Telafi Çalışması
Nisan 2011
Telafi çalışması, işçinin bazı nedenlerle çalışmaması halinde kaybedilen çalışma sürelerinin belirli bir zaman diliminin içinde normal çalışma süreleri üstünde çalışılarak ve fazla çalışma ücreti ödenmesine gerek kalmaksızın telafi edilmesidir. İş Kanunundaki esnek çalışma ilkesi çerçevesinde belirli koşulların varlığı halinde işverenlere telafi çalışması yaptırma olanağı sağlanmıştır.
İş Kanunu m.64/1 uyarınca zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz.
Diğer yandan, yasal olarak ya da taraflar arasındaki bireysel veya toplu iş sözleşmeleri gereği verilmesi zorunlu izinler ile yasal grev ve lokavtta geçen süreler karşılığında telafi çalışması yaptırılması mümkün değildir. Örneğin, evlenmelerde doğum ve ölüm hallerinde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri için telafi çalışması yaptırılması mümkün değildir.
Aynı şekilde, yasal veya sözleşmelere dayalı tatil günlerinde de telafi çalışması yaptırılamaz. Bu doğrultuda Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun m.3/a uyarınca hafta tatili Cumartesi en geç saat 13:00’ten başlayarak Pazar gününü de içerdiğinden bu günlerde de telafi çalışması yaptırılamaz. İşyerinde cumartesi günleri çalışılmayacağı yönünde iş sözleşmesinde hüküm bulunması veya hüküm bulunmasa dahi bu yönde bir işyeri uygulaması yapılması halinde, cumartesi günleri telafi çalışması yaptırılması hukuka uygun düşmeyecektir. Ancak, iş sözleşmesi veya yerleşik işyeri uygulaması gereğince hafta tatilinin Cumartesi veya Pazar değil de başka bir günde kullandırılması halinde, telafi çalışması Cumartesi veya Pazar yaptırılabilir. Ancak, bu durumda da uygulamadaki yerleşik hafta tatili gününde telafi çalışması yaptırılamaz.
İş Kanunu uyarınca telafi çalışması yapılıp yapılmayacağına karar verme yetkisi işverene aittir. Telafi çalışması yaptıracak işveren, bu çalışmanın yukarıda sayılan nedenlerden hangisine dayandığını açık olarak belirtmek hangi tarihte çalışmaya başlanacağını ilgili işçilere bildirmek zorundadır.
Son olarak belirtmek gerekir ki, telafi çalışmaları günlük en çok çalışma süresini yani onbir saati aşmamak koşuluyla günde 3 saatten fazla yaptırılamaz.
Telafi çalışması, İşverene İş kanunundaki esnek çalışma ilkesi uyarınca tanınmış bir hak olmakla birlikte istisnai hallerden olup, işçi aleyhine kullanılamaz.