Bilindiği üzere Covid-19 salgını sürecinde birçok yasa ve yönetmelikte düzenlemeler yapılarak değişikliklere gidildi. Pandemi ilan edildiği günden bu yana geçen zamanda tüm dünya ülkeleri virüsle mücadelede yeni yöntemler geliştirmeye odaklandı.Diğer yandan,ülkemizde de özellikle çalışma hayatı başta olmak üzere birçok alanda yeni düzenlemeler uygulamaya koyuldu.
Çalışanları salgından koruyabilmek amacıyla mevcut çalışma şartlarında alternatif yöntemler de geliştirilmeye başlandı. Bu yöntemler arasında ortaya konan ücretsiz izinler hakkında bilinmesi gerekenler oldukça önem taşıyor. Bu noktada, yabancı işçilerin durumu da en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. Ülkemizde birçok yabancı işçi çalışıyor. Koronavirüs pandemisi sürecinde ücretsiz izin uygulamasının hemen hemen tüm işyerleri tarafından aktif olarak kullanılmaya başlandığı görüldü.Sigortalı çalışanlar için işverenleri karar almaları halinde ücretsiz izne çıkabilmektedirler. Fakat bu durum sigorta kapsamında olmayan yabancı çalışanlar için söz konusu olmamaktadır.
Ücretli ve Ücretsiz İzin Nedir?
İşçilerin yılın her günü işbaşında olmaları mümkün değildir.Çalışmadıkları günlerin bir kısmında ücret almaya devam ederlerken bazı durumlarda ise ücretsizolarak izin almış olurlar.İşçinin fiilen çalışmadığı ama ücret almaya devam ettiği izin türüne ücretli izin denmektedir. Ücretli iznin en çok bilinen örneği ise yıllık izinler olarak karşımıza çıkmaktadır.Ayrıca doğum izni, mazeret izni, babalık izni, ölüm izni vb. gibi hallerde de ücretli izin kullanıldığı görülmektedir.
İşçinin fiilen çalışmadığı ve ücret de almadığı izin türüne ise ücretsiz izin denmektedir. Ücretsiz izin istisnai durumları kapsayabilmektedir. Yasalarda belirtilen bazı durumlarda uygulanabilir veya bazı durumlarda ise işçi ile işverenin arasındaki anlaşmaya tabi olabilir. Örnek vermek gerekirse, 16 haftalık doğum izninden sonra işçi dilerse 6 aylık ücretsiz izin alma hakkına sahiptir. Ancak, ücretsiz izin hallerinde işçinin onayı gerekmektedir. Diğer türlü işveren tek taraflı olarak herhangi bir işçisini ücretsiz izne çıkarma hakkına sahip değildir.
Yabancı İşçiler Hangi Durumlarda Ücretsiz İzin Kullanabilir?
Covid-19 salgını kapsamında işverenlerin yabancı işçilerine belirli süreleri kapsayan ücretsiz izinler verebilmesi için karşılıklı olarak anlaşmaya varılması gerekmektedir. İş Kanunu’nun 22’nci maddesi uyarınca işveren tarafından ücretsiz izin kullandırma yetkisi yabancı işçilere yazılı olarak bildirilmelidir. Yabancı işçilerin ücretsiz izin teklifini 6 gün içinde yazılı olarak yanıtlaması gerekmektedir.Ayrıca,yabancı işçiler de işverenlerinden ücretsiz izin talep edebilmektedirler. İşverenlerin bu talebi kabul etmesi durumunda izin sürecinde yabancı işçilere maaş ve SGK primleri ödenmemektedir.
Ücretsiz İzin Uygulamasının Yabancı İşçiler İçin Kapsamı Nedir?
Ücretsiz izin düzenlemesi ile özel sektör çalışanlarına 3 ay süreyle işten çıkarma yasağı getirilmişti. Bu düzenlemeye göre,
- 17 Nisan 2020 tarihinden itibaren 3 ay süreyle işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları dışında işverence iş akdi fesih yapılamayacak,
- İşverenler bu fesih yasağı süresince 3 aylık süreyi geçmemek suretiyle çalışanlarını tamamen veya kısman ücretsiz izine gönderebilecek,
- İşveren tarafından ücretsiz izine ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile 15 Mart 2020 tarihinden sonra iş akdi feshedilen ve işsizlik ödeneğinden yararlanamayan çalışanlara ücretsiz izin süresince günlük 39,24 TL nakdi ücret desteği sağlanacaktır.
Yukarıda bahsedilen uygulama yabancı işçileri de kapsamaktadır. Yabancı uyruklu işçiler de ücretsiz izne çıkma hakkına sahipken, nakdi ücret desteğinden de yararlanabilmektedirler.Ücretsiz izin uygulamasında yapılan son değişiklik ile birlikte süreç 2 ay daha uzatılmıştır. Bu durumda, 2020 yılının Aralık ayına kadar işverenler ücretsiz izin hakkını kullanabileceklerdir. Bu süre içinde hiçbir çalışan işten çıkarılmayacak ve eğer çıkarılırlarsa işverenlere idari yaptırım ve cezai işlemler uygulanacaktır.
Yabancı İşçiler İçin Ücretsiz İzin Çıkış Kodları Nedir?
Ücretsiz izin uygulaması ile birlikte iki yeni izin çıkış kodu kullanılmaya başlandı. 2020 yılının Nisan ayından itibaren uygulanmak üzere işverenler 7244 sayılı Kanun kapsamında ücretsiz izine çıkardıkları yabancı işçilerinin eksik gün nedenlerini
- 28 –Pandemi Ücretsiz İzin
- 29 –Pandemi Ücretsiz İzin ve Diğer Nedenler
kodları ile SGK’ya bildirmektedirler. SGK yaptığı yeni düzenleme ile yabancı çalışanlar için bildirilecek eksik gün kodlarına yenilerini de eklemiştir. Yabancıların eksik gün bildirimleri ile ilgili ayrıntılı yazımıza ise yarından itibaren ulaşabilirsiniz.