Bankalar, 900 milyon doları bulan aidat pastasını bırakmak istemiyor
Yargıtay 13. Dairesi'nin, "kredi kartlarından aidat alınamaz" kararı tüketicileri sevindirirken, bankacıları endişelendirdi.
Haziran ayı itibarıyla kredi kartı kullanıcı sayısının 40 milyona ulaşması ve müşterilerden alınan aidat ücretlerinin banka bilânçolarında önemli bir yere sahip olması banka yöneticilerini kara kara düşündürüyor. Ortalama 30 dolar olan kart aidat ücretlerinden her yıl 'tatlı kâr' elde eden bankaların kasalarına bu sayede ortalama 900 milyon dolar giriyor. Mahkemenin aldığı karar sonrasında bu parayı kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalan bankaların bundan sonraki adımı merakla bekleniyor.
Yargıtay'dan çıkan karar, özellikle kart pazarının büyük bölümünü elinde tutan altı oyuncuyu yakından ilgilendiriyor. 40 milyonluk pazarın yüzde 75'ine; Yapı Kredi, Garanti, İş, Akbank, Finansbank ve HSBC hükmediyor. Kredi kartı müşteri sayısı 30 milyonu aşan bu bankalar, toplam cironun da yüzde 85'ini elinde bulunduruyor. Bankalar, kredi kartı aidatını çeşitli isimler altında topluyor. 20 YTL'den başlayıp 50 YTL'ye kadar çıkan söz konusu ücretler, kartın cinsine ve sunduğu hizmetlerin çeşitliliğine göre değişiyor. Ortalama 35 yeni lira olan ücretler, cebinde birden fazla kredi kartı taşıyan müşterileri özellikle yıl sonunda ciddi meblağlar ödemeye mecbur kılıyor. Aidat ücretini ödemek istemeyen tüketiciler, bugüne kadar iki yola başvuruyordu. Ya önce parayı ödeyip kartlarını iptal ediyorlardı ya da pazarlık yaparak o yıl için aidat alınmasını engelliyorlardı. İkisini de yapmadan aidatı ödememekte ısrar eden müşteriler ise bir sonraki ay acı bir sürprizle karşılaşıyordu. Bir sonra gönderilen ekstrelerde kart aidatına faiz işletildiğini gören müşterilerin büyük çoğunluğu bu parayı en sonunda ödemek durumunda kalıyordu.
Kredi kartı pazarı, 2000'li yılların başından itibaren önemli bir büyüme ivmesi yakaladı. Bu alanın cazibesi sektörde yeni müşteri kazanmayı da büyük bir yarış haline dönüştürdü. 2002 yılı sonunda 15,7 milyon olan kredi kartı kullanıcısı sayısına aradan geçen 5 yılda 22 milyonu aşan sayıda yeni müşteri eklendi. 2007 yıl sonu itibarıyla kredi kartı kullanıcısı sayısı 37 milyon 335 bine ulaştı. Büyüme bu yılın ilk beş ayında hız kesmedi. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre Mayıs 2008 itibarıyla toplam kredi kartı sayısı 39,6 milyon oldu. Aynı dönemde kredi kartıyla yapılan alışıverişlerin toplam tutarı ise 71 milyar yeni lirayı aştı. Toplam kart kullanıcı sayısının 20 milyon olduğu düşünüldüğünde, herkesin cebinde ortalama iki kredi kartının olduğu ortaya çıkıyor.
Kart pazarı 10 yılda yüzde 800 büyüdü
Alışveriş dünyasının vazgeçilmezi haline gelen kredi kartları, her yıl daha çok müşterinin cüzdanına giriyor. Bundan sadece 10 sene önce 7,1 milyon adet olan kredi kartı sayısı haziran ayı itibarıyla 40 milyonu aştı. Sektördeki değişim sadece bununla sınırlı kalmadı. 1997 yılında 1 milyon YTL civarında olan kredi kartı harcamaları, geçen yıl sonu itibarıyla 141 milyar 468 milyon yeni liraya ulaştı. Kredi kartı sayısı 2000-2007 yılları arasında her yıl ortalama yüzde 16 artış gösterdi. Bankalararası Kart Merkezi, 2008 yılında da en az yüzde 15'lik bir büyümenin gerçekleşmesini bekliyor.
Zonguldak'ta bir vatandaşın kendisinden bilgisi ve iradesi dışında alınan yıllık kredi kartı aidatına itiraz etmiş ve tüketici hakem heyetine şikâyette bulunmuştu. Hakem heyeti vatandaşı haklı bulurken, bankanın itirazı üzerine konu Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne taşınmıştı. Mahkeme ise kart aidatı ödenmeli kararını vermişti. Bunun üzerine tüketici mahkeme kararını Yargıtay'a taşımıştı. Konuyu görüşen Yargıtay, örnek ve emsal bir karar aldı: Tüketici haklı.
'Bankalar etik davranıp aidatı kaldırmalıydı'
Tüketiciler Birliği Başkanı Nazım Kaya, Zonguldak Asliye Hukuk Mahkemesi'nin verdiği kararın müşteri ile banka arasındaki hukuk ilişkisini ortaya koyduğunu kaydetti. Tüketicilerin 'bankalar yanlış yapmaz' diyerek gazete kupürü bile koysa imzalayabildiğini söyleyen Kaya, "Ancak bu durum, kredi kartı kullanıcılarından para kazanma sektörüne dönüştü." siteminde bulundu. Bankaların daha önce Merkez Bankası'na borç vererek gelir sağlarken, faizlerin düşmesi ile kredi kartlarına ağırlık verildiğini söyleyen Nazım Kaya, kart parasına tüketicilerin tam olarak müdahale edemediğini aktardı. Sadece bilinçli müşterilerin hakem heyetlerine başvurduğuna dikkat çeken Kaya, "Hakkını aramayan insanlar hâlâ ödemek zorunda bırakılıyor. Bankalardan beklenen etik davranış şuydu 'biz de artık kredi kartlarından yıllık aidat almamalıyız'. Bankalar insanların bilinçsizliğini bildikleri için kimden alabilirsek alalım diyorlar. Biz de bu durumdan yola çıkarak dava açacağız. Kredi kartlarından alınan yıllık aidatlara karşı bir karine oluşturmak isteyeceğiz." dedi.
Çetkoder: Kredi kartı aidatı ödemeyin, davanızı biz açalım
Yargıtay'ın kararından sonra tüketici derneklerinden kart aidatlarının ödenmemesi çağrıları gelmeye başladı. Çevre ve Tüketici Haklarını Koruma Derneği (Çetkoder) Başkanı Mustafa Göktaş, kararın emsal oluşturacağına işaret ederek, tüketicilere hakkınızı arayın çağrısında bulundu. Göktaş, yaptığı açıklamada, "Sizin 4077 sayılı yasanız var. Her iş ve işlemde hakkınız var. Yasal haklarınızı arayın. Çaresiz değilsiniz. Dava açın, açılan davalara müdahil olun. Hakkınızı ve hukukunuzu gasp ettirmeyin. Siz yapamıyorsanız gelin bize başvurun, biz yapalım. Ücret istemiyoruz, para istemiyoruz." ifadelerini kullandı.
ZAMAN