Organ nakli, organ bağışı, organ bağışı dini yönü, beyin ölümü, böbrek nakli, böbrek nakli hakkında, kadavra, donör, çocuklarda böbrek yetmezliği, canlı donör, vericili böbrek nakli,karaciğer nakli, karaciğer nakli hakkında, çocuklarda karaciğer nakli, canlı vericili karaciğer nakli, kadavra, vericili karaciğer nakli gibi birçok konuda sorular Medipol Üniversitesi Hastanesi Medipol Mega Hastanesi'nde düzenlenen panelde cevap buldu. Konunun uzmanı çok sayıda doktor ve akademisyenin yanısıra organ bağışının dini yönüne açıklık getirmek için ilahiyatçılar da panelde konuştu.
Organ Nakli Hakkında Bilmemiz Gerekenler:
Günümüzde çok sayıda organ nakli merkezi hizmet veriyor, ancak bildiğiniz gibi sadece Türkiye’de değil, dünyanın en gelişmiş ülkelerinde bile aslında transplantasyon ile tedavisi mümkün olan kronik organ hastalıkları nedeni ile maalesef hastalar halen yaşamlarını kaybetmektedir. Gelinen nokta eskisi ile kıyaslanamayacak düzeyde olsa da, özellikle organ bağış oranları olması gerekenin çok altında, ülkemizin bazı bölgelerinde ise bu oranlar kabul edilemeyecek düzeyde düşüktür. Bu nedenlerle hepimiz, üzerimize düşeni yapmak zorundayız. Bıkmadan, usanmadan halkımızı, hastalarımızı hatta diğer alanlarda çalışan sağlık personelini bilgilendirmeli, konunun önemini her ortamda vurgulamalı ve gündemden düşmemesini sağlamalıyız. Bu arada esas amacımızın tıbben ölen kişilerde ki organ bağışı oranlarını artırmak olması gerektiği ise unutulmamalıdır. Yaşamları ya da sağlıkları, canlı donörlerden alınması mümkün olmayan kalp ve kornea gibi doku ve organ nakillerine bağlı olan hastalarımızın başka şansı yoktur. Yeterli organ bağışı oranlarına ulaşıldığında böbrek ve karaciğer nakillerinde de sağlıklı kişilerin donör olarak kullanılma gerekliliği kendiliğinden ortadan kalkmış olacaktır. Ancak bu hedefe ulaşılana kadar canlı donörlerin kullanılması kaçınılmazdır. Bunu yaparken asla ödün verilmemesi gereken nokta ise etik değerlerdir. Özellikle canlı donörlerin kullanıldığı organ nakillerinde, tamamen sağlıklı, hiçbir tıbbi sorunu olmayan kişiler, böbreklerinden biri ya da karaciğerlerinin bir kısmı çıkarılmak üzere ameliyata alınmaktadır. Bu ameliyatlarda birinci amaç donör sağlığının asla riske atılmaması olmalıdır. Bunun dışında organ naklinin suistimale son derece açık bir alan olması nedeniyle etik ve hukuki kuralların doğru uygulandığı konusu titizlikle değerlendirilmelidir.
Organ bağışı nedir?
Bir insanın organlarının bir kısmını veya tamamını, henüz sağlıklı iken, beyin ölümünün ardından başka insanlarda yararlanılmak üzere bağışlaması işlemidir. Bir bakış açısıyla; organ bağışının, kan naklinden farkı yoktur.
Kimler Organ bağışında bulunabilir?
Sağlıklı, 18 yaşını doldurmuş ve doğru ile yanlışı ayırabilme yeteneğine sahip herkes organlarını bağışlayabilir.
Hangi Organ ve dokular bağışlanabilir
Başta böbrek olmak üzere, karaciğer, kalp, akciğer, ince barsak ve pankreas gibi organlar Kalp kapağı, göz kornea tabakası, kas, kemik ve kemik iliği gibi dokuları Son yıllarda giderek artan hızda yüz ve ekstremiteler bağışlanabilmektedir. Ayrıca yaşarken yapılabilen (böbrek, karaciğer, ince barsak ve pankreas gibi) organ bağışı türleri de vardır.
Organ bağışı nerede ve nasıl yapılır?
Organ bağışından faydalanacak kişi nasıl seçilir?
Ülkemizin organ bağışı açısından Dünyadaki yeri nasıldır?
Organ Bağışı neden çok önemlidir?
Bağışlanan organların para ile başkasına satılması mümkün müdür?
Organ nakli iyi bir tedavi yöntemi midir?
Organ bağışında bulunan kişi bundan vazgeçebilir mi?
Organ bağışının dini yönden bir sakıncası varmıdır?
Organ bağışının dini yönden sakıncası yoktur. Büyük dinlerin çoğu organ bağışını onaylamakta ve desteklemektedir.
Bu konuda; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, 3.3.1980 tarih ve 396/13 sayılı kararı ile organ naklinin caiz olduğunu açıklamıştır. Bu kararda;
1. Zaruret halinin bulunması, yani hastanın hayatını veya hayati bir organını kurtarmak için bundan başka çarenin olmadığının mesleki ehliyet edilmesi,
2. Hastalığın bu yolla tedavi edileceğine ilişkin doktor kararının olması,
3. Doku ve organı alınacak kişinin bu işlemin yapılmış olduğu sırada ölmüş olması,
4. Organ veya dokusu alınacak kişinin sağlığında buna izin vermiş olması veya hayatta iken aksine bir beyanı olmamak şartıyla yakınlarının rızasının sağlanması,
5. Alınacak organ veya doku karşılığında hiçbir şekilde ücret alınmaması,
6. Tedavisi yapılacak hastanın da kendisine yapılacak olan bu nakle razı olması gerektiği belirtilmektedir.
Yine aynı kararda "organınızı vereceğiniz kişi yaptığı iyilik ve fenalıklardan kendisi sorumludur" denilmektedir.
Yine Kuran-ı Kerim 'de de "kim bir insana hayat verirse onun tüm insanlara hayat vermişçesine sevap kazanacağı" beyan olunmaktadır (Maide suresi, ayet 32).
Organımın takıldığı kişi günah işlerse bende günah işlemiş olmaktan korkuyorum?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Bayraktar'ın bu sorulara verdiği cevap şöyle: -''İslam dini organ bağışına olumlu bakmaktadır. Maide suresinde, 'Kim (bir insanı) diriltirse bütün insanları diriltmiş gibi olur' denilmektedir. Bundan hareketle organ bağışlayarak bir kişinin hayatını kurtaranın sevap işlediğini söyleyebiliriz. Ayrıca günahları organlar değil, insanlar işler. Günahtan organ bağışlayan değil, bunu işleyen sorumludur.''(SBK - Din hepimizin de çok iyi bildiği gibi akılla ilgilidir. Şuur sahibi olmayan kişi günah sahibi de değildir. İnsanlar arasında nakil edilen organlar bedene aittir ki bu bir cins elbise gibidir. Dünyada kalır. Tıpkı bir dilenciye ya da muhtaç olan bir insana verdiğiniz zekatın alan kişinin kendi sorumluluğunda oluşu gibi günah da sevap da aklı taşıyan kişiye aittir. Bir silahla adam öldürüldüğünde silahın suçlu olamayacağı düşünülürse dünyevi bedenimizin ya da diğer bir tabirle elbisemizin bir sorumluluğu da olamaz. O sizin verdiğiniz bir hediyedir. Gelecekte olabilecek bir günahın vebali de sadece ve sadece o hediyeyi takdir edip kullanan akıl sahibine ait olacaktır.
Böbrek Nakli Hakkında Bilinmesi Gerekenler:
Böbreklerimiz belin arka duvarında, karın organlarının arkasında yer alan, kuru fasulye şeklinde 2 adet organımızdır. Yetişkinlerde bir böbreğin büyüklüğü yaklaşık kapalı bir yumruk büyüklüğündedir. Her bir böbreğin büyüklüğü 125-150 gramdır
Böbreklerin fonksiyonları
Böbrekler idrar yapımı yoluyla metabolizma ürünlerinin atılabilmesinden ve vücudun sıvı dengesinin sağlanmasından sorumlu organlardır. Sıvı alımı ve sıvı kaybına bağlı olarak değişmekle birlikte günlük ortalama 1-2 litre idrar çıkışı gerçekleşir. Metabolizma ürünlerinin yeterli miktarda atılabilmesi için gereken minimum idrar miktarı bir günde yaklaşık yarım litredir. Vücuda zararlı metabolizma artıklarının atılabilmesini sağlamak dışında, vücudun sıvı ve elektrolit dengesinin sağlanması, aktif D vitamini sentezi, tansiyonun düzenlenmesine katkı sağlamak gibi hayati fonksiyonları gerçekleştirir.
