Gümrük vergilerinin indirilmesine rağmen ayçiçeği yağı market raflarında yüzde 60 oranında zamla yerini aldı
Üst üste gelen zamlardan bunalan vatandaş, cebini yakacak bir zamla daha karşı karşıya geldi. Gümrük vergilerinin indirilmesine rağmen ayçiçeği tohumunun fiyatının artması ile birlikte market raflarında ayçiçeği yağının fiyatı da yüzde 60 oranında yükseldi.
Gümrük vergilerinin indirilmesine rağmen ayçiçeğindeki fiyat artışı devam ediyor. Ayçiçeğinin tohumu yüzde 52 oranında zamlanırken, yapılan bu fiyat artışı vatandaşların cebine de doğrudan yansıdı. Market raflarından ayçiçeği yağının fiyatı yüzde 60 oranında arttı.
Üst üste gelen zamlara bir yenisi daha eklendi. Ayçiçeği ham yağ fiyatları getirilen gümrük vergi indirimlerine rağmen artışı sürüyor. Eylül ayında ayçiçeği tohumunun tonu 430 dolar iken, aralık ayının sonunda bu oran yüzde 52 artışla 655 dolara yükseldi. Ham yağ fiyatı ise yüzde 32 artış oranıyla 890 dolardan 1200 dolara çıktı.
"YÜZDE 20 DAHA ARTMA İHTİMALİ VAR"
5 ve 25 Kasım tarihlerinde yurt içindeki fiyatları dengelemek amacı ile alınan iki ayrı kararla yağlık ayçiçeği tohumunda gümrük vergisi sıfırlandı, ham ayçiçeği yağındaki gümrük vergisi ise 1 Temmuz 2021'e kadar yüzde 36'dan yüzde 3'e indirildi. Alına kararlar doğrultusunda, indirilen gümrük vergilerine rağmen hammadde fiyatlarında artış olduğu için ayçiçeği yağı raflara da yüzde 60 oranında bir zamla yerini aldı. Sektör temsilcileri, hasat zamanının daha yeni sona erdiğini belirterek yeni hasat sezonu için 8 aylık bir süre olduğunu ve fiyatların yüzde 20 daha artma ihtimalinin olduğundan bahsetti.
Yine uygulanan gümrük vergileri indiriminin zamanında olmadığını belirten sektör temsilcileri, iç piyasayı yakından takip eden yurt dışında bulunan satıcıların gümrük vergilerinin indirilmesiyle hammaddeye zam yaptıklarının bilgisini paylaştı.
ARTAN ZAMLARDA PANDEMİ DÖNEMİNİN ETKİSİ BÜYÜK
Ayrıca, 9 Ocak 2021'den 30 Haziran tarihine kadar olan dönemde Rusya'nın ayçiçeği ihracatına ton başına 165 Euro'dan az olmamak kaydıyla uygulanan vergiyi yüzde 6.5 seviyesinden yüzde 30'a çıkarttığı bilgisi paylaşıldı. Bu durumun az da olsa fiyat artışlarına etkisi olacağı söyleniyor.
Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği (BYSD) Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil, dünyada yer alan haberlere göre pandemi döneminde yaşanan ekonomik sıkıntılar ve rekolte düşüşleri dolayısıyla gıda tedarik zincirlerinin aksaması durumunun söz konusu olduğunu belirtti. Bunun sonucunda ülkeler stratejik ürünlerde ihracat yasakları getirdi. Yaşanan pandemi döneminde gıda enflasyonu durumu söz konusu oldu ve bu doğrultuda ülkeler gıdaları stoklamaya başladı.
Çin, Hindistan gibi ülkelerde soyadaki fiyat artışından dolayı Karadeniz havzasından ayçiçeği yağı alımına yöneldi. Yaşanan bu sağlık döneminin devam etmesi sadece Türkiye'de değil bütün dünyada gıdada içe kapanma ve fiyat artışına sebep oldu.
Türkiye'de 2020 yılı içerisinde ayçiçeği rekoltesi 3 milyon ton olan ihtiyaca karşılık, 1 milyon 300 bin ton dolayında üretimle gerçekleşmiştir. Yine en büyük üreticiler arasında yer alan Ukrayna'da da rekoltede düşüşler yaşanmıştır. Karadeniz Havzası'da yaşanan bu düşüşler fiyatları da etkilemiştir. Rekolte eksikliği ve pandemi dolayısıyla, tüm dünyada soya, kanola, aspir gibi yağlı tohum gruplarında fiyat artışları gözlemlenmiştir. Kur baskısı ile beraber, küresel düzeyde ayçiçeği ve yağlı tohumlarda fiyat artış durumları yaşanmaktadır.
Büyükhelvacıgil yaptığı açıklamada 2019 yılında yağlık ayçekirdeği fiyatının 2 bin 500 TL olduğunu belirtirken, 2020 yılında bu fiyatın 4 bin 400 liraya kadar yükseldiğini söyledi. Yine aynı şekilde ham yağ fiyatının geçen yıl 5 bin 400 TL civarı olduğunu ifade ederken, 2020'de 9 bin 400 TL civarına kadar yükseldiği bilgisini paylaştı. Son olarak ham yağı fiyatından bahseden Büyükhelvacıgil, "Türkiye'de ham yağın fiyatı 9 bin 500 TL, yurt dışında 1200 dolar civarında" dedi.