Geçenlerde annem bir restorasyon haberi dinlemiş televizyonda; haberimizin olup olmadığını sordu. Amatör ressam ve restoratör olan yaşlı bir kadıncağız, bir İsa resminin restorasyonuna başlamış. Gelin görün ki bu teyze Mr. Bean’in “Whistler’ın Annesi” tablosunu haklaması misali, İsa resmini bir güzel halletmiş. İşin komik tarafı, yeni İsa bir hayli popüler olmuş, restoratör teyze de bir anda fenomen halini almış.
Facebook’ta bu kadıncağız adına kurulan sayfayı görünce hatırladım annemin verdiği haberi. Böylece süper restoratörümüzü daha yakından tanıma şansı buldum.
Söz konusu şahsın adı Cecilia Giménez. Kendisi İspanyol ve 85 yaşında. Bu kişi, Elías García Martínez imzalı, Zaragoza’da bir kilisede bulunan ünlü “Ecce Homo” (İşte İnsan) adlı İsa freskini (duvar resmi) restore etmeye kalkınca olanlar olmuş. Cecilia bakmış ki İsa resmi fena durumda, “Dur ben buna bir el atayım, cânım heba olmasın, adam olsun!” demiş ve resme bir güzel -hem de tam anlamıyla- girişmiş. (Bu arada belirteyim: Gidip bir dilekçe vermek olsun, efendime söyliyim, yetkililere başvurmak, restorasyon ihalesine falan katılmak olsun…yok öyle şeyler. Ama bizim teyze “İzinsiz olur mu? Ne münasebet? rahibe sordum, o da izin verdi,” demiş.)
Sanat elbette yorum işi, buna bir itirazımız yok; lakin restorasyon söz konusuysa aslolan özgün eseri korumak, kollamak, ona kol kanat germek falandır, değil mi ama? Ne var ki bizim Cecilia Teyze kendini fazla kaptırmış olacak ki, ortaya Ecce Homo İsa’nın yandan yemiş hali çıkıvermiş (bkz. yandaki resim). Cecilia bir açıklama yapmış ve yok olmakta olan freski yenilikçi bir anlayışlarestore ettiğini duyurmuş. Millet kiliseye gelip de resmin ne hale geldiğini görünce ortalık birbirine girmiş. Dindar Hıristiyanlar ayağa kalkmış tabii.
Şimdi ne olacak? Bir yandan içimizdeki modern sanat sağduyusu diyor ki, “İşte sanat!” Sonuçta bu da bir yorumdur. Nasıl ki zamanında Alexander Brener adlı bir adam, Kasimir Malevich’in resminin orta yerine dolar işareti çizmişti de olay olmuştu, sonradan bunu da “vandal sanatı” diye adlandırmadılar mı? Eh, Cecilia’da vandallık da tamamen iyi niyet var, göz ardı edilebilir.
İçimden başka bir ses de diyor ki: “Yuh!” Bu kadın nasıl böyle kafasına göre hareket etmiş, izinsiz mizinsiz? Hiç mi denetlenmemiş? Güya rahipten izinli; ama bir de rahibe sormak lazım. Ben şimdilik rahip cephesinden bir açıklama okumadım. Durum öyle bir durum ki, tam bizim buralık. Hikayenin, sanat eserinin ve kişinin adı değişseydi ve örneğin “Kayseri de bir vatandaş şunu şunu yaptı,” diye haber okusaydık şaşırmazdık.
Sonuçta teyze iyi halden paçayı kurtardı sanırım. Önümüzdeki günlerde kadıncağız uzman bir restoratörle görüştürülecek ve ona hangi malzemeleri kullandığını söyleyecekmiş. Duruma göre fresk gerçek bir restorasyondan geçirilerek kurtarılmaya çalışılacakmış. Olmazsa da Martínez’in yüz küsur yıllık güzelim freskinin üzeri örtülecek ve yerine orijinal resmin fotoğrafı yerleştirilecekmiş.
Cecilia Giménez’in Facebook’taki hayran sayfasına göz atmanız tavsiye olunur. Burada fenomen haline gelen İsa resminin sanat tarihinin ünlü eserlerine uyarlanmış halleri de var. Pek eğlenceli. Birkaç tanesi aşağıda.