Kullanılmayan izin parası işten ayrılırken alınabilir mi?
İşten ayrılırken kullanılmayan yıllık izin ücreti alınabilir mi sorusu son zamanlarda en çok merak edilen konular arasında yer alıyor.
Günümüzde on binlerce çalışan ya kendi isteği ya işverenin isteği ya da zorunlu nedenlerden dolayı işten ayrılabiliyor veya iş yeri değiştirebiliyor. Bu durumda kullanılmayan yıllık izin ücretlerinin alınıp alınamayacağı merak konusu oldu. Bu konuya dair son noktayı ise Yargıtay koydu. Peki, kullanılmayan izin parası işten ayrılırken alınabilir mi? Kullanılmayan izin parasını almak için ne yapmalı? İş yerinde yıllık izinler nasıl belirlenir? Hangi durumlarda izin parası alınamaz? İşte konuya dair detaylar…
Son zamanlarda, çalışan bir işçinin işten ayrılırken kullanmadığı yıllık izin ücretlerini alıp alamayacağı en çok merak edilen konular arasında yer alıyordu. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre, konuya dair son noktayı Yargıtay koydu. İşte konuya dair detaylar.
İŞTEN AYRILIRKEN KULLANILMAYAN İZİN PARASI ALINIR MI?
4857 sayılı İş Kanunu’na göre, bir işçinin çalışırken kullanmadığı yıllık izin ücretleri, herhangi bir sebeple iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, aldığı son ücret üzerinden hesaplanarak ödenir. Normal şartlarda bir işçinin çalışırken yıllık izin kullanmak yerine ücret isteme gibi bir hakkı bulunmamaktadır. Yıllık izin hakkı, yasalarla belirlenen dinlenme hakkı olarak kabul edildiği için çalışan kendi isteğiyle dahi olsa bu haktan feragat edememektedir. Kullanılmayan yıllık izin ücretleri yalnızca iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda ödenmektedir. Kullanılmayan izin ücretinin alınabilmesi için, iş akdinin ne şekilde sona erdiğinin, işçinin haklı olup olmadığının hiçbir önemi yoktur. İşveren haklı sebeple de çıkarsa veya işçi hiçbir gerekçe göstermeden istifa ederek de işten ayrılsa kullanılmayan ücretsiz izinlerin parası zorunlu olarak ödenmesi gerekmektedir.
İşçinin yıllık iznini kullandığını ispatlamak ise işverene aittir. İşveren, işçiye kullandırdığı yıllık izinleri imzalı izin defteri veya imzalı izin formu gibi belgelerle kanıtlamak durumundadır.
KULLANILMAYAN YILLIK İZİNLERDE ZAMAN AŞIMI VAR MI?
İşten ayrılırken ücret alacakları için 5 yıllık bir zaman aşımı süresi vardır. Kullanılmayan yıllık izinler için 5 yıllık zaman aşımı süresi ise iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren başlamaktadır. Örneğin, bir işçi 2010 ile 2021 yılları arasında bir iş yerinde çalıştı ve 9 Mayıs 2021 tarihi itibarıyla iş sözleşmesi feshedildi. Bu işçi 9 Mayıs 2026 tarihine kadar dava açarak söz konusu çalıştığı dönemde kullanmadığı yıllık izinlerin ücretini talep edebilir.
YARGITAY “HAYATIN OLAĞAN AKIŞINA AYKIRI” DEDİ
Ülkemizde binlerce işçinin hiç yıllık izin kullanmadan çalıştığı bilinen bir gerçektir. Ancak söz konusu bu kişiler daha sonra kötü sürprizlerle karşılaşabiliyorlar. Yıllık izinlerin kullanılmasına dair Yargıtay’ın bir kişinin yıllarca hiç yıllık izin kullanmadan çalışmasının “Hayatın olağan akışına aykırı” kararı bulunuyor. Bu nedenle yıllık izinlerin tamamı değilse bile bir kısmının söz konusu çalışılan yılda kullanılması gerektiği belirtiliyor.
YILLIK İZİN SÜRELERİ NASIL HESAPLANIR?
Yeni işe başlayan bir işçinin yıllık izin hakkına sahip olabilmesi için, deneme süreleri de dahil olmak üzere en az bir yıl aralıksız çalışması gerekiyor. Yıllık izin süresi ise aynı iş yerindeki çalışma süresine göre belirlenmektedir.
Buna göre, yıllık izin süreleri aşağıdaki gibidir:
• Çalışma süresi 1 yıldan 5 yıla kadar olan işçilerin izin süresi 14 gün,
• Çalışma süresi 5 yıldan 15 yıla kadar olan işçilerin izin süresi 20 gün,
• Çalışma süresi 15 yıl ve daha fazla olan işçilerin izin süresi 26 gün olarak belirlenmiştir.
Yıllık izin süreleri, İş Kanunu ile belirlenen bu sürelerin altında olamaz. Ancak işverenle işçiler arasında imzalanacak bir sözleşme ile bu süreler uzatılabilir.
AYNI İŞYERİNDE FARKLI ZAMANLARDA ÇALIŞAN İŞÇİNİN İZİN SÜRESİ NASIL HESAPLANIR?
Çalıştığı iş yerinden kullanmadığı yıllık izin ücretlerini alarak ayrılan bir işçi, daha sonra aynı iş yerinde tekrar çalışmaya başlaması durumunda yıllık izin hesaplamalarında daha önceki yıllarda çalıştığı süreler dikkate alınmaz. Örneğin, işten ayrılırken 26 günlük yıllık izin kullanan bir işçi, aynı iş yerinde tekrardan işe başlaması durumunda ilk etapta 14 gün yıllık izne sahip olur. Yani yeni bir işe başlamış gibi hesaplama yapılır.
Ancak işten ayrılırken kullanmadığı yıllık izinlerin parasını almayan işçinin durumu farklıdır. Söz konusu işçi, aynı iş yerinde tekrar çalışmaya başladığında önceki çalışma süresi dikkate alınır ve 26 günlük yıllık izni kullanmaya devam edebilir.