TSH, tiroit uyarıcı hormon anlamına gelmektedir. Tiroit boynun ön kısmında kelebek şeklinde yer alırlar. Hücrelerin enerjiyi nasıl kullandığını kontrol eden tetraiyodotironin (T4) ve trliyodotironin (T3) adından iki temel hormon üretirler. Tiroit bezleri bu hormonlar sayesinde metabolizmayı da düzenler.
Tiorit testi yaptıracağınız zaman dopamin ya da lityum gibi ilaçlar kullanıyorsanız bunları test öncesi kesmeniz gerekebilir, bunun dışında bir hazırlık gerektirmeyen testlerdir.
TSH neden yükselir?
Hipertrioidizm tiroitlerin çok fazla T3 ve T4 hormonu salgılaması ile meydana gelir. Tedavinin sağlanabilmesi için bunun altında yatan sebep bulunmalıdır.
Graves hastalığı ve doğuştan gelen bağışıklık sorunları TSH yüksekliğinin temel sebeplerindendir. Bu durum da antikorların daha fazla hormon salınımı yapmasını sağlar. Graves hastalığı daha çok kadınlarda görülse de genetik olarak da görülebilmektedir.
Yüksek TSH’nin diğer sebepleri de bu şekildedir:
- aşırı iyot, T4 ve T3’ün içeriği
- tiroit bezlerinden T3 ve T4 hormonlarının salgılanması sonucunda tiroit bezi iltihabı
- yumurtalıklarda ya da testislerde tümör
- tiroit ya da hipofiz bezlerindeki iyi huylu kitleler
- T4 hormonunun bazı ilaçlar sebebiyle aşırı derecede vücuda girmesi
Şu gibi belirtiler gördüğünüzde tiroit testi yaptırabilirsiniz:
- anormal bir ritimde artan kalp atışı veya çarpıntı
- yüksek tansiyon
- artan vücut sıcaklığı
- artan terleme
- telaşlı ya da sinirli hissetme
- ellerde sarsıntı
- kilo kaybına rağmen fazla yemek
- uyku bölünmesi
- daha sık tuvalete çıkmak ve bazen ishal görülmesi
- osteoporoz
- adet döneminin yaşanmaması
Yüksek TSH’nin tedavisi nasıl yapılır?
Genellikle yüksek oranda görülen TSH’nin tedavisi tiroit hormonunun yenisiyle değiştirilmesi sonucu olur. Bu tedavi ile sentetik tiroit hormonu oral yöntemle vücuda alınır ve buradaki tiroit hormonunun yerine geçer. Tedavi genelde hayat boyu sürer.
Genellikle bu şekilde tedavi gören kişiler bu yan etki yaşamazlar. Ancak eğer çok fazla tiroit hormonu vücuda girerse titreme, kalpte çarpıntı ya da uykuda zorlanma görülebilir. Hamile kadınlarda ise tiroit hormonu %50 oranında artış gösterebilmektedir.
1. İyot tedavisi
Tiroit bezlerinin kontrol altına alınması iyot, radyoaktif iyot veya ameliyat ile yapılabilir. Ancak radyoaktif iyot tiroit bezinin bazı kısımlarını yok edebilmektedir, bu da aslında yüksek değerlere karşı bir çözümdür. Çok fazla tiroitin yok edilmesi de TSH hormonunun azalmasına sebep olabilir. Bu genellikle düşük miktarlarda uygulanan bir tedavidir, ancak hamile kadınlara verilmez.
İyotun fazla dozda kullanımı tiroit bezinin kaybolmasını sağlamaz ancak tiroit hormonunun fazla salgılanmasını önler. Tiroit krizinde acil tedavi olarak ve ameliyat öncesi tiroit hormonunun aşırı salınımını durdurması için de kullanılabilir.
2. İlaçlar
Anti tiroit ilaçlar fazla TSH salınımını 6 hafta ve 3 ay arasında kontrol sağlayabilir. Bu ilaçlar tiroit bezleri tarafından oluşturulacak yeni tiroit hormonunun üretimininde azalma sağlayabilir. Daha fazla dozlar daha etkili olacaktır, ama bulantı, deride kızarıklık, tat duyusunun azalması gibi bazı yan etkiler görülebilir.
Tiroit kanseri tedavisinde ise ameliyatla tiroitlerin alınması, radyoaktif iyot kullanımı, radyasyon terapisi, bazı ilaçlar ve hormonlara yardımcı ilaçlarla önlenmeye çalışılır.
3. Ameliyat
Tiroit bezlerinin cerrahi işlemle alınması da bazen gerekebilmektedir. Eğer kansere dönüşebilecek noduller var ise ya da kanserli olmasa bile kişinin yutkunmasını, nefes almasını etkileyebilecek problemler yaratıyorsa, kişi iyot alamıyor veya alsa da bir etki etmiyorsa tiroitler ameliyatla alınabilir. Tiroitlerin alınması genelde az miktarda TSH’ye sebep olur ve ardından hastaya tiroit hormonu tedavisi gerektirir.
Kaynakça:
medbroadcast
healthline