Kozmik Bir Buluşma: Galaksilerin Çarpışması
Genişleyen evrenle birlikte galaksi kümeleri de birbirinden uzaklaşmaktadır fakat galaksi kümelerinin içindeki galaksiler birbirlerine kütle çekim ile bağlıdır yani birbirlerine uzaklaşmaları veya yakınlaşmaları bu kütle çekim etkisine bağlıdır. Bu kütle çekim etkisi ile birbirlerine yakınlaşan bir nevi buluşan “galaksi buluşmaları” da diyebileceğimiz olaya çoğu kişi çarpışma dese de galaksilerdeki yıldızların arasında büyük mesafeler olduğundan (birkaç talihsiz yıldız dışında) çarpışmazlar, daha çok bir birleşme gerçekleştirirler.
Galaksiler uzayda basit yollarla değil, oldukça karmaşık rotalarda seyahat etmekte ve boyutlarına göreceli olarak aralarında fazla bir mesafe bulunmadığı için sık sık iki galaksi birbirinin yoluna çıkabilmektedir. Bu karşılaşmalarda ilginç birleşmeler ve yeni şekillenmeler yaşanabilir.
Örneğin; küçük bir galaksi büyük bir galaksinin ortasından delip geçer ve geriye bir deliği çevreleyen yıldız çemberi, yani halkalı bir galaksi bırakır. (örn : hoag cismi)
Bazense büyük bir galaksi küçük bir galaksiyi kendi nüfusuna katar ve bir nevi yutar. Bu tür birleşmelere galaktik yamyamlık denir. Samanyolu galaksimizde bir galaktik yamyamdır. Samanyolu, Dünyaya göre galaksi merkezinin diğer tarafında kalan cüce eliptik Yay Galaksisini ondan daha güçlü olan kütle çekimi ile parçalayarak kendine katmaktadır. Ve bu birleşmenin sonucunda cüce galaksinin yıldızları Samanyolu’nun yıldızlarına katılacaktır. Ayrıca tahminlere göre Macellan bulutsuları da Samanyolu’na katılacak ve galaksimiz daha da büyüyecektir.
Veya iki benzer galaksi birleşerek daha büyük bir galaksi oluşturabilir. Bu sırada merkezdeki karadelikler birbiri ile karşılaşabilir, Galaksilerin merkezinde bulunan iki karadelik çarpışırsa birbirinin yer çekiminden etkilenir ve daha büyük bir karadelik oluşur.
Galaksiler birleştiklerinde gözlenen başka bir olay ise galaksilerin büyük çoğunluğunu oluşturan nebula dediğimiz gaz ve toz bulutlarının birleşip sıkışarak çok miktarda yeni yıldız oluşturmasıdır. Birleşmekte olan galaksilerde yıldız oluşumu normalden yüz kat daha hızlıdır ve adeta bir ‘yıldız nüfus patlaması’ yaşanır. Fakat bu yıldızlar hızlı yaşar ve çabuk ölürler. Samanyolu’nda her yüz senede bi görülen süpernova patlamaları, galaksi birleşmeleri ile oluşan yıldızlarda birkaç senede bir oluşur. Bu yüzden birleşmekte olan galaksilere “süpernova fabrikaları” da denir.
Günümüzde , birbiri ile birleşme sürecinde olan binlerce galaksiyi gözlemleyebiliyoruz. Şimdi bunlardan birkaç tanesine bakalım.
M32 VE ANDROMEDA
200 milyon seneden daha uzun bir süre önce küçük bir galaksi olan M32 Andromeda’nın diskine çarptı. Yıldızlararsı toz dalgaları Andromeda’nın içine yayıldı. M32 birleşmeden sağ kurtulsa da günün birinde Andromeda tarafından yutulacaktır.
NGC 6050 VE IC 1179
Bu galaksi birleşmesinin adı Arp 272 dir. Arp 272, iki sarmal gökada, NGC 6050 ve IC 1179 arasında göze çarpan bir birleşmedir ve Herkül takımyıldızında bulunan Herkül Gökada Kümesinin bir parçasıdır. İki sarmal gökada, dönen kolları ile birbirine bağlanır. Arp 272, Dünya'dan yaklaşık 450 milyon ışıkyılı uzaklıkta yer almaktadır.
NGC 4038 VE NGC 4039
Bu Spiral galaksiler NGC 4038 ve NGC 4039, birlikte ünlü Anten Gökadalarını oluşturur. Bu antenler, iki galaksi arasındaki son çarpışmaların sonucudur. Yaklaşık 70 milyon ışıkyılı yakınlıklarından dolayı onlar galaktik mahallemizdeki en yakın ve en genç birleşen gökada çiftidir. Bu iki galaksinin tam anlamıyla birleşmesi için en az 1 milyar yıl geçmelidir.
NGC 6052
Yaklaşık 230 milyon ışıkyılı uzaklıktaki Herkül takımyıldızında bulunan NGC 6052, bir çift birleşen gökadadır. Başlangıçta garip şekillerinden dolayı tek bir düzensiz galaksi olarak sınıflandırıldılar. Ancak, artık NGC 6052'nin aslında birleşme sürecinde olan iki galaksiden oluştuğunu biliyoruz.
Bunların dışında Kendi galaksimiz Samanyolu, gelecekte en yakın galaktik komşumuz Andromeda galaksisi ile benzer bir birleşmeye maruz kalacak. Ancak, bunun yaklaşık 4 milyar yıl sonra olması bekleniyor.
-Saliha Gülnihal KESKİN
Daha Fazlası İçin:
hayalimuzay.com
Bizi Sosyal Medyalarda da Takip Edin:
@hayalimuzay
Görüş ve İstekleriniz İçin:
firstname.lastname@example.org