Korneada görülen ve ülkemizde de oldukça yaygın olan bir hastalıktır.Kornea gözün en ön saydam tabakasıdır ve bu hastalık gözün beyazında et büyümesi olarak teşhis edilir. Pterjium olduğunu nasıl anlayabilirsiniz ? Burun tarafında kızarıklık ve kabarıklık görebilirsiniz. Kızarıklık, yanma, batma şikayetleri varsa hemen doktorunuza başvurmanızı öneririz. Dikkat edilmez ve önlem alınmaz ise kornea üzerinde ilerleyerek görme duyunuzu bozabilir. Tedavi edilse dahi astigmat ve leke yapabilir ve görmede kalıcı bozukluğa yol açabilir.
Pterijium hastalığından korunmak çok zor değildir. Çiftçi, denizci gibi mesleklere tabi kişilerin açık havada çalışırken güneş gözlüğü kullanmaları önleyici bir sistemdir..
İçindekiler
Premature Retinopatisi Nedir?
Prematüre retinopatisi erken doğan bebeklerde retinal damarların anormal proliferasyonuna bağlı oluşan ve patogenezi tam olarak, bilinmeyen fizyopatolojik bir durumdur. Ülkemizde yeni doğan bakımındaki gelişmelere paralel olarak gebelik yaşı ve doğum ağırlığı çok daha küçük prematüre bebeklerin yaşama şanslarının artması görme sorunlarına ve körlüğe neden olabilen prematüre retinopatisinin daha sık bir sorun olarak karşımıza çıkmasına neden olmaktadır. Prematüre retinopatisinin erken tanınması, zamanında ve uygun şekilde tedavisi görme kaybını engelleyerek çocuğun gelişimsel sürecine katkıda bulunmakta ve yaşam kalitesini artırmaktadır.
Anne Karnında Göz Gelişimi
Görme duyusu en son gelişen duyudur. Gebeliğin 26. haftasına kadar göz kapakları kapalıdır. Kapalı olmasının asıl nedeni arkasında gelişmeye devam eden ve başlangıçta ışığa çok hassas olan retinadır. 26 haftadan sonra bebek göz açıp kırpmaya başlar. Bebekler 26. haftadan önce de kuvvetli ışıkları algılar ve tepki verir. Karnınızın etrafında parlak bir ışık dolaştırırsanız bebek gözleri kapalı olsa da ışığı algılar ve onu takip eder. Erişkinler rüya görürken REM (rapideyemovement)- yani hızlı göz hareketleri olur; gebeliğin son üç ayında anne karnındaki bebeklerde de uyurken REM olur, muhtemelen onlar da rüya görür.
Bebekler tam oluşmuş bir görme sistemi ile doğarlar ama fonksiyonları henüz tam değildir. Bebeğin ilk 2 ayki görüşü siyah beyazdır, daha sonra renkli görme başlarlar. Odaklanma, derinlik hissi, el- göz koordinasyonu ve üç boyutlu yerleştirme özellikleri tam değildir, gelişmeye devam eder. Yaklaşık 6. ayda görmeleri tam fonksiyonlarını kazanır.
Risk Faktörleri Nelerdir?
Anne karnındaki bebeklerdeki gözün gelişimi, normalde 40 hafta süren bir hamileliğin son haftasına hatta doğum sonrasına kadar devam eder. Erken doğan bebeklerde gözün ağ (retina) tabakası gelişimi tamamlayamaz. Retinada oluşması beklenen normal damar yapısı erken doğum nedeniyle gelişemediğinden, bebek doğumdan sonraki süreçte bu eksikliğini gelişigüzel yeni damarlar oluşturarak gidermeye çalışır. Fakat gözün fonksiyonlarına fayda sağlamayan bu yeni gelişen anormal doku aynı zamanda sağlam göz dokusuna da zarar verebileceğinden zamanla gözün normal çalışması ciddi oranda bozulur.
Rop Hastalığı Nasıl Gelişir?
ROP hastalığı erken doğan her bebekte görülmemektedir. Her bebekte aynı hastalık tablosu oluşmaz yani aynı bulgular görülmez. Genelde her iki gözü birden tutabildiği gibi bazen tek bir gözde ortaya çıkar. Ya da her iki gözü tuttuğunda gözdeki hasarlar farklı derecelerde olabilir. ROP ilerleyici bir hastalık olduğundan, tanı konulduktan sonra tedavisi yapılmayan veya tedavi başlansa da düzenli takipleri gerçekleşmeyen çocuklarda ciddi görme kayıpları ve bazı komplikasyonlar ortaya çıkar. Bu nedenle erken doğan veya düşük doğum ağırlıklı olan bir bebeğe doğduktan kısa bir süre sonra konusunda uzman bir göz doktorunun bebeklerde ROP muayenesi yapması gerekir. Muayene sonuçlarına göre gerekli görülmesi halinde bebeğe tedavi yapılacaktır. ROP muayenesi sonrasında bir klinikte düzenli takipleri planlanmalıdır. .
Rop’un Sınıflandırılması
Uzmanlar için Rop sınıflaması yapılması bir gerekliliktir. Ortak bir dil oluşturmak ve tedavi, takip planlarının yapılması açısından uzmanlara yardımcı olmalıdır.
Bir bebekte anne karnında ROP hastalığı oluşabilir. Prematüre bebeklerde ciddi lezyonlar genellikle bebek doğduktan 5 ila 15 hafta sonra beliriyor. ROP doğru şekilde sınıflandırılması için;
Uluslararası ICROP (International Classification of Retinopathy Of Prematurity) sınıflaması kullanılır.
Anatomik olarak hastalığın klinik şiddetine göre belirlenen sınıflama hastalığın lokalizasyon için ZON sınıflaması, şiddeti için EVRE sınıflaması yapılır.
-
Lezyon Yeri (lokalizasyon) Sınıflaması
ZON 1: Merkezinde optik sinirin bulunduğu dairesel bir alandır. Bu dairenin çapı, makula merkezi ile optik disk arasındaki mesafenin 2 katıdır.
ZON 2: Merkezinde yine optik sinirin bulunduğu, burun yönünde tüm retinayı içerisine dahil eden dairesel bir alandır.
ZON 3: Burunun aksi yönündeki Zon 2 dışında kalan tüm retinayı içine alan hilal şeklinde bir alandır.
Bunun dışında lezyonun mevcut zonlar içinde yayılımını gösteren tam boyutunu belirlemek için saat kadran sistemi kullanılır. Eğer lezyon tam üst kadranda küçük bir alanda ise saat 12 hizası, eğer sağ gözde ve buruna tam bakan yönde ise saat 3 hizası denilir. Eğer lezyon noktasaldan daha çok bir çevresel alanı işgal ediyorsa, lezyonun bulunduğu dairesel yaya göre (örneğin saat 2 ila 5 arası şeklinde) bir ifade kullanılarak lokalizasyon tanımlaması yapılır.
-
Hastalık Şiddeti Sınıflaması (Evreleme)
Hastalığın şiddeti uluslararası bir evrelemeye göre belirlenir
ROP’un hafif formuna EVRE 0, retina dekolmanı seviyesine gelmiş formuna ise EVRE 5 adı verilir.
EVRE 1: Retina dış kenarı normal kan beslenmesini alamamaktadır. Normal ve anormal damarların buluştuğu bölgede bir demarkasyon (ayrışma) hattı mevcuttur.
EVRE 2: Damarkasyon (ayrışma) hattının kabarık (tümsek) halini alması
EVRE 3: Kabarıklık (ridge) üzerinde yeni damarların oluşmaya başlaması ve vitreye doğru ilerlemesi.
EVRE 4: Retina dekolmanı subtotal (kısmi)’dir.
EVRE 4a: Retina dekolmanı makula dışındadır.
EVRE 4b: Retina dekolmanı makulayı da kapsar.
EVRE 5: Retina dekolmanı tümden (total) gelişmiştir.
EVRE 3 aşamasına gelen bir göz %50 ihtimalle EVRE 4 veya
EVRE 5’e kadar ilerler. Bu nedenle EVRE 3’de tedavi başlatılmalıdır.
-
Ek (Plus) hastalığın olup olmamasına göre sınıflama:
ROP hastalığında tarif edilen klasik lezyonlar dışında farklı patolojik durumlar görülebilir. Örneğin;
Posterior retinal damarların anormal genişlemesi ve kıvrımlanması, göz bebeğinin sabitleşip sertleşmesi (pupiler rijidite), vitrenin bulanık hal alması (vitröz bulanıklık) gibi durumlar.
Ek (plus) patolojinin varlığında hastalığın şiddetini gösteren evreleme işaretinin yanına artı işareti konur (örneğin EVRE 2+). Plus durumun varlığı ROP hastalığının hızlı ilerleme ihtimalinin yüksekliğini gösterir.
Retina gelişiminin ZON 2′de kalması, hastalık şiddetinin Evre 3′e ilerlemesi ve aynı anda damarların gelişmiş, kıvrımlarının artmış (Plus Hastalık) olmasına Eşik ROP Hastalığı (Eşik Retinopati) denir. Ayrıca eşik için bunun dışında ZON 1 ve Plus olmaksızın EVRE 3 olması veya Plus durumu varsa Evresine bakılmaksızın ZON 1 yerleşim göstermesi yeterlidir.
Rop Tedavisi Nasıl Yapılır?
ROP tanı-tedavi merkezlerinde ROP taramaları ve tedavileri pediatrik oftalmoloji ve retina birimlerinin işbirliğinde geniş bir doktor grubu tarafından yapılmaktadır. Prematüre doğan ve göz taraması gerektiren tüm bebekler, doğum sonrası 4-6. haftadan başlayarak retina taramaları gereken sıklıkta yapılıp tamamlandıktan sonra 1. yaştan itibaren 5 yaşına kadar yıllık düzenli takipleri de ROP poliklinliğinde yapılmaktdır. Tedavi yönteminin belirlenmesinde hastalığın hangi evrede olduğu damarlanma oranı çok önemlidir.