Anadolu halkı tarafından eski zaman Efe kıyafetlerinde bulunan püsküllere benzetilen çiçekleri ve renkleri nedeni ile Efe püskülü çok uzun zamanlardan bu yana ülkemizde kabul edilmiştir. Dünya genelinde dostluk çiçeği veya İngilizcede yaygın olarak kraliçenin göz yaşları gibi isimlere de sahip olan bu bitki Latincede Bilbergia nutans olarak adlandırılır.
bromeliaceae familyası üyelerinden biri olan bu bitki, dünya genelinde süs bitkisi olarak çok yaygın yetiştirilir. Ticari olarak çok yaygın olmasa da halk arasında hızlı bir yayılma göstermiştir. Zira çok dayanıklı ve kolay yetiştirilen bir bromeliad türü bitki olarak görülür. Bitkinin ana vatanı ise Güney Amerika'da Paraguay, Brezilya, Arjantin ve Uruguay ülkelerindeki subtropikal ormanlardır.
Efe Püskülü Özellikleri
- Bitki, yaprak içindeki çürüntüler sayesinde beslenebildiği için bromeliad şeklinde adlandırılan türler arasında bulunurken, aynı zamanda sukulent yani su ve besin ile büyüyebilen ya da epifitik yani topraksız yetişen özellikler de gösterebilir.
- Yaprak güzelliği ve çiçekleri yetiştirilmesinde öncelik sağlarken, iyi bir bakım ile gerçekten parlak yapraklı ve dekoratif bir görüntü sağlar.
- Güney Amerika bölgesinde ağaçlarda, kayalıklarda ve topraklarda görebileceğiniz bu bitki, kökleri ile her yere tutunarak saksılarda da yetişebilir.
- Genellikle ilkbaharda çiçek açmak ile birlikte ev ortamında yerini severse bazen kış başında çiçek açma ihtimali de bulunmaktadır.
- Sonbahardan ilkbaharın sonuna kadar da çiçek açma ihtimali de yer alırken, serin ve güneşli pencere önlerini ister.
- Çiçekleri uzun bir sap ucunda pembe bir kılıfa sahip olmak ile birlikte içinden kısa saplar ile birkaç tane püskül uzanır.
- Bitki kışın -6 0C gibi soğuklara kadar yaprakları bozulsa da dayanabilir. Fakat çeşitlerinde değişiklik görülebilir.
- Eğer 45-60 cm arası tür seçilirse, çok yapraklıdır ve -7 0C soğuğa dayanabilir.
- Yaygın olan 20-45 cm arasındaki türü seçilirse de az yapraklı olsa da kışın -10 0C soğuğa dayanabilir.
- Yine variegata olarak adlandırılan çeşit tercih edilirse de 90 cm'ye kadar uzayan bu çeşit ise kışın -10 0C'yi görebilir.
Efe Püskülü Bakımı
Yetiştirilmesi çok fazla hassasiyet isteyen ve üzerine çok fazla eğilmeniz gereken bir bitki türü değildir. Çünkü birçok farklı ihmale ve bakımsızlığa karşı dayanıklı bir çeşit olarak size sunulacak bakım bilgileri ile sıklıkla çiçek açarak yetişmesini sağlayabilirsiniz.
Işık
Efe püskülü bitkisi yaz mevsimi içerisinde güneş ışınlarından faydalanmak istese de çok fazlasından muhafaza etmek gerekir. Sabah veya akşam güneşi vururken, filtre ederek çok yakıcı olmaması sağlanmalıdır. Diğer mevsimlerde gün içerisinde minimum 3 saat direk güneş alabilir.
Eğer kurak sıcak bir bölgede yaşıyorsanız, yazın tam gölgede tutmanız gerekirken, yaz sıcakları gittiğinde ise yavaş yavaş güneşe alışmalı ve sonbahardan itibaren gün içerisinde bol güneş almalıdır. Havadar ve esintili ortamda hızlı gelişirken, evde yetişirken dahi ilkbahardan Eylül'e kadar açık havada tutmanız ve sonbahar soğuğundan önce içeri almanız fayda sağlar.
