Antisosyal Kişilik Bozukluğu Nedir?
Antisosyal kişilik bozukluğu kronik bir zihinsel hastalık olarak kabul edilir. Kişinin diğer bireylerle kurduğu ilişkilerde düşünme şekli ve olayları algılayış biçiminde bozukluklar bulunur. Psikopati ya da sosyopati olarak da isimlendirilir. Bu bozukluğu olan kişiler yaşamları boyunca kendilerinin ve başkalarının güvenliğini önemsemeyerek sorumsuz davranışlar sergilerler. Tipik davranış örüntüleri; aldatıcı davranma, başkalarının haklarını ihlal etme, sosyal ve toplumsal kuralları çiğneme ve saldırgan tutumdur. Bu bozukluğun tanısının konulması için kişi 18 yaşından büyük olmalı ve bu davranış örüntüleri en az 15 yaşından itibaren bulunmalıdır. 1000 kişiden 5’inde ve erkeklerde daha çok görüldüğü bilinmektedir.
Antisosyal Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
İleriyi planlayamama, itkisellik, sürekli sorumsuzluk, pişmanlık duymama hali ve asabi tavırlar da antisosyal kişilik bozukluğu ölçütlerindendir. Yasaları çiğneme özelliklerinden dolayı sıklıkla adli olaylara karışırlar. Empati eksikliği, kibir ve kendini övme, etkileyici konuşma ve söz cambazlığı bu antisosyal kişilik özelikleridir.
Antisosyal kişilik bozukluğu belirtileri;
- Yargı değerlerinde eksiklikler,
- Doğru ve yanlışları ayırt edememe,
- Yalan söyleme, zarar verici davranışlar,
- Gereksinimlerinin hemen karşılanmasını isteme
- Alkol ve madde bağımlılığı,
- İkna kabiliyeti yüksek,
- Dürtüsel davranışlar
- İntihar eğilimi
- Benmerkezcilik
- Duyarsızlık
- Saldırganlık
Antisosyal Kişilik Bozukluğu Nedenleri
- Bazı insanların neden antisosyal kişilik bozukluğu geliştirdiği bilinmiyor, ancak hem genetik hem de çocuk istismarı veya ihmali gibi travmatik çocukluk deneyimlerinin rol oynadığı düşünülüyor.
- Genellikle zor aile koşullarında büyümüştür.
- Ebeveynlerden birinde veya her ikisinde fazla alkol tüketimi vardır.
- Ebeveynler arası ağır çatışmalar vardır, sert ve tutarsız ebeveynlik mevcuttur.
- Çocukluktaki bu tür zorluklar genellikle ergenlik ve yetişkinlik döneminde davranış sorunlarına yol açacaktır.
- Bu sorunların bir sonucu olarak, sosyal hizmetler çocuğun bakımına dahil olabilir.
- Düşük sosyal ve ekonomik statüye sahip olma da bir etken olabilir.
- Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerde olağandışı serotonin seviyeleri olabilir. Serotonin, ruh halimizi ve mutluluk duygularımızı düzenleyen beyindeki bir kimyasaldır.
- Bazı bireyleri bu bozukluğu geliştirmeye yatkın hale getirebilecek bazı genetik faktörler olabilir. Bununla birlikte, durumdan sorumlu olduğu düşünülen tek bir genetik faktör yoktur.
Antisosyal Kişilik Bozukluğu Tedavisi
Antisosyal kişilik bozukluğu olan bireylerle çalışmak zordur. Öncelikle bu kişiler kendi istekleriyle terapiye gelmezler. Bu kişiler her zaman istediklerini elde edebildikleri için ve mutlu olduklarını düşündükleri için tedaviye ihtiyaçları olduğunu düşünmezler. Kendi isteğiyle başvuran danışanlar da bozukluğun diğer rahatsız edici belirtileri yüzünden başvururlar (depresyon vb.). Terapide danışmanın verdiği görevleri yerine getirmez, çoğu zaman söylenenleri de umursamazlar. Diğer insanlara yaptıkları gibi terapistlerinin üstünde de güç elde etmeye çalışırlar.
Antisosyal kişilik bozukluğu olan bireylerin tedavisinde genellikle Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT) kullanılır. İlaçların etkililiği kanıtlanmamıştır. Bu yüzden tedavide kullanılmaz.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Değişen düşünce kalıplarına ve davranışlara odaklanan psikoterapi, ASPD için kullanılan en etkili terapi şekli olabilir. Kişilik bozukluğu olan hastalar tarafından sunulan sorunların çeşitli ve çoğu zaman kendine özgü doğası göz önüne alındığında, BDT protokolü, bireyin sorunlarını bilişsel bir çerçeve içinde kavramsallaştırmak için kılavuz niteliğindedir. BDT, çoğu terapi yönteminden daha kapsamlı bir bakış açısı sunar ve tedaviye farklı kollardan katkıda bulunur. Tamamen bireye yönelik yöntemlerle kişinin davranış örüntülerini daha sağlıklı hale getirir.
İnanılmaz Yıllar Programı: Çocuklar ve bakıcıları arasında olumlu ilişkiler geliştirmeye odaklanan terapötik müdahale, antisosyal kişilik bozukluğuna yol açabilecek davranış sorunları önlenebilir ve tedavi edebilir.
Multisistemik Terapi (MST): 12 ila 17 yaş arasındaki ergenlerde suç veya yasa dışı davranışlarla ciddi boyuttaki antisosyal kişilik bozukluğunu aile ile birlikte ele alarak grup terapisi yapılır.
Fonksiyonel Aile Terapisi (FFT): Semptomları azaltmaya ve aile içindeki koruyucu faktörleri artırmaya odaklanan, 11 ila 18 yaş arasındaki risk altındaki gençler için aile temelli terapi yapılır.
Antisosyal kişilik bozukluğu olan bireyler ilişkilerin kalitesini anlamaya, iyileştirmeye ve kendine zarar vermeyi azaltma, benlik saygısını artırmaya ve daha uyumlu, yapıcı davranışlara odaklanma terapinin temel amaçları arasındadır.