Ekim ayında cari açık 2.9 milyar dolar oldu. Dış ticaret rakamlarında ihracatın ekim ayında azaldığı, ithalatın ise artmaya devam ettiği görülmüştü. Cari açık da geçen yıl ekim ayında 1.2 milyarken bu yılın ekim ayında iki kattan fazla artarak 2.9 milyar dolara yükseldi. Böylece on iki aylık birikimli cari açık rakamı 60.9 milyar dolara ulaştı, halbuki Eylül ayı sonunda 59.1 milyar dolardı. Ekim sonunda yıllık cari açık/ GSYH oranı tahminen yüzde 7.3’e ulaştı!
Ekim ayındaki cari açığın artmasında ekonomideki talep artışına paralel olarak artan ithalatın etkisi var. İhracatta son aylarda görülen azalma trendi de olumsuz katkıda bulunmuş. İhracat ekim ayında yüzde 7.8 oranında azalırken, ithalat yüzde 3.5 oranında artmış. Bu oranlar, iki hafta önce açıklanan dış ticaret rakamlarıyla paralel. Ekim ayı dış ticaret rakamlarını analiz ederken de söylemiştik. Ekim ayında cari açıktaki artışta altın ithalatındaki artışın ciddi payı var.
Kısaca tekrar edersek, ekim ayında toplam ithalat dış ticaret verilerine göre yüzde 3.7 oranında artmış, ancak altın hariç tutulduğunda bu oran yüzde 1’e düşmüştü. İran nedeniyle geçen yılın altın ihracatı ise 2013’te tersine dönmüş durumda. Son altı ayda altın ihracatı 1.4 milyar dolar olurken geçen yılın aynı döneminde bu rakam 9.4 milyar dolar olmuştu. Tersine altın ithalatı ise son altı ayda 7.6 milyar dolara ulaştı. Geçen yılın aynı dönemindeki altın ithalatı ise 5.7 milyar dolar olmuştu. Dolayısıyla son altı ayın altın ticareti dengesi geçen yıl artı 3.7 milyar dolar iken, bu yıl eksi 6.2 milyar dolar olmuş.
Aşağıdaki tabloda ilk on aylık ödemeler dengesi gelişmeleri var.
İlk on aylık altın ticaretinde geçen yıl net 5 milyar dolar fazla verilmişti, bu yıl ise 9.7 milyar dolarlık açık söz konusu. Altın faktörünü hariç tuttuğumuzda, geçen yılın ilk on ayında 44.5 milyar dolar olan cari açık bu yılın aynı döneminde 42.2 milyar dolara gerilemiş. Dolayısıyla cari açıktaki bozulma tamamen altın ticaretine bağlı denebilir.
Finansman tarafında ise doğrudan yatırımların geçen yılın ekim ayına göre aynı seviyede kaldığını görüyoruz: Net 0.5 milyar dolar. İlk on aylık toplamda, uzun vadeli doğrudan yatırım girişi net 7.2 milyar dolara ulaşmış ancak bu rakam geçen yılın aynı döneminde 7.8 milyar dolar olmuştu. Yani doğrudan yatırım girişi de zayıf.
Ekim ayında cari açık finansmanı son aylardaki gibi daha çok kısa vadeli portföy yatırımlarıyla sağlanmış. Net portföy yatırımı girişi 3.8 milyar dolar olurken, bankacılık sektörünün mevduat dahil net borçlanması da 1.6 milyar dolar olmuş. Ancak net hata ve noksan kaleminde de 1.5 milyar dolarlık çıkış gerçekleşmiş. Böylece toplam finansman 5.1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiş.
Bu finansman sonucunda 2.9 milyar dolarlık cari açığa rağmen Ekim 2013 ayında 2.2 milyar dolarlık döviz rezerv artışı kaydedilmiş. İlk on ayda ise geçen yıl ilk 10 ayda 21 milyar dolar olan döviz rezerv artışı, 2013 yılı ilk on ayında 11.5 milyar dolara inmiş.