Türk tarımında verimlilik sistemini kökten değiştirecek reform olarak nitelendirilen, Gübre Takip Sistemi'nde nitratlı gübrelere ilişkin uygulama 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla başladı. Sistem, 1 Temmuz 2018'den sonra diğer gübreler için de geçerli olacak.
Dünya gazetesinin haberine göre, gübre üreticilerinin önemli bir kısmı sisteme adapte olmakla birlikte, kayıt dışı üretim yapanlar halen direnç gösteriyor.
Piyasaya arz edilen gübrelere ve ambalajlara DNA barkodu eklenmesi esasına dayanan Gübre Takip Sistemi ile tamamen Türkiye'de yerli ve milli kaynaklarla üretilen nanoteknolojik bir yöntem kullanılarak gübrenin bir tanesinin bile nerede üretildiğinin tespit edilmesine imkan sağlanıyor. Türkiye genelinde toprak analizi yapılarak, toprağın ihtiyacı olan etken maddenin verilmesi suretiyle verimliliği artırma yönüyle de ön plana çıkan sisteme, piyasa büyük ölçüde uyum sağladı. Ancak kaynaklar, sistemin gerek gübre üreticileri gerekse kullanıcı ve bayiler tarafından benimsenmesine rağmen, özellikle kayıt dışı üretim yapan ve hiç bir şekilde sisteme dahil olmayan gübre üreticileri tarafından dirençle karşılandığını bildirdi.
TÜRKİYE'NİN GÜBRE ÜRETİM RÖNTGENİ ÇEKİLECEK
Kaynaklar, GTS'nin tüm yönleriyle hayata geçirilmesiyle birlikte, en az verimlilik artışı kadar sektördeki kayıt dışının da önleneceğini kayıt dışı üretim yaparak piyasaya süren firmaların ise bu durumdan rahatsız olduklarını dile getirdiler.
300 FİRMAYA ULAŞILAMADI!
Kaynaklar, Türkiye'de 1400 civarında gübre üretim lisansı bulunan firma olmasına rağmen, GTS kapsamında bugüne kadar yapılan çalışmalarda bunlardan 300 tanesine ulaşılamadığını kaydettiler. Bu konuda Avrupa ile Türkiye'yi karşılaştırılırken, sadece Antalya'da bulunan 700 firmanın, Avrupa'nın tamamından bile daha yüksek sayıda olduğu dile getiriliyor.
ÜRÜNÜ SATTIKTAN SONRA ORTADAN KAYBOLUYORLAR!
Türkiye genelinde tescilli ürün sayısı da hayli fazla. Bunların 25 bini geçtiği belirtilirken, bazı firmaların üretimi yapıp ürünü piyasa sürdükten sonra ortadan kayboldukları iddia ediliyor.
Denetime tabi olmadan üretilen bu ürünlerin ise çoğu zaman gübre olarak bile nitelendirilemeyeceğinin altını çizen kaynaklar, “Kayıt dışı üretim yapanlar, hem çiftçilerin hem de gerçek anlamda kayıtlı üretim yapan, vergisini ödeyen dürüst gübre üreticisini istismar ediyor" diye konuştular.
TABELA FİRMALARI ORTADA YOK!
Kaynaklar, standart dışı ürünlerin sadece tabelası olan, ama fiilen ortada bulunmayan firmalar tarafından piyasaya sürüldüğünü dile getirerek, “Çiftçi GTS sistemi ile toprağa ihtiyacı kadar gübre vereceği gibi, verimlilik artışıyla birlikte yıllık toplam 800 milyon lira gibi bir para çiftçinin cebinde kalacak. Üstelik, sistem içindeki firmaların kazancı da bu tarz yerlere gitmeyecek" diye konuştular.
KAYITDIŞININ BİLİNEN BOYUTU 2 MİLYAR LİRA
Öte yandan yapılan hesaplamalara göre, gübre sektöründe kayıt dışı üretimin bilinen boyutu 2 milyar lirayı aşıyor. Kaynaklara göre, sadece üretimini veya ithalat miktarını beyan etmeden KDV alacağı için Gelir İdaresi'ne başvuran firmaların talep ettikleri KDV miktarına göre, piyasaya sürdükleri kayıtsız ürünün tutarı bile 1 milyar lirayı aşıyor.
GÜBREDE KAYIP KAÇAK ORTADAN KALKACAK
Gübre Takip Sistemi'ni değerlendiren Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Eşref Fakıbaba, kayıtlı üretim yapan gübre sektörünün önümüzdeki döneme yönelik daha emin adımlarla ve güvenle ilerleyeceğinin altını çizerken, gübrenin kullanımıyla ilgili bir çok fayda ve kolaylık sağlayacağını aktardı.
Sistemin kayıp ve kaçakları kesin olarak tespit etme özelliği sayesinde, sektörde kayıp kaçakların minimuma indirileceğini kaydeden Fakıbaba, sahteciliğin de önüne geçilerek hem firmaların hem de çiftçilerin korunacağını vurguladı.
Nitratlı gübrelerin el yapımı patlayıcılarda kullanılması durumunda, o gübrenin kimin tarafından kime satıldığının rahatlıkla belirlenebileceğini ifade eden Eşref Fakıbaba, böylece suçluya da rahatlıkla ulaşılabileceğini söyledi. Sistemin yürürlüğe girmesiyle birlikte DNA barkodu ve karekod olmayan ürünlerin güvensiz olarak kabul edileceğini dile getiren Fakıbaba, “Artık bakanlıktan lisansı olmayan firmaların ve bu firmalara ait tescilli olmayan gübrelerin piyasaya sürülmesine izin verilmeyecek" diye konuştu.
DNA barkod sisteminin diğer gübrelere de uygulanması noktasında kademeli geçiş sağlanacağının altını çizen Bakan Fakıbaba, nitratlı gübre kullanımına ilişkin yasaklamanın da kalkmasıyla birlikte, bunlara alternatif olarak kullanılan gübrelerdeki fiyat artışlarını duracağını söyledi.