HER TİCARİ DEFTER DELİL NİTELİĞİNDE DEĞİLDİR
23.8.2019
KARŞILIKSIZ ÇIKAN ÇEKTE ALACAKLININ HAKLARI
10.8.2019
İFLASA ÖNLEM OLARAK KONKORDATO
26.7.2019
Alacak hakkına ulaşmak isteyen taraf bu hakkını kanunun belirttiği süreler içerisinde kullanmazsa, kişinin bu hakkı artık dava edilemez hale gelecektir. Ancak belirtmek gerekir ki zamanaşımı süresinin geçmesi borcun ödenmesi için engel değildir. Borç her zaman ödenebilir ancak ödenmeyen borç için alacaklı dava açacak ise bu sürelere dikkat etmesi gerekir. Bu husus sadece bonolar için geçerli olmayıp, dava açan kişinin her zaman bu konuya dikkat etmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte bonolar için de zamanaşımı önemle dikkat edilmesi gereken bir konudur. Bononun hamilinin yani bonoyu elinde bulunduran alacaklının, bonoyu düzenleyen kişiye yani asıl borçluya karşı bonodan kaynaklı hak ileri sürmesi için 3 yıllık süresi vardır. Bu 3 yıl bononun vadesinin gelmesi ile başlar. Bir diğer deyişle borcun ödeme günü geldikten sonra 3 yıl içerisinde hamil, bonoyu düzenleyen asıl borçluya karşı haklarını ileri sürebilmektedir.
Hamilin yani bononun alacaklısı, kendisinden önce gelen bono borçlularına karşı da dava açabilir. Hamilin böyle bir dava açması için ise 1 yıllık zamanaşımı süresi vardır. Bu halde ise süre protesto tarihinden itibaren başlayacaktır. Protesto kavramı ise temel olarak bononun ödenmesi talebidir. Dolayısıyla bono alacaklısı kendisinden önceki bono borçlularından birinden bononun ödenmesini talep eder. Burada hamilin elindeki bonoya dayanarak 1 yıllık dava açma süresi işlemeye başlar.
Hamil bonodan kaynaklı borcu dolayısıyla 1 yıl içinde dava açmış ve borçlu dava sonucu borcunu hamile ödemişse bu durumda borçlunun bononun diğer borçlularına karşı rücu etme imkanı bulunur. Bir diğer deyişle eğer bir borçlu hamile karşı bono borcunu ödemişse, ödediği borcu diğer borçlulardan talep edebilir. Böyle bir borçlu, diğer borçlulardan ödemiş olduğu borcun kendisine ödenmesi için dava açacak ise bu durumda ödeme tarihinden itibaren 6 ay içinde dava açması gerekmektedir. Yani alacaklı da borçlu da ciranta ise bu durumda açılacak davada zamanaşımı süresinin 6 ay olduğu unutulmamalıdır. Aksi halde dava zamanaşımına uğradığından dolayı reddedilecektir.
Tüm bunların yanında zamanaşımını kesen ve durduran sebeplerin de bilinmesinde fayda vardır. Zamanaşımını kesen sebeplerin varlığı halinde zamanaşımı süresi en başından itibaren işlemeye başlar. Zamanaşımını durduran sebeplerin varlığında ise zamanaşımı süresi kaldığı yerden devam eder. Zamanaşımı süresi geçmiş ise bu bono davada yazılı delil başlangıcı olarak kabul edilir. Yani her ne kadar zamanaşımına uğramış olsa da yargılama esnasında önemli bir delil teşkil eder. Ayrıca bilinmelidir ki bu zamanaşımı süreleri dolmuşsa bile alacaklı sebepsiz zenginleşme hükümlerinden yararlanabilir. Bir diğer ifadeyle burada alacaklı bononun zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde sebepsiz zenginleşmeye dayalı dava açabilecektir.