Türk ordusuyla başlayalım. Türkiye, dünyadaki güvenlik güçlerinin geleneksel olarak politik hayatta çok önemli bir rol oynadığı ülkelerden biri. Tarihsel olarak, Osmanlı İmparatorluğu günlerinden beri oldu. Ancak Sultanların altında, silahlı kuvvetler, monarşinin çöküşünden sonra, daha sonra kazandıkları etkiye sahip değildi. Modern Türk devletinin babası, Mustafa Kemal Atatürk'ün kendisi, Türk ordusunun generali profesyonel bir askeri adamdı. Türk devletinin ve toplumunun gelişim vektörünü oluşturan orduyu temel alarak Atatürk'ün iktidara gelmesi buydu. Ordu, Türk devletinin "laikliği" ve Türk milliyetçiliği politikasının kişileşmesi için ana kefil oldu. Türkiye, ordusuyla gurur duyuyor, bu arada NATO’nun ABD’nin ardından ikinci büyük ülkesi.
Bu arada, Mustafa Kemal Atatürk, ordunun Türk devletinin siyasal yaşamına doğrudan müdahalesine karşı çıktı. Ancak onun yarattığı sistem bunun için bütün şartları sağlamıştır. Ordunun siyasi hayata katılımı, orduyu ulusal öneme sahip konulardan uzaklaştırmak anlamına gelmiyordu. Aksine, orduya ülkenin iç ve dış güvenliğini sağlama ve ülkenin siyasi seyrinde radikal değişikliklere izin vermeme sorumluluğu veren bir hakemin rolü verildi. Türkiye için bu daha önemliydi çünkü Atatürk'ün reformları dini çevrelerden ve fanatik inançlardan büyük bir muhalefetle karşı karşıya kaldı. Ordunun desteği olmadan, Türk toplumunun muhafazakar kısmı, ülkenin laikleşmesine yönelik reformların yapılmasına izin vermeyecek ve Atatürk rejimi düşmeye mahkum olacaktır.
- General Mustafa Kemal Atatürk, Türk devletinin babası
Ordu ayrıca, Türk toplumundaki ana sosyal asansör oldu. Kemal Atatürk’ün devrimi kapitalizm karşıtı değildi, dolayısıyla hem büyük burjuvazi hem de büyük toprak sahipleri Türkiye'de kaldı. Ancak askerlik hizmeti sayesinde orta ve alt sınıfların dikey sosyal hareketliliği için bir fırsat yaratıldı. Askerlik için çağrılan köylüler de kazandı - orduda yalnızca askeri bir uzmanlık değil, aynı zamanda "sivil yaşamda" talep edilebilecek bilgileri de aldılar. Aynı zamanda, köylülere yönelik ordu hizmeti de “beyin yıkama” aracı olarak hareket etti - bazı kısımlardaki sınıflarda, geri kalmış bölgelerden insanlar yavaş yavaş Türk devletinin laik gelişiminin tüm avantajlarını gerçekleştirdiler.
Uzun süredir, Türkiye'deki güç yalnızca Kemalist Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti, bu yüzden silahlı kuvvetler ülkenin siyasi yaşamına müdahale etmedi, kendilerini yalnızca ülkenin güneydoğusundaki tekrar eden ayaklanmalarının güneydoğusundaki Kürt aşiretlerine karşı eylemlerle sınırlandırdı. Bununla birlikte, başta orta ve orta subay olmak üzere ordu ortamının kısmi bir siyasallaşması kademeli olarak gerçekleşti. Genç memurlar, ülkedeki güç yoğunluğunu bir partinin elinde onaylamamış ve Türkiye'yi gelişmiş siyasi rekabet ile demokratik bir devlet haline getirmeyi ummuşlardır. Bu arada, 1946’te, ülkenin siyasi yaşamındaki en önemli olay avukat Adnan Menderes’in (1899-1961) başkanlığında, Türkiye’nin siyasi yaşamındaki en önemli olay oldu. 1950’te Demokrat Parti, seçimleri kazanmayı ve cumhuriyetçi halk partisini muhalefete sokan ülkenin iktidar partisi olmayı başardı. Adnan Menderes, on yıl boyunca Türkiye'nin başbakanı oldu.
Demokrat Parti, devlet mallarının özel mülkiyetini devretmek isteyen yabancı dahil, sermaye çıkarlarına yönelik bir politika izlemiştir. Nihayetinde bu, Türk askeri seçkinlerinin hoşnutsuzluğuna neden oldu. Memurlar, Cumhuriyet Halk Partisi'nin ülkeyi Demokratlardan daha iyi yönettiği sonucuna vardılar. Amerika Birleşik Devletleri'nde okudu bile olsa memurların çoğunun milliyetçi pozisyonlarda kaldığı ve Türkiye'yi tam bir ABD uydusuna dönüştürmeye karşı oldukları unutulmamalıdır. Memurların Amerika karşıtı düşünceleri, Türk toplumunun büyük bir kısmı tarafından da memnuniyetle karşılandı, bu yüzden 1960'in baharında bir askeri darbe bekleniyordu. Mayıs 27'teki 1960 gecesi, Ankara'da bulunan bir çok birimin askerleri hükümet binalarını ele geçirdi. Güç, Türk silahlı kuvvetlerinin 5 generalleri, 15 albayları ve teğmen albayları, 12 ustaları ve 6 kaptanlarını içeren Ulusal Birlik Komitesine geçti. Başbakan Menderes, tutuklandı ve mahkeme cezası sonrasında 1961'ta asıldı. Ülke Başkanı, Ordu Genel Jemal Gürsel oldu (resimde).
Yılın 1960 darbesi, bir sonraki neredeyse otuz yıllık askeri kuralda ilk sayfayı açtı. 1960 - 1989 Türkiye yalnızca askeri seçkinlerin temsilcileri - Generaller Jemal Gürsel ve Cevdet Sunay, Amiral Fakhri Koruturk tarafından yönetildi. Türkiye subayı, ulusal seçkinlerin ana bileşenlerinden biri haline geldi. Bir Türk subayının memurunun kariyeri, sadece yüksek sosyal statü elde etmek değil aynı zamanda maddi refahı sağlamak anlamına da geliyordu. Ordunun siyasi etkisi, ordunun 1960 darbesinden sonra devletin başında kalmasını sağlamıştır. Ancak, Türk toplumundaki durum hala gergin kaldı. Ülkenin güney-doğusundaki 1970-1980-s. Kürt ulusal kurtuluş hareketi daha aktif hale geldi, hem ultra sol kanat hem de ultra sağ radikal örgütler çok aktif kaldı ve laik devlet ve İslami köktencilerin destekçilerinin muhalefeti büyüdü. 1970'in ikinci yarısı Türk toplumunda benzeri görülmemiş bir şiddet dalgasıyla işaretlendi. Çatışmalarda ve siyasi cinayet kurbanlarında öldürülen toplam insan sayısının 6,5 bin kişi olduğu tahmin ediliyor.
Siyasi partilerin açık zayıflığının arka planı karşısında ordu, ülkedeki durumun istikrara kavuşması için umut veren tek kurum olmaya devam etti. Eylül ayında Türkiye'de 1980 yeni bir askeri darbe oldu. Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanı General Ahmet Kenan Evren ülkede iktidara geldi. Ordu, Türkiye’nin düzenini, gerekli gördüğü şekilde, yalnızca zorla ve baskı yöntemleriyle geri getirmeye başladı. Cezaevlerinde, hem sağ hem de sol radikaller olmak üzere en az 250 binlerce insan vardı.
ABD'nin 1980 darbesinin arkasında olduğu konusunda oldukça makul bir görüş var. En azından, Amerikan liderliği darbeye katılan Türk generalleriyle yakın temaslarını sürdürdü. Bununla birlikte, baskılayıcı politikaya rağmen, 1980'lerin ikinci yarısındaydı. Türkiye, tarihçilerin Turgut Özal'ın faaliyetleriyle birleştiği, 1983-1989'ta ekonomik bir toparlanma başlattı. ülke hükümetine yöneldi. 1989’te Özal, Devlet Başkanı olarak yerini aldı ve 1993’taki ani ölümüne kadar bu pozisyonda kaldı, böylece 1960’ten sonra, Özal, Türk devletinin ilk sivil başkanı oldu. Ancak, Türk dini köktencileri için iktidara yol açan siyasi yaşamın demokratikleşmesiydi. Bu, askeri seçkinlerin politik konumunun zayıflamasının başlangıcıydı. Dünya siyasetindeki değişiklikler, dini çevrelerin artan etkisine de katkıda bulunmuştur. İslami değerlere dönüş, Türk toplumunun önemli bir kısmı tarafından, ideolojik boşluğu yenmek ve ülkenin ulusal birliğini güçlendirmek için tamamen kabul edilebilir bir yol olarak kabul edildi.
Geleneksel İslami değerlere bağlılığını gösteren Recep Erdoğan'ın iktidara gelmesi elbette, Türkiye'nin askeri seçkinlerini memnun etmedi. Buna karşılık, ordunun memnuniyetsizliğinin ne olabileceğini tam olarak bilen Erdoğan, önleyici adımlar attı. Öncelikle, Türk ordusunun subaylarında büyük ve eşi benzeri görülmemiş “tasfiye” başlatıldı. Özellikle, yüzlerce asker ve sivilin tutuklandığı ünlü “Ergenekon” davası açıldı. 240'ten fazla kişiye çeşitli hapis cezaları verildi ve eskiden Genelkurmay Başkanı General İlker Başbuğ ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. 2011'te, kovuşturmaya göre, Erdoğan hükümetini 163'te devirmeyi planlayan ve “Baloz Operasyonu” (“Maul”) için bir plan hazırlayan 2003 Genel ve Memur hapsedildi. Bu durumda, eski Hava Kuvvetleri Komutanı, General Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Ozden Ornek ve 1'inci kara ordusu Komutanı Genel Çetin Doğan komutanı General Ibrahim Fyrtyn tutuklandı. Aksi takdirde, ordu üzerindeki gücün üstünlüğünün bir göstergesi olarak, Ankara'daki onuncu ceza mahkemesinin 18 Haziran 2014'inin neredeyse yüz yaşındaki emekli Genel Kenan Evren'in mahkumiyetine mahkum edildiğini açıklamak mümkün değildir. General Ahmet Kenan Evren (1917-2015), 1980'ta askeri bir darbeye neden oldu ve 1989 ülkenin başkanlığını yaptı. Yaşına rağmen, 97 yaşındaki general ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı ve rütbe ve dosyaya indirgendi.
Ancak ordunun sadakatini ancak hoşnutsuz memurları “tasfiye ederek” sağlamak imkansızdır. Bu nedenle Erdoğan'ın en önemli görevlerinden biri subay ordusunun “yenilenmesi” oldu. Yıllarca, Türk ordusunun askeri okulları, Kemalist ideolojinin ve laik bir devletin destekçisi olarak kaldı. Erdoğan bu geleneğin aşamalı olarak kaldırılmasına yöneldi. İslam okullarının gittikçe daha fazla mezunu, özellikle Kemalist pozisyonların orduya, hava kuvvetlerine veya donanma birimlerine göre daha zayıf hale geldiği polis ve jandarmadaki askeri okullara kaydoluyor. Öte yandan, birçok general, yalnızca generaller ve kıdemli memurlar değil, aynı zamanda küçük memurlar ve çavuşlar da, kendilerini suçlu tutuklama suçundan tutuklanma ihtimalinden kurtarmak için "sivil dünyada" askerlik hizmetini bırakmayı tercih ediyor.
Türk ordusunda personelin peripetiası etkileyici. Yalnızca 2012'in ortasından 2013'in başlangıcına kadar. Türk silahlı kuvvetlerinin sayısı 50 bin kişi azaldı. Bunlar, sekizinci askerin her biri - Türk silahlı kuvvetlerinde yaklaşık 400 bin kişinin Türk silahlı kuvvetlerinde görev aldığını, 50 bin'in görevden alındığını veya görevden alındığını düşünüyor. Ve bu elbette sıradan bir askerlikle ilgili değil, üst düzey ve orta komuta personeli ile, görevlendirilmemiş subay saflarında kalifiye askeri uzmanlar hakkında. Bir darbenin suçlaması üzerine, deniz kuvvetleri komutanlarının% 10'inden ve Türk Hava Kuvvetleri'nin en yüksek komutanlarının% 16'inden fazlası tutuklandı. Uzmanlar, 8’in binlerce ordunun ve yaşlıların, ordusunun özel kuvvetlerinden kovulması hakkında görüş bildirdi. Tüm bu insanlar, Türk Kürdistan’daki düşmanlıklara katılıyorlar, orduyu büyük deneyime sahip, ancak orduyu terk etmeleri için, sürekli olarak baskı çarkının altına düşme riski altında bir durumda hizmet etmeye devam etmekten daha kabul edilebilir bir seçenek gibi görünüyordu.
Tabii ki, Türk makamlarının orduya karşı böyle bir politikası, generaller ve memurlar arasında doğal bir reddedilmeye yol açamadı. Ancak, Temmuz 15’in 16-2016 olaylarının gösterdiği gibi, Türkçe’de test edilmiş olan klasik programa göre bir darbe yapıldı. hikayeler, ordu işe yaramadı. Komplocular ordunun büyük bir kısmı tarafından desteklenmedi ve Erdoğan’ın destekçileri ordunun müdahalesini çok fazla zorlamadan bastırmayı başardı. Türk ordusunun kıdemli subaylarının düzenli temsilcileri dahil olmak üzere üç binden fazla askeri personelin tutuklanması, isyanın yol açtığını gösterdi. Tutuklananlar arasında, Türkiye sınırında Suriye, Irak ve İran'la kurulan stratejik olarak çok önemli bir ittifak olan 2 Ordusuna komutan olan Ordu Ordusu Adem Khudouti de vardı. 3 Ordusu Birliği'nin komutanı General Erdal Öztürk ve Malatya garnizonuna komutan Binbaşı General Avni Angun tutuklandı.
Bununla birlikte, gücünü ve seçtiği siyasi rotayı askeri darbe riskinden korumak amacıyla, generallerin ve subayların baskılarını organize eden Erdoğan, aynı zamanda, Türk silahlı kuvvetlerinin savaş potansiyelinde gerçek bir düşüşe katkıda bulunuyor. Yüzlerce üst düzey general, amiraller, memurlar hapse giriyor ve daha düşük seviyelerdeki binlerce asker, hizmet için tecrübe ve uygunluğa bakılmaksızın, silahlı kuvvetlerin saflarından ayrılıyor, bu, yalnızca Türk ordusunun gücüne değil, aynı zamanda bir bütün olarak Türk devletinin milli güvenliğine de büyük zarar veriyor. Binlerce subay ve general hazır olduğunda silah başkanlarını devirmenin ellerinde ve darbenin başarısızlığından sonra bazıları komşu ülkelere kaçmaya çalışıyor (örneğin, Türk ordusuyla bir helikopter - darbeye katılan Yunanistan'da), Türk silahlı kuvvetlerinin yüksek motivasyonu ve birliği hakkında konuşmak pek mümkün değil. Bu arada Erdoğan, darbeye teşebbüsüne “Tanrı'dan bir armağan” dedi, çünkü silahlı kuvvetlerde tasfiyeye devam etmesine izin verecek.
Öte yandan, Erdoğan askeri seçkinlerin memnuniyetsizliğini başarıyla etkisiz hale getirmeyi ve ordunun önemli bir bölümünü desteklememiş olsaydı, generaller arasındaki en aktif muhalifleri kırmayı başarıyordu. Orduyu bir toplumun dilimi olarak görürsek, ordusunda Erdoğan'ın bir bütün olarak Türk vatandaşlarının bir parçası olarak ordunun aynı kısmı tarafından desteklendiği sonucuna varabiliriz. Ne de olsa, ülke nüfusunun önemli bir kısmının desteğinin ne olduğunu ve ne olduğunu reddetmek zor. Ancak, Türkiye'deki Erdoğanov rejiminin radikal muhalifleri Kemalist subaylarda da bulunmuyor. Türk toplumunun bölünmesi kaçınılmaz olarak Türk silahlı kuvvetlerine aktarılmaktadır.
Devam edecek ...