Endokrin bezlerinin hormonları hangi işlevi yapabilir?
Hemen hemen tüm vücut dokuları hormon üreten endokrin hücreleri içerir. Hormonlar, metabolizmada yer alan ve aynı zamanda organların ve sistemlerin normal işleyişine katkıda bulunan bileşenlerdir.
“Hormon” terimi ilk olarak 1902'de İngiliz fizyolog W. Beilis ve E. Starling tarafından önerilmiştir. Yunanca "hormon" dan tercüme edilen "aktive, heyecanlandırmak" anlamına gelir.
Hormonların özellikleri
Hormonların belirli belirtileri vardır:
- Özel hücreler tarafından üretilen hormonların sentezi. Hormonların oluşumu endokrin hücrelerde gerçekleştirilir, daha sonra iç çevreye girerler.
- Küçük konsantrasyonlara rağmen biyolojik aktivite çok yüksektir.
- Özgünlük. Çok fazla hormon var ve her birinin kendine özgü karakteristik özellikleri var. Bir eksiklik varsa, o zaman bir hormon diğerini değiştiremez.
- Kapsamlı kapsamlar. Kan akışına sahip hormonlar, önemli mesafeler üzerinden taşınır ve böylece uzak organları etkiler. Bu, yerel olarak hareket eden arabulucular üzerinde devredilemez avantajıdır.
Kimyasal yapısı
Kimyasal yapıya göre, tüm hormonlar 4 türe ayrılır:
- peptitler ve proteinler;
- amino asitler;
- steroidler;
- prostaglandinler.
İnsülin iyi bilinen bir proteindir ve adrenalin amino asitlerin bir türevidir.
Hormonların rolü
Endokrin bezlerinin hormonları hangi işlevi yapabilir?
- İlk olarak, hormonlar dinamik bir etkiye sahiptir - yani, herhangi bir bileşik üretmek için hücreleri uyarırlar.
- İkincisi, hormonlar metabolik etkilere sahip olma eğilimindedirler - aksine, belirli bölgelerde metabolizmayı hızlandırırlar veya yavaşlatırlar.
- Üçüncüsü, büyüme hormonu organlarda gelişmekte ve farklılaşan bir morfogenetik etkiye sahiptir.
Düzenleyici hormonların işlevleri - peptidler
Peptitlerin rolü çok önemlidir. Bu nedenle, daha ayrıntılı olarak üzerinde durduk. Düzenleyici peptitler hangi “görevi” taşır?
- Ağrı. Birçok peptit, bedenin psiko-fizyolojik bir durumu olarak ağrıyı oluşturur. Bu içerir: duygusal, istemli, otonomik ve motor kriterinin yanı sıra acil ağrı.
- Öğrenme, hafıza, dikkat ve davranış. Gerekli hormonların eksikliğinin veya eksikliğinin insanın normal gelişimini engellediği kanıtlanmıştır. Ayrıca "yeme davranışı" kavramı da vardır. Örneğin, hamilelik olduğunda, bazı gıdalar başkalarına tercih edilir.
- Vejetatif yönü. Kan basıncı izleme.
- Stres. Stres toleransı için bir takım peptidler “sorumludur”, çünkü stres reaksiyonlarının gelişimini “inhibe ederler”.
- Bağışıklık. Peptitler ve vücudun bağışıklık güçleri arasında kanıtlanmış iki taraflı ilişkiler. Ek olarak, bazı hormonların bağışıklık sistemini modüle etme yeteneği incelenmiştir.
- Patolojinin gelişimine etkisi. Bir hastalık varlığında hormonlar rol oynamaktadır ve patogenezde aktif olarak yer almaktadır.
- Peptidlerin tıpta kullanımı. Hormonların temelinde, peptit dengesini ayarlayan ilaçlar oluşturuldu.
Böylece, endokrin bezlerinin hormonlarının insan vücudunda büyük bir rol oynadığı sonucuna varabiliriz. İyi koordine edilmiş çalışmaları sayesinde, tüm hücreler normal işleyiş için bir dengeyi korumak için “yardımcı olan” bir sisteme birleştirilir.
Endokrin bezleri
Endokrin bezlerinin fizyolojisi
İç sekresyonun fizyolojisi fizyolojik olarak aktif maddelerin taşınması, salgılanması, taşınması ve vücut üzerindeki etki mekanizmalarını inceleyen fizyolojinin bir bölümüdür.
Endokrin sistem hormonal regülasyon gerçekleştiren vücudun tüm endokrin hücreleri, dokuları ve bezlerinin fonksiyonel bir ilişkidir.
Endokrin bezleri (endokrin bezleri) hormonları doğrudan hücre içi sıvı, kan, lenf ve serebral sıvıya salgılar. Endokrin bezlerinin kombinasyonu, çeşitli bileşenlerin ayırt edilebildiği endokrin sistemi oluşturur:
- Başka işlevleri olmayan gerçek endokrin bezleri. Aktivitelerinin ürünleri hormonlardır;
- karışık salgı bezleri, endokrin ve diğer işlevler ile birlikte performans: pankreas, timus ve seks bezleri, plasenta (geçici bez);
- çeşitli organ ve dokularda lokalize ve hormon benzeri maddeleri salgılayan glandüler hücreler. Bu hücrelerin kombinasyonu, yaygın bir endokrin sistemi oluşturur.
Endokrin bezleri gruplara ayrılır. Merkezi sinir sistemi ile morfolojik bağlantılarına göre, bunlar merkezi (hipotalamus, hipofiz, epifiz) ve periferal (tiroid, cinsiyet bezleri, vb.) Olarak ayrılır.
Tablo. Endokrin bezleri ve hormonları
bezleri
Salgılanan hormonlar
fonksiyonlar
Liberinler ve Statinler
Hipofiz hormonlarının salgılanmasının düzenlenmesi
Üçlü hormonlar (ACTH, TSH, FSH, LH, LTG)
Tiroid, cinsel bezler ve adrenal bezlerin düzenlenmesi
Vücut büyümesinin düzenlenmesi, protein sentezinin uyarılması
Vazopressin (antidiüretik hormon)
Vücudun vücuttan attığı su miktarını ayarlayarak idrar yoğunluğunu etkiler.
Tiroid (iyot) hormonları - tiroksin vb.
Enerji metabolizması ve vücut büyümesinin yoğunluğunu artırır, reflekslerin uyarılmasını sağlar.
Vücutta kalsiyum alışverişini kontrol eder, kemiklerde "kurtarır"
Kandaki kalsiyum konsantrasyonunu düzenler
Pankreas (Langerhans adacıkları)
Kan glukoz seviyelerinin azaltılması, depolanması için glikozun glikojene dönüştürülmesi için karaciğerin uyarılması, hücrelere glikoz taşınmasını hızlandırma (sinir hücreleri hariç)
Artan kan glukoz seviyeleri, glikojenin karaciğerdeki glukoza hızlı bir şekilde dağılmasını ve proteinlerin ve yağların glikoza dönüştürülmesini uyarır.
Artan kan şekeri (enerji harcamalarının günün karaciğerinden alınması); kalp atışının uyarılması, solunum hızlanması ve kan basıncında artış
Karaciğerdeki kan şekeri ve glikojen sentezinde eşzamanlı artış 10 yağ ve protein metabolizmasını etkiler (proteinlerin dekuplajı) Strese karşı direnç, anti-inflamatuar etki
- aldosteron
Kanda artmış sodyum, sıvı retansiyonu, artmış kan basıncı
Östrojenler / kadın cinsiyet hormonları) androjenler (erkek cinsiyet
Vücudun cinsel işlevini sağlamak, ikincil cinsel özelliklerin gelişmesi
Hormonların özellikleri, sınıflandırılması, sentezi ve taşınması
Hormonlar, endokrin bezlerin özel endokrin hücreleri tarafından kan dolaşımına salgılanan ve hedef dokular üzerinde spesifik bir etkiye sahip olan maddelerdir. Hedef dokular belirli hormonlara karşı çok hassas olan kumaşlardır. Örneğin, testosteron (bir erkek cinsiyet hormonu) için, testisler hedef organlar ve oksitosin, meme bezlerinin miyoepitelisi ve uterusun düz kaslarıdır.
Hormonların vücut üzerinde çeşitli etkileri olabilir:
- Hücredeki enzim sentezinin aktivitesindeki değişikliklerde ve belirli bir hormon için hücre zarlarının geçirgenliğini artırmada ortaya çıkan metabolik etki. Bu, dokularda ve hedef organlarda metabolizmayı değiştirir;
- organizmanın büyümesini, farklılaşmasını ve metamorfozunu uyarmaktan oluşan morfogenetik etki. Bu durumda, vücuttaki değişiklikler genetik düzeyde gerçekleşir;
- kinetik etki, yürütme organlarının belirli faaliyetlerinin aktivasyonu;
- Düzeltici etki, bir hormonun yokluğunda bile organ ve doku fonksiyonlarının yoğunluğundaki bir değişiklik ile kendini gösterir;
- Reaktojenik etki, diğer hormonların etkisine doku reaktivitesindeki bir değişiklik ile ilişkilidir.
Tablo. Karakteristik hormon etkileri
Hormonların sınıflandırılması için çeşitli seçenekler vardır. Kimyasal doğaya göre, hormonlar üç gruba ayrılır: polipeptid ve protein, steroid ve tirosin amino asit türevleri.
Fonksiyonel olarak hormonlar da üç gruba ayrılır:
- doğrudan hedef organlara etki eden efektör;
- hipofiz bezinde üretilen ve efektör hormonlarının sentezini ve salımını stimüle eden tropik;
- hipotalamusun nöroekretuar hücreleri tarafından salgılanan tropik hormonların (liberinler ve statinler) sentezini düzenler.
Farklı kimyasal doğaya sahip hormonlar, ortak biyolojik özelliklere sahiptir: uzak hareket, yüksek özgüllük ve biyolojik aktivite.
Steroid hormonları ve amino asit türevleri, tür spesifitesine sahip değildir ve farklı türlerin hayvanlarında aynı etkiye sahiptir. Protein ve peptid hormonları tür spesifitesine sahiptir.
Protein-peptid hormonları, endokrin hücre ribozomlarında sentezlenir. Sentezlenen hormon zarlarla çevrilidir ve plazma zarına bir kesecik şeklinde çıkar. Veziküller hareket ettikçe, içindeki hormon “olgunlaşır”. Plazma zarıyla füzyondan sonra, vesikül bozulur ve hormon çevreye bırakılır (ekzositoz). Ortalama olarak, hormonların sentezinin başlangıcından salgılama bölgelerindeki görünümlerine kadar geçen süre 1-3 saattir.Protein hormonları kanda iyi çözünür ve özel taşıyıcılar gerektirmez. Proteinazlar - spesifik enzimlerin katılımıyla kan ve dokularda yok edilirler. Kanındaki yaşamlarının yarı ömrü 10-20 dakikadan fazla değil.
Steroid hormonları kolesterolden sentezlenir. Hayatlarının yarı ömrü 0,5-2 saat içinde, bu hormonlar için özel taşıyıcılar var.
Katekolaminler amino asit tirosinden sentezlenir. Hayatlarının yarı ömrü çok kısa ve 1-3 dakika geçmez.
Kan, lenf ve hücre dışı sıvı taşıma hormonları serbest ve bağlı formdadır. Serbest formda, hormonun% 10'u transfer edilir; kan bağlanmış protein -% 70-80 ve kan hücrelerinde adsorbe edilen kanda -% 5-10 hormon.
İlgili hormon formlarının aktivitesi, hücreler ve dokular üzerindeki spesifik reseptörleri ile etkileşemedikleri için çok düşüktür. Yüksek aktivite serbest formda olan hormonlara sahiptir.
Hormonlar, karaciğer, böbrekler, hedef dokularda ve endokrin bezlerinde bulunan enzimlerin etkisi altında tahrip olurlar. Hormonlar vücuttan, böbrekler, ter ve tükürük bezleri ile gastrointestinal yoldan atılır.
Endokrin bezlerinin aktivitesinin düzenlenmesi
Sinir ve humoral sistemler, endokrin bezlerinin aktivitesinin düzenlenmesinde rol alır.
Humoral regülasyon - fizyolojik olarak aktif maddelerin çeşitli sınıflarının yardımı ile düzenleme.
Hormonal regülasyon, klasik hormonların düzenleyici etkileri de dahil olmak üzere humoral regülasyonun bir parçasıdır.
Sinir regülasyonu esas olarak hipotalamus ve onun tarafından salgılanan nörohormonlar aracılığıyla gerçekleştirilir. Bezleri innerve eden sinir lifleri sadece kan dolaşımını etkiler. Bu nedenle, hücrelerin salgı aktivitesi sadece bazı metabolitlerin ve hormonların etkisi altında değiştirilebilir.
Humoral regülasyon, çeşitli mekanizmalarla gerçekleştirilir. İlk olarak, bu hormon tarafından düzenlenmiş olan belirli bir maddenin konsantrasyonunun, salgı bezi hücreleri üzerinde doğrudan bir etkisi olabilir. Örneğin, hormon insülininin sekresyonu, kan glukoz konsantrasyonundaki bir artışla artar. İkincisi, bir endokrin bezinin aktivitesi diğer endokrin bezlerini düzenleyebilir.
Şek. Sinir ve hümoral regülasyonun birliği
Regülasyonun sinirsel ve hümoral yollarının ana bölümünün hipotalamus seviyesinde birleşmesi nedeniyle, vücutta tek bir nöroendokrin düzenleyici sistem oluşur. Ve sinir ve endokrin regülasyon sistemleri arasındaki ana bağlantılar hipotalamus ve hipofiz bezinin etkileşimi ile yapılır. Hipotalamusa giren sinir uyarıları, salgılama faktörlerinin (liberinler ve statinler) salgılanmasını aktive eder. Liberinler ve statinler için hedef organ ön hipofiz bezidir. Her liberin belirli bir adenohipofiz hücresi popülasyonu ile etkileşir ve bunlara karşılık gelen hormonların sentezine neden olur. Statinler hipofiz bezi üzerinde ters etki yapar, yani. Bazı hormonların sentezini inhibe eder.
Tablo. Sinir ve hormonal regülasyonun karşılaştırmalı özellikleri
Sinirsel düzenleme
Hormonal düzenleme
Filogenetik olarak daha genç
Doğru, yerel eylem
Etkinin hızlı gelişimi
Çoğunlukla tüm organizmanın veya bireysel yapıların çeşitli uyaranların hareketine "hızlı" refleks tepkilerini kontrol eder.
Filogenetik olarak daha eski
Diffüz, sistemik eylem
Yavaş etki gelişimi
Temel olarak "yavaş" süreçleri kontrol eder: hücre bölünmesi ve farklılaşması, metabolizması, büyümesi, ergenlik, vb.
Not. Her iki düzenleme türü birbiriyle ilişkilidir ve birbirini etkiler, sinir sisteminin baş rolü ile tek bir koordineli nörohumoral regülasyon mekanizması oluşturur.
