KARAR EKONOMİ - İSTANBUL
Türkiye’de artan gıda fiyatlarına önlem almak için ülkenin neredeyse 100’e yakın noktasında tanzim satış çadırları kuruldu. Enflasyonu da olumsuz etkileyen meyve-sebze fiyatları böylece düşüş kaydetti. Birçok zincir markette tanzim satış modeline geçerek, ucuz sebze satışına başladı. Fakat marketlerin yaptığı satışlar zararına oldu. Bazı zincir marketler, patates, soğan, domates, sivri biber, salatalık ve patlıcan gibi ürünlerde müşteriye 1 ile 3 kg arasında değişen sınırlarla tanzime yakın fiyatlarla satış yapmaya başladı. Önceki gün Migros ve Carrefour’da birçok meyve ve sebzede zararına satış yapıldığı etiketlere yansıtılmıştı. Etiketlerin detaylarında alış fiyatı, vergiler, işleme-sevk giderleri ve mağazacılık giderleri yer alıyor. Tanzim satış noktalarında da satılan domatesin fiyatı 3 lira olarak belirlenmiş. Fiyatın buralara kadar gelen aşaması ise şöyle; Alış fiyatı 3.50 lira, vergiler 0.22 lira, sevk giderleri 1.02 lira buna bir de 0.95 liralık mağazacılık giderleri eklenince 3 liraya satılan domatesin toplam maliyeti 5.69 liraya çıkıyor. Böylece market sadece domates tarafında kiloda 2.69 liralık zarar yazıyor. Tanzim satış noktalarında olmayan elmada bile durum aynı. Toplam maliyeti 4.46 lira olan elma, 4.15 liraya tüketiciye ulaşıyor. Raflarda dikkat çeken diğer ürün ise ananas. 9.47 liraya mal olan ananasın raf fiyatı Migros’ta 8.90 lira.
Geçen yılın sonlarına doğru Ticaret Bakanlığı ‘Fiyat etiketi yönetmeliğinde’ düzenleme yapmıştı. Düzenleme kapsamında etiket ve listelerde malın üretim yeri, ayırıcı özelliği, tüm vergiler dahil satış fiyatı, birim fiyatı, satış fiyatı ve birim fiyatının uygulanmaya başladığı tarih yanında üretim yeri Türkiye olan mallar için ‘yerli üretim logosu’ da yer almaya başladı. Yerli üretim logosunun, Türkiye’de üretilen tüm ürünlerin etiketlerinde, tarife ve fiyat listelerinde kolaylıkla görünebilir ve okunabilir şekilde bulunması zorunlu oldu. Fiyat güncellemelerinde, yalnızca malın satış fiyatı ve birim fiyatının uygulanmaya başladığı tarih etikette zorunlu olarak belirtilecek, eski fiyatın etikette yer alması gerekmeyecek.
TEMİZLİKTE DE UCUZLUK OLACAK MI?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, tanzim satış noktalarında fiyatların neredeyse yarı yarıya indiğini ve aynı uygulamanın temizlik malzemeleri için de yapılacağını söyledi: “Semt pazarları kurarak ucuz ürünü satmaya başladık. Ankara’da bu çalışmalar başladı. Fiyatlar neredeyse yarı yarıya inmiş vaziyette. Halk ekmekte nasıl ucuz ekmeği biz vatandaşın evine gönderdiysek şimdi de her türlü üründe, temizlik malzemelerinde de buna gireceğiz.” Bunun ardından marketlerinde temizlik malzemelerinde indirim yapacak mı? Sorusu gündeme geldi.
FİYATLAR KONTROLLÜ DÜŞÜYOR
Tanzim satış yerlerindeki sebze ve meyvelerin marketlerden daha ucuza satılması, belediyelerin direkt üreticilerden alım yaparak aradaki tüccarların işlevini kaldırmasıyla açıklanıyor. Daha önce de soğan ve patates fiyatlarının yüksekten satılması, spekülatörlere ve stokçulara bağlanmıştı. Tanzim satış yerleriyle bunun ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Ekonomist Ali Rıza Güngen, zincir mağazaların da bu uygulamayla fiyatlarını düşürdüğünü belirterek “Fiyatların kısa bir süre kontrol altına alınmasını bekleyebiliriz. Ama deneyin sonuçlarını hep birlikte göreceğiz. Bir ay sonra kontrol edelim” dedi.