Tarihi değiştiren zafer: Ridâniye
İslam dünyasının şekillenmesinde birçok etkisi olan Ridâniye Zaferi’nin 500. yılı kutlanıyor. Günümüzün ‘kanlı coğrafyası’ olan Hama, Humus ve Şam’ı Mercidabık Muharebesi ile fetheden Yavuz Sultan Selim, Ridâniye Zaferi ile hilafeti Osmanlı’ya getirmişti.
Yavuz Sultan Selim, 1516'da ordusuyla Memlûk Sultanlığı'na karşı Suriye ve Mısır seferine çıktı. Suriye'de Memlûklu hükümdarı Kansu Gavri komutasındaki Memlûk ordusuna karşı 24 Ağustos 1516'da Mercidabık Muharebesi'ni kazanan Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı ordusu Halep, Hama, Humus ve Şam'ı teslim aldı. Ardından Lübnan emirleri de Osmanlı hakimiyetini kabul etti. 21 Aralık 1516'da Sadrazam Hadım Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Han Yunus Muharebesi'nde Memlûklu emirlerinden Canberdi Gazali'yi yenerek yoluna devam etti. Yavuz Sultan Selim, Kudüs'ü teslim alıp ziyaret ettikten sonra Osmanlı ordusu Gazze'ye girdi.
HİÇ BİR KOMUTANIN GEÇEMEDİĞİ ÇÖL
Mercidabık Savaşı’ndan sonra Mısır’ın başına Tumanbay geçti. Tumanbay Osmanlı hakimiyetini kabul etmediği gibi, barış teklifi için gelen Osmanlı elçisini öldürmüş ve Venedikliler’den top ve silah alarak Ridaniye’de kuvvetli bir savunma hattı kurmuştu. Yavuz Sultan Selim, ordusuyla birlikte, ilk çağdan beri hiçbir komutanın cebren geçemediği Sina Çölü’nü 13 günde geçerek, Ridaniye’de Mısır Ordusu ile karşılaştı. Mısır Ordusu’na, El-Mukaddam Dağı’nın etrafını dolaşarak güneyden saldıran Yavuz Sultan Selim, bu manevra sayesinde Mısır ordusunun yönleri sabit olan toplarını etkisiz hale getirdi. 22 Ocak 1517’de Ridaniye Zaferi kazanıldı.
KAHİRE’DE GERİLLA SAVAŞI
Ridaniye Zaferi çok kesin bir sonuç vermekle beraber savaşının stratejik hedefi olan Mısır'ın fethi hemen mümkün olmadı. Çünkü Memlûklular büyük bir direniş gösterdi. Kahire'yi hiç zayiat ve şehrin sosyal ve ekonomik hayatına zarar vermeden ele geçirmek niyetiyle 25 Ocak'ta Yavuz Sultan Selim, direniş göstermeden teslim olan bütün Memlûkluların affedileceğini ilan etmişti. Fakat Tomanbay ve ona yakın Memlûklu komutanları gerilla tipi direniş organize etmeye başladılar ve bu nedenle Kahire ancak üç gün süren çok şiddetli sokak savaşlarından sonra ele geçirilebildi ve şehir kısmen yıkıldı ve binlerce kişi öldü. 4 Şubat 1517'de I. Selim törenle Kahire'ye girdi ve "Yusuf Nebi Tahtı"na oturdu.
Memlûklular, Nil deltasında ve Yukarı Mısır'da direnişe devam ettiler. Fakat fazla zaman geçmeden Osmanlı güçleri bu direniş merkezlerini bertaraf edip Tomanbay'ı yakalamayı başardılar. Tomanbay, 13 Nisan 1517'de Kahire kale kapısında asılarak idam edildi.
HALİFELİK OSMANLI’YA GEÇTİ
Bu zaferle birlikte Memlûk Sultanlığı yıkılarak, bütün toprakları Osmanlı egemenliğine girdi. Memlûk Sultanlığı tarihe karışmış, Osmanlı Devleti Mısır'a hakim olmuş ve Halifelik Osmanlılara geçmişti. Mısır'daki kutsal emanetler İstanbul'a getirildi. Osmanlı Devleti, Doğu Akdeniz'in ve Baharat yolu'nun tek hakimi durumuna yükselmiş; Kızıldeniz ve Hint Okyanusuna açılmıştı.
PROF. DR. AKÖZ, ZİDANİYE’Yİ ANLATILACAK
Konya Aydınlar Ocağı’nın Ocak ayının son Selçuklu Salı Sohbetleri’nde, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fak. Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alaattin Aköz, Yavuz Sultan Selim’in 13 günde Sinâ Çölü’nü geçerek Memlük Sultanlığına karşı büyük zafer elde ettiği ‘500 Yılında Ridaniye Zaferi’ni bütün yönleriyle anlatacak. Konya Aydınlar Ocağı’nın İl Halk Kütüphanesi’nde saat 20:00’de başlayan sohbetlerine bütün Konyalılar davet edildi./Şeyma BIYIKLI