Transkript
1 Cezasızık (Impunity) nedir? Cezasızlık, İnsan Hakları literatüründe, ciddi insan hakları ihlallerinin soruşturulmasının, faillerinin bulunmasının, yargılanmalarının ve cezalandırılmalarının mümkün olmaması halidir. Gerçekleştirilen eylem, tüm hatları ve niteliği ile bir suç teşkil etmesine karşın fiili gerçekleştirilen kişinin yasama, yürütme ya da yargı birimleri tarafından doğrudan ya da kanun hükmleri kullanılarak yargılamadan muaf kılınması veya olması gerekenden daha az cezaya mahkum edilmesi sağlanıyor. Yani cezasızlık suç ile ilgilenmiyor ama suçluyu koruyor. Kimler korunuyor? - Yargılanmaları için amirleri tarafından izin verilmeyen memurlar, - Nerede oldukları belli iken bir türlü bulunamayıp mahkemeye getirilmeyen polisler, askerler, memurlar, - İdare tarafından makbul görülen, resmen ya da el altından desteklenen paramiliter gruplar, militanlar, - İdarenin genel politikasıyla örtüşen adam öldürme, hırsızlık, tecavüz gibi bir takım kriminal olayların failleri, - Yolsuzlukları yapanlar, katılanlar, yolsuzlukları örtbas etmek için destek verenler, sahte rapor düzenleyenler.
2 Nasıl Korunuyor? - Yıllar süren davaların 'zaman aşımı'na uğratılarak kapatılması, - Kolluk kuvvetlerinin, savcı ve hakimlerin kendi düşünce yapıları nedeniyle bazı kişilere veya kimliklere yapılan saldırıları görmezden gelmesi, kovuşturma görevini yerine getirmemesi ve ilgili delilleri sağlamaması nedeniyle takipsizlik kararı verilmesine yol açması, - Yargılanabilen olaylarda hafifletici nedenlerin sonuna kadar kullanılması, - Suçlu lehine bir izlenim uyandırılması gibi yolarla. Neden korunuyor? - Terörle mücadele, - Asayiş, güvenlik, - Ülkeyi hedef alan dış kaynaklı komplo teorileri, - Politik kutuplaşmalar gibi siyasi nedenlerle, veya - Maşizm (Erkek egemen kültür, maçoluk) - Homofobi (Eşcinselliğe duyulan nefret) - İtaat kültürü (Teb a geleneği) - Sosyal kutuplaşmalar sonucu bazı etnik veya dini grupların ötekileştirilmesi... gibi sosyal nedenlerle. suçlular korunuyor, cezadan tamamen kurtarılamadığı durumlarda da en hafif cezalarla atlatmaları sağlanıyor. Medyanın rolü? Cezasızlığın meşrulaştırılmasında medyanın rolü ve sorumluluğu büyük. Hoşa gitmeyen haberlerin örtülmesi ve haberlerde resmi devlet dili kullanılması, (Resmi kurumların, polis veya jandarmanın verdiği bilgilerin hiç araştırılmadan aynen haberleştirilmesi) bu alanda en çok rastlanan durumlar.
3 ÖRNEKLER N.Ç. Davası Bir Maşizm Örneği 2002 yılında Mardin de aralarında devlet memurlarının da bulunduğu 26 kişinin tecavüzüne uğrayan N. Ç. olay yaşandığı sırada henüz 13 yaşındaydı. N.Ç. yi pazarlayan 2 kadın ve ilişkiye giren 26 erkek hakkında açılan davada eski Türk Ceza Kanunu na göre alt sınırdan verilen cezalar iyi halden ayrıca indirildi. Uluslararası hukuk normlarına göre 18 yaşından küçük olanların çocuk olarak kabul edilmesi nedeniyle rıza nın varlığından söz etmek mümkün değilken hakimler, kanunun ilgili maddesinde hafifletici neden olarak gösterilen rıza nın varlığı konusunda birleşti. Üstelik Yargıtay da kararı hukuka uygun bularak onayladı. Trans B.Ü. Cinayeti Bir Homofobi Örneği 2013 te sokakta dövülmüş olarak bulunan trans B. Ü., iki gün sonra hayatını kaybetti. Cinayetin faili Ramazan Soybozkurt, ifadesinde ilişki için teklifte bulunduğunu, kabul etmeyince darp ettiğini ve öldürme kastının bulunmadığını söyledi. Şubat 2014 te sonuçlanan davada verilen müebbet hapis cezası haksız tahrik indirimi ile 18 yıla, daha sonra iyi hal den 15 yıla düşürüldü. Haksız tahrik indirimi gerekçesi olarak da maktulün travesti olması gösterildi. Hrant Dink Cinayeti Bir Devlete itaat kültürü örneği Agos Gazetesi nin Genel yayın yönetmeni Hrant Dink 19 Ocak 2007 de güpegündüz, sokak ortasında silahlı saldırıya uğrayarak hayatını kaybetti. Hrant Dink son yazılarında, 24 Şubat 2004 tarihinde İstanbul Valiliği ne çağırılıp Vali Yardımcısı Ergün Güngör ün odasına iki MİT memuru tarafından tehdit edildiğinden söz etmişti.
4 Güvenlik kamerası görüntüleri ile tespit edilen Ogün Samast adlı genç katil 3 gün sonra yakalandı. Ardından suça azmettiriciler olarak Yasin Hayal, Zeynel Abidin Yavuz, Ersin Yolcu ve Ahmet İskender tutuklandı. Sanıklar örgüt olarak değil, arkadaşlığa dayalı bir grup olarak değerlendirildi. Tutuklu sanıklardan Erhan Tuncel ile telefon görüşmeleri yaptığı belirlenen polis memuru Muhittin Zenit hakkında suç duyurusu yapılmasına gerek olmadığı kararı çıktı. Emniyet in mahkemeye gönderdiği, Erhan Tuncel hakkındaki yazı devlet sırrı olduğu gerekçesi ile savcılık tarafından imha edildi. 25 Ekim 2010 da yapılan duruşmada Ogün Samast ın suçu işlediği sırada 18 yaşından küçük olması nedeni ile mahkemenin görevsizliği kararı alındı, Samast dosyası Yasin Hayal ve Erhan Tuncel in de yer aldığı dava dosyasından ayrılarak, Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi gönderildi. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Ekim 2011 de görülen davada Samast ı tasarlayarak adam öldürmek suçundan, ağırlaştırılmış müebbet cezasına çarptırdı ancak suçun işlendiği sırada 18 yaşından küçük olması nedeniyle cezayı 21 yıl 6 aya indirdi. Dava 5 yıl sonra, 17 Mart 2012 de sonuçlandı. Pek çok davada örgüt suçu bulmakta zorlanmayan yargı, Dink cinayetinin arkasındaki örgütü bulamadı, tetikçiler dahi örgüt suçundan beraat etti. Kararda, bir örgüt şüphesinin güçlü olduğu ancak bu örgütün varlığını kanıtlayacak delillere ulaşılamadığı belirtiliyordu. Yasin Hayal, tasarlayarak insan öldürmeye azmettirmek suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum edildi. Erhan Tuncel ise bu suçtan aklandı. Cinayetten sorumlu olduğu sıklıkla gündeme getirilen eski İstihbarat Daire Başkanı Ramazan Akyürek, 'Geçmiş yıllardaki işlem bilgilerini usulsüz imha ettiği' iddiası ile açığa alındı. Ramazan Akyürek'in Daire Başkanlığı dönemine ait bilgisayarlardaki kayıtları ve işlem bilgilerinin 'usulsüz olarak imha edildiği' tespit edildi. Silinen kayıtların Hrant Dink cinayeti döneminde yapılan işlemlere ait olduğu öne sürüldü. Bunun yanında, müfettişler yasa dışı telefon dinlemelerine dair önemli tesbitler yaptılar.
