Çeşitli bilim kurgu filmlerinde astronot kıyafetsiz uzaya çıkan veya atılan insanlar gördük, peki gerçekte ne oluyor?
Mesela filmlerde uzaya çıkınca patlayanlar var; böyle bir şey gerçek mi, yoksa sadece Hollywood numarası mı? Dünya üzerinde bizi koruyucu bir atmosfer olduğu için rahatız. Atmosfer hem yaşam kaynağımız olan oksijeni Dünya’da tutuyor, hem de güneşin zararlı ultraviyole (UV) ışınlarına karşı kalkan görevi görüyor.
Ama uzayın soğuk, oksijensiz ve vakumlu ortamında hayatta kalınabilir mi? Astronot veya özel bir uzay kıyafeti olmadan hayır. Peki kıyafetsiz bir insana neler oluyor, sırasıyla inceleyelim. Bir insan için uzayda en büyük problem oksijenin olmaması tabii ki. Vücudumuzun ihtiyacı olan havayı alamadığımız için, yaklaşık 15 saniye içinde bedenimiz içeride tuttuğu tüm oksijeni tüketmiş olacak ve bilinç kaybı başlayacak.
Eğer uzayda nefesinizi tutabileceğinizi düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Uzay ortamındaki basınç miktarı Dünya ile aynı olmadığı için, ciğerlerinizdeki ve damarlarınızdaki kalan oksijen hızla kabaracak ve baloncuklara dönüşecektir. Bu da dalgıçların derin dalışlardan dönerken yaşadıkları basınç değişimi problemine benzer şekilde, vurgun yemek gibi bir etki gösterecektir.
Uzayda astronot kıyafetsiz durmak basınç dengelemeden yoksun olmak manasına geldiği için, ayrıca vücuttaki sıvıların genleşmesine de yolaçacaktır. Gövdeniz kabarmaya başlayacak ama deri çok sıkı bir katman olduğu için asla patlama gibi abartı bir reaksiyon vermeyecektir.
Oksijensizlik, bilinç kaybı ve kabarmadan sonra hemen ölmeyeceksiniz. Tahmini olarak birkaç dakika daha hayatta kalabilirsiniz. O arada yine astronot kıyafetlerinin sağladığı bir başka koruma olan UV ışın koruması da olmadığı için ufaktan kızarmaya başlanacaktır. Vücut kısa zamanda çok yüksek UV, X-ışını ve Gamma radyasyonuna maruz kalacaktır.
Aynı zamanda uzayın inanılmaz derecede soğuk bir ortam olduğunu düşünürsek, bir yandan donma da başlayacak ama daha vücuttaki tüm ısı dışarı atılmadığı için donma hemen oluşmayacaktır. Nihayetinde eğer kendinizi astronot kıyafetsiz uzayda bulursanız, kurtarılmadan önce yaklaşık bir dakikanız var. Ondan sonra kurtarılmasanız da olur, hayatta kalsanız bile ölümcül şekilde zarar görmüş olacaksınız.
Uzun lafın kısası, Hollywood’un her söylediğine inanmayın.
NASA Astronot Giysilerinin Evrimi;
Kaynak: Silikon Vadisi