S: Merhaba Fatih Bey bize kısaca kendinizden bahseder misiniz?
C: Ankara Barosu’na kayıtlı olarak serbest avukatlık yapmaktayım. Başlıca çalışma alanlarım idare hukuku, sigorta hukuku ve tazminat hukuku konularıdır. Aslen Muğla Fethiyeliyim. 10 yıla yakın bir süredir Ankara’da ikamet ediyorum. Evliyim. Yine meslektaşım olan eşim Av. Ayşe Tahancı ile birlikte Ankara Avukat Tahancı Hukuk Bürosu’nu 2017 yılında kurduk. O günden bu yana müvekkillerimize hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri sağlamaya çalışıyoruz.
S: Asıl konumuza gelecek olursak son zamanlarda sıklıkla karşımıza çıkan adli sicil kaydı ve arşiv kaydı nedir?
C: Adli sicil kaydı, sabıka kaydı olarak da bilinmektedir. Bir ceza yargılaması sonucunda verilen hüküm yani hapis cezası, para cezası ve bunların ertelenmelerine dair kararlar, hükmedilen güvenlik tedbirleri kesinleştikten sonra adli sicile kaydedilmektedir. Hangi tür kararların ne şekilde sicile kaydedileceği Adli Sicil Kanunu’nda yazmaktadır. Bu kayıtlar infaz bitene kadar adli sicilde yer almaktadır. Sabıka kaydı (adli sicil kaydı) özellikle iş başvurularında, yurtdışına çıkışlarda, ehliyet, silah, işyeri ruhsatı gibi konularda çok önemlidir. Çünkü gerek özel sektör gerek kamu kurumları işlemlerinde adli sicil kaydının bulunmaması şartını aramaktadır.
Adli sicil kaydında yer alan bu kayıtlar gerekli prosedür tamamlandıktan sonra adli sicil kaydından silinerek arşiv kaydına alınmaktadır. Arşiv kaydında ise her suç bakımından silinme süreleri bulunmaktadır. Bu süreler 5 yıl, memnu (yasaklanmış) hakların iadesi şartıyla 15 yıl, yahut 30 yıl olarak Kanunda belirlenmiştir. Yani her suçun türüne ve alınan cezaya göre arşivden silinme süresi ve şekli bulunmaktadır. Arşivde kaydın olması da kişiler bakımından büyük sorun oluşturabilir çünkü resmi kurumlar için alınan sabıka kaydında arşiv bilgileri göründüğünden resmi işlemlerin yapılmasına engel oluşturmaktadır. Mesela ehliyet, silah ruhsatı, işyeri kaydı, resmi iş başvurusu gibi birçok alanda arşiv kaydı karşımıza çıkabilmektedir.
S: Adli sicil (sabıka) ve adli sicil arşiv kaydında hangi bilgiler yer almaktadır?
C: Adli sicil kaydında yer alan kayıtlar şifreli olarak işlenmiştir. C, Y, T harfleriyle başlayan kayıtların içeriğinde suçun tarihi ve adı, verilen cezanın türü, mahkemenin adı ve karar bilgileri, bu cezaların infaz edilip edilmediği, ilk karar sonrasında denetimli serbestlik ilk karara ek bir karar verilip verilmediği gibi hususlar kod şeklinde yazılmaktadır. Dolayısıyla bu kodda yazılı bilgilerin uzman Ankara Ceza Avukatı yoluyla çözümlenip ona göre sicil kaydının silinmesi başvurusunun yapılması gerekmektedir.
S: Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı ne zaman silinir?
