CGTN / Andrew Korybko
Rusya’nın Çin Büyükelçisi Andrey Denisov 2 Şubat’ta medyada yaptığı açıklamada geçen yıl eylül ayında Avustralya-İngiltere-Amerika Birleşik Devletleri (ABD) askeri ittifakının (AUKUS) sadece Çin’e değil, aynı zamanda Rusya’ya karşı da bir tehdit olduğunu söyledi. TASS haber ajansının haberine göre, Denisov, “Kesinlikle biz (Rusya ve Çin), siyasi koordinasyon yoluyla bile olsa buna tepki vermek zorundayız.” dedi.
AUKUS doğrudan Çin’i tehdit ediyor, ama bu da Rusya’yı da tehdit ediyor çünkü Moskova stratejik ortağı olan Beijing’in çıkarlarını zora sokabilecek herhangi bir şeye karşıdır. Bu Çin karşıtı ittifakın bölgesel askeri kışkırtmalara girmesi bunların da Asya-Pasifik’in istikrarsızlaştırılmasına katkıda bulunması bekleniyor. Bu aynı zamanda Rusya’nın Hindistan ile Eylül 2019’da birlikte açıkladığı planlanmış Vladivostok-Chennai Deniz Koridoru’nu (VCMC) tehlikeye sokabilir. Rusya’nın bakış açısından bir sonraki endişe noktası AUKUS’un, ABD ve İngiltere’nin Avustralya nükleer denizaltı programını desteklemesinin bir parçası olarak hassas nükleer teknolojiyi Avustralya ile paylaşacak olması nedeniyle Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’nı (NPT) ihlal etmesidir.
Rusya her zaman nükleer silahların yayılmasına karşı oldu ve bu konuda çok katı bir tutum aldı. AUKUS’un Çin karşıtı niyetleri, beklenen bölgesel askeri provokasyonlar ve nükleer silahların yayılması, birlikte düşünüldüğünde Rusya’yı bu ittifaka karşı yapıyor. ABD ve İngiltere’nin ortaklıklarının normal olarak bir Anglo-Amerikan ekseni (AAA) olarak adlandırılabileceği kadar Avrasya’da son zamanlarda çok yakın iş birliği yaptıkları da belirtilmeye değer.
ÇİN İLE RUSYA ASYA-PASİFİK’İN HERKES İÇİN BİR BARIŞ BÖLGESİ OLARAK KALMASINI SAĞLAYACAK
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 1 Şubat’ta Moskova’yı ziyaret eden Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile birlikte yaptığı basın toplantısında dünyaya ülkesinin başkalarının üçüncü tarafların pahasına sözde kendi güvenliklerini güvence altına almasına karşı olduğunu hatırlattı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov daha önce ülkesinin ve AGİT içindeki diğer katılımcıların bunu sırasıyla İstanbul ile Astana’daki 1999 ve 2010 zirvelerinde önlemeyi kararlaştırdıklarını açıklamıştı.
AAA’nın Asya-Pasifik’te AUKUS aracılığıyla istikrarsızlaştırıcı ortaya çıkışı AGİT’in vazgeçilmez güvenlik ilkelerinin yanı sıra hiçbir ülke ya da grubun bundan böyle kendi ilan ettikleri güvenlik çıkarlarını herhangi bir başkasının pahasına ileri süremeyeceği ilkesiyle doğrudan çatışıyor. AGİT bizatihi Asya-Pasifik’e karışmasa da, AGİT’in Amerikan ile İngiliz üyelerinin orta ve doğu Avrupa’nın batı kısmında Rusya’ya karşı yaptıkları ile Avrasya’nın o parçasındaki ruhunu ihlal ettiklerine işaret etmek yine de önemlidir.
MOSKOVA STRATEJİK ORTAĞI OLAN BEIJING’İN ÇIKARLARINI KORUR
Büyükelçi Denisov’a göre, Rusya’nın AUKUS’un istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerini tepkisi Çin’le tamamen koordineli olacak. Denisov bu tepkilerin hangi biçimleri alacağını açıklamasa da, gözlemciler Avrasya’nın istikrar çapaları olarak hizmet eden bu çok kutuplu stratejik ortaklar arasında gelişmiş bir askeri teknik iş birliği olmasını bekleyebilirler. Bu ülkeler ayrıca aynen son zamanlarda yaptıkları gibi muhtemelen daha fazla ortak askeri tatbikatlar yapacaklardır. Bunlar herhangi bir üçüncü tarafa yönelik değil, aksine koordinasyonu güçlendirmeye yöneliktir.
AAA’nın bütün jeopolitik eylemlerin bir sonucu olduğunu anlaması gerekir. Çin ve Rusya’yı birlikte “kontrol altına” alma gizlenmemiş arzusu, üstelik iki ülkenin sarsılmaz bağlarını koparmaya çalışma yönündeki eşit derece açık çabaları da, verimsizdir ve başarısız olmaya mahkumdur.
Askeri ittifaklar, bölgesel kışkırtmalar ve sıfır toplamlı politikalar çağı çoktan bitti ama bu geçmişin gözden düşmüş kavramlarına takılıp kalmak çok kutuplu dünya düzeninin kaçınılmaz ortaya çıkışını geciktirme yönündeki son dakika çabalarından başka bir şey değildir. Çin ve Rusya birlikte AAA’nın Avrasya’daki, özellikle hızla uluslararası ilişkilerin çekim merkezi haline gelen Asya-Pasifik bölgesindeki istikrarsızlaştırma çabalarına karşı duracaktır. İki büyük ülkeyi tehdit eden AUKUS dünyanın bu bölgesini istikrarsızlaştırma konusunda başarılı olamayacak. Çin ile Rusya tümüyle koordineli, güvene dayalı ve karşılıklı yararlı kapsamlı iş birlikleriyle Asya-Pasifik’in herkes için bir barış ve refah bölgesi olarak kalmasını sağlayacaktır.