This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
PLATON
PARMENiDES
İDEA SY 2011/09
PLATON Parmenides Çeviren Aziz Yardımlı idea • istanbul .
com / www..com Bu çeviri için © AZİZ YARDIMLI ve MERİÇ METE 2011 PLATON Parmenides İDEA CEP KİTAPLARINDA BİRİNCİ BASKI 2011 Tüm hakları saklıdır. Parmenides YETKİ SAHİBİ / SORUMLU MÜDÜR: ALİYE ZEYNELOĞLU YÖNETİM YERİ: İDEA YAYINEVİ Şarap İskelesi Sk. 2/106-107 34425 Karaköy — İstanbul YAYININ SÜRESİ: 30 GÜNDE BİR BASKI: BAYRAK MATBAASI Davutpaşa Cad. Sok. Bu yayımın hiçbir bölümü İdea Yayınevinin ön izni olmaksızın yeniden üretilemez. 1650.İDEA CEP KİTAPLARI — 031 İdea Yayınevi Şarap İskelesi Sk. 2/106-107 34425 Karaköy — İstanbul firstname.lastname@example.org. İDEA CEP KİTAPLARI DİZİSİ 031 / FELSEFE 18 SÜRELİ YAYIN YAYININ ADI: Platon. Sanayi Mah. 14/2 34015 Topkapı — İstanbul DAĞITIM: YAYSAT Doğan Medya Tesisleri. No 2 34517 Esenyurt — İstanbul Printed in Türkiye ISSN 2146-3441 İDEA SY 2011/09 .
İÇİNDEKİLER PARMENİDES — 7 NOTLAR / AZİZ YARDIMLI — 83 5 .
Zenon. Anaxagoras’ın kenti olan Klazomenai’den). .Diyaloğun Kişileri: Kefalos (diyaloğu yer alış zamanından elli yıl sonra anlatıyor. Antifon (Platon’un üvey kardeşi). Adeimantos. o sırada Parmenides 65 ve Zenon 40 yaşlarında olduğuna göre. Eğer Sokrates diyalog sırasında 20 yaşında idiyse. Pythodoros (Zenon’un öğrencisi). Glaukon (Platon’un kardeşi). Parmenides (Zenon ile birlikte güney İtalya’daki Yunan kolonisi Elea kentinin yurttaşları). Diyalog İÖ 460-57 yıllarına düşen 80’inci Olimpiyat sırasında yer almış ise. Aristoteles (Otuz Tirandan biri). diyaloğun yer aldığı sıralarda 65’inde olan Parmenides İÖ 515’te doğmuş olmalıdır. İÖ 469’da doğan Sokrates’in diyaloğa katılmış olması olası değildir. Sokrates.
PARMENİDES .
.
şimdi aradan uzun zaman geçti. Zenon ve Parmenides’in c bir zamanlar yaptıkları bir söyleşiyi bellekten anlatacak kadar sık dinlemiş.” dedi. Babasının adı sanırım Pyrilampes idi.” “Söyle.” “Bu doğru.” dedim.b mıyorum. üvey kardeşinin adı neydi? Anımsa. ama şimdi büyük babası ve adaşı 9 . Adeimantos beni elimden tutarak “Hoşgeldin. hemen söyle. Niçin sordun?” “Bu baylar.” dedi. Klazomenai’den buraya son gelişimde henüz küçük bir çocuktu.” dedi. “çünkü gençliğinde onu büyük bir dikkatle incelemişti.” dedi.PARMENIDES PARMENİDES “Klazomenai’deki evimizden Atina'ya geldikten sonra 126a agorada Adeimantos ve Glaukon ile karşılaştık. Kefalos. ve ondan Sokrates. “Şimdi. “tam bu nedenle buradayım. ve felsefeyi çok severler.” dedi. İşittiklerine göre bu Antifon sık sık Zenon’un Pythodoros adında bir arkadaşı ile birlikte olurmuş. “eğer burada senin için yapabileceğimiz birşey varsa.” dedim.” “Evet.” dedim. “nedir?” “Anne yanından.” “Gerçekten de. “Kendi adı nedir?” “Antifon. “onu dinlemeyi istiyoruz. “benim yurttaşlarımdır. senden birşey isteyecektim.” “Bu güç değil.
