|Aktif Ziyaretçi||5|
|Bugün Toplam||253|
|Toplam Ziyaret||1559302|
Halil Atılgan
email@example.com
ONU AZRAİL APARDI…
24/04/2020
Yallah şoför yallah apar beni / Kerkük’e tez yetir beni.
Bir zamanlar taş plaklar vardı. 1880’li yıllarda başlayan yolculuğunu 1948 yılına kadar sürdürdü. Çabuk kırılması, çalınan ezgilerin 2,5 dakikaya sığdırılması mecburiyetine rağmen varlığını korudu. 1948 yılından sonra 45’liklerin ve uzunçalarların çıkmasıyla taş plakların saltanatı da sona erdi. Taş plak saltanatının sona ermesiyle gramofonlar da yerini pikaplara bıraktı. Ülkemizde 45’lik plaklar plak piyasasının en şaşalı dönemini yaşadı. Taş plaklardaki 2,5 dakikalık zaman sınırlaması da 45’liklerin devreye girmesiyle tarihe karıştı. Plaklar en çok 1950 ve 1960’lı yıllarda döndü. Plak piyasası o yıllarda zirveye ulaştı. En parlak dönemini yaşıyordu ki kasetler devreye girdi. Kasetler plak piyasasını allak bullak etti. Böylece plaklar ve pikaplar da kasetlerin ortaya çıkmasıyla ömrünü tamamladı. Zaman içinde plak yerini kasete bırakırken, kasetler de yerini CD ve VCD vb ye bıraktı. 1940’lı yıllar içinde doğan nesil, yani bizim kuşak, plak piyasasının en şaşalı döneminin tüm özelliklerini ve güzelliklerini yaşadı. Yazlık sinemalarda, bahçelerde, parklarda, dolmuşlarda, piknik yerlerinde plakların dönüşüne bizzat şahit oldu. Onlar dönmekten, insanlar dinlemekten bıkmadı. Plaklar döndü ha döndü. Ağlatan, güldüren, oynatan plaklar kasetin çıkmasıyla görevini tamamlayarak kendi kabuğuna çekildi. Ben ve benim yaşımdakiler plak ve yazlık sinema dönemini yüreklerinde hissettiler. Onun için de o yılların tüm özelliklerini plakları ve plaktaki besteleriyle ünlenen sanatçıların hepsini tanıdı. 50’li 60’lı yılların ünlülerinden Cahit Seyhanlı Veremli kız. / Adnan Varveren: Abidik gubidik tivist. / Yıldız Tezcan, Aşkın gözyaşları. / Ayfer Başıbüyük, Artık arama beni. / Ali Ercan, Adaletin bumu dünya. / Sevim Tanürek, Kader Böyle imiş ne söylesem boş. / Malatyalı Fahri, Ezo gelin adlı plağıyla, Abdurahman Kızılay da: Yallah Şoför yallah apar beni / Aynaya baktım saç beyaz olmuş ve Esmerim güzel esmer besteleriyle plak piyasasını kasıp kavurdu. Saydığımız isimler o dönemde plakları en çok satılan sanatçılardı. Çok ünlenmişlerdi. İşte o ünlülerden biri de Abdurrahman Kızılay’dı.
