Türkiye’yi gazeteciler yönetiyor. Bu inanç bende iyice yerleşti. Bir düşünün, sabah kalktığınızda kimlerin düşüncesiyle yönlendiriliyorsunuz. Hepimiz bir gazeteyi okuyoruz. Akşama televizyonun karşısına geçtiğimizde kimi görüyoruz? Bir program kapmış ve ona sıkı sıkıya sarılmış gazeteciyi ve yine onun gazetecilikten öte, siyasal iktidarın ve patronunun çıkarlarının gölgesinde bin türlü dengeyi gözeterek konuk ettiği yine diğer “gazeteci!”leri.
Nöbetleşe ekrana çıkan cemaat profesörlerini saymazsak bilim adamları, ressamlar, hatta siyasetçiler bile birer konu mankeni olarak konuk ediliyorlar.
Her konuyu gazeteciler biliyor, gazeteciler tartışıyor.
Bu ülkede çok önemli yazar ve şairler var. Ama edebiyat toplumumuzun gündeminden nicedir ötelenmiş durumda. Edebiyat “ortamı”nın kendisi de bunu kabullenmiş görünüyor ne yazık ki.
Belki de gazeteciler iktidarlarını kimseyle paylaşmak istemiyor. Örneğin Nihat Genç, en önemli romancı ve öykü yazarlarımızdandır. Belki de onun için hep görmezden geliyor bu çevreler. “Edebiyatını ortadan kaldırın o ülkeyi de ortadan kaldırırsınız” anlamında bir değerlendirme yapmıştı T. S. Eliot “Denemeler”inde.
Bu ülkede 80’li, 90’lı yıllarda ekonomi, siyaset, kültür, tarih hakkında bile tartışmalar hep edebiyat üzerinden yapılırdı. Şimdi o da yok. Önce edebiyatın gücünü yok ettiler. Kitaplar toplatılıyor, yazarlar, bilim adamları içeri alınıyor; bırakalım yazar/şairleri, yazar örgütlerinden bile ses çıkmıyor. Birkaç şey söylemeye çalışsalar bile kendileri inanmadığı için kimse de inanmıyor.
(“Şiir, taşıdığı duygu ve düşünce yükünü okurla paylaşmaya yöneliktir. Bu da onun anlamlı olduğunu gösterir. “ Metin Altıok, Şiirin İlk Atlası, s. 15. Kırmızı Yayınları, İst. 2006)
İlk öykü kitabım Akademi Kitabevi Öykü Birincilik Ödülü’nü alıp Cem Yayınevi’nce yayınlanınca büyük umutlara kapılmıştım. Sonra edebiyat ortamını tanımaya başladım ve umutlarım yavaş yavaş sönmeye başladı. Yeni kitap yayınlamak istemedim. Bunca yazar olmayanın kitapları arasında ben de onlardan biri olmaktan ve arada kaynamaktan korkuyordum açıkçası.
Sonra durumu tek başıma kurtarmaya çalıştım. Edebiyat dergisi çıkarmaya karar verdim. Edebiyat Dostları çevresiyle ilişki kurdum.
Edebiyat ve Eleştiri dergisini, ömrümün en güzel yıllarını vererek 18 yıl aralıksız 100 sayı çıkardım. Olmadı, edebiyat yıllığı hazırlamaya çalıştım ve yayınladım. Dört yayınlanmış kitap ve yüzlerce yazı yazdım.
Nezihe Meriç’i kaybettiğimiz gün televizyonlarda hiç ses çıkmayınca bu mücadelemi televizyonlarda sürdürmem gerektiğini düşündüm. Halk TV’nin kapısını çaldım; “Gerçek Edebiyat” programını kesintisiz 70 hafta yaptım…
Ama -doğal olarak- çökmekte olan bu devi kurtaramadım.
Çünkü edebiyatımızın üzerine abanmış güçler çok büyük güçlerdi. Onun kafasını bulandırmaya (koparmaya) karar vermişlerdi. Gidin bir kitapçıya, tüm edebiyat dergileri ya tarikat gölgesinde dincileşmişler ya da “çok kültürlülük” müptelası olmuşlar, başkalarının edebiyatını, başkalarının kültürünü canlandırmaya çalışıyorlar; “kozmopolitik”leşmişler, bu ülkeye yabancılaşmışlar. Ya da şairler ve yazarlar meleklerin cinsiyetini tartışma türünde bir aymazlık içinde kişisel tartışmalar içindeler.
(“Şiirin birimi yoktur. Çünkü şiirin kendisi bir birimdir. İnsanın ve dünyanın, yani sonsuzun birimidir şiir.” Metin Altıok, s.18)
Can Dündar, Kars’ta Mehmet Aksoy’un yaptığı “İnsanlık Anıtı”nın yıkılmasına karar verilmesini, Metin Altıok’un “Yıkıcılar Geldiler” şiiriyle protesto etmeye çalışan bir yazı yazdı. Yalnızca odatv dikkat çekti Can Dündar’ın şiire bu yaklaşımında bir “sorun” olduğuna. Ne yazık ki edebiyat dünyamızın, -yukarıda belirttiğim nedenlerle- bu durum için bir şeyler söyleyecek ne eleştirel bir ideolojisi, ne de takati vardı.
(“Şiir bir dildir. Ama günlük dilden farklı yoğunlaştırılmış bir dildir.” Metin Altıok, s. 34)
Bir şiiri yorumlamak, şiirden herkesin başka çağrışımlarla başka şeyler duyması elbette tartışılabilir.
Ama bir şiirden parçalar alıp şair bu şiiri bu dizeler için yazmıştır demek asla tartışılamaz. Şiir bir bina gibi bütündür. Nasıl bir binadan bir katı çıkardığınızda o bina çökerse şiirden parçalar çıkarırsanız şiiri çökertirsiniz.
Ne yazık ki Can Dündar dostumuz biraz da bu anlayışın kurbanı oldu.
(“Şair nesnel gerçekliği bozar, değiştirir, hatta ona ters düşer. Olmayacak şeyleri oldurur, görünmeyeni görünür kılar, duyulmayanı duyurur.” Metin Altıok, s. 19)
Metin Altıok, 1600 yılında Engizisyon kararıyla diri diri yakılarak öldürülen Bruno’dan 393 yıl sonra, 2 Temmuz günü Sivas’ta yakıldı, 9 Temmuz 1993 günü aramızdan ayrıldı.
Yanmış bedeniyle sonsuz acılar içinde kıvranarak 7 gün ölüme karşı direnmişti.
1979 yılında Kendinin Avcısı adlı kitabını yazarken de sonsuz acılar içindeydi. Acıların kraliçesi olan aşk acısıydı bu. “Aşk da Çevreye Uyar”, “Sonludur Aşk da”, “Kiracıyım Bir Acıya”, “Ona Günü Bana Usul Geceyi” adlı şiirlerini bu zamanda yazdı.
(*Şaire bu şiiri yazdıran nedenlere saygı, şaire saygı ve edebiyata saygı için “Yıkıcılar Geldiler” adlı, Edgar Allen Poe şiirini aratmayan mükemmellikte bu ayrılık şiirini eksiksiz olarak okumak isteyenler yazımın sonunda okuyabilirler. )
(“Şairin amacı toplumu kendisine benzetmektir!” Metin Altıok, s. 56)
“İnsanlık Anıtı” heykeline saldırı, Bruno’ya ve Metin Altıok’a yapılanlar kadar ağır ve çağımızın en utanç verici saldırısıdır. Bu saldırının yalnızca politik değil -aksi, anıtı yalnızca bir beton gibi görmek olurdu!- Türkiye’nin tüm ilerici kazanımlarına, değerlerine, yaşamış olduğu devrimlere, dinsel bağnazlığın diktatörlüğünün ideolojik saldırısı olduğunu kavramak gerek.
Değerli gazeteci Can Dündar gazetecilerin edebiyata bakışıyla olaya bakmasaydı, bu saldırının ancak tutarlı bir ideolojik saldırıyla püskürtülebileceğini anlardı. Kendisini de yazılarında -tüm programları dahil- bu ideolojik bakışla konuşlandırırdı.
Ne yazık ki Can Dündar’ın yaptıkları/ettiklerine bakınca epey yalpalamalar görülüyor. Bu netlik olmayınca da beton ve kepçe karışımı bir yazıyla bu büyük olayın altından kalkamıyoruz ne yazık ki. (Adama geçmiş olsun derler.)
Edebiyat eserini okumak, anlamak, yorumlamak bir eğitimi gerektirir. İyi bir okur ve iyi bir yazar olduğuna inandığımız Can Dündar, ülkemizi ve tüm ilerici kazanımlarını kapana kıstırmış bu karanlık ideoloji karşısında “net” olsaydı, Metin Altıok’un İpek ve Kılabtan adlı kitabındaki şiiri köşesine taşımayı düşünebilirdi.
Yaşadığımız inanılmaz ideolojik baskıyı, gerici saldırıları ve bu saldırılar karşısında şairin ve insan tekinin umut ve umutsuzluk arasında sıkışmış trajedisini duyuran, bir anlamda, 2011’lerin Türkiye’sine tam oturan mükemmel şiir “Kanadı Kırık Bir Akşam”ı (tümünü!) köşesine alsaydı -ve kendisi tek sözcük yazmasaydı- daha etkili olurdu diye düşünüyorum.
Aşağıdaki şiiri okuyunca, okurlarımın ve Can Dündar'ın bana hak vereceğine inanıyorum.
KANADI KIRIK BİR AKŞAM
Yazımızın başına dönersek: Tanrı edebiyatımızı gazetecilerden korusun!
Ahmet Yıldız
Odatv.com
Rus basını, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın...