Bağdat Paktı
- Kuruluş : 2 Nisan 1954
Türkiye, Irak, İngiltere, İran ve Pakistan arasında kurulan Ortak Savunma ve Bölgesel İşbirliği Teşkilatıdır. 2 Nisan 1954 yılında Türkiye ile Pakistan arasında imzalanan güvenlik işbirliği antlaşmasıyla Bağdat Paktının kuruluşuna ilk adım atılmıştır.
Diğer Devletlerin Katılımı
24 Şubat 1955 yılında Türkiye-Irak arasında bölgesel işbirliği antlaşması imzalanmıştır.
Antlaşma bölge barışı ile ilgili bütün devletlere Türkiye ve Irak tarafından tanınmış olmaları şartıyla açık olacaktır. Bu sebeple 4 Nisan 1955 yılında İngiltere pakta girmiştir. Türkiye ve Irak'ın çağrısı üzerine 23 Eylül 1955 yılında Pakistan, 3 Kasım 1955 yılında İran pakta katılmıştır. ABD pakta gözlemci göndermiştir. Böylece Türkiye, Pakistan, Irak, İran ve İngiltere'den meydana gelen Savunma İşbirliği Antlaşması Teşkilatı meydana gelmiştir. Bağdat Paktı Daimi Konseyi, 1955 yılında düzenlediği ilk toplantısında, teşkilat merkezinin Bağdat'ta olmasına ve teşkilat içinde Daimi Askeri Komite ile Ekonomik Komite kurulmasına karar vermiştir.
Paktın Bitiş Süreci
Bağdat Paktının kurulmasının birçok faydaları olduğu gibi, Ortadoğu'da Pakta üye olan devletlerle, olmayan devletler arasında ayrılığa sebep olmuştur. Hatta Pakta üye olmayan ülkeler, üye ülkelerin, Batılıların denetimine girdiğini iddia etmişlerdir. Böylece gerginlikler baş göstermiştir. 1958 yılında Irak'ta krallığın devrilmesi Paktın geleceğini tehlikeye düşürmüştür. 1958 yılında Londra'da toplanan zirvede Paktın varlığını sürdürmesine karar verilmiştir. ABD ile ayrı ayrı güvenlik antlaşmalarının imzalanması karara bağlanmıştır. Bu toplantıya Irak katılmamıştır. 195 yılında Pakttan çekildiğini resmen açıklamıştır. Paktın adı 1959 yılında Merkezi Antlaşma Teşkilatı (Central Treaty Organisation= CENTO) olarak değiştirilmiştir. Teşkilatın merkezi Ankara olmuştur. Böylece siyasi, ekonomik ve askeri bakımdan elle tutulur bir fayda getirmeyen Bağdat Paktı sona ermiştir.
Cento Dönemi
Bağdat Paktının sona ermesiyle ABD, İngiltere, Türkiye, Pakistan ve İran'ın üyelikleriyle kurulan CENTO içinde ABD etkin rol oynamaya başlamıştır. Teşkilatın askeri planlama kurulunun başına ABD'li bir general getirilmiştir. Fakat askeri sahada elle tutulur bir çalışma yapılamamıştır. Sadece ekonomik işbirliğiini artırma teşebbüsleriyle sınırlı kalan CENTO, ABD'nin Hindistan-Pakistan anlaşmazlığı ve Türkiye'nin Kıbrıs meselesinde takındığı tavır sebebiyle önemini tamamen yitirmiştir. Pakista 1979 yılında, İran ise hemen ardından teşkilattan ayrıldıklarını açıklamışlardır. Bu gelişmeler üzerine CENTO Daimi Komitesi Eylül 1979 yılında teşkilatı feshetmiştir.. Böylece CENTO da sona ermiştir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul:Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Akabe Biatları
Akabe biatları, Medineli ilk Müslümanların, Hz. Muhammed ile Mekke ile Medine arasında yer alan Akabe adlı bölgede birer yıl arayla iki defa gerçekleştirilen biatlardır. Peygamberliğinin 11. yılına rastlayan hac mevsiminde Medine halkından bir gruplar karşılaşan Hz. Muhammed, onlara İslam’ı tebliğ etti. Bu gruptan altı kişilik grubun İslam’ı kabul etmesi üzerine Hz. Peygamber onlara kendisini Medine’ye götürüp himaye etmelerini ve böylece İslam’ı daha hızlı yaymak adına yardım istedi. Evs kabilesiyle aralarında olan husumetin kalkmasını ve iki kabilenin İslam çatısı altında birleşmesini ümit eden grup, Medine’ye döndüklerinde Hazrec ve Evs kabilelerine İslam’ı anlatacaklarını söyleyerek ertesi yıl Hz. Muhammed ile buluşmaya söz verdiler. Medine’de gösterdiği faaliyet sayesinde birçok kişinin İslamiyet’i kabul etmesine vesile oldular. Bunlardan on Hazrecli ve iki Evsli sözlerinde durarak ertesi yıl Mekke’de Hz. Muhammed ile buluştular. "Hiçbir şeyi Allah'a eş koşmayacaklarına, hırsızlık ve zina yapmayacaklarına, çocuklarını öldürmeyeceklerine, birbirlerine iftira etmeyeceklerine, emirlerine uyacaklarına" dair Hz. Peygamber' e söz verdiler ve ona biat ettiler. Bu şekilde birinci biat gerçekleşmiş oldu.
-
-
Kösedağ Savaşı
Kösedağ Savaşı, Türkiye Selçuklu Devleti'nin en ihtişamlı olduğu dönemde devletin zaafiyetini fırsat bilen Moğolların Türkiye Selçuklularını Sivas/Kösedağ bölgesinde yenilgiye uğrattığı ve devletin dağılmasına sebep olduğu savaştır. Bu mağlubiyet sonucunda Selçuklu Devleti'nin içerisinde bulunan birçok beylik parçalara ayrılarak kendi hükümdarlıklarını kurdu. Osmanlı Devleti de bu beyliklerden bir tanesidir. Sultan II.Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında olan bu savaşın kaybedilme nedenleri arasında sultanın zayıf bir hükümdar oluşu yer almaktadır.
-
Babalar Günü
Babalar Günü, Dünya'nın birçok ülkesinde her yıl Haziran ayının üçüncü pazar günü babaların onuruna kutlanan özel bir gün. Babalar Günü ilk kez 19 Haziran 1910'da Washington'un Spokane şehrinde kutlandı. 1924 yılında Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Calvin Coolidge kutlamaları destekledi; ama resmi olarak Babalar Günü ilan etmedi. 1966 yılında ise o dönemin başkanı Lyndon Johnson, her yıl haziran ayının üçüncü pazarının Babalar Günü olarak kutlanacağını açıklayan bir bildiri yayımlar ve 1972 yılında başkan Richard Nixon'ın imzasıyla Babalar Günü yasal olarak ABD'de resmi tatil ilan edilerek kutlanır. Türkiye'de de Haziran ayının üçüncü Pazar günü kutlanmaktadır.
-
Islahat Fermanı
Osmanlı tarihinde önemli bir yere sahip olan bu ferman Gülhane Hatt-ı Hümâyunu’nu yeterli bulmayan Batılı devletlerin, Müslümanlarla gayrimüslimler arasında bazı siyasî ve hukukî farklılıkların bulunduğunu ileri sürerek daha köklü reformlar yapılmasını istemeleri sonucunda hazırlandı. Osmanlı toplumunu birbiriyle kaynaştırmaya çalışan hükümet, gayrimüslimleri Müslümanlar’dan ayıracak imtiyazlar vermenin felâket olacağını ileri sürdü. Çok sert geçen müzakereler sırasında birbirinden farklı yirmi bir muhtıra verildi. Sonunda bunlar birleştirilerek yeni bir ıslahat programı hazırlandı ve bir beyannâme şeklinde ilânına karar verildi. İngiliz elçisi, elçilerin gayret ve müdahaleleriyle meydana getirilen ıslahat programının devletlerin müşterek taahhüdü ve kefaleti altına alınmasını ve barış antlaşmasında da zikredilmesini istedi. Bâbıâli, Viyana’da olduğu gibi bunu hükümranlık haklarına aykırı sayarak kesinlikle reddetti. Islahat programının, padişahın kendi arzusu ile gayrimüslim tebaasına bazı imtiyazlar verdiği zannını uyandırmak için bir ferman şeklinde ilânına karar verildi. Program hemen bir ferman şekline getirilerek Bâbıâli’de merasimle okundu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun