Türkiye’nin son 5 yılda 219,8 milyar dolarlık cari açık verirken, ülkenin enerji faturası
213 milyar doları buldu.
Anadolu Ajansı muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası’nın (TCMB) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye’nin geçen yıl cari
açığı 47,4 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 2013-2017 dönemini kapsayan 5 yılda bu rakam
yaklaşık 220 milyar dolara ulaştı.
Cari açığın en büyük kalemini ise enerji ithalatı oluşturdu. Buna göre petrol
fiyatlarındaki dalgalanma ve döviz kurundaki artışla yükseliş gösteren Türkiye’nin enerji
ithalatı son 5 yılda 213 milyar doları buldu.
Enerji ihtiyacını yerli kaynaklarıyla karşılayamayan Türkiye, her yıl arz güvenliğini
sağlamak için enerji alanında ithalata yönelmek zorunda kalıyor. Ülke, enerji talebini
karşılayabilmek için kömür, petrol, doğalgaz ve elektrik enerjisi ithal ediyor.
Türkiye, 2013’te enerji açığını kapatabilmek için 55 milyar 917 milyon dolarlık ithalat
gerçekleştirdi. Bu miktar 2014’te 54 milyar 889 milyon dolara düştü.
Enerji ithalatı 2015’te petrol fiyatlarında yaşanan düşüş nedeniyle bir önceki yıla göre
yüzde 31 düşerek 37 milyar 843 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Petrol fiyatlarının varil başına 40 doların altına düşmesiyle 2016’da ülkenin enerji
ithalatı 27 milyar 169 milyon dolara geriledi. Bu rakam ülkenin enerji ithalatı konusunda
2005’ten sonra en düşük rakam olarak kayıtlara geçti.
Geçen yılki enerji ithalatı ise petrol fiyatlarının yükselmesiyle bir önceki yıla göre
yüzde 37 artarak 37 milyar 204 milyon dolar oldu. Türkiye’nin 2013-2017 yıllarını kapsayan 5
yıllık dönemde enerji ithalatı için yaptığı harcama 213 milyar doları buldu.
Bu yılın 3 aylık dönemindeki enerji ithalatı faturası 10 milyar 330 milyon dolar oldu.
Türkiye’nin 2013’te cari işlemler dengesi 63 milyar 642 milyon dolar açık verirken, bu
açık yine petrol fiyatlarının etkisiyle 2014’te 43 milyar 644 milyon dolara indi. Ülkenin cari
açığı ham petrol fiyatlarındaki düşüşten dolayı 2015’te 32 milyar 109 milyon dolara indi. Bu
açık 2016’da 33 milyar 137 milyon dolara, geçen yıl da 47 milyar 400 milyon dolara yükseldi.
Bu yılın 3 aylık dönemindeki cari açık da 16 milyar 380 milyon oldu.
Ülkenin net enerji hariç cari işlemler dengesinin GSYH’ye oranı 2013’te yüzde -1,5
oldu. Türkiye, 2014 ve 2015 petrol fiyatlarının düşük seyretmesiyle net enerji hariç cari
işlemler dengesi sırasıyla yüzde +0,6 ve +0,1 olarak gerçekleşti. Petrol fiyatlarının yükselmesiyle net enerji hariç cari işlemler dengesinin GSYH’ye oranı 2016’da yüzde -1,1, geçen yılda yüzde -1,7 olarak kayıtlara geçti. Böylece geçen yıl GSYH’nin yüzde 5,6’sına denk gelen cari açığın 3,9 puanlık kısmı enerji ithalatından kaynaklandı. Türkiye, 2013-2017 döneminde 24 milyar 900 milyon dolarlık da enerji ihracatı yaptı. Türkiye’nin net enerji dengesi bu dönemde 188 milyar 100 milyon olarak kayıtlara geçti.
“Enerji fiyatlarındaki artış cari açık üzerinde baskı oluşturuyor”
Konuya ilişkin Anadolu Ajansı muhabirine değerlendirmelerde bulunan Harran
Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr.
Murat Demir, Türkiye’nin cari açığının neredeyse enerji açığı olarak ifade edilebilecek bir
nitelik kazandığını söyledi.
Türkiye gibi petrol ithal eden ülkeler için enerji fiyatlarındaki artışların cari işlemler
açığı üzerinde büyük bir baskı oluşturduğuna işaret eden Demir, fiyat düşüşlerinin de cari açık
üzerindeki baskıları hafiflettiğini kaydetti. Demir, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Enerji girdilerinin kompozisyonları, maliyetleri ve fiyat düzeylerinde görülen
hareketlilik, makro ekonomik hedeflerin ne denli gerçekleştirilebileceği üzerinde belirleyici
olurken, enflasyon, cari açık, faiz oranları gibi ekonomik değişkenlerin birçoğu üzerinde de
doğrudan ve türev etkileriyle gösterge oluşturmaktadır. Kurdaki hareketliliğe bağlı enerji
girdilerindeki fiyat artışları maliyet enflasyonu üzerinden tüm ekonomik yapıyı
etkilemektedir. Türkiye’de özellikle son çeyrekte görülen fiyat artışlarında bu etkinin çok
belirleyici olduğunu söylemek mümkündür. Enflasyonda görülen artışlar ise yüksek reel faiz
ve kurlar üzerinden enerji girdilerine tekrar yansımakta, üretim ve büyüme çok daha zorlu ve
maliyetli hale gelmektedir.”
Demir, cari açıkta enerji payının düşürülebilmesinde yenilebilir enerji kaynaklarına
yatırım yapılması önemli bir politika aracı olduğunu vurguladı.
Özellikle son dönemlerde alternatif enerji kaynaklarının kullanımına yönelik teşvik
politikalarının kompozisyon ve miktar olarak çok çeşitlendirildiğine dikkati çeken Demir,
nükleer, güneş ve rüzgâr enerji santrallerinin yatırımları ve işletmeleri konusunda devletin
proaktif rol alması ve maliye politikaları üzerinden sektöre yön vermesi gerektiğini bildirdi.
(Kaynak: aa.com.tr)
Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.
COP28, doğa için küresel finansmanı ve birliği harekete geçiriyor
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28’inci Taraflar Konferansı (COP28) kapsamında gerçekleştirilen Dünya İklim Eylemi Zirvesi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Dubai kentinde başladı. BM İklim Değişikliği COP28 üst düzey yöneticilerinden Razan Khalifa Al Mubarak, COP28’den COP30’a kadar iklim eyleminde doğanın rolünü pekiştirerek, 1.7 milyar dolarlık doğa koruma finansmanını açıkladı. Birleşik Arap Emirlikleri’nin doğa-iklim projelerine 100 milyon dolarlık yeni finansman katkısında bulunacağını belirten Al Mubarak, Gana hükümetinin ‘Dirençli Gana’ planına ilk etapta 30 milyon dolarlık bir yatırım yapacaklarını açıkladı. Liderlerin, yerli halk ve yerel toplulukların geçim kaynaklarına ve kalkınma hedeflerine yatırım yapmanın kritik önemini vurgu yaptığı zirvede, Belem’deki COP30’a doğru entegre doğa-iklim eylemi için ortakları ve kaynakları harekete geçirecek bir BAE-Brezilya ‘COP-to-COP’ ortaklığı duyuruldu.
İklim krizine karşı ortaya konulan planların güçlendirilmesi ve somut adımlar atılarak hayata geçirilmesine ilişkin müzakerelerin yapıldığı BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı, BAE’nin ev sahipliğinde başladı. Bu yıl 28’incisi düzenlenen ve 12 Aralık’a kadar sürecek olan konferansın ana gündeminde, 2015 yılında Paris’te anlaşmaya varıldığı gibi küresel ısınmayı 1,5 derecede sabit tutma amacının canlandırılması ve hükümetlerin iklim eylemi vaatlerini daha kapsamlı hale getirecek bir anlaşmaya varılması yer alıyor.
Zirvede konuşan COP28’in BM İklim Değişikliği Üst Düzey Sorumlusu Razan Khalifa Al Mubarak, “Doğanın tam ve en bütüncül haliyle iklim eyleminin bir önkoşulu olarak tanınmasını, desteklenmesini ve finanse edilmesini sağlamak COP28 Başkanlığı için bir öncelik olmuştur. Devlet dışı aktörlerin desteği ve finansmanıyla birleşen bu olağanüstü siyasi liderlik, doğanın sadece bu görev için değil, gelecekteki tüm görevler için temel rolünün kanıtıdır” dedi.
Zirvede devlet başkanları, Paris Anlaşması ve kısa süre önce kabul edilen Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’ni hayata geçirmek üzere doğa-iklim eylemine odaklanan ulusal ve bölgesel yatırım planlarını ve ortaklıklarını açıkladı:
– BM İklim Değişikliği COP28 üst düzey yöneticilerinden Razan Al Mubarak, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Gana’nın ‘Dirençli Gana’ planına 30 milyon dolarlık ilk yatırımla birlikte doğa-iklim projelerine 100 milyon dolarlık yeni finansman katkısında bulunacağını açıkladı. ‘Dirençli Gana’, Gana Devlet Başkanı Nana Akufo-Addo tarafından Kanada, Singapur, Amerika Birleşik Devletleri ve LEAF Koalisyonu gibi diğer özel sektör uyumlu girişimlerden gelen 80 milyon dolarlık ek destekle başlatıldı ve son olarak BAE’nin 30 milyon doları eklendi.
– Tonga Başbakanı Siaosi ‘Ofakivahafolau Sovaleni, 2030 yılına kadar ülkelerin sularının ve münhasır ekonomik bölgelerinin yüzde 30’unun korunmasını amaçlayan ve ay yüzeyinden daha büyük bir alanı temsil eden ‘Unlocking Blue Pacific Prosperity Plan’ için Bezos Earth Fund’dan Gelişmekte Olan Pasifik Küçük Ada Devletleri’ne (P-SIDS) 100 milyon ABD doları finansman sağlanacağını duyurdu.
– Aralarında Bloomberg Philanthropies, Builders Vision ve Oceankind’in de bulunduğu bir grup hayırsever, Okyanus Direnci İklim İttifakı (ORCA) kapsamında, hassas deniz alanlarının korunmasını, okyanus temelli azaltım çabalarını ve iklim etkileri üzerine araştırmaları hedefleyen 250 milyon dolarlık yeni finansmanı duyurdu.
– Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, doğrulanabilir karbon kredisi işlemleri yoluyla koruma ve yerel kalkınmanın özel finansmanını teşvik etmek amacıyla Papua Yeni Gine için 100 milyon ABD Doları, Kongo Demokratik Cumhuriyeti için 60 milyon ABD Doları ve Kongo Cumhuriyeti için 50 milyon ABD Doları olmak üzere 3 orman finansman paketi açıkladı.
– Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Endonezya’nın öncü FOLU Net Sink 2030 planını desteklemek üzere 100 milyon dolarlık bir ortaklığı açıkladı.
– Asya Kalkınma Bankası, OPEC Fonu, Suudi Arabistan, AFD, Fransa ve Yeşil İklim Fonu bünyesindeki ASEAN Katalitik Yeşil Finansman Aracı ile birlikte, 2030 yılına kadar doğa odaklı iklim projelerine 2 milyar ABD doları daha ek özel finans sermayesi seferber etmek amacıyla kalkınma ortaklarından 1 milyar ABD doları seferber etmeyi taahhüt eden yeni bir girişim olan Doğa Finans Merkezi’ni duyurdu.
145 ülkenin 2030 yılına kadar orman kaybını ve arazi bozulmasını durdurmayı ve tersine çevirmeyi kabul ettiği COP26’nın Glasgow Liderler Deklarasyonu’nu pekiştiren bu doğa-iklim planları; 196 ülkenin 2030 yılına kadar toplam doğa kaybını durdurmak için ortak bir çerçeve üzerinde anlaştığı dönüm noktası niteliğindeki Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi de dahil olmak üzere önceki taahhütlerde ilerlemeyi teşvik ediyor. Uyum maliyetlerinde 104 milyar ABD doları tasarruf sağlayabilecek doğa kaybının ele alınması, 2030 yılına kadar ihtiyaç duyulan CO2 azaltım eyleminin yüzde 30’undan fazlasını sağlama potansiyeline sahip. Ayrıca, küresel GSYH’nin yaklaşık yüzde 50’si doğrudan veya dolaylı olarak doğaya ve diğer ekosistem hizmetlerine bağlı olduğundan, doğal ekosistemlerin korunması ve restorasyonu, yaklaşık 395 milyar daha fazla iş yaratma ve geçimleri doğrudan doğaya bağlı olan 1 milyar insanı koruma potansiyeli ile ekonomik refahı destekliyor.
Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.
AB, Net-Sıfır Sanayi Yasası’ndaki tutumunu oyladı: Avrupa’da üretilen temiz teknolojiler artırılacak
Dünya standartlarında bir rüzgar endüstrisine sahip olan Avrupa’nın, iklim ve enerji güvenliği hedeflerine ulaşabilmesi için 2030 yılına kadar her yıl yaklaşık 30 GW yeni rüzgar santrali kurması gerekiyor. Avrupa rüzgar tedarik zinciri ise, enflasyonist baskılar, rüzgarın genişleme hacimlerindeki belirsizlik ve zayıf ihale tasarımları ile mücadele ediyor. Tüm bunlar, AB’nin enerji güvenliği ve iklim hedeflerine ulaşmak için yeni üretim tesislerini planlama ve bunlara yatırım yapma kabiliyetini zayıflatıyor.
