Kuşların Göz Büyüklüğü, Onların Davranışlarını ve Ekolojilerini Öngörmekte Kullanılabilir!
Bu haber 11 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.
Kuşlar, tüm omurgalı kara hayvanları arasında, vücutlarına kıyasla en büyük gözlerden bazılarına sahiptir. Hatta göz büyüklüğü açısından, kurbağalardan sonra ikinci sıradadırlar. Sınırlı bir tat ve koku yelpazesine sahip kuşlar; gezinmek, yiyecek bulmak ve yırtıcılardan kaçınmak için öncelikli olarak görüş yeteneklerine güvenirler.
Yine de, Charles Darwin'in klasik ispinozlar üzerindeki yaptığı çalışmasından bu yana, bilim insanlarının titizlikle incelediği gaga şekli ve vücut büyüklüğü gibi diğer özelliklerle kaağaçrşılaştırıldığında, kuşlardaki göz boyutunun davranışlarını nasıl etkilediği hakkında şaşırtıcı bir şekilde az miktarda bilgiye sahibiz. Florida Doğa Tarihi Müzesi'nin Ordway Ekosistem Koruma Laboratuvarı'ndan Ausprey bunu şöyle ifade ediyor:
Literatür araştırmaları yaparken, kuşların göz boyutunun çevreleriyle nasıl bir ilişkisi olduğuna dair somut bir yayın olmadığını öğrendiğimde şok oldum.
Kuş gözleri üzerine yapılan önceki çalışmaların kapsamı sınırlıydı ve bu çalışmalar, genellikle, belirli bölgelerde yaşayan sadece birkaç düzine tür üzerinde yapılmıştı. Bir yüksek lisans öğrencisi, 1970'lerin sonlarında müze koleksiyonlarında bulunan 4.000'den fazla kuş türünün gözlerini ölçtüğünde ve bu sayede bu alandaki en büyük veri setini oluşturduğunda, bilimsel verilerdeki bu boşluk daha belirgin hâle geldi.
Ausprey, dünya kuş çeşitliliğinin yaklaşık üçte birini kapsayan 2.777 türün göz boyutunu analiz etmek için bu veri tabanına başvurdu ve bu özelliğin, tek başına, kuşların nerede yaşadığı ve nasıl davrandıkları gibi özellikleri, üzerine çok daha iyi çalışılmış olan büyüklük, anatomi, hareket gibi özelliklerden daha başarılı bir şekilde öngörebildiğini ortaya koydu.
Kuşlarda Büyük Gözler, Ormansızlaşmaya Karşı Duyarlılığı Artırıyor!
Ausprey, Peru'nun And Ormanları'nda meslektaşlarıyla saha çalışması yaparken bu çalışma fikrini buldu. 5 yıl boyunca araştırmacılar Peru kuşlarının gözlerini ölçtüler ve bir düzineden fazla tanager, ispinoz, çalıkuşu ve ağaçkakan türüne, bu kuşların tarım sebebiyle artan miktarda orman parçalanmasıyla nasıl başa çıktıklarını belirleyebilmek için ışık sensörleri bağladılar.
Sonuçları rahatsız ediciydi: Büyük gözlü kuşlar, azalan orman habitatlarını hapsoldular ve tarım alanlarından kaçındılar. Ancak araştırmacılar bu kuşların nerede çiftleşip yumurtladıklarını ve ne yediklerini tahmin etmek için de göz boyutunu kullanabilirler. Bu, gelecekteki çalışmalar için çok değerli bir bilgidir.
Ausprey bu sonucun sadece Peru'daki kuşlar için değil, tüm kuşlar için geçerli olup olmadığını görmek istedi. Ancak, yedi kıtaya yayılmış 10.000'den fazla türle, göz boyutunun kuş davranışını nasıl etkilediği sorusunu yanıtlamak uzun yıllar alacaktı. Neyse ki Ausprey'in ihtiyaç duyduğu veriler, Stanley Ritland'ın Chicago Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olduğu zamanlarda 2.000 sayfalık bir tez halinde önceden toplanmıştı. Ausprey şöyle diyor:
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Bu çalışma için Ritland, zamanın çoğunu müzelerde dolaşarak, alkolde korunan örneklerden hayvan gözlerini çıkarılarak ve sonra onları ölçerek harcadı. Bunu, birkaç bin kuş türü, memeliler ve sürüngenler için yaptı.
Fakat Ritland mezun olduktan sonra akademiden ayrıldı ve verilerini hiçbir zaman bilimsel bir dergide yayınlamadı. Araştırmacılar, küçük boyutlu soruları yanıtlamak için başlangıçta Chicago Üniversitesi kütüphanesinin yığınlarına indirilen devasa veri kümesinin küçük bölümlerini kullandılar. Fakat şimdiye kadar olan kapsamlı analizler eksikti.
Veriler, mevcut olmasına rağmen, o verileri dijitalleştirmek zaman alıcıydı. Ausprey, beş ay boyunca Ritland'ın ölçümlerini elektronik tablolara dönüştürebilmek için iki lisans öğrencisini çalışmaya kattı ve böylece bu veriler, analiz edilebilir ve daha geniş bir yelpazede bilim cemiyetiyle paylaşılabilir bir hale gelmiş oldu.
Göz boyutu, vücut boyutuyla beraber artma eğiliminde olduğundan, Ausprey her bir tür için tüm ölçümleri kütleye göre standartlaştırdı ve uzak görüşlü yırtıcı kuşlar ve gece baykuşları gibi optik uçlarda çalışan kuşları kasıtlı olarak ihmal etti. Bilim insanları bu türlerin alışılmadık derecede büyük gözlere zaten sahip olduklarını biliyorlardı.
Ausprey, bunun yerine, yere yakın yiyecek arayan ve gündüz saatlerinde en aktif olan karada yaşayan kuşlara odaklandı.
Işık ve Gölge, Kuş Görüşünü Tanımlar!
Göz boyutu bir dizi davranışsal özellikle karşılaştırıldığında, belirgin örüntüler ortaya çıkmaya başladı.
Daha büyük gözlü kuşlar, gezegenin yağmur ormanları kuşağının karanlık alt yaşam alanlarında, ekvatora daha yakın yaşar. Enlemden bağımsız olarak, orman zeminine en yakın yerlerde avlanan veya yiyecek arayan kuşların, mümkün olduğunca fazla ışık alabilmesi için büyük gözleri vardır. Gökyüzünde daha fazla zaman geçirenlerin ise parlamayı azaltmak için daha küçük gözleri vardır. Ausprey şöyle diyor:
Parlak ışıklar, "engel parlaması" denilen duruma neden olabilir. Kuşlara ışık tuttuğunuzda avlanma yollarını değiştirirler. Ayrıca deneylerde kullanılan, yırtıcılara ait seslere farklı tepki verirler. Alt bitki örtüsünde yaşayan tropik kuşlar, karanlık ve ormanlık ortamlara adapte oldukları ve orman kenarları ile insan tarafından değiştirilmiş habitatlarla ilişkili parlaklıktaki hızlı değişikliklerle baş edemedikleri için, ormanların parçalanmasına karşı özellikle duyarlı olabilirler.
Göz boyutu diyetle de güçlü bir şekilde ilişkilidir. Daha büyük gözler yalnızca daha fazla ışığı tespit edebilmekle kalmaz, aynı zamanda merceğinizi daha uzun bir lensle değiştirmeye eşdeğer olan, daha yüksek bir odak uzaklığı ve çözünürlük de sağlayabilir.
Böcek yiyen kuşların daha büyük gözleri vardır. Bu da ister orman ister açık habitatlarda yaşasınlar, avlarını uzun mesafelerde tespit etmek için daha uygundur. Vücut boyutuna göre en küçük gözlü kuşlar, genellikle nektarla beslenen kuşlardır ve bu da yiyecek ararken, şekilden çok renge güvenebileceklerini gösterir.
Ausprey ayrıca kuşların evrimi boyunca gözlerin nasıl değiştiğini analiz etti ve belirli bir grupta gözlerin bir kez büyüdüğünde, aynı o şekilde kaldıklarını buldu. Bu, sinek kuşu ve tanagerler gibi yakından ilişkili grupların çok farklı boyutlarda gözlere sahip olabileceği anlamına geliyordu.
Bununla birlikte, bir aile içinde türlerin içinde türler arasındaki büyüklük pek değişmedi. Ausprey, örneğin sinek yakalayıcıların, uzun mesafeli, dürbün görüşü gerektiren avların peşinden koşmak ve onları yakalamak için çok zaman harcadıklarını söyledi. Şöyle diyor:
Sonunda, sinekkapanların tam da beklendiği gibi çok daha büyük gözleri olduğu anlaşıldı. Tüm ispinozlar ve tanagerler ile meyve ve tohum yiyenlerse çok küçük gözlere sahip olma eğilimindedir.
Koleksiyonlar Doğal Dünyayı Anlamak İçin Araçlar Sağlıyor!
Ausprey'e göre, Ritland tarafından onlarca yıl önce toplanan veriler, kuş çeşitliliğine ve davranışına benzersiz bir bakış sunuyor ve bu da türlerin gelecek için korunmasına yardımcı olabilir. Ausprey şöyle diyor:
Neredeyse yarım yüzyıl geçti ve yine de aynı veri kümeleri geçerli.
Ritland, sadece alkolle korunan müze koleksiyonlarında çalışıyordu. Yani ölçtüğü aynı örnekler, doğal dünyadaki desenleri bir araya getiren bilim insanları tarafından hala erişilebilir durumda. Ritland'ın müze ziyaretleri sırasında karşılaştığı bazı kuşlar, Kaptan Cook'un dünya çapındaki ilk seyahati sırasında toplanan iki kuş da dahil olmak üzere, ölçümlerini anlamaya başladığında, zaten oldukça eskiydi.
Peru'nun And Dağları'ndaki bulut ormanlarında "göz boyutu hakkında veri toplamanın zorluğunu" ilk elden bilen Ausprey, Ritland'ın çalışmalarını kullanırken, doğal tarih koleksiyonlarına yeni bir hayranlık geliştirdiğini söylüyor. Şöyle diyor:
Bir ekolog olarak, sahada gerçekten kolaylıkla toplayamayacağımız özellikler hakkında veri sağlamak için koleksiyonların paha biçilemez bir araç olarak bizlere yardım ettiği son derece belirgin hale gelmiş oldu.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Tırnak yeme hastalığım var ciddi bir sorun mu?
- Neden miyop oldum miyopa yol açan etkenler nelerdir?
- Tarih öğrenmeye nereden başlanılmalı?
- 2
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/08/2022 17:05:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10855
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Anatomi> Makroskopik Anatomi> Omurgalı Anatomisi> Kuş Anatomisi
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Biyoloji> Ekoloji
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Biyoloji> Evrimsel Biyoloji
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Biyoloji> Zooloji> Ornitoloji
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Bilim Haberciliği
- Türleşme Evrim Evrimsel Biyoloji Uçuş Kuş Uçma Kanat Göz Tüy Biyoloji Ara Geçiş Türleri Ara Tür Ekoloji Göz Evrimi Bilim Evrim Teorisi Haber Evrim Kuramı Seçilim Habercilik Kuşlar Evrimleşme Tüyler Orman Evrimsel Ekoloji Ornitoloji