Romanya'da başkent Bükreş başta olmak üzere birçok kentte düzenlenen hükümet karşıtı protestolara polisin müdahalesi sonrası 400'den fazla insan yaralandı.
Genel olarak barışçıl bir havanın hâkim olduğu gösterilere Rumen yetkililerin ifadesiyle bazı noktalarda şiddetin karışmasıyla birlikte başlayan olaylarda taraflar birbirlerini suçladı.
Tazyikli su ve göz yaşartıcı bomba ile yapılan müdahaleler sırasında en az 24 polis memuru da yaralanırken, hükümet binalarının bulunduğu bölgede birçok kişi gözaltına alındı.
Resmi polis kayıtlarına göre Sosyal Demokrat Parti (PSD) hükümetini yolsuzlukla eleştiren yaklaşık 20 bin protestocu Bükreş'te gösteri yaptı. Başkent dışında Kaloşvar, Sibin, Braşov ve Temeşvar kentlerinde de protesto gösterileri düzenlendi.
Cumhurbaşkanı'ndan tepki
Ağırlıklı olarak yurtdışında yaşayan Rumenler tarafından organize edilen gösterilere müdahaleyi sert bulduğunu açıklayan Romanya Cumhurbaşkanı Klaus Lohannis, "Çevik kuvvetin meydandaki insanların çoğuna karşı giriştiği kaba ve orantısız müdahaleyi sert bir şekilde kınıyorum" ifadesini kullandı.
Cumhurbaşkanı ayrıca İçişleri Bakanı'nın yaşanan olaylara ilişkin ifade vermesi gerektiğini söyledi.
2017'den beri devam ediyor
Ülkedeki PSD hükümetini eleştiren protesto gösterileri, partinin iktidara geldiği 2017 yılından bu yana çeşitli aralıklarla düzenleniyor. Benzer gösteriler PSD'nin bir takım yolsuzluk suçlarını suç olmaktan kaldırma girişimi sonrası da yaşanmıştı.
Bu yıl başında ceza kanununda yapılmaya çalışılan bu değişiklikler AB Komisyonu ve ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından endişeyle karşılaşmıştı. Değişikliklere yapılan itirazlar halen Anayasa Mahkemesi tarafından değerlendiriliyor.
Avrupa Birliği üyesi olan Romanya, Birlik içinde en fazla yolsuzluğun yaşandığı üyeler arasında üst sıralarda ve dolayısıyla yargı sistemi Brüksel'in yakın takibi altında.
Aynı zamanda AB içindeki en az gelişmiş ülkelerden bir tanesi olan yaklaşık 20 milyon nüfuslu Romanya, ülkedeki ekonomik imkânsızlıklardan dolayı yurtdışına göç veriyor.
Dünya Bankası'nın tahminlerine göre 3 ila 5 milyon Rumen AB içindeki diğer ülkelerde yaşıyor ve her yıl ülkelerine gönderdikleri para Romanya için büyük önem taşıyor.
(ÖZGÜRLÜK)
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası son günlerde yaşanan sel ve su taşkınları nedeniyle 9 Ağustos 2018 tarihinde bir basın açıklaması yaptı.
SEL SADECE ORDU`YU DEĞİL,TÜM KENTLERİMİZİ VURUYOR!
Ordu`yu sel aldı! Birkaç gün önce de Rize`yi sel almıştı! Bunların yanına Samsun, Antalya, Ankara ve İstanbul `u da ekleyelim!
Çok mu yağmur yağıyor? Yağacak tabi!
Dağlarla oynuyoruz erozyon oluşuyor. Taş, kaya ve toprak aşağılara sürükleniyor. Bunlar "nereden geldi" diye yakınıyoruz! Oysa bir insan, yaşamı boyunca en az 4-5 defa, daha önce yaşamadığı doğa olaylarına tanık oluyor!
Rize Belediye Başkanı, taşkının dere yatağını aşıp kente doğru yol alması üzerine, "Allahım yardım et" diye bağırarak koşuyor! İyi güzel de, dere yataklarına inşaatların yapılması evresinde, dağların tepelerin oyulması evresinde, bugün yaşanan olay ve korku düşünülseydi, emin olun ki bu kadar büyük zararlar olmayacaktı!
Doğanın uzun yıllar içinde oluşan dengesini "aç gözlüler" rant uğruna bozmasaydı, sıkışınca "Allahım sen koru" diye bağrılmayacaktı!
Allah`ın yarattığı doğayı bozarken aklınıza gelmeyen şeyleri, "korku duvarları aşınca" söylemiyor olacaktınız!
Yağmur yağarken bile çağıl çağıl akan dereleri izleyerek keyif alacaktınız!
Çarşamba`yı selin neden ve ne zaman aldığını biraz düşünseydiniz, bu yaşananlara "afet" demeyecektiniz!
İnsan eliyle, özellikle yönetici ve işbirlikçileri ile birlikte, afetlere açık kentler oluşmayacaktı!
Bu yaşananlar 100 sene, 200 ve 500 sene öncede yaşanmış diyerek dere taşkın alanlarını korumuş olacaktınız!
Ordu`da 8 köprü yıkılmayacaktı!
Fındık harmanlarını sel götürmeyecekti!
Yağan yağmur sularını alacak toprak bıraksaydınız, yeraltı su direnajı ile oynamasaydınız, bilimi ve bilgiyi yok sayarak ülke topraklarını inşaat sektörünün "tükenmez bir arazisi" gibi görmeseydiniz, bu yaşananlar sıradan bir doğa olayı olarak kalacaktı!
Yaptıklarınızın bedelini mutlaka ödeyeceksiniz! Üstelik sizin yaptıklarınızın bedelini hiç suçu ve günahı olmayan yurttaşlarımız da ödemeyecekti!
Kentlerimizi "afete açık" hale getirenler, demeç veriyorlar. "Oluşan zararlar karşılanacaktır" diye!
Bu zararlar sadece, zararların oluşmasında suçu ve günahı olmayanlardan alınan vergilerle karşılanmamalıdır.
Zararların oluşmasında sorumluluğu olanlar da mutlaka bir bedel ödemelidir!
Yoksa, ülke topraklarını inşaat sektörünün bir arazisi olarak görenler, bu sevdalarından vazgeçmeyecekler!
İnşaat Mühendisleri Odası olarak, sel ve su taşkınlarından etkilenen yurttaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası
(ÖZGÜRLÜK)
AKP Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Sorgun erken yerel seçim iddialarına yönelik olarak açıklamada bulundu. Sorgun, "Her gittiğim yerde bana soruluyor, 'yerel seçimler erkene alınacak mı?' diye hayır alınmayacak. İnşallah 31 Mart 2019 mahalli seçimlerinin de hazırlıklarını gözden geçireceğiz, hazırlıklarına başlayacağız, onun üzerine değerlendirmelerde bulanacağız” dedi.
AKP 81 il başkanı ve İl Seçim Koordinasyon Merkezi (SKM) başkanı ile yardımcıları Ankara'nın Kızılcahamam ilçesinde seçim kampına girdi.
Sorgun, 24 Haziran Seçimleri Değerlendirme ve 2019 Yerel Seçimlerine Hazırlık Toplantısının açılışında yaptığı konuşmada, toplantıda yaklaşık 1.5 ay önce yapılan 24 Haziran seçimlerini değerlendireceklerini belirterek, "Haziran seçimlerini herkes değerlendirdi ama burada 81 ilimizin seçim işleri başkanları var. 81 ilimizin SKM başkanları var. Olayın sıcaklığı geçti. Daha gerçekçi daha reel ve daha içeriden bir değerlendirme şansını elde etmiş olacağız. Bunun yanında 2019 31 Mart'ında yapacağımız altını çizerek söylüyorum her gittiğim yerde bana soruluyor mutlaka illerde sizlere de soruluyordur, 'yerel seçimler erkene alınacak mı?' diye hayır. İnşallah 31 Mart 2019 mahalli seçimlerinin de hazırlıklarını gözden geçireceğiz, hazırlıklarına başlayacağız, onun üzerine değerlendirmelerde bulanacağız" ifadelerini kullandı.
"Milletimiz asrın seçimini yaptı"
24 Haziran seçimlerini geride bıraktıklarını kaydeden Sorgun, "Ama gerçekten asrın seçimiydi, yüzyılın seçimiydi. Milletimiz asrın seçimini yaptı. Bizzat yaşadığımız için belki çok farkına varamadık. Ama yarın tarih kitaplarına girdiğinde diyeceğiz ki ne kadar tarihi bir olayı yaşamışız bu tarihi dönüm noktasında rol almışız da farkında değilmişiz diye. 12 Eylül 1980 ihtilalini ve öncesi sonrasını bizzat yaşadığımda o gün onu çok fark etmemiştim. Şimdi onun tarih kitaplarına girdiğini görünce ne kadar önemli olayların şahidiymişiz de farkında değilmişiz diyorum. Bu tarihi seçimi hep birlikte yaptık. Hepinize teşekkür ediyorum. Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı Genel Başkanımızı yeni sistemin ilk cumhurbaşkanı yaptık. Birileri ısrarla bunu rejim değişiyor diye halkı kandırmaya çalışsa da bizim milletimiz ferasetli, basiretli yeni bir hükümet sistemini hayata geçirdi" dedi.
Sorgun, konuşmasına şöyle devam etti:
"Hem geçmiş seçimlerin değerlendirmesini yapacağız. Bazı sunumlar yapılacak. Sahadaki karşılaştığımız problemleri ve çözümlerini birlikte bulacağız. Biz başkaları gibi vatandaşa milletimize asla suçlu bulmayız. Bize neden oy vermediler değil biz niye alamadık deriz. Vermediği için onu suçlamayız. Milletimiz bizi 2002'den beri iktidar yapıyor. Biz niye alamadık neyi eksik bıraktık da daha fazlasını almadık deriz. siyaset bisiklete binmek gibidir. Sürekli pedal çevirmemiz gerekiyor. Ama bu pedal çevirme birilerinin seçim zamanı sahnede pedal çevirmişti ya o pedal çevirmeden değil. Devamlı pedal çevirme. Biz seçimden seçime ışıklar yanan parti değiliz, seçimden seçime sahneye çıkan parti değiliz. Seçimden seçime kapıları açılan parti değiliz. Tabela partisi hiç değiliz. Seçimden seçime halka giden parti hiç değiliz."
Bilgisiz siyasetin olmayacağına dikkat çeken Sorgun, bu toplantıları ara ara yapacaklarını vurguladı.
"Dolar Euro'ya 1 günde ne oldu kim izah edebilir"
Dünyanın demokrasi beşiği olduğunu iddia edenlerin dünyaya demokrasi dersi vermeye kalkanların yüzde 30-40'larda katılımla seçimler yaptığını söyleyen Sorgun, "Biz milletimiz ne kadar demokrasiye iradesine sahip yüzde 86'dan fazla katılımla seçimleri gerçekleştirdik. Son zamanlarda garip şeyler oluyor. Dün 10 Ağustos'tu. 10 Ağustos 2014'te Cumhurbaşkanımızı halk ilk defa seçti. Hiçbir ekonomik reel karşılığı olmadan Doların euro'ya bir günde ne oldu kim izah edebilir. Bu kadar değer farkını nasıl izah edebiliriz? Herhalde 10 Ağustos tesadüfi olmasa gerek. Bu millet Çanakkale Zaferini dolarla mı euro ile mi kazandı? İstiklal harbini dolarla mı kazandık? 15 Temmuz'u dolarla euro ile mi kazandık. Dövizle ayar vermeye kalkıyorlar. Gidin siz o dövizlerinizi bozdurun 1'er dolar dağıtın kendi adamlarınıza ayar verin. Bizim paramız ne dolardır ne euro'dur Türk lirasıdır. Seçimlerle demokratik yollarla kendilerince hizaya getiremediklerini döviz üzerinden ekonomi üzerinden hizaya getirmeye çalışıyorlar. Ne zaman bu tür yollara saptılar Allah'ın yardımıyla önümüzde Recep Tayyip Erdoğan arkamızda milletimiz hep galip olan biz olduk. Hiç tereddüdünüz olmasın bu mücadeleden de Allah'ın yardımıyla milletimiz galip çıkacaktır" değerlendirmesinde bulundu.
AK Parti'nin 6. Kongresini yapacağını hatırlatan Sorgun, "Büyük bir coşkuyla kongremizi yapacağız" dedi.
Seçim işleri başkanlarından, il başkanlarından, belediye başkanlarından, milletvekili adaylarından raporlar istediklerini anlatan Sorgun, incelemeler yaptıklarını kaydetti. Sorgun, "Gerçekten sahadaki durum ne, problemler ne, artılarımız eksilerimiz ne bunları çalıştık. Biz dersimize çalışmayı severiz. Seçimlere 7.5-8 ay var ama 31 Mart mahalli seçimlerinin çalışmasının başlama günü 25 Haziran 2018 günüdür" açıklamasında bulundu.
"Biraz yerli ve milli olun"
CHP'de yaşananlara değinen Sorgun, şunları kaydetti:
"Şimdi acaba kongre yapacaklar mı yapmayacaklar mı imzayı topladılar mı toplayamadılar mı başka konuları yok onların başka gündemleri yok. Türkiye'nin ikinci en büyük partisi neyle meşgul? Son milli meselede, Türkiye'nin egemenlik haklarına saygısızlık duyanlara, sözde müttefiklere karşı duruşuna bir bakın. Diğer partilere teşekkür ediyoruz, 'bu milli bir meseledir, bir siyasi partinin meselesi değildir' diyerek, cumhurun başkanının yanında ve hükümetin yanında yer aldılar. Ama en büyük ikinci parti her zaman olduğu gibi kem küm ediyor, lafı evirip çevirip dolandırıyor. Biraz yerli ve milli olun. Çalışırsan, kıskanmazsan, gayret edersen bu millet sana da itibar eder. Ama sen yerli ve milli olmazsan, hep millet seni orada bekletir."
Seçim İşleri Başkanlığının organize ettiği kamp dün başladı. Yarın sona erecek olan kampta 24 Haziran seçim süreci ve sonuçları tüm boyutlarıyla masaya yatırılacak. Mart 2019’daki yerel seçime yönelik çalışma ve stratejiler ele alınacak.
(ÖZGÜRLÜK)
Türk Lirası'nın hızla değer kaybetmesi Avrupa ekonomi çevrelerinde de huzursuzluk yarattı. Türkiye'nin moratoryum ilan etmek zorunda kalıp dış borçlarını ödeyemez duruma düşmesinin kreditör durumundaki Avrupa bankalarının durumunu sarsmasından endişe ediliyor.
Financial Times gazetesinde yayımlanan, Avrupa Merkez Bankası'nın Türkiye'deki kur krizi nedeniyle Avrupalı bankaların durumunu mercek altına aldığı, özellikle de krizin İspanyol BBVA, İtalyan UniCredit ve Fransız BNP Paribas'a olası etkilerine odaklanıldığı yönündeki haberi bugün Avrupa borsalarına da yansıdı.
Hisselerde düşüş
Haberde adı geçen bankaların hisseleri yüzde 3'ü aşan oranlarda değer kaybederken Alman Deutsche Bank ve Commerzbank hisselerinde de sırasıyla yüzde 3.3 ve 2.1'lik düşüş kaydedildi. Deutsche Bank'ın borsa değerinin yüzde 3,3 oranında azalmasında kredi notunun düşürülme riskinin de rol oynadığı belirtilirken Commerzbank hisselerinin yüzde 2,1 oranında ucuzlamasında Türkiye'deki ekonomik kriz etkili oldu.
Yıl başında 4,50 liradan işlem gören Euro 7, Dolar ise 6 liraya kadar çıktı. Türk finans piyasasındaki huzursuzlukta Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın Cuma günü yapması planlanan yeni ekonomik modelle ilgili açıklamalarının yatırımcıda belirsizlik uyandırmasının da rolü olduğu belirtiliyor.
Alman ve Avrupa bankalarının uzmanları Lira'nın hızlı düşüşüne güven krizinin yol açtığı, hukuk güvensizliği, yüksek enflasyon ve Merkez Bankası'nın bağımsızlığıyla ilgili endişelere Türkiye'nin devlet iflasına sürüklenme ihtimalinin de eklendiği, bunun da kredi sigorta primlerinin rekor düzeye çıkmasından anlaşıldığı görüşünde.
Andersch: MB Erdoğan'ın zincirinden kurtulmalı
Alman BayernLB bankasından Manuel Andersch "Lira serbest düşüşe geçmiş görünüyor. Türk Merkez Bankası Erdoğan'ın zincirlerinden kurtulup faizleri yüksek oranda arttırmadığı sürece ödeme bilançosu krizi kaçınılmazdır" değerlendirmesinde bulundu.
Bundschuh: Artık iflas olasılığı konuşuluyor
LBBW bankası analisti Clemens Bundschuh da Türk Lirasının girdap içinde bulunduğunu belirterek Türkiye'nin en büyük sorununun güven bunalımı olduğunu söyledi. Yatırımcıların ellerindeki hisse ve tahvilleri hızla elden çıkardıklarına ve bu durumun Lira üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken Bundschuh, "Başlangıçta hukuk devleti ve Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadelede yeterince bağımsız olmaması sorun iken artık piyasalar iflas olasılığı üzerinde duruyor" dedi.
Newson: Cumhurbaşkanının Allah'tan yardım beklediği ülke
VMC Markets yatırım şirketinin piyasa analiz uzmanı Michael Newson ise uluslararası yatırımcıların kısa süre öncesine kadar para krizinin yerel bir sorun olduğunu sanmakla yanıldıklarına dikkat çekerek "Değer kaybının hızlanması Türkiye ile iş yapan Avrupa bankalarıyla ilgili endişelerin artmasına yol açtı. Cumhurbaşkanının Allah'tan yardım beklediği ve dünyayı karşısına aldığı bir ülkede yeni ekonomik modeller sıkıntıları gidermeye yetmez” diye konuştu.
Gitzel: MB seyirci kalmayacağını göstermeli
VP Bankası baş iktisatçısı Thomas Gitzel merkez bankasının kararlı müdahalede bulunup faizleri arttırarak Türk Lirasının değer kaybetmesine seyirci kalmayacağını göstermesi gerektiğini söyledi. Gitzel son gün ve haftalarda böyle bir kararlılık görülmediğini sözlerine ekledi.
Hesse: Euro Bölgesine etkisi sınırlı olur
Berenberg Bankası baş iktisatçısı Carsten Hesse Türkiye'deki ekonomik kriz ve Avrupa ekonomisi üzerindeki muhtemel etkilerini şöyle değerlendirdi:
"Türkiye çok zor bir durumda. Krediyle finanse edilen hızlı büyümenin ardından enflasyonun tırmanması ve Lira'nın değer kaybetmesi Türkiye'nin devlet iflasına sürüklenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Türkiye açısından söz konusu olan risklerin dışında Euro Bölgesi de sıkıntıya girebilir. Euro Bölgesi Gayrı Safi Hasılasının aşırı derecede etkilenmesini beklemiyorum. Türkiye'ye yapılan ihracat yüzde 20 oranında daralsa bile bunun Euro Bölgesi'nin milli gelirinde yaratacağı kayıp yüzde 0,1'i geçmez.”
(ÖZGÜRLÜK)
Uluslararası Para Fonu (IMF), Türk Lirası'nın Dolar ve Euro karşısında tarihinin en düşük seviyelerine indiği şu günlerde Türkiye'nin bu kurumdan herhangi bir finansal destek isteyip istemediğine dair soruya yanıt verdi.
IMF sözcüsü Randa Elnagar, Reuters haber ajansına e-posta aracılığıyla verdiği cevapta, "Türk makamlarından, finansal destek için talepte bulunmayı düşündüklerine dair herhangi bir işaret almadık" dedi.
Elnagar ayrıca IMF'nin, Türk Lirası'nın değerindeki hızlı düşüş konusunda yorum yapmayacağını belirtti. Elnagar, "IMF günlük döviz hareketleri konusunda yorum yapmaz" ifadesini kullandı.
Türkiye ekonomisindeki kötü gidişatı yorumlayan birçok yerli ve yabancı ekonomist, Türk hükümetinin kredi desteği için IMF'ye başvurmak zorunda kalabileceğini savunmuştu.
Türk Lirası Cuma günü içinde Dolar karşısında yüzde 18 değer kaybetmişti. Bu, Türkiye'de 2001 yılındaki finansal krizden bu yana bir gün içinde yaşanan en büyük değer kaybı olmuştu.
(ÖZGÜRLÜK)
TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I[*]
TEMEL DEMİRER
“Dogmanın, sansürün ve keyfiliğin,
ilerleme ve insan onurunun ölümcül
düşmanları olduklarını göstererek,
yola devam edeceğiz…”[1]
“Seyirciyi rahatsız etmek istiyorum,” diyen Erdal Beşikçioğlu’na göre, “Ruh ve matematiktir tiyatro. Biri olmadan diğerinin anlamı olmaz…”
Bunun için “Tiyatro, yetiş imdadıma!/ Uyuyorum. Uyandır beni/ Karanlıkta kayboldum, yol göster bana ya da bir ışık yak// Zayıfım,/ Dostluğun ışığını yak/ Körüm, bütün/ Işıkları bir araya topla/ Çirkinliğin ‘Boyunduruğu altındayım,/ Galip getir güzelliği/ Nefretle kuşatıldım,/ Sevginin tüm gücünü ver bana,” diyen Ariane Mnouchkine sonuna kadar haklıdır.
Çünkü ‘27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nde, 2015’in ‘Haldun Taner Yılı’ ilan edilmiş olması dolayısıyla eşi Demet Taner’in hazırladığı bildiride ifade edildiği gibidir hemen her şey:
“Tiyatro, yüzümüze tuttuğu aynada kendimizi görmemizi, anlamamızı, yalnızca bizim mi, tüm insanlığın sorgulanmasını sağlar. Kendi toplumunun yanlışlarına parmak basarken, insana yönelir, insanı anlatırken insanlığa seslenir.”[2]
Tam da Haldun Taner’in, ‘Sersem Kocanın Kurnaz Karısı’ndaki “son tirad”ında haykırıştaki üzere:
“Zaten aktör dediğin nedir ki? Oynarken varız. Yok olunca da sesimiz bu boş kubbede bir hoş sedâ olarak kalır. Bir zaman sonra da unutulur gider. Olsa olsa eski program dergilerinde soluk birer hayâl olur kalırız. Görüyorum hepiniz gardıroba koşmaya hazırlanıyorsunuz, birazdan tiyatro bomboş kalacak ama tiyatro işte o zaman yaşamaya başlayacak. Çünkü Satenik’in bir şarkısı şu perdelerden birine takılı kalmıştır. Virjinya’nın bir diyalogu eski kostümlerin birinin yırtığına sığınmıştır. İşte bu hatıralar, o sessizlikte saklandıkları yerden çıkar, bir fısıltı hâlinde yine sahneye dökülürler. Artık kendimiz yokuz, seyircilerimiz de kalmadı, ama repliklerimiz fısıldaşır dururlar sabaha kadar. Gün ağarır, temizleyiciler gelir, replikler yerlerine kaçışır ve perde!”
