

Devletlerin kalkınmasına destek olmanın yanısıra insanların geçim ve mutluluklarını sağlayacak bir mesleğin bilgi ve becerisini kazanması ve yüksek düzeyde araştırmalar yapabilmesi için 7'den 70'e bütün insanların matematik eğitimi almasının şart olduğu bildirildi.
Atatürk Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. Matematik Bölümü öğretim üyesi Mehmet Emin Bozhöyük, matematik ilmiyle alakalı sorularımızı cevapladı.
Matematiği genel olarak tanımlar mısınız?
Matematik, en büyük hazinemiz olan aklımızın bir ifadesidir. Matematiğin esas elemanları mantık ve sezgi, analiz ve inşa, genellik ve özel hallerdir. Matematik akıl yürütmedir, gözlemdir, analizdir, tahmin yapmadır, buluş yapmadır ve problem çözmedir. Matematik tutarlı bir mantık yapısı ile hakikatlerin formüle edilmesi ispatlanması ve en ince ayrıntılarına kadar açıklanmasıyla beraber, evrensel bir kültürdür.
Matematik insan zihninin gelişmesi bakımından ne gibi yararlar sağlar?
Matematik insan beynini çalıştırarak, zihne cimnastik yaptırıp, kavrama yeteneğini ve düşünme kuvvetini geliştirir. Geometri hayal gücünü uyandırır. Doğru muhakeme yaparak işlerimizde doğru karar vermemizi sağlayıp, mücadele gücümüzü de artırır. Herkes için bir ihtiyaç olan matematik, insanlığa yol gösterir.
Matematiğin hangi dallarda kullanıldığını anlatır mısınız?
Çeşitli hesapları, algoritmaları, kavramları ve şekilleri içine alan matematik temelde cebir ve geometri diye ikiye ayrılır. Cebir, sayıları, polinomları, grup, halka ve cisim gibi yapıları inceler. Cebirin sayıları inceleyen temeli toplama, çıkarma, çarpma ve bölme dediğimiz dört işlem olan dalı aritmatiktir. Geometri, şekillerin yapılarını, özelliklerini ve aralarındaki ilişkileri inceler. Matematik, mantık, analiz (yüksek matematik), analitik, diferansiyel ve cebirsel geometri, fonksiyonlar teorisi, sayılar teorisi, soyut cebir, diferansiyel denklemler, genel, diferansiyel ve cebirsel topoloji, düğüm teorisi gibi pek çok dallara ayrılır.
Matematik fen bilimlerinde nasıl kullanılır?
Matematik kainattaki maddelerin ve olayların ölçüsüdür. Fizik, kimya, biyoloji ve astronomi gibi pozitif bilimlerin temel taşıdır. Matematiksiz bir fen bilimi düşünülemez. Fen bilimlerinde deney yaparken matematik kullanılır. Matematik ilimler arasında ilişkiler kurarak ilmin ve fennin ilerlemesini sağlar. Teknik aletlerin ve makinaların yapılmasını, insanın aya ayak basmasını ve zamanımıza ilim çağı denmesini de sağlamıştır.
Matematik başka hangi alanlarda kullanılır?
Matematik bütün dünya devletleri için ortak bir konudur. Bütün dünya ülkelerinde değişmeyen işaret ve sembolleri ve insanlar arasında anlaşmayı kolaylaştırır. Bir ülkenin nüfus istatistikleri, askeri gücü, ekonomisi ve vergi gelirleri matematik sayesinde anlaşılır. Güzelsanatlar alanında da kullanılan matematik, inşaat ve mimaride de kullanılmakta, ekonomik hayatta, bir ailenin veya devletin gelir giderlerinin düzenli olarak yapılmasında da yararlanılmaktadır.
Eğitim açısından matematiği anlatır mısınız?
Yazının icadından beri her kültürlü insandan eğitimin vazgeçilmez bir parçası olarak biraz matematik bilmesi istenmektedir. Bugün tahsil hayatımızdaki matematiğin yeri ciddi tehlike içindedir. Bunun sorumluluğunu matematikçiler de paylaşır. Matematik problem çözme alıştırmaları değildir. Bunlar problem çözme kabiliyetini geliştirebilir. Fakat, matematiğin gerçekten anlamaya ve büyük zihni bağımsızlığa sevketmez.
Matematik eğitiminin problemleri nelerdir?
Bugün ülkemizde çok fazla matematik bölümü vardır. Bu bölümlere giriş puanları çok farklıdır. Bazılarında eğitim İngilizce, Almanca gibi yabancı dildedir. Diploma alan öğrenciler iş bulamamaktalar. Lise mezunları açıkta kalmasın diye de her sınıftaki öğrenci sayısı iki kat artırılmıştır. Tekrara kalan öğrenciler de sınıf mevcudunu artırmaktadır. Gelen öğrencilerin eğitim düzeyleri son derece düşüktür. Bu sebeple mezun olan öğrencilerin de kalitesi son derece düşük olacaktır. Yayın ve yayım eksiklikleri vardır. Öğrenci, değil kitap ders notu bile bulamaz. Böylece kitap yazan hocanın hevesini kırmışlardır. Bir de yurtdışı görevlendirmeler tamamen keyfidir. Türkiye'de Dünya Matematik Kongresi'ne belki 5, belki de 10 kişi davet edilmektedir.
Son olarak üniversitelerimizde her matematik öğrencisinin ve öğretmeninin dikkat etmesi gereken hususları söyler misiniz?
Üstün akademik seviyelere ulaşmak için, ihtiyaç duyulan iyi öğrenme ortamını sağlamak için, öğretmen öğrencisine yardımcı olmalıdır. Kütüphanesini kurmalı ve ders notlarını kitap haline getirmelidir. Matematik kitapları ve dergileri zevkle ve anlayarak okunmalıdır.
Mustafa Gün
3 Ocak 1995
Kaynak: Zaman