... konulu sunumlar: "(Sosyolojik Düşünme ve Yazma)"— Sunum transkripti:
1 (Sosyolojik Düşünme ve Yazma) Doç. Dr. Ali ARSLAN
2 İçindekiler Psikolojinin konusu ve amacı Psikolojinin öteki bilimlerle ilişkisiPsikolojinin önemi ve yararıPratik yararlarPsikolojinin kullanıldığı yerlerPsikolojinin kullanılma alanlarıPsikolojinin bilimsel akademik dallarıMeslekleşmiş uygulama alanlarıPsikolojinin olumsuz maksatlarla kullanılması
3 What do Sociologists do? Sociology is the one social science which embraces the whole range of human activities and this makes it a very wide field of study. As a result, it offers many opportunities for specialisation and these are reflected in the work of sociologists (see our Study Groups).Students of sociology normally follow courses which offer a choice of specialisations as well as a grounding in the central tenets of the discipline. The following are some examples of specialisation:Economy, Work and OrganisationThe Conjunction of Biological and Social Relationships: the Family and GenderSocial Identity: Age, Class, Gender and RaceSocial InequalitySocial Norms and DevianceReligion and Belief SystemsOrganisations and BureaucracySociety and the EnvironmentPeople, Health and Sociology of the Body
4 SOSYOLOJİK DÜŞÜNMEK YAZMAK İKİ TEMEL HEDEFSOSYOLOJİK DÜŞÜNMEKYAZMAK
7 BilgiBilginin hatırlanması ya da anlaşılması. Gösterilen eşyaların isimlerini söylemek, bir kavramı tanımlamak, bir nesne ya da olgu ile ilgili bazı özellikleri görünce tanımak.HatırlarTanımlarBelirlerTarif ederSöyler (anlatır) BetimlerListelerEşleştirirİsimlendirirKopya ederSeçerBildirirBelirtirTayin ederSıralarİfade ederlistelemeisimlendirmesaptamagöstermeanlamahatırlamaeşleştirmetanımlamasınıflandırmayerleştirmetaslak haline getirmeörnek vermedüşünceyi gerçekten ayırt etme
8 KavramaDönüştürürÇevirirGerekçe belirlerSavunurAyırt ederTahmin ederNaklederAçıklarKestirimde bulunurİzah ederAnlatırBilgilendirirGenelleştirirTransfer ederÖrnek verirAnlam çıkarırSonuç çıkarırBaşka sözcüklerle ifade eder Kendi cümleleriyle ifade der Yeniden yazarÖzetlerAnlama, çevirme, başka sözcüklerle anlatma, yorumlama ya da diğer biçimdeki materyallere dönüştürme yeteneği.İki nesneyi/olayı karşılaştırma, bir kavramı kendi kelimelerini kullanarak tanımlama, özetleme, orijinal bir örnek verme.Başka şekillerde ifade etmekanıtlamagörselleştirmeyeniden belirtme yeniden yazmaörnek vermeözetlemeanlatmayorumlamaaçıklamakarşılaştırmadönüştürmeayırt etmetahmin etme
9 UygulamaBütünüyle değiştirirDeğişikliğe uğratır Hesaplarİlave eder/ekler Kanıtlarİspat eder GösterirKeşfederOrtaya çıkarırOluşturur İşletirKullanır NitelendirirYönetir UygularÇözer HazırlarDüzenler... e benzetirDonatır Yapar/ederYol açarNeden olurMeydana getirirAnlatır naklederTekrarlar/ yineler İlgi kurar Halleder YararlanırYardım ederYararlı hale getirirÜretirBilgiyi kullanma ve bilgiyi bir ortamdan diğerine transfer etme yeteneği (Öğrenilmiş bilgiyi yeni durumlarda kullanma). Bir matematik problemini çözmek, önerilen bir iş planının sonuçlarını tahmin etmek.uygulamasınıflandırmadeğiştirmeeyleme geçirmesunmahesap etmeyürütmeçözmeresimlemehesaplamayorumlamamaniple etmekestirmegösterme
10 AnalizParçalar BozarBöler DağıtırAyırır AyrıştırırGrafikle şemayla diyagramla gösterir Çizerek anlatırAyırt eder ve seçer FarklılaştırırFark gözetir ve ayrı tutarTanılar / teşhis ederÖzdeşleştirir ÖrneklerResimlerSebep-sonuç ilişkisi çıkarırTarif eder Anlam çıkarırSonuç çıkarır Taslağını çıkarırAna hatlarını belirlerisabet eder /isabet ettirir... ya işaret eder / gösterirAnlatır Naklederilişki kurar İlgili bulurSeçerÇözüm yolu arar / bulurBölümlere / gruplaral sınıflara ayırır İlave eder ÇoğaltırBağlantı kurar ve sağlarAyrıntıları saptama ve bir durumun ya da bilginin parçalarını ayrıştırma ve bulma yeteneği.İlke ve genellemeleri tanıma gibi davranışları içerir.zıtlıkları belirlemekarşılaştırmakategorize etmetaslak halinde anlatmabağlantı kurmaanaliz etmedüzenlemesonuç çıkarmaseçmeşemalaştırmaayırt etme
