Mengü Timur
- Meslek : Altın Orda Hükümdarı
- Hükümdarlık Tarihi : 1266
- Doğum : ?
- Ölüm : 1281 – 1282 ?
- Ebeveynler : Togan
Berke Han’ın varis bırakmadan ölmesi üzerine Altın Orda tahtına geçti. Memlük kaynakları, Berke Han’ın ölümü ve Mengü Timur’un tahta çıktığına dair haberler Mısır’a ulaşınca Sultan I. Baybars’ın hem taziye hem kendisini tebrik etmek için saray şehrine elçi yolladığını yazar. Mengü Timur ve Baybars, Memlük Devleti ile Altın Orda Hanlığı arasında daha önce kurulan dostluk ve iş birliğini sürdürmüşler, bu maksatla hemen her yıl birbirlerine karşılıklı elçiler ve kıymetli hediyeler göndermişlerdir. Mengü Timur’un iç ve dış politikada Berke Han’dan farklı bir tutum izlediği söylenemez. Berke Han zamanında başlayan Altın Orda-İlhanlı mücadelesi onun döneminde de kısa aralıklarla devam etti ve bundan her iki taraf da zarar gördü. 1269 yılında yapılan barış antlaşmasından sonra Abaka Han bir daha Altın Orda Hanlığı’nın topraklarına saldırmamıştır. Onun dış siyasetinde daima İlhanlı, Bizans ve papalık ilk sırayı almıştır. Ayrıca Ceneviz ve Venedikliler’le ticari ilişkiler başlatılmış ve Cenevizliler, Kefe’de daha sonra Karadeniz ticaretinde önemli rol oynayacak olan bir koloni kurmuşlardır.
Altın Orda-Memlük iş birliğinin Boğazlar üzerinden gerçekleştirilmesi, İlhanlı Devleti’nin Anadolu’daki nüfuzu ve Batı dünyası ile mevcut ilişkileri dolayısıyla Bizans’a baskı yaparak bu iki devletin bağlantısının zaman zaman kesilmesine yol açmışsa da Altın Orda’nın Bizans’a baskısı genelde Boğazlar yolunun açık tutulmasını sağlamıştır. Mengü Timur’un ordusunun 1269-70 yılında İstanbul’u ele geçirmek amacıyla gerçekleştirdiği sefer o sırada İstanbul’da bulunan Memlük elçisi Farisüddin Mes‘udi tarafından durduruldu. Bizans İmparatoru VIII. Mikhail’i Altın Orda Hanlığı ile ilişkilerini gözden geçirmeye ve ertesi yıl Nogay ile bir dostluk antlaşması imzalamaya yöneltti. İmparator gayri meşru Kızı Euphrosyne’yi Emir Nogay’a verip çeyiziyle birlikte ona kıymetli hediyeler yolladı; bu tarihten itibaren Altın Orda-Bizans ilişkisi olumlu bir seyir takip etti. Boğazında çıkan bir çıban yüzünden ölen Mengü Timur zeki ve adaletli bir hükümdardı. Altın Orda Hanlığı’nda ilk defa kendi adına para bastıran han odur. Memlük kaynakları Mengü Timur’u Müslüman göstermektedir. Ancak onun ya samimi bir Müslüman olmadığı ya da dini hükümleri pek iyi bilmediği veya yeterince önemsemediği söylenebilir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yuvalı, Abdülkadir, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2004, cilt: 29, sayfa: 138
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Rumeli Demiryolu
İngiliz mühendisi Stephenson’un girişimiyle ilk tren 1830 yılında Liverpool-Manchester arasında işlemeye başladı ve bundan kısa bir süre sonra demiryolu Osmanlı Devleti’nin gündemine de girdi. Demiryolunun ortaya çıkışından itibaren Osmanlı İmparatorluğu’nda öncelikle devlet imkânları ile demiryolu yapılması düşünüldüyse de bunun için yeterli sermaye ve teknik eleman bulunmaması yüzünden yabancı şirketlere imtiyazlar verilmesi yoluna gidildi. Osmanlı hükümeti ilk demiryolu yatırımını Rumeli’ye yapmayı düşünüyordu. Yine bu yıllarda Avrupa ile siyasî bütünleşme arzusu vardı ve Avrupa hatları ile irtibat kuracak bir demiryolu bu bütünleşmeyi sağlayacaktı. İngiliz şirketlerine verilen çeşitli imtiyazlarla İskenderiye-Kahire, Köstence-Çernavoda ve İzmir-Aydın hattı yapıldı. Bunlar ülkenin Afrika, Avrupa ve Asya topraklarındaki ilk demiryolu hatlarını oluşturdu.
