1. Gökyüzünden izleyin
Kapadokya’da yapmanız gereken birinci şey, balon cinslerine katılarak Göreme Açık Hava Müzesi’ni, Uçhisar ve Ortahisar kalelerini, Zelve’yi, Paşabağları Ören Yeri’ni, Çavuşin’i, Devrent Vadisi’ni, Zemi, Güllüdere, Güvercinlik mevkilerini ve Aşk Vadisi’nin eşsiz görsel zenginliğini metrelerce yükseklikten kuşbakışı izlemenin keyfini çıkarmak olmalı.
Sabah daha gün doğmadan Avanos, Göreme etrafındaki düzlüklerde havalanan balonlar peş peşe gökyüzüne süzülür. Vadinin çabucak her yerinden yükselmeye devam eden onlarca rengârenk balon, bu masal diyarını büyülü bir atmosfere dönüştürür. Balona binmeseniz de erkenden kalkıp gökyüzündeki renkli seremoniyi izleyin ve fotoğraflayın.
2. Vadiler, bağlar…
Peribacaları ve sararan yapraklarla kaplı vadilerde tabiat yürüyüşleri gününüze renk katacaktır. Vadilerde bisiklet, at ve ATV’lerle düzenlenen cinsler da var. 6 kilometreye yayılan Gomeda ve devamındaki Üzengi Vadisi, dıştan bakıldığında bir kaleyi andıran güvercinlikleriyle ünlü. Roma İmparatorluğu periyodunda vadi, yaklaşık 600 konut, 2 kilise, 2 nekropol ve 1 yeraltı kenti olan bir yerleşim yeriymiş. Vadiye, Ürgüp’e bağlı Mustafapaşa’daki Cumhuriyet Meydanı’ndan girebilirsiniz. Mustafapaşa da ayrıyeten kendi içinde hoş ve sempatik bir ilçe.
Gomeda Vadisi’ne çıkan bir öbür yol da Ayvalı Köyü içinden geçiyor. Görmeden dönülmemesi gereken noktalardan biri de Paşabağı Vadisi. Kapadokya bölgesindeki en karakteristik yerlerden. Daha az bilinen öbür ismi Rahipler Vadisi. Vadide, Bizans devrinde tecrit edilmiş bir hayatı tercih eden şahıslar yaşamış. Peribacalarından birinin içinde Aziz Simeon ismine yapılmış bir şapel ve kayaya oyulmuş yapılar var. Ve tam bağbozumu devrindeyiz; bir bağbozumu çeşidine katılabilir, üzüm toplayabilirsiniz.
3. Peribacalarının en çok olduğu yer: Zelve
Farklı inanışlara sahip iki toplumun tıpkı vakitte yaptığı kilise ve mescitleri, birbirlerine ve dinlerine olan anlayış ve müsamahayı görmek isterseniz Zelve Açık Hava Müzesi’ni kesinlikle gezin. Zelve harabeleri, peribacalarının en yaygın ve en hoş olduğu noktalardan. Burada tabiat yürüyüşü yapabilir ya da farklı safari programlarından biriyle gezebilirsiniz.
4. Günbatımının en etkileyicisi Kızıl Çukur’da
Bu vadideki kiliseler bölgenin en eskilerinden. Güneşin batışını izlemeden evvel yürüyüş yapabilirsiniz. Kızıl Vadi ’ye Ortahisar’dan girdiğinizde çarçabuk yüksek kısımlarda gezebilirsiniz. Kilise görmek isteyenler Haçlı Kilisesi’ne kadar yürüyebilir. Bu yolda üzüm bağları size eşlik edecek. Kapadokya’nın tüm karakteristik özelliklerine sahip olan vadi, kızıl tüf kayalardan oluşmuş. Güneşin batışı sırasında rengi uygunca kızıllaşıp buradaki günbatımını eşsiz kılıyor.
5. En eski yerleşim: Çavuşin
Çavuşin, Avanos ve Göreme ortasında; Göreme’ye 2 kilometre arada. Selçuklu mimarisi örneği Eski Cami bölgenin kesinlikle görmelisi gerekenleri ortasında. 1958’deki heyelan sonrası köy boşaltıldığında kullanıma kapatılan cami 2011’de kapsamlı bir onarım geçirip yine açıldı.
6. Göreme ve Aşk Vadisi’nde yürüyüş
Kapadokya bölgesindeki en ağır kaya otellerin ve restoranların toplandığı yer Göreme. Pozisyon olarak o meşhur sıcak hava balonlarının sabahın birinci ışıklarında yükseldiği vadilere bakıyor. Panoramik olarak en iyi manzarayı sunan vadi diyebiliriz. Buraya Aşk Vadisi denmesinin nedeniyse bu vadide evlilik tekliflerinin sıkça yapılması. Burada bir de Âşıklar Zirvesi isminde bir seyir kısmı var. Araçla vadinin içlerine kadar girmek güç olduğundan en hoş görüntüleri yakalamak için Âşıklar Tepesi’ne çıkabilirsiniz. Vadinin yürüyüş parkuru yaklaşık 5 kilometre kadar.
7. Açık hava müzesinde tarih seyahati
Manastır eğitiminin başladığı birinci yer olan Göreme Açık Hava Müzesi, kiliseler, mezarlıklar, şapeller, yemekhaneler ve şarap mahzenlerinden oluşan bir manastır kompleksi. Tüm alanı gezmek için iki saat ayırmanız kâfi. Burada ziyarete açık olan yerler: Kızlar ve Erkekler Manastırı, Aziz Basil Şapeli, Elmalı Kilise, Azize Barbara Şapeli, Azize Katerina Şapeli, Yılanlı Kilise, Karanlık Kilise, Çarıklı Kilise ve Tokalı Kilise. Bu yerlere ek olarak çökme tehlikesi olduğundan ziyarete kapalı aslında 18 kilise ve 11 yemekhane daha var.
8. En yüksek kale: Uçhisar
Uçhisar, Göreme’ye birkaç kilometre arada ona komşu olan Güvercinlik Vadisi denilen bölgede… Bölgenin her yerinden görülebilen en yüksek yeri olan Uçhisar Kalesi’nden bütün peribacalarını izleyebilirsiniz. Bu vadi ismini, vaktinde burada yaşayanların kayaları oyarak açtığı güvercin yuvalarından alıyor. Güvercinlik Vadisi’nde trekking, bisiklet, koşusu ve yoga üzere etkinlikler çok tanınan. Vadinin içine girmenin tek yolu yürümek.
9. Dizilerin yeri: Ürgüp
Tarihi ve doğal hoşlukları bakımından Nevşehir’i dünyaya tanıtan birinci yer Ürgüp’tür desek palavra olmaz. Buranın en yüksek doruğu olan Temenni Doruğu, kentin her yerinden izlenebilir bir pozisyona sahip ve birebir vakitte bu doruktan Erciyes Dağı da görülebiliyor. Temenni Tepesi’nde iki tane kümbet var. Zirveye girişte sağda kalan kümbet bir türbe. Ziyaretçilerin bu türbeye dilek tutmak için bez bağlamaları nedeniyle ismi da ‘Temenni’ olarak kalmış. Zirvede 3. Alaeddin Keykubat’a ilişkin olduğu söylenen bir mezar var. Çok vaktiniz varsa ve Kapadokya’da klasik bir konak nasıl olur diye görmek isterseniz diziyle meşhur olup ziyaretçi akınına uğrayan Asmalı Konağı da gezebilirsiniz.
10. Fotoğrafın vazgeçilmezi: Üç Hoşlar
Klasik şapkalı peribacası formunun en hoş göründüğü yer burası. Üç Güzeller’in bir de efsanesi var: Kapadokya hükümdarının kızı, bir çobana âşık olmuş. Kral karşı çıkmış fakat prenses yeniden de çobanla evlenmiş. Çobanla prensesin bir çocuğu olmuş, kral kızını affetmemiş ve peşlerinden tüm aileyi katletmesi için asker göndermiş. Tam öldürülecekleri sırada prenses Tanrı’ya onları bu durumdan kurtarması için yalvarmış. İşte o anda üçü de taşa dönüşmüş. Bu taşlardan en öndekinin çoban, ortadakinin çocukları ve en geridekinin de prenses olduğuna inanılagelmiş.
11. Taş konaklar kenti Mustafapaşa
Mustafapaşa 1924 mübadelesine kadar Ortodoks Rumların yaşadığı ve 700’e yakın taş konağın olduğu bir köymüş. Köyün sakinleriyse şarap ve tıbbi eserler satan, varlıklı tüccar Rumlarmış. Mübadeleyle köyün sakinleri Yunanistan’a gönderilip yerine Türk nüfus yerleştirilmiş. Taş işçiliğini sanatsal bir mimariye dönüştüren Sinasos mimarları bölgede rivayete nazaran Mardin’den ve Suriye sonundan gelmiş. Rivayetin gerçek olabileceğini düşündürense Mardin’deki konutlarla Mustafapaşa konutlarının birbirine çok benzemesi. Günümüzde Kültür Bakanlığı tarafından korunan kasaba 1981’de turizme açılmış. Mustafapaşa’da asırlık yaşlarıyla 93 mesken, 30’a yakın kilise ve şapel görsel bir şölen sunuyor.
