Türk Edebiyatında Eleştiri (Tenkit)
Eleştiri veya tenkit kelimesi, kökeni Yunanca'ya dayanan bir kavramdır ve "hüküm vermek" anlamına gelen "krites" kelimesinden türemiştir. Fransızca'da ise "critique" olarak kullanılır. Eleştirinin tarihi, Pierre Bayle'nin 1695'te yayımlanan "Dictionnaire historique et critique" adlı eseri ile başlar. Eski dönemlerde eleştirmen, gramerci ve ilolog terimleri neredeyse birbirinin yerine kullanılırken, hümanistler sonraları "critic" terimini, eski metinlerin baskıya hazırlanması ve düzeltilmesi olarak sınırlandırmışlardır.
yüzyılda eleştiri kavramı, Avrupa dillerine nüfuz etmeye başlamıştır. Eleştiri, sanat, edebiyat, felsefe, sosyal bilimler ve diğer birçok alanda yaygın ......
Cezmi Konusu
Adil Giray’ın İran ile Osmanlı arasında yapılan savaştan sonra esir düşüp, orada Perihan, Şehriyar ve Cezmi ile olan ilişkilerini anlatmaktadır.
Cezmi Özeti
Olay Sokullu Mehmet Paşa döneminde, İstanbul’ da başlar, Azerbaycan’ da, İran’ da sürüp gider ve Tebriz Sarayında sona erer. Cezmi çok iyi bir atlı spor ustasıdır. Bu ustalığı sayesinde Ahmet Paşa ile tanışır. Ahmet Paşanın verdiği bir yemekte Cezmi’nin atlı sporda olduğu kadar şairlikte de usta olduğu anlaşılır.
Şairliğinin ünüyle Nevi ile tanışır. 1570 yılında İran seferi başlar. Cezmi bu ......
Tanzimat Osmanlı toplumunda büyük değişikliklerin olduğu, Osmanlı aydınının yüzünü tamamen Batı’ya döndürdüğü bir dönemdir. Fransız İhtilali ile başlayan hürriyet, adalet, eşitlik düşünceleri Osmanlı toplumunu da etkilemiş, her alanda yeni gelişmeler olmuştur. Tiyatroda da bu dönemde ciddi gelişmeler olmuştur. Geleneksel Türk tiyatrosu yerini yavaş yavaş Batılı anlamdaki modern Türk tiyatrosunun ilke evresi olan Tanzimat tiyatrosuna bırakmıştır.
Tanzimat Edebiyatında Tiyatro Hakkında
Batının zihniyetini ve sanat anlayışlarını öğrenebilmek için harekete geçen aydınlarımız tercüme faaliyetinin yanı sıra tiyatro eserlerine de ilgi duymaya başladılar. Tiyatro, asırlardan beri ......
Namık Kemal Hayatı Biyografisi Edebi Kişiliği ve Eserleri Hakkında Kısaca Özet Bilgi (1840-1888):
Namık Kemal, Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden biridir ve doğum yeri Tekirdağ'dır. İlk ismi Mehmet Kemal olan yazar, küçük yaşta annesini kaybetmiştir. Yaşamının erken dönemlerinde, dedesi memurluk görevleri nedeniyle farklı yerlere taşındığı için eğitim hayatını farklı yerlerde sürdürmüştür. Sanatçı, eğitim hayatı boyunca özel dersler alarak kendisini geliştirmiştir. Arapça ve Farsça öğrenme konusunda da oldukça başarılıydı. Hariciye Nezareti Tercüme Odası'nda kâtip olarak çalışırken, Fransızca öğrenme fırsatı bulmuştur. Bu dil ......
Şair Evlenmesi Hakkında Kısaca Özet Bilgi
"Şair Evlenmesi", Türk edebiyatının en önemli tiyatro eserlerinden biridir. Şinasi'nin kaleme aldığı bu töre komedisi tarzındaki tek perdelik piyes, ilk olarak 1860 yılında Tercüman-ı Ahvâl gazetesinde tefrika edilmiş (parça parça yayımlanmış) ve daha sonra kitap olarak basılmıştır. Bu eser, Batılı tarzda yazılmış ilk tiyatro eseri olarak kabul edilir. Türk edebiyatının Batılı anlamda ilk tiyatro örneğidir. Bu tek perdelik komedi olan Şair Evlenmesi'nde İbrahim Şinasi, geleneksel Türk tiyatrosu ile Batı tiyatro tekniğini kaynaştırmıştır.
Önceden var olan tiyatro ......
Tanzimat Dönemi Romanı Nedir Hakkında Kısaca Bilgi
Tanzimat edebiyatı dönemi, 1860'tan 1805'e kadar süren bir dönemdir. Bu dönemde ve daha öncesinde Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme hareketleri başlamıştı. Edebiyat da bu modernleşme sürecinden etkilendi ve yeni bir edebiyat anlayışı ortaya çıktı. Tanzimat dönemi, Türk edebiyatının tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu dönemde edebiyatımız, Avrupa edebiyatıyla birleşerek yeni bir çizgiye girdi. Bu yazımızda, Tanzimat dönemi romanı hakkında detaylı bilgi verilecektir.
Tanzimat dönemi romanı, Türk edebiyatında roman türünün gelişmesine önemli bir katkı sağlamıştır. Bu dönemde, roman ......
Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında İlk Gazeteler
Tanzimat dönemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme sürecinde önemli bir aşamayı ifade eder. Bu dönemde, Batı'da yaşanan gelişmelerin etkisiyle, Osmanlı Devleti'nin siyasi, sosyal ve kültürel yapısı önemli ölçüde değişti. Bu değişim sürecinde, yeni düşüncelerin ve fikirlerin yayılması için yayın organlarına ihtiyaç duyuldu. Bu nedenle Tanzimat döneminde birçok gazete ve dergi yayınlandı.
İşte Tanzimat döneminde yayınlanan önemli gazetelerin listesi:
Takvim-i Vekayi: Tanzimat dönemi gazeteleri arasında en önemli ve öncü olanıdır. İlk sayısı 3 Kasım 1831 tarihinde yayınlandı ve Osmanlı Devleti'nin ......
* Tanzimat’ın ortaya çıkışı II. Mahmut’tan sonra henüz on sekiz yaşında tahta çıkan Abdülmecit’le başlar.
* Abdülmecit, Mısır sorununu gidermek Sultan Abdülmecit Han için Osmanlı İmparatorluğu’na yeni bir düzen sağlamak amacıyla Londra ve Paris büyükelçilikleri yapan çağın politikasıyla yakından alakalı Mustafa Reşit Paşa’yı sadrazamlığa getirir.
* Tanzimat, Osmanlı tarihinde İmparatorluğun batmasına kadar süren başlı başına bir dönem oluşturan devrimci bir niteliğe verilen addır.
* Osmanlı İmparatorluğu XVIII. yüzyıldan itibaren çözülme ve çökmeye başlamıştır.
* Bu kötü gidişi durdurmak için XIX. yüzyılda Mustafa Reşit Paşa, ......
Tanzimat Edebiyatı'nın İkinci Dönemine Genel Bir Bakış
Bu dönemde I. Meşrutiyet Meclisi’nin 1877’de Osmanlı-Rus Savaşı gerekçe gösterilerek kapatılmasıyla başlayan baskıcı yönetimi vardır. Bu durum sanat ve edebiyatı da etkilemiştir. Bu dönem sanatçıları, devrin siyasi baskıları yüzünden topluma yönelik sanat yapamamışlar, bireysel konuları işlemişlerdir. “Sanat, sanat içindir.” anlayışı benimsenmiştir. Dilde sadeleşme çalışmaları terk edilmiş, eski dile dönülmüştür. Eserlerde kullanılan dil ağırlaşmıştır. Gazetecilik eski önemini kaybetmiştir. Siyasal ve toplumsal olaylar yerine, günlük olaylardan bahsedilmiştir. Bu dönemin şiiri, Servetifünun şiirine örnek olmuş ve zemin ......
Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Tenkit
Batılı anlamda eleştiri, Tanzimat’la birlikte edebiyatımıza kazandırılmıştır. Yeni edebiyatımızı modernleştirmeyi amaçlayan sanatçılar, eski edebiyatı yıkmaya ve yerine yenisini yerleştirmeye çalışarak çalışmalarını bu yönde yoğunlaştırmışlardır. Bu türün öncüsü Namık Kemal’dir. İlk eleştiri yazısı: Lisan-ı Osmani’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazat-ı Şamil’dir. (Namık Kemal) İlk eleştiri eseri: Tahrib-i Harabat (Namık Kemal)
Tanzimat döneminde edebî tenkit anlayışı, Şinasi’nin Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvir’deki ilk yazılarına kadar uzanır. Ziya Paşa’nın Şiir ve İnşâ makalesi ile Harâbât ön sözü, Nâmık Kemal’in Tasvir-i Efkâr’daki yazıları, ......
Sergüzeşt Romanın Özeti Kısaca
Dilber Kafkasya’dan alınıp getirilmiş ve İstanbul’da esir olarak satılmış dokuz yaşında bir kızdır. Eski Harput Mal Müdürlüğü’nden azledilmiş Mustafa Efendi adında birine kırk liraya satılır. Taş yürekli bir kadın olan evin hanımı ile Arap cariye Terafet, kızı çok hırpalarlar ve kıza gücünün üstünde iş yaptırırlar.
Dilber bir gün bu evdeki hayata dayanamayıp kaçarsa da yine eski sahiplerine teslim edilir. Mustafa Efendi, Erzurum vilayetine bağlı bir ilçe kaymakamlığına atanır. Borçlarını ödemek için Dilber’i bir esirciye satar. Esirci Dilber’i kendi ......
1839'a Kadar Türk Edebiyatına Kısa Bir Bakış
İrfan ve zihniyet dünyamızda yenilikler olurken asrın kuvvetli divan şairleri de etkilerini sürdürüyordu. Enderunlu Vasıf, Keçecizade İzzet Molla, Leskofçalı Galip, Hersekli Arif Hikmet, Koniçalı Avni, Akif Paşa gibi şâirler bir kısım yeni hayaller taşımakla birlikte klasik divan edebiyatımızın genel özelliklerini devam ettiriyorlardı. On dokuzuncu asırda eser veren Tanzimatçı şairler, klasik şekilleri büsbütün terk etmemişlerdi.
Edebiyat, sanatkârlar elinde gelişir ve okuyucusu tarafından değerlendirilir ancak, onun zenginleşip halka ulaşabilmesi ve bunun yanı sıra daha farklı yorum ve ......
Yeni Türk Edebiyatına Genel Bir Bakış
Türk edebiyatında, batılı edebiyatlarda görülen edebî toplulukların aynısı yoktur. Türk edebiyatı bir bütündür, onu; devir, dönem veya gruplara bölerek incelemek bir eğitim mecburiyetidir.
Tanzimat’ın ilanından sonraki Türk edebiyatının başlangıcı için 3 Kasım 1839 gibi bir tarih verilmesi, siyasi boğumlanmayla kronolojik edebiyat tarihi anlayışı açısından isimlendirmenin mantığına uygun görünmektedir. Bu yüzden başlangıç dönemini ifade etmek için ekseriyetle kullanılan isimlendirme Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı (veya Tanzimat’tan Sonraki Türk Edebiyatı)’dır.
Tanzimat Edebiyatı’nın kendi içindeki gruplarına verilen isimler incelendiği zaman yaygın olarak ......
Belli dönemlerde, aynı edebi anlayışa ve hayat görüşüne sahip edebiyatçıların belli bir alanda bir araya gelerek birbirinin edebi görüşlerini destekler nitelikte eserler vermesine edebi topluluk adı verilir. Edebiyatımızda özellikle Yeni Türk Edebiyatının başlamasıyla ilk olarak Tanzimat Edebiyatı Sanatçıları çeşitli gazeteler etrafında toplanarak çeşitli türlerde eserler vermişlerdir. Bu yazımızda ise bu edebi topluluklarda yer alan sanatçıları kolaylıkla aklınızda tutabilmeniz için edebi topluluklar kodlama ve şifreleme yöntemi ile sizlere sunmak istedik.
Edebi Toplulukların Kodlaması
Hisar Topluluğu (Hisarcılar - 1950-1980) Temsilcilerinin Kodlaması
GÜLTEKİN SAMANOĞLU
İLHAN GEÇER
TALAT SAİT ......
Düşünen Adam Recaizade Mahmut Ekrem Hayatı Biyografisi Hakkında Geniş Detaylı Bilgi
Şair yazar. Türk edebiyatında Abdülhak Hamit Tarhan ile beraber Tanzimat Dönemi Edebiyatının “ikinci dönemi” olarak adlandırılan, yeni bir sürecin başlatıcılarındandır. İbrahim Şinasi, Ziya Paşa ve Namık Kemal’in öncülüğünde şekillenen, toplumu aydınlatmayı önceleyen ilk dönem edebiyat anlayışının ardından Recaizade Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit ile bireyin dünyasını sanat eserinde ele almayı amaçlayan ikinci dönem başlar. R. Ekrem, sanatsal ve teorik anlamda döneminde yazılıp okunan hemen hemen her türde eser vermiştir.
Şiir kitaplarından ......