Toprak
Bu bitkinin yetişmesi için çok büyük bir saksı ihtiyacı bulunmamak ile birlikte bitkinin sığacağı bir saksı yeterlidir. Havadar ve humus açısından zengin hafif asitli bir toprak kullanmak açısından 2 ölçü humus katkılı poşet toprağı içerisine 1 ölçü iri taneli temiz dere kumu ve en az 1 ölçü ponza taşı karıştırabilirsiniz.
Efe püskülü bir süre sonrasında yavrulama vasıtasıyla çoğalacaktır. Bu durumda saksıya sığamamış gibi görünse de saksı değiştirmeniz gerekmez. Çünkü yerini seviyorsa, 1 yıl içerisinde bu hale gelebilir. İlerleyen yıllarda bitkiyi sığacağı daha büyük bir saksıya aktarabilirsiniz.
Sulama
Yetiştirdiğiniz konuma, kullandığınız toprağa ve mevsime göre açık havada toprak kurudukça çok havadar noktalarda da yaz boyunca her gün sulama yapabilirsiniz. Susuz kalmaya dayanıklı olsa da saksı içerisinde bol bol ve altından çıkacak şekilde sulama yaptığınızda çok uzun süre bu su yeterli olacaktır.
Sonbahar ardından ilkbahara kadar toprak kurudukça sulamanız yeterli olurken, serin bir noktada 2 ayda 1 sulasanız dahi kendini korumayı başarır. Bitki bromeliad türü olduğu için su eski yaprakların arasında biriktikçe daha sağlıklı büyüme gösterir.
Budama
Saksı içerisinde ve bahçede yetişirken hızlı bir şekilde gelişim göstererek kökte yavrulama yapabilir. Bu koşulda dahi çok fazla budama ihtiyacı olmamak ile birlikte solmuş yapraklar ve çiçekler alınabilir.
Gübreleme
İlkbahar başladığında sonbahara kadar ortalama 3 haftada 1 bitki besini vermeniz büyümesine katkı sağlar. Yapraklar üzerine besin takviyeli su fısfıs ederseniz ve kışın havadar bir yerde bulunursa bunu düzenli hale getirirseniz, önemli bir gelişim elde edebilir. Bu işlemi geceleri veya sabah gün ışımadan önce yapmak gerekir.
Efe Püskülü Nasıl Çoğaltılır?
Dostluk çiçeğinin çoğaltılması için kullanılan en yaygın yöntem yavru ayırma yöntemidir. Yavrular en az ana bitkinin yarısı kadar olduklarında ayrılması mümkün olurken, köklenmemiş yavrular ayrıldığında ise sağlıklı yetişme olmayacaktır.
Efe Püskülü Hastalıkları ve Zararlıları
Çok sık bir şekilde parazit, mantar ya da bit gibi problemler görülmeyen Efe püskülü çiçeği yanlış toprakta yetiştiğinde kökleri çürüyebilir. Çok büyük saksı kullanılmamalıdır ve çiçek açmıyorsa en az 1 yıl veya 2 yıl beklemeniz gerekebilir. Ayrıca güneş görmemesi, beslenmemesi ve çok sıcak noktada bulunması çiçek açmasını engeller.
Sık Sorulan Sorular
Efe püskülü hakkında en fazla merak edilen sorular ile ilgili kısa cevapları bu bölümde bulabilirsiniz.
Estetik ve çok keyifli çiçekleri ilkbahar ve sonbahar aylarında görülebilir. İyi beslenmesi ile birlikte yılda birkaç defa çiçek açabilmektedir.
Pembe ile kahverengi arasındaki yaprak renkleri güneş ve ışığın derecesine göre değişirken, bu renklilik çiçeğe ayrı bir estetik atar. Toprak ve hava koşulları bu renk değişimlerine neden olabilir.
Kış mevsiminde dahi don ve -5 0C altı sıcaklıkların görülmediği yerlerde Efe püskülü gelişebilir. Çok fazla güneş ışığı ve kavurucu sıcaklar ile de karşılaşmaması gerekir.