

bu paylaşım bana ait değildir, kaynağı da tarafımca bilinmemektedir, öğrencilere yararlı olur düşüncesiyle burada paylaşılmıştır, bildirildiğinde kaynak verilecektir yada buradan kaldırılacaktır...
Hava Sıcaklığı
Bir bitkinin herhangi bir yerde yetişebilmesi için, her şeyden önce, belli bir sıcaklık toplamına ihtiyacı vardır. İhtiyaç görülen sıcaklık toplamı tür ve çeşitlere göre yıldan yıla değişir. Meyvecilik yapılacak yerin bulunduğu enlem derecesi ve yükseklik de önemli bir rol oynar.
Yıllık sıcaklık toplamı hesap edilirken meyve çeşidinin belli bir bölgede gelişmesi için minimum sınır olarak kabul edilen sıcaklık derecesi baz olarak ele alınır ve bu derecenin üstünde geçen saatler toplanır. Sıcaklık dereceleri çoğunlukla 0 veya + 7° dir. Sıcaklık toplamının yeterli olmadığı yerlerde ağaçlar zamanında çiçek açmadıkları gibi, bundan sonraki periyotta da meyvelerini olgunlaştıramazlar.
Bazı durumlarda, sıcaklık toplamının yetersiz oluşu, karbonhidratların yeterince birikmemesi sebebiyle meyvelerin tatlanmamasına sebep olur.
Meyve ağaçlarının bir yerde yetişmelerinde sıcaklık toplamı yanında optimum, minimum ve maksimum sıcaklık dereceleri de önemlidir. Optimal ortalama sıcaklık, meyve ağaçlarında fotosentez, solunum, absorpsiyon, transpirasyon, hücre bölünmesi ve hücrelerin meydana gelmeleri bakımından en elverişli sıcaklık derecesidir. Sıcaklık toplamında olduğu gibi, optimal sıcaklık bakımından da türler ve hatta bunların çeşitleri arasında farklar vardır.
Ortalama sıcaklığın incelenmesinde ise, sıcaklık toplamında olduğu gibi, yıllık sıcaklık ortalamasından daha çok, büyüme periyodundaki sıcaklık ortalamaları ele alınmalıdır. Çünkü, bazen yıllık sıcaklık ortalamaları söz konusu ise herhangi bir meyvenin yetiştirilmesine uygun görülmediği halde, gelişme döneminde çok elverişli bir durum gösterebilir.
Sıcaklığın optimal sıcaklık derecesinin üstüne çıktığı durumlarda, artış oranına bağlı olarak, ağaçlarda gelişme yavaşlar; meyve dökümleri artar ve kalite bozulur. Büyümedeki duraklama ve meyve kalitesinde gerileme daha çok fotosentez ve respirasyonla ilgilidir. Genel olarak, sıcaklığın artması respirasyonu artırdığından fotosentezle meydana gelen maddeler bitkinin gelişmesinden çok, stresin yenilmesi amacıyla kullanılır. Suyun az bulunduğu durumlarda da stomaların kapanması sonucu olarak fotosentez oranı düşer. Böylece meyveler karbonhidratlarca yeteri kadar zenginleşemediklerinden meyve kalitesi geriler. Yüksek sıcaklık derecelerinde meyve dökümlerinin artması daha çok sıcaklıkla transpirasyon arasındaki ilişkiye dayanmaktadır. Sıcaklığın çok yüksek olduğu yerlerde meyvelerde yanıklara da rastlanır.
Sıcaklığın optimaldan aşağıya düşmesiyle meyve ağaçlarında gelişme yavaşlar ve verimlilik düşer çünkü düşük sıcaklık derecelerinde bitkinin gelişmesi ve verimi için yeteri kadar karbonhidrat oluşamaz. Karbonhidratların yeterli olmaması aynı zamanda bitki dokularının kış soğuklarına karşı dayanımını sağlayan doku olgunluğunun da vaktinde ve tam olarak meydana gelmesini önler. Bu gibi durumlarda ağaçlar sonbaharın erken soğuklarından ve kış donlarından daha çok zarar görür. Böyle yerlerde dalların olgunlaşmasını daha fazla geciktiren geç sulamalar, aşın gübrelemeler ve şiddetli budamalardan kaçınmak gerekir.
Düşük sıcaklığın minimum sınırı herhangi bir bölgede bir meyve türü veya çeşidinin yetiştirilmesini en çok sınırlandıran faktördür. Bu yüzden meyve türlerinin minimum sıcaklık derecelerine dayanma sınırlarını bilmek gerekli ve zorunludur. Ancak burada da türler ve çeşitler arasında az veya çok farklar bulunduğu gibi, hatta aynı çeşidin değişik ağaçlarının soğuklara dayanımları çevre ve bakım koşullarına göre de değişmektedir. Meyve ağaçlarının farklı organlarının düşük sıcaklık derecelerine dayanımları da değişik olduğundan düşük sıcaklığın sınırlandırıcı etkisi, meydana geldiği zamanla da yakından ilgilidir. Bunun yanında, düşük sıcaklık derecesinin suresi de büyük bir önem taşır.
Kış sonlarında dondan ileri gelen zararlanmalar çok kez bu zamanda havaların ısınması sonucu meyve ağaçlarının kış dinlenmesinden çıkmaları ve düşük sıcaklık derecelerine karşı dayanma güçlerinin azalmasıyla daha da artabilmektedir. Bu durumda özellikle meyve gözleri çok zarar görür. Şubat ayında havaların ısınması ve mart ayında şiddetli soğukların meydana gelmesi sonucunda, dokularındaki su miktarı artmış bulunan gözlerin zarar görmesine sebep olur.
Hava Oransal Nemi
Hava oransal neminin de meyve ağaçlarının gelişmesi ve verimlilikleri üzerinde etkisi büyüktür.
Hava oransal neminin çok yüksek olduğu yerlerde elma ve armutlarda meyve kabuğunun üzerindeki epidermis tabakasının çatlaması ve bunun altında mantarımsı bir parankima tabakasının meydana gelmesi şeklinde paslanmalar olabilmektedir. Hava neminin yüksek olması kabuk paslanmaları yanında mantar enfeksiyonlarını da arttırır.
Hava nemi döllenme bakımından da önemlidir. Döllenme zamanında hava neminin çok azalması dişicik tepesi üzerindeki sıvının kurumasına sebep olarak çiçek tozlarının çimlenmelerini güçleştirir.
Don Zararı
Herhangi bir meyvecilik bölgesinde kış iklimine iyice uymuş yerli meyve türlerinde kış donlarının zararlı etkileri pek görülmez ancak yabancı meyve türleri her iklim bölgesi için olağanüstü sayılacak şiddetli donlardan zarar görür.
İlkbahar geç donları meyvecilik bakımından en tehlikeli ve en büyük zarar yapan iklim olayıdır. Geç kalmış hafif donlar yalnız ürüne zarar verdiği halde, erken uyanmalardan sonra gerçekleşen şiddetli donlar büyük zarar verir.
Erken sonbahar donları ise, yetiştirildiği bölgeye göre daha sıcak yerlerden getirilmiş olan meyve türleri üzerinde zararlı etkiler yapmaktadır. Sonbaharın erken donlarına karşı kültürel tedbirlerle büyük ölçüde korunmak mümkündür. Bu yönden alınacak tedbirler arasında geç sulama ve geç azotlu gübrelemelerden kaçınmak, vegeatif gelişmelerini geç bitiren anaç ve çeşitleri seçmemek sayılabilir. Meyvelerin erken sonbahar donlarından zarar gördükleri yerlerde kışlık çeşitlerden daha çok yazlık ve güzlük çeşitler üzerinde durulması yerinde olur.
İlkbahar geç donları daha çok radyasyonla meydana gelir. Bu gündüz ısınan toprağın gece sıcaklığını radyasyonla vermesi ve radyasyonun şiddetine göre toprak yüzünde soğuk bir hava tabakasının oluşumu şeklinde olur. Bu soğuk hava tabakası çukur yerlerde yığılarak kalır, eğimli yerlerde ise alçak kısımlara doğru akar. Bu durumda, genellikle eğimli yerler hava drenajı sebeiyle donlardan daha az zarar görür.
Radyasyonla soğuk hava oluşumu toprak türüne, işleme şekline, üzerinde bitki örtüsü bulunup bulunmamasına ve toprağın yaş veya kuru oluşuna göre değişir. Örneğin, işlenmiş topraklar işlenmemiş olanlara, üzeri bir bitki örtüsü ile örtülü topraklar üzerleri açık olanlara, nemlî topraklar kuru olan topraklara göre daha risklidir. Bu nedenle, ilkbaharda geç don tehlikesi bulunan yerlerde kışlık yeşil gübre bitkileri ekilmiş veya bahçe çok otlanmışsa yada örtü bitkisi kullanılıyorsa, çiçekten çok önce bunlar sürülerek gömülmelidir. Don zararını önlemek ve kaybolan sıcaklık enerjisini geri vermek üzere bahçelerde dumanlama ve sisleme, havayı karıştırma, ısıtma ve yağmurlama gibi işlerin yapılması önerilmektedir.
sis, dolu ve rüzgar
Sis zararı, sıklığına ve zamanına bağlı olarak değişir. İlkbaharda çiçeklenme zamanlarında tozlanmayı ve döllenmeyi güçleştirir. Meyvelerin büyüme zamanlarında fazla sis ve bunlarla birlikte gelen çiğler, hastalık mantarlarının üremesine sebep olur.
Şiddetli dolu, ürün yanında yaprakları ve sürgünleri de bereler, hatta bir iki yıllık dallar üzerinde de yaralar meydana getirir. Bu gibi durumlarda sonradan budamalarla fazla zarar görmüş dallan temizlemek gerekir.
Şiddetli rüzgarlar, özellikle olgunlaşma zamanlarında, büyük meyve dökümlerine sebep olur. Bu gibi rüzgarlı yerlerde kolay dökülmeyen kiraz, ceviz, kestane gibi meyve türlerini yada her bir tür içinde sapları dala iyice yapışık çeşitleri seçmek, meyve ağaçlarını alçak gövdeli ve sıkça yetiştirmek, rüzgarkıranlar yapmak gerekir. Nar gibi dikenli ağaçlarda da rüzgârlar meyvelerin yaralanarak çürümelerine yol açar. Bir yerde sürekli bir şekilde tek yönden esen rüzgarlar ağaçların rüzgar yönünün aksi yönüne doğru eğilmesine sebep olur. Çok şiddetli rüzgarlar ağaçları kökünden de sökebilir.
Güneyden esen sıcak kuru rüzgarlar çok zararlı olup, kurutucu ve kavurucu bir etki yaparlar. Şiddetli rüzgarlar toprağı kurutarak ye ağaçlarda transpirasiyonu artırarak zarar yaparlar. Döllenme zamanında esen kuru rüzgarlar, dişicik tepelerini kuruttukları için meyve tutumunu zorlaştırırlar.
Sert rüzgarlar özellikle dikenli tür ve çeşitlerde dallarda da zararlanmaya sebep olurlar ve yara yerlerinden hastalık etmeni girişi gerçekleşebilir.