Volkanizma nedir? Özellikleri nelerdir?
Enerjisini yerin içinden alan ve yeryüzünü, kıtaları, dağları oluşturan bu etkenlere 'iç kuvvetler' denir. İç kuvvet olaylarından biri de Volkanizma'dır. Peki Volkanizma nedir? Volkanizma nasıl oluşur? Volkanizma'nın özellikleri nelerdir? İç kuvvetler nedir? Volkanizma olayının nedenleri nelerdir? İşte detaylar...
Volkanizma nedir? Volkanizma nasıl oluşur? Volkanizma'nın özellikleri nelerdir? İç kuvvetler nedir? Volkanizma olayının nedenleri nelerdir?
VOLKANİZMA NEDİR? ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
Volkanizma, erimiş kayalardan oluşan magmanın sırf gazdan oluşmayan bir gök cisminin yüzeyine magma ve gazın yüzeydeki çatlak ya da yanardağ ağzından yüzeye çıkmasıdır. Gök cisminin kabuğu veya mantosu magmadan kaynaklanan veya onu oluşturarak yüzeye çıkana kadar olan bütünü kapsar.
Volkanik patlamayla çıkan sıvı lavdır. Yüksek sıcaklıktaki lavlar, geçtiği yerlerdeki her şeyi yakar, kavurur. Canlılar ve yapılar, lavın etkisiyle yok olur.
Volkanizma sonucu çıkan maddelerden biri de gazlardır. Bu gazlardan bazıları yüksek sıcaklıkta, bazıları da zehirli olduğundan sızdıkları yerlerde canlılara zarar vermektedir. Örneğin 1902’de Fransa’ya bağlı olan va Karayip Denizi’nde yer alan Martinik Adası’ndaki Pelee Yanardağı’nda meydana gelen volkanik patlama sonucu çıkan katı maddeler ve zehirli gazlardan oluşan kızgın bulutlar, St. Pierre şehrinde yaklaşık 30 bin kişinin yok olmasına neden olmuştur.
Volkanizma Çeşitleri
Volkanizmaların oluşturduğu tek yer şekli volkanik dağlar değildir. Volkanizma sonucu bir çok farklı türde oluşan yeryüzü şekilleri bulunur.
Derinlik Volkanizması
Her zaman magma yeryüzüne püskürmez. Bazı durumlarda zayıf bölgelere dolarak içeride haps olurlar. Ardından soğuyan magma batolit, dayk, lakolit, sill gibi şekilleri oluştururlar. Yıllar sonra yer yüzü aşındıkça bu kayaçlar ortaya çıkarak küçük tepeler oluşturabilir.
Yüzeysel Volkanizma
İçeri de hapsolmayan magmanın oluşturduğu durumlara yüzeysel volkanizma adı verilir. Yanardağları oluşturan volkanizma türü yüzeysel volkanizmalardır.