2Siz değerli anne ve babalar; Bu seminere katılmakla çocuklarınızın eğitimine olan duyarlılığınızı göstermiş oldunuz ve iyi bir anne- baba olma konusunda ilk adımı attınız.SİZLERİ KUTLARIZ.
3AMACIMIZ;Hepimizin en değerli varlıkları olan çocuklarımıza karşı doğru anne- baba tutumunu sergilemek için ,neler yapılması gerektiği konusunda bilgi alış verişinde bulunmak.
4Sizce dünyanın en zevkli işi nedir? BİZCE;Bu dünyanın en zevkli ,en güzel ,en harika işi anne baba olmaktır.Sizce de öyle mi?
5Çocuk yetiştirmede iki önemli kavram vardır. SevgiDisiplin
6Sevgi mi? Peki ne kadar, ne şekilde? Bakınız; Bütün anne babalar iyi niyetlidir ve çocukları için en iyi olanını ister .Bakınız;Goriller yavrularına en çok değer veren ve en çok seven canlılardır.Goril yavrularının en önemli ölüm sebebi anne gorilin pençesiyle yavru gorilin başına vurmasıdır.Anne goril neden yavrusunun başına vurur biliyor musunuz? Yavrusunun başına sinek konmasına tahammül edemediği için.
7ASIRI SEVGİ Aşırı sevgi, çocuğu sevgiye boğar. Çocukta bağımlılık ve güvensizlik yaratır.Karşılaştığı her sorunda çözüm kapısı olarak anne babayı görür,onlara güvenir.FAKAT KENDİNE GÜVENMEZ.
8YETERSİZ SEVGİYetersiz sevgi ,çocuğu terk etmek ve kabullenmemektir.Olur olmaz kurallar, çok sıkı koşullar,çocuğu belli bir kalıba sokma çabası; çocuğun en küçük hatalarını bile abartmak…Fiziksel ceza ön plandadır.Yetersiz sevgi sonucu çocuk;kendini yönetme fırsatı bulamaz.Kendine güveni kaybolur.Kibar,sessiz,uslu ve dürüst fakat;çekingen,küskün,kolay etkilenen aşırı hassas olur
9Sevgi hoşgörüdür; vurdumduymaz olmak, boş vermek değildir. Aşırı gevşek tutumla yetişen çocuk;BencilSabırsızAnlayışsız olur.AŞIRI DENETİM, çocuğu pasifleştirir.AŞIRI HOŞGÖRÜ, çocuğu şımartır ve olgunlaşmasını engeller.
10‘İÇİNDEN SEVMEK’ diye bir sevgi türü yoktur ‘İÇİNDEN SEVMEK’ diye bir sevgi türü yoktur. DOKUNMADAN, DİNLEMEDEN, PAYLAŞMADAN SEVGİ OLMAZ.
16Öğüt Vermek, Çözüm Getirmek, Fikir Vermek; “ Ben olsam....”, “Neden yapmıyorsun...”, “Bence...”, ”, “Bu şekilde hareket etmemelisin”, “Şöyle yap, böyle yapma”Örnek; “üzüleceğine oturup biraz dersini çalışsan daha iyi edersin...”
17Genellikle Öğüt Vermek, Çözüm Getirmek, Fikir Vermek, gibi iletiler sorunu getiren kişide; Çocuğun kendi sorunlarını çözmekten aciz olduğunu ima eder,Çocuğun sorunu düşünüp, değişik çözümler bulup denemesine engel olur,Zorunluluk veya suçluluk duyguları uyandırırİletişimin kesilmesine veya yön değiştirmesine neden olabilir,Konuşan kişide direnç, isyan yaratabilir,Konuşan kişiyi savunuculuğa iter.
18Emretme, Yönetme;“yapman gerekir...”,“yapacaksın”,“yapmak zorundasın” şeklindeki ifadeler,Örnek; “Benim oğlum okulu bırakamaz. Buna izin vermem.”Örnek; Kazağını neden giymedin!
