Kasiyersiz alışveriş, günümüzde hayatımızı kolaylaştırmaya yönelik yapılmış en pratik teknolojik gelişmelerden birisi olma yolunda ilerliyor. Her ne kadar Covid-19 sebebiyle son yıllarda evlere market siparişi artış gösterse de kasiyersiz alışveriş gelecekteki market yapısının nasıl olacağı ile ilgili bizlere fikirler vermekte.
Amazon, 16 Haziran 2017 yılında ABD’nin en büyük süpermarket zinciri olan Whole Foods’u 13 milyon dolara satın aldı ve ardından kasiyersiz alışveriş uygulamasını kendi bünyesinde amazon go adı altında başlattı.
Mağazada ki müşterileri raflarda ve mağazada bulunan kameraların takip ettiği, kasa ve kasiyerlerin olmadığı, faturaların ve ödenecek tutarın uygulama üzerinden sağlandığı ilk kasiyersiz süpermarket 2018 yılında Seattle’da açıldı. Müşteriler mağazaya giriş yapmadan önce telefonlarında yüklü olan uygulamayı girişte bulunan sisteme okutuyor daha sonra satın almak istedikleri ürünü alışveriş sepetlerine doldurmaları ya da ellerinde taşımları yeterli.
Raflarda bulunan sensörler ve çevrede bulunan kameralar sayesinde seçilen ürünler görüntü işleme, yapay zeka ile tespit ediliyor ve uygulamanın sepetine ekleniyor. Aldıkları ürünü rafa geri koyduklarında ise otomatik olarak uygulamadaki alışveriş sepetinden ürün siliniyor. Alışveriş tamamlandıktan sonra kasaya gidip faturalandırma ve ödeme işlemini beklemeye gerek kalmadan mağazadan ayrılıyor. Ödeme kısmını ise uygulama üzerinden tanımlı kredi kartlarına faturalandırıp online ödeme işlemiyle tamamlayabiliyorlar.
İçindekiler
Dünyanın En Büyük Kasiyersiz Marketi
Dünyanın en büyük kasiyersiz marketi Çin’in en gelişmiş kentlerinden Şanghay’da açıldı. AiFi isimli teknoloji şirketinin öncülüğünde oluşturulan bu kasiyersiz markette müşterilerin kolaylıkla alışveriş yapabilmesi ve kasalara ihtiyaç duymadan mağazadan çıkabilmesi için 200 adet kamera bulunmaktadır.
Mağazanın yaklaşık 370 metre kare olduğu söyleniyor. 2019 yılından bu yana insan hayatını tehdit eden COVİD-19 salgınını da göz önünde bulunduracak olursak, mağazanın kasa ve kasiyersiz olması ile birlikte büyük olması da sosyal mesafenin korunması açısından çok önemli olabileceği düşünülmektedir. Aynı zamanda işlemlerin telefon üzerinden yapılması kasalar önünde kuyrukların oluşmasını engellemektedir.
Bu mağazada da müşterilerin aldığı ürünler, mağazaya yerleştirilen kameralar sayesinde direkt uygulama sepetine ekleniyor ardından alışverişin sonundaki toplam tutar online olarak uygulama üzerinden mobil bankacılık yöntemi ile ödenebiliyor. Bu mağazaya öncülük eden AiFi isimli şirket bir çok ünlü mağaza ile bu alanda anlaşmalar sağlamaktadır.
Żabka, Choice, Albert Heijn gibi ünü market şirketleri bazı bölgelerde kasiyersiz marketlerini AiFi firmasının elinde bulundurduğu teknolojiden faydalanarak müşterilerine sunmuştur.
İsveç’te Kasiyersiz Mini-Konteyner Bakkallar
Dünyanın her yerinde olduğu gibi COVİD-19 salgınından dolayı İsveç’te ekonomik açıdan sarsıldı ve bu nedenle kırsal kesimlerde bulunan bazı süpermarketler hayatlarına devam edemez oldu. İsveç’in kırsal kesimlerinde yaşayan insanlar pandemi döneminde marketler iş yapamaz hale geldiği için oldukça zor bir süreç geçirmek zorunda kaldı.
