Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa
- Görev : Osmanlı devlet adamı
- Doğum : 1851 - Avlonya, Arnavutluk
- Ölüm : 1914 - İtalya
Ferid Paşa Avlonyalı olarak anılan hanedanın atası olan Sinan Paşa'nın torunlarındandır. Hizmetleri ile ön plana çıkmış olan Ferid Paşa Osmanlı Devleti'nin en sıkıntılı dönemlerinden birinde doğdu. Devlet, bu zorlu dönemde yeniden toparlanabilmek için reformlar yapıyordu. Avlonyalı'nın böyle bir atmosferde görev alması ve devlete hizmet etmesi aslında onun önemini bir kat daha artırdı. Arapça, Fransızca, Türkçe, İtalyanca ve Rumca gibi dilleri hem konuşup hem de yazabilmesi onun bürokrasinin içerisindeki gelişimini de önemli ölçüde etkiledi. Görev hayatına Girit'te başlayan Ferid Paşa Girit'ten sonra Bosna ve Bulgaristan'da da birçok görev yürüttü. Özellikle doğu bölgelerindeki iç karışıklık nedeniyle buralarda görev yaparken çokça zorlandı. Mardin'de görevi gereğince hapishanelerin nizamı için uğraşan Ferid Paşa'nın bu esnada babasının sürgün haberini alması onu derinden sarstı. Ferid Paşa doğudaki zor günlerinden sonra İstanbul'a geldi ve burada Şura-yı Devlet Tanzimat Dairesi azası oldu. Avlonyalı Ferid Diyarbekir Valiliğine getirilecek iken ahlak vasıflarının yetersiz olduğu gerekçesiyle bu karar reddedildi ancak iki sene sonra Konya Valisi oldu.
İç meseleler hakkında demiryollarından ziraate, hayvancılıktan ormanlara kadar birçok reformun öncülüğünü yaptı. Özellikle eğitim alanında köklü reformlar yapan Avlonyalı Ferid Paşa evlerin de son derece modern görünümlü yapılar olmasını istedi ve bu yönde adımlar attı. II. Abdülhamid'e sadakatiyle de ön plana çıkan Ferid Paşa, Sultan Abdülhamid'in en önemli ve gözde valilerinden birisi haline geldi. Sadrazamlığı süresince Sırplar, Yunanlar, Bulgarlar ve Arnavutlar kendi aralarında bir egemenlik mücadelesi verdiler. Bu da Avlonyalı'ya olumsuz bir şekilde yansıdı. Bu dönemde Sultan Abdülhamid ile zaman zaman ters düştü. Ferid Paşa, Arnavutlara karşı yumuşak davranılması gerektiğini savunan padişahın aksine onların sert bir şekilde bastırılması görüşünü savundu. Avlonyalı Ferid Paşa, Abdülhamid'in gözdesi iken 1908 ihtilali sürecinde ona ters düşen fikirleri nedeniyle görevinden alındı. Meşrutiyet devrinde yine çeşitli devlet görevlerine getirildi. Zamanla İttihatçılarla da ters düşen Ferid Paşa, hayatının son dönemlerinde ülkeye dönemedi ve sürgünde vefat etti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Karaman, Fikriye, İslam Araştırmaları Dergisi, sayı 32, 2015
Ünlü, Talha Burak, Tarih Kritik, Nisan, 2017
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Zeynep Hatun
Divan şiirinin bilinen ilk kadın şairi olan Zeynep Hatun, bu yönüyle Türk edebiyatında önemli bir yer edinerek tarihe adını yazdırdı. Birçok kaynağa göre Amasyalı olan Zeynep Hatun, babası Kadı Mehmed Çelebi’nin hem ilim hem de sanatla uğraşması ve bu konularda hassasiyet göstermesi nedeniyle iyi bir eğitim aldı. Arapça ve Farsça dillerinde kendini geliştirdiği, bununla birlikte Farsça’yı iyi derecede şiir yazabilecek kadar iyi kullandığı bilinmektedir. Aynı zamanda musiki ile de ilgilenen Zeynep Hatun, şarkılar yazarak besteler de yapmıştır.
