Meme kanserinde, memedeki süt kanallarında ve bez lopçuklarında kötü huylu hücreler ürer. Bunları sağlıklı hücrelerden ayırt eden, gerek farklı büyüklükleri, gerekse de değişik biçim ve renkleridir. Bu hücreler farklı hızlarda çoğalır ve yayılırlar. Tümör hücreleri organizmanın düzeltme mekanizmasından kendilerini kurtarmışlardır ve adeta kontrolsüz bir biçimde önce süt kanallarında ürer (in situ), daha sonra da çevredeki bez dokusuna ilerlerler (invazif büyüme).
Süt kanallarından (duktal) ve bez lopçuklarından (lobuler) büyüyen meme karsinomu ilk başta ön aşama olarak süt kanallarının ve bez lopçuklarının belirli anatomik sınırları içerisinde büyür. Bu yapıları (bazal membranı) yarıp geçtiğinde, bundan kaynaklanan tüm tehlikeleriyle birlikte gerçek bir kanser ortaya çıkar.
Duktal karsinoma in situ (süt kanalı), tümör hücreleri yalnızca süt kanalı içinde, Lobular karsinoma in situ (bez lopçuğu), tümör hücreleri yalnızca bez lopçuğunda, İnvazif duktal karsinom (süt kanalı), tümör hücreleri süt kanalında ve çevresinde (invaziv), invazif lobuler karsinom (bez lopçuğu) tümör hücreleri bez lopçuğunda ve çevresinde (invaziv) büyümüştür.
Kötü huylu tümörü (Latince tumor = ur) oluşturan hücre birliklerinin ilk yayılışı hem süt kanallarında hem de bez lopçuklarında gerçekleşir; bunun sonucu olarak iki tür meme kanseri ortaya çıkar:
? Süt kanalı kanseri: Süt kanalı karsinomu ya da duktal karsinom denir. Süt kanalı sistemi hücrelerinden başlar.
? Lopçuk kanseri: Tıp dilinde lobuler karsinom ya da lobuler neoplazm diye adlandırılır. Öncelikle bez lopçuklarında oluşur. Tüm kötü huylu meme tümörlerinin yüzde 80?i süt kanalı sistemini kaynak alır, geri kalan yüzde 20 bez lopçuklarında oluşur ya da karma biçimdedir.
Meme kanserinde tehlikeli olan, memedeki ilk yerel (lokal) büyüme değil, tümörün vücuda sıçrama, burada kardeş urlar (metastaz) oluşturma, böylelikle de akciğer, karaciğer, beyin ya da iskelet gibi yaşamsal önem taşıyan organlara saldırıp bunları tahrip etme eğilimi göstermesidir.
Bir tümör keşfedilip memeden uzaklaştırıldığında ne kadar küçükse, komşu lenf düğümlerinin zarar görme ihtimali o kadar azalır ve iyileşme şansı o kadar artar. Sözgelimi bir santimetre büyüklüğünde bir yumruda, lenf bezleri zarar görmemişse, iyileşme şansı ?on yıllık bir zaman dilimi göz önüne alındığında? yüzde 85?i bulur. Bunun anlamı, tedavi edilen 100 kadından 85?inin, yeni bir tümör büyümesi ya da metastaz olmaksızın on yıl sonra da hâlâ hayatta olacağıdır.
Meme kanserinde en önemli şey yalnız iyileşme şansı değil, aynı zamanda memeyi de kurtarmaktır; bu ise genel olarak küçük tümörlerde olanaklıdır. Demek ki erken teşhis önemli!
Meme Kanseri Kaç Yaşındayken Oluşur?
Meme kanseri en sık 45 ila 65 yaşlar arasında ortaya çıkar. Tümörün ilk hücreden iki santimetre büyüklüğündeki yumruya dönüşmesi için 5 -15 yıl arasında bir süre geçmesi gerektiği için, ön aşamalar daha genç yaşlarda ?demek ki genelde 35-45 yaş arasında? başlamıştır ve çoğunlukla da mamografi ya da ultrasonografi ile çok erken teşhis edilebilir.
18 yaşından küçüklerde meme kanseri normalde söz konusu olmaz, 20 -25 yaş arasında çok seyrek görülür. Buna karşılık 30?lu yaşlardaki kadınlar için bu hastalık ne yazık ki artık ender rastlanır bir olay olmaktan çıkmıştır. Böyle erken hastalanma yaşı çoğunlukla kalıtımsal (genetik) bir yatkınlığa dayanır; yani akrabalardan birinde ya da birkaçında (anne, anneanne, kuzenler vb., baba tarafı da) meme kanseri vardır ya da olmuştur ve ilgili kadın bu genleri, sözgelimi BRCA 1 ve BRCA 2?yi miras almıştır. HEK 2 de bu alanda önemli diğer bir gendir. Bu genin farklılaşması (mutasyonu) şöyle bir sonuç doğuruyor: Bu gen mutasyonunu taşıyan kadınların kansere yakalanma riski farklılaşmış geni taşımayanlara oranla iki kat daha fazladır; hatta erkeklerde bu risk on kata çıkar.
