"Bir elmada kendi nefsine bakan bir yön varsa, mucidi ve sanatkârı olan Allah’a bakan yüzlerce yönü vardır." Bu cümleyi açıklar mısınız; yüzlerce yönü nasıl anlamak lazım?
Değerli Kardeşimiz;
وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ sırrınca, her şeyden Cenâb-ı Hakka karşı pencereler hükmünde çok vecihler var. Bütün mevcudatın hakaiki, bütün kâinatın hakikati, esmâ-i İlâhiyeye istinad eder. Her bir şeyin hakikati, bir isme veyahut çok esmâya istinad eder. Eşyadaki sıfatlar, san’atlar dahi, her biri birer isme dayanıyor. Hattâ, hakikî fenn-i hikmet Hakîm ismine ve hakikatli fenn-i tıp Şâfî ismine ve fenn-i hendese Mukaddir ismine ve hâkezâ, her bir fen bir isme dayandığı ve onda nihayet bulduğu gibi, bütün fünun ve kemâlât-ı beşeriye ve tabakat-ı kümmelîn-i insaniyenin hakikatleri esmâ-i İlâhiyeye istinad eder. Hattâ, muhakkıkîn-i evliyanın bir kısmı demişler:
'Hakikî hakaik-i eşya, esmâ-i İlâhiyedir. Mahiyet-i eşya ise, o hakaikin gölgeleridir. Hattâ, bir tek zîhayat şeyde, yalnız zâhir olarak yirmi kadar esmâ-i İlâhiyenin cilve-i nakşı görünebilir.' ”(1)
Üstad Hazretlerinin yukarıdaki enfes ifadelerinden de anlaşılacağı gibi, her bir eşya ve mahluk bir çok ismin mana ve hükümlerini gösteren bir ayna ve levha gibidir. İşte elmanın Allah’a işaret eden yüzlerce yönü ve nispeti bu isimlerin mana ve hükümleridir.
Mesela, elmanın şekli Musavvir ismine, midemize rızık olması Rezzak ismine, azalarımıza şifa ve vitamin olması Şafi ismine, ikram ve ihsan olması Kerim ve Münim isimlerine, içindeki hikmet ve faydalar Alim ve Hakim isimlerine ve hakeza... bu gibi her bir mana bir pencere olup, arkasındaki bir isme işaret ediyor. Ve Allah’ı bize bütün isim ve sıfatları ile tanıtıyor...
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü