Ebru sanatı, renkli boyaların hususi bir karışımını su yüzeyine damlatma ve şekillendirme kanalıyla oluşturulan desenlerin kağıt yada kumaşa aktarılması işlemidir. Bu sanatın yapımında kullanılan malzemeler, sanatçının özgürce hareket etmesine imkan tanır ve sonuçta değişik ve etkisinde bırakan desenler elde edilir.
♥ Selam İsmim Aysel , 26 Yaşındayım Sohbet etmek istiyorum Arayın Konuşalım. Her Türlü Sohbete Varım Tıkla Ara Beni.! ♥. 003225889363
Ebru Sanatı Nedir?
Ebru Sanatı, kağıt üstüne sulu boyaların damlatılması ve peşinden değişik teknikler kullanılarak desenler oluşturulmasıyla yapılan bir sanat çeşididir. Geleneksel olarak Türk sanatı olarak bilinse de, aslına bakarsak kökeni Orta Asya’ya kadar uzanmaktadır.
Ebru kelimesi, suyun üstüne damlatılan boyaların oluşturduğu desenlerin fırça veya kalemle yapılan yazıların görünümüne benzetilmesinden gelmektedir. Bu sanatta, renkli boyalar bir kapta su ile karıştırılır ve peşinden belirli bir düzlemde bulunan suya damlatılır. Ondan sonra, değişik teknikler kullanarak bu boyaların üzerinde hareket edilerek istenen desenler oluşturulur. Bu desenler, son olarak kağıt üstüne aktarılır.
Ebru Sanatı’nın en temel özelliklerinden biri, sanatçının suya hâkimiyeti ve hareketlerindeki kontrolüdür. Su, oldukca ince bir katman durumunda bulunmuş olduğu için, ebru sanatçısının hareketleri yalnızca boyayı şekillendirmekle kalmaz, bununla beraber kağıda aktarılacak desenin de belirleyicisidir. Bu yüzden, her ebru eseri örneksiz ve eşsizdir.
Ebru Sanatı Zamanı
Ebru Sanatı’nın kökenleri, Orta Asya’nın göçebe Türk kabileleri tarafınca 13. yüzyılda ortaya çıkarılmıştır. Geleneksel olarak, Türk kültürünün bir parçası olarak kabıl ediliyor olsa bile, aslına bakarsak Orta Asya ve İran’ın kesiştiği bölgeden dünya geneline yayılmıştır.
Ebru kelimesi, Türkçede “bulut” manasına gelmektedir. Bu sanatın başlangıcında, Orta Asya’da yerleşik Türk kabileleri, dini metinleri süslemek için kullanılan tezhib sanatının bir dalı olarak ebru sanatını kullanmışlardır. Ondan sonra, bu sanat Türkler tarafınca İran’a ve hemen sonra Osmanlı İmparatorluğu’na taşınmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ebru sanatı, kitap süsleme ve hat sanatıyla beraber kullanılmıştır. Sarayların ve varlıklı ailelerin gözdesi olan bu sanat, İstanbul’daki Topkapı Sarayı’nda hususi bir atölyede yapılmıştır. Ebru sanatı, 16. yüzyıldan başlayarak Osmanlı İmparatorluğu’nun resmi bir sanat dalı haline gelmiştir.
Ebru sanatının dünya genelinde yaygınlaşması ise 18. yüzyılda gerçekleşmiştir. İlk Başta Avrupa’ya İstanbul’a yapılan geziler esnasında tanıtılmış ve batılılar tarafınca büyük bir hayranlıkla karşılanmıştır. Batıda, sanatın adı “Turkish paper” (Türk kağıdı) olarak bilinirken, Japonya’da Suminagashi adı altında benzer bir teknikle kullanılmıştır.
Ebru Sanatı’nın Malzemeleri
Ebru sanatının en mühim malzemesi, boyaların kendisidir. Geleneksel olarak, toprak pigmentleri yada bitkisel boyalar kullanılmaktadır. Bu malzemeler naturel kaynaklardan elde edilir ve değişik tonlar, renkler ve yoğunluklar yaratmak için karıştırılır. Daha çağdaş bir yaklaşımda, bileşik boyalar da kullanılmaktadır. Bu boyalar, daha parlak ve canlı renkler yaratmak için pek çok değişik ton ve renkte mevcuttur.
Ebru sanatında, boyaların aynı zamanda, suyun yüzeyini hazırlamak için hususi bir çözelti kullanılır. Bu çözelti, geleneksel olarak sığır kılından yapılan ve toprak pigmentleri yada sakız katranı benzer biçimde öteki malzemelerle karıştırılan bir madde olan “kitre”dir. Kitre, suyun yüzeyinde hususi bir katman oluşturur ve boyaların suyun yüzeyinde tutunmasına destek sağlar.
Ebru sanatında kullanılan öteki malzemeler içinde, hususi bir fırça olan “mıhlama” ve değişik şekillerde kesilmiş tüyler yada kıl benzer biçimde malzemeler bulunur. Mıhlama, boyaları suyun yüzeyine damlatmak için kullanılan bir araçtır. Tüyler yada kıllar, değişik desenler yaratmak için boyaların yüzeyinde şekillerin oluşturulmasına destek sağlar.
Ebru Sanatı Nasıl Yapılır?
Ebru sanatı, suyun yüzeyine boyaların damlatılması ve bu boyaların hususi bir teknikle şekillendirilmesiyle oluşmuş bulunan bir sanat çeşididir. Ebru sanatının yapımı, uzun seneler süresince öğrenilen ve ustalık gerektiren bir teknik olarak kabul edilir. Aşağıda, temel adımları açıklayarak ebru sanatının nasıl yapılacağı hakkında daha çok informasyon edinebilirsiniz.
Hazırlık
İlk adım, ebru yapmak için lüzumlu olan malzemelerin hazırlanmasıdır. Boyaların karıştırılması, suyun hazırlanması, kitrenin hazırlanması ve öteki malzemelerin düzenlenmesi, ebru sanatının yapımının başarı göstermiş olması için oldukca {önemlidir}.
Suya kitre uygulama
Kitre, suyun yüzeyinde bir katman oluşturarak boyaların su yüzeyinde kalmasını sağlar. Kitre, bir fırça yardımıyla yüzeye uygulanır ve yayılır. Kitre uygulandıktan sonrasında, su yavaş bir şekilde hareket ettirilerek bir akıntı oluşturulur.
Boya hazırlama
Boyaların hazırlanması, sanatçının istediği renkleri ve tonları yaratmak için {önemlidir}. Geleneksel olarak, naturel kaynaklardan elde edilmiş pigmentler yada bitkisel boyalar kullanılır. Daha çağdaş bir yaklaşımda, bileşik boyalar da kullanılmaktadır. Boyaların suya damlatılmadan öncesinde, hususi bir karışımda hazırlanması gereklidir.
Boya damlatma
Boyalar, mıhlama adında olan hususi bir fırça yardımıyla suyun yüzeyine damlatılır. Boyalar, yüzeyde bulunan kitre tabakasının üstünde hareket eder ve suyun akışına nazaran şekillenir.
Desen oluşturma
Ebru sanatının en mühim adımı, boyaların su yüzeyinde istenilen şekillerde şekillendirilmesidir. Desenler, mıhlama, tüyler, kıllar yada öteki araçlar kullanılarak oluşturulur. Desen yaratmak, ebru sanatında ustalık gerektiren bir beceridir ve uzun seneler süresince öğrenilir.
Kağıt yada kumaşa aktarma
Ebru desenleri, kağıt yada kumaşa aktarılır. Sanatçı, hususi bir teknik kullanarak, desenleri su yüzeyinden hususi bir kağıt yada kumaşa aktarır. Bu işlem, ebru sanatının son aşamasıdır.
Ebru Sanatını Nerelerde Görebiliriz?
Ebru sanatı değişik amaçlarla değişik yerlerde kullanılmaktadır. Ebru denilen renk renk mermer damarlı granit hareli türlü türlü desenli yada çiçekli kağıtlar, eskiden cilt ve defterlerin iç kapaklarını süslemek, hattatların levhalarında fon olarak kullanılmak suretiyle yapılırdı. Günümüzde ise ebru sanatı çağdaş objelerle birleşerek insanların günlük yaşamda kullandıkları eşyaların üstüne de aktarılmaktadır.
Ebru Çeşitleri Nedir?
Ebru Sanatı’nın yapılışı son derece zahmet verici bir süreçtir ve sabır ve titizlik gerektirir. Geniş ve büyük bir kültüre ilişkin olan bu sanatın birtakım çeşitleri bulunmaktadır;
1. Battal Ebru/ Biçim-ı eski
Boyaları fırça ile tekneye atarak ve tarak, biz benzer biçimde malzemeler kullanılmadan yapılan ebru türüdür. Bu yöntemle yapılan battal ebrulara Biçim-ı eski (eski biçim) battal ebru denilmektedir. Somaki battal, neftli battal, serpmeli battal benzer biçimde değişik çeşitleri vardır.
2. Gel – Git Ebrusu
Atılan battal ebruya bir biz daldırılır ve tüm tekne, birbirine paralel hareketlerle aşağı yukarı yada sola sağa gezilir. Meydana gelen gelgit ebruya çizgileri dik olarak kesecek biçimde yeniden aynı gel git işlemi uygulanırsa buna da taramalı ebru denir. Taramalı ebru da bir gel git ebru türüdür.
3. Şal Ebrusu
Gelgit veya taramalı ebru yapıldıktan sonrasında bizle, daha düzensiz ve dairemsi hareketler yapılarak şal desenine benzeyen şal ebru elde edilir.
4. Bülbül Yuvası Ebrusu
Gittikçe küçülen damlalar biçiminde atılan battal ebru üstünde yapılır. Bizle dıştan içe doğru helezonlar çizilir. Çoğu zaman teknenin uzun kenarı süresince 5-6, kısa kenarı süresince 4-5 helezon yapılır. Gel-git ebru yada taraklı ebru üstünde de bülbül yuvası çalışılabilir.
