... konulu sunumlar: "GELECEĞİN ÇALIŞMA BİÇİMİ TELE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN YAKLAŞIMLAR YRD.DOÇ.DR. H.FİLİZ ALKAN MEŞHUR SELÇUK ÜNİVERSİTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ."— Sunum transkripti:
1
GELECEĞİN ÇALIŞMA BİÇİMİ TELE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN YAKLAŞIMLAR YRD.DOÇ.DR. H.FİLİZ ALKAN MEŞHUR SELÇUK ÜNİVERSİTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ
2
Yaşadığımız yüzyıl içinde bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmelerin hızlanması ve sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş, çalışma biçimlerinin de yeniden düzenlenmesine yol açmıştır. Şirketler, esnekliği teşvik eden yeni çalışma biçimlerinin ihtiyacının farkına varmıştır. Bunun sonucunda geleneksel işyerinde çalışılmasından farklı iş düzenlemeleri ortaya çıkmaya başlamıştır.
3
Tele çalışma, ortaya çıktığı yıllardan itibaren birçok araştırmaya konu olmakla beraber, araştırmaların çoğu bu yeni çalışma biçiminin yaygın olarak uygulanmaya başlandığı Amerika ve Avrupa ülkelerindeki kurumlar ve çalışanlar üzerine odaklanmıştır. Tele çalışma kavramı ülkemiz için Amerika ve Avrupa ülkelerine oranla henüz yeni bir olgudur.
4
TELE ÇALIŞMA KAVRAMI Tele çalışma, işin merkez ofislerden veya üretim imkanlarından uzak bir yerde yapılmasıdır ki; bu çalışan kişinin diğer iş arkadaşlarıyla şahsi bağlantısının olmadığı ancak onlarla yeni teknoloji kullanarak iletişim kurabildiği bir durumu yansıtır.
5
TELE ÇALIŞAN KAVRAMI Tele çalışan; Çalışma zamanının en az yarısını işverenin ana işyerinden uzakta harcayan ve Tele çalışma yapabilmek için bir bilgisayar ve kendisini işverenine bağlayan bir iletişim cihazı kullanma ihtiyacında olan bir kimsedir.
6
TELE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN YAKLAŞIMLAR İş organizasyonundaki değişiklikler, işgücü kompozisyonu ve kişisel bilgisayarların gelişmesi tele çalışma artışını desteklemektedir. Gelişmiş bilgi sistemleri, çalışanlara ofislerine fiziksel olarak bağımlı olmadan elektronik olarak erişimi mümkün kılmaktadır. Esnek saatlere olan ihtiyaç tele çalışmanın çekiciliğini artırmıştır.
7
TELE ÇALIŞMANIN AVANTAJLARI ÇALIŞANLAR AÇISINDANİŞVERENLER VE KURUMLAR AÇISINDAN Esneklik Özerklik Kişisel özgürlük Bireysel çalışma Masrafların azalması Daha az iş problemleri Yolculuk zamanının ve maliyetlerinin azalması Geliştirilmiş iş fırsatları Yerel faaliyetlere daha fazla katılım İş ve aile yaşamı arasındaki dengenin kurulması İşsizliğe bir alternatif Görevde daha fazla verimlilik Daha iyi bir yaşam kalitesi Ofis-mekan tasarrufu Artan çalışma verimliliği (%15-20 oranlarında) İş ilişkilerinde esneklik Daha iyi müşteri hizmeti Motivasyonun artması Maliyetin azaltılması Daha az devamsızlık Nitelikli işgücü
8
TELE ÇALIŞMANIN DEZAVANTAJLARI ÇALIŞANLAR AÇISINDANİŞVERENLER VE KURUMLAR AÇISINDAN Kurumsal zorluklar Takım çalışmasının zorlaşması Statü kaybı korkusu Terfi sorunları Psikolojik problemler Ofisle kontağın azalması sonucu yaşanan sosyal izolasyon Yeterli teknolojik kaynakların eksikliği İş ve ev yaşamı arasında çıkabilecek potansiyel sorunlar Varolan aile sorunlarının şiddetlenmesi Meslektaşlardan izole olma İş kolikliğe eğilim Kurumsal yapı değişiklikleri Donanım maliyetleri Görev tahsis hataları Çalışan motivasyonu Teknolojiye erişim problemleri Çalışanların işi istismar etme korkusu Çalışanların performansının izlenmesi ve ölçülmesindeki zorluklar Çalışanların kontrolü ve güveni Çalışanlara erişebilirlik Kurumsal deneyim eksikliği Sendikaların olumsuz yaklaşımları Sigorta Sağlık ve güvenlik sorunları
9
TELE ÇALIŞMA BİÇİMLERİ Tele çalışmanın üç ana şekli bulunmaktadır. 1. Ev esaslı tele çalışma, 2. Tele merkez esaslı tele çalışma, 3. Hareketli-Mobil- tele çalışma
10
Ev Esaslı Tele Çalışma Avantajları; Özerklik Esneklik İşe seyahatlerin azalması Rahat çalışma ortamı Dezavantajları Meslektaşlarla yüz yüze iletişimin azalması Sosyal izolasyon tehlikesi İşverenlerle ve danışmanlarla iletişim zorluğu
11
Tele Merkez Esaslı Tele Çalışma Tele merkezler çalışanların firmanın mekanından uzakta çalışabileceği, bilgisayar ve iletişim bağlantıları ile donatılmış merkezlerdir.
12
Tele çalışma merkezi tele çalışan adayları; Ekipman imkanlarının olmaması veya işte davranış karakterleri gereği evde çalışmak istemeyenler Organizasyon ortamında çalışmayı sevenler Potansiyel tele merkeze uygun bir yakınlıkta oturanlar
13
Hareketli / Mobil Tele Çalışma Hareketli tele çalışanlar ev de dahil olmak üzere araba, trenler, uçaklar, oteller ve müşterilerin büroları gibi çok sayıda yerin herhangi birinde hareket halinde çalışma yapmaktadırlar.
14
TELE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN YASAL MEVZUAT D ÜZENLEMELERİ Ev esaslı tele çalışmaya doğru yönelme, hem çalışanlar hem de işverenler için önemli bir çok yeni problem ortaya çıkarmaktadır. Bunlar; özellikle çalışanların korunması, mahremiyet hakları, sorumlulukların tanımlanması ve bu unsurların tanımlanarak prosedürlerin açıklığa kavuşturulması ve bu düzenlemelerin uygulanmasında ortaya çıkar.
15
Tele Çalışmaya İşçi Ve İşveren Örgütlerinin Yaklaşımları Tele çalışmaya işçi örgütlerinin tepkileri başlangıçta şüphe ve düşmanlıkla karışık temkinli bir yaklaşım olmuştur. Spesifik korkuları, genel olarak evde yapılan düşük ücretli parça başı işe geri dönüş, sosyal izolasyon, tele çalışanların bireysel ve kolektif istihdam haklarından yoksun bırakılması, işgücünün ev esaslı ve sonunda sendikaların ve işyerinde işçi temsilinin zayıflatılması ihtimalleri etrafında yoğunlaşmaktadır.
16
Hükümetlerin Tele Çalışmaya Yaklaşımları Bir çok hükümet tarafından tele çalışmanın yaygınlığı, yapısı ve etkilerinin araştırılması konusunda girişimler yapılmaktadır. Hükümetlerin ulusal, bölgesel veya lokal düzeyde tele çalışma aktivitelerine ilgisi; politika oluşturmak amacıyla araştırmalar yaptırtmaktan, devlet dairelerinde ve bürolarda tele çalışmanın fiilen uygulanmasına kadar uzanmaktadır.
17
Avrupa Komisyonu’nun Girişimleri Avrupa Komisyonu, tele çalışmayı istihdamın artırılması için özel politikaların geliştirilmesi gereken bir alan olarak görmektedir. Raporda; yeni teknolojilerin, Avrupa Birliği içindeki korunmasız gruplara getireceği sosyal zararı minimuma indirecek şekilde düzenlenmiş bir yaklaşımla kullanılırsa yan etkilerin pek çoğunun önüne geçilebileceği belirtilmiştir.
18
E-Avrupa girişimi, Avrupa Komisyonu tarafından 1999 yılında kabul edilmiştir. E- Avrupa + Eylem Planının amaçları arasında, uzaktan çalışmanın teşvik edilmesi ve desteklenmesi de bulunmaktadır.
19
Tele Çalışma Uygulama Sürecine Yönelik Öneriler Tele çalışmanın uygulanmasına yönelik süreç, devlet, kurumlar ve çalışanlar açısından ele alınmalıdır. Ülke genelinde bir tele çalışma politikasının belirlenmesi gerekmektedir. Devlet tarafından özel sektör şirketlerine ve bireysel tele çalışma programlarına yardımcı olacak, Kamu Tele Çalışma Hizmet Programı Kurumunun kurulması gereklidir.
