

ERGENE TAŞKINI...
DSİ'den emekli Mühendis Hüseyin Erkin: Ergene kirliliğini, analiz sonuçları olmadan taşkınlarla ilişkilendirmek doğru değil.
DSİ'den emekli Mühendis Hüseyin Erkin: ERGENE KİRLİLİĞİNİ, ANALİZ SONUÇLARI OLMADAN TAŞKINLARLA İLİŞKİLENDİRMEK DOĞRU DEĞİL DEDİ.
Son çeyrek yüzyılda küresel ısınma sonucu değişikliğe uğrayan iklim, Türkiye’de ve bölgemizde de etkisini göstermektedir. İklim değişikliğinin gösterdiği etkiler, sosyal ve ekonomik açıdan zarar vermekte, mal ve daha önemlisi can ve mal güvenliği riskini arttırmaktadır.Bu zararlardan biri de yoğun bölgesel yağışlar ve sel afetleridir. Yağışlar ve selle beraber akarsu yatakları fazla suyu taşıyamamakta, taşkınlara sebep olmaktadır. Durum böyle olunca, taşkın koruma ve taşkın kontrol yapıları daha da önem kazanmaktadır. İnşa edilen taşkın koruma ve kontrol yapıları, menba ve mansap şartları akarsu vadisinde fayda sağladığı gibi bazen zarar verdiği de görülmektedir. Bu yüzden Meriç be Ergene havzalarında su yönetimi önem arz etmektedir.
Bilindiği gibi akarsu ovalarının ana su kaynağını, havza içindeki derelerin beslediği derelerin oluşturduğu akarsudur. Bu dereler fazla yağışlarda akarsuyun yatağından çıkması ve suların ovaya yayılmasını da sağlar.Bazen anormal yağışlarda bu durum taşkınlara sellere sebebiyet verebilir. Bu durumda genellikle en fazla altı gün sürmektedir. Taşkınlar, korunma ve kontrol yöntemleri doğru uygulandığı sürece akarsuyun vadisine havzadan alüvyon ve sürüntü getirdiği için ovayı besleyici olarak fayda sağlamaktadır. Burada en önemli nokta aşırı yağış ve kar erimelerinden sonra ovadaki suyun makul sürede boşalmasını sağlayacak ‘’mansap’’ şartlarının sağlanması yani akarsu ve dere yatağının ve drenaj kanallarının rüsubatla dolu olmaması şarttır.
Bilindiği gibi Ergene yatağı Uzunköprü den menbaya doğru genellikle doğrusal istikamette yeni yatak açılarak 2004-2008 yılları arasında ıslah edilmiştir. Yeni açılan Ergene yatağı, erozyon ve sürüntülerin taşınmasıyla birkaç yıl sonra, Meriç’e bağlandığı noktadan menbaya doğru Saatağacı köyüne kadar kısmen dolmuştur. Meriç debisi arttığında ve Ergene havzası yağışları fazlalaştığı zaman yağış suları ovaya yayılmakta ve yağışlar kesildikten birkaç gün sonra sular beklenen süreden daha uzun sürede ovadan çekilmektedir. Bu durum sık tekrarlanırsa buğday ekili arazilere zarar olma ihtimali olabilir.
Yaklaşık 30 yıldan beri bölgenin hatta ülkenin sorunu haline dönüşen ‘’Ergene kirliliği’’çeşitli şekillerde gündem de tutulmuş hatta ilgili bakanlıkça yatırım programına alınmış fakat konunun çözümlenme çaresi olarak, arıtılacağı söylenen sanayi suları Marmara denizine derin deşarj edilme yolu seçilmiştir.(Bu konu ayrı bir sorun yaratacaktır) Son yağışlar dolayısıyla Ergene nehri taşkını yerel ve ulusal basında değişik yorumlarla konu oldu. Özellikle Ergene ovasının tamamen kirlendiği görüşleri yerel ve ulusal basında yer almıştır.’’Kirli suların ovaya yayılarak ağır metallerin arazilere yayıldığı’’görüşü ileri sürülmektedir.Neyazık ki bu konu, detaylı incelenmeden, su ve toprak numuneleri alınıp analiz edilmeden dillendirilmesi kafaları karıştırmaktadır.Tabiki sağlıklı ürün yetiştirilmesi çok önemlidir. Kesin sonuçları olmadan yapılan açıklamaların, Bölge üreticisine zarar verebileceği unutulmamalıdır. Herkesin bildiği gibi, günümüzde tarımsal üretimde kullanılan kimyasalların ürünlerdeki kalıcı etkisinin zararı akıldan çıkarılmamalıdır.