12. Yeraltında öteki bir dünya
36 tanesi gün yüzüne çıkarılmış, 150-200 civarında yeraltı kenti olduğu iddia ediliyor. Bu kentler çok sofistike bir planlamaya sahip. İçinde gezip görebileceğiniz havalandırma, sulama, ısınma, kanalizasyon sistemleri, hastanesinden kiliselere çeşitli kamu kurumları var. Ziyarete açık olan yeraltı kentlerinin en popüleri 8 katlı Derinkuyu. 50 bin kişinin yaşayabildiği yeraltı kentindeki yerleşik ömrün Asurlara dayandığı düşünülüyor. Derinkuyu ismini, içindeki kuyulardan alıyor. Bu kuyular, yerin 60 metre aşağısına inerek, doğal bir havalandırma misyonu görüyor. Bir öteki değerli yeraltı kenti Özkonak. Avanos’a 14 kilometre uzaklıktaki Özkonak Yeraltı Kenti 4 katlı. Temelinin Hititler tarafından atıldığı düşünülüyor. 8 katlı ve 6 bin kişi kapasiteli Mazı Yeraltı Kenti ve 5 bin kişi kapasiteli Kaymaklı Yeraltı Kenti de görülebilecek başka yapılar.
13. En büyük peribacası
Ortahisar Kalesi, tüm Kapadokya bölgesinin en büyük peribacası. Adeta Kapadokya’nın bacası üzere Ortahisar’da tüm heybetiyle yükseliyor. Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı periyotlarında sığınak vazifesi de üstlenmiş. Kaleye çıktığınızda Ürgüp, Avanos ve Göreme’yi kuşbakışı görebiliyorsunuz.
EN İYİ TESTİ KEBABI NEREDE YENİR?
Millocal Restaurant: Avanos çömleklerinde ağır ağır pişen testi kebabı yörenin en tanınmış yemeği. Uçhisar’daki Millocal’in hem görüntüsü çok hoş hem de testi kebabını iyi yapıyor.
Lil’a Restoran: Uçhisar’daki Museum Otel’de hizmet veren restoran Kapadokya’nın lüks sayılabilecek yerlerinden ve mutfağı epeyce başarılı.
Tandır: Ortahisar’daki restoranın günbatımı görünümü enfes. Et yemekleri başarılı lakin testi kebabı sipariş edecekseniz üç saat evvelden haber vermeniz gerekiyor.
Beey Kebap: Çökertme kebabıyla ünlü.
Karşıbağ Kafe Restoran: Ortahisar’da Hatice Yavuz’un işlettiği yerin kahvaltısını ve yemeklerini tatmanız gerek.
TopDeck Cave: Göreme’de yalnızca 10 masası olan, otantik, hoş atmosferli bir restoran ve yemekleri çok lezzetli. Salı günleri kapalı.
Ziggy: Şahane Ürgüp görünümü ve lezzetli mezeleri denemelisiniz.
Seyyah Han: Otantik atmosferi ve terasındaki peribacaları görünümü görülmeye bedel.
Uranos Sarıkaya Restaurant: Yemeklerin yanı sıra cümbüşü ve atmosferi için de tercih edilebilecek bir yer.
GÜNDÜZ SICAK GECE SOĞUK
Kapadokya’ya bu ortalar gidecek olanlar karasal iklimini göz önünde bulundurarak bavulunu hazırlamalı. Gün içindeki yüksek sıcaklıklara tedbir olarak yanınıza şapka, dudak gözetici, güneş gözlüğü, güneş kremi alın. Gündüz şort ve ince tişörtlerle gezerken, gece daha kalın giysilere muhtaçlık duyacaksınız. Bu yüzden bavulunuzda gece için uzun kollulara, kazak, mont ve pantolonlara yer açın. Yürüyüş ayakkabıları da Kapadokya’yı gezmeniz için olmazsa olmazlardan.
KÖFTÜR ALIN, KURU KAYMAK TADIN
Kapadokya’da bağbozumu demek, tıpkı vakitte toplanan üzümlerden pekmez, pestil ve halk ortasında en sevilen tatlardan köftür imali demek. Köftür için Anadolu jelibonu da deniyor. Aslında bir nevi üzüm lokumu. Temelde üzüm suyu (şıra), un ve nişasta olmak üzere yalnızca üç bileşenden oluşuyor. İçinde hiç şeker yok. Yöreye mahsus kuru kaymak adeta sütten bir gofret! Klasik ekmeğe sürülen kaymaklar üzere yumuşak değil; bıçakla kesilecek, elle kırılacak kadar katı. Sütün kaynatılması, dinlendirilmesi, kaymağın kurutulması derken üretimi en az 5 günlük emek istiyor. Buzdolabında 10-15 gün dayanabiliyor. Yalnızca Nevşehir’in Derinkuyu ilçesinin Kaymaklı Köyü’nde üretiliyor. Aslında kuru kaymak köyün tescilli lezzetlerinden.
Hürriyet