Mülteci, Reis Çelik´in senaryosunu yazıp yönettiği sıradanın altında, kurgu, anlatım ve görsel içerik fakiri gariban bir film. Galiba Türkiye kamuoyuna işte mültecilik budur, sonu intihardır gibi bu gezegende yaşamayan bir adamın bir şeyler anlatmak istemesi, ya da ısmarlama bir fiyat ve metin ile anlaşılarak piyasaya sürülmüş fikir fukaralığına mükemmele yakın bir örnek.
İnsanlar neden mültecileştirilir olgusu zayıftan da öte, her türlü inandırıcılıktan uzak. Bir veya birkaç köyün tarlaları yakılıyor diye yerel güvenlik güçleri hiçbir zaman bir ağanın çocuğuna dokunmazlar. Yok öyle bir şey o topraklarda, ya köyleri ve köylüleri birlikte yakarlar oralarda, ya da zaten ailesinin bütün bireyleri aşırı devletçi bir ağanın aile çeperinde bir zanlı aranır. Zira oralarda devlet zaten ağalar ve satın alınmış asker, polis, JİTEM mensuplarıdır. Ergenekon ile bunun sayısız örneği artık Türkiye kamuoyuna da mal oldu, Kürtler onyıllardır zaten biliyordu Türklerin bugün yeni yeni okuduklarını. Yani hikaye başlarken baltayı taşa vurmuş.
Gariplikler devam ediyor, ağa oğlunu gönüllü sürgüne gönderiyor, zira oğlu güya zırt pırt polislerce içeri alınıyor. Görende işgal altındaki bölgelerde devletin ağaya karşı bir devletmiş gibi davranabileceğini, yasaların ağalara karşı da bir fonksiyonu olabileceğini sanır. Terörist suçlaması yapılıyor, gerilla ile bir ilişkisi olup olmadığı araştırılıyor. Oysa bizim oğlanın aklında her türlü inandırıcılıktan uzak, yapmacık ne üdüğü belirsiz bir hocanın, sözde sonradan mülteci olacak kahramanımıza doğa, kuş, böcek, toprak, resim sevgisini aşılıyor, ama suni, özenle seçilmiş Kürde yabancı edebi sözcükler seçimi ile, eline geçen her fırsatta hocasının yanından uzaklaşıp sevdiği ile buluşması dışında bir şey yoktur. Yani sıradan bir mülteci olmasına gerekçe olabilecek ciddi bir alt zemin yoktur. Öylesine bir mülteci, hele hele Kürdistani öğelerin cömertce kullanıldığı, dil, müzik, ifade gibi ülkesinin gerçeğine uzak, edebiyata, sanata tam da Türk duruşu ile yakışan yalancı, uydurukçu, gerçeği altüst etmek için piyasaya sürülmüş, zavallı bir sinema örneği.
Bizim mülteci Avrupa´ya gelir. Köyünü özler, uyuşturucuya bulaşır ve bir Köln Karnavalı´nda intihar eder.
Buyur buradan yak. Reis Çelik denen şahısın sinemaya yapacağı en yararlı iş, bu işleri bırakıp bir an önce kitap okumaya başlamak olabilir. Dünya edebiyatında sürgünün, mülteciliğin, mültecinin ne olduğu, böylesi bir olguya bulaşmışların insanlığın ortak kültür ve düşün dünyasına katkıları, bunu yaparken ki hareket noktalarını bulup anlaması ve kavraması gerekir. Ki bu öğreneceklerinin kendi genel kültürüne de sayısız katkısı olacaktır.
On yıllardır yaşanan bir savaş sözkonusu olan, her ne kadar son yıllarda adı değiştirilip, iceriğine farklı anlamlar yüklenmeye çalışılırsa çalışılsın, bir halkın özlemi bu, yani kendi ruhsuz aydınından da çapsız siyasetçisinden de öte bir talep ve söylemi, bağımsızlık aşkı, özlemi, rüyası. Ve bu savaşın hemen her türlü kirlenmeyi beraberinde getirdiği bir miras, inkar, beyinleri, bilinçleri ve bilgileri çarpıtan, yok eden, kendince işine geldiği gibi değiştiren degişmez bir anlayışı. Aynı tarihi bir fırsatın bir tek anlamının olduğu onun da Kürtleri ve savaşan öncülerini yok etmek olduğunu artık sıradan bir Kürdün dahi bilip, Türklerin hala hiç bir şey anlamak istememeleri, sözde kendilerince bir şeyler degiştirmeye hazırlanıyorlarmış gibi dış dünyaya verdikleri yine Türki bir göz boyamadan başka bir şey olmadığıdır. Geçin bu ayakları bunu Reis Çelik´in mültecileri dahi yemez.
Mülteci´de Türklerin yarattığı Kürt var, Kürdün kendisi yok, zaten yönetmen öyle bir şeyler de anlatmak istemediğini açıkça yansıtmış. İnsanların galiba bu konuya olan merakını irdelemek istemiş, hem de çok başarısız, vasatın altında, kendisini zavallı bir duruma düşürerek. İnsan en azından bir dönem madem Almanya´da bu filmi çekmiş, çevresinde bir kaç mülteci ile konuşup dünyalarına girmeye çalışır idi.
2009