Kaç Kadın Meme Kanserine Yakalanıyor?
Basında genel olarak her 10 kadından birinin meme kanserine yakalandığını okuruz. Bu ancak kısmen doğrudur, özellikle de bütün yaş gruplarında sıklığın eşit olduğu anlamına gelmemek koşuluyla. Çünkü sıklık asıl olarak kadınların yaşına bağlıdır.
Nitekim 80- 90 yaş grubunda gerçekten de on kadından biri meme kanserine yakalanır. 50- 59 yaş arasında 40 kadından biri hastalanır. 30- 40 yaş grubunda bu sayı aşağı yukarı 280 kadında bire düşer, hatta 20-29 yaş arasında hastalığa sadece 2169 kadından biri yakalanmaktadır. Dolayısıyla kanser sıklığından söz ederken temkinli davranmak ve çeşitli yaş gruplarını dikkate almak gerekir.
İlginç olan, 50- 70 yaş arasındaki, belirtileri göstermeyen sağlıklı kadınların ?dizi halinde mamografi muayeneleri (tarama) için hedef grup? meme kanseriyle yaş arasında bir ilişki olduğunu bilmemeleridir. Bunlar kendilerinin meme kanserine yakalanma riskinin 40-49 yaş grubundaki kadınlardan bile daha düşük olduğunu sanırlar.
Meme kanseri ve genel olarak kanser için en büyük risk faktörü yaştır. Yaş ilerledikçe hastalanma riski artar!
>\' Özellikle Kimler Meme Kanserine Yakalanma Tehdidi Altındadır? Risk Grupları Var mıdır?
Daha önce de değindiğimiz gibi, meme kanseri kalıtımsal olabilir; ama bu tüm ilgililerin yalnızca yüzde beşi için geçerlidir. Ailede ve akrabalarda (kız kardeş, anne, anneanne, babaanne, genç yaştaki kuzenler, baba, büyükbaba vb.) meme kanseri vakaları varsa, meme kanserine yakalanma riski yükselir. Ancak bu, sayılarla ifade edilmesi zor, görece sınırlı bir yükseliştir ve aynı zamanda ?henüz yeterince araştırılmış olmamasına karşın? akrabalığın derecesine de bağlıdır. Ama genel olarak şu söylenebilir: Ailedeki meme kanseri vakaları ne kadar çoksa, bu hastalığa yakalanma riski de o kadar artar.
Bir risk grubunu da,
? Kendisi daha önce bir kanser, özellikle de meme ve yumurtalık kanseri geçirmiş,
? Memelerden birinde bir kanser ön aşaması ya da invaziv karsinom saptanmış kadınlar oluşturur.
Başka risk faktörleri de vardır; ne var ki fazlaca önemsenen bu faktörler sayılarla pek gösterilememektedir. Sözgelimi:
? İlk âdeti (menarş) erken görme,
? Yaşdönümüne (klimakteryum) geç girme,
? Çocuk doğurmama,
? Emzirme yokluğu,
? Aşırı kilo (adipozite)
? Alkol vb. tüketimi.
Bu listeye bakılırsa nüfusun büyük bölümünü risk grubunda saymak gerekecektir ki bu da olayı abartmak olur.
Şu halde ana risk grupları ailesel yatkınlık (dispozisyon) taşıyan kadınlar ile kendisi geçmişte bir kanser hastalığı geçirmiş kadınlardır. Yüksek bir risk varsa 30 yaşından itibaren her yıl mamografi ve ultrasonla düzenli erken teşhis taraması yaptırılmalıdır.
Bu arada kötü huylu kireçlenmelerin olmadığını ortaya çıkarmak için yalnızca bir düzlemde mamografi (iki düzlem yerine) yeterlidir (= yarım ışınım dozu). Sözü edilen yöntemlerle meme kanserinin olmadığı kesinlikle ortaya konamıyorsa ya da belirgin bir kanser korkusu (karsinofobi) söz konusuysa meme MR da kullanılmalıdır.
Risk gruplarına girip girmediğinizden bağımsız olarak: Aşağıdaki önerileri izlerseniz kendinizi meme kanserinden en iyi şekilde korumuş olursunuz:
Düzenli olarak erken teşhis mamografisine gidin.
Ek olarak, düzenli aralıklarla ultrasonografi ve meme muayenesi yaptırın.
Düzenli olarak, en iyisi de âdet çevriminin 7. ve 12. günleri arasında kendiniz memelerinizi elinizle yoklayın.
- Aşılara Dijital Takip Geliyor
- 'Maltepe Kombinasyonu' Tıp Literatüründe
- "Erişkinlerde Aşılamada Çok Gerideyiz"
- UNICEF'ten Kızamık Uyarısı: Tüm Dünyada Alarm Verici Düzeyde Arttı
- "Aşı Kararsızlığı Hepimizin Hayatını Tehdit Ediyor"
- Pazar Erişim ve Ar-Ge Direktörlüğü Görevine Dr. Bilgen Dölek Atandı
- Başarı Hikayelerine İlham Veren Pazarlama Zirvesi
- Omurilik Felcinde Büyük Gelişme
- Sıtma Aşısı Deneme Amaçlı Afrika'da Uygulanmaya Başladı
- Bitkisel Hayattaki Kadın 27 Yıl Sonra Uyandı
- Lületaşı ve Yumurta Kabuğundan Yapay Kemik Dokusu Üretti
- İnsan Ömrünün Üçte Biri Uykuda Geçiyor
- ABD'de Kızamık Vakaları 25 Yılın En Yüksek Seviyesinde
- "Girişimsel Radyolojide Kullanılan Malzemelerin Temininde Güçlükler Yaşanıyor"
- "Üniversiteler, Bilim İnsanlarını Ağırlayacak Zemini Hazırlamalı"
- Kanseri de, Kıtaları da Aşarız!
- Almanya'dan Türk Bilim Adamına Onursal Üyelik
- Psikiyatri Hemşireliği Kongresi Yapıldı
- TKDC, Prof. Sönmez’e Saldırıyı Kınadı
- Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yıkılıp Onkoloji Hastanesi Yapılacak
- İstanbul'da Ebola Alarmı!
- Kadın Veteriner Hekimlerden Kadın Çiftçilere Süt Hijyeni Eğitimi
- Prof.Dr. Çetin Erol ESC Yönetim Kurulunda
- "Riskli Gebe Kartları" İle Ölümler Önlenmeye Çalışılacak
- TJOD2014 Kongresi'nin ARDINDAN
- 09:48 - Aşılara Dijital Takip Geliyor
- 09:42 - 'Maltepe Kombinasyonu' Tıp Literatüründe
- 09:27 - "Erişkinlerde Aşılamada Çok Gerideyiz"
- 09:11 - UNICEF'ten Kızamık Uyarısı: Tüm Dünyada Alarm Verici Düzeyde Arttı
- 12:42 - "Aşı Kararsızlığı Hepimizin Hayatını Tehdit Ediyor"
- 12:25 - Pazar Erişim ve Ar-Ge Direktörlüğü Görevine Dr. Bilgen Dölek Atandı
- 12:18 - Başarı Hikayelerine İlham Veren Pazarlama Zirvesi
- 11:31 - Omurilik Felcinde Büyük Gelişme
- 11:10 - Sıtma Aşısı Deneme Amaçlı Afrika'da Uygulanmaya Başladı
- 10:55 - Bitkisel Hayattaki Kadın 27 Yıl Sonra Uyandı
- 17:03 - Lületaşı ve Yumurta Kabuğundan Yapay Kemik Dokusu Üretti
- 13:55 - İnsan Ömrünün Üçte Biri Uykuda Geçiyor
- 13:47 - ABD'de Kızamık Vakaları 25 Yılın En Yüksek Seviyesinde
- 15:35 - "Girişimsel Radyolojide Kullanılan Malzemelerin Temininde Güçlükler Yaşanıyor"
- 11:47 - "Üniversiteler, Bilim İnsanlarını Ağırlayacak Zemini Hazırlamalı"
BULUŞ
- Lületaşı ve Yumurta Kabuğundan Yapay Kemik Dokusu ÜrettiTürk Eğitim Derneği (TED) Ankara Koleji Vakfı Özel Lisesi öğrencisi Tan Elçin, ağır kemik hastalıkları ve yapay organ konusunda hazırladığı ‘Lületaşından Yapay Kemik Dokusu Projesi’ ile TÜBİTAK’ın ‘Yılın Genç Araştırmacısı Ödülü’nü aldı.
- Kanserli Dokuyu Keşfeden Algoritma GeliştirildiMeme kanseri biyopsi görüntüleri kullanılarak anında kanserli dokuyu keşfetmeyi sağlayan algoritma geliştirildi.
- İlkokul Öğrencisinden Çölyaklılar İçin Tasarım8 yaşındaki ilkokul öğrencisi Miraysu Özer, plastik bardaktan gluten tanımlama cihazı tasarımına patent alarak, kendisi gibi çölyak hastalarının hayatını kolaylaştırmak istiyor.
- Anne Sütündeki Kimyasalları Tespit Eden Test GeliştirildiProf. Dr. Tuğba Akbay, anne sütündeki kimyasal maddeleri tespit eden bir test sistemi geliştirdi. Bu testle anneler sütlerinde kimyasal olup olmadığını 5 dakikada öğrenebilecek