Radyoterapi, iyonlaştırıcı ışın kullanarak kanser hastalığının tedavisine verilen isimdir. Bu tedavi yöntemine radyasyon terapisi, ışın tedavisi veya şualama denebilir. Radyoterapinin hedefi tümörlü dokunun yok edilmesi ve bu sırada da tümörün etrafındaki normal dokuların korunmasıdır. Radyoterapi kanser tedavisinde tek başına ya da cerrahi ve/veya kemoterapi ile birlikte kullanılabilir. Cerrahi tedavi ile benzer sonuçlar elde edilen hastalıklarda organın korunmasını sağlayıp, dolayısı ile fonksiyon kaybını önlediğinden tercih edilebilen tedavi yöntemidir.
Radyoterapide başarıyı sağlayan önemli unsurlar radyasyon onkoloğunun ve fizikçilerin deneyimleri ile kullanılan cihaz teknolojisidir. Radyoterapide kullanılan lineer akseleratör cihazının özellikleri tedavinin sonucunu büyük oranda etkiler.
RapidArc
RapidArc, Volümetrik Yoğunluk Ayarlı Ark Tedavisi (VMAT) anlamına gelmekte olup çok kısa zamanda radyoterapi yapılmasına olanak sağlayan bir ışınlama tekniğidir. RapidArc’da tedavi süresi aynı işi yapan diğer cihazlara göre göreceli olarak az olmaktadır. RapidArc’ta 2 dakikanın altında olan görüntü alma süresine 2-3 dakikalık ışınlama süreside eklenirse toplam 4 dakika gibi bir sürede tüm günlük tedavi sonaermektedir.RapidArc yaparken MLC’ler tümör ve kritik organ konumuna göre hareketli olup gantri ve doz hızı da ışınlama sırasında değişmektedir. Hasta etrafında bir veya daha fazla ark’la tümörü daha hassas ve yüksek dozda ışınlarken daha fazla hassas organ koruması sağlamaktadır. Bu özellikleri ile RapidArc basit, hızlı, verimli, hedefi tam ve doğru olarak vuran bir radyoterapi tekniği olarak tarif edilebilir.RapidArc görüntü kılavuzluğunda yoğunluk ayarlı radyoterapi yapar. Radyoterapide amaç, her seansta dozu büyük bir hassaslıkla aynı hedefe vermektir. Bu ise hastanın tedaviden önce tedavi pozisyonunda cihaza takılı olan X-ışını tüpü ve dedektör sistemi ile radyolojik görüntüsünün (OBI/CBCT) alınıp daha önce radyoterapi planlaması için kullanılan bilgisayarlı tomografi görüntüsünün üst-üste çakıştırılması ile mümkün olacaktır. Bu işleme görüntü kılavuzluğunda radyoterapi (Image Guided Radiotherapy-IGRT) denir. Bu yöntemle elde edilen pozisyon hataları otomatik olarak düzeltilip uygulanır. Böylece yüksek dozlar büyük hassaslıkla her gün aynı yere verilmiş olur.
IMRT
Radyoterapi ışınlamalarında tümör ve hassas organlar birbirine komşu olabilir, hatta bazen birbirini sarmış bile olabilir. Bu gibi durumlarda ışınlama sırasında lineer hızlandırıcı tarafından üretilen ışının alan boyunca yoğunluğunun değiştirilmesi prensibine dayanan yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) büyük avantaj sağlar. IMRT tekniği sayesinde tümöre istenilen doz verilirken tümör hassas doku birleşim bölgesinde ise ani doz düşmesi sağlanır. Bu şekilde tümöre verilen doz daha büyük bir hassaslıkla verilir ve daha yüksek dozlara çıkılmasına olanak sağlar.
Bu ise IMRT ile daha iyi tümör kontrolü olasılığı verir. Teknik gereği ışınlamalarda çoklu alan kullanıldığı için sağlıklı dokuya verilen doz azalır böylece normal dokuda oluşabilecek komplikasyon olasılığı da düşer.
3-D Konformal Tedavi
3B KRT, hastanın bilgisayarlı tomografi görüntüleri yardımı ile 3 boyutlu tümör volümü ve kritik organlar çizilerek yapılan tedavi planlamasının uygulama şeklidir. Bu tedavi tekniğinde, hedef volüme, lineer hızlandırıcının çok yapraklı kolimatörleri (MultiLeaf Collimator-MLC) tarafından belirli bir marj verilerek tümörü mümkün olduğunca iyi saran bir doz dağılımı elde edilirken normal dokuya da mümkün olduğunca az doz verilmesi amaçlanmaktadır.
Elektron Tedavisi
Elektron ışınları lineer hızlandırıcılardan elde edilen ve tıpta kullanılan yüklü parçacıklardır. Klinikte kullanılan enerji kademeleri 6-18MeV arasında değişirken elektron ışınları doku içinde enerjilerine göre belirli bir mesafe ilerledikten sonra enerjileri sonlanmaktadır. Elektronlar bu özelliklerinden dolayı cilt kanseri tedavisinde bazen tek başına alternatif olurken foton enerjileri ile birleştirilerek de kullanılabilmektedir.
Brakiterapi
Yunancada yakın anlamına gelen “braki” kelimesinden türetilmiştir. Brakiterapi radyoaktif kaynakların vücut boşluklarına veya doku arasına (geçici süreliğine) yerleştirilerek yapılan bir ışınlama tekniğidir. Eksternal tedaviden önce veya sonra uygulanarak daha lokal bir bölgeye yüksek dozlar verilip daha iyi tümör kontrolü sağlanırken tümör çevresindeki hassas dokuya az doz verildiği için normal doku komplikasyonu olasılığı düşmektedir. Brakiterapi uygun olan durumlarda tek başına kür sağlamak içinde uygulanabilir. Brakiterapi, serviks, prostat, meme ve cilt kanserlerinde sıklıkla kullanılan etkili bir tedavi şeklidir. Brakiterapi sadece yukarıda belirtilen bölgelerle sınırlı olmayıp vücudun diğer kısımlarındaki tümörler içinde kullanılabilir. Bu kısımlara örnek olarak dil kökü, ağız tabanı, dudak, bronş, nazofarenks, özefagus ve rektum tümörleri verilebilir.