2019 yılında gerçekleştirdiğim Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan ve Altaylar gezimde Kazakistan bölümünde Almaata’ya yaklaşık 200 km uzaklıkta bulunan, UNESCO Dünya Mirası Listesine girmiş Türklerin, en az 5000 yıllık taşlara yazılmış kütüphanesi olan Tamgalısay kaya resimleri alanına da uğradık. Yine 2018 yılında Kırgızistan’da Tanrı Dağları’nda 3500 metrede bulunan ve tırmanması oldukça zor olan, yine Dünya Miras Listesindeki Türklerin diğer bir taş kütüphanesi olan Saymalıtaş’a çıkmıştım.
Kırgızistan (Saymalıtaş, Çolpan Ata), Kazakistan (Tamgalı Taş, Tamgalı) dahil olmak üzere Turan Kavimi’nin uğradığı, yurt tutuğu dünyanın dört bir yanında gördüğümüz kaya resimlerini burdada görüyoruz. Bunlar dağ keçisi, at, geyik, kurt, köpek, sığır, deve, vb. hayvan çizimlerini oluşturuyor. Bunların arasında en çok dağ keçisi bulunuyor. Dağ keçisi bazı bilim adamlarınca kağanın, hakanın simgesi, bazı bilim adamlarına göre de Türklerin tengriye sunduğu kansız kurbanlar.
Tamgalısay’da en dikkat çekici kaya resmi Çift Boynuzlu Uçan At. MÖ 9 – MS 4. yüzyıllarda Kazakistan İli Nehri ile Kırgızistan Chu Vadisi arasında yaşamış, Çinliler tarafından güneye (Tibet, Kuzey Hindistan) ve güney batıya (İran ve civarı) göç etmeye zorlanmış Saka/İskit Türkleri dahil olmak üzere Türk boyları için kutsal bir değere sahip. Coğrafyacı Strabon da dahil olmak üzere uzmanların bu konudaki görüşüne göre ilahi gücü, yaradanı göklerde arayan ve Kök Tengri (Gök Tanrı) inancına sahip Türkler, yeryüzünde en hızlı olarak gördükleri, yaşamlarının vazgeçilmez değerli yoldaşı olan ata çift boynuz takıp kanatlı olarak tasvir ederek gökteki en güçlü varlık güneşe uçarak erişmeyi düşlüyor ve yer ile gök arasında at ile tinsel bir bağ kuruyorlardı.
Almaata’nın yaklaşık 60 km kuzey doğusunda, İli nehrinin güneyinde bulunan, meşhur “Altın Adam” (**) kurganının da (MÖ 4-3. yy) bulunduğu Saka/İskit Türklerinin kurganlarındaki (tümülüs tepe/piramit mezar) buluntular ölen kişinin boynuz takılıp süslenmiş atı/atları ile gömüldüğünü gösteriyor.
MÖ 4-3. yüzyıla tarihlenen, İskit/Saka Türklerinin ana yurdu kabul edilen Kazakistan İli nehri güneyindeki Issık/Esik köyü çevresinde bulunan yüzlerce kurgandan birinde 1969 yılında bulunan, kemiklerinden 18 yaşında olduğu tespit edilen fakat cinsiyeti belirlenemeyen, bir İskit Prens/Prensesine ait olan buluntularda muhteşem işçilik içeren 4000 parça altın süsleme ve mücevher, ayna, tarak, saç tokası, seramik kaplar, çift boynuzlu uçan atlar, aksesuarları vb birçok eşsiz eşya bulunmuştur. Altın süs ve mücevherlerin çokluğu kurganın bir Prensese ait olduğu tezini güçlendirmektedir. Lakin, İslamiyet öncesi kadına büyük önem ve değer veren Türklerin günümüz dini inancının baskısı ile buluntulara Altın Adam denilmesi bir o kadar ilginç ve üzücüdür.