11 Sentez tartışma planlama karşılaştırma yaratma yapılandırma Sınıflandırır VasıflandırırKategorize eder BirleştirirBirleşir YaratırÖzgün bir kompozisyon /şiir yazar Beste yapar Meydana getirirTasarlar PlanlarDüzenler / tertipler DesenlerDizayn eder TasarımlarÇözüm yolu bulur/yaratırHazırlar Proje haline getirirOrganize eder / ÖrgütlerYeniden düzenler Gözden geçirirKontrol eder ÜretirAçıklar İzah eder / anlatırTekrarları /yineler NitelendirirDeğiştirir / değişikliğe uğratırYeniden yazar ÖzetlerSebep-sonuç ilişkisini kullanırYönetir YönlendirirBahis konusu eder Not eder/ kaydederRapor eder Hazırlarİlave eder / çoğaltır SeçerTamamları bütünleştirir Dikte ederÖnerir / teklif eder Tercih ederBüyük resmi oluşturmak için parçaları birleştirme yeteneği. Öğrencinin bir problemle ilgili öğeleri düzenlemesi, farklı kaynaklardan bilgileri kullanarak kendine özgü bir ürün geliştirmesi davranışlarını kapsar.tartışmaplanlamakarşılaştırmayaratmayapılandırma yeniden düzenlemehazırlamaorganize etmetasarım yapmahipotez bulmadesteklemeyazmarapor çıkarmatoplamauyarlamageliştirme
12 Değer biçer ... ile karşılaştırır Sonuçlandırır Sonuç çıkarırKarar verir BirleştirirÇelişkileri bulur / gösterirFarkı / farklıyı bulur / gösterirEşini bulur gösterirBenzerini bulur / gösterirKarşıtını bulur gösterirYanlış ve hataları bulur / gösterirYargılar Önemini vurgularİlave eder bütünleştirirNitelendirir Bir fikri pekiştirirSavunur / destekler Farka dikkat ederTeşhis eder Fark gözetirYaratır Gerekçe gösterirMecaz düşünceleri anlarSerbestçe kullanır Ölçüt koyarÇevirir / dönüştürür Anlam çıkarırbir dilden diğerine aktarırSebep-sonuç ilişkisiyle değerlendirirFırsat yaratır Kılavuzluk eder Kritik eder rehber olurAçıklar YorumlarAktarır/ bilgilendirir / EleştirirRapor eder Sorgular KodlarKanıtları doğrular teyit ederTarif eder / betimler / tasvir ederDeğerlendirmeBir değeri ya da bilgiyi uygun kriterler kullanarak sorgulama yeteneği, belirli bir görüş ya da öneriyi eleştirmek ya da savunmak gibi davranışları içerir.eleştirmekanıtlama tartışmasebepleri desteklemesonuçlandırmatakdir etmeoranlamadeğerlendirmeseçmetahmin etmeyargılamasavunmadeğer biçme
13 En çok bilinen düşünme türleri Eleştirel düşünme,Bilimsel düşünme,Problem çözme,Analitik düşünme,Tümevarım, tümdengelimRealistik düşünme,İdealistik düşünme…..
14 Analitik düşünenler olgu, rakam, yön ve nedenlerle ilgilenirler. Düşünme TürleriAnalitik düşünenler olgu, rakam, yön ve nedenlerle ilgilenirler.Kavramsal düşünenler zihinlerinde hep problemin ait olduğu büyük tabloyu resimlemek isterler. Soyut düşüncelere ilgi duyarlar.Yapısal düşünenler ise, problemin asıl nedenini bulmak için sistematik bağlantılar kurmayı denerler.
15 Düşünme TürleriSosyal düşünenler, ortak çözüm önerileri geliştirmeye çalışanlardır. Herkesle konuşur, ortak çözümler bulmak için uğraşırlar. İnsanların duygu ve düşüncelerini anlamak onların düşünme tarzının en karakteristik özelliğidir. Başkalarının fikrini almak ve herkesin kabul edeceği ortak bir zemin bulmak en önemli şeydir onlar için. Önemli olan insanlardır, onların düşünceleridir, hisleridir .
16 Düşünmeyi öğrenme, farklı şekillerde düşünebilmektir . Düşünme TürleriDüşünmeyi öğrenme, farklı şekillerde düşünebilmektir .
17 6 Şapkalı Düşünme Tekniği Edward de Bono tarafından geliştirildiBeyaz şapka:Daha çok olgu ve rakamlarla ilgilenilir.
23 6 Şapkalı Düşünme Tekniği Beyaz Şapka: Tarafsız ve objektif düşünceKırmızı Şapka: Duygusal bakış açısıSiyah Şapka: Karamsar ve olumsuz düşünceSarı Şapka: Umutlu ve olumlu düşünmeYeşil Şapka: Yaratıcılık ve yeni fikirlerMavi Şapka: Kontrol
24 Sosyolojik düşünme ve toplum Sosyolojik düşünme için sosyal olay ya da olgunun olması gerekir.Sosyal bir olayın gerçekleşmesi için ise, en az iki insanın bir araya gelmesi gereklidir.İnsanlar, tarih boyunca her zaman sürekli birlikte yaşamaktadırlar.
25 Sosyolojik düşünme ve toplum Doğayı düzenlemeye çalışan ve aynı zamanda çoğalma, korunma gibi ihtiyaçlarını karşılayabilmek için küçük topluluklar içinde yaşayan insanlar, bir yandan doğaya egemen olmaya çalışırken diğer yandan dabirbirleriyle karşılıklı etkileşim içinde bulunarak yaşamaya çalışırlar.”
26 Sosyolojik düşünme ve toplum Sosyolojik düşünce, toplumdaki pratik hayat ile aklın etkinliğinin bütünleşmesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur.
27 Sosyolojik düşünme ve toplum İnsanlar, ihtiyaçlarını ve ortak ihtiyaçlarını karşılayabilmek için kendi aralarında birleşmek ve örgütleşmek zorundadırlar.Bu olgu toplumu ve toplumsal yaşamın temelini oluşturmuştur.
28 Sosyoloji Sosyoloji, insan davranışı ile ilgilenir. İnsan da etkileşimle şekillenir.Sizin kim olduğunuz,ne düşündüğünüz,ne yaptığınız, bulunduğunuz grupların sizi nasıl etkilediğinden şekillenir.Sosyologlar, grupların insanların gruplardan nasıl etkilendiğini, (Aile, millet, dünya ), grupların nasıl oluştuğunu ve onu oluşturan bireylerin bu grupları nasıl muhafaza ettiğini araştırır.
42 NASIL SOSYOLOG OLUNUR?KOŞUCU O DURUMA GELEBİLMEK İÇİN UZUN SÜRE HAZIRLANIR
43 Sosyolojik düşünme ve toplum Sosyolojik düşünce: Toplumsal olguların bir bütünü olan toplum veya toplumsal yaşamın çeşitli yönlerinin pratikten hareket ederek, sistemli bir mantıksal bütün içinde değerlendirilmesidir.Sosyolojik düşünce ortaya çıkan engeller önünde bir soruşturma tutumu takınarak sürekli olarak kendisini yeniler ve yenilediği ölçüde de yapıda yeni etkileşimlerin kaynağı olur.
44 Sosyolojik düşünme ve toplum Sürekli bir dönüşüm içinde olan toplumsal yaşam, ekonomik gelişme, teknik ilerleme ve nüfus hareketleri gibi toplum içinde ortaya çıkan değişimlerle, insanın ruh yapısını, duyma, düşünme, algılama ve isteme tarzlarını etkilemektedir.
45 Sosyolojik düşünme ve toplum Dolayısıyla sosyolojik düşünce, birbiri üzerine yapılanan soyut ve somut düzeydeki bu değişmelerin alanı olan toplumsal yaşam dinamiğinin sistemli bir biçimde değerlendirilmesidir.
46 Sosyolojik Bilginin Kaynağı Sosyolojik bilginin kaynağı, insanın tutum ve davranışlarıdır.Sosyal ilişki esnasında meydana gelen etkilenme de mevcut şartların dışında farklı bir bilgi kaynağıdır.
47 Sosyolojik Bilginin Kaynağı Sosyolog, incelediği davranışları çeşitli araçlar kullanarak kavrar ve yorumlar.Bu davranışların sosyal realitede nasıl iseler öylece anlaşılabilmesini sağlayacak belirli bir tarz, bakış açısı, teknik veya metot kullanılması gerekmektedir.
48 Sosyolojik Bilginin Kaynağı Sosyolog, sadece düşünerek kalmaz, aynı zamanda ampirik veriler toplayarak toplum açıklamasını yapmaktadır.Kaydedilmiş bilgi de, örneğin tarihi bilgiler de sosyolojide bir kaynak olarak kullanılabilir.Tutum ve davranışların gözlemlenmesi, deneyler, raporlar, kayıt ve dokümanların analizleri, mülakat ve anketler sosyologlar için çeşitli bilgi edinme yollarıdır.
49 Vapurdan çıkan insanların davranışlarını gözlemlemek, günlük gazeteleri taramak sosyolog için bir veri kaynağıdır.Sosyoloğun yaptığı sosyolojik bir araştırma: genel olarak sosyal olgular arasındaki ilişkiler ve bunlardan genellemeler yapılarak ortaya çıkarılabilecek çalışmalardır.
50 Sosyolojik Düşünmeİnsan ve toplum arasındaki ilişkinin ve etkileşimin kendine has kuralları vardır.Sosyal hadiseler olup bittikten sonra sosyologlar tarafından belli bir zaman süreci esas alınarak,mümkün olan tüm detaylarıylasebep sonuç ilişkileri analiz edilmekte vebu hadisenin bağlı olduğu sosyal kurallar tespit edilmektedir.Sosyolojik düşünme ile, sosyal olguların bağlı bulundukları kurallar, bir düşünme tarzı veya bir kavrayış şekli ile sosyologun zihinsel faaliyetlerini düzenlemektedir.
51 Niçin Sosyolojik Düşünme Niçin sosyolojik düşünme sorusuna verilecek cevap, niçin sosyoloji sorusuna verilecek cevap ile hemen hemen aynıdır.Çünkü sosyolojinin önemi ortadadır. Şöyleki, sosyoloji, bir tek bakış açısı ile değil, diğer bilim dallarının bulgularını da hesaba katarak, sosyal realitenin mümkün olan en geniş şekliyle kavranmasını sağlamaktadır.
52 Niçin Sosyolojik Düşünme Sosyolojik düşünme tarzı, araştırmaların bir kısım faktörlerde yoğunlaşarak diğerlerinin ihmal edilmesiyle meydana gelecek muhtemel değerlendirme hatalarını önleyecektir.
53 Sosyolojik Düşünmede Bütüncül Bakış Sosyal realitenin bütün boyutlarıyla ele alınması sosyolojinin temel yaklaşımıdır.Örneğin, "...sosyal vakıaların sadece sosyal faktörler arasındaki karşılıklı tesirin bir neticesi olmadığı,hattacoğrafî ve fizikî çevre şartları ile sosyal şartlar arasında da karşılıklı bir tesir münasebetinin mevcut olduğu ve olması gerektiği" de sosyolojinin vardığı bir sonuçtur.
54 Diğer bilimler, sebep sonuç ilişkilerinde bakış açılarına göre belirli faktörleri ele alırken, sosyoloji bütüncül karakteriyle realitenin tümünün kucaklamaktadır.
55 Sosyolojik Düşünmede Bütüncül Bakış Bu nedenle, sebeplerin bir kısmının ihmal edilmesiyle yapılmış olan analizlerde bazı eksiklikler olmaktadır.Sosyolojik düşünen bir araştırmacı, kendisini sosyal olayların çok sebepliliğini de göz önünde bulundurarak çok yönlü olarak analiz eder.
56 Diğer Bakış Açıları ile Bir Karşılaştırma Piyasada çok satılmakta olan bir dergiyi örnek olarak alalım.Eğer iktisadî düşünülürse, bu derginin fiyatının ucuz olduğu ve fiyat-talep dengesi sonucu çok miktarda satıldığı neticesine varılır.Psikolojik düşünüldüğü takdirde dergideki renkli fotoğrafların okuyucu etkilediği ve daha çok dergi satılmak isteniyorsa daha cazip resimlerle donatılması gerektiği sonucu ortaya çıkar.Siyasal düşünmenin bulacağı sonuç ise geniş bir kesimin siyasi görüşünün dergide yansıtıldığıdır.Bu değerlendirmelere göre derginin fiyatı artırıldığında ya da fotoğraflar azaltıldığında satış miktarı düşecektir.
57 Diğer Bakış Açıları ile Bir Karşılaştırma Bu gayet yüzeysel bir değerlendirmedir ve meselabaşka siyasal görüş sahibi insanların dergiyi okumasınıveya fiyatının artmasına rağmen satışının düşmemesini açıklamamaktadır.Halbuki sosyoloji bütün bunları birer faktör olarak yerli yerince kabul edip, aralarındaki ilişkiyi,sosyal oluşun diğer faktörlerini de hesaba katarak değerlendirmektedir.İktisadiSosyolojik DüşünmeSiyasalDiğerleriPsikolojik
68 Sosyoloji- PsikolojiBenzerlik: Her ikisi de, tutumlar, inançlar, davranışlar, heyecanlar, insanlar arası ilişkilerFarklılıklar: Psikoloji bireysel düzeyde, sosyoloji bireyi grupla ilişkili ele alır.Sapkın DavranışPsikoloji: Zihinsel uyumsuzluğun hangi biçiminden kaynaklanıyor.Sosyoloji: Hangi sınıf ya da grup mensupları daha fazla suç davranışı gösterirler.
69 Sosyoloji- Siyaset Bilimi Benzerlik: Hükümet, iktidarFarklılıklar: SB, farklı hükümet biçimleri, bunun felsefesi ve siyasi süreleri, sosyoloji: SD, Siyasi yapı, davranış ve kurumlar arasındaki ilişkiyi inceleyebilir Sapma DavranışıSiyaset Bilimi: Sapkın davranışı düzenleyen kanunlarSosyoloji: SD, ideolojik inanç veya sınıflarla ilişkisini inceleyebilir.
70 Sosyoloji- Tarih Benzerlik: İnsan hayatını incelemesi Farklılıkar: Tarih: Önemli tarihi bireylerin etkisi veya belli olayların nedenleriSosyoloji: Ünlü ya da sıradan insanların sosyal hayatı değiştirme nedenleri veya sonuçları Sapma DavranışıTarih: Sapkın insanların oluşturdukları davranışın motivasyonu ve sonuçlarını açıklamaya çalışır.Sosyoloji: Toplumun sapkın davranışı tanımlama ve kontrol etme yollarını açıklamaya çalışır.
71 Sosyoloji- Felsefe Benzerlik: Hayatın doğası ile ilgili inançlar Farklılıkar:Felsefe: Belli mantık kuralları ile soyut nedenleri açıklarSosyoloji: Somut verilere dayanarak gerçek dünyada insanların ne yaptığının bilgisini açıklamaya çalışır, tecrübi/ampriktir.Sapma DavranışıFelsefe: İyilik, şeytan gibi kavramlarlar sapma davranışını uygun biçimde açıklamaya çalışırSosyoloji: Somut bir grupta insanlar neyin iyi ve kötü olduğuna inanrak sapkın davranmaktadırlar.
72 Sosyoloji- Antropoloji Benzerlik: Sosyal Hayat: Kültür, İnanç, karar verme, ilişki vb. Farklılıkar: Yaşamadığımız bizden ötedeki toplumları inceler ve karşılaştırmalar yapar.Sapma DavranışıAntropoloji: Antropologlar, sanayileşmemiş ilkel kabilelere giderek sd. İnceler ve kıyaslama yaparSosyoloji: Bir toplum üzerinde çalışır.
73 Sosyoloji- Ekonomi Sapma Davranışı Benzerlik: Toplum ürün ve hizmetleri nasıl üretip dağıtıyor. Farklılıklar: Ekonomi, ekonominin kendi kurallarını odaklanır. Sosyoloji, ekonominin diğer süreç ve kurumları nasıl etkilediği ve etkilendiğini anlamaya çalışır.Sapma DavranışıEkonomi: Sapkın davranışın milli gelire katkısı ve maliyetini inceleyebilir.Sosyoloji: Üst sosyal sınıflar tarafından ekonominin nasıl elde tutulup soygun ve hırsızlık gibi sd oluşturduğunu ve bu gruplara giremeyenlerin ürün ve hizmetleri nasıl adaletsiz paylaştıklarını
74 SOSYOLOJİK SORU SORMA TAKTİKLERİ Sosyoloji odaklanır ve metodla çalışır.Sosyolojik hayal gücünün «tarih» boyutunu hatırlaSosyolojik hayal gücünün «biyografi» boyutunu hatırlaBireyler, gruplar, roller, ilişkiler, toplumlar ve zaman periyotları arasındaki farklılıkları ile ilgili sor.Basitçe «Evet» veya «Hayır» denilemeyecek soru sorBir çırpıda cevap verilebilecek bir şey için sorFarklı bir şey belirtmediğin takdirde, iki ya da daha fazla kavramla ilişkilendirilebilecek soru sor.Bilgiye ulaşıp, cevabını bulabileceğin soru sor.Belirlenen hacimde cevaplayabileceğin soru sor.
76 Düşünme ve Okuma Yazma, Düşünme ile ilgilidir. Bir konuyu anlamak için bilenme şansıdır.Yazamıyorsan, iyi anlamadığının işaretidir.Yazma pratiği ile ince ve dakik yazabilmeyi, İnce ve dakik yazabilme ile de ince ve dakik düşünebilmeyi kazanırsın.
78 Temel Prensiplerİletişim kur, kusma (geri çıkarma)Hocayı memnun etmekİletişim kurmakSenin için önemli olan bir noktaya odaklanYazarın görüşünü geliştirAçık ve net olYazma pratik yapmayı ve sıkı çalışmayı gerektiren bir sanat
79 Temel PrensiplerYaz, yeniden yaz ve edit et. (tashih)Eleştirileri ve tavsiyeleri alBir tartışma FİKRİN, TARTIŞMA noktan ve bakış açın olsun.Somut ol, tartışmanı deliller üzerine kur, onları çok iyi resimlerle destekle
80 Eleştirel OkumaCümle cümle okuma.Etkili ve etkin okuma tekniklerini kullanarak, odaklanarak ve stratejik oku.Bu stratejiler;temel noktaları tanımlayabilmene,okuduğunu yeniden hatırlamana,yazarın ana tartışma noktalarını veiddialarını analiz etmene yardımcı olur.
81 Eleştirel OkumaBir okuyucunun okuduklarından anladıklarını derinleştirmek için püf noktaları.İyi ve kötü not alma teknikleriÖrnek ile öğren… iyi yazıları oku…
82 Eleştirel Okuma Eleştirel okuma rehberi Eleştirel okuyucu olmak, yazarın perspektiflerini, faraziyelerini ve tartıştığı konulardaki delillerini sorgulamak demektir.Zihnini aşağıdaki işlemleri yapabilecek şekilde eğit.Yazılanları pasif bir şekilde aynen kabul etme.Önemli olan ile önemli olmayanı ayırt et.Eleştirel okuma süreci mühendislik gibidir.Yeniden yerine koyup birleştirebilmek için tartışmadaki parçaları ayrıştırmayı gerektirir.
83 Eleştirel OkumaAşağıdaki temel soruları sorman, yazarın mantığını ve tartışmasının yapısını anlamayı mümkün kılar. Okurken kendine şu soruları sorman, atlanabilecek kısımlar ile önemli olan kısımları ayrıştırmanı mümkün kılar.
84 Eleştirel Okuma 1. “ÖZET” veya Metin ne söylüyor? Bu kitapta sorulan ve cevabı verilen soru nedir?Başka bir deyişle, yazarın çözmeye çalıştığı bilinmezi veya tartıştığı problemi nedir? Sonunda soru işareti bulunan ve kitabın ana iskeletini kuran BİR TEK CÜMLE kur. Uzun veya kısa olması önemli değil, önemli olan bu çekirdek soruyu yakala.2. Yazarın ana tartışma noktası ya da tezi nedir?Bunu yakalaman ana ekseni yakalaman anlamına gelir.3. Yazar, tezini desteklemek için hangi delilleri ortaya koyuyor?Önemli olan her detayı ortaya koymak değil,4. Yazarın sonucu ne?
85 ELEŞTİREL OKUMA 2. “Analiz”, ya da “Metin ne anlama geliyor?” Yazarın ana tartışmasını dayandırdığı temel faraziyeler nelerdir?Yazar, iddiasını desteklemek için hangi delilleri ortaya koyuyor?Tartışma ikna edici mi?Yazarın tartışmasını eleştirebilir misiniz? edebilir misiniz?
86 ELEŞTİREL OKUMA 3. “Öyleyse Ne”, ya da “Metin Niçin Önemli?” Yazarın gündemi ne?Eğlendirmek, bilgi vermek, harekete geçirmek, tartışmakKitap aldığın dersle ilgili diğer okumalarına, ya da diğer derslerle ilgili okumalarına, tartışmalara, dünyaya nasıl bağlanıyor?
87 ÖDEVİ ANLAMAK İstenileni tam olarak anla Yazmanı bitirdikten sonra geriye dönüp istenilenleri tam olarak yerine getirip getirmediğini ve eksik bir şey bırakmadığını kontrol et.Yazma görevinin yarısı ne yapacağının ana hatlarını belirlemektir.
88 METNİ ÖZETLEMEKYazmaya hazırlanma: İyi bir özet çıkarmak için bütün metnin iyi anlaşılması çok önemlidir. Özet çıkarmanın temel taşları:Başlıkları zihninde tutarak, metnin tamamını gözden geçir. Eğer başlıklar yok ise, metni bölümleri ayırmaya çalış. Bu göreve niçin atandığını düşün. Ne çeşit bir metinle uğraştığına karar vermeye çalış. Bu önemli bilginin tanımlanmasına yardımcı olur.Önemli bilgileri işaretleyerek ve notlar alarak metni oku.Kendi kelimelerinle, her bölümün temel noktalarını yazarak not al.Ana konunun temel destek noktalarını yaz, ancak detaylara boğulmaUygun değişiklikler yaparak süreci yeniden incele.
89 METNİ ÖZETLEMEK Özet yazmada 3 temel unsur vardır: 1. Özet, orijinal metnin bütününü kapsamalı.2. Malzeme tarafsız bir şekilde olmalı3. The summary should be a condensed version of the material, presented in your own words.* * Also do not include anything that does not appear in the original. (Do not include your owncomments or evaluation.)AndBe sure to identify your source.