Şek. Endokrin bezlerin ve sinir sisteminin etkileşimi
Artı-eksi etkileşim prensibinde endokrin sistemindeki ilişkiler oluşabilir. Bu ilke ilk önce M. Zavadovsky tarafından önerildi. Bu prensibe göre, fazla miktarda hormon üreten demir, daha fazla salınması üzerinde engelleyici bir etkiye sahiptir. Tersine, belirli bir hormonun olmaması bezin salgılanmasının artmasına katkıda bulunur. Sibernetikte böyle bir ilişki "negatif geri besleme" olarak adlandırılır. Bu düzenleme, uzun veya kısa geri bildirimin dahil edilmesiyle farklı seviyelerde gerçekleştirilebilir. Herhangi bir hormonun salgılanmasını baskılayan faktörler, doğrudan kandaki veya metabolik ürünlerindeki kandaki konsantrasyon olabilir.
Endokrin bezleri etkileşim ve pozitif bağlantı tipi ile. Bu durumda, bir bez diğerini uyarır ve bundan aktif hale gelen sinyalleri alır. Böylesi “artı-artı etkileşim” etkileşimleri, metabolizmanın optimizasyonuna ve hayati bir sürecin hızla uygulanmasına katkıda bulunur. Aynı zamanda optimal sonuca ulaştıktan sonra, bezlerin hiperfonksiyonunu önlemek için “eksi etkileşim” sistemi devreye girer. Sistemlerin bu tür bağlantılarının değişmesi, sürekli olarak hayvan organizmasında meydana gelir.
Endokrin bezlerinin özel fizyolojisi
hipotalamus
Bu, endokrin fonksiyonları düzenleyen sinir sisteminin merkezi yapısıdır. Hipotalamus, ara beynin içinde bulunur ve preoptik bölgeyi, optik kiaz bölgesini, huniyi ve ailesel cisimleri içerir. Buna ek olarak, 48 çift çekirdeğe kadar üretir.
Hipotalamusta iki tip nöro-eksternal hücre vardır. Hipotalamusta suprakiazmatik ve paraventriküler nükleuslar, aksonları hipofiz bezinin arka lobuna bağlayan sinir hücrelerini (nörohipofiz) içerir. Hormonlar, bu nöronların hücrelerinde sentezlenir: vazopressin veya antidiüretik hormon ve oksitosin, daha sonra bu hücrelerin aksonları boyunca biriktikleri nörohipofiziye girerler.
İkinci tip hücreler, hipotalamusun sinir çekirdeği çekirdeğinde bulunur ve hipotalamusun sınırlarını aşmayan kısa aksonlara sahiptir.
İki tip peptitler, bu çekirdeklerin hücrelerinde sentezlenir: bazıları, adenohipofiz hormonlarının oluşumunu ve salgılanmasını uyarır ve salgılatıcı hormonlar (veya liberinler) olarak adlandırılır, diğerleri adenohipofiz hormonlarının oluşumunu inhibe eder ve statinler olarak adlandırılır.
Liberinler arasında şunlar bulunur: tirreiberin, somatoliberin, luliberin, prolaktoliberin, melanoliberin, kortikoliberin ve statin - somatostatin, prolaktostatin, melanostatin. Liberinler ve statinler, aksonal transport yoluyla hipotalamusun median elevasyonuna girerler ve superior pitüiter arterin dalları tarafından oluşturulan primer kılcal damar ağının kan dolaşımına salınırlar. Daha sonra, kan akışıyla, adenohipofizde yer alan ikincil kılcal damar ağına girerler ve salgı hücrelerini etkilerler. Aynı kapiller ağ sayesinde adenohipofiz hormonları kan dolaşımına girer ve periferal endokrin bezlerine ulaşır. Hipotalamik-hipofiz bölgesindeki kan dolaşımının bu özelliği portal sistemi olarak adlandırılır.
Hipotalamus ve hipofiz, periferik endokrin bezlerinin aktivitesini düzenleyen tek bir hipotalamus-hipofiz sistemi içinde birleştirilir.
Hipotalamusun belirli hormonlarının salgılanması, hipotalamusun nöro-eklem yapıları üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerin doğasını oluşturan spesifik durum tarafından belirlenir.
Hipofiz bezi
Ana kemiğin Türk eyerinin çukurunda ve beynin tabanına bağlı bacağın yardımıyla yer alır. Hipofiz bezi üç lobdan oluşur: anterior (adenohipofizis), orta ve arka (nörohipofiz).
Hipofiz bezinin anterior lobunun tüm hormonları protein maddeleridir. Anterior hipofiz bezinin bir dizi hormonunun üretilmesi liberin ve statinlerin kullanımı ile düzenlenir.
Adenohipofizde altı hormon üretilir.
Büyüme hormonu (büyüme hormonu büyüme hormonu) büyüme hormonu, organ ve dokularda protein sentezini uyarır ve gençlerin büyümesini düzenler. Etkisi altında, yağın depodan harekete geçirilmesi ve bunun enerji metabolizmasındaki kullanımı artırılmıştır. Çocukluk çağında büyüme hormonu eksikliği ile büyüme büyümektedir ve bir kişi bir cüce olarak büyümektedir ve aşırı olduğu zaman, devasa boyutlar gelişir. Eğer GH üretimi yetişkinlikte artarsa, vücudun hala büyümekte olan kısımları artar - parmaklar ve ayak parmakları, eller, ayaklar, burun ve alt çene. Bu hastalığa akromegali denir. Hipofiz bezinden somatotropik hormon salgılanması somatoliberin ile uyarılır ve somatostatin inhibe edilir.
Prolaktin (luteotropik hormon) meme bezlerinin büyümesini uyarır ve emzirme sırasında süt salgılanmasını artırır. Normal koşullar altında, yumurtalıklarda korpus luteum ve foliküllerin büyümesini ve gelişimini düzenler. Erkek vücutta androjenler ve spermogenesis oluşumunu etkiler. Prolaktin sekresyonunun uyarılması prolaktoliberin ile yapılır ve prolaktostatin ile prolaktin sekresyonu azalır.
Adrenokortikotropik hormon (ACTH) adrenal korteksin demet ve retiküler bölgelerinin büyümesine neden olur ve hormonlarının - glukokortikoidler ve mineraloortikoidlerin sentezini artırır. ACTH ayrıca lipolizi de aktive eder. Hipofiz bezinden ACTH salınımı, kortikolizörü uyarır. ACTH'nin sentezi ağrı, stres koşulları, egzersiz ile arttırılır.
Tiroid uyarıcı hormon (TSH) tiroid bezinin işlevini uyarır ve tiroid hormonlarının sentezini aktive eder. Hipofiz TSH salgılanması hipotalamik tireoliberin, norepinefrin ve östrojenler tarafından düzenlenir.
Ficostimulating hormon (FSH), yumurtalıklarda foliküllerin büyümesini ve gelişimini uyarır ve erkeklerde spermatogenezde rol oynar. Gonadotropik hormonları ifade eder.
Luteinize edici hormon (LH) veya lutropin, dişilerde foliküllerin ovülasyonunu destekler, korpus luteumun işleyişini ve gebeliğin normal seyrini destekler ve erkeklerde spermatogenezde yer alır. Aynı zamanda gonadotropik bir hormondur. Hipofiz bezinden FSH ve LH'nin oluşumu ve sekresyonu GnRH'yi uyarır.
Hipofiz bezinin orta lobunda melanosit pigmentinin sentezini uyarmanın yanı sıra pigment hücrelerinin büyüklüğünü ve sayısını düzenlemek için ana işlevi olan melanosito-uyarıcı hormon (MSH) oluşur.
Hipofiz bezinin arka lobunda hormonlar sentezlenmez, ancak hipotalamustan buraya gelir. Nörohipofizde, iki hormon birikir: antidiüretik (ADH) veya bir saksı ressini ve oksitosin.
DEH'nin etkisi altında diürez azalır ve içme davranışı düzenlenir. Vasopressin, distal kıvrımlı tüplerin duvarlarının su geçirgenliğini artırarak ve tüpleri toplayarak ve böylece bir antidiüretik etkiye sahip olarak, nefronun distal kısımlarındaki suyun emilimini arttırır. Dolaşım sıvısının hacmini değiştirerek, ADH vücut sıvılarının ozmotik basıncını düzenler. Yüksek konsantrasyonlarda, kan basıncında bir artışa neden olan arteriollerde bir azalmaya neden olur.
Oksitosin, uterusun düz kaslarının büzülmesini uyarır ve doğumun seyrini düzenler ve aynı zamanda süt salgılarını da etkileyerek, mendillerdeki miyoepitelyal hücrelerin kasılmasını arttırır. Emme eylemi, nörohipofizden ve laktasyondan oksitosinin salınmasına katkıda bulunur. Erkeklerde, boşalma sırasında vas deferens bir refleks kontraksiyonu sağlar.
epiphysis
Epifiz veya epifiz bezi, orta beyin bölgesinde bulunur ve amino asit triptofanın bir türevi olan melatonin hormonunu sentezler. Bu hormonun salgılanması günün zamanına bağlıdır ve yüksek seviyeleri gece kaydedilir. Melatonin, günün uzunluğundaki değişikliklere yanıt olarak metabolizmayı değiştirerek vücudun bioritmiklerinin düzenlenmesinde rol oynar. Melatonin pigment metabolizmasını etkiler, hipofiz bezinde gonadotropik hormonların sentezinde rol oynar ve hayvanlarda cinsel döngüyü düzenler. Vücudun biyolojik ritimlerinin evrensel bir düzenleyicisidir. Genç bir yaşta, bu hormon hayvan ergenliğini engeller.
Şek. Işığın pineal bez hormonlarının üretilmesine etkisi
Melatoninin fizyolojik özellikleri
- Tüm canlı organizmalarda en basit ökaryotlardan insanlara kadar
- Epifizin ana hormonudur, çoğu (% 70) karanlıkta üretilir.
- Salgı aydınlatmaya bağlıdır: gün ışığında melatonin prekürsörü, serotonin üretimi artar ve melatoninin sekresyonu inhibe edilir. Belirgin bir sirkadiyen ritim salgısı var.
- Epifize ek olarak, parakrin regülasyonuna katıldığı retina ve gastrointestinal sistemde üretilir.
- Özellikle gonadotropinler olmak üzere adenohipofiz hormonlarının salgılanmasını bastırır.
- Hindiler ikincil cinsel özelliklerin gelişmesi
- Cinsel döngü ve cinsel davranış düzenlemelerine katılır.
- Tiroid hormonları, mineral ve glukokortikoidlerin, somatotropik hormonların üretimini azaltır.
- Erkeklerde, ergenliğin başlangıcında, ergenliği tetikleyen karmaşık bir sinyalin parçası olan melatonin seviyelerinde keskin bir düşüş meydana gelir.
- Kadınlarda menstrüel siklusun çeşitli evrelerinde östrojen düzeylerinin düzenlenmesinde rol alır.
- Özellikle mevsimsel ritim regülasyonunda, bioritmlerin düzenlenmesinde görev alır.
- Ciltte melanositlerin aktivitesini inhibe eder, ancak bu etki esas olarak hayvanlarda ifade edilir ve insanlarda pigmentasyon üzerinde çok az etkisi vardır.
- Sonbaharda ve kış aylarında melatonin üretimindeki artış (gündüz saatlerinin kısaltılması), ilgisizlik, ruh halinin bozulması, güç kaybı hissi, dikkatin azalması ile birlikte olabilir.
- Güçlü bir antioksidandır, mitokondriyal ve nükleer DNA'yı hasardan korur, serbest radikallerin bir terminal tuzağıdır, antitümör aktivitesi vardır
- Termoregülasyon işlemlerine katılır (soğutma ile)
- Kanın oksijen taşıma işlevini etkiler
- L-arginin-NO sistemi üzerinde bir etkisi vardır
Timüs bezi
Timus bezi veya timus, anterior mediastenin üst bölümünde yer alan eşleştirilmiş bir lobüler organdır. Bu bez, T ve B lenfositlerinin oluşumunu ve olgunlaşmasını etkileyen peptit hormonları timosin, timin ve T-aktivin üretir; Vücudun bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde yer alır. Timus prenatal gelişim döneminde çalışmaya başlar, yenidoğan döneminde maksimum aktivite gösterir. Tiyosin antikanserojenik etkiye sahiptir. Timus bezinin hormon eksikliği ile, vücudun direnci azalır.
Timüs bezi ergenliğin başlangıcından sonra gelişiminin durması ve atrofilerden sonra hayvanın genç yaşta maksimum gelişmesine ulaşır.
Tiroid bezi
Tiroid kıkırdağının arkasındaki trakeanın her iki tarafında boyunda yer alan iki lobdan oluşur. İki tür hormon üretir: iyot içeren hormonlar ve hormon tirokalsitonin.
Tiroid bezinin ana yapısal ve fonksiyonel birimi, tiroglobulin proteinini içeren kolloidal bir sıvı ile doldurulmuş foliküllerdir.
Tiroid bezinin hücrelerinin karakteristik özelliği, iyotu absorbe etme kabiliyeti olarak düşünülebilir; bu daha sonra bu bez, tiroksin ve triiyodotironin tarafından üretilen hormonların bileşimine dahil edilir. Kanın içine girerek, kan plazmasının proteinlerine bağlanırlar, bu da taşıyıcıları olarak işlev görür ve dokularda bu kompleksler parçalanır, hormon salgılar. Hormonların küçük bir kısmı, uyarıcı etkilerini sağlayan, serbest bir halde kan tarafından taşınmaktadır.
Tiroid hormonları katabolik reaksiyonların ve enerji metabolizmasının artmasına katkıda bulunur. Bu durumda bazal metabolik oran önemli ölçüde artar, proteinlerin, yağların ve karbonhidratların parçalanması hızlanır. Tiroid hormonları gençlerin büyümesini düzenler.
Tiroid bezinde iyot içeren hormonların yanı sıra tirokalsitonin sentezlenir. Oluşumunun yeri, tiroid bezinin folikülleri arasında yer alan hücrelerdir. Kalsitonin, kandaki kalsiyumu düşürür. Bunun nedeni, osteoklastların işlevini engellemesi, kemik dokusunu tahrip etmesi ve kemik dokusunun oluşumuna ve kalsiyum iyonlarının kandan emilimine katkıda bulunarak osteoblastların işlevini aktive etmesidir. Tirsocalcitonin üretimi, kan plazmasındaki kalsiyum seviyesi ile geri besleme mekanizması tarafından düzenlenir. Kalsiyum içeriğinde azalma ile birlikte, tirokalsitonin üretimi inhibe edilir ve bunun tersi de geçerlidir.
Tiroid bezi, aferent ve efferent sinirlerle zengin bir şekilde beslenir. Sempatik lifler aracılığıyla salgı bezlerine gelen impulslar aktivitesini uyarır. Tiroid hormonlarının oluşumu hipotalamus-hipofiz sistemi tarafından etkilenir. Hipofiz bezinin tiroid uyarıcı hormonu, bezin epitel hücrelerindeki hormonların sentezinde artışa neden olur. Tiroksin ve triiyodotironin, somatostatin, glukokortikoidlerin konsantrasyonunun arttırılması tiriberin ve TSH'nin sekresyonunu azaltır.
