Değerli Müslümanlar:
Rabbimiz dünya hayatını ifade ederken:
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَٓا اِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌؕ وَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذٖينَ يَتَّقُونَؕ اَفَلَا تَعْقِلُونَ
Dünya hayatı bir oyun ve eğlenceden başka bir şey değildir. Muttaki olanlar için şüphesiz ki ahret yurdu daha hayırlıdır. Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız? [1]
Oyun ve eğlenceden ibaret sayılan bu hayatta bize verilenlerde bu dünyanın ziynetleridir. Biz Müslümanlara düşen ise o ziynetleri Allah yolunda kullanıp rızasına ulaşma hedefidir.
Bilmemiz gerekir ki! Bu hedefe yürürken atacağımız her adım imtihan olmanın birer vesilesi olacaktır.
Bu imtihan vesilelerinden biride ailelerimizdir.
Aile dediğimiz zaman eşimiz, çocuklarımız, ana babamız, kardeşlerimiz, dünürlerimiz bu ailenin birer parçalarıdır.
Ailede huzur ve mutluluk yakalamak ise ancak itidalli bir yol izlemekle mümkündür.
Aile olmak için kurduğumuz evlilikler Rabbimizin bize bir emri iken, bu birlikteliklerde yapacağımız hal ve hareketler Rabbimiz katında yerimizi belirleyecek ana unsurlardan da biridir.
Dünyanın ziyneti olan evlilik hayatını tecrübe edenler zaman zaman aile içerisinde bazı sıkıntılarla karşılaşırlar. Bu karşılaşılan sıkıntılarda çoğu zaman görürüz ki, Sıkıntıya sebep olan iki karakter olur. Bunlar gelin ve kaynanadır.
Bizim için yeri doldurulamaz bu iki güzelliği idare edebilen ise, hem bu dünyada mutlu olur, hem de ahrette Rabbinin mükâfatı ile huzuru yakalar.
Bunun yolu ise teşhisin doğru yapılması ile mümkündür.
Önce kadının yapısına bakmak gerekir.
Yaratışı itibari ile kadın hassas bir yapıya sahiptir.
Nitekim Allah Resulü s.a.v bunu şöyle ifade etmektedir:
Kadın bir kaburga kemiğinden, bir eğri kaburga kemiğinden yaratıldı, onu doğrultmaya kalkarsan kırarsın, kırılması da boşanmasıdır. [2]
Hadis-i şeriften de anlaşılacağı üzere erkek; karşısındaki eşinin veya annesinin hassas bir ruha sahip olduğunu ve çok çabuk kırılabileceğini göz önünde bulundurarak hareket etmesi gerekir.
Bununla beraber çatışmanın kökeninde ne var diye de iyi tahlil etmesi gereklidir.
Genel hatları ile araştırıldığında görülür ki, Her iki karakterde paylaşmak istemez. Neyi paylaşmak istemez?
Anne oğlunu, gelin kocasını başkasıyla paylaşmak istemez.
Anne şöyle düşünür: Ben bu çocuğu dokuz ay on gün karnımda taşıdım. O benim bir parçam, onu ben büyüttüm, öyleyse benim dediğim olmalı!
Gelin düşünür ki: Ben onun hayat arkadaşıyım, çocuklarının anasıyım, benimle yaşlanacak, öyleyse benim dediğim olmalı!
Bu durum karşısında erkek genelde iki taraf arasında kalmakta, ya yuvasını dağıtmakta, ya da annesini darıltmakla karşı karşıya kalmaktadır.
Peki! Çözüm ne?
Anne de, gelin de erkek tarafından önemsendiğini, daha çok kendinin sevildiğini ortaya koymak ister ve bunun sonucunda güç savaşı ortaya çıkar.
Böyle bir durumda erkek her iki tarafa da önemli olduğunu hissettirecek, ancak ikisinin yerinin farklı konumlarda olduğunu da ortaya koyacak.
Peki! İslam’a göre annenin ve eşin yeri nedir?
Allah Resulü s.a.v anneyi şöyle ifade eder:
Cennet annelerin ayakları altındadır. [3]
Rabbimiz onların bakımıyla ilgilenmemizi ve onların gönlünü hoş etmemizi bizlere şöyle ifade ediyor:
وَقَضٰى رَبُّكَ اَلَّا تَعْبُدُٓوا اِلَّٓا اِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَاناًؕ اِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ اَحَدُهُمَٓا اَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَٓا اُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلاً كَرٖيماً
Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi ve anne babanıza iyi davranmanızı emretti. Onlardan biri veya ikisi senin yanında yaşlanırsa onlara öf bile deme! Onları azarlama! İkisine de gönül alıcı güzel sözler söyle. [4]
Bu iki ifade de ki asıl görev erkeğindir. Gelin bunu Allah rızası için yaparsa kazanır, yapmadı diye ise sorumlu tutulamaz.
Ancak zaman zaman duyuyor ve görüyoruz ki, benim ile evlendiysen anama hizmet edeceksin diye baskı yapıp eşini annesine hizmet etmeye zorlayan kardeşlerimiz oluyor. Erkek eşini ana ve babasını bakmaya zorlayamaz çünkü eşin asıl görevi sizin ihtiyaçlarınızı karşılamak ve çocuklarınızı yetiştirmektir.
Buradan şu anlaşılmasın! Gelin kaynanasını ve kayınpederini bakmasına karşı çıkıyoruz. Gelin eğer gerçekten iman ehli ise onları bakmanın, kendi öz anne ve babasını bakmakla eşdeğer olduğunu bilir ve bu ecre ulaşmak için sabreder.
