Seramikle porselen arasında ne fark vardır? Porselen ve seramiğin farkları, kimyasal özellikleri açıklaması ve maddeler halinde özeti.
Seramikle Porselen Arasındaki Fark
Seramik ve porselen, güçlü ve pürüzsüz fakat kırılgan olan iki materyaldir. Genellikle çini, tabak, çanak ve biblo yapımında kullanılırlar. Porselen aslında seramiğin daha yüksek sıcaklıkta pişirilmiş türüdür.
Seramik,
Çok yüksek ısıya ısıtılan ve sertleştirilen kil ile yapılır. Seramik parçaları, porselenden daha az yoğundur ve daha fazla su emerler; bu da onları kapalı alanlarda kullanım için daha uygun hale getirir. Zamanla su emdiklerinden yüzeylerinde çatlaklar oluşabilir. Çeşitli kil tipleri ve renklerinden yapılabilirler ve pişirilmeden önce boyanabilirler. Seramik ürünler ışığı geçirmezler. SERAMİK İÇİN DETAYLI BİLGİ
Porselen,
Pişirilen ve sertleştirilen kilden (kil, kaolin, feldspat ve silikat) yapılır. Bir tür seramik olan porselenin yapımında kullanılan kil onu daha yoğun ve daha dayanıklı hale getirir. Porselenler seramikler gibi ufak çarpmalarda kırılmazlar. Porselenler seramiğe göre daha yüksek sıcaklıklarda pişirilirler. Porselen ürünler ışığı geçirirler. PORSELEN İÇİN DETAYLI BİLGİ
Her ikisinin de çok benzer olmasına rağmen, porselen seramikten daha pahalıdır. Her ikisi de fayans, döşeme gibi kullanımın yanı sıra çanak, çömlek ve biblolar gibi daha hassas nesnelerin yapımında da kullanılabilir.
Maddeler Halinde Seramik ve Porselenin Farkları
- Seramik, ısıtma ve katılaşma işlemi ile kilden yapılan inorganik bir malzemedir. Porselen ayrıca kilden yapılır ancak seramiklerden daha yüksek bir sıcaklıkta yapılır.
- Seramik opaktır, porselen yarı saydamdır.
- Porselen seramiklere göre daha hassas bir görünüme sahiptir.
- Seramiklerle karşılaştırıldığında porselen ince ve pürüzsüz bir yüzeye sahiptir.
- Porselen malzemeler seramikten daha ince, ayrıca biraz daha beyaz bir görünüme sahiptir.
- Porselen, lekelenmeye karşı dirençli olarak seramikten üstündür. Soğuk havalarda porselen karoların çatlama ihtimali çok azdır.
- Seramik karolar porselen olanlardan daha gözeneklidir.
- ‘Porselen’ terimi, yarı saydam yüzey anlamına gelen eski İtalyanca kelime Porcelland’dan gelmektedir. Seramik, Yunan Keramikos’undan türetilmiş bir terimdir, yani seramik anlamına gelir.
Seramik ve Porselen Özellikleri Kimya
Seramikler ve porselenler binlerce yıldır kullandığımız önemli maddelerdir. Seramik kelimesi çok uzun zamandır kullanılmakta olup kökeninin Yunanca “keramos” yani toprak kap ya da yanmış madde olduğu düşünülmektedir, insanlar ihtiyaçları için en basit düzeyde seramik ürünleri denilebilecek çömlekleri binlerce yıldır kullanmaktadırlar.
Seramikler bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile birleşmesi sonucu oluşan anorganik bileşiklerdir. Genellikle kayaların dış etkiler altında parçalanmasıyla oluşan kil, kaolin ve benzeri maddelerin yüksek sıcaklıkta pişirilmesi ile meydana gelirler
A. SERAMİK
Seramik yapımında ham madde olarak kil kullanılır. Su ile karıştırılıp şekil verilebilen bir hamur hâline gelen kil, pişirildikten sonra (fırınlandığında) sert ve değişmez bir şekil kazanmaktadır. Bu şekilde üretilmiş bütün ürünlere genel olarak seramik adı verilir.
Seramik yapımının geçmişi binlerce yıl önce başlayan çömlek yapma sanatına kadar uzanmaktadır. M.Ö. 5500 yıllarına ait Mısır’da bulunmuş olan çömlekler (seramik) bulunmaktadır. (Ülkemizde M.Ö. 3500 e ait seramik örnekleri bulunmuştur.)
Bu yönüyle seramik endüstrisi dünyanın en eski endüstrilerinden biri kabul edilir. Seramik üretiminin basamakları aşağıda verilmiştir.
- ***Binlerce yıldır yapıldığına benzer olarak seramik üretiminde ana ham madde olan kil, yapılacak malzemenin türüne göre ısıtılmakta ve karıştırılarak homojen bir hamur kıvamına getirilmektedir.
- ***Elde edilen seramik hamuru ürünün cinsine göre presleme, kalıplama, döküm teknikleri yardımıyla ya da elle bir kısım döndürme teknikleri kullanılarak şekillendirilmektedir.
- ***Şekillendirilen ürünler fırına verilip pişirilerek yarı mamül (bisküvi) elde edilmektedir. (1100 °C – 1300 °C)
- ***Yarı mamül üzerine seramiğe yapılacak şekil, desen ya da yazılar değişik tekniklerle işlenmektedir. Boyama yapılması gereken kısımlar boyanmaktadır.
- Sırlama seramiğin özel bir tabaka ile kaplanmasıdır. Sırın kalınlığı 1,5 mm civarında olmalıdır. Sırlama, seramiği su geçirmez hâle getirmek, renklendirme ve iyi görünüm kazandırmak ile seramiği kolay temizlenir ve kir tutmaz hâle getirmek için yapılır.
- ***Şekil verilmiş ve sırlanmış yarı mamül tekrar türüne göre fırınlarda pişirilmektedir. (900 – 1200 °C)
Seramikler sırlanmaları sonucu su geçirmez özellik kazanırlar. Sırlanmamış seramikler ise suyu sızdırır.
Tuğla, toprak çanak, çömlek, çini, fayans ve porselen gibi kilden yapılan ürünlere seramik denir. Porselen seramik grubunun en üstün ve en mükemmel forma ulaşmış üyesidir.
B. PORSELEN
Yapımında temel olarak seramik gibi kil kullanılmasına rağmen porselenler yapılış şekilleri, içerdikleri diğer maddeler ve özellikleri açısından seramiklerden oldukça farklı ürünlerdir.
Porselenlerin 3 temel ham maddesi vardır. Bunlar,
- ***Farklı killer (Özellikle Çin kili olarak bilinen kaolin)
- ***Kum (kuvars)
- ***Feldspattır (Alüminyum silikat)
Porselen yapımı sırasında,
- ***Kullanılacak ham madde karışımı değişik işlemlerden geçirilerek (metal testerelerle kesilip, ezilir) iyice öğütülerek küçük toz tanecikleri hâline getirilirler.
- ***Elde edilen toz karışım daha sonra bir dizi temizleme ve karıştırma işleminden geçirilir.
- ***Daha sonra yapılacak porselenin türüne göre dört farklı şekil verme işleminden biri uygulanır.
- ***Uçucu bir kısım maddeleri uzaklaştırmak için bisküvi fırınlanması yapılır.
- ***Sırlama işlemi yapılır (Metal oksitler kullanılarak).
- ***Fırınlama yapılır (1400 °C – 1500 °C). basamakları uygulanır.
Yüzeysel bir inceleme yapıldığında bir ürünün seramik mi porselen mi olduğunu anlamak kolay olmayabilir.
Yapılış malzemeleri birbirinden farklı olmasına rağmen dış görünüşleri birbirine çok benzediği için seramik ve porselenler karıştırılabilirler.