Zeka Testi; Turing Testi
ZEKA TESTLERI; TURING TESTI
Zeka testleri her yaş grubuna farklı şekilde uygulanmakla birlikte; uygulanan kişinin kavrama, anlama ve yaraticılık gibi yeteneklerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Zeka testleri uygulanan kişi sayısı göz önüne alindığında bireysel ve grup zeka testleri olarak iki farklı şekilde uygulanabilmektedir. Bireysel zeka testleri bir kişiye bir defa uygulanır iken, grup zeka testlerinde aynı test bir çok kişiye uygulanabilir. Bundan ötürü grup ze ka testlerinde değerlendirme ve puanlama daha kolay ve kisadır. Alfred Binet, ilk zeka testini ortaya çıkartan kişidir. Binet zeka testini düşük ve geri kalmış zeka seviyesinde olan çocuklara iyi bir eğitim vermeyi amaçlayarak olarak ortaya çıkartmiştir. Binet testinde, çocuklara zeka yaşlarını göstermek icin bir sayi veril mektedir. Bu sistem, test uygulanan çocuğun aynı yaştaki diğer çocukların zekal arıyla kıyaslıyor, fakat aynı yaşta olmayanların zeka derecelerini karşılaştırmakta problem oluşturmaktaydı. Wechsler yetişkinler zeka testi ise Binet testindeki gibi yaşa göre gruplama, deail test sorularının zorluğuna göredir. Sözel testler ve performans testleri seklinde alt test grupları mevcuttur. Sözel alt testler kisminda genel bilgi, sözcük dağarcığı, anlama, yargilama, benzerlik ve aritmetik gibi konular ver alivorken, performans alttestlerinde ise resim tamamlama, resim düzenleme, parça birleştirme gibi kısımlar bulunmaktadır. Wechsler zeka testi sonucunda sözel zeka, performans zeka ve tüm zeka bölümleri için üç ayrı puan elde edilmektedir.
Grup zeka testlerine kağıt kalem testleri de denilmektedir. Bunun nedeni bu testler genellikle kağıt üzerine işaretleme yapmaya dayalıdır. Grup zeka testleri bireysek zaman testlerine göre zaman ve değerlendirme bakımından verimli ve kolaydır. Fakat çoğunlukla kağıt üzerinde yapılan test türü olduğundan dolayı sözel testlerdir; bu yüzden sözel yeteneği gelişmemiş kişiler düşük puan alabilmektedir. Bu durum ötürü testin güvenirliğini bireysel zeka testlerine oranla daha düşük kilmaktadır. Grup zeka testlerine Analitik Zeka Testi, Cattell Zeka Testi, Mantıklı Düşünme Testi, D48 Zeka Testi, Otis Beta Zihin Yeteneği Testi örnek olarak verilebilir. Insan beynini modellemeyi amaçlayan yapay zeka konusunda bir ölçüt olarak kabul edilen test ise bilgisayar kuramının kurucularından olan Alan Turing tarafindan oluşturulan Turing testi olarak adlandirılan testtir. Turing testi, ilk olarak 1950 yılında Mind adlı felsefe dergisinde Alan Turing'in Hesaplamalı Makineler ve Zeka başlıklı makalesinde yayınlanmıştır. Turing testinin amacı, yapay zeka ile oluşturulan sistemin insan zekası seviyesine ulaşma durumunu kontrol ederek bir makinenin düşünebildiğini söyleyebilmenin mantıksal olarak mümkün olup olmadiğidir. Testin işleyişinde sorgulayicı sorularını yapay zeka ile programlanan makineye ve bir insana sormaktadır. Soru ları yanıtlayan makine ve cevaplayan insan, sorgulayicinin görüş alanı dişında bir yerde bulundurulur. Sorgulayicı sadece soru sorarak cevaplayanlardan hangisinin insan hangisinin makine olduğunu bilmeye çalışır. Testte sorgulayıcı istenilen soruları sorabilmekted ir. Hem makine hem de cevaplayan insan sorgulayicıya kendilerinin insan olduğunu ispatlamak için çaba göstermektedir. Sorulan sorular ve alınan cevaplar tamamen klavye ile yazılarak ve ekranda gösterilerek bildirilmektedir. Belirli bir süreç doğrultusunda yinelenen test sonucunda sorgulayicı, doğru şekilde cevaplayanlardan hangisinin insan olduğunu saptayamadıği durumda makine Turing testini geçmiş sayılır. Turing testi, yapisı itibariyle bilgisayar bilimlerindeki pek çok yapay zeka probleminin çatısını oluşturmaktadır. Oyunun genel yapisı Şekil 1-1'de verilmiştir.
Turing testine örnek olarak aşağıdaki soru-cevap diyaloğu verilebilir:
Sorgulayici: "Kaç yaşındasınız?"
Makine: "33"
Sorgulayici: "Bu sene kim şampiyon olur?"
Makine: "ilgi alanım değil"