Kış geldi çattı, kış sporu tutkunları hazır buradayken snowboardu ele alalım dedik. Snowboard, kar üzerinde beden hareketleriyle snowboard tahtasına (board) yön vererek hareketi sağlayan bir doğa sporu. Daha akademik bir tanımla; Snowboard bir eğlence aktivitesi ve binicinin ayaklarına bağlı bir snowboard üzerinde dururken karla kaplı bir yamaçtan inmeyi içeren Olimpik ve Paralimpik bir spordur.
1939’da Vern Wicklund, Harvey ve Gunnar Burgeson adında üç çocuk snowboardu keşfetti. 13 yaşlarında olan bu 3 kafadar, eğlenmek için buldukları bu oyunu, 22 sene sonra Burgeson Kardeşler adına patentini aldılar. Fakat bu ilk girişim pek başarılı olmadı çünkü sadece 5 adet üretildi. Burgeson Kardeşlerin ilk snowboard girişimlerini buradan izleyebilirsiniz.
Snowboardun ikinci ve asıl yatırımcısı olan Sherman Pooppin kar üzerinde bir tahtada, ip ve sopa yardımıyla hareket etmeyi keşfedeli yaklaşık 60 sene oluyor. Pooppin, snowboarda ”snurfer” adını vermiş olsa da, artık ona snurfer demiyoruz. 1960’lı yıllarda küçük ski tipinde ucunda ip ve ayakta durulan bölümde, ortadan arkaya kadar kaymayı önleyici pütürlü bölümü olan ve kızaklara benzer şekliyle snowboardın ilk temelleri atılmış. Pooppin, henüz bitirdiği snurferı kızına denemesi için verince, çevredeki insanlar da Pooppin’den birer tane snurfer istemeye başlamış. Üretime başlayan Poopper, ucuz, kullanışlı ve eğlenceli bir ürün olan snurferdan oldukça fazla satmaya başlamış.
Bildiğiniz gibi snowboard tahtası pek çok yönden sörf tahtasına benzer. Fakat burada dalgalar yerine karı kullanırız. Oldukça da eğlencelidir. Ana fikri alan bir grup arkadaş, bunu kar üzerinde hareket imkanı veren bir ürüne dönüştürmüş. 1970’li yılların başında bu fikirden yola çıkarak ürünün protatiplerini oluşturanlar şimdilerde ünlü markaların sahipleri oldu. Dimitrije Milovich (Winterstick Snowboards), Bob Webber (Yellow Banana), Jake Burton Carpenter (Burton Snowboard), Brandon Bridwell, Tom Sims (Sims Snowboards), Mike Olson (Gnu Snowboards), Donavin Carlberg, Chuck Barfoot (Barfoot Snowboards), Chris Sanders (Avalanche Snowboards), Steve Derrah (Flite Snowboards).
İçlerinden Bob Webber 1972 yılında Snowboardun patentini alarak ilk resmi Snowboard’u üretmiş. Önceleri Snowboard yarışmalarına katılan üniversite öğrencisi Burton, daha sonra bunu geliştirmeyi kafasına koymuş. Snowboard ile haşır neşir olanlar, bu ismi tanıyor olabilir. Tahmin ettiğiniz gibi Burton markalı snowboard tahtaları, buradan geliyor. Bob Webber’den 1990 yılında patenti alan Jake Burton Carpenter’in kurduğu Burton Firması günümüzdede Snowboard sektörünün en gözde markalarından.
Erken dönemlerinde snowboard, yetişkinler tarafından onaylanmayan, hatta punk geleneğini devam ettiren bir spor olarak görüldü ve bazı kayak merkezlerinde yasaklandı. Fakat ebeveynlerin baskısına rağmen ABD’de yayılmaya başlayan spor, 1998’de Olimpiyatlarda kategori olarak yer aldı. En popüler dönemi ise 2007 olarak biliniyor.
İlk tasarlanmaya başlandığında kızak tarzında dizayn edilen snowboarda daha sonraları bağlamalar eklenerek kullanım rahatlığı sağlanmış ve bu da snowboardun popülerliğini arttırmıştır. Günümüzde snowboard, kayağın pabucunu dama atma seviyesine gelse de, kayak kadar yaygın yapılmıyor. Özellikle giysilerinin günlük giysilere yakın tarzda tasarlanması, snowboardçunun yan ve esnek duruşu, gençler arasında bir anda snowboardu bir tutku haline getirmiş.
Dönemim surfer, snowboard reklamları. Görsellerⓒ mashf.com
Snowboard giderek yaygınlaşınca, bu sporu profesyonel anlamda yapan insanların sayısı da çoğaldı tabi. Snowboard’da dünya madalya sıralaması.