Kronik Böbrek Yetmezliği
Farklı nedenlerle böbreklerin fonksiyon kaybı sonucu oluşur. Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, kronik böbrek enfeksiyonları, taş, bağışıklık sistemi hastalıkları (Glomerulonefritler), uzun süreli böbreğe zarar veren ilaç kullanımı (non-steroid anti enflamatuar, böbreğe zararlı antibiyotikler, vs.) kronik böbrek yetersizliğine neden olabilir. İdrar yollarında doğumsal problemler nedeniyle çocukluk yaşlarında ortaya çıkabildiği gibi, şeker hastalığına bağlı farklı yaş gruplarında da ortaya çıkabilir. Kronik böbrek yetersizliği geri dönüşümsüz olarak böbrek fonksiyonlarının kaybını tanımlar. Altta yatan asıl nedene bağlı olarak her yaş grubunda hastada ortaya çıkabilir.
Kronik Böbrek Yetersizliğinden Korunma
Kronik Böbrek Yetmezliğinde Tedavi Seçenekleri
Böbrek Nakli için Organ Kaynağı
Çapraz Nakil
Böbrek Nakli için Verici Olmanın Riskleri
Kan ve Doku Uyumunun Önemi
Böbrek Nakli Ameliyatı
Hastanın Kendi Böbrekleri
Böbrek Nakli Ameliyatlarında Başarı
Nakil Sonrası Böbreğin Ömrü
Nakil Sonrası Böbreğin Reddedilmesi
Beyin ölümü ne demektir?
Beyin ölümü kısaca çeşitli nedenlerle beyin ve beyin sapı fonksiyonlarının tamamen ortadan kalkmasıdır. Burada beyin ve beyin sapında kan akımı ve elektiriki aktivite tamamen ortadan kalkmıştır.
Tanısı fizik muayene, beyin sapı refleksleri ve apne testi ile kolaylıkla konulur.
Gerektiğinde tanının EEG, Doppler ultrasonografi, anjiografi veya SPECT testlerinden biri ile desteklenebilir.
Beyin ölümü gerçekleşen kişi yeniden yaşama döner mi?
Beyin ölümü gerçekleşmiş olan hastalar yaşamlarını ancak solunum makinesi desteğiyle sürdürebilirler. Bu hastaların saatler ya da günler içinde kalbi de durur ve yaşama veda ederler.
Beyin ölümü gerçekleşmiş hastaların hayata dönme şansları yoktur. Beyin ölümü tam anlamı ile tıbbi ölümdür ve bu kişinin yeniden yaşama dönmesi mümkün değildir.
Beyin ölümü sonrası organ nakli için organların alınması nasıl gerçekleşir?
Yoğun bakım ünitelerinde beyin ölümü şüphesi halinde Anestezi, Beyin Cerrahı, Kardiyoloji ve Nöroloji uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından beyin ölümü tanısı klinik ve gerekirse laboratuvar ile konularak beyin ölümü tutanağı tutulur.
Ardından organ nakli koordinatörü tarafından 2000 yılında kurulan ‘’Ulusal Koordinasyon Sistemi’’ ne bildirilir.
Kişi eğer sağlığında organlarını bağışlamış ve aile organ bağışını onaylıyor ise Sağlık Bakanlığı tarafından organların hangi hastanelerde bekleyen hastalara nakledileceğine karar verilir.
İlgili ekipler tarafından organlar nakledilmek üzere kişiden alınır.
Beyin Ölümü ile bitkisel hayat arasındaki fark nedir?
Bitkisel hayat ile beyin ölümü kavramları birbirinden tamamen farklıdır.
Bitkisel hayattaki kişilerin solunumları devam etmektedir.
Bitkisel hayattaki kişiler aylarca yada yıllarca yaşamaya devam edebilir hatta iyileşerek evlerine dönebilirler.
Beyin ölümünde ise geri dönüş mümkün değildir. Beyin ölümü tıbbi ölümdür.