Tiroid bezinin patolojisi, vücut ağırlığında azalma, taşikardi ve bazal metabolizmadaki artışla birlikte aşırı hormon salgılanması (hipertiroidizm) ile kendini gösterebilir. Erişkin bir organizmada tiroid bezinin hipofonksiyonu ile patolojik bir durum gelişir - miksödem. Bu bazal metabolik hızı azaltır, vücut ısısını düşürür ve merkezi sinir sisteminin aktivitesini azaltır. Tiroid bezi hipofonksiyonu, hayvanlarda ve toprakta ve suda iyot eksikliği olan bölgelerde yaşayan kişilerde gelişebilir. Bu hastalığa endemik guatr denir. Bu hastalıktaki tiroid bezi artmaktadır, ancak iyot eksikliğinden dolayı, hipotiroidizm ile kendini gösteren hormonların azaltılmış bir miktarını sentezlemektedir.
Paratiroid bezleri
Paratiroid veya paratiroid bezleri vücuttaki kalsiyum metabolizmasını düzenleyen paratiroid hormonunu salgılarlar ve hayvanların kanında sabitliğini korurlar. Kemikleri yok eden hücreler - osteoklastların aktivitesini artırır. Aynı zamanda, kalsiyum iyonları kemik depodan serbest bırakılır ve kanın içine girer.
Kalsiyum ile eşzamanlı olarak, fosfor da kanın içine atılır, ancak paratiroid hormonunun etkisi altında, idrardaki fosfatların atılımı çarpıcı şekilde artar, dolayısıyla kandaki konsantrasyonu azalır. Paratiroid hormonu ayrıca bağırsaktaki kalsiyum emilimini ve böbrek tübülleri içindeki iyonlarının emilimini artırır, bu da bu elementin kandaki konsantrasyonunda bir artışa katkıda bulunur.
Böbreküstü bezleri
Steroid doğanın çeşitli hormonlarını salgılayan kortikal ve medulladan oluşurlar.
Adrenal bezlerin korteksinde glomerüler, sheaf ve mesh alanlar bulunur. Mineralocorticoids glomerular bölgede sentezlenir; puchkovoy - glukokortikoitler; ağda seks hormonları oluşur. Kimyasal yapıya göre, adrenal korteks hormonları steroidlerdir ve kolesterolden oluşurlar.
Mineralokortikoidler aldosteron, deoksikortikosteron, 18-oksikortikosteron içerir. Mineralocorticoids mineral ve su metabolizmasını düzenler. Aldosteron, sodyum iyonlarının geri emilimini artırır ve aynı zamanda renal tübüllerde potasyumun emilimini azaltır ve ayrıca hidrojen iyonlarının oluşumunu arttırır. Bu kan basıncını arttırır ve diürezi azaltır. Aldosteron ayrıca tükürük bezlerindeki sodyumun emilimini de etkiler. Güçlü terleme ile, vücutta sodyumun korunmasına katkıda bulunur.
Glukokortikoidler - kortizol, kortizon, kortikosteron ve 11-dehidrokortikosteron geniş bir etki spektrumuna sahiptir. Proteinlerin glikoz oluşumunu, glikojen sentezini güçlendirir, protein ve yağların parçalanmasını teşvik ederler. Kapiller permeabiliteyi azaltan, doku şişmesini azaltan ve enflamasyonun odağında fagositozu inhibe eden bir anti-inflamatuar etkiye sahiptir. Ayrıca, hücresel ve humoral bağışıklığı artırırlar. Glukokortikoid üretiminin düzenlenmesi hormonlar corticoliberin ve ACTH tarafından gerçekleştirilir.
Adrenal hormonlar - androjenler, östrojenler ve progesteron, cinsiyet bezleri hala azgelişmişken, genç yaştaki hayvanlarda üreme organlarının gelişiminde büyük öneme sahiptir. Adrenal korteksin seks hormonları ikincil cinsel özelliklerin gelişmesine neden olur, vücutta anabolik bir etkiye sahiptir, protein metabolizmasını düzenler.
Adrenal medullada, katekolaminlere bağlı olarak adrenalin ve norepinefrin hormonları üretilir. Bu hormonlar amino asit tirosinden sentezlenir. Çok yönlü eylemleri sempatik sinir stimülasyonuna benzer.
Adrenalin, karaciğer ve kaslarda glikojenolizi artırarak karbonhidrat metabolizmasını etkiler ve kan glikoz seviyelerinin artmasına neden olur. Solunum kaslarını rahatlatır, böylece bronşların ve bronşiyollerin lümeni genişler, miyokard kontraktilitesini ve kalp hızını artırır. Kan basıncını arttırır, ancak beynin damarları üzerinde damar genişletici etkisi vardır. Adrenalin, iskelet kaslarının performansını artırır, gastrointestinal sistemin çalışmasını engeller.
Norepinefrin, sinir uçlarından efektöre uyarımın sinaptik iletiminde rol oynar ve aynı zamanda merkezi sinir sisteminin nöronlarının aktivasyon süreçlerini de etkiler.
pankreas
Karışık tip bir salgı ile bezleri ifade eder. Bu bezin asiner dokusu, boşaltım kanalı boyunca duodenumun boşluğuna salgılanan pankreas suyu üretir.
Hormon salgılayan pankreatik hücreler Langerhans adacıklarında bulunur. Bu hücreler çeşitli tiplere ayrılır: a-hücreler hormon glukagon sentezler; (3-hücreler - insülin; 8-hücreler - somatostatin.
İnsülin, karbonhidrat metabolizmasının düzenlenmesinde rol oynar ve kandaki şeker konsantrasyonunu düşürür, bu da glikozun karaciğer ve kaslarda glikojene dönüşmesine katkıda bulunur. Hücre zarlarının geçirgenliğini glikoza arttırır, bu da glikozun hücrelere girmesini sağlar. İnsülin, protein sentezini amino asitlerden uyarır ve yağ metabolizmasını etkiler. Azalmış insülin sekresyonu, hiperglisemi, glukozüri ve diğer tezahürlerle karakterize diabetes mellitusa yol açar. Bu nedenle, bu hastalıktaki enerji ihtiyaçları için keton cisimciklerinin ve asidozun birikmesine katkıda bulunan yağlar ve proteinler kullanılır.
Hepatositler, miyokardiyositler, miyofibriller ve adipositler insülin için hedeflenen ana hücrelerdir. İnsülin sentezi, parasempatik etkilerin yanı sıra glukoz, keton cisimcikleri, gastrin ve sekretin katılımı ile güçlendirilmiştir. İnsülin üretimi, sempatik aktivasyon ve epinefrin ve norepinefrin hormonlarının etkisi ile baskılanır.
Glukagon bir insülin antagonistidir ve karbonhidrat metabolizmasının düzenlenmesinde rol oynar. Karaciğerdeki glikojenin glikoza parçalanmasını hızlandırır, bu da kandaki seviyenin artmasına neden olur. Ayrıca, glukagon yağ dokusunda yağ parçalanmasını uyarır. Bu hormonun sekresyonu stres reaksiyonları ile artar. Glukagon, adrenalin ve glukokortikoidlerle birlikte, kandaki enerji metabolitlerinin (glikoz ve yağ asitleri) konsantrasyonunda bir artışa katkıda bulunur.
Somotostatin, glukagon ve insülinin sekresyonunu inhibe eder, bağırsaktaki emilim süreçlerini inhibe eder ve safra kesesinin aktivitesini inhibe eder.
gonadlar
Karışık tip bir salgının bezlerine aittirler. Mikrop hücrelerinin gelişmesi bunlarda meydana gelir ve cinsiyet hormonları, üreme işlevini ve erkek ve dişilerde ikincil cinsiyet özelliklerinin oluşumunu düzenlemek için sentezlenir. Tüm cinsiyet hormonları steroiddir ve kolesterolden sentezlenir.
Erkek üreme bezlerinde (testis) spermatogenez oluşur ve erkek cinsiyet hormonları oluşur - androjenler ve inhibin.
Testislerin interstisyel hücrelerinde androjenler (testosteron, androsteron) oluşur. Üreme organlarının büyümesini ve gelişimini, ikincil cinsel özellikleri ve erkeklerde cinsel reflekslerin tezahürlerini uyarırlar. Bu hormonlar, spermin normal olgunlaşması için gereklidir. Ana erkek hormon testosteronu Leydig hücrelerinde sentezlenir. Küçük bir miktarda, erkek ve kadınlarda adrenal korteksin retiküler bölgesinde androjenler oluşur. Androjen eksikliği ile çeşitli morfolojik bozukluklarla sperm hücreleri oluşur. Erkek seks hormonları vücuttaki maddelerin değişimini etkiler. Çeşitli dokularda, özellikle kaslarda protein sentezini uyarır, vücuttaki yağ içeriğini azaltır, bazal metabolik hızı arttırırlar. Androjenler, merkezi sinir sisteminin fonksiyonel durumunu etkiler.
Küçük bir miktarda, androjenler yumurtalık foliküllerinde dişilerde üretilir, embriyojeneze katılır ve östrojen öncülleri olarak işlev görür.
İnhibin, testislerin Sertoli hücrelerinde sentezlenir ve hipofiz bezinden FSH'nin sekresyonunu bloke ederek spermatogenezde rol oynar.
Dişi üreme bezlerinde - yumurtalıklar - dişi üreme hücreleri (yumurtalar) oluşur ve dişi üreme hormonları (östrojenler) salgılanır. Ana kadın seks hormonları estradiol, estron, estriol ve progesterondur. Östrojenler, birincil ve ikincil kadın cinsel özelliklerinin gelişimini düzenler, oviduct, uterus ve vajina büyümesini teşvik eder ve kadınlarda cinsel reflekslerin tezahürünü teşvik eder. Etkileri altında endometriumda siklik değişiklikler meydana gelir, uterus motilitesi artar ve oksitosine olan duyarlılığı artar. Ayrıca, östrojenler, meme bezlerinin büyümesini ve gelişimini teşvik eder. Erkek vücudunda az miktarda sentezlenirler ve spermatogenezde yer alırlar.
Esas olarak yumurtalıkların sarı gövdesinde sentezlenen progesteronun ana işlevi, embriyonun implantasyonu için endometriyum hazırlamak ve kadınlarda gebeliğin normal seyrini sürdürmektir. Bu hormonun etkisi altında, uterusun kasılma aktivitesi azalır ve yumuşak kasların oksitosinin etkisine olan duyarlılığı azalır.
Diffüz glandüler hücreler
Etki özelliğine sahip biyolojik olarak aktif maddeler, sadece endokrin bezlerinin hücreleri tarafından değil, aynı zamanda çeşitli organlarda bulunan özel hücreler tarafından da üretilir.
Gastrointestinal sistemin mukoza zarı tarafından salgılanan büyük bir doku hormonları grubu: salgı, gastrin, bomesin, motilin, kolesistokinin, vb. Bu hormonlar sindirim kanallarının oluşumunu ve salgılanmasını ve aynı zamanda gastrointestinal sistemin motor fonksiyonunu etkiler.
Secretin, ince bağırsağın mukoza zarının hücreleri tarafından üretilir. Bu hormon safra oluşumunu ve salgılanmasını arttırır ve gastrinin gastrik sekresyon üzerindeki etkisini inhibe eder.
Gastrin mide, duodenum ve pankreas hücreleri tarafından salgılanır. Hidroklorik (hidroklorik) asitin salgılanmasını uyarır, gastrik motiliteyi ve insülin sekresyonunu aktive eder.
Kolesistokinin, ince bağırsağın üst kısmında üretilir ve pankreas suyunun sekresyonunu arttırır, safra kesesinin hareketliliğini artırır, insülin üretimini uyarır.
Böbrekler, boşaltım fonksiyonu ve su-tuz metabolizmasının düzenlenmesi ile birlikte, bir endokrin fonksiyona da sahiptir. Kan renin, kalsitriol, eritropoietini sentezler ve salgılarlar.
Eritropoietin bir peptit hormonudur ve bir glikoproteindir. Böbrekler, karaciğer ve diğer dokularda sentezlenir.
Eyleminin mekanizması, hücre farklılaşmasının eritrositlere aktivasyonu ile ilişkilidir. Bu hormonun üretimi tiroid hormonları, glukokortikoidler, katekolaminler tarafından aktive edilir.
Bir dizi organ ve dokuda, lokal kan dolaşımının düzenlenmesinde yer alan doku hormonları oluşur. Dolayısıyla, histamin kan damarlarını genişletir ve serotoninin bir vazokonstriktör etkisi vardır. Histamin amino asit histidinden oluşur ve birçok organın bağ dokusunun mast hücrelerinde büyük miktarlarda bulunur. Birkaç fizyolojik etkisi vardır:
- arteriyoller ve kılcal damarları genişleterek kan basıncında bir azalmaya neden olur;
- Kapillerlerin geçirgenliğini arttırır, bu da sıvıların bunlardan salınmasına yol açar ve kan basıncında bir azalmaya neden olur;
- tükürük ve mide bezlerinin salgılanmasını uyarır;
- hemen tip alerjik reaksiyonlara katılır.
Serotonin, amino asit triptofandan oluşur ve gastrointestinal sistem hücrelerinde ve bronş, beyin, karaciğer, böbrekler ve timus hücrelerinde sentezlenir. Çeşitli fizyolojik etkilere neden olabilir:
- trombosit disentegrasyonunda bir vazokonstriktör etkiye sahiptir;
- bronş ve gastrointestinal sistemin düz kaslarının kasılmasını uyarır;
- Uyku, duygu ve davranış mekanizmaları dahil olmak üzere merkezi sinir sisteminin aktivitesinde serotonerjik bir sistem olarak önemli bir rol oynar.
Fizyolojik fonksiyonların düzenlenmesinde, vücudun birçok dokusunda doymamış yağ asitlerinden oluşan büyük bir madde grubu olan prostaglandinlere önemli bir rol verilmiştir. Prostaglandinler 1949'da seminal sıvı içinde keşfedildi ve bu yüzden bu ismi aldı. Daha sonra, diğer birçok hayvan ve insan dokusunda prostaglandinler bulundu. Günümüzde bilinen 16 tip prostaglandin. Hepsi arakidonik asitlerden oluşmuştur.
Prostaglandinler, vücudun birçok dokusunda üretilen ve farklı bir etkiye sahip olan, siklik doymamış yağ asitlerinden elde edilen fizyolojik olarak aktif maddeler grubudur.
Sindirim suyunun sekresyonunun düzenlenmesi, uterus ve kan damarlarının düz kaslarının kontraktilitesini arttırmak, idrarda su ve sodyum atılımını arttırmak ve korpus luteumun yumurtalıkta işlevini durdurması için çeşitli türlerde prostaglandinler bulunmaktadır. Tüm prostaglandinler hızla kanda (20-30 s sonra) yok edilir.
Prostaglandinlerin genel özellikleri
- Her yerde sentezlenmiş, yaklaşık 1 mg / gün. Lenfositlerde oluşmaz
- Sentez için gerekli çoklu doymamış yağ asitleri (arakidonik, linoleik, linolenik vb.) Gereklidir.
- Kısa bir yarı ömre sahip olun
- Belirli bir proteinin - prostaglandin transporterinin katılımıyla hücre zarından geçilir.
- Ağırlıklı olarak hücre içi ve lokal (otokrin ve parakrin) etkilere sahiptirler.
Endokrin bezleri
Soru 2: Endokrin bezleri ve hormonları.
Endokrin bezleri (Yunanca, Endonezya - iç, krio - seleksiyon) veya endokrin bezleri, ana işlevi, vücudun iç ortamına spesifik biyolojik olarak aktif maddeler geliştirmek ve yaymak olan özel organlar veya hücre gruplarıdır. Endokrin bezleri boşaltım kanallarına sahip değildir. Hücreleri bol miktarda kan ve lenf damarları ile iç içe geçmektedir ve atık ürünler doğrudan kan, lenf ve doku sıvısına atılmaktadır. Bu özellik, endokrin bezleri, salgı kanallarında sırlarını salgılayan ekzokrin bezlerden temel olarak ayırır.
Hormonlar denilen endokrin bezleri tarafından üretilen ürünler (Yunan hormao - heyecan, aktive). 1885 yılında Fransız fizyolog C. Bernard tarafından “içsel salgılama” terimi ve 1902'de İngiliz fizyologları U. Beilis ve E. Starling tarafından “hormone” terimi önerilmiştir.
Aşağıdaki özellikler hormonların karakteristiğidir: Özelleşmiş hücreler tarafından sentezlenir ve serbest bırakılır. Hormonlar glandüler endokrin hücrelerde oluşur, daha sonra iç çevreye, özellikle de kan ve lenf içerisine girerler. Hormonların sentezinin veya metabolizmasının ara ürünleri genellikle biyolojik aktiviteye sahiptir, ancak kural olarak, serpette değildirler.
Yüksek biyolojik aktivite. Hormonlar çok düşük konsantrasyonlarda fizyolojik bir etkiye sahiptir. Böylece, kandaki kadın seks hormonu (estradiol) konsantrasyonu, 100 ml plazmada 0.2 ila 0.6 μg (10-6 g) arasındadır. Kandaki büyüme hormonu içeriği daha küçük değerler ile ölçülür - nanigramma (KG 9 g). Hipofiz bezi hipotalamik hormonların pikogramlarına (U -12 g), böbrek endokrin hücrelerinin anjiyotensin-P ürününe yanıt verir - femtogramlarda susuzluk hissine neden olur (Yu -15 g). Hormonlara ek olarak, bu küçük dozlarda başka hiçbir kimyasal atık ürünü etkili değildir.
Özgünlük. Her bir hormon, spesifik bir kimyasal yapı, sentez yeri ve sadece içinde yer alan bir işlev ile karakterizedir. Bu bakımdan, herhangi bir hormonun eksikliği diğer hormonlarla veya biyolojik olarak aktif maddelerle doldurulamaz.
Uzak eylem. Hormonlar, kural olarak, uzak organ ve dokuları etkileyen, oluşum yerinden uzak kan tarafından taşınırlar. Böylelikle, tek bir hücre veya hücre grubu üzerinde rol alan mediyatörler ve sitokinlerden farklıdırlar.
Hormonların kimyasal yapısı ve vücuttaki dönüşümü
Kimyasal olarak hormonlar 4 ana gruba ayrılabilir: proteinler ve peptitler, amino asit türevleri, steroidler, prostaglandinler.
Protein hormonlarının örnekleri: insülin, somatotropin (büyüme hormonu), anterior hipofiz bezinin tropik hormonları. Bazıları (follitropin, tirotropin, lyutropin) kompleks proteinlere aittir, diğerleri (insülin, kalsitonin vb.) Basit proteinlere aittir. Glukagon, vazopressin, oksitosin ve hipotalamik hormonlar bir peptid yapısına sahiptir. Amino asit türevleri arasında tiroid hormonları - triiyodotironin, tiroksin ve ayrıca adrenalin ve noradrenalin bulunur. Steroid hormonları, siklik hidrokarbon çekirdeği siklopentan perhidrofenantrenine dayanır. Bu grup, adrenal korteks ve seks bezlerinin hormonlarını içerir.
Hormonun oluşumu ve dönüşümü ana aşamaları aşağıdaki gibi temsil edilebilir:
salgılama, yani endokrin hücreden izolasyon;
periferik dokulara kan nakli;
hormonal sinyalin hedef hücreler tarafından tanınması;
hormonal sinyalin biyolojik tepkiye dönüşümü (translasyonu);
hormonal sinyal bastırma.
Hücrelerin endokrin fonksiyonuna sahip organ ve dokular
İnsan koryonik gonadotropin, prolaktin
Atriopeptid, somatostatin, anjiyotensin-P
Organlar, dokular ve endokrin fonksiyonu olan hücreler
Noktalı yapıların sinir hücreleri
Anterior hipotalamusun büyük hücre çekirdeğinin sinir hücreleri
a) liberinler: kortikoliberin, tiroliberin, luliberin, folliberin, somatoliberin, prolaktoliberin, melanoliberin;
b) statinler: prolaktostatin, melanostatin, somatostatin
Kortikotropin, melanotropin
Follitropin, lutropin Tirotropin Somatotropin Prolaktin
Adrenal korteks
Glomerüler bölge Puchkovy bölgesi Mesh alanı
Mineralocorticoids Glukokortikoidler Cinsel steroidler: androjenler, östrojenler Andrenalin, norepinefrin
Triiyodotironin, tetraiodotironin Kalsitonin, katakalsin, Co-kalsigenin
Ana hücreler K-hücreleri
Ace hücreleri R hücreleri A hücreleri
Gonadlar (testisler, yumurtalıklar)
Leydig hücreleri Sertoli hücreleri Granulosa hücreleri
Testosteron Estrojenler, Estradiol, estron, progesteron inhibe
Hormonların biyosentezi, özel endokrin hücrelerin genetik aparatında programlanır. Sonuç olarak, bu hormonların sentezini kodlayan genlerin ve hormon ve sentez sonrası süreçlerin sentezini düzenleyen enzimlerin yapısına ve ekspresyonuna bağlıdır. Karşılık gelen genlerin yokluğu ya da eksikliği endokrinopatiye yol açar. Bir örnek büyüme hormonunda genetik bir kusur olan cüceliktir.
2. Hormonların salgılanması. Herhangi bir hormonun en önemli özelliği sekretilendir. Vesiküller veya granüller içinde paketlenmiş olan hormon, sitoplazmik membrana doğru taşınır. Hücreden protein-peptid hormonları ve katekolaminlerin salınması, sitoplazmik membranın ve salgı granül membranın etkileşimi ile öncelenmiştir. Bundan sonra, liziz oluşur ve hormon hücreden ayrılır. Bu süreç birçok faktör aracı tarafından aktive edilir, yüksek bir potasyum, elektriksel uyaran, vb. Konsantrasyonu. Hormonun salgılanması, enerji harcamasıyla birlikte bir eylemdir, bu yüzden her zaman ATP-cAMP sisteminde kaymalar ile ilişkilidir. Sekresyon, mikrotübül mikrofilamento sistem proteinlerini aktive eden, hormon granüllerinin bunlarla etkileşimini kolaylaştıran ve cAMP oluşumunu etkileyen kalsiyum iyonlarının katılımını gerektirir. Bu nedenle, hücre dışı ortamda kalsiyum iyonlarının içeriğinde azalma ve endokrin hücresine girmesi kaçınılmaz olarak bu hücrenin sekretuar aktivitesinde bir azalmaya yol açar.
3. Hormonların taşınması. Salgılanan hormon vücudun iç çevresine, özellikle de kanın içine girer ve daha fazla taşınır. Çoğu hormon, kandaki plazma proteinleri ile kompleks bileşikler oluşturur. Bu proteinlerin bazıları, belirli nakil proteinleridir (örneğin, adrenal hormonları bağlayan transkortin) ve bazıları spesifik değildir (örneğin, y-globulinler). Proteinler ile entegrasyon tersine çevrilebilir bir süreçtir. Ek olarak, bazı hormonlar, özellikle kırmızı kan hücreleri olmak üzere şekilli elemanlarla kanda bağlanır.
İlişkili bir hormon formunun oluşumu fizyolojik açıdan büyük önem taşır. İlk olarak, bedeni serbest hormonların kanındaki aşırı birikimden (ve dolayısıyla doku üzerindeki etkiden) korur. İkincisi, hormonun bağlı formu fizyolojik rezervidir. Üçüncüsü, protein bağlanması, hormonun enzimler tarafından bozunmadan korunmasına katkıda bulunur; hayatını uzatır. Son olarak, proteinlerle entegrasyon, glomerüllerden küçük moleküllü hormonların filtrelenmesini önler ve böylece bu önemli düzenleyici süreçleri muhafaza eder.
4. Hormonal sinyalin tanınması. Periferal organlara girdikten sonra, hormonlar, bir kural olarak, protein bileşeninden salınır ve belli bir hormonu (hedef hücreler) algılayan hücrelerin belirli reseptörleri üzerine sabitlenirler, spesifik hareketlerini gerçekleştirirler. Hormonların periferik etkisi sürecinde, çeşitli dönüşümleri gerçekleşir. Aynı zamanda, yeni hormonal ürünlerin oluşumu mümkündür, genellikle daha aktiftir veya orijinal hormondan farklı bir biyolojik etki üretir. Bu nedenle, tiroid hormonu tiroksin dokularda, aynı bezin daha aktif olan hormonu olan triiodotironine dönüştürülebilir. Androjenler (erkek cinsiyet hormonları) hipotalamusta östrojenlere dönüştürülür - kadın cinsiyet hormonları. Hormonal bir sinyalin biyolojik bir cevaba dönüştürülmesi, bu hormonun etki mekanizmasına organik olarak bağlıdır.
Herhangi bir hormonun hedef hücreler üzerindeki etkisi, her zaman hücrenin bazı bileşenleri ile etkileşimi ile başlar. Bu fenomene reseptör hormonu ve hormon reseptörleri ile etkileşime giren hücresel bileşenler denir. Asit makromoleküler oligopeptidler hormon reseptörleridir.
Reseptör molekülünün yapısı asimetri ile karakterize edilir. Parsellerinden üç tane var:
hormonal bir sinyali hücre içi mekanizmalara ileten bir efektör, yani; bir sinyali biyolojik tepkiye dönüştürmek;
Endokrin bezleri
Hormon üretimini sağlayan endokrin bezlerin toplamına vücudun endokrin sistemi denir.
Yunancadan, "hormonlar" (hormaine) terimi, harekete geçirilmiş olarak indüklenir. Hormonlar, tükürük bezleri, mide, kalp, karaciğer, böbrek ve diğer organlarda bulunan endokrin bezleri ve dokularda bulunan özel hücreler tarafından üretilen biyolojik olarak aktif maddelerdir. Hormonlar kan dolaşımına girer ve doğrudan ya kendi oluşum bölgelerinde (lokal hormonlar) ya da belirli bir mesafede bulunan hedef organların hücrelerini etkiler.
Endokrin bezlerinin ana işlevi, vücuda yayılmış olan hormonların üretilmesidir. Bu hormon üretimi nedeniyle endokrin bezlerinin ek fonksiyonları ile sonuçlanır:
- Değişim süreçlerine katılım;
- Vücudun iç ortamını korumak;
- Organizmanın gelişimi ve büyümesinin düzenlenmesi.
Endokrin bezlerinin yapısı
Endokrin sistemin organları şunları içerir:
- hipotalamus;
- Tiroid bezi;
- Hipofiz bezi;
- Paratiroid bezleri;
- Yumurtalıklar ve testisler;
- Pankreasın adacıkları.
Bir çocuk taşıma döneminde, plasenta, diğer işlevlerine ek olarak, bir endokrin bezidir.
Hipotalamus, hipofiz bezinin işlevini uyaran veya tersine baskı uygulayan hormonları salgılar.
Hipofiz bezinin kendisi ana endokrin bezidir. Diğer endokrin bezlerini etkileyen hormonlar üretir ve aktivitelerini koordine eder. Ayrıca, hipofiz bezi tarafından üretilen bazı hormonlar, vücuttaki biyokimyasal süreçler üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Hipofiz bezi tarafından hormon üretim hızı geri besleme ilkesine dayanmaktadır. Kandaki diğer hormonların seviyesi, hipofiz bezine, yavaşlama veya hormon üretimini hızlandırma sinyali verir.
Bununla birlikte, tüm endokrin bezleri hipofiz bezi tarafından kontrol edilmez. Bazıları dolaylı veya doğrudan kandaki bazı maddelerin içeriğine tepki gösterir. Örneğin, pankreasın insülin üreten hücreleri, kandaki yağ asitleri ve glikoz konsantrasyonuna tepki verir. Paratiroid bezleri fosfat ve kalsiyum konsantrasyonlarına yanıt verir ve adrenal medulla parasempatik sinir sisteminin doğrudan uyarılmasına yanıt verir.
Hormon benzeri maddeler ve hormonlar, endokrin bezlerinin yapısında bulunmayanlar dahil olmak üzere çeşitli organlar tarafından üretilir. Bu nedenle, bazı organlar sadece salınımlarının hemen yakınında hareket eden ve sırrını kanın içinde bırakmayan hormon benzeri maddeler üretirler. Bu maddeler, sadece sinir sistemini veya iki organı etkileyen beyin tarafından üretilen belirli hormonları içerir. Tüm vücut üzerinde bir bütün olarak hareket eden başka hormonlar vardır. Örneğin, hipofiz bezi tiroid bezinde sadece rol oynayan tiroid uyarıcı bir hormon üretir. Buna karşılık, tiroid bezi tüm vücudu etkileyen tiroid hormonları üretir.
Pankreas, yağların, proteinlerin ve karbonhidratların metabolizmasını etkileyen insülin üretir.
Endokrin bezi hastalıkları
Bir kural olarak, endokrin sisteminin hastalıkları metabolik bir bozukluktan kaynaklanır. Bu tür ihlallerin nedenleri çok farklı olabilir, ancak esas olarak metabolizma, vücuttaki canlı mineraller ve organizmaların yokluğu nedeniyle bozulur.
Tüm organların doğru çalışması endokrin (veya bazen de denir) hormon sistemine bağlıdır. Endokrin bezlerin ürettiği hormonlar, kanın içine girerek vücuttaki çeşitli kimyasal işlemler için katalizör görevi görürler, yani çoğu kimyasal reaksiyonun hızı, hareketlerine bağlıdır. Ayrıca hormonların yardımıyla vücudumuzun çoğu organının çalışmasını düzenledi.
Endokrin bezleri işlev bozuk olduğunda, metabolik süreçlerin doğal dengesi bozulur, bu da çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına neden olur. Çoğu zaman, endokrin patolojiler vücudun zehirlenmesi, yaralanmalar veya vücudun çalışmasını bozan diğer organ ve sistem hastalıklarından kaynaklanır.
Endokrin bezlerin hastalıkları arasında diyabet, erektil disfonksiyon, obezite, tiroid bezi hastalıkları sayılabilir. Ayrıca, endokrin sisteminin düzgün çalışmasını ihlal ederek, kardiyovasküler hastalıklar, gastrointestinal sistem hastalıkları ve eklemler oluşabilir. Bu nedenle, endokrin sistemin doğru çalışması sağlık ve uzun ömürlülüğün ilk adımıdır.
Endokrin bezlerinin hastalıklarına karşı mücadelede önemli bir koruyucu önlem, zehirlenmenin önlenmesidir (zehirli ve kimyasal maddeler, gıda maddeleri, patojenik bağırsak florasının atılım ürünleri, vs.). Serbest radikallerin, kimyasal bileşiklerin, ağır metallerin vücut temizliği gereklidir. Ve elbette, hastalığın ilk belirtilerinde, kapsamlı bir muayeneden geçmek gerekir, çünkü daha erken tedavi başlanır, başarı şansı artar.