İstanbul Üniversitesi’nden gökbilimciler, ötegezegen ev sahibi yıldız XO-2 alanının gözlemleri sırasında yeni bir kısa periyotlu titreşen değişken yıldız bulgusunu bildirdiler. Yeni tespit edilen nesne, büyük olasılıkla, bir saatten daha kısa bir titreşim periyoduna sahip bir Delta Scuti tipi değişkendir. Keşif, 29 Haziran’da arXiv.org‘da yayınlanan bir makalede ayrıntılı olarak açıklandı.
Çalışmanın yazarlarını sizlere takdim edelim;
Mustafa Turan Sağlam, Meryem Çördük, Sinan Aliş, Görkem Özgül, Olcaytuğ Özgüllü, Fatih Erkam Göktürk, Rahmi Gündüz, Süleyman Fişek, F. Korhan Yelkenci, Eyüp Kaan Ülgen, Tolga Güver.
Fizikhaber Ailesi olarak kendilerini kutluyoruz. Gençlerimize ve tüm bilim severlere bu başarıyı aktarma heyacanı içerinde olduğumuzu da belirtmek istiyoruz.
Çalışmalarının içeriğine geçelim;
Değişken yıldızları tespit etmek ve incelemek, yıldız yapısı ve evrimi ile ilgili önemli ipuçları verebilir. Değişkenlerin araştırılması, evrenin uzaklık ölçeğinin daha iyi anlaşılması için de yardımcı olabilir.
Delta Scuti yıldızları, Scutum takımyıldızındaki Delta Scuti değişkeninin adını taşıyan A ve F arasındaki spektral tiplere sahip titreşen değişkenlerdir. 20 dakikadan sekiz saate kadar uzanan periyotları kapsayan radyal ve radyal olmayan titreşimler sergilerler. Delta Scuti değişkenlerinin titreşim davranışını incelemek, yıldızların içleri hakkındaki bilgimizi geliştirmemize yardımcı olabilir.
Şimdi, Mustafa Turan Sağlam liderliğindeki bir gökbilimciler ekibi, Delta Scuti tipinde görünen yeni bir değişken buldu. İstanbul Üniversitesi Gözlemevi’nin 0.4m Schmidt-Cassegrain teleskobunu (IST40) geçiş zamanlama değişikliklerini araştıran bir araştırma programı dahilinde ötegezegen ev sahibi yıldız XO-2’yi gözlemlemek için kullandılar. Daha sonra, değişkenliğini doğrulamak için yeni bulunan yıldızın kapsamlı takip fotometrik gözlemleri yapıldı.
Araştırmacılar şunları ifade ediyorlar.
“Biz ötegezegen ev sahibi yıldız XO-2 alanında yeni bir değişkenin tespitini sunuyoruz. Yeni değişken, beyaz ışık gözlemlerinin yanı sıra farklı standart fotometrik filtrelerle 10 gecede gözlemlendi.”
Yeni değişkenin titreşim periyodu yaklaşık 0.95 saat olarak ölçülürken, kütlesinin 1.5 ile 1.7 güneş kütlesi arasında olduğu tahmin ediliyor. Değişkenin A7 tayf türünde olduğu ve yaklaşık 7,725 K etkin sıcaklığa sahip olduğu bulundu. Bu özellikler Delta Scuti yıldızları için tipiktir.
Degişken Yıldız Gözlemleri Hakkında Kısa Bilgi?
Karina Bulutsusu’na gömülü fotojenik bir değişken yıldız, Eta Karina
Değişken yıldızlar genellikle fotometri, spektrofotometri ve spektroskopi kullanılarak analiz edilir. Parlaklık değişimlerinin ölçümleri, ışık eğrileri üretmek için çizilebilir. Düzenli değişkenler için varyasyon periyodu ve genliği çok iyi belirlenebilir; Ancak birçok değişken yıldız için bu miktarlar zaman içinde, hatta bir dönemden diğerine yavaş yavaş değişebilir. Işık eğrisindeki tepe parlaklıkları maksimum, çukurlar ise minimum olarak bilinir.
Amatör gökbilimciler, yıldızı aynı teleskopik görüş alanı içindeki büyüklükleri bilinen ve sabit olan diğer yıldızlarla görsel olarak karşılaştırarak değişken yıldızlar üzerinde faydalı bilimsel çalışmalar yapabilirler. Değişkenin büyüklüğünü tahmin ederek ve gözlem zamanını not ederek görsel bir ışık eğrisi oluşturulabilir. American Association of Variable Star Observers, dünyanın dört bir yanındaki katılımcılardan bu tür gözlemleri toplar ve verileri bilim topluluğuyla paylaşır.
Işık Eğrisinden Aşağıdaki Veriler Elde Edilir:
parlaklık değişimleri periyodik, yarı-periyodik, düzensiz veya benzersiz mi?
parlaklık dalgalanmalarının periyodu nedir?
ışık eğrisinin şekli nedir (simetrik veya değil, açısal veya düzgün değişken, her döngünün yalnızca bir veya birden fazla minimumu var mı, vb.)?
Çalışmanın içeriğine tekrardan dönersek;
Ayrıca, yeni tespit edilen değişkenin ışık eğrilerinin şekli ve makine öğrenimi algoritmalarına dayalı otomatik sınıflandırma, Delta Scuti senaryosunu destekler. Gökbilimciler, bu hipotezin doğru olma olasılığının %78 civarında olduğunu hesaplıyorlar.
Çalışma ayrıca incelenen yıldızın yaklaşık 6.93 güneş parlaklığı seviyesinde bir parlaklığa ve V-bandında yaklaşık 2.76 mutlak büyüklüğe sahip olduğunu buldu. ESA’nın Gaia uydusundan alınan verilere dayalı olarak bu değişkene olan uzaklığın yaklaşık 5.613 ışıkyılı olduğu tahmin ediliyor.
Sonuçları özetleyen araştırmacılar, bu değişkenin doğasını kesin olarak doğrulamak ve titreşim davranışına daha fazla ışık tutmak için bu değişkenin daha fazla gözlemlenmesi gerektiğini kaydetti.
Çalışmanın yazarları, “Ek yer tabanlı gözlemler, yeni değişkenin daha derin bir çalışmasını gerçekleştirmek için TESS [Geçişteki Ötegezegen Araştırma Uydusu] kısa kadans gözlemleriyle birleştirilebilir” diye yazdı.
Kaynak: physorg