Biz şimdi bugünü bırakıp plakların en çok döndürüldüğü 50’li 60’lı yıllara kadar gidelim. Plak piyasasına ünlü eserler veren, yeni yakında kaybettiğimiz zamanımızın ustalarından Abdurrahman Kızılay’la tanıştıralım sizi. Abdurrahman Kızılay aslen Kerküklü. 01. 07. 1940 tarihinde Kerkük’te dünyaya geldi. Asıl adı Abdurrahman Ömer İbrahim. Türkiye’ye müzik tahsili yapmak için gelen, fakat aradığını bulamayan, buna rağmen Türkiye’de kalmayı tercih eden bir halk müziği sevdalısı. Yüreğindeki besteleri, dilindeki türküleri Anadolu insanıyla paylaşan, dağarcığındaki türkülerle Kerkük türkülerinin atası olan, Kerkük’ü ve türkülerini Türkiye’ye tanıtan bir gönül ehli. O yıllarda yaptığı (1960’lı yıllar) Aynaya baktım saç beyaz olmuş / Yallah şoför yallah Apar beni / Esmerim güzel esmer besteleri ünlü sanatkârların sesiyle plak kayıtlarına geçiren kişi. Plak çalınan her yerde, pikap olan her arabada, her bahçede eserlerini pikaplarda döndürerek varlığını ispat eden kişi. Dönen plaklar vasıtasıyla sesini Anadolu’ya dalga dala duyuran, 1974 yılında Türk vatandaşlığına kabul edilen kişi. İşte o Abdurrahman Kızılay. Bu isim türküleriyle besteleriyle geçmişten günümüze varlığını korudu. Aynaya baktım saç beyaz olmuş bestesi plak piyasasının kahramanı olan Abdurrahman Kızılay’ın ününe ün kattı. Bu bestesi, plak piyasasının işlevini kasete devretmesiyle birlikte kendi kabuğuna çekildi. Ama Yallah şoför yallah apar beni İbrahim Tatlıses’in geçtiğimiz yıllarda okumasıyla plak piyasasındaki ihtişamını yeniden yaşama fırsatı buldu. Tatlıses’in yorumuyla müzik piyasasına kendini kabul ettirdi. Yıllardan sonra tüm şoförlerin diline düştü. Yenileri de eskileri de Yallah şoför yallah apar beni / Kerkük’e tez yetir beni bestesinin sözüyle müziğiyle tanıştı. Bunlar Abdurrahman Kızılay’ın plak piyasasına düşen bestelerinden en ünlü olanlarıydı. Birde onun anonim halk müziği repertuvarına düşen türküleri vardı. Altın hızma mülayim / Seni Hak’tan dileyim dizeleriyle başlayan türküsü halk müziği klâsikleri arasına girdi. Esas Abdurrahman Kızılay’ın halk müziği bahçesine ektiği en güzel çiçeklerden biri de hoyratlar oldu. Kısaca Kerkük’ten getirdiği tüm güzellikleri Anadolu’nun halk müziği bahçesine ekti. Besledi büyüttü. Yetiştirdi. Okuduğu hoyratlar, halk müziğine kazandırdığı türküler, yaptığı besteler kulaklarda her gün yankılandı. Anadolu Kızılay’ı bu özellikleriyle tanıdı. Ben de bu Kerkük türkülerinin atası olan Abdurrahman Kızılay’ı
müşterek dostumuz Mehmet Özbek[1] vasıtasıyla tanıdım. Beraber saz çaldık, türkü söyledik, duygularımız çiğ taneleri gibi birlikte gözlerimize düştü. Aynı safta halk müziğinin mücadelesini verdik. Müziğimizin birini beş yapmak için çeşitli programlarda beraber olduk. Aynı karavanaya kaşık salladık. Aynı duyguları paylaştık. Suyumuz aynı tarlaya aktı. Sn. Mehmet Özbek’ín Gölbaşı’ndaki evinin temeli atılırken (1994 yılı) ailece tanışma fırsatı bulduk. Mehmet Özbek evin temeline kan akıttı. Kuranı Abdurrahman Kızılay okudu. Ben onun kuran okumasına ilk defa şahit oldum. Kıraati çok güzeldi. O gün merhumun bir özelliğini daha tanıma fırsatını bulmuştum. Sonradan öğrendim merhum önce kuran okumuş, müezzinlik yapmış sonra türkü okumaya başlamış. Abdurrahman Kızılay’la nezaket ölçüleri içerisinde dostluğumuz ölünceye kadar devam etti. Yaptığım tüm radyo ve TV programlarına konuk ettim. O programlardan biri de kendisine ayırdığım belgesel program oldu. Kısaca Anadolu Kerkük’ü, Kerkük’ün türkülerini, hoyratlarını onunla tanıdı. Abdurrahman Kızılay olmasaydı Kerkük Anadolu’da bu kadar ünlenemezdi. Kerkük’ün Anadolu’da ünlenmesinde Abdurrahman Kızılay’ın ve türkülerinin önemli bir payı oldu. Ünlendirdiği türküler de karlı dağları aşarak bizlere ulaştı.
