2015’e girerken 2014’e ilişkin son veriler açıklanmaya başladı. TÜİK’in açıkladığı son verilere göre kasım ayında ihracat önceki aylardaki hızlı artışın aksine yüzde 7.5 oranında azalarak 13.1 milyar dolara geriledi. İthalat ise 21.4 milyar dolarda kabaca sabit kaldı. Böylece dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15 oranında arttı ve 8.3 milyar dolar oldu. Bu rakam beklentilerin yaklaşık bir milyar dolar üzerinde ve oldukça sürpriz sayılabilecek bir gelişme. Ancak ihracattaki daralmanın tek aylık geçici bir durum mu yoksa genel bir trend değişimi mi olduğunu söylemek şu an için mümkün değil.
Geçen yıl 100 milyar dolardı
Kasım ayında dış ticaret açığının yükselmesinin ardından yıllık (son on iki aylık toplam) dış ticaret açığı da 86 milyar dolara yükseldi. Bu rakam geçen yılın sonunda 100 milyar dolara ulaşmıştı. Aşağıdaki grafikte görülen mevsimsel düzeltilmiş verilerde, dış ticaret açığında kasım ayında görülen bozulma belirgin bir şekilde kendini gösteriyor.
Dış ticaret verilerinin detayına bakarsak, ithalat tarafında hem sermaye hem de tüketim mallarında düşüş devam ederken ara malları ithalatının arttığını görüyoruz. Sermaye ve tüketim malı ithalatındaki yüzde 5.1 ve 13.5 oranlarındaki azalma içeride hem yatırım hem de özel tüketim talebinin zayıflığıyla paralel bir görünüm arz ediyor. Ara malı ithalatında görülen yüzde 4 oranındaki artış ise imalat sanayisindeki üretim temposu ile bağlantılı bir durum. Ancak içerideki talebin zayıf olduğu bir dönemde ihracattaki trend de zayıflarsa, yakın gelecekte bu durum imalat sanayisinin performansına da yansıyacaktır.
İhracatta yüzde 14 azalma var
Diğer yandan ülke gruplarına göre ihracat performansına baktığımızda, özellikle Rusya’nın etkisi nedeniyle AB haricindeki Avrupa ülkelerine yapılan ihracatın kasım ayında yüzde 20 oranında azaldığını görüyoruz. Rusya’ya yaptığımız ihracat geçen yılın on bir ayında 6.4 milyar dolar olurken bu yılın aynı döneminde yüzde 14 oranında azalarak 5.5 milyar dolar seviyesine geriledi. Rusya’ya yapılan ihracatın son üç ayda ortalama yüzde 20 oranında, Kasım ayında ise yüzde 23 oranında azaldığını görüyoruz. Hatırlanırsa 1998’de Rusya’daki kriz hem ihracatımızı hem de o zamanın önemli bir faktörü olan bavul ticaretini çok olumsuz etkilemişti. Rusya’nın bugün içinde bulunduğu durum nedeniyle benzer bir etki tekrar gündeme gelebilir.