19Genellikle Emretme, Yönetme gibi iletiler sorunu getiren kişide; Korku yada aktif direnç yaratabilir,İsyankar davranışa yol açabilir,Söylenenlerin tersini yapmaya yol açabilir,
20Uyarma, Tehdit Etme; Örnek; “Yapmazsan .....olur”, “Yapacaksın yoksa...”Örnek;Eğer dersine çalışmazsan akşam babana söylerim.
21Genellikle Uyarma, Tehdit Etme gibi iletiler sorunu getiren kişide; Korku ve boyun eğme yaratabilir,Söz konusu sonuçları denemeye yol açabilir,Gücenme , kızgınlık ve isyankarlığa yol açabilir,
23Genellikle Ahlak Dersi Verme, Vaaz Etme gibi iletiler sorunu getiren kişide; Zorunluluk ve suçluluk duyguları yaratır,Çocuğun durumunu daha şiddetle savunmasına yol açabilir,
24Mantık Yoluyla İnandırma; “İşte bu nedenle hatalısın”,“Olaylar gösteriyor ki”Örnek;Kitaplar karalamak için değil, okumak içindir.
25Genellikle Mantık Yoluyla İnandırma gibi iletiler sorunu getiren kişide; Savunucu tutumu ve karşı koymayı kışkırtır,Çocuğun azarlanması korkusu ile iletişimi kesmesine neden olabilir,
26Yargılamak, Eleştirmek, Suçlamak; “ Olgunca düşünmüyorsun”,“Sen zaten bir işe yaramazsın”,“Sen zaten hep kolaya kaçarsın”Örnek;Bu evde sorun çıkaran hep sensin.
27Genellikle Yargılamak, Eleştirmek, Suçlamak gibi iletiler sorunu getiren kişide; Yetersizlik, aptallık vb. yanlış değerlendirme anlamı taşır,Çocuk kendini anlaşılmamış, itilmiş, haksızlığa uğramış, daha çaresiz hisseder, bunun karşılığında iletişimi keser veya karşılık verir.Genellikle çocuk eleştirileri gerçek olarak algılar, “ben kötüyüm” yada karşılık verir “sizde daha mükemmel değilsiniz”
28Ad Takma, Gülünç Duruma Düşürme “koca bebek”,“hadi bakalım süpermen”,“geri zekalı”Örnek; Bu gün maymunlar gibi davranıyorsunuz.
29Genellikle Ad Takma, Gülünç Duruma Düşürme gibi iletiler sorunu getiren kişide; Çocuğun kendisini değersiz hissetmesine, sevilmediği kanısına varmasına yol açar,Genellikle karşılık verme ihtiyacını doğurur,
30Teşhis, Tahlil Etmek, Tanı Koymak; “Senin derdin nedir biliyor musun?”,“Aslında sen öyle demek istemiyorsun”,“Ben senin aslında neden öyle yaptığını biliyorum”,“Aslında senin derdin başka”Örnek; “Bunu dikkat çekmek için yapıyorsun.”
31Genellikle Teşhis, Tahlil Etmek, Tanı Koymak gibi iletiler sorunu getiren kişide; Çocuğu savunmaya iter,Çocuğun sinirlenmesine, sabırsızlanmasına ve karşılık vermesine neden olabilir.Tedirgin edici olabilir ve başarısızlık duygusu uyandırabilir,Çocuk, kendini kıstırılmış, yanlış anlaşılmış ve yanlış yorumlanmış hissettiğinden iletişimi kesebilir,
32Sınamak, Sorguya Çekmek, Çapraz Sorgulamak; “Neden?”“Sen ona ne yaptın?”“O sana ne dedi?”“Hanginiz önce söyledi”Örnek; Kardeşini niçin dövdün ? O sana ne yaptı? Kaç gündür neden kavga edip duruyorsunuz ?
