Kalp damarlarında hastalık nasıl oluşur?
Kalp ne zaman kriz geçirir?
Hepiniz televizyonda bir düğünde kızıyla oynayan babanın kendini kötü hissettiği ve kızının hadi baba diye onu tekrar oyuna kaldırmaya çalıştığı kamu spotunu seyretmişsinizdir. İşte şimdi o babaya ne oluyor onu anlatacağım.
Vücudumuzdaki her hücremiz yaşamını süredürebilmek için kana ihtiyaç duyar. Her organımız yapacağı işe göre farklılaşmış hücre toplulukları olan özel dokulardan oluşur. Organlarımızda bu dokuların organize olmuş halidir. Bu organlarımıza kanı götüren ise kan damarlarımızdır.
Kan damarlarının fonksiyonları
Kan damarlarımız her organ gibi kalbinde beslenmesini sağlar. Şimdi hikayemize bir kahramanına dönelim.
Kan damarları çok geniş bir alana sahip organlarımızdır. Tıkanıklığı oluşturan ise zamanla oluşan plaklardır. Şimdi bu babanın damarlarında ne olduğuna şekil üzerinden takip ederek anlatalım.
Hikayemize gelirsek;
Damar hastalığında değiştirilemeyen en önemli risk faktörü genetik yatkınlık olduğunu biliyoruz. Bunu bir kenarda tutalım. Beyaz saçlı babamız doğduğu anda ise artık çevresel etkenlere maruz kalmaya başladı ve damar duvarında çok erken yaşında ilk işaret yani sarı çizgilenme dediğimiz durum oluştu. Bu sarı çizgiler tamamen sessiz ve dışarıdan herhangi bir test ile tespit etmek mümkün değil. Baba o yaşlarda kısa pantolonu ile sokakta top oynamaktadır. Zaman ilerler ve babamız sigaraya başlamış genç bir delikanlı olarak ölümsüz aşkını arayan biri olmuştur. Gençtir, aşıktır sigara içmek için çok sebep vardır. Bu arada sarı çizgilerin üzerinde artan birikimler bir kabartı şeklinde damar halkasının daralmasına neden olmaya başlar. Daralma kritik bir düzeye gelmediği sürece herhangi bir belirti vermeden birim devam edecektir.
Kahramanımız hastalanıyor
Yaşadığı yıllar içerisinde evlenip küçük kızı dünyaya getirir. Yıllarca süren iş ve geçim stresi ile kızını büyüten babanın bir süre sonra artık kan damarı içerisinden kan akımını bozulmaya başlamış belli belirsiz tam anlayamadığı belirtiler vermeye başlar. Yürürken, koşarken, merdiven çıkarken, sinirlendiğinde sigara içtikten sonra veya yemek sonrası gibi kalbinin kan ihtiyacı arttığı durumlarda çok kısa süren ve bir problem gibi düşünmediği ani ağrılar ve göğüste baskı hissi başlamıştır. İlk zamanlar o kadar kısa sürer ki; bir an duraksar ve her şey normale döner. İşte bu dönem büyümüş olan kızı ile olan en sık konuşma “-iyi misin babacım? -İyiyim iyiyim birşey yok” olur. O zaman Hadi Baba.
Bu dönem yıllarca böyle devam ederken hastalık ilerlemeye devam etmiş ve damar halkasında ciddi daralmaya neden olmaya başlamıştır. Artık anlattığımız bu ağrılar daha da sıklaşmaya ve uzun sürmeye başlamıştır. Düğünde oynarken tutan bu ağrı yanına ani nefes darlığı eklenmiş ve oturup kravatını çözme ihtiyacı duymaya başlamıştır. Oynamaktan başı dönen kızının yapacağı en büyük kötülük ise hadi baba diyerek babasını oynamaya devam ettirmek olacaktır.
Hayati tehlike evresi
Buraya kadar olan kısımda plak bir kapsülün içerisinde parçalanmadan kaldığı sürece ani bir sorun oluşmasa da, ihtiyaç duyduğu kanı alamayan kalp buna kendisini alıştırmaya çalışır. Bazı hücrelerini, ölmesini engellemek için uykuya yatırır. Bu süre içerisinde ağrılar azalabilir hatta her şey güllük gülistanlık bir hal alabilir. Fakat babaya bir şey olmaktadır. Bu sigara beni öldürecek diye düşünürken ağrılar sıklaşmış ve nefes darlığı belirtileri vermeye başlamıştır. Birde üstüne tansiyon illeti musallat olmuş, göbeği öne doğru çıkmaya başlamış ton ton dede formuna doğru ilerlektedir. Rahat rahat kızıyla oynamaya devam etse de baba artık büyük bir tehlike altındadır.
İşte damardaki bu plağın duvarı geçen yılların etkisi ile zayıflamıştır. Tam zevkle oynadığı sırada yükselmiş olan tansiyonunda etkisi ile bu plak bir anda parçalanır ve damar içerisinde kanayan bir yara oluşturur. Yarayı gören babanın kan hücreleri hemen bu kanayan yarayı tamir etmek için yara üzerinde birikir ve kanamayı durdurmak için pıhtı oluşturmaya başlar. Aslında kendini kurtarmaya çalışan babanın vücudu saniye saniye ölümünü hazırlamaktadır. Daha önce az da olsa kan geçen damar plağın üzerindeki bu pıhtı ile tamamen tıkanmış ve kalbin kansız kalan bölümünde bir kıyamet kopmuştur. (Bu kıyameti başka bir zaman ayrıntılı anlatacağım.) Kalp hücreleri kansız kalınca aniden ölmeye başlar ve ölüm korkusuna kapılan çevredeki hücreler sağa sola uyarılar vermeye başlar ve kalbin ritmini bozarak kalbi durdurur. Oynayan baba maalesef artık yerde yatmakta kızı ise başka bir ses tonu ile hadi baba diyerek olayı daha da çıkmaza sokmaktadır. Bu durum tam bir kalp krizi anıdır. Yapılması gerekenleri burada konuşacağız ve bu babaları hep beraber nasıl kurtarabileceğimizi göreceğiz. Yani biz babamızı oynamaya davet eden değil sağlığına kavuşması için hadi baba diyen çocuklar olacağız.
Şimdilik hepimize bol sağlık ve güzel bir ömür dileyelim.
Op. Dr. Özgür KOCAMAZ
Klap ve Damar Cerrahı