1942'in baharında, Doğu Cephesi'ndeki genel durum Sovyetler Birliği için oldukça olumlu bir şekilde gelişiyordu. Faşist birlikler Moskova yakınlarında, Tikhvin yakınlarında, Kırım'daki Kerch Yarımadası'na yönlendirildi. Anglo-Sovyet müzakereleri sırasında, İngiliz liderliğinin Norveç'te üç bölümün inişine ilişkin ilkeli anlaşması belirlendi (Sovyet birliklerinin başarısı durumunda).
1942'in ilkbaharında, düşman, Murmansk yönünde 3 ve 6 dağ bölümlerini, 388 piyade ve 14 makineli tüfek taburunu, Orta Yarımada'nın isthmusuna, Pechenga, Nickel ve Kirkenes bölgelerine yerleştirdi. Kıyı boyunca Kirkenes'ten Allenfjord'a - 2-I piyade bölünmesine kadar bir dağ bölümüyüm.
Nisan ayının başlarında, 1942'in tüfek bölümleri ve 14'in tımarlarından oluşan 3 Ordusu'nun (Korgeneral VI Shcherbakov komutasının komutanı) Murmansk Görev Gücü'nün 4'inin, Batı-Alman grubunu kuşatması ve çizgilere ulaşması emredildi Finlandiya ile sınır devlet. Asıl darbenin ordunun sol kanadını sokması planlandı. Bu amaç için, 10-I Muhafızları Tüfek Bölümü (eski 52 tüfek, Komutan Baş Komutanı Krasilnikov), 72 inci deniz tüfeği tugayı (komutan Albay Molojaev) ve 6-th ayrı geyik-tugay (komutan Binbaşı Mozhai) ile birlikte . Asıl amacı, Chapre Gölü bölgesinde bulunan faşist dağ bölümlerini kuzey yönünde vurmaktı. Teğmen Albay Khudalov'un 14 Piyade Tümeni, grubun sağ tarafında faaliyet gösteriyordu. Denizciler Motovka Körfezi kıyılarından yürüdüler.
Yedek ordu, 152-I piyade bölümü ve 5-I ayrı geyik kayak tugaydı (Komutan Teğmen Albay Pozhidaev). Daha sonra, 14 Ordusu, Sredniy Isthmus'una yerleştirilen Alman kuvvetlerinin arkasına saldıracak, onları imha edecek ve Malaya Volokovaya Körfezi'nin kıyısındaki Chapr Gölü'nün kıyı şeridindeki devlet sınırına ulaşacaktı.
Kuzeyden önce filo görev, Alman saldırılarının ana saldırı yönünde atılımını kolaylaştırmak ve 6. Dağ Bölümü çevresindeki çemberi kapatmak için düşman hatlarının arkasına, Motovsky Körfezi'nin güney kıyısında, taktik bir iniş (deniz birliklerinin 12. ayrı tugayının 6 taburunun) düşmesi idi. Ocak ayı sonunda, Deniz Piyadeleri tugayı Batı Litsa Nehri yakınındaki savunma alanını 14. Piyade Tümeni birliklerine teslim etti ve Kutup bölgesine - planlanan operasyon için aktif hazırlıkların başladığı Sayda-guba'ya taşındı.
21 tarafından, tugay istihbarat kıdemli kıdemli teğmen Grachev şirketi, Sayda-guba'dan Bolshaya Zapadnaya Körfezi'nin doğu sahiline ve görsel batı sahilinden Cape Pikshuev'e giden rota hakkında bir mühendislik araştırması yaptı. Bulunan: nehrin alanında küçük Face bitmemiş bir köprü var ve sahil boyunca, pratik olarak Cape Pikshuev'in görünürlük bölgesine kadar, ne sığınak ne de güçlü noktalar var. Pikshueva'dan önce günde sadece bir kez, köpekleri olan bir devriye geçer.
Yetersiz hava nedeniyle operasyon süresi iki kez ertelendi. Paraşütçülere sadece gün batımından sonra yapılan gemilere iniş gizliliğine uymak. Bu zamanda, kutupsal doğa başka hoş olmayan bir sürpriz sundu. Dudaktan çıkan çıkış bahar buzuyla kaplıydı. Güçlü motorlu gemiler için çok fazla zorluk çekmedi, ancak özellikle ahşap gövdeli tekneler yalnızca ona değil vidalara da zarar verebilir. Onların kablolama komutu için mayın tarama gemisi kullanmaya karar verdi. Ancak son anda, doğaçlama "buz kırıcı" nın direksiyon simidini kırdı ve kontrolünü kaybetti.
