Son günlerde gerek Batının önde gelen basın-yayın organlarının ve düşünce kuruluşlarının değerlendirmelerinde ve gerekse Avrupa’nın tanınmış siyasetçilerinin açıklamalarında, Türkiye ile ilgili analizlere yoğun bir şekilde yer verildiğini müşahede etmekteyiz. Almanya ve Fransa’dan yükselen Türkiye karşıtı açıklamaları bir yana koyarsak, Batılı siyasi ve akademik çevrelerin Türkiye hakkında yaptıkları bu tür analizlerin, giderek olumlu bir havaya büründüğü söylenebilir. Mesela, geçtiğimiz günlerde, Polonya eski Cumhurbaşkanı ve Nobel Barış ödülü sahibi Lech Walesa’nın “Türkiye’siz AB’yi düşünemiyorum. Türkiye’siz AB fakir kalır” şeklindeki açıklaması, esasen dünya kamuoyunun Türkiye’nin ekonomik ve siyasal gelişimine olan bakış açısını göstermesi bakımından anlamlıdır.
Türkiye’nin uluslararası etkinliğini arttırmasının batılı ülkelerin de çıkarına olduğunu belirten Avrupa Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu eski üyesi Günter Verheugen “Türkiye Avrupa Birliği olmadan da devam edebilir. Ancak Avrupa Birliği Türkiye’siz yapamaz.” demektedir. İngiltere’nin Avrupa’dan sorumlu Devlet Bakanı David Lidington’un “Türkiye olmazsa biz kaybederiz” şeklindeki sözleri de yine, bölgesel bir güç haline gelen Türkiye’nin AB dışında birtakım alternatiflere sahip olduğunun Batılı siyasetçiler tarafından anlaşılmaya başladığını göstermektedir.
Bilindiği gibi AB, uluslar arası toplum nezdinde siyasi etkinliğini artırmak ve küresel bir oyuncu olabilmek için kendi iç yapılanmasında önemli değişikliklere gitmiş ve bu kapsamda hazırlanan Lizbon Anlaşması, uzun tartışmaların ardından 2009 Aralık tarihi itibariyle yürürlüğe girmişti. Ne var ki büyük umutlarla oluşturulan AB Başkanlığı ve AB Dışişleri Bakanlığı makamlarına atanan Herman Van Rompuy ve Catherine Ashton’un AB’ye yeni bir vizyon kazandırma konusunda pek de başarılı olamadıkları görülmektedir. Lizbon anlaşmasından umduğunu bulamayan AB’li siyasetçiler, şimdilerde, küresel bir güç olabilmenin yolunun, Ortadoğu’da, Balkanlarda ve Kafkaslarda etkinliği artan Türkiye’nin “stratejik ortaklığından” geçtiğini yüksek sesle dile getirmekten çekinmemektedirler.
Mesela, İspanya’nın eski Başbakanı olan ve AB’nin geleceğine yön verecek fikirler geliştirmesi için kurulan “Akil Adamlar Grubu”na başkanlık eden Felipe Gonzalez, yeni yayınlanan “Avrupa Düşüncem” adlı kitabında, Türkiye’nin AB üyeliğiyle ilgili fikrini değiştirdiğini ve Türkiye’nin AB üyeliğini artık desteklediğini, AB’nin gelecekte Çin, Hindistan ve ABD ile rekabetinde de Türkiye’ye ihtiyaç duyacağını belirtmektedir. Yine, Almanya eski Dışişleri Bakanı Joschka Fischer’in “Nihayetinde üyelik planlarını rafa kaldıran Türkiye olabilir. Ankara’nın kapısını çaldığımızda evde kimse olmayabilir” şeklindeki açıklaması da dikkat çekicidir.
Türkiye’nin ekonomik ve diplomatik alanlarda gösterdiği üstün performansı jeopolitik önemiyle birlikte değerlendirildiğinde, 21. Yüzyılın küresel oyuncularından birisi olma potansiyeline sahip bir ülke olduğu gerçeği Batılı siyasilerce daha iyi anlaşılmaya başlamıştır. Böylesi yükselen bir gücü dışarıda tutmanın AB’ye maliyetinin çok ağır olacağı yönündeki saptamalar ise bugünlerde Avrupa kamuoyunun zihnini ziyadesiyle meşgul etmektedir.
Peki, ne oldu da AB Türkiye’yi kaybetme korkusuna kapıldı?
Türkiye’nin bir eksen kayması yaşadığını yani yönünü Batıdan Doğuya çevirdiğini iddia eden çevreler esasen 51 yıl kapıda beklettikleri bir ülkenin potansiyel gücünü harekete geçirdiğini ve tarihi-kültürel birikimine dayanarak uyguladığı çok yönlü ve proaktif dış politika sayesinde bölgesinde etkinliğini hızla artırdığını görmenin şaşkınlığını yaşamaktadırlar. Enerjide dışa bağımlılığı giderek artan AB, Ortadoğu ve Kafkaslarla ilişkilerini geliştirebilmek için, bölgesinde nüfuzu hızla artan ve Doğu-Batı enerji koridorunun tam kalbinde yer alan Türkiye’nin stratejik ortaklığına ihtiyaç duymaktadır.
İngiliz haftalık ekonomi dergisi The Economist’in son sayısında yapılan değerlendirmede, Türkiye’nin Ortadoğu ve Rusya’ya yakınlığı ve Avrupa’dan Asya’ya uzanan coğrafyası ile sahip olduğu stratejik konuma dikkat çekilerek, Türkiye’nin bölgenin Brezilya’sı ve Avrupa’nın Çin’iolarak görülebileceği vurgusu yapılmaktadır. Almanya, Fransa, Avusturya ve Hollanda’nın Türkiye karşıtlığından bahsedilen analizde, AB’nin kendi Çin’i olan Türkiye’yi dışlamasının tarihi bir hata olacağı şekildeki tespiti dikkat çekicidir.Buna benzer değerlendirmelere Dünyanın önde gelen basın-yayın organlarında sıkça rastlamaktayız. Bu analizlerin çoğunda, komşuları arasında en yüksek büyüme hızına sahip olan Türkiye’nin üyeliğine karşı gelmenin, AB’nin gelecek vizyonuna zarar vermek anlamına geleceği sonucuna varılmaktadır ki bu tespitin Avrupalıların endişelerini açıklamaya yeterli olduğunu söylememiz mümkündür.
Ne var ki Türkiye artık eski Türkiye değildir ve Türkiye’yi kaybetme korkusu yaşayan AB’nin aynı zamanda Türkiye’ye yönelik çifte standartları ve haksız uygulamalarını devam ettirmesi, büyük bir çelişki olarak karşımıza çıkmaktadır. İşte bu çelişkili uygulamalar nedeniyle Türk Halkının AB heyecanı giderek sönmekte ve esasen sabrı da tükenmektedir. Yani artık Türk Milleti her ne pahasına olursa olsun AB üyeliği peşinde koşan bir millet olmadığını ortaya koymaktadır. Bilakis, ekonomik ve diplomatik gücünün farkında olarak özgüven içinde hareket etmekte ve artık AB’nin kapsında bekletilecek bir ülke olmadığını açıkça ifade etmektedir. Nitekim Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın geçtiğimiz günlerde yaptığı “Eğer Türkiye’yi istemiyorsanız çıkın bunu açıklayın. Bizi oyalamayın…” şeklindeki açıklaması, özellikle imtiyazlı ortaklık gibi ne olduğu belirsiz formüller ileri süren AB’li liderlere yönelik önemli bir mesaj olmuştur.
