UZAY KADAR SOĞUK (2009)
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı LHC’deki sekiz dev mıknatısın ‘mutlak sıfır’a kadar soğutma işlemi tamamlandı. Geçen yıl meydana gelen arızadan sonra bakıma alınan LHC’nin sekiz sektörü de Aralık’ta gerçekleştirilmesi beklenen çarpıştırma için gereken -271 santigrad dereceye kadar soğutuldu.
Fransa-İsviçre sınırında yerin altında kurulu olan ve Avrupa Nükleer Araştırma Kurumu (CERN) tarafından işletilen Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’yla evrenin başlangıcındaki Büyük Patlama’yı izleyen saniyenin trilyonda biri sürede ortaya çıktığı düşünülen Higgs parçacığı aranacak.
LHC’nin 27 km uzunluğundaki dairesel tünelinde zıt yönde gönderilecek olan iki proton ışını, ışık hızına yakın bir hızda birbiriyle çarpıştığında ortaya çıkacak parçacıklar tünelin değişik yerlerindeki sensörlerce izlenerek analiz edilecek. Bu parçacıklar arasında evrenin oluşumundaki Büyük Patlama’da açığa çıkan ve ‘Tanrı Parçacığı’ da denilen Higgs parçacığı da aranacak.
Protonların tünelde yol alışını kontrol eden sekiz ‘süperiletken’ dev mıknatısın bu işi başarması için mutlak sıfır denilen -273.15 santigrad dereceye çok yakın bir sıcaklığa kadar soğutulması gerekiyor. Bu sıcaklık derecesi, uzayın en ücra köşelerinde ölçülenden (-270oC) bile düşük.
Geçtiğimiz yıl yapılması planlanan çarpıştırma deneyi, 19 Eylül 2008’de tüneldeki mıknatıslarda meydana gelen arıza nedeniyle durdurulmuştu. LHC tüneline sıvı helyum sızmasına neden olan arızanın giderilmesi ve mıknatısların tamiri için hızlandırıcının yeniden normal sıcaklıklara kadar ısıtılması gerekti.
Bülent Pakman’ın notu:
Tanrı Parçacığı (Higg Parçacığı, God Particle) ve ilgili kuramları çok basit olarak açıklamaya çalışalım.
Parçacık fiziğinin Standart Model’ine göre evrenin tamamı sadece 16 parçacıktan oluşmaktadır. Çok derin, hatta temel bir gerçeklik düzeyinde varolan ve evrendeki tüm maddeleri düzenleyen ve onlara madde özelliğini veren bir “enerji alanının” yardımı olmadan, bu 16 parçacıktan hiç biri kendi kendine var olamaz. 1960’da Edinburgh Üniversitesi profesörü Peter Higgs’e göre bu enerji alanı Higgs Bozonu adı da verilen Tanrı Parçacıkları’ndan oluşmaktadır. Bu parçacıkların bir araya gelmesiyle oluşan Enerji Alanı, maddenin tüm diğer temel parçacıklarının var olması için gerekli kütleyi oluşturmaktadır. Büyük patlamadan hemen sonra parçacıklar ‘Higgs alanı’ adı verilen alandan geçerken kütle kazandılar ve böylece gözlemlediğimiz evren oluştu. Standard model karanlık madde ile de ilişkili görünmektedir.
Varsayıma göre Büyük Patlama’da oluşan radyasyon, Tanrısal parçacıklar tarafından emilerek madde ve karşı-maddeyi oluşturmuş, böylece radyasyon bu parçacıklarla enerjiye dönüşmüş, meydana çıkan madde ve karşı-madde çarpışarak yine radyasyon haline gelmiştir. Bu aşamada Tanrısal parçacıklar yok olmuştur.
Materyalizm ve Darwinciliğe göre Büyük Patlama sonrası ortaya ‘akıllı maddecikler’ çıkmış ve tesadüfler sonucu bunlar da evreni oluşturmuştur. Cansız maddeler doğanın tesadüfen gelişen olaylarıyla kendi kendilerine organize olmuşlar ve sonuçta ilk tek hücreli canlı organizma rastlantısal bir şekilde var olmuştur.
Tanrıya inanlara göre ise tesadüf diye birşey yoktur. Tanrı Parçacıkları Tanrı’nın evrensel yasalarının bilgisini taşıyan atomun en küçük kuark parçacıklarıdır. Ve bu da Yaradan’ın kanıtıdır. Yüce Yaradan Büyük Patlama’yı gerçekleştirmiş, o sırada açığa çıkan enerjiyi yönlendirmesiyle evrim başlamıştır.
Büyük Patlama ile ilgili bilgiler için: TIKLAYIN
İsviçre-Fransa sınırındaki Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi CERN’de yapılan deneyler sonucu, Haziran 2012 de bilim adamları “Tanrı Parçacığı” denen ve maddelere kütlesini verdiği düşünülen “Higgs Bozonu”nu bulduklarını ilan ettiler. Fizikteki Standart Model’de şimdiye kadar bilinen atomaltı parçacıkların nasıl etkileşimde bulunarak maddeyi oluşturduğunu açıklayan teoridir. Bulunduğu açıklanan bozon atomaltı parçacıkların basit bir türü mü yoksa gerçekten çok daha karmaşık bir başkası mı? Olasılıklardan biri, yeni bulunan parçacığın, daha büyük bir Higgs parçacık ailesinin bir parçası olması. Süpersimetri denen bir teoriye göre Higgs parçacıkları ailesinin birçok versiyonu olması gerekiyor. Bu durumda, her parçacığın doğada bir ikizinin olması gerek. CERN’deki deneylerde ise bu ikizlere rastlanmadı. Süpersimetrinin şimdiye kadar açıklanamayan karanlık maddeye de ışık tutabileceği belirtiliyor.
İlk kez Edinburgh Üniversitesi profesörü Peter Higgs ve beş diğer fizikçinin 1964’te ortaya attığı Higgs bozonu, kısaca, gözümüzün gördüğü evrenin boşluğunu dolduran bir enerji sahası olarak tanımlanıyor. Higgs bozonunun bulunmasıyla, maddeye, yani evrendeki herşeyin yapı taşı olan atomaltı parçacıklara kütlesini kazandıran bir enerji sahası olduğu kanıtlanacak. Higgs sahasının, evrenin oluştuğu “Büyük Patlama” sonrası saniyenin trilyonda biri sürede değiştiği sanılıyor.
Atom altı parçacıklar, atomdan daha küçük temel veya bileşen parçacıktır. Atom altı parçacıklar atomik bileşenler elektronlar, protonlar ve nötronları da kapsar. Protonlar ve nötronlar kuarklardan oluşan bileşik parçacıklardır. Kuarkın yanı sıra diğer parçacıkları da içeren fotonlar ve nötrinolar Güneş’ten bolca üretilirler. Düzinelerce atom altı parçacık vardır.
Bülent Pakman Kasım 2009. Son güncelleme Ağustos 2013. İzin alınmadan ve aktif link verilmeden alıntılanamaz.
Bülent Pakman’ın video kanalları/arşivi:
Bülent Pakman kimdir https://bpakman.wordpress.com/pakman/
Reklamlar