Dolardı faizdi, OVP’ydi, YEP derken hayatın gerçeklerini unuttuk. Son veriler gösteriyor ki kamu maliyesi gibi vatandaşın da iki yakası bir araya gelmiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, hayatımızın bilerek veya farkına varmadan ne kadar zorlaştığını gösteriyor.
Öncelikle neredeyse borcu olmayan vatandaş yok. 54.7 milyon vatandaş ya borçlu ya da sonu gelmeyen taksitleri ödüyor. (Not:geri kalanı zaten 18 yaşının altında). Bu vatandaşlardan 10 milyona yakını bu borçların artık çekilemez durumda olduğunu beyan ediyor. Geri kalanların yarısı da şimdilik zorlanıyor.
Vatandaşların kredi kartı borçları don yıllarda hızla artarak 100 milyar lira bakiyeye ulaştı. Yaklaşık 3.2 milyon kişi de kredi kartı ve/veya kredi geri ödemelerini yapamadıkları için yasal takibe düşmüş durumda.
Konuyu biraz daha açalım. Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre de günlük gelen icra ve iflas doyası 5 binin üzerinde, 6 milyon dosya da karar bekliyor. Görüntü iç karartıcı.
Tekrar TÜİK’İn verilerine dönersek, iyi havadis vatandaşların yüzde 60’i kendi evine sahip. Yüzde 1.4 ise lojmanlarda yaşıyor. Diğeri de hanehalkı kullanılabilir fert gelir yıllık 19.1 bin liradan 21.5 bin liraya çıkması. Ama aylara bölersek aylık gelir ortalama sadece bin 800 lira. 2017 rakamlarına göre aylık 600 dolar civarında. Bugün için enflasyona göre hesaplarsak alım gücü 400 doların altına iniyor.
Bu para nerden geliyor derseniz vatandaşların yarısı hayatlarını maaş ve ücretten sağlıyor. Yüzde 20’si ise sosyal yardımlar yani devlet yardımlarıyla ayakta kalmaya çalışıyor. Bunun büyük bölümü de emekli ve dul maaş ve yardımlardan oluşuyor. Başka bir deyişle her beş kişiden biri devletin eline bakıyor.
Bu yetiyor mu? Tabii ki hayır. Hane halklarının yüzde 13.5’i yoksulluk sınırında ve daha çarpıcı olan bu yoksulların yüzde 24 okuryazar değil. Başka bir deyişle cahilsen aynı zamanda yoksulsun.
Özetle borçla yaşıyoruz, gelirimizin büyük bölümü de bu borçlara gidiyor. Tasarruf, üç beş kuruşu bir yere koyalım derseniz, unutun gitsin.
Buna karşın milyonerlerimizin sayınsın da son yedi ayda 27 bin artarak 166 bini geçtiğini ve bankalardaki mevduatın yarsına sahip olduğunu hatırlatalım ki en büyük sorun olan gelir dağılımdaki eşitsizliği daha net görelim.
IMF PEŞİMİZDE
Yeni ekonomik program açıklandı, yorumlar tepkiler gelmeye devam ediyor.
Türkiye gibi bir ülkede bu kadar çok şey olurken son aylarda ismi memleketimizle birlikte anılan ya da eşleştirilen Uluslar arası Para Fonu (IMF) sessiz kalamazdı.
IMF yetilisi yaptığı açıklamada, “bu tahminleri ve Türk otoritelerin hedeflerini başarmalarına yardım edecek tedbirleri daha detaylı değerlendireceğiz. Bunu, Türkiye için daha önce madde 4 kapsamında yayınladığımız raporda yaptığımız tavsiyeler ışığında gerçekleştireceğiz.” diyor.
Yani Türkiye’ye yapacakları olağan çalışmada tüm verileri gözden geçireceklerini ve neyin eksik neyin fazla olduğunu yakın zamanda yapılacak IMF Yıllık toplantısında açıklayacaklar. İyi güzel açıklayın da geriye ne kaldı zaten. IMF, ekonomide gerileme, işsizlik, yoksulluk. gibi süreçleri çok sever.