-
Gazan Han
Zeki, cesur ve düşmanlarına karşı taviz vermeyen iyi bir kumandan ve âdil bir devlet adamı olan Gazan Han çocukluğunu dedesi Abaka Han’ın yanında geçirdi. Babası Argun’un İlhanlı tahtına çıkması üzerine Horasan, Mâzenderan ve Rey valiliğine getirildi ve bu görevini on yıl başarıyla yürüttü. Argun Han’dan sonra tahta çıkan Geyhatu Han’a karşı saltanat iddiasında bulunan Baydu İlhanlı tahtını ele geçirdi, ancak Gazân Han Baydu’nun hükümdarlığını tanımadı. Gazân Han, kumandanlarından halasının kocası Nevruz Bey’in teşvikiyle El-burz’da Lâr vadisinde Müslüman oldu ve Mahmud adını aldı. Gazân Han, Nevruz Bey başta olmak üzere İlhanlı devlet adamlarının kendisini desteklemeleri sonucunda Baydu’nun saltanat mücadelesini kaybetmesi üzerine ileri gelen devlet ve din adamları tarafından Tebriz’de törenle karşılandı. Daha sonra Karabağ’a gitti ve burada yapılan cülûs merasimiyle İlhanlı tahtına geçti. Gazân Han Müslüman olduktan sonra Budist heykellerinin yıkılmasını emretti. Budistler’i İslâm’a girmeye zorladı, Hıristiyan ve Yahudilerin sokağa özel kıyafetlerini giyerek çıkmalarını istedi. Gayrimüslimlerden düzenli olarak cizye alındı.
-
Şakir Ağa
Renkli ve parlak sesiyle dönemin meşhur hânendeleri arasında şöhret bulmasının yanı sıra bestelediği eserlerle de bu sahadaki bilgisini ortaya koyan Şâkir Ağa, Kırım’dan göç eden Tatar Osmanoğlu ailesinden olup asıl adı İzzet Şâkir’dir. Keman dersleriyle başlayan ilk musiki çalışmalarına babasının bir ara karşı çıkmasına rağmen sonraları Enderun’da devam etti. . On iki yaşında Enderûn-i Hümâyun’a alındı. İlk musiki bilgilerini burada hânende Başçavuş Mustafa Efendi’den aldı. Hocaları arasında Hamâmîzâde İsmâil Dede’nin bulunduğu Enderun’daki bu öğrenimi sonunda iyi bir hânende, tamburî ve kemanî olarak yetişti. IV. Mustafa’nın kısa padişahlık döneminde saraydan ayrıldı. II. Mahmud’un tahta çıkışı üzerine tekrar saraya döndü ve Enderun’da Hazine Odası çalışanları arasında yer aldı. Bu sırada artık yetişkin bir musikişinas olan Şâkir Ağa bir süre sonra mûsâhib-i şehriyârîliğe, 3 Aralık 1819 tarihinde müezzinbaşılığa getirildi. İsmail Dede Efendi ile zaman zaman musiki konusunda rekabet etmekten kaçınmayan, dönemlerinde yaşadığı padişahlardan büyük iltifat gören Şâkir Ağa müezzinbaşı olduktan sonra Kadir geceleri onu dinlemek için Ayasofya Camii’nde büyük kalabalıkların oluştuğu kaynaklarda anlatılır. III. Selim’in Şâkir Ağa’yı takdir ettiği ve okuyuşunu çok beğendiği söylenir.
-
-
Abdullah Biraderler
Osmanlı Devleti’nin ilk fotoğrafçıları olan Abdullah Biraderler 1. Meşrutiyet sonrası İstanbul’unu fotoğraflama faaliyetleriyle bilinirler. Bir dönem Abdullah Freser adıyla da bilinen Kevork ve Vichen kardeşlerin doğum yerleri Diyarkabır’dır. Kevork Venedik’te resim, kardeşi Vichen ise Osmanlı’nın başkenti İstanbul’da fildişi üzerine minyatür çalışmaları yaptı. Alman kimyager Rabach’ın açtığı fotoğrafhanede çalışmaları ise onlar için dönüm noktası oldu. Rabach’ın Almanya’ya dönüşü üzerine stüdyoyu devralan kardeşler kısa zamanda şöhret kazandılar. Bu ünleri onları 2. Abdülhamid tarafından saray fotoğrafçısı olarak atanmalarına vesile oldu. Saraydan gördükleri ilgi ve himaye karşısında ise Müslüman olarak Abdullah Biraderler adını aldılar.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun