Al-Battani Kimdir?
Al-Battani bazen adının Latince versiyonuyla bilinir; Albategnius, Albategni veya Albatenius. Tam adı Abu Abdallah Mohammad ibn Cabir ibn Sinan al-Raqqi al-Harrani al-Sabi al-Battani’dir.
El-Battani’nin babası, Harran’da bir enstrüman yapımcısı olarak yüksek bir üne sahip olan Cabir ibn Sinan el-Harrani’ydi. Bu isim, Battani’nin kendisinin astronomi aletleri yapmakta yetenekli olduğunu kesinleştirir ve bu becerileri babasından öğrendiğine dair iyi bir gösterge vardır.
Erken yaşam ve kariyer:
Abdallah Muhammed İbn Cabir İbn Sinan el-Battani el-Harrani MS 858 civarında Harran’da doğdu. Battani ilk olarak aynı zamanda tanınmış bir bilim adamı olan babası Cabir İbn San’an el-Battani tarafından eğitildi. Daha sonra Fırat’ın kıyısında bulunan Rakka’ya taşındı ve burada ileri bir eğitim aldı ve daha sonra bir alim olarak gelişti. 9. yüzyılın başında Samarra’ya göç etti ve ömrünün sonuna kadar burada çalıştı. Ailesi, Harran’dan yıldızlara tapan dini bir mezhep olan Sabian mezhebinin üyeleriydi. Yıldızlara tapmak Sabiîlerin astronomi öğrenimi için güçlü bir motivasyona sahip oldukları anlamına geliyordu. El-Battani, memleketinden bir başka matematikçi olan Sabit’in aksine, Sabi dinine inanmıyordu. “Ebu Abdallah Mohammad” ismi onun kesinlikle bir Müslüman olduğunu gösterir.
El-Battani, Suriye’deki Antakya ve Rakka’da dikkate değer derecede doğru astronomik gözlemler yaptı. El-Battani’nin gözlemlerinin çoğunun yapıldığı er-Rakka kasabası, Halife Harun Reşid’in burada birkaç saray inşa etmesiyle müreffeh hale geldi.
Onuncu yüzyıl Müslüman kültürü araştırmasını yazan Fihrist, el-Battani’yi geometri, teorik ve pratik astronomi ve astrolojide en ünlü gözlemcilerden biri ve lider olarak tanımlar. Güneş ve ay hakkındaki kendi gözlemlerini ve hareketlerinin Ptolemy’nin “Almagest”inde verilenden daha doğru bir tanımını içeren tablolarla astronomi üzerine çalışmalar yaptı.
El-Battani’nin başlıca başarıları şunlardır:
• 489 yıldızı katalogladı.
• Mevcut değerleri 365 gün 5 saat 46 dakika 24 saniye olarak verdiği yıl uzunluğu ve mevsimlere göre rafine etti.
• Ekinoksların devinimi için yılda 54.5″ hesapladı ve ekliptik eğimi için 23° 35′ değerini elde etti.
Diğer bilim adamlarının yaptığı gibi geometrik yöntemler yerine el-Battani önemli bir gelişme olan trigonometrik yöntemleri kullanmıştır. Al-Battani, Güneş’in Dünya’dan en uzak mesafesinin değiştiğini ve sonuç olarak, Güneş’in halka şeklindeki tutulmalarının yanı sıra toplam tutulmaların da mümkün olduğunu gösterdi. El-Battani, bilimin gelişmesinde birkaç nedenden dolayı önemlidir, ancak bunlardan biri, çalışmalarının Tycho Brahe, Kepler, Galileo ve Copernicus gibi bilim adamları üzerindeki büyük etkisi olmalıdır.
Ölüm:
Tarihçiler, el-Battani’nin H. 317 / 929 yılında Irak’ın Musul şehri yakınlarında vefat ettiği konusunda hemfikirdir. En ünlü Arap astronomlarından biri olarak kabul edildi. Tüm yaşamını ölümüne kadar gezegenleri ve yıldızları gözlemlemeye adadı.