Dış gebelik, döllenmesi sağlanan bir yumurtanın rahim içi yerine başka bir yerde yerleşim göstermesi olayıdır. Dış gebeliğe % 90 ile % 95 civarında fallop tüplerinde rastlanmaktadır. İlk 3 ayda yaşanan anne ölümlerinin en çok karşılaşılan sebepleri arasında ve hamileliklerin yaklaşık % 1inde karşılaşılır. Döllenen yumurta herhangi bir sebepten dolayı tüplerden rahim boşluğuna kadar olan yolculuğunu tamamlayamaz. En çok tüplerde karşılaşıldığından dolayı, ektopik gebelik denildiğinde genel olarak tubal gebelik akıllara gelir.
Hamileliğin ilk zamanlarında aynı normal hamilelik belirtileri gösterir. Bu belirtiler;
- Adet gecikmesi,
- Yapılan hamilelik testlerinin pozitif çıkması,
- Mide bulantısı,
- Kusmalar,
- Göğüslerde hassasiyet oluşması
Gibi normal hamilelikte meydana gelen belirtiler dış gebelikte de görülür. Tüplere yerleşmiş olan hamilelik gelişim göstermeye başlar. Belli bir büyüklüğe gelmesinin ardından, tüpleri germesi sonucunda burada bir yırtılmanın ve kanamanın meydana gelmesine sebep olur. Ancak dış gebelik fark edilmez ve tedavisi gerçekleştirilmez ise, iç kanama meydana gelir ve bu kanama anne ölümü ile sonlanabilir. Ektopik gebeliğin önemi buradan kaynaklanır.
Dış gebelik açısından riskli kabul edilen grup kimlerdir?
Bazı kadınlar dış gebelik geçirme açısından diğerlerine göre daha riskli durumdalar:
- İç genital organlara yayılmış, ciddi genital enfeksiyonlar geçirmiş olan kişiler
Çok eşli olan kişiler
- Korunmak için spiral kullanan kişiler
Daha önce herhangi bir sebepten dolayı (örneğin apandisit ameliyatı) karın iç organları ile alakalı ameliyat geçirmiş olan kişiler
Daha önce dış gebelik yaşamış olan ve tüplerinden ameliyat olan kadınlar.
Kısırlık tedavisi için tüp bebek veya mikroenjeksiyon gibi yöntemler uygulanmış olan ve tüplerinde hastalık tespit edilen kadınlar.
Dış gebeliğin az rastlanan şekilleri
Dış gebelik çok az da olsa, tüpler dışında bölgelerde de yerleşim gösterebilir. Bazı durumlarda tüp içine yerleşmiş olan hamilelik, belli bir müddet sonra düşük olarak sonuçlanır ve materyal karın boşluğu içine düşüşü sağlanır. Canlılığını daha kaybetmediğinden dolayı da, burada tekrar yerleşim gösterir ve büyümesine devam eder. Literatüre bakıldığı zaman, karın boşluğuna yerleşip, miada kadar ulaşan hamilelikler de bulunmaktadır. Tüpler dışında yumurtalıklarda ve rahim ağzında da dış gebeliğe rastlanabilir.
Dış gebeliğin en talihsiz olarak kabul edilen şekli, heterotopik gebelik olarak ifade edilen durumdur. Burada aynı anda hem bir dış gebelik hem de normal rahim içi gebelik bulunur. Ultrason muayenesi esnasında rahim içinde normal bir şekilde gelişim göstermekte olan bir hamileliğe rastlandığı için, ektopik çok rahat bir şekilde atlanabilir.
Ektopik gebeliğinin risklerinden korunabilmek için, adet gecikmesi yaşandığı zaman, vakit kaybetmeden doktora gitmektir. Bu sayede en erken zamanda tespit edilen dış gebelik, kadına ve tüplere herhangi bir zarar vermeden, bir an önce tedavi edilebilir.
Dış gebelikte yaş faktörü
Kadın yaşı, tüplerin hareketliliğini azaltır. Bu sayede hamilelik ürününün uterusa ulaşmadan tüpün içinde yerleşme ve gelişme ihtimalinde artış meydana gelir.
Dış gebelik nasıl tedavi edilir?
Dış gebelik tanısı erken dönem içerisinde konduğu zaman, yani henüz tüp yırtılmadan tespit edildiğinde, hasta daha kan kaybı yaşamadan laparoskopik yöntem sayesinde tedavi edilme şansı oldukça yüksektir.
Bununla beraber, laparoskopik tedavinin hastanın tüpünün alınmadan “tüpün içinin boşaltılarak” tedavi edilmesini ve bu sayede tüpünün korunmasına yardımcı olma konusunda büyük bir yararı vardır. Laparoskopi cihazlarının bulunmadığı yerlerde aynı işlem laparotomi yöntemi ile yani karnın açılması ile de gerçekleştirilebilir.
Yine aynı şekilde erken dönemde kullanılmış olan bir başka tedavi yöntemi de metotreksat olarak ifade edilen ilaçlı tedavidir.
Çeşitli kriterlerin sağlanması halinde, hastanın genel durumu da eğer buna müsait ise, tek veya duruma göre bir iki doz metotreksat olarak ifade edilen ilaç ile (yani enjeksiyon şeklinde ilaç tedavisi ile) dış gebelik ameliyatına gerek kalmadan tedavi gerçekleştirilebilir.
Fallop tüpü yırtılıp iç kanama başladığı zaman ise, daha çok tek ve en uygun tedavi laparotomi olarak ifade edilen işlem ile karnın cerrahi müdahale ile açılması ve yırtılmış olan tüpün bir kısmının çıkarılarak kanamanın durdurulmasından ibarettir.