5. 6. 7. 8. Sınıf, Ders Kitabı Cevapları, Çalışma Kitabı Cevapları, Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, İngilizce, İnkılap Tarihi, Özgün, Cem Veb Ofset, Evren, Gizem, Dikey, Yakınçağ, Öğün, Doku, Ada, Lider, Tutku, Meram, Sevgi, Yıldırım, Tuna Matbaa, Yayınları, Sayfa
MÜZİK YOLU MASA OYUNU”NUN UZMAN GÖRÜŞLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
MÜZİK YOLU MASA OYUNU”NUN
UZMAN GÖRÜŞLERİ AÇISINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
“Dinleme Söyleme-Çalma”, “Müziksel Algı ve Bilgilenme” ve “Müzik Kültürü”
Öğrenme Alanlarının öğretimine katkı sağlamak amacıyla hem öğretmenler tarafından
sınıf ortamında, hem de öğrenciler tarafından bireysel olarak kullanılabilecek bir
“Masa Oyunu”nun hazırlanma aşamasını içermektedir. Araştırmacı tarafından
geliştirilen materyalin kullanılabilirliğini ölçmek amacıyla, müzik öğretmenlerine
(n:19), Müzik ABD öğretim elemanlarına (n:4) ve Eğitim Fakülteleri öğretim
teknolojisi alan uzmanlarına (n:2), yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinde sorular
sorulmuştur. Elde edilen bulgular ışığında; Müzik öğretmenleri ve Müzik ABD
öğretim elemanları geliştirilen materyalin sınıf ortamında kullanışlı olduğu, öğrenme
alanlarına ve öğretim programına uygun olduğu konularında, Öğretim Teknolojisi
uzmanlarına ise; geliştirilen materyalin teknik özelliklerinin uygunluğu, kullanılışlığı
ve öğretim tasarımı ilkeleri doğrultusunda yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına
uygun olduğu konularında görüş bildirmişlerdir.
Müzik dersine yönelik “Müzik Yolu Masa Oyunu” tasarımı ile, derslerde
öğretimsel özelliklere sahip, hedefler ve içerik bağlamında öğretim programına
uygunluğu, aynı zamanda kullanışlılığı belirlenen, görsel tasarım ilkelerinin biçimsel
özellikleri açısından da değerlendirilmesi yapılan farklı bir öğretim materyali
oluşturmak amaçlanmıştır.
“Hollandalı tarihçi Johan Huizinga “Homo Ludens” adlı temel eserinde
yeryüzünde insana ait her şeyin başlangıcının oyun olduğunu göstermektedir”
(Sözeri, 2004, s.1’den akt. Baysal, Küçükeşmen, 2004:161).
Onur ve Güney (2004:5,7) oyunla ilgili kuramların on dokuzuncu yüzyılın
sonu ile yirminci yüzyılın başında geliştiğini söyleyerek, Friedrich Froebel, Maria
Montessori ve Jean Piaget’nin oyun ile ilgili görüşlerine yer vermişlerdir. Friedrich
Froebel’in oyunun eğitsel değerine ilişkin kuramından bahsederek, Maria
Montessori’nin de Froebel gibi çocuğun yetişkinin denetiminde kendi girişimiyle
oyun oynamasını desteklediğini vurgulamıştır. Jean Piaget, bilişsel gelişim
kuramında, ‘oyunun temel işlevlerinin tekrarlama yoluyla mevcut becerileri
geliştirmek ve çocuğa bir egemenlik duygusu kazandırmaktır’ demiştir. Başka bir
deyişle, Piaget çocuğun gelişiminin oyunda görülebileceğini ortaya koymuştur.
“John Dewey (1902)’de oyunun sosyal öğrenmeyi sağladığını, çocukları
sosyal ve demokratik hayata hazırladığını ifade etmiştir. Yine oyun yoluyla
çocuklar; keşfetmeyi, araştırmayı, yaratıcılığı ve problem çözmeyi öğrenerek,
yaşama dair kazanımlar elde ederler” (Aydın, 2010:10)
“Oyun, insanların beden ve kafa yeteneklerini geliştirme amacını güden;
hesap, dikkat, rastlantı ve beceriye dayanan, çoğu kez oyalanmak için oynanan aynı
zamanda da tat veren bir tür yarışmadır”. (Seyrek ve Sun, 1997).
“Oyun kavramı içerisinde geniş bir yer tutan çocuk oyunları insanlığın
dünyaya gelişinden itibaren başlamış, sosyal ve teknik gelişmelere göre kendini
yenileyerek günümüze kadar gelmiştir (Özhan, 1997:4).
