Gut Hastalığı – Belirtileri – Tedavisi – Nasıl Geçer
Gut, ayırt edici özelliği tekrarlayan akut enflamatuvar artrit (kırmızı renkli, hassas, sıcak, eklem şişliği) olan bir tıbbi durumdur. En sık etkilenen bölge, ayak başparmağının tabanındaki tarak kemiği-parmak kemiği eklemidir (vakaların yaklaşık %50’si). Bununla birlikte kireçlenme, böbrek taşı veya ürat nefropati şeklinde de var olabilir. Gutun sebebi kanda ürik asit düzeyinin yükselmesidir. Ürik asit kristalleşir ve kristaller eklemlerde, tendonlarda ve çevre dokularda birikir.
Bu özgün kristallerin eklem sıvısında görülmesiyle klinik tanı doğrulanmış olur. Nonsteroidal antienflamatuvar ilaçlar (NSAİİ’ler), steroidler veya kolşisin ile yapılan tedaviler belirtileri iyileştirir. Akut atak geçtiğinde, hayat tarzındaki değişikliklerle ürik asit düzeyleri genelde düşer ve sık atak görülen kişilerde allopürinol veya probenesid uzun süreli koruma sağlar. Son on-onbeş yıldır gutun sıklığı artmıştır ve hayatlarının bir dönemindeBatıdaki popülasyonun yaklaşık %1-2’sini etkilemektedir. Bu artışın, popülasyondaki metabolik sendrom, daha uzun hayat süresi beklentisi ve beslenme düzenindeki değişiklikler gibi risk faktörlerinin artışına bağlı olduğu düşünülmektedir. Gut geçmişte “kralların hastalığı” veya “zengin hastalığı” olarak adlandırılmaktaydı.
Gut Hastalığının Belirtileri: Gut hastalığının en sık görülen belirtisi sağ ayak baş parmağında ortaya çıkan şişliktir. Hastalık daha sonra ilerleyerek eklemlerde ani ağrılara sebep olabilir. Topuklar, bilekler, ve parmaklarda da görülüp diğer eklemlerde de şişme, kızarıklık ve ağrılara sebep olabilir.
Gut Hastalığının Sebebi: Gut hastalığı genel olarak; pürin oranı yüksek besinlerin (Et, balık, alkol, baklagiller vs.) aşırı tüketimi sonucu ortaya çıkan bir hastalık olarak bilinir. Özellikle çok fazla et tüketenlerde görüldüğü için “Kral hastalığı” olarak isimlendirilmiştir. Gut hastalığının altında yatan en önemli neden hiperürisemidir. Bu durum beslenme düzeni, genetik yatkınlık veya ürik asit tuzları olan üratın yeterince atılmaması dahil birkaç nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Ürik asitin böbreklerden yeterince atılamaması vakaların yaklaşık %90’ında hiperüriseminin ana nedeni olmasına rağmen aşırı ürik asit üretimi %10’dan daha azında ana nedendir. Hiperürisemisi olan kişilerin yaklaşık %10’unda, hayatlarının bir döneminde gut gelişir. Bununla birlikte, hiperürisemi derecesine bağlı olarak risk değişiklik gösterir. Düzeyler 415 ve 530 μmol/l (7 ve 8.9 mg/dl) arasında olduğunda risk her yıl için %0,5 ve 535 μmol/l’den (9 mg/dl) daha yüksek düzeylere sahip kişilerde risk her yıl için %4,5’tir.
Gut Hastalığı Tedavisi: Tedavinin ilk amacı akut atakların hafifletilmesidir. Ürik asit düzeylerini düşürmek için kullanılan farklı ilaçlar tekrarlanan atakları önleyebilir. Günde birkaç kez 20-30 dakika boyunca uygulanan buz ağrıyı azaltır. Akut tedavi seçenekleri nonsteroidal antienflamatuvar ilaçlar (NSAİİ’ler), kolşisin ve steroid, hastalığın önlenmesine yönelik seçenekler allopurinol, febuksostat ve probenesiddir. Ürik asit düzeylerinin düşürülmesi hastalığı tedavi edebilir.
Not: Gut hastalığına yakalanan kişiler 1-4 hafta arasında yatağa mahkum olmaktadırlar. Gut hastalığı ortaya çıktıktan sonra, tedavi eden bir ilaç bulunmamaktadır. Bazı ilaçlar ürik asit seviyesini düşürüyor olsa da, önceden üretilen ürik asitlerin kristal şeklinde eklemlere depolanmasından dolayı oluşan ağrılara etki etmemektedir. Gut hastalığına yakalanan kişilerde ağrıları azaltmanın en etkili yolu; doktorunuzun vereceği iğneleri vurdurmak ve yine doktorunuzun tavsiye ettiği eklem ağrısını azaltan (Etol Fort gibi) ilaçları kullanmaktır. Ayrıca gut hastalığı için üretilen ilaçlar doktor tavsiyesi olmadan kesinlikle kullanılmamalıdır. Böbrek yetmezliğine kadar varan çok ciddi yan etkileri mevcuttur.