SORU: Bir tanıdığımız bugüne kadar sigortalı olarak çalıştığı süre içinde SGK’ya ödediği primlerini geri almak istiyor. Bu mümkün müdür? Benim bildiğim kadarı ile emeklilik şartları oluşmaz ise alabilir. Ama yine de yanlış yönlendirme yapmamak için size danışıyorum.
Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödenen primlerin bazı koşullar altında geri alınabilmesi elbette ki mümkündür. Ancak bunun olabilmesi aşağıda belirteceğimiz bazı şartlara bağlanmıştır. Buna göre;
4a ve 4b, yani eski adı ile SSK ve Bağkur primi ödemiş, emeklilik yaşlarını doldurmalarına karşın (kadın ise 58 erkek ise 60 yaş) diğer emeklilik koşullarını yerine getirememiş olanlara kuruma müracaatları halinde;
♦ 4a kapsamında ise kendisinin ve işverenlerinin,
♦ 4b kapsamında ise ödediği malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları (yüzde 20) primlerinin her yıla ait tutarının;
Toptan ödemeye esas hizmet sürelerinin kanunun yürürlük tarihinden önce (2008/Ekim hariç) olması halinde, bu kanunun yürürlük tarihi itibariyle hesaplanarak, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile toptan ödemenin yapılmasına ilişkin yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için her yılın güncelleme katsayısı ile çarpılarak bulunan tutarı, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten (2008/Ekim dâhil) sonraki süreler için primin ait olduğu yıldan itibaren yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek tespit edilen tutarı, toptan ödeme şeklinde verilir.
Vefat eden sigortalıların mirasçılarına yapılan iadeler
Yukarıda belirttiklerimiz 4a ve 4b, yani SGK ve Bağkur sigortalılarının kendilerine yapılan toptan ödemeler iken bir de emekliliğe hak kazanamadan vefat eden sigortalıların yakınlarına (kanuni mirasçılarına) yapılan prim iadesi vardır. Bu durumda prim iadesi için vefat eden sigortalının geride kalan dul ve yetimlerine aylık bağlanabilme koşulları yerine gelmemiş ise, yani bir başka deyişle geride kalanlar vefat eden eş ve babalarından aylık alamayacak iseler söz konusudur. Bu ödemeye “vefat toptan ödemesi” denmektedir.
Bu durumda olanlara ölüm tarihi esas alınmak kaydıyla ilgili yasaya göre hesaplanan ölüm toptan ödeme tutarı, sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına yine kanunda belirtilen hisseler oranında paylaştırılır.
Ölüm toptan ödemesi yapılabilmesi için, hak sahiplerinin örneği SGK tarafından hazırlanan tahsis talep ve beyan taahhüt belgesi ile ilgili üniteye başvurmaları şarttır. Tahsis talep dilekçesine;
♦ 18 yaşını doldurmayanlar hariç, ortaöğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmayan erkek çocukların ilgili öğretim kurumundan alacakları öğrenci belgesi,
♦ Malul çocuklar için sağlık kurulu raporu eklenir.
Kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri toptan ödeme yoluyla ödenmez. Sigortalının, varsa hizmet borçlanmaları ile isteğe bağlı sigorta primleri de ölüm ve yaşlılık toptan ödemelerine dâhil edilir.
Ödeme için kuruma başvuru yapmak şart
Toptan ödeme kapsamında, normal sigortalılık, isteğe bağlı sigortalılık, topluluk sigortası, tarım sigortası kapsamında ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri bulunmakta olup, talep olmaksızın resen ödeme yapılması mümkün değildir.