Kün Baslı Adam dedikleri güneş kafalı bu adam Şambala da denilen, İslamiyet öncesi Şamanizm inancına sahip biz Türklerin Şaman ya da Kam dediğimiz din adamı; Baş Kam. Güneş kafalı olarak tasvir edilmesi, ilahi güç, yaradan olarak Gök Tanrıyı gören, tanrıyı gökte arayan Şamanların gökteki en güçlü varlık olan güneşe ermek anlamını taşıyabilir…
Dini bir töreni resmeden bu pano şeklindeki petroglif, aşağıda küçük bir derenin de aktığı düzlükte bulunan, Gök Tengriye adanan hayvanların kurban edildiği, etrafı bir kurgan gibi taşlarla çevrili kutsal ayin/tapınma alanına oldukça yukarıdan bakan, töreni yöneten Baş Kam’ın (Şambala) ve yardımcısının bulunduğu bir tepede bulunuyor.
Pano şeklinde betimlenmiş bu eşsiz kaya resminin üst kısmında iki şaman, ortada kurban edilen hayvanlar, altta ise daire şeklindeki kurban alanının etrafında dua okuyarak (şarkı/ilahi söyleyerek) dans eden insanlar resmedilmiş.
Panonun etrafındaki, panonun devamı sayılan kayalarda toplam 7 adet güneş kafalı şambala/kam ve muhtelif hayvan çizimleri var. Çok güzeller…
Bu arada, Tamgalı Taş’da Türklerin yaptıkları dağ keçisi, at, geyik, kurt, köpek, sığır, vb. çizimlerinin yanısıra daha çok Budizm ve Burhan inancına sahip olanların kayalara kazıdıkları Buda resimleri ve yazıları mevcut. İli nehrinin kenarındaki tepelerin yamaçlarında bulunuyorlar.
Tamgalı’nın tamamında ise Türklerin yaptığı 5.000 yıl öncesine giden avlanan, savaşan, tarım yapan, kervanla giden, kam/ayin yapan Türk’lerden muhtelif hayvan resimlerine çizimler mevcut. Tamgalı’daki “boynuzlu uçan at” tasvirleri dudak uçuklatıcı… İçinde küçük bir derenin bulunduğu vadi ve etrafındaki tepelerde bulunan kayalar üzerindeki bu alan dini bir tapınma alanı olarak kabul görmüş. Çevreleyen tepelerin üzerlerinde bölgeyi işaretleyen yüksek taş yığınları, Obolar var. Ayrıca, bronz çağı mezarlığı ve etrafında kurganlar da mevcut. İlginç olan bir diğer ayrıntı da vadideki küçük derenin etrafında bulunan ve kutsal kabul edilen Şengel adını verdikleri çalımsı bodur ağaçlar. Bu ağaçlara eski zamanlardan yakın döneme dek çaput bağlanırmış. Anadolu’daki çaput bağlama inancı ile benzerliği dikkat çekici… Tamgalı’da hemen hepsi silinmiş, okunamayan, çok az sayıda Göktürk alfabesi ile yazılmış künik inskripsiyonlar da bulunuyor…
Bu yazının oluşumunda Sadık Baydere dostumun katkılarından dolayı kendisine teşekkür ederim.
No tags for this post.
The post TÜRKLERİN KAYALARA YAZILMIŞ BİNLERCE YILLIK KÜTÜPHANESİ appeared first on Denizli Post – Son Dakika Denizli Haberleri.
MERKEZEFENDİ BELEDİYESİ’NDEN LAODİKYA’YA BÜYÜK DESTEK
Merkezefendi Belediyesi, ilçe genelindeki kültür ve turizme desteklerini sürdürüyor. Kentimizin binlerce yıllık tarihine ışık tutacak, aynı zamanda ilçemizin turizmine büyük katkı sağlayacak olan Laodikeia kazı ve restorasyon çalışmalarına Merkezefendi Belediyesi önemli katkı sağladı. Merkezefendi Belediyesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ve Laodikeia Kazısı Başkanlığı ile önemli bir protokole imza attı. Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan, Kültür ve Turizm İl Müdürü Turhan Veli Akyol ve Pamukkale Üniversitesi Laodikeia Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek ile ‘Traian Çeşmesi Kazı ve Restorasyon Projesi’ne Destek Verilmesine İlişkin Ortak Hizmet Protokolü’ imzaladı. Yüzde altmışı Merkezefendi ilçesi sınırları içerisinde bulunan, ilk su yasasının uygulandığı Laodikya’da Stadyum Caddesi Batı Portiği’nin güney ucunda ortaya çıkartılmış Traıan Nymphaeumu(Trian Çeşmesi)yapımına, kazı ve restore çalışmalarına, Merkezefendi Belediyesi 600 bin Türk Lirası desteğinde bulunacak. Yapılan çalışmalar ile son dönemdeki su kıtlığına dikkat çekilecek, turizme, kültüre ve ekonomiye katkı sağlanacak.
