Hawaii ile Filipinler arasında, küçük Guam adasının yakınında, su yüzeyinin çok aşağısında bir yerde, okyanusun en derin noktası olan Mariana Çukuru bulunuyor. Peki, bu çukurda ne bulunuyor?
Mariana Çukuru Ne Kadar Derin?
Mariana Çukuru, Pasifik Okyanusu’nun tabanında hilal şeklinde bir çukurdur ve son ölçümlere göre çukurun en derin noktası yaklaşık 11 kilometre kadardır. Çukurun uzunluğu 2.542 kilometre, genişliği ise 69 kilometredir.
Büyüklüğü aklınızda canlandırabilmeniz için size şöyle bir örnek verebiliriz. Everest Dağı’nı bu çukura atsaydınız zirvesiyle suyun yüzeyi arasında hâlâ iki kilometreden fazla mesafe kalırdı. Karşılaştırma için, çoğu okyanus yaşamı yaklaşık 200 metre derinliğin üzerinde yaşar. Nükleer denizaltılar, okyanus sularında dolaşırken yüzeyin yaklaşık 260 metre altında gezinir. Muhtemel ürkütücü bir derinliğe sahip olduğu konusunda ikna olmuşsunuzdur. Mariana Çukuru’nun güney ucunda Challenger Deep ise en derin noktasıdır.
Okyanusal nitelikte iki plakanın çarpıştığı sınırda derin çukurlar oluşabilir. Mariana çukuru da, Pasifik Plakası ile Mariana Plakası’nın çarpışması sonucu oluşmuş bir çukurdur ve iki plaka sınırındadır. Guam bir ABD bölgesi olduğundan, Amerika Birleşik Devletleri Mariana Çukuru üzerinde yargı yetkisine sahiptir.
Dünyanın en yüksek noktası olan Everest Dağı’nın tepesine tırmanan insan sayısı binlerce olsa da, Challenger Deep’i bugüne kadar sadece 3 dalgıç keşfedebilmiştir. İlk sefer 1960 yılında Jacques Piccard ve Don Walsh tarafından ABD Donanmasına ait bir denizaltıyla gerçekleşti. Ancak aşırı basınç nedeniyle denizaltı burada sadece 20 dakika geçirebildi. Bunun nedeni çukurda dip noktasındaki basıncın, yeryüzündeki basınca göre yaklaşık 1000 kat daha fazla olmasıdır.
Bir sonraki ziyaretçi, 50 yıl sonra 2012’de, film yapımcısı ve bilim kurgu meraklısı James Cameron oldu. Kendi tasarladığı bir denizaltıyla en derin noktada üç saat geçirebildi. Bu esnada elbette bölgenin fotoğraf ve videolarını çekme şansına sahip oldu. Mariana Çukuru’nun dibindeki yaygın olarak üç organizma bulunuyor: Xenophyophorea, amfipodlar ve küçük deniz salatalıkları (holothurians). Buradaki canlıların, Prehistorik dönemden bu yana aynı kaldığı düşünülmektedir.
Ne yazık ki, okyanusun bu en derin bölgesi, atılan kirleticiler ve çöpler için de potansiyel bir havuz görevi görüyor. Hala derin okyanusu insan etkisinden uzak ve henüz bozulmamış bir bölge olarak düşünsek de araştırmacılar bunun gerçeği yansıtmadığını dile getiriyor.
İleri Okumalar İçin: Mariana Trench: The Deepest Depths; https://www.livescience.com/23387-mariana-trench.html
YolveMacera