5. Taraklı Ebru
Gelgit ebru yada taraklı ebru yapıldıktan sonrasında, son yapılan gelgite dik olarak tarağın ucu tekneye daldırılır ve durağan(durgun) bir süratle teknenin bir ucundan öteki ucuna doğru çekilir. Bu işlem tarak çıkartılmadan bir de tersi tarafa yapılırsa buna ters taraklı ebru denir. Taraklı ebru yapıldıktan sonrasında üstüne oldukca ince bir bizle gelgit ebru, şal ebru yada özgür hareketler yapılabilir.
6. Hafifçe Ebru – Ta’lik Ebrusu
Battal, taramalı ve taraklı ebrunun kıvamı daha sulu olan sıvı üstünde, normalden daha sulu ve ödlü boyalarla çalışılmasıyla yapılır. Hafifçe ebrulu kağıtlar üstüne hat ve teship emekleri yapılır ve yazı yazılır.
7. Neftli Battal Ebrusu
Battal ebrunun son olarak atılan rengi neftli bir boyadan seçilerek yapılır.
8. Hatip Ebrusu
Öncesinde zemin ebrusu yapılır, öd ayarı hatip ebrusuna nazaran yapılmış bir renk eşit aralıklarla damlatılır. İlk damlatılan renklerin ortasına ikinci, üçüncü ve istenirse daha çok sayıda renk damlatılır. Elde edilmiş iç içe halkalara biz ile biçim verilerek yürek, taraklı yürek, çark-ı felek, yonca benzer biçimde hatip desenleri yapılır
9. Çiçekli Ebru
Çiçek yapımında öncesinde damlatılan yeşil boyalardan sap ve gövdeler, hemen sonra da bu sap ve gövdelerin elverişli noktalarına bırakılan öteki renklerden çiçekler yapılır. Çiçek ve hatip yapımında kullanılan boyaların oldukca iyi terbiye edilmiş olması ve öteki ebru çeşitlerinde kullanılan boyalara nazaran daha koyu bir kıvama sahip olmaları gerekmektedir. Fakat böylelikle boya damlaları biçim vermek için bizle lastik benzer biçimde uzayarak çekilebilir ve arzu edilen yerde bırakılarak istenen motifler elde edilebilir.
10. Yazılı Ebru
Kağıdın üstüne öncesinde arap zamkı ile yazı yazılır, kuruduktan sonrasında kağıt ebru teknesine yatırılır ve zamklı kısımlar ebruyu kabul etmez, ve ebru tekneden yazılı olarak çıkar.
11. Kumlu ve Kılçıklı Ebru
Teknedeki sıvı kullana kullana kirlenerek öyleki bir kıvama gelir ki atılan boyalar istense de istenmese de kum benzer biçimde nokta nokta bir görüntü almaya adım atar. Yalnızca kumlu ebru yapımına battal ebru ile başlanmaz. Bir damlalıkla tekneye yakın mesafeden aynı nokta yada noktalara boya damlatılır. Boya yayılmaya adım atar. Kumlu ebru yapılırken noktalar daha da irileşip V şeklini almaya başlarsa buna da kılçıklı ebru denir. Boya olarak çoğu zaman lahor çividi tercih edilir.
Ebru sanatı yapmak için neler gereklidir?
Ebru sanatı yapmak için hususi boyalar, su, kitre, mıhlama adında olan bir fırça ve kağıt yada kumaş gereklidir.
Ebru sanatı yapmak zor mudur?
Ebru sanatı yapmak, ustalık gerektiren bir teknik olduğundan, öğrenmesi ve uygulaması zor olabilir. Fakat, sabırlı ve dikkatlice bir halde uygulandığında, her insanın öğrenebileceği bir sanat çeşididir.
Ebru sanatı hangi hedefler için kullanılır?
Ebru sanatı, dekoratif hedefler için kullanılabileceği benzer biçimde, geleneksel Türk kitapları, hat levhaları ve süsleme sanatı için de kullanılır.
Ebru sanatıyla ilgili hangi müzeleri ziyaret edebilirim?
İstanbul’da bulunan Türkiye Ebru Sanatı Müzesi, ebru sanatıyla ilgilenenlerin ziyaret edebileceği mühim bir müzedir. Bunun aynı zamanda, New York’ta bulunan Metropolitan Sanat Müzesi benzer biçimde pek çok müzede ebru sanatı eserleri sergilenmektedir.
Ebru sanatı yapmak için hususi bir eğitim almak gerekiyor mu?
Ebru sanatı yapmak için hususi bir eğitim almak lüzumlu değildir, fakat teknikleri ve ustalığı öğrenmek için atölyelere yada sanat okullarına dahil olmak yararlı olabilir. Ek olarak, web üstünden pek çok kaynak ve eğitim materyali de mevcuttur.