90 Bir metni yorumlama veya açıklama Mukayese etme ve karşılaştırma Ödevi anlamakMetni özetlemeBir metni yorumlama veya açıklamaMukayese etme ve karşılaştırmaBir tartışmayı veya teoriyi eleştirme veya değerlendirmeBir teoriyi uygulamaBir araştırma yazısının unsurları
91 BİR TARTIŞMAYI ORGANİZE ETMENİN YÖNTEMLERİ Yazara parelelKonuya parelelGirişKısaca konunun önemini belirtTez cümlesiDestekleyici noktaBİRİNCİ ÇALIŞMABirinci yazarın çalışmasının özetiNokta ile ilişkisiİKİNCİ ÇALIŞMAİkinci yazarın çalışmasının özetiSONUÇTezi bir daha ifade etTartışmanı nasıl delillendirdiğini gösterBirinci çalışmayı özetleİkinci çalışmayı özetleÜçüncü çalışmayı özetleBİRİNCİ DESTEKLEYİCİ NOKTAYazar + 1. noktaİKİNCİ DESTEKLEYİCİ NOKTAYazar + 2. noktaÜÇÜNCÜ DESTEKLEYİCİ NOKTAYazar + 3. noktaTezleri bir daha ifade et
92 İyi noktaları da unutma Önemli noktaları belirt Bir tartışmayı veya teoriyi eleştirme veya değerlendirmeBoşluklara bakİyi noktaları da unutmaÖnemli noktaları belirtYazar sana karşı nasıl savunma yaparKendi görüşünün analizi ile konunun analizini karıştırma
94 Literatür araştırması İçerik Veri ve yöntemler Bulgular BİR ARAŞTIRMA YAZISININ PARÇALARIGirişLiteratür araştırmasıİçerikVeri ve yöntemlerBulgularSONUÇ VE TARTIŞMA
95 YAZMA SÜRECİ Konuyu dikkatle ele al Açık uçlu konular Tartışma Bir şey ifade etmeyen bir şeyi alabilirsinKüçük bir şey yaz ve sonra derinleşSenin için bir şey ifade eden konuları ve soruları seçBaşka bilim adamlarını ilgilendiren sorular sorUzmanlık oluştur
96 YAZMA SÜRECİ Yazmaya Yaklaşım Yazmaya başlamadan önce düşün Notlar al Sorular sor /Kim,Ne, Ne zaman, Nerede, Niçin?Bir tanımlama yazÖzgür yazFikirlerini haritalandır
97 YAZMA SÜRECİ Organizasyon ve Outline İlk adımlar Outline’nın önemi Outline nasıl kurulurŞekil konulacakTemplate 37
101 6 şapkalı düşünme tekniği Düşünür olmaya niyet etmek önemlidir, çünkü bu nadir görülen bir davranıştır. (Bono 19)Düşünür olmak, bilinçli bir şekilde düşünür olmayı gerektirir. (Bono 21)Eğer bir düşünür gibi hareket ederseniz,-örneğin düşünme şapkasını takarsanız- bir süre sonra gerçekten bir düşünür olup çıkarsınız. Düşünceleriniz hareketlerinizi izleyecektir. Oynadığınız rol gerçek olacaktır. (Bono 18)Düşünme şapkasıİdare edici düşünme. Geri plandaki günlük düşünme işleri idare etmek içindir.Bilinçli düşünmeHarita yapmakla ilgili düşünme (Bütünü görüp haritasını çıkaran)AEİ: Artı, Eksi, İlginçHAYDİ HEMEN ŞİMDİ ŞAPKANI GİY (Konsantrasyon kitabını okut)Düşünür rolünü oynamak, düşünür olmak için atılan değerli bir adımdır. (Bono 24)Düşünme şapkasının amacı bilinçli düşünmektir. Siz onu bilinçli bir şekilde takın.Herkes koşar, ama bir atlet bu işi bilinçli bir şekilde yapar.
102 SOSYOLOJİK SORU100 YIL ÖNCESİNE GÖRE TÜRKİYEDE DAHA FAZLA MI ÜST SINIFLARA ÇIKILABİLİYORDU?ZAMANMANTIKLI CEVAP VERİLEBİLMEMANTIKLI İNSANLAR FARKLI GÖRÜŞ SUNABİLMELİCEVAP VERİLEBİLİR VE TARTIŞILABİLİR
103 ANADOLU SERMAYESİ 10 YIL ÖNCESİNE GÖRE DAHA MI MERKEZE YAKLAŞIYOR? ANADOLU SERMAYESİ 10 YIL ÖNCESİNE GÖRE DAHA FAZLA MI YÖNETİME KATILIM İMKANI BULUYOR?