Silinme konusu bazen hukukçu meslektaşlarımız tarafından bile karıştırılmaktadır. Adli sicil kaydı nasıl silinir? Konusu aslında oldukça tekniktir. Sicilden silinme derken adli sicilden silinme ve arşivden silinme olmak üzere iki tür silinme söz konusudur. Sicilden silinme infaz bihakkın tamamlanınca yapılır. Ancak maalesef otomatik olarak yapılmamaktadır. Bu konuda uygun evrak ile uygun hukuki dilekçe ile başvuru yapmak gerekmektedir. Bu konuda süre yoktur. Yani infaz bitince sicilden silinebilmektedir. Sicilden silinen kayıtlar arşiv kaydına alınmaktadır. İşte silinme süreleri olan 5 yıl, 15 yıl yahut 30 yıllık süreler arşiv kaydı bakımından söz konusu olmaktadır. Hangi suçlar bakımından hangi sürede ve koşulda silinme yapılacağı 5352 sayılı Kanunda belirtilmektedir. Ancak Kanun hükmü ile beraber uygulama da önemlidir çünkü bütün hususlar Kanunda yazılamadığı için Adalet Bakanlığının bu konudaki uygulamasını bilmek önem taşımaktadır. Mesela uyuşturucu suçları için arşivden silinme süresi 5 yıl değil 30 yıldır. Ancak memnu hakların iadesi kararı alınması şartıyla 15 yıl geçmesiyle de silinir. Cinsel taciz suçlarında da durum böyledir.
S: Adli sicil kaydını hangi kurum silmektedir?
Adli sicil kaydı daha önce mahkemeler tarafından silinmekte iken 5352 sayılı Kanun sonrasında artık Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından silinmektedir. Bu Genel Müdürlük Ankara’dadır. Dolayısıyla Ankara dışında yaşayan vatandaşlarımız tarafından uygulamada dilekçeler posta yoluyla gönderilmektedir. Postadaki gecikme yahut bürokratik işlemler nedeniyle silinme süreleri uzayabilmektedir. Evrakın elden verilmesi yahut Ankara’da bulunan bir avukattan yardım alınması süreci oldukça kısaltacaktır.
S: Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü sicilden silme için hangi koşulları aramaktadır?
C: Genel Müdürlük adli sicil bakımından infazın bitip bitmediğini kontrol etmektedir. Öte yandan arşiv kaydı bakımından memnu hakların iadesi kararının olup olmadığı, bu karar çıktıysa kesinleşip kesinleşmediği hususları da incelenen diğer hususlardandır. Bu inceleme neticesinde şayet bir eksiklik tespit edilirse bakanlık tetkik hakimi tarafından kişiye yazılı olarak olumsuz yanıt verilmektedir. Eğer evraklarda bir eksiklik yok ise bu defa silinmek üzere ilgili Kurula havale edilmektedir.
S: Peki bir kaydın adli sicilden silinip arşivde alınmanın nasıl bir yararı bulunmaktadır?
Adli sicilden silinen ve arşive alınan bir kayıt özel iş başvurularında, konsolosluk işlemlerinde vb. özel iş ve işlemlerde görünmemektedir. Sabıka kaydında, “yukarıda bilgileri verilen kişinin adli sicil kaydı yoktur” ibaresi yazmaktadır. Dolayısıyla özel işyerleri bakımından adli sicilden suç kaydını sildirmek çok büyük avantaj sağlamaktadır. Arşiv kaydına alınan kayıtlar ise mesela pasaport, silah ruhsatı, devlet memuriyeti gibi resmi iş ve işlemlerde görünmektedir. Bu kayıtlar bakımından ise gerekli sürenin geçmesi ve ilgili mahkeme kararlarının alınması gerekmektedir.
S: Son olarak okurlarımıza söylemek istediğiniz bir şeyler var mı?
Adli sicil kaydında bir verinin olması maalesef birçok mağduriyete yol açmaktadır. Bu kayıtların normal koşullarda otomatik olarak sistemden silinmesi gerekmekte olup uygulamada bu durum pek mümkün olmamaktadır. Bu bakımdan hangi suçlar için hangi süre ve koşullarda sabıka kaydının temizleneceğinin iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu konu teknik bir konu olduğundan hukuk camiasından da bilgi sahibi olan kişi sayısı azdır. Bu nedenle bir uzman desteğinden yardım alınmasını tavsiye etmekteyiz.