Venedik taciri Antonio, oyunun kötü adamı Yahudi Shylock’tan borç alır. Vadesinde üç bin dukayı ödeyemezse, etinden bir parça kesilecektir. “Masal bu ya,” denir ya, işte oyun da bu ya, ödeyemez borcunu. Bu parayı sonradan bulmuştur fakat sözleşmeyi vaktinde yerine getirememiştir nihayetinde. Kalbine yakın bir yerden bir parça et kesilecektir, tabii Shylock merhamet göstermezse. Peki, kimseden merhamet beklemeyen Shylock’tan merhamet beklemek doğru mudur? Ve yeri gelmişken, doğru olan kimdir? Yasalara uyan mı, merhamet eden mi? Yasadan adalet bekleyen, karşısındakine merhamet duyamaz mı? Kötülüğüne şüphesiz gözle baktığımız bir adamdan kötülük gördüğümüz zaman şaşırmak ne derece samimidir? Bu sorularla sizlere emanet ediyorum Antonio’yu ve zengin mirasçı Portia’ya geçiyorum.
Babası Portia’ya sadece bir servet bırakmaz, kızını beğenen beyler için de üç tane sandık bırakır. Altın, gümüş ve kurşundan olan sandıklar... Doğru sandığı seçen kızını hak eden, doğru adamdır. Evleneceği adamı seçmek dahi kendisine bırakılmamış Portia’ya ben bırakıyorum burada sözü:
“ İnsanın kendisi için iyi olanı bilmesi ne yapacağını bilmesi kadar kolay olsaydı, şapeller kiliselere, fakir adamların kulübeleri prens saraylarına dönüşürdü. İyi bir kahin kendi talimatlarına uyan kahindir. İyi ve doğru olanın ne olduğunu en az yirmi kişiye öğretebilirim ama kendime öğretemem. Bizlere toplumsal kurallar öğretiliyor ama bazı ateşli anlarda bu kurallar tamamen hiçe sayılabiliyor. Çılgın gençlik, işte bu ateşle iyi öğütleri hiç saymakta ve uygulamamaktadır. Fakat bu şekilde düşünmek, benim koca seçmemi kolaylaştırmıyor. Ah, şu seçimler. Ne sevdiğimi ne de sevmediğimi seçebiliyorum. İşte ben buyum. Ölmüş bir baba tarafından engellenen bir genç kız. Ne kadar güç bir durum değil mi Nerissa? Ne birini seçebiliyor ne de başka birini reddedebiliyorum.”
Peki, bu aptal sandıklar aşkını bulmana yardım etse ne olurdu hiç düşündün mü Portia? Sevdiği adamı sandıklara uğurlarken, içinde ya doğru seçimi yapamazsa korkusu ile söyledikleri, bakın size bambaşka bir Portia, artık aşık:
“Güzel gözlerin beni ikiye böldü. Bir yarım sadece sana ait ve diğer yarım yine senin. Sevgim senin, kalbim senin, hepsi senin. Ah bu kötü zamanlar yok mu... İnsanlar sahip oldukları şeyler üzerinde hiçbir hak iddia edemiyorlar. Yani sana aitim ama senin değilim. Talih çıksın saklandığı cehennemden, çıkıp gelmiş ama benim için değil.”
Antonio’yu Shylock’la, Portia’yı sandıklarıyla baş başa bırakıyor ve aşk, dostluk, adalet ve merhamet üzerine sizleri düşündürecek, ruhunuzu dinlendirecek bu oyunu okumanızı temenni ediyorum. Sevgiler.