Sonuçta 30 yıldır havacılık sektöründe çalışıyorum ama ben böylesine bir krizi yaşamadım. Havayolu endüstrisi, küresel felaketler başladığında kendini genellikle hep ön saflarda bulur. Hatırlarsanız 11 Eylül saldırıları, Sars salgını, körfez savaşları derken şimdide korona virüs krizi. Galiba da en çetin olanı da bu yeni virüsümüz..
Dünyanın dört bir yanındaki taşıyıcılar uçuşlarını kapatıyor, ödemelerini donduruyor ve uçuş değişiklikleri veya iptal uçuşlarları için düzenlenmiş biletlerin iade taleplerini geciktirebilmek için değişik yöntemlere başvuruyorlar. Kimisi 1 yıl içinde kullanılmak üzere seyahat kredisi verirken bir diğeri bu süreyi 2 yıla kadar çıkarmaya çalışıyor.
Küresel olarak, havayollarının 2001 terör saldırılarının ardından tekrar kar yapabilmeleri ancak 5 yıl sürmüştü ve bu süre içinde ABD’de 40 milyar dolardan fazla para kaybetti. Sektör 2008 yılında finansal krizden dolayı negatif sonuç vererek toplam 8 milyar dolar kaybetti.
Bu son kriz için bir Iata sözcüsü, sektörün şimdiden en az 30 milyar dolarlık kayıp gelir tahminini yaparak bu kaybın virüsün yayılma hızıyla da eklenen ülkelerin de dahil edilmesiyle çok üzerine çıkacağını tahmin edildiğini söyledi.
Havayolları için diğer bir tehdit ise seferlerini iptal ederek kullanmadıkları havalimanlarındaki kullanım haklarını kaybetmeleri. Dolayısıyla pek çok havayolu uçuşlarını iptal ettikleri alanlardaki haklarını kaybetmemek için ‘ya kullan ya da kaybet’ kuralının askıya alınmasını istediler. Bununla ilgili olarak Iata, dünya çapında havacılık düzenleyicileri ile temasa geçtiğini ve kalkış ve iniş yuvalarının kullanımını düzenleyen genel kuralların talep edildiğini söyledi.
Düzenleyiciler istisnai durumlarda kurallardan feragat edebilir ve bazıları bunu Çin’e uçan havayolları için zaten yapıldı. Ancak Iata’nın genel müdürü Alexandre de Juniac şunları söyledi: “Iata’nın araştırmasına göre Asya güzergahlarında uçuşların büyük ölçüde çöküşün yaşandığını ve hatta bu çöküşün Covid-19′ salgınından çok etkilenmeyen ülkeler arasında bile olduğunu ifade etti.
Eminim Ki buna bir çözüm bulunacaktır belkide bulunmuştur bile.
Peki havayolu çalışanları bu virüs uğruna nasiplerini nasıl alacaklar?
Pek çok havayolu önlemini aldı bile. Mesela United Airways pilotlarına kısmı ücretli izin kullandırmaya başladı. Bazı havayolları üst düzey yöneticileri ve müdürlerine kademelerine göre önümüzdeki 3 ay için maaşlarının %80 ile %75 oranında ödeme yapacak.
Havayollarının risk altında olduğunu malum. İşin doğrusu ayakta kalmaları bu pozisyona finansal olarak ne şekilde yakalandıklarına çok bağlı,ne kadar nakit rezervleri var , ne kadar hızlı ve akılcı kararlar alıyorlar, düşük faiz oranlarından ne şekilde faydalanacaklar ve ayrıca da alacakları devlet yardımına göre ayakta kalabilecekler. Ancak küçük havayollarının ne kadar hayatta kalacakları ise büyük bir soru işareti.
Salgınların coğrafi olarak yayılma potansiyeli göz önüne alındığında, şimdi havayolu planlamacıları için küçük bir tavsiyede bulunabilirim. Ellerine güzel bir ‘ Kristal Küre’ alsınlar..