28.01.2003 - 01:00 | Son Güncelleme: 28.01.2003 - 01:00
KİMSEYE YARANAMADIK
Krizi önlemek için yoğun çaba sarf eden Türkiyeye iki taraftan da hak etmediği ağır eleştiriler geliyor...
Türkiye de bölünür
Irak Başbakan Birinci Yardımcısı Aziz, dünkü açıklamasında, Türkiyeye dostluğa uymayan ağır ve çirkin eleştirilerde bulundu. İstanbulda düzenlenen Barış zirvesini başarısızlıkla suçlayan Aziz, Toplantıya Irak da çağrılmalıydı. Mesaj sadece bize değil ABDye de verilmeliydi. Biz bölünürsek siz de bölünürsünüz diyerek Türkiyeyi tehdit etti.
Fırsatı kaçırdınız
Türkiye ile işbirliğinin yavaşlığından dolayı Washingtonın hayal kırıklığına uğradığını söyleyen ABD Savunma Bakanlığının başdanışmanı Perle, Geç kalan destek, hiç gelmeyen desteğe eşdeğerdir dedi. Perle, Türkiye yardım etmese bile ülkesinin operasyonu başaracağını; bu durumda Türkiyenin bazı fırsatlardan mahrum kalabileceğini söyledi.
Savaş vizesi
BM Silah Denetçileri Komisyonu Başkanı Blix, 2 aydır beklenen Irak raporunu dün açıkladı. Blix, Irakın kendilerine kimyasal silah araştırmalarında yardımcı olmadığını söyleyerek, Bazı silahlar kayıp dedi. Blixin sözleri, savaşa vize şeklinde yorumlandı.
ABDden tepki ''Irak, yalan ve hileler ülkesi''
ABDnin BM Büyükelçisi Negroponte, denetçilerin sunduğu raporda, Irakın BM kararlarına uyacağına ilişkin bir delil görmediklerini, Denetçiler tek başına yalan ve hile programı olan Irakı silahsızlandıramaz dedi.
Türkiye; bir taraftan barış için bölgesel diplomasi atağına kalkışırken, diğer taraftan Amerikanın asker ve üs taleplerine sınırlı destek verdiği için hem Irak hem de Amerikan tarafının oklarına hedef oldu. Amerikan Yönetiminnden ilk defa bir üst düzey yetkili açıkça Türkiyeye yönelik tepki içeren açıklamalarını yaptı. ABD Savunma Bakanlığı Pentagonun Başdanışmanı Richard Perle, Türkiye ile işbirliğinin yavaşlığından dolayı Washingtonın hayalkırıklığına uğradığını söyledi. Perle, Türkiyenin Irak konusunda Washingtonın taleplerine en kısa sürede cevap vermesini isterken Geç kalan destek, hiç gelmeyen desteğe eşdeğerdir diye konuştu. Perle, Türkiye yardım etmese bile ülkesinin Irak operasyonunu başaracağını, ancak bu durumda Türkiyenin bazı fırsatlardan mahrum kalabileceğini söyledi.
Hayalkırıklığı içindeyiz
Saddam Hüseyinin kimyasal ve biyolojik silahlara sahip olduğunu savunan ABD Savunma Bakanlığı Pentagonun Başdanışmanı Richard Perle, Türkiye ile işbirliğinin yavaşlığından dolayı Washingtonda hayalkırıklığı yaşadıklarını belirterek şunları söyledi: Türkiyenin birçok dostu, bu yönetimde en üst konumlarda. Bu yüzden işbirliğinin yavaşlığından dolayı biraz hayalkırıklığı var. Böyle durumlarda geç kalan destek, hiç gelmeyen desteğe eşittir. Dolayısıyla çok hızlı davranılmalı.
Operasyon çok yakın
Irak operasyonunun oldukça yakın olduğunu ifade eden Perle, ülkesinin gerekirse tek başına hareket edeceğini vurguladı.
Kuzey Irakla ilgili en iyi seçeneğin, Türkiye ve ABDnin ortak politika belirlemesi olduğunu savunan Richard Perle, muhtemel bir savaşta Ankaranın Washingtona destek vermemesi halinde bazı fırsatlardan yararlanamayabileceğini ifade etti. Perle, Türkiye, Iraka yaptırımların sonucu olarak, ekonomisinin olumsuz etkilendiği bir dönemde, durumunu ilerletecek fırsatlardan mahrum kalacak. Irakın yeniden yapılandırılmasına ilişkin fırsatlardan da mahrum kalabilecek dedi. Irak konusundaki işbirliğinin her iki ülkenin de çıkarına olduğunu savunan Perle, MGKnın 31 Ocakta yapacağı toplantıda da bu sonuca varacağını umduğunu söyledi. Perle, yakın işbirliğinin sağlanması durumunda, savaşın kısa sürede, kesin şekilde sonuçlanacağını da sözlerine ekledi.
İkinci şok Iraktan
Buarada Türkiye Irak Başbakan Yardımcısı Tarık Azizin şaşırtan açıklamalarıyla da ikinci bir şok yaşadı. Aziz, Türkiyenin yaptığı barış çalışmaları ile ilgili olarak, Türkiye aslında hiç bir şey yapmadı diyerek yapılan çabaları görmezlikten gelen bir açıklamada bulundu. Gerek İstanbuldaki Irak Zirvesi olsun gerekse hükümet yetkililerinin çeşitli ülkelerde sürdürdüğü barış çabalarını yok sayan Tarık Aziz, İstanbul Zirvesi bizim açımızdan hiç faydalı değildi dedi.
Kimyasal silaha karşı giysi dağıtıldı
Ankarayı şaşkına döndüren açıklamalarda bulunan Tarık Aziz, özetle şunları söyledi: İstanbulda gerçekleştirilen Irak zirvesine biz niye çağrılmadık anlayamadım. Oysa bu savaşta taraf olan biziz ve bu çalışmanın içerisinde yer almamız gerekiyordu. Zirve sonucunda çıkan mesaj ise sadece Iraka yönelik ve tek taraflıydı. Bizden bir şeyler yapmamız isteniyordu. Oysa biz her şeyi yaptık. Zirve sonucunda ABDye herhangi bir mesajda bulunulmaması bence başarısızlığın bir işaretidir. Türkiyenin Irakta savaş çıkmaması için yaptığı çabalar da bir sonuç getirmiyor. Oysa burada çıkacak bir savaş Türkiyenin toprak bütünlüğü için de bir tehlikedir. Eğer Irak bölünürse Türkiye için de böyle bir tehdit mevcuttur. Türkiyenin bazı bölgeleri de bölünme tehlikesi yaşayacaktır.
Aziz, Irakta askeri birlikleri kimyasal silahlardan koruyacak giysiler dağıtıldığı haberinin doğru olduğunu da belirtti.
Time: Türkiye arada kaldı
Amerikan Time dergisi, Türk hükümetinin, ABD ile müttefikliğini korumak ile Irakta savaşa karşı kendi kamuoyunu memnun etmek arasında kaldığını ileri sürdü. Derginin Ankara çıkışlı ve Andrew Purvis kaleme alınan haberinde, doğu ile batı, Karadeniz ile Akdeniz, İslam ve Hıristiyanlıkın ortasındaki Türkiyenin, ABDnin Iraktaki niyeti yüzünden sıkıntı yaşadığı kaydedildi. Haberde, Türk halkının yüzde 85inden fazlasının, Irakta savaşa karşı olmasına karşın, ABD Başkanı George W. Bush hükümetinin, Türkiyedeki 5 hava üssünün kullanımı ve 90 bin askerin geçişi için izin istediği yazıldı ve Türkiyenin, bir başka Müslüman ülkenin işgal edilmesine yardım eder görünmek istemediği için, Amerikaya kesin bir cevap vermeyerek, geçici çözüm bulduğu savunuldu.
Savaş vizesi gibi
BM Silah Denetçilerinin iki aydır Irakta sürdürdükleri denetimlerin ardından BM Genel Kuruluna sunulan rapor ve yapılan açıklamalar, ABDnin Irakı vurmak için aylardır söylediği mazeretlerle aynı paralelde çıktı. BM Silah Denetim Komisyonu (UNMOVIC) Başkanı Hans Blixin dün akşam saatlerinde BM Güvenlik Konseyinde yapacağı açıklamadan çok önce, sabah saatlerinde raporun içeriği basına sızdırıldı. Buna göre, 16 sayfalık hayati raporda, Bağdat yönetimi, silahsızlanma konusunda gönüllü davranmamakla suçlandı. Irakın kayıp kitle imha silahları konusunda denetçilere ikna edici bilgi vermediği iddia edilen rapor, uluslararası arenada savaşa vize çıktı anlamında yorumlandı.
İşte savaşa
vize veren rapor!
BM Genel Kuruluna sundukları raporda dört nokta üzerinde duran BM Silah Denetçileri Komisyonu Başkanı Hans Blix ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Muhammed El Baradei şu noktalar üzerinde durdular:
1- Irakın silah raporu eksik: Iraklılar, kayıp kitle imha silahlarının ne olduğunu ikna edici biçimde ispatlayamadılar. 2- Iraklı bilim adamları ve uzmanlar, denetçilerle mülakat konusunda işbirliği yapmıyorlar: Iraklı uzmanlar, BM denetçilerine, kapalı kapılar ardında yapılacak özel mülakatlarda bilgi vermeyi reddediyorlar. 3- Irak, kitle imha silahlarının ortaya çıkarılması konusunda yararlı olabilecek U-2 casus uçaklarının uçuşunu engelliyor. 4- Denetçiler, ABD Başkanı George Bush yönetiminin öne sürdüğü gibi Irakın yeniden silahlandığı yolundaki iddiaları doğrulayacak belgelere de ulaşamadılar.
Cevap bekleyen sorular
Bu raporun basına sızdırılmasının ardından BM Silah Denetim Komisyonu (UNMOVIC) Başkanı Hans Blix, BM Güvenlik Konseyinde Türkiye saati ile saat 17.30da önemli açıklamalarda bulundu. Blix, Güvenlik Konseyine Iraktaki denetleme süreciyle ilgili 60 günlük raporlarını sunarken yaptığı konuşmada, Irakın kitle imha silahlarıyla ilgili bildiriminde hiç bir yeni unsurun görünmediğini söyledi. Bağdatın 12 bin sayfalık silah bildiriminin doğru olduğuna dair daha fazla bilgi vermek için çaba sarfetmesi gerektiğini belirten Blix, Iraka denetçilerden belge saklamaması çağrısında bulundu. Irakın açıkladığından daha fazla şarbon basilli biyolojik silah ürettiğine dair belirtiler bulunduğunu söyleyen Blix, Bağdatın silah bildiriminde 6 bin 500 kimyasal silah başlığının nerede olduğunu açıklamakta yetersiz kaldığını kaydetti. Blix, halen 3 sorunun cevapsız kaldığını belirterek, bu soruları şöyle açıkladı:
-Bildirilmemiş ne kadar yasadaşı silah malzemesi bulunuyor? Hatta bunların bazılarının Körfez Savaşı öncesinden bozulmadan kalmış olması mümkün.
-Yasadışı silah olarak neler elde edildi ya da üretildi?
-Uluslarararı toplum gelecekte herhangi bir kitle imha silahının elde edilmesini ya da üretilmesini nasıl önleyebilir?
Blix, yine bazı tesislerde hardal gazı üretiminde kullanılan hammaddelere rastlanıldığını, 2 bin kimyasal başlıklı füze ile ilgili de sağlıklı bilgiye ulaşılamadığını belirtti.
Anthrax gazı olabilir
Irakın itiraf ettiğinden daha fazla anthrax ürettiğine dair kuvvetli göstergeler olduğunu söyleyen Blix, 1991 yılı yazında, Irakın 8 bin 500 litre kuvvetli bir potansiyel biyolojik silah olan anthrax ürettiğini ve aynı yılın yazında bu stoku imha ettiğini bildirdiğini, ancak bu stokun imha edildiğine dair tatmin edici delil bulunmadığını belirtti. Blix, Bildirildiğinden daha fazla anthrax üretildiği ve hâlâ stoklardan bazısının mevcut olduğuna dair kuvvetli göstergeler bulunuyor dedi.
300 füze motoru
Blix, Irakın, Aralık 2002ye kadar ambargoya aykırı şekilde belli miktarda malzeme ithal ettiğini belirterek, İlk sırada El Samud füzeleri için kullanılabilecek 300 motor geliyor ifadesini kullandı. Blix, özellikle fazla zaman talebinde bulunmazken, denetimlerin devam ettiğini belirtti ve yeni denetçiler için eğitimin de Viyanada başladığını kaydetti. BMnin Irakın kitle imha silahına sahip olup olmadığına ilişkin tahminlere değil, delillere ihtiyacı olduğunu söyleyen Blix, denetçilerin çalışmaları için ikinci bir saha ofisi açmayı planladığını belirtti.
Baradei zaman istedi
Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed El Baradei de, aynı oturumda söz alarak, yapılan denetimler sırasında Irakın yasaklanmış nükleer faaliyetlerde bulunduğuna dair bir tespitte bulunulmadığını belirtti.
Irakın denetçilere yardım etme şansı penceresinin sonsuza dek açık olmadığını El Baradei, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (IAEA) denetlemenin birkaç ay daha uzatılmasını istedi.
