-
türk asıllı amerikalı sosyal psikolog muzafer şerif'in uyma davranışı üzerine yürütülmüş klasik bir araştırmasıdır. deneyde deneklerden karanlık bir odada kendilerinden yaklaşık 5m uzaklıkta sabit duran bir ışık noktasına bakmaları istenmiş ve aslında hareket etmeyen ''otokinetik etki''( bir tür algı yanılsamasıdır) nedeniyle hareket ediyormuş gibi görünen ışığın kaç cm hareket ettiğini tahmin etmeleri istenmiştir.
deneklerin yarısı, önce tek başlarına odaya alınmış ve onlardan uzaklığa ilişkin 100 tahminde bulunmaları istenmiştir.ışık farklı yönlere doğru ve değişken bir hızla hareket ediyormuşcasına algılandığı ve bu soruya net bir cevap vermek güç olduğundan tahminler arasında büyük farklar olduğu görülmüştür.
üç günlük tekrarın ardından ortalama 5-15 cm arası tahminlerde bulunmuşlardır. ardından aynı denekler bu sefer 2-3 kişilik gruplar halinde odaya alınmışlar ve artık bir grup normu belirlemeleri düşünülmüştür.
deneklerin diğer yarısıylaysa uygulamanın tam tersi gerçekleştirilmiş, üç defa grup halinde tahminde bulunmaları istenen denekler arkasından tek başlarına odaya alınmışlardır.ilk önce tek sonra grup halindeki deneklerin tahminlerinde, diğer üyelerin etkisiyle bir ortak noktaya kayma olduğu görülmüştür. tek başınayken 15 cmlik bir hareket olduğun belirten bir kişi, grup kararının etkisiyle tahminini 10cm'ye indirmiş, tahmini 5 olan bir başkasıysa 10 cm e çıkarmıştır.
önce grup sonra tek tek alınanların da grup normuna tıpkı önce tek tek alınanlar gibi yalnız başlarına odaya girdiklerinde topluluk kararından etkilendikleri gözlemlenmiştir.
eğer ortada net bir gözlem ve karar verme olanağı yoksa grup psikolojisinin etkin olduğu sonucu ortaya çıkar.
solomon elliot asch'se bu deneyin somut bir yanıtının ve kesin doğrunun olmasısını eleştirir.ve bundan dolayı daha net verilerin olduğu çizgiler deneyini gerçekleştirmiştir.
-
miligram, asch, zimbardo gibi insanları etkilemiş olan türk asıllı muzaffer sherif in yaptığı deneydir. grup normlarının birey üstündeki etkisini ortaya koymuştur. deneyin ilginç yanı ise bireyler gruptan ayrı şekilde tekrar alındıklarında da grubun normlarına sadık kaldıkları gözlenmiştir.