Donasyon nedir diyenler için tanım yapılırsa hamile kalmak isteyen ancak fiziksel olarak mümkün olmayan bir kadına başka bir kadından yumurta naklinin yapılması daha sonra da tüp bebekle hamilelik olmasıdır. Genetik nedenlerle ya da sonradan kısır olma gibi durumlarda etkili bir çözüm söz konusudur.
Donör Kimdir
Donasyon nedir sorusundan sonra önemli olan bölüm, donör kimdir sorusudur. Donörler, yumurtayı veren bağışçıların ismidir. Bu kişiler bazen ticari amaç güdebilmektedir. Tüp bebek merkezlerine giden ve hamile kalmak isteyen kadınlara belirli bir ücret karşılığında bunu verebilir. Donasyon işlemi birçok açıdan avantaj sağlar:
Bebek sahibi olmak isteyen ancak ümitsizliğe kapılan çiftler için ideal bir yöntemdir. Özellikle kendi çocuklarının olmasını isteyen ve evlatlık almayı reddeden aileler açısından bu alternatif olabilir.
Donasyon, kanser tedavisi gibi durumlardan sonra zarar gören yumurtalıkların nakille daha sağlıklı hale gelmesi ve çocuk için de uygun zemin yaratmak demektir. Kanser dışında ilaç kullanırken de yumurtalar hasar görebilir. Tüp bebek ile ve donörden alınan yumurtaların da nakli ile genel çözüm bulunabilir.
Ahlaki Açıdan Yumurta Donasyonu
Yumurta donasyonu ahlaki açıdan bazı çekinceleri olan bir durum olarak değerlendirilmektedir. Çünkü bu işlemde başka bir kadından alınan yumurtalar kadının kendi kocasının spermleriyle birleştirilerek hamile kalınması sağlanır. Yani bu gibi durumlarda kadının kendi sağlıklı hücrelerinin dondurulması ve sonra kullanılmak üzere bekletilmesi daha mantıklı bir çözüm olacaktır. Eğer böyle bir durum mümkün değilse de bebeklikten evlatlık bir çocuk alınabilir. Bunun dışında bazı dini görevlileri de İslamiyet’e uygun bir durum olmadığı yönünde açıklamalarda bulunmaktadır. Ahlaki açıdan ayrım olması bazı ülkelerde yasal olarak da engellemelerle karşılığını bulmuştur. Donasyon uygulamasının birçok Avrupa ülkesi ve Müslüman devlet tarafından yasaklanması da bundan kaynaklanmaktadır. Mısır ve Lübnan gibi gelişmemiş bazı ülkelerde görülmesi mümkündür. Ayrıca Kıbrıs’ta da serbesttir. Yasaklanma nedenleri en temelde yumurta donasyonunun doğacak çocuklardaki hakları ve gelenek ahlak bakımından uygun olmamasıdır.
Yumurta Donasyonu Geçmişi
Yumurta donasyonunun ilk çıkışı et ve süt veriminin artması için yapılan ırk ıslahıdır. Çoğaltılması istenen ineklerin yumurtası boğa spermleriyle birleştirilmiş ve transfer sağlanmıştır. Sağlıklı ve dişi yavru oluşturmak için bu uygulama yapılmaktadır. Daha sonra da bu yöntem 1984 yılında Amerika’da insanlarda denenmeye başlanmıştır. Kıbrıs gibi mevzuatı oturmayan yerlerde de kullanımı söz konusudur.
Donör Hamile Kalan Kişiyi Tanımıyor
Donör, yani sağlıklı yumurtayı veren kişi hamile kalacak kişi ile tanışmamaktadır. Bundan sonra da birbirleriyle görüşmezler. Yani yumurtayı veren kişi kimin hamile kalacağını bilmez. Bunun dışında şu kadınlarda yumurtlama olmaz:
- Yumurtalarını aldırmak zorunda kalanlar
- Tüp bebek tedavisi gören ve de kanser olan kadınlarda
- Yanlış tedavi uygulamaları olan kişilerde
- Gen aktarımında bozukluk olan kişilerde, örneğin hemofili hastalıklarında başka bir kişinin yumurtası kullanılmak istenebilir.