Ankara Üniversitesi Beyin Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (AÜBAUM) Beyin Görüntüleme Laboratuvarında staj yaptığım dönemde, çeşitli üniversite ve bölümlerde eğitim gören bir ekiple beraber çalıştım. Farklı bilimsel ve bilgisel seviyelerdeydik, davranış ve olası sebeplerini farklı gözlüklerden izliyorduk ve farklı akademik kültürlerle harmanlanmıştık.
Ancak beni en çok şaşırtan anım şuydu: Bir sohbet esnasında çalışma belleği (working memory) terimini kullandım, ve laboratuvarda benden başka kimse ‘working memory’ teriminin Türkçe karşılığının ‘çalışma belleği’ olduğundan haberdar değildi. Dolayısıyla anlaşamadık ve ben terimin İngilizce karşılığını kullanmak zorunda kaldım.
Ekip arkadaşlarımın hepsi şu anda oldukça gurur verici noktadalar, benimle iletişim kurmaları haricinde de hiçbir aşamada Türkçe terminolojiye hâkim olmamanın onların ayağına pelesenk olduğunu düşünmüyorum!
Bilim Dili Nedir?
Bu yazı kapsamında ‘bilim dili’ olarak tanımladığım kavram şudur: Birden çok bilim insanının birbirleriyle, veya bir veya birden çok bilim insanının naif vatandaş ile iletişim kurarken kullandığı alana özgü terimler bütünü.
Psikoloji çalışma alanına dair kişisel ve nihai hedefim ‘Türkçe bilim dili oluşturmak’ olsa da, yakın geleceğe dair yaptığım yordamalar ve iletişim tecrübelerimden yola çıkarak bunun ütopik olduğunu düşünüyor; iyi bir ikâme ihtimal olarak şu savı ortaya koyuyorum:
İngilizcesini bilin, kullanın, İngilizce üretin; ama lütfen Türkçesini de bilin, isterseniz kullanmayın!
Bizim üniversitemiz İngilizce eğitim veriyor, ne yapabilirim?
Bu konuda imdadımıza oldukça başarılı ve titiz bir deneysel psikoloji araştırmacısı olan sayın Sirel Karakaş ve ekibi tarafından oluşturulan www.psikolojisozlugu.com yetişiyor. Web sitesi aracılığıyla psikoloji bilimine dair pek çok terimin Türkçe karşılığına ulaşabilir, aktarımlar esnasında bir dil birliği sağlamaya yardımcı olabilirsiniz. Ben de sitemdeki yazılarımda Türkçe terimler kullanmaya ve alana özgü olduğunu düşündüğüm terimlerin İngilizce karşılıklarını parantez içerisinde göstermeye gayret edeceğim.
Dipnot: AÜBAUM’daki çalışma arkadaşlarım oldukça anlayışlı, alçakgönüllü ve titiz araştırmacılardı. Onlarla çalışmış olmaktan memnunum, lütfen bu metin bir ‘hedef gösterme’ mahiyetinde anlaşılmasın. Staj dönemine dair görüşlerime TPÖÇG üzerinden ulaşabilirsiniz.