PEYGAMBER EFENDIMIZIN KASINTI VE BITLENMEYE SEBEP OLAN SEYLERIN TEDÂVISINDE REHBERLIGI
Buhârî ve Müslim'in Sahîh'lerinde Katâde'nin Enes Ibn-i Mâlik'den rivâyet ettigi bir hadiste Enes (Allah Râzi olsun) der ki:
«Peygamber efendimiz, Abdurrahman Ibn-i Avf ve Zübeyr Ibn-i Avvâm'a, vücutlarinda olan kasinti nedeniyle ipek giymelerine izin vermisti. Bir rivâyette de; Abdurrahman Ibn-i Avf ve Zübeyr Ibn-i Av- vam katildiklari bir seferde bitten sikâyet ettiler, Peygamber efendimiz de onlarin ipek gömlek giymelerine ve bu gömlegin üzerlerinde görülmesine izin verdi».
Bu hadis iki seye temel olmaktadir;
Bunlardan biri Islam hukûkunu, digeri ise tibbi ilgilendirir;
Islam hukûkunu ilgilendiren husus; Peygamber efendimizin izledigi yol, mutlak olarak kadina serbest, erkege yasak oldugu yönünde karar kilmistir. Ancak erkek, bir ihtiyaci gidermek ya da önemli bir yarar elde etmek amaciyla ipek giyebilir. Ihtiyaca örnek;Siddetli sogukta, ya da örtünmesi gereken bir yerde ipegin disinda bir giysi bulamamak. Önemli bir yarar'a örnek de; savas, hastalik, kasinti ve bitlenme gibi durumlarda ipek giyerek ihtiyaci gidermek ve insanin basina gelebilen bu durumlardan kurtulmaktir. Enes (Allah Râzi Ol
sun)'un rivayet ettigi sahih hadisin delâletinden de bu anlasilir. Imam Ahmet'ten iki rivâyetin ve ImamSâfiî'nin iki sözünden sahih olanlari ipek giymeye izin verme yönündedir. Çünkü aslolan, hükmün husûsî olmamasidir. Toplumun bir kismi için bir nedene bagli olarak verilen ruhsat, ayni neden kendisinde bulunan tüm insanlar için geçerlidir. Zîrâ nedenin yayginlasmasi, hükmün de genellesmesini gerektirir.
Ruhsatin genellesmesinden yana olmayanlar derler ki; Ipegin giyilmesini yasaklayan hadisler geneldir. Giyilmesine ruhsat veren hadislerin ise Abdurrahman Ibn-i Avf ve Zübeyr'e mahsus olup, daha sonra ayni özürleri tasiyan insanlar için de geçerli kilinmalari ihtimâli vardir. Bir hükmün hem genel hem de özel olmasi ihtimâli durumunda ise genellik ihtimâlini seçip ona göre davranmak daha iyidir. Bu nedenle râvîlerin bir kismi bu hadis hakkinda, "Abdurrahman ve Zü- beyr'den sonrakilere bu ruhsatin erisip erismedigini bilmiyorum" demislerdir.
Sahih olan, ruhsatin genel olmasidir. Dînî hitâbin, bu gibi konularda husûsîlik açiklanmadikça ya da önceden ruhsat verilen kimsenin disindakilerin bu hükmün disinda kaldigi belirtilmedikçe izledigi yol budur. Peygamber efendimiz Ebû Bürde için: «Benden sonra kimsenin çekmeyecegi cezayi çekeceksin» buyurmustu. Yüce Allah da nefsini Nebîsine bagislayan kadinlar hakkinda Nebîsine: «Mü'minler- den ayri sirf sana mahsus olmak üzerek buyurmustu.
Ipegin haram kilinmasi, kötülüge giden yolun kapanmasi içindir. Bu nedenle kadinlara serbest, erkeklere de ihtiyaç ve yarar saglamak için izinlidir. Kötülüge giden yolun tikanmasi için haram kilinan seylerde kural budur. Ihtiyaç hâsil oldugunda ve yarar saglanacaginda bu sey mübah kilinir. Tipki eyleme giden yolu kapatmak amaciyla haram olan kadinlara bakmanin, ihtiyaç hâsil oldugu veya yarar saglanacagi zaman mubah sayildigi, Günes'e tapanlara seklen benzeme yolunu kapatmak amaciyla yasaklanan kerâhat vakitlerinde nâfile namaz kilmanin yarar saglayacagi zaman mübah kilinmasi, "fad ribâsinin "Nesîe" ribâsina giden yolu kapatmak amaciyla haram kilii masi ve ihtiyaç hâsil oldugunda mübah kilinmasi gibi. Fakire ödür hurma agaci vererek karsiligini hurma olarak almak bunun bir örm gidir. Ipek giymenin haram ve helal sayildigi yerler hakkinda "ipe giymenin haram ve helal sayildigi yerler" kitabinda yeterince söz e tik.
Hadîsin temel oldugu hususlardan Ikincisi, yâni tibbi ilgilendir« yönü sudur: Ipek, hayvandan elde edildiginden hayvansal ilaçlardc sayilir, zîrâ kaynagi hayvandir. Ipegin yarari çok, degeri yüksekti Kalbi güçlendirme ve rahatlatma özelligi vardir. Çogu kalb hastalikli rina, safra basmasi ve bundan dogan hastaliklara faydalidir. Ipek göze sürme çekilirse gözü kuvvetlendirir. Tipta kullanilan ham ipe isitir ve birinci derecede kurudur. Isittigini ve birinci derecede yas c dugunu söyleyenler oldugu gibi, orta derecede yas oldugunu söyl' yenler de vardir. Ipekten giysi yapildiginda, özelligine uygun olare ilik olur, bedeni isitir, çogu kez de bedeni sogutarak üsütebilir.
Râzî diyor ki: Ipek, ketenden daha sicak, pamuktan daha s< guktur, eti semirtir. Tüm sert giysiler deriyi zayiflatir ve sertlestirir, > da aksine kuvvetlendirir ve yumusatir.
Ben de diyorum ki: Giyecekler üç kisimdir, bir kismi bedeni u tir ve serinletir, bir kismi serinletir fakat isitmaz, bir kismi da ne isi ne de serinletir. Burada isitan fakat serinletmeyen yoktur. Çünkü b deni isitan bir giysinin serinletmesi daha kolaydir. Buna göre, tüy [1]
yün giysiler isitir ve serinletir, keten, ipek ve pamuk giysiler serin t tar, isitmazlar, keten giyecekler serin ve kurudur, yün giyecekler i cak ve kurudur, pamuk giyecekler orta sicakliktadir, ipek giyecekle pamuklardan daha yumusak ve daha sicaktir.
Minhac sâhibi de söyle der: Ipek giymek, pamuk gibi sic< tutmaz, aksine ipek ilik tutar. Tüysüz, parlak ve düz elbiselerin tam mi, bedeni az isitir, ayrismasi gerekli olanlarin ayrismasina etkisi a dir, en uygunu yazin sicak bölgelerde bu tür giysiler tercih edilmelid
Ipek giyecekler böyle olduguna ve d
'âer
giyeceklerde olan kuruluk ve sertlik ipek giyeceklerde olmadigina göre bu giysiler vücuttaki kasintiya faydali olurlar. Zîr£ kasinti mutlaka sicaklik, kuruluk veya sertlikten olur. Iste bu nedef^e
Rasûlüllah sallallâhu aleyhi ve- sellem, Zübeyr ve Abdurrahman'^ kasintinin tedâvisinde ipek giymeye izin vermistir. Ipek giysilerde pitin olusmasi çok uzak bir ihtimaldir. Çünkü ipekten yapilan elbiselerin karekteri, bitin üremesine uygun bir ortamin olusmasina ters d^ser.
Ne isitan ne de sogutan ki£ma
gelince bunlar, demir, kursun, tahta, toprak ve benzerlerinden el^e
edilen giyeceklerdir.
Madem ipek elbise vücûda uygundu da, neden temiz seyleri mübah, murdar seyleri haram kil#n
dînimiz ipegi yasaklamistir? denilirse, bu soruya müslüman gurupla
rdai
"> her biri bir cevap verirler.
Sebep ve hikmetleri inkâr edenler; neden niçin olmayinca bu sorunun cevâbina gerek kalmaz, ¿terler.
Sebep ve hikmetlerin varligii11
kabul edenlerden: -Bunlar çogunluktadirlar- soruya, dînimiz, insan
^ar
¡Pe
ge karsi sabretsinler, Allah için ipek giymekten vazgeçsinler ku davranislarindan dolayi sevap kazansinlar, özellikle ipek yerine f>a
Ska bir giyecekle yetinsinler, diye ipegi yasaklamistir, cevâbini vereler oldugu gibi, aslinda ipek, altinla süslenmek gibi kadinlar için yar^'^S^r- Ipek giymekte erkeklerin kadinlara benzeyerek bozulmalar1
tehlikesi oldugu için yasaklanmistir, diyenler de vardir.
Bâzi müslümanlar; Ipek, büyüklenme, böbürlenme ve kendini baskalarindan üstün görme duyg^anni
dogurdugu için yasaklanmistir, seklinde açiklamada bulunurlarken, bâzilari da, bu yasagin nedenini, kayganligindan ötürü insan vücûdunda kadinlasma, kiritma ve kivirtma gibi kadinsi davranislar, onur
sarsici ve erkege yakismayan tavirlar dogurdugu için yasaklanil1
^11
" biçiminde yorumlamislardir.
Ipek giymek kalbe, kadin kalbinin
tasidigi duygulari kazandirir. Bu yüzden ipek giyenlerin çogui'u
> insanlarin en onurlularindan, er
keklik ve hasarilik yönünden en üstünlerinden bile olsalar, açik bir sekilde rahatlamis, kadinlasmis, kiritma ve kivirtma gibi tavirlar takinmis bulursun. Ipek, insanin onur ve vekarini tamamen yok etmese bile en azindan azaltir. Kisilige sâhip olan ve konuyu kavrayan insan yüce Allah'a teslim olur. Küçük çocugun velîsine de çocuga ipek giydirmesi, kadinsi nitelikler kazandiracagi için yasaklanmistir.
Neseî, Ebû Mûse'l-Es'arî'nin Peygamberimizden rivâyet ettig hadislerden olmak üzere Ebû Mûsâ'nin söyle dedigini zikreder:
«Peygamber efendimiz söyle buyurdular: "Cenâb-i Hak, ipek ut altini ümmetinin erkeklerine haram, kadinlarina helal kilmistir" Hadîsin su sekli de vardir: "Ipek giymek ue altin ümmetimin erkekle rine haram, kadinlarina helal kilinmistaV
Buhârî'nin Sahîh'inde Huzeyfe'nin söyle dedigi rivâyet edilir:
«Rasûlüllah sallallâhu aleyhi vesellem, ipek ve atlas elbise giy meyi ve üzerlerine oturmayi yasakladi ve dedi ki:-"ipek, dünyadi onu giyenlerin, âhirette de sizind'ir"».
[1]
Ahzab: 33/50.