2 Dünya tarımındaki başlıca sorunlar Nüfus artışı ve kişi başına tüketim miktarındaki artış.Tarımsal üretimin dengesiz dağılımı.Az gelişmiş ülkelerde kullanılan tarımsal yöntemlere ve tarımsal girdilerin sağlanamamasına bağlı olarak ortaya çıkan verim düşüklüğü.Az gelişmiş ülkelerdeki nüfusun alım gücünün düşük olması.Arazi mülkiyetinden kaynaklanan sorunlar.Tarım alanlarındaki daralma.Tarımda kimyasal maddeler ve fosil yakıt kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan sorunlar.
3 Nüfus artışından kaynaklanan sorunlar Dünya nüfusundaki artış.İnsanların giderek daha fazla tüketimde bulunması.Dünyadaki büyük nüfus kütlelerinin hâlâ temel gıda ve ihtiyaç maddelerinden yoksun oluşu.Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin tarıma uygulanmasıyla tarımsal üretimin artmasına karşın, bu üretim artışından dünya nüfusunun eşit şekilde faydalanamaması.Gelişmekte olan ülkelerdeki nüfusun önemli bir bölümünün alım gücünün düşük olmasından dolayı gıda yetersizliği sorununun yaşanması.Gelişmekte olan ülkelerde nüfus artış hızının gıda üretimindeki artıştan fazla olması.
4 Dünya nüfus artışı D ü n y a n ü f u s u Nüfus (milyar)Dünya nüfusu: (Aralık 2008)
5 Toplam nüfusNüfus (milyar)Gelişmekte olan ülkelerGelişmiş ülkeler
6 Malthus’a göre nüfus-gıda üretimi ilişkisi Malthus’un ( ) nüfus artışı ve gıda üretimindeki artış ile ilgili görüşü (1798)Bu teorinin ortaya atıldığı dönemde dünya nüfusu 1 milyar, düzeyinde günümüzde 6.7 milyarı aşmış durumda.Malthus’un teorisinin gerçekleşmesini engelleyen faktörlerYeni arazilerin tarıma açılmasıTeknolojik gelişmelerle birim alandan elde edilen ürün miktarındaki artış (Gübreleme, tarımsal ilaçların kullanımı, sulama)Taşıma ve depolama olanaklarındaki gelişmelerYeşil DevrimBütün bu gelişmelere karşın yetersiz beslenme ve açlık sorununun yaşanması
7 Açlık ve yetersiz beslenme Dünyada her 4 kişiden 1’i yetersiz veya kötü beslenmeye maruz kalmaktadır (yaklaşık 1,6 milyar insan).Yetersiz beslenme (yetersiz gıda) ve kötü beslenme (düşük gıda kalitesi) sorununun boyutları.Bu sorunlar özellikle gelişmekte olan ülkelerde kendini gösterir. Nedenleri?Afrika yetersiz ve kötü beslenmenin en yaygın olduğu kıtadırAfrika’da kötü ve yetersiz beslenmede rol oynayan etkenler:Doğal çevre koşullarının tarımı sınırlamasıBeşeri unsurların (etnik savaşlar, iç çatışmalar, sömürgecilik vb.) etkisiYılda 11 milyon çocuk yetersiz beslenmeden dolayı ölmekte (her çocuk için yılda 10 dolar bu sorunu çözebilir)Gelişmiş ülkelerde nüfusun %15’i aşırı beslenmeden muzdarip.