20
Yöneticilere tele çalışmaya yönelik eğitim ve seminerlerin verilmesi gerekmektedir. Kurumsal adaptasyonların yapılması şarttır. Bunun yanı sıra, tele çalışmaya uygun olan işlerin ve görevlerin seçilmesi gerekmektedir. Tele çalışmanın yapılacağı yere, tele çalışma biçimine ve saatlerine işverenler tele çalışanlarla birlikte karar vermelidirler. Bunun sonrasında, tele çalışanlarla sözleşme yapılmalıdır.
21
Kurum ve kuruluşlar kesin olarak tele çalışma programına başlamadan programı test edecek bir senelik bir pilot proje uygulaması yapmalı, bu proje sonrasında ortaya çıkan problemlerin çözümüne yönelik politikalar üretilmeli, başarısız olan programlar sonlandırılmalıdır. Kurumlar tele çalışma sürecini izlemeli ve değerlendirmelidir.
22
Tele çalışan açısından da, tele çalışmaya olan istek en önemli gerekliliktir. Buna ek olarak, tele çalışma ile işlerini devam ettirecek olan bireylere konuya ilişkin eğitimin verilmesi şarttır. Tele çalışacak olan kişinin yaptığı işin ofisten uzakta yapılmaya uygun olması gerekmektedir.
23
BİR TELE ÇALIŞMA ÇEVRESİ İÇİNDE İŞLERİN OPTİMUM OLARAK YAPILABİLMESİ İÇİN AŞAĞIDAKİLERİN YAPILMASI GEREKMEKTEDİR; Tele çalışanın evinde iş mekanı olarak ayrılmış bir alan olmalıdır. Bu alan temiz ve güvenli olmalıdır. Kabul edilen iş sözleşmesindeki herhangi bir değişiklik, yer ya da belirtilen diğer değişiklikler danışman tarafından onaylanmalıdır. İşyerinde olabilecek kaza ihtimaline karşı kurum çalışma alanını teftiş etmelidir. Kurumlar tele çalışma yapılacak mekanın güvenli çalışma şartlarına sahip olduğunu garanti etmelidir. Çalışanların özel harcamaları bu programa dahil değildir. Çalışan ile danışmanlar arasında örnek alandan örnek alana çeşitlilik gösterebilir.
24
Kurum tarafından kurulan herhangi bir yazılım veya donanım kurumun mülkiyetinde olmaya devam edecektir. Tele çalışma programı sonlanırsa kuruma geri dönecektir. Resmi olarak bir politika ile belirlenen durumlar dışında, kuruma ait olan yazılım çoğaltılamaz. Kurum yazılımını kullanan çalışanlar üreticinin lisans sözleşmelerine uymak zorundadır. Kuruma ait materyaller kopya edilemez. Çalışanlar kurumlar tarafından izin verilmeyen bilgilerin güvenliğini korumak için gereken tüm tedbirleri almak zorundadır. Kuruma ait donanım diğer aile üyeleri tarafından ya da kişisel amaçlı olarak kullanılamaz.
25
SONUÇ Sonuç olarak, açıkça görülmektedir ki, tele çalışma kavramı, çalışanlarını işyerinde görmek isteyen bazı kurumlar için imkansızdır. Fakat, zamanla bu daha az gerekli hale gelmektedir. Bilgisayar fiyatları hızla düşmekte ve teknoloji kendisini büyük bir hızla yenilemektedir. Bunun yanında sosyal izolasyon sorunu da çözümlenmesi gereken problemler içinde yer almaktadır.
26
Burada üzerinde durulması gereken konular; tele çalışmaya yönelik olarak çalışanlara ve kurumlara verilecek eğitimin etkililiği ve erişebilirliği, tele çalışanları sisteme entegre eden organizasyonel yapının, tele çalışmaya yönelik meslek fonksiyonlarının uyumu, teknolojinin uygunluğu ve yardımcı teknolojinin kullanımı, iletişim ağları ve donanımın sağlanmasıdır.
27
Bunlara ek olarak, yeni tele çalışma modellerinin tele çalışanların beklentilerine yönelik olarak tasarlanması, evde sosyal izolasyon yaşamamaları ve boş zamanlarını değerlendirme konusunda yaşam kalitesinin artırılması amacını taşıması da önemle ele alınması gereken konulardır.