Hısımlık ve akrabalık Türk Hukukunda; kan hısımlığı, kayın hısımlığı ve yapay hısımlık(evlatlık ilişkisi) olarak üç şekilde kurulur.
Kan hısımlığı; TMK madde 17 uyarınca kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısı ile belli olur. Maddenin ikinci fıkrasınca biri diğerinden gelen kişiler arasında üstsoy-altsoy hısımlığı; biri diğerinden gelmeyip de ortak bir kökten gelen kişiler arasında yansoy hısımlığı vardır. Eğer bir kimseden üreyen kişiler varsa bu üreyenler üredikleri kişiye olan akrabalığı üstsoydur. Bir kimsenin kendinden üreyen kişiye olan hısımlığı ise altsoydur. Yansoy ise aynı kökten gelen kişiler arasındaki kan hısımlığını ifade eder.
Kan hısımlığı Türk Hukukunda; mirasçılık, yargılama, tanıklıktan kaçınma, vesayet ve nafaka bakımından çok önemli yeri vardır.
Kayın hısımlığı; Bir insanın eşinin akrabalarıyla olan hısımlığıdır. Kayınvalide, kayınpeder, kayınbirader buradan gelir. Kayın hısımlığı eşlerin evlenme anında var olan hısımları ile evlilik esnasında ortaya çıkan kan hısımlığını kapsar. Eşler boşandıktan sonra ortaya çıkan hısımlar kayın hısımlığına dahil olmaz. Kayın hısımlığının da derecesi vardır. Kişinin eşinin kan hısımlarının ona olan yakınlığı aynı zamanda eş içinde geçerlidir. Kayın hısımlığı evlenme yasağı bakımından önemlidir. Hiç kimse eşinin altsoyu ve üstsoyu ile evlenemez mamafih eşinin yansoyu ile evlilik yapılabilir.
Yapay hısımlık; mahkeme kararı ile kurulan bir hısımlık şeklidir. Evlatlık ilişkisi evlat edinen ile evlatlık ve altsoy arasında kurulur. Evlatlık ilişkisi miras hukuku bakımından da önemlidir. Evlatlık kendisini diğer evlat edinene diğer öz çocukları gibi mirasçı olur ve eş hisse alır. Vasiyet olmadıkça evlatlık ilişkisinde evlat edinen evlatlığa mirasçı olamaz. Evlatlığın mirası kendi öz anne ve babasına kalır. Evlatlık ilişkisi evlilik kurumu bakımından da önemlidir.
TMK madde 129: Aşağıdaki kimseler arasında evlenme yasaktır:
- Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,
- Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında,
- Evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında.
Bu maddeye göre; evlatlık kendisini evlat edinenin üstsoyu, altsoyu ve eşi ile evlenemez.
Bir önceki kategori yazısı; Türk Hukukunda İyiniyet ve Dürüstlük Kavramı
Av. Tuğsan YILMAZ