14 yaşındaysanız, hayat sizin için ders çalışmak ve arkadaşlarınızla güzel vakit geçirmekten ibarettir. Fakat 14 yaşındaki Justin Fong için durum biraz daha farklıydı... 2004 yılında, Berkshire Hathaway şiketinin yıllık hissedarlar toplantısına 3. Defa katılıyordu.
Genç yatırımcı Justin Fong, o toplantıda şirketin CEO’su Warren Buffett’a ve yardımcısı Charlie Munger’a birçok kişiye öğüt niteliği taşıyan cevaba sahip bir soru sordu. ‘“Okuduğum kitaplardan biri sizin genç insanlara hayatla ve finansal konspetlerle ilgili tavsiyeler vermeyi çok sevdiğinizi, çünkü bizim o tavsiyelere uymak için önümüzde çok uzun yıllar olduğunu söylüyordu. Bizimle birkaç konsept paylaşır mısınız?”
Warren Buffett ve Cahrlie Munger, Justin Fong’a üç öğüt verdi; iyi alışkanlıklar edin, borçlanma ve iyi insanlarla dostluk kur!
İyi alışkanlıklar!
İyi alışkanlıklar edinmek ilerleyen yaşlarda zorlayıcı olsa da, gençlikte alışkanlık edinmek veya geliştirmek çok daha kolaydır. Belirli bir yaşa gelene kadar insanlar alışkanlıklarının gücünü fark edemez. Fakat bizi şekillendiren şeylerin başında alışkanlıklarımız gelir. Genç yaşta kendimize fayda sağlayan pozitif alışkanlıklar edinerek gelecekte yaşayacağımız sorunları ekarte etmiş oluruz. Kişinin karakterini iyi şekillendirmesi ve iyi mental alışkanlıklar edinmesinin yanı sıra hatalardan ders çıkarmayı öğrenmesi de son derece geliştirici bir özelliktir.
Borçlanmaktan kaçının!
Hayatın başındayken borçlanmak, düşlenilen hayatın kapılarını aralayan bir basamak gibi görünse de, aslında harcanan emeğe değmez. Kazanılan paradan fazlasını harcamak zaman içerisinde altından kalkmakta zorlanılan bir yüke dönüşür. Buffet, borç yüzünden geçim sıkıntısı çeken kişilerin kendisine gönderdikleri mesajlara tek tek cevap yazdığını belirtir. Ayrıca borçlardan kurtulmak için oldukça ilginç bir yöntem önerir; iflas etmek! Buffet, borçlardan kurtulmanın en güzel yolunun iflas etek olduğunu çünkü bu sayede sıfırdan başlayarak yeni bir finansal yaşam inşa etmenin daha kolay olduğunu söyler. Kredi kartı gibi borç araçlarını kullanmamayı tavsiye eden Buffet, borçlardan mümkün olduğu kadar kaçınmak gerektiğini de sözlerine ekler.
Kaliteli arkadaşlıklar
Tıpkı ebeveynlerimiz gibi Buffet ve Munger’ın son tavsiyesi iyi arkadaşlıklar edinmek. İyi arkadaşlar edinerek, çevrenizi sizi geliştirecek insanlarla doldurun. Kötü alışkanlılara sahip arkadaşlar birçok karar aşamasında hatalı tarafı seçmenize neden olur. Bu bir okul tercihi veya finansal bir karar olsa da, iyi alışkanlıklara sahip kişiler her zaman çevrelerini de iyiye doğru yönlendirme eğilimindedir. Eğer arkadaş çevreniz kötü alışkanlıklara sahip insanlarla doluysa, bir süre sonra benzer kötü alışkanlıkları siz de edinirsiniz. Özellikle de kendinize ortak seçeceğiniz zaman, ortağınızın sizden daha iyi alışkanlıklara sahip olmasına dikkat edin. Böylece hem kendinizi geliştirecek hem de işle ilgili kararlarınızda her zaman doğru kararlar verdiğinizi göreceksiniz.