Kaçak kazıda 1900 yıllık lahit bulundu
Sungurlu’da bulunan Çağlamaz Tümülüsü’nde, İl Jandarma Alay Komutanlığı tarafından kaçak kazı yapan gruba düzenlenen operasyonun ardından yapılan kurtarma kazısında 1900 yıllık lahit ele geçirildi. M.S. 96-98 yıllarına ait olan lahit, tümülüsün altından çıkarılması nedeniyle Türkiye’de bir ilk, dünyada ise Roma’da bulunan bir lahitten sonra ikinci olma özelliği taşıyor. Roma dönemine ait Çağlamaz Lahdi, Çorum Müzesi’nde sergilenmeye başlandı.
Bugüne kadar Çorum’da bulunan en büyük ölçekteki lahit olma özelliğini taşıyan eser, Vali Sabri Başköy tarafından dün basına tanıtıldı.
Vali Başköy, tümülüslerin altından genellikle oda mezarlarının çıktığını hatırlatarak, “M. S. 96-98 yıllarına ait 1900 yıllık Çağlamaz Lahdi, bir tümülüsün altından çıkan Türkiye’deki ilk lahit, dünyada ise ikinci lahit olma niteliği taşıyor. Bu özelliğiyle Çorum’un arkeolojik zenginliğine artı değer katacak bu eserin, ilimize gelen turist sayısını artıracağını ümit ediyoruz.” diye konuştu.
45 günlük bir restorasyonun ardından Çorum Müzesi’nde sergilenmeye başlayan lahdin tanıtımında İl Kültür ve Turizm Müdürü Ali Özüdoğru ile Müze Müdürü Önder İpek de hazır bulundu.
Vali Sabri Başköy, Çağlamaz Tümülüsü’nün 2012 yılından bu yana birkaç kez kaçak kazıya maruz kaldığını belirterek, Ankara II Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından tümülüsün bulunduğu bölgenin 2013 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillendiğini söyledi.
Vali Başköy, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünden alınan izin doğrultusunda, sürekli kaçak kazılara maruz kalan Çağlamaz Tümülüsü’nde acilen kurtarma kazısı başlatıldığını dile getirdi.
Çorum Müzesi tarafından 1-5 Nisan tarihleri arasında yapılan kurtarma kazısına Hitit Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nün de destek verdiğini anlatan Vali Başköy, “Çağlamaz Tümülüs’ünde yapılan kurtarma kazısı sonucunda, etrafı tek sıra kesme taşlarla çevrelenmiş ve kireçtaşından yontulmuş bir lahit ortaya çıkarılmıştır. Lahitte bir kadına ait olduğunu tahmin ettiğimiz insan iskeletini, kemik ve karbon incelemesi için Ankara’ya gönderdik. Lahitin içinde ayrıca iskeletle beraber bir altın küpe, bir yüzük ve Roma İmparatoru Nerva adına bastırılmış bir adet gümüş sikke bulundu.” diye konuştu.
Vali Başköy, en son 10 Mart 2014 günü bölgede kaçak kazı yapan ve aralarında kamu görevlilerinin de bulunduğu kişilerle ilgili idarî ve adlî soruşturmanın devam ettiğini vurguladı.
Dünyada tümülüslerde lahit çıkma ihtimalinin çok düşük olduğunu dile getiren Vali Başköy, “Daha önce Roma’da, Roma dönemine ait bir tümülüste lahitler bulunmuş. Çağlamaz Lahdi, tümülüste bulunmasından dolayı hem Türkiye’de hem de Çorum’da bir ilk. Dünyada ise tümülüste bulunan ikinci lahit. Tümülüslerde genelde oda şeklinde mezar yapıldığını görüyoruz. Ama burada tümülüsün altından çıkmış olması da lahite ayrı bir özellik katıyor” şeklinde konuştu.
Lahdin mermer yapısının yapılacak inceleme sonucunda belirlenebileceğini ifade eden Vali Başköy, “Lahitteki mermerin Çorum yöresine mi ait, yoksa başka bir yöreye mi ait olduğunu ancak jeolojik olarak yapılacak testle anlamamız mümkün olacak.” dedi.
“Define avcıları epey hırpalamışlar”
Müze Müdürü Önder İpek ise Roma’da ve Batı Anadolu’da, M. S. 2. Yüzyıl’da yoğun olarak kullanılan Girlandlı (Asma Çelenkli) lahit tipine örnek eserin kaçakçılar tarafından kapaklarının ve üzerindeki Eros figürünün tahrip edildiğini belirterek, “İlk incelemelerde lahit kapağının önceki dönemlerde iki ayrı yerden kırıldığı ve içinin soyulduğu anlaşılmıştır. Köşelerdeki çıkıntılardan biri yine kaçakçılarca kırılmış. Kırılan bu akroterin bulunabilen parçaları müzemiz konservatörü ve uzmanlar tarafından yerine yapıştırıldı. Lahdin yüzeylerinde, Yunan mitolojisinde aşk tanrısı olarak bilinen Eros, belden yukarısı insan, her iki bacakları ise yılan şeklinde işlenmiş. Bu soygun girişimlerinde ön yüzünde kalan Eros'un da baş kısmı ne yazık ki tahrip olmuş.” diye konuştu.
Eserle ilgili teknik bilgiler veren Müze Müdürü İpek, lahit teknesinin 230x110 cm. ölçülerinde ve 100 cm. yüksekliğinde olduğunu söyledi. Teknenin içinin 70 cm. derinliğinde oyulduğunu belirten İpek şu bilgileri verdi:
“Beşik çatı biçimli akroterli lahit kapağı 240 santimetre, eni 120 santimetre, yüksekliği de 58 santimetredir. Kapağın arkada kalan yüzeyi yarı işlenmiş halde bırakılmışken, ön yüzeyi yan yana beş adet iri çatı kiremidi şeklinde işlenmiştir. Akroterler üzerinde herhangi bir bezeme olmayıp düz bırakılmıştır. Kapağın iç kısmı ağırlığı azaltmak için oyulmuştur.”
Müze Müdürü Önder İpek, “Bölgemizde nadir olarak bulunan bu Girlandlı Lahit örneği, yerel malzeme ile belki de yine yerel taş ustaları ve sanatçıları tarafından yapılmış en erken örneklerden biri olması açısından büyük önem arz etmektedir.” dedi.
(Recep SERBES)
|İmsak||04:07|
|Güneş||05:43|
|Öğle||12:50|
|İkindi||16:39|
|Akşam||19:47|
|Yatsı||21:17|