9 Yetersiz beslenme sorunu Toplam nüfusa oranı (%)
10 Yetersiz beslenme sorunu Toplam nüfusa oranı (%)
11 Yetersiz beslenme sorunu Toplam nüfusa oranı (%)
12 Yetersiz beslenme sorunu ÖzbekistanTacikistanK.KoreHaitiBangladeşEritreNikaraguaSierra LeonLiberyaKamboçyaÇadOrta Af.CumEtiyopyaYemenAngolaZambiyaTanzanyaZimbabveMalaviMozambikMadagaskarKongoToplam nüfusa oranı (%)
13 Gıda sıkıntısı çeken bazı Afrika ülkelerindeki önemli sorunlar
14 Tarımsal üretimin eşitsiz dağılışı Ülkelerin kalkınma düzeyi ile tarım arasında sıkı bir ilişki bulunur.Kalkınmış ülkelerde gerek kişi başına üretim gerekse birim alandan elde edilen üretim miktarı daha fazladır (Buğday verimi Hollanda’da 744 kg/da, Cezayir’de 124 kg/da).Kalkınmış ülkelerde daha fazla tarımsal girdi (sulama, gübreleme, makineleşme, kredi kullanımı vb.) kullanılır ve elde edilen ürünler genelde ticarete yöneliktir.Günümüzde gelişmiş ülkeler aynı zamanda en önemli tarımsal ürün ihracatı yapan ülkeler durumundadır.Tarım ülkesi-sanayi ülkesi ayrımındaki yanlışlık.
16 Tarım ürünleri ihracatının ülkelere göre dağılışı (2005) Milyar dolarDünyadaki payı (%)ABD10,2Fransa7,4Hollanda6,8Almanya6,7Brezilya4,8İspanya3,9İtalyaBelçika3,8Kanada3,7Avustralya3,4Diğer45,5TOPLAM100
17 Tarım ürünleri ihracatının ülkelere göre dağılışı (2005)
18 Arazi mülkiyetinden kaynaklanan sorunlar Arazilerin dengesiz dağılımı (Latin Amerika’da nüfusun %7’si, toprakların %93’ünü elinde bulundurur, Güney İtalya’da 1950 reformu öncesinde arazi sahiplerinin % 3’ü toprakların %81’ini elinde tutardı-Latifundalar-)Kiracılık, ortakçılık (yarıcılık) vb. uygulamalardan kaynaklanan sorunlarToprak reformuArazinin yeniden dağıtımı (kamulaştırma-dağıtma)Konsolidasyon (toplulaştırma)Kiracılık reformu (kira süresini sabitleme, kira bedelini düşürme, üçüncü şahsa kiralamayı engelleme)Toprak vergisi reformu (arazi büyüdükçe vergi artar)Arazinin daha yoğun kullanımını sağlamakVergi nedeniyle arazinin bir bölümünün satışını sağlamak hedeflenir
19 Tarım alanlarının daralmasından kaynaklanan sorunlar Tarım alanlarının daralmasına yol açan etmenlerŞehirleşmeUlaşım ağlarıSanayi tesisleriTurizm aktiviteleriMadencilik faaliyetleriErozyonToprakların tuzlanması ve çoraklaşması
20 Tarımsal kaynaklı çevre sorunları Kimyasal gübre kullanımına bağlı sorunlarTarımsal ilaç (pestisit ve herbisit) kullanımına bağlı sorunlarSulamada yeraltı sularının bilinçsiz kullanımından kaynaklanan sorunlar (yeraltı su seviyesinin düşmesi)Su kaynaklarındaki yetersizlikDünyadaki toplam su miktarının % 97’si okyanuslarda bulunuyorToplam suyun sadece %3’ü tatlı sudur ve bunun %77,2’si donmuş durumdadırGeriye kalan suyun (% 22.4)büyük kısmı yeraltı suyu ve topraktaki nemdirBöylece çok az miktarda su göl ve akarsularda bulunur (%0.1’den az)Tarım alanlarında makineleşmeden kaynaklanan sorunlar (fosil yakıt tüketimi)Arazi kazanmak amacıyla sulak alanların kurutulmasından kaynaklanan sorunlarTarım arazisi elde etmek amacıyla orman tahribatıEğimli arazilerde önlem alınmadan sürdürülen tarımsal faaliyetlerin yarattığı sorunlar (erozyon)