* * * * *
Taner (1915-1986) dedik: O, tiyatronun silinemez imzasıdır...
Edebiyat ustası, öykü ustası, tiyatro ustası... Sadece oyun yazarı değil, tiyatro kuramcısı, uygulayıcısı ve hocası... İnsanlık ve efendilik ustası... Epik, diyalektik yöntemden, kabare türüne, tiyatro sanatında ilkleri gerçekleştirdi. Eleştiriyle ironiyi harmanladı. Geleneksel tiyatromuzun özelliklerinden yararlanıp çağdaş eserler yarattı.
Taner, coğrafyamızda epik tiyatronun ve kabare tiyatrosunun en önemli öncülerindendi. Ama onun bu öncülüğünü önemli kılan öğe, bu türlerin uygulanışında taklitten hep kaçınması ve her iki tiyatroyu çok başarılı bir biçimde yöresel motiflerin örgüsüne yerleştirmesiydi.
Taner, evrensel ile ulusalın kesiştiği noktaları yakalamış, bunları hem toplumsal hem de sınıfsal açıdan irdelemiş, ince zekâsı ile yaptığı çözümlemeleri enfes bir mizah anlayışı içinde topluma aktarmıştı.
Taner’in gülümseten, güldüren, kahkaha attıran mizah anlayışının temelinde her zaman tersinleme (ironi) vardır. Tersinleme, “olması beklenen” ile “gerçekte olan” arasındaki uyumsuzluğun ince alayla yoğrulmuş anlatımıdır. Tersinleme yaklaşımı böylece “karşıtların çelişkisi”ni gösterme hedefine yönelir. Yazma uğraşının tadını tersinleme yoluyla çıkarma eylemi, özellikle Taner tiyatrosunun “düşündürerek eğlendirme” yönündeki baskın çizgisini belirlerken; metinlerinde alçakgönüllülükle kurulan bir bilgece söyleyiş doluluğu gözlenir hep. Bu nedenle de sıradan bilgelikmiş gibi geliyor bu bize. Bir acı tebessüme benzetilebilir belki daha çok. “Ben söylemiştim,” böbürgenliğinin en küçük izine rastlanmıyor çünkü onda.
Onun önemi “Tiyatro sanatının hangi dalında çalışırsa çalışsın, önce kendini tam bir ‘tiyatro insanı’ donanımı ile yetiştirmiş olmak ve ancak ondan sonra oyunculukta, yönetmenlikte, oyun yazarlığında, sahne tasarımında vb. uzmanlaşmak. Dünyayı sahneye getiren bir sanat olan tiyatronun kapılarını çalan kimsenin, her şeyden önce dünyanın bütününe ilişkin ‘kozmopolit’, yani çok-kaynaklı bir bilgi birikimini edinmesi. Ve son olarak da bu ‘tiyatro insanı’nın bütün bilgi birikimini tiyatronun -öteki bütün sanatlardan farklı olarak- hem bir sanatsal biçim, hem de toplumsal bir kurum olduğu bilinciyle pekiştirmesi.
Doğrudur. Türkçe kaynakların çoğunda belirtildiği üzere, Taner ülkemizde epik tiyatronun ve kabare tiyatrosunun öncülerindendir. Ama onun asıl önemli yanı, kendi sanatçı kimliğinde sözünü ettiğim ‘tiyatro insanı’ kavramını bütünüyle somutlaştırmış oluşudur.”[3]
İş bu nedenle de ölümü üzerinden yıllar geçmiş olmasına karşın bir yazarın aranması, okunuyor olması onun ölmediği anlamına gelmelidir. Taner’e de bu gözle bakmalıyız. O kültür birikimini, bilgiçlik taslıyor izlenimi bırakmayan bir ince mizahla örttüğü için, bir düşün ötesinden baktığı gerçekler daha inandırıcı bir izlenim bırakıyordu.
Taner’in çalışmalarını da bir deneme anlayışıyla değerlendirecek olursak, topluma bir ayna tutarken yaşamayı da yorumlamak istiyordu.
Kuşkusuz o önce öykücüdür. Ama yazdığı oyunlar öykülerinden daha etkili olmuştu.
* * * * *
Ve 11 Aralık 2012’de kaybettiğimiz; 1940’larda başladığı tiyatro kariyerine oyunculuğun yanı sıra seslendirme sanatçılığını, sinemayı, yazar ve yönetmenliği de katan usta Mücap Ofluoğlu…
Ofluoğlu, en son İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’ndaki yönetim ve tüzük değişikliklerine karşı yapılan protestodaki duygusal konuşmasıyla ağlatmıştı izleyenlerini...
Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi önündeki sessiz eylemdeki konuşmasında Ofluoğlu “Ne güzel, ne ağlamaklı, ne mutlu günler yaşadık burada. Muhsin Bey de vardı. Nur içinde yatsın. Muhsin Ertuğrul ve nicesini tanıdım, hayatlarını yazdım. Bunları yazdığım için mutluyum. Siz de bu mutluluğa sahip çıkın. Bırakmayın bu tiyatroyu. Bu tiyatroya verilen emeğe yazıktır. Ben buraya gözyaşı dökmeye gelmedim, sizi alkışlamaya geldim,” diye haykırmıştı.
1923 İstanbul doğumlu Ofluoğlu, Haydarpaşa Lisesi’nden mezun oldu. Sanat hayatına İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları Çocuk Bölümü’nde başladı. Oradan Dram ve Komedi bölümüne geçen sanatçı sinemaya da 1943 tarihli Faruk Kenç filmi ‘Dertli Pınar’la adım attı. 1946 tarihli ‘Jül Sezar’ temsiliyle de önce figüran olarak Şehir Tiyatroları’nın büyük oyunlarına geçti. Ofluoğlu, aynı zamanda 1940’larda Moliere’in ‘Hastalık Hastası’ oyununu Türkiye’de ilk kez sahneye koyan sanatçı olarak da tiyatro tarihine geçti.
Aynı tarihlerde, sanatçı İpek Film Stüdyoları’nda seslendirme kariyerine de başladı. 1940’lardan beri çeşitli filmlerde sesiyle yer alan sanatçı, bu alanın da öne çıkan isimlerinden biriydi. Hatta 1960’larda Öztürk Serengil seslendirmeleriyle adı anılmaya başlasa da daha sonra oyuncuyla arasının açılması sonucu onun seslendirmesini yapmayı bıraktı.
Altmışlı yıllardaki Öztürk Serengil filmleri furyasını anımsayanlar olacaktır. Öztürk Serengil’in seslendirmesini Ofluoğlu, kendi uydurduğu garip bir jargonla, - yeşşe, şepke, temem, bilakis, mangıraj, kelaj gibi sözcüklerle - yapıyordu. Bu sözcükler özellikle gençlerin diline dolanmış, olay “gençlerin ve çocukların Türkçesi bozuluyor” gerekçesiyle Milli Eğitim Bakanlığı’na kadar uzamıştı.
Olayın bu boyutlara taşınmasıyla Öztürk Serengil bir basın toplantısı yapıp, “Bu sözcükler bana ait değil, seslendirmeyi yapan Mücap Ofloğlu’dur,” demişti. Bunun üzerine de çok kızan Ofluoğlu, önceden söz verdiği iki filmin daha dublajını yapmış ve seslendirmeyi bırakmıştı.
Oyunculuğun yanı sıra yazarlık da yapan Ofluoğlu, Sabahattin Ali’nin kurucusu olduğu siyasi mizah dergisi ‘Marko Paşa’nın önce yazar kadrosunda yer aldı, sonra da derginin yazı işleri müdürü ve sahibi oldu. 1979’a kadar İstanbul Şehir Tiyatroları’nın kadrosunda yer alan Ofluoğlu, 1970’ler başında bu kurumda canlandırdığı ‘Cyrano de Bergerac’la büyük ilgi gördü ve tiyatroda şöhret kazandı. İstanbul ve İzmir Şehir Tiyatroları, Küçük Sahne ve Oda Tiyatrosu, Ofluoğlu’nun sanat hayatında yer alan kurumlardan bazıları. Bir dönem Suzan Ustan ile birlikte kendi tiyatrosunu kurarak Barillet ve Grady’nin ‘Kaktüs Çiçeği’ oyununu sahneye taşıdı.
1981’de Küçük Sahne’de ‘Eski Moda Komedya’ oyununu yönetip oynayan sanatçı, yine 1980’lerde Nedret Güvenç’le beraber sunduğu TRT sabah programı ‘Hanımlar Sizin İçin’le televizyonun da tanınan simaları arasına girdi. Hisar Eğitim Vakfı adına 1983’te Tiyatro’da 40. yıl jübilesini yapan sanatçı, toplanan gelirle İstanbul Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü öğrencilerine burs verdi.
2006 Afife Jale Ödülleri’nde Nisa Serezli Aşkıner Özel Ödülü’nü, 2007’de Tiyatro Eleştirmenleri Onur Ödülü’nü aldı. 1945’ten beri çeşitli yerlerde yayımlanmış şiirlerini 2011’de ‘Fotoğraftaki Çocuk’ adlı kitapta topladı.
Zeynep Oral’ın, “Oynadığı her role sonsuz saygıyla, sevgiyle, özenle yaklaşır... Her birinde yalnız kendisiyle yarışır... Oyundaki şiiri, şiirdeki oyunu yakalamaya çalışır,” diye tanımladığı Ofluoğlu için “Hayatı, yalnızca bir hayat değil, insanlara insan olmayı öğretecek ders kitaplarından biridir,” diye ekler Turgay Fişekçi de…
“Renkli-Gül gibi doğmalısın/ Rengin ne olursa olsun/ Siyah beyaz sarı/ Bir kalbin olmalı bir beynin/ Kalbin bıkmadan sevmeli/ Durmadan düşünmeli beynin/ İnsan doğmuşsun/ İnsan ölmelisin,”[4] diyerek yaşayan “Tiyatronun en güç dalı olan komedide doruklara tırmanmıştı”[5] ve de “O her zaman gençti, inanılmaz bir çalışma temposuyla durmadı hiç,” ifadesiyle Tuncel Kurtiz’in…
* * * * *
Sonra Yüksel Pazarkaya’nın, “Tiyatronun başyazarı” sıfatına layık gördüğü ve 8 Temmuz 2012’de 82 yaşında yıldızlara uğurladığımız Güngör Dilmen…
Tiyatromuzu farklı damarlardan besleyen bir yazar olarak Dilmen’in, döneme damgasını vuran oyunlarından oluşan bir kucak kitap vardı. Dünyanın da sayılı tiyatro yayıncılarından Mitos-Boyutça Toplu Oyunlar başlığı altında yayımlanan yedi ciltte: i) ‘Midas’ın Kulakları’, ‘Midas’ın Altınları’, ‘Midas’ın Kördüğümü’ (Toplu Oyunları 1/ Midas Üçlemesi, 1993); ii) ‘Kurban’, ‘Bağdat Hatun’, ‘Aşkımız Aksaray’ın En Büyük Yangını’ (Toplu Oyunları 2/ Kadın Oyunları Üçlemesi, 1996); iii) ‘Küp Hamit’, ‘Avcı Karkap’, ‘Ayak Parmakları’, ‘Galatea ile Pigmalion’, ‘Toplar ve Paşalar’, ‘Misyoner’, ‘Afyon Savaşı’ (Toplu Oyunları 3/ Kısa Oyunlar, 1996); iv) ‘Deli Dumrul’, ‘Akad’ın Yayı (Toplu Oyunları 4/ 1998); v) ‘Kuzguncuk Türküsü’, ‘Şan, Şeref’, ‘Ün: Amfitrüon’ (Toplu Oyunları 5, 2000); vi) ‘Devlet ve İnsan’, ‘İttihat ve Terakki’, ‘Hâkimiyet-i Milliye Aşevi’ (Toplu Oyunlar 6, 2003); vii) ‘Keşif’, ‘Yol’, ‘Pantolog’, ‘İlse Koch’, ‘Girit Masalları’, ‘Hezarfen Ahmet Efendi’, ‘Karagözün Filozofluğu’ (Toplu Oyunları 7/ Gölge Tiyatrosu Oyunları, 2010)
Ayrıca bir diğer üçlemesi de Pan Yayınlarından çıktı: ‘Ben, Anadolu’ (Eskiçağlılar-Osmanlılar-Cumhuriyetliler, 2008).