“DENİZLİMİZİN TARİHİNİN YERYÜZÜNE ÇIKMASINI SAĞLAYACAĞIZ”
Yapılan protokolün bir başlangıç olmasını temenni eden Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan, gerçekleştirilecek olan çalışmalara sağlayacakları katkıdan dolayı heyecan ve mutluluk duyduklarını söyledi. Başkan Doğan, “Bacasız sanayi olarak nitelenen ve önemli döviz kaynaklarından birisi olan turizmi desteklemek, aynı zamanda uygarlıkların beşiği olan Denizlimizin tarihinin yer yüzüne çıkmasını sağlamak amacıyla, Laodikya kazı ve restorasyon çalışmalarına destek vermenin heyecanını ve mutluluğunu yaşıyoruz. Ben paydaş kurumlara çok çok teşekkür ediyorum. Bu bir başlangıç olsun. Laodikya bizim için önemli bir değer. Turizmin ne kadar önemi olduğunu bir kez daha anladık. Umut ediyoruz ki bir an önce bu virüs biter. Buralar yine hem yerli hem yabancı turistlerle dolar. İçinde bulunduğumuz turizm haftasında, bu protokolü imzalamaktan duyduğum mutlulukla; Turizm Bakanlığımıza, İl Turizm Müdürlüğümüze, Müze Müdürlüğümüze, Laodikea Kazı Başkanlığımıza da teşekkürlerimiz sunuyor, başta Celal Şimşek Hocam olmak üzere tüm ekibe çalışmalarında başarılar ve kolaylıklar diliyorum” diye konuştu.
“MERKEZEFENDİ BELEDİYESİ’NE TEŞEKKÜR EDERİZ”
Kültür ve Turizm İl Müdürü Turhan Veli Akyol, “Restore edilecek çeşmenin dünyadaki en büyük su yasası olması ve bunun taşa yazılmış olması, burada hem Roma İmparatoru’nun hem de Laodikya’nın gücünün gösterilmesi anlamında çok önemli. Verilen katkılardan ve desteklerden dolayı Merkezefendi Belediyesi’ne teşekkür ediyorum” dedi.
Pamukkale Üniversitesi Laodikeia Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek ise, “Laodikyalar yazıtlarda muhteşem kentler olarak yazılıyorlar. Bu Laodikya’nın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Denizli tekstilinin bu derece ileriye gitmesindeki ana sebeplerden birisi burasıdır. Trian Çeşmesi’ni hep birlikte ayağa kaldıracağız. Buranın açılışını hep birlikte yapacağız. Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan’a desteklerinden dolayı teşekkür ediyorum” diye konuştu.
TRİAN ÇEŞMESİ’NİN ÖZELLİKLERİ
Anıtsal çeşme tek katlı haraketli cephe düzenlemesine sahip olup cephenin önüne yapılan geniş meydan ile birlikte tasarlanmış bir yapıdır. Dışta dikdörtgen planlı çeşme MS 1. yy’in sonunda Roma İmparatorluğu’nda yaygın bir şekilde yapılmaya başlanan içte apsidal havuz ve sütunlu galerinin hareketlendirdiği bir cepheye sahiptir. Anıtsal Nymphaeumu yapısında, önde iki yanda dört adet granit ve sekiz adet mermer sütunlu ve alınlıklı cephesi vardır. Meydana bakan cephenin doğu kanadında açığa çıkartılan su yasası, kentteki su kullanımı, temizliği, hattın korunması, dağıtımı, denetleyen görevlilerin özelliği ile ilgili ve kurallara uymayanlara verilecek ceza ve yasaklar hakkında önemli bilgiler vermesinin yanı sıra anıtsal çeşmenin İmparator Traian Dönemi’nde (MS 98-117) MS 113-114 yıllarında inşa edildiğini de göstermektedir.
The post MERKEZEFENDİ BELEDİYESİ’NDEN LAODİKYA’YA BÜYÜK DESTEK appeared first on Denizli Post – Son Dakika Denizli Haberleri.
