Steve Rosenberg | BBC Rusya Editörü
Rusya Azamet Televizyonu’nda üç sene önce duyduğum ayrımsız şeyi hatırladım.
O periyot, Ruslardan Cesamet Başkanı Vladimir Putin’mağara 16 yıl daha iktidarda kalmasına husus aralayacak kanunuesasi değişikliği önerisine bindi vermeleri isteniyordu.
Sunucu Putin’i düzensiz küresel sularda Rusya gemisinin dümenindeki ağabey kendisine tanımlıyordu:
“Rusya ayrımsız balans vahası, ayrımsız sakıncasız liman. Putin olmasaydı halimiz ne olurdu?”
Ama bu abra vahası ve emniyetli limanda Kremlin gemisinin kaptanı 24 Şubat 2022’birlikte çekişmeli tıpkı havada denize açıldı ve doğrudan buzdağına hak yolu aldı.
Putin’in Ukrayna’yı işgali, Rusya’nın komşusuna ölüm ve yadımlama getirdi. Zalim ordusu iri zayiat verdi. On binlerce Zalim askerinin yaşamını yitirdiği anlayış ediliyor.
Seferberlik emriyle yüz binlerce Zalim vatandaşı zırh altına alındı. Cinayetten buyruk giyenler dahil, mahkumlar Ukrayna’ya karşı savaşmaları için cepheye gönderildi.
Bu arada dünya genelinde azık ve enerji fiyatlarını etkileyen çarpışma Avrupa’yı ve küresel güvenliği tehdit etmeye devam ediyor.
Titanik boyutlarında devasa sorunlar…
Tamam Putin neden işgal ve cenk yolunu seçti?
Siyasal analist Ekaterina Shulman, “Ufukta 2024 büyüklük başkanlığı seçimleri var” diyor:
“Seçimden iki sene geçmiş Kremlin bir galibiyet istedi. 2022’da amaçlarına ulaşacaklar, 2023’te üstelik Ruslara şu fikri aşılayacaklardı: Ruslar geminin dümeninde hakeza aynı kaptanları olduğu üzere çokça şanslı. Vakit Kaybetmeden fırtınalı suları aşmakla kalmadı onları bakir ve zengin kıyılara kavuşturdu. 2024’te da seçme yapılacaktı. Ne kavisli gidebilirdi ki?”
Kusurlu varsayımlar ve hesaplar meze konusuyla birçok öz yanlış gidebilir.
Kremlin “özel operasyon” adını verdiği bu işgalin saika hızıyla sonuçlanacağını düşündü. Haftalar ortamında Ukrayna Rusya’nın yörüngesine girecekti. Komutan Putin, Ukrayna’nın taannüt ve alın koyma kapasitesiyle Garp’nın Kiev’i terviç kararlılığını hafife aldı.
Rusya lideri elan Ukrayna’nın işgali kararıyla kusurlu yaptığını kabul etmedi. Putin, krizi henüz üstelik tırmandırma ve eli yükselme peşinde.
Bu durumda aklıma iki istifham geliyor:
Putin birinci yılın böylecene durumu kuşkusuz görüyor ve Ukrayna’üstelik bundan ahir adımı ne olacak?
Bu hafta bize gâh ipuçları verdi.
Putin’in Ulusa Sesleniş konuşması Günindi karşıtlığıyla doluydu. Ukrayna’daki savaştan KUL ve NATO’yu mesul tuttu ve Rusya’yı bigünah canip kadar gösterdi. ÇAKER ile Rusya arasında çekirdeksel silahların sınırlandırılmasına ilişik küsurat bir tane anlaşmayı (Bakir BAŞLAMA-Önemli Silahların Azaltılması Anlaşması) askıya ahiz kararıyla Ukrayna’de mankafa hamle atma ve Mağrip’yla gerginliği sonlandırma niyeti olmadığını ortaya koydu.
Ertesi aktarılma Moskova’daki ayrımsız stadyumda Putin cephedeki askerlerle bir araya geldi.
Putin, özenle hazırlanan Kremlin yanlısı bu mitingde kalabalığa “tarihi cephelerde” ayrımsız savaş verildiğini söyledi ve askerlerin cesaretini övdü.
Sonuç: Kremlin’den benzeri U-dönüşü beklemeyin. Rusya düşüncesiz dönmemekte kararlı.
Putin’mağara çarkıt tutum danışmanı Andrey Illarinov, “Direnişle karşılaşmazsa gidebildiği büyüklüğünde gidecek. Onu askeri direnişten başka durduracak bire bir özdek namevcut” diyor.
Peki Putin’le sulh müzakeresi fethetmek kabil mü?
Illarinov, Putin’le anlaşmanın mümkün olduğunu söylüyor:
“Ancak Putin kamu anlaşmaları ihlal etti. Bağımsız Milletvekili Devletler Topluluğu’nu kuran anlaşmayı, Ukrayna ile Rusya arasındaki düet anlaşmayı, BM sözleşmesini, 1975 Helsinki Anlaşması’nı Budapeşte Memorandumu’nu vesaire çiğnedi. Yani Putin’mağara ihlal edemeyeceği bire bir inikat yok.”
Anlaşmaları ihlal etme konusunda Rusya’nın da Batı’yı suçladığı mufassal ayrımsız listesi var. Bunun başında NATO’nun 1990’larda verdiği doğuya makul genişleme sözünü tutmaması var.
Putin, iktidarınının geçmiş yıllarında NATO’yu aynı yıldırma olarak görmediği izlenimini veriyordu.
2000 yılında Rusya’nın bire bir çevrim NATO’ya katılma olasılığını dahi dışlamadı.
İki sene bilahare Putin Ukrayna’nın NATO üyeliği perspektifiyle ait tıpkı soruya “Ukrayna hükümran ayrımsız çap ve kişi güvenliğini zahir sağlayacağını tayin hakkı var” diye yanıtladı. Bunun Moskova’yla Kiev arasındaki ilişkilere röfle düşürmeyeceğinde ısrar etti.
2023 yılında ise karşımızda alelacayip ayrımsız Putin var.
Kendisini Kolektif Mağrip’yı; ülkesini kirletmek isteyenleri püskürten dönük aynı kalenin lideri adına konumlandırıyor.
Konuşmaları, yorumları ve Şişman Petro ve 2. Katerina kabilinden Acımasız hükümdarlarına göndermeleriyle Putin kendisini tıpkısı şekilde Acımasız imparatorluğunu baştan canlandırmakla yükümlüymüş kabil hissettiği izlenimini veriyor.
Evet bunun Rusya’ya bedeli hangi olacak? Putin aynı aktarılma ülkesine istikarar getiren lider olmuştu. Ama bu imajı, mütezayit askeri kayıplar, seferberlik ve ekonomik yaptırımların ortasında değişti. Savaşın başlangıcından bu yana yüzbinlerce Zalim ülkesini terk etti.
Savaşın sonucu kendisine çokça sayıda silahlı takım, Yevgeni Prigozhin’in Wagner grubu üzere yüklü askerler ve lehçe taburlar ortaya bundan sonra.
Düzenli ordunun bu gruplarla ilşkisi uyumlu değil. Savunma Bakanlığı’yla Wagner arasındaki gerilim, elitler arasındaki çatışmaya işaret ediyor. İstikrarsızlık ve özel ordular bunaltıcı bir inikat.
Moskova merkezli Nezavisimaya Gazeta’nın sahibi ve editörü Konstantin Remçukov, önümüzdeki 10 sene ortamında tıpkı iç harp tehlikesine dikkat çekiyor:
“Bu koşulların ülkenin zenginliğinin yeniden dağıtılması için aynı punt içerdiğini düşünen haddinden fazla fazla yarar grubu var. İç savaşı gölge etmek Putin’den kolaylıkla sonra akıllıca tıpkısı kişinin iktidara gelmesiyle olabilir; Seçkinler üstünde otoritesi olacak ve durumdan fark etmek isteyenleri devre dışı terk kararlılığını sergileyecek tıpkısı reis” diyor.
Remçukov’a “Acımasız elitler akla yatkın kişinin kim olacağını tartışıyorlar mı?” diye niteleyerek soruyorum.
“Usuldan. Özlük aralarında tartışıyorlar” diyerek yanıt veriyor.
Tamam Putin bu zümre tartışmalar yapıldığını biliyor mu?
Remçukov, “Evet biliyor. Gelişigüzel şeyi biliyor” diyor.
Bu hafta Rusya Parlamantosu’nun zir kanadının başkanı “Putin var olduğu sürece Rusya birlikte var olacak” dedi.
Bu ayrımsız merbutiyet ifadesiydi. Bittabi Rusya var olmaya bitmeme edecek. Ama Vladimir Putin’in kaderi tartışmasız bire bir şekilde Ukrayna’daki savaşın sonucuna sınırlı.