Yağcıbedir halısı nedir? El dokuma halı modelleri arasında olan bu halılar, Balıkesir’in Bigadiç ve Sındırgı köylerinde Yörükler tarafından dokunmaktadır. Önemli kültürel değerlere sahip olan bu halılar, Selçuklu sanatının bir devamı halindedir.
Elde dokunduğu için birinci sınıf kaliteye sahiptir. Koyunlardan kırkılan doğal yünler ile imal edildiği için yaz kış verimli bir şekilde kullanılabilir. Farklı ölçülere sahip bir şekilde imal edildiği için,
- Oturma odaları,
- Yatak odaları,
- Misafir odaları,
- Çocuk odaları,
- Holler,
Gibi tüm odalarda kullanılabilir. Yağcıbedir halıları tarihi oldukça eski olsa da yüzyıllardan bu yana değişen motif ve anlayışlar ile dokunmaya devam etmektedir. 150-200 yıllık ömürleri ile oldukça kullanışlıdır.
Yağcıbedir Halı Özellikleri
Yağcıbedir halısı özellikleri oldukça gelişmiştir, bu nedenle verimli bir şekilde uzun yıllar yapıya sahiptir. Söz konusu özelliklerden ana hatları ile şöyle bahsedilebilir;
- Çift yönlü mihraplı, tek mihraplı, tek mihraplı-ayak basma yeri olarak 3 şemada gelişim göstermiştir.
- Çözgü, atkı ve ilme ipliklerinde yün kullanılır.
- Döner tezgahlarda elde dokunur.
- Gördes tekniği kullanılarak ilmek atılır.
- 1 dm2’sinde 1400-1600; 1 santimetresinde 30 ile 35 arası ilmek vardır.
Yağcıbedir halısı özellikleri bakımından gelişmiş çözümlere sahiptir. Eğer yaşam alanlarınızda verimli bir şekilde kullanılabilecek halılar arıyorsanız, size oldukça başarılı seçenekler arz eder.
Yağcıbedir Halısı Nasıl Boyanır?
Yağcıbedir el dokuma halısı boyanırken kök boya kullanılır. Bu yönüyle sentetik maddelerden tamamen uzak, doğal bir yapısı vardır.
Boyama işleminde geçmeden önce yararlanılacak bitkiler bazı işlemlerden geçirilir. Boyarmadde içeren bölümleri en olgun zamanlarında toplanmakta, kurutulmakta, öğütülmektedir. Bu kapsamda kullanılan bazı kökler ve alınan sonuçlar şöyledir;
- Kökboya bitkisi köklerinden kırmızı elde edilir.
- Boyacı sumağı gövdesinden sarı elde edilir.
- Muhabbet çiçeğinden sarı elde edilir.
- Sarı pirenin çiçek, yaprak ve gövdesinden sarı elde edilir.
- Ceviz ağacı meyve kabuklarından kahverengi elde edilir.
- Palamut meşesi meyvelerinden siyah elde edilir.
- Asma yaprağı tazesi filizi, kartı sarı boyar.
Bunların yanı sıra lacivert, kırmızı, beyaz ve siyah da tercih edilir. Bu bakımdan Yağcıbedir el dokuma halısı farklılıklar arz eder. Ancak dört temel rengi al, nariç, ak ve gök olup yoğun bir şekilde görülür.
Yağcıbedir Halısı Motif Anlamları
Yağcıbedir halılarında diğer modellerden farklı olarak her motifin bir anlamı da vardır. Yağcıbedir halı motifleri anlamları itibariyle farklılık arz eder. Bunlardan bazıları anlamları ile beraber alt bölümde görülebilir;
- Yedisulu: Kenar motiflerinde su yolları 7 tane olabilir. Bu Türk mitolojisinde, gök yüzünün 7 katlı olduğu düşüncesine dayanır.
- Heybesulu: Tarla sınırı anlamını taşır.
- Yıldız dönüşü: Yıldızların güneş etrafında dönemsi bu motifin meydana gelmesinde rol oynamıştır.
- Deveboynu: Kenar ve zemin arasında kullanılmakta olup sonradan Türk kültürüne dahil olmuştur.
- Köpek dişi: Kenar motifleri ile zeminin kesişme noktasında kullanılır.
- Mihrap: Göğe yükselme ve Allah’a yönelme anlamlarını ifade eder.
- Yıldızlar: Güneş dünyaya hayat veren yıldızdır. Ortada bulunmakta olup diğer iki yıldız ayı simgeler.
- Kocabaş: Mihrap altında 3 kocabaş koyun sürüsünün önderi olan koçu ve gücü simgeler.
- Hayat ağacı: Genç kızların hayattan beklentisini ifade eder. Motifi işleyince kendisini güzel bir hayatın beklediğine inanılır.
- Terazi motifi: Türklerdeki adaleti temsil eder
- Üzüm salkımı: Bolluk ve bereketi temsil eder.
Yağcıbedir halı motifleri ve anlamları ana hatları ile böyledir. Farklı motifler de bunların haricinde gözlemlenir. Her birinde anlamlar ve renkler değişkenlik arz edebilir. Ancak sadece bunlarla sınırlı olmadan,
- Kiraz,
- Saat kapağı,
- Lale,
- Kartal,
- Tutaç,
- Yıldız,
- Mühr-ü Süleyman,
- Kocabaş,
Gibi motifler de yine vardır. Bu bakımdan farklı motifleri değerlendirip arasından size en uygun gelenleri tercih etmeniz mümkündür.
Yağcıbedir Halı Ölçüleri Ne Kadar?
Yağcıbedir halısı özellikleri, ölçüleri bakımından farklılık gösterir. Bunlar farklı adlarla isimlendirilmekte olup aşağıdan gözlemlenebilir;
- Yastık Ebadı: Eni 60 Cm. Ve Boyu 120 Cm
- Çeyrek Ebadı: Eni 90 Cm. Ve Boyu 150 Cm
- Seccade Ebadı: Eni 125 Cm. Ve Boyu 200 Cm
- Karyola Ebadı: Eni 150 Cm. Ve Boyu 240 Cm
- Kelle Ebadı: Eni 200 Cm. Ve Boyu 300 Cm
- Yolluk Ebadı: Eni 80 Cm. Ve Boyu 300 Cm
Bu bakımdan her yaşam alanında farklı odalarda kullanılabilecek ölçüleri bulmak oldukça kolaydır.
Yağcıbedir Halı Tezgahları
Yağcıbedir el dokuma halısı, günümüzde döner leventli tezgahlarda işlenir. Bu tezgahlar iki metal çemberden meydana gelir. Alt kısmı yere oturmuş hafifçe arkaya eğimli iki yassı direkle, bu tahtaların alt ve üstüne açılan yuvalara kendi ekseninde kolayca dönen, iki başında ağaçları sıkı bir şekilde kavrayan çemberden oluşur.
Üst leventte yer alana, yere paralel şekilde metal çubuk konmaktadır. Altındaki bölümünde ise kalın bir kayış mevcuttur. Söz konusu ki parça, uçları çengel olarak biten burgu ile birleşir. Burgu ise tezgahtaki kanallara konumlandırılan, çözgü ipliklerinin eşit şekilde gerdirilmesini sağlar.
Günümüzde Yağcıbedir el dokuma halısı bu tezgahlarda dokunmakta olup ölçüleri farklılık gösterir. Ancak ortalama 2 metre genişlik, 170 ile 180 cm arasında değişen boyaları vardır. Ancak bunlar standart olarak aynı değildir.
Zira 317 cm genişliğinde, 200 cm yüksekliğinde olan metal tezgahlar da vardır. Bu bakımdan her birinde dokunabilen halılar da büyük bir ölçüde farklılık gösterir.