“Her marka ve model soğutma kompresörünün bakım ve yenilemesini yapıyoruz”
HCS Teknik Bobinaj Soğutma San. ve Tic. Ltd. Şti. Genel Müdürü Mahmut Turgut
Beyoğlu Tarlabaşı’nda 1977 yılında kurulan HCS Teknik Bobinaj Soğutma, her marka ve model soğutma kompresörünün bakım ve onarımını yapan köklü bir firma. Firmanın Genel Müdürü Mahmut Turgut, kalitenin yanı sıra müşterilerine daha hızlı hizmet verebilmek için çok eski kompresörler dahil olmak üzere, her marka kompresörün yedek parçalarını kendi bünyelerinde üretebildiklerini vurguluyor. Turgut ile HCS Teknik’i, faaliyetlerini, kompresör bakımının ülkemizdeki durumunu konuştuk…
HCS Teknik’in kuruluş hikâyesi
Şimdiki adıyla HCS Teknik Bobinaj eski adıyla Teknik Bobinaj, Beyoğlu Tarlabaşı’nda 1977 yılında kuruldu. O yıllarda hatta daha da eskiden, Tarlabaşı’nda Ermeni ustalar soğutma işleri yaparlardı ve soğutma işinde servise giden usta, kendi kompresörünü kendi tamir ederdi. Firmamızın doğduğu yer de, mesleğimiz ile alakalı. 5 kardeşiz 4’ümüz soğutma işiyle uğraşıyoruz. İlk olarak abim Yüksel Turgut soğutma sektörüne adım attı. 1970’li yılların başında Beyoğlu’nda servis işi yapan, kendi bobinini kendi saran, kendi motorunu kendi tamir eden bir firmaya girdi. Arkasından ben de ilkokul çağında yaz tatillerinde hafta sonlarında ayrı bir ustanın yanında çalışıyordum. Soğutma işine çıraklıktan başladık diyebilirim. Ardından Maçka Teknik Lisesi’nde eğitim görmeye başladım ve mezun oldum. 1977 yılında da abim Teknik Bobinaj firmasını kurdu. 1999 yılına kadar Teknik Bobinaj ismiyle çalışmalarımızı sürdürdük. Buzdolabı motorlarının tamirini gerçekleştiriyorduk, ardından klima kompresörlerinin tamiri işine başladık. Endüstri Türkiye’de büyüyordu ve daha büyük soğuk hava depoları sektörde yer almaya başladı. Bununla beraber ilk olarak Frascold’un Türkiye yetkili servisi olduk. Buzdolabı motor tamiri işini yavaş yavaş bırakmaya başladık ve semi hermetik kompresör tamiri işlerine yoğunlaştık. Semi hermetik kompresörlerde ilk olarak Frascold’un ardından Copeland, Dorin ve Bock kompresörlerinin de yetkili servisliğini alarak faaliyetlerimizi büyüttük. Teknik Bobinaj isimli Yüksel Turgut şahıs firmasını, 1999 yılında Teknik Bobinaj Ltd. Şti.’ne dönüştürdük. 2008’e kadar bu isimle çalıştık. Gelişen piyasa potansiyelini karşılayabilmek ve müşterilerimize daha iyi hizmet verebilmek için kendi yedek parçalarımızı üretmek istedik, dolayısıyla bir markamızın olması gerekiyordu. Bu sebeple “Hermetic Compressor Service”in ilk harflerinden oluşan “HCS” markasını oluşturduk ve 2008 yılında da Teknik Bobinaj isminin önüne HCS markasını koyduk. 2008 yılından bu yana HCS Teknik Bobinaj ismiyle faaliyetlerimizi sürdürüyoruz.
Çok eski kompresörler de dahil olmak üzere kompresörlerin tüm yedek parçalarını kendimiz üretiyoruz
HCS Teknik olarak, Türkiye pazarında yer alan hemen hemen tüm soğutma kompresörlerinin yetkili servisiyiz. Hava soğutmalı chiller grupları, su soğutmalı chiller grupları, rooftop klima cihazları, soğuk hava depoları, şoklama üniteleri, merkezi sistem soğutma grupları, IQF soğutma üniteleri, endüstriyel tip proses su soğutma grupları üzerinde çalışan, her marka ve model soğutma kompresörlerinin bakım ve yenilemesi faaliyet alanımıza giriyor. İşimizde öncelik, kalitenin yanı sıra müşterilerimize daha hızlı hizmet verebilmek. Bunun için çok eski kompresörler dahil olmak üzere kompresörlerin tüm yedek parçalarını kendi bünyemizde üretebiliyoruz. Orijinal ve kendi üretimimiz olan yedek parça stoğumuz çok zengin. 1960-70’lerde üretilmiş ama tedavülden kalkmış bir kompresör olsa dahi tüm yedek parçalarını imal edip ya da ettirip onu tekrar sektöre kazandırabiliyoruz. Gerektiğinde orijinal yedek parçaya muhtaç değiliz. Yokluk içinde yetiştiğimizden dolayı, çözüm bulmaya alışığız. Dünyanın hiçbir ülkesinde kendi yedek parçasını üretebilen bir firma yoktur. Bu biraz da benim Maçka Teknik’te okumam ve makine kullanımını bilmemle alakalı. Yetenek ve cesaret isteyen bir konu. Malzemeyi tanımak, o malzemeden ne yapılacağını bilmek, o malzemeyi analiz edebilmek önemli. Şu anda her markada kompresörlerin içinde yer alan hemen hemen tüm yedek parçaların üretimini yapıyoruz. Müşterilerimizden özel bir talep gelmediği sürece kompresörlerde kendi parçalarımızı kullanıyoruz. Ürettiğimiz yedek parçaları sektöre de sunuyor, yurtiçinde epeyce firmaya yedek parçalarımızın satışını gerçekleştiriyoruz.
Ürettiğimiz yedek parçaları yurtdışına da gönderiyoruz. Yurtdışında kompresör üreticisi firmalar, tedavülden kalkmış az adetli ve yaptıramadıkları yedek parçaları bizden talep ve temin ediyor. Bu da bizim yedek parçalarımızın güvenilir olduğunu gösteriyor. Çünkü Avrupa’ya malzeme vermek yaklaşık bir yıl sürüyor. Numune verdikten bir yıl sonra alım yapılıyor. Gönderdiğimiz malzemeler önce birtakım kırılma, kopma gibi testlere tabi tutuluyor. Ardından saha testleri yapılıyor. Bu testleri geçerse o zaman alım yapılıyor. Yani Avrupa’ya yedek parça satışı gerçekleştirmek o kadar kolay değil. Biz HCS Teknik Bobinaj olarak bunu gerçekleştiren bir firmayız.
Yedek parça satışıyla rakiplerimizi oluşturduk
Şunu rahatlıkla söyleyebilirim; bizden evvel Türkiye’de kompresör tamir etmek daha zordu. Biz HCS Teknik Bobinaj olarak bu konuya kolaylık getirdik diye düşünüyorum. Yıllar önce Bursa’da bir firmaya gitmiştim, firmada 100’e yakın kompresör çalışıyordu. Firma sahibi kompresör tamir ettirmeyeceğini söylemişti. Çünkü bu işten başı çok yanmıştı. Yeni kompresör almak istiyordu. Kompresör tamiri için kendisini ikna ettim etmesine ama gerçekten çok zor oldu. Sonrasında kompresörlerini Bursa’da elektrik motoru saran birine tamir ettirdiğini öğrendim. Tabii bu şekilde kompresör tamircisi o kadar çok var ki. Herhangi bir araba motoru tamircisi de kompresör tamir edebileceğini söylüyor. Çünkü kompresör, jeneratör, araba motoru birbirine çok benzer şeyler. Araba motoru tamircisi kompresör tamir ederim diyor ama hem soğutma tekniğini bilmiyor, hem de parçayı bulamıyor. Parçayı yaptırırım diyor ve kaliteyi yakalayamıyor haliyle. Dolayısıyla tamir ettiğini sandığı kompresör arızalanıyor. Kalitesiz işten dolayı, bu arızalar tekrar edince de firma sahibi haklı olarak tamir istemiyordu ama ikna olunca ve biz tamir edince farkı gördü. 1200 m2’lik atölyemizde 38 kişilik ekibimizle bu işi profesyonelce yapıyoruz. Ama öbür tarafta bu işi layıkıyla yapmayan kişiler de var. Ben bu olaya biraz farklı yaklaşarak pazara malzeme sunmamızın doğru olacağını düşündüm. Rakiplerimiz de doğru malzemeyi alırsa, iş doğru yürür ve mesleğimize de bir katkısı olur diye düşündüm. Çünkü biz kime gitsek kompresör tamircisinden şikayetçiydi. Dolayısıyla yedek parça satışıyla biz rakiplerimizi oluşturduk aslında. İşimize saygılıyız ve rakiplerimizden de bunu rica ediyoruz.
