Çeşitlilik
Özellikle çocuk beslenmesinde çeşitlilik çok önemlidir.Çeşitli beslenen çocuk yeterli enerji ve yapıtaşlarını alarak yaşına uygun sağlıklı büyümesi ve gelişimi sağlanmış olur.
-Çeşitlilikten ne anlamalıyız?Uygun tamamlayıcı beslenme bebeğin gelişimi için yeterli miktarda enerji, protein, yağ, mineral (demir, çinko, magnezyum, kalsiyum, fosfor) ve vitamin içermelidir. Bu amaçla da farklı kaynaklardan gelen besinler (tahıllar, hayvansal ve bitkisel kaynaklı besinler, yağ) gün içinde öğünler halinde karıştırılarak sunulmalıdır.
-Beslenmede (özellikle çocuk beslenmesinde) çeşitlilik neden önemlidir?
İlk iki yıl beslenmesi bebeğin tüm yaşamını etkiler. Bu dönem yeterli ve sağlıklı büyüme, sağlıklı bir yapı ve davranış gelişimi için kritik olan ‘pencere’ dönemidir. Bu dönemde bebek enerji, protein, yağ, mineral ve vitaminden zengin besinlerle beslenmelidir.
Tek düze yeme alışkanlığından kaçınılarak çeşitlilik ile sunulan besinler sayesinde iyi bir yeme alışkanlığı sağlanarak iştahsızlık önlenebilir. Ayrıca bu dönemde önerilen besinler bebeğin erişkin dönemde seçtiği beslenme şeklini belirleyeceğinden dolayı da önemlidir.
-Çocuklar çeşitliliğe nasıl alıştırılabilir? Öncelikle her seferinde tek bir tamamlayıcı besin başlanmalı, her 3-7 günde bir yeni bir besine geçilmelidir. Bebek besini reddediyorsa yeni baştan denenmeli, tümüyle kesilmemelidir. En az 8-10 kez denenmelidir. Bebeğin yeme alışkanlığına göre besinlerin içeriği hızla geliştirilmelidir. Sekizinci ayda bebek aile yemeğine başlamalıdır.
-Çeşitli beslenen çocuğun ne gibi avantajları olur?
Yeterli enerji ve yapıtaşlarını alarak yaşına uygun sağlıklı büyümesi ve gelişimi sağlanmış olur. İyi bir yeme alışkanlığı sağlanarak iştahsızlık önlenir. Erişkin dönemde de sağlıklı bir yeme alışkanlığı kazanılmış olur.
-Tek veya benzer çeşitlerle beslenen çocuklarda ne gibi sağlık problemleri çıkar?
Büyüme duraklar, bodurluk gelişir. Obesite olabilir. Çeşitli vitamin eksiklikleri olabilir. Demir, çinko ve kalsiyum eksikliği olabilir. İştahsızlık olabilir. Uzun dönemde entelektüel ve çalışma kapasitesini bozar, üremede sorunlar yaratabilir, ergenlikte ve erişkinlikte sağlığı olumsuz etkiler.
Aşırı meyve suyu tüketimi ile beraber iyi beslenememe kısalık ve obesite yapabilir. Aşırı miktarda inek sütü ile beslenme demir eksikliği anemisi ile sonuçlanabilir. Ağır beslenme bozukluğu ve mikro besleyici eksikliğine bağlı ölümler olabilir.
Doç. Dr. Filiz Bakar
Yeditepe Üniversitesi Hastanesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı