Beni dinlemeni isterim, sadece duymanı değil. Beni dinlerken gözlerimin içine bakmanı isterim, sadece kafanı sallamanı değil. Gözlerimin içine bak, ne görüyorsun? Kendini değil mi?
Durgun bir gölün saydam suyuna vuran aksimi görüyorum. Gözlerimiz işte bu göl gibi. Bakmak istemiyor musun?
Tamam, beklerim ama ne olur fazla uzun sürmesin. Zaman hızla akıp gidiyor ve çok da uzun sayılmaz ömür dediğin…
İtiraf ediyorum, ben de epey bekledim. Dinlediğimi sandığım çoğu ses, bedenime dokunmadan hızla geçip gitmiş üzerimden. İçime, zihnime, kalbime girmelerine izin vermemişim. Yıllardır hayatıma giren birçok insanı aslında hiç dinlememişim. Onlara gerçekten ilgiyle, merakla, tıpkı bir kedinin dolaysız heyecanı, bir çocuğun tarafsız anlama çabasıyla bakmamışım.
Sesler, konuşmalar, gülüşler, hüzünlü, mutlu, heyecanlı ya da çekimser… Birçoğunu sadece sıranın bana gelmesi için beklemişim. “Şimdi şimdi susacak ve ben konuşacağım” diyen bir iç sesle geçirmişim yıllarımı. Ne çok şey kaçırmışım, ne çok hikâye geçip gitmiş önümden. Çoğuna dokunamamışım. Kendi hikâyemle o kadar meşgulken başkasının hikâyesine, sevdiklerimin, dostlarımın ve hayatımdaki diğer değerli insanların söylemeye çalıştıklarına odaklanabilir miyim?
Zihin epeyce geveze… Bıkmadan usanmadan vıdı vıdısına devam ediyor. İnsanı güvende tutmak ya da yüceltmek adına türlü gevezeliklerle uyutuyor. Karşında seninle konuşan ve sana kendi hikâyesini sunan dost bir yüze aval aval bakıyorsun sen de… Kaçırıyorsun bazen “Ne demişti ki, hay allah kaçırdım, neyse devam edeyim kaldığım yerden” diyor, çabalıyorsun konuşmayı takip etmeye. Zihin durmuyor; “Şunu da söyle, bunu da sen söyle, söyle ona hata ediyor, söyle ona şöyle yapsın” diye bilmiş tavsiyelerde bulunmanı istiyor senden.
Uyuşuk aklın ve yarım kulak dinlediğin meseleye bir araba dolusu laf ederek yanıt veriyorsun. Oh mis! Rahatladın… Ne çok şey biliyoruz değil mi? Onun bilmediklerini ona öğrettik, aferin.
Yıllar geçti… Meslekte on yedinci senemi bitirdim. Bilgi eskiyor. Milenyum çağı çok hızlı akıyor. Yepyeni, açık fikirli, cesur ve ne istediğini bilen, bilme cesareti gösteren, hiç değilse merak eden nesiller geliyor.
15-19 yaş aralığında gençlerle çalışıyorum. Felsefe okuduğum için hep iyi hissetmişimdir. Tıpkı hayat gibi sonsuz bir yolculuk… İlk kez sınıfa girdiğimde yirmi bir yaşındaydım. Öğrencilerim her zaman öğretmenim oldular. Onlarla birlikte büyüdüm. … Zaman gerçekten bir yanılsama, belki biz de…
Bu yaz tatilinin ağustos sıcağında beni neyin iteklediğini bilmiyorum ama bir şekilde Eğitim Koçluğu programına başladım. Görünmeyen bir elin beni bu yola ittiğinden eminim çünkü o dönem de böyle bir fedakârlık yapmak aklımın ucundan geçmezdi.
Bu olaya metafizik anlamlar yükleyecek değilim, öyle olsa bile bunun önemi yok. Önemli olan başka şeyler var hem de çok önemli…
İçimden geldiği gibi yazıyorum, çünkü gerçekten artık içimden gelen sesi susturmaktan, eğip bükmek, onu bir forma sokmaya çalışmaktan sıkıldım.
