Kirilmadan yasamanin sirri: Kalsiyum (2)
Dunku yazimda kemik yapisinin temeli olan kalsiyumu tanitmis ve bebeklerle genclerdeki gunluk kalsiyum ihtiyacini belirtmistim. Bu yazima devam ediyorum.
Yetiskinler (25 yas ve ustu):
Zirve kemik yogunluguna ulastiktan sonra kemigin yapimi ve yikimi arasinda denge duraganlasir. Ozellikle kadinlarda menopoz donemiyle, kemik yikimi hizlanir ve kemik kutlesi azalmaya baslar. Kalsiyum emiliminin azaldigi, kemik yikim hizinin arttigi bu donemde yeterince kalsiyum alinmamasi kemik yapimini yavaslatir, yikimi ise hizlandirir. 25 yas ve ustu yas grubu icin gunde 800 mg. kalsiyum alinmasi onerilmektedir.
Kalsiyum kaynaklari
Gidalarla aldigimiz kalsiyumdan yararlanabilmemiz icin, aldigimiz kalsiyumun emilebilir ve kullanilabilir olmasi gerekir. Genelde meyveler, sebzeler, findik ve baklagillerdeki kalsiyumun cogu oksalat, fitalat ve liflere bagli oldugu icin emilemez ya da vucut tarafindan kullanilamaz. Uzmanlar gunluk kalsiyum ihtiyacinin, kalsiyum acisindan zengin, kolay emilebilir formda kalsiyum bulunduran sut ve sut urunlerinden karsilanmasini oneriyorlar.
Gunluk kalsiyum ihtiyacini sut veya sut urunleri disinda karsilamak cok zor. Ornegin 25 yas ustundeki biri gunluk kalsiyum ihtiyacini 460 gr yogurt veya 500ml. kalsiyumu zenginlestirilmis ya da 750 ml. normal sut ile karsilayabilirken, sut urunleri disindaki cozumler icin, 9 kg.biftek, 11 kg. elma ya da 8 kg. patates yemesi gerekiyor.
Osteoporoz
Yetersiz kalsiyum alinmasi osteoporoz ile kendini gosterir. Kemiklerdeki kalsiyum miktarinin azalmasina bagli olarak kemigin gozenekli bir yapi kazanmasi, dayanikliligini yitirmesi ve kirilganlasmasi ile karakterize bir saglik sorunudur. Kemik kirigi vakalarinin %75’inin nedeni osteoporozdur. 50 yasin uzerindeki her 4 kadin ve 8 erkekten birinde osteoporoza rastlanir. Gelisme caginda kalsiyumdan zengin bir beslenme ile yeterli zirve kemik yogunlugu saglamis ve daha sonraki donemlerde de gunluk kalsiyum ihtiyacini karsilayan bir beslenme tarzini benimsemis birinde, yaslanma ile meydana gelen kemik kaybi ve dolayisiyla osteoporoza yakalanma riski de cok dusuk olacaktir. Osteoporozun tedavi edilemeyen bir hastalik olmasi korunmanin onemini arttirmaktadir. Genetik (kalitim) faktorunun yani sira sigara, alkol ve kafein kullaniminin, hareketsiz yasamin, ince yapili olmanin ve irk ozelliklerinin etkisi de buyuk olmakla birlikte, en onemli etkenin yetersiz kalsiyum almak oldugu bilinmektedir.
Osteoporoz sessizce ilerleyen ve cogu zaman bir kemik kirigi olunca farkedilen bir hastaliktir. Siklikla kalca, omurga ve bilek kemigi kiriklariyla ortaya cikar. Omurga kiriklari, boy kisalmasi ve kamburlasmaya neden olurken, basta kalca kirigi olmak uzere diger kiriklar, kimi zaman olumcul olabilmektedir. Kadinlar arasinda osteoporoza bagli olumleri orani gogus ve rahim kanserlerine bagli olumlerin toplamindan daha fazladir.
Goruldugu gibi kalsiyum insan yasaminin her doneminde yeterince alinmasi gereken bir mineraldir.