Bursa Sanayicileri ve İş insanları Derneği kısa adıyla BUSİAD dün önemli bir rapor yayınladı. Çokça gıda, gıda güvenliği konuşurken yapılan bu araştırma aslında Bursa olarak bu konuda ne kadar sınıfta kaldığımızı da gözler önüne serdi.
Önce rapordaki verileri paylaşayım sizlerle;
Bursa 10 bin 886 kilometrekare tarımsal yüzölçümüne sahip. Toplam tarım alanı 369 bin 727,86 hektar. Bu alanın 142 bin 414,10 hektarı tarla, 47 bin 831,10’u meyve, 38 bin 536,60’ı da sebze alanı.
Bursa’nın tarımsal üretim değeri 11 milyar 507 milyon 256 bin TL. Bu rakamla ülkenin en değerli üretimini yapan 11. şehri konumunda.
2 milyon 661 bin 407 ton tarla bitkisi, 2 milyon 199 bin 431 ton sebze, 836 bin 158 ton meyve üreten bir şehir Bursa.
***
İllere göre 11. dedik ya merak edenler için sorasıyla o listenin ilk 10’unu paylaşayım;
Konya, Antalya, Şanlıurfa, İzmir, Mersin, Ankara, Diyarbakır, Adana, Manisa, Balıkesir.
2020 verilerinden derlenen BUSİAD raporuna göre Bursa olarak Türkiye’de armut, ceviz, ahududu, böğürtlen, muşmula, Salçalık domates, taze fasulye, karnabahar, taze bezelye ve bürüksel lahanası ile Üçgül (yeşil ot) üretiminde lideriz.
Bu arada meşhur incirimiz ile Türkiye’de en çok incir üreten 3. şehiriz.
2021 raporlarına göre Bursa olarak 3,5 milyar dolara yakın ihracat gerçekleştirdik.
***
Gelelim işgücü kısmına; 2016’da Bursa’da 14 bin 177 olan sigortalı tarım çalışanı sayısı 2020’de bin 722’ye kadar düştü.
Raporda “Ayrıca son yıllarda resmi rakamları açıklanmasa da Çiftçi Kayıt Sistemi’nde de 2017 itibarıyla 2 milyon 100 bin olan ÇKS üye sayısının 2020’de 1 milyon 800 bine düştüğünü iddia eden güvenilir kaynaklar mevcuttur. Bursa’da da bu sayının 31 bin 520 olduğu bilinmektedir” ifadesi kullanıldı.
“Yıllar içinde tarımsal üretim, mevcut potansiyelinin doğru olarak yönetilememesi ve ülkemizdeki tarım ve gıda politikalarındaki yanlışlıklar nedeniyle beklentiyi karşılayamamıştır. Bunun yanı sıra üreticinin, hayatını sürdürebilecek düzeyde kazanç elde edememesi sonucu, üretmekten vazgeçmesi ve yeni iş gücü temin etmekteki güçlükler ile tarımın özendirilememesi, tarımsal üretimin her geçen gün gücünü yitirmesine neden olmuştur” ifadesi aynen raporda yer aldı.
***
Hani sıkça diyorum ya beni köye göndermek için bir bahane olmalı diye, işte o bahane sunulmadıkça ne yazık ki bu tabloların değişmesi çok olası görülmüyor.
Yine sanayi yapılaşmasının plansız olmasının doğurduğu çevre felaketleri ile bazı ilçelerin Islah OSB sorunu yadsınamaz bir gerçek bu şehirde. Açıklanan raporda 2020 ve ilk gelen 2021 verileri vardı. Hepimiz biliyoruz ki gelecek yıl 2022 verileri açıklandığında bütün üretim kalemlerinde nüfusa oranlı gerileme yaşanacak.
Özellikle 2021’de 2020’ye göre artan hayvan nüfusunun önemli bir kısmının yok olacağını biliyoruz.
Ama olayı hep yanlış yerde arıyoruz. Daha dün yazmıştım ‘çiftçiye para vermeyin, maliyetlerini düşürün’ diye. Ama yanlış yere bakmak adet olmuş mevcut düzende.
***
BUSİAD’ın raporuna dönecek olursak;
-Sektörler arasında, tarıma pozitif ayrımcılık yapılması doğru bir karar olacaktır.
-Organik tarım miktarını sürekli yukarı çekmek gerçekçi bir hedeftir.
-Verimlilik de Türkiye için ciddi bir sorundur. Örnek aldığımız ülkelerin verimlilik değerlerine yaklaşamıyoruz bile.
-Tarımda kısa, orta ve uzun vadede sektör paydaşlarının sorunlarını ve çözüm önerilerini içermeyen tarım politikalarının başarılı olması ve sürdürülmesi mümkün değildir.
ifadeleri net bir biçimde yer alırken aslında bize bakılacak noktaları da gösterdi.
***
Kendi kendine yetebilir bir ülke olabilmek adına doğru politikaların yapılması gerektiğini ve bunun T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı marifetiyle olacağını hepimiz biliyoruz.
Biliyoruz da neler yapacağız işte o konuda ne kadar çok şey dillendirirsek birilerinin kulağına da o kadar su kaçacaktır diye umut ediyoruz.
Gıda insanlık için çok farklı bir şey ve dünya üzerinde hazırlanmış olası kıtlık senaryoları ‘yağma’ ve ‘gasp’ başta olmak üzere bir çok suçu tetikleyecek kadar durumun ciddi olduğunu gösteriyor.
Yani bu konuya ayrı bir eğilim gerekli. Yaşanan durumun bilindiğinden daha ciddi olduğunu anlamalıyız.
***
BUSİAD raporunun sonuç kısmında elbette çözüm önerileri de yer aldı.
Peki neydi bu önerilerin en önemlileri derseniz bana göre şunlardı;
-Üretimi ve verimi teşvik temek.
-Çiftçiliğe itibar kazandırıp genç girişimcilere bu alanda destek olmak.
-Üretimden kullanıcıya kadar uzanan süreçte kooperatifçilik yapılanması ülke çapında oluşturulması ve desteklenmesi.
-Sektörde üretimin ihtiyaç duyduğu Ar-Ge ve yenilik kapasitesi artırılması ve yeni teknolojilerin geliştirilmesine olanak sağlanması.
-Çevre ve su kaynakları doğru yönetilmeli.
-İlimizin tarımsal envanteri çıkarılmalı ve üretim potansiyeli sağlanmalı.
-İş insanlarımızın tarıma olan ilgileri artırılmalı.
***
Raporda yeşil mutabakat vurgusu yapıldı. 2030 AB Yeşil Mutabakatı ve 2053 “karbon nötr” hedeflerinin tarımda da tutturulması gerektiği belirtildi.
Hazır yeşil mutabakat, karbon falan demişken mart sonunda elektrikli traktör projelerine değinen Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ayşe Ayşin Işıkgece, "Prototip bitti. Şu anda seri üretim teslimleri TİGEM'e yapılmak üzere. 8 tane yeni traktör gelecek. Daha sonra da seri üretim yapılacak" demişti.
Köylünün öncelikle o traktörü alabilecek gücünün ve şarj edebileceği altyapının da normalden çok daha hızlı bir biçimde hayatımıza dahil olması gerekli.
Tarım her hali ile geleceğimiz. Bilim kurgu romanlarında başka gezegenlere gidip maden arayanlar var ama dikkat edin romanlarda bile tarım için dünya şart.
Bursa yerelinde ise sanayileri yeterli tutup ovanın kalanını korumaya, zirai ilaç hasarını minimale indirmeye hepsinden önemlisi tohum konusuna eğilmeye ihtiyacımız var.
***
BUSİAD Gıda ve Tarım Uzmanlık Grubu tarafından hazırlanan rapor oldukça kıymetli. Çünkü hem sorunun hem de çözümlerin altında önemli sanayicilerin imzası var.
Hepsinden önemlisi raporun son cümlesinde gizli;
“Bursa, sanayinin yanı sıra turizm ve tarım kenti olarak da varlığını sürdürmelidir”