Saçları çok ağarmıştı.” Bunun üzerine yola çıktık ve Antifon’u nalbanda düzeltmesi için bir gem verirken bulduk. Parmenides’in sevgilisi olduğu konusunda bir öykü vardır. Böylece Antifon Pythodoros’un ona Parmenides ve Zenon’un bir kez Büyük Panathena için geldiklerini anlattığını söyledi. Sokrates sonuna dek dinledi. Sokrates o sıralar çok gençti. ama daha sonra anlatmaya başladı. ve Sokrates’in ve onunla birlikte başkalarının Zenon’un Atina’ya ilk kez onlar tarafından getirilen yazılarını dinlemek istedikleri için oraya gittiklerini söyledi. Zenon? Eğer varolan şeyler (τὰ ὄντα) Çok iseler. Ama kendisi onları daha önce Zenon’dan dinlemişti. ve çok yakında. ki olanaksızdır. Zenon o sıralar yaklaşık kırk yaşındaydı. beni önceki ziyaretimden anımsadı ve içtenlikle selamladı.10 PLATON 127a b c d e Antifon gibi zamanının çoğunu atlara ayırıyor. Parmenides evde değildi. Böylece okumayı Zenon’un kendisi yaptı. ama soylu ve güzel bir çehresi vardı. çünkü ne ben- . Kent duvarlarının dışında Pythodoros’un Kerameikos’taki yerinde kaldıklarını. Adamı uğurladıktan ve kardeşi ona niçin orada olduğumuzu söyledikten sonra. Pythodoros incelemenin okunması neredeyse bitmek üzereyken Parmenides ve (daha sonra Otuz Tirandan biri olacak olan) Aristoteles ile birlikte kendisinin içeri girdiklerini ve bu nedenle yazılardan ancak geriye kalan çok küçük bir bölümü dinleyebildiklerini söyledi. o zaman hem benzer hem de benzemez olmalıdırlar. Ondan söyleşiyi yinelemesini istediğimiz zaman başlangıçta isteksizlik gösterdi. Bunun çok büyük bir görev olduğunu söyledi. Melite’de oturuyor. Parmenides’in yaşı daha o sıralar oldukça ileriydi ve altmış beşine girmişti. ona gidelim. Uzun boylu ve yakışıklıydı. ve sonra birinci uslamlamanın birinci hipotezinin yeniden okunmasını istedi. Bu yerine getirildikten sonra sordu: “Bununla ne demek istiyorsun. Az önce buradan ayrılıp eve döndü. Eğer istediğiniz buysa.
Söylemek istediğin bu mudur. ama süreci tersine çevirerek bizi yeni birşey söylediğine inandırmaya çalışmış. ve buna göre sunduğun tanıtlamaların Çokluğun olmadığını göstermek için getirdiğin uslamlamalar kadar çok olduğunu kabul ediyorsun. Sparta tazıları gibi söylenenin kokusunu alıp izine düşmede iyi olsan c da.” “Evet. Ve bütün bunlar biz geride kalanlara bizi çok çok aşan şeyler gibi görünüyor.” “Öyle sanıyorum ki.” dedi Sokrates. b kendi payına.” dedi Zenon. Çünkü şiirlerinde herşeyin Bir olduğunu söylüyorsun.” dedi Zenon. Çünkü eğer Çok olsalardı.” dedi Zenon. O ise. ve ikiniz de hemen hemen aynı şeyi söylerken aynı şeyi söylememiş görünecek gibi konuşuyorsunuz. “Zenon burada sana yalnızca dostluğunda değil. Uslamlamalarının amacı bu mudur? Tüm söylenenlere karşın yalnızca Çokluğun olmadığını ileri sürmek midir? Uslamlamalarından her birini tam olarak bunun bir tanıtlaması olarak alıyorsun. Böylece ikinizden biri Birin olduğunu. Parmenides. Demek istediğin bu mudur?” “Evet. Çok olmaları olanaksızdır. 128a yoksa seni yanlış mı anladım?” “Hayır. Çünkü belli bir yolda seninle aynı şeyleri yazmış. ama yazılarında da çok yakın olmayı istiyor. “O zaman eğer benzemez olanlar için benzer olmak ve benzer olanlar için benzemez olmak olanaksız ise. ve incelikle ve ustaca bunun tanıtlarını getiriyorsun. öteki ise Çokun olmadığını söylüyor. Sokrates. “çalışmanın genel amacını çok iyi kavradın. “ama yazılarıma ilişkin gerçeği tüm yanlarında kavramış değilsin. kendini insanların gözünde büyük bir başarı gibi gösterme amacıyla yazılmış olmadığını gözden . incelememin hiçbir biçimde ona yüklediğin gibi gösterişli bir niyetle. olanaksız olanla karşı karşıya kalırlardı.PARMENİDES 11 zemez olanlar benzer ne de benzer olanlar benzemez olabilirler. Çokun olmadığını söylüyor ve çok sayıda ve ağırlıklı tanıtlamalar getiriyor.
