Warith Deen Muhammed
- Önem : Amerika’daki “İslâm Milleti” hareketini Sünnî çizgiye taşıyan Afro-Amerikan lideri
- Asıl Adı : Wallace Delaney Muhammed
- Doğum : 30 Ekim 1933 - Michigan Detroit, ABD
- Ölüm : 9 Eylül 2008 - İllions, ABD
- Başlıca Eserleri : As the Light Shineth from the East, Al-Islam Unity & Leadership, Islam’s Climate for Business Success, Life: The Final Battlefield
Çocukluk ve ilk gençlik yılları siyahilere karşı yapılan ırk ayırımcılığı, ailesinin yaşadığı ekonomik problemler, babasının faaliyetleri sebebiyle sık sık hapse atılması ve şehir değiştirdiği için babasından uzak kalması gibi zorluklarla geçti. İlk eğitimini Muhammad University of Islam adıyla bilinen, çeşitli seviyelerde öğretim yapan okul sisteminde aldı. Fikrî alt yapısının oluşmasına ve eleştirel düşünmesine katkıda bulunan öğretmenleriyle bu okullarda tanıştı. Askerlik görevini reddettiği için hapis cezası aldı. Tutuklu bulunduğu üç yıl boyunca Kur’ân-ı Kerîm ile İncil ve dinî ilimlerle ilgilenerek bu konuları daha ayrıntılı biçimde inceleme fırsatı buldu. Bu şekilde elde ettiği birikim ona, 1975’te babasının vefatından sonra başına geçtiği İslâm Milleti’nde önemli değişiklikler yapmasını sağladı. 1975’te İslâm Milleti hareketinin liderliğini devralan Warith Deen bu tarihten itibaren harekette radikal değişiklikler yaptı. Değişikliklerin başında Tanrı’nın İslâm Milleti’ni kuran Wallace Fard Muhammed’in şahsında tezahür ettiği, Elijah Muhammed’in de onun peygamberi olduğu inancının terk edilmesi geliyordu. Warith Deen, İslâm Milleti’ni beyazlar dahil herkese açarak hareketin ırkçı tavrını ortadan kaldırmaya çalıştı.
Warith Deen, hareketinin temeline oturttuğu Kur’an’ın sadece siyahi ırkına değil bütün insanlara hitap ettiğini savunuyor, herkesi ortak bir paydada toplama yönünde geliştirdiği bu tavrı Yahudi ve Hristiyan grupları da kapsıyordu. Warith Deen Muhammed, siyahiler için güçlü bir kimlik inşa etme ve onların kölelik psikolojisinden kurtulmalarını sağlama gibi önemli bir misyonu üstlendi. Harekete mensup kadın ve erkek üyelerin doğru bir eğitimle özgürleşmesi, böylece gerçek Müslüman kimliği kazanması gereğini savundu. İslâm’ın özgürleştirdiğini düşündüğü kadınların eşit eğitim hakkını savundu. 1977’de dinî sembollerdeki ırkçılığın ortadan kaldırılması, Hz. Îsâ’nın “beyaz” olarak resmedilmesinin engellenmesi ve bütün Tanrı imajlarının yasaklanması amacıyla bir organizasyon kurdu. Böylece siyahiler üzerinde olumsuz etki yapacak bütün imaları engellemeye çalıştı. İslâm Milleti hareketini özüne döndürme amacını taşıyan ayrı bir grup oluşturdu. Bu grup The Final Call adıyla bir de yayın organı kurdu. Liderliği süresince sosyal ve dinî yönden faal bir kişilik gösteren Warith Deen Muhammed 2003’te American Society of Muslims’deki görevinden ayrıldı ve The Mosque Cares adıyla bir yardım organizasyonu teşkil etti. Vefat edinceye kadar bu organizasyonun çatısı altında çalışmalarını yürüttü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Doğruyol, Feyza, Warith Deen Muhammed, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2016- c. Ek-2, sf.666-667
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
İshak Paşa
Vakfiyesine göre İnegöllü olan İshak Paşa’nın resmî kayıtlarda geçen ilk memuriyeti Anadolu beylerbeyiliğidir. Bu tarihten II. Bayezid’in tahta çıkışına kadarki dönemde bulunduğu görevler diğer İshak Paşalarla karıştırıldığı için kesin değildir. İshak Paşa, Amasya’da Şehzade Bayezid’e taraftar olan kesim arasında yer aldı. Şarabdar Zağanos’tan satın aldığı topraklara Fâtih Sultan Mehmed tarafından el konularak tımar haline getirildi, bu mülküne ancak II. Bayezid döneminde kavuşabildi. Fâtih’in vefatı sırasında İshak Paşa’nın İstanbul muhafızı olduğu belirtilir. Padişahın ölümü üzerine Bayezid’e mektup göndererek her tarafta ayaklanmalar baş gösterdiğini, askerleri oyalamakta zorluk çektiğini ve bir an önce İstanbul’a gelmesi gerektiğini bildirdi. Arnavut Sinan’a yazdığı mektupta da kapı halkının II. Bayezid’in yanında yer alması gerektiğini, onun da yolları kontrol altına alıp II. Bayezid’i beklemesini ifade etti. Bu mektuplar, onun saltanat boşluğu sırasında etkili bir rol oynadığını gösterir. Ayrıca Gedik Ahmed Paşa’nın kayınpederi olduğundan yeniçerilerce de desteklenen İshak Paşa, onları çeşitli vaadlerde bulunarak yatıştırmayı başardı.
-
Vatikan Konsili
Papanın yanılmazlığı konusunun dogmalaştırıldığı ve 1962-1965 yılları arasında Katolik kilisesini çağın gereklerine uydurmak amacıyla yapılan ve Hristiyanlık dışındaki din mensuplarıyla diyaloga girilmesi işinin de karara bağlandığı iki konsilden oluşan Vatikan Konsilinin birincisi Papa IX. Pius’nun Hristiyan toplumunda ve kilise çevrelerinde gittikçe yaygınlaşmaya başlayan natüralizm, rasyonalizm ve liberalizm gibi düşünce akımlarına karşı gerekli önlemleri almak için, bütün piskoposları Vatikan’da bir araya getirmesiyle başladı. Konsilin gündemine daha sonra, Fransız İhtilâli’nin ardından ortaya çıkan yeni durumun dikkate alınmasıyla kilise-devlet ilişkilerinin gerçek tabiatını tanımlama ve son ekümenik konsilden itibaren geçen 300 yıl boyunca meydana gelen önemli gelişmeler doğrultusunda kilise hukukunda gerekli değişiklikleri yapma konuları dahil edildi. Bu konsil Katolik dünyasında, özellikle de uzunca bir süredir aralarında ciddi çatışma bulunan modernist ve liberal Katolikler ile aşırı gelenekçi ve modernizm karşıtı Katolikler arasında yoğun tartışmaları da beraberinde getirdi. Büyük umutlarla toplanan I. Vatikan Konsili Hristiyan teologların kanaatine göre tam bir fiyaskoyla sonuçlandı ve Hristiyanlar arasında birliği sağlayacağına ayrılığı daha da körükledi.
-
Kuleli Askeri Lisesi
II. Mahmud döneminde Boğaziçi’nin Anadolu yakasında Çengelköy ile Vaniköy arasında Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye adıyla anılan ordunun eğitimi için inşa edilen, farklı dönemlerde çeşitli amaçlarla kullanılan askeri okul binası, 15 Temmuz 2016 yılında gerçekleşen darbe girişimine kadar askeri lise olarak kullanıldı. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından 1831-1833 yıllarında süvari kışlası olan bina, 1837-1842 yılları arasında kolera salgını esnasında karantina binası olarak kullanıldı. Aynı yıl içerisinde binanın eskimesinden dolayı başlatılan onarım çalışmaları sırasında tamamen yandı. İlerleyen yıllarda yarı ahşap, yarı kâgir olarak yeniden inşa edilen bina, bugünkü halini Abdülaziz’in girişimleri sonucunda kazandı. 1872 yılından sonra kışla askeri lise olarak kullanılmaya başlandı, ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın patlak vermesi üzerine yeniden hastane oldu. Bu esnada okul Harbiye Kışlası’na taşınmış ve 1879’da tekrar Kuleli Kışla’ya dönmüştür.
-
Theodore Roosevelt
İki dönem ABD başkanlığı yapan, bunun yanı sıra bir avcı ve yazar olan Theodore Roosevelt, New York’ta dünyaya geldi. Harvard Üniversitesi’nden mezun olan Roosevelt 1881 yılında New York Eyalet Meclisi’ne girmeden kısa bir süre önce Colombia Üniversitesi’nde hukuk eğitimi almaya başladı. Ancak kısa süre okuduktan sonra okuldan ayrıldı. Hem eşini hem de annesini aynı günde kaybetti. 1897 yılında donanma müsteşarı olan Roosevelt ertesi yıl İspanyol-Amerikan Savaşı’nda yer alabilmek adına görevinden istifa etti. San Juan Tepesi Muharebesi’ndeki başarısından dolayı onur madalyası aldı. Savaşta gösterdiği kahramanlıklar onu ülke çapında üne kavuşturdu. 1898 yılının Kasım ayında New York valisi seçildi. Aradan iki yıl geçmeden William McKinley onu başkan yardımcısı adayı olarak belirledi. McKinley’in suikaste kurban gitmesi üzerine başkan oldu.
-
Riyaziyeci Mehmet Nadir Bey
Osmanlı’nın son dönemlerinde yetişen ve uluslararası alanda teorik matematik adına yayım yapan ilk Türk matematikçi olan Mehmed Nâdir, Bursa Askerî Rüşdiyesi ile İstanbul Kuleli Askerî Lisesi’ni bitirdikten sonra Harbiye Mektebi’ne girse de sonrasında Bahriye Mektebi’ne geçti. Erkân-ı harbiye mülâzımı rütbesiyle mezun olduktan sonra aynı okulda matematik öğretmeye başladı. Üstleri tarafından fark edilince Dîvanhâne-i Bahriyye Meclisi kâtipliğine tayin edildi, aynı zamanda Dârüşşafaka’da matematik hocalığı görevine getirildi. Bu okuldaki geleceğin büyük matematikçisi Sâlih Zeki ile karşılaştı ve ona özel bir ilgi gösterdi. Bu sırada Bahriye Mektebi ders nâzırı Cebirci Eşref Bey kendisinden daha iyi faydalanabilmek için onu tekrar Bahriye Mektebi’ne naklettirdi. Buradan izinsiz olarak İngiltere’ye giden Mehmed Nâdir, yakın dostu Hüseyin Avni ile Londra’da matematik kurslarına devam etti. İstanbul’a döndüğünde görevini izinsiz terk ettiği için memuriyetten uzaklaştırıldı ve bir yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hapishaneden çıkınca eğitim öğretim konusundaki düşüncelerini uygulamak için Abdi Kâmil’le birlikte Şemsülmaârif Mektebi’ni, ardından da kendi okulu Numûne-i Terakkî’yi kurdu. Okulunu ilk, orta ve lise şeklinde üç kısma ayırdı ve kızların eğitimine önem verdiğinden onlara ayrı bir bölüm tahsis etti; okulun eğitim öğretim yapısına istikrar kazandırınca Edirne’de bir şubesini açtı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun