

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Bedenin ve ruhun dinlenmesi için saglikli uyku sart.
Uyku pasif bir süreç gibi görülse de; içinde farkli dinamikleri tasiyan, yasam için elzem bir zaman dilimidir. Bu süre zarfinda bedenimizin biyolojik dinlenmesi, dokularin onarilmasi, hormonlarin sentezlenmesi, psikolojik dinlenmemiz ve hafizamizin yapilandirilmasi saglaniyor. Farkli nedenlerle uykunun bozulmasi hem geceye hem de gündüze ait sikayetlere ve çesitli saglik problemlerine neden oluyor.
Horlama, uykuda nefes durmalari, uyuyamama gibi uyku bozukluklarina ait bir çok belirti toplumda normal kabul ediliyor. Uyku bozukluklari hem bireysel hem de toplumsal sonuç noktalari açisindan oldukça önemli. Bu nedenle toplumda farkindalik olusturulmali.
Anadolu Saglik Merkezi Uyku Laboratuvari Sorumlusu Nöroloji Uzmani Dr. Ferda Korkmaz Özkanoglu uyku bozukluklari tani ve tedavi yollari hakkinda bilgi verdi.
Normal uyku nedir? Belli saatleri var midir?
Herkesin uyku süresi kendisine özeldir. Kimi dört saat uyur kimi ise onbir saat. Bu süre genlerde belirlenmistir. Fakat insanlarin çogu 6-8 saat uykuya ihtiyaç duyar.
Yasa göre de uyku süresinde degisiklikler gözlenir. Bebekler parçali olarak günün çogunu uykuda geçirir, okul öncesi çocuklarda gece uykusu bütünlük kazanir ve gündüz bir kez ögleden sonra uyurlar. Daha sonraki dönemlerde ise pek de fizyolojik olmayan ancak okul ve is yasami ile sadece geceleri uyunur. Normalde ögleden sonra saat 14.00 gibi fizyolojik uykuluk hali olur. Bazi ülkelerdeki siesta zamani aslinda normal uyku fizyolojisinin geregidir. Gündüz uyunan yarim saatlik bir uyku gece uyku ihtiyaci süresinin bir buçuk saat kisalmasina neden olur.
Uykuya dalmamizi iki temel faktör belirler. Bunlardan bir tanesi gün isiginin azalmasi bir digeri de uykuya olan ihtiyacimizin artmasidir.
Yeteri kadar uyunmazsa ne olur?
Uyku, vital yani muhakkak karsilanmasi gereken bir ihtiyaçtir. Amerika Birlesik Devletlerinde yapilan bir deneyde, 11 gün hiç uyumayan ögrencide psikotik belirtilere rastlandi. Yetersiz ya da kalitesiz bir uyku biyolojik ve psikolojik rahatsizliklarla sonuçlanir.
Uyku nasil bir süreçtir?
Hayatimizin dörtte ya da üçte birini geçirdigimiz uyku, birçok islevin yerine getirildigi, çesitli evreleri içeren bir dönemdir.
Evre I uyku, uykuya dalarken tilki uykusu olarak adlandirilan dönemdir ve uykunun %1-5ini olusturur. Evre II uykusu, uykunun % 45-50sini olusturur. Evre III uykusu derin dönem uykusu olarak adlandiriliyor ve uykunun %20-25ini kapsiyor. Ayrica hizli göz hareketlerinin kaydedildigi, rüya görülen REM dönemi var ki, bu da uykunun %20-25ine karsilik geliyor. Uykurken bu evreleri sirayla birini bitirip bir sonraki evreye geçmiyoruz bu evreler birbirlerine geçisler gösterek tekrarliyor. Ancak genel olarak uyku süremizi kabaca ikiye ayirirsak gecenin ilk yarisinda derin uykunun çogunu uyumus oluyoruz, ikinci yarida sabaha karsi da daha çok REM dönemini uyuyoruz.
Iyi bir uykudan söz ederken hem genlerimizde yazili olan uyku süresinden hem de uyku evrelerini bu oranlarda uyumaktan söz ediyoruz.
En çok hangi uyku sorunlari ile karsilasiliyor?
