Türkiye’de ulaşım etkinliklerinin % 90’ından fazlası karayolu ile yapılmaktadır ve karayollarında meydana gelen kazalar dünyada olduğu gibi önemli ölüm nedenleri arasındadır.1 Karayolları Trafik Kanunu’nda trafik kazası; karayolları üzerinde hareket halinde olan, bir ya da birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma veya maddi zararla sonuçlanan olay olarak tanımlanır.2
“Trafik kazaları istatistiklerine göre, % 95 oranı ile, en büyük kusur payı sürücülerindir. Sürücüye ilişkin başlıca hata etmenleri; hız, alkol ve madde kullanımı, uyku ve yorgunluk, emniyet kemeri, çocuk oto koltuğu ve kask kullanılmamasıdır. Türkiye’de ilgili mevzuat geliştirilmiştir ancak olması gerektiği gibi uygulanamamaktadır.” 3
Her ne kadar trafik kazalarının meydana gelmesinde sürücüler daha fazla kusurlu olsa da, bu kazalar sonucu ölümlerin meydana gelmesinde sürücülerin yanı sıra, araçları üreten ve satışa sunan firmaların da kusuru bulunmaktadır. Zira hava yastığının açılması gerekirken açılmaması durumunda araçta gizli ayıbın olduğu ve araçta üretim hatası olduğu kabul edilmektedir.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereğince, ayıplı maldan dolayı imalatçı- üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı tüketiciye karşı müteselsilen sorumludur. Dolayısıyla, gizli ayıp sebebiyle hava yastığı açılmayan aracın sürücüleri saydığımız bu firmalara karşı tüketici mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptirler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun emsal kararları gereğince garanti süresinin dolmuş olması bu firmaların sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta ve yine otomobilin el değiştirmiş olması da garanti borcunu ve 4077 sayılı Kanun’un tüketiciye sağladığı hakları sona erdirmemektedir.
Bu firmalara karşı maddi ve manevi tazminat davasının açılması durumunda mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilirkişi incelemesinde sürücünün emniyet kemerini takıp takmadığı ve gereken önlemleri alıp almadığı, sürücü hava yastığının açılmasını gerektirecek dış darbelerin oluşup oluşmadığını incelenecektir. Bilirkişi incelemesi sonucu araçta gizli ayıp olup olmadığı anlaşılacak ve mahkeme bu rapor doğrultusunda maddi ve manevi tazminat istemlerini değerlendirecektir.
Bu konu hakkındaki Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 2012/20773 E., 2013/17618 K. ve 26.06.2013 tarihli kararından alıntı yapmak isteriz:
“Davacılar, aracın kaza yapmasına rağmen araçta bulunan hava yastıklarının hiçbirisinin açılmadığını, araçta bu yönde üretim hatası olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmışlardır. Davalılar, kazanın oluş şekline göre, hava yastıklarının açılmamasının normal olduğunu, araçta bu yönde herhangi bir üretim hatasının bulunmadığını savunmuşlardır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi heyeti tarafından, hava yastıklarının aktive olmasında rol oynayan en önemli parametrenin kaza esnasında oluşan negativ ivme olduğu, hava yastıklarının açılıp açılmamasının, çarpışmanın esnek olup olmadığı ile doğrudan ilgili olduğu, hasar fotoğrafları ve araç üzerindeki gözlem sonucunda, aracın kesinlikle önden + 30 derece açılı bir koni içinde kalacak doğrultuda çarpışma türü bir darbe almadığı için ön hava yastıklarını tetikleyici şartların oluşmadığı böylece araçta üretimden kaynaklı ayıp bulunmadığı yönünde rapor tanzim edilmiştir. Dosyadaki kaza raporu, kaza sonrası çekilen resimler de dikkate alınarak araç üzerinde inceleme yapılmak suretiyle, araçta ön hava yastıkları haricinde çok sayıda yan, tavan ve perde hava yastıklarının da bulunduğu gözetilerek kaza sırasında araçta bulunan tüm hava yastıklarının açılmamasının üretim hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususunda davacıların itirazlarını da karşılayacak şekilde üniversiteden bu alanda uzman akademisyenlerden seçilerek oluşturulacak bilirkişi heyetinden, taraf ve yargı denetimine elverişli rapor aldırılarak hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.”
1-Özen E, Genç E, Kaya Z. Türkiye’de Trafik Kazalarının Maliyetlerinin Sigortacılık ve Finansal Sistem Bağlamında Değerlendirilmesi Uşak İlinde Ampirik Bir Çalışma. Muğla:17.Finans Sempozyumu; 2013:100- 109
2-Karayolları Trafik Kanunu; http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/ html/644.html
3-SUNGUR İslam, AKDUR Recep, PİYAL Birgül, Ankara Üniversitesi Halk Sağlığı AD: Türkiye’deTrafik Kazalarının Analizi, Özet
Hukuk Desteği
iletisim: [email protected]