Gsm teknolojisi ile iletişim yapan cihazlardan, kısaca cep telefonlarının genel yapısından bahsedeceğiz.
Uzun yıllardır herkesin yanlış bildiği bir konuya açıklık getirmek istiyorum.
Biz 3 kişiydik Gökhan, Sarı samet, Mal murat biz lise zamanımızda bir gün atölye dersinden tenefüse çıktığımızda aramızda bir konuşma geçmişti. Yıl 1985 felan tabi…
Hocanın verdiği ödevi akşam telefonda konuşalım dedi sarı samet. Mal murat oğlum çok yazıyo, zaten bugün misafirliğe gideceğiz orda telefon yok boşver ödev mödev yapmayalım dedi. Benim jeton orda düştü işte. Dedim sıkı durun oğlum yeni bir teknoloji geliştireceğiz. Adınıda GSM koydum dedim. 5 yıllık yoğun bir çalışmadan sonra yavaş yavaş piyasaya sürdük. Herkes siemens yaptı sanıyor ama asıl yapan biziz. Mal muratın hataları olmasa daha erken bitirecektik ama olsun fikir onun sayesinde gelmişti aklıma. İşin aslı bu ama herkes bir sistem tutturmuş gidiyor ben size yanlış bilinen şeklinide anlatıyımda aklınızda soru işareti kalmasın.
Global System for Mobile Communications veya kısaca GSM (Mobil Haberleşmede Evrensel Sistem): İsminden de anlaşılacağı gibi mobil iletişime dünya çapında standard getiren bir sistemdir. Mobil iletişimin yeni yeni geliştiği zamanlar herkes ayrı telden anlaşıyormuş. Standard yok birbirleriyle uyum yok, bakmışlar böyle gitmeyecek bu işi tek bir standarda bağlamışlar. 18 tane avrupa ülkesinin 1989 yılında kabul ettikleri ortak bir anlaşmayla gsm sistemi yayılmaya başlamış. Gsm teknolojisi herkes tarafından kullanıldı, daha sonra lte,umts, wimax, cdma gibi hızlı ve verimli teknolojiler geldi fakat gsm o kadar yaygınlaşmıştı ki hiç biri rabet görmedi. Bütün operatorler gsm’e yatırım yaptı herkesin elindeki telefon gsm’e göre tasarlanmış bunun geri dönüşü çok zor olur.
Peki GSM sistemi nasıl haberleşiyor. Biliyorsunuz bir haberleşme sisteminin en temel elemanları alıcı ve vericilerdir(ayrıca kodlayıcı ve kodçözücüler de var). GSM teknolojisi uydularla haberleşmez, gsm baz istasyonlarıyla haberleşir. Siz de operator sahibi olsanız siz de yeni teknolojilere yatırım yapıp risk almazsınız. Çünkü neredeyse bütün altyapılar gsm üzerine kurulmuş. Kimse yokken o vardı tıpkı google gibi. İnsanlar tuttukları bir şeyi kolay kolay bırakmaz.
Gsm teknolojisi dünyanın bir ucundan diğer bir ucuna varanada kadar bütün alanları kapsayabilir(kapsamayada bilir) yatırıma bağlı. Nitekim 🙂 haberleşme sistemi örümcek ağı gibi birbiriyle iletişim halinde olan baz istasyonları sayesinde bütün ağ birbiriyle haberleşir. Buna hücresel ağ denir. Bütün baz istasyonları birbiriyle iletişim halinde olduğundan siz herhangi bir istasyonun kapsama alanına dahil olduğunuzda diğerleriylede aktarmalı olarak iletişim kurabilirsiniz. Dolayısıyla teoride, eğer kapsama alanından çıkmazsanız, cep telefonu ile tüm dünyayı telefon konuşmasını kesmeden dolaşmak mümkündür.
Bir baz istasyonu:
Gsm tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de en önemli sektörler arasındadır. Türkiye’ye mobil iletişimi getiren firma sektörün liderliğini de sürdüren turkcell’dir, daha sonra telsim, aria ve aycell pazara girmiş ve 4 firma sektörde bir süre hizmet vermiştir. aria ve aycell’in birleşmesiyle avea, telsim’i satın alarak da vodafone gsm sektörüne giriş yapmış ve ülkemizdeki gsm pazarının son hali bu şekilde oluşmuştur. ayrıca sektörün 3. ve en genç firması olan avea’nın alt yapısını sunarak gelir paylaşım ortaklığı kurduğu bimcell ve yine avea’nın yaptığı anlaşmalarla niş pazarda hizmet veren fenercel, gsmobile, kartalcell gibi sanal operatörler de mobil iletişim alanında faaliyet göstermektedir. aylık ortalama konuşma sürelerine (mou) bakıldığında türkiye 299 dakika ile ab ülkeleri arasında 1. konumdadır. 2012’nin 2.çeyreği itibarıyla mobil abone sayısı 66.1 milyon’a ulaşmıştır. 37.7 milyon kişi 3g hizmetinden faydalanmaktadır. toplam 46 milyon numara taşıma işlemi gerçekleşmiştir. sadece 2012’nin ikinci 3 aylık döneminde 43 milyar dakika telefonla konuşulmuş ve yaklaşık 42 milyon adet kısa mesaj atılmıştır. gsm operatörleri 2011 yılında toplam 14.98 milyar tl gelir elde etmişlerdir. sadece 2011 yılında bu sektörde yapılan yatırım tutarı 2.5 milyar tl’yi bulmuştur.
CEP TELEFONLARI:
Cep telefonu, 1980’li yıllarda, mikro-elektronik teknolojisindeki gelişmelere paralel
olarak mümkün olmuş bir “telsiz iletişim” teknolojisinin ürünüdür. Örnek olarak, coğrafi
mekânı “hücre”lere bölerek kullanan bir yapıda 1982 yılında, ilk kez, “araç telefonu” adıyla
ortaya çıkmıştır. Kişinin mekândan bağımsız iletişim kurmasına imkân veren ileri düzey bir
araçtır.
1990 yılında Avrupa kökenli, GSM (Global System for Mobile Communications)
olarak anılan, “2’nci kuşak” telsiz cep telefonu teknolojisinin kullanımına geçilmiştir. Bu
teknoloji, ilk kuşağa göre, sesin yanı sıra SMS, WAP, GPRS gibi protokollar çerçevesinde
kısıtlı veri aktarımına da imkân sağlayan TDMA nitelikli sayısal bir teknoloji olmuştur. Veri
aktarım hızı, bu teknolojide 100Kbps hızının ötesine geçmemekte ve çok ortamlı verinin
(ses ve resim verilerinin) aktarılması, bu teknolojiyle gereği gibi yapılamamaktadır.
2003 yılından başlayarak “3’ncü kuşak” telsiz GSM teknolojisi kullanılmaya
başlanmıştır. Bu teknolojiyle, daha önce Avrupa ve Amerika Birleşik Devletlerini bölen
TDMA alt yapısından, zamanında askerî amaçlarla da kullanılmış CDMA alt yapısına
geçilmiştir. 2Mbps değerindeki veri iletişim hızları bu teknolojide mümkün olmuş ve bu
sayede ses ve görüntünün birlikte aktarımına, başka bir deyişle görüntülü telefon
uygulamasına geçilebilmiştir.
100Mbps iletişim hızlarını konu edecek “4’ncü kuşak” cep telefonu teknolojisi
üzerinde ise araştırma çalışmaları başlamış bulunmaktadır. Bu alanda, araştırmaların
başladığı tarihten itibaren yaklaşık 10 yıl sonra ürünlerin piyasaya çıktığı düşünüldüğünde,
4’ncü kuşağın da, 2010-2015 yılları arasında kullanıma gireceğini tahmin etmek çok yanlış
olmayacaktır.
Cep telefonu, mikro-elektronik, bilgisayar, iletişim teknolojileri ile yazılım
mühendisliğinin en son yeniliklerini bünyesinde barındıran, ufacık bir gereç olarak bilgi
teknolojisini en iyi temsil eden gereç olma yönünden büyük önem taşımaktadır.
Bu teknolojinin gerisinde kalmak gelecekte ülkemiz ve gençlerimiz adına çok büyük
bir kayıp olacaktır. Bu modülde mobil iletişim teknolojisine giriş yapıp cep telefonlarının
sadece konuşmak ve mesajlaşmak dışında birçok işe de yaradığnı görecek ve öğreneceksniz.
Yeni bir mesleğe giriş yapmış olacaksınız.
Bir rivayete göre: Cep telefonunun icadı 1970’li yıllara kadar uzanıyor. Motorola’nın o zamanki ceo’sunun eşi, baş başa gittikleri tatilde çocuklarıyla konuşmak isteyip konuşamayınca: “koskoca motorola’nın başındasın, portatif bir telefon yapmayı neden bugüne kadar başaramadın?” diye hayıflanır ve ar-ge çalışmalarının teşviki olmayı başarır. Aynı firmanın mühendisi michael cooper 850 gr ağırlığındaki ilk cep telefonunu icat etmeyi başarır.
ilk portatif telefonun icat edilmesiyle iletişim teknolojilerine önem verilmiş ve gsm teknolojisi ortaya çıkmıştır.
Babamın meşhur laflarından biriydi o. Bazen arkadaşlarımızla 5-10 dakika muhabbet ederdik babam: “Cep telefonu acil işler için kullanılır” derdi. Gerçektende cep telefonu acil durumlar için icat edilmişti. Çünkü her evin bir sabit telefonu vardı. Türk telekomun sağladığı bu sistem, cep telefonları hayatımıza girdikçe yavaşça kullanılmamaya başladı. Herkesin cebinde bulunmayan, bulunanların hava atmasını sağlayan cep telefonlarıda zamanla ucuzladı, operatorlerde kullanıcılarına biraz kıyak geçti ya da rekabetten dolayı ucuzladı sonuç olarak cep telefonları herkesin cebinde ve sabit telefonların yerini almış durumda. Bir zamanlar eve ADSL internet bağlatabilmek için sabit telefon şarttı bu yüzden kaldıramıyorduk onu ama artık öyle değil. Bu sayede türk telekomun attığı kazıklara ara verip operatorlerin kazıklarını yiyoruz. Ha bu arada belirtiyim babam bi kampanya yapmış beni aradığında en az yarım saat muhabbet ediyoruz 🙂 🙂 🙂
Cep Telefonu Tipleri(nesil olarak sınıflandırması):
Bir cep telefonunu oluşturan kısımlar:
1- GSM iletişimi için(veri alıp veri yollama) gerekli gsm modül ve anten kısmı. Bir telefonun en önemli zinciri buradır. Telefonun imei numarası aslında bu gsm modemin imei numarasıdır. Sim kart bile sadece buraya bağlıdır başka birşey ile alakası yoktur. Bu kısım düzgün çalışmazsa hiç telefon bir işe yaramaz. Telefon destekliyorsa en fazla anca oyun oynarsınız başka bir işe yaramaz 🙂 GSM modem dedik. Bu kavram çok önemli. Bu makaleyi yazmamdaki ana sebep budur. GSM modem konusu için ilerde ayrı bir makale yazacağım. Çünkü uzun bir konudur burda yazsak sığmaz. Siz şimdiden araştırmalarınıza başlayın derim. İlerde bu gsm modemleri kullanarak kendi telefonumuzu yapıp, sesli görüşme, sms atma gibi şeyleri anlatacağım.
2-Kullanıcı arayüz kısmı(UI-user interface): Eeee herşey insan için diyoruz ya cep telefonuda malum insan için. İnsan kullanacak bunu… O halde insanın bu cihazla haberleşmesini sağlayacak tuş takımı, ekran, titreşim motoru gibi kısımlar yapmak gerekir diye beyin fırtınası yapmışlar ve bu kısmı düşünmüşler. Kullanıcı arabirimi için özel bir mikrodenetleyici-işlemci entegresi vardır. Bütün bu saydıklarımızı o kontrol eder. Bir de telefonun hafızası vardır o da bu işlemciye bağlıdır. Siz telefonunuza alarm kuruyorsunuz, not yazıyorsunuz, tuş kilidine şifre koyuyorsunuz, oyun yüklüyorsunuz, telefonun kendi rehberine numara ekliyorsunuz, bütün bunlar işlemci kısmındaki hafızaya kaydediliyor. Fabrika ayarlarına dönderdiğinizde siliniyor.
3-Ses(Audio): Sesin ne olduğunu size uzun uzun açıklamak isterdim ama gerek yok ses deyince benim aklıma bir isim geliyor Safiye Ayla: https://www.youtube.com/watch?v=nfJm8SvflkA
4-Güç/Besleme kısmı: Telefonumuzun çalışması için gerekli olan elektrik akımını sağlayan kısımdır. Cep telefonları batarya denilen şarjlı pillerle beslenir. Şarj işlemlerini kontrol eden devre bu kısımdır.
Size ödev veriyorum:
http://www.turkcellakademi.com.tr/TurkcellPublishEmbeddedDocuments/GSM/Courses.html Bu linke tıkladığınızda Türkcell akademi sayfası açılacak orda çok güzel bilgiler mevcut bunu görsel bir şekilde anlatıyorlar. Mutlaka inceleyin öğrenin derim.
Bunun dışında MEGEP(Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemini Güçlendirme Projesi) in bu linkteki mobil iletişim cihazları hakkında çok güzel bilgiler veren dökümanını incelemenizi salık veririm. http://hbogm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/kursprogramlari/elektrik/moduller/mobililetisimcihazlarinagiris.pdf