YENİ SÖKE– Sizin belgelerle ortaya koyduğunuz tarihler nasıl değerlendirildi?
YAŞAR ÇAĞBAYIR– Öncelikle, 4 Şubat 1924 olmadığı üzerinde anlaşıldı. Çünkü her şey gün gibi aşikardı. Ama, 8 Şubat mı, yoksa 9 Şubat mı olduğunun belirsizliği açıklığa kavuşmadı.
Araştırma bilimsel düşüncenin gereklerindendir. Otoritenin yönlendirmelerinden yararlanma, otorite gücünü bilimsel veri yerine oturtmaktır. Sonuç araştırma verilerine dayanıyorsa güvenilirdir. Yoksa “Filan makam şöyle dedi, böyle cevap verdi”ye dayanıyorsa güvenirliği şaibelidir. Otoritenin yanlış ya da yanlı bilgiye sahip olmadığı ne malûm…
Burada -sadece bu konu için diyorum- sayın arkadaşımın delil diye bayrak yaptığı makamlardan gelen çeviri yazı belgenin geldiği makamların adlarının büyüklüğü ve saygınlığı şemsiyesine sığınarak bizzat kendi kitabında geçen “8 Şubat”ı niçin değerlendirmeye almadığını sormak aklı başında bir okuyucunun en doğal hakkıdır. Ve sayın araştırmacı dostum bunun cevabını vermek zorundadır.
Son eseri olan “Söke’de İz Bırakanlar”da bu konuya ayırdığı bölümlere göz attığımızda 40. sayfada “Atatürk’ün Söke’ye Gelişine Dair” başlıklı yazıda şöyle bir ifade var: “Mustafa Kemal Paşa önce Kuşadası’na geçmiş, burada gerekli temas ve incelemelerde bulunduktan sonra, Mahmut Esat (Bozkurt) Bey tarafından kendisi şerefine verilen ziyafete katılmışlardır. Mustafa Kemal Paşa 8 Şubat 1924 günü özel trenle İzmir’den Kuşadasına doğru hareket etmiştir. Trende heyettekiler arasında Mahmut Esat (Bozkurt) Bey’de bulunuyordu.” 1
Şimdi doğru oturup doğru konuşalım veya Azerbaycanlı kardeşlerimizin dediği gibi “düz durup düz kişi” olalım. Buradaki bilgiler alıntıdır. Adnan Menderes Üniversitesinde görevli saygın bir öğretim elemanı olan Yrd. Doç. Dr. Günver Güneş’in eserinden alıntıdır.
Bir araştırmacı düşünün ki bu alıntısında Atatürk’ün “8 Şubatta” İzmir’den yola çıktığı ifade ediliyor. Sonra da tutup “9 Şubat” diye ilçe erkanını ayağa kaldırıyor. Sormazlar mı adama, Atatürk 8 Şubatta İzmir’den yola çıktı, geceyi Torbalı’da mı geçirdi yoksa Selçuk’ta mı? Efes’te “Yedi Uyurlar” mağarasında mı? Veya Meryem Ana’da mı geceledi de 9 Şubat’ta Kuşadası’na ve Söke’ye gelebildi?
Bu konuda sayın dostum Abdülkadir Güler’in Söke Ekspres gazetesinde 8 Şubat 2012’de yayınlanan çok çok önemli bir yazısı var: “ATATÜRK’ÜN SÖKE’YE İLK GELİŞİ KONUSUNDA BAZI BELGELER ve KAYNAKLAR”. “Benim tespit ettiğim kaynakları bir daha önemi bakımından yazıyorum” dedikten sonra alt alta sıraladığı kaynaklara göz atıyoruz:
3- Ahmet Bekir Palazoğlu’nun hazırladığı “Baş Öğretmen Atatürk” Milli Eğitim Bakanlığı yayını, Ankara 1991 S. 151’de Atatürk’ün Söke’ye İlk geliş tarihi 8 / 9 Şubat 1924 olarak ifade ediyor.
5- İzmir’de yayınlanan “Sada- yı Hak ve İzmir Ahenk “ Gazetesi’nde Atatürk’ün Söke’ye İlk geliş tarihini 8 Şubat 1924 olduğunu Anadolu Ajansına verdiği bir haber de bilgi veriyor.
14- “Ağalar Memleketi Söke“ Kerim Yaçınkaya, Atatürk‘ün Söke’ye İlk geliş tarihini 8 Şubat 1924 olarak gösteriyor. Cumhuriyet Matbaası Söke. 2009.s.326
21- Araştırmacı yazar Prof. Dr. Utkan KOCATÜRK’ ÜN Atatürk’ün Söke’ye ilk gelişi konusunda Kronoloji adlı kitabında şunları yazıyor: Atatürk ‘ün eşiyle birlikte İzmir’den Kuşadası’na 8 Şubat 1924’te yazıyor, Ancak yine Prof. Dr. Utkan KOCATÜRK’ÜN “Kaynakçalı Atatürk’ün Günlüğü” ’nde İzmir’den gelip Ayasuluğ Harabelerini, Selçuk ve Kuşadası’nı gezdikten sonra 9 Şubat 1924 tarihinde Söke’ye eşi latife Hanım ve eski bakanlarımızdan Mahmut Esat Bozkurt ile birlikte ilk olarak geldiğini yazıyor. 2
Bunlar arkadaşım Abdülkadir GÜLER’in tespit ettiği belgeler¬dir. Demek ki Sayın Abdülkadir Güler, 8 Şubat 1924 tarihinin yabancısı değildir. Bu tarih onun bilgisi harici de değil… Tuşlara basarak bu tarihleri yazmasını bilen bir aklı başında araştırmacı “Yahu bunlar da neyin nesi?” diye bir durur, bir düşünür. Biz Abdülkadir Güler’in bu 8 Şubatları eleme ya da geçersiz sayma gerekçesine dair herhangi bir ifadesine rastlayamadık. İşine geleni almış, işine gelmeyeni bırakmış. Araştırma bu olmasa gerek.
Kendi zu’munca bu konudaki gerekçesi -gerekçe sayılabilecekse o da- 9 Şubat tarihini “asıl kaynak” saydığı Genel Kurmay arşivinden alıyor olmasıdır. Oysa o belgeler yani Hakimiyet-i Millîye gazetesi nüshaları Millî Kütüphanede ve Büyük Millet Meclisi Kütüphanelerinde de vardı. Ben Millî Kütüphane’den sağladım. Hem de o tarihten üç yıl önce. 8 Şubatı bilmemesi, görmemesi mümkün değil. Çünkü kendi elleriyle tuşlara basarak yukarıda belirttiğimiz kaynakları veriyor. Öyleyse bunları niçin eledi? Niçin geçersiz saydı? Bu sorunun cevabı verilmedikçe 9 Şubat ispat edilmemiş bir tarihtir.
İddiasını üçayak sayacak olursak bu üçayak, iki ayaktan yoksundur. Yere sağlam basmadığı için üzerine çıkan düşer…
1 Abdülkadir Güler, Söke’de İz Bırakanlar, Söke-2017, s. 40
2 http://www.sokeekspres.com/Makale/2556-ataturk-un-soke-ye-ilk-gelisi-konusunda-bazi-belgeler-ve-kaynaklar.aspx
En parlağı, en büyük yalandır. Doğrusunu bul, beni inandır.
Nâmık Kemâl
Devam edecek.