ABD Başkanı Donald Trump, Temsilciler Meclisinde azledildi, son karar Senato’da
ABD Temsilciler Meclisi’nde yapılan oylamada Donald Trump, gücün kötüye kullanılması ve kongre soruşturmasını engelleme gerekçeleriyle azledildi. Nihai kararı ise Senato verecek.
Fotoğraf: Beyaz Saray
Ekim KILIÇ
New York
ABD Başkanı Donald Trump’ın görevden azledilmesi üzerine ABD Temsilciler Meclisi’nde oylama yapıldı. Trump, gücün kötüye kullanılması ve kongre soruşturmasını engelleme maddeleri gerekçeleriyle sorumlu tutuluyordu. İki madde için ayrı ayrı yapılan oylamada Trump Temsilciler Meclisi tarafından azledildi. Böylece Donald Trump, ABD tarihi boyunca üçüncü azledilen başkan oldu.
"Görevi kötüye kullanma" suçuna ilişkin oylamada 230 evet, 197 hayır oyu kullanıldı; "kongreyi engelleme" suçuna ilişkin oylamada ise 229 evet, 198 hayır oyu kullanıldı.
TRUMP: BANA HİÇ AZLEDİYORMUŞUZ GİBİ GELMİYOR
ABD Başkanı Donald Trump, Temsilciler Meclisi kendisini azletmek yönünde oy kullanırken düzenlediği mitingde, “Gerçekten hiç azlediliyormuşuz gibi gelmiyor” dedi. Trump, "Ülke hiç olmadığı kadar iyi gidiyor. Hiç bir yanlış yapmadık. Cumhuriyetçi Parti de bizi hiç desteklemediği kadar destekliyor" dedi.
ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy'nin 25 Temmuz'da yaptığı ve ülkede "Trump'ın görevinden azli" tartışmalarına yol açmıştı. Çarşamba günü gecesi ülkenin hakim medyası dakika dakika oylamadan gelişmeleri aktardı. Meclis bütün günü, azledilmeye ilişkin maddeleri tartışmakla geçirdi.
Eğer maddelerden en azından birisinden Trump çoğunluk oyuyla suçlu bulunsaydı bile Meclis tarafından azlediledilecekti. Ancak Senato’dan geçmedikçe başkanlık görevinden alınmayacak. Örneğin eski ABD başkanları Bill Clinton ve Andrew Johnson Temsilciler Meclis’i tarafından azledilmesine rağmen Senato’dan aklanmışlardı. Anayasa sadece Senato’nun mahkeme kurma zorunluluğuna işaret ediyor. Mahkemede senatörler jüri üyesi, Temsilciler Meclisi yasamacınlarıdan yöneticiler ve ABD yüksek mahkemesi Başyargıcı savcı olarak yer alacak.
Temsilciler Meclisi’nde Demokratlar hakim olsa da Washington Post’tan Amber Phillips’e göre Trump’ın Senato tarafından hükümlü bulunma şansı oldukça düşük. Özellikle Meclis’teki Cumhuriyetçiler’den hiçbirisinin Trump’ın aleyhine oy kullanması beklenmiyor. Öbür yandan azledilme tartışmaları ABC News’in yaptığı kamuoyu yoklamasına göre ABD halkını keskin bir şekilde bölmüş durumda. Demokratları destekleyenlerin yüzde 85 Trump’ın azledilmesini isterken Cumhuriyetçi Parti kamuoyunun yüzde 86’sı buna karşı çıkıyor.
Geçtiğimiz akşam ise Temsilciler Meclisi ateşli konuşmalara sahne oldu. Meclis Sözcüsü Demokrat Nancy Pelosi, tartışmayı açarken "Çok üzgün olarak, bizim Cumhuriyet’imizin kurucularının görüşleri Beyaz Saray’ın eylemlerinden ötürü tehdit altında… Başkan’ın umarsız davranışlarından dolayı azledilmesinin gerekli hale gelmesi trajik. O bize hiç bir şans bırakmadı" dedi.
Cumhuriyetçi temsilciler ise Trump’ın azledilme sürecine dair konuşmalarını keskinleştirdi. Georgia temsilcisi Barry Loudermilk, “İsa peygamber haksızlıkla suçlanırken Trump’ın olduğundan daha fazla hakka sahip olduğunu” ifade etti. Pensilvanya’dan Mike Kelly ise Pearl Harbor saldırısına dair Başkan Roosvelt’in deyişine işaret ederek “Rezalet olarak kalacak başka bir tarih daha” dedi.
AP News’ten Jonathan Lemire ise karardan sonra yaptığı analizde “Trump'ın azledilme kararının kendi mirası üzerindeki etkisinin farkında” olduğunu belirtti. Lemire yazısında Rice Üniversitesi’nden Başkanlık tarihçisi olan Douglas Brinkley’e referans gösterdi: ‘Donald Trump şimdi azledilme ile eşanlamlı olacak. Kendisini onur madalyası gibi pazarlamanın bir yolu yok. Bu utanç verici bir madalyondur’ dedi. Başkanlık tarihçisi Jon Meacham ise azledilme kararının Trump'ı “Amerikan tarihinde görevdeki ilk isyancı başkan” yapacağını söyledi.
AZİL SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
ABD yasalarına göre başkanlar için üç suçtan azil işlemi başlatılabiliyor. Bu suçlar "vatan hainliği", "rüşvet" ve çerçevesi geniş bırakılan "yüksek profilli" suçlar olarak tanımlanıyor.
Herhangi bir ABD Başkanı için azil süreci Temsilciler Meclisi tarafından başlatılıyor. Temsilciler Meclisi'nde çoğunluk lehte oy verirse, azil süreci Senato'ya aktarılıyor. Senato'da da üçte iki çoğunluğa ulaşılması gerekiyor.
AZİL SÜRECİ BAŞLATILAN DİĞER ABD BAŞKANLARI
ABD tarihinde şimdiye kadar üç başkan hakkında son kategori kapsamında, yani "ağır ve vahim suçlar" veya "diğer başka suçlar" çerçevesinde azil süreci başlatıldı.
Bu başkanlardan ilki Andrew Johnson'dı. Hakkında 1868 yılında, görevi Kongre tarafından çıkarılan bir yasayla teminat altına alınan dönemin Savaş Bakanı Edwin McMasters Stanton'ı yasaya aykırı bir şekilde görevden aldığı için azil süreci başlatıldı.
Ancak Johnson, Senato'da üçte iki çoğunluk sağlanamayınca görevinde kaldı.
SADECE NIXON GÖREVDEN AYRILDI
Bundan 106 yıl sonra ikinci kez bir başkan için azil süreci başlatıldı. Bu kez de 1972'de Cumhuriyetçi Başkan Richard Nixon, hakkında kendisine yakın bazı kişilerin Watergate iş merkezindeki Demokrat Parti'nin ofisine dinleme cihazı yerleştirdiğinin ortaya çıkmasıyla patlak veren skandalda yargıyı yanıltmak ve delil karartmakla suçlandı.
Nixon soruşturma tamamlanmadan görevinden istifa etti.
Nixon'dan 27 yıl sonra bu kez Demokrat Başkan Bill Clinton hakkında Beyaz Saray stajeri Monica Lewinsky ile yaşadığı ilişkiyle ilgili yeminli ifadesinde yalan söylediği iddiasıyla azil süreci başlatıldı.
Clinton, Senato'da yapılan oylama sonunda beraat ederek, görevinde kaldı.