Başkan Hakainde Hichilema, “Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, sivil toplum örgütleri, kalkınma ortakları, BM ekibi ve diğer ortaklar gibi ilgili paydaşların yıllarca süren savunuculuğunun ardından” 23 Aralık’ta hamleyi duyurdu.
Zambiya’daki BM ekibi, Yerleşik Koordinatör Beatrice Mutali tarafından yönetiliyor.
Birkaç BM kuruluşu, yetkililere geniş bir yelpazede teknik destek sağlayarak buradaki kilometre taşına katkıda bulundu.
Yetki inceleme desteği
Örneğin, BM Kalkınma Programı (UNDP) ve BM İnsan Hakları Ofisi (OHCHR), ülkenin bu yıl için planlanan dördüncü gözden geçirme de dahil olmak üzere BM İnsan Hakları Konseyi’nin Evrensel Periyodik İncelemesini (UPR) hazırlamasına yardımcı oldu.
UPR süreci, 193 BM üye devletinin tamamının insan hakları durumunu gözden geçirmek için 2006 yılında oluşturulmuştur. Yılda üç kez toplanan ve her oturumda 14 ülkeyi değerlendiren bir çalışma grubu tarafından yürütülür.
Ölüm cezasının kaldırılması, her zaman birinci, ikinci ve üçüncü periyodik incelemelerde merkezi bir konu olarak yer almıştır.
Mayıs ayında ‘atılım anı’
Açıklamada, Başkan Hichilema’nın Ağustos 2021’de göreve başladığı ve liderin ve yeni Zambiya hükümetinin ölüm cezasını kaldırma ve bu amaçla parlamento ile birlikte çalışma sözü verdiği bir sonraki Mayıs ayında bir “atılım anı” meydana geldiği belirtildi.
O zamandan beri, BM ekibi savunuculuk çabalarını hızlandırdı ve Aralık ayında hükümet ortaklarıyla Uluslararası İnsan Hakları Günü’nü kutladı.
BM ekibi ayrıca, Ceza Kanunu ve Kamu Düzeni Yasası da dahil olmak üzere olağan yasaların gözden geçirilmesini, değiştirilmesini ve yasalaşmasını destekledi ve ayrıca yakın zamanda cumhurbaşkanına hakaretin cezai bir suç olarak kaldırılmasına katkıda bulundu.
BM ve Zambiya hükümeti de yakın zamanda önümüzdeki beş yıllık ortaklık için yeni bir yol haritası imzaladı.
Bildiride, “Sürdürülebilir kalkınma işbirliğine yönelik bu BM çerçevesiyle, ülke ekibi hükümetin demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğünü pekiştirme çabalarını desteklemeye devam edecek.” denildi.