- azimli
- mangal yürekli rişar (503)
- 3390
- 4
- 1
- 0
- evvelsi gün
olay hakkında uzun uzadıya yazı yazmamın zamanı gelmiştir artık. sözlüğün artık emekliye ayrılmış trencilerindenim ama konu hassas, yazmam lazım.devamını okuyayım »
her şeyden önce, başlıkta yazılan iki bilgiyi, birini kesin birini kişisel düşünce olarak düzeltmem lazım.
1) acenta değil, tur şirketi. söz konusu olay, yataklı ve bazen de kuşetli vagon biletlerinin halka hiç açılmadan, doğrudan tur şirketlerinin kullanımına sunulması. tur şirketleri, daha sonra, bu biletleri birkaç günlük bir paket tur kapsamında (kars'ta konaklama, yemek, gezi, rehberlik vb hizmetlerin tamamını kapsayan bir paket tur işte) satıyor.
2) şahsen, biletlerin tur şirketlerine "peşkeş çekildiği" gibi bir düşüncem yok. büyük olasılıkla, tcdd'nin tarifesinde yayınladığı ücretler üzerinden, parasıyla satılıyordur biletler. üçkağıt dönmüyor mudur, belki dönüyordur. ancak, bu biletleri parasız verme olarak değil, aynı günün biletlerine birden fazla tur şirketi talip olduğu zaman, aralarında seçim yapma aşamasında dönüyordur.
işin bundan sonrası biraz karışık.
birincisi şu: bu tren, kamu hizmeti yükümlülüğü kapsamında işletilmekte olan bir trendir. işte ispatı:
http://www.tcdd.gov.tr/…10/mevzuat/bkk/yolcutas.pdf
tcdd taşımacılık a.ş., kamu hizmeti yükümlülüğü altında işletmekte olduğu trenin belirli bir çeşidinden olan kapasitesini halka açmıyor, doğrudan kâr amaçlı şirketlerin ticari kullanımına sunuyor. üstelik, bu kapasite, ürün çeşidi açısından bir tekel. ankara - kars parkurunda yataklı veya kuşetli vagon ile taşımacılık yapmakta olan başka bir şirket yok. tek ürün tcdd taşımacılık aş'ninki, üstelik yasal olarak kamu hizmeti yükümlülüğü altında sunulan bir ürün ve bu ürün halka açılmadan doğrudan şirketlerin kâr amacına hizmet eder hâle getiriliyor. bunu kabul edilebilir görmüyorum.
ayrıca, "uçak varken trene binmeye kalkışıp da binemeyince bik bik ediyorsunuz" argümanı da, en ufak tabiriyle, gerzeklik. bu trenin kullanıcı kitlesini senede 2 – 3 kez zevk amaçlı ankara – kars gezisi yapan reyılcı ergenlerden ibaret sanmak ise, gerzeklik değildir ama olayı aşırı düzeyde ıskalamak anlamına gelir. bu tren sadece ankara - kars arasında işlemiyor. iki şehir arasında tam 49 adet ara durakta duruyor ve bunların arasında yüzbinlerle ifade edilen nüfuslu büyük şehirler bulunduğu gibi, yine onbinlerle, yani birkaç ifade edilen nüfuslu pek çok ilçe var. bunların bazılarında uçağa erişim zaten yok (en yakın havalimanı 100 km'den epey fazla bir mesafede ya da seyahat başlangıç bitiş noktalarının ikisi de ara merkez, yani iki şehir arasında doğrudan uçuş yok, örneğin kayseri'de de erzurum'da da havalimanı var ama kayseri'den erzurum'a direkt uçak yok vb. durumlar) ve yataklı / kuşetli vagonlar bu ara yerleşim yerlerinin yolcuları tarafından bol miktarda kullanılıyor. ayrıca uçak benim için bir seçenek olsa bile ben çeşitli sağlık sorunlarım nedeniyle uçağa binemiyor olabilirim, uçaktan korkuyor olabilirim, ya da uçağı sevmiyor ama yataklı treni seviyor olabilirim (evet uçak düşkünü arkadaşım, sen mutlak doğru ya da idea değilsin, ben senin zevkini benimsemek zorunda değilim). yani uçak diye bir taşıtın varlığı, bu kamu hizmeti yükümlülüğünün yerine getirilmemesi için geçerli bir sebep değil. "ben bu treni beğenmiyorum, benim beğenmediğim bir hizmet var olmamalı" gibi bencil ve kendini beğenmiş, kendini aşırı önemseyen tavırlara girenlere "hassiktir lan sen kimsin" diye cevap vermek icap eder.
yanlış anlaşılma olmasın diye şunu da eklemeliyim: ben halkın vergileri ile finanse edilen bir kurumun gereksiz yere zarar ettirilmesinden yana değilim. tam tersine, eğer tur şirketlerinden gelen böyle bir talep varsa, tcdd taşımacılık aş bu talebi karşılamalı, bu talebi es geçip de, mal gibi, para kazanma fırsatını tepmemeli. tepki gösterdiğimiz şey bu değil. tepki gösterdiğimiz şey, öncelikle kamu hizmeti yükümlülüğünün aksatılması. bunun önüne geçmek için yapılması gereken de belli.
doğu ekspresi'nin çeker hesapları, 12 vagon olacak şekilde yapılır. bu trenin standart kompozisyonu ise 1 jeneratör + 1 furgon + 4 pulman + 1 yemekli + 1 kuşetli + 1 yataklı şeklindedir. toplam 9 vagon yapar. daha fazla vagona elektrik verebilmek için bir adet daha jeneratör vermek gerekse bile, hâlâ 2 adet daha yataklı vagon ekleyebilecek çeker vardır. işte yapılması gereken budur. treni bir yerine 3 adet yataklı vagon ile gönder ve eskiden olduğu gibi bir tanesini halka açarak kamu hizmeti yükümlülüğünü yerine getir. geriye kalan 2 adet yataklı vagonunu da istediğin tur şirketine sat. ama bunu da açık ve şeffaf bir şekilde yap. aç resmi ihaleni, en yüksek ücreti ödeyen tur şirketine yap satışını. kim ne karışır?
çeker hesabına göre sıkıntı olmayan yataklı vagon eklemesi neden yapılmıyor, aslın sorulması gereken soru budur. son yıllarda o kadar çok gece yolcu treni seferden kaldırıldı ve o kadar çok yataklı vagon boşa çıktı ki. sadece ankara ekspresi'nin seferden kaldırılması bile 20 tane yataklı vagonun boşa çıkmasını sağladı. bunlardan sadece 6 tanesini tahsis ederek, her trene ikişer yataklı ilavesi sağlanabilir. bu neden yapılmıyor, asıl bunu sorgulamak lazım.
edit: geçen seneden farklı olarak bu sene 2 yataklı ile gönderiyorlar mesela. bu olumlu gelişme ama bariz ortada olan bir şey var ki, iki yataklı da tur şirketlerine veriliyor. bunu 3'e çıkarmak ve ikisini tur şirketlerine verirken birini halka açmak sorunu çözer.