Dişçi korkusunun nedenlerinden biri, çocuğun daha önce edindiği dişçi deneyimi olabilir. Diş çekimi, iğne acısı, dişçi veya ebeveynlerin önceki zamanlarda verdiği olumsuz tepkiler (kızma, tehdit etme, zorlama, eğer uslu durmazsan doktor iğne yapar vb.) korkunun devam etmesini sağlayabilir.
Çocukların diş hekiminden korkmasının nedenlerinden bir diğeri de, başkasından duyduğu veya gördüğü olumsuz dişçi deneyimleridir. Bu; bir arkadaşı, televizyonda bir sahne ya da anne babasının sahip olduğu dişçi korkusu olabilir. Manchester Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, dişçiden korkan ebeveynlerin çocuklarında dişçi korkusu daha sık görülmüştür.
Üçüncüsü, çocuğun bilinmezliğe karşı edindiği endişedir. Metal parçalar, keskin aletler, hortumlar, beyaz önlüklü bir adam veya kadın ve kocaman bir dişçi koltuğu… Neler olacağını bilmiyor ve bu durum onun tamamen kontrolü dışında kalıyor. Dolayısıyla çocuk, kendini güvende hissetmiyor. Kendi dünyasında oluşan bu ortam korkularını dizginleyememesine yol açıp ayrıca bir stres faktörü oluşturuyor.
Eğer bu korkular devam ederse, bir kısır döngüye girebiliyor. Korkudan dolayı ziyaretler erteleniyor. Kontrol edilmediği için de daha büyük diş problemleri oluşabiliyor. Maalesef tüm bu saydığım sebepler yüzünden müdahaleler daha ağrılı ve travmatik olabiliyor. Sonuç mu? Yaşanan korku gitgide büyüyor. Korku oluşumunu engellemek veya minimuma indirgemek için size genel birkaç öneri sunmak isterim.
Çocukları diş hekimine alıştırmak
Diş hekimi ziyaretlerinde çocuklar dikkatli ve bilinçli bir şekilde yönlendirilmeli. Uzmanlar, çocukların 2 yaşından itibaren dişçiye götürülmesini öneriyor. 3 yaşından itibaren ilk kontrolünün yapılabileceğini söylüyor. Çocuğun erken yaşta dişçi ortamını görmesi, deneyimlemesi, ortama alışmasını ve bir sonraki ziyaretinde daha kolay adapte olmasını sağlıyor. Ayrıca çocuğun dişçi korkusuna sahip olmayan bir ebeveynle dişçiye gitmesi güven oluşmasına katkıda bulunuyor. Böylelikle anne babanın da korkmadığını görür ve biraz olsun rahat hissedebilir. Aksi takdirde çocuk, anne ve babasının korkusunu kopyalar ve dişçi ziyaretleri daha içinden çıkılmaz bir hal alabilir.
Dişçiye gelmeden önce anne ve baba, dişçiye gidileceğini ve ne için orada bulunulacağını çocuğa anlatmalıdır. Ayrıca ilk dişçi ziyaretinden önce evde çocuk ile beraber dişçiye gitmenin neden önemli olduğunu, hangi aletleri kullandıklarını ve o aletlerin ne işe yaradığını beraber araştırabilirsiniz. Bu, dişçiyle ilgili korkularını, endişelerini ve sorularını size yöneltmesi için de bir fırsattır.
Çocukların ilk diş tedavisi ve ailenin rolü
Çocuğa korkusundan dolayı kızmak, onu cezalandırmaktır. Onun duygularını yok saydığınız mesajını verirseniz, kendini yetersiz hissetmesine sebep olabilirsiniz. Bu çocuğun özgüvenini olumsuz bir şekilde etkileyecektir. Bu süreçte ebeveynlere ve tabii ki diş hekimlerine büyük bir görev düşüyor.
Dişçi korkusunun en önemli etkeni güvensizliktir. Korkuyu gidermek için de güven vermek gerekir. Diş hekimi, bu konuda sakin kalarak ve öngörü sunarak bu güveni sağlayabilir. Örnek olarak çocuğa; “Birazdan dişlerini bu aletle (gösterdiği aletle) temizleyeceğim”, muayene esnasında “Şimdi sana şunu yapıyorum, soğuk hissedebilirsin, gıdıklayabilir, çok ağrırsa elini oynatabilirsin” veya “Biraz acı hissedebilirsin ama daha sonrasında geçecektir” söylemleri ile yaklaşmalıdır. Bu şekilde çocuğa güven ve kontrol hissi verilmiş olur. Ayrıca mizah kullanıldığında iletişimin ve güvenin daha hızlı oluştuğunu göreceksiniz.
Diş çekimi esnasında ya da uyuşturulduğunda çocuklar ağrı hisseder. Çocuğa, ağrı hissetmeyeceğini ya da dişinin çekilmeyeceğini söylemek ondaki güven duygusunu zedeler. Çocuğa ağrı hissedeceğini fakat daha sonra bunun geçeceğini söylemek daha uygundur.
Çocuklara dişçi koltuğunu sevdiren yöntemler
Bazı diş hekimleri, çocukların korkularını yenmesi için ve muayenenin daha kolay olabilmesi adına kendilerince alternatif sunuyorlar. Mesela, müdahale esnasında çocuğa kulaklık takmak veya çizgi film izlettirmek gibi. Evet, bu kolay bir alternatif olabilir ama ben çocuğun diş hekimiyle iletişimde olmasının, aletlerin seslerine alışmasının ve muayeneye dahil olmasının güven oluşturması için daha etkili olduğunu düşünüyorum.
Bir başka önerim ise, çocuğun cesaretinin muayene sonrası ödüllendirilmesi. Bu bir sonraki ziyareti de kolaylaştıracaktır. Bu yüzden özellikle diş hekimleri muayenehanelerinin köşelerinde küçük oyuncaklar bulundururlar ise bu, çocukları daha çok motive edecektir.
Ödülleri küçük tutun. Aksi takdirde beklentiler her defasında büyüyebilir. Hem çocuğunuzun gelişimine hem de cebinize zarar verebilir. Ayrıca çocuğunuzla yapacağınız güzel bir aktivite, kaliteli zaman geçirmek de bir ödüldür ki, bence ödüllerin en güzelidir.
Çocukların dişçi korkusunu yenebilmeleri için ailelere öneriler
* Dişçiye ne için gidileceğini çocuğunuza anlatın.
* Korkuyu gidermek için çocuğunuzun ortamdan güven duymasını sağlayın.
* Normal zamanlarda “Yaramazlık yapma, yoksa seni dişçiye götürürüm!” demeyin.
* Doğru diş hekimini seçin.
* Günlük yaşamınızda çocuğunuzla doktorculuk, dişçilik oynayın.
* Yapılacak işlemler hakkında detay vermeyin. Sadece ağrı hissedeceğini, fakat daha sonra bunun geçeceğini söyleyin.
* Sık sık diş kontrolüne götürün.
* Çocuğunuzu muayene sonrası ufak bir hediye ile ödüllendirin.
Dişçi korkusunun nedenlerinden biri, çocuğun daha önce edindiği dişçi deneyimi olabilir. Diş çekimi, iğne acısı, dişçi veya ebeveynlerin önceki zamanlarda verdiği olumsuz tepkiler (kızma, tehdit etme, zorlama, eğer uslu durmazsan doktor iğne yapar vb.) korkunun devam etmesini sağlayabilir.