ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ BİREYSEL BAŞVURU HAKKI İHTİYARİ PROTOKOLÜNÜN (3. PROTOKOL) TÜRKİYE TARAFINDAN ONAY YASASI ÇIKTI
Değerli Çocuğa Karşı Şiddeti Önlemek için Ortaklık Ağı Üyeleri,
Çocuk Hakları Sözleşmesinin Bireysel Başvuru Hakkı İhtiyari Protokolünün Türkiye Tarafından Onay Yasası Çıktı.
Çocuk Hakları Sözleşmesinin 3. Protokolü Nedir ve Neden Önemlidir?
3. Protokol, Çocuk Hakları Sözleşmesinden ve insan hakları uluslararası hukukunda bulunan bir eksikliği gidermeye dönüktür. Çocuk Hakları Sözleşmesinde çocuklara hak sahibi bireyler olarak diğer insan hakları sözleşmelerinde olduğu gibi bir uluslararası şikayet mekanizması ön görülmemişti. Bir kişinin yasal hakları ancak hak arama yolları ve adalete erişim mekanizmaları varsa anlam kazanıyor. Bu nedenle, uluslararası düzeyde Çocuk Haklarına dair Sözleşme (ÇHS) hariç tüm insan hakları sözleşmelerinin bireysel hak arama ve adalete erişim mekanizması bulunmaktadır. Bu eksiklik Çocuk Haklarına dair Sözleşmeye ek Bireysel Başvuru Hakkı İhtiyari Protokolü’nün 2011 sonunda kabulüyle kısmen giderilmiş oldu.
Protokol hakkındaki bilgiler kısaca şöyle,
- Sadece ÇHS’ye, protokollerine ve Bireysel Başvuru Hakkı İhtiyari Protokolü’ne taraf devletler’den gelen bireysel başvurular BM Çocuk Hakları Komitesi tarafından incelenebilir;
- Sadece ÇHS’de ve ek protokollerinde garanti altına alınmış yasal hakların ihlali incelenebilir;
- Ulusal hak arama yollarının tümü tüketildiğinde ve başka bir uluslararası yasal hak arama yoluna başvurulmadı durumlarda BM Çocuk Hakları Komitesi’ne bireysel başvuru yapılabilir;
- Bir ya da daha fazla çocuk hakkın ihlali ile ilgili başvuru yapabilir;
- Üçüncü şahıslar ya da tüzel kişiler çocukların bilgilendirilmiş onamı bulunmadan çocuklar adında başvuru yapamazlar;
- Üçüncü şahıslar ya da tüzel kişiler çocuğun ya da çocukların yüksek yararına hareket ettiklerini kanıtlayabilirlerse çocuklar adına başvuru yapabilirler.
Protokole BURADAN ulaşabilirsiniz.
ICC’nin bu konuda geçtiğimiz yıllarda yayınladığı yazılara BURADAN ulaşabilirsiniz.
Türkiye’de Protokolün Kabul Edilmesinden Onaylanmasına Kadar Geçen Süreçte Kısaca Neler Oldu?
Çocukların hakları hayata geçmesine katkıda bulunması amacıyla Çocuk Haklarına dair Sözleşme çerçevesinde bir bireysel başvuru sistemi oluşturmak için ihtiyari protokol oluşturulması 2009 yılında Birleşmiş Milletlere üye tüm devletler tarafından kabul edildi.
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bir çok ülke bu İhtiyari Protokol’ün yazılmasına doğrudan katkı verdi ve İhtiyari Protokolü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na sundu. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına dair Sözleşmeye ek Bireysel Başvuru Hakkı İhtiyari Protokolü (OPIC) 19 Kasım 2011’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edildi.
Protokol 28 Şubat 2012’de Cenevre’de ve daha sonra New York’ta Birleşmiş Milletler üye ülkelerinin imzasına açıldı. Protokolün uluslararası yasal bir anlaşma olarak yürürlüğe girmesi için gerekli 10 ülke tarafından onaylanması (Almanya, Arnavutluk, Bolivya, Gabon, İspanya, Karadağ, Kosta Rika, Portekiz, Slovakya, Tayland) ile 14 Nisan 2014’te yürürlüğe girdi. Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye taraf ülkelerin bu ihtiyari protokolü imzalayıp onaylaması gerekiyor ki ülkelerindeki tüm çocuklar bu yeni hak arama yöntemini kullanabilsinler. Türkiye 2012 yılında ihtiyari protokolü imzaladı.
Türkiye’de Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Türkiye 2009’da hazırlanmasına doğrudan katkı verdiği, 2012 yılında imzaladığı Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye ek Bireysel Başvuru Hakkı İhtiyari Protokolü’nü 3. Nisan 2017 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kanunla onay için gerekli adımı attı.
İlgili Resmi Gazete’de yayınlanan kanuna BURADAN ulaşabilirsiniz.
Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne onay yasasını ulaştırmasını takiben Birleşmiş Sistemine girişinden üç ay sonra Türkiye’de yürürlüğe girmiş olacak.
Çocuğa karşı Şiddeti Önlemek için Ortaklık Ağı için Neden Önemli?
- Çocuğa şiddeti önlemek için çalışan örgütlerden oluşan ağımız ya da tek tek üyelerimiz Türkiye’de hak arama yollarının tükendiği durumlarda çocukların ve ailelerinin bilgilendirilmiş onamını alarak Çocuk Hakları Komitesi’ne doğrudan başvurabileceğiz.
- Dört yıllık rapor dönemlerinde yapılan raporlamanın yanında Çocuk Hakları Komitesine çocuğa şiddet konularında çocuklar adına başvuru yapabileceğiz.
- Beraber çalıştığımız, hizmet verdiğimiz çocukları ve ailelerini bilgilendirip çocuklara özgü bu uluslararası hak arama yolunu kullanmalarını sağlayabileceğiz.