-
Tekfur Sarayı
Yapım tarihinin kesin olarak bilinmediği Bizans eserlerindendir. Bugün Edirnekapı ve Eğrikapı arasında surların yanında bulunan saray, sağlam bir şekilde günümüze miras kalmıştır. Erken Dönem Bizans Mimarisinin önemli yapı taşlarından olan sarayın, tarihçesi hakkında çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Bazı araştırmacılara göre 10.yy.’da İmparator Porfirogenetos tarafından inşa edildiği yazılırken, bazı araştırmacılara göre ise 13.yy.’da Blakhernai Sarayı’nın bir uzantısı olarak inşa edilmiştir. İkinci rivayeti destekleyenlerin çoğunlukta oluşu nedeniyle bu fikir üzerinde daha çok durulmaktadır.Blakhernai Sarayı, imparatorluk saraylarındandır. Surlar içinde oldukça güvenli hale getirdikleri sarayı İstanbul’un fethine kadar kullanmışlardır. Çeşitli imparatorluk dönemlerinde eklemeler yapılarak saray bir kompleks haline gelmiştir. İmparator I.Manuel Komnenos da kendi adına bu alana bir saray yaptırmıştır. Sarayın kendisiyle ilgilendiği kadar çevre düzenlemesine de büyük önem veren İmparator, surları da genişletmiştir. İnşa ettirdiği saraydan günümüze sağlam olarak kalan kısmı Tekfur Sarayı olarak anılmaktadır.
-
Mary Baker Eddy
Mary Baker Eddy, New Hampshire’deki bir çiftlikte doğdu. Çocukken kronik rahatsızlıklarla başı beladaydı. Hayatının büyük bölümünde sağlık sorunları yaşadı. Bu durumu pek çok dini düşüncesinin şekillenmesine neden oldu. İlk kez yirmi iki yaşında evlenen Eddy, kısa süre sonra hamile kaldı. Ancak eşi, oğlu George’un dünyaya gelmesinden kısa süre önce hayatını kaybetti. Öğretmen olarak kazandığı para oğluyla geçimini karşılamadığı için bir doktorla evlendi. Kısa süre sonra boşandılar ve oğlunun vekaletini kaybetti. Mali ve duygusal sıkıntılar sağlık sorunlarını yeniden ortaya çıkarttı. Baker, ağır bir depresyon geçiriyordu. Çok dindar biri olmasına rağmen dini inançları onun teselli bulmasını sağlamıyordu.
-
Zübeyr bin Avvâm
Soyu Hz. Peygamber’in dedelerinden Kusay b. Kilâb’da Resûl-i Ekrem ile birleşen Zübeyr b. Avvâm çocukluğunun büyük bir kısmını Resûlullah’ın çocuklarıyla birlikte geçirdi. Babası çok küçükken vefat ettiğinden annesi onu kendi akrabaları olan Hâşimoğulları arasında büyüttü. Zübeyr putlara hiç tapmadı, Câhiliye inanışlarına meyletmedi, İslâm’a davetin ilk günlerinde on altı yaşında iken dört, beş veya yedinci Müslüman olarak İslâmiyet’i kabul etti. Müslümanlığı kabul etmesine önce amcası karşı çıktı. İslâm’dan vazgeçmediği takdirde kendisine şiddet uygulayacağına dair yemin etti; bir sonuç alamayınca onu bir hasıra sardı ve tavana astı, alttan ateş yakarak dumanıyla ona işkence etti, ancak Zübeyr inancından vazgeçmedi. Ok atmayı, kılıç kullanmayı ve ata binmeyi öğrenerek yetişen Zübeyr, Mekke döneminde İslâm adına ilk kılıç çeken kişi oldu. Bu dönemde Hz. Peygamber, Zübeyr’i ilk Müslümanlardan olan Abdullah b. Mes‘ûd ve Talha b. Ubeydullah ile kardeş ilân etti. Müşriklerin Müslümanlara karşı baskısı artıp Habeşistan’a hicret izni verilince Zübeyr ilk kafileyle oraya gitti.
-
Büyük Catherine
Otuz yıldan uzun bir süre Rusya’nın imparatoriçesi olan Büyük Catherine, Avrupa politikası açısından güçlü bir figürdü. Ülkesinin büyük bir kıtasal güç haline gelmesine katkıda bulundu. Edebiyat ve sanatı destekleyen Catherine, diğer taraftan düzinelerce aşığı ile yaşadığı ilişki nedeniyle eleştirildi. Almanya’da doğan Prenses Catherine, Rus tahtının varisi olan 3. Peter ile evlendi. Peter 1762 yılında tahta geçti. Ne var ki zayıf ve sevilmeyen bir liderdi. Tahta çıkışından altı ay sonra düzenlenen bir darbe ile görevden alınıp öldürüldü. Kocasının öldürülmesinin ardından Catherine yeni monark oldu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun