Osteoporoz Nedir? Kemik Erimesi Belirtileri Nelerdir? Tedavisi Ve Risk Faktörleri Neledir?
Halk dilinde kemik erimesi olarak bilinen osteoporoz, çeşitli nedenlerden ötürü, kemiklerin gücünde ve kalitesinde meydana gelen azalma sonucunda kemiklerin kırılgan hale gelmesi olarak tanımlanabilir. Bunun sonucunda ise kemiklerde kırıklar, buna bağlı şekilde gelişen problemler ortaya çıkar. Kemik erimesi, toplumun yaşının ilerlemesi ile beraber oldukça önemli bir halk sağlığı problemine dönüşmüştür.
Osteoporoz Nedir?
Kemik erimesi; kemiklerde bulunan mineral yoğunluğunun azalmasıyla beraber kolay bir şekilde kırılır hale gelmesi vaziyetidir. Kemik erimesi şeklinde bilinen osteoporoz, vücutta bulunan tüm kemikleri etkilese de en fazla bilek, kalça ve omur kemiklerine etki etmektedir. Osteoporoz, bir iskelet sistemi hastalığıdır. Bununla beraber en fazla 45 yaş ve üstü kişilerde görülmeye başlar. Kadınlarda erkeklere nazaran daha fazla görülmektedir.
Kemik erimesi sonucunda oluşan sakatlıklar ve kırıklar çok ciddi bir hal almaktadır. Osteoporoz hastalığında, kemiğin darbelere karşı direnci azalmaktadır. Çok basit düşme ya da çarpmalarda kırıkların oluşması mümkündür. Kemik erimesi ile karşı karşıya kalmamak için erken yaşlardan kalsiyum alınmalıdır.
Osteoporoz Belirtileri Nelerdir?
Kemik erimesi yani osteoporoz belirtileri aşağıdaki gibi sıralanacaktır;
- Bel ağrısı,
- Boyun ağrısı,
- Omurga kemiklerinde gelişen sırt ağrıları,
- Yaygın kemik ağrısı,
- Kemiklerde hassaslık,
- Boyun kısalması,
- Kambur vücut biçimi,
- Kolay bir şekilde oluşan kırıklar,
- El bileği, omurga, kalça gibi kemiklerde kırık oluşumu,
- Kemiklerde erimeden ötürü vücutta oluşan şekil bozukluğu,
- Kırık ve ağrılardan ötürü hastanın hareketsiz halde olması gibi belirtiler, osteoporozun belirtileri içerisinde yer almaktadır.
Osteoporoz Tedavisi
Osteoporoz tedavisinin hedefi; kemik yoğunluğunun ve gücünün arttırılması ya da kemik kaybının azaltılmasıyla beraber kemik kırıklarının önüne geçmektir. Osteoporoz, ne kadar erken belirlenirse ve ne kadar erken tedavi edilirse, hastanın kemik sağlığındaki olumlu etkiler o kadar arttırılır. Osteoporozun tedavisi için hiçbir zaman tam tedavi değildir. Osteoporoz yüzünden zayıflayan kemiğin tam anlamıyla eski sağlığına kavuşması oldukça zordur. Bu yüzden osteoporozun önüne geçilmesi, tedavi kadar önemli olacaktır. Kemik sağlığı açısından; aşırı alkol tüketimini azaltmak, sigarayı bırakmak, sürekli egzersiz yapmak, yeteri kadar kalsiyum almak, dengeli beslenmek ve D vitamini almak gibi aktivitelerin gerçekleştirilmesi, kemik sağlığının olumlu etkilenmesine katkı sağlayacaktır.
Osteoporoz Risk Faktörleri Nelerdir?
Osteoporoza bağlı olan risk faktörleri; değiştirilen ve değiştirilemeyen risk faktörleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Hastalığın tedavisinde ve kırıkların önüne geçilmesinde değiştirilen risk faktörlerine dikkat etmek oldukça önemlidir.
Değiştirilen risk faktörleri:
- Beslenme problemleri,
- Aşırı alkol almak,
- D vitaminin yetersiz alınması,
- Beslenme problemleri,
- Aşırı zayıflama,
- Sık düşme,
- Kalsiyumun düşük alınması gibi durumlar değiştirilen risk faktörleridir.
Değiştirilemeyen risk faktörleri:
- Cinsiyet,
- Yaş,
- Menopoz,
- Çölyak hastaları,
- Rahmin ameliyata alınması,
- Aile öyküsü,
- Chron hastaları,
- Romatoid artriti olanlar,
- Önceden kırıkları olan bireyler,
- Tiroid hastalıkları bulunan kişiler,
- Kanser hastaları,
- Böbrek taşı olan kişiler,
- KOAH hastaları,
- Hipogonadizmi,
- Astımı olan bireyler değiştirilemeyen risk grubu içerisinde yer almaktadır.
Osteoporozun Önlenmesi İçin Önerilen Beslenme Şekli ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Osteoporozun önlenmesi adına bazı hususlara dikkat etmek önemlidir. Bunun için en önemli husus ise beslenme şeklidir. İlk önce D vitaminin ve kalsiyumun yeterli alınması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Kalsiyum yalnızca süt ve süt ürünlerinde değil, yeşil yapraklı sebzelerin içeriğinde de yer almaktadır. Günlük kalsiyum ihtiyacı için tavsiye edilen plan; 1 kase yoğurt, 1 bardak süt, 1 tabak yeşil yapraklı sebzeler ve 1 dilim peynir şeklindedir.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli faktör, bazı besinlerin kalsiyumla etkileşip, vücuttan alınan kalsiyumun emilimini azaltacağıdır. Pancar, ıspanak gibi yüksek miktarda oksalat içeren ve bakla, tahıllar gibi fitat açısından yüksek değerlere sahip olan besinlerin aynı anda alınması sonucunda kalsiyum emilimi bozulur.
D vitamini almak için, gün ışığından faydalanmak yeterli olacaktır. Gün içerisinde yalnızca 15 dakika güneş ışığı almak D vitaminin alınması açısından yeterlidir. Bununla beraber deri açısından vücudun D vitamini üretmesi yaşın büyümesiyle azalmaktadır. Bu yüzden D vitamini bakımından zengin olan yumurta sarısı, balık gibi besinlerin tüketilmesi oldukça önemlidir.