Özofagus kanseri genellikle yemek borusunun iç yüzeyinden başlar ve sıklıkla da yemek borusunun alt kısmında görülür. Yemek borusu kanseri yutma güçlüğü, kilo kaybı, göğüs ağrısı, yorgunluk gibi belirtilere neden olabilir, ancak erken evrelerde herhangi bir belirti ve bulgu vermeyebilir. Eğer kişide Barret özefagusu denilen bir durum varsa bu kanser için artmış riske sahiptir. Bu nedenle bu kişilerin düzenli olarak doktor kontrolünde olmaları gerekir.
Nedenler
Genel olarak kanser hücrenin DNA’sında bir hata olduğunda başlar. Bu hata sonucu hücre normal süreden daha çok yaşar; büyümeye ve bölünmeye devam eder. Bu kontrolsüz çoğalma sonucu yakındaki yapılar da işgal edilir ve normal fonksiyonlar kesintiye uğrar. Ayrıca bu hücreler uzak organlara da yayılım gösterebilir.
Risk faktörleri
Yemek borusundaki kronik irritasyon burada hücre DNA’da bozukluklara yol açarak kanser gelişimine katkıda bulunabileceğine inanılmaktadır. İrritasyona yol açabilecek faktörler aşağıda sıralanmıştır.
- Alkol
- Yemek borusuna safra kaçağı
- Tütün çiğnenmesi
- Akalazya denen ve yutma güçlüğüne yol açan bir durumun bulunması
- İçeceklerin çok sıcak olarak içilmesi
- Yeterince sebze ve meyve tüketilmemesi
- Reflü hastalığı
- Obezite
- Barrett özefagusu
- Göğüs ya da karnın üst kısmına daha önceden ışın tedavisi uygulanmış olması
- Sigara
Özofagus kanseri türleri
- Adenokarsinom: Yemek borusunda mukus salgılayan hücrelerden kaynaklanır. Genelde yemek borusunun alt kısmında başlar.
- Yassı hücreli kanser: Yemek borusunun yüzeyini döşeyen hücrelerden kaynaklanır. Genelde yemek borusunun orta kısmında başlar. Dünya çapında en sık karşılaşılan yemek borusu kanserdir.
Özofagus kanseri ilerledikçe bazı sorunlara yol açabilir (komplikasyonlar):
- Yemek borusunun tıkanması: Kanser yemek borusunu tıkayarak yemeklerin yutulmasını engelleyebilir. Tıkanıklık oluşursa stent denilen bir aygıt yemek borusuna yerleştirilerek geçiş sağlanmaya çalışılır. Bunun dışında tıkanıklığı açmak için cerrahi tedavi, kemoterapi, lazer tedavisi gibi seçenekler olabilir.
- Kanser ağrısı: İlerlemiş kanser ağrıya yol açabilir.
- Yemek borusunda kanama: Her ne kadar kanamalar az miktarda olsa da bazen ciddi kanamalar da görülebilir. Kanamalara endoskopik yöntemlerle ya da cerrahi olarak müdahale etmek gerekebilir.
- Ciddi kilo kaybı: Kanser nedeniyle yutma ağrılı bir hal aldığından yeterince gıda alınamaz ve kilo kaybı kaçınılmaz olur. Bu nedenle bazen beslenme tüpü yerleştirilerek beslenme temin edilmeye çalışılır.
- Öksürük: Kanser nedeniyle bazen yemek borusunda yırtık oluşup yemek borusu ile nefes borusu arasında fistül olarak da adlandırılan bir kanal oluşur. Yemek yerken bu fistülden nefes borusuna gıdanın kaçması sonucu öksürük oluşabilir. Bu fistülün daha ciddi bir sonucu enfeksiyon gelişimidir. Fistül gelişimi söz konusu ise fistül kapanana kadar ağızdan beslenme kesilir. Fistülün kapatılması için stent denilen aygıtlar kullanılabilir. Cerrahi de ilk seçenek olmamakla bu durumlarda kullanılabilir.
Yemek borusu kanseri tanısında kullanılan yöntemler
- Endoskopi: Ucunda küçük bir kamera olan ince hortum benzeri bir alet yardımıyla yemek borusunun incelenmesi işlemidir. Bu işlem sırasında patolojik inceleme için örnek de alınabilir.
- Görüntüleme yöntemleri: Yemek borusundaki kanserin incelenmesinde ilaçlı filmler ve bilgisayarlı tomografiden yararlanılır. Ancak bu yöntemler kesin tanı koydurucu değildir. Kesin tanı için endoskopi yapılıp biyopsi alınması gerekir.
Kanser evrelemesi
Yemek borusu kanserinin evrelendirilmesi genellikle bilgisayarlı tomografi bazen de PET (pozitron emisyon tomografi) ile yapılabilir. Evrelendirme seçilecek tedavi seçeneğini belirlemeye yardım eder.
- Evre I: Bu evrede kanser yemek borusunun yüzeyindedir.
- Evre II: Yemek borusunun daha derin tabakalarına yayılım söz konusudur.
- Evre III: Yemek borusu kanser tarafından tamamen tutulmuştur, yakındaki lenf düğümlerinin tutulumu da söz konusu olabilir.
- Evre IV: Bu evrede kanser vücudun diğer bölgelerine de yayılmıştır.
Tedavi
Çok erken evredeki yemek borusu kanserlerinde cerrahi girişime gerek kalmadan endoskopi ile girilerek tümörün çıkarılması mümkün olabilir.
