Oya ağacı, Lagerstroemia indica
Parklara, bahçelere dikilen küçük yapılı, narin, zarif bir süs ağaçtır. Gövdesi ve dalları kabuksuz gibi görünür. Yaz aylarında çiçek açar.
Familya: Lythraceae (Kınagiller). Cins: Lagerstroemia. Tür: Lagerstroemia indica. Türkçe adı: Oya ağacı. Çiçeklenme zamanı: Yaz ortası, yaz sonu. Kışa dayanıklılık: -18C derece. Güneş ihtiyacı: Tam gün güneş. Toprak: Asitli (pH 5.1 ila 6.5)..
Özellikleri
Kışın yapraklarını döker. Yazın susuzluğa oldukça dayanıklıdır. Pembe, eflatun, magenta, fuşya, kırmızı, mercan rengi ve beyaz çiçek açan çeşitleri olan oya ağacının kış soğuklarına, hastalık ve parazitlere daha dayanıklı kültivarları geliştirilmiştir. Kültivarların gelişim hızları da farklı farklıdır. Bazıları çok hızlı büyür ve budamalarla zapt edilemezse 12 metreyi geçebilirler.
Oya ağacının esas türü 3-4 metre civarlarında olur ve gelişimi yavaştır. Kışın -7C dereceye kadar hemen hiç zarar görmez. Daha fazla soğukta körpe dalları kurur. Soğuğun şiddetine ve süresine göre toprak üstü tüm dalları kuruyabilir. En fazla -23C dereceye kadar kış soğuklarına toprak üstü tüm kısımlarını kaybederek dayanır. Bu durumda her yıl köklere kadar sıfırlandığından dolayı boyu 1m’yi pek geçemez ama güzelce çiçeklenir.
Yaprakları külleme hastalığına çok meyillidir. Açıklık, rüzgarlı ve yaz boyunca sık sık sulanmaması gereken yerlere dikilmesi daha iyi olur. Külleme hastalığı olmasa bile bitki bitleri yapraklarını mahvederler. Onları tahribatlarını mantar hastalıkları takip eder. Yapraklar yapış yapış ve koyu sarı ile siyah arası bozuk bir hal alır. Bütün bunlardan dolayı oya ağaçlarını öncelikle bitki bitlerine karşı mutlaka ilaçlamalısınız. Gerekirse külleme hastalığı için de ilaçlamalısınız.
Kökleri toprak yüzeyinde olur. köklerden filizler çıkararak çevrede yeni oya ağaçları gelişir. Buna meydan vermemelisiniz. Kök filizlerini her gördüğünüzde gerekirse toprağı biraz kazaran o filizleri ağaç dibine veya köke bağlı olduğu yerden kesin.
İklim olarak, yaz mevsimi çok sık yağmurlu geçen yerlere pek uygun değildir. Kış soğukları -12C ile -23C dereceler arası soğuk olabilen yerlerde ise küçük çalı formundan öteye gitmez ama yine de çiçeklenir. Oya ağacı için İstanbul’un iklim şartları idealdir. Sadece yerine göre külleme hastalığı riski ve yaprak bitlenmesi riski güçlüdür.
Uzun süre çiçekli kalmasını sağlamak
Çiçeklenme zamanı oya ağacının nasıl bir kış geçirdiğine ve nasıl bir budama yapıldığına göre değişiyor. Yaz boyu gelişmiş, hızını almış ve çiçeklenmiş bir oya ağacı eğer rahat bir kış geçirirse ve budanmazsa yaz geldiğinde önceki yıla göre daha erkenden çiçek açar. Hızını alamamış veya ciddi bir budama görmüş ya da kışın ince dalları donup kurumuş olan oya ağaçlarının çiçeklenmesi yaz sonunu hatta sonbahar başını bulabilir.
Oya ağacına devamlı çiçek açan küçük bir süs ağacı formu vermek için gereken şartlar ve yapılması gerekenler: Bu ancak kışın İstanbul’dan daha fazla soğuk olmayan yerlerde mümkündür. Öncelikle kışın don olaylarına fazla maruz kalmaması (tepe ince dallarının sağlıklı kalabilmesi) ve ilkbaharda erkenden ve hızlı gelişim göstermesi gerekir. Bunlardan dolayı güney cephede olması lazım. Önceki yıldan kalma tepe ince dallarını fazla eksiltmemelisiniz. Böylece haziranda erkenden çiçek açmaya başlayabilir. Çiçekleri biten dalları hemen kesmelisiniz. Oya ağacı bu tip yaz budamalarında çabucak yeni dallar geliştirir ve o dallar iki ay içinde çiçeklenir. Özellikle yaz budamaları işin esas püf noktasıdır. Bütün bunlara dikkat eder ve aşağıdaki bakım bilgilerine göre de gerekenleri yaparsanız sonbahar serinlerine kadar sürekli çiçek açacaktır.
