T.C.
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI
YÜKSEK LİSANS TEZİ
BARTIN İLİ ORMANCILIK ÖRGÜTÜNÜN ENDÜSTRİLERARASI İLİŞKİLERİ VE KURUMSAL İTİBARI
ALİ ÇULLU
DANIŞMAN
PROF. DR. İSMET DAŞDEMİR
BARTIN-2022
T.C.
BARTIN ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI
BARTIN İLİ ORMANCILIK ÖRGÜTÜNÜN ENDÜSTRİLERARASI İLİŞKİLERİ VE KURUMSAL İTİBARI
YÜKSEK LİSANS TEZİ
Ali ÇULLU
BARTIN-2022
ii
KABUL VE ONAY
iii
BEYANNAME
Bartın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü tez yazım kılavuzuna göre Prof. Dr. İsmet DAŞDEMİR’in danışmanlığında hazırlamış olduğum “BARTIN İLİ ORMANCILIK ÖRGÜTÜNÜN ENDÜSTRİLERARASI İLİŞKİLERİ VE KURUMSAL İTİBARI” başlıklı yüksek lisans tezimin bilimsel etik değerlere ve kurallara uygun, özgün bir çalışma olduğunu, aksinin tespit edilmesi halinde her türlü yasal yaptırımı kabul edeceğimi beyan ederim.
22/12/2022 Ali ÇULLU
iv ÖNSÖZ
Kurumların ve örgütlerin artan rekabet ortamı içerisinde piyasada kalıcılıklarını sürdürmesi ve hem müşterileri hem kalifiyeli çalışanlar nezdinde tercih edilebilir olmaları paydaşları ile olan ilişkilerini artırmasına ve paydaşları nazarında itibarlarının yüksek olmasına bağlıdır.
Bu kapsamda, Bartın ili ormancılık örgütünün endüstrilerarası ilişkilerini belirlemeye, uygulama noksanlıklarını tespit etmeye, işbirliğini sağlamaya ve dış paydaşları gözünde kurumsal itibarını artırmaya yönelik bir çalışmanın yapılmamış olması konu seçimimde etkili olmuştur.
Yüksek lisans süresince tez danışmanlığımı yapan, tez konusunun seçiminden sonuçlandırılmasına kadar katkı ve emeklerini hiçbir zaman esirgemeyen değerli hocam Sayın Prof. Dr. İsmet DAŞDEMİR’e en içten saygılarımla teşekkür ederim.
Tez çalışmasında sektör işletmeleri ile iletişim kurma aşamasında yardımlarından dolayı Bartın Sanayi ve Teknoloji İl Müdürü Sayın Birol CANGİ’ye, her zaman desteklerini yanımda hissettiğim eşim, ailem ve çalışma arkadaşlarıma teşekkürlerimi sunuyorum. Tez çalışmasının ülkemize hayırlı olmasını diliyorum. Teşekkür ederim.
Ali ÇULLU
v ÖZET
Yüksek Lisans Tezi
BARTIN İLİ ORMANCILIK ÖRGÜTÜNÜN ENDÜSTRİLERARASI İLİŞKİLERİ VE KURUMSAL İTİBARI
Ali ÇULLU
Bartın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Orman Mühendisliği Anabilim Dalı
Tez Danışmanı: Prof. Dr. İsmet DAŞDEMİR Bartın-2022, sayfa: 83
Bu çalışma, sürdürebilir ormancılık ilkesi çerçevesinde bugün ve gelecek nesillerin orman ürünlerine olan gereksinimlerini karşılamak için Bartın ilindeki ormancılık örgütünün (Bartın Orman İşletme Müdürlüğü (BOİM), Ulus Orman İşletme Müdürlüğü (UOİM) ve Bartın Doğa Koruma ve Milli Parklar (BDKMP) Şube Müdürlüğü) endüstrilerle olan ilişkilerinin düzeyini ve dış paydaşları gözünde kurumsal itibarını belirlemek ve bunları artırmaya yönelik katkılar sağlamak amacıyla yapılmıştır.
Bu amaçla üç bölümden (1.Genel Bilgiler Bölümü – 6 soru, 2.Ormancılık Örgütünün Kurumsal İtibarı Bölümü – 55 soru, 3.Öneriler Bölümü) oluşan bir anket formu hazırlanmıştır. Çoğunluğu 5’li Likert ölçekli sorulardan oluşan anket formları, ormancılık örgütü dış paydaşlarından (endüstrilerin/sektörlerin temsilcileri, ihale müşterisi temsilcileri, STK temsilcileri, kamu kurumu yöneticileri, köy halkı, şehir halkı) 308 kişi üzerinde %86’sı (266 kişi) yüz yüze görüşme ve %14’ü (42 kişi) e-mail yöntemiyle uygulanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde betimleyici istatistikler, Cronbach Alfa testi, korelasyon analizi, faktör analizi ve Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır.
Anket formunun ikinci bölümdeki 5’li Likert ölçekli 55 soruya verilen cevapların analizine ve yapılan değerlendirmelere göre, Bartın ili ormancılık örgütünün dış paydaşlar nezdindeki
vi
kurumsal itibar düzeyi; düşük (55-127 puan), orta (128-201 puan) ve yüksek (202-275 puan) şeklinde sınıflandırılmış ve genel ortalamanın (181,07) “orta-yüksek” düzeyde olduğu saptanmıştır. Çalışmada ormancılık örgütünün kurumsal itibarını ve endüstrilerarası ilişkilerini ölçmede, Fombrun (1996) tarafından geliştirilen altı boyuta (duygusal cazibe, ürün ve hizmetler, finansal performans, vizyon ve liderlik, çalışma ortamı, sosyal sorumluluk) ek olarak konunun özelliğine göre geliştirilen yedinci bir boyut (kurumsal ilişkiler) kullanılmıştır. Faktör analizinde 55 değişkenin çözümlenmesi sonucunda elde edilen 7 ortak faktörün (boyutun) araştırmanın amacına ve anketteki önermelerin gruplandırma tasarımına uygun olduğu anlaşılmıştır. Bartın ili ormancılık örgütünün kurumsal itibarının %68,92’sinin bu faktörle (boyutlarla) açıklandığı saptanmıştır. Toplam kurumsal itibar katılımcıların mensup olduğu paydaş grubuna, faaliyet alanına, ormancılık örgütü ile ilişkisine, çalışan sayısına, katılımcının görevine ve cinsiyetine göre %99 düzeyinde anlamlı farklılık gösterirken, katılımcıların yaşına ve eğitim düzeyine göre farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara dayanarak Bartın ilindeki ormancılık örgütünün endüstrilerle olan ilişkilerini ve kurumsal itibarını artırmaya yönelik birtakım öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kurumsal itibar, ormancılık örgütü, dış paydaşlar, sürdürülebilir ormancılık, Bartın
Bilim Alanı Kodu: 502.05.01
vii ABSTRACT
M. Sc. Thesis
INTER-INDUSTRIAL RELATIONS AND CORPORATE REPUTATION OF BARTIN FORESTRY ORGANIZATION
Ali ÇULLU
Bartın University Graduate School
Department of Forest Engineering
Thesis Advisor: Prof. İsmet DAŞDEMİR Bartın-2022, pp: 83
This study was carried out in order to determine the level of relations between the forestry organization (Bartın Forestry Enterprise Directorate (BFED), Ulus Forestry Enterprise Directorate (UFED), and Bartın Nature Conservation and National Parks (BNCNP) Branch Directorate) and industries in the Bartın province, the corporate reputation of the forestry organization in terms of external stakeholders and to contribute to increasing them for meeting the needs of today and future generations for forest products in accordance with the principle of sustainable forestry.
For this purpose, a questionnaire consisting of three parts (1.General Information Section including 6 questions, 2.Institutional Reputation of the Forestry Organization including 55 questions, 3.Suggestions Section) was prepared. Questionnaires, the majority of which consisted of 5-point Likert scale questions, were applied to 308 people from the external stakeholders of the forestry organization (representatives of industries/sectors, auction customer representatives, NGO representatives, public institution managers, village people, city people) by face-to-face interviews with 86% (266 people) and by e-mail method with 14% (42 people). Descriptive statistics, Cronbach Alpha test, correlation analysis, factor analysis and Kruskal-Wallis H test were used to evaluate the data obtained.
viii
According to the analysis of the answers given to 55 5-point Likert scale questions in the second part of the questionnaire and the evaluations, the level of corporate reputation of the forestry organization of the province of Bartın in the eyes of external stakeholders was classified as low (55-127 points), medium (128-201 points) and high (202-275 points), and the general average (181.07) was found to be at “medium-high” level. In the study, a seventh dimension (institutional relations) developed in addition to six dimensions (emotional attraction, products and services, financial performance, vision and leadership, working environment, social responsibility) developed by Fombrun (1996) was used to measure the corporate reputation and inter-industry relations of the forestry organization. It was understood that seven common factors (dimensions) obtained as a result of the 55-variable Factor analysis were suitable for the purpose of the study and the grouping design of the propositions in the questionnaire.It was determined that 68.92% of the corporate reputation of the forestry organization of the Bartın province was explained by these factors (dimensions).It was determined that while the total corporate reputation differs significantly at the level of 99% according to the stakeholder group, the field of activity, relationship with the forestry organization, the number of employees, the duty, and gender of the participant, it does not differ according to the age and education level of the participants.Based on the findings, some suggestions were developed to increase the relations between the forestry organization in the Bartın province and the industries and its corporate reputation.
Keywords: Corporate reputation, forestry organization, external stakeholders, sustainable forestry, Bartın
Scientific Field Code: 502.05.01
ix
İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ... ii
BEYANNAME ... iii
ÖNSÖZ ... iv
ÖZET ... v
ABSTRACT ... vii
İÇİNDEKİLER ... ix
ŞEKİLLER DİZİNİ ... xi
TABLOLAR DİZİNİ ... xii
EKLER DİZİNİ ... xiii
1. GİRİŞ ... 1
1.1 Kurumsal İtibar ve İlgili Kavramlar ... 2
1.1.1 Kurumsal İtibar ve Algı... 2
1.1.2 Kurumsal İmaj ... 3
1.1.3 Kurumsal Kültür ... 4
1.2 Kurumsal İtibarın Boyutları ve Tanımları ... 4
1.2.1 Duygusal Cazibe ... 4
1.2.2 Ürün ve Hizmetler ... 5
1.2.3 Finansal Performans ... 5
1.2.4 Vizyon ve Liderlik ... 5
1.2.5 Çalışma Ortamı ... 6
1.2.6 Sosyal Sorumluluk ... 7
1.2.7 Kurumsal İlişkiler ... 8
1.3 Paydaşlarla İlişkiler ... 8
1.3.1 Paydaş Kavramı ... 8
1.3.2 Yatırımcı İlişkileri ... 11
1.3.3 Toplum İlişkileri ... 12
1.3.4 Müşteri İlişkileri ... 12
1.4 Kurumsal İtibarın Örgüt ve Paydaşlar Açısından Önemi ... 13
1.5 Kurumsal İtibarın Faydaları ... 13
1.6 Çalışmanın Amacı ve Kapsamı ... 14
2. LİTERATÜR ÖZETİ ... 15
3. MATERYAL VE METOT ... 21
x
3.1 Çalışma Alanının Tanıtımı ... 21
3.1.1 Bartın Orman İşletme Müdürlüğünün Tanıtımı ... 22
3.1.2 Ulus Orman İşletme Müdürlüğünün Tanıtımı ... 23
3.1.3 Bartın Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğünün Tanıtımı ... 24
3.2 Araştırma Verileri ... 26
3.3 Verileri Toplama Yöntemi ... 27
3.4 Verileri Değerlendirme Yöntemi ... 31
3.4.1 Güvenilirlik Analizi (Cronbach Alfa Testi) ... 31
3.4.2 Korelasyon Analizi ... 32
3.4.3 Faktör Analizi ... 34
3.4.4 Kruskal-Wallis H Testi ... 35
4. BULGULAR VE TARTIŞMA ... 37
4.1 Paydaş Grubu ve Kişisel Özelliklere İlişkin Bulgular ve Değerlendirmeler ... 37
4.1.1 Paydaş Grubu ve Kişisel Özelliklerin Tanımlanması ve Sayısallaştırılması37 4.1.2 Paydaş Grubu ve Kişisel Özelliklere İlişkin Değerlendirmeler ... 40
4.1.3 Kişisel Özelliklere ve Ölçeklere İlişkin Betimleyici İstatistikler ... 45
4.2 Kurumsal İtibar Boyutlarına İlişkin Bulgular ve Değerlendirmeler ... 47
4.2.1 Kurumsal İtibar Ölçeği Sorularına Verilen Cevapların Analizi ... 47
4.2.2 Katılımcıların Duygusal Cazibeye İlişkin Görüşleri ... 51
4.2.3 Katılımcıların Ürün ve Hizmetlere İlişkin Görüşleri ... 52
4.2.4 Katılımcıların Finansal Performansa İlişkin Görüşleri ... 53
4.2.5 Katılımcıların Vizyon ve Liderliğe İlişkin Görüşleri ... 53
4.2.6 Katılımcıların Çalışma Ortamına İlişkin Görüşleri ... 54
4.2.7 Katılımcıların Sosyal Sorumluluğa İlişkin Görüşleri ... 55
4.2.8 Katılımcıların Kurumsal İlişkilere İlişkin Görüşleri ... 56
4.3 Güvenilirlik Analizi Sonuçları ... 57
4.4 Kurumsal İtibarla Katılımcıların Bazı Özellikleri Arasındaki İlişkiler ... 58
4.5 Kurumsal İtibarı Etkileyen Faktörler ve Kurumsal itibarın Boyutları ... 59
4.6 Kurumsal İtibarın Paydaşların Bazı Özelliklerine Göre Farklılığının Denetimi66 5. SONUÇ VE ÖNERİLER ... 70
KAYNAKLAR ... 74
EKLER ... 80
ÖZGEÇMİŞ ... 83
xi
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil Sayfa
No No
3.1: Bartın ili haritası (Saygılı, 2020) ... 22
3.2: ZOBM ve orman işletme müdürlüklerinin çalışma alanı haritası (ZOBM, 2022) ... 23
3.3: DKMP Genel Müdürlüğü bölge ve şube müdürlükleri haritası (DKMP, 2022) ... 24
3.4: Bartın ilindeki korunan alanlar haritası (DKMP, 2022) ... 25
3.5: Küre Dağları Milli Parkı haritası (KDMP, 2022) ... 25
4.1: Katılımcıların paydaş gruplarına dağılımı... 40
4.2: Katılımcıların paydaş grubu faaliyet alanlarına dağılımı ... 41
4.3: Katılımcıların ormancılık örgütü ile ilişkisine göre dağılımı ... 42
4.4: Katılımcıların çalışan sayısı gruplarına dağılımı ... 43
4.5: Katılımcıların görev/iş sınıflarına dağılımı ... 43
4.6: Katılımcıların yaş gruplarına dağılımı ... 44
4.7: Katılımcıların cinsiyete göre dağılımı ... 44
4.8: Katılımcıların eğitim düzeyine göre dağılımı ... 45
4.9: Duygusal cazibe faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 51
4.10: Ürün ve hizmetler faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 52
4.11: Finansal performans faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 53
4.12: Vizyon ve liderlik faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 54
4.13: Çalışma ortamı faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 55
4.14: Sosyal sorumluluk faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 56
4.15: Kurumsal ilişkiler faktörüne göre kurumsal itibar düzeyi ... 57
xii
TABLOLAR DİZİNİ
Tablo Sayfa
No No
3.1: Bartın ili ilçelerine göre mahalle, köy sayıları ve nüfus miktarı (TÜİK, 2022) ... 21
3.2: Bartın Orman İşletmesi ve şefliklerinin ormanlık alanları (BOİM, 2022) ... 23
3.3: Ulus Orman İşletmesi ve şefliklerinin ormanlık alanları (UOİM, 2022) ... 24
3.4: Bartın ilindeki korunan alanlar ve milli parklara ilişkin bilgiler (DKMP10.B, 2022) 25 3.5: Paydaş grupları itibariyle araştırma evreni ve örnek büyüklüğü ... 28
4.1: Paydaş grubuna göre sayısal puanlama ... 37
4.2: Paydaş grubunun faaliyet alanına göre sayısal puanlama ... 37
4.3: Katılımcıların ormancılık örgütü ile ilişkisine göre sayısal puanlama ... 38
4.4: Paydaş grubunun çalışan sayısına göre sayısal puanlama ... 38
4.5: Kişinin görevi/işine göre sayısal puanlama ... 39
4.6: Kişinin yaşına göre sayısal puanlama ... 39
4.7: Anket yapılan kişinin cinsiyetine göre sayısal puanlama... 39
4.8: Kişinin eğitim düzeyine göre sayısal puanlama ... 40
4.9: Kişisel özelliklere ve ölçeklere ilişkin betimleyici istatistikler ... 45
4.10: Kurumsal itibar ölçeğindeki sorulara verilen cevaplara ilişkin istatistikler ... 47
4.11: Kurumsal itibar puanına göre itibar düzeyi sınıflaması ... 49
4.12: Kurumsal itibar boyutlarına ilişkin bazı özellikler ... 51
4.13: Kurumsal itibar ölçekleri için güvenilirlik analizi ... 57
4.14: Korelasyon analizi tablosu ... 58
4.15: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Sphericity testi sonuçları ... 60
4.16: Faktör analiziyle türetilen ortak faktörler ve açıklanan varyans ... 60
4.17: Bartın ormancılık örgütünün kurumsal itibarını etkileyen faktörler ... 61
4.18: Ormancılık örgütünün kurumsal itibarını etkileyen en önemli faktörler ... 66
4.19: Kurumsal itibarın katılımcıların bazı özelliklerine göre farklılığının denetimi ... 67
xiii
EKLER DİZİNİ
Ek Sayfa
No No
EK 1. Çalışma kapsamında uygulanan anket formu ... 80
1
1. GİRİŞ
Ormancılık sektörü ileri bağlantısı yüksek ve geri bağlantısı düşük bir sektördür. Ormancılık sektörü faaliyetleri sonucunda elde ettiği ürünler/çıktılar pek çok sektörün girdisini/hammaddesini oluşturmaktadır. Bu ürünler ormancılık için gelir kaynağı oluştururken diğer endüstrilere yeni ürünler elde etmek için hammadde niteliği taşımaktadır (Daşdemir, 2012). Son yıllarda tüketicilerin orman ürünlerinden elde edilen ürünlere olan yoğun talepleri doğrultusunda endüstriler tarafından orman ürünleri hammaddesine olan talepte artışlar yaşanmaktadır. Ormancılık sektörü makroekonomik yapıyı oluşturan diğer sektörlerle (endüstrilerle) beraber arz-talep ilişkisi içerisinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
Pek çok sektöre girdi vermekte ve bir kısım sektörden girdi almaktadır. Ayrıca bu faaliyetleri yürütürken toplumun çeşitli kesimleri/paydaşları ile ilişki içindedir. Sektörün temsilcisi olan ormancılık örgütü faaliyetleriyle toplumun orman kaynaklarından beklediği pek çok mal ve hizmet sunmaktadır.