El Baradei, Irakın 1991 öncesi nükleer silah programlarını aydınlatması gerektiğini ifade etti ve Irakın uranyum ihraç etme girişiminde bulunduğu yönündeki iddia hakkında bilgi istediklerini kaydetti.
Beyaz Saray savaşta kararlı
Beyaz Saray sözcüsü Ari Fleischer, Irakın BM silah denetçilerine gerçeği söylemediğini ve denetçiler Irakta ne kadar kalırsa kalsın, Iraklıların yalan söylemeye devam edeceğini belirtti. Sözcü Fleischer, düzenlediği kısa basın toplantısında, ABD Başkanı George Bushun denetimlerin hiçbir işe yaramadığını ve Irak rejiminin güç kullanılarak silahsızlandırılması gerektiğini söylemek için ne zamana kadar bekleneceği konusunda karar almadığını vurguladı. Fleischer, İnsanlar denetçilere daha fazla zaman verin diyor, ancak bu, yalan söylemeye devam etmeleri için Iraklılara zaman verin demekle aynı anlamı taşıyor. Iraklılar denetçilere yalan söylüyor dedi. Sözcü, Bushun henüz bir takvim belirlemediğini, ancak zamanın daraldığını söyledi.
Pearson birifingi yine ertelendi
ANKARA- ABDnin Ankara Büyükelçisi Robert Pearsonın TBMMnin 4 ayrı komisyonunun üyelerine Irakla ilgili gelişmeler konusunda vereceği brifing ertelendi. Brifingin ertelenmesini Pearsonın bugün ABD Başkanı Bushun yapacağı açıklamayı gerekçe göstererek ertelediği bildirildi. Pearsonın TBMM Plan ve Bütçe, Dışişleri, İnsan Haklarını İnceleme ve Milli Savunma Komisyonu üyelerine vereceği brifingin ertelendiğinin geç bildirilmesi, milletvekillerinin tepkisine neden oldu. Pearson daha önce de söz konusu komisyon üyeleri ile TBMM Başkanı Bülent Arınça ABD Büyükelçiliğinde brifing vermek istemiş ancak, milletvekillerinin ve Başkan Arınçın Gelsin brifingi Mecliste versin şeklindeki tepkisi üzerine ertelenmişti. Daha sonra ABD Büyükelçiliği yetkilileri TBMM ile yeniden temasa geçerek, 27 Ocak Pazartesi saat 16.00da Meclise gelerek milletvekillerini Irak konusunda bilgilendirmek istediklerini söylemişlerdi. Ancak Pearson ile milletvekilleri arasındaki randevu dün de gerçekleşemedi.
ABD: Dediğimiz çıktı
NEW YORK - ABDnin BM Büyükelçisi John Negroponte, BM silah denetçilerinin sunduğu raporda, Irakın BM kararlarına uyacağına ilişkin bir delil görmediklerini söyledi. Negroponte, BM Silah Denetim Komisyonu (UNMOVIC) Başkanı Hans Blix ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA) Başkanı El Baradeinin Güvenlik Konseyine Iraktaki denetleme süreciyle ilgili 60 günlük raporlarını sunmasından sonra yaptığı konuşmada, Denetçiler, Bağdatın silahsızlanacağına ilişkin bize umut verecek bir şey söylemedi dedi. BM Güvenlik Konseyine sunulan raporda, Irakın BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda silahsızlanacağına ilişkin bir delil sunulmadığını söyleyen Negroponte, duyduklarının kendilerine, Bağdatın 1441 sayılı karar ya da son 12 yılda çıkarılan diğer 16 BM kararını tamamen yerine getirme niyetinde olduğuna ilişkin bir umut vermediğini kaydetti.
Negroponte, denetçilerin tek başına, yalan ve hile programı olan bir ülke şeklinde nitelendirdiği Irakta silahsızlanmayı sağlayamayacağını söyledi.
İngiltere, yeni bir rapora razı oldu
NEW YORK -İngilterenin BM Büyükelçisi Jeremy Greenstock, BM silah müfettişlerinin 14 Şubatta yeni bir rapor sunmalarını kabul ettiklerini açıkladı. Greenstock, Almanyanın önerdiği gibi, denetçilerin bu tarihte BM Güvenlik Konseyine yeni bir rapor sunabileceklerini, bunu kabul ettiklerini belirtti. Iraka, denetçilerle tamamen işbirliği yapması çağrısında bulunan Greenstock, Görüşmelerin bu hafta kesin bir sonuca bağlanacağını düşünmüyorum dedi.