Türkiye’siz bir AB’nin küresel bir vizyona sahip olamayacağı gerçeğinin bu denli yüksek sesle dile getirildiği bir süreçte Merkel ve Sarkozy’nin imtiyazlı ortaklık gibi tam üyelik dışında seçenekleri ileri sürerek Türkiye’nin AB sürecini baltalamaya çalışması ise manidardır. Mesela, AB ülkeleri ile KKTC arasındaki ticaretin önünü açacak olan Doğrudan ticaret Tüzüğü’nün Rumlar tarafından AP Hukuk İşleri Komisyonu marifetiyle engellenmesi çabalarının arkasından da yine Merkel ve Sarkozy çıkmıştır. Rumları ve dolayısıyla Kıbrıs’ı Türkiye’nin önüne sürerek tam üyelik müzakere sürecini olabildiğince uzatmak ve mümkünse sonlandırmak niyetinde olan bu liderlerin, Türk Halkına revâ gördükleri bu çifte standartlar Türk kamuoyunun dikkatinden kaçmamaktadır.
Mesela, geçtiğimiz günlerde, Almanya Başbakanı Angela Merkel’in “Almanya’da çok kültürlülük tamamen başarısız oldu” şeklindeki sürpriz açıklaması özellikle bu ülkede yaşayan Türk vatandaşlarının sert tepkisine yol açmıştır. Merkel, eski Alman Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi, ırkçı Thilo Sarrazin’in birkaç ay önce yayınlanan “Almanya Kendini Yok Ediyor” başlıklı kitabında ileri sürdüğü “Türkler ve Müslümanlar Alman toplumunu aptallaştırıyor” tezini destekler mahiyetteki bu açıklaması ile bir kez daha Türkiye karşıtlığını iç siyasi malzemesi olarak kullanmış oldu. Yine, devamlı olarak “Türkiye Avrupalı değildir” mesajlarını veren Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’de siyasi geleceğini Türkiye karşıtlığı temeline oturtmaya devam etmektedir. Bu tür yaklaşımlar, aynı zamanda AB’nin kültürel temele dayalı bir Hıristiyan Kulübü olduğu yönündeki iddiaları da doğrular niteliktedir.
Geçtiğimiz günlerde Avusturya’da yapılan Viyana Eyalet Meclisi seçimlerinde ırkçı Özgürlükler Partisi (FPÖ)’nün oy patlaması yaparak ikinci parti konumuna yükselmesi ise bir diğer olumsuz gelişme olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilindiği gibi bu parti seçim kampanyasında Osmanlı Devleti’nin Viyana kuşatmasını kullanmıştır. Türk düşmanlığını körükleyen bir afişte, kurtarıcı rolündeki parti başkanı bir çocuğa “Eğer Mustafa’yı sapanla vurursan, sana bir sosis hediye edeceğim” demekte ve çocuk sapanla Mustafa’ya nişan alıp onu vurmaktadır. Yine, Avrupa’daki ırkçı partilerin Viyana’da bir araya gelerek Türkiye’nin AB üyeliğine karşı tüm Avrupa’da halkoylamasına gidilmesi için çalışma başlatma kararı almaları, Avrupalıların Türkiye konusunda yaşadıkları kafa karışıklığına işaret eden örneklerden sadece bir tanesidir.
Almanya, Fransa ve Avusturya’da şiddetlenen, genelde ırkçılığa ve yabancı düşmanlığına özelde ise Müslüman-Türk düşmanlığına yönelik eylemlere prim veren bu zihniyetin evrensel batı değerlerini ayaklar altına aldığının da Avrupa kamuoyu tarafından değerlendirmeye alınacağını ümit etmekteyiz.
Türkiye’yi Birliğin karar alma mekanizmalarının dışında bırakarak, ekonomik açıdan edilgen bir konumda tutmaya çalışan bu zihniyetin Türkiye’yi bir 50 yıl daha sadece ekonomik entegrasyon yani gümrük birliği aşamasında bekletme niyetinde olduğu açıktır. Ne var ki aklın yolu birdir ve bu liderlerin iç siyasi hesaplar yüzünden gerçekleri görmezden gelmeleri uzun süre devam edemeyecektir. Bu da, Türkiye’nin sonsuza dek aday statüsünde bekletilecek bir ülke olmadığı gibi tam üyelik dışında bir seçeneği de kabul etmeyeceği gerçeğidir.
Türkiye, tam üyelik dışında bir seçeneği kabul etmeyeceğini defaatle ve açık bir şekilde ifade etmiştir ve söylemeye de devam edecektir. Ayrıca Türkiye, artık kendisine üyelik tarihi verilmesini de beklemektedir. Buna rağmen Avrupa’da imtiyazlık ortaklık ve ucu açık süreç gibi belirsiz kavramların gündeme getirilmesi, AB’nin samimiyetine gölge düşürmektedir. Bugüne kadar AB ile üyelik müzakeresine başlayıp da dışarıda kalan bir ülke olmamıştır. Mesela Yunanistan, Avrupa Komisyonunun olumsuz görüşüne rağmen 1981 yılında üye yapılmıştır. Yine Güney Kıbrıs Rum Kesimi Birlik müktesebatına ve uluslar arası anlaşmalara aykırı şekilde, Eski Doğu Bloku ülkeleri de hazır olmadıkları halde 2004 yılında AB üyesi yapılmışlardır. Türkiye ise 51 yıldır ortaklık ilişkisi içinde bulunduğu AB’ye tam üyelik için bu ülkelerin hepsinden daha çok hazır durumdadır. Buna rağmen, Türkiye’yi dışlamaya çalışmak büyük haksızlıktır.
Netice itibariyle, Dünyanın Türkiye’yi konuşuyor olması kuşkusuz boşuna değildir. Bu aynı zamanda, Türkiye’nin uluslar arası siyasette taşları yerinden oynattığının bir işareti olarak da görülmelidir. İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini’nin de belirttiği gibi, Türkiye’nin AB’ye tam üyeliği, Batı-İslam Dünyası ilişkileri açısından, Almanya-Fransa uzlaşması ya da Berlin Duvarının yıkılmasıyla eşdeğer düzeyde sembolik bir güce sahip olabilir. Tarihe yön verebilecek böylesi bir gelişmenin önüne geçebilmek ise en azından Sarkozy ve Merkel’e nasip olmayacaktır. Zira, NATO ve BMGK Üyesi olan, Dünya’nın 17. büyük ekonomisi haline gelen ve AB’nin beşinci büyük pazarı ve 7’inci büyük ticaret ortağı olan Türkiye’ye hayır diyebilmek her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Kaldı ki komşularıyla iyi ilişkiler geliştiren ve bölgesinde etkinliğini hızla artıran Türkiye’nin aynı zamanda hem AB ve hem de Ortadoğu ülkeleri nezdinde cazibe kazanıyor olması, Türkiye karşıtlarını endişeye sevk eden bir diğer faktör olarak karşımızda durmaktadır.
21. Yüzyılın lokomotif ülkesi olma potansiyeline sahip bir Türkiye’nin stratejik ortaklığına duyulan ihtiyaç her geçen gün artarken, Avrupalı bazı kesimlerin Türkiye’yi oyalama taktiklerinin anlamsızlığı da ortaya çıkmaktadır. Velhasıl, Türkiye’nin milli birlik ve beraberlik içinde, potansiyel gücünün farkında olarak, ekonomik kalkınmasını ve yapısal reformlarını devam ettirmesi halinde, yakın gelecekte, AB’nin bizatihi kendisi Türkiye’nin kapısını çalacak, fakat bu defa karşısında kimseyi bulamayacaktır. İtalyan yazar Lucio Caracciolo’nun da itiraf ettiği gibi bir güç geri döndü ve kalmaya da niyetli.
Yayınlanma: 2010-10-25