Bir önceki yazımla ilgili olarak, yorum yapan bir okurumuz,ekonomi konusunda gerçekten yeni ve bilinmeyen şeyler yazıp, herkesin zaten ezbere bildiği şeyleri tekrar etmekten vazgeçmemizi önererek, piyasada yaşanan olayları daha ayrıntılı bir şekilde ele alıp, değerlendirmemizin daha doğru olacağını ifade etmiş
Öncelikle, ekonomideki başarıyı, toplumun refahıyla değil, finansal işlemlerin hacmi, borçların boyutu ve ödenebilirliği ile ölçen piyasacılar gibi, mevcut yağma ekonomisinin iç işleyişi üzerine yazıp, finansal spekülasyonları, ekonominin gereğiymiş gibi sunmanın doğru olmadığını düşündüğümü bilmenizi isterim.
1840-1902 yılları arasında yaşamış olan, ünlü Fransız yazar Emile Zola’nın Oyun Bitti (La Curée) isimli romanında, ayıp bir şey olarak tanımladığı finansal ve kentsel spekülasyonlar, günümüzde, küreselleştiği söylenen “ekonominin” gereği olarak kabul ediliyorsa da, ben kişisel olarak o “algı” ve değerlendirme seviyesine henüz ulaşmış değilim.
Son 20-30 yılda Nobel Ekonomi Ödülünü alanlara bir bakın lütfen. Kaç tane var aralarında,insanların geçim derdinden, her gün zorlaşan yaşam mücadelesinden, en yakın arkadaşını, komşu ili, komşu ülkeyi rakibi olarak görmeye yönlendiren “rekabetçiliğin” neden olduğu toplumsal çözülmeden, yarattığı düşmanlıklardan, işsiz gençlerden, evsizlerin sorunlarından, sokakta yaşayan/yaşamak zorunda kalan insanların ekonomisinden, toplumsal kalkınmadan bahseden?
“Verimlilik” ve “rekabete” yani sınırsız emek ve doğa sömürüsüne dayalı günümüz ekonomisinin gereği olarak, sağlık, eğitim, barınma, ulaşım, çalışma hakları ve sosyal güvenceleri, ellerinden alınmış insanlar, ABD ve Avrupa’nın bir çok kenti dahil, dünyanın bir çok ülkesinde sokaklara dökülmüş durumdalar.
ABD’YE BENZEMEYE BAŞLADIK
Sosyal devletin yerini “yardım kuruluşları”, “sosyal sorumluluk projeleri” almış, yüzde 99’un insanca yaşama hakkı, yüzde 99’un sırtından palazlanan yüzde 1’in insafına terk edilmiş durumda. Çalışma hakkını savunan değil, insanlık dışı koşullarda çalışacağı bir iş bulduğu için dahi mutlu olması beklenen bireylerden oluşan yeni bir toplum hedefine doğru tam gaz gidiliyor.
Biz ise, henüz yaşananların anlamını, durumun ciddiyetini dahi kavramış değiliz. Mevcut ekonomik sistemin kazananları iyi dedikçe, iyi olduğuna inanıyor, “bak iyiymişiz” diyerek, “bu işte bir sorun var” diyenleri bozgunculukla suçlamaya devam ediyor, ulusal/kamusal varlıkların yerli yabancı parababalarına satılıyor olmasına “reform”, borç paraya “yatırım”, tefeciye “yatırımcı”diyerek alkışlamaya devam ediyoruz.
Vatandaşın kredi kartı borçları patlamış durumda. Sokaklar kağıt mendil ya da yara bandı satarak evlerine ekmek götürmeye çalışan her yaştan insanla dolu. Sokakta yaşayan insanlar açısından, 1950’lerden beri örnek aldığımız ABD’ye benzemeye başladık. Büyük şehirlerde bırakınız geceyi, özellikle bazı semtlerde gündüz dahi sokağa çıkmak ciddi cesaret gerektirir hale gelmiş durumda. Okul önlerinde uyuşturucuların satıldığı söylenerek, ailelerin dikkatli olmaları isteniyor. Bu örnekleri onlarca hatta yüzlerce artırmak mümkün.
Ancak esas vahim olan, bu yaşananların toplum algısını yönlendiren medya tarafından yadırganmıyor olması. Ancak çok çarpıcı sahneler söz konusu ise medya açısından haber değeri taşıyor. “Kentsel dönüşüme yani evlerinden atılmaya karşı çıkan vatandaş, polisle çatıştı”, “Yaşlı kadının paralarını alıp öldüren oğlu çıktı”, “Başlık parası için yaşlı bir kişiyle evlenmeye zorlanan çocuk yaşındaki A.B intihar etti” gibi. Son örnek, İstanbul-Beşiktaş’ta yürürken, kapkaççı dehşetine maruz kalan bir kadının başına gelenler.
AYNI TUZAĞA DEFALARCA DÜŞÜYORSAK PSİKOLOJİ ÇERÇEVESİNDE TARTIŞMAK GEREKİR
Toplumda bu yaklaşımı benimsemiş görünüyor. Kimse yaşananların ardındaki gerçek nedenleri, uygulanan ekonomik modelin yarattığı eşitsizlikleri, adaletsizlikleri, insanları ana babalarını öldürmeye, gencecik kızları intihara iten dramları görmüyor, görmek istemiyor. Belki de akıl sağlığını koruyabilmek için, acı gerçeklere gözlerini yumup, tatlı yalanların peşinden koşmayı tercih ediyor.
Yaşananları,“Yıldız savaşları”, “Yüzüklerin Efendisi”, “Örümcek Adam” ya da “Batman” vb. filmlerinin algımızı yönlendiren anlayışıyla yorumlayıp, yalnızca iyilik-kötülük gibi soyut değer yargılarıyla açıklamaya çalışan, altında yatan ekonomik ve toplumsal nedenleri göz ardı etmemize neden olan, farkında olmadan parçası haline getirildiğimiz bir ikiyüzlülük söz konusu.
Hal böyleyken, umarım tüm yurttaşlarımız, okurumuzun eleştirisinde belirttiği gibi yaşananların farkındadır.
Eğer söylendiği gibi farkındaysak ve buna rağmen 5-10 yılda bir tekrarlanan aynı oyunun mağduru oluyor, maskeler değiştiği için farklı zannettiğimiz aynı aktörlerce kurulup, kurtuluş diye sunulan aynı tuzağa defalarca düşüyorsak, tartışmayı ekonomik ve siyasi yapılar bağlamında değil, psikoloji/psikiyatri bilimi çerçevesinde yapmak gerekecek.
Not:Mayıs ayında not artıran derecelendirme kuruluşunun raporu, ne kadar siyasi ve spekülatifse, geçen hafta kredi notunu değil ama kredi görünümünü olumsuz yönde değiştiren derecelendirme kuruluşunun kararının da aynı ölçüde siyasi ve spekülatif olduğunu, kredi derecelendirme kuruluşlarının var oluş gerekçesinin, “yoldan çıkmaya” meyyal olduğu düşünülen siyasilere ayar vermek, siyasi ve finansal spekülasyonlara sözde bilimsel gerekçeler üretmek olduğunu bilmem söylemeye gerek var mı?
Ahmet Müfit
Odatv.com
“Miami oteli ve parayla ilgili…”
Üniversitede ders veren yazarın tartışma yaratan mesajı...
"16 milyon İstanbullu yerine bir avuç insanı tercih ettiler"