Türk snowboardculara baktığımızda da; eski sporculardan olan, ülke birinciliği de bulunan Çiçek Güney, Ozan Yılmaz ve Yasemen Bilgen’i örnek verebiliriz. Yeni dönemden ise geçtiğimiz yıllarda Palandöken’de milli takıma seçilen, Hamza Polat, Yavuz Dumlu ve Elif Kübra Geneşke isimlerini görüyoruz. Türk sporculara ait bir puan sıralaması arasak da bulamadık ne yazık ki.
Snowboardun kurulu bir kış sporu olarak kurulmasından bu yana, her biri kendi özel ekipman ve tekniği ile çeşitli stilleri geliştirdi. Bugünün en yaygın stilleri: freeride, freestyle ve freecarve / race. Bu stiller hem eğlence hem de profesyonel snowboard için kullanılıyor. Her stil benzersiz olsa da, aralarında benzerlikler de bulunmuyor değil.
Özellikle yeni başlayanlar için uygun olan snowboard stili, ayakkabıyla ve yumuşak bağlama yönetimle yapılır. Bu stil genel olarak yarış odaklı değildir. Daha eğlence odaklı, zikzak çizme ve serbest kayma şeklinde de anlatılabilir. Zevk için kayanların geneli, free ride stilini kullanır. Bir de alt modeli vardır, bunlara da Powder adı verilir.
Macerayı ve yüksek adrenalini sevelerin yaptığı bir stil olan free style, heyecan verici hareketlerle doludur. Atlamak, zıplamak ve aklınıza gelebilecek tüm alanlarda deneysel çalışmak, bu stile dahildir. Bu stil için kullanılan boardlar, genel olarak yumuşak ve kısa tahtalardan tercih edilir. Böylece manevra şansınız artar. Half-pipe adı verilen kesik bir boruyu andıran pistler bu stil için birebirdir.
İsminden de anlaşılacağı üzere, snowboard yarışları bu stili kapsar. Belli bir parkur boyunca tüm snowboardcuların belirlenmiş kapılardan (bayrak) geçişleri süreyle orantılanır. Hızlıdır, profesyonellik gerektirir. Bizce izlemesi daha eğlencelidir. Alp Disiplini olarak da isimlendirilir.
Free Carve gibi hıza ve performansa dayansa da burada sürücünün daha fazla etkisi vardır, çünkü parkur çeşitli hareketlere sizi zorlar. Engeller, atlamalar, kaçmalar ve daha nicesi bu stili daha heyecanlı yapan şeylerdir.
Belli bir mesafeden atlayarak başlanan stilde, sporcu artistik bir hareket yaparak yamaçtan iner. Çünkü bu stilin ama amaçlarından biri, bu artistik hareketin ne kadar artistik olduğudur.
Üstü kesilmiş boru şeklinde olan pistte yapılan stildir. Yarı boru şeklindeki pist, kayma hızınızı arttırır. Sürücülerin bu hızdaki manevra kabiliyetleri ise önemli olan diğer bir noktayı oluşturur.
Snowboard yapmak için ille kayak merkezine gitmeme gerek yok diyorsanız, bu tekniği yapıyorsunuz demektir. Sadece tekniğin önemli olduğu, hız ve artistik hareketlere yer verilmeyen kayma stilidir. Şehrinize kar yağdığında da sokağa çıkıp yapılası cinsten.
Aslında kaynaklarda böyle bir kayma stiline rastlamasak da, biz eklemek istedik. Çünkü bu Petranboard konusu oldukça ilginç.
Yıllar yıllar önce, Rize’nin Petran ilçesinde Kaçkar Dağları’nda günlük ulaşımı sağlamak amacıyla köy halkının keşfettiği bir snowboard stili olan petranboard, el yapımı boardlarla yapılıyor. Petranboard’un tarihi oldukça eski hatta snowboar’ın ilk mucidi olan Sherman Pooppin, snowboard’u keşfettiğini düşündüğü zamanlarda Rize’de pertranboard yapılma ihtimali oldukça yüksek. Petranboard’u daha detaylı okumak için buraya bakabilirsiniz.
Snowboard’un keşfi ve gelişimi yukarıdaki gibi bir süreci kapsıyor. İlkel yöntemlerden profesyonel bir spor dalına evrilen snowboard, şimdilerde oldukça popüler. Sadece belli bir dönemde yapılması, kayak merkezlerinide doldurup taşırıyor tabi. Ülkemizde bir dolu kayak merkezi olsa da, konuya ilgili olan kişiler çok da fazla değil. Bunun da hem ekonomik hem de sosyal nedenleri olduğunu düşünüyoruz. Aslında herkesin rahatlıkla yapabileceği bir spor türü olan kış sporları, maalesef ekonomik sebeplerle sınırlı kişilerin yapabildiği bir tür olabiliyor. Her şeye rağmen, bu ülkede yaşayan insanların genelinin, kış sporlarına yatkın olduğunu düşünüyoruz. Hem karla oldukça fazla haşır neşir bir ülkedeyiz, hem de çocukken leğenle kayma stilinin bir çoğumuz tarafından denendiğini tahmin ediyoruz.