ASPERGER SENDROMU NEDİR?
İnsanlarla etkileşimi kısıtlayan, iletişim sorunlarına ve içe kapanıklığa yol açan, nedeni tam olarak bilinemeyen bir rahatsızlıktır. Bir çok bakımdan otizme benzemektedir. Aspergerin de genetik olduğu düşünülmektedir. Belirtilerini azaltmak mümkün olsa da tamamen iyileştirilebilecek bir hastalık değildir, kişiyi ömrü boyunca takip eder. Otizmden farkları dil ve konuşmada gerilik olmaması ve otizme göre daha ileri yaşlarda çocuklarda görülmesidir.
ASPERGER SENDROMU KİMLERDE GÖRÜLÜR?
4 yaşlarına kadar diğer çocuklardan bir farklılıkları yoktur. 4-11 yaşlarındaki çocuklarda belirtiler ortaya çıkar ve çoğunlukla bu yaşlarda fark edilir. Okulöncesi öğretmenleri veya aile tarafından fark edilecek tipik özellikleri vardır. Bu tipik özellikler: sosyal ilişkilerde bozukluk, asosyallik, tekrarlayan davranışlar ve bilişsel gelişiminde akranlarından geride olmadır.
ASPERGER SENDROMU TANISI NASIL KONULUR? UZMANI KİMDİR?
Asperger sendromundan şüphe duyulduğunda bir çocuk psikiyatrisine götürmek gerekmektedir. Genellikle belirtileri tarayarak ve gerekli testlere yönlendirerek tanıyı da çocuk psikiyatristleri koymaktadır.
ASPERGER SENDROMU BELİRTİLERİ NELERDİR?
- Sosyal bir etkileşim başlatmazlar, iletişime ilk geçen onlar olmazlar. Buna rağmen aslında konuşabilme yetilerinde bir sıkıntı yoktur. Konuştuklarında da basit sözcükleri kıllanırlar.
- Otizmde olduğu gibi her zaman aynı rutin şeyleri yapmayı severler. Bu alışkanlıkların dışına çıkmak onları rahatsız eder.
- El çırpma, dönme, sallanma gibi tekrarlayan hareketler yaparlar.
- İnsan duygu, düşünce, jest ve mimiklerini anlamakta güçlük çekerler yahut anlayamazlar.
- Beden dili okumakta zorlanırlar.
- Mecazdan, atasözünden ve nükteden anlamazlar. Ses tonundaki değişikliği de fark etmez.
- İletişiminde donuk ve resmi bir hava vardır ve göz kontağı kurmaz.
- Bazı ilgi duyduğu konularda tek taraflı konuşmalara bayılır. Cevap, soru yada paylaşım beklemeden tek taraflı konuşur.
- Motor becerileri kazanmada akranlarından gecikir.
APERGER SENDROMUNUN OTİZMDEN FARKI NEDİR?
- Otizm bozukluğunda 3 yaşa kadar ortaya çıkıp tanı koyulurken asperger de 4-11 yaşlarında fark edilir. 4 yaş öncesinde genellikle sağlıklıdır.
- Otizmde konuşma bozukluğu eşlik eder. Asperger de konuşma normaldir. Sadece jest mimik kullanmadan donuk ve tekdüze konuşma görülebilir.
- Otizmde sessiz ve içe kapanıkken asperger de özellikle de hoşlandığı konularda aşırı konuşkanlık görülür.
- Aspergerli asosyalliğinin farkındadır. Otizmli ise asosyal olduğunu kavrayamaz.
ASPERGER SENDROMU TEDAVİSİ VAR MI? TEDAVİSİ NASILDIR?
Tedavisi vardır. Fakat bu tedavi hastalığı tamamen iyileştiren bir tedavi değildir. Asperger de tedavi olası belirtileri ortadan kaldırmak veya en aza indirmek şeklindedir. Aspergerli bireylerin tedavisinde amaç kendi ihtiyaçlarını rahatlıkla görebilen, toplumla kaynaşabilen, iletişimi kuvvetli, toplumda etkin rol alabilen bireyler haline getirebilmektir. Bütün bunblar belirtilerin ortadan kalkmasıyla mümkündür. Tedavide hedef davranış yönetimidir.
ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ
- Daha basit yönergelerle iletişime geçilmeli ve ne anlatılmak, söylenmek yahut yaptırılmak isteniliyorsa basit bir dille Ona anlatılmalıdır.
- Beden dilinden, sizin kaş, göz hareketlerinizden, jest-mimiklerinizden anlamadığı unutulmamalıdır.
- Mecazi sözler, atasözleri, ve espirili anlatımdan kaçınılmalı onun anlayamayacağı düşünülerek anlatılmak istenen basite indirgenmelidir.
- Göz teması kurulmamasına takılmamalısınız bu sizi zorlayacaktır.
- Sınıf içerisinde veya ailede aspergerli bireyi ilgilendiren bir değişiklik yapılmış ise onu güvende hissettirmeye özen göstererek yavaş yavaş anlatılmalıdır.
- IQ seviyeleri bakımından üstün zekalı olabilirler. Özellikle bir konuda takıntılı olabilirler ve o alanda kendilerini sizin hiç tahin edemeyeceğiniz kadar geliştirebilirler. Onların ilgilerini ve yeteneklerini fark etmelerinde onlara yardımcı olabilirsiniz.
- Ezberleri şaşılacak derecede iyi olabilir.
- Özel Eğitim Alt Sınıflarında, Özel Eğitim Uygulama Merkezlerinde, Özel Eğitim Uygulama Ve Mesleki Eğitim Merkezlerinde, Kaynaştırma Eğitimiyle eğitimlerine davam edebilirler.
- Ekonomik durumu iyi olan ailelerin gölge öğretmen, özel ders, evde özel öğretmen gibi seçenekleri değerlendirmeleri önerilir.