Dünyamız üzerinde yer alan topraklar, binlerce yıldır bizleri besleyen ürünleri sundu. Sayısız meyve, sebze ve farklı besini, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu mineraller ile birlikte yetiştirdi, büyüttü ve üzerinde tarım yapmamıza izin verdi. Ancak özelikle son yüz yıldır biz insanlar, daha iyi ve çok verim alabilmek için toprağımızı çeşitli kimyasallarla kirlettik. Bugün geldiğimiz noktada ise toprağımız kirlendi ve çoğalan nüfusumuza yetmemeye başladı. Bilim insanları da bunun önüne geçmek ve toprak olmadan da tarım yaparak ürün almak için neler yapabilecekleri üzerine kafa yormaya başladılar. Bugün artık topraksız tarım adı verilen hidroponik tarım modelleri, dünyanın farklı coğrafyalarında uygulanmaya devam ediyor. Ekinlerin topraktan aldıkları besin ihtiyaçlarını doğrudan hava ya da sudan almalarını sağlayan hidroponik tarım hakkında detayları bu yazımızda bulabilirsin.
Hidroponik tarım nedir?
Bugün başta hidroponik olmak üzere, akuaponik ya da aeroponik olarak da ifade edilen topraksız tarım, bitkilerin ihtiyaç duydukları besin elementlerini toprak yerine hava ya da sudan almalarını öngören bir modele dayanıyor. Mineral olarak zenginleştirilmiş hava ve su ile yapılan bu tarım modelinde özel olarak hazırlanmış solüsyonlar ile bitkilerin istenilen şekilde yetiştirilmesi amaçlanıyor. Topraksız tarımda temel olarak bitkileri ya da bitki köklerini geliştirmek ve büyütmek için kum, turba, perlit, Hindistan cevizi içi, kaya yünü gibi farklı ortamlar tercih ediliyor. Bu tarz tarım modellerinde bitkileri beslemek için kimyasal gübreler, yapay besin çözeltileri, balık dışkıları gibi besleyici ürünler kullanılıyor. Özellikle domates, biber, salatalık, marul gibi bitkiler, hidroponik tarım yöntemiyle rahatlıkla yetiştirilebiliyor.
Hidroponik tarım ne tür avantajlar sunuyor?
Hidroponik tarımın geliştirilmesinin en büyük amaçların biri toprağın tarıma elverişli olmadığı ve yağış, nem gibi yan unsurların da yeterli oranda bulunmadığı noktalarda tarım yapabilmeyi sağlamak. Su ihtiyacının normal tarıma göre çok daha az olduğu ve gün ışığı gibi ihtiyaçların da istenildiği gibi ayarlanabildiği bu tarım türü, aynı zamanda çevreyi de kirletmeden yapılabiliyor. Normal tarımda traktör başta olmak üzere kullanılan cihazlar ve aletler, toprağa ve çevreye zarar verebiliyor. Hasadın da daha kolay olduğu ve ürünlerin rahatça toplanıp depolanabildiği hidroponik tarımda ayrıca bitkilerin çok daha sağlıklı şekilde büyümeleri ve gelecek dönem için türlerini sürdürebilmeleri sağlanıyor. Örneğin 1 kilogram domates yetiştirebilmek için normal tarım yöntemlerinde 400 litre kadar su harcanırken hidroponik tarımda bu rakam 20 litreye kadar düşebiliyor.
Farklı uygulama türleri bulunuyor
Topraksız tarım yaparken kullanılan çok farklı uygulamalar var ancak bunlar genel olarak hava (Aeroponik) ile su ile (Akuaponik) tarım olarak öne çıkıyor. Havaya dayalı olan topraksız tarım, bitki köklerine aralıklı olarak içeriği zenginleştirilmiş sis ya da hava verilmesi ile gerçekleştiriliyor. Yine bitkilerin ve ekinlerin gelişmesi için zaman zaman üzerine farklı besin solüsyonları da veriliyor. Genelde bu türdeki topraksız tarım alanları dikey olarak tasarlanıyor ve bu da köklerin havayla olan temasını daha da kuvvetlendiriyor. Kapalı bir ortamda gerçekleştiriliyor. Suya dayalı olan topraksız tarım yönteminde ise temizlenmiş ve içeriği farklı besinler, vitaminler ve minerallerle zenginleştirilmiş sular bitki köklerine veriliyor. Ekinlerin hızlı ve daha verimli şekilde büyümeleri için ışık sistemleri de özel olarak kuruluyor. Suyla yapılan topraksız tarımda ise genellikle yatay tarım alanları oluşturuluyor. Bitkilerin ihtiyacına göre farklı içeriklerle hazırlanmış sular, belirli aralıklarla ekinlere uygulanıyor.
Farklı ürünler yetiştirilebiliyor
Hidroponik tarımda birçok farklı bitki ve ekin türünün yetiştirilmesi ise mümkün oluyor. Ağırlıklı olarak domates, havuç, dereotu, marul, lahana, nane, fesleğen, kekik, biberiye, ıspanak, frenk soğanı, zencefil, ısırgan otu, patlıcan, adaçayı, maydanoz, çilek, brokoli, karnabahar, salatalık, biber, turp, pancar, bezelye ve patates en çok yetiştirilen bitkiler olarak öne çıkıyor. Genelde ilk kurulum aşamasında bir miktar pahalı olan bu sistemler, uzun vadede sundukları çok farklı avantajlarla daha verimli tarım yapılmasının önünü açıyorlar. Ek olarak bu yöntemle üretilen besinlerin organik olup olmadığına dair yeterli derecede araştırma bulunmuyor. Bilim insanları topraksız tarım modellerini geliştirmek ve yaygınlaştırmak için çalışmalarına devam ediyor.