Gerçek sahnede değil dışarıdadır!
8 Mayıs 1945’de Hitler faşizmin yenilişinin yıl dönümünde Kültür Sanat Sen Ankara Bölge Şubesi “Sanatta ve Eylemde Bertolt Brecht” konulu bir panel düzenledi. Devlet Tiyatroları 75. Yıl Sahnesinde düzenlenen panel öncesi ise savaş konulu bir fotoğraf sergisi ve kokteyl gerçekleştirildi.Panel moderatörl&uum
Panel moderatörlüğünü yapan Kültür Sanat Sen Ankara Şube Başkanı Derya Kayacan, Bertolt Brecht’in faşizme ve savaşa karşı duruşuna dikkat çekti. Brecht’in epik tiyatronun kurucu ve temsilcisi olduğunu belirten Kayacan, Brecht’in faşizmin çirkin yüzünü eserlerinde yansıttığını ifade etti.
Şair Zerrin Taşpınar, savaşta yenmek ve yenilmek kavramlarının olmadığını dile getirdi. Brecht’in şehit kavramıyla dalga geçtiğini belirten Taşpınar, “Savaş insanı yenmiştir” dedi. Brecht’in yardım konusundaki sözlerine değinen Taşpınar, yardıma muhtaç insanların yardımla değil, zorun ortadan kaldırılarak düzelebileceğini söyledi. Brecht’in Doğu Almanya’da büyük bir şair olarak karşılandığını aktaran Taşpınar, savaşta kahramanın olmadığını yalnızca gerçek barış için mücadele eden insanların ve devrim askerlerinin kahraman olduğunu dile getirdi.
Evrensel Kültür Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Aydın Çubukçu da dizelerini de okuduğu Bertolt Brecht’in tiyatroyu, toplumu değiştirmenin bir aracı olarak gördüğünü söyledi. İlk yıllarında sanatçının Kapital’i okuyup “Marx’ın burada yaptığını ben tiyatroyla yapacağım” dediğini aktaran Çubukçu, devrimci tiyatronun seyirciye soru sordurduğunu ve toplumu değiştirmeye çalıştığını ifade etti.
Epik tiyatronun özelliklerine değinen Çubukçu, Brecht’in diğer ekollerin aksine oyunun oyun olduğunu fazlasıyla seyirciye hissettirmek istediğini söyledi. Çubukçu, Brecht’in “Sahnede anlattıklarımız gerçek değil, sözümüz, sorularımız, yansıttığımız olaylar gerçektir, ama gerçek bu sahnede değil, dışarıdadır” dediğini anlattı. Çubukçu, Brecht’in sahnedekinin değil sokaktakinin gerçek olduğunu anlatmaya çalıştığını dile getirdi. Bu bağlamda yabancılaştırmayla özdeşleştirmenin önlendiğini söyleyen Çubukçu, Vasıf Öngören’in bir oyununda, oyunun nasıl bitmesi gerektiğini seyirciyle tartışmasını örnek verdi. Çubukçu, Brecht’in de natüralistler gibi gerçeği tüm çıplaklığıyla yansıtmaktan ziyade seyirciyi sorgulamaya ittiğini ifade etti. Brecht’in oyun tarzında yabancılaştırma için çarpıcı unsurlar kullandığını belirten Çubukçu, sanatçının aykırı dekor ve tiplemelerle seyirciyi çarptığını ifade etti. (Ankara/EVRENSEL)