Reddi Miras Nedir?
Reddi miras, adından da anlaşılacağı üzere yasal veya atanmış mirasçıların, belirli hal ve şartların varlığında mirastan feragat etme durumunu ifade eder. Reddi miras, uygulamada mirasın reddi olarak da sıkça kullanılır. Hukuki teknik, birikim ve bilgi isteyen reddi miras sürecinde hukuki danışmanlık alınması, hak ve menfaat kaybı yaşanmaması adına kıymetlidir.
Murisin ölmesiyle birlikte gerek yasal gerekse atanmış mirasçıları mirasçılık sıfatını haiz olurlar. Mirasçılık sıfatını taşıyan kişiler, murisin geride bıraktığı aktif ve pasifinden şahsi olarak sorumludur. Aktif ve pasiften anlaşılması gereken ise alacaklar ve borçlardır. Bir diğer ifade ile mirasçılık sıfatını haiz olan kişiler, murisin malvarlığı ile birlikte borçlarını da üstlenir.
Murise ait malvarlıkları ve borçların durumu değerlendirildiğinde bazı durumlarda malvarlıklarının borçları değer olarak karşılamadıkları görülür. Bu durumda mirasçı sıfatına sahip olanların şahsi malvarlıkları ile murise ait borçları ödemesi gerekir. Murisin malvarlığı ile söz konusu borçların ödenememesi halinde mirasçılar bu borç ile sorumlu olmamak adına reddi miras yoluna gidebilir.
Uygulamada sıkça karşılaşılan reddi miras ile mirasçıların avantajlı duruma geçmesi olasıdır. Yukarıdaki paragrafta ifade edildiği üzere murise ait malvarlıklarının, borçları karşılamada yetersiz kalması halinde mirasın reddi ile mirasçıların, murisin borcunu üstlenmeme hakkı bulunur. Fakat reddi miras halinde murisin yalnızca borçları değil, mal varlığı da reddedilmiş olur.
Reddi Miras Nasıl Yapılır?
Reddi miras, bir diğer adıyla mirasın reddi yalnızca miras bırakanın ölümü sonrasında yapılabilir. Yani reddi miras nasıl yapılır sorusuna öncelikle miras bırakanın vefat etmesiyle yapılabilir yanıtı verilir. Miras bırakan hayattayken miras ile ilişki kesilmek isteniyorsa bu durumda reddi miras değil miras sözleşmesi yoluyla mirastan feragat hakkı gündeme gelecektir.
Reddi miras işlemi, yasal süresi içerisinde sulh hukuk mahkemesine müracaat etmek suretiyle gerçekleştirilir. Kişi, sulh hukuk mahkemesinde bu yönde beyanda bulunmalıdır. Yapılacak beyanın yazılı olmasına gerek yoktur. Zira beyan ile ilgili kanun koyucu herhangi bir şekil şartı öngörmemiştir. Kişi, sözlü veya yazılı beyanda bulunabilir.
Mirasa dair ret beyanında bulunmak isteyen kişinin fiil ehliyetini haiz olması gerekir. Bunun yanı sıra reddi miras şartları da karşılanıyor olmalıdır. Mirasın reddi şartları ise şu şekilde sıralanabilir:
- Miras bırakan yaşamını yitirmiş ve miras hakkı intikal etmiş olmalıdır.
- Reddi miras hakkının kullanılabilmesi için miras ile birlikte borç durumunun ağır basması şart değildir. Kişi, özel ve şahsi bir gerekçe nedeniyle de mirasın reddini talep edebilir.
- Mirasın reddinde bulunan kişinin fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
- Mirası ret eden, hakkından feragat etmiş olan kişinin de reddi miras yapabilmesi mümkün değildir.
Reddi Miras Süresi
Reddi miras süresi Türk Medeni Kanunu’nda düzenleme alanı bulmuştur. Kanun koyucu, mirasın reddi için hak düşürücü süre olarak 3 aylık bir süre ifade etmiştir. Yasal süresi içerisinde gerçekleştirilmeyen reddi miras işlemi neticesinde kural gereği miras hakkı kazanışmış kabul edilir. Fakat mirasın reddi süresi, miras hakkının geç öğrenilmesi ihtimaline karşın esnetilmiştir.
Mirasçı olduğunu çok sonra öğrenen kişiler için reddi miras süresi, mirasçı olunduğunun öğrenilmesiyle birlikte başlar. Ancak bu hususta bir istisna bulunur ki bu istisna borca batık miras ile ilgilidir. Borca batık miras hususu ve süreye ilişkin istisna durumlar aşağıda ayrı bir başlık olarak etraflıca ele alınmıştır.
Miras ile alakalı bir resmi defter tutulmuş olabilir. Bu tür bir durumda defterin incelenmesinden sonra 1 aylık reddi miras süresi düzenlenmiştir. Görüleceği üzere mirasın reddine ilişkin etraflıca yasal süre düzenlemeleri mevcuttur. Süreye ilişkin hatalı davranmamak veya sürenin geçmesiyle birlikte yapılacak başvurular için deneyimli bir avukattan hukuki yardım almak isabetli olacaktır.
Reddi miras davası, uygulamada merak edilen konu başlıkları arasında yer alır. Mirasın reddi talebinde bulunmak isteyen kişiler bu işlemin mahkeme aracılığıyla yapılacağını düşünür. Ancak reddi miras mahkeme ile değil hakime başvurmak suretiyle gerçekleşir. Reddi miras hakkı kullanılmak isteniyorsa, yasal süresi içerisinde görevli ve yetkili mahkemeye yazılı başvuru yapılmalı yahut sulh hukuk hakimliğine sözlü olarak müracaat edilmelidir.