İkilem Şairi Ziya Paşa Hayatı Biyografisi Şiirleri Eserleri Hakkında Detaylı Geniş Bilgi
İkilemlerin sanatçısı olarak bilinen Ziya Paşa, Yeni Türk Edebiyatı’nın önemli şairlerinden biridir. 1859 yılında yayınlanan Terci-i Bent adlı eseri, onun etkilerini günümüze kadar getirmiştir.
Ziya Paşa, sadaret kaleminde memur olduğu zamanlardan ölümüne kadar geçen süre içinde, batı edebiyatıyla yakınlıklar kurmuş, birçok eser tercüme etmiştir. Avrupa’da yayınlanan Şiir ve İnşâ (1868) adlı önemli makalesinde şiir dilinin sadeleştirilmesi ve Arapça ve Farsça etkilerin artık terk edilmesi yolundaki fikirlerini, tercümelerden elde ettiği birikimlerin ......
Abdülhak Hamit Tarhan Hayatı Biyografisi Edebi Kişiliği ve Eserleri Hakkında Kısaca Özet Bilgi (1852-1937):
Abdülhak Hamit, ‘‘tezatlar şairi" olarak Tanzimat şiirini, doğu batı ilişkileri yönünden ve metafizik meraklara dayanan düşünceler ile yorumlayarak soyut kavramları işleyen mısralar vücuda getirir. Abdülhak Hamit’in şiirlerinde tabiat ve ölüm, acılardan ve müşahedelerden (gözlem) yola çıkılarak yorumlanır.
Yeni Türk edebiyatı şiirinde birçok değişiklik yapılmıştır ama modern Türk şiirinin büyük değişikliklerini Hamit gerçekleştirir. Türk şiirine yeni hayâller, mazmunlar, nazım biçimleri, hatta vezin kalıpları armağan eder.
İstanbul’da doğdu. Farklı okullarda öğrenim ......
Yazı Makinesi Ahmet Mithat Efendi Hayatı Biyografisi Hakkında Kısaca Özet Bilgie
Tanzimat Dönemi’nin halk için yazan ve onun dünyasına diline en çok yaklaşan sanatkârıdır Ahmet Mithat Efendi. O, eserleriyle “sosyal fayda’’ prensibini uygulamayı, halkın kültür seviyesini bu yolla yükseltmeyi hedeflemiştir. Bu dönemde halk için yapılan edebiyatın en belirgin ismidir. Nesildaşları arasında yaygın olan “hürriyetçi” akımlara kapılmamış, daha sakin bir hayat arzulayarak halka eserleriyle hizmet etme yoluna gitmiştir. Bir sanatkâr olarak verdiği eserlerle çok verimlidir.
Roman ve hikaye anlayışı, tepeden inme usulle gelen ......
Tanzimat Edebiyatı Döneminde Şiir Hakkında Bilgi
Tanzimat Fermanı’nın ilanından (1839) sonra siyasi ve sosyal alanda görülen Batı kaynaklı değişme ve gelişmeler şiire de yansır. Şinasi’nin 1859’da Fransızcadan çevirdiği şiirleri yayımladığı Tercüme-i Manzume adlı eserini, sonraki yıllarda özellikle Fransız şairlerden yapılan başka çeviriler izler. Bu şiirler aracılığıyla Türk edebiyatında yeni nazım biçimleri ve yeni kavramlar görülür. Tanzimat’a kadar aydın çevrelerde divan şiiri zevk ve anlayışı hâkimken Tanzimat’la birlikte Batı şiiri zevk ve anlayışı da tanınmaya ve ilgi görmeye başlar.
Tanzimat şiiri, iki dönemde ......
TANZİMAT DÖNEMİ HİKÂYELERİ
Divan edebiyatımızın halk hikâyelerini bir tarafa bırakırsak Avrupa’daki anlamıyla hikaye türü edebiyatımıza Tanzimat Edebiyatı Dönemi'nde girmiştir. Çeviri ile başlayan bu süreç, taklitler ile devam ederek gelişmiş ve asıl kimliğini kazanarak günümüze kadar gelmiştir. Bu dönemde birçok eser tercüme edilmiştir. Tanzimat Dönemi'nde çeviri eserler için söz konusu olan dil ve ahlak sorunları yerli eserlerin de başlıca sorunları olmuştur. Türk edebiyatında öykü alanındaki yerli ürünler, Ahmet Mithat Efendi'nin 1870’te basılan “Kıssadan Hisse” ve “Letaif-i Rivayat” adlı öykü kitaplarıdır. Ahmet Mithat ......