Temiz teknolojilerdeki üretimini güçlendirmek ve genişletmek için bu yılın başlarında Net Sıfır Sanayi Yasası’nı (NZIA) sunan Avrupa Parlamentosu, geçtiğimiz Salı günü Avrupa Komisyonu ve üye devletlerle Net-Sıfır Sanayi Yasası (NZIA) müzakerelerindeki tutumunu oyladı. Parlamento’nun pozisyonunu hazırlayan MEP Christian Ehler, Sanayi, Araştırma ve Enerji Komitesi’nde (ITRE) Avrupa’nın iklim ve enerji güvenliği hedeflerine ulaşması için güçlü bir Avrupa rüzgar endüstrisini destekleyen öneri sundu. Avrupa rüzgâr endüstrisi tüm Parlamento üyelerini ITRE görevlerini desteklemeye çağırdı.
Konuyla ilgili değerlendirme paylaşan WindEurope’un açıklamasında, Avrupa Parlamentosu’nun Avrupa’da üretilen temiz teknolojilerin artırılması için oy kullandığı belirtildi. Değerlendirmede görüşlerine yer verilen WindEurope Baş Politika Sorumlusu Pierre Tardieu, “AB, Yeşil Mutabakatı Avrupa’da üretilen rüzgarla gerçekleştirmek istiyor. Yarın Parlamento, Avrupa rüzgâr tedarik zincirini güçlendirerek tam da bunu yapacak somut tedbirleri kabul edebilir. Açık attırma tarifelerinin daha yüksek girdi maliyetlerini yansıtacak şekilde endekslenmesi, Avrupa pazarında adil rekabetin sağlanması ve ‘dibe doğru yarış’ ihalelerine karşı çıkılmasına yardımcı olacaktır. Bu doğru bir hareket tarzıdır. Bu bir güvenlik, istihdam ve özerklik meselesidir” ifadelerini kullandı.
İhalenin Avrupa tedarik zincirinin genişlemesini desteklemesi gerekiyor
ITRE tutumu, rüzgar enerjisi ihale tasarımında önemli değişiklikler içeriyor. İhaleler için açık ve zorunlu ön yeterlilik kriterleri belirleniyor. Bu, Avrupa’nın kritik enerji ve şebeke altyapısının siber saldırılar için kolay bir hedef olamayacağını garanti edecek siber güvenlik ve veri varlığına yönelik yeni kuralları içeriyor.
Geliştiriciler büyük offshore projeleri iptal etmek zorunda kaldı
WindEurope’un paylaştığı değerlendirmede, konuyla ilgili şu açıklamalar yer alıyor: “ITRE Komitesi bir enflasyon endeksleme mekanizması da önerdi. Yetersiz endeksleme şu anda büyük bir sorun. Rüzgar geliştiricileri bu yüzden büyük açık deniz rüzgar projelerini iptal etmek zorunda kaldı. Belirli bir fiyatla ihale kazanmışlardı; ancak daha sonra yüksek enflasyon türbinleri ve bileşenlerini çok daha pahalı hale getirerek rüzgar enerjisi projelerinin ekonomik uygulanabilirliğini riske attı. Rüzgar enerjisi ihalelerinin girdi maliyetlerini yansıtacak şekilde endekslenmesi bu mali açığın kapatılmasına yardımcı olacak ve projelerin devam edebilmesini sağlayacaktır. Bu tür bir endeksleme mekanizması, tüm tedarikçi sözleşmelerinin imzalanması için gereken süre boyunca geçerli olacaktır.”
Müzakereler 2024 yılının ilk çeyreğinde gerçekleşecek
Nihai müzakerelerde kabul edilen tedbirlerin tedarik zinciri esnekliğine, teknolojiye ve amaca uygun olmasının kritik önem taşıdığına vurgu yapılan değerlendirmede, şu ifadeler kullanıldı: “ITRE Komitesi ayrıca üye devletlerin ihalelerinde negatif ihale vermeyi bırakmalarını istemektedir. Bu, rüzgar santrali geliştiricilerinin bir rüzgar santrali inşa etme hakkı için hükümetlere ödeme yapmak zorunda olduğu durumdur. Bazı hükümetler, hızlı para kazanmanın bir yolu olarak ihalelerine negatif ihale uygulamasını getirdi; ancak negatif ihale sadece AB’nin enerji dönüşümünü daha pahalı hale getirir. Geliştiriciler için tedarik zincirine ya da elektrik tüketicilerine yansıtılması gereken ek maliyetler yaratır ve negatif ihale turlarında ödenen para, şirketlerin diğer rüzgar enerjisi projelerine yatıramayacağı paradır. Konsey’in şimdi Net Sıfır Sanayi Yasası’na ilişkin müzakere yetkisini de tamamlaması gerekiyor. Üçlü görüşmeler, yani Avrupa Parlamentosu ve üye devletler arasında Avrupa Komisyonu’nun desteğiyle nihai bir anlaşma üzerinde yapılacak müzakereler, 2024 yılının ilk çeyreğinde gerçekleşecek. Nihai müzakerelerde, kabul edilen tedbirlerin ince ayarlarının yapılması ve tedarik zinciri esnekliği yaklaşımının teknolojiye özgü ve amaca uygun olması kritik önem taşıyacaktır.”
Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.
DÜRED Başkanı Murat Durak, deniz üstü rüzgardaki gelişmeleri REIA 2023’te değerlendirecek
Yenilenebilir enerjinin her alanından Avrupa’daki geliştiriciler, yatırımcılar, finansörler, mali danışmanlar, sektör uzmanları ve brokerları buluşturan Yenilenebilir Enerji Yatırım ve Varlık Yönetimi Konferansı – Renewable Energy Investment & Asset Management Conference (REIA 2023), 30 Kasım – 1 Aralık tarihleri arasında Yunanistan’da düzenleniyor.
Avrupa yenilenebilir enerji sektöründeki son gelişmelerin ele alınacağı konferansın konuşmacıları arasında, Denizüstü Rüzgar Enerjisi Derneği (DÜRED) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Murat Durak yer alıyor. Murat Durak’ın konuşacağı “Blowin in the wind: Investing İn Offshore And Floating Wind” Oturumu, konferansın ikinci gününde saat 13:35’te başlıyor.
REIA 2023’te, deniz üstü rüzgar enerjisindeki yatırımların ele alınacağı oturumla ilgili şu açıklama yer alıyor: “Açık deniz rüzgar potansiyelinin %80’i, 60 metreden daha derin sularda bulunuyor ve bu da sınırlı arazi alanına sahip ülkelerde yüzen türbinlere olan ihtiyacı artırıyor. Yüzen rüzgar enerjisi endüstrisi, Avrupalı şirketlerin öncülüğünde 2022 yılı sonuna kadar planlanan 48 GW kapasiteyle hızla genişliyor. Avrupa’nın 2030 yılına kadar 10 GW, 2050 yılına kadar ise 264 GW yüzer açık deniz rüzgarı üretmesi planlanıyor. Yalnızca Birleşik Krallık, yüzer rüzgar projelerine 60 milyon sterlinin üzerinde yatırım yapıyor. Almanya, Türkiye, Portekiz, İspanya ve diğerleri iddialı offshore rüzgar hedeflerini takip ediyor. Zorluklar arasında yeni bir tedarik zinciri ve liman altyapısı oluşturulması yer alıyor. Avrupa, 2022’de rüzgara 17 milyar Euro yatırım yaparak yıllık hedefinin gerisinde kaldı. Yüzen açık deniz rüzgarı gelecek; ancak potansiyelini gerçekleştirmek için önemli altyapı yatırımlarına ihtiyaç var.”
Trendler
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
Rüzgar enerjisi nedir?
-
Sektörden2 sene ago
RES ve GES yatırımlarına yeni teşvik
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
Bölüm 13: Denizüstü (Offshore) RES
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları2 sene ago
Nordex Türkiye’nin önceliği iş sağlığı ve güvenliği
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
Bölüm 15: Rüzgar Enerji Santrali Hukuksal Süreçler
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
1.2 Rüzgar Çeşitleri
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
Bölüm 14: Hibrit Elektrik Üretimi
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
Bölüm 12: Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları
-
Genel2 sene ago
ENSİA, Avrupa Komisyonu’ndan hibe desteklerine başvuru hakkı kazandı
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 sene ago
5.2 Rüzgâr Türbini Bileşenleri
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları2 sene ago
Nordex Türkiye’de Malzeme Yönetimi ve Lojistik
-
Rüzgar Enerjisi Nedir2 sene ago
Betz yasası nedir?