Doğal afet, öngörülemeyen, etki alanı ve etki düzeyi tahmin edilemeyen doğa olayıdır. Beklenmedik bir şekilde can ve mal kaybına neden olabilmektedir. Dünyada ve ülkemizde her yıl farklı doğal afetlerin yaşandığına tanık olmaktayız. Doğal afetler; toplum üzerinde fiziksel, psikolojik, sosyal, davranışsal etkilere neden olmaktadır. Çocuk ve ergenler afetlere maruz kalan ve afetlerden etkilenen ve anlamlandırma sürecinde problem yaşayan grupların en başında gelmektedir.
Çocuk ve ergenler doğal afeti bizzat yaşamış veya medya aracılığı ile doğal afetin etkilerine maruz kalmış olabilir. Hangi şekilde olursa olsun doğal afet çocuk ve ergenler üzerinde birtakım etkiler meydana getirebilir. Özellikle okulöncesi çocuklarda maruz kalma sonucu korku, şaşkınlık ve güvensizlik hali görülebilir.
Her çocuğun doğal afet sonrası aynı tepkiyi vermesini beklemek yanlış olacaktır. Bu noktada çocuğun;
-Kişisel özellikleri
-Olayı algılama ve anlamlandırma biçimi
-Eğer yakınından birini kaybettiyse kaybedilenin yakınlığı
-Ailenin doğal afete tepki verme şekli
-Çocuğun yas süreci ile baş etme biçimi
-Yeterli sosyal desteğin sağlanıp sağlanamaması vb. değişkenler çocuğun duygu, düşünce ve davranışlarının şekillenmesinde belirleyici olacaktır.
Doğal afet sonrasında psikolojik ihtiyaçlar;
-Üzüntüyü yaşamak
Bu süreçte çocuğumuzun duygularını bastırmak ve yetişkin koruma güdüsüyle “bir sorun yok” mesajı vermek yerine duyguların yaşanmasına izin verilmelidir.
“Biliyorum çok üzgünsün. Hepimiz çok üzüldük ve biraz korktuk. Bu çok normal. Ben her zaman senin yanındayım. Sen neler hissediyorsun benimle paylaşmak ister misin?”
Çocuğumuz tepki vermiyorsa yetişkin olarak çocuğun duygusunu yaşamasını teşvik etmeliyiz. Çocuğumuz küçükse onun boy hizasına gelerek, onun yaş düzeyine uygun ses tonu ile duyguları hakkında konuşmaya teşvik etmeliyiz.
-Anlamlandırma
Çocuklar en çok bilmedikleri kavramlardan korkarlar.
Yangının söndürülmesi için görevli kişiler olduğundan ve bu durumun geçici olduğundan bahsedilmelidir.
Çocuğa korkutucu detaylar vermeden sorularına basit ve gerçekçi cevaplar verilmelidir.
-Normalleştirme
Çocuk ve ergen ile hissettiği duyguların normal olduğu ve herkesin bu duygulara sahip olduğu paylaşılmalıdır.
Günlük rutinlere uymaya çalışılmalıdır.
Haberler ve Çocuk
Haber içeriklerinin çocuk ve ergenler tarafından tüketimi esnasında yetişkin kontrolü önemlidir.
-Sadece gündemden haberdar olunabilecek şekilde haber izleme süresi düzenlenmelidir.
-Haber içeriklerine çocukları olumsuz etkileyecek abartılı ve felaketleştirilmiş tepkiler vermekten kaçınılmalıdır.