Türk avukatlar bulunan Bodrum Halikarnas Mozolesi’nden alınan heykeller için dava açmaya hazırlanırken İngilizler ‘Abdülmecit döneminde verilen imtiyazlarla heykeller alındı’ diyor.
DHA’nın önceki gün yer verdiği bir habere göre, İngiltere’de British Museum’da bulunan, Bodrum Halikarnas Mozolesi’nden alınmış heykellerin ait olduğu ülkeye iadesi için Türk avukatlar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) dava açmaya hazırlanırken, İngiltere’den diplomatik müdahale geldi. İngiltere’nin Ankara Büyükelçisi David Reddaway, dava tarihinden 7 gün önce bir mektup göndererek, Mozole’de bulunan Osmanlı İmparatorluğu’ndan alınan yasal izinler ve ferman ile Bodrum’dan taşındığını bildirdi.
Açıklamada, Reddaway’ın, Mausoleum heykeli ve parçalarının İngiltere’de olduğuna, heykel ve parçalarının 1846, 1857 ve 1859 yıllarında padişah 1. Abdülmecid döneminde İngiltere’ye tanınan imtiyazlar ve alanda kazı yapmaya ve çıkarmaya yönelik izinleri düzenleyen fermanlarla Bodrum kalesinden İngiltere Müzesine taşındığını savunduğu bilgisine yer verildi. Kültür Bakanlığı ise konuyla ilgili olarak, önceliklerinin Türkiye’den izinsiz kaçırılan eserler olduğunu bildirdi. Mozole ile ilgili bu son gelişmeleri, konunun uzmanlarına sorduk.
‘Gündemde tutulsun’
– Prof. İlber Ortaylı: İngilizler ellerinde 1. Abdülmecit döneminden fermanlar olduğunu bildirmişler. Onlar hep öyle derler, ellerinde bir ferman vardır konuyla ilgili, eserleri geri vermezler. Sen de çalınıp çalınmadığına kanıt oluşturacak şekilde verdiğine yahut vermediğine dair bir ferman gösteremezsin, iş bir yılan hikayesine dönüşür. Biz Berlin Müzesi’ne düpedüz karşılıklı akitlerle, geçici bir süre için, ya tamirat ya faydalanma ya da temizleme için geçici olarak verdiğimiz malzemeyi zor aldık. British Museum’dan Mausoleum parçalarının gelmesi çok mümkün değil, ama gündemde olmasında fayda var. Nitekim Yunanistan da yine British Museum’da bulunan Elgin Mermerleri’ni gündemde tutuyor.
‘Girişimler değerli’
– Özgen Acar: Konuyla ilgili bir kitap yazan avukat Remzi Kazmaz, geçtiğimiz aralık ayında Halikarnassos Mozolesi heykellerinin İngiltere’deki British Müzesinden geri alınması için başlattığı kampanyasıyla ilgili beni arayarak desteğimi istedi. Bu tür girişimler bir bilinçlenmeyi göstermesi açısından çok değerli.
‘Dava zarar getirebilir’
– Nezih Başgelen (Arkeolog – editör): Türkiye’den yurtdışına götürülmüş inanılmaz sayıda tarihi eserimiz bulunuyor. Tarihöncesi çağlardan Osmanlı dönemine geniş bir sürece ait bu eserlerin ait olduğu topraklara dönmesi hepimizin ortak dileği. Ancak Bodrum Mozolesi gibi Osmanlı döneminde alınan bazı izinler çerçevesinde giden eserlerin AİHM’de dava açılıp alınamayacağı baştan belliyken bu tarz başarısız olabilecek girişimler bu tip davalarda şu an kabul gören ulusal haklılığımıza yarar yerine zarar getirebilir.
03.02.2013 Milliyet