Bizim burada ifade ettiğimiz sorumluluk açısından olan hükümdür. Tabi ki gelin yapacağı hal ve hareketten sorumludur ve eşinin anne ve babasına karşı yapacağı kötü bir muameleden dolayı Rabbinin gazabı ile karşı karşıya kalacağını bilmesi gerekir.
Çünkü Allah Resulünün beyanı açıktır:
Akrabalarıyla ilişkiyi kesen cennete giremez. [5]
Akrabalarınıza güler yüzlülükle selam vermek bile olsa, iyilik yapınız hadisleri gereği unutmamak gerekir ki kayınvalide ve kayınpeder gelinin öz anne ve babası mesabesinde olduğundan en yakın akraba konumundadır.
Eşin asıl görevi diye ifade ettiğimiz hususları Allah Resulü s.a.v şöyle ifade ediyor:
Bir erkek karısını yatağına çağırır da karısı gelmez ve erkek ona dargın olarak gecelerse, melekler o kadına sabaha kadar lânet ederler. [6]
Kadının kocasına karşı başlıca görevleri olarak şunları sıralayabiliriz:
1. Kanaat: Çünkü kanaatkâr olmak kalp rahatlığının sebebidir. Bir kadın arsızlık ve açgözlülük ederek kocasını, kendisinden ve evinden soğutmaktan sakınmalıdır. Kanaat; kâfi gelecek miktar ile yetinmek, tamahkârlık etmemek demektir.
2. Kocaya itaat. Peygamberimiz (a.s.m.)
"Bir kadın kocası kendisinden memnun olarak ölürse cennete girer." [7] Buyurmuşlardır.
3. Temiz olma: Kocanın göreceği yerlere itina ile dikkat etmek ve temizlemek. Daima güzel kokular sürünerek kocasına karşı giyimi ve alımı ile gönlünü hoş etmek.
4. İhtiyaçların karşılanması: Kocanın yemek yiyeceği vakte dikkat etmek, uyku saatini geçirmeme. Kocanın âdeti nasılsa o zamanlarda yemek ve yatağını hazırlamak
5. Malın korunması: Kocanın mal ve eşyasını korumak, çünkü mal ve eşyayı korumak iş bilmekten geçer.
6. Akrabaya saygı: Kocanın akrabasına ve yakınlarına hürmet etmek. Çünkü kadının kocanın akrabasına ve yakınlarına hürmet etmesi, güzel idare ve tedbirden ileri gelmektedir.
7. Sır saklanması: Kadın kocasından edindiği sırrını hiç kimseye duyurmaması. Eğer duyuracak olursa kocasının itimadını kaybeder. Kadında ondan emin olamaz.
8. Saygı ve hürmet: Kocanın emrini yerine getirmek. Ona karşı çıkmama ve asi olmamak. Eğer ona karşı gelecek olunursa onu kendine kinlendirip düşman yapma ihtimali yüksektir.
Peki! Eş ile annemiz arasındaki dengeyi nasıl sağlayacağız?
1.Eşinizi ve Annenizi kesinlikle birbirleriyle kıyaslamayın
2.Her ikisinde değer verdiğinizi hissettirin
3.Size yaşadıkları sıkıntıları aktardıklarında hakem olmak yerine, hakkaniyetli bir tavırla onları dinlemek.
4.Sorun yaşayan ister annemiz olsun, isterse eşimiz, anlaşılmaya ihtiyaçları olduğunu unutmamalıyız. Haklı olduklarını düşünmüyorsanız bile önce anladığınızı hissettirmeli ve akabinde fikrimizi taraf tutmaksızın dile getirmeliyiz.
5.Yaşanan olumsuzlukların çocuklara etkisini unutmamalıyız.
Burada bu görevler kocaya düştüğü kadar, babamıza da düşmektedir. Çünkü babamız eşimizin kayınvalidesi iken, annemizin kocasıdır. Annemizi ikna etme açısından en büyük sorumluluklardan biride ondadır ve bu sorumluluğu yerine getirirken adaletli davranması ailenin bir arada kalması için en önemli etkenlerden biridir.
Tarafların arasını bulmak ve aile kurumuna zarar vermemek için Rabbimizin şu emrini uygulamak gerekir:
وَاِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ اَهْلِهٖ وَحَكَماً مِنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ يُرٖيدَٓا اِصْلَاحاً يُوَفِّقِ اللّٰهُ بَيْنَهُمَاؕ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٖيماً خَبٖيراً
Eğer karı kocanın aralarının açılmasından korkarsanız, erkeğin ailesinden bir hakem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Düzeltmek isterlerse Allah aralarını bulur; şüphesiz Allah her şeyi bilen, her şeyden haberdar olandır. [8]
Rabbim bizlere her hususta istişare etmeyi emrediyor. Eğer ki bizler aile içinde olan sıkıntıları istişare edersek bunun bereketini görürüz. Çünkü bizler insanız ve insanlar konuşa konuşa anlaşır.
Rabbim hepimize mutlu ve mesut aileler nasip eylesin!
Rabbim bizleri iki güzel insan arasında kalmaktan muhafaza eylesin!
[1] En-am 32
[2] Müslim, Reda 64; Nesai, Nikah 15; Ahmed b. Hanbel, II/168
[3] Nesâî, Cihad, 6
[4] İsra 23
[5] Buhârî, Edeb, 11
[6] Buhârî, Bed’u’l-halk 7; Müslim, Nikâh 122. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Nikâh 40
[7] İbn Mace, Nikah, 4
[8] Nisa 35