ya da benzemezin benzer olduğunu gösterecek olsaydı. bundan haberin yok ve yazılmasının nedeninin genç bir insanın çekişmeci ruhunda değil. Ama eğer ikisine de katılan şeylerin hem benzer hem de benzemez olduklarını gösterirse.” “Anlıyorum. bu sanırım bir tansık olurdu.” dedi Sokrates. çünkü amacı Çokluğun varolduğu biçimindeki savlarının. Sözünü ettiğin şey salt bir raslantıdır.12 PLATON d e 129a b kaçırıyorsun. benzemezlik ideasının olduğunu. eğer doğru olarak izlenirse. Sokrates. ne de tüm şeylerin Bire katı- . bu. kendinde bir benzerlik ideasının ve buna karşıt olan başka bir ideanın. Öyleyse. Şimdi bu inceleme Çokluğu savunanlara karşı çıkar ve alaylarını faizi ile geri öder. ama yaşlı birinin tutkusunda yattığını düşünüyorsun. “ve açıklamanı kabul ediyorum. Bir varsa] bundan onun kendi kuramı ile çelişen birçok saçma sonucun doğduğunu ileri sürenlere karşı desteklemekti. Ama söyle bana. Zenon. Ama başka bakımlardan. tüm bunun katılmanın tarz ve ölçüsünde olduğunu? Ve giderek tüm şeyler her iki karşıta da katılsalar ve her ikisine de katılma yoluyla hem kendilerine benzer hem de benzemez olsalar bile. anlamını oldukça iyi tahmin ettin. dediğim gibi. ama biri gizlice onun bir eşlemini yaptı ve bu nedenle yayımlanmasının gerekip gerekmediğine bile karar veremedim. Ama gerçekte bu yazıların amacı Parmenides’in uslamlamasını onu alaya alanlara ve eğer herşey Bir ise [ya da. Onu gençliğimde böyle bir tartışma ruhu içinde yazdım. bunda hayret edilecek birşey var mıdır? Çünkü biri saltık ya da kendinde benzerin benzemez olduğunu. Birin varolduğu savından doğanlardan daha da saçma sonuçlara götüreceğini göstermektir. ve senin ve benim ve Çok dediğimiz şeylerin tümünün bu ikisine katıldıklarını kabul etmiyor musun? Ve benzerliğe katılanların tam bu yolla benzer ve benzemezliğe katılanların benzemez ve ikisine de katılanların hem benzer hem de benzemez olduklarını. bana hiç de tuhaf görünmeyecektir. Zenon.
