Gonca Kocabaş / Milliyet.com.tr – İnsülin pompaları tüm dünyada diyabet tedavisinde kan şekerinin olağana yakın seviyelerde tutulması için iğne tedavisi yerine kullanılıyor. Lakin bir insülin pompasında geçtiğimiz yıl meydana gelen güvenlik açığı, hastaların hayatını tehdit edecek ölçüde atakların olabileceğini gözler önüne serdi. Güvenlik açıkları sebebiyle saldırganların hastalara çift doz ilaç verebileceği ortaya çıkınca, güvenlik alanındaki bu ihmallerin korkutucu boyutu tartışmalara sebep oldu. Kalp pilleri ya da daha yeni teknolojilerle üretilen tıbbi aygıtların risk altında olup olmadığı merak konusu. Uzmanlar, insan hayatının kelam konusu olduğu bu aygıtlarla ilgili, güvenlik tedbirlerinin artırılması gerektiğini savunuyor.
Yalnızca kalp pilleri ve insülin pompaları değil, öteki birçok tıbbi aygıt yazılım içeriyor ve bilgi paylaşmak için internete, hastane ağlarına, cep telefonunuza yahut başka aygıtlara bağlanabiliyor. Yeni teknolojiler implante edilebilir, giyilebilir yahut meskende, sıhhat bakım ortamlarında kullanılan tüm farklı cinsteki aygıtlara uygulanabiliyor.
AKINLA HASTALARA UZAKTAN ÇİFT DOZ VERİLEBİLİR
Geçen yıl yapılan bir araştırma, sıhhat kuruluşlarının yüzde 80’inden fazlasının son 18 ayda IoT yani internete bağlı aygıtlarda güvenlik olaylarıyla karşılaştığını ortaya koydu. Milletlerarası pazarda çok satılan bir insülin pompasında 2021’in ağustos ayında tespit edilen güvenlik açıklarının, siber saldırganların hastalara uzaktan çift doz ilaç vermelerine mümkün kıldığını ortaya çıkardı. Ayrıyeten araştırmacılar, siber saldırganların kalp pilinin temel fonksiyonlarını değiştirebileceğini ve böylelikle hastanın hayatını tehlikeye atabileceğini söz ediyorlar.
2017 yılında yaşanan WannaCry isimli siber atakta, makus hedefli yazılım bin 200 teşhis aygıtına bulaşmış, yazılımın yayılmasını önlemek için başka birçok hastane departmanı süreksiz olarak hizmet dışı bırakmıştı. İngiltere’deki beş hastane de acil servisini kapatarak hastalarını yönlendirmek zorunda kalmıştı.
2025’E KADAR YÜZDE 42’LİK BÜYÜME BEKLENİYOR
Finlandiya’da 2021 yılında dört farklı sıhhat kurumunda radyoterapi gören kanser hastalarının, yapılan siber taarruz sonrası randevularını yine planlamak ve ileri bir tarihe ertelemek zorunda kalması da tıbbi aygıt güvenliğinin değerine dikkat çekmişti.
Bu sıhhat kuruluşlarının uğradıkları hücumlar, sadece elektronik sıhhat kayıtlarına erişimi devre dışı bırakmakla hudutlu kalmıyor. Hastaların tıbbi aygıttan makul bir tedaviyi alamamasına neden olacak halde bir kesintiye de sebep olabiliyor. Dünya Ekonomik Forumu, geçen yıl “Sağlık hizmetleri siber güvenliğini güçlendirmezse, yakında kritik durumda olabilir” ihtarında bulundu. İnternete bağlı tıbbi aygıtların 2025 yılına kadar ek yüzde 42 oranında büyümesi beklenirken, sıhhat hizmeti alınabilecek yerlerin sayısı da artıyor.
ATAKLAR 2021 YILINDA YÜZDE 40 ARTTI
Hususla ilgili açıklamalarda bulunan Siber Güvenlik Uzmanı Can Sobutay, “Birçok araştırma, sıhhat dalındaki siber atakların 2021 yılı artışını yaklaşık yüzde 40 olarak gösteriyor. Bir tıbbi aygıtın yazılımı olduğu ve kablosuz/kablolu bir ilişkiye bağlı olduğu her durumda, rastgele bir sıkıntıya karşı çok dikkatli olmak çok kıymetli. Bu eserlerin ardındaki yazılım, tüm teknolojiler üzere bilhassa aygıt daha eskiyse ve siber güvenlik düşünülerek oluşturulmadıysa, siber tehditlere karşı savunmasız hale gelebilir” diyerek ihtarlarda bulundu.
Yakın gelecekte sıhhat dalında devam eden tehditlerin olacağına dikkat çeken Can Sobutay, “Bu tıp tehditlerin olması, kuruluşların riskleri azaltması ve 2021’deki sayısız siber güvenlik olayından ders çıkarması için değerli. Güvenlik konularını en başından itibaren eserin merkezine koymak gerekir. Sıhhat kuruluşlarının bilhassa altyapıyı teminata almak, güvenlik açıklarını yamalamak ve sistemleri güncellemek için siber güvenliğe yatırımlarını artırmasının yanı sıra gerekli siber güvenlik şuurunu artırmak için işçi eğitimleri vermesi de kritik kıymete sahip” dedi.
‘KALP PİLLERİ İNTERNET ORTAMINDA AYARLANABİLİR BİR ŞEY DEĞİL’
Günümüzde bilhassa kalp pillerinin çok fazla etkilendiği istikametinde bir bulgu olmadığını lisana getiren Kalp Damar Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Barış Çaynak, “Aslında kalp pilleri internet ortamında ayarlanabilir bir şey değil. Yalnızca kendi aleti vasıtasıyla yani sol kürek kemiği altından onun üzerine koyulup da alete bağlandığı vasıtayla bilgisayar ortamı üzerinden kalp piline ulaşılır ve oradan ayarlanır. Öbür türlü hiçbir formda ayarlanmaz ve ayarları değiştirilemez” halinde açıklamalarda bulundu.
Hastaların kendilerini gerilime sokacakları bir durum olmadığına değinen Prof. Dr. Barış Çaynak, “Dikkat etmeleri gereken özel bir durum yok lakin genelde biz bu hastalara cep telefonlarını bilhassa kalp pillerine yakın tutmamayı öneririz. Bilhassa çok fazla X-ray aygıtlarından geçmemelerini de söylüyoruz lakin bunlar bile bu çağdaş teknolojide çok büyük bir bozukluk yaratmaz” diye konuştu.
‘KALP PİLİNİN RİTİM AYARI BOZULURSA KALP DURABİLİR’
Kalp pillerinin internete bağlı olmadığını ancak insülin pompalarının bu biçim bir ilişkiye muhtaçlık duyduğunu söyleyen Prof. Dr. Barış Çaynak, “Siber taarruzda ortamdaki her türlü kendi kendine çalışan elektronik aletlerin ayarları bozulabiliyor yahut durabiliyor. Kalbin ritmi yalnızca pile bağlı olan bir hastada onun ritim ayarı bozulursa, hastanın kalbi durabilir. Bu türlü bir bozukluk olabilir. Lakin bu küresel bir şey değil. Yani bütün dünyayı etkileyen bütün Türkiye’yi, bütün İstanbul’u etkileyen bir şey değil. Kalp pilleri direkt kabloyla bağlıdır. İnsülin pompaları ve insülin aygıtları biraz daha internet bağımlı işlerdir. Bütün internet ağını ve kablolu ağı bozacak bir sistem varsa ki bu 100-200 metrekarelik bir alanda olabiliyor, bu nitekim kalp pillerini bozabilir ancak kalp pili hastalarının bunun için bir gerilime girmesi gerekmediğini düşünüyorum” diyerek her iki tıbbi aygıt ortasındaki farkı ve riskleri sıraladı.
‘KALP PİLİ KULLANAN ŞAHISLARIN PARANOYA YAPMASINA GEREK YOK’
“Herhangi bir yerde internet ağının olmamasının ya da bozulmasının, kalp hastalarının pillerinin de bozulması manasına gelmiyor” diyen Prof. Dr. Barış Çaynak, “Bunlar konutundan çıkmasın, kımıldamasın manasına gelmiyor. Kalp pilleri kabloyla kalbe bağlı, kendi bataryası olan, pili olan sistemler. Bunlar bu formda internet ortamından manipüle edilen işler değil. Kalp pili kullanan hastalar daha inançlı ve kalp pil teknolojisi daha eski bir teknoloji. İnsülin pompası teknolojisi farklı bir teknoloji. O yüzden kalp pili kullananların bu türlü bir risk altında olduklarını düşünmüyorum. Bu türlü bir paranoyaya gerek yok” vurgusunu yaptı.
