General Eisenhover, II. Dünya Savaşı’ndan sonra, “Askerî bilimlerde yaşadığımız en büyük değişim, psikolojik savaşın belirli ve tesirli bir silah olarak gelişmesidir” demiştir.
Plansız ve teşkilatsız uygulama ilk defa Çinli bir komutan olan SUNTZU tarafından milattan önce 500 senesinde “Harp San’atı” adlı eserde dile getirilmiştir. (Kesimli 1961) Çinliler Hun, Göktürk ve Moğol imparatorluklarını parçalarken iç kavgaları çok iyi kullanmışlar ve kendilerini korumuşlardır. Moğol orduları savaş alanına gelmeden önce çevrede kendilerinin çok büyük bir ordu olduğunu, karşı taraftan daha güçlü olduklarını, ortalığı yakıp yıkacaklarını propaganda ederler ve düşmanı psikolojik olarak çökertirlerdi
Osmanlılar gözdağı verme yerine fethettikleri yerlerin halkına hoşgörü ile yaklaşarak, onları rahat ettirecekleri propagandasını yaparlardı. Bunun için fethetmeyi planladıkları bölgelere önceden dervişler ve tüccarlar gönderirlerdi. Benzer uygulama islam dininin yayılması yöntemidir.
1450’de matbaanın icadı ile psikolojik savaşta amaçlar farklılaştı. Yakıp yıkma ve öldürmeyle hedeflenen, basın yolu ile elde edilmeye başlandı. Yazılı propagandayı en iyi kullanan lider, Hitler’di. Savaş öncesi evlenen her çifte, “Kavgam” isimli kitabını hediye ediyordu. Beş milyon adet basılıp dağıtıldığı söylenen bu kitapla halk, Alman ırkının üstün olduğuna, üstün *e güçlünün hakim olabilmesi için zayıf olanı yok etmesi gerektiğine inandırıldı. Bu fikirde argüman olarak Darwin’in biyolojideki tezi kullanıldı. Nazizm doktrinini geliştirerek halkını savaşa hazırladı.
Askeri Psikolojik Savaş
Psikolojik Savaşın Stratejik Amaçları Bilginin en büyük güç olarak kullanılacağı geleceğin savaşlarında, psikolojik savaşın amaçlan daha büyük önem taşır. Bu savaşın stratejik amaçlarını kavramanın çok önemli olduğunu bilmeliyiz:
1- Düşmanın siyasî, ekonomik, sosyal ve moral bakımından zayıflığı istismar edilerek onun savaş gücünü zayıflatmak.
2- Kurtarılan bölgeleri teşkilatlandırıp kontrolü kolaylaştırmak.
3- Düşmanın yenilgisini sağlamak için, düşünce, heyecan, eğilim ve davranışlar üzerine ısrarlı etkiler yaparak; direniş ve savaş azmini kırmak, morali bozarak manevi çöküntüye uğratmak ve korku duygusu uyandırarak cesaretlerini kırmak.
Psikolojik Savaşın Taktik Hedefleri Psikolojik savaşın beş taktik hedefi vardır:
1. Toplumda itaat duygusunu arttırmak.
2. Uluslararası kamuoyunu yanıltmak.
3. Halkla yönetim arasını açmak.
4. Komutanları yanıltmak.
5. Kültür değişimini sağlamak.
Kuvvetlere Karşı Psikolojik Savaş
Kuvvetlere Karşı Psikolojik Savaş Savaşlarda bir ülkenin bütünlüğünü, bağımsızlığını, asayişini, çıkarlarını ve uluslararası haklarını korumakla yükümlü veya ülkenin insanlarının mutlu yaşamalarını sağlayacak kurumlar hedef alınır. Savaşta beyannameler, barışta radyo TV yayınlarıyla birlikte, internet gibi teknik yollarla yıpratıcı bilgiler verilmesi planlanır. Çoğu kez bu yayınlar sinsi ve gizli şekilde yapılır ve anlaşılması zordur. Sinsi ve gizli olan bu yanlış bilgilendirme ile; yargı, ordu gibi kurumlar yıpratılır. Bunların halkın gözünde değerleri düşürülür. ilgili kurumların hataları abartılı şekilde büyütülür. Teker teker ve uzun uzadıya anlatılır. Böylece insanlardaki savaşma, mücadele etme azim ve isteği kırılır. Ordu ve polisin, halk nezdindeki güveninin zayıflatılması, bir topluluğun kendilerini koruyacak olan silahlı güce güvenmemesi, insanların kendilerini emniyette hissetmemesi demektir. Kendisini güvende hissetmeyen insan, korku içerisinde kalacaktır. Korku içerisinde kalan bir insan ise bütün enerjisini korunmaya verecek, böylece yatırım ve ilerleme duracaktır. Yargının yıpratıldığı, adaletin hep güçlülerin ve zenginlerin lehine çalıştığına inanılan bir toplumda herkes, kendi hakkını arama eğilimine girecek, mafya tarzı örgütlenmeler güç bulacaktır. Toplumsal barış zayıflayacak ve öfke artacaktır. Toplumun kültüre dayalı yaşadığı inanç sistemini değiştirerek, ancak toplumu istediği gibi sömürmek mümkün olacaktır. Özellikle savaş durumunda şehitlik duygusu, ölümden korkmama inancı çok büyük değer taşır. Her ne kadar teknoloji ilerlese de, savaşta en büyük güç yine insan gücüdür. Körfez Savaşı’nda Amerika tugaylarından birisinde karmaşa yaşanmasının bir sebebi, askerlere gelen kolanın zamanında ulaşamaması ve askerlerin standartlarını kaybetmeleri sonucu yaşadığı panik olmuştur. Orduları başarılı yapan bu psikolojik gerçeğin, ülkenin düşmanları tarafından sinsi ve gizli propaganda ile yıpratılması önemli hedeflerden birisidir.
Psikolojik Savaşın Çeşitleri
Stratejik Amaçlı Psikolojik Savaş Dost, düşman bütün topluluklara yöneltilir. Savaş hatlarının gerisi öncelikle planlanır. Beyaz propaganda tercih edilir. Haberler doğru çıktıkça inandırıcılık artar. Halk inanmadığı radyoyu dinlemez, inanmadığı gazeteyi okumaz, okusa da bilgilerini şüphe ile karşılar. Hitler’in uyguladığı siyah propaganda bir süre sonra tutmadı geri tepti, halk kendi inandığı radyoları dinlemeye başladı, ingiliz ve ABD yayın organları güven verici yayınlar yaptılar. Bunun etkisiyle II. Dünya Savaşı’nın yönü değişti. Kore Harbi’nde BM güçleri, Mig 15-17 uçak taarruzuna karşı radyo propagandası yaptılar. Mig uçağını getiren Koreli pilota 100.000 Amerikan dolarının verileceği propagandası akın sayısını azalttı. Taktik Psikolojik Savaş Stratejik planın, belirli alanlarda uygulanmasıdır. Planlar en iyi hareket tarzını oluşturmak için yapılır. Kâr-zarar analizleri yapılarak belirli bir hedef belirlenir, o hedefe yönelik çalışma grubu oluşturulur. Karşı tarafın maneviyatını, direncini kırmaya yönelik, içinde bulunduğu feci durumu anlatarak, karşı tarafı teslim olmaya ikna etmek için çalışılır. Bunun sağlanması için icracı subaylar gerekir. E. Yarbay Korkut Eken başarılı bir icracı psikolojik savaş subayı idi. Kore’de sarp bir tepeye sığınan ve direnen düşman askerlerine mermilerle kâğıt gönderip, hoparlörlerle ses duyurup savaşa yarım saat ara verildi. Teslim olan bir asker memnun şekilde geri gönderildi. Bundan sonra ikna olan Korelilerin teslim olmaya başlamasıyla tepe alındı. (Türkoğlu, 1969) Barışta yapılan taktik psikolojik faaliyete Batı Çalışma Grubu (BÇG) örnek olarak gösterilebilir. Elde bulunan veriler, yapılan brifinglerle yargıya, ülke yöneticilerine ve akredite olan gazetecilere anlatıldı. Askerî şuraya, silahlı kuvvetlerde örgütlendiği söylenen irticai faaliyet listeleri sunuldu. Daha sonra bu verilerin, sahte istihbarat raporlarından oluştuğu anlaşıldı, fakat öngörülen siyasî hedefe ulaşılmıştı. (BÇG’nin komutanları yanılttığına bir olgu örneği bölümün sonunda yazılmıştır.)
Takviye Edici Psikolojik Savaş
Savaş sonrasında halkı rahatlatıcı ve güven verici telkinleri içeren, ayaklanmayı önleyerek itaati sağlayan psikolojik bir savaştır. Rusya’nın işgali sırasında Almanlar halka çok kötü muamele yaptılar. Koyun sürülerini alıp götürerek, fabrikaları yerinden sökerek halkın nefretini kazandılar. Halk esasında Stalin ve ordusundan nefret ediyordu. Ancak Almanların bu kötü muamelesi sonucunda Stalin’in ordusuna yardım etmek zorunda kaldılar. Savaştan önce Rus halkı, Almanlara kurtarıcı gözüyle bakı- yorlardı. Gördükleri kötü muameleler sonrasında görüşlerini değiştirerek ikmal yollarını kesip Alman ordusunun yenilgisini sağladılar. Almanlar kendilerini ari, asil, üstün ırk olarak gördükleri için Rus halkına kötü davrandılar. Bunun bedelini de ödediler. Benzer bir uygulamayı, barışta yapılan psikolojik faaliyetler. kapsamında 1940’lı yılların Türkiye’sinde de görebiliriz. Savaşa girmemiş olan Türkiye’de, gücü elinde bulunduranlar Türkiye’yi savaşa sokmamak gibi büyük bir işi başarmışlardı. Fakat bu süre zarfında halka çok kötü muameleler yapıldı, ikinci sınıf insan uygulaması ile halk horlandı. Poturlu ve çarıklı olan insanlar, dönemin Ankara valisi Nevzat Tandoğan tarafından bu şehre sokulmuyordu. Saz çalmak bile yasaktı, inançları yaşamak ve öğretmek baskı altındaydı. Plajlara bile halkın girmesi yasaktı. Baskı o kadar ileri seviyedeydi ki, plaj serbestliğinin uygulandığı günlerde halk plajlara hücum ediyordu. Ertesi günün gazete manşetleri “Halk geldi, vatandaş açıkta kaldı” şeklinde atılıyordu. 1950 yılında yapılan serbest seçimlerde Demokrat Parti, baskı gruplarına sürpriz gelecek şekilde çoğunluğu sağlıyordu.
Provokasyon Tipi Psikolojik Savaş
Saldırı türünde bir psikolojik savaş yöntemidir. Önceden planlanmadan, genellikle “ani görevler” şeklinde ortaya çıkar. Miting, gösteri ve cenaze törenlerinde topluluğun içerisine sızarak, inandırıcı birkaç kelime ile orada bulunanların hassasiyetlerini tahrik edecek söylemlerde bulunur, gerginliği arttırır ve öfkeyi ateşler. Bunu yaparken kullandığı silah, yalan bilgidir. Mutsuz, eğitimsiz, yüksek beklentilerine cevap bulamayan işsiz ve yoksul grupları etkiler, l Mayıs 1977, K. Maraş, Sivas, Çorum, 1990 sonrası gazeteci, bilim adamı cinayetleri olayları ile, o tarihteki basına servis yapılan bilgi arasında bağlantı kurulursa, bunların terörle mücadele için oluşturulan ani görevler oldukları fark edilebilir. Provokasyon genellikle yerleşik devletlerde, devlet hiyerarşisinin dışındaki odaklarca emir komuta zincirine rağmen kullanılma eğilimindedir.
Kaynak : Prof. Dr. Nevzat Turhan – Psikolojik Savaş