Akılcılık; usçuluk veya rasyonalizm olarak da adlandırılan, bilginin doğruluğunun duyum ve deneyimde değil, düşüncede ve zihinde olduğunu öne süren felsefi görüş. Akılcılık, bilginin kaynağının akıl olduğunu; doğru bilginin ancak akıl ve düşünce ile elde edilebileceği tezini savunan felsefi yaklaşıma verilen isimdir. Buna göre, kesin ve evrensel bilgilere ancak akıl aracılığıyla ve tümdengelimli bir yöntemsel yaklaşımla ulaşılabilir.
Vikipedi, akılcılığın ne olduğunu yukarıdaki şekilde açıklamaktadır. Tarihte Pisagor, Platon, Aristoteles ve Farabi gibi düşünürlerin filizlendirdiği, Immanuel Kant, René Descartes ve Voltaire gibi çağdaş filozofların ileriye taşıdığı bu prensip bizleri, günümüzde aşına olduğumuz dünya düzenine çıkarmıştır. Bir “Cumhuriyet” kurma veya başka bir ifadeyle varolanı yıkıp yerine daha iyi bir sistem getirme arayışında olan herkes temelde eskinin deneyimleri ve gelenekselcilik ile mücadele etmek durumundadır.
Değişime karşı direnmenin arkasında yatan motivasyon ister gelenekselci otoritenin yerini koruma arzusu olsun, isterse gelecek kaygısı, bir grup insanın pozitif bilimlerden ve akılcılıktan uzaklaşmak için her daim bir nedeni olacaktır. Konu basketbol olduğunda “falan çocukta iş var” veya “bu çocuktan adam olmaz” benzeri matematiksel temeli olmayan, deneyim tabanlı yorumlar görmek hayli olası. Üstelik bu tarz yorumların sonu basketbolseverler nezdinde bir oyuncunun doğal yapısını ve eğilimlerini anlamadan onu direkt kestirip atmaya kadar gidebiliyor.
Ülkemizi NBA’de temsil eden Cedi Osman’ı ve Furkan Korkmaz‘ı inceleyeceğimiz bu yazıda temel aldığımız istatistiki veriler RAPTOR oyuncu değerlendirme aracını kullanan FiveThirtyEight’in sitesinden alınmıştır.
Yazımızın yanıt arayacağı 2 soru aşağıdaki gibidir:
-Oyuncularımızın benzerlik gösterdiği yıldızlar kimler?
-Bugünkü NBA dahilinde hangi takım onların yapısına uygun?
Hedeflerimizi açıkladığımıza göre bir soru da size sorayım: Aydınlanma nedir?
Cedi Osman
Türk bir baba ve Boşnak bir annenin çocuğu olan Cedi, 1995’de Makedonya‘nın gölüyle meşhur ili Ohri‘de dünyaya geldi. Ailesi 1999 yılında Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna‘ya taşındı ve 2007 yılına kadar burada kaldıktan sonra Anadolu Efes (O dönemki adıyla Efes Pilsen) tarafından yapılan teklif sonucunda İstanbul‘a taşındı. 2017’ye kadar Efes bünyesinde kaldıktan sonra rotayı NBA’e doğru çevirdi ve halen Cleveland Cavaliers‘ın formasını terletmekte.
Daha çok kısa forvet pozisyonunda (3 numara) oynayan Cedi, 2.01 metre boyunda ve listelenen kilosu 97. Draft kayıtlarında 2.08m olarak gözüken kanat açıklığı da diğer fiziksel özellikleriyle birleştirilirse pozisyonu için hayli yeterli bir fiziğe sahip olduğunu söyleyebiliriz.
Cedi’nin fiziksel özellikleri, pozisyonu ve NBA’de geçirdiği 3 yıllık süredeki istatistiklerine baktığımız zaman Cedi için önerilen benzerlik modeli aşağıdaki gibi. Taurean Prince, Michael Finley, Desmond Mason ve Tayshaun Prince ve benzeri oyuncuların olduğu örnek gruba sahip olduğunu görebiliriz.
Tablo 1 – Cedi Osman’ın En Çok Benzerlik Gösterdiği 10 Oyuncu
Cedi’nin benzerlik gösterdiği oyuncuları ararken aldığımız yanıt, bizi ikinci sorunun yanıtına da götürüyor. Listede bulunan yıldızların ortak noktası, Michael Finley hariç, yüksek hacimli şutör olmamaları. Hem Taurean ve Tayshaun Prince, hem de 2001 Smaç Şampiyonu Desmond Mason maç başına 13.5 şut kullanımını hiç geçmemişler ve kariyerlerinin etkin dönemlerinde takriben maç başına 12 şut kullanmışlar. Cedi’nin grubundaki diğer oyunculara da bakarsak kendisinin ihtiyacı olan ortamın hem iyi bir top dağıtıcıya sahip, hem de şut kullanımı sorumluluklarının bölüştürüldüğü bir takım olduğunu işaret ediyor.
Listenin şampiyonluk gören iki oyuncusunu (Tayshaun Prince – 2004 ve Michael Finley – 2007) göz önüne alırsak, Prince’in şampiyonluk yaşadığı Detroit Pistons kadrosunda Chauncey Billups gibi bir oyun kurucunun takımı yönlendirdiğini ve Richard Hamilton gibi top kullanımı yüksek bir skorer guardın takımın skor yükünü çektiğini görebiliriz. Michael Finley’in şampiyonluk kazandığı San Antonio kadrosunun guard ikilisin Tony Parker ve Manu Ginobili olduğunu söylemem yeterli olacaktır.
İkinci sorumuzun yanıtına gelirsek, Cedi için ideal takımın Denver Nuggets profilinde olduğunu düşünüyorum ve aynı şekilde Cedi’nin evrilmesi gereken oyuncu profilinin de Will Barton olduğunu ileri sürüyorum.
Aşağıdaki tablo bize, Cedi’nin Cavs kariyerinin üç sezonu ile Will Barton’un Denver Nuggets kariyerinin karşılaştırmalı istatistiklerini ortaya koymakta. Burada Barton’un Nuggets’da bulduğu dinamik guard ikilisi Jamal Murray ve Gary Harris dolayısıyla ilk 5’de dolu olan guard pozisyonundan kısa forvet pozisyonuna geçmesinin ona sağladığı faydayı da göz önünde bulundurmakta fayda var. Will Barton’un bir diğer şansı da top yönlendiricinin pivot Nikola Jokic olması ve Nuggets ekibinin ilk 5’inin şutları homojen biçimde bölüşmesidir.
Tablo 2 Cedi Osman ve Will Barton Normal Sezon İstatistikleri
|Osman|
|Sezon||Maç||FGA||FG%||3PA||3P%||TRB||PTS|
|2017-18||61||3||0.484||1.4||0.368||2||3.9|
|2018-19||76||11.1||0.427||4.9||0.348||4.7||13|
|2019-20||65||9.4||0.437||4.9||0.383||3.6||11|
|Barton|
|Sezon||Maç||FGA||FG%||3PA||3P%||TRB||PTS|
|2014-15||28||9||0.443||2.4||0.284||4.6||11|
|2015-16||82||12||0.432||4||0.345||5.8||14.4|
|2016-17||60||11.1||0.443||3.9||0.37||4.3||13.7|
|2017-18||81||12.7||0.452||5.2||0.37||5||15.7|
|2018-19||43||10.7||0.402||4.6||0.342||4.6||11.5|
|2019-20||58||12.7||0.45||5||0.375||6.3||15.1|
İkilinin Usage Rate (oyuncunun parkede olduğu süre boyunca hücumların ne sıklıkla kendisi üstünden kullanıldığı) bilgisine baktığımızda Cedi için bu değer 2018-2019 Sezonu için %18.6, 2019-2020 sezonu için %16.6 iken Will Barton için bu değer her iki yıl %20.1 mertebesinde.
Bu bilgiler ışığında, henüz çok genç olmalarına rağmen, Cleveland Cavaliers’ın guard ikilisini oluşturan Collin Sexton ve Darius Garland‘ın, kısa vadede Cedi için uygun olmadığını söyleyebilirim. Cedi eğer başarı kazanmak ve NBA’de adından söz ettirmek istiyorsa bunun yolu yalnızca kendisinden değil, beraber oynadığı guard ikilisinin performansından da geçiyor. Bu sebeple Cavs’de kalacaksa Sexton ile Garland‘ın gelişimi, onun kariyerinin devamı için de büyük önem arz ediyor. Cavs’de kalmayacaksa da Nuggets‘ın Will Barton‘u rolünü alacaği bir oluşuma katılması kendisinin hayrına olacaktır.
Elbette Nuggets tek seçenek değil. Oklahoma City Thunder gibi Chris Paul, Dennis Schroder ve Shai Gilgeous-Alexander‘in yönlendirdiği bir kadro veya Ja Morant‘ın merkezde olduğu Memphis Grizzlies gibi bir ekip de onun için alternatif olabilir.
Furkan Korkmaz
1997 yılında İstanbul Bakırköy’de dünyaya gelen Furkan, 2012 yılında altyapısına katıldığı Anadolu Efes’de 2014-2016 arasında profesyonel olarak basketbol oynadı. 2016-2017 sezonunu Banvit’de kiralık olarak geçirdikten sonra Cedi ile birlikte 2017 yılı Draft’ına katılarak NBA’e adımını attı.
3 yıldır Philedelphia 76ers forması giyen Furkan, şutör guard (2 numara) pozisyonunda oynuyor. 2.01m boyunda ve 86 kilo ağırlığında olması pozisyonu göze alındığında gayet iyi.
Furkan’ın fiziksel özellikleri, pozisyonu ve NBA’de geçirdiği 3 yıllık süredeki istatistiklerine baktığımız zaman Furkan için önerilen benzerlik modeli aşağıdaki gibi. Grubun üyeleri arasında Jeremy Lamb, Khris Middleton, Mickael Pietrus, Hidayet Türkoğlu ve Peja Stojakovic gibi gayet olumlu örnekler mevcut.
Tablo 3 – Furkan Korkmaz’ın En Çok Benzerlik Gösterdiği 10 Oyuncu
Listede yer alan profil hayli çeşitli, ayrıca ofansif anlamda tavanı daha yüksek, bu da Cedi’ye kıyasla Furkan’ı öne çıkaran nokta olarak göze çarpıyor. Cedi’nin listesindeki oyuncular içinde Michael Finley hariç hiçbiri direkt hücum seçeneği olarak öne çıkmazken bu listenin içindeki yıldızların arasında bilhassa Middleton ve Hido, hem top yönlendirebilen, hem de şut tehditi olan oyuncular olarak bize önemli bir argüman sunuyor. Bununla birlikte eğer dış atışlarında daha fazla uzmanlaşmayı tercih ederse önünde Peja Stojakovic gibi gayet istikrarlı bir üçlükçü de Furkan için örnek teşkil edebilir.
Burada dikkatinizi çekebilecek bir diğer husus da Furkan için önerilen model oyuncuların ağırlıklı olarak kısa forvet (3 numara) pozisyonunda olmalarına rağmen genelde birden fazla pozisyonu oynayabilmeleri olacaktır. Middleton hem şutör guard hem kısa forvet (2-3) oynayabilirken eski temsilcimiz Hido ise point guard’dan power forvet’e kadar (1-4) arası geniş bir aralıkta görev alabiliyordu. Pietrus de aslen 3 numara olmakla birlikte 1 ve 2 numaralarda da oynayabilirken Lamb için de durum pek farklı değil, o da hem şutör guard, hem de kısa forvet olarak oynayabiliyor.
Furkan için geleceğe dönük beklentilerim ribaundu daha fazla kovalaması, oyun kuruculuk becerilerini geliştirmesi ve bu sayede çizgiye daha fazla gitmesidir. Sadece dış şut tehditi oluşturarak potansiyelini tam anlamıyla sahaya yansıtmasının mümkün olmadığını düşünüyorum. Nitekim Middleton ve Hido arasındaki korelasyon da bunu onaylar nitelikte.
Tablo 4 – Khris Middleton ve Hidayet Türkoğlu Normal Sezon İstatistikleri (Koyu İşaretli Yerler)
|Middleton|
|Sezon||Yaş||3PA||3P%||FTA||FT%||TRB||AST||PTS|
|2015-16||24||4.6||0.396||3.9||0.888||3.8||4.2||18.2|
|2016-17||25||3.6||0.433||3.2||0.88||4.2||3.4||14.7|
|2017-18||26||5||0.359||4.4||0.884||5.2||4||20.1|
|2018-19||27||6.2||0.378||3.4||0.837||6||4.3||18.3|
|2019-20||28||5.8||0.418||3.6||0.908||6.2||4.1||21.1|
|Türkoğlu|
|Sezon||Yaş||3PA||3P%||FTA||FT%||TRB||AST||PTS|
|2004-05||25||3.7||0.38||3.4||0.836||3.5||2.3||14|
|2005-06||26||3.6||0.403||3.8||0.861||4.3||2.8||14.9|
|2006-07||27||3.8||0.388||3||0.781||4||3.2||13.3|
|2007-08||28||5.1||0.4||4.8||0.829||5.7||5||19.5|
|2008-09||29||4.9||0.356||5.1||0.807||5.3||4.9||16.8|
Daha şimdiden maç başına 2 üçlük bulan Furkan için ideal takım olarak Miami Heat‘i ileri sürüyorum. Burada kısa forvet pozisyonunda oynayan Duncan Robinson ile kıyaslarsak Furkan’ın tavanına ulaşması halinde Robinson’dan daha verimli olabileceğini söyleyebiliriz. Robinson, harika bir şutör olmasının dışında pek fazla özelliğe sahip değilken Furkan için öngörülen profilin Middleton ve Hido olduğunu hesaba katarsak Furkan’ın oyun kurulumu becerilerini geliştirdiği takdirde Heat benzeri bir oluşumda hayli iyi iş çıkaracağı aşikar. Bunu söylerken dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da Middleton’un yanında uzun olarak 2018-2019 Normal Sezon MVP’si Giannis Antetokounmpo varken Hido’nun yanındaki uzunun da dönemin süper yıldızı Dwight Howard olduğudur.
Miami Heat’in guard ikilisini Kendrick Nunn ile Jimmy Butler‘ın paylaştığını ve takımın asli oyun kurucusunun kenardan gelip 28 dakika süre alan 33 yaşındaki Goran Dragic ve ikincil skor guardının da 20 yaşındaki Tyler Herro olduğunu düşünürsek Furkan adına bu kadro içinde 2-3 numara olarak yer almak gayet makul bir senaryo. Heat’in uzunlardan power forvet pozisyonunda kullandığı Bam Adebayo ise henüz 22 yaşında ve bu yıl 16.5 sayı 10.5 ribaund, 5.1 asist, 1.2 top çalma ve 1.3 blok ile muazzam işler başarmakta.
Aşağıdaki tabloda Duncan Robinson maç başına 30 dakika süre alarak bu istatistikleri yaparken Furkan Korkmaz 21.8 dakika içinde bu istatistikleri gerçekleştirdi. Üstelik Robinson 25 yaşındayken Furkan henüz 22 yaşında.
Tablo 5 – Duncan Robinson ve Furkan Korkmaz 2019-2020 Normal Sezon İstatistikleri
|Robinson|
|FGA||FG%||3PA||3P%||FTA||FT%||TRB||AST||STL||PTS|
|9.4||0.467||8.4||0.448||0.8||0.906||3.3||1.4||0.5||13.3|
|Korkmaz|
|FGA||FG%||3PA||3P%||FTA||FT%||TRB||AST||STL||PTS|
|8||0.432||5||0.397||1.1||0.736||2.3||1.1||0.6||9.7|
Furkan için alternatif takım önerilerim arasında Luka Doncic‘in merkezde olduğu ve Pick and Roll oyunlarının sonucunda şutörlerine fazlaca müsait pozisyon oluşturan Dallas Mavericks veya bench’den gelip top yönlendirecek ve şut kullanacak çeşitli oyunculara ihtiyaç duyan Utah Jazz da sıralanabilir.
Olumlu öngörülerin arkasına bir paragraf da Cedi ve Furkan’ın geliştirmeleri gereken yönlerine ayırmamız gerekli. Hücum yönünde her ikisi de Cut oynayarak (savunmanın arkasına sarkarak) hemen hiç sayı bulamıyor, Andrew Wiggins ise skor hanesine bu hücum sekliyle maç başına 2 sayı ekliyor. Cut tehditi oluşmadığı takdirde rakip savunmacı daha yakın savunma uygulayabilir, bu sebeple de perde kullanımları ve müsait pozisyonda şut bulmaları zorlaşacaktır. Deflection (savunmada topa müdahale) istatistiğinde ise Cedi 1.9, Furkan 1.0 düzeyinde iken Cedi ile aynı süreyi alan Trevor Ariza bu birimde 2.8 ve Furkan’la hemen hemen aynı süreyi alan takım arkadaşı Matisse Thybulle ise 2.5 kere topa müdahale ediyor.
Temsilcilerimizin teknik incelemesini yaptıktan sonra sizleri geçmişe, bugünlerden aslında çok da uzak olmayan bir dönemin kahramanlarına götürmek isterim.
