Her dört insandan en az üçünün başına gelen, Matrix gibi efsane yapıtların nicesine konu olan dêjâ (önceden) vu (görmek) bir patoloji durumudur. Dêjâ vu yaşayan insanlar, herhangi bir olay esnasında, olayı daha önceden de yaşadıkları hissine kapılırlar. Velhasıl, dêjâ vu yaşayan insanlar, daha önceden yaşanmayan bir olayı ikinci defa yaşıyormuş hissine kapılırlar.
Bilimsel bir araştırmanın sonucuna göre, dêjâ vu en çok genç yaşlarda görülüyor. İnsanlar dêjâ vu ile en çok 15-25 yaş aralığında tanışıyor. 25 yaşından sonra dêjâ vu hissi kayboluyor ya da azalıyor. İnsanların neden dêjâ vu yaşadığı hakkında ise henüz somut bir bilgi elde edilemedi ancak geçmişten bu yana dêjâ vu ile ilişkin birçok hipotez ileri sürülmüştür. Bu hipotezlerden bazıları şunlardır:
- Televizyonda yahut internette yer alan görüntüler doğrudan bilinçaltına işler; bilinçaltına işlenen bu görüntüler, dêjâ vu yaşanmasına neden olabilir.
- Rüyada görülen görüntüler, gerçek hayatta karşılaşılan benzer bir durumda, dêjâ vu yaşanmasına neden olabilir.
- Daha önce gidilmeyen yerlere çok fazla gitmek, dêjâ vu yaşama ihtimalini artırır.
Bilim insanları, dêjâ vu yaşamanın nedenini, hafızanın hatasına bağlıyor. Beyin mükemmel bir şekilde çalışmıyor. Hafızadaki bilgiler zaman zaman silinebilir, doğrusundan çarpıtılabilir ve hafızadaki bilgilerin çeşitli bozukluklara uğramasına yol açabilir. Beynin sağ lobu ile sol lobunun çok küçük bir zaman farkıyla çalışması, olayı daha önce yaşamış hissine kapılmanıza yani dêjâ vu yaşamanıza neden olur.
Jamais Vu Nedir?
Jamais vu ise “dêjâ vu”nun tam tersi olarak tanımlanabilir. Jamais vu bir çeşit algı bozukluğudur. Dêjâ vu, ilk kez yaşanan bir olayı daha önce de yaşamış gibi hissetmektir. Jamais vu ise daha önce yaşanılan bir olay veyahut daha önceden bilinen bir durum ile ilk defa karşılaşıyormuş gibi hissetmektedir.