33Genellikle Sınamak, Sorguya Çekmek, Çapraz Sorgulamak gibi iletiler sorunu getiren kişide; Tedirgin edici olabilir ve başarısızlık duygusu uyandırabilir,Eleştiri veya zorunlu çözüm bulunurÇocuk yanlış anlaşılma endişesi ile iletişimi kesebilir,Sorular genellikle soru soranın nereye varmak istediğini açıklamadığından, konuşan kişi endişeye kapılabilir veya savunmaya geçer.Sorulara cevap vermek çabasıyla, esas sorun gözden kaçabilir.
34Övmek, Aynı Düşünceyi Paylaşmak, Olumlu Değerlendirme Yapmak; Örnek; Sen iyi bir çocuksun, yaparsın.
35Genellikle Övmek, Aynı Düşünceyi Paylaşmak, Olumlu Değerlendirme Yapmak gibi iletiler sorunu getiren kişide;Tedirgin edici olabilir ve başarısızlık duygusu uyandırabilir,Çocuk yanlış anlaşılma endişesi ile iletişimi kesebilir,
36Teselli Etmek, Desteklemek, Avutmak ; “Aldırma boş ver”,“Düzelir canım, bunu dert etme”,“Geçer aldırma”“Üzülme”,Örnek; “Her şey düzelecek, yarın kendini daha iyi hissedeceksin.”
37Genellikle Teselli Etmek, Desteklemek, Avutmak gibi iletiler sorunu getiren kişide; Aslında teskin ve teselli etmek çok güzel ve genellikle yararlıdır, ancak önemli olan teselliyi kişiyi duyduğunuzu belirttikten sonra verebilmektir.Söyledikleri duyulmadan, genel bir teselli havasına sokulmak istenen kişi de;önemsenmemiş veya dinlenilmemiş olmaktan dolayı kızgınlık hissi oluşabilir.
38Yapılmaması Gerekenler; Konuşulanları yarıda kesmeyin,Çocuk hakkında yorum yapmayın,Dinlerken başka şeylerle ilgilenmeyin,Çocuğu karar vermeye, yorum yapmaya zorlamayın,Savunmaya geçmeyin; sadece dinleyin,Yargılamayın ve eleştirmeyin,
39Yapılmaması Gerekenler; Çok fazla konuşmayın,Anlatılanlara gülmeyin; çocuklarınızı utandırmayın,Saldırgan tavırlar takınmayın,Duygularınızı gizlemeye çalışmayın,Zıtlaşmayın ve tartışmayın,Çocuğunuz ağlamaya başladığında tedirgin olmayın,
40Yapılması Gerekenler Gözle teması kurun, Empatik sabırlı ve kabul edici olun,Dikkatli bir şekilde dinleyin ve dinlediğinizi davranışlarınızla belli edin,Yumuşak bir sesle ve acele etmeden konuşun,Çocukla yüz yüze konuşun, gerekirse yanına oturun,
41Yapılması GerekenlerEtkileşime önem verin, uygun olduğunda kişiye dokunun ve sarılın,Yeri ve zamanı uygun olduğunda şaka yapın ve gülümseyin,Gerekirse daha iyi anlamak için açık uçlusorular sorun,
42Neden DinlemeyizEğer karşımızdakinin ne söyleyeceğini biliyorsak (bildiğimizi zannedersek) dinlemeyiz.Hoşumuza gitmeyen bir şeyi duymak istemeyiz,Hoşlanmadığımız bir insanın söylediklerini dinlemekte zorlanırız,Karşımızdaki daha sözüne başlar başlamaz cevap hazırlamaya başladığımız için ne dediğini duyamayız.
43Nasıl Daha İyi Dinleriz Konuşurken dinleyemezsiniz, konuşmayı kesin ve dinlemeye istekli olduğunuzu gösterin,Kendinizi konuşanın yerine koyun. Onun bakış açısını, tutumlarını, değerlerini ve yaşını göz önüne alarak anlamaya çalışın,Onu daha iyi anlamak için gerekirse sorular sorun,Dikkatinizi konuşulana verip, duygularınızı kontrol etmeye çalışın.