Belki de Eğitim Koçluğu eğitimimin bana öğrettiği en önemli şeylerin başında bu geliyor. Ne istiyorsun, nasıl istiyorsun, ne kadarını yapabilirsin, içinden geçen ne?
Sahi içimizden geçen o şeylerin sesini duymazdan geleli kaç zaman olmuş?
Koçluk deneyimi, size o sesi kısılmış çocuğu tekrar duymanız için bir şans veriyor. Sadece başkalarını değil aslında ilk önce kendi sesinizi de dinlemediğinizi fark ediyorsunuz. Tanrım ne yüzleşme ama!
Biraz acı verebilir, olsun buna değiyor. Artık yaşamımdakileri içtenlikle dinliyorum. Gözlerimi açıp, kulaklarımı kabartıyor ve onun gerçekten ne söylemek istediğini anlamaya çalışıyorum. Onunla birlikte onun dünyasında yolculuğa çıkıyorum ve bu sürede neredeyse tümüyle tarafsız olmayı başarabiliyorum. Çünkü şundan eminim; her koşulda yargıladığın kendinsin… Onun gözlerinde kendini görürken neyi, nasıl yargılayabilirsin ki…
Bir insan sizinle konuşuyor ve size kendisini, hikâyesini anlatıyorsa bu çok değerli bir şeydir. Onu dinlemek ona verebileceğiniz en büyük hediyedir. Gerçekten dinlemek… Hiç konuşmasanız da olur, yorumlamadan, akıl vermeden, tespitlerden, analizlerden uzak, hafif bir tebessüm ve merakla dinlemek…
Ah, susmayı ve sessizce dinlemeyi başarınca nasıl da güzel şeyler oluyormuş meğer. Yıllarca kendimi boşuna yormuşum.
İnsanların başkalarının aklına ihtiyacı yok ki! Herkesin aklı kendine yeter. Hepimizin biricik yaşamsal gücü, “Öz”ü bizlere verilmiş birer armağandır. Orada hepimiz bir ve aynıyız, tümüyle eşitiz. Doğamızda zaten var olan bu “kozmik bilgi havuzu, kolektif bilinç-bilinçdışı, evrensel insanlık çemberi, atalardan taşıdığımız DNA bilgisi” vb. adına ne dersek diyelim hepimiz onu içimizde taşıyoruz. Belki de en derinde, hiç kaybolmasın diye…
Yıllardır derslerimizde bahsettiğimiz Sokrates, nihayet içimizde dile gelmeye başladı. Sokratik soru sorma yönteminin insanın zaten sahip olduğu bilgiyi doğurtabilme gücünü biliriz. Bu büyük Antik Yunan filozofu, Atina sokaklarında dolaşıp gençlere sorular sorarak onların, verili bilgiyi, ezberi, geleneği sorgulamalarını sağlıyordu. Gençleri, kendi içlerine doğru bir keşif yolculuğu yapmaya davet ediyordu. Koçluk eğitiminin ve şimdilerde uygulamalarımın her aşamasında benzer bir yolculuğu yaptığımızı hissediyorum. “Annem ebeydi, bebek doğurturdu ben de bir çeşit ebe sayılırım, bilgi doğurtuyorum” derdi Sokrates. Kendisine “Peki ama sen ne düşünüyorsun Sokrates?” diye sitem edenlere şöyle yanıt verirdi; “Bir şey biliyorsam o da hiçbir şey bilmediğim”
Böylesi bir tarafsızlık, keşfetme heyecanımızı tazeliyor. Yeryüzüne, insanlığa ve kendine masum bir çocuğun merakı ve neşesiyle yaklaşıyorsun. Koçluk deneyimi; sadece bir iş, meslek ya da seans üzerinde aktive olan bir faaliyet değildir. İster istemez dönüşürsünüz ve bu dönüşüm “Hayatım” dediğiniz her şeye yansır.
Yazın sıcağında sırtıma uzanıp, “Etkin İnsan’a git de yeni bir şeyler öğren!” diyen hayatın eline, İsmail Barış Özpazarcık ve Arzu Özpazarcık’a, tüm sınıf arkadaşlarıma ve yalın ayak Sokrates’e selam olsun. Daha az konuşmayı daha çok dinlemeyi öğrenmiş olmamın dayanılmaz hafifliğiyle herkesi selamlıyorum.