14 Mart Tıp Bayramı
- İlk kutlandığı tarih : 14 Mart 1919
- Tanım : Türkiye'de her yıl 14 Mart gününde tıp ilmine hizmet verenler tarafından kutlanan bir anma günüdür.
Tıp Bayramı, Türkiye'de her yıl 14 Mart gününde tıp ilmine hizmet verenler tarafından kutlanan bir anma günüdür. Bu günün kutlanmasının tarihsel arka planı ise oldukça dikkat çekicidir. İstanbul’u işgal eden İngiliz birlikleri 3 Şubat 1919’da karargah yapmak üzere Mekteb-i Tıbbiye’ye el koymuştu. Dersler dışında üç öğrencinin bir araya gelmesine dahi müsaade edilmiyordu. Üçüncü sınıf öğrencilerinden Sırrı, Kazım İsmail, Yusuf, Müfit ve Hikmet bir araya gelerek, İngiliz işgaline karşı protesto toplantısı düzenlemeyi kararlaştırdılar. Ancak bunun için dikkat çekmeyecek bir neden gerekiyordu. Bu öğrenci grubu daha önce hiç kutlanmamasına rağmen Osmanlı’da ilk tıp eğitimi veren kurumlar olan Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire’nin eğitime başladığı gün olan 14 Mart 1827’yi kastederek, dekan ve rektörden Tıbbiye’nin 92. yılını kutlamak üzere izin aldılar. İngilizlerin gözleri onların üzerindeydi. Okulun iki kulesi arasına büyük bir Türk bayrağı asarak, öğrencileri büyük salonda toplantıya çağırdılar.
İşgal kuvvetleri toplantıyı engellemek istediyse de başaramadı. Bütün tıbbiyeliler engellemelere rağmen 14 Mart 1919 gününde bir salonda Dr. Besim Ömer Paşa(Dekan), Dr. Akil Muhtar Özden’in(Rektör) de katılımıyla özenli bir törenle kutlama yaptıkları gibi işgal kuvvetlerine karşı seslerini yükselttiler. İngiliz bahriyelileri toplantıyı şiddet kullanarak dağıttı, birçok öğrenciyi tutukladı. Karmaşadan yararlanarak kendini kurtarmayı başaran Hikmet ve Yusuf birkaç gün akrabalarının evinde saklandılar. Mudanya’ya geçen bu öğrenciler oradan da kendi deyişleri ile “Sarı Paşa”nın kuvvetlerine katıldılar. Bu durum bir anlamda bağımsızlık meşalesini yakan bir ateş görevi gördü. Maalesef sonraki yıllarda 14 Mart Tıp Bayramı kutlamaları kesintiye uğradı. 1937 yılından itibaren ise 14 Mart günü resmi olarak Tıp Bayramı olarak kabul edilerek günümüze kadar düzenli olarak kutlandı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Akdur, Recep, 14 Mart Tıp Bayramı’nın Tarihteki Yolculuğu, Sağlık ve İnsan Dergisi, Mart 2015
Önal, Gülsüm, 14 Mart Neden Önemlidir?, İstanbul’da Sağlık Dergisi, 2016
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Reynold Alleyne Nicholson
Tasavvuf araştırmalarıyla tanınan İngiliz şarkiyatçı Reynold Alleyne Nicholson Yorkshire-Keighley’de dünyaya geldi. Aberdeen Üniversite’sinde başladığı yüksek öğrenimini bir süre sonra Cambridge Üniversitesi Trinity College’da sürdüren Nicholson, özellikle Klasik Batı dilleri alanında üstün başarı gösterdi. Onun en büyük şansı belki de dedesinin Arapça ve Farsça eserleri içeren zengin kitap koleksiyonuna sahip olmasıydı. Bu vesileyle Doğu dillerine ilgi duymaya başlayan Nicholson, İran edebiyatı uzmanı Edward G. Browne ile tanışmasının ardından yönelimi daha da arttı.
-
Tuğrul II
İyi tahsil görmüş bir hükümdar olan Sultan Tuğrul babasının ölümüyle tahta çıktı. Arslanşah’ın ölümünün ardından Gürcü kralının İslâm ülkesine yürümek amacıyla hazırlık yaptığı ve yeni sultan Tuğrul’un amcası Melik Muhammed’in tahtı ele geçirmek için harekete geçtiğine dair haberler çıkınca Atabeg Cihan Pehlivan süratle Gürcü topraklarına girdi ve hiçbir mukavemetle karşılaşmadı. İsfahan’a gidip Melik Muhammed’i bozguna uğrattı. Cihan Pehlivan aynı tavrı Selâhaddîn-i Eyyûbî’ye karşı gösteremedi. Selâhaddîn-i Eyyûbî, Cihan Pehlivan’dan Kazvin ve Bistâm yörelerindeki Bâtınîler’in varlığına son vermek için geçiş izni talep etti, ancak Pehlivan, Selâhaddin’in idare ettiği yerleri elinden almak istediği vehmine kapılarak rahatsızlandı ve çok geçmeden öldü. Ölünce yerine gelen Atabeg Kızılarslan ile Tuğrul arasında düşmanlık oluştu. Sultan Tuğrul’un bazı emîrleri öldürtmesi aleyhindeki cereyanı daha da güçlendirdi. Sultan Tuğrul çok az bir kuvvete sahip olduğu için Hemedan’a gelen Kızılarslan’ın önünden çekildi, fakat atabeg arkasını bırakmadı. Hazinesini ve ağırlığını kaybeden sultanın askerinin bir kısmı Kızılarslan tarafına geçti.
