Elektrikle çalışacak uçaklar için ilk fikirler oluşmuş olsa da uçuşların başlaması için önümüzde epeyce yıl var. Bu esnada araştırmacılar ticari uçakları daha sürdürülebilir bir hâle getirmeye uğraşıyor ve bunu yapmanın en iyi yollarından biri tükettikleri yakıtı değişiklik yapmak. Oxford ve Cambridge Üniversitelerinden takımlar atmosfere karbondioksit (CO2) vermek yerine bu gazı yakalayıp yakıt olarak kullanma fikrini düşündü.
Pil teknolojisinde büyük atılımları gerektiren elektrikli uçaklar yapmak yerine bu yeni yaklaşımla dünyanın karbon izini kısa sürede düşürebilecek bir düşünce ortaya çıktı. Büyük ölçekte işe yaramasını becerebilirlerse elbet.
Laboratuvar ortamında araştırmacılar ucuz bir demirli katalizör kullanarak CO2 gazını direkt yakalayıp jet yakıtına dönüştürecek reaksiyonları başardı. Elde edilmiş yakıt miktarı fazlaca minik, fakat havadan fosil yakıtları yüksek hacimlerde alınabilirse ve yeterince büyük bir etkililik faktörü ile enerjiye dönüştürülebilirse ve yeniden salınabilirse, bir tayyare kuramsal olarak karbona nötral olarak uçabilir.
Normalde fosil yakıtları yandığında içerdikleri hidrokarbonlar karbondioksit ve suya dönüşür ve enerji verir. Bu yeni sistem, bahsettiğimiz organik süreci tersine çeviriyor.
Sisteme ısı ilâve ederek, mühendisler karbondioksidi hidrojenle birleştirmiş, sudan ayırmış ve bir jet motorunda kullanılabileceğini düşündükleri birkaç gram sıvı yakıt oluşturmuş oldular.
Bu etkisinde bırakan kimyasal tepkime için kullanılan katalizör demir, mangan ve potasyum içeriyor, bu elementler Dünyamızda oldukça bolca oranda var, öteki olasılıklara bakılırsa hazırlanması daha kolay ve ucuz. Katalizör ek olarak hidrojen ile kolaylıkla birleşebiliyor ve jet yakıtı hidrokarbonlarına yüksek seçimlilik gösteriyor.
Netice olarak ele birazcık yakıt, hem de bir tek fosil yakıtlarından elde edilebilecek petrokimyasal maddeler de geçiyor.
Yeni sistem ilk değil ve karbon emisyonlarını istenen bir yakıt biçimine dönüştüren son sistem olmayacak. Kanada’da, bilim adamları ormanın CO2 yakalamasına benzer şekilde CO2‘yi yakalayacak endüstriyel ve büyük bir kompleksi geliştiriyordu ve bu yolla hidrokarbon yakıtı oluşturmayı hedefliyorlardı.
Atmosferdeki CO2‘yi sıvı yakıta dönüştürmek mümkün ise de, azca bir miktardan daha çoğunu elde etmenin son aşama zor ve pahalı olduğu anlaşıldı. Yeni sistem umut veriyor, sadece ergonomik amaca hizmet edip etmeyeceği başka bir husus. Ölçeği çoğaltmak daima bir problem, sürprizler oluşabiliyor. Sadece uzun soluklu bir projede çevresel bir karbon ekonomisini benimsemek gerekiyor.
Bazı araştırmacılar ümitli, bazıları da havada uçma fikrini ütopik buluyor. Geçen yıl, Avrupa’lı bir şirket atmosferdeki CO2‘yi elde edip gelecekteki uçaklara yakıt olarak sunmak istediğini belirtmişti ve eleştirmenler her gün üretilen yakıt miktarının uçağı sadece beş dakika uçurabileceğini söylemişti.
İklim krizine bu kadarcık yakıt ilaç olması imkansız ve bazı çevreciler tek çıkar yolun daha azca uçuş yapmak bulunduğunu söylüyor. Çevresel karbon ekonomisi hemen hemen gerçekleştirilemedi ve iklim değişikliği krizi de patlamak suretiyle. Netice olarak bu umut veren teknolojiyi ne kadar süratli üst mertebelere çıkaracağımız mühim ve gerçek de şu, düşündüğümüz kadar süratli gerçekleşmeyebilir.
Mühendisler yeni sistemlerini karbon salınımı icra eden bildik unsurlara, mesela kömür yakan güç santrallerine bağlamak istiyor ve bu da elbet fosil yakıtın tüketilmesine devam etmeyi gerektiriyor. Ek olarak son aşama pahalı ve başarı göstermiş olsa bile iş dünyası için çekici görünmeyebilir.
Bitkisel kökenli, sürdürülebilir biyoyakıtlar da büyük oranda ekin alanına gereksinim duyuyor ve emisyonlarımızı aynı anda azaltamıyor.
Emek verme ekibi netice olarak şu şekilde diyor: “havacılık sektöründe net sıfır karbon emisyonlarına erişebileceğimiz bir vizyon oluşturabiliriz ve gelecekte küresel bir sıfır karbonlu havacılığa ulaşabiliriz”.
Hep birlikte göreceğiz.
Kaynak: Researchers Find a Way to Pull Carbon Out of The Air And Turn It Into Jet Fuel | Science Alert