- KREDİ
- DÖVİZ
- BORSA
- ALTIN
- KRİPTO
- HİSSE
- ENDEKS
- CANLI BORSA
TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO), iktisatçı-yazar Mterrausdafa Sönmez’in katkılarıyla her ay hazırlanan; “Sanayinin Sorunları” bülteninin son sayısında, Türkiye’deki stagflasyon riskini mevzu aldı.
TÜİK, Merkez Bankası, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Eurostat ve IMF bilgileri kullanılarak yapılan tahlilde, merkez ülkelerde yaşanan enflasyon ve uç veren sakinlik ile ikisinin bir ortada görüldüğü stagflasyon riskine dikkat çekilerek, bunun Türkiye’ye muhen temel tesirleri araştırıldı.
Rapordaki en temel vurgular şöyle:
“Dünya iktisadının merkezleri, Amerika, Euro alanı, hatta Çin’de enflasyon alışılmadık bir artış içinde ve tedbir almayı gerektirecek boyutlara gerçek ilerliyor. Güç birinci sırada olmak üzere emtia fiyatlarınki Covi̇d-19 ortamının da yol açtığı fiyat artışları, genelde endüstrici fiyatlarını etkiledi ve bu merkez ülkelerdeki tüketici fiyatlarının da alışılmadık halde artışına yol açıyor.
“Kapanmalar ağır daralmalara neden oldu”
Pandemiye giriş seneında yaşanan global küçülme, merkez ülkelerde bilhassa hizmet kesimlerindeki kapanmalarla ağır daralmalar yaşattı. Devletlerin eli açık davranıp büyük bütçe açıkları ve kamu borcu stokunun katlanmasını göze alarak uyguladıkları maliye siyasetlerinin da tesiriyle 2021’de göreli canlanmalar yaşandı. Bu canlanmanın getirdiği enflasyonist eğilimlerin denetim altında tutulması için mali sıkıştırma siyasetleri tekrar gündemde.
“Stagflasyon belirtileri”
Bu enflasyonist gidiş yakından takip edilirken iktisat alanında sakinlik günleri de yaşanıyor. Hem tedarik hem talep soruları üretimde düşüşlere yol açıyor ve enflasyon içinde sakinlik, yani stagflasyonun belirtileri hissediliyor.
“Türkiye’yi etkileyecek”
Merkezdeki stagflasyon riski, Türkiye üzere ülkeleri de yakından etkileyecek. Türkiye’de siyasi basiretsizliğin de katkısıyla denetimden çıkan enflasyonu, bulunduğu basamaktan daha üst, Yüzde 20’lerden Yüzde 25-30’lara taşıyacak dinamikler canlı.
“Vergiden vazgeçiliyor”
Enflasyon yüksek görünmesin diye vergi gelirlerinden de vazgeçiliyor. Sadece birinci 9 ayda enflasyonun daha da yükselmemesi için vazgeçilen vergilerin 103 milyar TL’yi bulduğu şahsen Hazine Bakanlığı’nca açıklandı.
“Seçimlere kadar canlı”
Enflasyondaki yükseliş ve tahribat, siyasi bir dönüşüme, genel seçimlere kadar gündemde canlılığını koruyacak üzere görünüyor.
“Sanayide canlanma”
Üretim ayağında ise hem ucuzlaştırılan “Yoksullaştırıcı” ihracatın hem de içeride öne çekilen harcamaların katkısıyla endüstride alışılmadık bir canlanma, seneın birinci 3 çeyreğinde yaşandı.
“Dış ticaret haddi düşüyor”
İhracatta, ünite ihraç fiyatları ünite ithal fiyatlarının altında seyrediyor ve dış ticaret üstünden fakirleşme yaşanıyor. Dış ticaret haddi son 3 seneda birkaç ay dışında, daima 100’ün altındadır. Yani ülke aleyhine seyreden bir dış ticaret faaliyeti vardır. Bilhassa 2021 seneında 100’ün altında kalmak devamlılik arz ediyor. 2021 seneı Ağterrausdos ayında bu paha 86,8 olarak gerçekleşti. 2020 seneı Ağterrausdos ayında 104,1 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 13,6 puan azalarak, 2021 seneı Ağterrausdos ayında 86,8 oldu.
“Cari istikrar sorunu”
Enflasyonun yanında cari istikrar sorunu ve döviz fiyatı artışlarına yol açan kalitesiz büyümenin alt gelir kümelerine iş ve aş yaratmayan kısırlığı, sürdürülebilme talihini daha da azaltıyor.
“Stagflasyon riski”
Dolayısı İle denetimden çıkmış bir enflasyonunun yanında sakinliğe giren bir ekonomik konjonktür seneın sonlarına hakikat kaçınılmaz görünüyor. Bu da stagflasyonun Türkiye versiyonunu yaşamak demek. Hem pahalılık hem işsizlik, bilhassa alt sınıfların daha yakından hissedecekleri bir sorun yumağı olmaya aday.”
Stagflasyon: Ekonomilerde sakinlik ve yüksek enflasyonun bir ortada gerçekleşmesi