Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, yürürlüğegirdi.Resmi Gazete'de 24 Ekim 2003'te yayınlanan yasanın yürürlüğe girmesi için tanınan 6 aylık süre bugün doldu. Yasa, yargı denetimi dışında kalan idari işlemlerden, kişininçalışma hayatı ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte olanların dabilgi edinme kapsamına alınmasını öngörüyor. Buna göre, yargı denetimi dışında kalan Yüksek Askeri Şura (YAŞ),Cumhurbaşkanlığı ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK)kararları da yasa kapsamında olacak. Sivil ve askeri istihbaratbirimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler de,''kişinin çalışma hayatı veya mesleki onurunu etkileyecek nitelikte''ise yasa kapsamında değerlendirilecek. Tüzel kişiler ve yabancılara da belirli şartlar çerçevesinde bilgiedinme hakkı tanıyan yasaya göre, bilgi edinme başvurusu reddedilen,''Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu''na itiraz edebileceği gibi idariyargıya da başvurabilecek. ''Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir'' hükmüne yer verilenyasaya göre, vatandaşlar, isteyecekleri bilginin kendileriniilgilendirmesi koşuluyla bu hakkı kullanabilecekler. Tüzel kişiler debilgi edinme hakkına sahip olacak. Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyettebulunan yabancı tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi çerçevesinde bukanundan yararlanabilecek. -BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ- Kurum ve kuruluşlar, kanunda yer alan istisnalar dışındaki hertürlü bilgi ve belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgiedinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere,gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olacak. Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzelkişinin unvanı, adresi ile yetkili kişinin imzası ve yetki belgesiniiçeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veyakuruluşa yapılacak. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının yasal olarakbelirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişimaraçlarıyla da yapılabilecek. Dilekçede istenen bilgi veya belgeler,açıkça belirtilecek. Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerindebulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelereilişkin olacak. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma,araştırma ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgiveya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilecekler. İstenen bilgi veya belge başvurulan kurum ve kuruluştan başka biryerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşlaragönderilecek ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilecek. -BİLGİ VE BELGEYE ULAŞIM- Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeyeulaşımı 15 iş günü içinde sağlayacak. Ancak, istenen bilgi veyabelgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimdensağlanması, başvuru ile ilgili bir başka kurum ve kuruluşun görüşününalınmasının gerekmesi durumlarında, bilgi ve belgeye ulaşım 30 güniçinde sağlanacak. Bu durumda, sürenin uzatılması ve gerekçesi başvurusahibine yazılı olarak ve 15 günlük sürenin bitiminden öncebildirilecek. -BAŞVURULARA YAZILI CEVAP- Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgilicevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibinebildirecek. Başvurunun reddedilmesi halinde, bu kararın gerekçesi vebuna karşı başvuru yolları belirtilecek. Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yolunabaşvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde ''BilgiEdinme Değerlendirme Kurulu''na itiraz edebilecek. Kurul, bu konudakikararını 30 gün içinde verecek. Kurum ve kuruluşlar, kurulun istediğiher türlü bilgi ve belgeyi 15 gün içinde vermekle yükümlü olacak. -BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU- Bilgi edinme itirazlarına ilişkin başvuruları değerlendirmek,kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkinkararlar vermek üzere, ''Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu''oluşturulacak. Kurul, 9 üyeden oluşacak. Birer üye Yargıtay ve Danıştay genelkurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birerüye ceza hukuku ve idare hukuku alanlarında profesör veya doçentunvanına sahip kişiler, bir üye Türkiye Barolar Birliği'nin barobaşkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği ikiaday, iki üye en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar vebir üye de Adalet Bakanı'nın önerisi üzerine bu bakanlıkta idarigörevlerde çalışan hakimler arasından Bakanlar Kurulu'nca seçilecek. Kurul Başkanı, kurul üyeleri arasından, yine üyelerce seçilecek.Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman başkanınçağrısı üzerine toplanacak. Kurul üyelerinin görev süresi 4 yılolacak. Görev süresi sona erenler, yeniden seçilebilecekler. -BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI- Yasada, bilgi edinme hakkının sınırları da düzenleniyor. Buna göre, açıklanması halinde devletin emniyetine, dışilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zararverecek, niteliği itibariyle devlet sırrı olan ve usulüne uygunşekilde gizli kaydıyla korunan bilgi ve belgeler, bilgi edinme hakkıkapsamı dışında kalacak. -YAŞ KARARLARI YASA KAPSAMINDA- YAŞ, Cumhurbaşkanlığı ve HSYK kararları gibi ''yargı denetimidışında kalan'' idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve meslekionurunu etkileyecek nitelikte olanlar, kanun kapsamına girecek. Ancak,bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı, işlemin yargı denetimineaçılması sonucunu doğurmayacak. Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde ülkeninekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazancasebep olacak bilgi veya belgeler de bilgi edinme hakkı kapsamı dışındatutulacak. Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerineilişkin bilgi veya belgeler, kişinin çalışma hayatı veya meslekonurunu zedeleyecek nitelikte ise bu kanun kapsamındadeğerlendirilecek. Emniyet Teşkilatı, teftiş kurulları veya diğer yetkili kamu kurumve kuruluşlarınca yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olupaçıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde kişilerin özelhayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veyasoruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeyesokacak, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek bilgi vebelgeler de yasa kapsamı dışında kalacak. -İDARİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER- Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarisoruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önceaçıklanması halinde kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahalesonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerinhayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, soruşturmanıngüvenliğini tehlikeye düşürecek, gizli kalması gereken bilgikaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgilibenzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecekbilgi veya belgeler'' kanun kapsamı dışında olacak. -ADLİ KOVUŞTURMA VE SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER- Açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde suçişlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi ve soruşturulması ya dasuçluların kanuni yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeyedüşürecek, yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesiniengelleyecek, hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanmahakkını ihlal edecek nitelikteki bilgi ve belgeler, kanun kapsamıdışında sayılacak. -ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ- Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatıngizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ileaile hayatına, şeref ve hassasiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerinehaksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkıkapsamı dışında kalacak. Kamu yararının gerektirdiği hallerde ise kişisel bilgi vebelgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az 7 günönceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluylaaçıklanabilecek. Yasa, haberleşmenin gizliliği esasını ihlal edecek bilgi veyabelgelerin de kanun kapsamı dışında kalmasını öngörüyor. Kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ilekurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizlikalması kaydıyla sağlanan ticari ve mali bilgiler, bilgi edinmekapsamı dışında kalacak. Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinmebaşvuruları hakkında, ilgili kanun hükümleri uygulanacak. -CEZALAR- Bu kanunun uygulanmasında ihmali, kusuru veya kastı bulunanmemurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiilleringenel hükümleri çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi husususaklı kalmak kaydıyla tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplincezaları uygulanacak. Bu kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçlaçoğaltılamayacak ve kullanılamayacak.
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu yürürlüğe girdi
24/04/2004 02:00