Vlademir Mayakovski
- Doğum : 19 Temmuz 1893/Gürcistan
- Ölümü : 14 Nisan 1930/Moskova
- Meslek : Şair, yazar, aktör
Vladimir Vladimiroviç Mayakovski, Rus şair, yazar, oyun yazarı film ve tiyatro aktörüdür.
HAYATI
Vladimir Vladimiroviç Mayakovski, Rus şair, yazar, oyun yazarı film ve tiyatro aktörü. 19 Temmuz 1893 de Gürcistan’ın Kutais kentine yakın Bağdadi köyünde doğmuştur. Babası Vladimir Konstantinoviç Mayakovski köye yakın orman işletmelerinde orman işçisi olarak çalışmaktaydı. Aile Gürcü geleneklerine bağlı bir hayatı kendilerine şiar edinmiş fakat Rusçayı da korumaya özen göstermiştir. Aile Mayakovski ile beraber üç çocuğu vardır. Bunlardan iki kız kardeşinin aldığı notlardan ailenin durumu, önemsediği ilkeleri ve hayata bakışlarını görüyoruz. Aile bir süre sonra Kutais’e taşınır. Buraya taşındıktan sonra Mayakovski Kutais Lisesi’ne başlar ve burada aldığı başarılarla öğretmenlerinin gözüne girmiştir. Bu dönem de kurmaca, romanları özellikle Jules Verne’yi okumayı çok sever. Mayakovski sanatçı yeteneğini bu eserlere olan ilgisiyle birleştirerek öğretmenlerinin özel ilgisine mazhar olur. Mayakovski tam da bu yıllar da politikayla ilgilenmeye başlar. Daha 12 yaşında 1905 devriminde sokak eylemlerine katılır. Bu devrim hakkındaki ilgisinin bir sebebi de gizlice Moskova’ya giden kızkardeşinin getirdiği bazı belgeler sebep olmuştur. Bugünden sonra şiir ve devrim onun için ayrılmaz bir bütün olmuştur. 1906 yılında babası bir enfeksiyon sonucu ölünce Moskovaya gitme kararı almıştır.
MOSKOVA VE DEVRİM YILLARI
Aile Moskovaya taşındıktan sonra bir müddet yoksulluk çekmiştir. Annesi Moskova da çalışmaya başlamıştır. Bu süreçte Mayakovski Moskova da birçok Sosyalist arkadaş edinmeye başlar. Ve çevresine kendini bir sanatçı ve yazar olarak tanıttı. O süreçte tekrardan okula başlamıştı ama Kutais Lisesi’ndeki gibi başarılı değildi. Çünkü Moskova’daki siyasi çalkantılarla dolu yıllar onu da lisede derslerinden çok propaganda ve eylemlerde yer almaya sevk etti. Haliyle bu durum onun derslerini kötü etkilemiş fakat ona devrimci bir ruh ve ortam kazandırmıştı. Bu süreçte Mayakovski felsefeye özellikle yöneldi. Onu en çok Sosyalizm ve Marksizm etkilemişti. Mayakovski 14 yaşında bir sebepten okuldan atılır. Ardından Bolşevik Partisine kaydolur. Bu süreçte partisinde örgütçü, propagandacı ve militan oldu. Bu olaylardan sonra yönetimin askerleri tarafından tutuklanır. Girdiği ilk hapiste 12 ay yattı ardından 3 yıl sonra tekrardan okumaya başlar. Okumayla beraber kendine has eserlerini vermeye başlar. 1911 de hapis hayatından sonra sanata yönelir ve Futurist akıma katılır. Bu onda hâlihazırda yaşayan özellikle öğreticilerin eski dünyaya ait fikirlerin temsilcisi olduğunu söyler. Bu dönemde onun şiirleri insanların dilinde dolaşmaya başlar. Ünü özellikle devrime olan bağlılığı ile birlikte tüm Rusya’ya yayılır.
BİRİNCİ DÜNYA HARBİ VE EKİM DEVRİMİ
1914 yılında Birinci Dünya Savaşı çıkınca Mayakovski önce savaşı destekler. Fakat sonra harbin düşündüğü gibi olmadığını savaş manzaralarından anlar. Birinci Dünya Harbinin devam ettiği sıralarda 1917 Rusya da Ekim Devrimi olur. Mayakovski devrimi en başından destekler ve önde gelen öncülerinden olur. Bu süreçte Rusya da çıkan iç savaşta sanatını konuşturmuş ve eserlerinde devrime yer vermiştir. Bu dönem de yayınladığı köşe yazılarını okuyan Lenin onun politik yönünü beğenmiş. Onun Kominstleri birleştiremeyeceğini fakat politik olarak meydanlarda olmasını desteklemiştir. Lenin propagandasında onun eserlerini kullanır.
SON YILLARI VE ÖLÜMÜ
Mayakovski 1923-1925 yılları arasında savaşın zor yıllarında matbaanın zor bulunduğu bir durum da Yeni Lef dergisini yaşatmaya devam eder. Bu sırada İngiltere ve ABD’ye yazdığı bazı taşlamalar yüzünden ülkelere girişi engellenir. Hayatının en önemli olaylarından biri de en yakın arkadaşı Sergey Yesenin Leningrad'da İngiltere Oteli'nde intihar etmesidir. Ve onun son sözü kanlarıyla yazdığı ‘Elvada dost Elveda’dır. Onu etkileyen bu olaydan sonra zamanın devrimcilerine karşı yazdığı şiiri çok eleştirilir. Bu olaylardan beş yıl sonra Mayakovski, ailesini ve eşini ülkesine yani SSCB’ye emanet ederek 1930 yılında silahla intihar eder.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Düşle Edebiyat ve Kültür Dergisi, 31. Sayı Nisan 2004 – Emine GÜRBÜZ
Mayakovski ve Fütürizm, Yiğit Tuncay, Nazım Kültürevi Sanat Broşürleri Dizisi
Leon Toçki, Edebiyat ve Devrim Çev, II, Portakal
Sosyalizm ve Edebiyat Anatoli Lunaçarski, Asım Bezirci, Evrensel Kültür Kitaplığı 1998
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
-
-
Nikolay Vasilyeviç Gogol
30 Mart 1809'da Ukrayna’nın Soroçinski köyünde dünyaya gelen Gogol orta halli toprak sahibi bir aileni çocuğudur. Yaşadığı köy hayatı ileride yazacağı eserlere de konu teşkil edecek olan Gogol daha gençlik yıllarında şiir ve edebiyata ilgi duymaya başladı. 1828'de Petersburg’a gider ve orada memur olmayı, bir şekilde hayatını sürdürmeyi düşünür. Ama işler beklediği gibi yolunda gitmez. Daha sonra Petersburg’dan Almanya’ya gider fakat burada da ancak parası bitene kadar kalabilir. Bütün bunların ardından tekrar Petersburg’a dönen Gogol çok düşük maaşla da olsa devlet memuru olarak çalışmaya başlar. Bir yıl kadar çalıştıktan sonra ayrılır
-
Oğuz Atay
1934 yılında Kastamonu ilinin İnebolu ilçesinde birçok dönem Milletvekilliği yapmış Cemil Atay ve ilkokul öğretmenliği mesleğini yapan Muazzez Atay’ın çocuğu olarak dünyaya geldi. Eğitim hayatına başlayana kadar ki hayatı İnebolu’nda geçen Oğuz Atay 1939 seçimlerinde babasının CHP milletvekili seçilmesinden sonra Ankara’ya taşındı veokula burada başladı. İlkokul yıllarında okumayı seven uysal bir çocuk görüntüsü veren yazar çocukluk yıllarında geçirdiği hastalıktan dolayı annesinin yoğun alakasına muhatap olan Oğuz Atay bu alakanın kırıntıları eserlerinden tütecektir. Maarif Koleji’nde eğitimine devam eden yazarın bu dönemdeki okuma alışkanlığı ona sayısız eserler okumasına vesile olacaktı. Tiyatroya olan alakası bu dönemde başlayan yazarın başarılı oyunculuklar sergiledi. Maarif Kolejini 1951 yılında yüksek bir ortalama ile bitiren sanata olan ilgisi iyice artan yazarın babası onun doktor veyahut mühendis olmasını istiyordu. Babasının 1950 yılında Demokrat Parti’nin iktidara gelmesinin