Kendi Araştırmanızı Yapın: Kripto Projeleri Nasıl Araştırılır?
|Özetle|
|— Web 3.0 riskli bir ortam olabilir ama bu yeni dünyayı araştırmak için birçok harika kaynak mevcut.|
— Etherscan ve diğer blok zinciri tarayıcıları, her kripto projesinin akıllı sözleşme verilerine bakarak size hayati önem taşıyan bilgiler sunabilir.
— Discord üzerinden projenin topluluk kültürünü anlayabilir, projenin gittiği yön hakkında fikir sahibi olabilir ve developer’larının nasıl insanlar olduğunu öğrenebilirsiniz.
— White paper’larda projenin teknik detaylarını ve yol haritasını inceleyerek genel çerçevesini görebilirsiniz.
— Burada, bu kaynakları nasıl yorumlayacağınızı ve kendi araştırmanızı nasıl yapacağınızı anlatıyoruz.
Web 3.0’daki herkes iyi niyetli değildir. Bununla birlikte, herkesin kötü niyetli olduğu da söylenemez. Kendi araştırmanızı yapmak için elinizin altında sonsuz kaynak bulunuyor. Birçok kripto projesinin kendi White Paper’ı ve Discord Kanalı mevcut. Elbette, tokenomic (token ekonomisi) yapılarının ve akıllı sözleşmeleriyle olan etkileşimlerinin detaylı bir dökümü bulunur. Aynı zamanda, akıllı sözleşme etkileşimleri blok zinciri üzerinde düzenli bir şekilde kaydedilir.
Hype’ın ötesine geçme gücü sizin elinizde. Biz de bu makalede bu kaynakları nasıl bulacağınızı ve kendi başınıza nasıl yorumlayacağınızı anlatıyoruz.
Bir projenin akıllı sözleşmesi nasıl okunur?
Temel bilgilerle başlayalım. Her projenin temelinde bir akıllı sözleşme vardır. Akıllı sözleşmeler de blok zinciri tabanlı olduğu için, tüm önemli verileri halka açık bir şekilde kayıt altına alınır. Dolayısıyla akıllı sözleşme, sizin için en önemli kaynaklardan biridir.
Akıllı sözleşmeden neler öğrenebilirsiniz?
Bir proje hakkında net bir fikir edinmek için sadece birkaç ana veriye bakmanız yeterlidir. Bu veriler:
- Oluşturulma tarihi: Projenin dayanak akıllı sözleşmesinin ne zaman oluşturulduğunu görebilir ve projenin ne kadar zamandır aktif olduğunu anlayabilirsiniz. Ayrıca, projenin bir “rugpull” (halı çekme) girişimi olup olmadığını da anlayabilirsiniz, çünkü bu tür projeler genellikle kısa süreli olurlar.
- Token arzı: Projenin toplam token arzına bakarak her bir token’ın projede ne kadar hisse satın alacağını öğrenebilir ve projeye daha geniş bir çerçeveden bakabilirsiniz. Binlerce token satın almak çokmuş gibi görünebilir ama toplam token arzı 50 milyonsa satın aldığınız miktarın boyutu hakkında bir perspektif edinmiş olursunuz.
- Token dağıtımı: Projenin toplam token arzını öğrendikten sonra, bu token’ların nasıl dağıtıldığını inceleyerek araştırmanızı sürdürün. Toplam token arzının 50 milyon olması, ilk başta herhangi bir tehlike yokmuş izlenimi çizebilir ama ilk 10 milyonun aynı cüzdanda durduğunu görürseniz volatilite içeren, hatta rugpull (halı çekme) olabilecek bir projeyle karşı karşıya olabilirsiniz. Çünkü, tek bir şahsın çok fazla nüfuz sahibi olacağı anlamına gelir.
- Toplam kilitli değer (TVL): Son olarak, projenin akıllı sözleşme verilerine baktığınızda, projenin içinde kilitli olan değeri de görebilirsiniz. Eğer değeri birdenbire fırlarsa gelecek vaat eden bir token olabilir ama aşırı kârlı bir rugpull (halı çekme) da olabilir. Her halükârda, projenin profili oluşturulurken en kullanışlı verilerden biri toplam kilitli değerdir.
Akıllı sözleşmeler nereden okunur?
İlgilendiğiniz projenin akıllı sözleşme adresini bularak başlayın. Bunu projenin resmî web sitesinde, OpenSea sayfasında, white paper’ında veya GitHub sayfasında bulabilirsiniz. CoinMarketCap veya CoinGecko sayfalarında da bulunabilir.
Akıllı sözleşme adresini bulup adresi kopyaladıktan sonra etherscan.io web sitesine gidin (bu örnekte, akıllı sözleşmenin Ethereum tabanlı olduğunu varsayacağız). Bu sitede akıllı sözleşme adresini girerek yukarıda saydığımız tüm verilere ve daha fazlasına ulaşabilir ve projenizle ilgili büyük resmi görebilirsiniz.
Discord’dan nasıl proje araştırılır?
Discord, hayatına gamer’lar ve developer’lar için bir sosyal ağ olarak başladı ama zaman içinde Web 3.0 için en büyük iletişim platformlarından birine dönüştü. Hemen hemen her kripto projesinin kendi Discord sunucusu vardır ve projenin topluluğu için soru sorulabilecek, işbirliği yapılabilecek ve paylaşımlarda bulunulabilecek bir merkez görevi görür.
Discord’dan neleri öğrenebilirsiniz?
Kısaca ifade etmek gerekirse Discord bir bilgi dağarcığıdır. Discord sayesinde projenin topluluğu hakkında fikir edinebilir ve hatta kurucuları hakkında bilgi toplayabilirsiniz.
- Ekibin projesini değerlendirin
Projenin geleceği veya teknolojisi hakkında sorularınız var diyelim… Discord bunları sormak için ideal bir yerdir. Proje ekibi her türlü sorunuzu ve endişenizi yanıtlamak için hazır bekliyorsa karşınızda gayretli kuruculara sahip olan hakiki bir proje olabilir. Öte yandan, sorularınız cevaplanmıyorsa veya merkezî ekipten hiçbir karşılık alamıyorsanız vizyonsuz bir projeyle, daha kötüsü bir dolandırıcılıkla karşı karşıya olabilirsiniz.
- Topluluğun hislerini ölçün
Topluluk üyelerinin yorumlarını inceleyerek de proje hakkında pek çok şey öğrenebilirsiniz. Yorumların çoğu sanki bir “shilling” (yemleme) projesi izlenimi veriyorsa veya bir an evvel satın almanız için sizi teşvik etmeye çalışıyorsa proje pek de beklediğiniz gibi çıkmayabilir. Discord’un özünde gerçek bir topluluk oluşturmak vardır, “shilling” (yemleme) değil.
Benzer bir şekilde, topluluğun proje hakkında neler hissettiğini de ölçebilirsiniz. İlgililer mi? Katılım sağlıyorlar mı? Hayal kırıklığına mı uğramışlar? Gelecekteki airdrop’ları paylaşan bir alfa var mı?
Her halükârda, ilginizi çeken proje hakkında bilgi toplamak için en iyi yöntemlerden biri Discord faaliyetlerini görmektir ve mutlaka araştırmanızın bir parçası olmalıdır.
Projenin White Paper’ını okuyun
Kendi araştırmanızı yapmak için üçüncü ana kaynak white paper’dır. Web 3.0’da birçok projenin kendi white paper’ı vardır ve bu dokümanın amacı, projenin dayanak teknolojisinin detaylarını, varsa özel bir kullanım alanını, gelecek için yol haritasını ve kurucu ekibini anlatmaktır. Tüm bunlar, projenin geleceğinin parlak ve gerçekçi olup olmadığını değerlendirebilmenizi sağlar.
Teknolojisi kullanışlı mı?
Bakmanız gereken ilk şeylerden biri, projenin kullanım alanıdır. Mevcut bir ticari alanda veya bir sektörde kullanımı var mı? Rakipleri kim? Projenin blok zinciri tabanlı olması gerçekten gerekiyor mu? Bu soruların cevapları net değilse projenin kullanışlılığının hype’ı aşıp aşmayacağını değerlendirmeye almak isteyebilirsiniz.
Kurucuları kim?
Genellikle, white paper’larda kurucu ekibinin isimleri bulunur ve bu, araştırma yaparken çok değerli bir bilgi olabilir. Kurucu ekibin DeFi veya NFT alanlarında başarılı bir geçmişi varsa proje daha da ilgi çekici olabilir. Öte yandan, kurucuların isimleri verilmemişse veya kripto, ticaret ya da projenin dayanak kullanım alanı konusunda elle tutulur bir geçmişleri yoksa kararınızı vermeden önce biraz daha derinlemesine araştırma yapmak isteyebilirsiniz.
Gerçekçi bir yol haritası var mı?
Son olarak, her white paper’da kurucuların gelecekte projeyi ne yönde geliştirmek istediklerini belirten bir yol haritası bulunmalıdır. Bu da ekibin niyetini anlayabilmenizi ve karar vermeden önce planlarının gerçekçi olup olmadığına karar verebilmenizi sağlar.
Kendi araştırmanızı yapın!
Bunlar, Web 3.0 dünyasını anlamak ve güvenli bir şekilde etkileşime girmek için inceleyebileceğiniz başlıca kaynaklardan bazılarıdır. Bunlardan başka daha yüzlerce kaynak bulunur ve Ledger Academy’nin yegâne amacı, bu kaynaklarda bizzat ustalaşabilmenizi sağlamaktır. Kriptonun özünde özgür olmak vardır. Biz de kendi özgürlüğünüze kavuşabilmeniz için, bu yeni ve heyecan verici dünyaya girerken size güç katmak amacıyla buradayız.
Bir sonraki ve sonuncu makalemizde, kripto dünyasındaki yolculuğunuza başlamadan önce ihtiyacınız olan son bir konuyu ele alacağız: Elinizdeki kriptoları Ledger Nano’da nasıl güvenceye alırsınız?