Supplementler Hakkında Merak Edilen Her Şey
Sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek her gün yeterli miktarda vitamin ve mineral almakla mümkün. Ancak bazen yoğun iş temposu, stres, uykusuzluk, sağlık sorunları veya yanlış beslenme alışkanlıkları yüzünden vücut ihtiyaç duyduğu besinleri tam olarak alamayabilir. Bu durumda devreye takviyeler girer. Takviyeler, eksik olan besinleri alarak vücutta dengenin sağlanmasına yardımcı olur. Ancak takviye ürünleri hakkında bilgi sahibi olmadan kullanmak sağlığı riske atabilir. Bu nedenle takviye ürünlerinin ne olduğunu, hangi amaçlarla kullanıldığını, kimlerin kullanabileceğini ve nelere dikkat edilmesi gerektiğini mutlaka bilmelisiniz.
İÇİNDEKİLER
Supplement Nedir?
“Supplement nedir?” sorusu merak edenler için şu şekilde yanıtlanabilir:
Supplement besinlerde eksik olan vitamin, mineral ve diğer besin maddelerini takviye etmek için kullanılan gıda takviyesidir. Vücudun ihtiyaç duyduğu besinler tam olarak alınmadığı zamanlarda ya da belirli sağlık sorunlarına çözüm olarak supplementler kullanılabilir[1].
Supplementler farklı şekillerde üretilebilir. Tablet, kapsül, likit veya toz formunda olabilir. Ayrıca içerdikleri besin maddeleri de farklılık gösterebilir. Bazı supplementler tek bir vitamini veya minerali içerirken bazıları birden fazla vitamin ve mineral kombinasyonu içerebilir. Ancak unutulmaması gereken önemli bir nokta var: Supplementler sağlıklı bir diyetin yerine geçemez. Vücudun gereksinim duyduğu tüm besinleri karşılayacak şekilde planlanan bir diyet sağlıklı olmalıdır. Bu nedenle supplement kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir[1]. Tüm bunların yanı sıra supplement kullanırken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunur. Örneğin, bazı supplementlerle ilaçlar arasında etkileşim olabilir ve bu durumda istenmeyen yan etkiler görülebilir. Bu nedenle doktor tavsiyesi olmadan supplement kullanımından kaçınmak önemlidir[2].
Supplement Çeşitleri
Supplement türleri, sağlık ve fitness endüstrisinde oldukça yaygındır. Bunlar genellikle vitaminler, mineraller, amino asitler veya bitki özleri içeren kapsül, tablet veya toz şeklindedir. En yaygın supplement türleri ise şöyledir:
- Protein tozu: Protein tozu genellikle sporcuların kaslarını güçlendirmek ve geliştirmek amacıyla kullandığı bir takviye ürünüdür. Kolaylıkla hazırlanabilen içecekler olarak tüketilebilir ve antrenman öncesi veya sonrasında kullanılabilir. “Protein Tozu: Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Kullanılır?” sorularının cevabı için içeriğimizi okuyabilirsiniz.
- Whey protein: Sütün içinde bulunan bir proteindir. Sütün yapısındaki kazein proteininden ayrıştırılarak elde edilir. Sporcular ve fitness tutkunları tarafından yaygın olarak kullanılan bir takviye maddesidir. Kas gelişimini desteklemek, kas onarımını hızlandırmak ve antrenman sonrası toparlanmayı arttırmak amaçlarıyla kullanılır. Whey protein aynı zamanda kilo kontrolüne yardımcı olabilir ve vücuttaki diğer besinlerin emilimini de arttırabilir. “Whey Protein: Nedir? Nasıl Kullanılır?” sorularının yanıtlarını yazımızda bulabilirsiniz.
- Glukozamin: Glukozamin vücudumuzda doğal olarak üretilen bir amino şekerdir. Eklemlerde yer alan kıkırdak dokusunun yapısını oluşturan ana bileşenlerden biridir. Ayrıca bazı gıdalar da glukozamin içerebilir. Besin takviyesi olarak kullanılan glukozamin, özellikle osteoartrit gibi eklemlerle ilgili rahatsızlıklarda kullanılır ve eklem ağrısı, şişlik ve sertliği azaltmaya yardımcı olabilir. “Glukozamin: Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Kullanılır?” diye merak ediyorsanız yazımızı okuyabilirsiniz.
- ZMA: ZMA çinko, magnezyum ve B6 vitamini içeren bir takviye ürünüdür. Bu bileşenlerin kombinasyonu sporcuların kas gelişimini desteklemeye yardımcı olur ve uyku kalitesini arttırabilir. ZMA takviyesi ayrıca testosteron seviyelerini artırmaya da yardımcı olabilir. Detaylı bilgiyi “ZMA: Nedir, Ne İşe yarar ve Nasıl Kullanılır?” başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.
- Beta alanin: Beta alanin vücutta bulunan amino asittir. Kasların karnozin sentezi için önemli bir bileşen olduğundan sporcular ve fitness meraklıları tarafından sıklıkla takviye olarak kullanılır. Beta alanin takviyesi kaslarınızın dayanıklılığını arttırmaya yardımcı olabilir ve egzersiz sürenizi uzatabilir. “Beta Alanin Nedir? Beta Alanin Ne İşe Yarar?” başlıklı yazımızı okuyarak ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.
- Kreatin: Kreatin vücut tarafından üretilen bir maddedir. Kreatin takviyeleri ise sporcuların performansını artırmak için kullanılan bir besin takviyesidir. Bu takviyeler genellikle toz veya kapsül formunda bulunur ve ağırlık kaldırma, sprint veya yüksek yoğunluklu egzersizler sırasında daha fazla enerji sağlamak amacıyla kullanılır. Bu besin takviyesi hakkında detaylı bilgi için “Kreatin Nedir?” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
- Kazein: Kazein sütte bulunan bir protein türüdür ve sütün yaklaşık %80’ini oluşturur. Kazein peynir üretiminde de kullanılan bir bileşendir ve suyun pıhtılaşması için gerekli olan kalsiyum iyonlarını taşıyarak peynirin tutulumasına yardımcı olur. Ayrıca vücut tarafından yavaşça sindirilen bir protein olduğu için sporcular ve diğer fiziksel aktivitelerle uğraşan kişiler tarafından tercih edilir. Detaylı bilgi için “Kazein Proteini: Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Kullanılır?” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
- Pre workout: Spor öncesi alınır. Genellikle toz veya kapsül şeklinde kullanılır ve egzersiz öncesinde vücudu enerji için hazırlamaya yardımcı olur. Pre-workout ürünleri genellikle kafein, beta-alanin, L-arginin ve diğer amino asitler gibi aktif bileşenleri içerir. Detaylı bilgi “Pre Workout: Nedir, Nasıl Kullanılır ve Faydaları Nelerdir?” başlıklı yazımızda.
- Arjinin: Arjinin özellikle soya fasulyesi, kabak çekirdeği ve yer fıstığı gibi bazı bitkilerde bulunan bir amino asittir. Vücutta nitrik oksit seviyelerini artırarak damar genişlemesine neden olur ve bu da kan dolaşımını iyileştirir. Bu nedenle arjinin takviyeleri genellikle egzersiz performansını artırmak veya kalp sağlığını korumak için kullanılır. Konu hakkında kapsamlı bilgiyi “Arjinin: Nedir ve Faydaları Nelerdir?” başlıklı yazıda bulabilirsiniz.
- L-carnitin: L-carnitin vücutta doğal olarak üretilen bir aminoasittir ve yağ yakımında önemli bir rol oynar. Vücuttaki yağların enerjiye dönüştürülmesi sırasında L-carnitin, mitokondri adı verilen hücre organellerinde kullanılır. Ayrıca kalp sağlığını korumaya yardımcıdır ve kas fonksiyonlarını destekler. Bazı insanlar spor performansını artırmak için L-carnitin takviyesi alırken, diğerleri de kilo kaybı amacıyla kullanılır. “L-Karnitin İle Hızlı Yağ Yakımı ve Daha Güçlü Spor Performansı!” başlıklı yazı ile detaylı bilgi edinebilirsiniz.
- Gainer: Gainer, kas kütlesi artışına yardımcı olmak amacıyla protein, karbonhidrat ve sıklıkla yağ içeren bir takviyedir. Yüksek kalorili bir protein tozu olarak tasarlanmıştır ve kilo alımını teşvik etmek için günlük kalori alımını artırmayı hedefler. “Gainer Nedir?” sorusunun yanıtını yazıda bulabilirsiniz.
