Aya Yorgo katedralinin iç görünümü (Sedat Onar arşivi)
Takvimler 1780 yılını göstermektedir.
Manolakis, kilise inşasına başlamadan önce, gerekli izinleri almak için durumu hem Mustafa Paşa’ya hem de İstanbul-Fener Rum-Ortodoks Patriğine iletir. Her ikisinden de büyük destek alır. Bunun üzerine, Kese Dağı’ndaki işlevi kalmayan harabe halindeki Aziz Elias kilisesi yerine Aya Yorgo Kilisesi kurulması çalışmalarına başlanır. Manolakis Benlioğlu kilisenin inşası için Sisamlı mimar İonni Katziantonaki ile anlaşır.
Mimar Katziantonaki kilisenin inşası için öncelikle Yanıklık Mevkiindeki yamaç kısmın tesviye edilmesi ile uğraşır. Yunan kaynaklarına göre: tesviye işlemleri yapılırken burada Bizans dönemine ait bazı kalıntılar bulunur.(!) Bunun erken dönem Hıristiyan Kilisesinin kalıntıları olduğu anlaşılır. Hatta bu kalıntılar arasında bulunan mermer levhada eski kilisenin Aziz Yorgo’ya adanmış olduğu belirlenir. Tesviye esnasında karşılaşılan bu durum yeni kurulacak kilisenin daha gizemli ve kutsal bir kilise olacağının işareti olarak görülür.
Aynı şekilde 1702 yılında Kuşadası’na gelen başka bir seyyah olan Joseph Piton de Tournefort da Tournefort Seyahatnamesi’nde bu eski kiliseden:”Rumların Aya Yorgo Kilisesi, limanı çepeçevre kuşatan tepedeki kenar mahallede yer alıyor.” şeklinde beyanda bulunarak Rum mezarlığına bitişik eski kilisenin varlığını işaret etmektedir.
Aziz Elias Kilisesindeki rölyefte yer alan güneş ışınlarının düştüğü yerin Rumlar tarafından kullanılan eski ve küçük Aya Yorgo kilisesi olması ilahi bir işaret olarak kabul edilip, yeni kilisenin eski kilisenin yerine yapılması ve adının da Aya Yorgo olmasına karar verilir.
Yunan kaynaklarına göre bu kilisenin kuruluşuna dair Dan Brown’ın ‘Da Vinci Şifresi’ benzeri bir gizem yaratılmasının ne kadar doğru olduğunu tam olarak bilemiyoruz. Zira bu konuda elimizdeki yegâne deliller Stefanos Papadopoulos’un “Nea Efesos”(=Yeni Efes), Konstantin Benlioğlu’nun “Yeni Efes’teki Benlioğlu Ailesinin Tarihçesi” ve John Benlioğlu’nun “Benlioğlu Ailesinin Soyağacı Hakkında Açıklayıcı Notlar” adlı dokümanlar ile bu dokümanlara dayanılarak yazılmış Helena Baku’nun Helen Dünyası Ansiklopedisi için yazdığı “Kuşadası, Aziz Yorgo Katedrali” adlı makaledir.
Fotoğraf Sedat Onar arşivi.