Mülkiyeliler Birliği tarafından düzenlenen Çarşamba Söyleşileri’nin “Kültür” temasıyla hazırlanan Kasım ayı programının ilk söyleşisi, “Kapitalizm, Kağıt ve Kültür: Kağıt Krizi mi Dediniz?” başlığı ile dün akşam gerçekleştirildi. Söyleşiye Tanıl Bora ve Birgün Gazetesi Kitap Editörü Doğuş Sarpkaya katıldı.
Doğuş Sarpkaya, daha öncesinden kendini hissettirdiğini belirttiği kağıt krizinin kültürel çölleşmeyi de beraberinde getirdiğini söyleyerek, “2000’lerden sonra yayın patlaması yaşadık, ancak niceliksel artış niteliksel etkiyi yaratmadı. Bu yıllar kültürel krizin olduğu yıllardı. Şu anki kağıt krizine gelene kadar zaten kültürel kriz vuku bulmuştu” dedi. Kitap ekinin editörlüğünü yaptığı Birgün gazetesinin de kağıt krizinden etkilendiğini ama buna direnmeye çalıştığını belirten Sarpkaya, önlemler almaya başladıklarını, kitap ekinin artık sadece üç büyük ilde dağıtıldığını ve ayda bir çıkarıldığını ifade etti. Konuşmasının son bölümünde “ne yapabiliriz” sorusuna cevap arayan Sarpkaya, kendi dağıtım ağlarını kurmaları ve bir araya gelişleri çoğaltmaları gerektiğini vurguladı. Sarpkaya, “Kağıt krizi ile birlikte önümüze iki yol çıkacak. Birincisi, piyasacı, garantici olan yol. Bunun özelliği yayınevinin sadece satabileceğini düşündüğü kitapları yayımlamasıdır. İkinci yol ise daha aydınlık olan ve benim de istediğim yoldur. Bunun da özelliği de yayınevlerinin daha çok emek harcamasını gerektirmesidir” dedi.
Tanıl Bora konuşmasında yayıncıların problemlerini ele aldı. Bora, kapitalizmin kağıt krizi ile olan ilişkisini aktardı. “Korkut Boratav, yıllar önce normal kapitalizme dönebilmekten bahsetmişti. Onun haklı olduğunu düşünüyorum. Kendi olağanları içinde yürüyen bir kapitalizm söz konusu değil; kapitalizmin normallerinin dışında bir sistem var. Akılda tutmamız gereken, kapitalizmin kendi güdümleri dışında bir şeyin Türkiye’de söz konusu olduğudur” diyen Bora, bütün bunların yanında yapısal problemlerin, yayıncıların hayatını zorlaştırmaya yönelik bir iradenin, ekolojik bakımdan da kapitalizmin krizinin olduğunu belirtti. Küçük yayınevlerinin kapanması, kağıdın pahalılaşması/kıtlaşması sorunları ile karşı karşıya olduklarını söyleyen Bora, “Bir yandan da muazzam bir nicelleşme söz konusu. Kitapların yayına hazırlanması hızlı. Müşteri ideolojisi oluşuyor. Okumadığımız kitapları biriktirmek gibi. Bunları küreselleşmeye borçluyuz” dedi. Bir yanda demokratik tehdit durumunun, bir yanda ciddi bir kültürel kırımın olduğunu söyleyen Bora, yapısal meseleyi bütün bunlardan ayrı ele almamız gerektiğini ama bunların etkileşimsiz şeyler de olamadığını vurguladı. Konuşmasının geri kalan bölümünde ne yapabiliriz sorusuna cevap arayan Bora, muhtelif işbirlikleri ile bağımsız kitap evlerinin yaşamasını sağlamak gerektiğini söyledi. Bir gözlemini de aktaran Bora, “Birçok yerde okuma grupları oluştu. Bu arayış güçlü. Burada bir tomurcuk var. Bir enerji birikiyor, birikecek” diyerek konuşmasını tamamladı.
Söyleşi, dinleyicilerin değerlendirmeleri ve sorularının cevaplandırılması ile sona erdi.