Akreditif ödeme sisteminde dönülemez akreditif olarak bilinen “gayri kabili rucü akreditif” ingilizce ismi ile “İrrevocable Letter of Credit” akreditifin tüm taraflarını bağlayan bir özelliğe sahiptir. Kabaca tabir etmek gerekirse bir kez açıldıktan sonra amir, amir banka, lehtar ve lehtar bankanın onayı olmadan herhangi bir düzenleme gerçekleştirilemez. Düzenlemeden kastımız geriye alınması, bozulması, revize edilmesi veya iptal edilmesi mümkün değildir.
Akreditif ödeme bildiğimiz üzere tüm ödeme yöntemleri arasında en güvenilir ve iki tarafı da bağlayıcı yapıya sahip bir sistemdir. Dış ticarette güven sorunu olduğu durumlarda veya tarafların kendini garanti altına alma isteği ağır bastığında akreditif tercih edilir. Karmaşık ve zor bir yapısı olmasına karşın kullanıldığında birçok anlamda garanti sağlamaktadır. Bu garantinin en büyük nedeni hiçbir ödeme yönteminde olmayan bankaların ödeme sistemine katılması ve garanti vermesidir. Bu nedenle akreditif ödeme şekilleri dış ticarette en çok kullanılan ve en garantili yöntemlerdir. Bu ödeme yöntemine hakim olmak ve detaylarını bilmek sizi bir adım öne çıkaracaktır.
Bu yazımda sizlerle akreditif ödeme yöntemleri arasında yer alan genel adıyla dönülemez akreditif olarak bilinen “gayri kabili rucü akreditif” İngilizce ismi ile “İrrevocable Letter of Credit” şeklinin detaylarını ve ne gibi avantajları olduğunu inceleyeceğiz.
Gayri kabili rücu / Dönülemez Akreditif (Irrevocable L/C) Nedir?
Dönülemez akreditifin ne olduğunu anlatmadan önce dönülebilir akreditifi açıklayarak giriş yapmak istiyorum. Bu şekilde dönülemez akreditifin detaylarını daha iyi anlayabilir ve analiz edebiliriz.
Kabili rücu / Dönülebilir Akreditif (Revocable L/C): Dönülebilir akreditif isminden de anlaşılacağı üzere amirden talep gelmesi üzerine amir banka tarafından lehtara herhangi bir haber vermeden iptal edilebilen bir türdür. Bu tür ihracatçı yani lehtar açısından belirli riskler taşıdığından dolayı UCP 600 düzenlemesi ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. UCP 600 düzenlemesi ile birlikte tüm akreditif çeşitleri artık dönülemez akreditif olarak işlenmektedir.
Dönülemez akreditif şeklinde lehtarın herhangi bir onayı olmadan veya lehtar ibraz edilmeden açılan akreditif üzerinde herhangi bir değişiklik, oynama ve iptal işlemi yapılamamaktadır. Bu şekilde ihracatçı dönülebilir akreditife oranla daha yüksek garantiye sahiptir. UCP 600 ile birlikte dönülebilir akreditifin yürürlükten kaldırılmasının sebebi de budur. İhracatçı dönülemez akreditif ile kendini garanti altına alır ve sözleşme şartlarını eksiksiz yerine getirmesi durumunda ödemesini alacağını bilir.
Swift Mesajında Kullanımı
Swift uluslararası bankacılıkta kullanılan ve fon transferlerini daha hızlı hale getiren bir sistemdir. Açılan akreditifler bankalar arası swift mesajlarında kodlar halinde kullanılır. Bu kodlar akreditifin türünü ve getirdiği yükümlülükleri belirler. Söz konusu kodlar düzenlenen belgenin 40A bölümünde kullanılmaktadır. Dönülemez akreditifin swift mesajında kullanımı aşağıdaki gibidir;
40A:FORM OF DOCUMENTARY CREDIT
IRREVOCABLE
Swift mesajının 40A bölümünde diğer akreditif türlerinin kullanım kodları aşağıdaki gibidir;
- IRREVOCABLE: Gayri Kabili Rücu Akreditif.
- REVOCABLE: Kabili Rücu Akreditif.
- IRREVOCABLE TRANSFERABLE: Devredilebilir ve Gayri Kabili Rücu Akreditif.
- REVOCABLE TRANSFERABLE: Devredilebilir ve Kabili Rücu Akreditif.
- IRREVOCABLE STANDBY: Standby terimi Gayri Kabili Rücu Akreditif olduğunu bildirir.
- REVOCABLE STANDBY: Standby terimi Kabili Rücu Akreditif olduğunu bildirir.
- IRREVOC TRANS STANDBY: Standby terimi Devrebilebilir ve Gayri Kabili Rücu Akreditif olduğunu bildirir.
İhracatçı Tarafından Dönülemez Akreditif
Dönülemez akreditif ihracatçı için garanti oluşturmaktadır. Dönülemez akreditife oranla ihracatçı çok daha fazla güvene sahip ve kendi haberi olmadan akreditif üzerinde herhangi bir düzenlemenin yapılmayacağını bilmektedir. Bu nedenle ihracatçı açısından dönülemez akreditif her zaman tercih sebebidir.
İthalatçı Tarafından Dönülemez Akreditif
İthalatçı için dönülemez akreditif çok fazla olmamakla birlikte bazı sorunlar yaratabilir. Yaşanacak olası bir iptal, revize veya şart değişikliğinde ithalatçı işlem yapamayacaktır. Bu nedenle akreditif açma talimatı verilmeden önce şartlar iyice kararlaştırılmalı ve emin olunmalıdır. Akreditif açma talimatı verildikten sonra herhangi bir değişiklik söz konusu olmayacaktır.