SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖREL GELİRLERİ
Sağlık turizmi, insanların sağlık amacıyla bir başka ülke veya bölgeye hareket etmesidir. Bunun bir çok nedeni var. Başta, bulunduğu ülkenin tedavi imkanlarının ve teknolojinin yetersizliği olabiliyor. Ya da fiyatların yüksekliği veya sağlık hizmeti alımının çok uzun sürmesi olabiliyor. Bazı ülkelerde ameliyat için hastalar 1 yıl bile bekleyebiliyor. Bunlar birleştiği zaman dünyada 100 milyar dolarlık bir pazar hacmini ortaya çıkarıyor.Türkiye sektörün son 5 yılda farkına vardı. Hükümetin uyguladığı sağlık politikalarıyla birlikte özel yatırımlar arttı. Önemli bir rekabet ortaya çıktı ve iç pazarda bir daralma söz konusu oldu. Sağlık kuruluşları dış pazara yönelmeye ve dünyadaki çok büyük 100 milyar dolarlık pazarı fark etmeye başladılar. Bu pastadan pay almak isteyen özel sağlık kuruluşları kendi çabalarıyla, hasta almaya başladılar.
Türkiye'deki ihracat-ithalat dengesizliğinin cari ödemeler açısından büyük sıkıntıya yol açması, hükümeti sanayi, üretim ve ticaret sektörü dışında, hizmet sektörünü de ele almaya itti. Hizmet sektöründe en büyük ciroya sahip olan, ithalat bağımlılığı %15 civarında olan sağlık turizmi sektörü sayesinde cari açığın kapatılması amacıyla çalışmalar başladı.Bu çalışmalarda, katma değerinin %85’lere çıkartılması hedeflendi.Bu hedefe ulaşmak amacıyla, hükümet tarafından Haziran ayında çıkartılan yeni tebliğ ile, teşviklerin boyutunu daha da genişletti ve Sağlık Turizmi sektörü yanında film, bilşim ve eğitim sektörlerini de teşvik kapsamına alındı. Artık hizmet sektörü de ihracat kalemi olarak yapılandırıldı.
Özel sağlık kurumlarının SGK ile anlaşması olduğundan dolayı, kolay hasta bulmaları, kurumların dış pazara açılmasını engellemektedir. Ancak SGK tarafından sağlık kuruluşları ile imzalanacak anlaşma metinlerinde son yapılan değişikliklerle yürürlüğe konulan cezalar, Özel Sağlık Kuruluşlarının yavaş yavaş dış pazara yönlenmesine yol açmaktadır. Türkiye bazı sağlık kuruluşları, kuruluş zamanlarından başlayarak, Sağlık turizmine yatırım yapmakta ve SGK ile anlaşmalarını sorgulamaktadırlar.
Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri gereği, Türk uyruklu bir vatandaşların yurtdışındaki tedavilerine SGK’nın ödediği rakamlar ile, yabancı uyruklu vatandaşların, Türkiye tedavilerinde diğer sigorta şirketleri tarafından ödenen rakamlar karşılaştırıldığında, aleyhte bir uygulmanın sürdürüldüğü açıkça görülecektir. Durumun böyle olması yabancı şirketlerin SGK tarafından sübvanse edildiğinin açık bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Bu durumdan kaynaklanan gelir /giderlerin SGK tarafından kamuoyu ile paylaştırılması gerekmektedir. Aynı zamanda ödenen ve tahsil edilen rakamlar kurum tarafından belirli periyotlarla komuoyu ile paylaşılmalı, sağlık turizmi gelirleri içerisinde, yabancı uyruklu vatandaşların sigorta kapsamında ödedikleri ücretlerde kaydedilmeli ve sektör kazançları daha net bir şekilde ortaya konulmalıdır.
Sağlık kuruluşlarının kapasite genişletebilmesi açısından engelleri mevcuttur. Sağlık Bakanlığı, 2008'den beri özel sağlık kurumu yatırımlarına izin vermemekte, sadece daha önce onay alan kurumlara izin vermektedir. Ancak Bakanlık ek yatırım izni vermek için çalışma yapmakta ancak henüz net bir sonuca ulaşamamaktadır. Sağlık Kurumları en azından sağlık turizmi açısından yapılacak yatırımlara izin verilmesini beklemektedir.
2008 yılında özel sağlık kurumlarının kontrolsüz yatırımları sayesinde oluşan Özel hastaneler, kamu hastanelerindeki hekimleri kolaylıkla transfer etmesinden dolayı, Sağlık Bakanlığı, kamu hastanelerinde hekim bulmakta çok zorluk yaşadı. Bu nedenle, özel sağlık yatırımlarına sınırlama getirildi. Aradan geçen sürede hekim sayısındaki artış, hekim dağılımında adalet ve yapılan düzenlemelerle getirilen yabancı hekim ve hemşire çalışma imkanı sayesinde bu sorunlar artık çok gerilerde kaldı. Sağlık turizmi sektörüne ayrılan bu kadar kaynak varken ve pazar payı büyütülmeye çalışılırken, bu ikilemin çözülmesi gerekmekte ve hükümet yeni yatırımlara ve kapasite geliştirmelere izin vermelidir.
Dr. Kemal ATTİLA
Adana Sağlık Turizmi Derneği
Yönetim Kurulu Başkanı