HAFTALIK EKONOMİ ANALİZİ
Çalışma, 27 Temmuz 2020 ile başlayan haftanın makroekonomik analizini yapmak ve Türkiye’yi ilgilendiren bazı politik ve ekonomik verileri değerlendirerek öngörülerde bulunmak amacına yöneliktir
Geçen Haftaya Bakış: Geçtiğimiz hafta hem yurt dışı piyasalarda hem de yurt içinde genel anlamda iyimser bir hava hakim oldu. Ancak ABD ile Çin arasında diplomatik ilişkilerin kesilmesine doğru ilerleyen süreç bu havayı gölgelerken özellikle Avrupa piyasalarından gelen olumlu haberler “V” şeklinde bir toparlanmaya ilişkin ümitleri tazeledi.
Euro tarafında yeni teşvik paketin olumlu etkisi sürerken özellikle Almanya’da açıklanan PMI rakamlarının da 50,0 büyüme eşiği üzerine çıkmasıyla iyimserlik arttı.
Avrupa Birliği(AB) Liderleri Teşvik Paketinde Anlaşma Sağladı: AB üyesi ülkelerin liderleri, üye ülkelerin ekonomilerini desteklemek için 750 Milyar Euro’luk ortak tahvil arzını öngören teşvik paketi konusunda anlaşmaya vardı. Paketin 390 Milyar Euro’luk kısmı hibe olarak, geri kalanı da uzun vadeli kredi olarak kullanılacak. Anlaşmanın ardından AB ülkelerindeki piyasalarda risk iştahı artarken, EUR/USD paritesi artış gösterip 1.16 seviyesinin üzerine çıktı. Altın 1.900 Dolar’ı test ederken, Gümüş ise 21 Doları aştı.
Yorum: Daha önceki raporlarda AB’nin ekonomi devi Almanya’nın bahse konu teşvik paketininçıkarılmasını istediğine ve eninde sonunda bu paketin çıkarılmasını sağlayacağına ilişkin görüşlerimi ifade etmiştim. Çıkarılan paket, büyük ölçüde Almanya’nın başarısıdır. Önümüzdeki süreçte birlik içinde fonlamayı da yapacak olan Almanya’nın etkisinin hissedilir derecede artacağı düşünülmektedir.
ABD’de Yeni Teşvik Paketi Çalışmaları: ABD Hazine Bakanı Mnuchin, ABD Başkanı Trump'ın Beyaz Saray'da Cumhuriyetçi Kongre üyeleri ile yaptığı toplantı sonrası açıklamalarda bulundu.
Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında hayata geçirmeyi planladıkları yeni teşvik paketine yönelik son 2 haftadır yoğun şekilde çalıştıklarını belirten Mnuchin, teşvik paketi teklifini 1 trilyon Dolar’la başlatmaya odaklandıklarını ve bunun büyük bir etki yaratacağını düşündüklerini vurguladı.
Yeni paketin içeriğine ilişkin detaylar da paylaşan Mnuchin, insanların yeniden işlerine dönebilmeleri amacıyla işletmeleri teşvik edecek vergi indirimlerinin olacağını kaydetti.
Trump yönetimi yetkilileri ve Cumhuriyetçi Senatörler bir teşvik anlaşması çıkarılana kadar işsizlik yardımının kısa vadede uzatılmasını istiyorlar.
Yorum: Yaklaşan Başkanlık seçimleri öncesinde Başkan Trump’ın Demokrat rakibi Biden’a karşı ekonomi kozunu kullanmaya kararlı olduğu değerlendirilmektedir. Böylelikle Başkanlık seçimlerinin yapılacağı Kasım ayına kadar ekonominin teşvik paketleriyle desteklenmeye devam edeceği, ABD borsaları başta olmak üzere küresel borsaların yanı sıra, altın ve gümüş gibi değerli metallerinde de pozitif etkileneceği düşünülmektedir.
ABD’de İşsizlik Maaşı Başvuruları Belli Oldu:ABD'de işsizlik haklarından yararlanma başvuruları geçen hafta Mart ayındaki pandemi kaynaklı yükselişten beri ilk kez artış kaydederek iş gücü piyasasının yerinde saydığını gösterdi.
ABD Çalışma Bakanlığının verilerine göre işsizlik haklarından yararlanma başvuruların sayısı 18 Temmuz’la biten haftada 109 bin artarak 1.4 milyona yükseldi.
Yorum: Dolar, ABD'de Perşembe günü açıklanan işsizlik maaşı başvurularının sürpriz bir artışı işaret etmesinin ardından birçok ülke para birimi karşısında geriledi. Öte yandan ABD’de işsizlik maaşı başvurularının yeniden artması istihdam sektörüne karşı iyimserliği azalttı, zaten FED yetkilileri istihdamdaki zorluğun süreceğini, toparlanmanın da yavaş olacağını öngördüklerini çok defa açıklamışlardı. İşte tam da bu noktada yeni teşvik paketi önem kazanıyor. Hibe ve yardımların süresi bu ay sonunda doluyor. Direkt yardımlar ve destekler sürmezse sektördeki yavaşlama derinleşebilir.
