Hem veri akışı açısından hem de siyasi gelişmeler açısından yoğun bir haftayı geride bırakırken hafta içinde döviz kurlarında ve tahvil faizlerinde rekor seviyelere tanıklık ettik. Yurtiçinde ABD ile ilişkiler ve bugün açıklanan Temmuz ayı enflasyonu hafta boyunca piyasaları meşgul etti. Küresel olarak ise ABD’nin Çin’den ithal edilen 200 milyar dolarlık ürüne uygulanacak vergilerdeki oranın %10’dan %25’e çıkarmayı planladığı haberi küresel piyasaları olumsuz etkilerken Japonya, İngiltere ve ABD Merkez Bankalarının piyasa beklentilerine paralel faiz kararları bir miktar rahatlattı. Haftanın ilk yarısında dalgalı bir seyir izleyen Türk varlıklarında Çarşamba akşamı ABD’nin iki bakanımıza yaptırım kararı açıklamasının ardından sert değer kayıpları yaşandı. Bir önceki haftada ABD tarafından rahip Brunson’un serbest bırakılmaması durumunda Türkiye’ye yaptırım uygulanabileceği açıklanmıştı. ABD hükümeti Çarşamba akşamı bu sebeple Adalet Bakanı Abdülhamit Gül ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’ya yaptırım kararı aldığını açıkladı. Bu gelişmeler ışığında haftaya 4,86 seviyesinden başlayan Dolar/TL haftanın ilk yarısında 4,89-4,92 arasında dalgalı bir seyir izlerken ABD’nin yaptırım kararı sonrası hızla yükselerek 5,0 sınırının üzerine çıktı. İlk tepkinin ardından bir miktar gerilese de Perşembe günü tekrar yükselişe geçen parite de gün boyu rekor seviyeler görülürken bugün sabah erken saatlerde Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ile Pompeo’nun görüşmesi öncesi 5,1154 ile rekor kırdı. Bugün 5,06’lı seviyelere kadar gerileyen Dolar/TL, 5,0792 seviyesinden haftayı kapatıyor.
Dolarla eş zamanlı hareket eden Euro/TL paritesi 5,9340 seviyesini tarihi zirvesi olarak belirlerken bugün 5,86-5,91 bandında hareket etti. 2 yıllık gösterge tahvil faizi %20,37’den başladığı haftada %22,09 ile 10 yıllık tahvil faizi %18,41’den başladığı haftada %19,48 ile rekor kırarken sırasıyla %21,68 ve %19,19 seviyelerinden haftayı tamamlıyor. Haftaya negatif başlayan BİST100 Endeksi hafta boyunca karışık bir görüntü çizerken ABD’nin yaptırım kararı etkisiyle 94.153 seviyesine kadar geriledi. Bugün açıklanan Temmuz ayı TÜFE’si aylık %0,55, yıllık %15,85 artış gösterdi. Seans başlangıcıyla birlikte açıklanan enflasyon verisinin yüksek gelmesine rağmen piyasa beklentilerin altında kalması sebebiyle pozitif bir seyre bürünen endeks günü %1,13 yükselişle 95.610 puandan kapatırken haftalık değer kazancı %0,03 oldu.
Haftanın ilk işlem gününe düşüşle başlayan BİST100 Endeksi seans içinde karışık bir seyir izledi. 95.000 sınırının altına kadar sarkan endeks bu seviyeden gelen alımlarla yükselişe geçerek %0,60 değer kazancıyla 96.158 puandan günü tamamladı. TL’nin gelişmekte olan ülke para birimlerinden negatif ayrıştığı görüldü. Fitch’den gelen Türk bankalarının risklerine yönelik açıklamalar bu durum üzerinde etkili oldu. ABD 10 yıllık devlet tahvil faizi %2,96 seviyesinden işlem gördü. Haftaya gevşeme eğilimiyle başlayan dolar endeksi 94 seviyelerinde işlem görürken, 1,17 sınırının altında haftaya başlayan Euro/Dolar gün içinde bu seviyenin üzerine çıkmayı başardı. Altının gramı 191,2 liradan, altının onsu 1.222,7 dolardan haftaya başladı. Brent tipi petrolün varili 74,7 dolardan alıcı buldu
Pazartesi günü TÜİK tarafından açıklanan ekonomik güven endeksi Temmuz ayında bir önceki aya göre %2 artarak 90,4’ten 92,2 değerine yükseldi. Ekonomik güven endeksindeki yükseliş, tüketici, perakende ticaret, inşaat ve hizmet sektörü güven endekslerindeki artışlardan kaynaklandı. Temmuz ayında tüketici güven endeksi 73,1 değerine, hizmet sektörü güven endeksi 91,9 değerine, perakende ticaret sektörü güven endeksi 97,3 değerine ve inşaat sektörü güven endeksi 77,1 değerine yükseldi. Temmuz ayında reel kesim (imalat sanayi) güven endeksi ise 101,5 değerine geriledi.
Euro Bölgesi’nde ekonomik güven, Temmuz ayında yılın en düşük değerini alarak küresel ticaret geriliminin büyüme hızına baskı yapabileceğini işaret etti. Bölgede ekonomi güveni endeksi 112,3 seviyesinden Temmuz ayında 112,1’e geriledi. Almanya’da Temmuz ayı enflasyonu beklentilerin hafif altında aylık %0,3, yıllık %2,0 artarken piyasa beklentisi aylık %0,4 ve yıllık %2,1 olması yönündeydi.
Salı günü sabah erken saatlerde gerçekleştirilen Japonya Merkez Bankası toplantı sonrası, faizlerde beklendiği gibi değişikliğe gitmeyerek %-0,1 bıraktı. 10 yıl vadeli tahvil faiz hedefini %0,0’da tutarken, tahvil alım programını daha esnek bir şekilde uygulayacağını açıkladı.
TÜİK tarafından açıklanan veriye göre Haziran ayında dış ticaret açığı %9,1 azalarak 5 milyar 497 milyon dolara geriledi. İhracat 2018 yılı Haziran ayında, 2017 yılının aynı ayına göre %1,3 azalarak 12 milyar 954 milyon dolar, ithalat %3,8 azalarak 18 milyar 451 milyon dolar olarak gerçekleşti. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2017 Haziran ayında %68,5 iken, 2018 Haziran ayında %70,2’ye yükseldi. En fazla ihracat yapılan ülke Almanya olurken, bu ülkeyi sırasıyla Birleşik Krallık, İtalya ve ABD takip etti. İthalatta ilk sırayı Çin alırken bu ülkeyi sırasıyla Rusya, Almanya ve ABD izledi. Turizm geliri 2.çeyrekte bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %30,1 artarak 7 milyar 44 milyon 591 bin dolar oldu. Turizm gelirinin (cep telefonu dolaşım ve marina hizmet harcamaları hariç) %84,7’si yabancı ziyaretçilerden, %15,3’ü ise yurt dışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerden elde edildi. Bu çeyrekte yabancıların ortalama harcaması 602 dolar, yurt dışında ikamet eden vatandaşların ortalama harcaması ise 885 dolar oldu.
Salı günü TCMB, 2018 yılı üçüncü Enflasyon Raporu’nu açıkladı. Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya enflasyon raporuna ilişkin yaptığı açıklamalarda finansal kararların gecikmeli etkisi olduğunu ve ekonomide dengelenmenin belirginleşmeye başladığını, enflasyon görünümünde bozulma olması durumunda ilave parasal sıkılaşmaya gidilebileceğini dile getirdi. Merkez’in 2018 yılsonu enflasyon tahmini %8,4’ten %13,4’e çıkarılırken, 2019 yılı için de %6,5’ten %9,3’e yükseltildi.
ABD’de haziran ayı kişisel gelirler ve kişisel harcamalar beklentilere paralel sırasıyla %0,4 ve %0,4 arttı. Çekirdek PCE fiyat endeksi aylık %0,1, yıllık %1,9 artış gösterdi. 2. çeyrek istihdam maliyet endeksi ise %0,7 beklentisinin hafif altında %0,6 arttı. Temmuz ayı CB tüketici güven endeksi 127,4 oldu. Euro Bölgesi’nde ekonomik büyüme, ikinci çeyrekte iki yılın en zayıf seviyesi olan %0,3’e geriledi. (Beklenti %0,4) Bölgede enflasyon %2,1 ile 2012’den bu yana ilk kez %2’yi aşarak Avrupa Merkez Bankası’nın Temmuz ayında koyduğu hedefin üzerine çıkarken işsizlik oranı 2008’den bu yana en düşük seviyesi %8,3 oldu.
Çarşamba günü İSO tarafından açıklanan verilere göre Haziran ayında 46,8 olarak ölçülen PMI endeksi Temmuz’da 49,0 düzeyine yükseldi. Türk imalat sektöründe zorlu faaliyet koşullarının Temmuz’da devam ettiğine işaret etti. TİM tarafından açıklanan geçici ihracat verilerine göre, Temmuz ayında ihracat geçen yılın aynı ayına göre %11,8 artışla 14,1 milyar dolara ulaştı. Bu, bugüne kadar en çok ihracat gerçekleştirilen Temmuz ayı olarak kayıtlara geçti. Yılın ilk 7 aylık döneminde ihracat %7 artışla 96,3 milyar dolara, son 12 aylık ihracat ise %8,1 artarak 163,3 milyar dolarla yeni bir rekor kırdı.
Çarşamba akşamı piyasaların merakla beklediği ABD faiz kararı açıklandı. Fed, beklentiye paralel olarak faiz oranını %1,75-2,00 aralığında sabit tutarken kademeli faiz artırımlarına devam edileceğinin sinyali verildi. ABD tarafından açıklanan verilere göre Temmuz ayı ADP özel sektörü istihdamı beklentileri aşarak 219 bin artarken piyasa beklentisi 186 bin artması yönündeydi. ISM imalat sanayi endeksi 58,1 oldu.
PMI veri akışı açısından yoğun olan Çarşamba gününde Temmuz ayında Japonya imalat sanayi PMI verisi beklentilerin üzerinde 52,3 olurken, Çin’de imalat PMI verisi 50,8 olarak açıklandı. Euro Bölgesi’nde imalat PMI, Temmuz ayında 55,1 değerini aldı. Almanya imalat sanayi PMI verisi 57,3 beklentisinin altında kalırken 56,9, İngiltere imalat PMI ise 54,0 olarak açıklandı.
TCMB tarafından periyodik olarak açıklanan menkul kıymet istatistik verilerine göre 20-27 Temmuz haftasında yurtdışı yerleşik yatırımcılar reel olarak (fiyat ve kur etkisinden arındırılmış) 37,0 milyon dolar hisse senedi alımı yaparken 18,2 milyon dolar repo dahil DİBS satışı gerçekleştirdi. BİST100 endeksi aynı haftada %1,60 değer kazanırken, 2 yıllık gösterge tahvil faizi 3 baz puan geriledi. Yılbaşından bu yana 1.220,2 milyon dolar hisse senedi satışı ve 75,6 milyon dolarlık DİBS alımı yapan yurtdışı yerleşikler böylelikle 2018 yılında toplamda 1.144,6 milyon dolarlık menkul kıymet satışı gerçekleştirmiş oldu.
Perşembe günü İngiltere Merkez Bankası PPK toplantı sonrası yapılan açıklamaya göre faizi oranını 25 baz puan artırarak %0,75’e çıkarırken, varlık alım programını değiştirmeyerek 435 milyar sterlinde bıraktı. Piyasa beklentilerine paralel faiz kararı açıklayan banka gelecek yıllarda daha fazla faiz artışı yapılabileceğini dile getirdi.
ABD’de haftalık işsizlik başvuruları bin kişi artışla 218 bin oldu. Beklenti 220 bin olması yönündeydi. Haziran ayı fabrika siparişleri beklenti paralelinde %0,7 artarken, ulaşım hariç fabrika siparişleri %0,4 artış gösterdi. Euro Bölgesi’nde Haziran ayında ÜFE aylık %0,4 ve yıllık %3,6 artarken piyasa beklentisi aylık %0,3, yıllık %3,5 olması yönündeydi.
Cuma günü açıklanan TÜİK verilerine göre TÜFE temmuzda aylık %0,55, Yİ-ÜFE aylık %1,77 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında %15,85, yurt içi üretici fiyatlarında %25 oldu. Temmuz ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları %12, yurt içi üretici fiyatları %17,41 arttı. Beklentiler aylık enflasyonun %1, yıllık enflasyonun %16,3 artması yönündeydi. Çekirdek TÜFE ise Temmuz’da %14,60’tan %15,10’a yükseldi. Aylık en yüksek artış %2,26 ile lokanta ve oteller grubunda oldu. Ana harcama grupları itibariyle 2018 yılı Temmuz ayında endekste yer alan gruplardan, ev eşyasında %1,82, eğlence ve kültürde %1,62, sağlıkta %1,20 ve konutta %1,10 artış gerçekleşti. Aylık en fazla düşüş gösteren grup %3,07 ile giyim ve ayakkabı oldu. Ana harcama grupları itibariyle 2018 yılı Temmuz ayında endekste yer alan gruplardan gıda ve alkolsüz içeceklerde %0,28 ve haberleşmede %0,11 düşüş gerçekleşti. Yıllık en fazla artış ise %24,21 ile ulaştırma grubunda gerçekleşti.
Hizmet sektörü PMI verisi açısından yoğun bir gün olurken Fransa hizmet sektörü PMI 55,3 beklentisinin altında 54,9 olarak açıklandı. Genel olarak beklentilerin altında kalan hizmet sektör PMI verileri Almanya 54,1, Euro Bölgesi 54,2, İngiltere 53,5 olarak açıklandı.
ABD’de Temmuz ayı tarım dışı istihdamı 157 bin artış gösterirken beklentilerin altında kaldı. Piyasa beklentisi 193 bin artış olması yönündeydi. İşsizlik oranı beklenti paralelinde %3,9 olurken ortalama saatlik kazançlar aylık %0,3 arttı. ABD’de dış ticaret açığı 46,3 milyar dolar olarak açıklandı. ISM imalat dışı endeks 58,6 beklentisinin altında 55,7 olarak gerçekleşti.
Haftanın son işlem gününe düşüşle başlayan BİST100 endeksi seansın başlangıcında açıklanan enflasyon verisinin beklentilerden düşük gelmesiyle birlikte alıcılı seyre bürünürken %1,13 değer kazancıyla 95.610 puandan günü kapatıyor. Dün görülen sert satışlar sonrası Avrupa Borsaları bugün alıcılı bir seyir izlerken ABD hisse senetleri piyasalarında da hafif pozitif bir seyir var. Hafta içinde %3,0 sınırının üzerine çıkan ABD 10 yıllık devlet tahvil faizi %2,95 seviyesine geriledi. Güçlenme emareleri gördüğümüz dolar endeksi 95 seviyesinin üzerine çıksa da bu seviyelerde tutunamazken 94,85 seviyesinden işlem görüyor. 1,16 seviyesinin altına sarkan Euro/Dolar paritesi 1,1588 seviyesinde bulunuyor. Altının gramı 199,0 liradan, altının onsu 1.219,2 dolardan haftaya tamamlarken, Brent tipi petrolün varili 73,4 dolardan alıcı buluyor.
Uzun Vadede Ne Bekliyoruz…
6,4x olan MSCI Türkiye F/K18T çarpanı 12,0x olan MSCI EM F/K18T çarpanına göre %46 iskontolu. İskontonun tarihi ortalamasının %25 olduğu dikkate alındığında Türkiye için son dönemde artan piyasa volatilitelerinin bir katalizör sonrası normalize seviyeye gelmesi durumunda Türk borsası için önemli bir potansiyelin bulunduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca Türkiye’nin taşıdığı riskleri dengeleyebilecek büyüme potansiyeli de dikkate alınmalı. Türk şirketlerinin 2018 yılı için satış, FAVÖK, net kar ve temettü büyüme beklentileri EM ortalama beklentilerin hafif altında olmasına rağmen 2019 yılında EM ortalamasından daha iyi performans göstermesi beklenmektedir. TCMB’nin 2018 yılında FED’in atacağı adımlar ve enflasyon görünümüne göre pozisyon alacağını beklemekteyiz. Bloomberg konsensüs verisine göre 2018 sonunda 10 yıllık tahvil faizlerinin %15,88 seviyesinde dengeleneceği beklenmektedir. Aynı şekilde Dolar/TL’nin 2018 sonunda 4,75 seviyesinde dengeleneceği beklenirken 2018 ortalamasının 4,37 olacağı öngörülmektedir.