O Kerkük türkülerinin atasıydı. Kerkük türküleri onunla nağmeleşti TRT radyolarında hoyratlar onun sesiyle hayat buldu. Onun okuduğu türkülerle doldu doldu boşaldı. Kırmızı gül, Süseni mahmur, Damımız ardı çöle, Kalenin dibinde taş ben olaydım, Ay havar değirmancı, Altın hızma mülayim ve Yallah şoför türküleri onun sayesinde inletti ortalığı. Halk müziği bahçesinde bülbül öttü gül açtı. Adı geçen türkülerin hepsi de Anadolu’ya sesini duyurdu. Yağmur oldu yağdı ülkem insanın üstüne. Kısaca Kerkük’ü, Kerkük’ün türkülerini biz Abdurrahman Kızılay’dan öğrendik. Mazan, Muçıla, Beşiri, Muhalif, Yolcu ve Matarı Hoyratları yüreğimize doldu doldu boşaldı.
O hep; Yallah şoför yallah apar beni (Götür beni) / Kerkük’e tez yetir beni diyerek Kerkük’e olan özlemini dile getirir, yüreğinde yumak yumak özlemleriyle Kerkük’e ulaşmak isterdi. Her zamanki gibi bu seferde Yallah şoför türküsünü söyledi. “Kerkük’e tez yetir beni” dedi. Ama maalesef dileği kabul görmedi. Şoför aparmadan, Kerkük’e tez yetiştiremeden, Azrail apardı onu. 01. 07. 1940 yılında başlayan ömür yolu 12 Aralık 2010 tarihinde tükendi. Kara toprak onu da telli duvaklı bağrına bastı. Her ne kadar kara toprak onu bağrına bassa da, o insanlık var oldukça türkülerle sonsuza kadar yaşayacaktır. Ona Tanrıdan rahmet diliyor, minnetle yâd ediyor, 2004 yılında adına yaptığım belgesel programı yayımlayarak ruhunu şad etmek istiyorum.
Evet, sevgili Kızılay… Vefat etmeden önce severek söylediğimiz bir özdeyişimiz vardı. “Demir tava geldi kömür bitti / Akıl başa geldi ömür bitti.” Aynen öyle
olmadı mı sevgili dost…
TRT
TÜRKİYE’NİN SESİ RADYOSU
Tarih: : 07 / 04 / 2004
Süre : 2 Saat
Programın adı : Dilde Telde Anadolu / Canlı
Program yapımcıları : H. ATILGAN / Oytun Şahin / Şebnem Kılıç
Konu : Halk Müziğine Gönül Verenler
Konuk : Abdurrahman Kızılay
TAKDİM VE SANATÇILARIN TANITIMI
Program Solistleri : Semra ALGÜL TRT Ankara Radyosu THM Sanatçısı
: Hakan ÜNAL TRT Ankara Radyosu THM Sanatçısı
Saz Sanatçıları : Mustafa Acar
Ahmet Ulus
Selçuk Kızılateş
Veysel Ataş
Cem Gençtürk
Erdal Göçbak
Cengiz Şengül
Volkan Yaprak
H. Atılgan: Merhaba değerli dinleyenler. Bir canlı yayında yeniden sizlerle birlikte olmanın mutluluğunu yaşıyor, yapımcı arkadaşlarımız ve ben Halil Atılgan hepimiz hepinize sevgi ve selamlarımızı gönderiyoruz. Değerli dinleyenler bu Dilde Telde Anadolu programının canlı yayınını Kerkük türkülerinin ustası, atası olan Abdurrahman Kızılay’a ayırdık. Programımızın Halk Müziğine Gönül verenler bölümünde onun hayatını belgeselleştirecek, türkülerinden örnekler sunacağız. Değerli konuklarımız hepiniz hoş geldiniz. Sevgili Abdurrahman Kızılay size de hoş geldiniz diyor, birlikte böyle bir program yapmaktan mutluluk duyuyor ve Abdurrahman Kızılay kimdir diye soruyorum.
Kerkük’te.
H. ATILGAN: Peki postacı nasıl buluyor adresi?
H. ATILGAN: Ne zaman doğdunuz?
Gençlik yılları.
Babamın
adı Ömer’dir.
H.
ATILGAN:
Soyadınız nereden gelir?
A.
Kızılay: Orada
soyadı kanunu yok, Kerkük’teki Kızılay Derneğine çok emeğim geçti. Onlar için
çok geceler yaptım. Meşhur edebiyatçı Ata Terzibaşı, 1958’de buraya
geldiğimizde o soyadını aldık. Buraya ilk türküyü verdiğimde, merhum Nida
Tüfekçi ve Neriman Tüfekçi radyodaydı. O zaman radyoda program yapınca,
Abdurrahman Ömer Kızılay olarak zikredildim. Ailem orada Kızılay olarak değil,
Ömer olarak bilinir.
H. ATILGAN: Abdurrahman Kızılay, Kerkük türkülerini Türkiye’ye tanıtan, Kerkük’ün Türkiye’de tanınmasını sağlayan, hoyratların ilk defa türkü olarak okunmasını sağlayan kişidir. O, zaman zaman plaklara da türküler okumuştur. Plakları Pakistan’da basılmıştır. Türkiye’ye geldikten sonra türkü formunda besteler de yapmıştır. Peki, babanız ne iş yapıyordu?
A.
Kızılay: Babam
serbest meslek sahibiydi. Rahmetli oldu.
H. ATILGAN: Peki kaç kardeşsiniz?
A. Kızılay: İki kız, iki erkek kardeşiz. Annemin adı Emine’dir. İki tane kız kardeşim ve ben kaldık. Hepsi benden küçüktür.
Belgesel de
Kerkük türkülerini seslendirirken.
H. ATILGAN: Kaç yıldır Türkiye’desiniz.
A. Kızılay: 1958 yılında turist olarak geldim, 1960 yılında tahsile başladım. İlk
ve ortaokulu Kerkük’te bitirdim. Yine Musalla Mahallesinde, Musalla İlkokulu ve Ortaokuluna gittim.
A. Kızılay: Okula biraz geç başladım. Ellilerde falan ancak okula başladım. 1957’de ilkokulu bitirdim. 1959’da da lise bitti.
H. ATILGAN: Okul hayatınızda babanıza yardım ettiniz mi?
Abdurrahman Kızılay Kerküklüler gecesinde.
A. Kızılay: Abdülvahit Küzecioğlu benden önce 1956 yılında gelmiş. Ben Abdülvahit Beyle bundan önce tanıştım. Bir musiki meclisinde tanıştık. 1956’da buraya geldi ve ilk türküsünü “Evlerinin önü yonca”yı okudu. Onun yanında da birkaç türkü daha okudu. 1958’de birlikte Türkiye’ye gelmeyi teklif etti.
Abdurrahman Kızılay sahnede Kerkük türkülerini seslendirirken.
H. ATILGAN: Türkiye’ye geliş tarihinizi tam olarak biliyor musunuz?
H. ATILGAN: Askerlik yaptınız mı?
Halil Atılgan, Semra Algül, Abdurrahman Kızılay,
Hakan Ünal belgesel de birlikte türkü okurlarken.
A. Kızılay: Askerlik yapmadım. Bu arada konservatuvara kaydoldum. Yaşım ilerlediği için sadece kontrbas bölümü kalmıştı. Şan bölümü de vardı, ama arkadaşlarım kontrbas bölümüne girmemi söyledi. Bu arada iki sene Fahri Kopuz’dan Türk Sanat Müziği dersi aldım. Konservatuvara 1960 yılının Ekiminde girdim.
H. ATILGAN: Türkü okuttular mı peki?
TRT yönetiminde rahmetli Ferit Ruşen Kam vardı. Beni birkaç defa dinledi. Ona birkaç hoyrat okumuş idim. Ferit Bey, “İlk defa böyle bir şey duyuyorum, müthiş bir şey” demişti.
Abdurrahman Kızılay, Halil Atılgan, Semra Algül, Hakan Ünal.
