Polonya ilginç bir ülke. 2012 GSYİH sayısı Satın Alma Gücü Paritesi ile ve 2012 sonunda 814 milyar dolar, nüfusu da 38.4 milyon kişi, bizim yarımız kadar. Böylece kişi başına geliri SAGP ile 20.700 dolar kadar. Bu da bizim nerede ise iki mislimiz kadar. Resmi kur ile GSYİH da 488 milyar dolar civarında. Ülkenin üretiminin yüzde 32.2 kadarı da sanayi üretimi.
Neden Polonya ile ilgili birkaç veri verdik? Polonya global krizden bu yana Almanya’nın baş kankası. 800 yıl bağımsız bir krallık olarak yaşayan Polonya 1795 yılında haritadan silinerek, Prusya, Rusya ve Avusturya Macaristan tarafından ortadan kaldırılmış ve 1918 yılında Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra önce demokrasiye özenmiş ama becerememiş, sonra da diktatörlüğe özenmiş, sonra da Nazi Almanya ve Sovyetler Birliği tarafından bir kere daha paylaşılmıştı.1939-1945 arasında beş milyon Polonyalı ölmüş ve Varşova harabeye çevrilmişti. Geriye Polonyalıların güvenebileceği sadece Katolik Kilisesi kalmıştı. Ülke nüfusunun yüzde 90 kadarı Katolik! 1989 yılında komünizm çökerken de Polonya bir kere daha bağımsızlık şansı elde etti. 1993 yılında işbaşına gelen demokratik sol 1999 yılında ülkeyi NATO üyesi yaptı. Polonya 2004 yılında Avrupa Birliği’ne de üye oldu. Ve sonunda Polonya 20 yılda ortalama yüzde 4 büyüdü, krizde de hiç negatif büyüme yaşamadı.15-24 yaş arası işsizlik yüzde 29 civarında yani çok yüksek ama genel işsizlik yüzde 13.2 kadar. Bize benziyor yani.
189 milyar dolar ihracatı var
2012 yılında 189 milyar dolar ihracatı olan Polonya 2012 yılında sadece 22 milyar dolarlık cari denge açığı vermiş. 2013 yılında ise 10 milyar dolar kadar. Bu da yüzde 2 civarında yani düşük bir cari açık. İhracatının çoğunluğu sanayi ürünü, ihracatının da yüzde 26 kadarı Almanya’ya. İthalatı ise 195 milyar dolar kadar, yüzde 27 kadarı yani çoğunluğu ise Almanya’dan. Ülkede 2012 verileri ile 244 milyar dolarlık yabancı sermaye yatırımı var. Yaşam standartları 1989 yılından bu yana iki misli artmış ve Avrupa Birliği’nin zengin ülkelerinin yüzde 62 kadarına gelmiş. Bu nasıl oldu?
1569 yılından 1795 yılına kadar doğuya bakan Polonya, sonraları Stalin tarafından yapılan tuhaf bir iyilik sonucu kaderini değiştirmiş. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Polonya’nın doğu toprakları Stalin tarafından işgal edilmiş ve alınmış, Almanya’nın Doğu toprakları ise gene Stalin tarafından alınarak Silesia, Pomeranya ve Doğu Prusya Polonya’ya verilmiş. Almanlar bölgeyi terk etmiş, Polonyalılar da Almanya’ya taşınmış. Sonunda Almanya Çin’de ucuz üretim yapmak yerine Polonya’ya sanayi tesislerini kurmayı seçmiş. Polonya vatandaşlarının da eğitimli ve becerili olması da verimlilik yaratan bir unsur. Bugün Alman otomotiv sanayiinin önemli bir kısmı Polonya’da. Poznan’da Wolkswagen 6900 kişi çalıştırıyor. Her yıl da 155 bin araç burada üretiliyor. MAN grubu da 4000 kişiyle üç tesiste kamyon, otobüs üretiyor. Bu sayede Polonya’nın temel ihracatı otomotiv sektöründe. Polonya’nın kendi markası yok ama Polonya ihracatı Alman markası yapıştırılıp Alman ürünü diye dünyaya satılıyor. Polonya’nın ihracatının GSYİH oranı olarak yüzde 46 olduğunu ve bunların da yüzde 30-40 kadarının Almanya’ya satıldığını ekleyelim.
Nakliyat artık çok daha kolay
Yani Polonya Almanya’nın arz zincirinin çok önemli bir parçası. Polonya karayolları da beş misli artırılarak ve tren yolları modern hale getirilerek, nakliyat da çok kolay hale geldiğinden ihracat da çok kolay hale geldi.
Ama bu gelişmenin maliyeti Polonya’nın ücret düzeyini artıramaması oluyor. Almanya’nın özellikle Merkel döneminde Türkiye’ye sırtını dönebilmesinin temel nedenlerinden biri de Polonya’ya yapışmış olması. Bugün artık Almanlar Türklere pek âşık değil ama Türkiye’de de AB sevdasındakilerin oranı bu yıl yüzde 19 civarına indi deniyor. Kalp kalbe karşıdır denir ya!