UNICEF nedir?
UNICEF, İngilizce açılımı United Nations Children’s Fund dır, Türkçe; Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu anlamına gelmektedir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda 1954 yılında kurulmuş bir kuruluştur. Dünyada doğuştan kazanılan birçok hak bulunmaktadır. Bu haklar insan hakları olarak nitelendirilir ve yasalarla güvence altına alınır. Bu Hakların amacı ise, insanların güvenli ve rahat bir yaşam sürmesini sağlamaktır. İnsan hakları bir bütün olarak ele alınır ve alt dalları bulunur.
Çocuk hakları da, şüphesiz ki bu alt dalların en önemlilerinden bir tanesini oluşturur. Çünkü çocuklar, korumasız ve istismara açıktır. UNICEF de, bu amaçla kurulmuş bir kurumdur. UNICEF bugün Türkiye dahil 158 ülke ve bölgede çocukların sağlık ve beslenme, eğitim, acil yardım, korunma, temiz su ve temiz ortamda yaşama haklarını sağlamak için çalışmaktadır.
Ortaklarla çalışan UNICEF, bütün dünyada hükümetler ile öğretmenlerden gençlere ve annelere kadar çeşitli grupların çocuklara daha iyi bir gelecek sağlamak için yaptığı çalışmalarda teşvik edici rol oynamaktadır. UNICEF'in misyonu 'Çocuklara uygun bir dünya' yaratmaktır. En zor durumda olan çocuklara, yani savaş kurbanlarına, aşırı yoksulluk içindekilere, doğal felaketlere uğrayanlara, şiddet ve sömürünün her biçiminden zarargörenlere ve engellilere özel koruma sağlanmasına büyük önem vermektedir. Olağandışı durumlarda çocukların haklarının korunması için harekete geçmektedir.
Diğer Birleşmiş Milletler örgütleri ve insani yardım kuruluşları ile birlikte hareket eden UNICEF böyle durumlarda çocukların ve onlara bakanların durumlarını rahatlatmak için elindeki imkanları işbirliği yaptığı kuruluşların hizmetine sunmaktadır. Taraf tutan bir kuruluş değildir ve ayrımcılık gözetmeden her tür işbirliğine açıktır. En dezavantajlı konumdaki çocuklarla gereksinimleri en acil olan ülkeler UNICEF’in bütün çalışmalarında öncelik taşımaktadır.
UNICEF'in tarihçesi
1946 yılında kurulan UNICEF'in ilk adı Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Acil Yardım Fonu'ydu. İkinci Dünya Savaşı sonrası 13 Avrupa ülkesindeki çocuklara yardım etmek amacıyla, kısa bir süre için kurulmuştu. İlk başta BM'in tam teşekküllü bir kolu olması düşünülmemişti, bu yüzden de UNICEF'in tek geliri hükümetlerin bağışlarıydı.
1953'te UNICEF'in BM sistemi içinde kalıcı bir örgüt olmasına ve sadece acil yardım gerektiren durumlarla sınırlı kalmayıp uzun vadeli kalkınma çalışmalarına katkıda bulunmasına karar verildi. Ancak UNICEF'te artık bir gelir toplama düzeneği kurulmuş olduğu için bu yöntemle devam etmenin en iyi yol olacağı düşünüldü. Örgütün adından 'uluslararası' ve 'acil' kelimeleri atıldığı halde artık iyice tanınmış olan UNICEF kısaltması değiştirilmedi.
Kurumun temel amaçları
• Bütün dünyada çocuk haklarını korumak ve bu hakların savunuculuğunu yapmak.
• Çocuk haklarını dünyaya tanıtarak, dünya milletlerinde bu konuda bir bilinç oluşturmak.
• Çocukların temel gereksinim ihtiyaçlarını karşılamak ve yardımcı olmak.
• Çocukların potansiyellerini ortaya çıkarmak, bu potansiyeli gerçekleştirmek ve çocuklara çeşitli fırsatlar yaratmak.