Burada akıllara Dolar genel olarak değer kaybederken Türkiye’de neden düşmüyor sorusu gelmektedir ki, bunun cevabı da TCMB’nin izlediği para politikasındadır. Merkez Bankamız bir yandan ABD Doları’nın düşmesini ulusal ve uluslararası piyasalarda alım fırsatı olarak görüp dolar toplarken, VİOP piyasasında satış işlemleri açmaktadır.
ABD-Çin İlişkilerindeki Gerilim Artıyor: İki ülke arasındaki gerilim tedirgin edici bir noktaya gidiyor. ABD ve Çin karşılıklı olarak diplomasiyi devre dışı bırakmaya başladı.
Önce ABD Dışişleri Bakanlığı, başkonsolosluk binası dışında belge imha edildiği ihbarının ardından Teksas eyaletinin Houston kentindeki Çin diplomatik misyonunun kapatılması talimatını verdi. ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, Çin’in Houston daki misyonu casusluk merkezi olarak kullandığını söyledi.
Ardından da Çin de ABD'nin bu kararına misilleme yapmakta gecikmedi. Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, 22 Temmuz'da Çin'in ABD'nin Houston kentindeki başkonsolosluğunun kapatılması talimatının ardından, Chenngdu'daki ABD Başkonsolosluğunun lisansının iptal edildiği bildirildi.
Bunun yanısıra ABD Savunma Bakanı Esper’den de gerginliği tırmandıracak bir hamle geldi. ABD’li Bakan, "Güney Çin Denizinde ABD ordusunu kimse durduramayacak." dedi.
Bu gelişmelerin ardından Dolar Endeksi 95 seviyelerinin altına düşerken, Ons altın da son dokuz yılın zirvesi olan 1.900’leri test etti.
Öte yandan, , Covid-19 pandemisinin dünyanın birçok kısmında yayılmaya devam etmesinin talebe ilişkin endişeleri artırması sonucu petrol fiyatlarıkayıplarını varil başına 43 Dolar’a doğru sürdürdü.
Hong Kong'da vaka sayısı hızla artarken, Arizona ve Florida'da ölüm hızının yavaşlamasına karşın, Kaliforniya'da yeni vaka sayısında hızlanma ile birlikte Los Angeles diğer bir "evde kal" talimatı yayınlamaya oldukça yakın görünüyor. Bunun yanısıra, Rusya'nın petrol ihracatının gelecek ay Temmuz ayındaki tarihi düşük seviyelerde kalması bekleniyor. Bu durum, Rusya'nın üretmeyi planladığı ekstra ham petrolü ülke içine verme ve kuzeybatı Avrupa gibi kilit rafine piyasalarına daha az petrol ihraç etme konusunda ciddi olduğunun bir işareti olarak algılanıyor.
Petrol bu ay, dar bir bantta seyrediyor. pandeminin halen dünyanın birçok kısmında kontrol altına alınamaması dolayısıyla talepteki toparlanmanın istikrarsız olması beklenirken, OPEC + koalisyonu gelecek aydan itibaren tarihi üretim kısıntılarını gevşetmeye hazırlanıyor.
Bütün bunlar yaşanırken ülkemizdeki risk primi (CDS) geçtiğimiz hafta 34 baz puan artarak haftayı 482 baz puan seviyesinde kapattı.
TCMB Faiz Kararını Açıkladı: Merkez Bankası faiz kararını açıkladı.
TCMB bir hafta vadeli repo faiz oranını piyasa beklentilerine uygun olarak %8,25 olarak bıraktı.Karar, piyasa beklentilerine uygun olduğu için TL’nin yabancı para birimlerine karşı değeri noktasında fark edilir bir etki oluşturmadı.
Albayrak’tan Halkbank Açıklaması: Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, Halkbank aleyhine ABD'de açılan davaya ilişkin, "Hukuksuz yaptırımlardan, tiyatro yargılamalardan sonra böyle gülünç davaları da gördük. Bunların hangi amaçla, hangi gündemlerin üzerine yapıldığını, ne anlama geldiğini biz de biliyoruz, milletimiz de artık çok iyi biliyor." değerlendirmesinde bulundu.
Türk milletini ve devletini sindirmek amacıyla ortaya konan sayısız siyasi ve ekonomik girişimlere karşı Türkiye'nin duruşundan ve politikalarından taviz vermediğini ve geri adım atmadığını belirten Bakan Albayrak, "Bundan sonra da ülkemize, milletimize yakışır bu duruşu sürdüreceğiz. Türkiye’nin, ideallerinden ve doğru bildiği yoldan ayrılmayacağını göremeyenler de hüsrana uğramaya devam edecektir." ifadelerini kullandı.