104 MANTIK VE YAPI, ORMANDIR. CÜMLELER AĞAÇLARMANTIK VE YAPI, ORMANDIR.
108 SOSYOLOJİK DÜŞÜNME UYGULAMALARI Kitabın amaçları şunlardır:Entelektüel çevreyi takdir,sosyolojik sorgulama macerasını ve bu sorgulamanın öğrencilerin hayatına uygunluğunu tanımayı sağlamakYansıtıcı, yaratıcı ve eleştirel düşünme olan düşünme süreçlerinin üç aşamasını anlamayı geliştirmekDüşünme süreçlerini sosyolojik problemlere uygulama becerisini geliştirmekDüşünme mükemmelliğine yönelik alışkanlık ve tutumlar geliştirmekÖğrencileri, disiplinin tartışılan konularına girmeye teşvik etmek
109 SOSYOLOJİK DÜŞÜNME UYGULAMALARI Makro değil, mikro bakış açısıyla
110 1. DÜŞÜNMENİN SOSYOLOJİDEKİ ROLÜ Makro değil, mikro bakış açısıyla
111 1. DÜŞÜNMENİN SOSYOLOJİDEKİ ROLÜ Yaygın yanlış anlamaların aksine, sosyoloji; ne bir sosyal çalışmadır, ne de toplum hakkında ortaya konulan sağduyulu düşüncelerin bir koleksiyonudur. Sosyoloji; kolektif insan davranışının bilimsel çalışmasıdır ve odak noktası, diğer bilimlerden, özellikle diğer sosyal bilimlerin çoğundan daha geniştir.Biyoloji, hayvan ve bitki yaşamının fiziksel doğasına; psikoloji, insan davranışına;antropoloji, insan ve toplumların kökeni ve gelişimi üzerine odaklanmaktadır.sosyoloji; sosyologların, insan etkinliği (human agency) adını verdikleri, amaçlı davranışlar ile ev, okul, ibadet yeri, hükümet, iş, eğlence ve iletişim medyası vb. çeşitli organizasyonlar arasındaki etkileşim ile ilgilenmektedir.
112 1. DÜŞÜNMENİN SOSYOLOJİDEKİ ROLÜ Gerçeklik sorunları: “Olayda gerçekten ne oldu (olayların ve bu olaylara karışan insanların oluşum sırası nedir?);Yorum konuları: Buradaki ilgi, gerçeklere değil; bu gerçeklerin anlaşılma biçimlerinde toplanmaktadır. Buradaki hayati soru da, “Hangi yorum, en mantıklı yorumdur?” sorusudur.Nedensellik konuları: Bu konulardaki odak noktası, bir şeyin niçin olduğudur? Burada sorulabilecek başlıca soru, bu durumu hangi eylem ya da durumun ortaya çıkardığı veya etkilediğidir.”Sorumluluk konuları: Bu konular, olayın kendisi ile ilgili değil, nedenin sorumluları ile ilgilidir; sorumluların hesap verebilmesi ile ilgilenilir. Buradaki can alıcı soru, “Olayın kontrolünde kim/kimler vardı ve bu bakımdan tartışmalı da olsa kim suçlanabilir?Etki konuları: Buradaki uyuşmazlık, bir olay ya da olgunun sonuçlarının üzerinedir. Sonuçların zaten gerçekleştiği durumlarda; temel soru, “Bu etkiler önceki olay ya da olguya atfedilebilir mi?” şeklinde iken; sonuçların henüz gerçekleşmediği durumlarda da, “Hangi sonuçlar ortaya çıkabilir?” şeklindedir.
113 1. DÜŞÜNMENİN SOSYOLOJİDEKİ ROLÜ Ahlaki konular: Bu tür konular, davranışın ahlaken doğru ya da yanlış olup olmadığı üzerinde durur. Burada sorulabilecek temel soru, söz konusu davranış, herhangi bir ahlaki zorunluluğu ya da bir ideali ihlal ediyor mu? Şeklindedir. (Örneğin; mesleki bir sırrı, kabul görmüş bir şerefi, adalet idealini, tarafsızlık veya dürüstlüğü koruma gibi.) Sosyologlar ahlaki konuları şu iki yoldan birisi ya incelenen konunun ahlaki göstergelere ve tasarıma sahip olup olmadığını düşünerek ya da kendi araştırma faaliyetlerini kendileri yaparak gerçekleştirirler.Etkinlik ve etkililik konuları: Bu konular, bir eylem planının, niyet edilen amaçları gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceği, ya da makul bir zaman, enerji /veya para maliyeti ile yapıp yapamayacağı ile ilgilidir. Buradaki anahtar soru, “bu planın çalışıp çalışmayacağı/ ya da etkili bir şekilde işleyip işlemeyeceği ile ilgili delillerin ne kadar kuvvetli olduğu” sorusudur.Öncelik durumları: Tipik olarak bu tür durumlar; insanların, iki çatışan görüşün veya eylem durumunun önemli olduğunu kabul ettikleri, fakat hangisinin daha önemli olduğu konusundan anlaşılamadıkları durumlardır. Buradaki sorulabilecek soru da, “Hangi görüş ya da eylem, önce gelmelidir, niçin?” sorusudur.