Mayıs – Kasım ayları arasında, sanayi bölgelerinde yeraltı sularının çekilerek proses suyu olarak kullanılıp Ergene yatağına bırakılması ile ortalama debisi (5-6) m3/s olarak akmaktadır.DSİ tarafından Ergene nehri üzerindeki akım-gözlem istasyonlarından alınan su numuneleri ile aylık olarak analizler yapılmaktadır. IV. sınıf su niteliğinde olan bu suların maalesef iyileştirilmesi arzu edilen nitelikte olamamıştır.Kış ve ilkbahar aylarında fazla yağışlı zamanlarda Ergene ovası birkaç günde olsa 200 m3/s üzeri debilere ulaşmaktadır. Tabiki ovanın tamamının suyla kaplanmasının sebeplerinden biri olan yatağın dolması, diğeri de Meriç debisinin yüksek olması durumunda Ergene akışının hidrolik olarak frenlenmesidir. Aslında taşkınların ovalara toprağın beslenmesi açısından önemli katkısı vardır. Taşkınlar aynı zamanda ova toprağının yıkanarak drenajını da sağlamaktadır. Buda akarsu vadilerinin bereketli olmasının avantajını sağlamaktadır.
Ortaya atılan, ‘’yağışlarla artan debi sonucu oluşan taşkın zamanın da nehrin kirli sularının(5-6 m3/s) tüm ovaya yayılarak zararlı hale gelmesi’’ söylemi çok gerçekçi değildir.(300-400)m3/s debi ye ulaşan Ergene nehri ovasında kirli suların etkisi eser miktarda olacaktır. Keşke bu durum dönem içinde birkaç kez tekrarlansa da ova toprağı yıkanıp drene olabilse. Ovada tarım yapan eski çiftçilere sorulsa bu durumun teyidi kendilerinden alınabilir.Tabiki bölge yaşayanlarının tümü, Ergene kirliliğinin çözümlenerek ovalarının eskisi gibi verimli olmasını arzu etmektedir.
Uzun bir zamandır yapılan bir hatada, Ergene ovasını besleyen dereler üzerine yapılan baraj ve göletlerin dipsavaklarından dere yatağına baraj ve gölet yapılamadan önce dereden akan miktara yakın doğal akış suyu bırakılmamasıdır.Bunun mutlaka doğalyaşam ve ekolojik denge için yapılması şarttır.
Sonuç itibarıyla, fazla yağışlarla oluşan Taşkın sırası ve sonrasında Ergene nehri üzerindeki DSİ akım gözlem istasyonlarından ve ovadaki YAS gözlem kuyularından alınacak su numuneleri, ovanın değişik bölgelerinden alınacak toprak numuneleri sonuçları incelenip görülmeden yorum yapmak doğru olmaz kanaatindeyim. Ne tekim bölgemizde uzun yıllar başarıyla hizmet eden DSİ Bölge müdürlüğü teşkilatı bu konuda çalışma başlatarak su ve toprak numuneleri alarak Ergene yağış taşkınları etkilerinin durumu incelenmektedir. Analiz sonuçları umarım kısa süre sonrasında açıklanır.Tabiki Ergene yatağının, Meriç nehrine bağlandığı noktadan menbaya doğru temizlenmesine başlanması da Ergene ovası için son derece önemlidir.
YORUMLAR
YENİ YORUM YAZ
DİĞER HABERLER


ÇOK OKUNANLAR
GÜNÜN GAZETE MANŞETLERİ