Hurma, öyle sıradan, basit bir meyve değil. İnsana en çok benzeyen, Peygamberimizin (sallallahu aleyhi ve sellem) “içinde hurma olmayan ev halkı açtır” buyurduğu, bizim için çok önemli bir besin kaynağı. Kur’an’ı Kerim’in pek çok yerinde zikredilen cennet meyvesi, eşsiz hurma. Allah’u Teala tek başına doğum yapan Meryem validemize kendisi ve bebeği için hurma ikram etmiştir. Meryem Suresinin 23-26. ayetlerinde İsa aleyhisselam’ın doğumu şöyle anlatılıyor;
Derken doğum sancısı onu bir hurma dalına sürükledi. Dedi ki: “Keşke bundan önce ölseydim de, hafızalardan silinip unutuluverseydim.” Altından (bir ses) ona seslendi: “Hüzne kapılma, Rabbin senin alt (yan)ında bir ark kılmıştır.” Hurma dalını kendine doğru salla, üzerine henüz oluşmuş-taze hurma dökülüversin.” Artık, ye, iç, gözün aydın olsun… (Meryem Suresi, 23-26)
‘Hurma’ kelimesi dilimize farsçadan geçmiştir. Arap dilinde ‘temr’, Hadis-i Şerifler’de ise ‘nahle’ olarak geçer.
İbni Ömer anlatıyor; “Efendimizin yanında otururken, hurma ağacının özü içi (cummar) getirildi. Efendimiz şöyle bir soru sordu. ‘Ağaçlardan bir ağaç aynen Müslüman adama benzer yaprağı düşmez. Söyler misiniz bana hangi ağaçtır o?’ Orada bulunanlar çöl ağaçlarına daldılar benim aklıma hurma olduğu geldi. Söylemeye niyetlendim ama baktım ki ben orada olanların en küçüğüyüm sustum.Efendimiz buyurdular ki : ‘O ağaç hurmadır’ “(Buhari,ilim14,50;Müslim,sıfatü’l-kıyamet 63; Tırmizi,emsal 79)
Hurma ağacının ve insanın birbirine benzediğini ilk defa Medine’de hurma bahçesine gittiğimizde öğrenmiştim. Bu benzerlik sadece fiziki değil, aynı zamanda yaratılıştan gelen duygusal ve yapısal bir benzerlik.
Öncelikle hurma ağaçlarının kalpleri var. Kırılıyorlar, küsüyorlar. İnsanlar gibi dişi ve erkek olarak ikiye ayrılıyorlar ve tıpkı insanlar gibi çoğalıyorlar. Yılın belli dönemi erkek hurma ağacının polenleri dişi ağacın belli yerlerine konuluyor. Bir sene sonra doğum yapar gibi filiz veriyor dişi hurma. Yavrulama sayıları ortalama olarak insanlarla aynı. Filiz vermek için en verimli yaşları ise 15-40 yaşları arasında. 60 yaşından sonra ise meyve veremez hale geliyorlar.
Dişi hurma ağacı tıpkı bir anne gibi yavrusunu yanında görmek istiyor. Eğer yavrusu yanında veya görebileceği mesafede değilse küsüyor ve bir daha meyve vermiyor. Hatta bu ayrılık dişi hurma ağacının ölümüne bile sebep olabiliyor. Yavru ağaç belli bir büyüklüğe ulaştığında köklerine zarar vermeden çıkarılıp başka yere taşınıyor. Ancak o zaman sağlıklı bir şekilde yaşıyor anne hurma.
Dişi hurma ağacının saçakları uzun ve yere bakarken erkek hurma ağacının saçakları dik ve kısa. Bizdeki saç ve kıllar gibi onlarda da lifler vardır.
Başlarına sert bir darbe aldıklarında ölürler, çok soğuk havada yaşayamazlar. Ortalama ömürleri insan ömrüyle aynıdır.
Rabbimiz öyle hikmetler veriyor ki bizlere, hayran kalmamak etkilenmemek mümkün değil. Kainatta düşünüp, ibret almak için örnek çok. İnşallah biz idrak edenlerden, şükredenlerden ve şükrünün hakkını verenlerden olalım.
Peygamberimizden (sallallahu aleyhi ve sellem) ayrılmaya dayanamayan hurma kütüğünü bilir misiniz?
Cabir(ra) den rivayet edilen bir hadis şöyledir.: ’’Rasülullah Cuma günleri bir hurma kütüğüne dikilir, öyle hutbe verirdi. Ensardan bir kadın ‘’Ya Rasülullah, size bir minber yaptırayım mı? dedi. Rasulullah:’’İsterseniz yaptırın’’ dedi. Cuma günü Rasulullah yeni mimberde ilk hutbesini vereceği zaman hurma kütüğü çocuk gibi ağlamaya başladı. Rasülullah minberden inip onu kucakladı. Rasulullah :’’O, yanında işittiği Zikrullah için ağlıyordu’’buyurdular. Peygamberimiz elini kütüğün üzerine koyarak susturdu ve kütüğe hitaben:’’İstersen seni eski yerine dikeyim,orada eskisi gibi meyve verirsin, istersen seni defnedelim, Allah’ın izni ile Cennette meyve verir, Cennetin nehirlerinden sulanırsın.’’buyurmuş, sahabeler :’Kütük neyi kabul etti ya Rasülellah ‘’dediklerinde, Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem :’’O, Cennette olmayı seçti’’ diye cevap vermiştir.
Bir ağaç düşünün Peygamberimizden ayrıldığı için hüngür hüngür çocuklar gibi ağlayan. Bir ağaç düşünün Peygamberimizin teselli ettiği, bu ayrılığın karşısında cenneti vaadettiği bir ağaç. Öyle hayırlı, öyle muhteşem bir ağaç.