Farklı iki bitkiden alınan parçaların kaynaştırılarak bir bitkiymiş gibi büyümesini sağlamak aşılama olarak tanımlanır. Bu birleştirme tekniğinde bir ağacın gövdesi veya dalı üzerine aynı familyada bulunan daha iyi bir türden alınmış tomurcuk, göz veya dal gibi parçalar enjekte edilir.
Göz Aşısı Nedir?
Aşı türleri; kalem aşısı ve göz aşısı olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Göz aşısı yapılırken alt kısmında odun dokusu olan veya olmayan küçük bir kabuk parçasından ve üzerinde yer alan tek gözden yararlanılır.
Göz Aşısı Nasıl Yapılır?
Göz aşısında öncelikle sağlıklı bir göz bulunur. Arkasından anaç üzerinde açılan kısma göz zedelenmeden yerleştirilir. Anaçta açılan T şeklindeki yarık, aşı bıçağının darbeleriyle açılır. Aşı gözü, yaprak sapının dala birleştiği yerde bulunur. Gözün zedelenmemesi için yaprak sapı dibinden koparılmayıp yaprak kısmına yakın yerden makasla kesilir. Bu şekilde anaca yerleştirilip bağlanan gözün yaprak sapı hafif eğri bir duruş sergiler
Göz Aşısının Yapılışı: Anacın kabuğu aşı çakısının ucuyla (T) şeklinde kesilerek işe başlanır. (Kesim işlemi toprak seviyesinin 15 cm. yükseğinden itibaren uygulanmalıdır.) Sonra aşı çakısının tırnağıyla, kesik kısmın her iki yanında bulunan kabuk yerinden kaldırılmalıdır. Ardından aşıyı yapan kişi, üstünde aşı gözlerinin olduğu kalemi eline alır. Bir gözün hem üzerinde hem de altında 1 parmak kadar pay bırakarak gözün altını hafif odunlu olarak keser. Anaç tepesinin yüksek kısmında; yani iki anacın kesilmiş olduğu kısma yukarıdan aşağı doğru sürerek yerleştirir ve rafya ile sarar. Göz aşısı tuttu mu tutmadı mı sorusunun cevabı, aşılamanın üzerinden 15-20 gün geçince meydana çıkar.
Göz Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Göz aşıları uygulandığı dönemlere göre;
a) İlkbahar Mart-Nisan aylarında yapılır (erken sürgün aşı dönemi).
b) Mayıs sonu-Haziran başı yapılır (Haziran göz aşısı veya geç sürgün göz aşısı dönemi)
c) Temmuz sonu-Eylül başı yapılır.(durgun göz aşısı dönemi) olarak gruplandırılabilir.
Durgun Göz Aşısı: Bu aşı çoğunlukla Temmuz ayının sonu ile Eylül ayının başlangıcı arasında uygulanmaktadır. Meyve fidanlarını çoğaltmak için aşı yapmanın en uygun zamanı bu dönemdir. Anaç üzerine takılan gözün tutması fazla sürmez; aynı yıl tutacaktır. Ancak kış mevsimi girdiği için uyanmaz ve ertesi yılın ilkbaharında sürgün verir. Kışın soğuk geçtiği yerlerde daha yaygındır.
Sürgün Göz Aşısı: Bu aşıda gözün uyanması anaca takıldığı sene itibariyle gerçekleşir. Sürgün vermesi de yine bu yıl olur. Yapılışı bakımından durgun göz aşısıyla benzerlik gösterir. İlkbahar mevsiminde anacın kabuk vermeye başlamasıyla birlikte uygulanır. Aşı sürgünleri kış aylarında şiddetli soğuklar nedeniyle zarar görebilir. Bu nedenle sürgün göz aşısının yapıldığı yerler kışların ılık geçtiği bölgeler olmaktadır. Sürgün göz aşılarını; yapıldığı yere ve aşıya göre şöyle tasnif edilebilir:
- Erken (İlkbahar) Sürgün Göz Aşısı: Mart-Nisan aylarında (suyun anaca yürümeye başladığı dönemde) uygulanır. Aşıda kullanılacak kalemlerin durgun mevsimde alınarak aşı zamanı gelene kadar muhafaza edilmesi gerekir.
- Geç Sürgün Göz Aşısı (Haziran): Mayıs ayının sonunda ya da Haziran ayının 1. ve 2. haftalarında başlanarak Temmuz'a kadar sürdürülür.