‘Açlıktan bahsediyoruz, çocukların açlığından’
Her 4 çocuktan birinin okula gittiği Türkiye’de, Ekmek ve Gül Kadın Dayanışma Derneği'nin başlattığı “Okulda 1 öğün ücretsiz sağlıklı yemek her çocuğun hakkı” kampanyası bazı yerel yöneticileri harekete geçirdi.
Ağırlaşan ekonomik koşullar öğrencileri eğitim yılının başlamasıyla birlikte okul ihtiyaçlarında artan fiyatlar ve yetersiz beslenme gibi birçok sorunla karşı karşıya bıraktı. Bunlardan en yakıcı olanlarından bir tanesi de ilköğretimden liseye birçok öğrencinin okul saatleri içinde aç kalması ve yetersiz beslenmesi oldu. İstatistiklere göre, geçen yıl her 4 çocuktan biri okula aç gitti.
Kocaeli Ekmek ve Gül Kadın Dayanışma Derneği üyesi kadınların Mayıs ayında başlattığı “Okulda 1 Öğün Ücretsiz Sağlıklı Yemek Her Çocuğun Hakkı” imza kampanyasına konu olan yetersiz beslenmeye ilişkin bazı yerel yönetimlerce projeler başlatıldı. Bu anlamda Milli Eğitim Bakanlığı’nın harekete geçmesi için Türk meclisinde bu konu gündeme geldi, soru önergeleri verildi. HDP Grup Başkanvekilleri Meral Danış Beştaş ve Saruhan Oluç, MEB’in okullarda ücretsiz, sağlıklı yemek sağlaması için kanun teklifi verdi. HDP İzmir Milletvekili Serpil Kemalbay tarafından da Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer’e cevaplaması için soru önergesi verildi.
HANELERİN YÜZDE 44,7’SİNDE ÇOCUKLAR YETERSİZ BESLENİYOR
Ekmek ve Gül’ün konuya dair yaptığı haberlerde çocukların beslenmesiyle ilgili şu veriler paylaşıldı: “* Çocuk yoksulluğunu araştıran İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki İstanbul İstatistik Ofisi, 3 bin TL’nin altında hane halkı gelirine sahip aileler arasında yaptığı araştırmada, hanelerin yüzde 44,7’sinde çocukların yeterli beslenme olanaklarına sahip olmadığını ortaya çıkardı.
* Çocuklar, yoksulluk nedeniyle çalışmak zorunda kalıyor. Hanelerin yüzde 3,7’sinde 15 yaş altındaki çocuklar okul saatleri dışında ücret getiren bir işte çalışmak zorunda kalıyor.
* 2021 tarihinde Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalar sonucunda hazırlanan Türkiye’de Okul Çağı Çocuklarında Büyümenin İzlenmesi (TOÇBİ) Araştırma Raporu’nda, özellikle Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı kentlerde kronik açlık sonucu çocuklarda gelişme geriliği yaşandığı ifade edilmiş; okul çağında çocuk ve gençlerde zayıflık ve şişmanlık, demir yetersizliği anemisi, iyot yetersizliği hastalıkları, diğer vitamin ve mineral yetersizlikleri, diş çürükleri, şişmanlığa bağlı kronik hastalıkların sık görüldüğü vurgulanmıştı.”
OKULA BAYAT SİMİT GÖTÜREN DE VAR, KURU EKMEK GÖTÜREN DE
Bu kampanyaya destek veren ve bu anlamda çalışmalar yürüten İstanbul’daki Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği'nden Zahide Kiper, hem kendi bölgelerinde karşılaştıkları yoksulluğu hem de kampanyaya dair bilgileri ANF’ye anlattı:
Kiper, Esenyalı’da çok fazla yoksullukla karşılaştıklarını ifade ederken şunları dile getirdi: “Bugün ülkenin ekonomik açıdan içinde bulunduğu durumu hepimiz biliyoruz. Esenyalı özellikle de işçi havzası olduğu için zaten derneğimize yansıyan çok fazla yoksulluk hikâyesi vardı. Eskiden de yardım için gelen olurdu ama bu dönem bu sayı çok arttı. Özellikle çocuklar için kırtasiye ve kıyafet ihtiyaçları vb. şeyler için gelirdi kadınlar çünkü bulunduğumuz bölgede yoksulluk hâkim.
Zaten bu tarz yardımlar içinde yer aldığımız için Ekmek ve Gül’ün de böyle bir kampanya başlattığını duyunca ortak olalım dedik. Biz de buradan devam ettirelim istedik, kadınlarla konuştuk. Okullara gittik. Özellikle yoksul semtlerde birçok aile kampanyaya destek oldu. Ama öte yandan da birçoğu devletin böyle bir şey yapacağı konusunda ümitsizdi. Ekonomik durumu biraz daha iyi gibi olan yerlerde ise veliler daha çok sorgulama içindeydi ‘Hijyenik olur mu, nasıl olur, güvenebilir miyiz?’ gibi tereddüt içindeydiler. Ama genel olarak birçok kişi meseleye olumlu baktı. Çünkü öyle bir durumdaki çocukların beslenmesi, bayat simit ıslatıp yanında götüren öğrenci de var, kuru ekmek götüren de.”
EN TEMEL GIDA MADDESİ BİLE YOK
Sağlıksız beslenmenin çocuklarda birçok olumsuzluğa yol açtığına da değinen Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği'nden Zahide Kiper, şöyle ifade etti: “Sağlıksız beslenme öncelikle çocuklara kötü bir gelişim süreci yaşatıyor. Gelişme geriliği oluyor. Çocukların zayıf ve boylarının uzamadığını görüyoruz. Mutsuz olduklarını görüyoruz. Derslerde verimli olamadığını görüyoruz. Örneğin derneğimize başvuran çok yoksul bir aile var, beş tane çocuğun beşi de okula gidiyor. Evlerine gittik ziyaret için, dolapta yumurta bile yok. En temel gıda maddesi olan yumurta bile yok. O çocuklar ne yiyor, ne içiyor? Böyle zor bir durum. Haliyle bu sorun çözümünü de beraberinde dayatıyor.
Sağlıklı beslenememe, aç kalma çocukları okuldan soğutan bir etken. Örneğin ilkokul çocukları bazen çok daha çabuk doyabiliyor küçük oldukları için; ama liseli bir çocuğun yediği şeyi ben biliyorum, benim de çocuklarım var. Onu da yemediği zaman o çocuk aç kalıyor. Ortaokul ve liseli çocuklar büyüme çağında olduğu için de okullardan çok daha hızlı soğuyorlar ister istemez. Okula gitmek istemiyorlar çünkü büyük çoğunluğu okulda aç kalıyor. Sadece evden yemek götürüp götürememesi de değil mesele zira kantin fiyatları da çok yüksek.”
YARDIM DEĞİL HAK OLARAK İSTİYORUZ
Birçok yerel yönetimin konuya dair çalışma başlatmasına ve öte yandan konunun kanun teklifleriyle meclise taşınmasına nasıl baktığını sorduğumuz Kiper, şu yanıtı verdi: “Bu işin asıl sorumluları olan devletin kendisi Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığının vs. bugün yaptıkları şeyler yarının teminatı diye düşünüyorum. Çocukların açlıkları ya da sağlıklarıyla çok da ilgilendiklerini düşünmüyorum. Bazı belediyeler bu kampanyaya destek verdi ama bunun dışında kalan çok fazla yerel yönetim de var bu mesele ile ilgilenmeyen. Bana kalırsa yoksul halkın çocuklarının okumasını zaten istemeyen bir anlayış var maalesef.
Biz bu kampanyayı hak temelli olduğu için yürütüyoruz, bir yardım talebi olarak değil. Olması gereken şey olduğu için. Kendine sosyal devlet diyen her ülkenin aslında yapması gereken şeylerden bir tanesi. Çünkü açlıktan bahsediyoruz, çocukların açlığından. Çocuklar ki bizim geleceğimiz…”