Vergi sistemimiz, yamalı bohçaya dönüşmüş…
Gerek Anayasanın verdiği karar ve gerekse vergi prensipleri, sanki elin tersiyle itilmiş, hiçbir ülkede görülmeyen çeşit çeşit uygulamalara girişilmiştir.
***
Vergide Adalet Prensibi unutulmuş ve adaletsiz bir vergi sistemi uygulanmakta; verginin, kazanca göre alınması gerekirken çok kazanandan az, az kazanandan çok vergi alınmaktadır. Gelir Vergisinde durum çok düşündürücüdür. 100 lira gelir vergisinin %65’ini iççi ve memur; %35’ini tüccar, esnaf kira geliri olanlar ödemektedir.
Sosyal durumlarına bakıldığında işçi ve memurlar ay sonunu zor getirmekte ve çoğu borç altında ezilmektedir. Ama Gelir Vergisinin %35 ini ödeyenler hayatlarından memnunlar.
Diğer yandan Gelir Vergisinin hesaplanmasına dayanak olan oranlarda Anayasa Mahkemesinin vermiş olduğu karara rağmen, Gelir Vergisi Beyannamesi vermek zorunda olan ücretli %35, 40 hatta %50’ye varan vergi ödemek zorunda bırakılmaktadır.
İşte bu durum vergide adaletin gözetilmediğinin açıkça göstergesidir.
***
Buyurun bir yanlış uygulama daha; eşitlik prensibi.
Çok kazandıkları halde zaten çok az vergi ödeyen birçok şirketin ödeyeceği vergi oranları da eşit değil.
Bankalar ve para ticareti ile uğraşan v.s. şirketlerde Kurumlar Vergisi oranı %20, diğer şirketlerde ise %18. Bildiğim kadarıyla böyle bir uygulamaya, başka ülkelerde rastlanılamaz.
***
Hükümet, bütçe açığının bir kısmını kapatmak, bütçeye fazla gelir sağlamak amacıyla vergi üzerinde oynamalar yapabilir; ancak bu şekilde davranarak değil.
Bugün sigara ve alkollü içkilere, önemsenecek oranda vergi yükü getirilmiştir. Ancak böyle bir uygulama vergi artışını sağlayamadığı Özal döneminde görülmüş olacak ki sigaradaki vergiler düşürülerek, sigara kaçakçılığının önü kesilmiştir, vergi artışı sağlanmıştır.
Günümüzde sigara kaçakçılığı hat safhadadır. Alkollü içecekleri ya içiciler kendileri imal etmeye başlamış ya da alkollü içecekler kaçağa düşmüştür.
***
Bir taraftan ücretlerin artışını önlemek amacıyla, az kullanılan emtianın enflasyon sepetine konarak enflasyonu, gerçek enflasyonun altında göstermek; diğer taraftan ücretlerden yüksek vergi almak, ücretlileri devamlı borç edinmek zorunda bırakmaktadır. Bu durum da sosyal adalete uymaz.
***
Vergi konusunda şu gibi önlemlerin alınması düşünülebilir; yetkililer:
-Halka vergi bilincinin aşılanması için gerekli eğitim yollarına başvurulmalıdır.
-Gelir Vergisi kaçağını önlemek için çareler aranmalıdır.
-Gelir vergisinin kaçırılmasına da etkisi olan Katma Değer Vergisinin de tam olarak toplanmasını sağlayabilmelidir.
-Sigara ve alkollü içkilerdeki fahiş vergiler, asgariye düşürülerek hem kaçağın önlenmesi hem de daha çok vergi toplanması sağlanmalıdır.
-Bunlardan sonra, vergi prensiplerine uygun bir vergi reformu yapılmalıdır.
Orhan YALKIN