Sonra olağanüstü bir karar verildi: MO teknelerinin denizcileri, saatsiz, levye, balyoz, kanca ve eksen kullanarak, eldeki her şey gemilerinin kazıklarının önünde buz kırmaya başladı. Bu, teknelerin yavaş da olsa, ancak buz tuzağından ayrılmasına izin verdi. Asıl saldırı operasyonu, 28 Nisan 1942 sabahının erken saatlerinde, üç saatlik bir topçu hazırlığıyla başladı. Havacılık Ön tek bir plana göre bombalandı.
Birliklerimizin saldırısı Almanlar için tam bir sürprizdi. Ancak, 14 ordusu topçu takviyesi almadığından ve yalnızca oluşumlara ve bir ordu top alayına düzenli olarak topçu attığı için ve çok fazla mermi olmadığı için topçu hazırlıklarının asıl amacı, Alman tahkimatlarını tahrip etmek ve düşmanın ateş gücünü güvenilir bir şekilde bastırmaktı. Bu da hemen hücumun hızını etkiledi. 10-Muhafızlar Bölümünün bir kısmı ve 72-Denizcilik Tugayı, yalnızca ana hattaki ilk mücadele gününün sonuna kadar, 1-2 km derinliğine ilerlemeyi başardı. 6-I, gardiyanların soluna doğru ilerleyen geyik kayağı tugayı, tundranın üzerine hızlı bir şekilde attı, düşman savunmasının arkasına girmeye çalıştı, ancak 341.1'in yüksekliğine karşı sert bir mücadele ile bağlandığı ortaya çıktı. 14 Bölümünün iki ayağı, r'nin doğu kıyısında ilerliyor. Batılı Persler, Alman dağ nişancılarının sert ateşi ile de durduruldu. Saldırının sadece ikinci gününde düşmanın ilk savunma hattından elenmesi mümkün olmuştu, ancak ren geyiği kayak tugayı burada yayılan dağ tüfeği bölümünün Alman 2'inde güçlü karşı saldırılara maruz kalmaya devam etti. Buna ek olarak, 19 dağ birliklerinin komutanı Teğmen General Schörner, merkezdeki savunan ikinci kademeden gelen kuvvetlerin bir kısmını gönderdi, böylece 5 ren geyiği-kayak tugayının savaşa girmesinin özel bir etkisi olmayacaktı. Yeni Alman rezervlerinin çabalarıyla, 10 kayak taburu çevrede iki gün daha kuşatıldı ve savaştı ve 7 taburu Chapre Gölü'ne geri itildi. Aynı zamanda, 3 kayak taburu ağır kayıplar verdi.
Gece 28 Nisan iniş parti 5 mayın tarama, 4 devriye gemileri oluşan, 12 MO tekneler 16 destroyer ve 14 devriye gemileri örtüsü altında devriye botları ve 2-trol tekneleri, o bir deniz piyadesinin tugay (6165 insanlar komutanı Albay Rossokhin) ve keşif indi Cape Pikshuev yakınındaki 170 insanının (komutan Teğmen Frolov) bir parçası olarak filo genel merkezi.
Paraşütçüler daha çok küçük silahlarla silahlanmıştı. silâh. Her biri bir makineli tüfek veya bir tüfek, 200 mühimmat, 4 bombası ve 15 gün boyunca kuru bir rasyona dayanıyordu. Tugay taburları arasında 28 makineli tüfekler ve 60 hafif makineli tüfekler, 24 harç ve 7 topçu silahları vardı. 45-mm'den daha büyük bir kalibreli silahlar tugada yoktu, bu nedenle inişin başarısı sürpriz iniş ve hava saldırıları ve gemiler tarafından verilen desteğe dayanıyordu. Ayrıca, pelerin Motovsky Körfezi kıyısındaki dağ atıcılarının en yakın kalelerinden uzakta bulunduğu ve bu durumun düşmanın burada ciddi bir direniş gerçekleştirmeden önce dönmesi için zaman vermesine izin verildiği göz önüne alındı.
Düşman hala havada üstünlük sağladığı için, 14 Ordusunun komutanı tatmin olmamasına rağmen, geçiş için günün karanlık dönemi seçildi. Gemiler ağır silahlara binemezdi, ancak manevra kabiliyeti, güvenlik açığı ve bağımsız hareket etme özellikleri açısından, diğer sınıf gemilerden daha üstünlerdi. Bununla, ordu komutası aynı fikirde olamazdı. Bir süre önce, Savunma Bakanlığı'nın bir grup motorlu teknesi Titovka bölgesinde sahte bir iniş gösterisi gerçekleştirmesi beklenen Motovsky Körfezi'ne çıktı.
Pikshuev deniz fenerinin geçişi sırasında, tekneler keskin bir şekilde düşman kıyılarına döndü ve 10 dakika içinde inişe başladı. İzciler iniş alanına yaklaşırken, tekneler boyunca iki beyaz mermi bulutu patladı, ancak gemiler tehlike bölgesinden maksimum hızla geçtiler. Ayrılmaların geri kalanı, artık Motovka Körfezi'nin ortasında saklanmadı. İlk atış ekibinin inişi bitmeden önce, mayın tartıları ve duba demirleme araçlarını çeken nakliyatlar belirlenen alanlara yaklaştı. İniş plana göre ve aslında düşmandan herhangi bir muhalefet olmadan geçti. Almanlar bir iniş beklemiyorlardı ve direniş beş kişiden sadece iki noktada ortaya atıldı. Faşistler, sadece sağ kanatta canlı bir topçu silahı açtılar, ancak destek gemileri (yok edici Loud, Rubin ve Smerch nöbetçi gemileri, kıyıdan gelen düşman ateşini bastırdı. 3 saatlerinde Rubin'in devriye gemisi, Titovka dudağında üç adet pil ile bir topçu düellouna neden oldu, yangını yönlendirdi ve iniş kuvvetinin inmesine izin verdi.Bu süre zarfında, altı binden fazla kişi kayıpsız karaya çıktı.
Merkez ve küçük bir göl bölgesinde bulunan Albay Rossokhin tugayının komutanlığı. Tugay rezervi, Kaptan Savçenko'nun 6 Taburu da burada bulunuyor. Sabah saat sekizde, Nisan 28'ta, Pikshuev Burnu kıyıları boştu, tüm iniş taburları belirtilen hareket yolları boyunca gitmişti. Merkezde, ana saldırı yönünde, Kaptan Nezhentsev'in 2 inci taburu, 5'in Kaptan Khizhnyakov taburu soluna doğru ilerliyordu. Tugayın sol tarafında, Kaptan Petrov'un 4.
Saldırının ikinci gününde, Bolshaya Zapadnaya Litsa köyünün bulunduğu bölgeye ulaşmanın mümkün olacağı ve üçüncü gün, 14 Ordusu'nun bölümleriyle bağlantı kurarak, Alman dağ kolordu "Batı Yüzü" bölümlerinin etrafındaki yüzüğü kapatmak için planlandığı tahmin edildi.
Muharebeli birliklerin ilk üç günü inatla düşman savunmasının derinliklerine taşındı. Kayalık arazi ve arazi dışında saldırı zorlaştı. Deniz Piyadeleri taburu bölündüğü için bağımsız hareket etmek zorunda kaldılar. 68-m scooter taburuyla yapılan ilk savaşlar 6-th dağ bölümü, Symonenko ve Nezhentsev taburlarına girdi.
2 Taburu ani ve hızlı bir grevle dağ tüfeğinin güçlü noktasını yenmeyi başardı ve görevi sürdürdü. Düşman organize bir şekilde geri çekilmeye başladı. Ertesi gün, havadan desteklenen dört düşman taburu, iniş gücümüze karşıydı. Buna rağmen, Simonenko ve Khizhnyakov taburları yavaş yavaş düşman savunmasının derinliklerine taşındı. Deniz havacılığı paraşütçülere geldi, hava savaşları havaya uçtu. Sert savaşlardan sonra, 4 Taburu, bir düzineden fazla hap kutusu ve bunker, 6 makineli tüfek ve 4 harç pozisyonunu yakalayan ve yok eden önemli bir Alman kalesini ele geçirdi. Daha sonra, paraşütçülerimizin burada Girit adasının ele geçirilmesi için “Girit Kahramanları” adını taşıyan 6 Alman dağ bölümünün seçkin taburu ile karşı karşıya geldiği ortaya çıktı.
1 mayıs ayına kadar Sovyet kara kuvvetleri, Motovka Körfezi ve Bolshaya Zapadnaya Litsa Körfezi kıyılarında derinlikte bir 15 km ve 12-14 km köprü kurdu. Bununla birlikte, tugay komutanının son rezervi olan Kaptan Savçenko'nun taburu olan savaşa girmek zorunda kaldı. Şiddetli bir savaşta, 1 inci taburu faşist kaleyi tepelerden birinde ezmeyi başardı ve 1 inci Teğmen Lukyanov firması Titovka yoluna gitti, ancak bu önemli trafik arterine binmek mümkün değildi. Bu savaşta, tugay keşif şirketi Teğmen Grachev kendini iyi gösterdi. Düşmanın arkasına cüretkar bir baskın düzenledi ve eskortu imha ettiği ve mahk capmu ele geçirdikten sonra kayıpsız olarak geri döndüğü doğrudan Bolshaya Zapadnaya köyüne gitti.
Bunun üzerine, aslında, paraşütçülerinin yakalanan köprü başının derinliklerine ilerlemesi durdu. Düşman şiddetle karşı çıktı ve sürekli karşı saldırıya geçti. Bu yüzden, dört saat boyunca 3'inci taburunun 1'inci şirketi faşistlerin sürekli saldırılarını yansıtıyordu. Şirketin zararları, personelin yarısından fazlasını oluşturuyordu, ancak bu pozisyon korundu. Almanlar savaşta yüz elliden fazla asker ve subaydan kaybetti.
Daha sonra, 14 Ordusunun askerlerinin, sol kanattaki Alman savunmasını kırmasına rağmen, başarılarını geliştiremedikleri de anlaşılacak. 152 topçu alayı ve 64 topçu alayının 3 taburu ile güçlendirilen Albay Vehin'in rezervi 471 tüfek bölümü, büyük bir gecikmeyle, Kola Körfezi'nin batı kıyısına büyük bir gecikmeyle taşındı ve sonuç olarak, yalnızca saldırı birimleri desteklenemedi. ve haksız zarar görmüştü. Bütün bunlara kutup yayı şiddetli sertliğini gösterdi. Operasyonun hazırlanması sırasında derin bir çözülme meydana geldi. Güçlü bir eriyen kar başladı. Cape Mishukova'dan Bolshaya Zapadnaya Nehri'ne giden tek toprak yol daha hızlı ve kullanım için tamamen uygun hale geldi. Mayıs ayının erken saatlerinde 3 sabahın erken saatlerinde aniden ortaya çıkan bir kar fırtınası patladı. Rüzgar kasırga gücüne ulaştı, her şey karlı bir kasırgada battı. Yol buzlu. Trafik durdu.
Buran, Mart ayındaki 152 Bölümünü ele geçirdi. 480 Piyade Alayı'nın yalnızca gelişmiş taburu West Face Nehri'ne ulaşabildi. Kalan kısımlar, sıcaklık ihtimali olmadan yoldaki kar fırtınasını bekledi. 12 Tugayındaki denizciler de aynı pozisyondaydı. 5 Mayıs savunmaya devam etmek zorunda kaldılar.
Savaşçılar çok yoruldu, yüzleri don ve rüzgarla karardı. Beyaz karı körelterek iltihaplı gözler sürekli sulandı. Yemek bitti, mühimmat tükeniyordu. Her gün ölü, yaralı, donmuş ve kör paraşütçüler şeklinde yeni fedakarlıklar yaptı. Özellikle donma bacakları olan bir sürü asker vardı. Bunun nedeni, ceket ve pantolon, ılık keten, yağmurluk ve American Lend-Lease ayakkabılarından oluşan paraşütçülerin ekipmanıydı. İniş sonrası ortaya çıkan bu ayakkabılar suyu kolayca özledi. Şiddetli donlar ıslak ayakkabıları dondurur. ABD ayakkabılarından elde edilen ve ayakların aşırı derecede donmasına neden olan bu "özellik" tir.
Düşüş kuvvetinin ve ordu birliklerimizin koordine edilmemiş eylemlerinin bir sonucu olarak, düşman sağ kanattaki ortaya çıkan boşluğu hızla ortadan kaldırdı ve serbest bırakılan tüm rezervleri 12 tugayının paraşütçülerine fırlattı.
Her ne kadar geceleri yıkıcılar Gremyashchy, Smashing, Grozny ve Loud Motovsky Körfezi'ne girdiler ve denizcilere topçu desteği sağladılar, ancak bu durum yakalanan çizgileri korumak için yeterli değildi. Düşman elbette, Deniz Kuvvetlerini körfeze atmaya çalıştı. Severomortsy öldü.
Mayıs ayının akşamı 5, kasırga bir miktar azaldığında, tugay birkaç marş şirketi, 9-m ayrı kayak taburu (komutanı kaptanı Karpov) ve 3 tüfek alayının 125 taburu ile güçlendirildi. Takviyeler Cape Pikshuev'de körfezin güney sahiline indi ve gecikmeden savaşa girdi. Buna karşılık, 19-m dağ kolordu Komutanı, General General Schörner, Kirkenes'in altındaki 2-dağ bölümünün de dahil olduğu Pikshuev rezervinden altı yeni tabur çıkardı.
6 Mayıs Almanlar Motovka Körfezi kıyılarına götürebilir. Bu, pelerinin siyah uçurumlarında inceltilmiş tugay taburlarının engellenmesine yol açabilir. 9 kayak taburu bu bölgeye transfer edildi ve yavaş yavaş sağa dönerek her bir kayaya yapışarak, 3 iniş taburu sola - 4'a çekildi. Bu tür bir bariyer örtüsü altındaki iniş taburlarının geri kalanı, kendilerini sağlamlaştırdıkları en yakın yüksekliğe kadar savaşlarla geri çekilmeye başladı. O gün 5'inci taburunun kurucusu G. Borovkov başarıyı başardı. Bacakları bir mayının patlamasıyla kırıldı ve birliğinin geri çekilmesini sağladı. Alman okları G. Borovkov'u çevrelediğinde kendisini havaya uçurdu ve el bombasıyla üstüne düşen Almanları. Mayıs kasırgası, 14 Ordusu Korgeneral V.I. komutanına izin vermedi. Shcherbakov ana rezervi 41'i ve bir koruma harcı alayını kullanıyor.
Mayıs 7'in en zor anında, 3 alayından 125 deniz taburu (komutan kaptanı Prussenko) savaşa sokuldu. Çaresiz karşı saldırı denizciler düşmanı durdurabildiler ve onu ilk konumlarına getirdiler. Mayıs ayındaki 8 ve 9, faşistler, yeni rezervler çekerek, 2 ve 6 taburlarının pozisyonlarına belirleyici bir saldırı başlattılar. Bu zamana kadar saldırı ordu birimlerimiz nihayet tükendi. Yüksek Komutan saldırıyı durdurma kararı aldı ve 10’in direktifiyle savunmanın ilerlemesini emretti.
10 Yaralı tugay üzerinde mayıs sonunda, nihayet, güneş ortaya çıktı ve hemen tepelerde hava savaşları başladı. Kuzey Denizi pilotları, deniz kuvvetlerine tek bir bomba düşmemek için her şeyi yaptılar. Tüfek bölümlerinin Bolshaya-Zapadnaya nehrindeki saldırısı nedeniyle, Kişiler boğularak öldü ve batıya bakan düşman gruplandırmasının çevresi gerçekleşmedi, pelerin Pikshuev Burnu'nda iniş partisinden ayrılmak mantıklı değildi.
Mayıs 11 gecesi tahliyeye hazırlanma ve tuğlayı sahile getirme emri verildi. 12 ve 13 Maymun paraşütçüler gemilerde ve botlarda kullanıldı.
Teknelere iniş, Bolshaya Zapadnaya Körfezi'nin doğu kıyısındaki aktarma ve tasfiye işlemleri, gemilerden birkaç dakika sürdü ve gemiler birkaç kez ileri geri dönmeyi başardı. Sürekli Alman hava saldırılarına rağmen, rıhtımda veya teknelerde tek bir vuruş olmadı.
Mayıs 13 gecesine daha yakın, son paraşütçüler kıyıdan kaldırıldı. Neredeyse Denizcilerin omuzlarındaki düşman, Motovka Körfezi kıyılarına kaçtı ve gemilere sert harç ateşi açtı. Ancak tahliye başarıyla sona erdi.
Bundan sonra, 12 Tugayı, bir ayak geçişi yaptıktan sonra, Ura-Guba köyü çevresinde yoğunlaştı ve 14 Ordusu komutanının rezervine girdi. Paraşütçüler dinlenmiş ve takviye aldılar ve ardından Rybachiy yarımadasına taşındılar.
Nisan-Mayıs ayındaki operasyon 1942, ne yazık ki, hedeflerine ulaşamadı, ancak Alman komutası Kola Yarımadası'ndaki taarruza hazırlığı durdurmaya zorlandı. Bu doğrultuda Ekim 1944'a kadar savaş klasik pozisyonel karakterde kaldı.
Kaynaklar:
Platonov V. Amiral'in Notları. M.: Voenizdat, 1991. S.202-212.
L. Zhurin: Trajik operasyon: Nisan-Mayıs, 1942, // Science and Education’da birliklerimizin başarısız olması. 2005. C. 6-67.
Kovalev S. Unutulmuş Saldırganın Chronicle // Deniz Koleksiyonu 2005. №3. C. 73-76.
Kiselev A. A. Kuzey Kutbu'ndaki savaş. Murmansk: MONMTSSO, 1995. C. 99-105
Platonov A. İlk Sovyet amfibi operasyonlarının deneyimi // Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın inişi. M: Yauza, Eksmo, 2008. S.208-220.
Kraskin, A. Murmansk taarruzunun yılın 1942 trajedisi // Komsomolskaya Pravda. 7 Mayıs 2010.