Büyükşehir çölyak hastalarını unutmadı
Denizli Büyükşehir Belediyesinin çölyak hastalarının yaşam standartlarının daha da iyileştirilmesi amacıyla yaptığı glütensiz gıda desteği bu yıl da sürdü.
Denizli Büyükşehir Belediyesi uzun yıllar sürdürdüğü çölyak hastalarına glütensiz gıda destek programını bu yıl da sürdürdü. Bu kapsamda Denizli Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı çölyak hastaları için glütensiz gıda paketleri hazırlandı. Glütensiz gıda paketleri İncilipınar Kapalı Yüzme Havuzu ve Spor Kompleksi’nde koronavirüs (Kovid-19) tedbirleri kapsamında teslim edildi. Programa Denizli Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Ömer Faruk Özer ve Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanı Süleyman Akbulut katıldı. Genel Sekreter Yardımcısı Özer, çölyak hastalarına yönelik gıda desteğinin Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Zolan’ın talimatıyla bu yıl da devam ettiğini belirterek, kendisine teşekkür etti.
“Glütensiz gıdaların temini zor olabiliyor”
Özer, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Bu yıl da Kovid-19 tedbirleri kapsamında gıda paketlerimizi randevulu bir şekilde vatandaşlarımıza teslim ediyoruz. Bildiğimiz gibi çölyak, günlük yaşamı olumsuz etkileyen bir hastalık. Çölyak hastaları yiyecek içeceklerine dikkat etmek, glütensiz gıdalar tüketmek zorundalar. Bu glütensiz gıdaların temini de zor olabiliyor. Biz de bu zorlukları bir nebze olsun azaltabilmek adına bu gıda paketlerini hazırladık. Büyükşehir Belediyesi olarak her zaman vatandaşlarımızın yanında olmaya devam ediyoruz. Bu vesileyle tüm vatandaşlarımızın ramazan-ı şerifini tebrik ediyorum.”
Çölyak hastalığı
Çölyak, bağışıklık sistemine bağlı sindirim sistemini ilgilendiren bir hastalık olup, hasta kişilerde buğday, arpa, yulaf, çavdar gibi tahılların içerisinde bulunan gluten isimli bir proteinin ince bağırsakta parçalanamamasından meydana gelen bir emilim bozukluğu hastalığıdır. Tedavisi ömür boyu glutensiz diyettir.
No tags for this post.
PAMUKKALE BELEDİYESİNDEN ÇEVREYE ÖNEMLİ DESTEK
Bir litre atık yağ 1 milyon litre suyu kirletiyor. Bu gerçekten yola çıkan Pamukkale Belediyesi, ilçe genelinde atık bitkisel yağ toplamak amacıyla kampanya düzenliyor. Pamukkale Belediyesi ‘Her şey küçük bir adımla başlar’ diyerek, ilçe genelinde evlerinde kullandıkları atık yağları mahalle muhtarlıklarındaki depolama merkezlerine getirenlere hediye veriyor.
Pamukkale Belediyesi, çevre dostu projelerle farkındalık oluşturmaya devam ediyor. 1 litre atık yağ 1 milyon litre suyu kirletirken, Pamukkale Belediyesi bunun önüne geçmek amacıyla kampanyalar düzenliyor. Bitkisel atık yağların toplanması ile ilgili olarak ÇEVSA Bitkisel Atık Yağ Toplama ve Geri Dönüşüm ile sözleşme imzalayan Pamukkale Belediyesi ‘Her şey küçük bir adımla başlar’ diyerek bu konuda farkındalık oluşturuyor. Pamukkale ilçe sınırları içinde yaşayan vatandaşların evlerinde kullandıkları bitkisel atık yağları biriktirerek, mahalle muhtarlıklarında bulunan atık toplama merkezlerine getirmeleri halinde, 5 litrelik atık yağa karşılık 750 ml’lik sıvı deterjan hediye ediliyor.
GELECEĞİMİZ İÇİN ÇOK ÖNEMLİ
Çevre ve doğa dostu projeler hazırlayarak, teşvik edici hediyelerle farkındalık oluşturmayı hedeflediklerini söyleyen Pamukkale Belediye Başkanı Avni Örki, “Biz çevremizi ve doğamızı korumak için önemli projeleri hayata geçiriyoruz. Bu projelerden biri de bitkisel atık yağların toplanması. Belediye olarak, bitkisel atık yağları toplayarak, bu yağların doğaya bırakılmasının önüne geçmeye çalışıyoruz. Biliyoruz ki, 1 litre kullanılmış yağ, 1 milyon litre içme suyunu yani 15 kişinin bir yılda kullanabileceği suyu içilmez hale getiriyor. Aynı zamanda, denize, akarsuya ve göle ulaşan bitkisel atık yağlar, buralarda yaşayan canlı türlerine zarar veriyor. Bu bilinçle, ilçemizde bitkisel atık yağları toplayarak su kaynaklarımız dahil çevre ve doğamızı korumaya devam ediyoruz. Halkımızın bu konuda daha duyarlı olmalarını sağlamak, teşvik etmek için, evlerinde kullandıkları bitkisel atık yağları biriktirerek, muhtarlıklarımızda bulunan atık toplama merkezlerine getirmeleri halinde hediye veriyoruz” diye konuştu. Başkan Örki, ayrıca Pamukkale’de açılan yeni işletmelere bitkisel atık yağlarını lavaboya dökmeme şartı da getirdiklerini belirterek, “İlçemizde işyeri açma ruhsatı alacak işletmelerimize, belediyemizin sözleşme yaptığı lisanslı geri dönüşüm firmalarıyla anlaşma şartı koyduk ki; böylece bitkisel yağların suya karışmasını önlemeyi hedefledik” dedi.
VATANDAŞLAR BÜYÜK İLGİ GÖSTERİYOR
Pamukkale Belediyesi’nin farkındalık oluşturmak amacıyla başlattığı bitkisel atık yağ projesine vatandaşların ilgisi de giderek artıyor. Evlerinde biriktirdikleri bitkisel atık yağları mahalle muhtarlıklarına getirenlerin sayısının gün geçtikçe artmaya başladığını söyleyen Siteler Mahalle Muhtarı Derya Gökdoğan, “Pamukkale Belediyemizin bitkisel atık yağ kampanyası gerçekten çok güzel. Kullanılmış bu yağları evlerimizde lavabolarımıza dökersek, tıkanmaya yol açıyor. Toprağa karışınca da sularımızı kirletiyor. Bizlere atık yağlarını getiren vatandaşlarımız bu kampanyadan oldukça memnun. Buradan mahalle halkıma ve tüm vatandaşlarımıza çağrıda bulunuyorum. Evlerimizde kullandığımız atık yağlarımızı lavabolarımıza dökmeyelim. Muhtarlıklara getirerek geri dönüşüme kazandıralım. Pamukkale Belediye Başkanımız Sayın Avni Örki’ye böyle bir kampanya başlattığı için teşekkür ediyoruz” dedi. Topraklık Mahalle Muhtarı Mehmet Alkapar da, “Bu proje, gerçekten başarılı oluyor. Atık yağlar bir yerlere döküldüğünde çevremizi kirletiyor. Bunun önüne geçerek, bu atık yağlar toplanarak geri dönüşümü sağlanıyor. Çok güzel proje. Vatandaşlarımızın ilgisi artmaya başladı. Bu projeyi ortaya çıkaran, emek veren herkesle birlikte Pamukkale Belediye Başkanı Avni Örki’ye çok teşekkür ediyoruz” diye konuştu.
No tags for this post.
ÖNE ÇIKAN HABERLER
-
Başkan Zolan3 gün önce
BAŞKAN ZOLAN: ‘ ÜRETİM SİZDEN, DESTEK BİZDEN’
-
Denizli Milletvekili Teoman Sancar3 gün önce
TEOMAN SANCAR’A SANTAJ SORUŞTURMASI TAMAMLANDI
-
Güncel2 gün önce
PAMUKKALE BELEDİYESİNDEN ÇEVREYE ÖNEMLİ DESTEK
-
Güncel1 gün önce
MERKEZEFENDİ BELEDİYESİ’NDEN LAODİKYA’YA BÜYÜK DESTEK
-
Güncel2 gün önce
Büyükşehir çölyak hastalarını unutmadı