Kilosu ortalama 5.9 lira olan fındığın ortalama maliyetinin 5.3 lira olduğunu bildiren Tüm Köy Sen Ordu Şube Başkanı Sağra, 'Üreticinin kârı 60 kuruş. 10 ton fındık toplayan üretici 6 bin lira ile bir yıl boyunca nasıl geçinsin?'...
Kilosu ortalama 5.9 lira olan fındığın ortalama maliyetinin 5.3 lira olduğunu bildiren Tüm Köy Sen Ordu Şube Başkanı Sağra, 'Üreticinin kârı 60 kuruş. 10 ton fındık toplayan üretici 6 bin lira ile bir yıl boyunca nasıl geçinsin?' diye sordu
Fındık sezonunun bu yıl da sonuna gelindi. Fındık üreticileri; filiz alımıydı, bahçe bakımıydı, toplanmasıydı, harmanıydı vs. derken bu yıl da geçimlerini sağladıkları fındığa dört elle sarıldılar.
Sarıldılar da 2013 yılında emeklerinin karşılığını alabildiler mi? Fındık üreticisine kanca atan yerli, yabancı tekellerin asıl amacı ne? İşte bu gibi sorulara cevap bulmak ve artık sona eren fındık sezonunun bir muhasebesini yapmak için İlyas Gümrükçü arkadaşımız Ordu'da, Tüm Üretici Köylü Sendikası (Tüm Köy Sen) Ordu Şube Başkanı Zekai Sağra ile görüştü:
- Geçen yıllarla bir karşılaştırma yaptığımızda bu sezon fındık üreticisi emeğinin karşılığını alabildi mi?
Bu sezon fındığın kilosu piyasada 5.7 liradan başlayıp 6.1 liraya kadar alıcı buldu. Bu fiyat piyasa aktörlerinin rekolte aldatmacasına karşı düşündüğü bir fiyattı. Ve bu gerçekleşmiş oldu. Üretici de bu fiyat üzerinden pazara indirmek zorunda kaldı.
Peki üretici bu fiyatlardan memnun mu? Esas sorun burada. Şimdi resmi kuruluşların ve STK'ların bir kilo fındığın maliyetini, 5.2 lira ile 5.4 lira arasında olduğunu tespit etmişler. Yani ortalama bir kilo fındığın maliyeti 5.3 lira, ortalama satış ise 5.9 lira. Yani üretici bir kilo fındıktan 60 kuruş kâr etmiş oluyor. 10 ton fındık yapan bir üretici bir yıl boyunca fındığına emek harcıyor ve 6 bin lira kâr elde ediyor. Bu parayla bir yıl boyunca nasıl geçinsin? Üretici yıllık 6 bin lira ile evine bakacak, çocuğunu okutacak, vb. sizce bu mümkün mü? Tabi ki değil.
Bu koşullarda üreticinin memnun olma şansı hiç yok. Üreticinin memnun olduğunu iddia edenler geçen yılki fiyatlara bakarak konuşuyor. Çünkü geçen yıl üretici 4 liraya pazara indirmek zorunda kalmıştı. Ve geçen yılki fiyat maliyetin altındaki bir fiyattı. Böyle bir değerlendirme tamamen aldatmacadır.
Üretici kendi bahçesinde maraba olacak
- Önümüzdeki süreçte fındık üreticilerini hangi sorunlar bekliyor?
Fındık üreticisini bekleyen en önemli sorun kendi bahçesinde maraba haline gelecek olmasıdır. Yani önümüzdeki süreçte fındık üreticisi ırgat konumuna düşecek. Peki bu tespite nasıl vardık? Bazı yabancı firmalar, Türkiye'den fındık ithal eden ve fındık ihraç eden tekeller fındık bahçelerine kadar gelip "sosyal sorumluluk projeleri" adı altında ki sözde faaliyetleri ile bu işi yapıyorlar. Örneğin fındık tarımında çocuk işçiliği, sosyal yaşam gibi gerekçelerle fındık üreticisine ulaşarak sözleşmeler yapma sürecine girmişlerdir. Asıl ilginç olanı ise bu firmaların bu ilkeyi yönetenler tarafından desteklendiğinin düşünülmesi. Yani bu gibi çalışmalardan il tarım müdürlüklerinin de bilgisi var. İtalyan bir firma fındık üreticisi olduğum için "tarımda çocuk işçiliği için anket çalışması " adı altında benim bahçeme de geldiler. Ve gördüm ki fındık üreticisinin kendi arazisinde maraba olacağının ön çalışması yapılıyor.
Üretici yabancı tekellerin eline düşecek
- Peki, nasıl olacak bu?
Bakın fındık dünya piyasasında çok değerli bir ürün. Artık bu ürünü büyük tekeller yerli tüccarlar üzerinden değil direk olarak üretici üzerinden elde etmek istiyor. Bu tekeller fındık üreticisinin sorunlarını öğrenmek için anketler yapıyor. Ve bu sorunlara çözüm üretiyor.
Üreticinin en büyük sorunu nedir? Gübre, nakit para, daha kaliteli fındık üretmek..vb. İşte bu tekeller üreticinin bu gibi sorunlarını gidererek üreticiyi tamamen kendisine bağlayacak.
Nakite mi ihtiyacın var? Al sana nakit. Gübreye ihtiyacın var ama paran yok. Al sana gübre. Kaliteli fındık mı üretmek istiyorsun? Gerekli araştırma ve çalışmaları biz yapalım. Ama tabi tek bir şartımız var: Fındığını bahçeden toplayıp tüccara değil bize vereceksin! İşte marabalaşma böyle oluyor. Yani ırgatçı. Bu tekellerin birde cazip bir teklifleri daha var. "Fındığınızı piyasanın yüzde 4 üzerindeki fiyatla alacağız." Yahu fındığın değerini belirleyen zaten sizlersiniz. Ama çaresiz kalan ve bu ülkeyi yönetenler tarafından tamamen kendi kaderine terk edilen üretici ne yapacak? İşte bu teklifler karşılığında boynunu bükmek zorunda kalacak.
Fındık üreticisi birlik olmalı
- Bir üretici sendikası başkanı olarak sizin bu durum karşısında bir çözüm öneriniz var mı?
Bakın bunun çözümü çok kolay. Fındık ihraç ettiğimiz ülkelerin tamamı tarımı ve tarım ürünlerini tamamen birlikler ya da kooperatifler üzerinden yürütüyorlar. Dünya fındığının yüzde 70'ini elinde bulunduran fındık üreticisinin bu kadar sorunlarla boğuştuğu başka bir tarım ülkesi yok. Avrupa ülkeleri tarım sorunlarını ve pazarını birlikler üzerinden yürütürken Türkiye'ye "birlikleri dağıtın" politikası uygulatıyor ve yöneticiler sayesinde de başarılı oluyor.
Fındık üreticisinin birliği olan Fiskobirlik'in bu günkü halini herkes görüyor. Biz üreticilerin yapması gereken tek şey var. Yeniden birlik olmak ve ürünümüzü bu birlik üzerinden değerlendirmek. Burada Fiskobirlik üzerinden bunu başarabilirmiyiz? Belki en kötü ihtimal bu ama bunu da değerlendirmemiz gerekiyor. Yani, fındık üreticisinin yeniden birlik olması şart. Eğer bunu yapmazsak yukarıda da belirttiğim gibi çok yakında biz kendi toprağımızda maraba durumuna düşeceğiz. Elimizi çabuk tutmamız lazım.
İlyas Gümrükçü
İlgili Galeriler