Şok Edici Uyku Bozuklukları Nelerdir?
Bu yazıda erişkinlerde ve çocuklarda görülebilen bazı acayip uyku bozukluklarından bahsedeceğiz. Bu uyku bozuklukları hakkında daha fazla bilmek için okumaya devam edin. Çoğumuz insomnia basitçe uykuya dalma eksikliği gibi bazı yaygın uyku bozuklukları hakkında bilgiye sahibiz. Ancak bunun yanında bazı çok ender görünen uyku bozuklukları da mevcuttur. Bunlar genellikle kalıtsaldır. Burada tartışılan ender uyku bozuklukları; […]
Bu yazıda erişkinlerde ve çocuklarda görülebilen bazı acayip uyku bozukluklarından bahsedeceğiz. Bu uyku bozuklukları hakkında daha fazla bilmek için okumaya devam edin.
Çoğumuz insomnia basitçe uykuya dalma eksikliği gibi bazı yaygın uyku bozuklukları hakkında bilgiye sahibiz. Ancak bunun yanında bazı çok ender görünen uyku bozuklukları da mevcuttur. Bunlar genellikle kalıtsaldır. Burada tartışılan ender uyku bozuklukları; fazla geçime, uykusuzluk veya uyku halindeyken değişik hareketlere neden olma gibi bazı meselelere neden olabilir. Öyleyse, bu bozukluklara beraber bir göz atalım.
1 Narkolepsi:
Narkolepsi, asap sisteminin günün rastgele bir saatinde alana gelebilen uyku nöbetleri ile karakterize bir bozukluğudur. Bu rahatsızlıktan muzdarip olan bireyler günde 3-4 saatte bir takribî 15-20 dakikalık bir uyku lüzumu sezmektedir. Bir rahatsızlık olmasına karşın, narkolepsinin neden olduğu kısa süreli uykular şahsın tazelenmiş olarak uyanmasına neden olmaktadır. Bu uyuklamalar günün rastgele bir anında alana gelebilir. Yemek yerken, bir buluşma sırasında ya da araba kullanırken alana gelebilir ki bu vaziyet mucizevi riskli olabilir. Narkolepsi her 2000 şahıstan birini etkileyebilir.
Neden alana kazanç?
Uykusuzluk gibi gidişatlar tesirini artırabileceği halde, nedeni bitkinlik olabilir ya da olmayabilir. REM uyku döngüsünü tertip eden hipokretin olarak öğrenilen bir beyin kimyevisinin bulunmamasından kaynaklandığı düşünülmektedir.
Nasıl rehabilitasyon edilir?
Bu vaziyet için spesifik bir rehabilitasyon olmamakla beraber, hakimiyet altına almak için bir kaç usul bulunmamaktadır. Bu usullerden biri işin ortasında yatakalmamak için bir kaç saatte bir kısa süreli uykular tasarlamaktır. Bu rahatsızlığı belirlemek ve hakimiyet altına almak için bir uyku uzmanı ile beraber çalışmak çok bereketli olacaktır.
2 Kleine-Levin Belirtiyi Yatan Hoş Belirtiyi:
Kleine-Levin belirtiyi, saatler, günler, haftalar ve aylarca sürebilen uzun süreli gündüz uykusu ile karakterizedir. Bu belirtiden müzdarip olup günün 23 saatini uykuda geçiren bazı insanlar gözlemlenmiştir. Bir şahıs bu belirtiye girmek üzereyken grip eşi bulgular göstermektedir. Fazla bir geçime hücumundan sonra etkilenen şahısta asaplılık, kafa karmaşıklığı, hiperseksüalite ve hakimiyetsizlik alana gelebilmektedir. Çalışmalar bu belirtinin bayanlardan çok erkekleri etkilediğini göstermektedir. Yapılan çalışmalara göre dünya üzerinde 200 şahıs bu belirtiden etkilenmiştir.
Neden alana kazanç?
Bu belirtiye neden olan kesin bir neden henüz bulunamamıştır ancak talamus ve hipotalamustaki kumpassızlıklar sebebiyle ortaya çıkabilmektedir. Fazla dozda içki ve uyuşturucu, fazla bitkinlik, ağır stres veya hatta beyin urları gibi sıhhat meseleleri suratından kleine-levin belirtiyi yaşanabilir.
Nasıl rehabilitasyon edilir?
Bir uyku uzmanına danışmak bu gidişatın rehabilitasyonuna müteveccih ilk adımdır. Çoğu uyku uzmanının, bu
sualin üstesinden gelmek için hayat stili farklılıklarını önerdiği öğrenilmektedir. Her gün muhakkak bir saatte yatmak, kafeinin alımını eksiltmek, yoga ve meditasyon gibi faaliyetlerde bulunmak gibi bazı farklılıkların bu sualin rehabilitasyonunda takviyeci olduğu öğrenilmektedir.
3 Somnambulizm – Uyurgezerlik:
isminden de anlaşılacağı üzere, uyurgezer, uykunun derin safhalarında yürüyen bireydir. Bu vaziyet 4-12 yaş arasındaki çocuklarda sık görülür. Genellikle, çocuklar ailede koştuğu öğrenilen bu tutumdan daha fazla etkilenirler. Bu vaziyet riskli olabilir, zira şahıs uykusunda iken yürüyebilir, araba kullanabilir, alt yukarıya tırmanıp, inebilir, bir yerlere gitmek üzere giyinebilir. Tüm bunlar çok büyük bir risk oluşturmaktadır. Şayet rahatsız edilmezse uyurgezer şahıs sonunda uykuya geri dönecektir. Ancak ertesi sabah uyandıklarında bu uyurgezerlik yarıyılını anımsamazlar. Uyurgezerlik sürecinin ortasında iken uyandırılırlar ise çok asaplı olabilmektedirler. Bu vaziyet oldukça enderdir, çünkü yukarıyada belirtilen yaş grubundaki çocukların sadece %15’inin bu vaziyetten rahatsız olduğu öğrenilmektedir.
Neden alana kazanç?
Bu vaziyet bitkinlik, stres ve hatta uyku beceriksizliğinden dolayı ortaya çıkabilir. Bu hastalık erişkinlerde de görülebilmektedir bu gidişatta neden genellikle akılsal bir rahatsızlık ya da muhakkak bir ilacın yan tesiri olabilmektedir. Sıkıntılı bacak belirtiyi, uyku apnesi veya gastroözofageal reflü gibi bazı tıbbi gidişatlar da bu gidişata neden olabilir.
Nasıl rehabilitasyon edilir?
Yukarıyada bahsedilen altta uyuyan tıbbi vaziyetlerin rehabilitasyonu, uyurgezerlik saldırılarını durdurabilir. Yeniden, bir uyku uzmanına danışmak ve bu vaziyet için ilaç rehabilitasyonu almak takviyeci olacaktır. Bazı olaylarda uyurgezerlik sebebini tespit etmek ve uyurgezerlik rehabilitasyonunda hipnoterapi lüzumlu olabilir.
4 Fatal Familial Insomnia – Ölümcül Ailesel Uykusuzluk Hastalığı:
Ölümcül ailesel uykusuzluk hastalığı kalıtsal, son derece ender görülen bir uyku bozukluğu olup şimdiye kadar yalnızca dünyadaki 40 ailede görülmüştür. Ölümcül ailesel uykusuzluk hastalığı rastgele bir yaşta ortaya çıkabilmesine karşın genellikle ileri yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Ancak bazı olaylarda bu rahatsızlığın 20 yaşlarındaki gençleri ile etkilediği görülmüştür. Ölümcül ailesel uykusuzluk bir prion hastalığı olarak sınıflandırılmıştır. Prion hastalıkları beyinde sünger eşi deliklere neden olur bu da bazı anormalliklere yol açmaktadır. Çılgın dana hastalığı da bir prion hastalığıdır ve eş bulgulara neden olmaktadır. Belirtileri;
-İnsomnia gibi uykusuzluk ile başlayabilir. Uykusuzluk muhakkak korkuların gelişimi ile beraber zamanla çoğalabilir.
-Vaziyet makûslaşır ve hem görsel hem de işitsel varsanılar alana kazanç. Bu vaziyet panik saldırıları yoğunlaştırıp terleme ve eşi rahatsızlıklara neden olabilir.
-Etkilenen bireyler devamlı olarak uyuyor gibi görünebilir ancak yatmamaktadır. İdrar kaçırma, ölümcül ailesel uykusuzluk hastalığının bu safhasında başka bir semptom olabilir.
-Bunama bulguları görülebilir.
-Sonunda bunama makûslaşabilir ve konuşma yetilerini kaybedebilirler.
-Bir sonraki evre ise koma ve vefat olabilir.
Neden alana kazanç?
Ölümcül ailesel uykusuzluk hastalığı kalıtsal bir bozukluktur. Şayet bir ebeveyn bu gen değişinimini taşıyorsa, bu hastalığın büyüme bahtı %50 dir.
Nasıl rehabilitasyon edilir?
Ölümcül ailesel uykusuzluk hastalığı rehabilitasyon edilemez ve her zaman ölümcüldür. Bu hastalığın semptomları dahi rehabilitasyon edilemez. Bu vaziyetteki bir şahıs bir seneye kadar yaşamda kalabilir.
Bibliyografi:
buzzle.com/articles/rare-sleeping-disorders.html
Yazar:Tülay Arsoy