Böylece her iki önesürümün de doğru olduğunu gösterecektir. ilkin benzerlik ve benzemezlik. buna daha çok hayret edeceğim. Hayret edilecek değil ama yalnızca kabul edilecek birşey söylemiştir. benzer olarak aşağı ve yukarı yarılarımın tümünün de ayrı olduklarını söyleyebilir—çünkü Çokluğa katıldığımı yadsıyamam. ve sonra onların birbirleri ile karıştırılabileceklerini ve birbirlerinden ayırılabileceklerini gösterirse. Ama eğer saltık ya da soyut Birin Çok da olduğunu ve saltık Çokluğun yine Bir olduğunu gösterirse. bunda hayret edilecek ne vardır? Çok olduğumu göstermek isteyince.” dedi. ön ve arkamın. Ama. sağ ve sol yanlarımın. ama eğer benim hem Bir hem de Çok olduğumu gösterirse.” Sokrates bunları söylerken Pythodoros kendisinin her sözde Parmenides’in ve Zenon’un kızacaklarını düşündüğünü söyledi. Bu tüm başka şeyler için de geçerlidir. onların Bir ve Çok olduklarını gösterdiğini söyleriz. Eğer türlerin ve ideaların kendilerinde bu karşıt nitelikleri taşıdıklarını gösterirse. öte yandan. Eğer sonra herhangi biri aynı şeylerin—taşlar ve çubuklar ve benzerleri gibi şeyleri demek istiyorum—hem Çok hem de Bir olduklarını göstermeyi denerse. “hayrete düşerdim. bu hayrete değerdir. yedi olmamıza karşın benim tek Bir insan olduğumu çünkü Bire de katıldığımı söyleyecektir. Ama. Birin Çok ya da Çoğun Bir olduğunu değil. çokluk ve birlik. tam şimdi dediğim gibi. Şimdi sanırım bunları büyük bir yüreklilik ile tartışmıştın. Bir olduğumu göstermeyi isteyince. Ama onu büyük bir dikkatle dinlediler ve sık sık birbirlerine bakarak sanki Sokrates’e hayranlık c d e 130a . o zaman. devim ve dinginlik ve benzerleri gibi kendilerinde ayrı [χωρὶς] ideaları [εἴδη] ayırdederse. Zenon. Ama eğer. buna hayret ederim. dediğim gibi. eğer biri senin görülür nesnelerde sergilediğin aynı güçlüğün çeşitli yollarda us ile kavranan kendilerinde idealara da girdiğini gösterebilirse.PARMENİDES 13 larak Bir olduklarını ve o aynı şeylerin Çokluğa katılarak Çok da olduklarını göstermesi tuhaf gelecektir.
” “Ve örneğin saç. ve inanıyorum ki felsefenin seni daha sıkı sıkıya kavradığı bir zaman gelecektir.” diye sürdürdü Parmenides. Ve gene de zaman zaman belki de tek bir şey için doğru olanın tümü için de doğru olduğu düşüncesi beni rahatsız ediyor. “Türenin ve Güzelin ve İyinin ve tüm böyle şeylerin soyut İdealarının var olduklarını?” “Evet. “Sokrates.” dedi Sokrates. “Ve ayrıca. bir yanda kendilerinde ideaları ve öte yanda onlara katılan şeyleri ayırdeden bu ayrımı kendin mi buldun? Ve bizim iye olduğumuz benzerlikten ayrı bir kendinde benzerlik gibi birşeyin. Sokrates. Ama sonra bu konumu kabul edince dipsiz bir saçmalık uçurumuna düşüp yokolmaktan korkarak ondan kaçıyorum. “Sanırım böyle şeyler bize göründükleri gibidir ve birer idealarının olduğuna inanmak çok saçma olacaktır.” dedi.” yanıtını verdi. ya da ateş ve su ideaları var mıdır?” “Sık sık. çamur.” dedi Parmenides.14 PLATON b c d e duyarmış gibi gülümsediler. ve kendinde Birin ve Çokun ve Zenon’un sözünü ettiği daha başka soyutlamaların var olduklarını mı düşünüyorsun?” “Evet. öyle düşünüyorum. Böylece geriye. “Ve bizden ve bizler gibi tüm başka insanlardan ayrı bir soyut insan ideası. az önce birer ideaları olduğunu söylediğimiz şeylere dönüyor ve onlarla uğraşmaya başlıyorum. “böyle şeylerin idealarının olup olmadığına karar vermede büyük sıkıntılara düştüm. “uslamlama için nasıl hayranlık verici bir yeteneğin var! Söyle bana.” “Evet.” dedi Sokrates. kir gibi gülünç olduğunu düşünebileceğin belli başka şeyler. “çünkü henüz çok gençsin.” dedi Sokrates. Sokrates bitirince Parmenides araya girdi. O zaman en sıradan şeyi . ya da özellikle bayağı ve değersiz başkaları hakkında da kararsız mısın? Bunların her birinin yine elle dokunduğumuz şeylerden ayrı birer idealarının olduğunu söyleyecek misin?” “Hiçbir biçimde. Parmenides.
