Dantipali Bey Hikayesi Orta Asya’da Baykal gölünün güneyinde VIII.-XII. Yüzyıllarda hüküm sürmüş olan Uygurlara aittir. Bilindiği gibi uygurların bir kısmı Mani , bir kısmı ise Buda dinine inanmış, bu yüzden de Uygur Edebiyatı Manici Budacı olmak üzere iki ayrı din ve edebiyat şubesi ile alınmışlardır.
Dantipali Bey Hikayesi Burkancı yani Buda dinine inanan Uygur Medeniyetine ait, Çatik adı verilen ve dini ,destansı , masalsı hikayeler olarak adlandırılan edebi türlere örnek bir hikayedir. Çatikler , Buda dininin öğretilerini kurmaca bir vaka düzeni içinde anlatan Buda dininin öğretilerini içeren dini hikayelerdir. Çatikler dini konulu uzun masallar şeklindedir. Çatikler çok defa da sudurlardan ayrı kitaplar hâlinde yazılmışlardır. [1]Çatik adı verilen parçalar, Buda’nın hayatlarından herhangi birini anlatır. Burkancı dinin inaçlarına göre “ tenasih inancı “ canlar birçok defa dünyayaya gelirler. Ölüm veya doğum süreğendir. Canlılar bazan tanrılar aleminde,bazan cinler aleminde, bazan insanlar veya hayvanlar aleminde bir çok defa yeniden doğarlar ve ölürler. Bu inanca göre Bu’da’nın kendisi de bir çok defa dünyaya gelmiştir. [2] İslami edebiyattaki menkıbeler ile işleyiş ve amaç yönünden benzerlikler gösteren çatiklerin “bazen musiki refakatinde anlatıldığı, bazılarının da piyes yapısına sahip olduğu ve temsil edildiği tahmin edilmektedir “(Ş.Tekin 1965: 31-33).[3]
Dantipali Bey Hikayesi , Altun Yaruk içinde bulunan bir hikayedir. Altun Yaruk kitabı ise Beş Balık’lı Uygur yazarı olan Şıngku Seti Tutung tarafından Çinceden Uygurcaya çevrilmiş bir eserdir. Altun Yaruk’u , ünlü Rus Türkologu E. Sergey Malov, Çin’in Gansu bölgesinde, Su-cou şehri yakınındaki Wun-fi-gu adlı küçük bir köyün yakınlarında, Budistlere ait bir tapınakta bulmuş ve Radlof ile birlikte okumuş; 1913 yılında Radlof ve Malov bu eseri “ Altun Yaruk – altın ışık” adı ile neşretmişlerdir. [4]Saddet Çağatay da Altın Yaruk adlı eserdeki Şehzade İle Aç Pars Hikayesi ile diğer bazı hikayeleri Türkçeye çevirmiştir. Altun Yaruk , Çinceden Uygurcaya çevrilen en hacimli sudur ve “tercümeden ziyade müstakil bir adaptasyon”dur. Şıngku Seli Tutung eseri Çinceden çevirirken bir çok ilaveler yapmış ve eseri genişletmiştir. [5] Dantipali Beg, Çaştani Bey , Şehzade İle Aç Pars Hikayesi Altun Yaruk’ içerisindeki en meşhur çatiklerdir. Eser daha çok Burkancılığın esaslarını, felsefesini ve Buda’nın menakıpnamelerini anlatır. Dantipali Bey Hikayesinin teması diğer Budist hikayelerindeki merkezi tema ile yakından ilgilidir. Çatiklerin “Ana teması canlılara eziyet etmemek ve hayvanlara kendini adamak suretiyle ruhunu yüceltip nirvanaya ulaşmaktır.” Dantipai Bey Hikayesinde de aşağı yukarı böyle bir tema mevcuttur.
"Dantipali Bey Hikâyesi" F. W. K. Müller ‘in tercüme ettiği Uigurica IV adlı eserdeki dört hikayenin arasında yer alır. dört hikâyeden birdir. Uigurica’da bulunan diğer hikayeler ise "Maymunlar Beyi Hikâyesi, ve "Mukaddes Tavşan Hikâyesidir. Uıgrıca adlı eser Süleyman Himran tarafından da Türkçeye çevrilip basılmıştır. [6]
Dantipali Beğ Hikayesinde emrindeki geyikleri kurtarmak için kendini feda eden bir geyik ile bu geyiği öldür5en Dantipali Bey’in hikayesi anlatılmaktadır. Dantipali Bey, bir gurup geyikle karşılaşır. Geyiklerin önderi olan baş geyik, maiyetindeki geyikleri kurtarmak için kendini feda eder. Dantipali Bey geyikler beyini öldürür ama bu defa ortaya çıkan korkunç alevler de Dantipali Bey’i yutar.[7]
“Himran bu nedenle kendisinin de tercümeyi iki satır olarak; orijinal metin ve altında birebir çevirisi ile karşı sayfada da Türkiye Türkçesiyle yaptığını ifade etmiştir. Eserde her hikâyenin sonunda ilgili notlar ve eserin tamamına ait bir sözlük bölümü yer almaktadır.” (Tanıtım Bülteninden)[8]
HİKAYENİN ÖZETİ
Dantipali adamları ile ava çıkar ve bir çok geyik avlar. Başka bir ormana giderler ve beş yüz geyiğe daha rastlar. Aralarında öbür geyiklerden çok daha güzel, altın renkli bir geyik vardır . Bu geyik, geyiklerin kralıdır. Aslında bu geyik, geyik suretine bürünmüş olan Buddha’nin kendisidir.
Avcılar beş yüz geyiği kovalamaya başlar. Dantipali ve adamları Onları kuşatırlar. Olum korkusu içinde çırpınan geyikler bu güzel geyiğin yanına gelerek canlarını kurtarmasını rica ederler. Fedakar, iyiliğiin ve faziletin timsali olan lider geyik onlara yardımda bulunmak, gerekirse kendini feda etmek kararını verir.
Kral Geyik, Kral Dantipali’nin yanına giderek beş yüz maralın hayatini bağışlamasın rica eder. Nasihat ederek, canlıları öldürmenin ne kadar bir günah olduğunu anlatmaya çalışır. Fakat Dantipali bunları dinlemeyerek keskin kılıcını çekip, kutsal geyiğin boynunu kesip, başını yere fırlatır. Fakat bu arada sağ eli bileğinden koparak kılıcıyla beraber yere düşer. Dantipali feryat etmeye başlayarak yaptığı kötülükten pişman olur.
Ama is isten geçmiştir. Yer yarılır, avcı cehenneminden alevler çıkararak Dantipala’nın butun vücudunu sarar ve bu alevler onu alarak cehenneme götürür. Korkunç alevler Dantipala’yi sardıktan sonra yükselir, göğe dayanır ve korkunç bir yankı duyulur.
Yağız yer deprenir. Dört tarafı ateş almıştır. Büyük dağlar yıkılarak birbirinin üzerine gelir. Dantipali de bu alevler içinde kalır, ümidi kesilir, dayanamayarak kendisinden geçer. Vücudu yanıp kavrulur. Avcı cehennemi şeytani ağzını açıp Dantipali’yi yutar.
ÜYELERİN DİKKATİNE
Sitemiz yeni ve hızlı bir sunucuya taşınmış, taşınırken de on gün önceki veri tabanı ile yeni sunucuya geçmiştir. Bu nedenle on günden beridir eklediğiniz paylaşımları yeniden ekleyebilirsiniz.
ÜYE OLMAK İSTEYENLERE
Edebiyat sanat kaynak yazıları, edebi bilgiler, sanatçı öz geçmişleri vb normal üyelere de kısıtlı, sadece ücretli olan VİP üyelere açıktır. Şiir yazı ve yorum paylaşmayacak iseniz lütfen normal üyelik de açmayınız
UYDURUK NİCKLER
Lütfen, sitemize uyduruk adlar, anlamsız kelimeler saçma kullanıcı adları ve nickler ile üye olmayınız. Şair, yazar veya okurların adlarını gizlemelerini mantıksız bulduğumuzdan vb bu tip üyelikleri fark ettikçe siliyoruz.
Siteye yazı ve şiir ekleme işlemi
Siteye yazı ve şiir ekleme işlemleri ESAya üye girişi yaptıktan sonra sırası ile şu şekildedir.
1. Bölüm seç ( Örneğin Şiirler)
2. Kategori seç ( örneğin- Lirik şiir)
3. Yeni Konu Aç ( Kategori seçtikten sonra sağ üstte kırmızı renkli çıkar )
4. Yazı Editörüne ( Başlık içerik ekle kaydet...
Aramıza yeni katılan üyelerimiz;
Edebî yâd ederek, edebiyat ve sanat için sağladığımız kaynaklarımız ve paylaşımlarımızla,ülkemiz kültür ve sanatı adına yola çıkan bu kervana katılmanız bizleri mutlu etmiştir. hedeflediğimiz her menzilde birlikte olabilmeyi temenni ederiz sevgilerimizle...
© edebiyatvesanatakademisi.com 2018 - Tüm Hakları Saklıdır.