Sean Carroll Tartışması Üzerine Daha Fazla Düşünce – William Lane Craig
Bu, Felsefe Araştırma Profesörümüz Dr. William Lane Craig’in haftalık Soru-Cevap blog yazısıdır. Bu haftanın yanıtı, Dr. William Lane Craig’in geçen haftaki Soru-Cevap blog gönderisinde yer alan bir soruya verdiği yanıtın üçüncü kısmıdır; yanıtın ilk bölümünü burada ve yanıtın ikinci bölümünü görüntüleyebilirsiniz.
Soru
Dr.Craig
Kozmologlarla birlikte katıldığınız coşkulu ve büyük tartışmalar için tekrar çok teşekkür ederim. Bu Kozmoloji ve Tanrı arenasını parlatmaya devam etmek için çok iyi bir zemin olarak bulduğumu söylemeliyim, çünkü bilim bir teoriyi kanıtladığında veya onun çok iyi kanıtını bulduğunda, bu büyük miktardaki maddenin daha fazlasını anlamaya daha da yaklaşıyoruz ve enerjiyi gözlemleyebiliriz.
Her halükarda size Sean Carroll ile son tartışmayı sormak istedim. Bu tartışmada, kozmolojide bir meslekten olmayan olarak, teorik fizikçilerin teorileri hakkında gerçekte ne söylediklerini daha fazla araştırmak istememe neden olan bazı güçlü noktalar vardı. Medya, kozmolog görüş/inanç ile teorilerinin gerçekte ne söylediğini önyargısız olarak ayırma konusunda her zaman net değildir. Bu yüzden devam ettim ve Sean Carroll’un münazara sonrası yorumlarına baktım.
Bana öyle geliyor ki, beni Kelam argümanının nasıl işlediğini sorgulamama neden olan itirazlar ve kozmologların kendi fikirlerine karşı en son teorilerin gösterdiği şeyler Sean’ın cevapları:
1.Kelam Argümanının İlk Öncülü (Aristotelesçi Nedensellik). Aristotelesçi nedensellik analizinin modası geçmiş olduğunu derinlemesine araştırıyor.
2.Boltzmann Beyin sorunu. BB sorununun, savunulabilir olmayan çoklu evren modellerini izole etmeye yardımcı olduğundan bahseder. Peki işe yarayan modeller ne olacak?
3.İnce ayar. Sean, İnce Ayarın teizm için iyi bir argüman olmadığına dair 5 noktadan bahseder ve devam eder ve onlara cevap vermediğini söyler. Soru-Cevap 49’unuzda, evrenin akıllı yaşamın varlığı için ince ayarlı olduğundan bahsettiğinizi anlıyorum, sağlam bir gerçektir; bu yüzden Sean’ın “hayatın oluşabileceği ve oluşamayacağı koşulları gerçekten bildiğimize dair herhangi bir öneride bulunmadı” hakkında söyledikleriyle kafam karıştı.
Her neyse, umarım bu soruları benim için cevaplayabilir ve modern kozmolojiyi, onun gerçeklerini ve umutlarını anlama arayışımda ilerlememe yardımcı olabilirsiniz. Ayrıca BVG teoremi hakkında Allan Guth ile iletişime geçer misiniz? BVG hakkında yanıldığınızı söyleyen ilk kişinin Dr. Krauss olduğunu ve sonra Valenking ile e-posta alışverişinizin aksini kanıtladığını gördük. Sean Carroll, teoremin yorumunda yanıldığınızı iddia ettiğine göre, biz izleyiciler için Allan Guth ile etkileşiminizin nasıl olacağını görmek güzel olurdu.
Teşekkür ederim!
Jahir
United States
Dr. William Lane Craig’in Yanıtı
Sean Carroll ile yaptığım tartışmanın dökümü artık hazır olduğuna göre, tartışmada sunulan argümanlar hakkında sorumlu bir şekilde yorum yapabilirim. Geçen haftaki Soru-Cevap gönderisinde ve önceki haftaki gönderide sırasıyla Jahir’in birinci ve ikinci sorularını ele aldım. Şimdi evrenin ince ayarından kaynaklanan teleolojik argüman hakkındaki üçüncü sorusuna dönüyorum.
Argümanın Anahatları
İşte argümanımın bir özeti:
Teleolojik Argüman
1. Evrenin ince ayarı ya fiziksel zorunluluktan, şanstan ya da tasarımdan kaynaklanmaktadır.
2. Fiziksel zorunluluktan veya tesadüften kaynaklanmaz.
2.1 İnce ayar, Fiziksel Gereklilikten kaynaklanmaz.
2.11 M-teorisi, temel sabitlerin ve niceliklerin çeşitli değerleriyle 10 üzeri 500 farklı evrene izin verir.
2.2 İnce ayar Şansa bağlı değildir.
2.21 Çoklu evren hipotezi (Carroll’un modeli dahil) Boltzmann Beyin sorunuyla karşı karşıyadır.
3. Bu nedenle, tasarımdan kaynaklanmaktadır.
Fiziksel kozmolojinin kanıtı, (2) numaralı önermenin doğruluğuyla ilgilidir, yani zamanımı orada geçirdim.
Carroll, ince ayar argümanına yaptığı beş itirazla açıkça hazırlıklı gelmişti. Bir tartışma durumunda, zaman kısıtlamaları göz önüne alındığında, hangi itirazların yanıtlanması gerektiğini ve hangilerinin güvenli bir şekilde göz ardı edilebileceğini belirlemek hayati önem taşır. Münazaramızda Carroll’ın itirazlarının her birine yanıt vermeye çalışmadım, sadece hayati olduğunu düşündüklerime yanıt vermeyi seçtim. Öyleyse, onların ışığında argümanımın nasıl ilerlediğini görelim. Açılış konuşmamda açıklamamı atlayacağım ve hemen Carroll’un itirazlarına gideceğim.
İlk İtiraz: İnce Ayarın Reddi
Carroll diyor ki,
İlk olarak, hiçbir şekilde bir ince ayar sorunu olduğuna ikna olmadım ve yine Dr. Craig bunun için hiçbir kanıt sunmadı. Doğanın parametrelerini değiştirirseniz, çevremizde gözlemlediğimiz yerel koşullarımızın çok değişeceği kesinlikle doğrudur. Bunu çabuk kabul ediyorum. Kabul etmiyorum, bu yüzden hayat var olamazdı.Biri bana hayatın hangi koşullar altında var olabileceğini söylediğinde bunu kabul etmeye başlayacağım. Örneğin hayatın tanımı nedir? Sadece bilgi işleme, düşünme veya bunun gibi bir şeyse, çok sayıda olasılık var. Kulağa çok “bilim kurgu” gibi geliyorlar ama yine de evrenin parametrelerini değiştiren sizsiniz. Sonuçlar kulağa bir bilim kurgu romanından çıkmış gibi gelecek. Ne yazık ki, evrenimizin koşulları çok farklı olsaydı yaşamın var olup olmayacağını bilmiyoruz çünkü yalnızca gördüğümüz evreni görüyoruz.
Bu ilk itiraz aslında (1) öncülüne yapılan bir itirazdır. İnce ayarın bir açıklamasını sunmaz, bunun yerine ince ayarın var olduğunu reddeder, dolayısıyla açıklanacak bir şey yoktur.
Carroll’ın ince ayar gerçeğine dair hiçbir kanıt sunmadığım iddiası biraz abartılı. Açılış konuşmamda, “Bilim adamları, akıllı, etkileşimli yaşamın varlığının, yerçekimi sabiti ve erken evrendeki entropi miktarı gibi, karmaşık ve hassas temel sabitler ve miktarlar dengesine bağlı olduğunun keşfiyle hayrete düştüler. bunlar kelimenin tam anlamıyla anlaşılmaz bir dereceye kadar ince ayarlanmış. ” Burada ince ayarın ne olduğunu açıklıyorum, ona karşı bilim camiasında yaygın olan tutumdan bahsediyorum ve ince ayar sergileyen hem temel sabit hem de keyfi niceliğe bir örnek veriyorum. Carroll’ın şikayeti, bu sabitlerin ve niceliklerin ince ayarlı olduğunu haklı olarak söyleyemememizdir, çünkü değerleri değişse hayatın hala var olup olmayacağını bilmiyoruz. Şüpheciliğini göstermesinin nedeni, başkalarını değil, sadece kendi evrenimizi görmemizdir.
Çoğu bilim adamı, ince ayarın bu düz reddine ikna olmuyor. Bu nedenle, bu itirazla zaman kaybetmek istemedim, ancak daha önemli konulara geçebilmek için bir an önce aradan çıkarmak istedim. Bu yüzden ikinci konuşmamda basitçe şöyle dedim, “Burada Dr. Carroll ince ayarın gerçek olduğuna dair şüphelerini ifade ediyor. Ancak meslektaşlarının çoğu olmasa da pek çoğu burada onunla aynı fikirde olmazdı. Luke Barnes, ince ayar gerçekliğini savunmak için eserler yayınlayan bilim adamlarından sadece bazılarının bir listesini sağlıyor” ve ardından Barnes’ın etkileyici listesini verdim: Barrow, Carr, Carter, Davies, Dawkins, Deutsch, Ellis, Greene , Guth, Harrison, Hawking, Linde, Page, Penrose, Polkinghorne, Rees, Sandage, Smolin, Susskind, Tegmark, Tipler, Vilenkin, Weinberg, Wheeler, Wilczek.[1] Mesele şu ki, Carroll ince ayar gerçeğini inkar etmek istiyorsa, o zaman kemik seçimi benimle değil, birçoğu bu alanda daha da seçkin olan meslektaşları ile.
Sonra Carroll’un ince ayar gerçeğini tanıdığını, çünkü evrenin düşük entropi durumunu açıklamaya çalıştığı “rahatsız edici bir ince ayar sorunu” olarak işaret ettiğini belirttim. sonra caroll bu yanıtımı akıllıca bir “yakalandın” hali olarak nitelendirdi, ama hepsi bu değil Asıl mesele, açıkladığım gibi, Carroll’ın ince ayarı Dünya Topluluğu veya çoklu evren hipotezi aracılığıyla açıklamak için çok büyük çaba sarf etmesidir. Bu, (1)’in doğruluğunu kabul etmek ve bunun yerine şans alternatifini savunarak (2)’nin doğruluğunu tartışmak demektir. Carroll daha sonra benim görüşüme entropi durumundaki ince ayarın yaşam için olmadığını söyleyerek yanıt verecek: entropi bu kadar düşük olmasa bile yaşam var olabilirdi. Bence bununla kastettiği, yerel düzen yamamızın nispeten yüksek bir entropi denizi ile çevrili olabileceğidir. Bu konu, Tanrı’nın neden gereksiz yere düşük entropiye sahip bir evren yarattığı sorusuna geldiğimizde tekrar karşımıza çıkıyor. Bu nedenle, bu konuya birazdan döneceğiz.
Şimdi Carroll’ın ikinci konuşmasında verdiğim cevaba karşı cevabını düşünün:
”Dr. Craig, insanların benimle aynı fikirde olmadığı noktayı gündeme getiriyor. Bu doğru. Sadece bir kamuoyu yoklaması değil, bir argüman sunmaya çalıştım. Kamuoyu yoklamalarına izin verilirse, kozmolog arkadaşlarıma Tanrı’nın evreni yaratmakla bir ilgisi olup olmadığı konusunda bir anket yapacağım ve büyük bir farkla kazanacağım. Dr. Craig’in kozmologların görüşlerinin çoğunun bazı konular için önemli olduğunu, ancak diğerleri için önemli olmadığını düşündüğünden şüpheleniyorum.”
Bu aptalca bir yanıt. Tabii ki, kozmologların görüşleri bazı konularda önemli, bazıları için değil! Çünkü onlar bazı konularda uzman, bazılarında değil. Spesifik olarak, onlar kozmoloji konusunda uzmanlardır ve bu nedenle ince ayar gerçekliği konusunda bir miktar otorite ile konuşabilirler; ama konu teoloji ve felsefeye geldiğinde uzman olmaktan öteye geçmezler (Krauss ve Hawking gibi kozmologların acı bir şekilde açıklığa kavuşturdukları gibi). Bu nedenle, ince ayarın bilim adamları tarafından, hatta Tanrı’nın evreni yaratmakla herhangi bir ilgisi olduğunu inkar edenler tarafından bile, geniş çapta bir gerçek olarak kabul edilmesi gerçeği, ince ayarın gerçekliği için önemli bir uzman tanıklık kanıtıdır.
Carroll, benim yanıt vermediğim bir argüman sundu, doğru, yani, temel sabitler önemli ölçüde değişecek miktarlar olsaydı, hayatın var olup olmayacağını bilemezdik, çünkü yalnızca evrenimizi gözlemleyebiliyoruz. Ancak bu argümanı yanıtlamak kolaydır: İnce ayar yalnızca bizimki gibi doğa yasaları tarafından yönetilen dünyalarla ilgilidir, ancak sabitlerin ve niceliklerin farklı değerleriyle, bilim adamları bu değerler değiştirilirse ne olacağını oldukça güvenilir bir şekilde tahmin edebilirler. Sonuçlar felaket olurdu. İnce ayarın yokluğunda kimya bile olmayacaktı, hayatın gelişebileceği yıldızlar ve gezegenler bir yana, madde bile olmayacaktı. Yaşam ile bilim adamları, organizmaların yiyecek alma, ondan enerji alma, büyüme, uyum sağlama ve üreme özelliğini kastetmektedir. Ve mesele şu ki, böyle tanımlanmış bir hayata izin vermek için, evrenin sabitleri ve miktarları anlaşılmaz bir şekilde ince ayarlanmalıdır. Bu nedenle ince ayar, yaygın olarak doğanın bir gerçeği olarak kabul edilmektedir. Durumumu orada dinlendirmekle yetiniyorum, ancak ince ayarın gerçekliğine dair ampirik kanıt istiyorsanız, konuyla ilgili bol kaynaklara bir göz atın.[2]
İkinci İtiraz: Tanrı’nın İnce Ayara İhtiyacı Yoktur
Carroll’ın ikinci itirazı çok ilginç. Diyor ki,
İkincisi, Tanrı’nın hiçbir şeye ince ayar yapması gerekmez. Fizik ve kozmolojinin parametreleri hakkında konuşuyoruz: seçimin kütlesi, yerçekiminin gücü. Ve eğer oldukları sayılar olmasaydı, hayatın kendisi var olamazdı diyoruz. Bu, Tanrı’yı gerçekten çok hafife alıyor, bu da teistlerin şaşırtıcı olduğunu düşünüyorum. Teizmde hayat tamamen fiziksel değildir. Natüralizmde olduğu gibi şeyler yapan saf bir atomlar topluluğu değildir. Atomlar ne yaparsa yapsın Tanrı’nın yine de yaşam yaratabileceğini düşünürdüm. Tanrı elektronun kütlesinin ne olduğu ile ilgilenmez. İstediğini yapabilir. Hayatın var olması için evrenin fiziksel parametrelerinin belirli değerler alması gerektiğini dürüstçe söyleyebileceğiniz tek çerçeve natüralizmdir.
Şimdi bu neye itiraz edecek? Öncül (2)’de bahsedilen fiziksel gereklilik veya şansın bir savunması değildir. İlk başta bunun, tasarım alternatifine, mantıksızlığını göstermeyi amaçlayan bir itiraz olması gerektiğini düşündüm. Ama o zaman itirazın nasıl çalışması gerekiyor? Elbette teist, Tanrı’nın yaşamı mucizevi bir şekilde sürdürebileceğini veya belki de ince ayar yapılmamış farklı doğa yasalarına göre işleyen bir evren yaratabileceğini düşünür. Ama bu nasıl argümanı alt üst edecek bir şey yapar? Doğada bulunan sabitlerin ve niceliklerin değerleri değişseydi, yaşam olmazdı denildiğinde, üstü kapalı olarak ceteris paribus koşulları varsayılıyor “diğer her şey eşit”, yani hiçbir mucizevi müdahalenin olmadığı varsayılıyor. Ne de olsa bu, Tanrı’nın evreni yalnızca bir şekilde yaratabileceğini göstermeyi değil, natüralizmin açıklama yetersizliğini göstermeyi amaçlayan bir argümandır.
O kadar ironik ki, bu itiraz gerçekten (1) öncülüne bir itiraz gibi görünüyor: bu, teistin basitçe tasarımdan daha fazla seçeneğe sahip olduğunu söylüyor. O halde belki de mucizeyi listeye eklemeliyiz:
1*. Evrenin ince ayarı ya fiziksel zorunluluktan, şanstan, tasarımdan ya da mucizeden kaynaklanmaktadır.
Açıktır ki, öncül (1)’e ek teistik seçeneklerin dahil edilmesi, doğa bilimciye hiçbir şekilde yardımcı olmayacaktır! Bu nedenle, tartışmada bu itiraza yanıt vermemiş olsam da, bana zarar vermeden güvenle göz ardı edilebilecek kadar topal görünüyor.
Üçüncü İtiraz: İnce Ayarın Reddi
Carroll’ın üçüncü itirazı esasen birincisinin tekrarıdır: ince ayar sadece görünüştedir ve gerçek değildir. Carroll diyor ki,
Üçüncü nokta, evreni daha iyi anladığınızda, var olduğunu düşündüğünüz ince ayarların ortadan kalkabileceğidir. Sadece görünür olabilirler. Teistlerin, hatta bunun üzerinde yeterince düşünmemiş olan kozmologların vermekten hoşlandıkları ünlü bir örnek var, erken evrenin genişleme hızının 1060‘ta 1 kısım içinde ayarlandığına dair. Ancak bu durumda daha iyisini yapabilirsin. Genel görelilik denklemlerine gidebilirsiniz ve olasılığın doğru titiz bir şekilde türetilmesi vardır. Aynı soruyu doğru denklemleri kullanarak sorarsanız, olasılık 1 olduğunu bulursunuz. Erken evren kozmolojilerinin tümü sıfır ölçüsü, uzun süre yaşamak ve yaşamın var olmasına izin vermek için doğru genişleme oranı vardır. Tüm parametrelerin o paradigmaya uyduğunu söyleyemem, ancak cevabı bilene kadar kesinlikle ince ayarlandıklarını iddia edemeyiz.
Daha önce de belirtildiği gibi, çoğu bilim adamı ince ayarın sadece görünüşte olduğunu ve fiziğin ilerlemesiyle ortadan kalkacağını düşünmez. Bu kanaat iki faktöre dayanmaktadır: birincisi, ince ayar örneklerinin çokluğu ve ikincisi, bu örneklerin birbirinden bağımsızlığı. Önde gelen bir bilim filozofu olan Ernan McMullin şu sonuca varıyor:
”Daha sonraki teorinin, ne kadar farklı olursa olsun, aşağı yukarı aynı olacağını söylemek güvenli görünüyor. . . sayılar. Ve bu sayılara uygulanması gereken sayısız kısıtlamalar. . . tamamen buharlaşmak için hem çok spesifik hem de çok sayıda görünüyor. . . . Bir düzine veya daha fazla kısıtlamaya dikkat çekildi. . . . Hepsi değiştirilebilir mi? . . . Kesinlikle çok uzak bir ihtimal gibi görünüyor.”[3]
Tarihsel model, ince ayarın bir noktada bastırıldığı, halıdaki inatçı tümsek gibi, yalnızca başka bir yere aktarıldığı zamandı. Örneğin, evrenin genişleme hızının ince ayarını açıklamak için erken evrendeki şişme çağına başvurmak, ince ayarı yalnızca ilkel şişirme alanına ve sonunda galaksilerimiz haline gelen yoğunluk dalgalanmalarıyla bağlantılı birleştirme parametresine kaydırır.
Dördüncü İtiraz: İnce Ayar Şansın Sonucudur
Carroll’un şu ana kadarki tüm itirazları, 1. öncülü çürütmek için biraz gergin girişimler olmuştur. Ama şimdi, evrenimizin tesadüfen ortaya çıktığı bir Dünya Topluluğuna veya çoklu evrene başvurarak, ince ayarın en iyi açıklaması olarak şansı savunacak. İnce ayar konusundaki çağdaş tartışmanın kalbi burada yatmaktadır. Carroll’ın açıklaması,
”Dördüncüsü, kozmolojik çoklu evren biçiminde bariz ve kolay bir natüralist açıklama var. İnsanlar çoklu evren hakkında endişelenmeyi severler. Kulağa abartılı geliyor. Çoklu evrenin inanılmaz derecede basit olduğunu iddia ediyorum. Bu bir teori değil, evrenlerden sonra evrenler yaratan oldukça zarif, küçük ve kendi kendine yeten fiziksel teorilerin bir öngörüsüdür. Tüm evrenin şu anda sahip olduğumuz koşullara benzemesini beklemek için hiçbir nedenimiz, sahip olduğumuz hiçbir hak yok. Ama daha da önemlisi, başlangıç noktanız olarak çoklu evreni alırsanız tahminlerde bulunabilirsiniz. Bir topluluk içinde yaşıyoruz ve etrafımızdaki koşulların farklı biçimler alma olasılığını tahmin edebilmeliyiz.”
Açılış konuşmamda açıkladığım gibi, ince ayarın çoklu evren açıklaması önemli ölçüde iki faktöre bağlıdır: (i) belirli bir Dünya Topluluğu türünün varlığı ve (ii) bir gözlemcinin kendi kendini seçme etkisi. Zamanın yararına, (ii)’ye odaklanmak için (i) tartışmasından feragat ettim.
Şimdi, profesyonel bir kozmolog olarak Carroll, bu varsayımların her birinin ne kadar tartışmalı olduğunun farkında olmalıdır, ancak bunları neredeyse cüretkar yaklaşımıyla izleyicilerimizden gizlemektedir. (i) varsayımının savurganlığını, bunun belirli fiziksel teorilerin bir tahmini olduğunu söyleyerek azaltmaya çalışır. Bu samimiyetsiz. Bir teorinin jenerik bir Dünya Topluluğunu tahmin etmesi yeterli değildir. Bu Topluluk, ince ayarlı evrenlerin tesadüfen onlarda ortaya çıkmasını sağlamak için yeterince büyük olmalıdır; bu, evrenin zamansal ve uzamsal olarak sonlu olup olmadığı açık olmaktan çok uzaktır. Ayrıca, sabitler ve nicelikler kombinasyonumuzun tesadüfen ortaya çıkmasını sağlamak için dünyalar hem temel sabitlerinde hem de fiziksel niceliklerinde rastgele sıralanmalıdır. En önemlisi, böyle özel bir Topluluğu öngören ilgili teorinin doğru olduğunu düşünmek için bir nedenimiz olmalıdır. Ancak kozmolog Tony Rothman’ın bir keresinde bana “kozmoloji hakkında yaşayan herhangi bir insandan daha çok şey bilen adam” olarak tanımladığı George Ellis’in belirttiği gibi, böyle bir teorinin doğru olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur.[4] Carroll’ın sessizce (i)’yi destekleyen hangi kanıtların olduğu sorusunu geçiştirmesi anlamlıdır. “Açık ve kolay” gerçekten!
(ii) varsayımına gelince, Boltzmann Beyin probleminin ışığında gözlemcinin kendi kendini seçme etkisinin açıklayıcı bir şekilde anlamsız olduğu ortaya çıkıyor. Geçen haftaki Soru-Cevap yazısında Carroll’ın bu sorunu bir kenara bırakmaya yönelik eşit derecede şövalye girişimini gördük.
Beşinci İtiraz: Tasarım Hipotezinin Yetersizliği
Carroll’ın son itirazı onun tarafından en önemli olarak kabul edilir:
”Beşincisi ve en önemlisi, teizm bir açıklama olarak başarısız oluyor. Evrenin ince ayarlı olduğunu düşünseniz ve natüralizmin çözebileceğini düşünmüyorsanız bile, teizm kesinlikle çözmez. Öyle olduğunu düşünseydiniz, oyunu dürüstçe oynasaydınız, “İşte teizm altında var olmasını beklediğim evren. Verilerle karşılaştıracağım ve uyup uymadığına bakacağım.” Nasıl bir evren beklerdik? Bekleyeceğimiz evrenin teizmin değil, natüralizmin öngörüleriyle eşleştiğini defalarca iddia ettim. Yani, ayar miktarı, eğer evrenimizin fiziksel parametrelerinin hayatın var olmasına izin verecek şekilde ayarlandığını düşünseydiniz, yeterli ayar beklerdiniz ama çok fazla değil. Natüralizm altında, fiziksel bir mekanizma, yaşamın varlığıyla hiçbir ilgisi olmayan inanılmaz derecede büyük bir miktarda aşırı ayar yapabilir ve tam olarak gözlemlediğimiz şey budur. Örneğin, erken evrenin entropisi, yaşama izin vermek için olması gerekenden çok, çok, çok, çok daha düşüktür. Teizm altında, parçacık fiziğinin parçacıklarının ve parametrelerinin yaşamın var olmasına ve herhangi bir nedenle tasarlanmış bir yapıya sahip olmasına yetecek kadar olmasını beklerken, natüralizmde bunların bir tür rastgele ve karmakarışık olmasını beklersiniz. Bil bakalım ne oldu? Onlar bir tür rastgele ve dağınık. Teizm altında yaşamın evrende özel bir rol oynamasını beklersiniz. Natüralizm altında, hayatın çok önemsiz olmasını beklersiniz. Umarım evren söz konusu olduğunda hayatın çok önemsiz olduğunu söylememe gerek yoktur.”
Açılış konuşmamda teleolojik argümanla ilgili tartışmamı şu uyarıyla bitirdim: “Bu nedenle, tasarım hipotezinin rakipleri kadar mantıksız olduğu gösterilmedikçe, tasarım hipotezini tercih etmeliyiz. Bu tür itirazları sunmayı Profesör Carroll’a bırakacağım.” Bu beşinci itiraz, tam da Carroll’ın tam da bunu yapma girişimidir. Teknik olarak, itirazı teizme değil, tasarım hipotezine olmalıdır, çünkü biz teizme değil, kozmik bir Tasarımcıya karar verdik. Evrenin bir Yaratıcısı ve Tasarımcısının varlığı göz önüne alındığında, teizmin, aksi halde olabileceğinden çok daha olası olduğunu iddia etmeliyim, ancak bu, argümanda ek bir adım. O halde soru, Carroll’ın itirazının tasarım hipotezini fiziksel zorunluluk veya şans hipotezleri kadar mantıksız yapıp yapmadığıdır.
Carroll’un itirazı birçok yönden tuhaftır. Örneğin, doğanın sergilediği her sabitin ya da miktarın ince ayarlı olduğunu iddia etmek, ince ayardan gelen argümanın bir parçası değildir, ancak bunların hepsinin yaşam için izin veren aralığa düşme olasılığını şu şekilde yapmak için yeterlidir: şans neredeyse imkansız. Öyleyse, evrendeki ince ayarlı olmayan bir niceliğe işaret ederek, bu argüman herhangi bir şekilde nasıl zayıflatılır? Alaka düzeyini görmek zor.Ayrıca, temel sabitlerin ve miktarların değerlerinin “rastgele ve bir karmaşa” olduğu doğru değildir. Hepsi ömür boyu izin verilen aralığa girer. Bazılarının hayat izni menzilinin başkaları için olduğundan daha geniş olması. Örneğin, yerçekimi yaklaşık 1/1031, zayıf kuvvet yaklaşık 1/109 ve proton / nötron kütlesi oranı yaklaşık 1/70 ile ayarlanmıştır. Ne olmuş yani? Hepsi yaşama izin veriyorsa (ya da daha iyisi, bedenlenmiş, bilinçli faillere izin veriyorsa), örneğin yaşama izin veren entropi aralığı, varsayılabilirlerine göre yerçekimininkinden çok daha genişse ne fark eder? Ayrıca, Carroll’ın evrenin entropisinin aslında ince ayarlı olduğunu, ancak yaşam için olmadığını düşündüğünü hatırlayın. Bu, entropinin kozmik Tasarımcı tarafından yaşamdan başka bir şey için ince ayarlandığını açık bırakır. Carroll bunu nasıl dışlayacak? Yaratıcının, tuvaline abartılı renkler ve biçimler serpmeyi seven bir sanatçı gibi olmadığını nereden biliyor? Belki de Carroll’ın Tanrı anlayışı temelde yanlıştır.
Carroll, bir ilahi tasarımcı olsaydı, o zaman evrenin entropisini o kadar düşük olmasını istemeyeceğini iddia ediyor, çünkü daha yüksek bir entropi evreninde var olabilirdi. Örneğin, yüksek entropi denizinde bir düzen adasında (bir Boltzmann beyni gibi!). Biri, Carroll’un evrenin yaratıcısının aklında ne olacağını nasıl bildiği konusunda haklı bir şekilde şüpheci olabilir – ama bunu bir kenara bırakın. Tasarımcının evrenin entropisini olması gerekenden daha düşük hale getiremeyeceği varsayımı (ki bu tartışmalıdır) kabul edilse bile, Carroll’ın argümanı, dünyadaki tüm yaşamın bizler olduğunu ve Tasarımcı’nın evrene düşük entropi durumunu verirken başka amaçları olamayacağını gereksiz yere varsayıyor. Bu yüzden Carroll’a cevaben, itirazımda cevap verdim.
Dr. Carroll, teizmin evrenin düşük entropi durumunu açıklamakta daha iyi olmadığını söylüyor. Tanrı neden bizi yaratmak için evrenin entropisini gereksiz yere bu kadar düşük yaptı? Buna iki cevabım var. Birincisi, evrenin yaratılma amacının biz olduğumuzu iddia etmek, ince ayar argümanının bir parçası değildir! Evrenin her tarafına dağılmış, Tanrı tarafından yaratılmış akıllı yaşam olabilir. Ama ikincisi, Robin Collins’in işaret ettiği gibi, varlığımız için genel bir düşük entropi koşulu gerekli olmasa bile, evrenin keşfedilebilirliği için gereklidir. Tanrı bize dünyanın nasıl çalıştığına dair bir kullanım kılavuzu vermedi. Ancak yaptığı şey, rasyonel keşif ve keşfetmeye açık bir dünya yaratmaktır. Ve eğer Tanrı cisimleşmiş, bilinçli ajanlar tarafından keşfedilebilir bir evren yapmak isteseydi, bunu böyle düşük bir entropi koşulunda pekala yapabilirdi.
İlk yanıtım Carroll’un iddiasını hedef alıyor: “Kozmolojik ince ayar için teistik açıklama sizden bu resme bakmanızı ve ‘Neden böyle olduğunu biliyorum’ demenizi istiyor. Çünkü ben burada olacaktım ya da biz burada olacaktık. Ama evrenle ilgili deneyimimizde kendimiz hakkında anlatmayı sevdiğimiz pohpohlayıcı hikayeyi haklı çıkaran hiçbir şey yok.” Carroll, açık bir şekilde ince ayarı, evrenin ince ayarının yapıldığı nesnenin evrenin amacı olduğunu gerektirecek şekilde yanlış anlıyor. Ama bu doğru değil. Evren, insanlar kadar zebralar ve yassı solucanlar için de ince ayarlanmıştır, ancak bu, evrenin yaratılma amacının yassı solucanlar olduğu anlamına gelmez! İnce ayar, bir şeyin var olmasına izin veren değerler aralığının, varsayılabilir değerler aralığına kıyasla son derece dar olduğunu gösteren nötr bir terimdir. Bir şeyin neden ince ayarının yapıldığı sorusu, ince ayar argümanının ele almadığı başka bir sorudur. Spesifik olarak, argüman, evrenin “burada olacaktık” diye olduğu gibi olduğunu iddia etmez. Tasarımcı, genel bir düşük entropi koşulu gerektiren evrenin çeşitli yerlerinde yaşamın var olmasını amaçlamış olabilir.
İkinci yanıtım, Carroll’ın başka bir yerde, Tanrı varsa, bize dünyanın nasıl çalıştığı hakkında bilimsel bilgiler içeren Kutsal Yazılar vereceği yönündeki iddiasını hedef alıyor. Bunun yerine Collins’in görüşünün öne sürdüğü şey, Tanrı’nın bu şeyleri kendimiz keşfetmemizi istediği ve böylece bir evreni bilimsel araştırmaya duyarlı hale getirdiğidir. Bu, genel bir düşük entropi koşulu gerektirir. Kutsal Yazıların amacı, daha da önemlisi, bizi kurtuluş için bilge kılmaktır.
Carroll, kapanış konuşmamda belirttiğim gibi, çürütmesinde bu iki noktaya yanıt vermiyor. Bunun yerine, tartışma bağlamı dışında söylediğim bir şeye yanıt veriyor:
”Şimdi Dr. Craig, sırf Tanrı’nın ona ince ayar yaptığını söylediğimiz için dünya hakkında bir şeyler bilmeyi beklemememiz gerektiğini söyledi. “Tanrıcılık altında” diyor, “Tanrı, evrenin parametrelerini yaşamın var olmasına izin verecek şekilde yaptı, bu parametrelerin ne olduğunu tahmin etmek için başka bir beklentimiz olabileceği anlamına gelmez.” Bu, daha önce web sitesinde söylediği bir şeyi yansıtıyor. Benzer bir bağlamda, “Diyelim ki Tanrı, tuvaline tasarımın savurganlığını yansıtmak isteyen ve gözlemciler için fantastik ayrıntılarla tasarlanmış bu muhteşem kozmosu yaratmaktan zevk alan kozmik sanatçıya benziyor.” Yani, bu tavrın söylediği şey şu ki, benim anlatmak istediğim, bunun bir çeşit karmaşık özür dileme stratejisi olmadığı. Bu yenilginin kabulüdür. Bu, teizmin evrenin neden başka bir şekilde değil de bir şekilde olduğunu açıklamasını asla beklemememiz gerektiğini söylüyor. Tanrı’yı bilirsiniz – Tanrı bir sanatçıdır. Sanatçıları bilirsiniz; biraz tuhaf ve tahmin edilemezler. Ne yapacaklarını önceden bilmeyi bekleyemeyiz. Evren hakkında gözlemleyebileceğiniz her şeyi bu görüşe göre “Tanrı böyle yapardı” diye açıklayabilirim.”
Bu, işleri tam olarak geriye götürüyor gibi görünüyor. Sanatçı benzetmesini düşünün. Bir kişinin portresini bulduğumuzda, onun bir ressam tarafından boyandığı sonucunu çıkarıyoruz. Renklerin deseni, makul bir şekilde tesadüfün sonucu olamayacak kadar karmaşıktır. Bir şüpheci, arka planın bulamaç olan bir kısmına işaret eder ve şöyle der: “Bu resim bir sanatçı tarafından yapılmış olsaydı, o zaman onun bu arka planı bu kadar belirsiz boyamasını beklemezdik. O da iyi bir şekilde yürütülmeliydi.” Sanatçının bulanık bir arka plana sahip olmak için nedenleri olabileceğinden, böyle bir iddia bizi kesinlikle ikna edemez. İtirazının yenilgisine uğrayan itiraz edendir.
Şimdi bu, tuvalde gözlemleyebileceğimiz herhangi bir şeyin “Bu bir sanatçı tarafından yapıldı” açıklamasını haklı çıkarabileceği anlamına mı geliyor? Tabii ki değil! Bazı modern sanat eserleri, akıllı tasarımın ürünü olduklarına dair hiçbir ipucu vermez. Onlara baktığımızda, “Bu bir şempanze tarafından idam edilmiş olabilir” diye düşünebiliriz. Ama belki de aslında, gerçekten de belirli amaçları olan bir sanatçı tarafından boyanmış bir Jackson Pollock’a bakıyoruz. Böyle bir durumda bir tasarımcı olsa bile bir tasarım çıkarımı doğrulanamaz. Sorun şu ki, akıllı bir ajan kasıtlı olarak izlerini maskeleyebilir ve bir şeyin tesadüfi görünmesine neden olabilir. Bu, tasarım hipotezinin yanlışlanabilir olmasa da doğrulanabileceğini göstermektedir. Carroll’ın anlatmak istediği, evrenin tasarımının tahrif edilemeyeceğidir (ki bu onun itirazını bozar), ancak yanlış bir şekilde, bu nedenle tasarım çıkarımı yapmak için iyi gerekçelere sahip olamayacağımız sonucuna varır.
Özetleme
Teleolojik argümanla ilgili tartışmamızın büyük kısmı, geçen haftaki Soru-Cevap yazısında tartıştığım çoklu evren hipotezine Boltzmann Beyin itirazıyla ilgiliydi. Burada Carroll’ın ince ayar argümanına yönelik beş itirazını ele aldık.
Carroll’ın birinci ve üçüncü itirazlarının özünde aynı olduğunu, yani ince ayarın gerçek değil, yalnızca görünüşte olduğunu gördük. Bu itiraza cevaben, davamı Brandon Carter, Paul Davies, George Ellis, Roger Penrose, Martin Rees ve daha birçok bilim adamının çoğunluğun, evrenin akıllı yaşam için ince ayarlı olduğu görüşüne dayandırdım. İnce ayar gerçeğini inkar etmek, sanırım, bir teistin kapıdan içeri girmesine izin vermemek konusundaki natüralist arzunun motive ettiği bir çaresizlik eylemidir.
İkinci itiraza cevap vermedim. Ancak o kadar açık bir şekilde yanlış anlaşılmıştır ki, ince ayar tartışmasında önemli bir rol oynamaz. Gerçekten de, teistik açıklayıcı seçenekleri genişletmekten başka bir şey değildir.
Dördüncü itiraz, ince ayar konusundaki tartışmamızın merkezinde yer almaktadır. Carroll, fiziksel gereklilik veya tasarımdan ziyade tesadüfün açıklamasını tercih ediyor. Şansın alternatifini savunmak için, bir Dünya Topluluğu veya çoklu evren hipotezine geri döner. Bu yüzden ince ayarı açıklamak için birbiriyle yarışan iki metafizik hipotezle karşı karşıyayız: Dünya Topluluğu veya Kozmik Tasarımcı. Dünya Topluluğu (World Ensemble) hipotezinin (i) belirli bir World Ensemble tipinin varlığına ve (ii) bir gözlemcinin kendi kendini seçme etkisine büyük ölçüde dayandığını açıkladım. (i)’ye karşı çıkmak için hiçbir girişimde bulunmamama rağmen, Carroll da bunun için herhangi bir kanıt sunmadı. Bununla birlikte, (ii)’ye şiddetle itiraz ettim ve geçen haftaki QoW’de gördüğümüz gibi, Carroll ona itirazını destekleyen somut, spesifik kanıtlar sunmayı başaramadı. Dolayısıyla bu itiraz yalnızca yenilgiye uğratılmakla kalmaz, onunla birlikte şans alternatifinin son savunma halkası da düşer.
Carroll tasarımın şans kadar mantıksız olduğunu göstermedikçe, bu bizi en iyi açıklama olarak tasarımla baş başa bırakır. Bunu, evrenin aşırı düşük entropi koşulunun, tasarım göz önüne alındığında olanaksız olduğunu savunarak yapmaya çalıştı.
Carroll tasarımın şans kadar mantıksız olduğunu göstermedikçe, bu bizi en iyi açıklama olarak tasarımla baş başa bırakır. Bunu, evrenin aşırı düşük entropi koşulunun, tasarım göz önüne alındığında olanaksız olduğunu savunarak yapmaya çalıştı. Ama buna benim iki cevabım, yani hayatın evrene dağılmış olabileceği ve Kozmik Tasarımcının evreni sadece yaşanabilir değil, yaratılmış kullar tarafından keşfedilebilir olacak şekilde yaratmış olabileceği bana çok makul görünüyor ve her halükarda Carroll tarafından yapılan itirazı çürütmek için kullanılabilir. Bunun tasarım hipotezini yanlışlanamaz hale getirdiğine dair şikayeti, onun can alıcı doğrulanabilirliği için pek önemsizdir.
Çevirmen: Onur Kenan Aydoğdu
Kaynak: William Lane Craig, Sean Carroll Tartışması Üzerine Daha Fazla Düşünce, (Çev. Onur Kenan Aydoğdu) , https://www.academia.edu/72686163/Sean_Carroll_Tart%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_%C3%9Czerine_Daha_Fazla_D%C3%BC%C5%9F%C3%BCnce , Erişim Tarihi: 19.05.2023
Dipnotlar:
[1] L. A. Barnes, “The Fine-Tuning of the Universe for Intelligent Life,” Publications of the Astronomical Society of Australia 29 (2012): 529–564.
[2] E.g., John D. Barrow and Frank Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (N.Y.: Oxford University Press, 1986); John Leslie, Universes (London: Routledge, 1989); Martin Rees, Just Six Numbers (N. Y.: Basic Books, 1999); Robin Collins, “The Teleological Argument: An Exploration of the Fine-Tuning of the Universe,” The Blackwell Companion to Natural Theology, Wm. L. Craig and J. P. Moreland (Oxford: Blackwell, 2009), pp. 202-81.
[3] Ernan McMullin, “Anthropic Explanation in Cosmology,” at “God and Physical Cosmology,” conference at the University of Notre Dame, 2003.
[4] George F. R. Ellis, “Does the Multiverse Really Exist?” Scientific American 305 (August 2011), pp. 38-43.