Dünya finans piyasalarındaki likit ve borç sorunu büyümeye devam ediyor.
Bu sene içerisinde İsviçre bankası Credit Suisse ve Alman yatırım bankası Deutsche Bank’ın pay bedelleri, 2008 dünya ekonomik krizinin altına düştü.
Birçok finans ve iktisat uzmanı, büyük şirketlerin ve yatırımcıların yüklü ölçüde borca girdiğini, payların bedellerinin daha da düşmesi durumunda en az 2008’deki üzere önemli bir mali kriz yaşanabileceğini belirtti.
Bir ihtar da İsviçre merkezli Milletlerarası Ödemeler Bankası’ndan (BIC) geldi.
80 TRİLYON DOLAR BORÇ
Ülkemizde “uluslararası döviz piyasası” olarak da bilinen Forex süreçlerinde, dünyada bankalar hariç finans kuruluşlarının 80 trilyon dolardan fazla “bilanço dışı” borcu bulunduğu söz edildi.
Uluslararası Ödemeler Bankası yaptığı resmi açıklamada, bankalar hariç finans şirketleri olarak nitelendirilen yatırım fonları, emeklilik fonları, sigorta kuruluşları vb. finans şirketlerinin, Forex piyasasındaki 80 trilyon borçlarının, resmi bilançolarda gösterilmediği belirtildi.
Hollanda Emeklilik Fonu dahil olmak üzere dünya çapındaki birçok finans fonu, kuruluşu ve şirketi, Forex üzerinden döviz ve kıymetli maden satın alımı yaptı. Bu yatırımlar, daha sonra borçlar ödenmeden ve yerine yenisi konmadan diğer yatırımlar için kullanıldı.
Örneğin piyasada dolar satın alan Hollanda Emeklilik Fonu, daha sonra bunu Japon Yeni’ne ve Euro’ya çevirdi lakin hiçbirini tam olarak ödeyemedi.
Forex piyasasında ödenemeyen borçlar o denli bir düzeye geldi ki, devletlerin likit malvarlıkları, bu 80 trilyon dolar borcu ödemeye yetmiyor.
Finansal kriz ve borçlar büyümeye devam ederse, başta emeklilik fonları olmak üzere birçok finans kuruluşu iflas edecek, dünya çapında milyonlarca emeklinin emekli maaşları ödenemeyecek.
FOREX NEDİR
Uluslararası döviz piyasası olan Forex, “Foreign Exchange” sözlerinin birinci hecelerinden oluşmaktadır. Forex, Türkçede döviz piyasaları manasına gelmektedir. Dünyanın en büyük ve en likit finans piyasası olarak kabul edilen bu piyasada başta ülke para üniteleri olmak üzere altın, platin, gümüş üzere değerli madenler; pamuk, mısır, soya, kakao üzere zirai eserler; alüminyum, bakır üzere metaller; petrol, doğalgaz üzere emtialar; pay senetleri ve borsa endeksleri; CFD’ler dahil olmak üzere çok geniş yelpazede yer alan yatırım enstrümanları süreç görmektedir.
İsviçre merkezli Milletlerarası Ödemeler Bankası’nın açıkladığı takas borçlarındaki takas, dövizlerin değiş tokuşu manasına gelmektedir.
Piyasalarda Swap şu halde tanımlanmaktadır:
1)Para swapı süreçleri;tarafların evvelden anlaştıkları oran ve şartlarda makul ölçüdeki para ünitelerini değiştirmek suretiyle gerçekleştirdikleri süreçlerdir.
2)Faiz swapı süreçleri;gösterge bir anapara meblağı üzerinden farklı faiz oranı asıllarına nazaran hesaplanacak faizlerin iki taraf ortasında anlaşılan vadelerde değişimini öngören bir mukaveledir. Bu kontratta, tıpkı para ünitesinden olan borçların faiz ödemelerinin yapısı değişmekte, anapara değişimi gerçekleşmemektedir.
3)Çapraz döviz swapı süreçleri;farklı para üniteleri ve farklı faiz yapısı üzerine (sabit yahut değişken) borçlanan taraflar, öteki tarafın borcuna ait anapara ve faiz ödemelerini yerine getirmek üzere anlaşarak gerekli yükümlülüğü yerine getirirler.
Forex piyasalarında swap: “Forex piyasalarında swap, gecelik taşıma maliyeti/gecelik faiz olarak geçmektedir. Forex swap oranları hesaplanırken, iki ülke para ünitesi ortasındaki faiz farkları dikkate alınır. Forex piyasalarında süreç gören bütün döviz çiftlerinde swap maliyeti bulunmaktadır. Swapsız forex hesap tipine, “islami” yahut “swapsız forex” hesabı denilmektedir.
Foreks piyasasında süreçler MetaTrader 4 denilen elektronik süreç platformu üzerinden yapılmaktadır. Bu platformda, swap faizi/swap faizleri Amerikan Doları (USD) cinsinden gösterilmektedir. Lakin milletlerarası piyasalarda, öteki elektronik süreç platformlarında swaplar point cinsinden de gösterilmektedir.”
ULUSLARARASI ÖDEMELER BANKASI NEDİR
Uluslararası Ödemeler Bankası’nın, üye ülkelerin merkez bankalarının rezerv siyasetleri konusunda koordine olmalarını sağlamak, ayrıyeten merkez bankaları ortası para transferlerinde aracı olmak üzere misyonları bulunuyor.
Bankanın 63 üyesi vardı fakat Rusya – Ukrayna Savaşı’ndan sonra Rusya Merkez Bankası, üyelikten çıkarıldı.
Bankanın merkezi İsviçre Basel’de yer alıyor.
Uluslararası Ödemeler Bankası’na üye olan 62 merkez bankası şu halde:
- Cezayir
- Arjantin
- Avustralya
- Avusturya
- Belçika
- Bosna Hersek
- Brezilya
- Bulgaristan
- Kanada
- Şili
- Çin Halk Cumhuriyeti
- Kolombiya
- Hırvatistan
- Çekya
- Danimarka
- Estonya
- Avrupa Birliği
- Finlandiya
- Fransa
- Almanya
- Yunanistan
- Hong Kong
- Macaristan
- İzlanda
- Hindistan
- Endonezya
- İrlanda
- İsrail
- İtalya
- Japonya
- Güney Kore
- Kuveyt
- Letonya
- Litvanya
- Lüksemburg
- Malezya
- Meksika
- Hollanda
- Yeni Zelanda
- Kuzey Makedonya
- Fas
- Norveç
- Peru
- Filipinler
- Polonya
- Portekiz
- Romanya
- Suudi Arabistan
- Sırbistan
- Singapur
- Slovakya
- Slovenya
- Güney Afrika
- İspanya
- İsveç
- İsviçre
- Tayland
- Türkiye
- Birleşik Arap Emirlikleri
- İngiltere
- ABD
- Vietnam