Kitap, dergi, gazete, günlük konuşma hatta sorularda karşınıza çıkan, genellikle cümle şeklinde olan ve mesaj bildiren atasözü ile özlü sözler bazen birbiriyle karıştırılabiliyor. O yüzden bu sayfada aralarındaki farkı ve benzer yönleri anlattım.
Atasözü ile Özlü Sözler
Belli bir mesaj ileten ayrıca cümle biçiminde olan kalıplaşmış ifadelerdir.
Atasözü Örnekleri
Bir elin nesi var iki elin sesi var.
Lafla peynir gemisi yürümez.
Sakla samanı gelir zamanı.
Büyük başın derdi büyük olur.
Abanın kadri yağmurda bilinir.
Borç yiğidin kamçısıdır.
Özlü Sözler
Belli bir mesaj ileten, cümle biçiminde olan ve genellikle kalıplaşmış ifadelerdir. Bunlara özdeyiş ya da vecize de denir.
Özlü Söz Örnekleri
Cennet anaların ayaklarının altındadır. [Hz. Muhammed (S.A.V)]
Öğretmenler! Yeni nesil, sizlerin eseri olacaktır. (Mustafa Kemal ATATÜRK)
Bilimsiz şiir, temelsiz duvara benzer (Fuzuli)
Aşılmasına imkân olmayan hiçbir duvar yoktur. (Anton Çehov)
Gülmek bir güneştir, insanın yüzünden hüzün ve keder kışını defeder. (Victor Hugo)
Atasözü ve Özlü Sözlerin Benzer Yönleri
- Genellikle anlamca tamamlanmış, yüklemi olan cümleler şeklindedir.
- Anlam derinliği vardır, hakkında sayfalarca yazı yazmak mümkün.
- Özlü anlatımsa sahiptir, yani az sözcükle çok şey anlatır. Bu nedenle yazılılarda kompozisyon konusu olmaya uygundur.
- İçeriğinde mesaj (ileti, ana fikir) vardır.
Atasözleri ile Özlü Sözlerin Farkı
- Atasözleri, söyleyeni belli olmadığı için anonimdir ancak özlü sözlerin söyleyeni bellidir.
- Atasözlerinin oluşumu hemen tamamlanmaz yani uzun yıllar sonra meydana gelir. Özdeyişler yakın bir tarihte bile söylenmiş veya duyulmuş olabilir.
- Atasözleri, bir toplumun tecrübesini yansıtır ancak özdeyişler kişinin hayata karşı bakış açısını aktarır.