Umuda yolculuk yapan binlerce insanın kaderi, 2008de de değişmedi. Vatansızların kurtuluş mücadelesi, ya kamyon kasalarında son buldu, ya da batan teknelerde... Geride bıraktığımız yılda Türkiye, birçok mülteciye ve onların hayallerine mezar oldu.
Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği (BMMYK) istatistiklerine göre ağustos ayı itibariyle Türkiyede BMMYKya kayıtlı 14 bin 517 mülteci bulunuyor. Kayıt dışı mültecilerin sayısı ise bilinmiyor.
Türkiyede BMMYKya kayıtlı mültecilerden 6-7 bini Iraklı, 4 bin kadarı İranlı, 1500ü Somalili, bine yakını Afgan, kalanı diğer milletlere mensup. En çok mültecinin yaşadığı şehir 2 bin 437 ile İstanbul iken, ikincilik 1876 ile Vanda bulunuyor. BMMYKya başvurmayanlar, her an yakalanarak sınır dışı edilme korkusuyla sokaklarda ya da bulabildikleri yerlerde yaşıyor veya Batı ülkelerine gidebilmek için ölümü göze alarak kaçakçılarla anlaşıyor.
Yasadışı olarak adlandırılan göçmen sayısı 2007 yılında 47 bin 958 olarak açıklanmıştı. İçişleri Bakanlığı verilerine göre 2008in son 9 ayında Türkiyeye yasadışı yollardan girmek isteyen 50 bin 80 kaçak göçmen yakalandı.Mülteci yasası yok
Türkiye sadece Avrupadan gelenleri mülteci olarak tanıyor. Doğudan gelenler ise geçici sığınmacı olarak kabul ediliyor. Ve maalesef, Türkiyenin kapısını çalanların neredeyse tamamı Doğudan geliyor. 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Statüsüne Dair Sözleşmeyi coğrafi çekinceyle imzalayan Türkiyede halen bir mülteci yasası bulunmuyor. Bu durum, mültecilerin koşullarını daha da zorlaştırırken, BMMYK yetkilileri, mülteci yasasının bir an önce çıkarılması gerektiğini belirtiyor. Statüleri olmadığı için sosyal hizmetlerden faydalanamadıkları gibi kişi başına ayda 275 YTL ikamet ücreti ödemek zorunda olan mülteciler, çalışabilmek için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından izin almak zorunda.
İnsan Hakları İzleme Örgütünün (HRW) raporuna göre Yunanistan, Iraklı sığınmacıları ve diğer göçmenleri yakalayıp pis ve aşırı kalabalık koşullarda tutuyor, zorla ve gizlice Türkiyeye gönderiyor. Rapora göre bu mülteciler, Türkiye tarafından insanlık dışı ve onur kırıcı koşullarda gözaltında tutuluyor ve kendilerine sığınma başvurusunda bulunabilmeleri için anlamlı koşullar sağlanmıyor.Sürekli korkuyla yaşıyorlar
Çıktıkları yolculuklarda çok sayıda sorunla karşı karşıya gelen mülteciler, sürekli sınır dışı edilme korkusu yaşıyor. Kiralık ev ve iş bulma sorunu yaşayan mülteciler, Türkçe konuşamadıkları için iletişim sıkıntısı da çekiyor. İşler o kadar çözümsüz ki, BMMYK tarafından siyasi mülteci olarak kabul edilmesine rağmen 10 yıldır Türkiyede bekleyenler var ve bunun asıl sorumlusunun Türkiye devleti olduğunu düşünüyorlar. Bunun nedenini ise kendilerinin mülteci olarak kabul edildikleri ülkelere gönderilmeleri durumunda Türkiyenin yeni mültecilerin geleceğinden korkması olarak özetliyorlar.Yaşadıkları sorunlar
Mültecilerin Türkiyede kalış sürecinde yaşadıkları en önemli sorunlar, temel ekonomik ihtiyaçlar olan barınma, beslenme, sağlık, ilaç temini, giyim ve eğitim. Mülteciler için önemli diğer sorunlar ise yasal sıkıntılar, sığınma başvurusunda gecikme, Türkiyede kalış sürecinin belirsizliği, statü alıp alamayacağı gibi konularda yaşanan belirsizlikler, hizmetlerden yararlanamama, yaşamlarını yönlendirmeleri ile ilgili zorluklar ve uzun bekleme süresi şeklinde sıralanabilir. BİTTİ
Umut yolculukları yarıda kaldıBirleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği, 18 Suriyeli ve İranlı sığınmacının, Türk polisi tarafından Irak sınırını yüzerek geçmeye zorlandığını açıkladı. 23 Nisanda yaşanan olayda 4 mülteci boğularak can verdi. Türkiyeden sınır dışı edilmek için Silopiye götürülen sığınmacılardan 18i, vatandaşı olmadığı için Irak tarafından kabul edilmedi. Dicle Nehrinden yüzerek geçmeye zorlanan sığınmacılardan 4ü boğuldu.
30 Temmuzda İstanbul Küçükçekmece bir insanlık dramına sahne oldu. Vandan yola çıkan Pakistan ve Burma uyruklu mülteci, havasızlıktan boğularak yaşamını yitirdi. TIR kasasında havasız kalınca şoför mahallini yumruklayan mültecileri, şoför bırakıp kaçtı. Onlarca mülteci ekmek ve su bulabilmek için çevreye dağıldı, 4 mültecinin şuuru kapandı, 10u hastaneye kaldırıldı, 63ü yakalandı, 13ü ise hayatını kaybetti.
Mülteciler, sağlıksız barınma koşullarına sık sık isyan etti. Polis, Kırklareli Gaziosmanpaşa Mülteci Kampında 12 Haziranda yaşanan isyanı bastırma gerekçesiyle, göz yaşartıcı bomba attı. Adam Terrey adlı bir mülteci, polisin açtığı ateşte öldürüldü.
7 Aralıkta da Edirne Tunca Yabancılar Barınma Evinde kalan 175 mülteci, barınma koşullarına isyan etti.
Kumkapıda bulunan İstanbul Emniyet Müdürlüğü Yabancılar Şube Misafirhanesinde de sık sık isyan yaşandı. Mülteciler camlardan yardım çığlıkları attı.
Burma ve Pakistan uyruklu 43 mültecinin umuda yolculuğu, Tekirdağ-Malkara karayolunda bitti. 5 Ekimde balık istifi bindikleri kamyonet devrilince, şoför onları bırakıp kaçtı. 4 saat boyunca fark edilmeyi bekleyen mültecilerden 18i havasızlık nedeniyle yaşamını yitirdi.
Hazırlayan: Ceren Saran Duygu Söylemez