Beklenmeyen kazalar sonucunda ortaya çıkan sağlık problemleri, ilk müdahalenin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Kemik kırıkları, doğru tedavi uygulanmadığında ciddi problemlere sebep olabiliyor.
Ölüm ya da yaralanmalarla sonuçlanan ani kazalar yaşandığında tesadüf olanın ölüm değil de yaşamak olduğu gerçeğini hatırlarım hep. Yaşamak, başlı başına bir risk aslında. Beklenmeyen kazalar neticesinde ortaya çıkan sağlık problemleri, ilk müdahalenin önemini bir kez daha vurguluyor. Özellikle kemik kırıkları, doğru teşhis ve tedavi uygulanmadığında tahmininizden çok daha ciddi sağlık problemlerine neden olabilir. İnsan, öncelikle kendinin doktoru olabilmeli. Kaza anında ortaya çıkan semptomları iyi okumak, etrafta bulunan iyi niyetli insanların yaptığı yanlış müdahaleleri önlemede son derece önemli bir faktör. Genel olarak bize bir şey olmayacağına inanan bir toplumuz. Kaza anlarında, birazdan geçer düşüncesi ile müdahalenin geciktirilmesi, tedaviyi zorlaştıran en önemli sebeplerden biri. Peki kırık nasıl anlaşılır ? Benzer semptomlar gösteren burkulma ve incinme durumlarını kırıklardan ayırmak aslında çok basit.
KIRILDIĞINI NASIL ANLARSINIZ?
- Öncelikle duyduğunuz seslere dikkat edin! Kemikler kırıldığında, olay anında dahi duyabileceğiniz bir çıtırtı sesi ortaya çıkar.
- Söz konusu bölge aniden ve ciddi oranda şişmeye başlar.
- Kırığın yaşandığı bölge, kırmızı-mor ya da siyah-mavi renk alarak çürük görüntüsü oluşur.
- Söz konusu bölgeye dokunmak çok güçtür. Eğer bir kırıkla karşı karşıyaysanız, son derece hassas bir temas bile hastaya ciddi acı verir.
- Kırılan kemiğin içeriden baskı yaparak cilt üzerinde oluşturduğu kabartı, çıplak gözle görülebilecek bir hal alır.
- Kemiğin kırıldığı bölgede eğrilikler meydana gelir ve kırığın oluştuğu yerde çukur oluşur. Çukurdan sonra meydana gelen kabarıklık, şişlikten farklı bir görünüme sahiptir ve kolayca ayırt edilebilir.
- Bacakta meydana gelen kırıklarda, bacağa yüklenmek son derece zordur ve kırık şüphesi varsa kesinlikle uzman yardımı gelene kadar ayağa kalkmamak gerekir.
NELER YAPILMALI?
- Uzman yardımı ulaşana kadar yapılması gereken ilk şey, kanama var ise onu durdurmaktır. Bunun için ulaşabildiğiniz temiz bir bez ya da benzer bir şeyle kanamanın olduğu yerin biraz üstünden bölgeyi sıkıca bağlayın.
- Kırık şüphesi varsa bölgeyi kıpırdatmamaya özen gösterin. Bulabildiğiniz bir tahta parçası ya da benzer düz bir plakayı dikkatlice kırığın oluştuğu bölgenin altına (bacak veya kol gibi bölgelerde uzvu sabitlemek için çok önemlidir) yerleştirin ve hareket etmesini engelleyin.
- Kırığın oluştuğu bölgeye buz kompresi uygulayın. Her iki-üç saatte bir 15’er dakika uygulayacağınız kompres; hem acıyı, hem de morluk ve şişlik oluşumunu yavaşlatır.
www.sabah.com.tr’de orjinalini bulabileceğiniz bu yazıya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Bahar Yorgunluğu Karşısında Ne Yapılmalı?
