İşe İade Davası Nedir?
İşe İade Davası kural olarak iş sözleşmesinin feshinin geçerli olup olmadığının tespit edildiği dava türüdür. Mahkeme iş sözleşmesinin haksız ve geçersiz bir nedenle feshedildiğine kanaat getirirse feshin geçersizliğinin tespiti ile işçinin işe iade edilmesine karar verir.
İşe İade Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme Hangisidir?
İşe iade davalarında yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi veya işin yapıldığı yer mahkemesidir. Yani işçi, işe iade davasını en son çalıştığı iş yerinin bağlı bulunduğu mahkemede veya işverenin ticaret sicilde kayıtlı olduğu adresin bağlı bulunduğu mahkemede açabilir. Bu iki mahkemede işe iade davasında yetkili mahkemedir. Kanun gereği işçiye seçimlik hak tanınmıştır.
İşe iade davalarında görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. İş mahkemesinin bulunmadığı yargı çevrelerinde görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleridir.
İşe İade Davası Açabilmenin Şartları Nelerdir?
- İşe iade davası açabilmenin ilk şartı iş yerinde fesih tarihinde 30 veya daha fazla işçi çalıştırılıyor olmasıdır.
- İşçinin işe iade davası açabilmesi için en az altı aylık kıdeme sahip olması gereklidir. Yani iş yerinde en az altı aydır çalışıyor iseniz işe iade davası açabilirsiniz.
- İşe iade davası şartlarından bir diğeri işçinin, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışıyor olmasıdır. Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan bir işçi işe iade davası açamaz. Burada sözleşme metninde belirli süreli yazmasının sözleşmeyi tek başına belirli nitelikli yapmadığını hatırlatmak isteriz. Sözleşmenin içeriğinin çalışma ve iş koşulları ile birlikte değerlendirilip sözleşmenin türünün belirlenmesi gerekmektedir.
- İşçi ancak iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilirse işe iade davası açabilir. İş sözleşmesini kendi fesheden işçi iade davası açamayacağı gibi; işveren ile karşılıklı anlaşma yolu ile -yani ikale sözleşmesi ile- iş akdini sonlandıran işçi de işe iade davası açamaz. Ancak ikale sözleşmesinin geçerli bir sözleşme olması ve işçinin baskı altında imzalamamış olması gerekir. Aksi halde ikale sözleşmesi imzalayan işçi de işe iade davası açabilir. Mahkeme bu sözleşmenin geçerliliğini değerlendirerek işe iade davasını sonuçlandıracaktır. Yine ikale sözleşmesi geçersiz ise işçinin bu sözleşme ile kıdem ve ihbar tazminatı almış olması işe iade davası açmasına engel değildir. Bu sebeple “işverenimden kıdem ve ihbar tazminatı aldım yine de işe iade davası açabilir miyim?” diye düşünmeyin. Kıdem ve ihbar tazminatı ödenmiş olması feshi her zaman geçerli veya haklı kılmaz.
- İşe iade davası açabilmek için iş sözleşmesinin geçersiz veya haksız nedenle feshedilmiş olması gerekir. Mahkeme işe iade davası açma ölçütleri sağlanıyor ise işverenin yapmış olduğu feshin geçerli veya haklı olup olmadığını inceleyecektir. Buna göre iş sözleşmesi işveren tarafından geçerli veya haklı bir nedenle feshedilmiş ise işe iade davasının reddine karar verir.
İşe iade davası şartlarının hepsinin aynı anda sağlanması gerekmektedir.
Kimler İşe İade Davası Açamaz?
Yukarıda saydığımız kriterleri sağlamayan işçiler işe iade davası açamaz. Tüm bunların yanı sıra, işe iade davası açan işçinin iş güvencesi hükümlerinden yararlanabiliyor olması gerekir.
İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile iş yerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri, işe iade davası şartlarından iş güvencesi kapsamında olma ölçütünü karşılamadıklarından işe iade davası açamazlar.
İşe İade Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
Sözleşmesi geçersiz bir nedenle feshedilen işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğinden itibaren bir ay içerisinde yetkili ve görevli mahkemede işe iade davası açmalıdır.
İşe İade Davasının Sonuçları
İşe iade davası sonunda mahkeme feshin geçerli olup olmadığını tespit eder. İşe iade davasına bakmakla yetkili ve görevli mahkeme işçinin iş sözleşmesinin haklı veya geçerli bir nedenle feshedildiğine karar verirse işe iade davasını reddeder. Davacı işçi bu halde karşı tarafın vekalet ücretini ve yargılama giderlerini ödemekle yükümlü olur.
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse;
- İşçinin işe iadesine,
- Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının işçiye ödenmesine,
- İşe iade edilmediği takdirde en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında iş güvencesi tazminatına hükmeder.