Foto: Muhsin Rizai
YENİ MESAJ / DETAY HABER
Son yıllarda ağır ekonomik koşulların yaşandığı İran'da 18 Haziran'da yapılacak 13. cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yarışacak adaylar daha çok ekonomik sorunların çözümüne yönelik vaatlerle halkın karşısına çıkıyor. Cumhurbaşkanlığı adaylık başvurularını değerlendiren Anayasayı Koruyucular Konseyinin (AKK), 592 aday arasından 7'sinin belirlenen kriterlere uyduğunu ve seçimlere katılabileceğini açıklamasının ardından söz konusu isimler propaganda faaliyetlerine başladı. Ülke genelinde seçim ofislerini açan adaylar, sosyal medya, gazete ve televizyonlarda İran halkına vaatlerini anlatmaya çalışıyor. Özellikle son 3 yıldır ABD yaptırımlarının da etkisiyle ağır ekonomik şartların yaşandığı İran'da adaylar sorunların çözümüne yönelik vaatlerinde genellikle "üretim, istihdam ve ihracatın artırılması, İran riyalinin değer kazanması, dar gelirliler ve evlenmek isteyen gençler için uygun ödeme imkanlı konut sayısının artırılması, tek haneli enflasyon, halka karşı şeffaflık ve dürüstlük, rant ve yolsuzluğun ortadan kaldırılması, dar gelirli kesime yönelik maddi yardım, yönetimde ve ekonomi organlarında köklü reform" gibi konulara değiniyor. Ayrıca adaylar İran'ın küresel güçlerle yürüttüğü müzakereleri önemserken, yaptırımların kaldırılması için ABD'ye baskı yapılması ve dünya ülkeleri ile ilişkileri geliştirme yönünde de vaatlerde bulunuyor.
Seçimlere katılımın düşük kalacağı beklenen İran'da adaylar sorunların çözümünün sandıkta olduğunu vurgulayarak halka oy kullanmaları çağrısı yapıyor.
En dikkat çeken aday
Eski Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı ve Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Genel Sekreteri muhafazakar siyasetçi Muhsin Rızai
(67), kendi döneminde İran riyalini, dolar ve Euro'dan sonra bölgedeki en değerli para birimi haline getireceklerini taahhüt etti. 40 milyon İranlıya aylık ödemeler halinde toplamda 8 milyar dolar maddi yardımda bulunacaklarını belirten Rızai, ev hanımlarına da maaş bağlanacağını söyledi.
Yönetim ve ekonomide köklü değişimler yapılacağını vurgulayan Rızai, kabinesinde kadınlara yer vereceğini, mesleki eğitimi artıracağını, pahalılığı azaltacağını ve dar gelirliler ile genç çiftler için konut sorununu çözeceğini dile getirdi. Rızai'nin projelerinin önemli bir kısmının BTP'nin merhum Genel Başkanı Prof. Dr. Haydar Baş
'ın sistemleştirdiği Milli Ekonomi Modeli
'nden (MEM) alınması dikkat çekiyor.
Yolsuzlukla mücadele liste başı!
AKK'nin önde gelen isimlerin adaylık başvurularını veto etmesiyle Cumhurbaşkanı adayları arasında güçlü isimlerden biri olarak öne çıkan aşırı muhafazakar Yargı Erki Başkanı İbrahim Reisi (61) ise en önemli hedeflerinden birinin piyasada istikrarı sağlamak olduğunu belirterek, yatırımcı için öngörülebilir bir ortam oluşturacaklarını söyledi. Reisi, piyasaya gereksiz müdahalelerde bulunmayacağını ancak istikrar ve pahalılığın kontrol edilmesi için yönlendirme, koruma ve denetleme faaliyetlerinde bulunacağını vurguladı.
"Halk hükümeti" kuracağını belirten Reisi, bir diğer önemli adımını ise "rant, yolsuzluk, kaçakçılık, ayrımcılık, ötekileştirme ve kayırmacılık gibi sorunlarla mücadele" şeklinde tanımlayarak halka karşı şeffaf ve dürüst olacağını ifade etti. Bankacılık, para ve mali sistemde köklü değişim yapacağını kaydeden Reisi, hükümetinin üretim merkezli olacağını, İran riyalinin döviz karşısında değer kazanacağını ve enflasyonu tek haneye indireceğini vadetti.
ABD yaptırımlarını kaldırmak ve etkisiz hale getirmek için çalışacağını belirten Reisi, internetin artık bir insan hakkına dönüştüğünü ve toplumun alt kademelerine internetin ücretsiz ulaştırılacağını söyledi. Ağır ekonomik koşullar nedeniyle gençlerin evlenemediğine işaret eden Reisi, gençler ve dar gelirli kesim için konut sorununun çözülmesine yönelik 4 yılda 4 milyon konut yapacaklarını ve inşaat sektörünün gelişmesiyle de bir çok iş kolunda istihdamın artacağını ifade etti. Reisi, yılda 1 milyon istihdamı hedeflediklerini kaydetti.
İran medyasında 'en güçlü aday olarak takdim edilen' Reisi'nin evleneceklere kredi verilmesi ve sosyal konut projeleri de MEM'de yer alıyor.
Diyalogcu aday da var!
Eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve eski İsfahan Valisi reformist adan Muhsin Mihralizade (65), vaatlerinde özgürlük ve kadın haklarına yönelik talepleri öne çıkardı. Hükümetinin, İran siyasetindeki reformist hareketin lideri eski İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin 3'üncü dönemi olacağını kaydeden Mihralizade, dış politikada Hatemi döneminde savunulan 'Medeniyetler Arası Diyalog' anlayışını sürdüreceğini belirtti. Mihralizade, kendi döneminde şu anki Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'i kabul etmesi halinde yeniden bakanlığa getireceğini kaydetti. İran'ın küresel güçler ile imzaladığı nükleer anlaşmanın önemli olduğunu vurgulayan Mihralizade, dünya ile gerilimi azaltacağını ve karşılıklı ilişkileri geliştireceğini ifade etti. Hükümetini "Yaşam hükümeti" olarak tanımlayan Mihralizade, kabinesinde 3 kadına yer vereceğini ve hükümet kadrolarında kadın sayısının artırılacağını kaydetti. Mihralizade, gençlere yönelik projelerinin de olduğunu belirterek, bakanlarının yaş ortalamasının 45'i geçmeyeceğini söyledi. Eski Merkez Bankası Başkanı reformist siyasetçi Abdunnasır Himmeti (64), zor günlerinde Merkez Bankasını yönettiğini belirterek, edindiği tecrübeler sayesinde ülkenin ekonomik sorunlarını çözmek için ideal aday olduğunu vurguladı. Hükümetinin ekonomiye müdahale etmeyeceğini, kalkınma için itici güç olacağını kaydeden Himmeti, Merkez Bankasının özerkliğini tanıyacağını belirtti.