Dünya gündemi ilk olarak Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan Koronavirüs (Coronavirus) vakaları ile ciddi şekilde meşgul.
Koronavirüs; burun, sinüsler veya üst boğazda enfeksiyona neden olan bir tür yaygın virüs çeşitidir. Genel kanının aksine çoğu koronavirüs çeşiti tehlikeli olmamakla birlikte bazı türleri ciddi ölümcül tehlike arz etmektedir.
Daha önceki yıllarda dünyayı kasıp kavuran MERS ve SARS salgılarınnı hatırlarsınız. MERS ve SARS birer koronavirüs türleridir.
2003 yılında Şiddetli Akut Solunum Yolu Sendromu (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS) salgından 774 kişi öldü.
İlk olarak 2012 yılında Suudi Arabistan’da ve daha sonra Orta Doğu, Afrika, Asya ve Avrupa’daki diğer ülkelerde ortaya çıkan Orta Doğu Solunum Sendromundan (Middle East Respiratory Syndrome, MERS) yaklaşık 858 kişi öldü.
Nisan 2014’te Amerika’da ilk kişi MERS nedeniyle hastaneye kaldırıldı ve ardından Florida’da bir vaka daha bildirildi. Her ikisi de Suudi Arabistan’dan yeni dönmüş kişilerdi. Mayıs 2015’te Arap Yarımadası dışındaki en büyük MERS salgını Kore’de patlak verdi.
Ocak 2020’nin başlarında, Dünya Sağlık Örgütü yeni bir koronovirüs türü belirledi: Çin’de ortaya çıkan yeni koronavirüs türüne 2019-nCoV adı verildi.
Genellikle bir koronavirüs; burun tıkanıklığı, öksürük ve boğaz ağrısı gibi üst solunum yolu enfeksiyonu semptomlarına neden olur. Bu durumun üstesinden dinlenme ve basit soğuk algınlığı ilaçları ile gelinebilir. Koronavirüs ayrıca çocuklarda orta kulak enfeksiyonlarına neden olabilir.
Koronavirüs Nedir?
Koronovirüsler ilk olarak 1960’larda tanımlandı, ancak nereden geldikleri bilinmiyor. İsmini, taç benzeri şekillerinden alıyorlar. Bazen bir koronavirüs hem hayvanları hem de insanları enfekte edebilir.
Koronavirüsler; ineklerde ve domuzlarda ishal, tavuklarda üst solunum yolu hastalığı, memelilerde ve kuşlarda çeşitli hastalıklara neden olan bir virüs grubudur.
İnsanlarda, virüs genellikle hafif ancak potansiyel olarak ölümcül olan solunum yolu enfeksiyonuna neden olur. Önleme veya tedavi için onaylanmış aşılar veya antiviral ilaçlar yoktur.
Çoğu koronavirüs, soğuk algınlığına neden olan diğer virüslerle aynı şekilde yayılır: enfekte insanlar öksürerek ve hapşırarak, enfekte olmuş bir kişiye dokunarak veya enfekte olmuş kişilerin dokunduğu şeylere temas ederek virüsün yayılmasına sebep olurlar.
Hemen hemen herkes yaşamında en az bir kez, büyük olasılıkla küçük bir çocuk olarak bir koronavirüs enfeksiyonu geçirir. Amerika Birleşik Devletleri’nde, koronavirüsler sonbahar ve kış aylarında daha yaygındır, ancak herhangi bir zamanda herkes bir koronavirüs enfeksiyonu ile karşılaşabilir.
Koronavirüs Belirtileri
Koronavirüsün çoğu semptomları; burun akıntısı, öksürük, boğaz ağrısı ve bazen ateş de dahil olmak üzere diğer üst solunum yolu enfeksiyonlarına benzemektedir. Çoğu durumda, bir koronavirüs veya rinovirüs gibi soğuk algınlığına neden olan farklı bir virüsün olup olmadığını anlayamazsınız.
Soğuk algınlığınızın bir koronavirüsten kaynaklanıp kaynaklanmadığını öğrenmek için burun ve boğaz kültürleri ve kan çalışması da dahil olmak üzere laboratuvar testleri yaptırmanız gerekir.
Bir koronavirüs enfeksiyonu alt solunum yoluna yayılırsa (nefes borunuz ve akciğerleriniz), özellikle yaşlı insanlarda (kalp hastalığı olan veya zayıf bağışıklık sistemi olan insanlarda) pnömoniye (zatürre) neden olabilir.
Wuhan koronavirüsünün neden olduğu belirtiler nelerdir?
Virüs zatürreye neden olur. Hastalananların öksürük, ateş ve nefes alma güçlüğü çektiği bildirilmektedir. Ağır vakalarda organ yetmezliği dahi olabilir. Bu viral bir pnömoni (zatürre: akciğerdeki hava keselerinin iltihaplı sıvı ile dolması) olduğundan, antibiyotiklerin hiçbir faydası yoktur.
Grip hastalığına karşı sahip olduğumuz antiviral ilaçlar çalışmaz. İnsanlar hastaneye kaldırılırsa, akciğerleri, diğer organları ve sıvıları için destek alabilirler. İyileşme, bağışıklık sistemlerinin gücüne bağlı olacaktır. Ölenlerin çoğunun halihazırda sağlıksız olduğu bilinmektedir.
Koronovirüs ile Nasıl Mücadele Edilir?
Koronavirüs için aşı yoktur. Bir koronavirüs enfeksiyonunu önlemek için, normal soğuk algınlığını önlemek için yapılan şeyler yapılmalıdır:
• Ellerinizi sabun ve ılık su veya alkol bazlı el dezenfektanı ile iyice yıkayın
• Ellerinizi ve parmaklarınızı gözlerinizden, burnunuzdan ve ağzınızdan uzak tutun
• Enfekte olan kişilerle yakın temastan kaçının
• Bol bol dinlenin
• Sıvı alımını arttırın
• Nemlendirici veya buharlı duş da boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir
Neden normal gripten daha kötü?
Çin’de tespit edilen yeni koronavirüsün ne kadar tehlikeli olduğu henüz bilinmiyor – ve daha fazla veri gelene kadar da bilinemeyecek. Bildirilen 800 vakanın yirmi altısı hayatını kaybetmesi, %3′lük bir ölüm oranı anlamına gelmektedir.
Bununla birlikte, virüsün enfekte olduğu, ancak hastaneye gitmek için yeterince ciddi semptomları olmayan ve bu nedenle verilerde sayılmayan çok daha büyük bir virüs taşıyan insan havuzu olabileceği tahmin ediliyor.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, mevsimsel grip tipik olarak %1‘in altında bir ölüm oranına sahiptir ve küresel olarak her yıl yaklaşık 400.000 ölüme neden olduğu düşünülmektedir.
Bilim adamlarının önümüzdeki haftalarda daha net açıklayabileceği bir diğer konu, koronavirüsün ne kadar bulaşıcı olduğudur. Bir diğer önemli fark, yeni koronavirüs için aşı olmamasıdır.
Bu da nüfusun savunmasız üyelerinin – yaşlı insanlar veya mevcut solunum veya bağışıklık problemleri olanların – kendilerini korumasının daha zor olduğu anlamına gelmektedir.
Panik yapmalı mıyız?
Hayır. Virüsün Çin dışına yayılması endişe vericidir, ancak beklenmedik bir gelişme değildir. Temel endişeler, bu yeni koronavirüsün insanlar arasında ne kadar bulaşıcı olduğu ve hangi oranın ciddi şekilde hastalanacağıdır. Genellikle kolayca yayılan virüsler daha hafif bir etkiye sahiptir.
Kaynaklar:
Matematiksel