Simdiye dek 81 tane uyku hastaligi tanimlandi. En çok görülen uyku bozuklugu, insomnia yani uykusuzluktur. Uykusuzlugun en büyük bir nedeni, uyku hijyeninin bozulmasi ve bunun kemiklesmis hale gelmesidir. Yine çok önemli olan bir baska sorun da, uyku apne sendromudur. Bu çok sik görülen, sosyal boyutu da olan ve üzerinde önemle durulmasi, multidisipliner yaklasilmasi gereken bir konudur. Toplumda %2-4 oraninda görülen uyku apne sendromunun, diyabet kadar sik rastlandigini söyleyebiliriz.
Uyku apne sendromu nedir?
Normal sartlarda kisiler uyanikken solunumunu istedigi gibi düzenleyebiliyor. Ancak uykuda bu kontrol otomatik olarak gerçeklesiyor. Girtlagimizdan gelen hava akcigerlere doluyor, körük gibi çalisan gögüs kafesi havayi emiyor ve disari veriyor. Tikayici tipte uyku apne sendromunda ise girtlak tikanmaya basladigi için hasta horluyor. Öyle bir noktaya geliyor ki, girtlak tamamen tikaniyor ve gögüs kafesi daha çok açilarak havayi emmeye çalisiyor. Bunu basarirsa girtlak açiliyor. Ancak kisi 10 saniyeden daha uzun süre nefes alamiyorsa, apne olarak tanimlaniyor. Uyku apne sendromunda ise bu durum gece boyu defalarca tekrarliyor.
Uyku Apne Sendromu hangi belirtilerle ortaya çikiyor ve ne tür sonuçlara yol açiyor?
Uyku apnesi olan kisiler genellikle, sabah yataktan çok zor kalkmaktan, gün içi uykuluk halinden, gece bas, boyun ve gögüs bölgesinin terlemesinden, gece tuvalete kalkmaktan yakinirlar. Bu kisilerin uykusunu gözleyenler hastanin horladigindan zaman zaman ise nefesinin durdugundan bahseder. Hastalarin siklikla gastroözafagial reflüsü vardir ve bu nedenle de takip edilirler, sismanlik, insülin direnci ya da diabet, hipertansiyon, iskemik kalp hastaliklari, ritim bozukluklarindan bir ya da bir kaçi bu hastalarda bulunabilir.
Uyku Apne Sendromunun tani nasil konuyor? Tedavi yöntemleri nelerdir?
Uyku apne sendromun tanisi için kisiler uyku laboratuvarinda polisomnografi testine tabi tutuluyor. Bu testle beyin dalgalari, göz hareketleri, horlama, nefes alma çabasi, oksijen miktari, kalp atislari (EKG) bacak hareketleri, yatis pozisyonu, video monitorizasyonu uyku laboratuari teknisyeni esliginde bilgisayara kaydediliyor. Bu kayitlardan uyku evreleri, solunum olaylari, bacak hareketleri, uluslar arasi belirlenmis kriterlere göre skorlaniyor. Kimi zaman hastalarin sadece sirtüstü yatarken sorunu oldugunu görürüz. Bu durumlarda hastayi uykusu bozunca yan yatar halde tutacak aparatlar kullaniyoruz. Çogu zaman kisinin zayiflamasi da tedavi için önemli bir adimi olusturuyor. Ancak su var ki, bu kisiler için zayiflamak o kadar da kolay olmuyor. Uyku apne sendromunun temel tedavisi CPAP (Continious Positive Airway Pressure) denilen ve devamli hava üfleyen cihazlar ile oluyor. Cihaz, odadan havayi aliyor, hortum ve maske yardimi ile kisiye veriyor. Bu cihazlar, kisiye göre belirlenen bir basinçta hava üfleyerek girtlagin açik kalmasini sagliyor. Hastalar daha ilk günden itibaren kaliteli bir uykunun sonuçlarini görüyorlar. Bu cihazi düzgün kullananlarin tansiyon, kan sekeri, obezite gibi problemlerinin de kontrol altina alindigi gözleniyor. Bazi durumlarda ise Kulak Burun Bogaz, genel cerrahi ve ortodonti gibi cerrahi branslardan yardim almak gerekiyor.
www.saglikplatformu.com


Web Sitesi Olanlara Özel |
Günlük
Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz
|Diğer Güncel Haber
Başlıkları

