AKUT OTİTİS MEDİA BÖLÜM-I
Akut otitis media (AOM) orta kulak ve kulağımızın yerleşmiş olduğu temporal kemiğin havalı boşlukları ile östaki tüpünü örten mukozanın ani başlangıç gösteren enfeksiyonu olup çocukluk çağının en yaygın hastalıklarından biridir. Çocukların büyük çoğunluğu 3 yaşına kadar en az bir kez AOM atağı geçirmektedirler. Hastalığın oluşumu ve ortaya çıkmasında gerek çocuğun kendisinden gerekse çevreden kaynaklanan çok sayıda faktör rol oynamaktadır.
Görülme Sıklığı:
AOM herhangi bir yaşta görülebilir, fakat genel olarak çocukluk çağı hastalığı olup sıklıkla 3 ay ile 3 yaş arasında görülür. AOM görülme insidansı 6 ve 11 aylar arasında en sıktır. Bir yaşına kadar çocukların % 60'ı en az bir kez,, %17'si en az 3 kez AOM atağı geçirirken, 3 yaşına kadar çocukların %50-85'i AOM geçirmiş olurlar. Erken yaşta geçirilen AOM'nin rekürren ataklar için bir risk faktörü olabileceği öne sürülmüştür. İlk iki yaşta AOM sıklıkla her iki kulakta birlikte olur (bilateraldir). Akut otitis medianın kız erkek çocuklarda görülme sıklıkları arasında fark yoktur. Beş yaşından sonra AOM genellikle tek taraflı olur ve iki yaşından büyük çocuklarda görülme sıklığı erkek çocuklarda daha fazladır. Finlandiya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan nüfusa dayalı çalışmalarda son 10-20 yılda AOM insidansında artma tespit edilmiş ve bu durumun çocukların kreşe gönderilmesindeki artışla bağlantılı olduğu düşünülmüştür. Evde bakımı yapılan çocuklara göre kreşe giden çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonu ve dolayısıyla AOM daha sık görülmektedir. AOM sıklıkla iyi bilinen bir risk faktörü olan viral solunum yolu enfeksiyonlarının artış gösterdiği sonbahar ve kış aylarında daha sık görülür.
Oluşumu ve Risk Faktörleri
AOM orta kulak ve çevresindeki boşlukların enfeksiyöz hastalığıdır. Oluşumunda rol oynayan en önemli faktörler enfeksiyon, östaki tüpünün fonksiyon görmemesi, gelişememiş immün sistem ve alerjidir. Kulak ile burnun (nazofarenks) arasında yer alan östaki tüpü orta kulağın sağlığı açısından önemli role sahiptir. Östaki tüpünün görevi dışarımızdaki hava ile orta kulak arasındaki basınç farkını dengelemektir (ventilasyon), ayrıca nazofarenksten kulağa gelebilecek olan patojenlere karşı korur (koruma), orta kulak çevresindeki sekresyonları ve birikintileri (debrisleri) nazofarenkse doğru temizler (klerens). Bebekler ve küçük çocuklar AOM'ye daha yatkındırlar, çünkü östaki tüpleri erişkilere göre daha kısa, esnek, daha yatay ve fonksiyon olarak daha zayıftır. Östaki tüpünün gelişimini tamamlama yavaş olur ve 6-7 yaşından sonra AOM görülme sıklığı azalır.
Akut otitis medianın başlangıcı genellikle viral bir enfeksiyondan sonra oluşur. Bunu takiben, nazofarenkste çoğalan patojen organizmalar (virüs ve bakteri) orta kulak boşluğuna giriş kapısı bulmuş olurlar ve orta kulakta çoğalırlar. Orta kulakta çoğalan bakteriler vücudumuzda bir tepki uyandırırlar. Bu hastalığa özgü klinik bulgulardan sorumlu olan bu inflamatuar cevaptır.
Organizmanın bu immün cevabı antibiyotik tedavisi ile birlikte enfeksiyonu ortadan kaldırır ve akut semptomları giderir. AOM'nin risk faktörleri arasında kreş ortamı, ailede tekrarlayan otitis media hikayesi, adenoid (geniz eti büyümesi) hipertrofisi, ilk otitis medianın erken yaşta olması, anne sütü almama, yaş, genetikyatkınlık, kalabalık aile ortamı, mevsim yer almaktadır.
Hastalığın Etkeni olan Bakteriler ve virüsler
AOM patogenezinde rol oynayan bakteri türleri son 20-30 yılda belirgin bir değişiklik göstermemiştir. Streptococcus pneumonia, Moraxella catarrhalis ve Haemophilus influenza AOM'de en öne çıkan patojenlerdir. A Grubu Beta hemolitik streptokoklar, Staphylococcus aureus ve anaerobik bakterilere ise daha az sıklıkta rastlanır. Ancak, yeni doğan dönemindeki çocuklarda, AOM'ye sıklıkla Gram (-) basiller (E. coli, Klebsiella grubu ve P. aeruginosa) sebep olur. Bluestone ve ark. 1996 yılında yaptığı bir çalışmada AOM'li olgulardan elde edilen orta kulak aspiratlarının kültür sonuçları şekil 2'de verilmiştir. Streptococcus pneumonia olguların % 35'inde yer alır ve halen en belirgin patojendir. Bu organizma sıklıkla otalji ve ateşin sebebidir ve medikal tedavi verilmeden kaybolma eğilimde değildir. Virüsler tek başına veya bakteriyel patojenlerle birlikte AOM'nin sebepleri arasında yerini almaktadır. Tüm solunumsal virüsler olaya dahil olabilir fakat viral otitis mediaya sıklıkla respiratuar sinsityal virüs veya rinovirüsler sebep olur. Viral enfeksiyonlar otitis medianın klinik ve bakteriyel sonuçlarını kötüleştirmektedir. Virüslerin orta kulaktaki inflamasyonu hangi yolla kötüleştirdikleri henüz net değildir fakat viral koenfeksiyonlu bakteriyel otitis mediada bazı inflamatuar medyatörler sadece bakteriyel kaynaklı otitis mediaya göre daha yüksek seviyede bulunmuştur.