5 Cinayetin örgütlü olmadığına ilişkin 14. Ağır Ceza Mahkemesi nin kararını Yargıtay 9. Ceza Dairesi bozdu. İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtay'ın bozma ilamına uydu. Sanıklar "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak"tan yeniden yargılanıyor. Bu yargılanma kapsamında sürdürülen soruşmada şüpheli olarak İstanbul Başsavcıvekilliği ne çağrılan Ramazan Akyürek in de ifadesi alındı. Baran Tursun Davası Devleti Koruma İçgüdüsü Baran Tursun 25 Kasım 2007 tarihinde, İzmir de, içinde iki arkadaşının da bulunduğu ve kendi kullandığı otomobille bir polis kontrol noktası yakınından geçerken, polisin açtığı ateş sonucu başına isabet eden bir kurşunla öldürüldü. Polisler Dur ihtarına uymadığı için şüphelendiklerini, havaya ihtar ateşi açtıklarını iddia ettiler. Sonradan anlaşıldığına göre, 185 metre mesafeden otomobil farları ile selektör yaparak verilen uyarı, mahkeme kayıtlarına Baran Tursun a dur ihtarı yapıldı diye geçmişti. Baran ın kanlar içindeki görüntüsünden paniğe kapılan polisler ateş edildiğini gizleyerek, olaya trafik kazası süsü vermeye çalıştılar ve olay yerinde trafik kazası raporu düzenlediler, savcıya da haber vermediler. Yaralamalı kaza ihbarıyla çağrılan ambulansta Baran ın kalbi durdu, fakat yapılan müdahale ile tekrar çalıştı. Bunun üzerine hastanede beyin tomografisi çekilince kurşun ortaya çıktı ve soruşturmanın şekli değişti. Ancak savcı olay mahalline gitmediği için ilk tahkikat da yapılamadı. Baran Tursun, olayın beşinci gününde 30 Kasım da hayatını kaybetti. Sürdürülen tahkikat boyunca polislerin olaya trafik kazası süsü verebilmek için birçok hile yaptıkları, bagajda buldukları bir dosyayı Baran ın eline sıkıştırarak basına dikkatsizlik sonucu kaza fotoğrafı üretmeye uğraştıkları, şoför yanındaki koltuğa sonradan bir mermi çekirdeği gömleği koyarak kurşunun sektiği izlenimi vermeye çalıştıkları, polislerin ifadesini gene arkadaşı olan polislerin aldığı,
6 aralarında sahte tutanak düzenledikleri, kamera kayıtlarının tahrif edildiği, tanık beyanlarının yönlendirildiği tek tek açığa çıktı. Polisin Baran Tursun a arkadan; Ayakta, kolu yere paralel, düz ve doğrusal bir şekilde tabancasıyla ateş etmek suretiyle öldürdüğü resmi raporla kanıtlandı. Davanın duruşmaları da usulsüzlüklerle dolu olarak geçti. Bunlara itiraz eden Tursun ailesinin Mahkemeyi etkileme, yargı organlarını, askeri, polisi alenen aşağılama gibi suçlarla suçlanarak haklarında dava açılmasına sahne olduktan sonra, Baranı öldüren polisin 2 yıl hapsiyle sonuçlandı. Ancak Tursun ailesi, davanın peşini bırakmadı ve AİHM ne taşıdı 17 Aralık Yolsuzluklar Soruşturması (Çıplak kral örneği) 17 Aralık 2013 tarihinde İstanbul Mali Şube ekipleri tarafından yapılan, aralarında iş adamları, bürokratlar, banka müdürleri, çeşitli düzeyde kamu görevlileri ve hükümet üyesi 4 bakan ile 3 bakan çocuğunun da bulunduğu kişiler hakkında "rüşvet, görevi kötüye kullanma, ihaleye fesat karıştırma ve kaçakçılık" suçlarını işledikleri iddiasıyla başlatılan soruşturmada beklenmedik şeyler ortaya döküldü. Başbakan Erdoğan ve oğlu arasındaki telefon konuşmalarının ses kayıtları olduğu iddia edilen tape ler yayınlandı. Erdoğan bunların montaj olduğunu iddia etti. Konunun uzmanları bu kayıtların montaj olmadığını TV kanallarında ses grafiklerini de göstererek anlattılar. TÜBİTAK ise 4 ay sessiz kaldıktan sonra yayınlanan raporunda kayıtların montaj ürünü olduğunu belirtti. (Tübitak ta 2 ayda büyük tasfiyeler yaşanmış, 230 kişi işten atılmış, eski başkan yardımcısı Hasan Palaz, bazı raporlarda tahrifat yapılması için baskı ve tehditlere maruz kaldığını açıklamıştı).
7 Savcılığın gözaltı ve mahkemenin arama kararlarını yerine getiren memurların büyük kısmı Paralel Devlet suçlamasıyla görevden alındı veya meslekten ihraç edildi. Fethullah Gülen cemaati ile yürütülen devlet içi kavga, hükümet tarafından Milli Güvenlik Kurulu na taşınarak, ulusal tehdit olarak tanımlandı. Kamuoyunu yatıştırmak amacıyla açıldığı suçlamasıyla malul TBMM soruşturması da, savcılık soruşturması da takipsizlikle sonuçlandı. Ama bunlar kamuoyunu yatıştırmaya yetmedi. Kimin, ne amaçla ve nasıl dinlendiği konusunun bir suç oluşturması, şu veya bu şekilde dinlenerek ortaya çıkartılan bir başka suçun (yolsuzluğun) görülmemesi sonucunu doğuramaz. İşkence altında alınan ifadelerin geçersizliği için konulan müeyyide (kanunsuz yöntemlerle elde edilen kanıtların geçersizliği) böylesine suçları örtbas etmek amacıyla kullanılamaz. Bu olay soruşturulmadığı sürece, kamu vicdanında cezasızlığın en aleni ve en vahim örneği olarak kalacaktır.