. Kızılay 1966’nın sonunda Kerkük’e gidip yedi-sekiz ay kaldık. Zaten notayı öğrendikten sonra okula devam etmedim. 1967’de geri döndüm. Burada yabancı büyükelçilikte görev aldım. Önce Libya Büyükelçiliğinde, sonra 80’lerde Suudi Arabistan Büyükelçiliğinde göreve başladım. 22 yıldır Ticaret Ataşesi Yardımcılığı yapıyorum.
Halil Atılgan, Semra Algül, Abdurrahman Kızılay,
Hakan Ünal birlikte türkü okurlarken.
gittiniz mi?
A. Kızılay: 35 yıl boyunca Kerkük’ü görmedim. Geçen sene Türkmen Kurultayı oldu. O zaman gittik, Mehmet Özbek’le birlikte. Çok değişmiş tabi ki, harabeye dönmüş açıkçası.
Abdurrahman Kızılay canlı yayında kendini anlatıyor.
Kerkük’ü verem etti / Yâd basa basa.
Abdurrahman Kızılay, Nuray Hafiftaş ve Mehmet Özbek.
H. ATILGAN: Şöyle söyleyebilir miyiz: Türkiye’de Kerkük Abdurrahman Kızılay ve Abdülvahit Küzecioğlu sayesinde tanınmıştır.
A.
Kızılay:
Abdülvahit Küzecioğlu, 1954 yılında Londra’ya gitmiş ve orada iki türkü
okumuştur. Başlangıç o sayılır. Ben de Avrupa’ya gittim. Ayrıca Santa Barbara,
Sacramento, Los Angeles üniversitelerine davet edildim ve oralarda hoyrat
okudum. Bu beni çok mutlu etti. Orada çıktım, Amerikalılara Kerkük’ü anlattım.
Vardığımda her şey hazırlanmış. Okuyacağım bütün türküler tercüme edilmiş.
Melodiyi dinledikleri gibi, sözün manasını da anlıyorlar. Hollanda da aynı
zamanda bir vakıf davet etmişti. Oraya gittiğimde de bir ön hazırlık yapılmış,
okuduğum türküler tercüme edilmiş. Oradaki hemşehrilerim oturmuş beni
dinlediler. Bunlar benim için çok büyük mutluluk.
H. ATILGAN: Sayın Kızılay, yaklaşık olarak ne kadar Kerkük türküsü repertuvara intikal etti?
Abdurrahman Kızılay ve Mehmet Özbek[2].
Ben bir örnek vereyim: Kâr etmez ahım sen gülizare adlı türküde diyor ki “Kessen de başım bin pâre pâre” Burada “pâre” değil, bildiğimiz “para”dır. Başımı bin para para[3] kesende yine senden ayrılmam. “Para” ile “pâre” arasında anlam bakımından mukayese edilemeyecek kadar fark var. Gerçekten de hâlen o şekilde okunmakta. Ben bunu size şikâyet ediyorum. (gülüşmeler)
Son yolculuk. Ankara Kocatepe Camii.
Cenk Koray’ın yaptığı, Tele Pazar programı vardı. Orada bir halk müziği bayan sanatçımız çıktı. Ben de evde oturmuş dinliyordum. Çıktı ve Beyaz gül, kırmızı gül ü okudu. O sırada yeni meşhur olmuştu. Bu azya nedir diye sordu Cenk Koray. “Güneydoğuda başa bağlarlar, bir şey var, ona azya diyorlar” dedi. Benim eşim dayanamadı, konuşsana dedi. Kendisi telefon açtı ve canlı yayına katıldı. Telefonu geri bana verdi, ben de dedim: Ne zamandan beri azye başa bağlanıyor? TRT’de bana öyle dediler. Ben, azye entaridir başa bağlanmaz dedim.
PROGRAMA KATILAN KONUKLARIN TANITIMI / KAPANIŞ
H. ATILGAN: Evet değerli dnleyenler maalesef bir Dilde Telde Anadolu programının daha sonunda geldik. Bu programda Kerkük türkülerinin ustası, atası Abdurrahman Kızılay’ın hayatını belgeselleştirip türkülerinden örnekler sunduk. Bir başka programda yeniden sizlerle birlikte olmak dileğiyle, programa katılan tüm konuklarımıza teşekkür ediyor, hoş kalın hoşça kalın ama muhakkak sevgiyle kalın diyoruz.
[1] Urfalı Türk Halk Müziği sanatçısı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Türk Halk Müziği Korosu şefliğinden emekli.
[2] Onları ölüm ayırdı.
[3] Anadolu’da para para kesme tabiri vardır. Demir para şeklinde salatalığı doğramak para para kesmek demektir. Pare tane, kısım adet anlamında kullanılır. Kesilen her bir parçanın daire şeklinde olması şarttır.
Yorumlar
|Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın|
Yazarın diğer yazıları
|POSTACI… POSTACI… CANIM GÜLÜM POSTACI! - 02/10/2022|
|POSTACI… POSTACI… CANIM GÜLÜM POSTACI!|
|ÇÖL YEMEN’DE CAN VERENLER - BİRİ MEMET BİRİ MEMİŞ - 28/06/2020|
|emen: Arap Yarımadasının Güneybatı köşesinde olup, mutluluk anlamına gelen bir sıfatla nitelendirilir. Fakat bu sözcük Türkler için geçerli değildir.|
|Bunca âşıkların bir hoşu Mahzuni…"İŞTE GİDİYORUM ÇEŞMİ SİYAHIM " - 19/05/2020|
|1940 yılında Kahraman Maraş'ın Elbistan ilçesinin Berçenek köyünde doğdu. (Dostları onun 1938 yılında doğduğunu ifade etmektedirler.)|
|BU TOPRAĞIN TÜRKÜLERİ - 12/04/2020|
|Bu toprağın türküleri gönlümüze ferman, yüreğimize derman olmuş.|
|ÇUKUROVA'DA KARACAOĞLAN ÇIĞIRMAK - 31/03/2020|
|Çukurova'yı; Mersin-İskenderun sahil şeridinden, Güneydoğu Toroslar'ın eteklerine|
|BİR OLALIM, İRİ OLALIM, DİRİ OLALIM… - 15/03/2020|
|Ben türkülere, Çukurova’ya, Toros dağlarına sevdalıyım. Sevdam: Anamın beni tarlada doğurmasından, sekiz yaşına kadar ayakkabıyı tanımayışımdan, yufka ekmeği fırın|
|“Sokrat Okuyan Köylüler” - 16/02/2018|
|BEN ÇOK DUYGULANDIM. SİZİ BİLMEM. SELAMLARIMLA.|
|ÜÇ ÜNLÜ TÜRKÜ VE ÂŞIK HÜSEYİN ( 1 ) - 09/01/2017|
|Âşık Hüseyin türküleri kadar ünlü olmayan ozanlarımızdan biri…|
|TEŞEKKÜR - 31/10/2016|
|MERSİN BÜYÜK ŞEHİR BELEDİYESİ KÜLTÜR VE SOSYAL İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI|
|Devamı|
|Vahit Şahin|
|BABACANOĞLU İLE İKİ SAAT|
|M. Demirel Babacanoğlu|
|EĞİTİM|
|Oğuz Adem Selçuk|
|TÜRKLÜK BİLİNCİNİ KORUMAK (12 Eylül yıldönümünde)|
|Yılmaz Aydoğan|
|YEREL SEÇİMLERDE TARSUS|
|Ziya Polat|
|GÖRMEK ve BAKMAK|
|Halil Atılgan|
|POSTACI… POSTACI… CANIM GÜLÜM POSTACI!|
|Osman Çevik|
|ANADOLU KADINLARI|
|Mustafa Ünaldı|
|BU TURNUVA İNANILMAZ BİR AŞAMAYA GELECEK|
|konuk yazar|
|SER VERİP SIR VERMEYEN YİĞİT İBRAHİM KAYPAKKAYA|
|yağbasan tenhesi|
|KARAİSALI’NIN ADAMI, ZORLA DELİ EDER ADAMI|
|Alış||Satış|
|Dolar||27.3575||27.4671|
|Euro||29.0101||29.1264|