BAHAR YORGUNLUĞUNA KARŞI ÖNERİLER
Kış bitince yükselen güneş, canlanan doğa ve renklenen yaşam alanları… Bahar ayları ruhumuza iyi gelirken diğer yandan ise bahar yorgunluğuna neden olabiliyor. Yaz tatilinin özlemle beklenmesi ile birlikte kış aylarının yorgunluğu daha fazla hissediliyor. Hatta dalgınlık, huysuzluk, yorgunluk, asabi olma hali, uyuma isteği, hatta hipertansiyon, kalp damar rahatsızlıkları, saçların dökülmesi, ciltlerde kuruluk gibi belirtiler görülebilir. Bu da iş ve gündelik yaşamda yapılması gerekenlerin aksamasına, iş planlarının ertelenmesine neden oluyor. Sıkı bir diyete bir türlü başlanamıyor hatta geçen aydan kalan spor programına adapte olunamıyor. Peki bahar yorgunluğu karşısında neler yapılmalı? Yazımızda detaylı olarak bahsediyor olacağız.
UYKU KALİTENİZİ DÜŞÜRMEYİN
Uyku esnasında vücut için tamir ve şarj sistemleri devreye girer. İnsanı yeni güne hazırlayan uygu kalitesi; yatak, yastık seçimi, ortamın havalandırılması, ışıklandırılması gibi durumlara bağlıdır. Uyku yedi saatten az olmamalı, gerçekten çok yoğun olan insanlar için minimum altı saat uyku vücudun dinlenmesi açısından büyük önem taşır.
SPOR VAZGEÇİLMEZİNİZ OLSUN
Spor fiziksel enerjinizi yükselten bir diğer faktördür. Spor kan dolaşımını artırır ve vücudun her hücresine kanın gitmesine yardımcı olur. İnsanın aldığı besinler kana karışır ve kan aracılığı ile hücrelere ulaştırılır. Bu iletim sonunda insan gün içerisinde enerji elde eder. Spor yapmak, hem bu ulaşımda etkili, hem de insanın endorfin salgılamasına yardımcı olur. Spor yapmak enerjik olmak için en verimli yöntemlerden birisidir. Abartılmadan, doğru şekilde yapılan spor, insanı yormaz aksine enerjisini yükseltir.
SAĞLIKLI VE DENGELİ BESLENİN
Sağlıklı ve dengeli beslenme insanın enerjisi için önemli olduğu bilinen bir gerçek. Meyve ve sebze ağırlıklı beslenmenin proteinler ile desteklenmesi insana enerji sağlar. Fastfood türünde kalitesiz karbonhidrat ve şeker içeren besinlerden uzak durun. Fiziksel enerjiyi yükseltmek için de vitaminler ve takviyeler almak da faydalıdır. Özellikle bu dönemlerde C ve B vitaminleri çok önemli. Bol bol su içmeyi de ihmal etmeyin. Ayrıca sigara ve alkol gibi zararlı maddelerden de uzak durmak gerekir. Metabolizmayı zayıflatır, vücudun enerjisini düşürür, kalitesiz yaşam, yorgunluklar, ağrı ve mutsuzluk hali yaratır. Zararlı alışkanlıklardan uzak durmak, açık havada dolaşmak, kapalı alanları havalandırmak insanın enerjik olmasına yardımcı olur
KÜÇÜK MOLALAR VERİN
Düşük enerjiden yakınanlar için gün içerisinde verilen küçük molalar, siesta da oldukça verimli bir uygulama olabilir. Ofiste çalışan ve enerjisi düşenler için 10-15 dakikalık bir siesta güne enerjik bir şekilde devam etmeyi sağlar. Kısa sürede yüksek etkili bir siesta yapmanın yöntemi uzanıp ayakların altına bir minder koyarak doksan derecelik pozisyonda uzanmaktır. Ayakların bu duruşu sayesinde beyne kan gitmesi sağlanır. Bu pozisyonda 10 ila 30 dakika arasında dinlenmek enerji sağlar. Beynin birkaç saniyeliğine bile kapanıp açılması insana 5-6 saatlik bir uykudan yeni uyanmış enerjisi verir.
Uykusuzluk Kilo Aldırır Mı?
UYKUSUZLUK KİLO ALDIRIR MI?
Uyku insan vücudu için çok önemlidir. Uykusuzlukta dolaşım ve metabolizma hızı yavaşlar. Çünkü vücut uykuda kendini onarır, hücrelerde oluşan metabolik artıklar temizlenir, vücut yenileyici hormonlar olan Melatonin ve Büyüme Hormonu uykuda yükselir. O nedenle kaliteli uyku çok önemlidir. Bu sebeptendir ki uykusuzluk pek çok sağlık sorununu beraberinde getirebilmektedir. Bu yazımızda ise birçok kişinin aklındaki bulunan “uykusuzluk kilo aldırır mı” sorusuna cevap veriyor olacağız.
Uyku Kalitesini Belirleyen Etmenler
Uykunun kalitesini belirleyen en önemli etmenlerden bir tanesi, deliksiz ve kesintisiz olmasıdır. İkinci önemli durum ise sessiz ve karanlık bir ortamda uykunun sürdürülmesidir. Sessiz ve karanlık ortam özellikle melatonin hormonun yeteri kadar salgılanması için önemlİdir. Deliksiz ve kesintisiz uyku için de her ne kadar sessizlik ve karanlık önemli ise de kişinin solunum yollarında bir problem olmaması da gereklidir. Solunum yollarındaki darlıklar ve fazla kilo, yeteri kadar nefes alamamaya bu da uykuda horlama, Obstriktif Sleep Apne dediğimiz uykuda solunum durmasına neden olur. Bu durum vücudun yeteri kadar oksijenlenememesine, hücre içindeki serbest radikallerin yeteri kadar temizlenememesine yol açar. Aynı zamanda gece yeteri kadar uyumama gün içinde enerji yetersizliğine, halsizliğe, ara ara gelen uyku nöbetlerine neden olur.
Kaliteli Uykunun Faydaları
Kaliteli uyku ve uykuda kilo vermenin en önemli yollarından biri, aç uyumaktır. Akşam yemeğinden sonra hiçbir şey yememek uyku sırasında büyüme hormonunun daha çok salgılanmasına yol açar. Büyüme hormonu yükselmesi hem metabolizmada hızlanmaya hem de yaşlanma sürecinin gecikmesini sağlar. Bu durumda uyurken bile kilo verebilmek mümkün oluyor. Ayrıca akşam yemeğinden sonra özellikle meyve yememeye özen göstermek gerekiyor. Çünkü meyvelerin şeker oranı çok yüksek ve akşam meyve yediğinizde vücutta insülin hormonu daha çok salgılanıyor. Bu durum yağlanma sürecini hızlandırıyor.
Yetersiz Uyumanın Zararları
Yetersiz uyumak vücudun insüline karşı daha dirençli hale gelmesine ve şeker metabolizmasının bozulmasına yol açıyor. Vücuttaki insülin direncinin artması, vücudu daha fazla insülin salgılamaya yöneltip Tip-2 diyabet hastası olmaya neden olabildiği gibi, salgılanan yüksek miktardaki insülin özellikle göbek bölgesinde yağ olarak geri dönüyor. Yapılan çalışmalar günde 5 saatten daha az uyuyanların şeker hastalığına yakalanma risklerinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Kaliteli Uyku İçin Yapılması Gerekenler
O zaman kaliteli uyku insan vücudu için en az su, oksijen kadar gereklidir. Bunun için;
– Gündüz uykusuna asla yatmayın.
– Gündüz ve akşam çok fazla çay-kahve tüketmeyin.
– Akşam yemeğinden sonra meyve yemeyin.
– Akşam yemeğinden 2 saat sonra yapacağınız yarım saatlik bir tempolu yürüyüş sabaha kadar yağ yakmanızı sağlar, uykuda daha çok zayıflamınızı sağlar.
– Yatağa aç karnına gidin.
– Uygun yatak (kanepe değil), uygun ortam, sessizlik, ışıksızlık sağlayın.
– Yaşlanmamak için, daha enerjik yaşamak için, ve daha kaliteli bir uyku için muhakkak fazla kilolardan kurtulun.
Karın Ağrısını Dikkate Alın
Karında basınç hissi, şişkinlik, ağrı… Kadınların büyük bir kısmının zaman zaman yaşadığı ve “geçer” diye önemsemediği bu belirtiler, büyük bir tehlikenin sinyali olabilir, karın ağrısını dikkate alın… Zira yumurtalık kanseri, sinsice ilerleyerek genellikle 3. evrede bu belirtileri veriyor. Jinekolojik kanserler arasında ölüm riski en yüksek olan yumurtalık kanserine karşı en büyük silah, düzenli jinekolojik muayene. Her yıl yaptıracağınız düzenli muayene ile bu kanserin erken evrede yakalanabileceğini söyleyen Acıbadem Maslak Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum/ Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Mete Güngör, özellikle genetik risk altında olan kadınların, genetik test ile risklerinin belirlenmesinin hayat kurtarıcı bir tedbir olacağını vurguluyor.
Sağlık Bakanlığı Kanser Dairesi verilerine göre, Türkiye’de yüz binde 6 kadında görülen yumurtalık kanseri, kadınlarda en sık görülen kanserler arasında 7. sırada yer alıyor. Genellikle ileri safhada şikayetlerle ortaya çıkan yumurtalık kanseri sadece düzenli jinekolojik muayenelerle tespit edilebiliyor. Türkiye’de her yıl yaklaşık bin 250 kadının bu hastalıktan hayatını kaybediyor. Yumurtalıklardan sonra tüm karın bölgesine sessizce yayılabilen bu hastalığın sadece menopoz sonrası değil tüm yaş gruplarında ortaya çıkabildiğini belirterek düzenli jinekolojik kontrollerin önemine dikkat çekiyor.
Sadece Menopoz Sonrası Hastalığı Değil
Kadında çoğalma organı olarak görev yapan yumurtalıklar, her ay yumurta üretmelerinin yanı sıra kadınlık hormonları olan östrojen ve progesteronun üretiminden de sorumlular. Genellikle menopoz sonrası görülen ama bu yaş grubuyla sınırlı olmayan yumurtalık kanseri sinsice yayılan ölümcül bir kanser türü. Üreme çağındaki kadınlarda, hatta genç kızlarda bile görülebilen bu hastalığın teşhisi için yumurtalıklarda rastlanan her türlü kist ve kitlenin dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu Belirtilere Dikkat!
Sinsice ilerleyen yumurtalık kanseri ancak yumurtalıklarda meydana gelebilecek olumsuz gelişmelerin düzenli olarak takip edilmesi ile erken aşamalarda tespit edilebiliyor. Hastalığın sık görülen belirtileri ise şunlar:
- Karında basınç hissi ve şişkinlik
- Kasıkta dolgunluk veya ağrı
- Uzun süreli hazımsızlık, gaz veya bulantı
- Bağırsak alışkanlıklarında kabızlık gibi değişiklikler
- Mesane alışkanlıklarında sık sık idrara çıkma ihtiyacı dahil değişikliler
- İştah kaybı veya hızlı bir şekilde tokluk hissi
- Vajinal kanama
Kilo kaybı
Bu belirtilerin özellikle birkaçının birlikte olduğu durumlarda rutin muayene periyodlarının dışında da doktora gidilmesi öneriliyor.
Erken Evre İçin Rutin Kontroller Çok Önemli
Yumurtalık kanserlerini erken tespit edebilecek bir tanı ve tarama yöntemi yok. “Hastaların genellikle karında şişlik ve ağrı, sindirim bozuklukları, idrar sorunları ve bağırsak alışkanlıklarında değişiklik şikayetleri oluyor ama kadın hastalıkları ve doğum uzmanı yerine başka branş doktorlarına giderek vakit kaybediyorlar” diyen Prof. Dr. Mete Güngör, bu nedenle tanının ya rutin jinekolojik muayenelerde erken evrede ya da sıklıkla hastalığın tedavisinin zor olduğu ileri evrelerde konulabildiğinin altını çiziyor.
Kimler Risk Altında?
Yumurtalık kanserlerinin yüzde 10-15 kadarı kalıtımsal bozukluklar sonucu ortaya çıkarken geriye kalan yüzde 85-90’ının hangi nedenler ile oluştuğu tam olarak bilinmiyor. Ancak bazı durumlarda ve bazı kadınlarda yumurtalık kanserleri daha sık ortaya çıkıyor. Örneğin az doğum yapanlarda, erken adet görenlerde, geç menopoza girenlerde, infertilite sorunu olan veya infertilite tedavisi görenlerde ve genital bölgeye talk pudrası uygulayanlarda yumurtalık kanserleri daha sık görülüyor.
Doğum Kontrol Hapları Koruyucu Rol Oynuyor
Uzun süreli doğum kontrol hapı kullananlarda, çok doğuranlarda ve tüpleri bağlanmış veya alınmış olan kadınlarda ise hastalığa daha az rastlanıyor. Yumurtalık kanserlerinin yüzde 10-15 kadarı da aile bireylerinde kuşaktan kuşağa geçen kalıtsal genetik hasarlar sonucunda meydana geliyor. Bu hasarlardan en çok bilinen ikisi BRCA 1 ve BRCA 2 gen mutasyonları. Bu gen mutasyonları olan kadınlarda yaşam boyu yumurtalık kanseri görülme riski yüzde 20-40’lara kadar ulaşabiliyor. Bu nedenle ailesinde 2 veya daha fazla akrabasında meme ve yumurtalık kanseri olan kadınlarda BRCA1 ve BRCA2 gen hasarları araştırması gündeme geliyor. Doğum kontrol hapları yumurtalık kanseri riskini düşürüyor. Hastalığın, bir yıla kadar doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda yüzde 30; 5 yıldan uzun süre kullanan kadınlarda yüzde 70 daha az görüldüğüne dair pek çok araştırma mevcut. Aynı şekilde doğum sayısı arttıkça yumurtalık kanserinin görülme sıklığında azalmalar olduğu da tespit edilmiş durumda.
Yumurtalıklarda Kist Veya Kitle Tespit Edilirse
Yumurtalık kanserinin erken teşhisi çok önemli, çünkü hastalık sadece yumurtalıkta sınırlıyken tedavi edilebilme oranı yüzde 90-100 iken, ileri evrede yaşam süresi 5 yılda %40-50 ile sınırlı kalıyor. Yumurtalık kanserinde tedavinin cerrahi olduğunu söyleyen Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı/ Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Mete Güngör, hastalığa bulunduğu evreye göre gerekli görülürse öncesinde ya da sonrasında kemoterapi de uygulanabileceğini belirtiyor. Hastalığa ileri evrede rastlanması durumunda jinekolojik organların tümü, bölgesel lenf bezleri ve üzerinde tümör bulunan diğer organlar geride hiç tümör dokusu kalmayacak şekilde çıkartılıyor ve ameliyat sonrası geride kalmış olan mikroskobik düzeydeki tümör hücrelerini de yok etmek için hastalara kemoterapi veriliyor. Erken evrede karşılaşılan hastaların tedavileri ise robotik veya laparoskopik olarak kapalı cerrahiyle yapılabiliyor. Tedavi gören hastaların yarısında takip eden 5 yıl içerisinde hastalığın tekrar görülme riski olduğu için kontrollerin de aksatılmaması gerekiyor.
Konuyla ilgili farklı bir yazıya burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Bahar Yorgunluğu Karşısında Ne Yapılmalı?
Mükemmel Görünümlü Bir Vücut İçin Öneriler
Yaz Öncesi Kilo Verme
Uykusuzluk Kilo Aldırır Mı?
Hayatın Ritmi 65. Bölüm
Diyabetik Ayak Tedavisi Ekip Işidir
Tansiyon Hastalarının Dikkat Etmesi Gerekenler
D Vitamini Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Bitkilerin Gücüyle Sağlıklı Yaşamanın Yolları
Hayatın Ritmi 55. Bölüm
Öne Çıkanlar
- Bilinçli hasta5 sene önce
Bel Fıtığı Olanlar Nelere Dikkat Etmeli
- Beslenme2 sene önce
Düz Bir Karın için Türk Kahvesi!
- Gazete Yazıları3 sene önce
Fibromiyalji Ağrıları
- Çorbalar4 sene önce
Şifa Çorbası Tarifi
- Salatalar4 sene önce
Somonlu Salata Tarifi
- Bilinçli hasta3 sene önce
Unutkanlık için Ne Yapılmalı?
- Aile Sağlığı3 sene önce
Tiroid Bezi Rahatsızlıkları
- Cilt Bakımı3 sene önce
Güzel Bir Cilt Herkesin Rüyası