Sararmış fotoğrafların dili: Mürüvvet Gökçen
Naci YENGİN
Sararmış fotoğrafların anlatacağı çok şey vardır.
Siyah beyaz fotoğraflar daha mı samimi ve sahici gelir insana. Kırk yılda bir özel bir günde çekilen siyah beyaz fotoğraflar çerçeveletilir ya da fotoğraf albümünde en değerli hazinelerimiz olarak saklanırdı. Ağır misafirlerimize gösterilen özlemle yâd ettiğimiz yakınlarımız, eş dost ve arkadaşın ardından hayır dualar okunur ve iki damla gözyaşıyla güzel günler, yıllar sararmış fotoğrafların eşliğinde özlemle hatırlanırdı.
Şimdilerde cep telefonlarımızla her gün yüzlerce fotoğraf çekebilecek imkâna sahibiz. Ancak günümüzde hiçbir fotoğrafın anlamı sararmış, siyah beyaz fotoğrafların yerini tutmuyor.
Fotoğraf karelerine yansıyan suretlerin, anların, yılların tarihini yazmak gerektiğine inanırım. Cumhuriyetin ilk nesli çoğunlukla aramızda yok. İkinci nesil de hızla çekilmeye başladı aramızdan. Bize kalan yazılabildiyse hatıralar ve sandıklardan çıkarılmayı bekleyen hazine değerindeki sararmış fotoğraflar.
Sosyal medya aracılığıyla da olsa birçok şehirde bu konuda bir kıpırdanma ve eski fotoğrafları gün yüzüne çıkarma faaliyetlerine hız verilmeye başlandı.
Geçen gün sosyal medyada yıllarca üzerinde çalıştığım ve aile fotoğraflarına vakıf olduğum değerli tarihi İbrahim Gökçen’in hanımı Mürüvvet Gökçen’le ilgili bir fotoğraf yayınlandı. Eğitimci- yazar Bedriye Aksakal tarafından paylaşılan fotoğrafta görülen öğretmenler 1900’lerin başında doğmuş. Osmanlının son Cumhuriyetin ilk nesli sayılabilecek insanlar. Biz de Mürüvvet Gökçen’in de içinde bulunduğu 1950-1955 yıllarına ait fotoğraf karesinden hareketle Mürüvvet Gökçen hakkındaki bilgiler kısaca paylaşalım istedik.
(Fotoğraftakiler Murat Germen İlkokulu öğretmenleri: Sol başta Mürüvvet Gökçen, ortada Muazzez Öğretmen, sağ başta Fahriye öğretmen. Kaynak: Bedriye Aksakal)
Bedriye Aksakal hocamızın sosyal medyada paylaştığı 1950-1955 öğrenci olduğu yıllarda Murat Germen İlkokulunda görev yapan öğretmenlerinin fotoğrafları çok dikkat çekiciydi.
Mürüvvet Gökçen Manisa Tarihçisi İbrahim Gökçen’in hanımı. İbrahim Gökçen hakkında detaylı bilgiler elimizde mevcuttur. Yayımlanmayı bekleyen onlarca belge, fotoğraf ve yazı var. İbrahim Gökçen’in 1940’lı yıllarda yayınlanan ancak şimdilerde herkesin arayıp bulamadığı kitaplarını tekrar yayınlamak veya yayın konusunda destek vermek isteyen herkese açık çağrımızdır. İbrahim Gökçen’in eserleri mutlaka tekrar yayınlanmalıdır.
İbrahim Gökçen’in Manisa’ya dair kitapları şunlardır:
1-“Manisa Tarihine Genel Bir Bakış”. İstanbul, 1939(M. Çağatay Uluçay’la birlikte)
2-“XVI ve XVII Yüzyıl Vesikalarına Göre Manisa’da Deri San’atları Üzerine Bir İnceleme”. İstanbul, 1945
3-“Sicillere Göre XVI. Ve XVII Asırlarda Saruhan Zaviye ve Yatırları”. İstanbul, 1946
4-“16 ve 17 Asır Sicillerine Göre Saruhan’da Yürük ve Türkmenler”. İstanbul, 1946
5- “Manisa Tarihinde Vakıflar ve Hayırlar”. Kitap: I, İstanbul, 1946
6-“Manisa Tarihinde Vakıflar ve Hayırlar”. Kitap: II, İstanbul, 1950
7-“Tarihte Saruhan Köyleri”. İstanbul, 1950
8-“Turist Gözüyle Manisa”, İbrahim Gökçen, M. Çağatay Uluçay, M. Rauf İnan, M. Azmi Önakın, İstanbul 1945
İbrahim Gökçen’in hanımı Mürüvvet Gökçen hakkında çok detaylı bilgiler bulunmasa da yaptığımız araştırmalardan edindiğimiz bilgileri sizlerle paylaşmak isterim.
İbrahim Gökçen, Mürüvvet Gökçen, Emine Meral Seçer ve Oğuz Gökçen, Yavuz Gökçen. Tahmini tarih 1952 ,Manisa
İbrahim Gökçen Giresun’da görev yaparken tanıştığı ilkokul öğretmeni Mürüvvet Çiftçi ile 6 Ekim 1932’de evlenmiştir.
Mürüvvet Gökçen’in babası Ali Saip Çiftçi, annesi Fatma Çifçi’dir. 1326 H. Aydın doğumludur.
Evlilik tarihleri bir bilgiye göre 6 Aralık 1932 diğer bir bilgiye göre ise 6 Ekim 1932’dir. Bu evlilikten üç çocukları olur.[1]
30 Eylül 1937-18 Eylül 1957 tarihleri arasında Manisa’da öğretmenlik yapan İbrahim Gökçen Şehitler Ortaokulu ve Manisa Lisesinde, Mürüvvet Gökçen ise Necati Bey İlkokulu ve Murat Germen İlkokulunda görev yapmıştır. Eğitimci bir aile olan Gökçen ailesi Manisa’da değişik evlerde kiracı olarak oturmuştur.
1950-1953 yılları arsında Adakale Mahallesi İyilik Sokak numara 14 numaralı evde otururlar.
İbrahim- Mürüvvet Gökçen ailesinin üç çocuğundan ikisi Manisa’da doğmuştur.
Çiftin çocukları şunlardır:
Emine Meral (Seçer): 1934 Bursa-Öl. 20 Ocak 2016
3 yaşında Manisa’ya gelen Meral Seçer İlkokulu Murat Germen’ de ortaokulu Şehitler Ortaokulunda Liseyi Manisa Lisesinde tamamlar.
Lise yıllarından arkadaşı Manisalı Nejat Seçer’le evlenir. İzmir’e yerleşirler. Nejat Seçer’in 1990’da vefatından sonra ölümüne kadar İzmir’de yalnız yaşar.
Emine Meral Seçer ve Eşi Nejat Seçer’in evlilik fotoğrafı
Oğuz Gökçen: 22 Nisan 1941 Manisa- Öl. İstanbul 11 Nisan 2018
Oğuz Gökçen’le İstanbul’da evlerinde, 2016
Hayrunnisa Gökçen’le evlilik yapmış ve vefatına kadar İstanbul’da Erenköy Kazasker Şakacı Sokakta oturmuştur.
Yavuz Gökçen: 07 Temmuz 1944 Manisa, Öl. 04.05.2009. Meliha Gökçen’le evlilik yapmıştır.
Şehre, mimariye ve insana dair fotoğrafların dilini çözmek ve anlatacağı şeyleri yazmak, dinlemek gerekir.