Böylece ormancılık örgütünün endüstriler arasındaki ilişkilerinin ve paydaşlar arasındaki kurumsal itibarının bilinmesi faaliyetlerin etkililiğini artırmak açısından önem arz etmektedir. Ormancılık örgütünün etkileşimde olduğu sektörlerle ilişkilerinin düzenlemesi, işbirliğinin sağlanması ve kurumsal itibarının artması, çalışanların motivasyonun ve ormancılığın prestijinin artmasına, üretimin ve verimliliğin yükselmesine, bölgesel kalkınmanın ve makro düzeyde ülke kalkınmasının artmasına ve böylece toplumsal refahın artmasına katkı sağlayacaktır.
Ormancılık örgütünün uzun vadeli amaçlarına ulaşabilmesi için paydaşları nezdinde iyi bir kurumsal itibara, algıya sahip olması ve paydaşları ile iyi ilişkiler içerisinde bulunması gerekmektedir. Bunun da yolu kurumun kaliteli mal ve hizmet üretmesi, paydaşların beklentilerini doğru belirlemesi ve bunları en iyi şekilde karşılaması ile olanaklıdır.
Dolayısıyla hem üretim hem de hizmet örgütü olan ormancılık örgütü için kurumsal itibar çok önemlidir.
Üretim örgütlerinde “kaliteli ürün üretimi” tüketici için olumlu algı oluştururken, hizmet örgütlerinde “kurumsal itibar” tüketiciler nezdinde olumlu algı oluşturmaktadır. Olumlu bir kurumsal itibar sadece mal ve hizmet üretmekle de mümkün olmamaktadır. Örgütler,
2
tüketicilerin duygusal beklentileri de karşılamak durumundadır (Yurtsever, 2013). Örgüt farkındalık yaratmalı, aidiyet bağı içerisinde paydaşlarını güvenli ve değerli hissettirmelidir.
Örgüt, kurumsal itibar kavramını doğru ve düzgün tanımlamalıdır.
1.1 Kurumsal İtibar ve İlgili Kavramlar
1.1.1 Kurumsal İtibar ve Algı
1) Kurumsal İtibar: İtibar, Türk Dil Kurumu sözlüğünde (TDK, 2022); “saygınlık”,
“güven”, “onur” ve “şeref” kelimeleriyle açıklanmaktadır. İtibar, bir kişiye veya nesneye toplum tarafından gösterilen saygı, hürmet anlamındadır (Marconi, 2001; Oktar ve Çarıkçı, 2012). İtibar, bir kişinin veya örgütün uzun bir zaman dilimi içerisinde etkileşimde olduğu kişi veya örgüt üzerinde bırakmış olduğu güven, sevgi, saygı, çekicilik ve koruyuculuk gibi duyguları barındıran etkilerdir. İtibar kazanılması çok güç ve büyük fedakârlıklar gerektiren bir değerdir. Bu değerin kazanılması örgütler için rakipleri nezdinde her alanda üstünlük sağlarken, kişiler için arkadaşlık, dostluk gibi değeri ölçülemeyen kazanımlar sağlamaktadır.
Kurumsal itibar, işletmenin uzun zaman zarfında oluşturmuş olduğu kurum kültürü, kurumsal politikaları, davranışları, dışarıya karşı gönderdiği olumlu ya da olumsuz sinyaller gibi birçok unsurun etkisiyle, tüm paydaşlar nezdinde oluşturduğu bir duygu bütününü ifade etmektedir (Özbay ve Selvi, 2014). Verilen tanımdan anlaşılacağı üzere kurumsal itibarın oluşması için kurumun kültürü, imajı, politikaları, kişiler üzerinde bırakmış olduğu algılar ve zaman çok önemlidir. Kurum paydaşları ile aidiyet duygusu içerisinde olmalı yaptıkları faaliyetlerle paydaşlarına yapacakları faaliyetler konusunda güven vermelidir.
Kurumsal itibar; kurum çalışanlarının, müşterilerinin, yatırımcıların ve toplumunun genelinin kurumun ismine ilişkin algıladıkları iyi veya kötü, zayıf veya güçlü gibi net duygusal değerlendirmeleri olarak tanımlanmaktadır (Fombrun, 2018). Kurumsal itibar;
kurum hakkında kamuoyunun sahip olduğu görüş, yargı ve düşüncelerle; kuruma karşı duyulan inanç ve güvenilirliğin bütünü olarak tanımlanmıştır (Eroğlu ve Solmaz, 2012).
Kurumlar, paydaşlarının itimadını ve inancını kazanmak zorundadırlar. Günümüzde kurumlar ürün ve hizmet kalitesi ile birlikte itibar kavramına da büyük önem vermektedir.
Kurumlar, teknolojinin hızla arttığı bir dönemde kâr elde etmenin yanı sıra gelecekte piyasadaki varlığını da koruma amacını taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda şeffaf,
3
adaletli, güvenilir ve çözüm odaklı bir yönetim şekli ile paydaşlarına karşı aidiyet duygusu içinde itibar kazanma yoluna gitmektedirler.
2) Algı: TDK (2022) sözlüğünde algının anlamı; “bir şeye dikkati yönelterek o şeyin bilincine varma” şeklinde ifade edilmiştir. Algı, duyu organlarımızca hissedilen duyusal verileri örgütleyip değerlendirmektir. İnsanların çevresinde bulunan uyaranları anlamlandırma sürecidir (Arkonaç, 1998; Bakan ve Kefe, 2012). Duyu organları ve hisleri ile algıladığı verileri zihinsel süreçten geçirmek suretiyle yorumlandırmaktadır. İnsanların yaşadıkları yeni deneyimler bir olaya ya da duruma karşı olan algılarının farklılaşmasına neden olabilir. Yani bir kişi bildikleri ve yaşamış olduğu tecrübeler ölçüsünde dış çevresini algılar. Kişilerin olaylara bakış açılarının farklı bölgeler, farklı kültürler ve farklı kişilikler gibi birtakım nedenlerle farklılaşması mümkündür (Bakan ve Kefe, 2012). Belirtilen tanımlardan yola çıkarak algı, duyu organlarımız tarafından hissedilen uyaranları anlamlandırma, yorumlama, geçmiş veriler ile analiz ederek şekillendirme ve yeni değer oluşturma süreci olarak ifade edilebilir.
Kurumsal itibar kavramı ile birlikte etkileşim içinde olan kurumsal imaj ve kurumsal kültür kavramları aşağıdaki gibi tanımlanmıştır.
1.1.2 Kurumsal İmaj
İmaj, kişiden kişiye farklı anlam ifade eden hayatımızın ayrılmaz bir parçasıdır. Belirli öğeler bütünüdür ve algıya dayanır. Kurumlar için imaj, tüketiciye çağrıştırdığı duygu ve düşünceler bütünüdür. Kurumların başarılı olabilmesi ve uzun vadede pazarda varlığını sürdürebilmesi için sadece iyi ve kaliteli mal üretimi yeterli olmayıp, ayı zamanda toplum nazarında iyi bir üne ve olumlu bir imaja sahip olmaları gerekmektedir (Özmen, 2009).
Kurumsal imaj, dış paydaşların örgütü nasıl gördüğüyle ilgili algılamalar bütünüdür (Karaköse, 2006). Son zamanlarda kuruluşların yöneticileri, olumlu bir kurumsal imaj ve itibara sahip olma yoluyla toplumda “iyi” ve “yararlı” bir kuruluş olarak algılanmaya verdikleri önem artmıştır (Eroğlu ve Solmaz, 2012). Kurumsal imaj kurumun etiketi niteliği taşırken, kurumsal itibar kurumun uzun bir zaman diliminde paydaşları ile kurduğu bağı ifade etmektedir.
4 1.1.3 Kurumsal Kültür
Kültür; öğrenilen ve paylaşılan değerler, inançlar, davranış özellikleri ve semboller toplamı olarak tanımlanmaktadır. Kurumsal kültür ise, belirtilen bu değer, özellik ve semboller topluluğunun kurumlardaki görüntüsüdür (Karatepe, 2008). Kurumsal kültür, kurum bünyesinde paylaşılan değerler ve inançlar kümesidir (Türker vd., 2009). Kurumsal kültür, kurum içerisinde uygulanan, yazılı kuralların dışında yer alan, gözlemle öğrenilebilen, soyut kavramların ve davranışların bütünü olarak tanımlanabilir.
Kurumsal kültür, kurum çalışanlarının tutum, inanç, varsayım ve beklentileri ile çalışanların davranışlarını ve ilişkilerini belirleyen faaliyetlerin nasıl yürütüldüğünü gösteren normlar bütünüdür. Kültür, insanlar arasında güven ve işbirliği içerisinde kurulan bağ ile faaliyet göstermelerini sağlayan şebeke ve topluluklarından oluşan sosyal sermaye ve zenginlik yaratmak üzere kullanıma sokulabilen bilgi, enformasyon, mülkiyet ve deneyimi harekete geçiren entelektüel sermayeden oluşur. Kurum kültürü, entelektüel ve sosyal sermayenin kombinesinden oluşur (Aytaç, 2004; Karaköse, 2006).
1.2 Kurumsal İtibarın Boyutları ve Tanımları
Fombrun (1996) tarafından geliştirilen İtibar Katsayısı Modeli, altı temel boyutta bir kurumun veya bir sektörün tüm paydaşlarını içeren itibar ölçümü gerçekleştirmektedir. Bu altı boyut; duygusal cazibe, ürünler ve hizmetler, finansal performans, vizyon ve liderlik, çalışma ortamı ve sosyal sorumluluktur (Yurtsever, 2013). Konunun özelliğine göre
“kurumsal ilişkiler” adı altında yedinci bir boyut geliştirilmiş olup, bu tez çalışmasında ormancılık örgütünde kurumsal itibar yedi boyutta incelenmiştir.
1.2.1 Duygusal Cazibe
Duygusal cazibe, saygınlık, takdir edilme ve güven olarak ifade edilmektedir. Ayrıca bir kurumun/örgütün paydaşları tarafından ne kadar güvenildiği ve saygı gördüğü ile ilgilidir (Gezmen, 2014).Kurum ile arasında duygusal bir ilişki kuran paydaş, kendini kurumla daha kolay özdeşleştirebilecek, güvenilir ve sadakatli bir birey haline gelerek kurumsal itibarı olumlu yönde etkileyecektir (Karaköse, 2006). Örgütün paydaşları ile saygı, sevgi ve itimat
5
duygusu içerisinde kurmuş olduğu ilişki örgütün kurumsal itibarının olumlu yönde artması açısından önem teşkil etmektedir.
1.2.2 Ürünler ve Hizmetler
Artan rekabet ortamında topluma arz edilen ürün ve hizmetin kalitesi iyi bir itibara sahip olmakla doğru orantılıdır. Örgütler ürün ve hizmetlerini çeşitlendirerek ve kalitesini artırarak müşteri kazanma, müşteriler ise ucuz, kaliteli ürün ve hizmet arama çabası içindedir. Örgüt, müşterilerin ürün ihtiyaçlarını gidermenin yanında yeni ürünler sunmalı, onları sık sık bilgilendirmelidir. Örgüt tarafından yapılan hatalar kabullenilerek en seri şekilde çözülmesinin sağlanması, müşterilerin inancının kırılmaması yönünden çok önemlidir (Karaköse, 2006). Örgütlerin arz ettiği ürün ve hizmetler kaliteli, günün ihtiyaçlarını karşılayabilir, değişime uğrayan ihtiyaçlara göre yenilenebilir olması müşteri nezdinde itibar kazanmak için gerekli ve önemlidir. Bu kapsamda müşteri tercihlerine göre üretilen ürün ve hizmetler her açıdan sık sık kontrol edilmeli ve denetlenmelidir.
1.2.3 Finansal Performans
Finansal performans, örgütün kârlılık, yatırım amaçlı risk alabilirlik ve rekabet edebilirlik gücü olarak ifade edilmektedir. Örgütler amaçlarına erişebilmek için gerekli kaynak (teknik ve fiziksel donanım) yönünden yeterli olması önemlidir. Ekonomik açıdan güçlü yapıda olan örgütler artan rekabet ortamında rakiplerine göre daha iyi bir itibara sahip olacak ve başarı kaçınılmaz olacaktır (Karaköse, 2006). Kurumun istikrarını, güvenilirliğini ve büyüklüğünü gösteren finansal performans, kurumun itibarını etkilemekte saygınlığını ve güvenirliğini artırmaktadır (Coşkun, 2011; Gül ve Avcı, 2018). Paydaşların kuruma yönelik algısının biçimlenmesinde belirleyici bir unsur olan finansal performans, kurumun istikrarlı biçimde yüksek kâr elde etme yeteneği ile ilgilidir (İcil, 2008; Yurtsever, 2013)
1.2.4 Vizyon ve Liderlik
Liderlik; örgütsel açıdan yöneticilerin bireysel ve örgütsel hedeflerini gerçekleştirmek için çalışanları etkileme ve yönlendirme süreci olarak tanımlanmıştır (Karaköse, 2006). Yapılan tanımdan yola çıkarak vizyon; örgütün artan rekabet şartları altında kendini geliştirmek,
6
büyütmek ve istikrarını sağlamak amacıyla geleceğe yönelik hedefleri şeklinde tanımlanabilir.
Paydaşlar, vizyon sahibi kişiler tarafından yönetildiğine inanılan, değerleri yüksek işletmelere karşı bağ oluştururlar. Sadece vizyon sahibi olmanın ötesinde paydaşları nezdinde işletmenin bu vizyonunu gerçekleştirebileceği inancı oluşturulmalıdır. Bu boyut, işletmenin ne kadar büyük bir vizyon oluşturduğu ve ne kadar güçlü bir yöneticiye sahip olduğu ile ilgilidir (Akdoğan ve Cingöz, 2017).
Örgüt liderlerinin kurumsal itibarı artırmak için dikkat etmeleri gereken hususlar şunlardır:
Müşteri memnuniyetinin yüksek olması, ürün ve hizmetler kalitesinin sürekli geliştirilmesi, kurum içi ve dışında verilen sözlere riayet edilmesi, sektörde bilgi ve danışma kaynağı olarak algılanması, yapılan hataları kabullenip, çözüme kavuşturularak toplum güveninin kazanılması, iç ve dış paydaşlara kurum misyonu heyecanı kazandırılması, üst yönetimin iç ve dış çevreyle etkileşimde bulunması ve kişiliği ile kurumsal kimliğin tutarlı olması, iletişimde kullanılan bilgilerin rakamlarla tutarlı olması, mantıksal bir çerçeveye ve modele oturtulması şeklindedir. Liderler belirtilen hususları doğru ve başarılı bir biçimde uyguladıkları zaman, arzu edilen itibarı kuruma kazandırmış olacaktır (Gezmen, 2014).
1.2.5 Çalışma Ortamı
Kurum ve işletmelerde iş görülen, iş ve çalışanların vücut bulduğu alan çalışma ortamıdır.
İç ve dış paydaşlar nezdinde öncelikli olarak çalışma ortamı ilk kanıyı oluşturur. Çalışma ortamının düzenli ve temiz olması, aydınlatma ve ısıtma sisteminin yeterli olması, yeterli düzeyde araç ve gereç imkanının olması, çalışanların motivasyonu artırıcı çalışma imkanının olması, çalışanların gerekli dinlenme sürelerinin ve iş verimliliği için uygun çalışma ortamlarında olması gereken özellikler arasındadır. Çalışanlara, kendisine çalışma ortamında değer verildiğinin ve güvenildiğinin hissettirilmesi kurumların hedeflerine ulaşması için kolaylaştırıcı bir unsurdur (Karatepe, 2008).
İş ortamının uygun olması çalışanlar için büyük önem arz etmektedir. Çalışanların şevki, azmi ve işini sevmesi başarıyı artıracağından kurum yöneticileri tarafından personel için elverişli bir çalışma ortamı oluşturmalıdır. Çalışanları örgütün misyon ve vizyonları doğrultusunda yönlendirirken, onların talep ve fikirleri göz ardı edilmemelidir. Çalışanların
7
birbirlerini desteklediği, kurum tarafından personelin kişisel gelişimine önem verildiği, örgüt kendi içinde birbirine güven ve işbirliği içerisinde olduğu bir çalışma ortamı oluşturulmalıdır (Karaköse, 2006).
1.2.6 Sosyal Sorumluluk
Topluma hizmet, çevreye duyarlılık kavramlarını ifade eden sosyal sorumluluk, örgütler açısından toplumsal hassasiyete sahip önemli bir itibar yönetimidir. Örgütler toplum faydasına sportif ve sanatsal faaliyetler, ekonomik destek, çevreyi koruma, eğitim ve kültür gibi sosyal sorumluluk gereği faaliyetler yapmalıdır. Sosyal sorumluluk anlayışı içerisinde örgütler ürün ve hizmetlerinin kalitesini sürekli artırmalı, toplumun sorunlarına karşı duyarlılık göstererek çözüme kavuşturulmasına katkıda bulunmalıdır. Yapılan bu faaliyetler toplum nazarında örgütün itibarının yükselmesine katkı sağlayacaktır (Karaköse, 2006).
Toplumsal çevre ile etkileşim içerisinde olan kurumlardan toplum, kaliteli ürün ve hizmetlerin yanı sıra sosyal sorumluluk kapsamında faaliyetlerde bulunmasını beklemektedir. Kurumun sosyal sorumluluklarını yerine getirmesi, paydaşları nezdinde kurumun itibarı ile ilgili algılarını pozitif yönde etkilemektedir. Toplumsal sorunların çözümünde bilgi ve diğer kaynaklarını istekli olarak kullanan kurum paydaşları nazarında yüksek itibarlı olarak algılanmaktadır (Argüden, 2002; Yurtsever, 2013). Paydaşların kurumlardan sosyal fayda beklentileri, kurumları sosyal sorumluluk bilinci içerisinde faaliyet göstermelerine mecbur bırakmaktadır (Gümüş ve Öksüz, 2009).
Kurumlar, küreselleşme ve rekabet ortamında rakiplerinden üstünlük sağlayabilmeleri için paydaşlarının beklentilerini tam ve doğru bir şekilde analiz ederek karşılama ve memnuniyet oranlarını artırmak mecburiyetindedir. Kurumlar, üretmiş olduğu kaliteli ürün ve hizmetlerin yanı sıra, paydaşları nezdinde elde etmiş olduğu değer ile başarısını daha çok arttırmaktadırlar. Ergenç (2010) tarafından ifade edildiği gibi; “Değer yaratarak müşterilerine, topluma, çevreye faydalı olan örgütler için kâr, değer yaratmanın bir sonucudur. Kâr, amaçtan çok bir araç, hedeften çok bir sonuçtur.”
8 1.2.7 Kurumsal İlişkiler
Örgütler arası ilişkiler, iki veya daha fazla örgüt arasında gerçekleşen her tür ilişki ve bağlantıyı içermektedir (Türker, 2010). Örgütlerde işbirliği, koordinasyon ve kontrol görevini yürüten örgütsel iletişim, örgütsel ve yönetsel yapının en değerli yapı taşlarından biridir. Örgütler dinamik yapısı gereği, faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için iç ve dış çevresi ile etkili bir iletişime ihtiyaç duymaktadır. Etkili bir iletişim, örgütün verimli bir şekilde faaliyetlerini yürütmesine etki eden ana faktörlerden birisidir. Örgütsel iletişim, bireye ve örgüte bilgi sağlamak, bireyleri motive etmek, bireysel ve örgütsel çabaları kontrol ve koordine etmek gibi görevleri üstlenerek; örgüt üyeleri ve yöneticileri arasında ortak bir fikir birliğinin oluşmasını sağlayarak, örgütsel amaçları gerçekleştirme konusunda işbirliği rolünü üstlenmektedir (Karaçor ve Şahin, 2004). İşbirliği, bir işin sorumluluklarının birden fazla kişi tarafından paylaşılmasıdır (Ünver, 2003). Örgüt paydaşları ile iletişim ağını sürekli açık tutmalı, hem içerisinde hem dışarısında olan paydaşları ile işbirliği içerisinde olarak üzerine düşen toplumsal görevleri ve gerçekleştirmek istediği hedefleri yerine getirmelidir.
1.3 Paydaşlarla İlişkiler
1.3.1 Paydaş Kavramı
Paydaş; örgütün yaptığı her türlü eylemlerden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen; örgüt üstünde doğrudan veya dolaylı bir etkiye sahip kişi veya gruplar olarak tanımlanmıştır (Karaköse, 2006). Paydaş, ilişki içerisinde olduğu kurum ve bireyleri etkileyen, kurumun gelecek faaliyet ve kararlarından etkilenen birey ve gruplardır (Yılmaz ve Gedik, 2019a).
Paydaş; örgütün eylemlerinden fayda veya zarar gören kişi veya gruplardır (Özalp, 2001;
Yılmaz ve Gedik, 2019a). Bir örgütün paydaşları, iç paydaş ve dış paydaş şeklinde iki ana gruba ayrılmaktadır.
1) İç Paydaş: Kurum bünyesinde faaliyette bulunan, kurum ile direkt etkileşim içerisinde olan birey veya gruplardır (çalışanlar, öğrenciler vb.) (Çillioğlu, 2010). Kurum içerisinde yönetim kademesi ile ilişki içerisinde olan örgüte en yakın olan gruplardır. İç paydaşlar;
çalışanlar ve hissedarlardır.
9
a) Çalışanlar: Kurum için en önemli paydaş olan çalışanlar, yatırım yapılan sermaye, kurulan her türlü işletme ve kuruluş bünyesindeki çalışanlar sayesinde mevcudiyetini sürdürebilmektedir (Gezmen, 2014).
b) Hissedarlar: Kurum, hissedarların menfaatlerine yönelik yönetilsin ya da yönetilmesin, sonuçlardan hissedarlar doğrudan etkilenmekte ve sorumlu olmaktadır. Bir işletmenin sermayedarı olan hissedarlara karşı ilk görevi kârlı olmaktır. (Aktan, 2007; Gezmen, 2014).
Tavlak (2007)’a göre finansal sürprizler ve kurumsal travmalar, hissedarların güvenini zedelemekte olup, yönetime süregelen bir güven duyulması ve kurumun gelecek tahminleri hayati önem taşımaktadır
2) Dış Paydaş: Kurumların dış çevresini oluşturan çıkar gruplarıdır (Çelik, 2007; Gezmen, 2014). Kurum içerisinde direkt olarak eylem göstermeyen, ancak kurumun sistemi içerisinde, kurumla bir şekilde etkileşim içerisinde olan paydaş grubudur (müşteriler, tedarikçiler, sendikalar vb.) (Çillioğlu, 2010). Dış paydaşlar; rakipler, müşteriler, yatırımcılar, tedarikçiler, medya, hükümet ve toplum öğeleri olarak bilinmektedir (Gezmen 2014).
a) Rakipler: İşletme için tehdit oluşturan bir gruptur. Alanları aynı olan kurumlar arasında iyi bir itibar sahibi olmak için, rakipleri karşısında farklı ve bilinmeyen ayrıcalıklarının olması gerekmektedir. Rakipler, işletmeyi zorlamanın yanı sıra işletmenin başarısını arttırması için teşvik eden bir paydaş grubudur (Ergenç, 2010). Rakiplerin, kuruma yönelik söylemlerini nötrleştirmek gerekmektedir. Rakiplerle iletişim bağını koparmamak, söylemlerinin tesirini azaltmaktadır. Bu kapsamda kurumlar kitlesel ilişkilerini her daim iyi tutmalı, yaşanacak olumsuz ilişkiler kamuoyunda negatif algılara sebebiyet verebilecektir (Tavlak, 2007).
b) Müşteriler: Kurumdan ürün ve hizmet talep eden paydaştır. Kurumların piyasada kalıcılıklarını sürdürebilmeleri ve başarılı olabilmeleri, sağlayacakları müşteri memnuniyetine bağlıdır. Müşteri memnuniyetinin sağlanması için kurum içi tüm çalışanın ilgi ve emeği gerekmektedir (Karaköse, 2006). Müşterilerin kurum hakkında düşüncelerinin bilinmesi önemlidir. Kurumun yaptığı faaliyetleri, sebeplerini ve yapılan faaliyetlerin kurum için ne ifade ettiğini bilmeye ihtiyaç duymaktadırlar. Müşteri ve kurum arasındaki iki yönlü iletişim iyi ve güven yaratan bir ilişki için büyük önem arz etmektedir (Tavlak, 2007).
10
c) Yatırımcılar: Kurumun verimlilik, kârlılık ve pazar fiyatı gibi geçmiş başarılarının yanı sıra, kurumun itibarını tehdit eden bir durumun ortaya çıkması ve kurumun etik görünümü gibi konularla da yakından ilgilidir. Yatırımcıların birikimlerini aktaracağı kuruma ilişkin genel özellikler; ürün ve hizmetlerin kaliteli olması, müşteri memnuniyeti politikalarının kurum kimliğine yerleştirilmesi/benimsenmesi, nitelikli insan kaynaklarına sahip olmak, çalışan memnuniyeti sağlamak, kurumun stratejilerini gerçekleştirmesi ve finansal kredibilitesinin olması, kaynakların verimli kullanılacağı politikaların uygulanması, kurumsal sosyal sorumluluk anlayışının benimsenmesi olarak belirtilmiştir (Fombrun, 2018).
d) Tedarikçiler: Sadece işletmeye mal veya hizmet sağlayan işletmeler değil, aynı zamanda işletmeye kalifiyeli eleman sağlayan meslek okulları, sigorta, sigorta hizmetlerini yerine getiren işletmeler, para ve kredi imkanı sağlayan finans kuruluşları ve benzer diğer işletme ve kurumlardır. Kurumlar açısında önemi artan tedarikçiler, işletmeye sağladıkları materyaller ve hizmetler ile işletmenin kaliteli üretim yapmasında ve bu şekilde rekabet gücünü artırabilmelerinde etkin rol oynamaktadır (Aktan, 2007; Gezmen, 2014).
Tedarikçiler, saygı ve sevgi çerçevesi içerisinde doğru ve düzgün ilişki kurulan tedarikçilere beklentiler düzgün bir biçimde iletilirse, çok iyi bir itibar ortağı haline gelebilirler.
Tedarikçilerden, rakipler ve çevre ile ilgili bilgi toplanabilir (Tavlak, 2007).
e) Medya: Medya, işletmeler için hem fırsat hem de tehdit oluşturan bir paydaştır. Paydaşlar, kurumun ve sektörün itibarı ile ilgili bilgi ihtiyacını, medya, hükümet ve toplumsal grupların sunumlarını yorumlayarak karşılamaktadır. Toplum, kurumlarla ilgili bilgiye medya vasıtasıyla sahip olmaktadır. İtibarlı kurumlarla iyi ilişkiler içerisinde olan medya, sık sık mülakatlar yapmakta, topluma vermek istedikleri mesajlar iletilmektedir. Medya, itibarlı kurumların karşı karşıya kaldığı kriz anlarında, bu kurumlara karşı daha sorumlu davranmakta, eksik ve yanlış bir bilginin kamuoyuna verilmemesi konusunda daha hassas davranarak, kurumsal itibarın zedelenmemesi, korunması açısından önemli bir işlev görmektedir (Ergenç, 2010). Ayrıca, kurumların yapmış olduğu plan ve projeler ile ilgili eksik ve yanlış bir haberin zamanı gelmeden topluma sızması, işletmenin adını lekeleyebilir;
işletmenin dürüstlüğünü zedeleyerek, değeri ölçülemeyen hasarlar bırakabilir. Bu sebeplerden ötürü kurumun medya ile sağlayacağı iyi ilişkiler kurum itibarı açısından önemlidir (Gezmen, 2014).
11
f) Hükümet: Kurumların direkt olarak ilişkide olduğu, faaliyetleri ile kurumları önemli ölçüde etkileyebilen ve alınan kurum kararlarında etkili olan bir paydaştır. Vatandaşların ekonomik ve sosyal taleplerinin karşılanmasında hükümetler kurumlara ihtiyaç duymaktadırlar ve bu sebeple özel sektör ile hükümet ilişkisi önem arz etmektedir (Dilsiz, 2008).
Hükümet ve kurumlar arasındaki ilişkinin boyutları ve sınırları; hükümet adil rekabet ortamını sağlayan ve kurallara uymayanlara müdahale eden hakem konumunda olup, almış olduğu kararlar işletme stratejileri açısından etkileri küçümsenemeyecek kadar büyüktür (Aktan ve Börü, 2007; Gezmen, 2014). Hükümet, kurumla ortak yarar sağlayan bir ilişki içinde olmak istemekte ve kurumun toplumsal sorumluluklara önem verdiğinin gösterilmesi gerekmektedir (Tavlak, 2007).
g) Toplum: Bünyesinde yer aldığımız toplum, kurumların yakın çevresinde bulunan insanlara karşı sosyal ve çevresel sorumluluklarını yerine getirmeleri arzusu içindedir.
Toplum; kurumlardan, canlılara ve doğaya zarar vermemesini, çevre kirliliğine sebebiyet verecek etkinliklerden kaçınmasını, doğal kaynaklara zarar vermemesini ve toplumsal sosyo-kültürel faaliyetlere katkıda bulunmasını beklemektedir. Kurum itibarını iyi yöneten bir örgüt etrafındaki paydaşların taleplerini belirli ölçüler içerisin de karşılayarak, hem kendine finansal değer katmakta hem de rakiplerine karşı farkındalık yaratmaktadır (Gezmen, 2014).
Bu tez çalışmasında; Bartın ili ormancılık örgütünün endüstrilerarası ilişkilerinin ve kurumsal itibarının araştırılması, örgütün dış paydaşları tarafından nasıl algılandığının ve itibarının ölçülmek istenmesi sebebiyle dış paydaşlara odaklanılmıştır.
1.3.2 Yatırımcı İlişkileri
Büyüme amacı içerisinde olan örgütlerin kesintisiz finansal kaynak bulması zaruriyet göstermektedir. Yatırımcıları kendisine çekme arzusu içinde olan örgütler, yatırımcılarla ilişkilerini iyi tutmalı, yatırım yapmak isteyen yatırımcıların nezdinde olumlu bir imaja sahip olmalıdır (Alison, 2006). Yatırımcılarla ilişkilerin iyi yönetilmesi, işletmeye yönelik toplumsal olumlu algının oluşmasında önemli bir etkendir. Bu duruma bağlı olarak yatırımcı ilişkilerinin düzgün inşa edilmesi, işletmeye yönelik finansal piyasalarda yatırımcı algısının
12
olumlu şekillenmesine vesile olacaktır (Kara vd., 2009). Finansal maliyetlerini düşürmek isteyen örgütler, yatırımcı potansiyelini genişletmek için şeffaflık ilkesi içerisinde yatırımcıların güvenini kazanmalı ve yatırımlarının korunduğunu onlara hissettirmelidir.
1.3.3 Toplum İlişkileri
Çağımız rekabet şartları beğenilmeyi, güvenilmeyi ve tercih edilmeyi gerekli kılmaktadır.
Toplum güvenini kazanmak zor bir iştir (Karatepe, 2008). Bir kurumun başarısı toplumla olan ilişkisinin etkinliğine, kurumun itibarı ise toplum tarafından nasıl tanındığına bağlıdır.
Kurumlar, ürettikleri mal ve hizmet satışlarıyla müşterilerine, vergiler nedeniyle devlete, kaynak donanım nedeniyle tedarikçilerine, ücretler nedeniyle çalışanlarına, iş ahlakı ile de rakiplerine karşı sorumludur. İtibar, bir bakıma kurumun çevresini oluşturan grupların talep ve arzularını yerine getirme düzeyi olarak görülmektedir (Gezmen, 2014). Toplum ile iyi ilişkiler içerisinde olma arzusu içinde olan örgütler, toplumun hassasiyetlerine önem vermeli ve yapılabilirlik ölçüsü içerisinde toplum taleplerini karşılamalıdır.
1.3.4 Müşteri İlişkileri
Kurumlar tarafından değer oluşturma, müşterilerine değer vermekle başlar (Dilsiz, 2008).
Dış imajın etkisi ile işletmeye gelen bir müşteri ilişki içinde olduğu kişinin davranışları ile işletmenin yarattığı dış imaj arasında uyuma göre işletme hakkında karar verecektir.
(Güzelcik, 1999; Kara, 2014). Kurumun yıllar boyunca kaliteli ürünler üretmesi; müşterileri nezdinde şu andaki ve gelecekteki ürünlerinin kaliteli olacağı algısını oluşturmaktadır (Gümüş ve Öksüz, 2009). Müşteriler saygı duydukları kurumların, ürün ve hizmetleri hakkında söylediklerinin gerçeği yansıtmasını, yani kaliteli ve güvenilir olmasını beklemektedir.
Ayrıca müşteriler, kurumların çalışanlarına olan davranış biçimi ve toplum faydasına neler yaptıkları ile ilgilenirler (Dilsiz, 2008). Kurumlar tarafından sosyal yaşamı destekleyici projeler yapılması, çevreye, doğaya karşı duyarlı adımlar atılması müşteriler nezdinde olumlu itibar adımları arasındadır. Kurumlar, kitle iletişim araçlarını kullanarak üretmiş olduğu ürün ve hizmetler hakkında bilgilere kolay ulaşım imkanı sağlamalıdır. Müşteri hak ve menfaatlerini koruyucu her türlü tedbirlerin alınması, müşterilerin kuruma karşı itibarının daha çok artmasına katkı sağlayacaktır. Belirtilen hususlar çerçevesinde müşteriler kuruma
13
karşı güven, saygı, sevgi ve inanç ilişkisi içerisinde duygusal bağ oluşturacak, kurumu hem kendisi hem de diğer müşteriler için tercih edilebilir olarak değerlendirecektir.
1.4 Kurumsal İtibarin Örgüt ve Paydaşlar Açısından Önemi
Kurumsal itibarın önemi günden güne daha çok artmaktadır. Son zamanlarda kurum stratejileri üzerinde araştırma yapanlar soyut değerlerin, kuruma patentlerden ve teknolojilerden daha fazla bir rekabet avantajı sağladığının farkına varmıştır. Soyut bir kavram olan kurumsal itibarın somut yararlar sağladığı ve kurumun somut olmayan en kıymetli değerlerinden birisi haline geldiği gözlenmiştir. Kuruma finansal, pazar payı ve insan kaynakları açısından yüksek değer katkısı gözlemlenen itibara ilişkin bilinç arttıkça itibarı etkileyen değişkenlerin de kurumlar için önemi giderek artmaktadır (Sakman, 2003).
Paydaşları nezdinde güçlü bir itibar örgütler için yetenekli çalışan, kaliteli ürün/hizmet üretimi ve buna bağlı olarak müşteri potansiyeli, yatırımcılar tarafından tercih edilme, rakipleri karşısında rekabet avantajı ve yüksek kârlılık gibi imkanlar sağlamaktadır.
Paydaşlar için ise ihtiyaçlarının kaliteli ve güvenilir bir şekilde karşılanması, toplum sorunlarının itibarını yükseltmek isteyen kurumlar tarafından çözümlenmesi, kurum nezdinde paydaş haklarının korunması gibi bir dizi faydalar sağlamaktadır.
1.5 Kurumsal İtibarın Faydaları
İtibar, günümüz çağında örgütler için değeri ölçülemeyen bir kıymet olup, kriz dönemlerinde en büyük koruyucu güç unsurudur. Kurumsal itibarın faydaları; satışları artırmak, riski azaltmak, yetenekli çalışanları kuruma çekmek, maliyetleri azaltmak, istikrarı artırmak şeklinde tanımlanmıştır (Yılmaz, 2015).
Kurumların uzun bir zaman diliminde oluşturmuş olduğu olumlu itibar, kurumun kalifiyeli çalışanlar tarafından tercih edilmesini, dolayısıyla kaliteli ürün üretilmesini ve üretimde artış gözlemlenmesini sağlar. Kriz dönemlerinde kurumun süreci az hasarla atlatmasına, yatırımcılardan beğeni toplayarak kaynak temininde sıkıntı yaşanmamasına fayda sağlar.
Rakipleri karşısında avantaj sağlayarak, rakiplerine göre daha çok tercih edilmesine imkan verir. Bu da yüksek kârlılık şeklinde kuruma dönüşüm sağlar. Tüm bu faydalar ışığında kurumsal itibar, kurumlar için büyük önem arz etmektedir.
14 1.6 Çalışmanın Amacı ve Kapsamı
Bu tez çalışmasının amacı; sürdürebilir ormancılık ilkesi çerçevesinde bugün ve gelecek nesillerin orman ürünlerine olan gereksinimlerini karşılamak amacıyla Bartın ilindeki ormancılık örgütünün (Bartın Orman İşletme Müdürlüğü (BOİM), Ulus Orman İşletme Müdürlüğü (UOİM) ve Bartın Doğa Koruma ve Milli Parklar (BDKMP) Şube Müdürlüğü) il ekonomisini oluşturan endüstrilerle olan ilişkilerini ve paydaşlarının gözünde kurumsal itibarını belirlemek ve bunları artırmaya yönelik katkılar sağlamaktır. Böylece ormancılık örgütünün ilişkili olduğu sektörlerle ilişkilerinin düzenlemesine, işbirliğinin sağlanmasına ve kurumsal itibarının artmasına, çalışanların motivasyonun ve ormancılığın prestijinin artmasına, üretimin ve verimliliğin yükselmesine, bölgesel kalkınmanın ve makro düzeyde ülke kalkınmasının artmasına ve böylece toplumsal refahın artmasına katkılar yapılması amaçlanmaktadır.
İnternet veri tabanlarından ve basılı kaynaklar üzerinden yapılan literatür taraması sonucunda tez çalışmasında ele alınan konu ile ilgili olarak daha önce bazı çalışmalar yapılmasına rağmen, Bartın ilinde böyle bir çalışmanın yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu bakımdan tez konusu Bartın ilinde ilk defa araştırılacak bir konu olup, hem alan itibariyle hem de kapsam itibariyle orijinal ve özgün bir çalışmadır. Ormancılık örgütünün ilişkili olduğu sektörlerle ilişkilerinin düzenlemesi, işbirliğinin sağlanması ve kurumsal itibarının artması çalışanların motivasyonun ve ormancılığın prestijinin artmasına, üretimin ve verimliliğin yükselmesine, bölgesel kalkınmanın ve makro düzeyde ülke kalkınmasının artmasına ve böylece toplumsal refahın artmasına katkı sağlayacaktır.
15
2. LİTERATÜR ÖZETİ
Tez çalışmasında ele alınan konunun kapsamı Bartın ili ile sınırlıdır. Ormancılık faaliyetleri sonucu üretilen çoğu ürün/çıktı, pek çok endüstri için bir hammadde/girdi niteliğindedir. Bu ürünler ormancılık için gelir kaynağı oluştururken, diğer endüstriler için yeni ürünler elde etmek için girdi olup, bir maliyeti vardır. Dolasıyla arz talep ilişkisi içerisinde endüstriler ucuz hammadde satın almak isterken, ormancılık sektörü bu hammaddeyi en yüksek fiyata satmak gayesi içindedir. Son yıllarda orman ürünlerine olan yoğun talepler artışları sonucu, özellikle orman ürünlerine dayalı endüstriler tarafından hammadde olarak orman ürünü talebinde artışlar yaşanmaktadır.
Yapılan literatür taraması sonucunda, bu tez çalışmasında ele alınan konu ile ilgili herhangi bir yayına rastlanılmamıştır. Ancak diğer alanlarda yapılan ve tez konusuyla ilişkili olan araştırmalar ise aşağıda sunulmuştur.
Ekizoğlu (1989) tarafından yapılan çalışmada, orman ürünleri endüstrisini, ormanlardan elde edilen başta odun hammaddesi olmak üzere bitkisel nitelikteki çeşitli orman ürünlerini işleyen fabrika ve tesisler oluştuğunu, bu endüstri dalı ile ilgili olarak karar ve önlemler alabilmek için belli bir politikanın oluşturulması gerektiğini ifade etmektedir. Bu çalışma ile orman endüstri politikasının tanımını yapmak, en başta gelen kamusal örgüt olan devletin bu alandaki genel rolü üzerinde durmak, sözü edilen politikanın oluşumunda etkili olan diğer kurum ve kuruluşları belirlemek ve bunlarla ilgili olarak çıkarılabilecek sonuçları ortaya koymak amaçlanmıştır.
Friman (1999) tarafından, bilgi ve algı rekabeti arasındaki ilişki tartışılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, algı savaşının var olduğu varsayılmış ve algı savaşının nasıl görünebileceğini açıklamaya çalışılmıştır. Algı savaşının yeni bir şey olmadığını, çoğunlukla diğer savaş kavramlarının örtük bir parçası olarak tartışıldığı savunulmuştur. Algı savaşını nesne haline getirmek, onu görünür kılmak ve kavrama daha fazla ilgi çekmeyi umulmuştur. Algı saldırılarının nesnesi olduğumuza inanmak mantıklı ama onu algı savaşı yapan nedir?
sorusuna cevap aranmıştır.
16
Haywood (2005) tarafından yapılan bu çalışmanın ana konusu, itibarın bir teşkilatın işleyişinde önemli bir yere sahip olduğunu ortaya koymak olarak belirlenmiştir. Kurumsal itibar ve prestijin yönetimi, başkan, genel müdür ve yönetim kurulunun müşterek sorumluluğunda olması gerektiği ve bu sorumluluğun, kuruluşun halkla ilişkilerini yönetmekten sorumlu kişiye devredilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kuruluşlar, bu faktörün stratejik önemini fark etmeli ve bu konuda kendisini ispat etmiş birini ön plana çıkarmalıdır. Bu kişi, yönetim kademesi tarafından desteklenmeli, yeterli özerkliğe ve güce sahip olmalıdır. Kuruluşlar ancak bu yöntemle kurumsal itibar yönetiminin faydalarından yararlanabileceği sonucuna varılmıştır.
Barnett vd. (2006) tarafından yapılan bu araştırmanın amacı; farklı kurumsal itibar tanımlarını gözden geçirmek, benzerlik ve farlılıklarına göre sınıflama yaparak analiz etmek ve değerlendirmektir. Bu araştırma ve itibar kavramının sözlük anlamına incelemesine dayanarak, yeni bir tanım önerilmiştir. Buna göre kurumsal itibar: “Gözlemcilerin zaman içinde şirkete atfedilen finansal, sosyal ve çevresel etkilerin değerlendirmelerine dayalı olarak bir şirketin toplu yargıları” olarak tanımlanmıştır. Ayrıca araştırma neticesinde kurumsal itibarı daha net bir şekilde kurumsal kimlik, kurumsal imaj ve kurumsal itibar sermayesi kavramlarından ayırmak mümkün olmuştur. Bu çalışma sonunda ortaya çıkan tanımın, bir kavram olarak kurumsal itibar düşünüldüğünde tek bir tanım geliştirmeye hedef alan daha çok araştırmayı teşvik edeceği umulmuştur.
Daşdemir ve Seğmen (2009) tarafından, Bartın ilinde il ekonomisini oluşturan sektörlerin üretim, gelir ve istihdam etkisi, geri ve ileri bağlantıları incelenerek, ormancılık sektörünün il ekonomisi içindeki yeri ve önemi ortaya konmuştur. Sonuç olarak, ormancılık sektörünün Bartın bölgesinde sürdürülebilir kalkınmayı sağlamada, üretim ve gelir yaratmada ve işsizliği önlemede önemli bir sektör olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, bölgenin arazi yapısı ve iklim özellikleri nedeniyle sık sık yaşanan doğal afetler (sel, taşkın, erozyon, toprak kayması), Bartın ilinde orman kaynaklarının sürdürülebilir yönetimine özel önem verilmesi gerektiğin ortaya koymaktadır. Böylece çalışmada ormancılık sektörünün bölgede işsizliği azaltmada, gelir farklılıklarını dengelemede ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlamadaki rolü ortaya konmuş ve bu doğrultuda bazı öneriler geliştirilmiştir.
Saylı vd. (2009) tarafından yapılan bu çalışmada; etik, kurumsal itibar ve kurumsal performans arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bunun için, Türkiye’nin ilk 500 büyük
17
işletmesi içerisinden örneklem seçilmiştir. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) üyesi olan ve olmayan işletmeler arasında bir farklılaşma var mı? sorusuna cevap aranmıştır.
Araştırma sonucunda itibar üzerinde etik ilkelerin önemli bir unsur olduğu tespit edilmiştir.
İşletme performansıyla kurumsal itibar arasında anlamlı ilişki çıkmamış, kalite ve müşteri memnuniyeti ile kurumsal itibar arasında anlamlı ilişkiler görülmüştür. Son olarak da İMKB’ye kayıtlı olan ve olmayan işletmeler arasında anlamlı farklılıkların ortaya çıkmadığı görülmüştür.
Özbay ve Selvi (2014) tarafından yapılan “Kurumsal İtibarın Ölçümü: Bir Model Önerisi”
konulu çalışmanın amacı, ülkemizdeki çalışmalarda da kullanılabilecek bir kurumsal itibar ölçüm modelinin oluşturulması olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda ilk olarak kurumsal itibarı oluşturan unsurlar belirlenmiş, daha sonra mevcut ölçüm modelleri incelenmiş ve yeni bir model önerisi getirilmiştir.
Eroğlu ve Solmaz (2012), son yıllarda daha çok kâr amacı güden ticari işletmelerin karlılıklarını ve sürdürebilirliklerini artırmak için kurumsal itibarını değerlendirmeye yönelik çalışmaların yürütüldüğünü, buna karşılık devlet kurumları, kâr amacı gütmeyen sivil toplum kuruluşları, üniversite ve dengi eğitim kurumlarının kurumsal itibarlarının değerlendirilmesine yönelik çalışmaların sayısının sınırlı bir düzeyde kaldığının ifade etmektedir. Yapılan bu çalışmada; Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü (EOBM)’nün kurumsal itibarının paydaşları (çalışanları, orman köylüleri, diğer kamu kurumları, mal alınan ve satılan tüccar, vb.) tarafından nasıl algılandığını tespit etmek amaçlanmıştır. Ayrıca çalışanlarının algısı ile dış paydaşlarının algısı arasındaki farkları belirlemek de amaçlanmıştır. Çalışma sonucu EOBM’nün genel olarak dış paydaşlarına oranla kendi çalışanları tarafından daha düşük bir memnuniyetle algılandığı gözlenmiştir. EOBM’nün kurumsal itibar algısının düzeltilmesi ve geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Oktar ve Çarıkçı (2012)’nın “Farklı Paydaşlar Açısından İtibar Algılamaları: Süleyman Demirel Üniversitesinde Bir Araştırma” konulu çalışmasının amacı; Süleyman Demirel Üniversitesi paydaşlarının algılamaları yönünden itibar seviyesini ölçmektir. Araştırma kapsamında literatür taraması yapılmış, 756 katılımcının verilerine göre Süleyman Demirel Üniversitesinin itibar düzeyi, Fombrun (1996) tarafından geliştirilen “İtibar Katsayısı” isimli ölçek ile değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmelere göre paydaşların Süleyman Demirel Üniversitesinin itibarını olumlu olarak algıladıkları, farklı paydaşlar arasında üniversitenin
18
itibarının algılanma seviyesinin anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Duygusal çekicilik boyutu tüm paydaşlar nezdinde itibarı en yüksek boyut, eğitim ve hizmet kalitesi üç paydaş grubu nazarında itibarın en düşük seviyede algılandığı boyut olmuştur.
Yurtsever (2013) tarafından, üniversitelerin iç paydaları (öğrenciler) tercihlerinde ve sürdürülebilirliğinin oluşmasında hayati derecede önemi olan kurumsal itibarın etkisi Karabük Üniversitesi öğrencileri nezdinde “Kurumsal İtibarın Ölçülmesi: Karabük Üniversitesinin Kurumsal İtibarının Öğrenciler Tarafından Değerlendirilmesi” konulu tez çalışması ile ölçülmeye çalışılmıştır. Araştırmanın genel amacı ise; kurumsal itibar kavramından yola çıkılarak, kurumsal itibar yönetimi kavramını incelemek ve hedef paydaşın kurumsal itibara ilişkin değerlendirmelerini tespit etmek olarak belirlenmiştir.
Sonuç olarak eğitim hizmeti veren kurumların nitelikli öğrenci çekebilmek için birbirleriyle rekabet içinde olduğu ve üniversitelerin bilinçli kurumsal itibar faaliyetleriyle kurumsal itibarını daha iyi planlayabileceği, uygulayabileceği ve kontrol edebileceği faaliyetlere önem vermeleri önerilmiştir.
Çil vd. (2015) tarafından yapılan çalışma kapsamında; Bartın Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı orman ürünleri sanayinde faaliyette bulunan işletmeler incelenmiştir. Çalışma sonucunda işletmelerin temiz üretimle ilgili olarak ulaşmak istedikleri ekonomik hedeflerin başında su ve enerji maliyetlerini en aza indirmek, hammadde ve malzeme maliyetlerini düşürmek ve pazardaki rekabet ortamında avantaj sağlamak gelirken; sosyal hedeflerin başında mevcut pazarlarda pazar payını arttırmak, işletmede çalışanların çevresel farkındalığını arttırmak, müşteriler ve rakipler nezdinde imaj kazanmayı sağlamak ve sağlık risklerinin azaltılması gelmektedir. Ayrıca, çevresel hedefler olarak ürün dayanıklılığının ve ömrünün arttırılması, tehlikeli kimyasal madde kullanımının azaltılması ve üretim sürecinde oluşan atık miktarlarının azaltılmasının geldiği saptanmıştır.
Gedik vd. (2015) tarafından yapılan bu çalışmada, küreselleşme süreci ile çevresel ve sosyal konularda artan toplum duyarlılığın orman ürünleri sanayi işletmelerini de etkilediği ve kurumsal itibarın orman ürünleri sanayisi için giderek daha önemli hale geldiği vurgulanmaktadır. Bu çalışma ile İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından her yıl hazırlanan ve 2010 yılında ilk 500 ve ikinci 500 büyük sanayi kuruluşları listesinde yer alan orman ürünleri sanayi işletmelerinde kurumsal itibar algısının araştırılması amaçlanmıştır.
19
Birben vd. (2018) tarafından yapılan “Orman kaynaklarına ilişkin toplumsal algının incelenmesi (Çankırı kent merkezi örneği)” başlıklı çalışmada; toplumun orman kaynaklarına olan algısının kaynakların sürdürebilirliğine etkili olduğu ve gelecek neslin kaynaklardan yararlanmasını garanti altına almanın kaynaklara zarar vermeden dengeli bir faydalanma ile mümkün olabileceği vurgulanmıştır. Toplumun bu konudaki farkındalığının ve algısının kaynakların sürdürülebilirliği açısından olumlu ve olumsuz sonuçlar doğurabileceği de belirtilmiştir. Orman kaynaklarına ilişkin algıyı ortaya koymak için Çankırı ili şehir merkezindeki 460 denek üzerinde yapılan anket verilerine göre; ormana olan algının genel olarak “ağaç”, “yeşillik” ve “piknik” ekseninde şekillendiği, orman idaresinin konu hakkında birçok çalışmasının bulunmasına rağmen yaptığı faaliyetleri ve kendisini topluma tam anlamıyla tanıtamadığı/anlatamadığı tespit edilmiştir. Orman algısında eğitim durumunun en etkili değişken olduğu saptanmıştır. Toplumun orman algısını geliştirmek ve şekillendirmek, ilgili faaliyetlerinde toplumun anlayış ve desteğini kazanmak adına halkla ilişkilere daha fazla yer verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yılmaz ve Gedik (2019a) tarafından yapılan, “Kamuya Bağlı Bir Kurumda Kurumsal İtibar Algısı (İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü Örneği)” konulu çalışmayla İstanbul Orman Bölge Müdürlüğünün (İOBM) bazı dış paydaşlarca kurumsal itibarının nasıl algılandığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu temel amaca ulaşmak için; 1) İOBM ile iletişim/etkileşim içerisinde olan bazı dış paydaşlar hakkında temel bilgiler elde edilmesi, 2 ) İOBM’nin bazı dış paydaşlarca kurumsal itibarının nasıl algılandığının belirlenmesi ve 3) Bu algının bazı dış paydaşlara göre nasıl değiştiğinin irdelenmesi hedeflenmiştir.
Yılmaz ve Gedik (2019b), bu çalışma ile İOBM’nin kurumsal itibarının bazı dış paydaşlarca nasıl değerlendirildiğini araştırmıştır. İOBM ve bağlı 10 devlet orman işletmesi ile ilişkili 2177 dış paydaş ile yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Anket verilerine göre kişilerin yaşları ve eğitim seviyeleri arttıkça İOBM’yi daha iyi tanıdıkları, daha yüksek oranda olumlu düşüncelere sahip oldukları ve beklentilerinin arttığı belirlenmiştir. Katılımcıların şehirlerden uzaklaştıkça olumlu düşünenlerin oranının arttığı belirlenmiştir. İOBM tarafından arz edilen ürün ve hizmet kalitesinin kurum itibarı üzerinde büyük oranda etkisinin olduğu saptanmıştır.
Daşdemir ve Karcı (2021) tarafından yapılan bu çalışma; Yenice Orman İşletmesindeki orman köylülerinin ormancılık kooperatiflerine yönelik algı ve beklentilerini belirlemeye
20
yönelik yapılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin sonucuna göre; orman köylülerinin ormancılık kooperatiflerine yönelik algı düzeyinin “orta”, “beklenti” ve “farkındalık”
algısının “çok yüksek”, kooperatiflerin “yönetim anlayışı” ve “yeterliliği” algısının ise çok düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Kooperatiflere yönelik algı düzeyinin orman köylülerinin yaşına, cinsiyetine, medeni haline, eğitim düzeyine ve ailedeki birey sayısına göre farklı olmadığı, ancak anket yapılan orman köylerine, orman köylülerinin kooperatifle olan ilişkisine (üye, üye değil, yönetici) göre ve ailenin aylık gelir miktarına göre farklar gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca ormancılık kooperatiflerinin sorunları ve çözüm önerileri ortaya konulmuş ve ormanların sürdürülebilir yönetimine ve kırsal kalkınmaya katkı sağlamaları için bazı öneriler geliştirilmiştir.
Yıldız ve Kaygın (2020) tarafından, Bartın ilinin bölgesel kalkınmasında lokomotif sektörlerinden biri olan orman ürünleri sanayinde üniversite-sanayi işbirliğinin mevcut durumu 2015 yılında yapılmış olan "Bartın ilinde Bölgesel Kalkınma Sorunsalı Açısından Üniversite-Sanayi İşbirliğinin Değerlendirilmesi (Orman Ürünleri Sektörü için Uygulamalı Anket Çalışması)” isimli lisans tez çalışması ile ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın amacı, yapılmış olan bu çalışmanın yansımalarının günümüzde gelinen noktada hangi aşamada olduğunun bir durum tespitinin yapılması olarak belirlenmiştir.