DEĞİŞİK YÖNLERİYLE TEKİRDAĞ’I TANIYALIM
İçinde yaşadığımız ve pek çok özelliği olan Tekirdağ’ımızı her yönüyle bir sayfalık yazıyla tanıtmak mümkün değildir. Bu yazıda, daha ziyade az bilinen, hatta hiç bilinmediğini tahmin ettiğim değişik konulara kısaca değinilerek Tekirdağ’nı tanıtma yolu seçilmiştir.
TEKİRDAĞ TARİH İÇİNDE HANGİ İSİMLERLE ANILMIŞTIR?
Traklar zamanında Bisanthe, Romalılar döneminde Rhaidestus, Bizans idaresinde Rodosto, Osmanlılar döneminde Rodosçuk ve bilhare Tekfurdağ’ı olarak adlandırılmıştır. Cumhuriyet döneminde ise civardaki dağların renginden dolayı 1927’den itibaren Tekirdağ adını almıştır.
TEKİRDAĞ OSMANLI ORDUSUNCA NE ZAMAN FETH EDİLDİ?
Süleyman Paşa 1357’de Malkara, İpsala, Hayrabolu, Tekirdağ ve 1358’de de Çorlu’yu aldı.
MURATLI İSMİ NERDEN GELMİŞTİR?
Muratlı : I. Sultan Murat bir sefer dönüşünde yörede otağ kurmuş ve beldeyi çok beğendiğinden beldeyi Murateli olsun diye ferman buyurmuştur.
TEKİRDAĞ’IN NÜFUSU
Tekirdağ nüfusu 2021 yılına göre : 1.113.400’dir.Bu nüfus, 570.355 erkek ve 543.045 kadından oluşmaktadır. Yüzde olarak ise: %51,23 erkek, %48,77 kadındır.
TEKİRDAĞ’DA KAÇ KÖY VARDIR?
İlçe Sayısı: 11, Belediye Sayısı: 12, Köy Sayısı: 0, Mahalle Sayısı : 366
TEKİRDAĞ MERKEZ (SÜLEYMANPAŞA)’DEKİ ANITSAL YAPILARIN EN ÖNEMLİLERİ HANGİLERİDİR?
Rüstempaşa Camii ve Külliyesi içinde yer alan Bedesten, Eski Cami, Orta Cami, Eski Belediye Binası, Tekirdağ Valiliği Binası, Sarı Köşk, Namık Kemal İlkokulu, Rakoçzi Müzesi, Namık Kemal Evi, Arkeoloji ve Etnografya Müzesi, Yalı Hamamı ve çeşmelerdir.
NAMIK KEMAL’İN MEZARI NEREDEDİR?
Gelibolu Bolayır’dadır. Tekirdağlı hemşehrimiz Vatan ve Hürriyet Şairi Namık Kemal, vasiyeti üzerine Osmanlı Beyliğine Rumeli kapılarını açan “Rumeli Fatihi ” Gazi Süleyman Paşa’nın türbesinin yanına gömülmüştür.
KELEMEN MİKES’İN “TÜRKİYE MEKTUPLARI” KAÇ MEKTUPTAN OLUŞUYOR?
Macar Prensi Rakoczi’nin katibi olan Kelemen Mikes, 10 Ekim 1717 günü deniz yoluyla Gelibolu’ya ilk ayak bastıkları günden başlayarak ölüm tarihi olan 1758 yılına kadar yazdığı ve bir hatırat özelliği taşıyan “Türkiye Mektupları”, Tekirdağ coğrafyası ve tarihi ile Türk toplum hayatına dair bilgiler vermektedir. Kelemen Mikes’in, hayalinde kurgulamış olduğu ve “abla/hala/teyze” dediği bir kadına hitaben kaleme almış olduğu mektupları gerçekte bir yere gönderilmemiştir. Kelemen Mikes’in yaklaşık 50 yıl süren sürgünlük hayatında yazmış olduğu 207 (ikiyüzyedi) mektubun çok büyük çoğunluğu Tekirdağ’da yazılmıştır.
YAMAÇ PARAŞÜTÜ TEKİRDAĞ’I UÇURUYOR
Trakya’nın ve Tekirdağ’ın yeni markası olma yolunda emin adımlarla ilerleyen “yamaç paraşütü” gün geçtikçe daha fazla sayıda insanın ilgisini çekerken, bu spor ve turizm dalının yapıldığı yer olan Tekirdağ’daki Yeniköy-Uçmakdere bölgesi de bu alandaki ziyaretçi sayısını artırmaya devam ediyor.
2007 yılında Yeniköy ile Uçmakdere arasında bulunan, 625 m. rakımlı Nişan Tepe’deki kalkış yerine çıkan yolun yapılmasıyla birlikte, aktif olarak yamaç paraşüt sporcularının kullanımına açılan bölge; çok kısa bir süre içerisinde, yamaç paraşütü açısından sahip olduğu uygun özellikler ve içinde barındırdığı doğal güzellikler açısından, hem bölge hem de Türkiye genelinde bilinen ve tercih edilen bir uçuş yeri haline gelmiş.
Çok değil, daha altı yıl öncesine kadar neredeyse terk edilmiş sayılabilecek yaklaşık 15-20 kişinin ikamet ettiği Yeniköy’de ve bu köye ait 20 yıldır kullanılmayan eski okul binasında büyük bir başarıya imza atan Tekirdağ Yamaç Paraşüt Kulübü; burada şu anda Türkiye’de kendi alanında bir eşi olmayan bir yamaç paraşüt kulübü ve tesisi yaratmış.
Ayrıca Tekirdağ Yamaç Paraşüt Kulübü ve Trakya Extrem Turizm işbirliği ile, yamaç paraşüt iniş alanı olarak kullanılan, deniz kıyısındaki Ayvasıl mevkiinde, müthiş bir başarıya imza atılmış. Elektrik ve suyun olmadığı, doğru dürüst yolun bile olmadığı bir alanda, 2400 metrekarelik bir alanı, Türkiye’de örnek bir iniş alanı olarak gösterilecek şekilde düzenlemişler ve 1500 metrekarelik bölümünü ise çimle kaplayarak, yamaç paraşüt spor ve turizminin bölgemizdeki gelişimi için çok ciddi bir başarıya imza atmışlar.
MİLOS ESARETİ NEDİR?
Türk Ordusu Yunan kuvvetlerini 9 Eylül 1922’de denize dökmesiyle Anadolu kurtarılmıştı. Sıra Trakya’ya gelmişti. Barış Masasına güçlü oturmak isteyen Yunan Hükümeti, Trakya’daki Yunan Komutanlığı’na emir vererek işgali altındaki şehir, kasaba ve köylerinde yaşayan sivil halkı “Harp Esiri” olarak toplatılmasını emretti. Bu emirle, Trakya genelinden toplam 3160 vatanseverin zorla Milos (Milos Adası)’a götütürülmüştür. Resmi kayıtlara göre götürülen 3160 esirden 2287 kişi geri dönmüştür. Milos, her üç Türk’ten birinin öldüğü bir ölüm yolculuğuydu. Saray ilçesi genelinden toplanan esir sayısı 500 idi.
ATATÜRK TEKİRDAĞ’INA KAÇ KERE GELMİŞTİR
Mustafa Kemal ATATÜRK, Tekirdağ topraklarını ve Tekirdağlıları 5 kez şereflendirmiştir;
*Mustafa Kemal Tekirdağ topraklarında ilk kez 1912-1913 yıllarında Gelibolu-Şarköy Cephesi’nde Osmanlı ordusunun bir subayı olarak görevli bulunmuştur.
*1915 Yılında (19. Fırka’nın Kuluşunda) Mustafa Kemal ikinci kezTekirdağ’da ;
Mustafa Kemal, 2 Şubat 1915 günü Tekirdağ’a gelmiş, 2-25 Şubat 1915 tarihleri arasında 23 gün içinde şanlı Çanakkale Zaferi’nin kazanılmasında en büyük payı olan 19. Fırka’yı Tekirdağ’da kurmuştur.
*1928 yılında Harf ve Yazı Devrimi yıllarında Mustafa Kemal, latin harflerinden oluşacak yeni “Türk Alfabesi”nin halk tarafından nasıl karşılanacağını görüp anlamak için 23 Ağustos 1928 tarihinde üçüncü kez Tekirdağ’a gelir.
*Balkanlı göçmen hemşerileri için yeni baştan kurdurulan Muratlı köyünü bizzat görmek, insanları ile görüşüp tanışmak için Atatürk 3 Haziran 1936 günü Muratlı köyünü ziyaret etmiştir.
*Atatürk beşinci ve son kez, ölümünden bir yıl önce 17-22 Ağustos 1937tarihlerinde Tekirdağ il topraklarını (Çorlu-Saray düzlüklerinde icra edilen Büyük Trakya Askeri Manevraları için) şereflendirmiştir.
ATATÜRK, TEKİRDAĞ’INA GELDİĞİNDE HANGİ EVDE KALMIŞTIR?
19.Fırka(Tümen)’yı kurmak amacıyla 2 Şubat 1915 tarihinde Tekirdağ’ına gelen Yarbay Mustafa Kemal, o geceyi, Orta Cami Mahallesi, Yunus Bey Caddesi ( Verem Savaş Dispanseri’nin karşısındaki Çınarlı Çeşme’ye bakan)’indeki evde kiracı olarak oturan Selanik’ten tanıdığı çocukluk arkadaşı manifaturacı Hacı Mehmet (Ertetik) beyin yanında geçirir. Evin gerçek sahibi Bahriyeli Salih Bey (Bahriyeli Yüzbaşı Salih Okan/Namı Kıvırcık Salih Bey)’dir ve Mustafa Kemal’in de silah arkadaşıdır. Bu ev, Şimdiki TESUD Tekirdağ Şubesi’nin bulunduğu ERTAÇ Apartmanı’nın yanındaki apartmanın bulunduğu yerde idi.
KAZ VAKASI NEDİR?
