Kural olarak, müşterek veya iştirak halindeki mülkiyet durumunda taşınmazı kullanan paydaşın diğer paydaşından ecrimisil isteyebilmesi, intifadan men koşulunun gerçekleşmesi şartına bağlıdır. Kelime anlamı olarak paydaş; ‘’ hissedar, müşterek malik ‘’ anlamına gelmektedir. İntifa ise ; ‘’ yararlanma, bir şeyden istifade etme ’’ anlamına gelmektedir. Yani intifadan men bir paydaşın hakkından fazlasını işgal eden, kullanan diğer paydaşını, ortağını hakkı olmayan kadarki kısmından yararlanmasını sonlandırmak bir başka deyişle kendisinin yararlanma iradesini ortaya koyması demektir.
Ecrimisil; ‘’ bir malın kullanılmasından doğan yararların para ölçüleriyle takdiri ‘’ anlamına gelmektedir. Ecrimisil talebi genellikle mirasçılar arasında ya da ifrazı yapılmamış paylı mülkiyette söz konusudur. ( İfraz; ‘’ Bir arazinin bölünmesi, parsellere ayrılması.’’ ) Paydaşlardan birisi veya bir kaçı paylı mülkiyeti elinde bulunduran diğer paydaşlara karşı ecrimisil talebinde bulunabilir. Yerleşik içtihatlar bu talebin ancak intifadan men şartına bağlı olarak talep edilebileceğini bir kural olarak ortaya koymaktadır. Ecrimisil istenen süreden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanmak isteğinin davalı paydaşa bildirilmesi gerekmektedir.
İntifadan men koşulunun gerçekleştiğine yönelik iddia yemin dâhil her türlü delille kanıtlanabilir. Bu koşul bir DAVA ŞARTIDIR. Bu sebeple gerçekleşip gerçekleşmediğinin mahkemece re’sen dikkate alınması gerekmektedir.
İSTİSNALAR
Paydaşlar kural olarak intifadan men edilmedikçe birbirinden ecrimisil isteyemeyeceklerinden, intifadan men koşulunun gerçekleşmesi de; ecrimisil istenen süreden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanmak isteğinin davalı paydaşa bildirilmiş olmasına bağlı olduğundan ayrıca intifadan men koşulunun gerçekleştiğine yönelik iddia yemin dâhil her türlü delille kanıtlanabilir nitelikte olduğundan bu kuralın bir takım istisnaları diyebileceğimiz durumlar uygulamada karşımıza çıkmaktadır.
Örneğin;
- Yararlanma dileğinin açıklanması koşulu ile davacının açtığı izale-i şüyu davasının dava dilekçesinin tebliğ tarihi,
- İzale-i şuyu davası sonrası icra emrinin tebliğ tarihi,
- Murisin mirasçılardan mal kaçırdığından söz edilerek dava konusu taşınmazların tapularının iptali için açılan tapu iptal davasına ilişkin dilekçenin tebliğ tarihi,
- Daha önce aynı yer için açılan ve intifadan men koşulunun gerçekleşmediğinden ötürü ret edilen ecrimisil davasına dair davalı tarafa tebliğ edilen önceki dava dilekçesi,
- Paydaşlar arasındaki sonuçlanmış önceki tarihli el atmanın önlenmesi veya ecrimisil davaları intifadan men şartının yerine getirildiğinden bahisle kuralın istisnaları olarak karşımıza çıkmaktadır.
Tüm bu istisna sayılabilecek (daha evvel başvurulmuş) yargı yolları ile beraber paylı mülkiyetin;
- Bağ, bahçe, işyeri gibi doğal ürün veren bir nitelik taşıması,
- Kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olması,
- Paylı taşınmazı işgal eden paydaşın bu yerin tamamında hak iddiası ve diğerlerinin paydaşlığını inkâr etmesi,
- Paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşma sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belirli bulunması,
durumları da intifadan men kuralının istisnaları olarak yerleşik içtihatlarda karşımıza çıkmaktadır.
Bu konuda Yargıtay tarafından verilen kararların bir kısmı şu şekildedir;
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E: 2006/18-794 K: 2006/816 (*KAT MÜLKİYETİ KANUNU * ORTAK ALAN * İNTİFADAN MEN * ECRİMİSİL)
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2005/11916 K. 2005/14126 T. 20.12.2005 (•ECRİMİSİL - İNTİFADAN MEN - MUARAZANIN MENİ - PAYDAŞLAR ARASINDA ECRİMİSİL )
- Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Esas No:2014/13395 Karar No:2014/17222 (ECRİMİSİL TALEBİ – İNTİFADAN MEN )
Bu kararlar, kuralı ayrıntılı olarak anlatan içtihatlar olmaları bakımından önemlidir. İntifadan men koşulunun yerine getirilip getirilmediği veya şartın aranıp aranmayacağı, ecrimisil davalarında özellikle paylı mülkiyetlerde ilk incelenmesi gereken konulardan birisidir.
İyi çalışmalar dilerim.
Av. Koray MARAL (İstanbul Barosu – 41415)