Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği’nin (TÜRSAB) açtığı ve haksız rekabet suçlamasıyla görülen davanın sonucunda online rezervasyon sitesi Booking.com’un Türkiye’deki faaliyetlerine tedbiren durdurma kararı verildi. İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin kararı şu şekilde: “Booking.com BV şirketinin, Booking.com internet adresi üzerinden veya oluşturacakları başka bir adres üzerinden, Türkiye’de yerleşik otel, konaklama tesislerinin pazarlanması ve pazarlanmasına aracılık edilmesi yönündeki faaliyetin durdurulmasına, bu konuda Bilgi Teknolojileri Kurumu’na yazı yazılmasına karar verildi.”
40’ın üzerinde dilde hizmet veren; 226 ülke ve bölgede 1.190.210 aktif tesis sunan işletmenin yaşadığı ve yaşattığı süreci sektörün kanaat sahibi isimlerinin görüşleri ışığında inceleme sorumluluğu hissettik. Turizm Report, daha önce de Rekabet Kurumu tarafından cezalandırılan Booking.com’u, yaşanan süreci ve bundan sonra ne olacağını mercek altına alıyor.
Geert-Jan Bruinsma tarafından 1997’de kurulan bookings.nl; Sicco ve Alec Behrens ile Marijn Muyser ve Bas Lemmens tarafından kurulup Bookings.org olarak faaliyet gösteren Bookings Online ile 2000’de birleşir. Bu birleşmeden sonra ad ve URL, Booking.com olarak değiştirilirdi.
Şirket, The Priceline Group tarafından 135 milyon dolar karşılığında 2105’in temmuzunda satın alındı ve daha sonra Priceline Group tarafından 161 milyon dolar karşılığında satın alınan bir Avrupa online otel rezervasyon şirketi olan ActiveHotels.com ile işbirliği yaptı. 2006 yılında, Active Hotels Limited resmi olarak adını Booking.com Limited olarak değiştirdi. Priceline’ın 2002’deki 19 milyon dolarlık kaybının yerini 2011’deki 1.1 milyar dolarlık kar aldı. Bu satın alma, sosyal medya tarafından “internet tarihinin en iyisi” olarak övgüler aldı. Ve sonunda dijital seyahat pazarının ne kadar karlı olduğu ortaya çıktı. Türkiye’de de etkinliğini arttıran site zaman içinde tekrarlanan tartışmaların merkezinde yer aldı.
Meseleyi, Marka Kent Danışmanı Doktor Metin Çelik ile konuştuk.
-Hocam öncelikle bu erişim yasağı kararını nasıl karşılıyorsunuz?
-Vergi veya hukuki yükümlülükler noktasında gerekleri yerine getirmeme durumu söz konusuysa karar anlaşılabilir. Ancak kararın sektörü zedeleyeceğini ve uzun soluklu olamayacağını düşünüyorum.
-Site çoğunlukla bilinmesine rağmen; seyahat severlerin ve bu kararı internetten takip edenlerin kafasındaki sorulardan biri de booking.com’un ülkedeki turizm pazarında üstlendiği rol aslında nedir?
-Yerli, yabancı turistin seyahatini planlarken önem sırasında en başa yazdığı madde güvenilirlik. Biraz açmak gerekirse; acente siteleri arasında araştırma yapan kişi, bir fırsat ilanına tıklayıp evre evre ilerlediğinde, artık tatili satın almak üzere olduğunu düşünmeye başladığında “oda kalmadı” veya “kampanya sonuçlandı” gibi ibarelerle karşılaşınca aldatılmış hissediyor. Ana sayfada yıldızlarla süslenmiş ilana en az 15 dakikasını ayıran seyahat sever, yaptığı tüm hamlelerin boşa olduğunu son eşikte anlayınca haklı olarak öfkeleniyor. booking.com bu sorunları en aza indirgeyerek iç pazarda kaliteli bir tatil planlama deneyimi oluşturdu. İnsanlar; konaklayacakları otellerin her türlü detayından, seçtikleri odanın özelliklerine kadar tüm değişkenlere hakim olmalarını sağlayan bu siteyi seyahat planlama alışkanlıklarının neredeyse merkezine koydu. booking.com’un otellerle yaptığı anlaşmalar uyarınca, kendilerine vadedilen hizmetlerin ya da şartların karşılanmadığını gören turistler sorun yaşamadan rezervasyonlarını iptal etme imtiyazına ulaştı. Otel, booking.com un geniş ağından faydalanırken, turist de seyahat deneyimini huzurla planladı.
-Peki, sizce bundan sonra nasıl bir süreç yaşanır?
-Booking’in boşalttığı alanı akıllıca kullanmak zorunda olan yerli acente ve turlar, özellikle internet ortamında sundukları hizmeti kusursuza yakın bir seviyeye çekmek zorundalar. Mevcut durumu fırsata çevirmek için dünden daha fazla çalışmak zorunda olan bu platformlar rehavet hatasına düşerse, booking’in boşalttığı alana başka yabancı bir platform yerleşebilir. Unutulmamalıdır ki booking.com uzun süren meşakatli bir mesai ile bulunduğu konuma ulaşmıştır.
TÜRSAB Başkanı Başaran Ulusoy, Booking.com’un Türkiye’deki faaliyetlerinin durdurulma kararını ”Adalet yerini buldu” sözleriyle değerlendirdi.
Mahkeme kararını habertürk.com’dan Eren Güler’e değerlendiren Ulusoy:
“Müşteriyi yanıltıp haksız rekabet yaratıyorlardı ve devamlı komisyon artırıyorlardı. Biz bu kararı bekliyorduk ve adalet yerini buldu diyoruz. Onlar vergi ödemiyor ama biz vergi ödüyoruz. Sürekli komisyon artırıp otelleri baskı altına alıyorlardı, biz oda bulamıyorduk. Rekabet Kurulu da 2.5 milyon lira cezayı verdi. Karar Booking.com’un Türkiye’deki faaaliyetleri ile ilgili. BTK’nın siteyi kapatmasından sonra Türk müşteriler Türkiye’deki ve yurtdışındaki otellere booking.com üzerinden ulaşamayacak, gezilerini seyahat acentaları ile yapabilecek. Ama yurtdışından gelenler booking’i kullanarak Türkiye’deki otellere rezervasyon yaptırabilecek.”
Turizm Güncel Haber Koordinatörü Savaş Daş ise booking.com ve benzerlerinin teknoloji, müşteri güveni ve sadakati ile bu noktaya ulaştığını kaydederken; bu mecraların alternatifini yaratıp müşteri güvenini yakalayamayan Türkiye turizminin uzun vadede kaybetmeye mahkum olduğunu ekledi.
Bilgi Teknolojileri Kurumu (BTK) Başkanı Ömer Fatih Sayan, kendilerine erişim engeline ilişkin ulaşan bir tebligat olmadığını ve konuyu gazetelerden okuduğunu belirtti. “Yalnız şöyle bir durum var; bizim mevzuatımızda rekabete aykırı işlem nedeniyle internet sitesi kapatmaya ilişkin bir hüküm yok. Bu kararı kimin verdiğine bakarız. İnternet sayfası engellemeyle ilgili merciler belli. O mercilerden gelecek kararı görmemiz lazım. Benim gazetelerde okuduğum şekliyle engellemek mümkün değil.”
Mahkeme kararıyla ilgili bir yazı elinize ulaştığında nasıl bir yol izleyeceksiniz?
Sayan: “Bunu neye dayandırarak söylediklerini görmeden bir şey demem mümkün değil. İcraata uygunsa uygulanır ama rekabetle ilgili hususla site erişime kapatılamaz.”
Sitenin Türkiye’deki tesisleri için sayfadan arama yapmak engellendi. Türkiye dışından ise rezervasyon yapılabiliyor. Şu ana dek yapılan rezervasyonlar geçerli.
Booking.com kararı temyize götüreceğini açıkladı.
Booking.com’un faaliyetlerine durdurulması dünya basınında da yer buldu.
”Türk mahkemesi booking.com’un faaliyetlerini geçici olarak durdurdu” diyen Fortune dergisi, online devinin Türkiye’deki rekabet kurallarını ihlal etmekle suçlandığını yazdı. Booking.com’un daha önce de 2.5 milyon lira para cezasına çarptırıldığını hatırlattı.
Reuters ise; Booking.com’un Türkiye’deki rekabet kurallarına uymamakla suçlandığı belirtilen haberde, şirketin Türkiye’deki faaliyetlerinin belirsiz bir süreyle durdurulduğunu aktardı.
Amerika’nın haber kanalı ABC News; Anadolu Ajansı’ndan derlediği haberde, mahkeme kararının siteyi erişime engellediğini aktardı.