-
Muzika-i Humayun
Muzıka-yi Hümâyun, tarihte örneğine çok az rastlanabilecek geniş kadrosu ve teşkilâtıyla bir çeşit merkezi sistemle yönetilen bir müzik eğitim kurumu kimliği taşımaktadır. Askeri Saray Bandosu’nu, Saray Orkestrası’nı, Saray Opera ve Operet orkestralarını, Saray Korosu’nu, sarayın çeşitli salon ve oda müziği toplulukları ile sarayın musiki hocalarının yanı sıra saray dışındaki tiyatro ve konser salonlarında sahneye çıkan orkestraları ve musiki öğretim heyetini kapsayan bir teşkilâttı. Bu toplulukların bir kişi tarafından idare edilmesi mümkün olmadığından paşa rütbesindeki bazı musikişinasların orkestra, opera ve konserleri yönettiği görülmektedir. Muzıka-yi Hümâyun önceleri bando ve orkestra olmak üzere iki bölümden oluşmaktaydı. Bando koro ve orkestraya doğru gelişme göstermiş, bando-orkestra iş birliği de Cumhuriyet’ten sonraki düzenlemelere kadar devam etmişti. Sonradan kurulan Türk musikisi bölümü fasıl heyeti ve müezzinan kısımlarından oluşmaktaydı. Bu toplulukta icra, bagetli bir şef yönetiminde Türk ve Batı müziği sazlarının iştirakiyle yapılmaktaydı. II. Abdülhamid döneminde Muzıka-yi Hümâyun’a opera-operet, tiyatro ile orta oyunu, cambaz ve Karagözcülük-hokkabazlık-kuklacılık gibi yeni bölümler eklenmiştir.
-
Mehmed Emin Rauf Paşa
İstanbul’da yetişmiş ve kalem terbiyesi görmüş, devletin iç ve dış işlerini bilen bir kişi olarak Rauf Paşa II. Mahmud döneminde iki, Abdülmecid devrinde üç olmak üzere toplam beş defa sadrazamlık yaptı. Sadâret Mektûbî Kalemi’nde yetişti. Devrin nüfuzlu şahsiyeti Hâlet Efendi’nin tesiriyle azledilip müsâdereye uğramaksızın Sakız Adası’na sürüldü. Toplam on beş yıl sadrazamlıkta bulunmuş oldu. İlk sadâreti sırasında gayretli bir devlet adamı izlenimi verdi, bununla birlikte perde arkasından devlet işlerini yürütmekte olan Hâlet Efendi ile kısa zamanda anlaşmazlığa düştüğünden etkili bir icraatta bulunamadı. Hâlet Efendi onun azliyle yetinmeyip idamına çalışmışsa da II. Mahmud bunu engelledi ve Sakız’a sürgüne göndermekle yetindi. Rauf Paşa ilk sadâretindeki bu olayı, azledilen sadrazamların idam edilmek üzere götürüldükleri sarayın balıkhanesine yollandığı, ancak Sultan Mahmud’un “uzun boylu ve yakışıklı simasında güzel bir görüntü veren kallâvîsine işareten” idamına izin vermediği şeklinde hikâye ederek aktarırdı. Rauf Paşa diğer sadâretleri döneminde gevşeklik derecesinde, eylemsiz ve dönemin Hüsrev, Serasker Rızâ, Damad Mehmed Ali, Tophane Nâzırı Damad Fethi ve nihayet Mustafa Reşid paşalar gibi nüfuzlu şahsiyetlerinin dümen suyunda giden bir tavır ortaya koydu.
-
Çinili Köşk
Topkapı Sarayı’nı sınırlayan sur içinde yer alan Çinili Köşk, Sur-ı Sultani’nin içinde olmakla beraber sarayın esas sınırlarının dışında ve birinci avlusundan Haliç girişine doğru inen yamacın üzerinde inşa edildi. Bu sebeple giriş cephesinin arazi seviyesinden fazla yüksek olmayışına karşılık Haliç’e bakan arka cephesi oldukça yüksekte kalmaktadır. Çinili Köşk’ün karşısında ikinci bir kasır daha yapıldı ancak bu mekan bugün Arkeoloji Müzesi olarak kullanılmaktadır. Diğer adıyla Sırça Saray olarak anılan bu tarihi yapı, 1737 yılında bir geçirdiği yangında harap oldu ve bilhassa cephe mimarisini önemli ölçüde değiştiren bir tamir gördü. Esas binanın mimarisine aykırı düşen bu restorasyonun, Türk yapı sanatına yabancı tesirlerin sızmaya başladığı Sultan I. Mahmud devrinde yapıldığı tahmin edilmektedir. Yeni kurulmasına çalışılan Arkeoloji Müzesi’ndeki eserler, evvelce Hagia Eirene Kilisesi iken daha sonra iç cebehane-harbiye ambarı olan binada toplandıktan sonra bunların Çinili Köşk’e taşınması uygun görüldü ve 1873 tarihli tezkere ile Maarif Nezareti tarafından tahsisi istenen köşk, bünyesinde bazı değişiklikler yapıldıktan sonra Asar-ı Atika Müzesi olarak açıldı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun