Pelin Otu (Acıpelin, Akpelin) Özellikleri ve Faydaları
Yavşan ya da Pelin (Artemisia), papatyagiller (Asteraceae) ailesinden, 200-400 arasında türü bulunan, genellikle Kuzey ve Güney her iki yarımkürede kuru ya da yarı kurak habitatlarda yetişen, sert otsu ya da çalımsı bir bitki cinsi. Yavşan otu olarak da bilinir ve bu adla anılan Veronica ile karıştırmamak gerekir. Pelin otu (A. absinthium) türü vermut şarabı yapımında kullanılırken tarhun (A. dracunculus) türü mutfakta kullanılan baharattır.
Çoğunun yaprağı beya tüylerle kaplıdır. Türlerinin çoğundan elde edilen uçucu yağlarda güçlü aromalar ile terpenoid ve seskiterpen lakton bileşiklerinden kaynaklanan acı tatları vardır. Memelilerce yenmez, ancak bazı Lepidoptera tırtıllarının besin bitkisidir. Çiçekleri ufaktır ve rüzgârla tozlaşır.
Yavşan Otu Özellikleri
- Latince Adı: Artemisia Absinthium.
- 0,5 – 1 metre boyunda, Temmuz ayında yeşilimsi sarı çiçekler açan, tüylü gövdeli bir bitkidir.
- Orta Avrupa, Anadolu, Orta ve Güney Asya’da yaygın türdür.
- Çiçek açma mevsiminde toplanan yaprak ve çiçekler demet haline getirildikten sonra, ipe dizilerek gölgede kurutulur. Kuru bitki kullanılacağı zaman toz haline getirilerek öylece veya suda kaynatıp bal veya şeker ile tatlandırılarak faydalanılabilir.
- Güzel kokulu, mavimsi renkli bir uçucu yağ, flavon glikozitleri ile absinthol ve absinthin anabsinthin adlı acı glikozitleri taşımaktadır.
Yavşan Otu Tıbbı Etkileri Ve Faydaları
- Acı lezzetiyle iştah açıcı, kuvvet verici, bağırsak gazlarını giderici, flavon glikozitleri ile idrar söktürücü ayrıca ateş düşürücüdür.
- Pelinotu tembel ve mide suyu azlığı ile seyreden gastritli midelerde, mide tonusu ve salgılarını arttırarak faydalı olur. Sindirimi zor besinlerin hazmını kolaylaştırır.
- Safra kesesi çalışması ve safra yapımını arttırır. 1 fincan kaynar suya 1 çay kaşığı pelinotu atılarak, 10 dakika demlenir yemeklerden sonra sıcak olarak içilir.
- Yüksek dozlarda alınırsa bağırsak solucanlarını felç eder. Rahim kaslarının kasılmasına sebep olarak adeti gelen bayanlarda adet görmeye, gebelerde çocuğun düşmesine sebep olabildiği halde uçucu yağı tehlikeli zehirlenmelere yol açabileceğinden bu amaçlarla kullanım hemen hemen terk edilmiştir.
- Pelinotu genel olarak tonik etkiyle kan dolaşımını arttırdığından vücuda zindelik verir. Bu sebeple ameliyat ve gripte direnci arttırmak üzere verilir. Bunun için 1 fincan kaynar suya 2 çay kaşığı pelinotu atılarak, 5 dakika demlenir ve günde 3 – 4 kez sıcak olarak içilir.
- Haricen vücuda sürülürse haşereleri uzak tutar. Yine aynı amaçla giysi aralarına ve evde çeşitli yerlere konabilir. Aynı türden olan Kara Yavşan Otu, Deniz Yavşanı, Adi Yavşan bitkileri de aynı şekilde kullanılabilmektedir.