Mitos-Boyut’un yayımladığı tek oyunları da şunlardı: ‘Osmanlı Dram Kumpanyası’ (2002), ‘Gelileo’nun Günahları’ (2009), ‘Canlı Maymun Lokantası’ (2011)
Ölümü ardından sahnelenen son oyunu da, ‘Sokrates Bulutlarda’ (Mitos-Boyut, 2012) idi Dilmen’in…
O, tiyatro yazınında sanatın sorgulayıcı gücüyle olanaklarını sonuna dek kullanırken; bağnazlık, bilim karşıtlığı, boş inançlar, tapınımlar, dogmalar, tabular, buyurganlık, tutkular, erk vb.’leriyle hesaplaşmıştı.
“Halkımızın tarihi Anadolu’nun tarihidir,” diyen Dilmen’in, eserlerinde tarih ve mitolojinin büyük izleri görülen bu önemli tiyatro yazarının ölümü ister istemez, “acaba geride oyun yazarı kaldı mı?” sorusunu akla getirirken; “Yaratmadan, çalışmadan, üretmeden duramayanların kuşağı... Sürekli üretimi kalıcı ahlâka dönüştürenlerin kuşağı... Ve hele, ürettiklerini başkalarıyla kucaklar dolusu paylaşmadan hiç duramayanların kuşağı...”[6] diye nitelenmeyi hak etmişti. Çünkü “Sanatın ve sanatçının hakkını veren bir insandı O,” Ayşe Emel Mesci’nin altını çizdiği üzere…
* * * * *
Ahmet Cemal’in, “Kimi zaman yaprak dökümünün hayat ağacını vurmakta acelesi vardır. Bu defa da öyle oldu. Temmuz sıcaklarının yaprak dökümü, tiyatronun iki büyük ustasını ve emekçisini peş peşe önüne katıp götürdü,” diye ifade ettiği acılarla Dilmen’in ardından bizi bırakıp gidenlerden biri de Ergin Orbey’di...
18 Temmuz 2012’de hayatını kaybeden tiyatro yönetmeni, eğitimci, idareci ve oyuncu Ergin Orbey, konservatuvar eğitiminin ardından girdiği Devlet Tiyatroları’nda (DT) uzun yıllar oyuncu, yönetmen ve idareci olarak görev yapmış, 1960’lı yıllarda Eskişehir’de kurulan Belediye Tiyatrosu’nun Genel Sanat Yönetmenliği’ni üstlenmiş, Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuvarı oyunculuk bölümünün kuruluşunda da aktif rol oynamıştı.
1978 yılında DT genel müdürlüğüne getirildi, 1979’da ise Kültür Bakanlığı Danışmanlığı yaptı. Ankara Üniversitesi DTCF Tiyatro Bölümü’nde, Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nde eğitimci ve sahne yönetmeni olarak çalıştı.
Ayrıca Ankara Sanat Tiyatrosu’nda da yönetmenlik yaptı. 2001 yılında Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın Kurucu Genel Sanat Yönetmenliği görevini üstlenen sanatçı, çeşitli Yeşilçam filmlerinde de rol aldı. Sinemada özellikle ‘Hababam Sınıfı’nın efsane müfettişi olarak yer edinmişti.
Orbey’in yönettiği oyunlar arasında ‘Kuvay-ı Milliye Destanı’, ‘Bir Şehnaz Oyun’, ‘Nafile Dünya’, ‘Simavnalı Şeyh Bedreddin’, ‘Müfettiş’ de bulunuyordu.
“Vestigia semper adora/ Eski eserler önünde hep saygılı ol,” diyerek Onları unutmayacağız, unutturmayacağız…
24 Haziran 2015 17:13:05, Ankara.
N O T L A R
[*] Patika, No:94, Temmuz-Ağustos-Eylül 2016…
[1] Mario Vargas Llosa.
[2] Demet Taner, “Eleştirel Akıl, Özgür Düşünce”, Cumhuriyet, 27 Mart 2015, s.20.
[3] Ahmet Cemal, “Bendeki Haldun Taner…”, Cumhuriyet, 16 Mart 2015, s.23.
[4] Mücap Ofluoğlu, Silinmiş Alkışlar İçinde, İş Bankası Kültür Yay., 2008
[5] Ülkü Tamer, “Mücap-Adile-Selim”, Cumhuriyet, 15 Aralık 2012, s.16.
[6] Ahmet Cemal, “Güngör Dilmen’ler Kuşağı...”, Cumhuriyet, 13 Temmuz 2012, s.15.
TEMEL DEMİRER
(ÖZGÜRLÜK)
Son Eklenenler
- 1917 KÖYLÜ DEVRİMLERİ
- DEMOKRATİK, ÖZGÜRLÜKÇÜ VE EŞİTLİKÇİ BİR ANAYASA İÇİN
- UĞURLAR OLSUN BÜLENT ULUER
- KABUSLAR ANLATILMALI
- YUNANİSTAN'IN GELECEĞİ
- KİRLİ SAVAŞINIZI VE HEDEF GÖZETMEYEN ŞİDDETİNİZİ KINIYORUZ
- OYUNDA SOSYALİZM
- SAHTEKARIN EN İYİ DOSTU TAMAHKARDIR
- KİMLİK POLİTİKALARI BİZİ SADECE BİR YERE KADAR GÖTÜRÜR
- ÜNAL KOLAY UNUTULMAYACAK!
- 1917'DE ŞİDDET VE DEVRİM
- YUGOSLAV SOSYALİZMİNİN YAŞAMI VE ÖLÜMÜ
- ÖZ, VAROLUŞTAN ÖNCE Mİ GELİR? - 2
- ÖZ, VAROLUŞTAN ÖNCE Mİ GELİR?
- BİLİNCİMİZ BİLİNCİMİZ Mİ???
- KİMİZ BİZ
- UNUTMA..!
- GERÇEKLİĞİN YALANINDA
- SÜRGÜNDEKİLERE DAİR
- ADALET
- AHMET PEHLİVAN (1953-Ölümsüz)
- SOL İÇİ TARTIŞMA KÜLTÜRÜ VE ŞİDDET
- Önce İnsan…
- FİNLANDİYA'NIN DEVRİMİ
- Hüseyin Cevahir'in Doğu Anadolu Raporu:
- HÜSEYİN CEVAHİR YAŞIYOR
- Gezi Direnişi
- #NURİYE VE SEMİH'E ÖZGÜRLÜK
- ÜRETENLERİN YÖNETİMİ DOĞRUDAN DEMOKRASİ.
- ASİ BİR DAMLA GÖZYAŞI - ULRİKE MEİNHOF
- İNSANLIK ONURU ZULMÜNÜZÜ YENECEK...
- İNSANLIK ONURU ZULMÜNÜZÜ YENECEK
- DEVRİMCİ TEORİ OLMADAN DEVRİMCİ PRATİK OLMAZ.
- KIZILDERE.
Beitragkategorie
-
August 2018
-
Almanya Başbakanı Merkel, ekonomik olarak istikrarsız bir Türkiye'nin kimsenin çıkarına olmadığını söyledi.
(Haberler)
2018-08-13 21:35:22
Almanya Başbakanı Angela Merkel, Türkiye'nin ekonomik olarak istikrarsızlaşmasının kimsenin çıkarına olmadığını söyledi. Merkel, Berlin'de Bosna-Hersek Bakanlar Konseyi Başkanı Denis Zvizdic ile...
-
İŞÇİ SINIFI BORÇLU DEĞİL ALACAKLIDIR! KRİZİ YÜZDE 1 YARATTI, BEDELİNİ YÜZDE 99 ÖDEMEYECEK!
(Haberler)
2018-08-13 17:10:52
ŞÇİ SINIFI BORÇLU DEĞİL ALACAKLIDIR! KRİZİ YÜZDE 1 YARATTI, BEDELİNİ YÜZDE 99 ÖDEMEYECEK! DİSK Yönetim Kurulu adına Genel Başkan Arzu Çerkezoğlu’nun ekonomideki son gelişmelere dair değerlendirmesi Türkiye...
-
RAHMİ KÖKSAL
(Üretim-Katkı-Tartışma)
2018-08-13 09:21:38
-
Romanya’da gösteriler sürüyor
(Haberler)
2018-08-12 13:14:58
Romanya'da başta Bükreş olmak üzere ülkenin çeşitli kentlerinde düzenlenen hükümet karşıtı gösteriler ikinci gününde de devam etti. Ülkedeki yolsuzluklara karşı Cuma günü düzenlenen ve polis...
-
698 haftadır, her Cumartesi, eylem sonunda kayıp fotoğrafının üzerine atılan kırmızı karanfiller "Unutmayacağız Affetmeyeceğiz Uzlaşmayacağız" sloganını güvercinlerin kanadına yükleyip sessizce gökyüzüne yükseltir...
(Haberler)
2018-08-12 13:01:31
İbrahim Kartay için adalet istiyoruz! 698 kez Galatasaray'dayız.698 haftadır Galatasaray'dan devletin tüm ilgili kişi ve kurumlarına soruyoruz:Guvenlik guçleri tarafından gözaltına alındıktan sonra...
-
Batman’da kayıp yakınları yasağı dinlemeyecek!
(Haberler)
2018-08-11 13:57:26
OHAL’den sonra da kayıp yakınlarının eylemine izin vermeyen Batman Valiliğinin kararına tepki gösteren İHD’li Fahrettin Asutay, bayramdan sonra her hafta Gülistan Caddesi’nde kayıpların akıbetini...
-
Romanya'da hükümet karşıtı protestolarda yüzlerce yaralı
(Haberler)
2018-08-11 13:46:04
Romanya'da başkent Bükreş başta olmak üzere birçok kentte düzenlenen hükümet karşıtı protestolara polisin müdahalesi sonrası 400'den fazla insan yaralandı. Genel olarak barışçıl bir havanın hâkim...
-
AKP'den erken yerel seçim açıklaması
(Haberler)
2018-08-11 13:41:51
AKP Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Sorgun erken yerel seçim iddialarına yönelik olarak açıklamada bulundu. Sorgun, "Her gittiğim yerde bana soruluyor, 'yerel seçimler erkene...
- Almanya Başbakanı Merkel, ekonomik olarak istikrarsız bir Türkiye'nin kimsenin çıkarına olmadığını söyledi. (Haberler) 2018-08-13 21:35:22