1. Aşırı ve bilinçsiz tüketimden uzaklaşmak
Aşırı tüketiyoruz; tüketirken de tükeniyoruz. Dünyanın kaynakları sonsuz sanıyoruz. Halbuki ihtiyacımız kadar alabiliriz.
2. İhtiyacımızı bilmek
Bir şeyi satın alırken ihtiyacımız olduğunu sanıyoruz; çünkü ihtiyacımızı bilmiyoruz. İhtiyacımızı bilmek, önemli bir adım. Elbette sadece satın alırken değil; para vermeden alırken de. Çünkü bedelini biz vermiyorsak; birisi muhakkak veriyordur.
3. Tek kullanımlıkları kullanmamak
(En azından daha az kullanmak) Tek kullanımlıkların en kötü tarafı, üretimden bize gelene kadarki sürede yüksek karbon ayak izine sahip olması. Çok kullanımlık ürünler kullandığımızda bir kez neden olduğumuz karbon ayak izi, tek kullanımlıklarda sürekli oluyor. Hele tek kullanımlık plastik olunca, çöp dağları ve çöp adalarına neden oluyor.
4. Endüstriyel tarım ve hayvancılık ürünlerini bırakmak
(En azından daha az tüketmek) Endüstriyel hayvancılık nedeniyle metan, endüstriyel tarım nedeniyle açığa çıkan diazotmonoksit sera gazlarının önemli nedenlerinden birisi. Endüstriyel gıda yerine adil, yerel ve mevsiminde beslenmek iklim kriziyle mücadede önemli bir yol. Endüstriyel gıdayı bırakmanın kolay olmadığının farkındayım; en azından kırmızı et tüketimini azaltabiliriz.
5. Enerji tasarrufu yapmak
Lüzumsuzsa söndürebiliriz. Karar vericiysek binamızda mantolama yapabiliriz. Beyaz eşyalarınızı yenileyelim, demiyorum; ama yenisini alacaksak, enerji tasarrufu yapan beyaz eşya kullanabiliriz.
6. Toplu taşıma kullanmak, bisiklete binmek, yürümek
Fosil yakıt kullanan tek kişilik otomobillerimiz yerine bisiklet ya da toplu taşıma kullanmak ve yürümek iklim krizinin etkisini azaltmamızı sağlar.
7. Plastik paketleri bırakmak
(En azından daha az almak) Tek kullanımlık plastiklerin yanı sıra ambalaj plastiklerinden de kurtulabiliriz. Açıkta ürün almak, depozitolu ambalajı tercih etmek, ambalajı iade etmek ya da en azından büyük paketli ambalajları önceliklendirmekten bahsediyorum.
8. Sirke, turşu, yoğurt yapmayı öğrenmek
Sirke, turşu, yoğurt yapımı yani fermantasyon eski gıdayı saklama yöntemlerinden birisi. Üstelik yapımı çok kolay ve atıkları değerlendirmek için iyi bir yol.
9. Balkon bahçeciliği yapmak
Gıdayı ne kadar yakından temin edersek, o kadar ekolojik bir gıda alırız, kent bahçeciliği olursa daha iyi olur, balkon ve mutfak bahçeciliği bambaşka olur.
10. Kompost yapmak
Gıda atıkları bir ülke olsaydı, ABD ve Çin'in sonrasında en çok sera gazı salımına neden olan 3. ülke olurdu. Oksijensiz ortamdaki çürümenin neden olduğu metan gazı iklim krizinin nedenlerinden önemli birisi. Evde, apartmanda, sitede hatta mümkün mahallede kompost yaparak bu etkilerden kurutulabiliriz.
11. Yerel üretimi ve üreticiyi desteklemek
Tıpkı gıda gibi tüm ürünleri de ne kadar yakından temin edersek karbon ayak izimizi azaltabiliriz.
12. Tamir etmek
(Tamir ettirmek, dikmek) Çorabımız söküldüğünde dikmek, elektronik eşyalarımız bozulduğunda tamir ettirmek; hemen atmamak, yeniden yeniden kullanmaktan bahsediyorum.
13. Hayır demek
En zor madde, hele ki bizim coğrafyamız için. Pipete, ıslak mendile, plastik poşete hayır demenin yanı sıra, promosyon ve numune ürünlere hayır demek, hatta özensiz hediyelere hayır demek.
14. Aktif yurttaş olmak
Yerel yönetimlerden kompost alanları, yağmur suyu hasadı, kent bostanları; merkezi hükümetlerden yenilenebilir enerji kaynakları ve bu kaynakların kullanımına vergi indirimi talep edebiliriz. Hangi yenilebilir enerji kaynakları? Verim tarım araziler, üzerinde olmayan, reenjeksiyon yapılan, ÇED raporlu, hayvanların göç yollarından olmayan, hukuk çerçevesinde yapılan yenilenebilir enerji kaynakları.
15. Küresel düşünüp yerel yaşamak
En sevdiğim madde.💛 Herkesin kendi için, her ebeveynin çocuğu için, devletlerin öğrenciler için yetiştirme, gelişme, dönüşme yöntemi olmalı.
16. Söylememek, yapmak
Hadi.
Sevgiler,
Utku