Okuyanlarına yol göstersin onlara mutluluk versin diye eserine "mutluluk veren bilgi" anlamına gelen Kutadgu Bilig adını veren Yusuf Has Hacip eserini 1069-1071 yılları arasında yazarak Karahanlı hükümdarı Tapkac Buğra Han'a sunmuştur. Ayet ve hadislere dayanarak öğütler verdiği için İslami, Karahanlılar hakkında bilgi verdiği için tarihi, sosyal kurumlardan bahsettiği için sosyal, ideal bir hükümdarın nasıl olması gerektiğini belirttiği için siyasi, orduya geniş yer ayırdığı için askeri, bilgi ve nasihat verdiği için didaktik, üstün bir edebi değere sahip olduğu için edebi, tüm bunları çeşitli sembollerle anlattığı için alegorik bir eserdir.
İslam kültürü etkisindeki Türk edebiyatının edebi değer taşıyan ilk eseridir. Devlet adamlarına öğüt verdiği için Türk edebiyatının ilk Siyasetname örneği sayılabilir. Mesnevi nazım şekli ile yazılan eserde 6.645 beyit ve 173 dörtlük vardır. Mani şeklinde kafiyelenen dörtlükler beyitlerin arasına serpiştirilmiştir. Dolayısıyla eserde hem aruz hem hece ölçüsü kullanılmıştır. Hakaniye Türkçesiyle yazılan eserde Arapça ve Farsça sözcüklere az yer verilmiştir. Türk edebiyatındaki ilk mesnevi örneği olan Kutadgu Bilig'in, Pergana, Kahire ve Viyana'da bulunan 3 yazma nüshası bulunmaktadır. Dil, edebiyat ve kültür tarihimizin en önemli eserlerinden biridir.
Kısaca Kutadgu Bilig, Mesnevi nazım şekli ile, Siyasetname şeklinde, beyit nazım birimi ile, Hakaniye lehçesiyle, Arap alfabesi ile, aruz ölçüsüyle, alegorik tarzda, geçiş döneminde, İslami bir anlayışla İslamiyet'in etkisinde, Divan Edebiyatı geleneği ile yazılan ilk Türkçe eserdir diyebiliriz. Alegorik bir anlatımı bulunmasının nedeni kanun, saadet, akıl ve akıbeti temsil eden 4 sembolik kahramanın konuşmalarını, sohbetlerini ve tartışmalarını tiyatro havası içinde ve canlı bir anlatımla vermiş olması nedeni iledir. Semboller aracılığı ile karşılıklı konuşma şeklinde öğütler veren eserdeki sembol kişiler ve temsil ettikleri kavramlar şunlardır;
Kün Togdı-Kanun-Hükümdar
Ay Toldı -Saadet-Vezir
Ögdilmiş-Akıl-Vezirin Oğlu
Odgurmuş-Akıbet-Vezirin Kardeşi