|[ Paticik.com | Forum | Kullanici Sozlesmesi | Üye Ol ]|
|» Forum Gezgini ... Üye Ol / Giris Yap|


[ Yeni Konu ] [ Mesaj Yaz ]
bagli degilsiniz: | Giris Yap | Üye Ol | |+ Paticik.com Forumları
|-- |+ / Tarih
|-- |-- |+ Celali isyanları ve bozulan Anadolu yerleşimleri...
|Yazar||Konu: Celali isyanları ve bozulan Anadolu yerleşimleri {2574}|
ID § 01 Oct 2016, 22:26 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Hiç Anadolu'daki köylerin neden ulaşılması güç, engebeli, sarp yerlere kurulduğunu merak ettiniz mi? Cevabı Celali isyanlarında saklı.
16. yüzyılın sonlarına doğru ve 17. yüzyılda, Avrupa ülkeleri coğrafi keşifler sonucunda büyük zenginlik birikimlerine ulaşırlar. Avrupa'lı tüccarlar sadece ürünler değil aynı zamanda altın ve gümüş de getirirler Avrupa'ya. Bu durum Avrupa'da enflasyona yol açar. Fiyatlar yükselir.
Coğrafi keşifler aynı zamanda ticaret rotalarını da değiştirir. Eskiden Hindistan, Asya ve Arap yarımadasından gelen mallar, önce İstanbul'a ve Süveyş'e getirilir, oradan Avrupa'ya dağıtılırken, coğrafi keşiflerden sonra Osmanlı'nın elinde bulundurduğu ticaret rotaları değersizleşir. Devletin büyük ticari gelir kaynakları azalır. Osmanlı tüccarları da, zenginleşen Avrupa'lı tüccarlarla mücadele edemez hale gelir.
Bu durum Osmanlı yönetimince de farkedilir ve bazı önlemler alınmaya çalışılır.
Lütfi Paşa (resim Muhteşem Yüzıldan) 16. yüzyılda Kanuni'ye şöyle demektedir;
"İstanbul'un velinimeti denizdir. Gemiler gelmezse İstanbul batar. Kafirler deniz savaşlarında Osmanlı'dan ileriye gitmiştir. Bu durum düzeltilmelidir".
3. Murad döneminde bazı Osmanlı coğrafyacıları, Süveyş kanalı'nın acilen yapılması gerektiğini belirtmektedir. Bu sayede dünya ticaretinin hakimi yine Osmanlı olacaktır.
1625 yılında Ömer Talip şöyle demektedir:
"Artık Avrupa'lılar bütün dünyayı tanıyorlar. Gemilerini her yere gönderiyorlar, önemli limanları ele geçiriyorlar. Artık mallar bizim limanlarımıza değil, Portekiz, Hollanda ve İngiltere gemileriyle Fransa'ya taşınıyor, oradan dağıtılıyor, Osmanlı Yemen kıyılarını zapt etmeli ve bu ticareti hakimiyeti altına almalıdır".
Piri reis ve Seydi reis gibi ünlü Osmanlı donanmaları Hint Okyanusunda Portekiz gemileriyle mücadelelere girişir, ancak Portekiz donanmasının ateş gücü üstün gemileri yüzünden Osmanlı Hint okyanusundaki donanmasını kaybeder.
Bütün bu gelişmelerin sonucunda, Batı artık Doğu'ya bağımlı değildir, roller değişir. Osmanlı artık hammaddeyi ucuzdan satan, o hammaddeyle üretilmiş olan ürünü yüksek fiyata olan, ucuz bir hammadde piyasasına dönüşür Batı için.
Bunun üzerine Osmanlı yönetimi, fetihlerin durmaması, askerlerin beslenmesi ve mali yapının korunması için elindeki tek kaynağa toprağa yönelir. Bu dönemde yapılanlar:
- Tımar sistemi bozulur. Artık sipahi beyi devlet tarafından seçilmez, babadan oğula geçebilen bir saltanat sistemi haline gelir.
- Devlet memurlukları parayla satılan bir konum haline gelir.
- Bazı tımar arazileri sebepsiz hazineye aktarılır.
- Bazı arazilerin ise gelirleri iltizam usülüyle satılır.
Haliyle klasik Osmanlı tarım politikası çöker. Sipahi beylerin yerini almaya başlayan mültecimler yani o zamanın yatırımcıları, görev almadığı ve tek amacı daha çok para kazanmak olduğu için köylüler üzerinde baskılar kurar. Bu dönemde pek çok köylü, toprağını bırakmak zorunda kalır. Bu köylülerin pek çoğu sekban sınıfı asker veya medrese öğrencisi (suhte) olur çünkü tek olabilecekleri meslek budur.
Osmanlı'nın o zamanki demografik yapısına bakılırsa %40'lık bir nüfus artışı görülmektedir. Gittikçe artan nüfus yoğunluğu ve yukarıdaki gelişmeler huzursuzlukları arttırmaktadır. Osmanlı'nın seferlerine devam ettiği bu dönemde Anadolu'da var olan güç boşluğu celali isyanlarını başlatır.
Çeşitli sipahiler, sekbanlar, suhteler, mültezimler ve devlet memurları Anadolu'da bu güç boşluğundan yararlanarak köyleri basmaya ve soymaya başlar. Öyle ki bu soygunlara bazı Sadrazamlar dahi katılmaya başlar. Eşkiyalık artar.
Bu sırada bazı Türkmen(alevi) gruplarda, sünni devlet politikasına karşı olarak isyanlara katılır. İsyanlar öylesine büyür ki; devlet önlemleri yetersiz kalınca, köylülere silahlanma ve kendilerini koruma çağrısında bulunur. Köylüler de kendi silahlı gruplarını oluşturur. Ancak bu gruplar ve başlarından bulunan yiğitbaşıları da zamanla köyleri soymaya ve eşkiyalık yapmaya başlar. Bir kaos ortamı söz konusudur.
Sonuç olarak, köylüler büyük kasabaları terk ederek, eşkiyaların ve devletin (çünkü eşkiya gruplarının çoğu aynı zamanda devlet içinde yer alanlar) ulaşamayacağı, dağlık bölgelere, en fazla 10-15 hanelik köyler kurmaya başlar.
"Büyük kaçgun" olarak adlandırılan bu kaçış, Osmanlı'da sağlanmış düzgün yapılaşmayı yok etmiş, sosyal ve ekonomik yaşamı bozarak bizlere geri kalmış bir Anadolu Coğrafyası bırakmıştır. Pek çok masum köylü öldürülmüş, Anadolu'nun sosyal yapısı değişmiştir.
1 defa güncellendi. Son güncelleme 01/10/2016 22:26 tarihinde Murray tarafindan yapilmistir.
ID § 01 Oct 2016, 23:45 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Guzel yazi
fakat isin cok ilginc bir yani, avrupalilar 15. yuzyilda haril haril sagi solu kesfederken osmanlinin mal mal durmasi.
arkadas hic mi bi bakmazsin bu herifler ne yapiyor diye, o zamanlar zenginsin filon var gemin var denizin var acil sende.
kolomb'un bahamalari 3 gemicik ile kesfettigini varsayarsak osmanli haydi haydi kesfederdi.
s.e.n.k.o Sucuk Ekmek Ne Kadar Oldu
|TW


ID § 01 Oct 2016, 23:55 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Ben de bu konuyu çok merak ediyorum. Bilen varsa yazabilirse sevinirim.
ID § 01 Oct 2016, 23:58 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Ben tamamen sallamasyon yazıyorum tabi de, portekiz avrupa'nın bir ucu, hakeza ispanya. Osmanlı dediğin hadi en ucu hırvatska olsun yani korsanlarla dolu, düşman donanmalarla dolu akdenizi geçecek ve üstüne sefere açılacak. sıkıntılardan en büyüğü budur sanırsam.
'Never argue with stupid people,
they will drag you down to their level and then beat you with experience.'
ID § 02 Oct 2016, 00:07 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
o zamanlar denizlerin o taraflari da sakin degilki
avrupa da butun bir baris vardi da herkes kesiflere yonelmisti gibi bir durum yok.
benim gorusum, (hicbi akademik dayanagi yok tabii) kafalardaki mindset'te bitiyor.
bazi tarihciler ronesans tek bir cumle ile basladi derler "ego non cognosco" yani bilmiyorum.
ama 15.yuzyilin osmanlisinda bu mindset yoktu, bilim bir sekilde vardi, gorece sinirli olarak, ama o zamanlarin avrupa meraki yoktu adamlarda. Belki de herseyi biliyoruz kafasindalardi, bilmiyorsakta allah bilmemize gerek duymamistir zihni...
zaten 15.yuzyil 16,yy haritalarina bakin, cincilerin, osmanlilarin dunya haritalarinda hic bos yer yok, tum dunyani kesfettik kafasi var, ispanyollarda, hollandalilarda da tam tersi, bos bos haritalar, bu kafa yapisi ister istemez meraki da o da kesifleri de beraberinde getirdi bence.
ha ama kesifler basladiktan sonra osmanlinin bu duruma direnmesi o konuda benim de cevabim yok. Kesifler sende start vermeyebilir ama her devlet saga sola gemi gonderirken sen de gonder,
hayvan gibi imparatorluk o donemde zaten, sistemli bir somurgecilik yapilcaksa on numara yapardi bence.
s.e.n.k.o Sucuk Ekmek Ne Kadar Oldu
ID § 02 Oct 2016, 00:27 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Sebebi aslında hep coğrafya.
