Anayasa Mahkemesi eşinin borcu nedeniyle ailenin birlikte yaşadığı eve haciz konulmasını aile hayatına saygı hakkının ihlali saydı.
Başvuran vatandaşın eşi ve kızı ile yaşadığı münasip bir ev olduğu belirtilen kararda haciz işlemi ile "taşınmazın üzerine konulan hacizden doğrudan etkilenecek başvurucunun aile konutuna ilişkin güvencelerden yararlanarak meskeniyet iddiasıyla dava açabileceği, dolayısıyla mahkemenin dava ehliyetine ilişkin daraltıcı yorumunun Anayasanın 20. ve 41. maddelerindeki güvencelere uygun olmadığı değerlendirilmiştir." denildi. İşte detaylar...
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 12/12/2019 tarihinde, Emine Göksel (B. No: 2016/10454) başvurusunda Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Eşinin Borcundan Dolayı Aile Konutunun Haczedilemeyeceği İtirazının Reddedilmesi Nedeniyle Aile Hayatına Saygı Hakkının İhlal Edilmesi
Olaylar
Başvurucu; eşinin borcu nedeniyle haczedilen ve aile konutu şerhi konulan taşınmazın üzerindeki haczin meskeniyet iddiasına dayanmak suretiyle kaldırılması için İcra Hukuk Mahkemesine (Mahkeme) başvurmuştur. Mahkeme aktif dava ehliyetsizliği nedeniyle şikâyetin reddine karar vermiştir. Karar Yargıtay tarafından onanmış, başvurucunun karar düzeltme talebi de reddedilmiştir.
İddialar
Başvurucu, eşinin borcundan dolayı aile konutunun haczedilemeyeceğine ilişkin yaptığı itirazın aktif dava ehliyeti olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini öne sürmüştür.
Mahkemenin Değerlendirmesi
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 82. maddesinde borçlunun hâline münasip evinin haczedilemeyeceği kuralıyla barınma hakkına üstünlük tanınmıştır. Diğer yandan Medeni Kanunun 194. maddesinde yer alan aile konutuna ilişkin düzenlemeler de aile hayatına saygı hakkının öngördüğü pozitif yükümlülüklerdendir.
Bu durumda hacze konu meskenin aynı zamanda aile konutu olması hâlinde Anayasa'nın 20. ve 41. maddelerinde öngörülen aile hayatına saygı hakkına yönelik güvenceler de devreye girer. Bu nedenle haczedilen evin aile konutu olduğu durumlarda hâline münasip ev kavramı sadece borçlunun değil borçlunun ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumuna uygun olan konut biçiminde anlaşılmalıdır.
Anayasa'nın aile konutuyla ilgili olarak devlete yüklediği pozitif yükümlülükler mülkiyet hakkından bağımsızdır. Aile konutunun maliki olmayan eşin koruyucu yetkileri kullanmasının engellenmesi bu yükümlülüklerin ihlali sonucunu doğurabilir. Aile konutunun haczedilmesine karşı borçlunun eşinin de yargı yoluna gitmekte hukuki yararının olduğu değerlendirildiğinde aile konutu güvencesinden kaynaklanan haklarını ileri sürebilme ve bunları yargı mercilerinde tartıştırabilme imkânına sahip olması gerekir.
EŞİ VE KIZI İLE YAŞADIĞI MÜNASİP BİR EV
Somut olayda yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporunda ilgili taşınmazın başvurucunun eşi ve kızı ile birlikte yaşadığı hâline münasip bir ev olduğu tespitine yer verilmiştir. Başvurucunun meskeniyet iddiasına dayalı haczedilemezlik şikâyeti ise Mahkeme tarafından dava ehliyeti yokluğuyla reddedilmiştir. Bu nedenle başvurucunun, aile konutuna ilişkin Anayasadaki güvencelerin gözetilmediği iddialarını öne sürme imkânı ortadan kaldırılmıştır.
Yargılama bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde, taşınmazın üzerine konulan hacizden doğrudan etkilenecek başvurucunun aile konutuna ilişkin güvencelerden yararlanarak meskeniyet iddiasıyla dava açabileceği, dolayısıyla mahkemenin dava ehliyetine ilişkin daraltıcı yorumunun Anayasanın 20. ve 41. maddelerindeki güvencelere uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle Anayasanın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Tüm çalışanları Sgkrehberi Kamu İşçileri ve Taşeron Platformu'na davet ediyoruz...