Yazar Gül Çiçek Zengin
Son üç yıldır çeşitli kurumların işletmelere vermiş olduğu hibe destekleri ve teşviklerleri takip etmekteyim. Özellikle KOBİ’lere verilen bu desteklerin tamamının amacı işletmelerin ar-ge faaliyetlerini arttırmak, sürdürülebilir gelişme ve büyümelerini sağlamak ve girişimciliği özendirmektir.
Ülkemizdeki işletmelerin %98’inin KOBİ olduğunu düşündüğümüzde, desteklerin verilmesinde kesinlikle doğru strateji uygulandığını söyleyebiliriz.
İş hayatında anlatılanlara bakılırsa devlet para saçıyor. Evet devlet para saçıyor ama maalesef yanlış anlaşılan bir çok şey var. Yanlış anlaşılanların başında; devletin bu hibeyi hemen işletmenin hesabına yatırdığı, hibe destekleriyle makine-techizat alındığı, hibenin tamamının istenilen şekilde kullanılabildiği geliyor.
Bu konudaki yanlış anlaşılmaları, hatalı adımların atılmasını önlemek amacıyla düzeltmek istiyorum.
Devlet bu hibeyi proje kapsamında belirtilen koşullarda veriyor ve ödemeyi hemen yapmıyor. Proje bütçesinde belirtilen gider kalemlerini proje hazırlayan firma yaptıktan ve belirli dönemlerde ödeme belgelerini ibraz ettikten sonra veriyor. Hatta belgeyi ibraz eder etmez vermiyor. 8-10 ay sonra bile ödeme alındığı oluyor.
Bazı kurumlarda ise her iki taraf da üzerine düşen ödeme tutarını belirli dönemler ve oranlarda bir hesaba yatırıyor ve tüm harcamalar o hesaptan yapılıyor.
Diğer yanlış algılanan konu ise, devletin makine-techizat alımına yüzde 75 destek verdiği ile ilgili.
Evet destek veriyor ama patentiniz var ise (faydalı model kapsama dahil değil) yada Ar-Ge projesi sonucunda çıkan ürünü üretmek içinse yada doktora tezi sonucunda ortaya çıkan bir ürünün üretilmesi ise.
Makine-techizata yüzde 50 hibe destek veren kurumlar yok mu o da var. Ancak yılda bir kez çağrıya çıkar ve her yıl başka sektör ve konularda sınırlı bütçe ile destek verir. Belki sizin sektörünüzü ilgilendiren hiç bir konu da destek de çıkmayabilir.
Diyelim ki çağrı konusu ve sektörü, sizin sektörünüz ve ihtiyacınız ile tam olarak örtüşüyor. Güzel bir proje dosyası hazırlayarak programa başvuruda bulunuyorsunuz. Ancak öyle zorlu ve bana göre adil olmayan değerlendirme sürecine girdiğinizin de farkında olmadan sonuçların açıklanmasını bekliyorsunuz.
Ülkemizde desteğe asıl ihtiyacı olanlar KOBİ kapsamındaki mikro ve küçük ölçekli işletmelerdir. Fakat bahsettiğim değerlendirme sürecinde bulunan bir kriterin puanlandırılması (işletmenin mali ve yönetim kapasitesi) nedeniyle mikro ve küçük işletmelerin birçoğu elenmiş oluyor.
Desteklerin sektörlere dağılımına baktığımızda sanayi sektörü ağırlıklı olup hizmet sektörü dışarıda bırakılmış görünüyor. Somut bir ürün üretmeden hizmeti yada bilgiyi satan firmaların kendilerini geliştirebilmesi konusunda herhangi bir destek yok. Bir ara vardı ancak o da bir yıldır kapatılmış durumda.
Son günlerde bana girişimcilik destekleri ile ilgili çok soru soruluyor. Girişimcilere 30.000 TL hibenin direk verildiğini ondan sonra iş kurulacağını ve harcamayı istedikleri gibi yapacaklarını düşünüyorlar. Çevrelerinden öyle bilgi aldıkları için bu konuda iddiaya giren bile oluyor. Desteklerin belirli koşullara ve sınırlara tabi olduğunu ve 30.000 TL hibenin alınmasının öyle kolay olmadığını bu kişilere anlatmak ve inandırmak çok zor oluyor.
Gül’ce: para parayı getirir. Sermayen var ise iş kurar büyürsün, sermayen var ise işini büyütürsün.