Büyük modern fizikçi Erwin Schrödinger "dağlık bir
ülkede bir patikanın yanında bir sırada oturduğunuzu varsayın" diyor:
"Çevre otluk tepelerle dolu, aralarında kayalar fışkırıyor; vadinin karşı tepesinde, kısa boylu kızılağaçların arasında yayılmış taş yığını var. Vadinin iki yanında da ağaçlar dikliği tırmanıyor, ağaçsız çayırların yüksekliğine kadar varıyor. Ve yüzü size bakan, vadinin derinliklerinden gelip, güçlü, buzul kaplı zirveyi aşan ve o anda yumuşak kar alanlarına ve sert uçlu kayalıklara dokunan batan güneşin son ışınlarının yumuşak pembe rengi, açık, solgun, saydam gök mavisinde harika kesikler oluşturuyor.
Hiçlikten sizi alıp,size karşı kayıtsız kalan kısa bir süre içine yerleştiren nedir? Var oluş koşullarınız hemen hemen kayalar kadar eski. Binlerce yıl insan savaşım verdi, acı çekti ve çiftleşti ve kadınlar acı içinde doğum yaptı. Yüzyıl önce, belki de, bir başka adam burada oturuyordu, sizin gibi yüreğinde huşu ve özlemle buzullarda ölen ışıkları 'seyretti. Sizin gibi bir erkek ve kadından olmaydı. Sizin gibi acı ve kısa bir mutluluk yaşadı. O başka biri miydi? Siz kendiniz değil miydi? Sizin benliğiniz miydi? Bu kez o şeyi sizde, başkasında değil de tam sizde canlandıran zorunlu koşul neydi? Bu "başka biri"nin kavranılabilir bilimsel anlamı gerçekten nedir? Eğer şimdi anneniz olan kadın başka biriyle yaşasaydı ve ondan oğlu olsaydı ve babanız da böyle yapmış olsaydı siz ne olurdunuz? Yoksa onlarda, babanızın babasında... binlerce yıl önce yaşıyor muydunuz? Ve böyle bile olsa, neden kardeşiniz değilsiniz ve kardeşiniz siz değil, neden uzak kuzenlerinizden biri değilsiniz? Bu farkı, kendinizle başkası arasındaki farkı, nesnel olarak var olan aynı olduğunda, inatla kavrama hakkı nereden geliyor?
Bu tutumla bakmak ve düşünmekle aniden, şimşek gibi, temel Vedanta inancının engin doğruluğunu anlayabilirsiniz: kendiniz dediğiniz bu bilgi, duygu ve seçim birliğinin çok geçmişte kalmamış bir anda hiçlikten var olmasındansa bu bilgi, duygu ve seçim bütün duyarlı varlıklarda olmasa bile bütün insanlarda özünde sonsuz ve değişmez ve sayı olarak tek olamaz mı? Ama Spinoza'nın panteizminde olduğu gibi sonsuz, ezeli bir varlığın bir görünümü veya değişik biçimi olarak bir parçası, bölümü anlamında siz değil. Çünkü o zaman gene aynı aldatıcı soru karşımıza çıkar: hangi parça, bölüm sizsiniz? Nesnel olarak ötekilerden sizi ayıran nedir? Hayır, fakat düz mantığın kavramaz göründüğü gibi. siz - ve bütün bilinçli varlıklar - hesaba alınır. Çünkü siz yaşamınızı bütün varoluşun basit bir parçası olarak değil bir anlamda bütünü olarak yaşıyorsunuz. Yalnız bu bütün bir bakışta görülebilecek gibi yapılanmamış. Bu, bildiğimiz gibi Brahmanların kutsal, mistik ve o kadar da basit ve açık formüllerinde ifade edilmiştir: Tat yvam asi, bu sensin. Veya gene "Ben doğudayım, batıdayım, aşağıdayım, yukarıdayım, Ben bütün dünyayım" sözleri de öyle.