İngiltere’de yüksek hızlı tren projesi için yapılan kazılarda ortaya çıkartılan Anglo-Sakson mezarları, bir kılıç, on beş mızrak ucu ve yedi kalkan içeriyor.
MS 5. yüzyılda İngiltere’de Anglo-Sakson iskanının ilk yıllarından kalma zengin bir pagan mezarlığı, High Speed 2 (HS2) olarak bilinen bir yüksek hızlı tren projesinin öncesinde Londra yakınlarında ortaya çıkarıldı.
100’den fazla iskeleti içeren yeni keşifler, sonunda Londra, Birmingham ve Manchester’ı birbirine bağlayacak olan HS2 güzergahı boyunca yapılan en önemli arkeolojik buluntular arasında yer alıyor. Son yıllardaki diğer bulgular arasında bir Roma pazar kasabası; düzinelerce başı kesilmiş iskelet ve 2.000 yıllık ahşap pagan bir idol var.
HS2 yüklenicisi Fusion JV’nin baş arkeoloğu Rachel Wood, “Anglo-Sakson mezarlıklarını bulduğumuzda, muhtemelen birkaç kişi, bazen 20 ya da 30 kişi oluyorlar. Ama burada 141 tane var. Şimdiye kadarkilerin en büyüğü değil, ancak çok büyük.” diyor.
Arkeologlar, bir mızrakla öldürülmüş gibi görünen genç bir adamın da dahil olduğu insan kalıntılarının yanı sıra, broşlar, gümüş yüzükler ve altınla süslenmiş diğer metaller gibi bunlarla defnedilen zengin mezar eşyalarını ortaya çıkardılar.
Mezarların çoğunda kulak kiri çıkarmak için cımbız ve kaşık içeren kişisel bakım setleri de bulundu ve kehribar boncuklar ve cam içki kapları gibi bazı nesneler muhtemelen kıta Avrupa’sından İngiltere’ye getirilmişti.
Wood, yüksek statülü ve pahalı mezar eşyalarının, kuzeydeki Aylesbury Vale’nin geniş ve düz arazilerine bakan alana gömülen kişinin zengin bir Anglo-Sakson topluluğuna ait olduğunu gösterdiğini söylüyor.
Hatta burası, birkaç nesil boyunca tek bir varlıklı toprak sahibi ailenin mezar yeri olabilir. “Muhtemelen topluluklarındaki diğer herkes, bu yeni bulunan mezarlığa değil, başka bir yere gömüldü. Belli ki zenginleri gömmek için bir yer seçmişler.”
Anglo-Sakson toprakları
Wendover kasabası yakınlarındaki mezarlık, Britanya’nın herhangi bir yerindeki Anglo-Sakson yerleşiminin en eski izlerinden biri. Daha sonraki mezarlar 6. yüzyıla ait, ancak en erkeni 5. yüzyıla ait – belki de MS 410’da doğrudan Roma egemenliğinin sona ermesinden sadece birkaç nesil sonrasına.
O zamana kadar, şimdi İngiltere ve Galler olan bölgelerde Roma eyaleti Britannia’da garnizon kuran birkaç ordu, Galya’yı barbarların isyanlarına ve istilalarına karşı güçlendirmek için geri çekildi. Bundan sonra, bölgenin çoğu yerli Hıristiyan “Roman-İngiliz” yönetimine geri döndü, ancak MS 440’tan sonra kuzey Avrupa’dan gelen pagan Anglo-Saksonlar buraya yerleşmeye başlayınca saldırıya uğradı.
Wood, Wendover’a gömülen Anglo-Saksonların kesinlikle silahlı olduğunu söylüyor – mezar eşyaları arasında bir demir kılıç, 15 mızrak ucu ve yedi kalkan kalıntısı vardı. Bir adamın omurilik kemiklerinde muhtemelen bir mızrağın ucu olan metal bir uç bulundu. Bu mızrak, onu öldürmüş gibi görünüyor. İncelemeler, adamın önünden bir darbe aldığını gösteriyor.
Ancak oraya gömülen insanların Roma-İngilteresiyle sık sık savaşarak şiddetli bir hayat yaşadıklarına dair başka bir kanıt yoktu.
Mezarlıkta yapılan kazılarda, bugün silah olarak yorumlanabilecek, ancak o zamanlar sıradan olan 51 bıçak da bulundu. “Bugün buna bakıp bir insan bir bıçakla gömüldüyse bunun bir silah olduğunu düşünürdünüz. Ama bu şekilde yemek yiyorlardı. Çatal yoktu ve hepsinin küçük yemek bıçakları vardı.”
Zengin mezarlar
Wendover’daki Anglo-Sakson mezarlarından biri özellikle zengin olarak öne çıkıyor. Wood, mezardaki bireyin, bir kadının, yüksek statüde olduğunu gösteren çok çeşitli mezar eşyalarıyla birlikte gömüldüğünü söylüyor.
Mezarlar, muhtemelen 5. yüzyılın başında yaratılmış ve Roma döneminden kalma bir yadigar olabilecek soluk yeşil camdan yapılmış süslü bir kase içeriyordu. Kadın ayrıca, biri gümüş olmak üzere birkaç yüzükle gömülmüştü; broşlar; demir kemer bağlantı parçaları; ve fildişi süs eşyaları.
Woods, mezarlardaki nesnelerin ve iskeletlerin durumunun, Wendover yakınlarındaki erken dönem Anglo-Sakson topluluğunun o zamanlar beklenenden daha az savaşçı olduğunu gösterdiğini söylüyor. “Savaşta öldürülen bir grup insan olsaydı, bir sürü kırık kemik, kafataslarında delikler, bunun gibi şeyler görürdük. Ama çok daha iyi kültürlü bir topluluğun barışçıl bir resmi var.”
Roma yönetimi ile yerleşik Anglo-Sakson krallıkları arasındaki döneme İngiltere’de “Karanlık Çağlar” deniyordu, çünkü muhtemelen o zamanlar çok az şey yazılmıştı ve Roma-İngilteresi ve Anglo-Saksonlar arasında neredeyse sürekli bir savaş zamanı olarak tasvir edilmişti. Örneğin, işgalcilere karşı savaşan Roma sonrası Hıristiyan bir kral olan Kral Arthur’un efsaneleri bu zamanda geçiyor.
Ancak Wood, gerçeğin daha az vahşi olabileceğini söylüyor. “Bunlar son derece kültürlü insan grupları – hiçbir şey yazmadıkları için kültürsüz olarak algılanıyorlar.”
Wendover’daki Anglo-Sakson mezarlarına gömülen insanların bazı İngiliz soylarına sahip olmaları, ancak hakim Anglo-Sakson tarzına adapte olmuş olmaları bile mümkün.
“Kesinlikle Roma yönetiminin sona ermesinden sonra yaşayan ilk nesiller olduklarını düşünüyoruz. Ancak kıtadan gelen ilk nesiller olup olmadıklarını izotop analizi gibi şeyler yapana kadar bilemeyiz.”
Live Science. 8 Temmuz 2022.