Dünyada Bitcoin başta olmak üzere 800’den fazla kripto paranın işlem gördüğü dijital para pazarının büyüklüğü 200 milyar doları da geride bıraktı. Bu yılın başında 20 milyar doları bulmayan pazar, son 10 ayda yüzde 900 büyüdü. Arkasında ne bir ülkenin, ne bir yasal otoritenin bulunduğu (ve hatta görsellerinde kullanılan para bile gerçek değil) dijital para dünyasında Bitcoin’in 5 yıl önce 10 dolarlık değeri ise geçen hafta 7400 doları da aştı. Artık sadece bankası, analisti, holdingi değil, sokaktaki vatandaşın bile dilinde o var. Peki, Bitcoin başta olmak üzere dijital paralar nasıl alınıp, satılıyor? Nasıl üretiliyor? Riskleri neler?… Yeni başlayanlar için Bitcoin rehberi hazırladık.
1- Nasıl alınır? Nasıl satılır?
Bitcoin’e yatırım yapmanın önkoşulu, dijital para borsaları üzerinden hesap açıp, dijital bir cüzdan sahibi olmak. Ardından bu hesaba IBAN numarası üzerinden para transfer edip, Bitcoin alıp, satma işlemine başlanabiliyor. Bitcoin’ler bu dijital cüzdanlar üzerinden tutulup, el
değiştirilebiliyor. Şu an itibarıyla Türk Lirası ile alım-satım yapılabilen 3 farklı Bitcoin borsası (BTCTurk, Koinim, Paribu) bulunuyor. Dövizle işlem yapılabilen sanal para borsalarının dünya çapındaki en popülerlerinden bazıları ise şunlar: Bithumb, Poloniex, Bitfinex, Coincheck, Kraken, Gemini, Coinbase.
2- Nasıl üretilir?
Dijital kripto para sahibi olabilmek için bir diğer yol ise “madencilik” yapmak. İlk yönteme göre daha fazla profesyonel bilgi ve ilk yatırım maliyeti gerektiren bu yöntemde, işlemci üzerinden (CPU Mining), ekran kartı üzerinden (GPU Mining), uygulama tabanlı (ASIS Mining) gibi alternatifler mevcut. Ancak Bitcoin madenciliği, hem gerektirdiği profesyonel bilgi ve hem de yatırım ve bakım (soğutma, elektrik… vs.) maliyetleri açısından oldukça zahmetli bir uğraş.
3- Rakip dijital paralar hangileri?
Sanal para denilince ilk akla geleni hiç şüphesiz ki Bitcoin. 200 milyar doların döndüğü bu pazardaki tutarın yüzde 65’i (yaklaşık 130 milyar dolar) Bitcoin’de dönüyor. Ancak Bitcoin’in yanı sıra bu pazarda 800’den fazla dijital para birimi mevcut. Şu an itibarııyla Bitcoin’in en büyük alternatifleri konumundaki Ethereum’a 30 milyar dolar, Ripple’a 8 milyar dolar, Litecoin’e 3 milyar dolar, Bitconnet’e 2.5 milyar dolar ve Dash’e 2 milyar dolar yatırılmış durumda.
4- Yasal durumu ne?
Aslında hiçbir merkezi otorite tarafından kontrol edilmeyen Bitcoin’in yasal durumu, tüm dünyada tartışmalı. Ancak Asya başta olmak üzere bazı bölgelerde resmi ödemelerde bile kullanılıyor, hatta Avustralya’nın doğusundaki ada ülkesi Vanuatu, 44 Bitcoin getirene vatandaşlık hakkı bile veriyor. Bu alanda en kritik gelişme ise geçen hafta yaşandı; Chicago Borsası, bu yılın sonundan itibaren Bitcoin’in resmi olarak vadeli işlemlerde kullanılabileceğini açıkladı. Bir de kendi ‘milli’ Bitcoin’ini geliştirmeye soyunanlar var; Japonya, Estonya ve Rusya…
5- Ne kadar kazandırır?
Hemen hemen herkesin dilinde aslında şu soru var: Bitcoin ne kadar kazandırır? Google‘da yapılan “Bitcoin” aramalarında öne çıkan “Bitcoin ne kadar?” ve “Bitcoin fiyatı” aramaları da bu sorunun bir yansıması… (Google Arama Trendleri‘ndeki ilgili analizin ayrıntılarına buradan erişebilirsiniz)
Spekülatif dalgalanmaların gölgesinde olsa da Bitcoin’in 2012 yılı ile 2017 yılı arasındaki 5 yıllık performansı, bu soruya en net cevap.
2012 yılında 13 dolar seviyesinde olan Bitcoin, 2017 yılının son aylarında 7500 dolarlara kadar çıkmış durumda.
Sözkonusu son 5 yılda dolar kurunun da 1.8 TL’lerden 4 TL’ye kadar geldiğini de belirtmekte fayda var.
Yani Bitcoin’e parasını yatıranların yüzleri hem kurdan hem de Bitcoin’in yükselişinden güldü (yandaki tablo size bu konuda bir fikir verebilir).
Ancak bu durum böyle devam eder mi? Ya da bu balon ne zaman patlar? Bu sorulara sağlıklı cevap vermek oldukça güç.