Ekipmanların kurulumu ve devreye alınması için işinin ehli bir usta şart
HCS Teknik Bobinaj olarak her marka kompresörün bakımını yapabiliyoruz. Kompresör arızalarının sebeplerinden biri kurulum hataları. Kompresör tek başına bir sistemi kurtaran bir ekipman değil. Soğutma sistemi; kondenseriyle, evaporatörüyle, kompresörüyle, genleşme valf ve tanklarıyla, depolarıyla, gerekli diğer tüm ekipmanlarıyla bir bütündür. Bunun her birinin seçimi çok önemli. Sadece kompresörde A marka kullanmak ya da sadece kondenseri büyük seçmek sistemi kurtarmaz. Sistemdeki tüm ekipmanların doğru seçilmesi, bu ekipmanların birbirleriyle uyuşması lazım. Tabii sadece sistemin doğru olması da yetmiyor, tüm bu ekipmanların kurulumu ve devreye alınması için işinin ehli bir teknisyen şart. Özellikle Türkiye’de eksik gördüğüm konulardan biri gaz şarjı öncesi vakumun doğru prosedür ve ekipmanlar ile yapılmaması. Vakumun doğru yapılmaması bugün kompresör arızalarının fazla olmasının en büyük nedenlerinden biridir. Ben kompresör arızalanma sebepleri ve özellikle vakum ile ilgili müşterilerime eğitimler verdim. Arıza sebeplerini bilmek çok önemli zira o kompresör arıza yapıyorsa, revizyona uğrayan kompresör de arıza yapacaktır, eski veya yeni olması fark etmiyor. Bize örneğin üç günlük kompresör de, üç haftalık kompresör de geliyor. Kompresörler teknisyen hatasından ya da başka hatalardan kaynaklı arıza yapıyor, biz o kompresörlerin de revizyonunu yapıyoruz ve çalıştırıyoruz. Ama bunu yaparken arka planda çok uğraşıyoruz. Yanlış takılan komponentlerin değişmesini sağlıyoruz, yanlış yapılan servis işlemini doğru hale getirmek için çok uğraşıyor, çok bilgi aktarıyoruz. Bir yandan çok farklı arızalar görüyoruz bir yandan da aynı arızayı defalarca gördüğümüz oluyor. Çok ameliyat iyi doktor misali, gördüğümüz tüm arızalar ve sebepleri bizim için birer tecrübe. Dolayısıyla servis hizmeti veren müşterilerimizi de bu konularda eğitiyoruz. Arızalı bir kompresörün kapağını açtığımızda arızanın neden kaynaklandığını anlıyoruz. Müşterilerimizi arıza sebebi ile ilgili bir rapor yazarak bilgilendiriyoruz. Ayrıca kompresör devreye alınmadan muhakkak telefon ile görüşüp sistemdeki arıza ile ilgili bilgi aktarıyoruz.
Sorunun kaynağını bildiğimiz için çözümünü üretmek de kolay oluyor
HCS Teknik Bobinaj olarak hemen hemen her markanın yurtdışında eğitimlerine katılıyoruz. Her yeni model çıktığında yurtdışına mutlaka ziyarete gidiyoruz. Her markanın teknik müdürleriyle iletişim halindeyiz. Markalara fikir verdiğimiz de oluyor. Çünkü o kadar farklı arızalar görüyoruz ki, ürünlerle ilgili yapıcı eleştirilerimiz oluyor. Onlar da bizi büyük bir ciddiyetle dinleyip bu fikirlerimizi not alıyorlar. Ar-ge’lerine katkıda bulunuyoruz diyebilirim. Bir kompresör arızasının neden kaynaklandığını, ürünlerin üretim aşamasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini, arıza olmaması için nelerin yapılabileceğini söylüyoruz. Çünkü işi biliyoruz, işin inceliklerine hâkimiz. Metal işlemeyi, tornayı, frezeyi, taşlamayı biliyoruz. Sorunun kaynağını bildiğimiz için çözümünü üretmek de kolay oluyor.
Kompresör bakımı ve aşamaları
Firmamızda birçok çalışan var, çalışanlarımın da işe benim gözümle bakmalarını sağladım. Bu yüzden öncelikle arızalı olsun ya da olmasın, kompresörü tamamen söktürüyorum. Çünkü arızalı büyük kısmın yanında küçük ayrıntılar ve aşınmalar kompresör tamamen sökülmeden ve ölçümler yapılmadan gözden kaçıyor.
HCS Teknik Bobinaj olarak kompresör bakımı konusunda detaylı bir sistem kurduk. Önce teslim alma ve kayıt işlemi gerçekleştiriyoruz. Firmamıza girişi yapılan müşterilerimize ait arızalı kompresörlerin, etiket bilgileri ile kayıt kartını oluşturuyoruz. Bu kayıt kartını kompresörün kimlik kartı olarak düşünebiliriz. Kimlik kartı kompresörün demontajını takiben, sırasıyla teklif hazırlama, bobinaj, rektifiye, yedek parça ve satış sonrası hizmet birimine kadar her birime kılavuzluk edecek olan bir kart. Kompresör ile ilgili tüm test işlemlerinden sonra test bilgileri karta, karttaki bilgiler ise bilgisayara işlenip arşivleniyor. Bu sayede müşterilerimize teslim sonrası daha kolay ve hızlı bir şekilde teknik destek veriyoruz.
Demontaj ve Ekspertiz aşamasında; teslim alınan kompresörün, arıza nedeni ve değiştirilmesi gereken tüm parçaları tespit ediyoruz. Bu tespitler sonucunda arızalı kompresörün çalıştırıldığı tesiste kompresörün arızalanmasına neden olan faktörleri müşterimize iletiliyoruz. Gerekli durumlarda kompresörün çalıştırıldığı tesisi ziyaret ediyoruz ve ekspertiz hizmeti veriyoruz. Bu hizmet firmamızın kalitesindeki en önemli unsur. Böylece ileride çıkabilecek arızaları önlüyoruz.
İşimizin en önemli noktalarından biri, kompresör bobinaj sargı. Burada amacımız garantili ve orijinal özelliklere sahip sarım yapmak. Çünkü soğutma kompresörleri diğer elektrik motorlarına göre daha yüksek pik akımlarına maruz kalır. Bu nedenle kullandığımız emaye tel HCO ısı sınıfı emaye bobin teli olup, sargılarımızın korunması için orijinal değerlerine uygun termistörler kullanıyoruz. Diğer tüm yan malzemeleri soğutma kompresörlerine uygun seçiyoruz. Üretimden çıkan sargılar megger testini takiben, soğutucu gazlara uyumlu izolasyon sıvısı ile verniklenip pik akımlarına, vibrasyonlara ve likit darbelerine karşı daha dayanıklı hale getiriliyor. Yeniden sarımını yaptığımız birçok marka ve modelde yedek statörlerimiz stoklarımızda mevcut.
2006 yılına kadar dışarıdan aldığımız rektifiye hizmetini, yeni tesisimizin kuruluşu ile beraber sektörümüze sunuyoruz. Rektifiye gereçlerinin ve tezgahlarının bünyemizde olması hem hızlı olabilmemiz, hem de daha kaliteli bir ürün meydana çıkartabilmemiz için önemli bir nokta. Soğutma kompresörlerini tanıyan ve çalışma prensibini bilerek rektifiye işlemlerini yapan deneyimli personelimiz; silindir, krank, piston kolları, yataklar ve valf pleytleri dikkatle işliyor ve kompresörleri orijinal toleranslarına göre yeniliyor. Rektifiye tezgahlarımız sadece soğutma kompresörü rektifiyesi yapmak için yeniden yapılandırıldı ve özel aparatlarla desteklendi.
Ölçü ve kontrol işleminden sonra, montajı yapılacak kompresörlerin depodan yedek parçaları hazırlanır ve uzman teknisyenlerimiz tarafından montajları yapılır. Montaj aşamasında her bölümümüzün yapmış olduğu kontroller ve ölçümler bir kez daha tekrarlanır.
Yenileme aşamalarındaki ölçüm ve kontroller dışında kompresörlerin son kontrolünde alçak ve yüksek basınçları, yağ pompası basıncı ve çalışma akımları test edilerek kompresörün kartına bu bilgiler işlenir. Bu aşamadan sonra kompresörler vakum edilip azot basıncı ile kaçak kontrolü yapılır ve orijinal ral kodlarına göre boyanır ve sevke hazırlanır.