Bundan yaklaşık 100 yıl önce bir grup insan, onlarca yıldır yalnızca ismen varolan bir devletin yükünü omuzlamak üzere 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da TBMM’yi ilan etti. Üst üste büyük yıkımlar yaşayan toplumumuz önce Balkan Savaşlarını, ardından 1. Dünya Savaşını Doğu’dan Batı’ya tüm şiddetiyle yaşadıktan sonra 1920 yılına girildiğinde kritik bir eşikteydi: Toplumun büyük bir kesimi sağlık sorunları yaşıyordu. O dönem yaklaşık olarak 13 milyon olan ülke nüfusunun 3 milyonunda trahom, 2 milyonunda sıtma, 1 milyonunda bel soğukluğu (frengi) varken verem ve tifüs gibi hayli salgın hastalık da ülkemizde kol gezmekteydi. 2 Mayıs 1920’de Adnan Adıvar ve bir yıl sonra da Refik Saydam‘ın sağlık bakanı olarak atandığı esnada bir yandan da Kurtuluş Savaşı tüm şiddetiyle devam ediyordu. Cumhuriyet’in kuruluşuna kadar olan süreçte çeşitli mücadeleler verildikten sonra eldeki kaynaklar nihayet derlenip toplandığında ortaya çıkan tablo şu şekilde idi:
Türkiye Genelinde
-554 Doktor
-69 Eczacı
-4 Hemşire
-136 Ebe
-560 Sağlık Memuru
-86 Yataklı Tedavi Kurumu
-6437 Hasta Yatağı
Mezara gömülme arifesindeki bir ulusu kurtardıktan sonra elde olanlar yalnızca bunlardı. Doğan her 4 bebekten birinin öldüğü ve her 5 anneden birinin öldüğü bir toplumla çalışmaya başladıktan sonra yukarıda belirtilen hastalıklarla mücadele amacıyla, yalnızca Sıtma hastalığı ile ilgili olarak, 1931’e kadar iki milyon hastaya ulaşıldı. Adana’da uzman doktor yetiştirecek bir Sıtma Enstitüsü kurulurken ülkenin çeşitli yerlerine 11 sıtma dispanseri açıldı, tüm Türkiye kontrolden geçirildi ve tedavi için 70 ton kinin ilacı parasız dağıtıldı. 350 km2 ’lik bataklık kurutuldu, bunun için 1000 km uzunluğunda kanal açıldı.
Yataklı Tedavi Kurumlarının sayısı 1930’a gelindiğinde 86’dan 192’ye yükselmişti. Aşılama hizmetlerinin rutin olarak verilmesine ise 1930’da başlanmış, önce çiçek, daha sonra sırasıyla difteri, boğmaca, tetanoz, BCG, polio ve kızamık aşıları uygulamaya girmiştir. Yıllar içinde tifüs aşısı, kuduz ve akrep serumu, influenza aşısı da yine Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünde üretilmiştir.
17 yıl içinde gelinen noktada Türkiye, 1940 yılında çıkan kolera salgını için Çin’e aşı gönderecek duruma ulaşmıştır.
Bu bilgiler ışığında, size sorduğum soruyu yineliyorum: Aydınlanma Nedir?
Immanuel Kant‘ın bu soruya yanıtı “İnsanın kendi aklını kullanmasıdır.” kadar basit fakat pratikte uygulaması bir o kadar da zor bir yanıttır. Evrensel bir dayanak noktası olan akıl, toplumsal yaşamın herkes için geçerli olması adına mücadele verir. Aydınlanmanın temel aygıtı olan akılcılık, Cumhuriyetimizde 1920 sonrasında verilen sağlık mücadelesinin dayanak noktası olarak bizlerin sağlıklı yaşamlar sürebilmemize olanak sağlamış, soyut bir kavram somut sonuç vermiştir.
Mustafa Kemal Atatürk‘ün “hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.” sözünün değerini, yukarıda verdiğim sayılar üstünden geçerek düşünürsek daha iyi anlayabiliriz. 1920 yılında her 4 bebekten birinin öldüğü bir ülke pozitif bilimler doğrultusunda, akılcı mevzuatlar ve ilerici yaklaşımlarla girdiği sağlık mücadelesini kazanmıştır.
Danimarka’lı filozof Søren Kierkegaard “Hayat yalnızca geriye doğru anlaşılabilir; fakat ileriye doğru yaşanmalıdır.” derken bizlere, günümüzde verdiğimiz mücadelelerde yalnız olmadığımızı ve geçmişte bizim için öncülük etmiş pek çok insandan örnek alarak hayatımızı yaşayabileceğimizi ifade etmiştir.
Cedi’nin ve Furkan’ın, kendileri için en doğru yolu bulabilmeleri ve COVID-19 pandemisiyle mücadele eden tüm sağlık çalışanları için sonsuz teşekkürle…
Serinin önceki yazısı : Unicorn Dosyası.