Muhasebe ve vergi faaliyetleri içinde önemli bir yere sahip olan tevkifatlı fatura konusunu bu yazımızda ayrıntılı biçimde işliyoruz. Öncelikle tevkifat sözcüğünün açıklamasını paylaştığımız yazımızda, tevkifat türlerini ve tevkifatlı faturayı inceliyoruz. Tevkifatlı fatura nasıl hesaplanır, hangi işlemlerde tevkifat uygulanır ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından açıklanan resmi bilgiler çerçevesinde KDV Tevkifat Uygulaması hakkında tüm ayrıntıları bu yazımızda sunuyoruz.
TEVKİFAT NEDİR?
Öncelikle tevkifat sözcüğüne açıklık getirmekte fayda var. Tevkifat, Türk Dil Kurumu’nun tanımına göre “para konusundaki kesintiler” şeklinde açıklanıyor. Elbette vergisel bakımdan baktığımızda tevkifat sözcüğünün bölüşme ve kesinti yapma işlemlerini açıkladığını görüyoruz.
VERGİ AÇISINDAN TEVKİFAT
Bilindiği gibi devletin aldığı Katma Değer Vergisi (KDV), satıcı ve aşıcı arasında bölüşülüyor. Bu sayede vergi daha düzenli ve adil biçimde toplanabiliyor. Vergisel açıdan baktığımızda karşımıza iki tür tevkifat çıkıyor. Gelir vergisi ve KDV tevkifatı olarak açıklayabiliriz. Gelir vergisi tevkifatı, “Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinde sayılan gelir türleri üzerinden Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen oranlarda yapılan kesinti olarak” açıklanabilir. Gelir vergisi tevkifat oranlarının en günce halini Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) “Gelir Vergisi Tevkifat Oranları” bölümünde bulmak mümkün.
KDV tevkifatındaki durumu ise şöyle açıklayabiliriz: Belirli malların alımı, satımı veya hizmet bedeli üzerinden hesaplanan KDV’nin katma değer vergisinin alıcılardan bazen tamamı bazen de kanunda belirlenen oranda kesinti yapılarak satıcı yerine vergi dairesine (vergi sorumlusu sıfatıyla) beyan edilmesi ve ödenmesidir.
TEVKİFATLI FATURA NEDİR?
İşte bu noktada, asıl konumuz olan tevkifatlı fatura nedir sorusu karşımıza çıkıyor. Genel ve anlaşılır bir açıklama getirmek gerekirse; aslına bakarsanız tevkifatlı fatura, normal ve irsaliyeli faturadan farklı değildir. Sadece tevkifatlı faturadaki vergi, alıcı ile satıcı arasında bölüştürülerek her ikisinden de alınır. Bu sayede KDV sorumluluğu, alıcı ile satıcı arasında yarı yarıya paylaştırılmış olur.
TEVKİFATLI FATURA NASIL HESAPLANIR?
Diyelim ki elimizde 1.000 TL tutarında bir satış faturası var. Bu faturaya %18 oranında KDV eklediğimizde bu verginin 180 TL, genel toplam ise 1.180 TL olacaktır. Yani satıcının 180 TL KDV ödemesi gerekecek.
Şayet bu faturada tevkifat oranı söz konusu olursa; yarı yarıya bir oranda 90 TL’lik bir KDV tutarı ortaya çıkar. Bu durumda KDV’nin 90 TL’lik tutarı satıcıya, kalan 90 TL’lik KDV tutarı ise alıcıya ait olur.
Elbette tevkifat oranları değişiklik gösterebilir. Tevkifatlı fatura talep edildiğinde, uygulanacak oran mutlaka sorulmalıdır. Yarı yarına olduğu gibi, 9/10 gibi bir oran da uygulanabilir.
TEVKİFAT UYGULANABİLECEK İŞLEMLER
Şüphesiz tevkifatlı fatura her ürün ve hizmet satışında uygulanmaz. Bakanlar Kurulu’nca belirlenen işlemler için tevkifat uygulanabilir. Tevkifat uygulanabilen hizmetlerin öne çıkanlarını şöyle listeleyebiliriz:
Bir takım yapım işleri ve bunlara ilişkin mühendislik-mimarlık hizmetleriTemizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleriÖzel güvenlik hizmetleriMakine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tamirat, bakım ve onarım hizmetleriYemek servisiDanışmanlık ve denetim hizmetleriYapı denetim hizmetleri
TEVKİFAT YAPABİLECEK KURULUŞLAR
Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve teşkil ettikleri birliklerDöner sermayeli kuruluşlarKamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıKanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıklarıBankalarKamu iktisadi teşebbüsleriÖzelleştirme kapsamındaki kuruluşlarOrganize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil tüm borsalarYarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan idare, kurum ve kuruluşlara ait olan (tek başına veya birlikte) kurum, kuruluş ve işletmelerPayları İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem gören şirketler