"Mümkün ve miskin olan insan da, daire-i imkânda misallere bakarak, fevkinde bulunan daire-i vücubun şuûnâtını, ahvalini düşünür." cümlesini izah eder misiniz?
Sal, 19-Kas-2013 - 12:55 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
Şuunat; Allah’ın zat-ı akdesine ait kudsi ve münezzeh kabiliyet ve duygulara verilen genel bir isimdir. Lezzet-i mukaddese, sürur-u münezzehe bunlardan birkaç tanesidir.
Şuunatın cüzi ve kıyasi bir tecellisi insanda da olduğu için, insan bu cüzi ve kıyasi şuunat ile Allah’ın münezzeh ve mukaddes şuunatını bir derece fehmedip hisseder. Yoksa insandaki cüzi şuunat ile Allah’ın külli şuunatı arasında bir benzerlik bir benzeşme söz konusu değildir.
İnsan nasıl cüzi sıfatları ile Allah’ın külli sıfatlarını kıyas ile fehmediyor ise, aynı mana ve ölçü şuunat içinde geçerlidir.
İnsanda sevme, lezzet alma, hoşlanma hali ve kabiliyetleri vardır. Allah da mahlûkatını sever ama, bizim bir eserimizi sevmemiz gibi değil. İşte bu İlâhî muhabbeti, mahlûkatın sevgilerinden ayırmak için “mukaddes” kelimesi kullanılır. Allah da kulunun ibadetinden memnun olur; ama bu memnuniyet bir padişahın kendisine itaat eden bir askerinden memnun olması gibi değildir. İşte bunu zihinlere yerleştirmek için “memnuniyet-i mukaddese” tabiri kullanılıyor.
Allah’ın, bütün mahlûkatının ihtiyaçlarını görmekte bir lezzet-i mukaddesesi vardır. Fakat bu lezzet, bizim bir fakiri giydirmekten yahut doyurmaktan aldığımız lezzete benzemez. Örnekleri çoğaltmak mümkündür. Bizim Allah’a ait bu kudsi ahvali anlamamız, ancak bize verilen cüzi numune ve örneklerle mümkün oluyor.
Daire-i vücub, Allah’ın sıfat ve şuunatı olurken, daire-i imkan insan ve insana takılan cüzi ve kıyasi ölçü ve mizanlardır. İnsan bu ölçü ve mizanlar ile Allah’a bakar ve anlar.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör