Simültane çeviri konuşmacının yapmış olduğu konuşmayı hedeflenen dile anında çevirme işlemidir. Genellikle akademik çevrelerde ve ticari alanlarda sürekli çok uluslu katılımların olduğu toplantı ve konferanslar düzenlenmektedir. Ya da akademik veya siyasi alanlarda yabancı bir diplomat ülkemizde konferans verdiğinde, yapılan konuşmanın dinleyiciler tarafından anlaşılabilmesi için simültane çeviri yöntemi kullanılır.
Tercümanlar için toplantı salonunu tam görebilecek ve konuşmacıyı rahat izleyebilecek bir konumda özel oda hazırlanır. Burada tercüman kulaklığı ile konuşmacıyı dikkatli bir şekilde dinler ve tüm konuşmayı eş zamanlı olarak tercüme ederek kurulu bulunan sistem üzerinden mikrofona konuşur ve dinleyiciler kulaklık kullanarak konuşmayı kendi dillerinde anlık olarak dinlemiş olurlar.
Simültane Çeviride Yaşanan Zorluklar
Tüm tercümanlar için en zor iş simültane çeviri yapmaktır. Çünkü konuşmacının konuşmasını anlamak ve anında çevirmek gerekir. Çeviri yaparken konuşulan konu ile ilgili teknik kelimeleri gerçek anlamında çevirebilmek önemlidir. Ayrıca konuşmacının ses tonu ve mimikleri verilecek mesaj için önemli olduğundan çevirmenler buna dikkat etmelidir. Simültane çevirilerde zamanın uzun olması çevirmenler için yorucu olmaktadır. Diğer bir sorun ise konu seçme şansınızın olmamasıdır.
Konuşmacı Odaklı Çeviri
Simültane çevirilerde en önemli faktör hızlı çeviri yapabilmektir. Tercümanların yapılan konuşmayı hızlı bir şekilde anlaması ve çeviri yapması gerekir. Bu sorunu aşmak için toplantı öncesinde konuşmacı ile görüşülüp ya da konuşmacı konuşmasının bir tercüman tarafından çevrildiğini düşünerek daha yavaş konuşması tercümanın işini kolaylaştıracaktır. Önemli toplantı ve konferanslarda konuşmacılar yapacakları konuşmaları önceden hazırlarlar ve konuşma esnasında bu metinleri okurlar. Hazırlanan konuşma metni tercümana verilerek çevirisini daha rahat yapması sağlanabilir.
Zaman Sorunu
Simültane çeviriler için mesai saati belli değildir ve bitiş saati genelde hesaplanamaz. Sağlıklı bir çeviri yapılabilmesi için tercümanın, çeviri öncesinde iyice dinlenmiş ve kafasının dinç olması gerekir. Yorgunluk, uykusuzluk gibi durumlar dikkat dağınıklığına neden olabilecektir. Dikkat dağınıklığı konuşma akışını kaçırmaya neden olabilir. Özellikle simültane çeviriler için tercümanlar farklı toplantılarda peş peşe görev almaktadır. Bu oldukça yorucu ve stresli olmaktadır. Her tercüman günlük sadece bir simültane çeviri yapmalıdır.
Her Konuda Çeviri İhtimali
Tercümanlık mesleğinde yazılı belgeler üzerinde tercüme yapılacağı zaman o alanda uzman olan kişiye yönlendirme yapılabilmekte, o alandaki uzman kişilerden yardım alınabilmekte ya da araştırma yapmaya zamanınız olduğu için rahatlıkla çeviri yapabilmektesiniz. Ancak sesli tercüme konularında konu seçme ve konu ile ilgili araştırma yapma şansınız yoktur. Özellikle simültane çevirilerde konu ne olursa olsun yapılan konuşmayı anında çevirerek dinleyici kulaklıklarına aktarmalısınız. Simültane çevirileri yapan tercüman çeviri yapılacak olan dilin tüm özelliklerini bilmelidir. Çünkü uluslararası diplomatik toplantılarda konuşmacı belirli bir alanda konuşma yaptıktan sonra, dinleyiciler farklı alanlardan sorular sorabilecektir. Tercümanın bunu önceden kestirmesi mümkün değildir. Simültane çevirilerde tercümanın üst düzey yabancı dil bilgisi, dile tam hakimiyeti ve genel kültür seviyesi yüksek olmalıdır.
Simültane Çeviride Genel Sorunlar
Simültane tercüme eş zamanlı olarak ve her konuda yapıldığı için en zor iştir ve sürekli sorunlarla karşılaşılabilir. Karşılaşılan sorunları çoğaltmak mümkündür. Genel bir sorun ekipmanların sağlıklı çalışmamasıdır. Ekipman arızalarından kaynaklı olarak konuşmacının konuşması tercüman kulaklığına istenilen seviyede gelmediğinde ya da kesintiler olduğunda çeviri sorunu yaşanacaktır. Diğer bir sorun konuşmacının ya da dinleyicilerin soru sorarken kullandığı şive farkıdır. Bu nedenle tercümanların çeviri yapacakları dilin tüm özelliklerini, ait olduğu ülkeye ait kültürel yapıyı iyi bilmesi gerekir. Tercümanın hem konuşulan dili hem de çevrilecek olan dile hakimiyeti işini kolaylaştıracaktır.
Günümüzün iş dünyası hızla büyüyüp gelişmekte olup artık uluslar arası iş ya da etkinliklerde sürekli olarak simültane çeviri ihtiyacı ortaya çıkacaktır. Çeviri sektöründe özellikle de uluslar arası herhangi bir etkinlikte anlık iletişim için en çok başvurulan yöntemlerden birisi olan simültane çeviri bu işte büyük kolaylıklar sağlıyor.
Simültane Çeviri Nedir?
Simültane’nin Türkçe karşılığı eş zamanlı çeviri olarak belirtilebilir. Bu simültane çeviri eğitimleri sayesinde yapılan tercümanlıklar işin anında görülmesine yardımcıdır. Genellikle iş dünyasındaki toplantılarda yer alan simültane çeviri çalışanları diyalogu ve konuşmayı hiçbir zaman dilimini atlamadan direkt olarak karşı tarafa yaptığı çevirilerdir.
Simültane Çeviri Nasıl Gerçekleşir?
Simültane çeviri yapacak tercüman hiçbir şekilde ses geçirmeyen özel tasarlanmış bir odada oturur ve kulaklık yardımıyla çevireceği dildeki konuşmayı dinler. Ardından dinlemiş olduğu konuşmayla aynı anda ve eksiksiz bir şekilde çevirmesiyle gerçekleşir. Tercümanın çevirdiği hedef dildeki kişide de bir kulaklık bulunur ve bu şekilde karşı tarafa ulaşılması sağlanır.
Dinleyiciler tercümanın yardımıyla konuşmacının sözlerini anlamakta zorluk çekmezler. Simültane çeviri oldukça zor olmasının yanı sıra bu sektörde kullanılan özel yöntemlerden birisidir. Zor olmasının sebeplerinden ilki de konuşma sırasında herhangi bir aksaklık oluşamaması için oldukça hassas davranılmasıdır. Oluşabilecek sorunlardan birisi de simültane çeviri esnasında dillerin yapısal farklılıklarından dolayı nadir de gözükse bazı sorunlar ortaya çıkarabiliyor.
Buna örnek olarak da bir dilin fiili baştaysa tercümanın konuşmacının ne dediğini anlayabilmesi için konuşmacının cümlesinin bitmesini beklemek zorundadır ve buda ister istemez ufak sorunlara yol açacaktır. Simültane çeviri işi tercüman için oldukça beyni yoran bir şey olduğundan dolayı tercümanın aralıklı olarak çeviri yapıp dinlenmelidir. Buna çözüm olarak da özel kabinlerde konuşmanın uzunluğuna da bağlı kalarak birden fazla tercüman bulunduruluyor.
Simültane Çevirinin Önemi
Birçok ülkenin katılımıyla gerçekleşen uluslar arası konferanslarda simültane çevirinin önemi ortaya çıkar. Uluslar arası konferansların yanı sıra birçok özel şirket ya da iş görüşmelerinde de yine simültane çeviri yöntemi kullanılır. Ayrıca simültane çevirilerin önemli olduğu bir diğer alanda televizyonlardır. Televizyonda canlı ve yabancı dilde konuşan herhangi bir konuşmacının aynı anda tercümanlar aracılığıyla çevrilmesi de bir simültane çeviri örneğidir.
Simültane Çevirilerin Geliştirilmesi
Simültane çeviriyi geliştirebilmek için iyi bir çeviri eğitiminin alınmış olması gerekir. Geliştirmek için simültane çeviri laboratuvarlarında sık sık çeviriler yapılması oldukça önemlidir. Çeviri yapılacak alanların profesyonel donatılmış mekanlarda olması da çeviri gelişimi için oldukça önemlidir. İşin zorluk seviyesinden dolayı çevirilerin sürekli kullanılması laboratuvarlarda sıkça tekrar edilmesi simültane çevirinin geliştirilmesinde önemli rol oynar.
Simültane Çeviri İçin Gereken Özellikler
Özel şekilde eğitilen simültane çeviri tercümanları çevirdiği ve dinlediği her iki dile de hakim olması sağlanır. Bu noktada teknik çevirilerin de önemli olması sebebiyle her iki dilin hakimiyeti ve geniş kelime bilgisi olmalıdır.
Herhangi bir teknik konuşma esnasında tercümanın kelimeleri bilmemesi konuşmayı aksatarak iletişim kopukluklarına yol açabilir. Buna verilecek örneklerden birisi de hukuk dalında yapılan bir konuşmada tercümanın hukuksal terimleri bilmemesi dolayısıyla çevirememesi kongrede sıkıntıların çıkması yol açmasıdır. Tercüman eğitimlerini geliştirebilmesi için dil bilgisi, dil hâkimiyetinin yanında teknik donanımın da olması oldukça önemlidir. Simültane çevirinin geliştirilebilmesi için düzgün bir diksiyona da ihtiyaç vardır.
Tercüman çeviri esnasında her iki dilinde diksiyonunu en iyi şekilde bilmelidir. Tercüman işinde başarılı olabilmek için kendini geliştirme esnasında başvurması gereken yollardan birisi de odaklanma eğitimleridir. Tercümanın konuşmalara odaklanması yapacağı çevirinin daha sağlıklı ve daha doğru olmasını sağlayacaktır.
Bugüne değin çeviri, yazılım ve teknolojiden bir noktaya kadar yararlanabilen bir sektör oldu. Zira çeviri, ufak detayların büyük önem taşıdığı, yapay zekanın henüz tam anlamıyla insan faktörünü ortadan kaldırmadığı bir sektör.
Çeviri konusunda verimliliği artıran teknolojik yazılım ve donanımların varlığını aklımızın bir kenarında tutarak makine çeviri alanındaki gelişmeler ışığında çevirmenin performansını ölçen bir sistemin geliştirilmek üzere olduğunu söyleyebiliriz.
University of Maryland’den Jordan Boyd-Graber ve Carnegie Mellon University’den Graham Neubig adlı iki bilim insanının yayınladığı “Automatic Estimation of Simultaneous Interpreter Performance” konulu makale, çeviri doğruluğu ve kalitesi alanında gerçek zamanlı geri bildirim sisteminin geliştirilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Gerçek Zamanlı Geri Bildirim
Simültane çevirmenlere yardımcı olan pek çok yazılım var. Bu yazılımlar çevirmenlere terminoloji hakkında ipuçları ve bilgiler sunuyor. Ancak bu yazılımlar çevirmene ne zaman ve ne kadar bilgi verilmesi gerektiği konusunda henüz pek de gelişmemiş durumda.
Yanlış zamanda çok fazla ya da alakasız bilgi verilmesi, çevirmenin kafasını karıştırabilir ve performansını düşürebilir.
Bunun önüne geçmek için iki bilim insanı, çevirmenin performansını gerçek zamanlı ölçmek ve doğru zamanda doğru yardım sunabilmek üzerine çalışıyor.
Kalite Ölçme Yöntemi
Mevcut makine çeviri ve kalite ölçme yöntemleriyle bu konuda iyi bir başlangıç noktası olarak görülüyor. Araştırmacılardan oluşan ekip makine çeviri kalite ölçme yöntemini kullanarak bir temel oluşturuyor. Sonra da çevirmenin performansına etki eden birtakım durum ve özellikleri ekleyerek bu yöntemi geliştiriyor.
Duraksama, yarım telaffuz edilen sözcüklerin oranı burada önemli bir husus. Zira sık duraksayan ve kelimelerin pek çoğunu tam telaffuz edemeyen bir çevirmenin zorluk yaşadığını söylemek gayet mümkün.
Spesifik olmayan sözcükler kullanım oranı da yine önemli bir etken. Zira çevirmenler bazı yaygın kelimeleri çeviriden atarak spesifik bir terminolojiye kaymamayı ve bilişsel yükten kurtulmayı tercih edebiliyorlar.
Çevirmenin ve konuşan kişinin ağzından çıkan kelimelerin oranı da burada önemli bir konu.
Araştırmacılar bu durumları da göz önüne alarak İngilizce-Fransızca, İngilizce-İtalyanca, İngilizce-Japonca dillerindeki simültane çeviri performanslarını inceleyerek simültane çeviri kalite ölçme modelinin önemli kazanımlar sağladığını, özellikle İngilizce-Japonca çeviri alanında daha etkili olduğunu vurguluyorlar.
Kendisi hem çevirmen hem de akademisyen olan Donathan Pownie bu gelişmeye şu şekilde yaklaşıyor:
“Bilgisayar destekli çeviri sistemleri herkesin lehine olan girişimlerdir. Terim araştırma, sayı yönetimi gibi konularda çevirmenlerin iş yükünü azaltan gelişmelerden herkes yararlanır. Çeviri kalitesini ölçmek ise karmaşık bir iştir. 1990’lı yıllardan beri yapılan araştırmalar çevirinin linguistik olduğu kadar insanlar arası iletişimin de önemli olduğu bir disiplindir. Yani sözcükler ve cümle yapıları kusursuz olmasına karşın bir toplantı yine de çevirmenin hataları nedeniyle mahvolabilir. Buna karşılık çevirmen ntutuk ve kötü bir performans sergilese bile toplantıdan ve simültane çeviriden alınan verim son derece yüksek olabilir, herkes bu durumdan memnun olabilir. Ben bu tür bir teknolojik gelişmenin ilginç olduğunu düşünüyorum ancak böyle bir durum pratikte, teoride olduğu kadar faydalı olamaz düşüncesindeyim.”
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK BENZER YAZILARIMIZ
Simültane çeviri ekipmanı geliştirme fikri ilk olarak 1920’lerde Edward Filene ve Alan Gordon tarafından ortaya atıldı. “Filene-Finlay” adı verilen bu simültane çeviri sistemiyle toplantı başlamadan önce metinler okunup çevriliyordu. Yani o zamanlar simültane çevirinin “canlı” yapılabileceğini kimse düşünememişti.
İkinci Dünya Savaşı sonrası Nürnberg Duruşmaları esnasında bugünkü simültane çeviri ekipmanlarına benzer aletler kullanılmaya başladı.
Bugünkü çeviri araçlarının öncülleri ise savaştan sonra kurulan Birleşmiş Milletler tarafından geliştirildi.
Bugün çokuluslu konferansların hemen hepsinde simültane çeviri yapılıyor ve bu alanda uzmanlaşmış pek çok şirketin ürettiği ekipmanlar kullanılıyor.
Simültane çeviri için temel olarak 3 farklı yöntem izlendiğini söylemek mümkün.
1. Kalıcı Sistemler
Konferansın yapıldığı salona sabitlenen bu sistemler, en çok Avrupa Parlamentosu ve Birleşmiş Milletler toplantılarında kullanılıyor. Yani bu kurumlarda sürekli bir toplantı hali olduğu için çeviri ekipmanları salonların demirbaşı haline gelmiş durumda.
Çevirmenlerin oturup çeviri yaptığı ses geçirmez kabinler kalıcı sistemlerin en göze çarpan unsurudur. Tabii bu kabinin içindeki teknik ekipmanları da saymalıyız. Bu ekipmanlara detaylı değineceğiz.
2. Mobil Sistemler
Otellerde yapılan etkinliklerde teknik ekipmanlar ve kabinler dışarıdan getirilir ve etkinlik süresi boyunca toplantının yapılacağı salona kurulur. Bu kabinlerde her bir dil için en az 2 kişilik yer olmalıdır. Etkinlik çok büyük çaplıysa da kabinlerin de büyük olması gerekir.
3. Fısıldama Sistemleri
Kablosuz bir verici ile kablosuz kulaklık biçimindeki alıcılardan oluşan bu sistem, özellikle turizm alanında kullanılır. Yani etkinlik bir salonda oturma düzeniyle değil de yürüyüş halinde veya açık alanda yapılıyor bu sistem daha kullanışlıdır.
Şimdi de bu sistemlerin çalışma prensiplerine bakalım.
a. Kızılötesi Sistemler
Televizyon kumandasıyla aynı prensipte çalışan kızılötesi simültane çeviri sistemlerinde çevirmenin söyledikleri gözle görülmeyen bir ışık dalgasıyla dinleyenlerin kulaklığına iletilir. Bu kulaklarda yer alan dalga alıcılar ise çevirinin kulaklıkta ses olarak deşifre olmasını sağlar.
Bu sistemde verici ve alıcı arasında herhangi bir engel olmamalıdır. Yani ışık dalgaları alıcıdan vericilere direkt olarak ulaşmalıdır. Vericilerin önünde perde, duvar, kolon gibi şeyler olmamalıdır. Dalganın salonun tümüne ulaşması için bazı salonlarda birden fazla verici kullanılır.
Radyo dalgalarına karşı dirençli olan kızılötesi dalgalar, flaş veya aşırı parlak ışıklardan zarar görebilir.
b. Orta Menzilli Taşınabilir FM Sistemler
FM çeviri sistemleri radyo dalgalarını kullanarak çevirmenin söylediklerini dinleyicilere iletir. Dinleyiciler de kulaklarındaki çok kanallı alıcılar sayesinde çevirmenin söylediklerini duyar.
Kısa ve orta menzilli sistemler hafif ve taşınabilirdir. Bu sayede çantada taşınabilmeleri oldukça kolaydır.
Alıcılar ve vericler minimal tasarımlı olduğu için vücutta taşımaya uygundur. Yani yukarıda bahsettiğimiz gibi gezi ve turizm etkinlikleri için idealdir.
Çok kanallı yapı sayesinde dinleyiciler, diledikleri anda bir dilden başka bir dile geçiş yapabilirler. Örneğin konuşmacı İtalyanca konuşuyor olsun. Siz Türkçe simültane çevirmenin performansını başarılı bulmadığınız zaman İngilizce simültane çeviri kanalına geçiş yapabilirsiniz.
FM dalgaları duvar gibi engelleri aştığı için alıcı ve vericinin aynı odada olması gerekmez. Buna karşın kısa dalga kullanan sistemlerde çekiş mesafesi maksimum 100 metre civarındadır.
c. Uzun Menzilli Taşınabilir FM Sistemler
Eğer kapsama alanının geniş olması gerekiyorsa uzun menzilli bir sistem kullanmak gerekir. Kapsama alanı 300 metreyi bulabilen bu sistemler daha fazla güç isteyeceği için taşınabilirlikleri de kısa-orta menzilli sistemlere göre daha düşüktür, ancak yine de taşınabilir formattadırlar.
Bu sistem, radyo dalgalarının araya girmesine engel olur ve ses kalitesi daha yüksektir.
Kızılötesi sistemlerden farklı olarak ekstrem ışık koşullarından etkilenmezler.17
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK BENZER YAZILARIMIZ
- Published in Genel
Simültane çeviri, uluslararası bir etkinlikte tüm katılımcıların konuşulan konuyu anlamasına olanak sağlar. Katılımcıların ve dinleyenlerin sırtından bir yükü alır, iletişimi kolaylaştırır.
Bu noktada başarılı bir simültane çeviri için simültane çevirmenin aklından çıkarmaması gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Şimdi bu konulara değinmek istiyoruz.
Simültane çeviride konuşan kişi ve çevirmen arasında birkaç saniyelik gecikmeler olabilir. Bu süre çevirmenin, konuşmacının cümlesini tam olarak idrak edip çevirmesi için gereklidir. Özellikle kelime diziliminin farklı olduğu diller arasında bu süre biraz daha fazla olabilir.
Çevirmen olarak sözlü çeviri yapıyor olsanız bile beden diline, jest ve mimiklere de dikkat etmeniz gerekir. Bu da ancak konuşan kişinin mensubu olduğu ülkenin kültürünü bilmekle mümkün olur. Bu bakımdan bir simültane çevirmen, çeviriden önce mümkünse konuşmacıların kim olduğunu, nereli olduğunu öğrenmeli ve gereken araştırmaları yapmalıdır.
Tabii çevirinin sahihliği son derece önemlidir. Konuşmacının sözleri kadar konuştuğu bağlamı da biliyor olmanız gerekir. Bazen konuşmacının sözlerini kaçırmanız söz konusu olabilir. Böyle bir durumda kesinlikle kendi kafanıza göre bir şeyler “uydurmayın.” Konuşmacı genellikle biraz önce söylediği cümleleri, farklı cümlelerle tekrar ifade edecektir. Yani serinkanlı olmalı ve “Kaçırdım!” diye paniğe kapılmamalısınız. Dikkatinizin dağıldığını, konuşmadan koptuğunuzu anladığınız an hemen konuşmaya dönmeli ve panik yapmamalısınız.
Simültane çeviri oldukça zorlu bir iştir. Dolayısıyla 1 saat boyunca hiç durmadan simültane çeviri yapmak, en deneyimli çevirmenleri bile zorlayabilir. Kendi limitinizi bilirseniz çeviriyi ne zaman diğer simültane çevirmene devredeceğinizi de iyi bilirsiniz. Bu süre ortalama 15-20 dakikadır. Simültane çeviri sıkı bir konsantrasyon, çelik gibi bir sinir, cümlelerin seri bir biçimde analiz etmeyi gerektirir. Bu da haliyle zihni çok yorar. Yani özetle ne zaman ara vereceğinizi iyi bilmeniz gerekiyor.
Bir simültane çevirmenin uluslararası etkinlikler haricinde de düzenli olarak egzersiz yapması büyük önem taşır. Evdeyken Youtube’dan bir video açıp bu videoyu simültane olarak çevirmeye çalışın. Hatta bazen de ardıl çeviri yapmayı denemelisiniz. Ardıl çeviri, konuşmacının 4-5 cümle söyleyip sustuğu, bu esnada da simültane çevirmenin çeviri yaptığı simültane çeviri türüdür. Özellikle futbol müsabakaları sonrası yabancı teknik direktörler, basın toplantısında ardıl çeviri yöntemiyle konuşurlar.
Her etkinlik sonrası toplantının ses kaydını edinerek kendi çevirinizi dinlemeli, nerelerde eksiklikler olduğunu tespit etmelisiniz. Bu sayede ses tonunuzu, konuşma hızınız, akıcılığınızı kontrol ederek gereken düzeltmeleri yapmak üzere çalışabilirsiniz. Hatalarınızdan ders alıp bu hataları tekrarlamamak, bu işte profesyonel olma yolunda çok önemli bir adımdır.
Simültane çeviri oldukça zor ancak bir o kadar da tatmin edici bir meslektir. Yaptığınız işin gerçekten bir fark yarattığını somut olarak gözlemlemek, iki farklı kişi ya da grup arasında iletişimi sağlayan kişi olmak bu işin en güzel yönlerindendir. Tabii savaş, afet, salgın hastalık gibi durumlarda sağlık personeli ve halk arasında iletişimi sağlamak da yine bu mesleğin en kutsi yönlerinden biridir.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK BENZER YAZILARIMIZ
- Published in Genel
Günümüz iş ve sosyal dünyasının zorunlu gereği olan simultane tercüme talepleri, sektöre yeni girişimcilerin katılmasını sağlamaktadır. Rekabetin artışı firmaların daha uygun fiyatlarla hizmet teklifleri sunmasını sağlamakta ancak simultane tercüme hizmeti veren firmalar, maliyetleri düşürürken kaliteden de çalmaktadır diyebiliriz. Hizmet sektöründe faaliyet gösteren meslek dallarının en öncelikli prensibi müşteri memnuniyeti ilkesidir. Biz de bu yazımızda simultane tercüme hizmetlerinde müşteri memnuniyeti nasıl sağlanır, neler yapılması gereklidir sizler için bahsedeceğiz.
Simultane tercümede, konferans veya toplantı salonlarında tercümanların içerisinde bulunacağı bir kabin, mikrofon, kulaklık ve bazı teknik ekipmanlar yani ses sistemleri bulunur. Ülkemizde istediğiniz kalite derecesinde ses sistemi bulmanız yüksektir. Sanırım değineceğimiz konu anlaşıldı.. Firmaların maliyetleri azaltmak adına satın aldığı daha uygun fiyatlı ancak kalitesiz olarak nitelendirebileceğimiz sistemler, çeviri esnasında tercümanın konuşmacıyı dinleyememesi, katılımcıların ( dinleyicilerin ) tercümanın aktardığı çeviriyi duymamaları ve bazı durumlarda da her ayrı ses dolaşımlarında parazit bulunması gibi aksaklıklar ortaya çıkabilir. Toplantıyı düzenleyen firmalar, organizatörler veya şahıslar için bu durum davetlileri karşısında itibar kaybı demektir ki, bu da aslında maliyeti azaltmak uğruna yapılmış gereksiz bir hatadan kaynaklanmaktadır. Hal böyle olunca, simultane tercüme hizmeti sağlayan firmaların müşterilerini zor durumda bırakmamak adına en kaliteli ve üst düzey teknoloji ürünü sistemleri kullanması kaçınılmazdır.
Bir diğer husus ise çeviriyi yapacak olan tercümanın kalitesidir. Tercüman eşittir tecrübe deyişimizi de düşünürsek, bir tercümanın yaptığı çevirinin kalitesi o tercümanın tecrübesi ile doğru ortantılıdır diyebiliriz. Simultane çeviride tecrübelenmemiş tercümanların görev alması, hem firma hem müşteri hem de tercüman için “kriz” diyebileceğimiz durumlara yol açmaktadır. Bu duruma en güzel örnek olarak geçtiğimiz yıllarda ülkemize gelen ve İtalya’daki gladyo soruşturmasını yürüten Felice Casson’u gösterebiliriz. Casson’un sözlerini çevirmek için görevlendirilmesi gereken konuya hakim ve deneyimli bir tercüman olması gerekirken, simultane firması tarafından iki tane öğrenci bu konferans için görevlendirilmiş ve yukarıda bahsettiğimiz nedenlerden ötürü tercüme hizmeti aksayarak kısa bir kriz yaşanmıştır. Haberin detayına buradan ulaşabilirsiniz.
Tüm bu nedenlerden ötürü, firmaların kendilerine güvenen müşterilerine karşı daha hassas davranmaları ve maliyetleri azaltmak uğruna kaliteden taviz vermemeleri gerekmektedir. Uzun soluklu bir iş hayatını bu sektörde devam ettirmenin en önemli yolu, müşteri memnuniyetidir.
- Published in Genel
Simültane çeviri yapmak, konuşmak gibi doğal bir şey değildir. Nasıl piyano çalmak sonradan öğreniliyorsa simültane çeviri yapmak da sonradan öğrenilir ve ne kadar deneyimli olursanız olun, simültane çeviri dünyasında her gün mutlaka yeni şeyler öğrenirsiniz.
Biz de bu yazımızda nasıl daha başarılı bir simültane çevirmen olabileceğinize dair bazı tavsiyeler sıralamak istiyoruz.
Egzersiz Yapmayı İhmal Etmeyin
Simültane çeviri işinde, konuşan kişiyi ve kendinizi kontrol etmek için söylediklerinizi dinlersiniz. Bu nedenle kendi sesinize yabancılaşabilirsiniz. Bu durumu aşmak için örneğin televizyon ya da radyo dinlerken konuşan kişilerin söylediklerini gür bir sesle çevirmeye çalışın. Bu egzersizi her gün 5 dakika yapmaya çalışın.
Bu egzersizde ilerleme kaydettiken sonra ise konuşan kişiyle aynı anda siz de çeviri yapmaya başlayın. Diğer bir deyişle eş zamanlı simültane çeviriye geçin. Tabii arada birkaç saniyelik gecikmenin olması gayet normaldir. Simültane çeviri kabininde kulaklığın tekini hafifçe aralayın. Böylece çeviri yaparken kendi sesinizi de duymuş olursunuz. Aksi halde tabiri caizse bağıra çağıra çeviri yapabilirsiniz ki bunu yan kabinde bulunan meslektaşlarınız ve salondaki diğer kişiler pek de hoş karşılamaz. O nedenle ses tonunuzu sakin ve konuşma tonunda tutmaya çalışmanızda fayda vardır.
Bu tür bir egzersiz konuşmacının cümlesini bitirdikten sonra bir anda çok hızlı bir şekilde çeviri yapmanızı engeller, zira böyle bir durum dinleyici için hoş olmaz. Bunun yerine konuşmacının sözleriyle eş zamanlı olarak çeviri yapmaya gayret etmelisiniz.
Fikirlere Odaklanın
Çevirmenin işi taraflar arasındaki iletişimi en doğru biçimde tesis etmektir. Karşı tarafın söylediğini eksiksiz ve doğru bir biçimde anlamanız olmazsa olmaz. Yani konuşan kişinin sözcüklerinden ziyade fikirlerine odaklanmalı; bu esnada da bu fikirleri en doğru biçimde çevirmelisiniz. Unutmayın, kürsüde konuşan kişi kadar siz de topluluk önünde konuşan bir kişisiniz.
O bakımdan Türkçenin tüm zenginliklerini kullanmaya çalışın. Ana diliniz Türkçe olduğu için yabancı bir dilden Türkçeye yaptığınız çevirilerde sözcüklerden maksimum derecede istifade edin. Yani en az kelimeyle en doğru anlamı verecek şekilde çeviri yapın. Kelime verimliliği simültane çeviri için çok önemlidir, zira zamana karşı yarışırsınız. Sizin temel amacınız, konuşmacının sözcüklerini birebir çevirmek değil, onun söylediklerini en doğru biçimde iletmektir. Bu da konuşmacının söylediklerini anlamakla ve onu yanlış anlamalara mahal bırakmayacak şekilde iletmektir.
Ön Hazırlık Şahane Olur!
Her konferans ve toplantı öncesi, gündemle ilgili toplayabildiğiniz kadar bilgi toplayın. Toplantının bağlamını ve konusunu mutlaka araştırın. Hatta şartlar müsait olursa, çevirisini yapacağınız kişiyle önceden tanışın, tokalaşın. Bu kişinin aksanına, konuşma hızına ve ses tonuna aşinalık kazanın. Bundan başka, konuşmacının internette videosu veya ses kaydı varsa, bunları izlemeye ve dinlemeye çalışın.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK BENZER YAZILARIMIZ
- Published in Genel
Simültane çeviri, çeviri disiplinin en zor dallarından biri olarak kabul edilir. Anlık olarak çeviri yapmanın türlü zorlukları vardır. Ancak bu zorluklar deneyim ve donanım aracılığıyla aşılabilir.
Biz de bu yazımızda simültane çeviri yaparken dikkat edilmesi gereken bazı önemli konulara değiniyoruz.
Sezgi Çok Önemlidir
Konuşmacının konuşma tarzına ve konuştuğu konuya aşina olmak simültane çevirmenliğin en kritik boyutlarından biridir. Bu alanda kendinizi geliştirmek için toplantının konusunu önceden araştırmalısınız. Daha geniş kapsamda ise insanların nasıl konuştuğuna dikkat etmeli, bir sonraki cümlelerini tahmin etmeye çalışmalısınız. Kaynak dile hakim olmak da yine bu noktada büyük önem arz eder. Tabii jest, mimik ve beden dilini takip etmek de konuşmacının söyleyeceklerini sezmek bakımından dikkat edilmesi gereken hususlardır.
Dekalaja Dikkat Edin
Dekalaj, konuşmacının ağzından çıkan cümle ile onun simültane çevirmen tarafından çevrilmesi arasındaki süreye verilen isimdir. Eğer dekalajı artırırsanız çeviriye başlamadan önce daha geniş bir bağlam üzerinden çeviri yapabilirsiniz. Kabaca konuşmacının her cümlesini değil de, 2-3 cümlesini dinledikten sonra çeviri yapmaya çalışabilirsiniz.
Tabii bu da simültane çevirmenliğin en zor yanlarından biridir. Bu alanda deneyim kazanmak için internetten videolar izleyerek antreman yapabilirsiniz. Yani söz gelimi bir TED Talks konuşmasında videoyu durdurarak konuşmacının sözlerini çevirerek dekalaj konusunda pratik yapabilirsiniz.
Pratik Olmazsa Olmaz
Simültane çeviri yaparken bazen konuşmacının söylediği bazı ifadelere çevirinizde yer veremeyebilirsiniz. Konuşmacı hızlı konuşuyorsa bu durum daha da artabilir. Fakat bir simültane çevirmenin esas görevi, dinlediği cümleleri hedef dile eksiksiz ve doğru bir şekilde aktarmaktır. Bu bakımdan sürekli pratik yapmalısınız.
Buna ek olarak dinlerken konuşmayı da öğrenmelisiniz. TED konuşmaları bu noktada oldukça idealdir, zira bu platformdaki konuşmalar iyi bir biçimde organize edilmiş ve yapılandırılmıştır. 20 dakikalık bir TED Talks videosunu dinleyerek çeviri yapabilirsiniz. Tabii kendi çevirinizin ses kaydını alıp daha sonra videodaki konuşma ile kıyaslayabilirsiniz de. Hafızanızı geliştirip keskinleştirmek için oldukça ideal bir yöntemdir bu.
Kısa süreli belleğinizi geliştirmek için kendinize minik oyunlar yaratabilirsiniz. Örneğin trafikteyken önünüzden geçen 5 arabanın plakasını ezberlemeye çalışın. Ya da kitap okurken birkaç paragraf önce cümleye nasıl başlandığını hatırlamaya çalışın. Bu tür egzersizler kısa süreli belleğinizin gelişmesi için faydalı olacaktır.
Özetle nasıl hekimler için yeni bilgiler öğrenmek yaşam boyu sürüyorsa, simültane çevirmenler için de aynısı geçerlidir. Pratik, pratik, pratik…
Bol Bol Okuyun
Hem ana dilinizde hem de çeviri yaptığınız dilde bol bol kitap okuyun. Sizin işiniz dinlemek ve konuşmak olsa bile okumak keime haznenizi çok geliştirir. Hele ki uzmanlaşmak istediğiniz konularda metinler okuyarak faydalanabileceğiniz pek çok deyim, ifade, sözcük öğrenmeniz mümkündür. Okumak hem bireysel hem de mesleki açıdan gelişmenizi sağlar ve simültane çevirir yaparken anlama odaklanmanızı kolaylaştırır.
Sakin Olun
Konuşmacının ağzından çıkan her sözcüğe tepki vermek durumunda değilsiniz. Konuşma esnasında ne olursa olsun, sizin işiniz kaliteli çeviri yapmaktır. Konuşmacı başka bir konuya geçse, çok hızlı konuşmaya başlasa dahi dikkatinizin dağılmamasına çalışın. Dikkatiniz dağıldığında hata yapmaya başlarsınız ve çeviriden koparsınız. Çeviri esnasında sakinliği korumak ise mesleki deneyimle artan bir durumdur elbette. Özellikle mesleğe yeni başlayan çevirmenlerin dikkat dağıtıcı unsurların olduğu bir ortamda simültane çeviri egzersizi yapması da yine çok faydalı olur. Örneğin arkadaşlarınız evde muhabbet ederken bir video üzerinden simültane çeviri egzersizi yapabilirsiniz. Onların yanınızda başka konulardan konuşmasının sizin dikkatiniz üzerindeki etkisini görebilir, dikkatinizin dağılmaması için neler yapabileceğinizi görebilirsiniz.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK BENZER YAZILARIMIZ
- Published in Genel
Simültane çeviri, özellikle birden fazla dil konuşulan toplantılarda ve konferanslarda tarafların birbirini anlayabilmesi için oldukça önemli bir çeviri türüdür. Çevirmen, konuşan kişinin sözlerini anlık olarak çevirdiği için de simültane çeviri, çeviri dünyasının en zor disiplini olarak kabul edilir.
Simültane Çeviri Neden Zordur?
Çeviri hizmetleri alanında, simültane çevirmenlerin kullandıkları dile çok hakim olmaları beklenir. Anlık çeviri yapıldığı için her iki dildeki deyimlere, ifadelere ve sözcüklere tam anlamıyla hakim olmak, iki dili de akıcı ve kıvrak bir şekilde konuşabilmek gerekir. Zira simültane çeviri esnasında sözlüğe bakmak gibi bir opsiyon bulunmamaktadır.
Simültane çevirmen olmak, söylenen şeyi hedef dile olduğu gibi aktarmayı, bunu yaparken de anlamın değişmesine müsaade etmeyecek şekilde ifade etmeyi gerektirir. Çevirmenin yapacağı en ufak bir hata, karşı tarafın kaşlarını çatmasına, iki taraf arasında ihtilaf oluşmasına neden olabilir. Bu bakımdan simültane çevirmenin net ve doğru çeviri yapması büyük önem taşır.
Simültane Çeviri Neden Önemlidir?
Simültane çeviri iki tarafın da bilgi ve fikir paylaşımı yapması noktasında önemli bir unsurdur. İnsanlara kendi dillerinde rahatça konuşarak karşı tarafa seslenme imkanı sağlar.
Simültane çeviri gerçek zamanlı yapıldığı için anlam kayba uğramaz. Zira konuşmanın bağlamı bilindiği için karşı taraf ifadelerin nasıl bir anlam bütünlüğüne sahip olduğunu daha iyi idrk eder.
Çokdilli konferanslardan daha çok verim alınmasını sağlar. Zira simültane çeviri, bu işi profesyonel olarak yapan kişiler tarafından sağlandığı için söylenen sözler, dinleyenlere direkt olarak ulaşır.
Simültane çeviri, yazılı çeviriden daha verimlidir. Yazılı metinlerin çevrilmesi için daha uzun bir zaman ihtiyaç vardır. Ancak çok taraflı toplantılarda dinleyiciler, konuşmacı sanki kendi ana dillerinde konuşuyormuşçasına konuşmayı rahat bir biçimde dinler. Özellikle Birleşmiş Milletler toplantılarında anlık simültane çeviri yapılır. Bu da kürsüde konuşan kişinin söylediği her şeyin anlık olarak diğer katılımcılar tarafından anlaşılmasını sağlar.
Simültane çevirinin bir alt kolu olan ardıl çeviride, çevirmen konuşmacının sözlerini cümle cümle çevirir. Yani konuşmacı 5 cümle kurup susar, daha sonra çevirmen bu cümleleri çevirir. Bu esnada da çevirmen bu cümleleri not alır. Bu noktada çevirmenin aldığı notlar ve hafızası ön plandadır. Ardıl çeviride çevirmenin yorumu söz konusu olabilirken simültane çeviride böyle bir şey yoktur. Yani simültane tercümede bekleme durumu yoktur. Söylenenler anlık olarak çevrilir. Bu da anlamın daha net olmasını, ifadelerin cümlelerin daha büyük bir doğrulukla çevrilmesini sağlar.
Sonuç
Simültane çeviri, uluslararası etkinlik ve toplantıların çok önemli bir unsurudur. Bir kişinin söylediklerini başka bir dile çevirmenin en etkili yoludur. İster iş hayatında ister özel hayatta olsun, simültane çeviri dil ve iletişim bariyerini aşarak karşılıklı iletişimin daha doğru ve sağlıklı olmasını sağlar.
İyi bir simültane çevirmen ise sahip olduğu üstün dil yeteneği ile sağlıklı bir iletişimin anahtar kişisidir. Ve aslında iyi bir simültane çevirmen, varlığı fark edilmeyen simültane çevirmendir. İşini doğru ve başarılı bir biçimde yapan simültane çevirmen, süreci sanki ortada bir çeviri yokmuş gibi yürüten kişidir. İşte bu nedenle simültane çeviri işi oldukça zor ancak bir o kadar da tatmin edicidir.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK BENZER YAZILARIMIZ
Birden fazla yabancı dil bilmenin faydaları hakkında yıllardır araştırmalar yapılıyor. Bu bağlamda başta çocuklara küçük yaştan itibaren İngilizcenin yanısıra başka bir yabancı dil eğitimi vermek de yine oldukça önemli.
Tabii çeviri alanında kariyer yapan ve yapmak isteyen kişilerin birden fazla yabancı dil bilmesinin de sayısız faydası bulunuyor. Şimdi dilerseniz, birden fazla yabancı dil bilmenin başta çevirmenler olmak üzere tüm insanlara nasıl avantajlar sağlayacağına biraz daha yakından bakalım.
1. Birden Fazla Dil Bilmenin Beyin Açısından Faydaları Vardır
Araştırmalar, birden fazla dil bilmeni bilişsel olarak pek çok yarara sahip olduğunu gösteriyor. Bir araştırmaya göre iki ya da daha fazla yabancı dil bilen insanlar, daha iyi odaklanabiliyor ve aynı anda birden fazla işi başarıyla yapabiliyor. Bu durum, sürekli olarak bir dilden başka bir dile geçiş yapmanın sağladığı bir avantaj.
2. Eğitim Alanında Çeşitli Avantajlar Sunar
Bilişsel faydaların yanında birden fazla dil bilmek eğitim ve okul hayatında kişiye oldukça yardımcı olur. Millennum Cohort’un yakın geçmişte yaptığı bir araştırmada ana dili dışındaki bir dilde eğitim alan bir çocuğun ilk 3-4 yıl zorlanmasına karşın bu sürenin ardından akranlarını yakaladığı ve onları geçtiği tespit edilmiştir.
Tabii birden fazla dil bilmek, yurt dışında farklı ülkelerde eğitim almanızı, yüksek lisans yapmanızı da oldukça kolaylaştırır. Çeviribilim öğrencisi olarak İngilizceye ek olarak Fransızca da biliyorsanız Paris’teki şahane okullardan eğitim alma fırsatına kavuşur, Fransızcanızı bu dilin anavatanında geliştirirsiniz.
3. İş Hayatı Açısından İkinci Yabancı Dil Müthiş Bir Şeydir
Çevirmenlik söz konusu olunca birden fazla yabancı dilde hizmet verebiliyor olmak, sizi piyasada oldukça aranan bir çevirmen haline getirir. Yani müşteriler sadece İngilizce çeviri yapan bir simültane çevirmen yerine hem İngilizce hem de Rusça bilen bir simültane çevirmeni tercih edebilirler. Bu da aslında hem mesleki hem de finansal anlamda gelişmenizi sağlar.
Turizm, gazetecilik gibi alanlarda da birden fazla yabancı dil bilmek, sizi kalabalıklar içinde birkaç adım öne çıkarır, size rekabet avantajı sağlar.
4. Daha Zengin Bir Sosyal Hayata Sahip Olursunuz
Birden fazla yabancı dil bilmek size yeni insanlarla tanışma, yeni kültürleri tanıma imkanı sağlar. Sırf dil bariyeri nedeniyle söz gelimi İtalyanca yayınları takip edemeyen bir meslektaşınıza oranla İtalya’da olup bitenleri daha iyi bilirsiniz ki bu sizin sosyal ve kültürel sermayenizi artırır.
Buna ek olarak seyahatlerinizde daha rahat edersiniz. Gerçi artık çevrimiçi sözlük uygulamarı sayesinde ağzınızdan tek kelime çıkmadan da dünyanın öbür ucuna seyahat edebilirsiniz ancak çevrenizdeki insanlarla direkt bir iletişime girmek ve onlarla sohbet etmek seyahat deneyiminizi daha kıymetli kılacaktır.
Roma-Cermen İmparatoru Şarlman’ın da dediği gibi “İkinci bir dile sahip olan insanın ikinci bir ruhu da vardır.” İkinci bir dil sayesinde dünyaya farklı gözlerle bakmaya başlarsınız. 2-3 dil arasında sürekli geçiş yapan biri olarak çevresel koşullardan daha az etkilenir; yeniliklere ve değişimlere daha kolay uyum sağlarsınız.
5. Finansal Açıdan Daha İyi Fırsatlar Elde Edersiniz
Meslek ve sektöre bağlı olarak iki yabancı dil bilmenin sağlayacağı finansal getiriler değişebilir. Ancak dünya üzerindeki maaşları derleyen Salary.com’a göre iki bil bilen insanlar, tek bir dil bilen insanlara oranla %5-%20 arasında daha çok kazanç elde etmektedir.
- Published in Genel