DSR nedir?
DSR dikişli yapılan gözyaşı kanal ameliyatının adıdır. Göz yüzeyinin kurumaması ve normal fonksiyonunu görebilmesi için gerekli olan gözyaşı, göz kapakları altına yerleşmiş salgı bezleri tarafından üretilir. Gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalları, salgılanan gözyaşını burun boşluğuna ulaştırırlar. Bu kanalların çeşitli nedenlerle tıkanması “epifora” adı verilen göz sulanması sorununa yol açar.
Göz yaşının dışarı akması ve tekrarlayan gözyaşı kesesi iltihabı olan hastalarda tıbbi tedaviye rağmen kanalların açılmaması ve gözyaşının yeterli miktarda buruna transferinin sağlanamaması durumunda gözyaşı kesesi cerrahi olarak buruna ağızlaştırılmaktadır. Göz yaşının buruna akmasını sağlayan gözyaşı kesesinin (lakrimal sak) ve/veya gözyaşı kanalının (lakrimal duct) çeşitli nedenlerle tıkandığı hastalarda uygulanan operasyonlara DSR (dakriosistorinostomi) ameliyatları denir.
Göz yaşı kanal tıkanıklıklarının büyük bölümünü ana gözyaşı kanal tıkanıklıkları oluşturur. Bu hastalarda gözde sulanma , çapaklanma, ağrı, kızarıklık iltahaplı akıntı şikayetleri vardır. Zaman zaman akut enfeksiyon atakları da oluşabilir. Burun kökünde ağrı, şişlik kızarıklık oluşur ve oral antibiyotik kullanılması gerekir. Ana göz yaşı kanal tıkanıklığının tedavisi cerrahidir. Bu ameliyatta göz yaşı kanalı buruna ağızlaştırılır. DSR diye bilinen bu ameliyat 3 şekilde yapılabilir.
Birincisi burun kökünden 1 cm cilt kesisi ile girilerek yapılan açık yöntem, ikincisi burundan girilerek yapılan endoskopik yöntem, üçüncüsü punktumdan (göz pınarından) girilerek yapılan lazer DSR. Bu üç yöntem içinde en sık uygulanan ve başarı oranı en fazla olan ( neredeyse %100 dür) cilt oluyla yapılan açık (eksternal DSR) yöntemidir. Bu yöntemin en büyük dezavantajı ciltte iz bırakabilmesidir. Buna rağmen cilt kesisini mümkün olduğunca küçük yapan tecrübeli cerrahlarda bu ihtimal yok denecek kadar azdır. Açık yöntemde ameliyat süresi ortalama yarım saattir. Lokal veya genel anestezi altında uygulanabilir.
Ameliyat sonrasında burun kanaması olmasın diye gerekirse 2 günlük burun tamponu konabilir. Eşlik eden punktum ve kanalikül darlığı veya tıkanıklığı yoksa tüp takılmasına gerek yoktur. Diğer iki yöntem ciltte iz kalma riski olmaması, ameliyat süresinin kısa olması, daha hızlı iyileşmesi, kanama riskinin daha az olması gibi avantajlara sahip olmasına rağmen ikisinin de başarı oranı açık ameliyata göre daha düşüktür ve daha sık tüp takılmasını gerektirir. Kanal tıkanıklıklarının ilk elden başarılı olarak ameliyat edilmesi önemlidir. Çünkü tekrarlayan kanal tıkanıklıklarının tedavisi daha zor ve ameliyat başarısı daha düşüktür ve hemen hepsinde tüp takılmasını gerektirir.
Kanal ameliyatlarında tüp gerekmedikçe takılmamalıdır. Çünkü bazen takılan silikon tüpe karşı olaşan reaksiyon bizzat tıkanma sebebi olabilmektedir. Hangi yöntemle yapılırsa yapılsın DSR ameliyatında yapılan şey aynıdır. Göz yaşı kesesi ile burun zarı arasındaki ince kemik çıkarılır ve kese burun boşluğuna ağızlaştırılır. Çıkarılan bu kemik 1cm boyutlarındadır ve yüzde bir deformasyon oluşturmaz, dışarıdan belli olmaz. Ameliyattan sonra göz çevresinde şişlik ve morluk olabilir, 1 hafta oral ve topikal antibiyotik kullanılır. Dikişler 1 hafta sonra alınır.
Endoskopik DSR nedir?
Gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalları, salgılanan gözyaşını burun boşluğuna ulaştırırlar. Bu kanalların çeşitli nedenlerle tıkanması "epifora" adı verilen göz sulanması sorununa yol açar. Göz yüzeyinin kurumaması ve normal fonksiyonunu görebilmesi için gerekli olan gözyaşı, göz kapakları altına yerleşmiş salgı bezleri tarafından üretilir. Gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalları, salgılanan gözyaşını burun boşluğuna ulaştırırlar. Bu kanalların çeşitli nedenlerle tıkanması "epifora" adı verilen göz sulanması sorununa yol açar. Gözyaşı kanalları tıkanan hastalarda belirti göz yaşının devamlı dışarı akmasıdır.
Eksternal yöntem yaklaşık olarak yüz yıldır uygulanan klasik bir operasyondur( Toti ameiliyatı). Ancak teknolojideki hızlı gelişmenin tıbba kazandırdığı endoskoplar internal yöntemi bir seçenek olarak ortaya koymuştur. "Endoskopik endonazal dakriosistorinostomi" adı verilen yöntemde 4 mm çapında teleskoplarla burun içine girilir ve gözyaşı kesesinin burun boşluğuna yakın komşuluk gösterdiği bir alanda burun mukozası ve kemik duvar kaldırılır. Gözyaşı kesesine yapılan bir kesi ile gözyaşının burun boşluğuna boşalabilmesi için yeni bir yol açılır. Bu yeni yolun açık kalabilmesi için gözyaşı kanallarına silikon tüpler yerleştirilir ve bu tüpler yaklaşık 2 - 6 ay boyunca burada tutulurlar.
Endoskopik cerrahinin avantajları nelerdir?
1. Cilt kesisi yapılmaması nedeniyle dışta bir operasyon izi olmaz.
2. Gözyaşı kesesine sınırlı bir müdahalede bulunulduğu için kesenin pompa fonksiyonu bozulmaz.
3. Hastalar operasyonun aynı günü evlerine gidebilmektedirler.
4. Tecrübeli ellerde operasyon süresi daha kısadır.
Tedavi edilmediği durumlarda karşılaşılacak sorunlar nelerdir?
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavi edilmezse gözyaşı kesesi ve gözyaşı yollarında enfeksiyon gelişir. Bu mikroplar göz, kapak ve çevre dokular için tehlike oluşturur. Hatta mikrop yayılırsa menenjit, sinuzit gibi hastalıklar ortaya çıkabilir. Gözyaşı kanalı tıkanıklığı olan hastalarda katarakt ameliyatı yapmak bile enfeksiyon yönünden bir risk oluşturur.
Diğer tedavilere oranla avantajları nelerdir?
Multidiod LazerDSR yönteminde laser probu göz kapağında bulunan punktum adını verdiğimiz göz yaşı deliklerinden girer, gözyaşı kesesini geçer ve kese ile kemik arasındaki kapanmış yolu Diod Lazer kullanarak açar. Bu nedenle dikiş işlemi yoktur. Aynı zamanda bu işlem burun içinden endoskopla izlenir. Açılacak olan kanalın büyüklüğü yeterli boyuta ulaştığında işlem sonlandırılır. Diğer iki yöntemde olan kanama şikayeti Multidiod Laser DSR de neredeyse hiç yoktur.