UNICEF bu temel amaçlar bünyesinde kurulmuştur. Kurum çocuk haklarına dair sözleşmeye dayanarak faaliyet göstermektedir ve çocuklara yapılan davranışları uluslararası standartlara ulaştırmak için büyük bir çaba harcamaktadır. Çocukların bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimi ve korunması gibi ilkeler, insanlığın daha ileri düzeylere ulaşmak adına önemli olduğu için UNICEF, bu ilkelerin evrensel anlamda geçerliliğini öne sürmektedir. Kurum çocuk haklarını korumak adına, ülkelerde siyasal kararlığı ve bu konuda maddi kaynakları harekete geçirmek için büyük çaba sarf etmektedir.
Küresel öncelikler
• Tüm bebeklerin hayatta kalmasını ve tüm çocukların sağlık bakımı, beslenme ve duygusal ve bilişsel gelişimlerini destekleyen bir ortam dahil olmak üzere uygun ortam sağlamak;
• Çocukların haklarını hayata geçirmek, toplumda toplumsal cinsiyet eşitliğinin temellerini atmak ve geleceğin çocuklarının eğitimli annelere sahip olmasını sağlamak üzere kız çocukları da dahil olmak üzere tüm çocukların ilköğretimi tamamlamalarını sağlamak;
• Herkesi çocuklar için koruyucu bir ortam yaratma çabalarına dahil ederek tüm çocukları ve ergenleri şiddet, sömürü ve istismarın tüm biçimlerinden korumak;
• HIV/AİDS’in gençler arasında yayılmasını önlemek ve HIV/AİDS’ten etkilenen çocuklara ve ailelerine yaşamlarını onurlu bir şekilde sürdürebilmeleri için yardımcı olmak;
• Çocuk hakları için ikna edici kanıtlar oluşturmak, kaynak yaratmak ve ortaklıklar kurmak, ve kız ve erkek çocuklarına yaşamlarını etkileyen kararlara katılmaları ve seslerini duyurmaları için azami olanak sağlamak.
Bu genel çerçeve içinde, UNICEF’in öncelikleri ve belirlediği hedeflere ulaşmak için kullandığı stratejiler, çocukların karşı karşıya oldukları sorunlara ve mevcut kaynaklara bağlı olarak ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilmektedir. Tüm ülkelerde, UNIEF, ayrımcılık veya sosyal dışlanma ile karşı karşıya olan çocuklar da dahil olmak üzere en korunmasız sosyal gruplara mensup olan veya kendilerini çok zor koşullarda bulan çocuklarla özellikle ilgilenmektedir.
Türkiye'de UNICEF
Türkiye, Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu, çocuk haklarını desteklemek ve bireylerden ve özel sektörden fon toplamak için bir UNICEF Milli Komitesi’nin yanında aynı zamanda çocuk refahıyla ilgili kilit alanlarda işbirliği program uygulayan bir Ülke Ofisi’nin bir arada bulunduğu tek ülkedir. Diğer ülkelerde olduğu gibi, Ülke Ofisi Hükümetle görüşülen, üzerinde anlaşılan ve imzalanan bir ülke programı temelinde faaliyet göstermektedir. Mevcut Ülke programı 2011-2015 dönemini kapsamaktadır.
Ülke programı altında, UNICEF Türkiye çok sayıda bakanlık ve devlet kurumu ile birlikte çalışmaktadır; bunlar arasında Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü (SHÇEK) yer almaktadır. UNICEF aynı zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ve yerel yönetimlerle ortak çalışmaktadır.
Uygun yerlerde, Avrupa Birliği ve Dünya Bankası gibi diğer uluslararası kuruluşlarla bağlantı içinde çalışmalar yürütülmektedir. Üniversiteler ve araştırma kurumları, sivil toplum, medya ve bizzat çocuklar, ülke programının uygulanmasında yer almaktadır.