Omuz Sıkışması Nedir? – İmpingement Sendromu
Yüzücüler ve basketbol oyuncuları gibi kolunu çok kullanan sporcularda omuz ağrısının sık karşılaşılan bir nedeni omuz sıkışması ya da impingement sendromu olarak bilinen durumdur. İnşaat işçileri, boyacılar ve iş gereği yük taşıyan kişiler de omuz sıkışması için risk altındadır. Bazen yapısal olarak omuz kemiklerinin şekil farklılığı ve eklem kireçlenmesi de sıkışmaya zemin hazırlayabilir.
Rotator kaf veya birebir Türkçe çevirisi ile döndürücü manşet kasları kol (humerus) kemiğini omuza bağlayan dört adet kastır. Kolumuzu kaldırmaya ve döndürmeye yardım ederler. Rotator kaf kasları kürek kemiğinin akromion denilen çıkıntısı altında yer alır. Kolu yukarı kaldırdığımızda akromion ile kaslar arasındaki mesafe azalır. Omuz sıkışmasında rotator kaf, akromiona takılır veya sürtünür. Bu bölgede akromion ile kasların sürtünmesiz hareket etmesini sağlayan “subakromial bursa” denilen yapı mevcuttur. Sıkışma nedeniyle bursa iltihaplanabilir ve bursit denilen sorun gelişebilir. Kaslara etki eden baskı nedeniyle impingement sendromu denilen durum oluşur.
Omuz Sıkışması Neden Olur?
İmpingement sendromu en sık olarak aşırı kullanımdan kaynaklanır. Omuzun belli hareketleri tekrar tekrar yaptığı durumlarda kas tendonları ödemlenebilir; sonuçta akromion kemik çıkıntısına takılabilir. Bazen yapısal olarak akromion kemiği çengel gibi olabilir ve bu nedenle kişide omuz sıkışmasına yatkınlık olabilir.
Kimlerde Olur?
Kolun baş üzerine kaldırılmasını gerektiren yüzme, tenis gibi sporlar en önemli risk faktörleri arasındadır. İş gereği kutu indirip kaldıranlar, inşaat işlerinde çalışanlar, boya yapanlarda da oluşabilir. Daha önceden omuz çıkığı olması ve ileri yaşa bağlı osteoartrit denilen eklem kireçlenmesi durumu da omuz sıkışmasına yol açabilir.
Omuz Sıkışması Belirtileri Nedir?
Omuz sıkışmasının belirtisi esas olarak kolu baş üstüne kaldırırken ve sırta götürürken omuzda ağrı olmasıdır. Bunun dışında daha hafif şiddette ağrı sürekli devam edebilir. Ağrı omuzun ön kısmından kolun yanına doğru yayılır, gece kötüleşebilir. O taraf omuz üstüne yatmak ağrıya yol açar. Kolda kuvvetsizliğe neden olabilir. Sıkışma ihmal edilirse bu sorun tendon iltihabına (tendinit) ve yırtılmalara ilerleyebilir. Tendon yırtıkları başlangıçta kısmi gelişir, zamanla tam kat yırtık hatta tendon kopması olabilir.
Omuz Sıkışması İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Omuz ağrısı ve hareket kısıtlılığı eğer ani bir travma sonucu ortaya çıkmamış ise ilk olarak fizik tedavi ve rehabilitasyon doktoruna muayene olunur. Ani travma sonucu başlayan omuz ağrılarında ortopedi ve travmatoloji doktoruna muayene olunur.
İmpingement Sendromu Nasıl Tanınır?
Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler. Daha önceden bir yaralanma geçirip geçirmediğinizi ve spor alışkanlıklarınızı sorar. Ardından fizik muayene gelir. Kolunuzun belli hareketleri ne derece yapabildiğini çeşitli yöntemlerle test edip ölçer. Sıkışmayı provake edici manevralar ile şikayetlerin artıp artmadığına bakar. Röntgen filmi ile kemiklerdeki sorunlar görülebilir. Örneğin eklem kireçlenmesi nedeniyle kemiklerin uç kısımlarında oluşan dikensi çıkıntılar ya da kemiğin anormal olarak büyümesi, tendon kireçlenmesi filmde belirti verir. Tendon liflerinde yırtıktan şüpheleniliyorsa omuz eklem MRG (emar) çekilebilir veya ultrason ile görüntüleme yapılabilir. Ultrasonografi tecrübeli bir doktor tarafından yapıldığında, kol hareketleri sırasındaki tendon kayması dinamik olarak izlenebildiğinden sıkışmayı daha iyi gösterebilir.
Omuz Sıkışması Nasıl Tedavi Edilir?
Sıkışma sendromu tedavisinde akut dönemde yani şikayetler ilk ortaya çıktığı günlerde istirahat önerilmektedir. 15 dakika süre ile günde 4-5 kez birkaç gün boyunca soğuk uygulama yapılabilir. Kronik sorunlarda ise sıcak uygulama önerilir. Ağrıyı kötüleştiren zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalıdır. Ancak kolun tamamen hareketsiz kalması iyi değildir. Hareketsiz kalmak eklemde tutukluğa ve kas erimesine yol açar.
Fizik tedavi genelde iyi sonuç verir. Egzersizler iyileşmede temel önemdedir. Hareket açıklığını normale getirmek için nazik germe egzersizleri, kas kuvvetini geri kazandırmak için güçlendirme egzersizleri yapılır.
Ağrı ve ödemi azaltmak için non-steroid anti-inflamatuar grubundan ilaçlar birkaç hafta süre ile reçete edilebilir. Bu ilaçlar mide rahatsızlıkları başta olmak üzere çeşitli yan etkiler yapabileceğinden doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Tablet ve krem şeklindeki ilaçlar yeterli olmazsa omuza kortikosteroid içeren lokal enjeksiyon (iğne) yapılabilir.
Nadiren fizik tedavinin etkili olmadığı durumlarda tendon ve kas liflerinin bulunduğu alanı genişletmek için ameliyat gerekebilir.