Döviz ve Yabancı Yatırımcıların Geçen Hafta Türkiye Piyasalarındaki İşlemleri:
TCMB tarafından haftalık olarak yayınlanan verilere göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası toplam rezervleri 17 Temmuz'da 381 milyon Dolar azalışla 49 milyar 230 milyon Dolar’a indi.
Öte yandan yurt dışı yerleşik kişilerin 17 Temmuz itibarıyla portföyünde bulunan hisse senedi stok miktarı 24,1 milyar Dolar’dan 25 milyar Dolar’a yükseldi.
10-17 Temmuz haftasında yurt dışı yerleşik yatırımcılar reel olarak 174,0 milyon Dolar hisse senedi, 66,1 milyon Dolar repo dahil Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) sattı. BİST100 Endeksi 10-17 Temmuz tarihleri arasında %3,46 değer kazanmış olup 2 yıllık gösterge tahvil faizi ise 9 baz puan azaldı.
Son 1 yıllık süre zarfında yurt dışı yerleşikler 4.828,3 milyon Dolar’lık hisse senedi ve 7.979,3 milyon Dolar’lık DİBS satışı gerçekleştirirken menkul kıymet piyasasından 12.807,6 milyon Dolar yabancı çıkışı oldu.
Hisse senedi piyasasında yabancıların payı 17Temmuz itibariyle % 49,4 olurken önceki haftada da bu oran %50,4 seviyesindeydi. 2019 yılı kapanışında %60,9 olan yabancı payı 1 sene öncesinde ise %65,5’ti.
Bunun yanı sıra, bu hafta ülkemizi ilgilendiren önemli ekonomik paritelerin izleyecekleri yön şu şekilde tahmin edilmektedir:
• Dolar Endeksi (DXY): Dolar Endeksi geri çekilme hareketine devam etmiş ve haftayı 94’lüseviyelerin ortasının da altında sonuçlandırmıştır. Önümüzdeki hafta da bu hareketine devam etmesi muhtemeldir. Bu durumda, ilk karşılaşacağı destek seviyesi, 93,45 olup 91,92 seviyesine kadar inebilmesi mümkün görülmektedir. Yukarı yönlü hareket izlemesi halinde ise, direnç seviyeleri,95,43 – 96,05 bölgesi olacaktır. Bu bölgenin aşılması halinde de yeniden 97,42 seviyesine kadar çıkış yaşaması beklenebilir.
• EUR/USD: DXY ile ters korelasyon yaşayan ve dolayısıyla ABD Dolarındaki düşüşten pozitifolarak etkilenen parite, haftayı rekor seviyede bir yükselişle sonlandırmıştır. Önümüzdeki hafta dayukarı yönlü hareketine devam etme potansiyeli vardır. Bu durumda karşılaşacağı ilk direnç seviyesi, 1,17’dir. Kısa vadeli yükseliş trendindeki paritenin 1,18.15 seviyesine kadar yükselebilme potansiyeli vardır. Geri çekilme durumunda 1,15.68-1,14.96 bölgesine inmesi düşük de olsa teknik açıdan mümkündür. Ancak parite, 1,13.70 seviyesi üzerinde kaldıkça geri çekilmeleri “Düzeltme” olarak görmek doğru olacaktır.
• Brent: Brent Petrol de haftayı hafif bir yükseliş ile 44 Dolar’ın biraz altında kapatmıştır. Yukarı yönlü gitme ivmesi vardır. Bu durumda direnç seviyeleri, 44 ve 45 Dolar’dır. Önümüzdeki hafta bu seviyenin aşılması beklenmemekle birlikte şayet aşılır ise 47 Dolar seviyesine kadar alan bulunmaktadır. Geri çekilmelerde ise, 41 ve 38,30 seviyeleri önemli destek bölgesidir.
• Ons Altın: Haftayı yine rekor seviyede bir yukarı ivmelenme ile kapatmıştır. Halen güçlü bir yukarı istek potansiyeli mevcuttur. 1907 Dolar seviyesinin aşılması ile birlikte tarihi zirve seviyesi olan 1920 Dolar’ı aşarak 1938 seviyesine gidebilecektir. Buranın da aşılması durumunda direnç seviyesi, 1972 Dolar’dır. “Aşırı Alım” bölgesinde olan ons altının geri çekilmelerde 1860 seviyesi karşılaşacağı ilk destek seviyesidir. Burası kırılırsa 1821 – 1800 Dolar seviyesine kadar gerilemesi, bir düzeltme hareketi olarak yorumlanabilir.