ERÇEL’İN GÖZLERDEN KAÇAN AÇIKLAMASI
Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel’in Reuters haber ajansına yaptığı “Vergi kimlik numarası bir an önce başlatılmalı” açıklaması sanıyoruz kamuoyunun ve medyanın dikkatlerinden kaçtı.
MALİ MİLAT
Geçtiğimiz yıl sonbaharda, eski maliye bakanı Sn.Temizel’in “cansiperane” bir şekilde 1998’de Meclis’den çıkardığı Vergi Reformunda önemli geri adımlar atılmış ve getirilen “yeni gelir” tanımı tamamen unutulmuştu. “Ekonomimizin içinde bulunduğu zor dönem ve global ekonomide yaşananlar” göz önünde tutularak alınan bu radikal karar ile koalisyon hükümeti ekonominin yeniden ayağa kalkması, canlanması amacıyla, ülkenin en büyük gücü haline geldiği anlaşılan “kayıtdışı” sektörden medet umduğunu da açıkça beyan etmişti. 1999 yılında ekonomimizin üzerine iyice çöken “durgunluk” bulutu nedeniyle hükümet, belki de cumhuriyet tarihinin en “ciddi” enflasyonla mücadele programı arifesinde önemli vergi gelirlerini de Mali Milatta geri adım atarak feda etmişti. Daha da ilginci bu kararın üzerinden 4 ay dahi geçmeden, ek vergiler getirilerek, kayıt altındaki kesim tekrar vergilendirilmişti.
Şimdi sayın Erçel, vergi kimlik numarası uygulamasının acilen başlatılması çağrısında bulunarak aslında 1 yıl önce “rahatlatılan” bazı kesimleri tekrar tedirgin edebilecek açıklamalarda bulunuyor. “Vergi kimlik numarası” uygulamasına geçilmesi ile sadece gayrimenkul ve taşıt alımında değil, özellikle bankalar ve finans kurumları ile yapılacak tüm işlemlerde “vergi numarası” sorgulaması yapılarak sistem kayda alınmaya çalışılacak.
VEYSİ SEVİĞ’İN GÖZLEMLERİ
Bunun önemini anlatabilmesi açısından Milliyet gazetesinden Nazım Alpman’ın Veysi Seviğ ile yıllar önce yaptığı sohbetten, gazeteci-yazar Enis Berberoğlu’nun, “Susurluk 20 Yıllık Domino Oyunu” kitabına yaptığı bazı alıntılara tekrar göz atmakta fayda var. Ancak önce, anlamları genelde karıştırılarak kullanılan “kara” ve “kayıtdışı” parayı bizim ayrıştırdığımızın altını çizelim. Bizim “kayıtdışı” sektörden kastımız tamamen kanuni yollardan gelir elde eden ancak nedense bir türlü vergilendirilemeyen kesimdir.
Seviğ, “Merkez Bankası verilerine göre Türkiye’ye giren dövizde, açıklanamayan %60’lık fazlalık olduğunu ve bu miktarın da %17’lik bölümünün aklanarak(yani sisteme sokularak) Avrupa’ya tekrar geri döndürüldüğünü” belirtiyor. Benzer bir yaklaşımla Seviğ’e göre “TCMB bavul ticaretini 8.8 trilyon olarak açıklarken DİE kayıtlarına göre bu rakamın 4.3 trilyon (yaklaşık yarısı) olması da, aklama çabalarının bir başka örneği”. “ABD’de 10 bin doların, Almanya’da 20 bin doların üzerindeki bütün işlemlerin bankalar üzerinden ve kimlik beyanı ile yapılması zorunluluğu” varken Türkiye’de bu konunun üzerinde nedense hala hassasiyetle durulmuyor. Seviğ’in bu gözlemiyle birleştirdiği bir başka istatistik ise galiba tüm söylemek istediklerimizi özetliyor: “Bankalarda 2 ya da 3 gün vadeli hesap açtıranların %92’si toplumca tanınmamış kişiler. Bu hesapların her biri 1 milyon dolar ve daha üzeri miktarlarda olanları var”. Daha da çarpıcısı “Türkiye’de en sık yurtdışına çıkış yapanların %60’ını tanınmayan kişiler oluşturuyor”. Bunların arasında “Bir günde yurtdışına 3 kez giriş-çıkış yapanlar bile var”.
YOLACAK KAZ KALMAYABİLİR !
Özetle Veysi Seviğ’in yıllar önce işaret ettiği “kaçak” noktasının artık kapatılmasının vakti gelmişe benziyor. Dileğimiz bunun bir an önce yapılması ve “vergilendirilmiş kutsal kazanca sahip vatandaşlarımızın” sayısının artması. Zira geçen hafta açıklanan ve umut veren ilk yarıyıl bütçe rakamlarında özellikle gelirler kısmında “ek vergi”lerin etkisi son derece önemli. Bizler de “ek verginin” olağanüstü bir dönemde uygulanan ve bizlerden istenecek son fedakarlık olmasını umuyoruz. Ekonomik faaliyetler sonucu elde edilen karın bir ekonomik başarının sonucu olarak görülmesi ve bu sebeple de müteşebbislerin yatırımlarından kazandıkları karı ve yarattıkları fonları tekrar yatırıma yönlendirerek daha az vergi ödemesinin teşvik edilmesi bizce de doğrudur. Ancak unutmayalım ki ücret kazancı ve diğer gelirler de ekonomik bir başarının, katkının sonucudur. Bu sebeple de kayıt altında çalışanların vergi oranlarını çeşitli şekillerde arttırmak, daha çok çalışarak daha çok kazanmak motivasyonunu da öldürebilir. Daha da kötüsü, “sussa da, bağırsa da”, umursamadan kazların tüylerini yola yola, bir gün yolacak tüy de, kaz da bulunamayabilir.