'BÜYÜ'YE SİYASET KARIŞIYOR
Tüm dünyanın sevdiği ‘Harry Potter’ın hayranı çocuklar çoktan büyüdü. Karakteri canlandıran Daniel Radcliffe 33 yaşında bir aktör olarak eski imajını geride bıraktı, farklı rollerle yoluna devam ediyor. Ama bütün bu cephelerdeki değişimler J.K. Rowling’i ve uyarlamalarını bağlamıyor elbette; elde yeni bir maden var ve o, işlenmeye devam ediyor. Evet, ‘Fantastik Canavarlar’dan bahsediyorum. Meselenin odak noktası, Rowling’in 2001 tarihli ‘Fantastik Canavarlar Nelerdir, Nerede Bulunurlar?’ (Fantastic Beasts and Where to Find Them) kitabı. Bereketli bir kaynak bu; çünkü beş filmlik bir seriye ilham kaynağı oldu. İlki kitapla aynı ismi taşıyordu. İkinci hamlenin adı ‘Fantastik Canavarlar: Grindelwald’ın Suçları’ydı (Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald). Bu haftadan itibaren salonlara uğrayan üçüncü adımsa ‘Fantastik Canavarlar: Dumbledore’un Sırları’...
Tabii ki bütün bu yapımları sadece bu kitap değil, ‘Harry Potter’ serisindeki kimi küçük öykücükler de besliyor.
Gelelim yeni serüvene... Profesör Albus Dumbledore, karanlık tarafta yer alan Gellert Grindelwald’u durdurma mücadelesine girer. Bu uğraşta en büyük destekçileri büyüzoolog Newt Scamander’in öncülüğündeki büyücüler, cadılar ve cesur Muggle fırıncıdan oluşan ekiptir...
‘Fantastik Canavarlar’ serisi David Yates’e teslim edildi.
‘Harry Potter’ serisinde de dört bölüme imza atan İngiliz yönetmen, ‘Dumbledore’un Sırları’nda iki eski sevgilinin; Dumbledore ve Grindelwald’un (ki bu yönüyle, yani eşcinsel bir aşkla seride bir eşiğin aşıldığı söylenebilir) iyi ve kötü olarak iki ayrı cepheye savrulmalarını anlatıyor. Film, son derece keyifli ve sürükleyici anlardan oluşuyor. Rowling’le Steve Kloves’ın senaryosu, gücü elinde tutmak isteyen narsistik bir profile karşı verilen savaşın üzerine kurulu. Büyücüler âlemindeki başkan seçiminde iki aday varken geçmişte işlediği suçlardan ‘aklanan’ Grindelwald, üçüncü aday oluyor ve iktidarı ele geçirmek üzere birçok dalavere çeviriyor...
Batı sineması uzun süredir azgelişmiş demokrasilere çöreklenen diktatoryal rejimlere filmler üzerinden yaptığı göndermelerle sesleniyor ve sanki kitlelere ‘doğru yol’u göstermeye çalışıyor.
Lakin bu tür sistemleri kendi siyasal erklerinin desteklediklerinden ya da işlerine geldiği sürece ses çıkarmadıklarından hiç haberleri yokmuşçasına davranıyorlar... ‘Dumbledore’un Sırları’ Berlin’deki büyük buluşma bölümünde, sokaklardaki afişler, atmosfer ve Gestapovari görevlilerle Nazi Almanya’sını çağrıştıran kadrajlar sunuyor. Bhutan’daki ‘demokratik’ görünümlü seçim süreci de göndermeler içeriyor. Yani serinin üçüncü adımı politik okumalarla yüklü.
Göndermeleri yerinde
Harry Potter’ın Hogwarts dönemi öncesindeki büyücülük dünyasında gezinen bu serinin hedef kitlesinin yetişkinler olduğu aşikâr. ‘Fantastik Canavarlar’ serisi sanırım büyüyerek ‘Harry Potter’la yollarını ayırmak zorunda kalan eski hayranların şimdiki zamandaki ‘sihirli ama yer yer gerçekçi dünya’ ihtiyacına seslenmek isteğinde.
Filmde beğendiğim bölümler Newt ve kardeşinin karanlık mağaradan kurtulma esnasında ‘yengecimsi’ yaratıkları dans figürleriyle atlattığı, ‘Indiana Jones’a selam gönderen sekansla Berlin’deki ‘Matrix’vari aksiyon sahneleri oldu. Ceylanı andıran ve Çin mitolojisinden alınan Qilin de muhteşem bir yaratıktı.
Eddie Redmayne, Jude Law, Jacob Kowalski, Callum Turner, Alison Sudol, Ezra Miller, Victoria Yeates gibi isimler kadrodaki yerlerini korurken Johnny Depp’in yerine oyuna dahil olan Mads Mikkelsen öykünün parlayan yıldızı olarak dikkati çekiyor. Filmdeki en iyi performans Danimarkalı aktörden gelmiş.
Sonuç olarak izlenmesi zevkli, göndermeleri yerinde bir yapım olan filmi gönül rahatlığıyla tavsiye ederim... UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/16.04.2022)
Diğer Yazılar
‘Kemikler ve Her Şey’, yamyam bir kızın dünyada yalnız olmadığını anlamasını ve aynı türden dertlere sahip bir gençle yaşadığı tutkulu aşkı anlatıyor. Luca Guadagnino imzalı yapımda Maren adlı ana karakteri canlandıran Taylor Russell muhteşem oynuyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/26.11.2022)
Bir adadaki son derece lüks bir restoran... 12 kişilik ‘elit’ bir grubu, ünlü şefleri yönetiminde ağırlıyorlar... Yemek sanatı üzerinden sınıfsal meselelere dokunduran ‘kara komedi’ tarzındaki ‘The Menu’ kanlı bir burjuvazi eleştirisine soyunuyor. Filmde çılgın şefi Ralph Fiennes canlandırıyor. UĞUR VARDAN (19.11.2022/ HÜRRİYET)
Hayatın sillesini yemiş ama kendi değerleri etrafında sınırlarını belirlemiş iki sempatik ‘kaybeden’i odağına alan yapım, eski Yeşilçam filmlerinin tat ve ruhunu yer yer inşa ederken (örneğin öykü ‘Üç Arkadaş’a göz kırpıyor) tempolu bir dil tutturmayı ve görsel açıdan akıcı olmayı başarıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/ 12.11.2022)
Bazı Batılı eleştirmenler komisyoncuların bu denli iyi kalpli gösterilmesinin doğru olmadığına ya da gerçek hayatta böylesi kişiliklerin barınmadığına dikkat çekmiş. Ama ben Kore-eda’nın kötülüklerin hâkim olduğu dünyayı geçmişte kalmış duygular eşliğinde naif de olsa resmetmesini seviyorum. Kadroda ‘Parazit’ten de hatırladığımız Song Kang-ho da yer alıyor ki, Güney Koreli aktör bu filmdeki performansıyla bu yıl Cannes’da En İyi Erkek Oyuncu’ ödülünü kazandı. Naçizane ‘Kaçırmayın’ derim… UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/ 29.10.2022)
1950’lerde bir grup liseli, karşılaştıkları engellere rağmen hayallerinin peşinde koşar ve ilk Türk füzesini gökyüzüne yollar. Gerçek bir olaydan yola çıkarak çekilen ‘Bandırma Füze Kulübü’ kurgusal dokunuşlarla yer yer romantik bir çizgiye de kayıyor. Ömer Faruk Sorak imzalı yapımda iki ana karakteri Alina Boz ve Deniz Can Aktaş canlandırıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/ 22.10.2022)
‘Kadın Kral’, Batı Afrika’daki Dahomey Krallığı’nı koruyan ve sadece kadınlardan oluşan efsanevi ‘Agojie Birliği’nin General Nanisca önderliğinde hem köleliğe hem de iç-dış düşmanlara karşı verdiği mücadeleyi anlatıyor. Viola Davis’in etkileyici performansıyla sürüklediği film gerçekçi çizgilerde gezinen bir isyan ve kahramanlık öyküsü... UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/15.10.2022)
Biri doktor, biri hemşire ve biri de avukat üç sıkı dost... Arkadaşlıklarının temeli Birinci Dünya Savaşı’nda atılmış bu üçlü, 1930’lu yılların başında bir baba-kızın arka arkaya cinayete kurban gitmesini araştırırken büyük bir arı kovanına çomak soktuklarını anlıyorlar. David O. Russell’ın son derece ışıltılı bir kadroya sahip filmi ‘Amsterdam’ 1933’teki ‘Beyaz Saray darbesi’ne de göndermeler yapan ama asıl olarak faşizme ve diktatörlüğe ilişkin şimdiki zamanlara da uyarılarda bulunmaya çalışan politik bir hiciv. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/ /08.10.2022)
George Miller imzalı ‘Üç Bin Yıllık Bekleyiş’, Kapalıçarşı’dan alınan bir şişeden çıkan ‘cin’le, Pera Palas’ta kalan İngiliz bir akademisyen kadının ilişkisini anlatıyor. Klasik bir masal üzerinden mitler ve bilim çağı arasında gelip giden öyküye sahip filmde Tilda Swinton ve Idris Elba’nın yanı sıra Ece Yüksel, Burcu Gölgedar, Zerrin Tekindor, Oğulcan Arman Uslu ve Erdil Yaşaroğlu da rol alıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/17.09.2022)
‘Arthur Rambo’ el üstünde tutulan bir yazarken geçmişte attığı homofobik, kadın düşmanı, ırkçı tweet’lerin ortaya çıkmasıyla dünyası aniden kararan Mağrip kökenli Karim D.’nin öyküsüne odaklanıyor. Laurent Cantet’nin filmi, karakterini yargılamadan dertlerini anlatırken kimi sosyolojik ve etnik meseleleri de tartışma masasına sürüyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/10.09.2022)
Kaçak avcıların ailesini yok ettiği bir aslan intikam almak için karşısına çıkan her canlıya saldıracaktır. İki kızıyla vefat eden eşinin doğup büyüdüğü topraklara gelen bir doktorun yolu da bu ölümcül tehlikeyle kesişecektir. Baltasar Kormákur’un yönettiği filmde Idris Elba başrolde. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/04.09.2022)
Havada beliren bir cisim ve onu görüntüleyerek para ve şöhret kazanmak isteyen iki kardeş... Jordan Peele imzalı ‘Hayır’, ‘Üçüncü Türden Yakınlaşmalar’, ‘Jaws’, ‘İşaretler’, ‘Geliş’ gibi yapımlardan esintiler sunarken ‘gösteri toplumu’na ait eleştirilere soyunuyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/20.08. 2022)
90’lı yılların klasiklerinden ‘Forrest Gump’ı Hindistan’a taşıyan ‘Laal Singh Chaddha’, çok başarılı bir uyarlama. Başrolünde ‘Bollywood süperstarı’ Aamir Khan’ı izlediğimiz yapımda, 80’lerden günümüze ülkenin siyasal gelgitleri de perdeye yansıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/13.08.2022)
İçinde 10 milyon dolar olan bir çanta ve Rus mafya babasına teslim edilecek oğlu...Tokyo-Kyoto hattındaki bir hızlı trende geçen, Brad Pitt’in sürüklediği ‘Suikast Treni’, Kôtarô Isaka’nın romanından uyarlanmış. Dalgacı tonu belli noktalara kadar başarıyla seyreden bu aksiyon komedi, daha sonra karikatürize bir hal alıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/06.08.2022)
İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefik Hava Kuvvetleri’ne ait bombardıman uçağında erkek mürettebat arasında yolculuk eden bir kadın yüzbaşı ve hem Japon jetlerine hem de kendilerine musallat olan Gremlin türü yaratığa karşı verdiği mücadele... Chloë Grace Moretz’in sürüklediği ‘Buluttaki Gölge’ feminist yapıda ilerleyen bir aksiyon filmi. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/30.07.2022)
2020 Mart ayından bu güne, artık hayatta olmayan canım ‘Sinema’ dergisindeki ‘Sinemadan Çıkmış İnsan’ adlı köşemde, geçmiş sayılarda yayınlanmış eski yazılarımı paylaştım. 5 Mart 2021’den itibarense, sinema salonları perdelerini açana dek, her yeni hafta, o tarihe ait eski ‘sinemadan çıkmış insan / vizyonda bu hafta köşeleri’ni sizlerle buluşturdum. Sizlere her hafta sinema tarihinden 5 klasik film önerdiğim ‘Önce Tavsiyeler’ adlı bölüm ve geçmiş vizyon haftalarını anımsadığımız ‘Tarihte Bu Hafta’ adlı bölümler devam edecek! Üçü yerli yapım olmak üzere toplam dokuz yeni filme ev sahipliği yapıyor Aralık ayının ilk vizyon haftası! Penelope Cruz ve Antonio Banderas’ı buluşturan eleştirel dram ‘Official Competition / Resmi Yarışma’, Elizabeth Banks ve Sigourney Waver’ın başrolleri üstlendikleri tarihi ve politik öykü ‘Call Jane / Acil Durumda Jane’i Ara’ ve aksiyona korku ve mizah öğeleri ekleyen ‘Violent Night / Vahşi Gece’ notlarımız arasında!
Çeyrek yüzyılı aşkın, başta pop olmak üzere müziğin tarihini tutan, radyo programları üreten, kitaplar, eleştiriler yazan, plaklar çalan Naim Dilmener bu uzun yürüyüşün Gazete Pazar ile Radikal adımlarında kaleme aldığı yazılarıyla, müzik serüvenimizden önemli ve değerli isimleri bizlerle paylaşıyor.
‘Kemikler ve Her Şey’, yamyam bir kızın dünyada yalnız olmadığını anlamasını ve aynı türden dertlere sahip bir gençle yaşadığı tutkulu aşkı anlatıyor. Luca Guadagnino imzalı yapımda Maren adlı ana karakteri canlandıran Taylor Russell muhteşem oynuyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/26.11.2022)
Geçtiğimiz hafta Ankara’da Çağdaş İtalyan Filmleri Haftası düzenlendi. Pandemi döneminde çevrimiçi yapılmakta olan, geçen sene hem çevrimiçi hem de fiziksel olarak düzenlenen etkinlik, bu sene sadece fiziksel olarak düzenlendi ve gösterimler, Çankaya Belediyesi’nin Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde yapıldı. Programdaki filmlerin bazılarını önceden izlemiş ve yorumlarını yazmıştım. Bu hafta kapsamında, ilk kez izlediğim filmlerin yorumlarına, vakit kaybetmeden geçeyim.
Her biri meslekte en az 20 yılı devirmiş müzik yazarlarımızın saptadığı yerli grupların ‘şeref tablosu’nda Moğollar, Bulutsuzluk Özlemi ile ‘orta yaş’a dayanmış akranlar mor ve ötesi ile Duman gözüküyor. Hemen enselerinde Kurtalan Ekspres ile Dervişan yer alıyor. Bir alt basamakta ise, az zamanda çok iş yapmış Hardal ve Mazhar Fuat Özkan bulunuyor. Aslında gözler Mazharlar’ı daha üstte arıyor da, ‘ticaret’in dozunu kaçırmak bazen böyle sonuçlara neden oluyor.
Sinemamuzik.com, bir çoğu Altın Portakal’da jürilik de yapmış sinema yazarlarına sordu: ‘Antalya Altın Portakallı en iyi film hangisi’?... Birinciler listesinde ‘kortej’e çıkan ve bütün zamanların Altın Portakal birincilerini değerlendiren 31 sinema yazarının katıldığı araştırmada, Zeki Ökten’in 1980 tarihli Sürü filmi 213 puan toplayarak birinciliği kazandı. Sürü’yü 204 puanla Muhsin Bey (Yavuz Turgul) ve 192 puanla Uzak (Nuri Bilge Ceylan) izledi.
Sinemamuzik.com sinema yazarlarına sordu: ‘İlk uzun filmini 21. yüzyılda çeken en iyi 10 yerli yönetmen kim?... 30 sinema yazarının katıldığı araştırmada bol ödüllü Emin Alper 195 puan toplayarak birinciliği kazandı. Alper’i 145 puanla Pelin Esmer ve 136 puanla Özcan Alper izledi. Emin Alper'i 27 sinema yazarı listesine alırken, Pelin Esmer’e 25, Özcan Alper’e 20 listede yer verildi. Bazı popüler isimler ön sıralarda yer alamadı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Barış Saydam, Bircan Usallı Silan, Burçak Evren, Cengiz Özkarabekir, Doğuşcan Göker, Haydar Ali Albayrak ile Şükran Kuyucak Esen tarafından hazırlanan ‘Fatma Girik’ kitabını piyasaya çıkardı. Kitap, Girik’in zor ve renkli sinema serüveninden, politik yaşamından, aile yaşantısından, özel hayatından kesitler sunuyor.