Bu sebepten dolayı kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşlar için 2020 yılında kasiyersiz mini-konteyner bakkallar projesi Stockholm’e 80 kilometre mesafede olan Veckholm köyünde hayata geçirildi ve artık bu bölgelerde yaşayan insanların ihtiyaçlarını karşılayabilmek için yüzlerce kilometre gitmelerine gerek kalmadı. Kasiyersiz otomat sistemlerine benzer şekilde çalışan bu konteynerlar yapay zeka teknolojisini tam olarak içerisinde barındırmasa da gelecekte kullanımı yaygınlaşabilecek uygulardan bi tanesidir.
Türkiye’de Açılan İlk Akıllı Mağaza
Giyim-Tekstil Markası Defacto’nun öncülüğünde açılan bir mağaza, Türkiye’de açılan ilk akıllı mağazası olarak kayıtlara geçti. İstanbul Akasya’da hayata geçirilen bu proje oldukça merakla karşılandı. Mağazada sanal gerçeklik gözlükleri, akıllı aynalar ve robot satış danışmanları eşliğinde alışveriş yapma deneyimi sağlanıyor.
Akıllı mağazada alışveriş yapmak isteyen müşterilere robot satış danışmanları yardımcı olacak ve sistemi nasıl kuracakları, ürünleri nasıl inceleyecekleri konusunda yön gösterecek. Sonrasında müşteriler denemek istedikleri ürünleri sanal gerçeklik gözlükleri sayesinde kısa süre içerisinde beden ve renk seçimini yaparak kendi üzerlerinde görebilecek.
Ürünleri deneme ve seçme aşaması tamamlandıktan sonra ödeme işlemi için kiosk ya da check-out’lardan otomatik ödeme işlemi ile tamamlayabilecekler. Satın aldıkları ürünleri bir başka DeFacto mağazasından veya hiçbir kargo ücreti ödemeden istedikleri adresi belirterek bir gün içerisinde teslim alabilecekler.
Kasasız ve kasiyersiz süpermarketler henüz Türkiye’de gündeme gelmedi. Bunun yanı sıra, ilk kez 2009 yılının Ocak ayında Migros mağazalarında Jet Kasa uygulaması başlatılmıştı. Müşteriler kasada sıra beklemek yerine alışveriş sepetlerinde bulunan ürünleri Jet Kasa’dan hızlı bir şekilde geçirerek alışverişlerini tamamlayabilmektedirler.
Bu uygulamanın ardından Carrefour ve Makro center gibi ülkemizde yüksek pazar payına sahip süpermarket firmaları bazı mağazaların otomatik kasalar ekledi. Bu sayede kasada oluşabilecek uzun sıraları ve zaman kaybını önleme fırsatı yaratıldı. Jet Kasa sisteminin oldukça güvenilir ve kolay olmasıyla birlikte yine de desteğe ihtiyaç duyan müşterileri de düşünerek Jet Kasa Destek Elemanları gün boyu Jet Kasa bölgesinde durmaktadır. Hala bu firmalarda kasiyer olarak mesleğine devam eden çalışanlar bulunmaktadır. Hem otomatik kasalar hem de kasiyerlerle birlikte hibrit bir sistem kurulmuştur.
Henüz ülkemizde Amazon Go ve Żabka gibi sadece yapay zeka ve kameralar ile kontrol edilen bir market bulunmamaktadır. Amazon bu sistemde çalışan marketlerinin sayısını her geçen gün arttırmaktadır. 2018 Yılı itibariyle artık ülkemizde de hizmet veren Amazon belki ilerleyen yıllarda Amazon Go kasiyersiz market hizmetini ülkemizde açabilir.
Getir, Banabi , Hepsiexpress gibi doğrudan evlere sipariş getiren market uygulamalarının yanında getirme ücreti ve bazı durumlarda marketlere göre yüksek fiyatlar oluşabilmektedir. Covid-19 salgını sebebiyle her iki türlü uygulama da gelecekte daha fazla önem kazanmış olsa da çeşitlilik ve ucuz alışveriş için Amazon Go gibi kasiyersiz alışveriş sistemleri gelecekte standart market düzenini değiştirmesi olasıdır.