AB'nin kuruluşunun 60. yıl dönümü olan 25 Mart'ta, Roma'da yapılacak zirvede liderlerin ele alacağı belge, 5 senaryoyu içeriyor. Bunlar, 'aynen devam', 'sadece ortak pazar', 'daha fazlasını yapmak isteyenler', 'daha azını daha verimli yapmak' ve 'birlikte daha fazlasını yapmak' başlıkları altında sıralandı.
AYNEN DEVAM
İlk senaryoya göre, 27 üye mevcut rotaya sadık bir şekilde yoluna devam edecek ve reform ajandasını uygulama ve güncellemeye yoğunlaşacak. 27 üye devlet ve AB kurumları, faaliyetlerde ortak bir gündemi takip edecek, karar alma hızı da, uzun vadeli çözüme ulaşabilmek için değişik görüşleri dikkate alacak şekilde konuya göre belirlenecek.
Schengen, sığınmacı ve güvenlik konularında, ortak bir sığınma başvurusu sitemine ilişkin ilerleme sağlanacak ve dış sınırların yönetiminde iş birliği aşamalı olarak hızlandırılacak. Dış politikada, "tek ses" olarak konuşma konusunda ilerleme kaydedilecek ve daha yakın bir savunma iş birliği geliştirilecek.
Bu senaryoda, birlik korunsa da büyük sorunlar karşısında test edilmeye açık olmayı sürdürecek. Karar alma mekanizmasının hızı sorun olmaya devam ederken, yapılanların her zaman beklentileri karşılamaması söz konusu olacak.
SADECE ORTAK PAZAR
İkinci senaryoya göre, üye ülkeler birçok konuda, daha fazlasını yapma kararı alamayacak ve artan bir şekilde ortak pazarın belirli alanlarına odaklanacak. Sığınmacı krizi, güvenlik ve savunma gibi alanlarda ortak bir çözüm olmayacak. 27 üye, birçok ülke yeni sorunu çoğunlukla kendi başlarına ele alacak. Bu durumda, ortak pazar, AB'nin asıl "varoluş sebebi" olacak.
Schengen, sığınmacı ve güvenlik konularında, tek bir politika olmayacak, güvenliğe ilişkin daha fazla iş birliği ikili düzeyde ele alınacak, iç sınır kontrolleri daha sistematik hale gelecek. Dış politikada, meseleler ikili düzeyde ele alınacak ve savunma konusundaki iş birliği aynen şimdiki gibi devam edecek.
Bu senaryoda, karar alma mekanizması hızlandırılsa da beraber hareket etme kapasitesi azalacak. Ortak endişe kaynağı sorunların ise iki düzeyde çözülmesi gerekecek.
DAHA FAZLASINI YAPMAK İSTEYENLER
Üçüncü senaryoya göre, bazı ülkeler bir araya gelerek, savunma, iç güvenlik, vergilendirme veya sosyal konular gibi belirli politika alanlarında birlikte çalışmak için koalisyon kurabilecek. "Çok hızlı" bir yapı öngören senaryoda, yeni "üye devlet grupları", seçilen alanlardaki iş birliğini derinleştirmek için belirli hukuki ve bütçe düzenlemeleri konusunda fikir birliğine varabilecek.
Schengen, sığınmacı ve güvenlik konularında, mevcut politikalarının yanı sıra bazı ülkeler güvenlik ve adalet konularında ayrı bir iş birliğine girmesi gündeme gelebilecek. Dış politikada ve savunma konularında, isteyen ülkeler değişik düzeyde kendi aralarında iş birliği yapabilecek.
Bu senaryoda, aynen ilk senaryoda olduğu gibi somut sonuçlar elde edilebilecek ancak bazı ülkeler belirli alanlarda ilerleme kaydederken, diğerleri geride kalacacak, AB içinde gruplar oluşacak karar, alma mekanizması daha karışık hale gelecek.
DAHA AZINI DAHA VERİMLİ YAPMAK
Dördüncü senaryoya göre, üye ülkeler belirli öncelikli konularda daha hızlı ve daha kararlı bir şekilde hareket edebilecek, dikkat ve limitli kaynaklarını sınırlandırılmış alanlarda kullanabilecek. Böylece birlik ülkeleri, rekabet veya bankacılık konularında sahip olduğu hızlı karar alma mekanizmasını seçilen diğer alanlarda uygulayabilecek, diğer konularda ise daha azını yapma veya katılmama hakkına sahip olacak.
Schengen, sığınmacı ve güvenlik konularında, tek bir ortak politika olacak. Dış politikada, AB ülkeleri "tek ses" olarak konuşacak ve Avrupa Savunma Birliği'ni kuracak.
Bu senaryoda, ilk olarak öncelikli alanların belirlenmesi gerekecek. Bu belirlendiği takdirde karar alma süreci hızlanacak ve AB daha kararlı şekilde harekete geçebilecek. Yapılanların beklentileri karşılama oranı ise artacak.
BİRLİKTE DAHA FAZLASINI YAPMAK
Son ve beşinci senaryoda, üye devletler kendi aralarında daha fazla güç, kaynak ve karar alma yetkilerini paylaşacak. Bir nevi "AB federasyonu" öngören senaryoyla, üye devletler arasında her alandaki iş birliği, daha önce hiç olmadığı kadar ileri taşınacak. Kararlar Avrupa düzeyinde daha hızlı bir şekilde alınacak ve daha hızlı bir şekilde uygulanacak.
Schengen, sığınmacı ve güvenlik konularında, bir önceki senaryoda olduğu gibi tek bir politika olacak, ülkeler dış politikada, "tek ses" olarak konuşacak ve "Avrupa Savunma Birliği"ni kuracak.
Bu senaryoda, karar alma mekanizması hızlandırılmış ve alınan kararların uygulanmasının zorunluluğu artırılmış olacak ancak AB kurumlarının üye devletlerden çok daha yetki aldığına dair endişeler dile getirilebilecek, seçilmiş değil atanmışların alacağı kararlar meşruiyet tartışmalarını artıracak.