Evimiz olan Dünya, güneşin etrafında bildiğimiz hayatı şekillendiren bir seyahat yapıyor. Pekala, Dünya’nın yörüngesinin ana ekseninin Güneş etrafında ne kadar süratli döndüğünü hiç merak ettiniz mi? Kozmosu inceleyelim ve gezegenimizin göksel dansının sırlarını ortaya çıkaralım.
Konunun özüne inmeden evvel, birkaç kavramı kavramak değerlidir. Öncelikle Dünya’nın yörüngesi nedir?
Basitçe tabir etmek gerekirse, Dünya’nın yörüngesi Güneş’in etrafında dolanırken izlediği yoldur. Güneş’i bir çocuğun zirvesi, Dünya’yı da onun etrafında dönen küçük bir bilye olarak hayal edin. Bu yörünge kusursuz bir daire değil, elips yahut oval bir formdur.
Peki Ana Eksen nedir?
Bir elipste en uzun çapa ana eksen denir. Bunu, Dünya’nın yörüngesinin eliptik yolunun merkezinden çizebileceğiniz en uzun çizgi olarak düşünün. Güneş etrafındaki seyahatimiz düşündüğünüz kadar kolay değildir. Gelin bu kozmik baleyi biraz daha keşfedelim.
Dünya’nın saatte 67.000 mil süratle hareket ettiğini biliyor muydunuz? Bu bir mermiden bile daha hızlı!
Bunu bir perspektife oturtmak gerekirse, bu saniyede 30 kilometreden daha fazladır! Öteki bir deyişle, bu cümleyi okumanız için geçen müddette Dünya, Güneş etrafındaki yörüngesinde 18 milden fazla yol kat etmiştir.
Bu yüksek sürate karşın, Dünya’nın Güneş etrafındaki bir tam tipini tamamlaması yaklaşık 365,25 gün sürer. Bu müddet bizim bir yıl olarak tanımladığımız müddettir. Dünya’nın yörünge suratını anlamak kıymetlidir zira vakti hesaplamamızdan uzay misyonlarını planlamaya kadar her şeyi tesirler.
Dünya 23,5 derecelik bir eğimle yan yatar. Bu eğim, yörüngemizle birleşerek bize bildiğimiz mevsimleri verir.
Dünya’nın ekseninin eğik olmadığı ve yörüngesinin düzlemine dik olduğu bir senaryo hayal edelim. Bu durumda, Dünya üzerindeki her bölgenin aldığı güneş ışığı ölçüsü yıl boyunca sabit olurdu, yani bugün yaşadığımız mevsim çeşitliliğine sahip olmazdık.
Dünya’nın yörüngesinin ana ekseni yaklaşık her 112.000 yılda bir bir dönüşü yahut presesyon döngüsünü tamamlar.
Bu, insan vakit ölçeğinde düşünüldüğünde inanılmaz derecede yavaş bir süreçtir. Lakin, jeolojik vakit içinde, Dünya’nın uzun vadeli iklim değişikliğinde değerli bir rol oynar ve buzul çağları ile sıcak devirlerin döngülerine katkıda bulunur.
Ana eksenin dönüşü, Dünya’nın eksenel eğimindeki değişiklikler ve ekinoksların presesyonu ile birlikte Milankovitch döngüleri olarak bilinen sürecin bir modülüdür.
Bunlar, Dünya’nın yörünge ögelerinde on binlerce ila yüz binlerce yıl boyunca gezegenimizin iklimi üzerinde değerli bir tesire sahip olan öngörülebilir uzun vadeli değişikliklerdir.
Yani özcesi “Dünya’nın yörüngesinin ana ekseni Güneş’in etrafında ne kadar süratli döner?” sorusu;
Eliptik yörüngeler, eksenel eğimler ve yerçekimsel çekimlerle dolu kozmik bir dansın kapılarını açar. Bize bu büyük kozmik baledeki yerimizi ve en ince göksel hareketlerin Dünya’daki hayatı nasıl şekillendirdiğini hatırlatıyor.