Japon mucizesinin acı sonu
Japonya 2019’un son çeyreğinde yüzde 6.3 küçüldü. Japon mucizesi hikayeleriyle büyümüş benim kuşağım için dünyanın gerçekten çok değiştiğinin son işareti…
Son çeyrekteki daralmanın ana sebebi, katmadeğer vergisinin yüzde 8’den 10’a çıkarılması ve Japonya’yı durduran Hagibis Tayfunu…
Ekim ayında KDV yüzde 8’den 10’a yükseltildi. Tüketicinin tepkisi sert oldu: Tüketici harcamaları aynı ay yüzde 11.1 düştü.
Aynı ay Hagibis Tayfunu da Japonya’nın geniş bir bölümünü vurdu…
Öbür yandan 2019’un son çeyreğinde Çin-Amerika ticaret savaşı da etkili oldu: Bu dönemde Japonya’nın ihracatı yüzde 0.4 azaldı.
Yatırım harcamaları da aynı dönemde yüzde 14.1 düştü.
Japon ekonomisi yüzde 6.3 daralmasın da ne yapsın?
Şimdi bir de Korona belası var. Japon ekonomisindeki daralmanın bu yıl da sürmesi bekleniyor. Capital Economics’in tahmini, Japonya’nın 2020’de yüzde 0.2 küçüleceği yönünde.
Korona salgınının uzun sürmesi ve etkilerinin korkulandan ağır olması durumunda daralma daha da derinleşebilir.
Japonya mucizesinin tökezlemesi aslında eski hikaye. T24’teki bir yazımda daha önce anlatmaya çalıştığım gibi duraklama emlak balonunun patlamasıyla başladı.
Japon ekonomisinin gümbür gümbür büyüdüğü, dünyanın Japon mucizesini konuştuğu 1980’li yıllarda gayrimenkulün getirisi Tokyo Borsası’nı sollamıştı. Gayrimenkul yatırımcıları yılda yüzde 30’un altında getiriye para demiyordu. Gayrimenkulün, çelik, otomobil veya TV üretmekten daha çok kazandırdığını gören şirketler bu sektöre hücum ettiler. Bankalardan milyarlarca dolar kredi alıp gayrimenkule yatırdılar. Sonunda bir an geldi, kiraların artış hızı, o gayrimenkulü almak için kullanılan kredinin altına düştü. Krediyle gayrimenkul alanlar zarar etmeye başladı. Japon Merkez Bankası balonu önlemek için 1990’ların başında bankalardan yeni gayrimenkul projelerine verdikleri kredilerin toplam krediler içindeki payını düşürmelerini istedi. Gayrimenkul kredilerinin büyüme hızı yıllık yüzde 30’dan yüzde 5-6’lara düştü. Geçmişte kredi borçlarını yeni krediyle ödeyen şirketler ve yatırımcılar bunu yapamaz hale geldi. Para bulabilmek için gayrimenkulleri hızla elden çıkarmaya çalıştılar. Japonya’nın meşhur emlak balonu işte böyle patladı.
Japonya o günden beri durgunluktan çıkamadı. Oysa Japon Hükümetleri ekonomiyi canladırabilmek için genişlemeci maliye politikaları izlediler. Kamu borcunun GSYH’ya oranı rekor bir hızda arttı.
Japonya’nın borcu, Yunanistan, İtalya gibi borç yükü altında ezilen ülkeleri ve bu arada Amerika’yı, Almanya’yı solladı geçti.
Kamu borcunun GSYH’ya oranı şu anda yüzde 200’ün üzerinde bulunuyor. Başbakan Abe, ülkenin belini toplamak için vergi artırımlarından medet umuyor ama görüldüğü gibi ona da halk, tüketimini keserek yanıt veriyor.
Japonya’nın bu sarmaldan nasıl çıkacak?
Belki de çıkamayacak. Arkadan gelen Çin onu solladı geçti. Eski düşman Güney Kore de yetişti.
Eski günahların gölgesi uzun olur.