FOX TV ekranlarında yayımlanan ve büyük bir ilgiyle izlenen Masumiyet dizisinin dün akşamki kısmında İrem karakteri, babasının Hale’yi kıskandığını düşündüğü için babasının sevgilisinin yardımını talep etti.
Bu sahnenin akabinde bağımlı kişilik bozukluğunun ne olduğu merak konusu oldu. İzleyiciler, ‘Bağımlı kişilik bozukluğu nedir, belirtileri nelerdir, tedavisi var mı?’ sorularına karşılık aramaya başladı.
Pekala, bağımlı kişilik bozukluğu nedir, beliritleri nelerdir? Bağımlı kişilik bozukluğu tedavisi var mı? İşte, bağımlı kişilik bozukluğu ile ilgili bilgiler..
BAĞIMLI KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR?
En sık karşılaşılan kişilik bozuklarından biri olan Bağımlı kişilik bozukluğu, önüne geçilmezse bağlantılara büyük ziyan vermektedir.
Bağımlı kişilik bozukluğu olan şahısların temel özelliği, çok bir biçimde kendisine bakılma muhtaçlığı duymalarıdır. Bu şahıslar ağır bir ayrılma korkusu yaşamakta ve buna bağlı olarak sakin ve yapışkan davranış göstermektedir. Bu şahıslar pasif davranış göstermekte ve kendi işlerini tek başına halledemedikleri için oburlarının kendi hayatlarına karışmasına müsaade vermektedir.
Bağımlı kişilik bozukluğu olan şahıslarda kararsızlık durumu barizdir. Çok bir itimat sağlanmadıkça, bu şahısların hayatlarındaki kıymetli kararların çoğunu eş, anne, baba, arkadaş üzere başkaları vermektedir.
Bu şahıslar katılmadığı durumlarda bile kendi fikirlerini söyleyememekte ve diğerlerinin fikirlerine katılmaktadır. Bunun temelinde takviyesini yitireceği ya da kabul görmeyeceği korkusu yatmaktadır.
Kendi hünerlerine dair güvensizlikleri nedeniyle bir işi başlatma ve tek başlarına iş yapma konusunda ıstırap yaşamaktadır. Bağımsızlık ya da kişiselliklerini kazandıklarında diğerlerini kaybedeceklerine dair endişe yaşadıkları için bağımsızlık tarafında adım atmakta zorluk yaşamaktadır. Bu nedenle diğerlerinin bakım ve takviyesini sağlamak için güzel olmayan şeyleri yapmayı isteyecek kadar çoka gitmektedirler.
Bağımlı kişilik bozukluğu olan bireyler kendilerine bakamayacaklarını düşünüp kaygılanmakta ve bu nedenle tek başlarına kaldıklarında kendilerini yalnız ve çaresiz hissetmektedir.
Yakın bir alakaları bittiğinde öbür bir ilgi arayışına giren bu şahıslar, diğerlerinin ilgisine muhtaçlığı olduğunu düşünebilmek için daima olarak hayatta tek başına ve kendi kendilerine bakma durumunda kalacaklarına yönelik ağır telaş duymaktadır.
BAĞIMLI KİŞİLİK BOZUKLUĞU BELİRTİLERİ
Bağımlı kişilik bozukluğu ve bağımlı kişilik özellikleri olan bireylerdeki bariz durumlar şunlardır:
Karar vermekte zorlanma: Oburlarının yardımı olmadan karar alamayan bu şahıslar, birçok durumda olduğu üzere kolay kararları bile diğerlerine istişareden vermekte zorlanmaktadır. Yanlış şeyler yapacaklarına ve yanlışlı davranacaklarına inanıp cezalandırılacaklarını düşünürler.
Kendini tabir edememe: Diğerleriyle anlaşamadıkları bahislerde bunu söz etmekte zorlanmakta, ya bir şey söyleyemez ya da ezile büzüle söylemektedir. Ne istediklerini, neyi sorun gördüklerini söz edemediklerinden şahıslar ortası bağlarda meselelerine tahlil bulamadıkları için berbata kullanılmaya açık hale gelmektedirler.
Hayır diyememe: İstemedikleri doğrultuda kendilerinden bir şey istendiğinde ya da zorlanıldıklarında karşı koyamaz ve “hayır, yapmak istemiyorum” diyemez. Karşıdaki ne istiyorsa o doğrudur.
İnanç eksikliği: Kendilerine güvenmeyip kendilerini yetersiz gördüklerinden aktiviteleri yahut sohbetleri başlatan taraf olmazlar. Kendi fikirleri olduğunda ya susarlar ya da “bende tıpkı formda düşünüyorum” üzere telaffuzlarla itaat eden bir yaklaşım içinde olurlar. Dinlerken de faal bir biçimde dinleyemez ve söylenenleri anlamak kıymetlendirmek ve bir katkıda bulunmak üzere bir niyetleri olmaz.
Yalnız kalamazlar: Yalnızken çaresiz ve dertli olan bu bireyler, ne yapacaklarını bilemez ve rutin yapmaları gereken işleri yaparlar. Başlarından daima bir an evvel eşini arama, onun gelmesi, arkadaşıyla buluşma üzere fikirler geçer. Dışarıdan arkadaş canlısı ya da eşine çok bağlı biri üzere değerlendirilseler de alttaki motivasyon yalnız kalmanın verdiği berbat hissetme halinden kurtulmaktır.
Bir bağlantı bittiğinde çabucak başkasını arama: Bağımlı kişilik özelliğine sahip şahıslar yakınlık kurdukları beşerlerle ilgileri bittiğinde bu duruma tahammül edemezler. Yakın arkadaşlar ve bilhassa de duygusal alaka yaşanan şahıslarda bu tahammülsüzlük çok daha şiddetli olur. Terk edilmeye ve reddedilmeye ve ayrılığa çok hassasiyetleri olduğu için bunun derdini yaşarlar ve tıpkı vakitte şiddetli bir boşluk duygusu hissederler. Bu ağır hisler çok rahatsız edici olduğundan bir an evvel diğer birini bulmak için harekete geçerler ve birine bağlanmaya ağır muhtaçlık duyarlar. Bu durum, onları bağlanacakları kişinin duygusal istismarına açık hale getirir.
Terk edilme korkusu üzerine daima düşünme: Çok bağımlı olduğu kişi ile ilgi sürerken çok tedirgindir olurlar ve günün büyük çoğunluğunda terk edilecekleri ile ilgili kanılarla çaba ederler. Terk edilme dehşetinin yoğunluğu, bağımlı oldukları kişinin kelam, davranış ve tavırlarını daima gözlemelerine ve bir olumsuzluk aramalarına neden olur.
BAĞIMLI KİŞİLİK BOZUKLUĞU TEDAVİSİ
Tedavi çoklukla senelerce sürmekte ve çok az olayda kısa müddette sonlanmaktadır. Her hastaya nazaran en doyurucu tabibin ne olduğunu kesinlikle ruh doktoru belirlemelidir. Klinik psikologlar yalnızca testlerde yardımcı olabilmektedir.