ABD Sağlık Bakanlığı’na bağlı Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) Amerika’nın Sesi’nden gelecek (VOA) röportaj taleplerini geri çevirmeleri yönünde talimat aldıkları ortaya çıktı. İç yazışma, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası kapsamında yayınlandı.
30 Nisan tarihli e-posta, Michawn Rich imzasını taşıyor. Tarım Bakanlığı sözcüsü olan Rich, Corona virüsü salgını sürecinde, basın ilişkilerine yardımcı olmak için CDC’de görevlendirilmişti. Rich, e-postada Rachael isimli bir çalışanın yeni görevini yerine getirmesine yardımcı olmak için CDC’nin basından gelen talepleri nasıl değerlendirdiği tarif ediliyor.
Ancak e-postanın, basından gelen taleplerin Sağlık Bakanlığı ya da Başkan Yardımcısı’nın ofisine gönderilmeden onaylanması bölümünde şu uyarı yer alıyor: ‘’NOT: Kural olarak Greta Van Susteren ya da Amerika’nın Sesi’yle bağlantılı kimsenin taleplerini yukarıya yollamayın.’’
Bu uyarının hemen altında da gerekçe olarak, VOA’i yabancı ülke propagandası yapmakla suçlayan Beyaz Saray’ın günlük haber bülteninin internet bağlantısı yer alıyor.
E-postada CDC’nin halkla ilişkiler direktör vekili ve çalışanlarının da isimleri yer alıyor.
VOA, bu talimatla ilgili CDC’den yanıt talep etti. CDC talebi kabul etmesine rağmen, şu ana kadar konuyla ilgili açıklama yapmadı.
Amerika’nın Sesi’nde ‘’Plugged in’’ programını sunan deneyimli gazeteci Greta Van Susteren ise e-postada isminin özellikle yer almasının kendisini çok şaşırttığını söyledi.
Bugüne kadar CDC, Beyaz Saray ya da herhangi bir yerden Corona virüsü ya da başka haberlerinin haksız ya da yanlış olduğuna dair bir yorum almadığını söyleyen Van Susteren, ‘’Birini böyle dışlamak çok saçma’’ dedi.
Obama, Clinton ya da Bush yönetimleri dahil hiçbir yönetimin basından hoşlanmadığını söyleyen Van Susteren, ancak daha önce böyle bir durumla hiç karşılaşmadığını da vurguladı.
Van Susteren, VOA dışında Gray TV adlı bir başka kanalda yaptığı programında da Corona virüsü ile ilgili kapsamlı yayınlar sunmuş, hatta Başkan Yardımcısı Mike Pence ile 5 Nisan’da röportaj yapmıştı.
VOA Direktörü Amanda Bennett da CDC’nin iç yazışması nedeniyle üzgün ve şokta olduklarını bildirdi. Bennett, 14 Haziran’da yaptığı yazılı açıklamada, VOA’in bütçesini devletten alan bağımsız bir basın kuruluşu olduğuna dikkat çekti, suçlamaları reddetti ve CDC’yi bu talimatı hemen geri çekmeye çağırdı.
Bennett, açıklamasında, ‘’Federal bir dairenin halkla ilişkiler bürosunun, meslektaşımız Greta Van Susteren dahil VOA muhabirlerinin röportaj taleplerini koşulsuz olarak önceden reddetmesi ve bunu Associated Press haber ajansının COVID-19 haberini paylaştığı için VOA’i propaganda yapmakla suçlayan bir Beyaz Saray açıklamasına dayandırması daha da rahatsız edici’’ dedi.
Bennett, CDC yasağının uluslararası bir basın kuruluşu olan VOA’in salgını haberleştirmesi üzerindeki etkisini anlamanınsa zor olduğunu belirtti ve bu tür engellemeleri, Çin ve Rusya gibi basın özgürlüğü olmayan ülkelerde gördükleri zor şartlara benzetti.
CDC’nin e-postası, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası kapsamında ortaya çıkan dört belgeden biri. Belgeleri, Columbia Üniversitesi bünyesinde basın özgürlüğü çalışmaları yapan bağımsız grup Knight İfade Özgürlüğü Enstitüsü talep etmişti. Enstitü, belgeleri 12 Haziran’da yayınladı.
Belgeler, CDC’nin sosyal medya kullanımı, basın talepleri ve haber kuruluşlarına bilgi sağlama konularını kapsıyor. Belgelerden biri ‘’Corona Virüsü Hastalığı ile Mücadelede CDC’nin İletişim ve Medya Stratejisi Taslağı’’ başlığını taşıyor.
Knight Enstitüsü, CDC uzmanlarının basınla ya da kamuoyu önünde konuşmasının engellendiği ve gazetecilerle konuşmadan önce ABD Başkan Yardımcısı’nın ofisiyle eşgüdümlü hareket etmeleri gerektiğine dair iddialar üzerine, belgelerin açıklanması için dava açmıştı.
Enstitü avukatlarından Anna Diakun, VOA’e yaptığı açıklamada, bu davayı açmalarının sebebinin kamu sağlığı iletişiminin siyasete alet edildiği endişeleri olduğunu söyledi. Diakun, hükümetin CDC’nin iletişimini ne kadar yönlendirdiğini halkın bilmeye hakkı olduğunu, böylelikle açıklamaların doğruluğunu kendilerinin değerlendirebileceğini kaydetti.
Diakun, ‘’Bize şu ana kadar iletilen belgelere göre Başkan Yardımcısı’nın makamının görevleri tamamen yeniden hazırlanmış, bu nedenle bu makamın oynadığı rolü tam olarak bilmemiz zor’’ dedi.
Knight İfade Özgürlüğü Enstitüsü, 18 Haziran’da iletilecek yeni belgelerle bu rolü daha iyi anlayabilmeyi umuyor. Mike Pence’in makamı ise VOA’in konuyla ilgili yorum talebini reddetti.