Türkiye İstatistik Kurumunun kesin olmayan verilerine göre; Ülkemizde 26 milyon 358 binbağımsız bölüm, 9,5 milyon bina stoku bulunmaktadır. Bu bina stoklarının yaklaşık yüzde ellisi imara aykırı yapı olarak kabul edilmektedir.
15 Mayıs 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan İmar Barışı ile, 3 Mayıs 1985’te yürürlüğe giren3194 sayılı İmar Kanunu’na geçici 16. madde eklenmiştir. Bu madde ile, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yazıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacı ile 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31.10.2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve kayıt bedelinin ödenmesi halinde: Yapı Kayıt Belgesi verilerinin verilmesi amaçlanmıştır.
Bakanlık tarafından hazırlanan yapı kayıt sistemine yapı sahibinin beyanı, yapının bulunduğu arsanın Emlak Vergisi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde 3, ticari olarak kullanılan yapılarda yüzde 5 oranında alınacak kayıt bedeli bütçe hesabına yatırılacaktır.
Mühendislik ve Yapı Denetim firmaları tarafından yapılan denetimlerde binanın beton sınıfı C-15 değerinin altında olan binalar ile üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar, Hazineye ait sosyal donatılı tüm tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu yasadan yararlanamayacaklar ve kapsam dışında kalacaklar.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kuruluşlara başvurularak alınan Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükteki imar mevzuatı hükümleri uygulanacaktır.
Ruhsatsız ve iskansız yapılar kayıt altına alınarak, bu binalara iskan verilecektir. Su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilecektir. Buralara ilişkin daha önceden verimiş yıkım kararları ile tehsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilecektir. Yapı sahiplerinin konut kredisi almaları önündeki engel de bu belge ile ortadan kaldırılacaktır. Belge sahibi bankalardan kredi kullanma hakkına sahip olacaktır.
Bu girişim ile kamu yasal olmayan yapı stoklarını kayıt altına alarak bütçeye önemli bir gelir temin edecek, bina sahiplerini yasal güvenceye ve yasal olanaklara kavuşturarak finansal olarak kullanımlarına imkan sağlayacaktır.