Kompresör temizliği, işimizin en önemli kısmı ve kalitemizin başlangıç noktasıdır. Zor şartlarda çalışan kompresörlerin iç yüzeylerinde oluşan kurumlaşmalar ve yanmış yağ tabakalarının temizliği bu iş için üretilmiş, soğutma kompresörlerinin yapısına uygun özel kimyasallar ile otomatik ortamda temizlenir. Temizliği doğru yapılmayan bir soğutma kompresörünün sistemindeki asit oranının artması ve yağ kalitesinin bozulması kaçınılmazdır.
Ülkemizde kompresör bakımı hurdacılara kadar düşmüş durumda
HCS Teknik Bobinaj olarak kompresör arızalarına farklı bir gözle bakıyoruz. Mesela kompresörün bobini yanık diyelim, bobinini saralım gönderelim mantığıyla çalışmıyoruz. O bobini sarıp gönderirsek kompresör yine arızalanacak ve müşteri bir kez daha para verecek. Bunu yapmayı hem kendimiz hem de müşterilerimiz için doğru bulmuyoruz. Ülkemizde bir alışkanlık olmuş; özellikle gıda sektöründe büyük süpermarketlerde 6 ayda bir veya en az yılda bir kompresör arızalanıyor, değiştiriliyor. Kimse bunu bir servis hatası, ilk kurulum hatası veya ilk seçim hatası gibi görmüyor. Kumandanın pilinin bitmesi gibi, sanki kompresör arızası olağan bir şeymiş gibi davranılıyor. Müşteri kaybediyor, verilen paralara yazık oluyor. Türkiye’de her işte olduğu gibi, kompresör bakımı da çok ucuza yaptırılmaya çalışılan bir iş haline geldi. Her sene kurulum firmaları fiyat düşürüyor. Türkiye’de her şeye zam yapıldı ama soğutma sistemi kurmada ve buna bağlı kompresör bakımında da fiyatlar düşüşte. Tüm bu olumsuzlukların yanında bir de “Türkiye’de herkesin her işi yapması” konusu da var. Bizim mesleğimizi araba tamircileri, rektifiyeciler, elektrik motoru bobinajcıları, jenaratörcüler, soğutma servis firmaları yapmaya çalışıyor. İnternette tuhaf tuhaf siteler kurulmuş ve bu siteler üzerinden kompresör satışı gerçekleştiriliyor. Biz hermetik kompresör tamirini bu yüzden bıraktık. Çünkü müşteriler, “bu kompresörün yenisini, bakım yaptığınız fiyattan daha düşüğe alabiliyorum” diyor. Ve işin en acı tarafı da şu; Türkiye’de son 10 yıldır hurdacılar kompresör revizyonu yapmaya çalışıyor. Bu iş, bu kadar önemli bir iş hurdacılara kadar düşmüş durumda. Ben bir hurdacıyla tanıştım, inanır mısınız kendisinde zincir marketlerin, soğutmacıların telefonları var. Ülkemizde hurdacılar bu işe el attı, bu çok ciddi bir sorun. Hurda metal alım satımından kompresörcülüğe ve sonrasında soğutmacılığa geçen firmalar var Türkiye’de. Hurdacılarda ithalatçı firmaların fiyat listeleri var ve euroyla bize arızalı hurda kompresör satmaya çalıştıkları bile oldu. Böyle bir piyasada bizim tutunmamız da çok zor oluyor haliyle. Bir yandan bu piyasanın varlığı zaman içinde kıymetimizi de artırıyor. Biz en azından çizgimizi koruyoruz. Yaptığımız işi hakkıyla yapıyoruz. Çünkü müşterilerimize sorunsuz bir kompresör sunuyoruz dolayısıyla onlar da sunduğumuz hizmetten karşılığını aldıklarını her zaman dile getiriyorlar. Bu da bizim işimizi doğru yaptığımızın göstergesi. Biz de o fiyat düşürenler gibi davransaydık belki şu an sektörde olmayacaktık. Hem kendimizi hem müşterilerimizi korumaya devam edeceğiz. Türkiye ne yazık ki böyle bir pazar haline geldi. O yüzden biz, bizi bilen, yaptığımız işin kalitesine güvenen insanlarla çalışıyoruz ve bu böyle devam edecek.