Vergi Usul Kanunu’nun müteselsil sorumluluk ile ilgili 11 inci maddesine göre, mal alım satımı ve hizmet ifası dolayısıyla vergi kesintisi yapmak ve vergi dairesine yatırmak zorunda olanların, bu yükümlülükleri yerine getirmemeleri halinde, verginin ödenmesinden, alım satıma taraf olanlar, hizmetten yararlananlar ve aralarında doğrudan veya hısımlık nedeniyle ya da sermaye, organizasyon veya yönetimine katılmak veya menfaat sağlamak suretiyle dolaylı olarak ilşikide bulunduğu tespit olunanlar müteselsilen sorumlu olacaklardır.
Katma Değer Vergisi uygulamasında müteselsil sorululuk müessesesine ilişkin açıklamalar 84 Seri No.’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin III. Bölümünde yapılmıştır.
84 Seri No.’lu Genel Tebliğe göre; katma değer vergisine tabi işleme taraf alan alıcılar, ödemelerini esas itibariyle bankacılık sistemi dahilinde yapmış olmaları kaydı ile müteselsil sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulmamakta olup, tebliğde belirtilen ödeme usulleri işlemlerin takibinin yapılabileceği ve kayıt altına alınmasını sağlayıcı nitelikte usullerdir.
Konu hakkında, Gelir İdaresi Başkanlığınca İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına hitaben yazılan 08.04.2008 tarih ve 036254 sayılı yazıda vergi güvenliğini sağlayıcı nitelikte olan 84 Seri No.’lu KDV Genel Tebliği; 1 No.’lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ve 320 Sıra No.’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinden bahisle çekle yapılan ödemeler ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
“Bu çerçevede, Türk Ticaret Kanunu’nun 697 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına uygun olarak düzenlenmiş olan çeklerin, 1 No’lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin (2.) bölümünde belirtildiği şekilde (ciro edenle ciro edilenin isim, unvan vb.ile vergi kimlik numarasının belli olduğu şekilde) tam ciro yapılmak suretiyle mükelleflerce kendi ödemelerinde kullanılması halinde de mükelleflerin 84 Seri No.’lu KDV Genel Tebliğinin (III.) bölümünde düzenlenen müteselsil sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulmamaları mümkün bulunmaktadır.
Ancak, Türk Ticaret Kanunu’nun 697 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına uygun olarak düzenlenmiş olan çeklerin, beyaz ciro yapılmak suretiyle mükelleflerce kendi ödemelerinde kullanılması halinde, bu şekilde yapılan ödemelerin müteselsil sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulmamak için yeterli olmayacağı tabiidir.”
Beyaz Ciro; Türk Ticaret Kanunu’nun 701 inci maddesinde “ Hamiline yazılı ciro beyaz ciro hükmündedir” şeklinde tarif edilmiştir.
Yukarıdaki açıklamaya göre; mal ve hizmet alımında çekle yapılan ödemelerin, ciro edenle ciro edilenin isim, ünvan, adres ile vergi kimlik numarasının yazılı olduğu şekilde TAM CİRO ile yapılması halinde müteselsil sorumluluktan bağışıklık kazandırdığı, BEYAZ CİRO ile yapılan ödemelerin ise müteselsil sorumluluktan kurtarmayacağı net olarak belirtilmektedir.
Bu nedenle, mükelleflerin, mal ve hizmet alım satım işlemlerinde, çek kullanmaları helinde, Sirkülerimize ekli bulunan 1 No.’lu VUK Sirküleri açıklamaları çerçevesinde hareket ederek çeklerini TAM CİRO yaparak ödemeleri müteselsil sorumluluk ile muhatap olmamaları açısından önem arz etmektedir.
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
Saygılarımızla,
Deloitte Türkiye