Geleneksel gemi yapımında ahşap. Euphemia Kalaris Atina Deniz Mühendisliği Okulu Ulusal Teknik Üniversitesi 19/10/2012
Yayımlanmış bu Yunanca tezin bazı bölümlerini tercüme ettim. M.Cem GÜR - 25 Şubat 2020 Üsküdar
Panteli Ustaya'a göre ayın evresi, bir ağacın kesim zamanı için çok önemli bir faktördür. «Γενάρη και Αλωνάρη, φεγγάρι μην κοιτάς»"Genari ve Alonari, aya bakma", yani Ocak ve Ağustos aylarında ay böyle bir rolü yoktur. Ay, ağacın öz suyunu etkiler, kurumasını etkilememek için keserken mümkün olduğunca az olması gerekir. Ağacın kesim zamanı da bir diğer önemli faktördür. Tersaneciler kışın ve özellikle Ocak ayında kesmeyi tercih eder çünkü ağaçta daha az öz suyu olduğunu düşünürler. Ek olarak, orman karlı olduğunda, ağaç tepe sürgünleri tohum aşamasında değildir, çünkü hücreleri kış uykusundadır. Bununla birlikte, don varsa, ağaç kırılgan olduğu için kesimden kaçınılmalıdır. Yaz aylarında, bu koşullar ahşabın hızlı yüzey kurumasına, çürümesine katkıda bulunur, mantar ve böceklerin üremesini destekler. O nedenle kesimden hemen sonra kabuklarını soymak ve doğrudan biçmekten kaçının, aynı zamanda deniz vaftizini de eksik etmeyin - geleneksel deniz terminolojisinde, "denizde odun pişirme" olarak adlandırılır. Suya daldırma, ağacın özünde nem içeriğini düzenler ahşabı sabit tutar. Böylece, hiçbir büyük değişiklik bozulmaya yol açmaz. Bu nedenlerden dolayı, yaz dönemi kesim için uygun değildir. Tercih edilen mevsim, Eylül'den Mart'a kadar sonbahar ve kıştır (ormandaki çalışma koşullarının kötü ve ağacın kırılgan olduğu don günleri hariç).
Geleneksel gemi inşasında kullanılan ağaç türleri meşe, çam, selvi, karaağaç (karagatsi), okaliptüs, dut, çınar, kayın, zeytin, köknar, sedir, çobanpüskülü, kestane vb. Yukarıdakilerin kullanımı doğrudan tersanenin yeri ile ilgiliydi, örneğin kestane, Athos Dağı ve Pelion gibi kestane ormanlarının yakınındaki tersanelerde kullanıldı.
Halen gemi yapımında kullanılan ağaçlar sert ve yumuşak olarak ayrılabilir. Yunanistan'daki tersaneciler, nakliyeyi kolaylaştırmak için denize yakın yörelerde yetişen ağaç kullanmaya çalışır, ancak bu her zaman mümkün değildi. Gerçekten de, dağlık bölgelerdeki ahşaba ek olarak, Balkanlar, Anadolu ve Batı Avrupa'dan da ağaç ithalatı raporları (K. Damianidis’e göre) bulunmaktadır.
Meşe Özellikle eski yıllarda kullanımı yaygındı. Yüksek mekanik mukavemeti nedeniyle, aynı zamanda buharlamadan sonra kolay bükülmesinden dolayı, iskelet veya bunun bir kısmının üretiminde, döşeklerde, eğrilerde, omurgada, kemereler, tülaniler akreplerde kullanılır. Özellikle yakıt için aşırı kesim nedeniyle, son yıllarda, bir azalma olmuştur ve şimdi nadir ve pahalı bir ağaç türüdür. Yunanistan'da Makedonya, Trakya, Epirüs, Midilli, Sisam, Taşoz ve Rodos'ta bulunur. Orta boyutsal stabiliteye sahip sert ahşaptır ve beş yüz yıla kadar yaşayabilir. İyi işlendiğinde çiviler ve vidaları korur. Bununla birlikte, meşenin dezavantajı, temasta olduğu demir parçaların oksidasyonuna neden olan yüksek tanen içeriğidir. Ayrıca, güneşe maruz kalırsa taze meşe geri döndürülemez şekilde yarılır.
Karaağaç (karagachi) Meşeden % 30 daha düşük mekanik dirence sahip, orta boyutsal kararlılığa sahip, elastik ve buharlamadan sonra bükülmeye uygun sert ağaç. Buharlamak nispeten kolaydır. Böceklere karşı düşük bir dirence, ancak yüksek bir bir atom çekirdeğinin bölünmesine sahiptir. Kolay kurur, ancak her zaman katman atma tehlikesi olduğundan dikkat edilmelidir. Mora ve orta Yunanistan'da bulunur.
Dut Ahşabı uzun doğal bir ömre sahiptir ve buharlama sonrası bükülmeye uygundur. Orta sert ahşaptır ve gemi yapımcıları 1960'larda iskeletin parçalarında kullanıyordu. Zeytin Sorunsuz kuruyan uzun ömürlü sert ahşaba sahiptir. Yunanistan'ın hemen her yerinde yetişir. Genellikle, eğri dallı, budaklıdır. Gemi yapımında eğriler için kullanılır.
Çınar Düzlem sertliği orta, nispeten sert çalışır ve kayından daha düşük mekanik dirence sahiptir. Zorlanmadığında orta bir dayanma süresine sahiptir ve kurutma sırasında bükülme eğilimi gösterir. Toprakla temas ettiğinde dayanıklı değildir. Yunanistan'ın çeşitli bölgelerinde yetişir. Gemi yapımında, özellikle bu günlerde, çoğunlukla işlemenin zorluğu nedeniyle nadiren kullanılır. Eskiden omurgalarda, eğrilerde ve fırıncı küreklerinde kullanılırdı. Çınar ağaçlarının kullanımı, istenen eğriliğin odununu bulmanın kolay olmasından kaynaklanıyordu.
Kayın Ağır ve sert bir ağaçtır ve önemli bir genleşme/şişme faktörü vardır. Buharlama sonrası bükülmeye uygundur. Mantar istilalarına ve kötü hava koşullarına karşı düşük dirençlidir. Makedonya, Teselya, orta Yunanistan ve Trakya'da yetişir. Gemi yapımında, buharlanmış kayın yumrular, ıskarmozlar(kürekler), küpeşte, küçük teknelerde omurga için kullanılır. Selvi 12 ayrı türü vardır Ardıç ve sedir da aynı familyadandır. Rodos ve Girit'te doğal ormanlar halinde hemen her yerinde yetişir. Mükemmel fiziksel dayanıklılık ve boyutsal kararlılığa sahiptir. Orta derecede mekanik dirence sahip, çok dayanıklı ağır ahşaptır. Selvi esas olarak tüm Yunanistan'da yelken ve teknecilik için kullanılır, ancak İyon Denizi'nin dağınık bölgelerinde, selvi, dam kirişleri için kullanılır. Ağaç özü ve reçineli gözenekler açısından zengin olan ve çürümeye karşı yüksek direnç sağlayan Sfakian selvisi özeldir. Raporlara göre, eski Sfakia marangozları selviyi kökünden bir ila iki metre yukarıda keserdi. Kesilen tomruğu teknenin düz kısımları için kullanırlar (yelkenler, kürekler, güverte) ve kökte kalan tomruktan beş ila on yıl sonra kesilmeye ve kavisli bölümlerde kullanılmaya hazır olan iki, üç dal geliştirirlerdi. Büyük İskender'in Fırat'ı yukarı tırmanan filosunu selviden inşa ettiği ve antik Girit'in selvi kullandığı belirtilmelidir.
Çam Çam yumuşak bir ağaçtır ve geleneksel Yunan gemi yapımında diğer ahşaplardan daha fazla kullanılmıştır. Yaygın kullanımının yaygın nedeni, tüm topraklarda ve sahil boyunca tekrar tekrar büyümesi gerçeğidir. Gemi yapımında kullanılan karaçam da var. Aralarında sertlik ve dayanıklılık farklılıkları vardır, ancak yakındaki kullandıkları bahçelerdeki çamları tercih ediyorlar. Çam, deniz suyuna daha dayanıklı olmasını sağlayan yüksek bir reçine içeriğine sahiptir ve bu nedenle keçiler tercih eder. Çoğu dam kirişlerinde sadece çam kullanır. Meşe ve karaağaç gibi ağaçların aksine, nem değiştiğinde çam çok fazla değişiklik göstermez. Böylece teknenin eklemleri açılmaz. Teknelerin hemen her yerinde kullanılır. Genel olarak, çam kolayca kurutulur ve iyi işlenir, ancak yapısı istilalara duyarlıdır ve sıklıkla siyanoz (mantar istilası) vardır.
Okaliptüs Okaliptüs, bükülmemesi koşuluyla orta yoğunlukta ve iyi statik mekanik mukavemetli odun üretir. Geleneksel gemi yapımı ahşabıdır. Düşük darbe direnci güneşe ve termitlere karşı yüksek direnç ile nispeten kırılgan ahşapların gerçek bir örneğidir. Kolayca kesilir ve işlenir. Ahşap büyük ağaçlardan geldiğinde yeterli kurumayı sağlar. Gemi yapımında omurgalar, feda omurgaları ve safra için kullanılır. Ahşabın ağır ekipmana ihtiyaç duymadan kolayca işlenebilmesi ve uygun bir bakımla ömür boyu dayanabilmesi, onu her zaman aranan bir ürün haline getirmiştir.
