Baş ağrısı sadece kendisine işaret eden bir klinik bulgu mudur? Sade bir baş ağrısının temel nedeni nedir? Sebepsiz baş ağrısı olur mu? İnsanın başı niye ağrır?
Baş ağrısının çok farklı nedenleri vardır. Hiçbir baş ağrısı nedensiz değildir. Hepimizin sık sık yaşadığı bir ağrı tipi stresle ilişkili ve gerilim tipi ağrı dediğimiz ağrı çeşididir. Bunun yanında migren de özellikle yarım baş ağrısı yapan önemli bir baş ağrısı nedenidir. Baş ağrısı bunların yanında bazen tehlikeli hastalıkların habercisi olabilir. Örneğin bazen beyin tümörleri ve beyin kanamalarının ilk habercisi baş ağrısı olabilir. Bunlar yanında alınan ilaçları yan etkisi olarak baş ağrısı görebiliriz. Uyku bozuklukları, özellikle uyku apnesi sabah uyanınca baş ağrısı yapan önemli bir nedendir.
Baş ağrısı başka hangi hastalıkların ana bulgularındandır?
Baş ağrısı birçok rahatsızlığın bulgusu olabilir. Örneğin yüksek tansiyon gibi dolaşım sistemine ait bir hastalık da kendini baş ağrısı ile gösterebilir. Baş ağrısının en sık gördüğümüz nedenleri ise stres ve migrendir. Bu tip baş ağrıları kronik yani müzmin ağrıya neden olur. Migren ataklar halinde gelen bir hastalıktır. Ataklar sık veya seyrek gelebilir. Genelde ağrılar gençlik yıllarında başlar ve yaşam boyu devam edebilir. Erkeklerde görülse de kadınlarda daha sıktır. Baş ve boynu ilgilendiren bazı enfeksiyonlar da baş ağrısı yapabilir. Sinüzit atakları kendini baş ağrısı, ateş ve geniz akıntısı ile gösterir.
Baş, bir bütün ama başımızın neresi ağrırsa ön teşhis açısından anlamlandırabiliriz? Ya da günün hangi saatlerindeki ağrı, teşhis açısından spesifik anlam taşır?
Migren ağrısı tipik olarak başın bir yarısını tutar. Gerilim tipi baş ağrıları ise başı çepeçevre saran sıkıştırıcı tipte ağrılardır. Tansiyona bağlı baş ağrısı genelde ensede hissedilir. Küme tipi baş ağrısı özellikle erkeklerde görülen nadir ama şiddetli bir baş ağrısı tipidir. Genelde mevsimsel olarak göz arkasında şiddetli ağrı görülür. Aniden gelen çok şiddetli baş ağrıları ise tehlikeli bir hastalığa işaret edebileceğinden acilen doktora gitmeyi telkin eder.
Baş ağrısına eşlik eden bulgular ne ölçüde belirleyicidir?
Baş ağrısına özellikle bulantı ve kusma eşlik ediyorsa, beraberinde görme bozukluğu, çift görme oluyorsa, ağrınız sizi gece uykudan uyandırıyorsa veya aniden başlıyorsa acilen doktora başvurmanızı öneririm. Böyle durumlarda hemen bir beyin görüntülemesi (örneğin beyin MR filmi) yapılması önerilir. Ancak şu da unutulmamalıdır ki her bulantı, kusma, eşlik eden baş ağrısı kötü hastalık habercisi değildir. Örneğin migren bir baş ağrısı nedenidir ve genelde bulantı kusma yapar. Baş ağrısı durumunda serinkanlı olup tedbiri de elden bırakmamak gerekir.
Baş ağrısına yönelik olarak ne tür tetkikler yaptırmalıyız?
Baş ağrısına yönelik en sık istediğimiz tetkikler beyin görüntüleme tetkikleridir. Örneğin beyin MR yani manyetik rezonans görüntüleme beynin yapısı hakkında detaylı bilgi verir. Bazı özel durumlarda beyin tomografisinden de faydalanabiliriz. Bazen baş ağrısı enfeksiyonlar gibi basit rahatsızlıklara bağlı bile olabilir. Böyle durumlarda kan tahlilleri de istenebilmektedir.
Baş ağrısı hangi durumlarda kaçınılmaz bir cerrahi gerektirebilir?
Bu duruma en sık neden olan durumlar beyin tümörleri ve beyindeki damarların anevrizma denen genişlemeleridir. Bu gibi durumlarda cerrahi müdahalenin başarı şansı erken teşhisle orantılıdır. Yani erken teşhis ve müdahale hastalık henüz ilerlemeden ve kötü sonuçlara neden olmadan başarılı bir tedavi imkânı yaratabilir. Bu nedenle sık tekrarlayan, basit ağrı kesicilerle geçmeyen ve artan ağrılarda ihmal etmeden hekime başvurmak gerekir.
Hangi baş ağrıları tedaviye dirençlidir?
Tedavi edilemeyecek bir baş ağrısı yoktur. Yeter ki kişi uygulanan tedaviyi kabul etsin ve düzenli kullansın. Migren tipi ağrılar bazı kişilerde ilk uygulanan tedavi yöntemlerine yanıt vermeyebilir. Bu gibi durumlarda alternatif yöntemler denenir. Ancak her baş ağrısının bir tedavisi olduğunu unutmamak gerekir. Bazı hastalar birkaç tedavi başarısız olunca baş ağrısı ile yaşamayı öğrenmem gerekli gibi ümitsiz bir düşünceye kapılabilmektedir. Böyle durumlarda unutulmaması gereken cümle şudur: tedavisi olmayan baş ağrısı yoktur. Farklı tedaviler ve görüşlere başvurularak baş ağrısının bir tedavisi mutlaka bulunabilir.
Stres yaygınlığı, günümüzde yeni baş ağrısı nedenleri doğurabilir mi?
Stresin baş ağrısına neden olduğu çok eskiden beri bilinir. Bu tip ağrının ismi gerilim tipi baş ağrısıdır. Genelde stres ve yorgunluk durumunda ortaya çıkar ve başın etrafını kuşak gibi sarar. Bu tip ağrılarda stres azaltıcı tedaviler ve kişinin stresten uzak durması tedavi açısından önemlidir. Bu nedenle bu tip ağrılar çeken bireylerde stresle başa çıkmayı kolaylaştıran psikoterapiler de kullanılabilir.
Baş Ağrısından Ne Zaman Endişelenmeliyiz? / Doç. Dr. Barış Metin
Baş ağrısı sadece kendisine işaret eden bir klinik bulgu mudur? Sade bir baş ağrısının temel nedeni nedir? Sebepsiz baş ağrısı olur mu? İnsanın başı niye ağrır?