Merkantilizm döneminde avrupalılar değerli madenleri sınırları içerisine toplayarak zenginleşildiğini düşünüp, dışardan maden/değerli şeyleri nasıl getiririz ona kafa yormuş. Eh Bi tarafta açık deniz diğer tarafta güçlü komşular. Gemi icat edip uzaklara gitme yarışı başlatmışlar.
Osmanlı coğrafyasında ise sınırlarından itibaren adamlar genişleyerek (aka fetih) yeni toprakları vergiye bağlayıp hükümdarlığına hükümdarlık katıyor. Akdeniz, karadeniz hep iç deniz zaten. Öyle okyanus aşam da yeni toprak bulup sömüreyim kafalarına gereksinim hissetmemişler.
Elin ingilizi, hollandalısı üçyüz beşyüz km atlı toplu geçip mısırı alayım keyfime bakayım diyemiyor, ikinci adımında denize batıyor adamlar
İspanya portekiz tarafı desen az kıpırdasalar koskoca fransa ve diğer kıta avrupası var zaten
Birbirleriyle savaşmayıp uzağa işeme yarışına başlıyorlar.
Bu tarafta fetih/vergi keyfinden sıra gelmiyor her şey kaçıyo sonra
Ha iberyadakilerde biriktirdikleri değerli madenleri kullanamayınca onlar da kaçırıyor yeni dünya düzenini
Ada ile kıta avrupası o arada kısıtlarından ötürü ticarete keşiflere kafa yorup en son turnayı gözünden vuruyor falan.
Daha kabaca özet geçilemezdi sanırım
diyafram8.com
ID § 02 Oct 2016, 00:43 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Osmanli gemi gonderiyor zaten ama su sekilde gonderiyor: Okyanusu asabilecek Avrupali denizciler ve gemiler satin alip, bunlari rakiplerinin var olan kolonilerini yagmalamasi icin kullaniyor. Girisimciligin var olmamasi sebebiyle cografi kesif, tekonolojik atilim baslatamadiklari gibi bunlar basladiktan sonra da yine insiyatifin Avrupalilar'da olmasina musade edip, bunun artik degerlerinden nemalanmayi secmisler. Yoksa Osmanli'ya bagli korsanlarin Karayipler'i, Amerika'nin dogu sahillerini, Izlanda'yi yagmalamisligi var.
Osmanli'nin sorunu; Osmanli'nin cografi kesif yapabilmesi icin padisahin boyle bir projeyle cikip, sectigi gemici ve askerleri kendi dusundugu bolgeye gondermesi ve devaminda da bu isi surekli yonetmesi gerekiyor. O zamana kadar ticaret kendi elinde oldugu icin zaten yeni bir cozum aramasi gerekmemis, normalde de kendi projesiyle cikip gelebilecek, kendi sermayesiyle gemi, parali asker tutacak bir tuccar da yok zaten ulkede zira sermaye sadece padisahta toplaniyor, padisahtan daha zengin bir kurum yok. Kurum diye birsey de yok zaten; sirketcilik yok, bankacilik yok. Insanlar zenginlesemedikleri gibi zengin olduklarinda yaratabilecekleri bir fark da yok zaten.
Tum guc, tum insiyatif hukumdarda toplandigi icin ve bir dogu toplumu olarak bugun bile biz de bunu kaniksadigimiz icin "Osmanli niye cografi kesif yapmamis" diye soruyoruz, padisahlar neden bunun kararini vermemis diye soruyoruz. Halbuki sikintinin en buyugu; padisahin ulkedeki tek karar alici olmasi ve iscileri mouse ile secip odun toplamaya ormana, tas toplamaya ocaga gondermek suretiyle ulkeyi RTS gibi yonetmesi ve atilimi kendisi yapmadigi muddet hicbir atilim gerceklesmeyecegi.
Sandnigger.
ID § 02 Oct 2016, 00:59 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
cunku padisahlar aptal ve musluman =<
ID § 02 Oct 2016, 01:06 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
Bu arada Murray'in de emegine saglik.
Turk milliyetciliginin ortaya cikisindan once Anadolu halki gozunde Osmanli'nin, devletin ne ifade ettiginin anlasilmasi icin Celali Isyanlari'nin buyuk onem tasidigini dusunuyorum. Bugun Osmanli torunu oldugunu soyleyen pleblerin o gunku atalari kuvvetle muhtemel Osmanli hakkinda bambaski seyler soyluyordu.
Sandnigger.
ID § 02 Oct 2016, 06:21 [ Alintila ] [ Özel Mesaj ] [ Albüm ]
açık denizlere ulaşımı olmadan nereyi keşfetsin adamlar?
|=o=|
|[ Paticik.com |
Forum |
Kullanici Sozlesmesi |
Üye Ol
]


Iletisim : info [at] paticik.com
Secereli Dobermann | Londra Rehberi Copyright 2001-2015 @ Paticik.com
|This forum is powered by Phorum|