Mirasın Hükmen Reddi
Mirasın hükmen reddi için ret süresi düzenlenmemiştir. Miras bırakanın aczi hali açıkça ortada ise ve söz konusu durum resmi şekilde tespit edilmişse bu takdirde kişi, reddi miras için beyanda bulunması gereken yasal süreyi sessiz geçirirse reddi miras gerçekleşmiş kabul edilir. Murisin aczi durumu ise terekenin borca batık olması anlamında kullanılır. Yani, mal varlıklarının borçları karşılamadığı bir durum söz konusudur. Borca batık terekeler için, terekenin mirasçıya intikal etmemesi adına mirasçıların bir beyanda bulunması şart değildir.
Mirasın Reddi Sonuçları
Miras bırakanın yaşamını yitirmesiyle beraber külli halefleri mirasçılık sıfatını haiz olur. Mirasçı sıfatını taşıyanlar tereke üzerinde hak sahibi olur. Mal varlığı üzerinde hak sahibi olmak için herhangi bir işlem yapmaya gerek yoktur. Hukuki anlamda geçmişe etkili sonuç doğuran bir işlem olan reddi miras ile mirasçılık hakkının kazanılmadığı sonucu ortaya çıkar. Bu noktada ise genellikle mirasın reddi halinde mirasın kime kalacağı merak edilir.
Miras Hukuku’na göre miras hakkı, miras bırakanın yaşamını yitirdiğinde sağ olma şartına başlığıdır. Bir diğer ifade ile kişi, miras bırakanın vefatında sağ değilse miras hakkı alt soyuna intikal eder. Kişinin alt soyu yoksa aynı zümre içerisinde paylaştırılır. Çok özel ve yüzeysel bir şekilde ifade edilen bu süreç, reddi miras söz konusu olduğunda da geçerlidir. Yani mirasın reddi beyanı mahkemeye intikal ettiği anda reddi miras beyanında bulunan kişi sağ değilmiş gibi kabul edilerek miras hakkı alt soya geçer. Kişinin alt soyu bulunmuyorsa yine aynı zümre içerisinde paylaştırılır.
Yasal mirasçıların tamamı reddi miras beyanında bulunabilir. Bu tür bir durumda miras hakkı alt soya intikal etmez ve iflas hükümleri uygulanarak tereke tasfiye edilir. Atanmış mirasçılarda ise reddi miras beyanı söz konusu ise bu takdirde miras paylarının alt soylarına intikal etmeden yasal mirasçılar arasında paylaştırılması gündeme gelecektir.
Reddi miras, kişinin beyanı ile birlikte hüküm doğuran bir işlemdir. Bu nedenle reddi mirasın geri alınabilmesi mümkün değildir. Bu hususta tek bir istisna vardır ki bu istisna; işlemin iradesi sakat bir kişi tarafından gerçekleştirilmesi halidir. Bu tür bir durumda reddi mirasın iptali mümkündür.
Reddi Miras Dilekçe Örneği
Reddi miras dilekçesi mirası reddetme hakkına sahip olan yasal veya atanmış mirasçılar tarafından üç aylık süre içerisinde terekenin açıldığı yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine, mirası kabul etmediğine, reddettiğine ilişkin beyanları içeren dilekçedir. Reddi miras davası yazılı bir dilekçeyle yapılabileceği gibi mirası reddini isteyen tarafından sözlü olarak da yapılabilir. Yazılı bir dilekçe ile reddi miras talep edilmesi daha yerinde olacaktır.
……… NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HAKİMLİĞİ’NE
DAVACILAR : 1…..
2…..
3….. (Mirası reddedecek mirasçıların TC Kimlik Numaralarına ve
Adreslerine yer vermeniz gerekmektedir.)
KONU : Muris ………..’ın mirasının reddedildiğini beyanla davacılar adına mirasın
kayıtsız, şartsız reddedildiğinin tespit ve tescili talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR
Muris ……….. (TCN:…………….) …./…./20….. tarihinde vefat etmiş olup (EK-1: Ölüm Belgesi) (EK-2:
Mirasçılık Belgesi), davacılar ……….. (TCN: ……….), ………… (TCN:……….), ……………….. (TCN: …………)
olarak Muris ………………..’ın mirasının kayıtsız ve şartsız reddettiğimizi Türk Medeni Kanunu kapsamında
öngörülen yasal sürede Sayın Mahkeme’nin takdirine sunmaktayız.
Mirasın kayıtsız ve şartsız olarak gerçek reddedildiğini beyanla, adımıza mirasın kayıtsız, şartsız
reddedildiğinin tespit ve tesciline karar verilmesi Sayın Mahkemenizden bilvekale arz ve talep
etmekteyiz.
HUKUKİ NEDENLER : TMK, HMK Ve sair ilgili tüm mevzuat,
DELİLLER : Delil sunma hakkımız saklı kalmak kaydıyla;
• EK-1: Ölüm Belgesi
• EK-2: Mirasçılık Belgesi
• EK-3: Nüfus kayıt örneği
• Nüfus kayıtları (celbi talep olunur)
• Tanık, Bilirkişi incelemesi ve diğer deliller.
NETİCE VE TALEP : Yukarıda arz ve izah edilen sebepler ve inceleme sırasında re’sen
öngörülecek nedenlerle; davacılar ……….. , …………. ve ……………… olarak tarafımızın ……………. T.C. Kimlik
numaralı Muris …………..’ın mirasını kayıtsız ve şartsız reddettiğinin tespit ve tesciline karar verilmesi
Sayın Mahkememizden bilvekale arz ve talep olunmaktadır