Babası, Kafka'nın Kafka olmasında en büyük rolü üstlenen insanlardan biridir. Kafka'lar, HATİCE UTKAN'a göre baba oğul ilişkisinde kaçınılmaz olan bir çatışma yaşarlar.
Kafka'nın Haziran ayından Can Yayınları'ndan yeni baskısıyla çıkan kitabı Babaya Mektup, yazarın dünyasından biyografik özellikler sunuyor. Kafka'nın kendi tarzını içeren metinlerin dışında yazarın yaşamından kesitler anlaan kitap, yazarın kendisine, babasına ve ilişkilerine yaptığı bir tür eleştiri. Zengin bir tüccar olan ve elde ettiği prestiji parayla sağlayan Hermann Kafka, oğlu Franz Kafka'yı her zaman eleştirmiş, ona gerektiği gibi ilgi göstermemiş, çocuklarının her zaman kendisi gibi olmasını beklemiştir. Kafka babasının karşısındaki ezikliğini yıllarca ifade edememiştir; sonunda bu mektubu yazmaya karar verir. Mektup, Schelesen'de tanıştığı Julie Wohrzyek adında bir kızla nişanlanma kararına karşı çıkan babasına yazılmıştır.
ÇARPIŞAN KARAKTERLER
Kafka mektuba, bir soruyla başlar. Duygularını ve isyanını ancak bu sorudan sonra ifade edebilir. Soru aslında babadan oğula yöneltilmiştir. Hermann Kafka oğluna 'ondan neden bu kadar çok korktuğunu' sormuştur. Kafka bu soruyu hem anlamsız bulur hem de sinirlenir. Kafka'nın bu soru sayesinde babasıyla ilişkisine karşı olan farkındalığı artmıştır. Metin ilerledikçe suçlamalar ve geçmişe yönelik hatırlatmalarla bu farkındalık derinleşir ve adeta bir isyana dönüşür. Kafka'nın babasına yaptığı ilk suçlama; 'babasının ondan her zaman kendisi gibi olmasını beklediği' yönündedir. Kafka asla babası gibi güçlü, baskın bir karakter olamamıştır. Aksine ezik bir karakterdir ve mektupta bunu babasına söyler. Yaşama karşı zayıf duruşunu da babasının ona karşı olan davranışlarına bağlar. Hermann Kafka, Franz Kafka'nın gözünde her ne kadar bir baba olsa da, kaba ve aşağılayıcı bir insandır. Kafka diğer yandan babasına karşı sevgiyle bağlıdır, çocukken babasının ona gösterdiği en ufak bir sevgi gösterisinde bile ağlar. Babası ona iyi kalplilikle yaklaşmış olsa bile onu baba oğul ilişkisi içinde asla tatmin edemez. Mektupta Kafka babasıyla kendisini iki zıt karakter olarak anlatır. Babası ne kadar basit ve yüzeysel bir insansa, Kafka da o kadar derin görüşlü ve hassastır.
BABASI ONA BORÇLU
Mektup ilerledikçe sadece babasının karakterini anlatmakla kalmaz, aynı zamanda onun dine, aileye ve eşine ve iş yaşantısına bakış açısını da anlatır. Kafka'ya göre, babası açgözlü bir insandır; asla elindekiyle yetinmez, ayrıca yanında çalışan insanlara karşı despot ve acımasızdır da. Babasının yanında çalıştığı süre boyunca, onun çalışanlara davranışlarından dolayı acı çektiğini anlatır. Hatta mektupta bu durumu öyle detaylı anlatır ki, babasının bir akşam yemeğinden sonra konuştuklarını ve o akşam yemeğini de anlatır. Mektuptan babasının Kafka'ya yaptığı baskılar sonucunda onu edebiyat dünyasına kazandırdığı yönünde bir sonuç çıkarılabilir. Çünkü babasına sinirlendikçe ve babasının altında ezildikçe, bu sinirini kelimelere yansıtmıştır. İnsanların ezilmişliğini ve düzeni eleştirir. Hermann Kafka her zaman çalıştığını ve ailesi, çocukları için yaşadığını dile getirir; 'bir Kafka gibi yaşamaktan' bahseder. Yıllar sonra Kafka ismini onurlu bir şekilde duyuran, kendi değil, oğludur. Baba Kafka, aslında istediği her şeye oğlu sayesinde ulaşmıştır.