Bir camiye gittiğimde gözlerim ilk olarak kitaplığını arar. Safa durmadan yani oturmadan önce kitaplığa gider ve bakarım. Önce gözlerimle sonra ellerimle dokunurum. Her camide kitaplık yok. Var olanlardan bazıları da kilitli. Çalmasınlar ya da kimse okumasın diye. Bazı kitaplıklarda imam efendinin odasında ve kapısı yine kilitli.
Okullarımızın kütüphaneleri veya kitaplıkları; camilerden farklı değil. Konferanslarım sırasında birçok okul gezdim. Birçoğu bakımsız ve kimsesiz. Öğrenci kütüphane ilişkisi son derce zayıf. Çocuklara ellerinde okudukları kitapları var mı sorusuna; bir elin on parmağını geçmeyen evet cevabını almıştım.
Peki ya evlerimiz? Evlerimiz nasıl? Kitaplarımız, kitaplığımız veya kütüphanemiz var mı? Çalışma odalarımız, oturma odalarımız ve de misafir odalarımız; kitaplarla / bilgiyle / birikimle çevrili mi? Gözlerini dünyaya açan ya da nesneleri yeni tanımaya başlayan çocuklarımız; öncelikle kitapları tanımalıdır. Kitaplığı olmayan Müslüman bir ev olur mu? Düşünemiyorum doğrusu. Çocuklarımız kütüphaneli evlerde büyümelidir. Çağı yakalamanın ön şartı budur.
Genel olarak evleri hanımlar yönetir. Tefriş eder. Erkekler onaylar. Evin odalarında ve duvarlarında hanımların onayladığı eşyalar yer alır. Her evde vitrin kaçınılmazdır. Biblolar ve duvarı süsleyen tablolar. Peki, kitapların yeri var mıdır? Evlerde. Odaların en gözde yerini kitaplar alır mı? Evet demek mümkün değil ama genelde böyledir. . Birçok evde kitaplar kolilerin içerisinde tutsaktır. Belki de bodrumlarda veya çatı aralarını mesken edinmişlerdir.
Kitaplara karşı yapılan soykırım diğer soykırımlardan daha acı sonuçlar vermiştir. Daha kalıcı olmuştur. Moğolların Anadolu’da, haçlıların Endülüs’te, Rusların Orta Asya’da ve Çinlilerin Doğu Türkistan’da yaptıkları gibi. Harf devrimleri de bir soykırım mıdır? Tartışılması gerekir.
Moğollar Bağdat’ta ki kütüphaneleri talan etmişler ve kitapları nehirlere atmışlar ve yok etmişler. Öyle ki nehirler günlerce mürekkep akmış. Çağdaş Moğollar var mıdır? Elbette vardır. Peki. Kim onlar? Okumaya engel olanlar. Kitaplara ilgisiz, kütüphanelere duyarsız ve kitapsız hayat yaşayanlar Moğollar gibi değil mi? Moğolların hedefi zoraki kitapsız toplum oluşturmaktı; ya kendi iradeleri ve gönülleri ile kitapsız toplumun bireyleri olanların; kitapları nehre atanlardan bir farkı olmamalıdır!
Medeniyetler kitap ve kalem üzerine inşa edilir der; Cemil Meriç. Kitap özgürlüğe uçmaktır der; Aliya İzzet Begoviç. Kütüphaneler haftasında; kitaplı toplumun oluşması için projeler yarışmalıdır...