1912-1913 Balkan Savaşları’nda, Tekirdağ’ın Yukarıkılıçlı köyünde, Bulgar askerlerinin köylünün kazlarını çalmaları üzerine köylü, askerlere tepki gösterdi. Bunun üzerine İnecik kasabasındaki Bulgar Karakolu Komutanı Dragan ve askerleri tarafından Yukarıkılıçlı ve civar köylerdeki 43 kişi yakılarak katledildi.
2013 yılından beri her yıl, bu 43 şehidi anmak için Yukarıkılıçlı köyünde anma törenleri düzenleniyor.
ÇANAKKALE TEKİRDAĞ’DAN BAŞLAR
Ebedi önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün, 19.Tümen ve 57. Alayı (02-25 Şubat 1915 tarihleri arasında) Tekirdağ’da kurması, Tekirdağ’ımız için ayrı bir gurur kaynağıdır. Onun için biz Tekirdağlılar her zaman “Çanakkale Tekirdağ’dan Başlar” demekteyiz.
İSTİKLAL HARBİ DE TEKİRDAĞ’DAN BAŞLAR
25 Aralık 1918-24 Şubat 1919 tarihleri arasında Tekirdağ 14. Kolordu Komutanı olarak görev yapan Kazım Karabekir, bu iki aylık süre zarfında tüm enerjisini emrinde bulunan kolordunun Anadolu’ya (Balıkesir) nakline harcamıştır. Bu hususta kendisine verilen görevi tamamlar tamamlamaz tekrar 15. Kolordu (Erzurum) Komutanı olarak Anadolu’ya atanması ve nihayet bütün bunlardan sonra Anadolu’da Milli Mücadele’nin başlamış olması göz önüne alındığında, “İstiklal Harbi Tekirdağ’dan Başlar” uçuk bir iddia değildir.
TEKİRDAĞ’IN KURTULUŞU NE ZAMAN?
Balkan Savaşlarında (1912) Bulgar işgaline uğrayan Tekirdağ toprakları , 1913 yılında düşman işgalinden kurtarılmıştır.
- Dünya savaşından sonra Mondros Mütarekesi’nin verdiği imkanlardan faydalanan Yunan kuvvetleri 20 Temmuz 1920‘de Tekirdağ’ı işgal etmiş ise de 13 Kasım 1922‘de Yunan işgali de sona erdirilerek Türk yönetimine geçmiştir.
Marmara Ereğlisi 29 Ekim’de, Çerkezköy ve Saray İlçeleri 30 Ekim’de, Çorlu 1 Kasım’da , Muratlı 2 Kasım’da, Malkara ve Hayrabolu 14 Kasım’da, Şarköy de 17 Kasım’da düşman işgalinden kurtarılarak Türk yönetimine geçmişlerdir.
ÜÇ KEMALLER DİYARI TEKİRDAĞ
Mustafa Kemal, Namık Kemal ve Yahya Kemal Tekirdağ’da ölümsüz izler bırakmıştır ve haklı olarak Tekirdağ “Üç Kemaller Diyarı” olarak tanımlanmaktadır.
KİRAZ CÜMBÜŞÜNDEN KİRAZ FESTİVALİNE
Tekirdağ Kiraz Festivali 1961’den 2022 yılına kadar 61 yıldan beri yapılmaktadır. 1961 yılında Mehmet Serez ve arkadaşları (Fahir Taner, Şükrü Göçmen, Ali Saydam, Nuri Kabaağaç, Cemal Ünlüsaraç) öncülüğünde önce Naip’te “Kiraz Cümbüşü” adıyla Kiraz eğlenceleri başlatılır. İki yıl sonra da 1963’te Cümbüş, “Kiraz Festivali” adını alarak, günümüze kadar gelir…
TEKİRDAĞ’DA ÖNEMLİ İKİ EMNİYET/ASAYİŞ SORUNU
Birincisi Trafik, ikincisi Uyuşturucu!…(4)
SONUÇ OLARAK
Tekirdağ’da yaşayan herkesin kendi tarihini, coğrafyasını, sosyal ve kültürel yapısını bilmesi, öğrenmesi çağdaş yaşamın bir gereği ve geleceğini hazırlamada kendisine alt yapı oluşturabilmesinin olmazsa olmazlarındandır. Bunun için de okumak ve araştırmak şarttır. Sonrasında da öğrendiklerimizden ders çıkarıp gerekli tedbirleri almamız kolaylaşacaktır.
Recep YILDIZ
Em.Top.Kur.Alb.
TESUD Tekirdağ Şube Eski Başkanı
FAYDALANILAN KAYNAKLAR :
1.Tekirdağ’ın Bilinmeyen Tarihi ve Kültürü (Tekirdağ Tarih Bilincinde Buluşanlar Derneği yayını)
2.Tekirdağ Şehir ve Kültür I ve II Cilt (Tekirdağ Tarih Bilincinde Buluşanlar Derneği yayını)
3.Rodosto’dan Süleymanpaşa’ya Tekirdağ (NKÜ Uluslararası Tekirdağ Tarih Sempozyumu Bildirileri)
- Tekirdağ Emniyet Müdürü Mustafa Aydın’ın 10 Nisan 2018 tarihinde yerel bir radyoda verdiği röportaj