Geleneksel Yunan tekneleri
Gemi yapımı sanatı, Yunanistan'ın geleneksel imalat sektörlerinden sadece biridir. Yunan tersaneleri, asimile ederken teknik bilgilerini komşularımıza iletti. Yunan gemi inşa geleneği malzeme bakımından zengindir, ancak maalesef, gemilerin ve/ya tasarımların azı kurtarılmıştır ve bu nedenle sadık temsillerin yeniden inşası zordur. Profesyonel veya özel geleneksel bir Yunan teknesi, temel yapısının ve özellikle gövde, güverte, üstyapı ve arma özelliklerine dayanarak, geleneksel Yunan ahşap teknelerin klasik tasarımına benzeyen bir model ile karakteristik özellikler taşır.
Geleneksel ahşap tekne, özgün tasarım çizgisinde veya önemsiz değişiklikler ve dönüşümler sergileyen “benzer” teknelerdir.
Kaynağı:Yapısı, orijinal gemilerin inşası için kullanılan malzemelere benzer ve esas olarak ahşap üzerine kuruludur. Önceki yıllardaki geleneksel tekne türlerinin tipolojisi belki de yelkenle daha yakından bağlantılıydı.
(Οξύπρυμνα σκάφη – Oxiprimna skafi) Baş kıç bir tekneler / TIRHANDİL
Tırhandillerin ilk örnekleri 17. yüzyıla kadar uzanıyor. 19. yüzyılda Spetses ve Hydra'da kiler inşaatı gelişti. K. Damianidis "trehantiri" kelimesinin kökenini "trohantira" olabileceğini söyler. Bu kavram Bizans metinlerinde bulundu ve çift bodoslamayı ifade ediyor. Diğer raporlar, tırhandilin kökenini geleneksel bir Adriyatik teknesi olan trabaculoya borçlu olduğunu iddia ediyor. Balıkçılık için kullanılır, ancak bugün bir zevk teknesi olarak üretilmektedir. Daha önce sadece süngerciler tarafından değil, aynı zamanda ticari bir gemi olarak kullanılıyordu.
Tırhandil en yaygın tekne tipidir, boyu 8 ila 15 metre ve 4 ila 50 tonluk bir kapasitededir, ancak başkaca raporlara göre kapasitesi 250 tona ulaşabilir. Kullanıma, teknenin büyüklüğüne ve yerel geleneğe bağlı olarak geleneksel oranlarından küçük sapmalar gözlenir.
Klasik oranları: LOA : 3 x B veya (Tam Boy) LK : 2 x B (Omurga boyu) B : Güverte seviyesinde vasat eni = 3 x D ( vasatta derinlik)
Uzunluğu ile orantılı olarak nispeten geniş eni, baş ve kıç bodoslamaları ile uyumlu forması, singin gövdesi teknenin eşsiz dengesi ve denizciliğinin ana faktördür. Baş kıç bir yelken teknesi olup başat özelliği diğer teknelere oranla vurgulu borda çalımı, şiyer hattıdır.Tek dezavantajı, hidrodinamik açısından minimum itiş direnci için ideal kabul edilmeyen önemli bir prizmatik katsayıya sahip olmasıdır.
Yirminci yüzyılın ilk yarısında tırhandiller Ege’nin bütün tersanelerinde inşa edildi. Şimdi, her marangoz teknenin formasında kendi yorumunu uyguluyor. Baş bodoslama hilal oranı ve kıç formalarında farklılıklar görülür.
İçten yanmalı motorların kullanılmasından önce, tırhandillerde tahrik için çeşitli yelken türleri kullanıldı. Tek direkli tırhandillerde genellikle sokoleva/ tulum arma veya latin arma kullanılıyordu, bumba ve flok yoktu.
İki direklilerde bumbalı veya bumbasız pıraçera vardı. 19. Yüzyıl boyunca bumbalı yelkenler vardı. Yelken yapmak için inşa edilen tırhandiller, daha daha derin bir karinaya ve motorlu teknelerden farklı bir omurga gövde bağlantısına sahipti. Güvertede, genellikle kıçta, kaptanın tekneyi kullandığı bir kuyu, ortada ana ambar ve baş tafata mürettebatın yatıp kalktığı bir ambar vardı. Çift direkli teknelerde randa ve bumbalı pıraçera arma kullanılıyordu.