Artık büyük lisan modelleri insan konuşmasında uzmanlaştığına nazaran, birçok kişi yapay zekanın hayvanlarla konuşması için ne gerektiğini merak ediyor.
İki nörobiyolog, Current Biology’de yayınlanan yeni bir makalede karşılığı tartışıyor :
İsrail’deki Tel Aviv Üniversitesi’nden Yossi Yovel ve Oded Rechavi, makinelerde insan zekası için bir eşik sağlayan Turing testine hürmet duruşunda bulunarak, “Doktor Dolittle meydan okuması” ismini verdikleri şeyi tanıtıyorlar.
Zorluk, bir hayvanla irtibat kurarken üç ana mahzurun üstesinden gelmek için yapay zeka tabanlı, büyük bir ‘dil’ modeli gerektiriyor.
Hayvanın kendi bağlantı sinyallerini kullanmak zorundadır. Hayvan, insan komutlarına karşılık veren bir köpek üzere yeni sinyaller öğrenmemelidir .
Bu sinyalleri, bilim adamlarının bilinen bir kuş alarmını kuşlara geri vermesi üzere, yalnızca kur yapma yahut tehdit edici durumlarda değil, çeşitli davranışsal bağlamlarda kullanmak zorundadır.
Ve hayvanda “sanki bir türdeş [kendisine misal bir hayvan] ile irtibat kuruyormuş ve bir makine değilmiş gibi” ölçülebilir bir reaksiyon üretmelidir.
Örneğin bal arısını ele alalım. Yiyeceklerin yeri hakkında koloni ile bağlantı kurmak için bir sallanma dansı gerçekleştirir. Bilim adamları bu bilgiyi “hacklemeyi” başardılar ve hareketleriyle öbür arıları yakalayabilen ve onları makul bir noktaya yönlendirebilen robotik bir arı yarattılar .
Bu, birinci ve üçüncü noktadaki Hekim Dolittle gayretini yerine getirir. Fakat dans sadece bu tek bağlam için işe fayda. Bilim adamları hala bir arıya ne istediğini yahut nasıl hissettiğini soramazlar.
Artı, üstteki kutuların üçü de işaretlenmiş olsa bile, hayvanlarla hiçbir vakit birçok evcil hayvan sahibinin yahut hayvanseverin isteyeceği seviyede bağlantı kuramayabiliriz.
Bir algoritma bir gün bize evcil kedimizin sevgisini yahut hayal kırıklığını tabir ettiğini söyleyebilse de, nasıl hissettiğini sormanın bir yolu olmayabilir. İnsan lisanı, öbür hayvanlara yayılmayan formlarda eşsiz olabilir. ‘Benmerkezci dünyamız’ kavrayabildiğimiz her şeyi hudutlar.
Filozof Ludwig Wittgenstein’ın dediği üzere , “Aslan konuşsa bile biz onu anlayamayız.”
Wittgenstein haklıysa, Yove ve Rechavi , “[bir kediye] ‘nasıl hissettiklerini’ asla soramayacağız yahut ChatGPT’nin zati Fransızca’da CatGPT manasına geldiğini (ve bunun komik olabileceğini) açıklayamayacağız” diye yazıyorlar .
Muhtemelen fark ettiğimizden çok daha fazla bilgi içeriyor, Yovel ve Rechavi , “kaynağın kalitesi hakkında ince dokunsal ve akustik sinyaller dahil” diyor.
Araştırmacılar, “Kodu kırması istenirse, bu dataların de toplanması ve AI algoritmasına beslenmesi gerekir, fakat öbür hangi data tiplerinin kaydedilmesi gerektiğinden bile emin değiliz” diye ekliyor .
Öte yandan, primat bağlantısında ustalaşmak, bizimkine en yakın olduğu için daha kolay olabilir. Lakin AI modellerinin, yırtıcı tabiatta uzun vadeli primat nezareti gerektirecek büyük ölçüde data üzerinde eğitilmesi gerekecek. Bu bilgi nereden gelecek?
Toplanıp kullanılabilse bile, bilim insanlarının, bir makinenin kendileriyle bağlantı kurma teşebbüsünü duyduklarını ve anladıklarını belirten, primatlardan gelen ‘doğal bir tepkiyi’ ölçmeleri gerekecek.
Sinirsel kayıtlar bu bahiste yardımcı olabilir lakin birtakım durumlarda objektif anlayışı kanıtlamak imkansız olabilir.
Yovel ve Rechavi, gelecekte yapay zekanın hayvan bağlantısını daha yeterli anlamak için kullanılabileceğini düşünüyor lakin Hekim Doolittle üzere hayvanlarla irtibat kurmamıza yardımcı olmayabileceğini kabul ediyorlar.
Nörobiyologlar ise, AI’nın gücü “bir milyon kat” artsa bile, şu anda hayvanlarla konuşmamızı engelleyen kimi manilerin devam edeceğini söylüyor .
Araştırmacılar , “Hayvanlarla hiçbir vakit insan üzere konuşamayacak olsak bile, hayvan irtibatının ne kadar karmaşık olduğunu anlamak ve ondan faydalanmaya ve onu taklit etmeye çalışmak büyüleyici bir bilimsel gayrettir. “diyor.
“Bu nedenle, bilim adamlarını, Doctor Dolittle meydan okuma kriterlerine nazaran hayvan bağlantısını deşifre etmek için yapay zekayı uygulamaya çağırıyoruz…”
Makale Current Biology’de yayınlandı .