Nekropolis (Mezarlık)
Aigai kentinin yer aldığı Gün Dağı’nın kuzeydoğu etekleri ile daha kuzeyde Gryneion-Magnesia arasındaki antik yolun geçtiği vadinin kuzey yamaçları neredeyse tümüyle nekropolis alanı olarak kullanılmıştır. Gömü yoğunluğu kente yaklaşıldıkça artmaktadır. Mezar tipleri arasında sınırları alçak taş sıraları ile belirlenmiş ve yığma toprağını kaybetmiş küçük boyutlu tümülüsler, yapı malzemesinden anlaşıldığı kadar az sayıda oda mezarlar, sandık mezarlar, sandık mezarları çevreleyen kare yapılar, doğrudan toprağa gömüler (inhümasyon), lahitler ve amphora mezarlar dikkati çekmektedir.
Nekropolis kazı alanı.
Hellenistik Dönem boyunca, mezarların dikilitaşlar/steller ile belirlendiği anlaşılmaktadır. Bunlara ilişkin çok sayıda andezit taşından oyulmuş kaideler gözlemlenmektedir. Kaidelerin üstünde durması gereken dikilitaşların bir bölümü yerel andezit taşından yapılmıştır. Ancak çok sayıda kırık parçadan anlaşıldığı kadarıyla kireçtaşı ya da mermerden dikilitaşlar da kullanılmaktaydı. Kimi eksedra parçaları ve sunak taşları kentin nekropolis alanına yüzyıllarca sürdüğü anlaşılan tahriplere karşın bir görsellik katmaktadır. Gün Dağı’nın dik yamaçlarının bulunduğu Koçaçay tarafında gömü yoğunluğu yoktur ve kuzeye bakan uygun eğimli yamaçlar ve sırtlar gömü bakımından tercih edilmiştir.
Nekropolis kazı alanı.
Şimdiye kadar gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda nekropolis alanında arkaik bir anthemion’a ait parça, zayıf da olsa Arkaik Dönem’e ait mezarların ya da mezar guruplarının varlığına işaret etmektedir. İ.Ö.4. yüzyıla ait bir Lesbos amphorası içine yapılmış olan bebek gömüsü, Klasik Dönem’e ait mezarların varlığını göstermektedir. Hellenistik Dönem’e gelindiğinde, kentin büyümesine paralel olarak nekropolis alanında gömülerin yoğunlaştığı, etrafı taş duvarlarla çevrelenmiş mezar guruplarının ortaya çıktığı, zengin mezar hediyeli taş sanduka mezarların sayısının arttığı gözlenmektedir. Ayrıca mermer ve andezit stel ve benzeri anıtların çoğaldığı ve eksedra gibi anıtsal oluşumların ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Roma Dönemi’nde de M.S. 2. yüzyılın sonu - 3. yüzyıl başına ait Attika, çerçeveli ve girlandlı andezit lahitler nekropolde yoğun olarak kullanılmıştır. Kimi lahitler Hellenistik Dönem’e ait kare avluların içlerine yerleştirilmiştir.
Nekropolis’te restore edilen lahitlerden birisi.
Nekropolis alanında döküntü malzeme arasında ele geçen ve 14. yüzyıla tarihlenen Miletos işi parçalar Aigai’nin yakın çevresinde en erken Türk tarihini vermesi açısından önem taşımaktadır. Ayrıca Aigai ve çevresi 18. ve 19. yüzyıllarda göçebe Türkmen cemaatlerinin yayla türü yerleşimlerine sahne olmuş, 19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı devletinin bölgede uyguladığı iskân politikaları çerçevesinde yerleşik hayata geçirilen Türkmenlerin kurdukları köylerin taş ihtiyacı antik kentten karşılanmıştır. Aigai halen 19. yüzyılın ortalarında kurulan Yunddağı Köseler köyünün sınırları içinde bulunmaktadır.
Nekropolis kazı alanı.
Nekropolis alanında 2005 yılı kazıları kapsamında kentin kuzey eteklerine dek uzanan asfalt yol ve bitiminde yer alan bekçi kulübesinden itibaren, nekropolis alanından geçecek bir gezi yolunun oluşturulmasına ve çevre düzenlemesinin yapılmasına başlanmıştır.
Nekropolis’te yapılan çevre düzenlemesi.
Cemetery
Almost all of the north-eastern slopes of Gün Mountain, and the northern slopes of the walley which is a part of the ancient way between Gryneion and Magnesia, are arranged as “necropolis”. Tiny tumuli that surrounded by small stones, a small amount of chamber tombs, square structures around chest tombs, inhumations, sarcophagi and amphora tombs are some of the significant types of tombs.
During the recent excavations, tombs that have been dated between Archaic Period and 3th century A.D., have been undercovered. It has been observed that, the burials have been increased in the necropolis, tombs surounded by stone walls have been occured, and the number of the chest tombs with rich gifts has been increased during the Hellenistic Period, in accordence to the development of the city. Also in Roman Period (end of 2nd and the beginning of 3rd century A.D.) sarcophagi with “tabula ansata” and garlands, been popular.
Nekropolis kazı alanı.