartışılan bu konuda kamu görevlileri yasasının 84üncü maddesi uygulanacak.
Kamu görevlileri yasasının 84üncü maddesi kadroları kaldırılan kamu görevlilerine ilişkin kurallar başlığını taşıyor.
Bu maddeye göre, kamu görevlilerinin kadroları kaldırılsa bile haklarında herhangi bir kayıp yaşanmıyor. Yani, emeklilik ve maaş hakları aynen devam edecek.
Kamu görevlileri yasası bu konuda ayrıca, kadroları kaldırılan kamu görevlilerinin bağlı bulunduğu kurumlarda veya başka kurumlarda eski sınıflarındaki derecelerine eşit bir göreve atanmalarını da zorunlu kılıyor.
Böylelikle özelleştirme kapsamında kadroları kaldırılacak olan kamu görevlileri bu madde kapsamına girecek ve devletin başka kurumlarında yine aynı haklarla görevlerine devam edecek.
Yasada bazı geçici maddeler de var.
Bunlardan birisi Kıbrıs Türk Hava Yolları eski çalışanları başlığında.
Bu maddeyle, özelleştirme uygulamaları sonucunda kamu iştirakleri dışında kalan şirket çalışanlarının işsiz kalacak olanlarının istihdamının sağlanmasına ilişkin kurallar kapsamına, mahkemece tasfiyesine karar verildiği tarihte Kıbrıs Türk Hava Yollarının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları dahilindeki şubelerinde Kıbrıs Türk Hava Yolları çalışanı statüsünde olan ve bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde talepte bulunanlar da dahil edildi.
Yani, eski Kıbrıs Türk Hava Yolları çalışanlarının tamamının devlette başka bir göreve atanmaları da yasal çerçeveye kavuşmuş oldu.
7 Nisan 2012 Cumartesi 16:19
Okunma: 2718
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Bu Kategorideki Diğer Haberler
- HABER BÜLTENİ'NDEKİ 60 NUMARALI "SEBZE MEYVE ANALİZLERİ YAPILMAYA BAŞLANDI" BAŞLIKLI HABERE EKTİR Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Nazım Çavuşoğlu, bugün Veteriner Dairesi Laboratuvarı'nda incelemelerde bulunduktan sonra açıklamalarda bulundu.
- BAKANLAR KURULU TAMAMLANDI
Bakanlar Kurulu bugünkü toplantısını tamamladı.
- KÜTÜPHANE HAFTASI ETKİNLİKLERİ
53. Kütüphane Haftası kapsamında, Lefkoşa'da Milli Kütüphane'nde "Okumak İnsanı Kanatlandırır" sloganıyla "Okuyalım Eğlenelim" şöleni düzenlenecek.
- KKTC HAVA SPORLARI FEDERASYONU MODEL UÇAK YARIŞMASI DÜZENLİYOR
KKTC Hava Sporları Federasyonu, 1-2 Nisan tarihleri arasında Mustafa Vehbi Koç Soarist Geçitkale Cup Model Uçak Yarışması düzenliyor.
- AYDIN ESNAF VE SANATKARLAR ODALARI BİRLİĞİ KKTC'Yİ ZİYARET ETTİ
Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası'nın (KTEZO) davetlisi olarak ülkeye gelen Aydın Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, eğitim ve istişare toplantılarına katıldı.
- KTEZO "ANKARA 2017 TRAVEL EXPO FUARI"NA KATILDI
Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası (KTEZO), Türkiye'de düzenlenen "Ankara 2017 Travel Expo Fuarı"na katıldı.
- SEBZE VE MEYVE ANALİZLERİ YAPILMAYA BAŞLANDI Sağlık Bakanı Faiz Sucuoğlu, Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Nazım Çavuşoğlu ile birlikte Veteriner Dairesi'ne ait Laboratuvarı ziyaret etti.
- 27 MART DÜNYA TİYATRO GÜNÜ
Yeniden Doğuş Partisi (YDP) 27 Mart Dünya Tiyatro Günü dolayısıyla Devlet Tiyatroları'nı ziyaret etti, sanatçılarla sohbet etti.
- BKP PİR SULTAN ABDAL DERNEĞİ'Nİ ZİYARET ETTİ
Birleşik Kıbrıs Partisi (BKP), Pir Sultan Abdal Derneği'ni ziyaret etti.
- ÖSYM BAŞKAN YARDIMCISI TOPRAK, UKÜ'YÜ ZİYARET ETTİ
Türkiye Cumhuriyeti Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Metin Toprak'ın Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi'ni (UKÜ) ziyaret ettiği bildirildi.
- TDP "YÜKSEKÖĞRETİM DEĞİŞİKLİK YASASI"NI ANAYASA MAHKEMESİ'NE GÖTÜRECEK
Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP), bugün Meclis'ten oy çokluğu ile geçen "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yükseköğretim Değişiklik Yasası"nı Anayasa Mahkemesi"ne götüreceğini açıkladı.
- BAKANLAR KURULU TOPLANDI
Bakanlar Kurulu bugün toplandı.
- BAŞBAKAN ÖZGÜRGÜN, ÜNLÜ SANATÇI AJDA PEKKAN'I KABUL ETTİ
Başbakan Hüseyin Özgürgün, nezaket ziyaretinde bulunan ünlü sanatçı Ajda Pekkan'ı kabul etti.
- 8.YAFA PORTAKAL ŞÖLENİ 1- 2 NİSAN TARİHLERİ ARASINDA LEFKE'DE YAPILIYOR
8. Yafa Portakal Şöleni, 1-2 Nisan tarihleri arasında Lefke'de yapılıyor.
- KTAMS'IN TAK'DAKİ EYLEMLERİ DEVAM EDİYOR
Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası (KTAMS), Türk Ajansı Kıbrıs'ta (TAK) derece terfileriyle ilgili yaşanan sıkıntılara çözüm üretilmemesi nedeniyle Rum Basın Özetleri Birimi'nde yarın tam gün grev yapacağını açıkladı.
- HAVA YARINDAN İTİBAREN YAĞMURLU KKTC'de havanın yarından itibaren hafta sonuna kadar yağmurlu olması bekleniyor.