“Hakikat ortada bir hakikat bulunmadığını gizlemeye çalıştığı için –simülakrın hakikati gizleme şansı yoktur. Simülakr hakikat demektir”
Ekleziast1
İlkel toplumlardan günümüze dek mal ve hizmet karşılığı mübadele edilmede kullanılan takas yönteminden emtia paraya, sonrasında ise altın ve gümüş gibi değerli madenlere ve ardından değerli kağıtlara dönüşen paranın yolcuğu 21. Yüzyılda sanal para ve son zamanlarda oldukça popüler hale gelen Bitcoin durağında bizleri beklemektedir. En yalın tanımıyla olmayan bir şeyi var gibi göstermek anlamına gelen Simülasyon Kuramının, birçoğumuzun kafasındaki soru işaretlerini giderme noktasında bizlere aracı olabileceği inancındayım.
Zaman zaman dünyayı da kapsıyor görünmekle birlikte, temelde Batı uygarlığını ya da toplumlarını kapsayan bu kurama göre; Koymuş oldukları hedef ve amaçları çoktan aşıp geçmiş ve bu arada illüzyonlarını yitirmiş olan Batılı toplumlar, bundan böyle hangi yöne doğru ilerleyeceklerini bilemez hale geldiklerinden (çünkü para ya da servetin tek başına hiçbir anlama sahip olmadığı görülmektedir), kendi etraflarında dönmeye başlayarak bir kısır döngü içine girmiş bulunmaktadırlar. 2 Bitcoin’e gelene dek dünyada fiziksel paranın kullanımının geçmişe oranla daha değer kaybedişini gözlemleyebildiğimiz süreci doğru anlamak gereklidir. Kapitalist sistemin gereklerini yerine getirme çabasındayken üzerine eklenen teknolojik gelişmelere ayak uydurma hali ile birlikte dijital para ve alternatif para günümüzün belki de en değerli iki yapısı haline gelmiştir. Dijital para 1980’lerin sonunda Hollanda’da gece yarısı yakıt alan kamyon şoförlerini ve benzin istasyonlarını hırsızlığa karşı korumak için, akıllı kartlara para yüklenmesi ve bu paralarla yakıt alınabilmesi ile karşımıza çıkarken, Alternatif paranın ilk örneğini 2010 yılında Meksika’nın El Espinal köyünde kısa sürede 57 bin kişinin benimsediği Tumin ile görmekteyiz. Tumin ile ilgili 2013 yılında yapılan araştırmaya göre bölgesel ekonomiyi güçlendirme amacıyla başlatılan çalışmanın, dayanışma ve karşılıklılığı artırdığı görülmüştür. 3
Bunların ardından, Amerikalı şifreleme yazılım uzmanı David Chaum tarafından geliştirilen ilk kriptografik elektronik ödeme sistemi DigiCash’i takip eden First Visual ile hepimizin aşina olduğu Paypal süreç boyunca karşımıza çıkan dijital ödeme sistemleri/paralar olarak bitcoin’in temelini kullanıcı tarafında oluşturdu. Kripto sistemlerden kısaca bahsetmek gerekirse; geleneksel elektronik para saklama ve transfer işlemlerine kullanıcı tarafından güven duyulan bir üçüncü kişi(banka) varken, Kripto sistemlerde transferler üçüncü bir kişi ya da aracı bulunmadan tarafların birbirine karşılıklı güveni ile gerçekleştirilmektedir.
Bitcoin Nedir?
Bitcoin, dijital para ekonomisini oluşturan kavramlar ve konular bütünüdür. 4Bitcoin sistemi açık kaynak kodlu yazılımlardan oluşur. Yazılımlar laptop ve akıllı cep telefonları dahil olmak üzere geniş bir yelpazedeki işlemcilerde çalışabilir. Tamamen dijital olması ve fiziksel temsile ihtiyaç duyulmaması ile işlem maliyetlerinin oldukça az olması sonucu Bitcoin gün geçtikçe daha da popüler bir hale gelmiştir. BTC kısaltması ile anılan Bitcoin’in en küçük birimine Bitcoin makalesini yazarak bu rüzgârı başlatan Satoshi Nakamoto’dan ötürü Satoshi adı verilmektedir. Bitcoin ilk bakışta tamamen teknik görünse de özünde hemen herkesin kolayca kullanabileceği bir yapıya sahiptir. Bitcoin cüzdanı ile bitcoinler saklanabileceği gibi, yeteri kadar Bitcoin olmadığından Bitcoin’e talep artarsa, aşırı değer kazanma ihtimali vardır.
Geleneksel para sisteminden farklı olarak, bitcoin ağı merkezi değildir, yönetici, denetleyici yoktur. Bitcoin borç değil, değer taşıyıcıdır. İşlemler ananonimdir ve takma adlarla gerçekleştirilir. Bitcoin işlem hafızası küresel hesap defteri olan Blok Zincir veri tabanında tutulur. İşlemler geri alınamaz ve değiştirilemez. Son dönemde en çok merak edilen güvenli mi? Sorusunun yanıtına gelecek olursak; sistemin güvenliği ispatlanmıştır.
Bitcoin sistemi akıllarımızdaki soru işaretleri ve özellikle kapitalist sistemin yaratmış olduğu para arzusunun yanında gelişen teknoloji ile birlikte, bireyin yalnızlaştığı dolayısıyla da güvensizleştiği bir dönemde ortaya çıkmıştır. İlkel toplumlardan günümüze geldiğimizde Simülasyon kuramı mantığı ile her şeyin biçim olarak değiştiğini fakat içerik olarak pek de farklı olmadığını görebiliriz, yukarıda bahsettiğimiz alternatif para Tumin gibi Bitcoin’in de fiziksel paranın yarattığı bireyselleşmeyi toplumsallaşmaya taşıyıp taşıyamayacağı merak konusu iken, Bitcoin’e yatırım yapılmalı mı? Sorusunun yanıtını bir sonraki sayımızda yanıtlamak dileğiyle…
1 Ocak 2017 itibariyle;
- Piyasada toplam 16,246,200 Bitcoin vardır.
- 1 Bitcoin $14,398.97 değerindedir.
- Gün içinde yapılan toplam işlem 311,155 BTC’dir.
Yağmur Şahin
1Simülakrlar ve Simülasyon, Jean Baudrillard, Doğu Batı Yayınları 2017
2 Simülasyon Kuramı Üzerine Notlar ve Söyleşiler, Oğuz Adanır, Hayal Et Kitap 2008/1
3 Oracca Marcela; Oracca Maria Jose, Mayıs 2013, “Tumin, pesos, or wealth? Limits and possibilities of a local alternative to scarcity of money and abundance of richness.”, United Nations Non-Governmental Liaison Service