Organik Gübre Nedir?
Organik gübre; Bitki besin maddelerini bünyesinde organik bileşikler halinde bulunduran, asıl amacı toprağın fiziksel ve kimyasal yapısını düzelterek bitki besin maddelerinin alımını kolaylaştıran, canlılara ait (bitki, hayvan vb) atıklardan veya yan ürünlerinden hazırlanmış bir üründür.
Organik Gübre, yüksek organik madde içeriğiyle, sentetik gübre kullanımı sonucunda ortaya çıkan olumsuz etkilerin tersine döndürülmesinde ve toprakların veriminin artırılmasında kullanılacak çok önemli bir araçtır. Yıllardır kimyasal gübrelerin kullanımı verimi artırmanın yanında, toprakta yorgunluğa ve canlılığın azalmasına sebep olmuştur. Bu durum ne yazık ki, topraklarımızın çoraklaşmasını hızlandırmaktadır.
Toprakta su ve oksijeni tutan, besin maddelerini absorbe eden, mikro-organizma faaliyetini hızlandıran en önemli etmen organik maddelerdir. Organik Tarım, ekolojik sistemde hatalı uygulamalar sonucu kaybolan doğal dengeyi yeniden kurmaya yönelik, insana ve çevreye dost üretim sistemlerini içermekte olup, esas olarak sentetik kimyasal tarım ilaçları, hormonlar ve mineral gübrelerin kullanımını ortadan kaldırmakla beraber, yetiştirilen ve insanın tüketimine sunulan tarım ürünlerinin sağlık açısından yine insana getireceği faydalar bakımından çok önemlidir.
Halen topraklarımızda anızın çürümesi çok zor olmakta hatta çürümeden baharı bulmaktadır. Organik gübre toprağın kil katmanları ile bitki kökleri arasında tampon görevi görerek bitki besin maddelerini bitkinin kolayca almasını sağlamaktadır.
Toprakta organik maddenin artması ile birlikte toprağın su tutma kapasitesi artmakta 6 - 7 sulama ile yetişen ürün 3 - 4 sulama ile daha kaliteli olarak yetiştirilmektedir. Bu da sulama maliyetini düşürmektedir.
Organik madde toprakta bünyeyi hafifleterek keseksiz kaba yapılı işlemesi kolay topraklar oluşturur. Organik madde zenginleştikçe toprak rengi koyulaşır ve boz toprak görüntüsü kaybolur.
Organik Gübrenin Avantajları
Toprak, bitki yaşamı için gerekli koşulları sağlayan, organik ve inorganik kökenli maddeleri içeren, gözenekleri içerisinde hava ve suyun bulunduğu canlı bir yapıdır. Toprak farklı cins ve büyüklükteki minerallerden, organik maddelerden ve humustan oluşur. Mineraller ve humus ortamda belirli bir şekilde dizilmişlerdir ve birlikte toprak strüktürünü oluşturmuşlardır. Boşluklarda toprak çözeltisi, yani çözünmüş tuzlar ve gazlar içeren toprak suyu ile toprak havası bulunur.
Toprağı oluşturan bileşenlerin uygun fiziksel şartlarda bir arada bulunmaları gerekir. Organik ve inorganik bileşenler, su ve hava toprak içerisinde tekdüze dağılmalıdır. Aksi taktirde oranları uygun olsa bile bitki ve kök gelişimi için uygun şartlardan söz edilemez.
Toprağın katı bileşenlerinden organik olanlarının miktarı inorganik olanlardan çok daha azdır ve ancak yüzde bir kaçlık bölümünü oluşturur. Ancak, toprağın bitki yetişmesi açısından çok önemli olan, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini büyük oranda bu yüzde birkaç düzeyindeki organik kökenli fraksiyon belirler.
İdeal tarım topraklarının %45 inorganik, %7 organik maddeye sahip olmalı, ayrıca %23 su ve % 25 oranında hava bulunmalıdır. Organik kısmın %85’i humus, %10’u bitki kökleri, %5’i de toprak faunası ve florasından (bitki ve hayvan) oluşmalıdır. Gübreleme ve kültürel uygulamalar yapılırken bu oranlar dikkate alınarak sağlanmaya çalışılmalıdır.
ORGANİK GÜBRE UYGULAMASININ BİTKİSEL ÜRETİM İLE TOPRAĞIN FİZİKSEL, KİMYASAL VE BİYOLOJİK ÖZELLİKLERİNE OLAN ETKİLERİ
1- Bitki besin maddelerinin toprak içerisinde tutunmasını sağlayarak besin maddelerinin kaybını önler. Bir başka anlamda toprağın katyon değişim kapasitesini artırır. Böylece topraktaki besin maddelerinden bitkilerin daha fazla yararlanmasını sağlar. Bu özellik gübreleme maliyetlerinde direkt azalmaya yardımcı olur.
2- Organik madde toprağın pH değerinin düzenlenmesine de yardımcı olur. Uygun pH değerlerinin sağlanmasıyla bitki tarafından besin maddelerinin alımı kolaylaşır.
3- Toprağın organik madde içeriğinin artması boşluk hacmi ve su tutma kapasitesini artırarak verimi yükseltir. Bitkinin gelişimine olumlu etki yapar ve hızlandırır.
4- Organik gübreler toprak sıcaklığının artmasına yardımcı olurlar. Sıcaklığı yüksek topraklarda besin maddeleri daha kolay alınır ve bitki kök gelişimi arttığı için besinden yararlanma oranı da artar.
5- Organik gübre oluşumu sırasında son aşamalarda etken olan mikroorganizmalar rekabete girerek birbirlerine karşı antibiyotik oluşturmaktadırlar. Oluşan antibiyotik organik gübreleme ile topraklara taşınarak toprakta hastalık ve zararlılarla savaşımda etken rol oynamaktadır. Böylece ilaçlama maliyetleri azalır.
6- Toprakta organik madde eksikliği gözenek hacmini azaltacağı için yeterli oksijen sağlanamaz. Organik gübre toprağı gözenekli hale getirdiği için boşluk hacmi de artacak, bu da verimi olumlu etkileyecektir.
7- Toprakta bulunan organik kısım toprak parçacıklarının bir araya gelerek büyümelerini sağlar. Bir başka anlamda toprağın toz haline gelmesini engeller. Bu nedenle organik madde açısından zengin topraklarda erozyon zararı çok daha az olur.
8- Organik madde toprağın su tutma kapasitesi artırır. Daha az sulama ile aynı verim sağlanır.
9- Bitki besin elementi ihtiva ettiği için tarımsal işletmelerde gübre maliyetini azaltır. Daha az suni gübre kullanımına yardımcı olur. Bitkiler için makro ve mikro besin kaynağıdır.
10- Toprağın hacimsel yoğunluğunu düşürerek toprak içerisindeki boşluk oranını artırır. Toprak direncini azaltarak köklerin daha iyi gelişmesini ve toprak işlemenin daha kolay ve az maliyetle gerçekleşmesini sağlar.
11- Toprağın EC (tuzluluk) değerini düzenler.
12- Topraktaki mikrobiyolojik aktiviteyi arttırır, mikrobiyolojik faaaliyetin artması bitki besin maddelerinin alımını artıracağı için verimi de yükseltir.
13- Etkisi uzun sürelidir. Bu nedenle gübrelemeden sonraki yıllarda da daha az gübre kullanılır.
14- Sağladığı faydaya kıyasla maliyeti düşüktür, depolanması ve kullanımı kolaydır. Her mevsimde kullanıma uygundur.
15- Toprağın havalanmasını artırarak daha kolay tava gelmesini sağlar. Bu özellik tarımsal işlemlerin zamanında yapılmasını sağlayarak zamandan tasarruf sağlar.
16- Çevre dostu özelliğinden dolayı toprağı kirletmez. Kimyasal maddeler ve tarımsal ilaçlarla kirlenmiş ve ağır metaller içeren toprağın daha fazla kirlenmesini önler.