BİRİNCİ AKIN 2015 YILINDA GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Medjacking ismi verilen ve hastalara direkt ziyan vermeye yönelik bu taarruzların birinci defa 2015 yılında yapıldığı biliniyor. Güvenliği olmayan ve belirli bir gaye doğrultusunda yapılmayan bu ataklar, ilerleyen yıllarda farklı gayelerle ve daha gelişmiş bir biçimde yapılmaya başlandı. 2017 yılına gelindiğinde saldırganların daha karmaşık yapılar kullanmaya başladıkları da gözlemlendi.
‘ÖNLEMEK İÇİN BİRTAKIM SÜREÇLERİN YERİNE GETİRİLMESİ GEREKİYOR’
“Özellikle pandemi devrinde tüm dünyada sıhhat çalışanının virüs taarruzlarına odaklanması nedeniyle bu bölümde siber saldırganlara daha uygun bir ortam bırakıldığı anlaşılıyor” diyen idare bilişimi alanında çalışan Dr. Öğr. Üyesi Yalçın Özkan, sıhhat bölümünü etkileyen en değerli siber güvenlik mevzularının başında kimlik avı, fidye yazılımları, bilgi ihlalleri, içeriden tehditler, DDoS taarruzları ve bulut tehditlerinin geldiğini söyledi. Sıhhat kesiminde güvenlik açıklarını önlemek için birtakım süreçlerin kurumsal bazda yerine getirilmesi gerektiğinin de altını çizdi.
Bir güvenlik kültürü oluşturulmasına yönelik olarak, bilhassa siber güvenlik ve farkındalık eğitimlerine ağır yer verilmesi gerektiğinin ehemmiyetine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Yalçın Özkan, “Teknoloji değişimleri mümkün tüm tehditleri göz önüne alarak tasarlanmalı, sistemler ortası uyumluluklara dikkat edilmeli. Tüm bilgisayar sistemlerinin siber güvenlik yazılımlarıyla muhafaza altına alınması kelam hususudur. Kritik tıbbi aygıtlara olan tehditleri azaltmak için bilgisayarların işletim sistemlerini yükseltme alternatifini kıymetlendirmekte fayda var” ayrıntısını paylaştı.
‘KABLOSUZ BAĞLANTIYLA BAĞLI TÜM CİHZLARDA TEHLİKE VAR’
Sıhhat hizmetlerinde insülin pompalarına yapılan hücumlar bu dalın ilgisini oldukça çekmiş olsa da, taarruzların sırf bu aygıtlara yapılmadığını vurgulayan Özkan, “Uzaktan denetim gereksiniminde olan, kablosuz bağlantıyla bağlı tüm sıhhat aygıtlarında benzeri tehlike gözlemlenmiştir. Bunların bir örneği manzara aygıtlarına yapılan hücumlardır. Sıhhat kurumlarında çoklukla manzara üniteleri hastanenin genel bilgi sistemi ile entegre olduğundan, manzara ünitelerine sızan bir saldırgan burayı bir ‘arka kapı’ olarak kullanarak hastanenin hayati tüm bilgi kaynaklarına erişim imkanı elde edilebiliyor” dedi.
Defibrilatör ismi verilen durmuş yahut durmakta olan kalbe muhakkak bir müddet ve muhakkak bir ölçüde elektrik akımı vererek, kalbi olağan kardiyak ritmine kavuşturmak emeliyle kullanılan aygıtların, bağlı olduğu bilgisayar sistemine yapılan taarruzların da olduğunu söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Yalçın Özkan, bu taarruzda aygıtın ayarlarının değiştirilerek hastanın sıhhatinin önemli biçimde tehdit edilmesinin mümkün görüldüğünü lisana getirdi.
“Sağlık aygıtlarından birine erişmek için onun bağlı olduğu bilgisayarı ele geçirmenin çoklukla saldırgan açısından kâfi olabileceğini söyleyebiliriz” diyen Özkan kelamlarını şöyle noktaladı: “Kablosuz bilgi bağlantısının geçerli olduğu ortamlarda bu tehlike her vakit vardır. Böylelikle o aygıtı kullanan hasta tehdit altına girer. Lakin saldırgan bununla yetinmeyip, ele geçirdiği bilgisayarı kullanarak onun bağlı olduğu sıhhat kurumunun tüm bilgisayar sistemlerine sızabilir. Böylelikle çok daha büyük tahribatlara ve sonuçlara neden olabilir.”