” dedi. Yoksa böyle birşey söylediğini düşünmüyor musun?” c “Belki de. ideaların var olduklarını ve onlara katılan bu başka şeylerin adlarını onlardan aldıklarını mı düşünüyorsun? Örneğin benzer olanların 131a benzerliğe katıldıkları için mi benzer olduklarını? Ve büyük şeylerin büyüklüğe katıldıkları için büyük. “O zaman bütün yelken her bir insanın üzerinde mi olacak. insanların görüşlerini dikkate almaya çok yatkınsın. onlarda olmasını ne önleyebilir. aynı zamanda ona katılan tüm şeylerde birden olabilir. katılan her bir nesne bütün ideaya mı katılır yoksa ideanın bir parçasına mı? Ya da katılmanın bunlardan ayrı üçüncü bir yolu olabilir mi?” “Nasıl olabilir?” dedi. ve türeli ve güzel şeylerin türeye ve güzelliğe katıldıkları için türeli ve güzel olduklarını?” “Gerçekten de.” “Bu çok hoş. bir ve aynı olmasına karşın.” dedi Sokrates.PARMENİDES 15 bile küçümsemeyeceksin. Böylece her bir idea da. Bir olduğuna göre. “çünkü bir ve aynı olmasına karşın gene de aynı zamanda birçok yerde olan ama kendisinden ayrı olmayan gün gibi olabilir. Parmenides?” dedi Sokrates. yoksa her birinin üzerinde ayrı bir parçası mı bulunacaktır?” . birçok şeyin her birinde bütün olarak mı bulunduğunu düşünüyorsun? Ya da?” “Evet. Oysa şimdi. “Şimdi.” dedi. “Bir ve aynı şeyin aynı zamanda birçok yerde olmasını sağlıyorsun—sanki bir yelkeni birçok insanın üzerine örtüyor ve sonra yelkenin bir bütün olarak çokluğun üzerindeki Bir olduğunu söylüyor gibisin.” dedi Sokrates. “O zaman bütün ideanın. Sokrates. yaşından ötürü.b reyde bir bütün olacak ve böylece kendisi kendisinden ayrı olacaktır.” “Hayır. “Çünkü bir ve aynı iken aynı zamanda birçok ayrı bi. Ama şimdi söyle bana: Dediğin gibi.
” “Ya da yine. onlara bakarken tümünde de bir ve aynı ideanın olduğunu ve buna göre büyük olanın Bir olduğunu düşünebilirsin. ve onlara katılan nesneler bir parçaya katılacak.” “Ya da. çünkü bu onun kendi parçasıdır. “ideaların kendileri parçalara bölünebilirdir. Sokrates.” dedi Parmenides. ve birçok büyük şeyden her birinin saltık büyüklükten daha küçük bir büyüklük parçası yoluyla büyük olduğunu düşünürsek.” “Bu doğru. Şimdi şu konuda ne düşüneceksin?” “Hangi?” “Her ideanın Bir olduğuna inanma nedeninin şöyle birşey olduğunu sanıyorum: Sana büyük görünen bir dizi nesne olduğu zaman. herhangi birşey.” “Öyle görünüyor. başka şeyler senin o idealarına nasıl katılacaklar. bu usa aykırı olmaz mı?” “Kesinlikle. “Çünkü. “bu belirlemesi çok güç bir soru. oysa küçük olandan alınan parçanın eklendiği şey öncekinden daha büyük değil ama daha küçük olacaktır.” “O zaman. tek bir ideanın gerçekten bölünebilir ve gene de Bir olduğunu ileri sürecek misin?” “Hiçbir biçimde.” dedi.” “Pekiyi.” “O zaman. birimiz küçük olanın bir parçasını taşıyor olsun. Sokrates.16 PLATON d e 132a “Her birinin üzerinde bir parça. “saltık büyüklüğü böldüğünü. ve öyleyse saltık küçük daha büyük olacaktır. küçük olan ondan daha büyük olacaktır.” “O zaman.” “Bu kesinlikle olamaz.” dedi Sokrates. eğer eşitliğin saltık eşitlikten daha azı olan bir parçasını taşıyorsa. ve her birinde her bir ideanın bütünü değil ama yalnızca bir parçası olacaktır. .” diye yanıtladı. yalnızca o parçaya iye olmakla başka birşeye eşit olacak mıdır?” “Bu olanaksız. Sokrates. eğer onlara ne parçalar ne de bütünler olarak katılabiliyorlarsa?” “Zeus adına.” dedi.
“seni tüm başka şeylerin idealara katıldığını söylemeye zorlayan aynı zorunluk ya herşeyin düşüncelerden yapılmış olduğuna ve tüm şeylerin düşündüğüne ya da düşünceler olmalarına karşın düşüncesiz olduklarına inanmaya da zorlamaz mı?” “Bu da bütünüyle usa aykırı görünüyor. Parmenides.” “Böylece saltık büyüklüğe ve ona katılan nesnelere ek olarak bir başka büyüklük ideası daha görünecektir.” dedi.” dedi. tümünün büyük olmalarını sağlayan bir başkası daha. Bir olarak ve tüm şeylerde her zaman bir ve aynı olarak düşünülen bu tekil şey bir idea olmayacak mıdır?” “Bu yine kaçınılmaz görünüyor.” “Ama.” “O düşüncenin herşeyde bulunuyor olarak ve tek bir idea olarak düşündüğü tek bir şeyin düşüncesi mi?” “Evet.PARMENİDES 17 “Ama eğer düşüncenin gözleri ile saltık büyüğü ve bu birçok büyük şeyi aynı yolda görürsen.” “O zaman. d Parmenides. “bu ideaların her biri ruhlarımızdan başka hiçbir yerde bulunmayan bir düşünce olabilir ve o zaman her biri gerçekten de Bir olabilir ve bundan böyle tam şimdi sözünü ettiğin sonuçlardan etkilenmeyebilir. “Ama. ötede tüm bunların büyük görünmesini sağlayan bir başka büyük görünmeyecek midir?” “Öyle görünüyor. ve b sonra. yoksa olmayan birşeyin mi?” “Var olan birşeyin. ve idealarından her biri bundan böyle Bir olmayacak.” dedi Parmenides. şu kadarının hiç olmazsa benim için açık .” dedi. “Düşünce birşeyin düşüncesi mi olmalıdır?” “Evet.” “Ama. ama belirsiz bir çoklukta olacaktır.” dedi Sokrates.” c “Var olan mı. bunlara ek olarak.” “Dahası. “nasıl olur da her bir düşünce Bir olabilir ve gene de hiçbirşeyin düşüncesi olabilir?” “Bu olanaksız.
başka şeylerin idealara benzerlik yoluyla katılmaları söz konusu değildir ve başka bir katılma yöntemi aramak zorundayız. birinciye ek olarak daha öte bir benzerlik ideası her zaman görünecektir. başka birşey değil.” dedi. kesinlikle. İdealara katılmalar ile denmek istenen şey gerçekte başka şeylerin onlara imgesel benzerlikleridir.” “O zaman. ve eğer bu da herhangi birşeye benzer ise.” “Eğer şöyle diyebilirsem. daha da başkası görünecek.” “O zaman herhangi birşeyin idea gibi ya da ideanın herhangi birşey gibi olması olanaksızdır. “her bir ideanın bir olduğunu ve somut şeylerden ayrı olduğunu ileri sürmende yatan güçlüğün büyüklüğünü henüz kavramadığından . ve eğer idea ona katılana benzer olursa yeni bir idea ortaya çıkmaya hiçbir zaman son vermeyecektir. Bu idealar doğada örnekler ya da modeller olarak bulunurlar ve başka şeyler onları andırırlar ve onlara öykünmelerdirler.” “Öyle görünüyor. yoktur.” dedi.” “Benzer olanların ona katılmakla benzer oldukları şey ideanın kendisi olmayacak mıdır?” “Kesinlikle. “eğer herhangi birşey ideayı andırıyorsa.” “İdeaların ayrı ve kendilerinde varlıklar olduklarını ileri sürmenin nasıl büyük bir güçlüğe yol açtığını görüyor musun. o idea şeyin onun bir andırımı olması ölçüsünde onu andıran şey gibi olmak zorunda değil midir? Ya da. Sokrates?” “Evet. benzerin benzeri olduğuna benzemez olmasının bir yolu var mıdır?” “Hayır.” “Çok doğru “O zaman.” “Ve benzeyen benzediği ile aynı ideaya katılmak zorunda değil midir?” “Zorundadır. çünkü eğer benzer iseler.18 PLATON e 133a b olduğunu söyleyebilirim.
“Örneğin. “Çünkü. “çünkü eğer bizde olsalardı. idealar ile değil. Ve bizim aramızda idealar ile aynı adları taşıyan şeyler de yalnızca birbirleri ile ilişkilidirler.” “Ne demek istiyorsun?” dedi Sokrates. soyutta ya da kendinde efendinin kölesi değildir. Bizim dünyamızda olanların oradakiler üzerinde hiçbir etkileri yoktur. Sokrates. ideaların bilinebilir olduklarını ileri süren hiç kimse ona yanıldığını tanıtlayamayacaktır.” dedi. ya da onlara ne dersek diyelim—ile ilişki içinde değil. Eğer biri ideaların eğer söylediğimiz gibi olmak zorunda iseler bilinmelerinin bile olanaksız olduğunu söylerse. “eğer birimiz herhangi birinin efendisi ya da kölesi ise. bizim aramızdaki şeyler—benzerlikler. ve taşıdıkları bu tür adlar kendileri ile ilişkilidir. ne de orada olanların bizimle ilişki içinde c d e 134a . bundan böyle kendilerinde olmazlardı. “O zaman ne iseler birbirleri ile ilişki içinde öyle olan o idealar varlıklarını kendileri ile ilişki içinde taşırlar. aynı adları taşıyan idealar ile değil.” “Niçin.” dedi Parmenides. Parmenides?” diye sordu Sokrates. sanırım her bir şeyin özsel varlığının salt kendinde olduğunu ileri süren sen ya da başka herhangi biri ilk olarak onlardan hiç birinin bizde bulunmadığını kabul edecektir. ama kendinde efendilik kendinde köleliğin efendiliğidir ve benzer olarak kendinde kölelik kendinde efendiliğin köleliğidir. onlara katılırız ve şu ya da bu adı onlara katılmakla alırız.PARMENİDES 19 emin olabilirsin.” dedi Sokrates. her biri bir insandır ve bir insanın efendisi ya da kölesidir.” “Nasıl?” dedi.” “Doğru. bu kişi çok iyi eğitimli ve yetenekli olmadıkça ve çok uzun ve ayrıntılı tanıtlamayı izleme isteğini duymadıkça.” “Evet. Bilinemeyeceklerini ileri süren kişi ikna olmamış kalacaktır. ama en büyüğü şudur. “Başka birçok güçlük var. ne de efendi soyutta ya da kendinde kölenin efendisidir.
20 PLATON b c bir etkileri vardır.” “Dahası.” . Yoksa ne demek istediğimi anlamadın mı?” “Elbette. dediğim gibi. ideaların kendileri bizim değildir.” “O zaman ideaların hiç biri bizim tarafımızdan bilinmez.” “Ki bizde yoktur. bizim bilgimizden çok daha sağındır. ve bu güzellik ve geri kalanlar için de böyledir.” dedi Sokrates. kabul ettiğin gibi.” “Olamazlar. eğer bir saltık bilgi türü varsa.” “Ama bizim aramızda olan bilgi bizim aramızda olan gerçekliğin bilgisi ve bilgimizin her bir türü bizim aramızda olan şeylerin her birinin bilgisi olmayacak mıdır?” “Zorunlu olarak. ne de bizim aramızda olabilirler.” “Şimdi daha da korkutucu bir sonuca geliyoruz.” “Ve ideaların çeşitli sınıfları saltık bilgi ideası tarafından mı bilinir?” “Evet.” “Ve benzer olarak her bir saltık bilgi türü her bir saltık varlık türünün bilgisi olmayacak mıdır?” “Evet.” “Öyleyse saltık iyi ve saltık güzel ve saltık idealar olduklarını düşündüğümüz hiçbirşey bizim tarafımızdan bilinmez.” “Nedir o?” “Diyeceksin ki.” “Hayır. Onlar.” “Korkarım bilinmez.” “O zaman bilgi de.” “Öyle görünüyor. çünkü saltık bilgiye katılmayız. hiç kuşkusuz. kendilerine ait ve kendileri ile ilişkilidirler. yoktur.” “Evet. ve benzer olarak buradaki köleler ve efendiler kendileri ile ilişkilidirler. “anladım. eğer soyut ya da kendinde ise. saltık ya da kendinde gerçekliğin bilgisi olmayacak mıdır?” “Hiç kuşkusuz.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.