- Glutamin: Glutamin sporcular arasında popüler bir takviye olarak kullanılır çünkü kas onarımı ve büyümesine yardımcı olabilir. Yüksek yoğunluklu egzersizler sonrasında glutamin seviyeleri düşebilir ve bu nedenle bazı sporcuların takviye alması gerekebilir. “Sporcuların Vazgeçilmezi Glutamin Nedir? Faydaları Nelerdir?” sorusunun yanıtı alabilirsiniz.
- Amino asit: Amino asitler proteinlerin yapı taşlarından biridir. Ayrıca vücutta pek çok işlevi olan organik bileşiklerdir. Temel olarak, amino asitler moleküler düzeyde bir karboksilik asit ve amino grubu içeren kimyasal bileşiklerdir. Daha detaylı bilgiyi “Aminoasit: Nedir, Ne İşe Yarar ve Nasıl Kullanılır?” başlıklı yazıda bulabilirsiniz.
- BCAA: Eğer fitness hedefleriniz arasında kas inşa etmek ve performansınızı artırmak varsa BCAA takviyeleri konusunda bilgi sahibi olabilirsiniz. Dallı Zincir Amino Asitleri olarak da bilinen BCAA, spor dünyasındaki en popüler besin takviyelerinden biridir ve iddia edilen faydaları nedeniyle özellikle vücut geliştiriciler ve kuvvet antrenmanı yapanlar tarafından sıklıkla tüketilir. Bazı sporcular ise kas protein dengesini korumak için BCAA takviyesine yönelirler. Amino asitler ve BCAA’nın vücudunuza etkilerini anlamak, beslenmenizi planlamanızda size yardımcı olabilir. “BCAA Nedir? Ne İşe Yarar?” sorusunun yanıtını yazıda bulabilirsiniz.
Supplement Yararları Nelerdir?
“Supplement ne işe yarar?” sorusu da merak edilen konular arasında. Supplementler diyette eksik olan vitaminleri veya mineralleri tamamlamak için kullanılır. Bunun yanı sıra supplementler kas geliştirme, kilo kaybı ve genel performans artışı gibi alanlarda da kullanılır. Supplementlerin sağladığı diğer yararlar ise şöyledir:
- Supplementlerin yararları arasında daha iyi bir bağışıklık sistemi, enerji artışı, kemiklerin güçlenmesi ve kalp sağlığının korunması yer alır[3].
- Ayrıca supplementler cilt sağlığına katkıda bulunabilir ve yaşlanma belirtilerini geciktirmeye destek olur[3].
- B vitamini, demir ve kreatin gibi bazı supplementler, vücudunuzun enerji seviyelerini artırabilir[3].
- Protein tozları, amino asitler ve kreatin gibi supplementler, sporcuların daha fazla kas kütlesi kazanmasına ve daha iyi bir performans sergilemesine yardımcı olabilir[3].
- Kalsiyum, magnezyum ve D vitamini gibi bazı supplementler, kemik sağlığı için önemli olan mineralleri içerir[3].
- Adaptogenler olarak bilinen bazı supplementler, stresle mücadele etmeye yardımcı olabilir ve zihinsel fonksiyonları destekler[3].
Ancak unutulmaması gereken nokta supplementlerin tek başına bir mucize olmadığıdır. Sağlıklı, dengeli bir beslenme rutini ve düzenli egzersizlere eşlik ettiğinde yararları daha da artabilir.
Supplement Zararları Nelerdir?
Supplementler insanların sağlıklarını korumak ya da belirli rahatsızlıklara karşı destek olmak için kullandıkları takviye edici ürünlerdir. Ancak tüm supplementler vücutta farklı etkilere neden olabilir. Bu yüzden supplement kullanırken dikkatli olmak önemlidir.
Öncelikle supplementlerin aşırı dozda kullanımı zararlı sonuçlara yol açabilir. Özellikle vitamin ve mineral supplementleri büyük miktarlarda alındığında sağlık sorunlarına neden olabilir. Yüksek miktarda A vitamini alımı örneğin karaciğer hasarına, D vitamini fazlası ise böbrek hasarına sebep olabilir[4].
Bazı supplementler ilaçlarla etkileşime girerek yan etkilere yol açabilir. Örneğin kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte alınan omega-3 supplementleri kanama riskini artırabilir. Benzer şekilde bazı antidepresan ilaçlarla birlikte kullanımı ciddi yan etkilere neden olabilir[4].
Supplement Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Supplement yeterli beslenme sağlamayan kişilerin vücutlarına aldığı takviye edici gıdalardır. Ancak supplement kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar var. Dikkat edilmesi gereken noktalar aşağıdaki gibidir:
- Supplement kullanımına karar verilmeden önce mutlaka bir uzman görüşü alınmalıdır. Uzmanlar kişinin ihtiyacına göre hangi supplementleri ne zaman ve nasıl kullanabileceği konusunda bilgi verebilir[5].
- Supplementler genellikle sporcular tarafından tercih edilir ancak sadece sporcu olmak supplement kullanmak için yeterli bir sebep değildir. Vücudunuzda eksik olan vitamin veya mineralleri supplementler aracılığıyla alabilirsiniz[5].
- Ayrıca supplementlerin dozajlarına da çok dikkat etmek gerekir. Supplementler aşırı alındığında zararlı olabilir ve ciddi yan etkiler yaratabilir[5].
Supplement kullanımı vücut sağlığı açısından oldukça önemlidir ancak mutlaka uzman kontrolünde yapılması gereklidir. Supplement kullanırken dikkat edilmesi gereken noktaları bilmek ve doğru şekilde kullanmak sağlık açısından faydalı sonuçlar verebilir.
Supplement Kimler Kullanmamalı?
Supplementler sağlık ve spor dünyasında oldukça popüler. Pek çok kişi supplement kullanarak vücutlarındaki eksiklikleri gidermeye çalışır. Ancak supplementlerin herkes için uygun olmadığı unutulmamalıdır.
Öncelikle hamileler, emziren anneler ve çocuklar supplement kullanmadan önce mutlaka doktorlarına danışmalıdır. Ayrıca kronik bir hastalığı olanlar veya sürekli ilaç kullananlar da supplement kullanmadan önce doktorlarına başvurmalıdır[6].
Aşırı dozda alındığında bazı supplementler zararlı olabilir. Bu yüzden de önerilen dozajın aşılması sakıncalı olabilir. Supplement kullanımından kaynaklanabilecek yan etkileri önlemek için mutlaka ürünün etiketinde yazan talimatlara uyulmalıdır[6].
Unutulmamalıdır ki supplementler sağlıklı bir yaşam tarzının yerini tutmaz. Düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek ve yeterince uyumak en önemli faktörlerdir. Supplement kullanmadan önce bu faktörlere öncelik verilmelidir[6].
Sağlıklı bir yaşam sürmek için supplement kullanımını doğru zamanda ve doğru şekilde yapmak önemlidir. Ancak kimlerin supplement kullanmaması gerektiği de bilinmelidir. Unutmayın, sağlıklı bir yaşam için supplementler tek başına yeterli değildir.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Supplementler ne işe yarar?
Supplementleri kimler kullanabilir?
Supplementler zararlı mı?
Supplementler ne zaman kullanılmalı?
ÖNE ÇIKANLAR
İnce ve fit bedene sahip olmak için yapılan en önemli yöntemlerden birisi hiç şüphesiz diyettir. Ancak bu diyet dönemlerinde kulaktan dolma yanlış bilgilerle karşılaşmanız da olasıdır. Karbonhidrat ve yağ tamamen kesilmeli mi? Sadece protein mi tüketilmeli mi? İşte iyi geleceğini düşünerek yaptığınız bu yanlış yöntemler, …
Fiziksel olarak sağlıklı kalmak için egzersizin ne kadar önemli olduğunu biliyorsunuzdur. Ancak egzersizin zihinsel olarak sağlıklı kalmanıza da yardımcı olabileceğini biliyor muydunuz? Düzenli olarak egzersiz yapan kişilerin zihinsel sağlığı, uyku düzeni ve beslenme alışkanlıkları daha iyi olup, kaygı, depresyon ve stres seviyeleri daha düşüktü…
Yaşın ilerlemesi ile birlikte yüz kaslarındaki gevşemeler, sarkmalar, cilt üzerinde oluşmaya başlayan ince çizgiler ve kırışıklıklar çoğu kişi için can sıkıcı ancak estetik olmadan da bu sorunu çözümlemek mümkün! Genellikle yaşlanma etkileri estetik ile yok edilmeye çalışılsa da aslında biraz …