2006 yılında yayınlanan İlköğretim Programında oyun bir öğrenme yöntemi
olarak kullanılmaktadır. “oyunlar, öğrenilen konuyu ilgi çekici hale getirmek,
öğrencileri etkin kılmak, rahat bir ortamda zevk alarak öğrenmelerini sağlamak
amacıyla kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem uygulanırken şunlara dikkat
edilmelidir:
1.oyunun amacı olmalı ve oyunun sonunda amaca ulaşılıp ulaşılmadığı
değerlendirilmelidir.
2. öğretmen oyunu sürekli kontrol etmelidir.
3. oyunlar basit ve öğrencilerin ilgisini çekecek özellikte olmalıdır.
4. öğrencilerin düzey ve yeteneklerine uygun olmalıdır.
5. oyun, sınıftaki tüm öğrencilerin katılmasına olanak vermelidir.
6. her oyuna bir ders saatinin 5-10 dakikası ayrılmalıdır.
7. oyunlara dersin ortasında ya da sonunda yer verilmelidir.” (İlköğretim
Programı, 2006:140)
Öğretim materyali olarak kullanılan oyunlar eğitsel oyun adını almaktadır.
Bu tür oyunların eğitsel nitelik taşıması için öğretim tasarımı prensipleri ve materyal
tasarım ilkeleri dikkate alınarak tasarlanmalı ve geliştirilmelidir.
Kaya (2006:28) eğitim programlarında yer alan dersler ve konular için
değişik öğretim materyallerine gereksinim olduğunu ve bu materyallerin öğrenmede
kalıcı izler oluşturmak bakımından önemli olduğunu vurgulamıştır. Bir öğrenme
etkinliği ne kadar çok duyu organına hitap ederse o kadar kalıcıdır.
“Öğrenilenlerin %83’ü görme, %11’i işitme, %3,5’i koklama, %1,5’i
dokunma ve %1’i tatma yaşantıları yoluyla öğrenilmektedir” (Kaya, 2006:28).
“Bir araştırmanın sonuçlarına göre de, zaman faktörü sabit tutulduğunda
insanlar; okuduklarının %10’unu, işittiklerinin %20’sini, gördüklerinin %30’unu,
görüp işittiklerinin %50’sini, söylediklerinin %70’ini, yapıp söylediklerinin de
%90’ını hatırlamaktadırlar” (Çilenti’den akt. Kaya, 2006:28).
Günay ve Özdemir (2003:111-119) öğretim materyali üretmedeki aşamaları;
planlama, tasarlama, üretme, uygulama, geliştirme ve saklama olarak belirtmiştir.
Öğretim materyallerinin hazırlama ilkelerini ise; öğrenciye görelik, amaçlarla
bağdaşıklık, dayanıklılık, güzellik, geçerlik, kullanışlılık, ilgi çekicilik ve etkinliğe
yönlendiricilik olarak sıralamıştır.
“Müzik eğitimcisi, bazı materyalleri bir örnek olarak geliştirip öğretim
sürecinde uygulamaya koyabilir. Bu doğru ve düzgün örnekler öğrencilerin materyal
anlayışlarının gelişmesinde yardımcı olabilir” (Günay ve Özdemir, 2003:122).
Seferoğlu (2010:27) bir öğretim materyalini tasarlama, seçme ve kullanma
konusunda; öğretim programıyla uyumluluğu, içerdiği mesajların doğruluğu, dilin
anlaşılırlığı, teknik özelliklerinin yeterliği, öğrenciyi güdüleyici ve katılımına
uygunluğu gibi ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır.
Birinci Alt Probleme İlişkin Sonuçlar
İlköğretim ikinci kademe 7. Sınıf müzik dersi öğretiminde kullanılmak üzere
geliştirilen “Müzik Yolu Masa Oyunu” ile ilgili müzik öğretmenlerinden elde edilen
bulgulara ilişkin sonuçlar ağırlıklı olarak, oyun kurallarının anlaşılır olduğu, sınıfta
kullanılmak için uygun olduğu, öğrenmeyi somutlaştırıp kolaylaştırdığı, öğrenme
alanlarının büyük çoğunluğunu içerdiği ve değerlendirme aracı olarak
kullanılabileceği görüşlerinde toplanmaktadır. Öğretmenlerin, oyunun bir ders saati
içinde oynanabilirliği ve sınıf hakimiyeti konusunda endişe duydukları
belirlenmiştir. Bu sorunda sınıf uygulamalarında netlik kazanacağı için
öğretmenlerin endişe duymaları doğal olarak görülmektedir.
Öğretmenlerin genel anlamda oyunu yararlı ve ilgi çekici bulmakla beraber,
öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri ve sınıf yönetimi konularında tedirgin
oldukları sonucuna varılmıştır.
2. İkinci ve Üçüncü Alt Probleme İlişkin Sonuçlar
İlköğretim ikinci kademe 7. Sınıf müzik dersi öğretiminde kullanılmak üzere
geliştirilen “Müzik Yolu Masa Oyunu” hakkında, Eğitim Fakülteleri GSEB Müzik
Öğretmenliği ABD’nda görev yapan müzik eğitimi uzmanları ve Bilgisayar ve
Öğretim Teknolojileri Bölümü’nde görev yapan öğretim teknolojisi uzmanlarından
elde edilen bulgulara ait sonuçlar aşağıda maddeler halinde verilmiştir.
Müzik Yolu Masa Oyununun;
7. Sınıf Müzik dersinin kazanımlarına ve içeriğine “uygun” olduğu,
grup içi iletişimi ve insan ilişkilerini geliştirmede katkı sağlayacağı,
oyun yönergesinin açık ve anlaşılır olduğu,
içinde yer alan etkinliklerin veriliş biçiminin öğrencilerin ilgisini çekeceği,
ders içinde kullanımı kolay bir oyun olduğu,
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 4 / Volume 1, Number 4 189
ders materyali olarak kullanımının derse katılımı etkileyeceği,
içinde kullanılan renklerin ve resimlerin uygun olduğu, fakat görsel açıdan
resimlerin ortalanması gerektiği ve bestecilerle ilgili kartların resimlerle
desteklenmesi gerektiği,
oyun kağıdı alanının okunabilirliği ve yoğunluğu açısından uygun olduğu,
sınıf yönetimi sorununun öğretmenin işbirliğiyle giderilebileceği,
öğrenciyi sorgulayıcı ve düşünmeye yönlendirici bir özelliğe sahip olduğu,
harcanan zaman, para ve emek açısından kullanılmaya değer bulunmakla
beraber kesin sonuca öğrencilere uygulandığı zaman ulaşılabileceği;
kolay ulaşılıp taşınabilir olduğu sonuçlarına varılmıştır.
Görüşmecilerden oyuna neler ekleyebilecekleri, neleri çıkarabilecekleri
konusunda yorum yapmaları istendiğinde; 3 görüşmeci oyunu yeterli bulurken, diğer
3 görüşmeci ise eklemelerde ve önerilerde bulunmuştur. Bir görüşmeci oyunun daha
küçük sınıflara da uygun hale getirilmesini, diğeri oyun kartlarına güncel bilgilerin,
günümüz sanatçı, orkestra ve festivallerinin eklenmesini önermiştir. Öğretim
teknolojisi uzmanlarından biri ise oyunun teknik açıdan geliştirilmesi için bir grafik
tasarımcı ile çalışılmasının uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Müzik yolu Masa Oyunu, genel anlamda; öğretmenler, müzik eğitimi
uzmanları ve öğretim teknolojisi uzmanları tarafından; materyalin kullanışlılığı,
öğretim programına uygunluğu ve teknik özelliklerinin yeterliliği konularında, 7.
Sınıf müzik dersine ve öğrencilerine uygun bulunmuştur.
Oyun yapılan benzer araştırmalarla karşılaştırıldığında, Schow’un “Müziksel
Beste Masa Oyunu” ve Sazak’ın “Müzikli Bulmaca ve Oyunlar” adlı kitabında yer
alan “Notapoli” etkinliğinden daha kapsamlı ve oyun parası kullanılmadan ödül
sistemi uygulanan bir oyundur. Koçak’’ın “Notetris” oyunu ise elektronik bir oyun
olduğu için bu konu ile direkt ilgili bir oyun değildir.
Elde edilen sonuçlar ışığında aşağıdaki önerilere yer verilmiştir.
Bu oyun, İlköğretim 7. Sınıf müzik derslerini içeren bir oyundur. Farklı yaş
gruplarına da uygulanabilir.
SAZAK Nilgün, İlköğretim İkinci Kademe 7. Sınıf Müzik Dersi Öğretiminde Kullanılmak Üzere Geliştirilen “Müzik Yolu Masa Oyunu”nun Uzman Görüşleri Açısından Değerlendirilmesi
190 Müzik Yolu masa oyunu olarak tasarlanmıştır. Bu oyunun ya da
benzerlerinin web ortamında tasarlanarak, ulaşılması ve yaygınlaşması kolay eğitim
materyalleri hazırlanabilir.
Eğitim materyali olarak farklı oyunlar geliştirebilmek ve sınıflarında
uygulayabilmek için, öğretmenlere hizmet içi seminerler verilmesi uygun olabilir.