44İletişimin Temel Kuralları (Etkili Bir İletişim İçin)
45Etkili Bir İletişim İçin 1. Kabul Dilini Kullanın,2. Yansıtıcı Dinleme Yapın,3. “Sen” Mesajı Yerine “Ben” Mesajı Kullanın.
47Kabul Dilini KullanınÖne eğilin, aranıza masa gibi bir engel koymayın,Rahat ve gevşemiş görünün,Onlardan zamanınızı esirgemediğinizi belirtin,Çocuğu sonuna kadar dinleyin ve yargılamayın,Sessiz kalın,Kabul dilinin çok az bir kısmı sözlüdür,
49Yansıtıcı Dinleme Yapın; Yansıtıcı dinlemede yorum yapılmaz,Çocuğun hislerini ve nedenlerini yansıtan bir cevap kullanılır,
501.Aşama; (“Ne ayıp, kardeş kardeş oynayamıyor musunuz?”) yerine, Tekrar1.Aşama;“Emre, çok kötü çocuk. Topumu aldı vermiyor...”(“Ne ayıp, kardeş kardeş oynayamıyor musunuz?”) yerine,“Demek Emre topunu aldı, vermiyor ve bu seni çok kızdırıyor”
511.Aşama; “Matematik dersini hiç anlamıyorum...” Tekrar1.Aşama;“Matematik dersini hiç anlamıyorum...”(“Biraz daha dikkat edersen anlarsın” yerine),(veya “Okulda bir arkadaşına sor anlatsın” yerine),“Matematik dersi sana zor geliyor ve kendini umutsuz hissediyorsun”
52“Sen” Mesajı Yerine “Ben” Mesajı 3.“Sen” Mesajı Yerine “Ben” Mesajı
53Sen Mesajı Emir, Kes şunu! Uyarı, tehdit Sus, yoksa! Ahlak dersi verme Çözüm getirme, emirEleştiriAşağılamaKes şunu!Sus, yoksa!Senden daha iyisi beklenirBenim sana gösterdiğim gibi yapOlgun biri gibi düşünmüyorsunÇocuk gibi davranıyorsun
54“Sen” Mesajı Yerine “Ben” Mesajı Sen Mesajları;Suçlar,Kusur Bulur,Eleştirir,
55“Ben” Mesajı “Ben” mesajının üç aşaması vardır. Sorun olan davranışın açık tanımı,Sorun olan davranışın sizin üzerinizdeki etkileriO davranışa yönelik duygular
56ÇOCUĞUMUZUN ÖZGÜVENİNİ ARTIRMAK İÇİN NELER YAPABİLİRİZ? ONA SIK SIK SÖZ HAKKI VERİN.KENDİNİ VE DUYGULARINI NE “NE DÜŞÜNÜYORSUN, NASIL HİSSEDİYORSUN” GİBİ SÖZLERLE ANLAMAYA ÇALIŞIN.ONUN FİKİRLERİNE DEĞER VERDİĞİNİZİ HİSSETTİRİN.ONUN OLUMLU DAVRANIŞLARINI KESİNLİKLE TAKDİR EDİN.ONUN İÇİN ZAMAN AYİRİN.
57Çocuklara verebileceğiniz en büyük hediye, onlara ayırdığınız zaman olacaktır.
58O KONUŞURKEN ONUN YÜZÜNE BAKIN VE CİDDİYE ALINDIĞINI HİSSETTİRİN. YAŞINA UYGUN GÖREVLER VERİN VE DAHA SONRA BAŞARISINI TAKDİR EDİN.ONUN ILE DEĞİŞİK KONULARDA SOHBET ETME ORTAMI OLUŞTURUN.ONUN KORKU VE ENDIŞELERİNE SAYGI DUYUN.AŞIRI ELEŞTİRİCİ OLMAKTAN VE YARGILAYICI OLMAKTAN ÇEKİNİN.
59HATALI DAVRANIŞLARINI KONUŞARAK UYARIN VE ONA DOGRU OLANI ANLATIN. BAŞKALARININ YANINDA ONU KÜÇÜK DÜŞÜRMEYİN.ONUN BAŞARISIZLIKLARINI BÜYÜTMEYİN.BAŞKALARI İLE KIYASLAMAYIN.KABİLİYETLERİNİ FARKEDİN VE TEŞVİK EDİN.TOPLULUK İÇERİSİNDE SÖZ ALMASINI TEŞVİK EDİN.ONU SIK SIK SEVDİĞİNİZİ SÖYLEYİN.
60ONUN İÇİN ÖNEMLİ OLAN ŞEYLERE SİZ DE ÖNEM VERİN. ONUN ÖNEMLİ GÜNLERİNİ UNUTMAYINYANLIŞ VE UYGUNSUZ CEZALANDIRMADAN KAÇININ.ONDAN BEKLENTİLERİNİZ ÇOK AŞIRI OLMASIN.ONA YAŞINDAN VE OLDUĞUNDAN KÜÇÜKMÜŞ GİBİ DAVRANMAYINONUNLA BİRLİKTE SOSYAL AKTİVİTELERDE BULUNUN.
61ÇOCUKLARIMIZ... DEĞİŞİM İÇİN BİR BAŞLANGIÇ YAPMANIN ZAMANIDIR. NEDEN BU GÜN OLMASIN?KAYBEDEBİLECEĞİNİZ HİÇ BİR ŞEY YOK . AMA KAZANACAĞINIZ ÇOK ŞEY VAR.ÇOCUKLARIMIZ...
62Çocuğunuzun doğru, dürüst olmasını istiyorsanız: Çocuğunuza iyi bir örnek ve iyi bir model olun. Ona ne verirseniz , size de aynısını geri verecektir.
63Çocuğunuzun kendi kendine yetebilen , olumlu bir kişilik sahibi olmasını istiyorsanız: Yapmış olduğu olumlu davranışları onaylayıp destekleyin .Onu teşvik edin , olumsuz davranışlardan vazgeçirmek için bu davranışların fazla üzerinde durmayın.Olumlu davranışları pekiştirin çocuklar, ısrarla üzerinde durulan davranışları tekrarlama eğilimindedirler.Birtakım davranışları, yasaklamak yerine diğer davranışları desteklemeyi tercih edin.
64"Okula gidince öğretmen onu hizaya sokar. Öğretmen onun hakkından gelir." Demeyin. Hayat okulunun ilk sınıfı aile eğitimiyle başlar.Okulda verilen eğitimle , ailede verilen eğitim birbiriyle tutarlı olmalıdır. Çelişkiler olursa çocuk seçim yapmak zorunda kalır. Okul mu? Ev mi? Şeklinde çocuk bocalar. Bu çelişkiyi çocuğa yaşatmamak için okul ve aile paralel bir eğitim vermelidir.
65Kendi kendinizle barışık olun. Çocuğumuzun da bizim de eksik olan yönlerimiz mutlaka vardır.iyi ve kötü yanlarınızla çocuğunuzu ve kendinizi kabul edin.
66Çocuğumuza , çocukluğunu yaşama fırsatı verelim. Yaşamadığı çocukluk günlerinin hesabını bir gün gelip bize sormaya mutlaka kalkacaktır.
67Ana baba olmak serüveninde en iyi rehberiniz, kendi çocukluk yıllarınız ve duygularınızdır. Kendi çocukluğunuzu düşünün , çocukluğunuza dönün.Ve çocuklarınıza ona göre davranın.
68ALTIN KURALLAR Gülünç duruma düşürülen çocuk çekingen olur. Tenkit edilen çocuk her zaman kendini kabahatli bulur ve kendine güveni olmaz.Kendisine inanılmayan çocuk, yalancı ve dolandırıcı olur.Kin ve nefret içinde yasayan çocuk, düşmanca duygular geliştirmeye baslar.Kendisine sabırla muamele yapılan çocuk, hoşgörülüolur.