Varyans Analizi nedir? sorusundan yola çıkarak varyans analizi incelendiğinde Tek Faktörlü Varyans Analizi ve İki Faktörlü Varyans Analizi olmak üzere temelde 2 başlığa ayrılmaktadır.
Tek Faktörlü Varyans Analizi
“t” testi incelendiğinde sadece iki grup arasındaki farklılıkların tespit edilmesi mümkündür. Ancak genellikle birçok çalışmada ikiden fazla grubun karşılaştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Böyle bir durumla karşılaşıldığında ve ikiden fazla grubun birbirleriyle bir anda karşılaştırılmalarının gerektiği durumlarda “t” testinin yetersiz kaldığı görülmektedir. Bu sorunu ortadan kaldırmak için yeni analiz yöntemleri geliştirilmiştir. İkiden fazla grubun bir anda karşılaştırılmalarını sağlamak için geliştirilen testler arasında en çok bilineni ve en yaygın olarak kullanılanı “tek yönlü varyans analizi”dir.
Varyans analizinin ön koşullarından birisi her bir grubun normal dağılım sergileyen bir ana kitleden rastgele seçilmiş örnekler olmasıdır. Ayrıca her bir grubun eşit varyansa sahip olması da istenmektedir. Örnekler:
– Seçimlerden elde edilen sonuçlar coğrafi bölgelere göre anlamlı bir farklılık gösteriyor mu?
– Bir bölgede yaşayan halkın, belediyenin bölgede yapmış olduğu tanıtım, kültürel, çevre ve denetim faaliyetlerine ilişkin tutumları arasında anlamlı bir farklılık var mıdır?
İki Faktörlü Varyans Analizi
Bağımsız örneklemler için tek-faktörlü varyans analizinde tek bir bağımsız değişken ve bir bağımlı değişken vardır. İki-faktörlü varyans analizinde ise iki bağımsız değişken ve bir bağımlı bir değişken bulunmaktadır.
Bağımsız örneklemler için iki-faktörlü varyans analizi ile bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki ortak etkileri belirlenirken, aynı zamanda ayrı ayrı her iki değişkene ilişkin grupların bağımlı değişkene göre ortalamalarının karşılaştırılarak ortalamalar arasındaki farkın belirli bir güven düzeyinde (%95, %99 gibi) anlamlı (önemli) olup olmadığı test edilir.
İki-faktörlü varyans analizinde temel amacına bakıldığında, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki ortak etkisini ölçmektir. Örneğin; bir işletmede çalışan personelin performansları ölçülsün ve bağımsız değişkenler de “cinsiyet” (kadın-erkek) ve çalışılan “bölüm” (bilgi işlem, muhasebe, halkla ilişkiler) olsun. Burada iki-faktörlü varyans analizi ile çözümlenecek temel soru; “Cinsiyetin bir bölümdeki performansa ilişkin etkisi diğer bölümlerdeki etkisinden farklı mıdır?” şeklinde olacaktır. Örnekler;
– Bir grup öğrenci üzerinde zeka gelişim programı uygulanıyor. Öğrencilerin zeka puanları, program öncesinde ve sonrasında ölçülüyor. Öğrencilerin, program öncesi ve sonrası zeka puanları cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterir mi?
İki-yönlü ANOVA’da Varsayımlar:
- İki bağımsız değişken kategoriktir ve her birinin en az iki kategorisi vardır.
- Bağımlı değişken süreklidir.
- Veriler birbirinden bağımsız gözlemlerden elde edilmiştir. Yani, gruplardaki katılımcılar arasında bir ilişki yoktur. Tesadüfi (rastgele) seçilmişlerdir.
- Bağımlı değişkenin her bir gruptaki dağılımı normaldir.
- Bağımlı değişken hiçbir grupta üç değer göstermemektedir.
- Bağımlı değişkenin tüm gruplardaki varyansları eşittir (homogeneity of variances).
SPSS analiz ücretleri ile ilgili bilgi alarak doğru ve hızlı analizler için bizden bilgi alabilirsiniz. Aynı zamanda ücretsiz SPSS danışmanlığı içinde sitemizi ziyaret edin.
Varyans Analizi Nedir konusunda merak ettikleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Varyans analizi nedir? konusunda daha detaylı bilimsel bilgiler için linke tıklayınız