ardından milletvekilliği seçilememesi ve yazarın İstanbul Teknik Üniversitesi’ni kazanmasından dolayı Ankara’dan İstanbul’a taşındılar. Babasının isteğiyle gittiği mühendisliğe ilgisizliğinden dolayı en arka sıralarda dersleri izlemektedir. Üniversite yıllarında Marksizm ile ilgilenmeye Marks'ın, Hegel'in, Lenin'in kitaplarını okumaya başlamıştır. Böyle bir yöne doğru kaymasında arkadaşı Turhan Tükel'in büyük etkisi olmuştur. Turhan Tükel ile ileriki yıllarda dostluğu devam edecek birlikte dergi de çıkaracaklardır. 1957'de de İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi'ni bitirmiştir. Mezuniyetinden sonra 1957 yılında Yedek subay olarak bulunduğu Ankara’da Cevat Çapan, Vüsat Orhan Bener ile tanıştı. İlk yazıları Pazar Postası'nda yayınlandı. Bu yıllarda sosyalist içerikli makaleleri çevirerek yayımlamaktaydı. Pazar Postası’nda yazarken Turgut Uyar, İlhan Berk, Cemal Süreya, Orhan Duru, Ceyhun Atıf Kansu, Muzaffer İlhan Erdost, Ülkü Tamer, Ece Ayhan, Tarık Dursun, Asım Bezirci, Attila İlhan ve Ahmet Oktay gibi dönemin edebiyatçılarıyla tanışma fırsatını buldu. 1959 yılının Mayıs ayı sonunda askerlik görevini bitirip İstanbul'a döndü. Bir süre Denizcilik Bankası İstanbul İşletmelerinde işe girdi ve çalışmaya başladı. Daha sonra da İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi şimdiki adıyla Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Bölümü'nde öğretim üyesi olarak göreve başladı. Teknik Üniversite son sınıftayken tanıştırıldığı Fikriye Fatma Gürbüz ile 2 Haziran 1961 tarihinde evlendi. 6 yıl süren bu evliliğin ilk yıllarında kızları Özge dünyaya gelmiştir. Arkadaşı Uğur Ünel ile Betonar adlı bir şirket kurmuşlar ama çok borçlanan bu şirketi kapatmak zorunda kalmışlardır. Bu yıllarda eşinden de boşanan Oğuz Atay iş ortağı Uğur Ünel’in eski eşi Sevin Seydi'yle Beyoğlu'nda bir evde yaşamaya başlamıştı. 1968 yılında ilk romanı olan Tutunamayanları yazmaya başar ve Pazar postasından tanıştığı Vüs’at Orhan Bener’e gösterir. Tutunamayanlar adlı romanıyla 1970 TRT Roman Ödülü'nü kazanır. Bu ödülle birlikte yazarlık alanında edebi çevrelerinin dikkatini iyice çekmiştir. BU romanın ardısıra romanlar ve yazılar yayımlayan Oğuz Atay aynı zamanda başarılı bir öğretim süreci geçirmiş Oğuz Atay 1975'te İDMMA İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi şimdiki Yıldız Teknik Üniversitesi’nde İnşaat Bölümü'nde doçent olur. Oğuz Atay, beyninde çıkan bir tümör nedeniyle, bir süre Londra’da tedavi görmeye başlar ama sağlığına kavuşamaz. 13 Aralık 1977'de, İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Kabri Edirnekapı Sakızağacı Mezarlığı'na defnedilmiştir.
-
Moliere
Moliere 1622’de Pariste dünyaya geldi.Babası Jean Poguelin saray döşemeleri yapan bir mobilyacı annesi ise zengin bir burjuva ailesinin kızı olan Marie Cresse’dir.Moliere 10 yaşında iken annesini kaybeder. Babası ile bağlantıları hiçbir zaman fazla iyi olmasa da annesinin ölümünden sonra babası ile birlikte çoğunluğu burjuva sınıftan olan kişilerin bulunduğu Rue Saint Honoro de yaşarlar.İlkokula Paris’te başlar ve daha sonra Paris’in en iyi okullarından biri olan ‘’collage de clermont’’da öğrenimine devam etti.1641 de okuldan ayrılarak babasının 1531’de satın aldığı imtiyazla onun işlerini devam ettirmeye başladı.Bunun yanı sıra hukukçu olmak istediği için çalışmalarına devam ettiği bilinir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun