2017’de yapılan Anayasa değişikliğinden sonra Cumhurbaşkanı ve milletvekili için ilk seçimler 2018 yılının Haziran ayında yapıldı. Seçim sonuçlarına göre Cumhur İttifakı’nın adayı Cumhurbaşkanı seçildi ve Cumhur İttifakı Parlamento’da üstünlüğü de elde etmeyi başardı. Bu durum yürütme ve yasama yetkisinin aynı siyasi irade tarafından kullanılacağı demekti. Nitekim de öyle oldu. Beş yıl boyunca Yasama yani Parlamento, Yürütmenin yani Hükümetin etkisi ve yönlendirmesi altında çalıştı. Hükümetin talep ettiği yasalar ancak Parlamento’dan geçti. Bir başka ifadeyle yürütme ve yasama arasında olması gereken denge ve denetleme ilişkisi bir türlü kurulamadı. Bu durum, hem yeni sistemin savunucularının ve hem de karşısında olanların beş yıl boyunca tartıştığı konu oldu.
Seçmenler 14 Mayıs 2023’te Cumhurbaşkanını ve Parlamento üyelerini seçmek üzere tekrar sandık başına gitti. Seçmenler, 2018 seçimlerindeki kadar olmasa da Parlamento üstünlüğünü tekrar Cumhur İttifakı’na verdi ve Cumhurbaşkanını belirlemek için ikinci tur dedi.
Peki neden? Bunun birçok nedeninin yanında, iki önemli nedeni üzerinde duracağım.
Birincisi; seçmenlerin, Parlamento seçim sonuçlarını görmek, Anayasa’nın yürütme ve yasama organları arasında sağlayamadığı denge ve denetleme mekanizmasını kurmak üzere ikinci turda Parlamento’da azınlıkta olan ittifakın Cumhurbaşkanı adayını seçmek düşüncesinde olması.
İkincisi; seçmenlerin Parlamento seçim sonuçlarını görmek, yürütme yetkisini de Parlamento’da yasama gücünü elinde bulunduran ittifakın Cumhurbaşkanı adayını seçmek düşüncesinde olması.
Şayet ilk turda seçmenler, birinci seçenekteki düşünce ile hareket ederlerse, ikinci turun kazananı Millet İttifakı’nın Cumhurbaşkanı adayı olacaktır. Bu, sistem içerisinde yeni bir durumu, yani denge ve denetleme mekanizmasının kurulmasını ve sonuçlarını deneyimlenmesinin fırsatını verecektir.
Şayet ikinci turda seçmenler, ikinci seçenekteki düşünce ile hareket ederlerse ikinci turun kazananı Cumhur İttifakı’nın Cumhurbaşkanı adayı olacaktır. Bu, 2018’den bugüne kadar deneyimlediğimiz durumdan farklı bir durumu getirmeyecek, kurulan sistemin devam edeceği anlamına gelecektir.
Demokratik yönetimlerde denge ve denetleme mekanizmasının kurulması önemlidir. Bu sayede güçler birbirlerini denetler. Keyfi uygulamalardan uzaklaşılır. Sistem rayında çalışır. Bunun iki somut örneğini 2019’da yapılan yerel seçimler sonucunda İstanbul ve Ankara Büyükşehir Belediyelerinde gördük. Belediye başkanları ile belediye meclisleri farklı ittifakların elinde oldu ve günümüze kadar da başarı ile çalıştılar. Bütün kararlar tartışıldıktan sonra alındı. Sadece başkanın dediği değil, belediye meclisi üyeleri düşünceleri ve kararları ile de süreçte etkili oldular. Bir başka ifadeyle, yerel seçimler sonucunda bu belediyelerde denge ve denetleme ilişkisi kuruldu ve sorunsuz olarak işledi. Yürütme gücünü elinde bulunduran başkanlar, karar verme gücünü elinde bulunduran meclislerine karşı daha büyük sorumluluk duydular.
İşte 28 Mayıs’ta sandık başına gidecek seçmenler bir taraftan bu iki seçenek arasında tercih yaparken bir taraftan da sistemi oylayarak, sistemin devamına ya da değişmesine karar verecekler.
Seçmenlerin verecekleri karar, yürütme ve yasama organları arasında denge ve denetlemenin kurulması yönünde olursa, yasama organını yani Parlamentoyu oluşturan üyeler yasa düzenlemelerinde yürütme organından yani hükümetten gelen talimatlar doğrultusunda değil, temsil ettikleri milletin seslerine kulak vermiş olarak, milletin menfaatleri doğrultusunda ve hür iradeleriyle hareket etme gücünü de elde etmiş olacaklar. Aksi halde, 29 Mayıs sabahı ve sonrası, öncesinden farklı olmayacaktır.
Hiç şüphe yok ki bu seçimde karar, seçimlerde oy kullanacak seçmenlerindir. Her zaman olduğu üzere, bu seçimlerde de milletin kararı esas olacaktır. Demokrasinin gereği de bu değil mi?
Bir bakıma sistemi de oylayacağımız 28 Mayıs seçimlerinin ülkemize ve milletimize hayırlı olması dileğiyle.
Sağlıkla kalın değerli okurlarım.