Cerrahi
Eğer kanser küçük ise ve derin yayılım yoksa sadece kanser ve güvenlik amacıyla bir miktar sağlam doku çıkarılarak geri kalan yemek borusu korunabilir. Daha büyük tümörlerde yemek borusunun yarıya yakınının ve bazen de yarıdan fazlasının alınması gerekebilir. Aynı zamanda etraftaki lenf düğümleri de çıkarılabilir. Geri kalan kısım mideye birleştirilir. Eğer geride yeterince yemek borusu dokusu kalmaz ise kalın barsağın bir kısmı yemek borusuna eklenebilir. Özellikle alt kısmındaki tümörlerde yemek borusu ile birlikte midenin bir kısmının ve lenf düğümlerinin de çıkarılması gerekebilir.
Çok küçük tümörlerin çıkarılması: Eğer kanser küçükse, özofagusun yüzeysel tabakalarında sınırlı ve hastalık yayılmamışsa kanserli dokunun cerrahi sınırın temiz olacağı şekilde çıkarılması tavsiye edilmektedir. Çok erken evre kanserlilerde cerrahi işlem endoskopik olarak da yapılabilir.
Özofagusun bir kısmının çıkarılması (Özofajektomi): Özofajektomi sırasında cerrah tümör dokusunu içerecek şekilde yakınındaki lenf nodları ile birlikte özofagusun bir kısmını çıkarır. Özofagusun kalan kısmı mideye tekrar birleştirilir. Özofagusun önemli bir kısmı çıkarılmış ise kolonun bir kısmı özofagus yerine yerleştirilebilir.
Midenin üst kısmı ve özofagusun çıkarılması (Özofagogastrektomi):
Özofagogastrektomi sırasında özofagus kısmı, yakınındaki lenf nodları ve midenin üst kısmı çıkarılır. Midenin kalan kısmı yukarı doğru kaydırılarak özofagusa eklenir. Gerekirse kolonun bir kısmı 2 organ arasına eklenebilir.
Özofagus kanser cerrahisi enfeksiyon, kanama ve özofagusta kalan sütur alanlarından kaçak gibi komplikasyon riski taşır. Özofagusun çıkarıldığı cerrahide işlem açık veya laparoskopik olarak yapılabilir. Burada hastanın durumu, cerrahın tercihi ve tecrübesine göre yaklaşım değişebilmektedir.
Işın tedavisi (Radyoterapi)
Işın tedavisinde kanserli hücreleri yok etmek için yüksek enerjili ışınlar kullanılır. Bu ışınlar röntgen filmi çekimindekine benzer bir şekilde verilir. Işın tedavisi cerrahi öncesinde tümörü küçültmek için kullanılabileceği gibi, cerrahi sonrasında arta kalmış kanser hücrelerini yok etmek için de kullanılabilir. Işın tedavisi genelde kemoterapi ile kombine edilir. İlerlemiş kanser vakalarında ise ışın tedavisi kanseri tedavi etmek amacıyla değil ama hastayı rahatlatmak için yapılabilir. Işın tedavisi ishal, hazımsızlık ve kusma gibi yan etkilere yol açabilir.
Kemoterapi
Kemoterapide kullanılan ilaçlar kanserli hücreleri yok eden güçlü ilaçlardır. Bu ilaçlar tüm vücuda yayılarak yemek borusu dışına yayılmış kanserli hücreleri de yok eder.
Kemoterapi cerrahi öncesinde tümörü küçültmek için kullanılabileceği gibi, cerrahi sonrasında arta kalmış kanser hücrelerini yok etmek için de kullanılabilir. Kemoterapi genelde ışın tedavisi ile kombine edilir. İlerlemiş kanser vakalarında ise kanseri tedavi etmek değil ama hastayı rahatlatmak için kemoterapi verilebilir.
Kemoterapiye bağlı bulantı, kusma, saçların dökülmesi, kan tablosunda bozukluk, enfeksiyonlara yatkınlık gibi çeşitli yan etkiler görülebilir.
Kemoterapi ve radyasyonun kombine kullanımı:
Tedavilerin kombine kullanılması birbirlerinin etkinliklerini artırır. Kombine kemoradyoterapi sadece tedavi olarak kullanılabilir veya cerrahi öncesi kullanılabilir. Ancak kombinasyon tedavisi yan etki olasılığını ve ciddiyetini artırır.
Yaşam tarzı önerileri
İştahın azalması, zor yutma, kilo kaybı ve güçsüzlük özofagus kanseri olan hastalarda sıktır. Bu semptomlar kanser tedavisi ile ilişkili olabilir ve sıvı diyet gerekebilir. Hatta sonda yoluyla veya intravenöz sıvılarla beslenme sağlanmalıdır.
Gıda alımında özellikle kolay yutulabilir yumuşak kıvamlı veya sıvı diyetler (yoğurt, çorba gibi) alınmalıdır.
Sık sık ve azar azar yemek yenmelidir.
Kolay sindirilebilir gıdalar alınmalıdır.
Ayrıca hastalara vitamin ve mineral desteği sağlanmalıdır.
Alternatif Tıp
Alternatif tedaviler kanser ve kanser tedavisine bağlı yan etkilerin azaltılmasında yardımcı olabilir.
Akapunktur
Hipnoz
Masaj
Rahatlama teknikleri
Korunma
Özofagus kanseri risklerini azaltacak bir takım önlemler alınabilir. Bunlar:
Sigaranın ve tütün çiğnemenin bırakılması
Alkol alımının azaltılması veya bırakılması
Daha çok meyve ve sebze yenmesi
|< Önceki||Sonraki >|