Dikkat: Parklarda gördüklerimizden farklı, daha kısa boyda tutmalısınız (en fazla 2m) ve ana dalları birbirlerinden uzak yönlendirmiş olmalısınız ki her şeyiyle kontrol altında tutabilesiniz (yaz budamalarının kolaylığı ve gereken ilaçlamaların etkili olabilmesi için). Yukarıdaki resim bu konuda fikir verebilir.
İdeal bakım tavsiyeleri
Uzun süre güneş alan veya en az 3 saat direkt güneş alan yerlere dikmelisiniz. İlkbahar aylarında gelişiminin gür ve hızlı olması için toprağının uzun süre susuz kalmaması gerekir. Bu dönemde ufak tefek şekillendirme budaması da yapılabilir. Bahçeye yeni dikmişseniz yaz boyunca toprak her adamakıllı kuruduğunda bolca su ile sulamalısınız. Sonraki yıllarda ise sulama şöyle yapılmalı: İlkbaharda yine aynen düzenli devam edin. Haziranın ortasından itibaren sulamayı bırakın. Yaz aylarında hiç yağmur yağmasa bile ve toprağı adamakıllı kurusa bile sulamayıp sadece ayda bir defa (veya 20 günde bir) oya ağacının köklerine, derinlere ulaşacağı miktarda bolca su ile sulayın.
Saksıda oya ağacı yetiştirmek
Mümkün olduğunca büyük saksıda yetiştirebilirsiniz. Toprak olarak şu şekilde karışım yapın: 4 ölçü doğal humuslu arazi toprağı + 2 ölçü dişli kum + 1 ölçü hazır poşet toprak + 3 ölçü solucan gübresi. Bu şekilde ilk yıl hariçten gübre istemez. İkinci yıl bir defa kış sonunda bir defa yaz başında toprak yüzeyini kabartıp iki parmak yüksekliğinde solucan gübresi yayın ve sulayın. Üçüncü yıl ya aynı şekilde gübreleyin ya da toprak değiştirin. Saksıda yetiştirilen oya ağaçlarının toprağı 3 veya 4 yılda bir kış sonunda değiştirilmelidir. Toprak değiştirirken köklerinin en dış katmanını budayın.
Oya ağacına budama kış sonunda yapılmalı. İstediğiniz gibi budayabilirsiniz. Çiçek açmasını engellemez. İlkbahar boyunca yeni gelişen dallarda azaltma ve şekillendirme budamaları yapılabilir.
Çoğaltılması
1) Olgun dal çeliği: Kasım ayın sonunda 20 cm’lik tam olgunlaşmış birkaç dalını suyu iyi süzdüren toprak doldurulmuş saksılara gömün. 3 – 4 cm kadarı toprağın dışında kalsın. Bölgenizde kışın ağır don olayları oluyorsa korunaklı bir yerde bulundurun. Yoksa açık havada kalması daha iyi. Filizlenmeye başladıklarında güneşli bir yere alın. Saksıdan çıkarıp esas yerlerine dikinceye kadar iyi sulayın.
2) Yarı olgunlaşmış genç dal çeliği: Oya ağacının gelişim döneminde her zaman yapılabilir. En iyi zaman mayıs sonu, haziran başıdır. Dalları suyu çok iyi süzdüren havadar bir toprağa dikin. Direkt güneşten koruyun. Sık sık üstülerine su püskürtün. En geç bir ay içinde köklenirler. Yeni yapraklar çıkarmaya başladıktan sonra yavaş yavaş güneşe alıştırın.
3) Havai daldırma ile de çoğaltılabilir.
4) Dipten çıkan sürgünler gerçi ilk görüldüklerinde yok edilmeleri gerekir. Ama birkaçını çoğaltmada kullanmak için bırakın büyüsünler. Sonbahar sonunda en diplerinden kesip alın ve uygun yerlere dikin. İlkbaharda güzelce gelişime devam ederler.
5) Tohumla çoğaltmada, tohumlar bahar başında son don olayından önce dikilmeli.
6) Fidan toplama: Oya ağacının solmuş çiçeklerini kesip atmayı herkes ihmal eder. Böylece tohum oluşur ve tohumlar çevreye dökülür. Sonraki yaz oya ağacının çevresinde birkaç küçük fidan oluşmuş olduğunu görürsünüz. Bunları söküp alabilirsiniz.
Tarih: 19 Ocak 2012 Yazar:
'Oya ağacı, Lagerstroemia indica' hakkında sorular, açıklamalar
Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.