Prof. Dr. Muhtar Kutlu- Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık
Şavaklar hakkında etnik kökenimizle ilgili sık sık gelen sorular üzerine bir derleme yapmaya karar verdik. İçinde bizim ile ilgili ifadelerin geçtiği araştırmaların derlemesi.
Biz ısrarla bu konudan uzak durmaya, bizim için birincil dereceden ehemmiyet arz etmediğini belirtmemize rağmen, halen ısrarla böyle bir şey istendi.
Biz de öncelikle yapılanları anlatıp en son olarak bir yol haritası göstermek istiyoruz.
Muhtar Kutlu kimdir?
Gazi Üniversitesi araştırma görevlisi, Isparta’lı bir araştırmacıdır.
Doğu Anadolu göçer aşiretleri hakkında birçok araştırma yapmıştır. Özellikle Elazığ Bölgesi yerel kimliklerini incelemiştir.
Aslen bir batı ilinden olan bir araştırma görevlisinin doğu aşiretleri hakkında bir şeyler hazırlaması bizi mutlu etmiştir. Asıl sevindiren şey ise, bir sezon boyunca Şavak yaylalarını gezip Şavakları yerinde görüp çalışmasını yapmasıdır.
Buyrun, 80’li yıllarda yaptığı Şavaklar ile alakalı olarak çalışmalarından yalnızca birisi olan ‘Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık’ isimli çalışmasını irdeleyelim.
“Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık” Çalışmasının içeriği;
Yıllar önce Şavaklar hakkında yapılan bu çalışmayı duyunca bir hayli heyecanlanmıştım. Daha doğrusu Muhtar Kutlu’nun yaptığı çalışmaya koyduğu isimdi beni heyecanlandıran. Henüz internet üzerinden temin edilmesi mümkün olmadığı bir vakitte, Beyoğlu’nun eski bir sahafçısında bulabildim kitabı.
Belki beklediğim bir içerik yoktu ama içerisinde başka çok güzel şeyler vardı. Mesela saha çalışmaları esnasında çektiği fotoğraflar, dönemin Şavak oba düzeni, giyim kuşamı hakkında fikirler veriyordu.
Yine aynı şekilde çalışmanın içeriğinde çok önemli folklorik saptamalar vardır ki tespiti taktire şayandır.
Ama bir husus vardır ki, değerli yazarımız kitabın isminde öne sürdüğü iddiaya yönelik hiçbir doğrulayıcı tespit bulamamıştır.
Çalışmanın arka planı;
Biz bu hatasından dolayı çalışmayı külliyen kerih görecek değiliz lakin bazı şeyleri anlamamız lazım. Tam da bu yazıyı yazmaya başlayacağım vakit NTV’de Oğuz Hakseverin konuğu olan İstanbul Şehir Üniversitesi öğretim üyesi Ferhat Kentel’in açıklamalarını dinledim. Tam olarak da bu konudan bahsediyordu.
Kentel’in anlattığına göre 80’li yıllarda üniversitelere sık sık ‘Kürtlerin Türk olduğuna dair araştırma yapılsın’ diye tamim gelirmiş. Ve bu yönde araştırma yapmanın araştırmacı kesime devletin olanaklarından nasıl yararlar sağlandığından bahsetti.
Aksi yönde yapılan çalışmaların durumunu anlatmaya gerek yoktur sanırım.
İşte tam da böyle bir dönemde aşiretimiz ile ilgili de birçok çalışma yapılmıştır. Profesör rütbesine erişmiş olan(!) Dr. Muhtar Kutlu da bu araştırmacılardandır.
Kendisi hakkında olumlu tespitlerimizi yukarıda sıralamıştık. Biraz da eleştirelim. Çalışması esnasında aylarca Şavaklar içinde kalmış birinin Şavaklılar’ın farklı bir dil konuştuklarının farkına varmaması büyük bir talihsizliktir. Veya şöyledir; Muhtar kutlu yalnızca görmek istediklerini görmüştür. Ve ödülünü almıştır.
En son olarak şunu diyelim; Muhtar Kutlu’nun çalışması kitabın isminin değiştirilmesi şartıyla aşiretimiz hakkında çok güzel bir çalışma olabilir.
Alîbeg Komêrî, Şekakan Araştırma Komitesi