Höyükte 2018’takt yerde yana Diyarbakır Müze Müdürlüğü başkanlığında Kocaeli Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ayşe Tuba Ökse’nin ilmî danışmanlığında kazı çalışması yürütülüyor.
Kazılarda Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’dahi yaşayan toplumlara ilgili yaşam izlerini yansıtan eserlerin yanı sıra dini ve sosyal yaşam alanları bile tespit edildi.
Kazı çalışmalarında höyükte en eski yerleşimin Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’dahi başladığı, Erken Neolitik Çağ’bile ise az yüz metre yakındaki Ambar Höyük ve Kendale Hecala’ya yerleşildiği tespit edildi.
4 yıldır süren kazılarda M.Ö. 7 binden bugüne kadar tarihlenen 2 1000 687 eser gün yüzüne çıkarıldı.
Toprak altından çıkarılan ve kazı evinde toplanan eserler yüzey, restoratör, antropolog ve sanat tarihçilerinden oluşan ekip tarafından sayı ince tek çalışmayla temizlenip, belgelenerek Diyarbakır Müze Müdürlüğü’ne teslim edildi.
“Buralar özel yapılar olarak bile geçiyor”
Prof. Dr. Ayşe Tuba Ökse, günümüzden 11 1000-12 1000 yıl öncesine ilgili yerde yerleşim yerinde 4 yıldan yerde yana yürüttükleri kazılarda en eski yerleşik topluluklara ilgili bulgulara rastladıklarını söyledi.
Ökse, 30 kişiyi sayı ekiple binlerce yıl toprak altında kalan tarihi eserleri açığa çıkarttıklarını ifade ederek, üzerinde yapılan incelemelerin akabinde tarihi eserleri envantere alınmaları için müzeye teslim ettiklerini belirtti.
Kazmayı sürdürdükleri en eski yerleşimin yuvarlak planlı ilk barınakların kullanıldığı tek döneme ilgili olduğunu dile getiren Ökse, yerleşimin henüz sonra az planlı hale geldiğini gördüklerini aktardı.
Ökse, hemen hemen 10 metreye yakın ağır olan 3 sin yapının açığa çıkarıldığını anlatarak, şunları kaydetti:
“Birinde steller var ve bunlar Göbeklitepe ile muasır. İçlerinde çatıyı taşıyacak şekilde 4 paye bulunuyor. Eserlere göre burada malûm oranda tek ritüel salgın sergilendiğini söyleyebiliriz. Bir inançla ilgili sosyal yaşamın bile tek arada durduğu ortak kullanım alanları olarak tanımlayabiliriz. Bunlara aracısız tapınak söylemek istemiyoruz. Çünkü henüz o kadar sayı veri yok elimizde. Buralar özel yapılar olarak bile geçiyor. Tıpkı Göbeklitepe’deki gibi.”
Alanın inanç turizmine kazandırılması
Şu ana kadar akraba Çanak Çömlek Öncesi Neolitik akraba dahi Geç Antik Çağ mezarlığı olmak üzere iki ana döneme ilişkin kazı yaptıklarını tamlayan Ökse, yerde alanları, çevresindeki insanların toplu halde sosyalleşebileceği ortak olarak kullanabileceği tıpkısı zamanda inanç bağlamında ritüellerini dahi gerçekleştirdiği alanlar olarak tanımlayabileceklerini ifade etti.
Buradan kaynak ve çıkartılacak bulguların tanıtılması gerektiğine dikkati cazip Ökse, eserleri müzede sergileyerek halkın ve turistlerin odak noktası haline getirmek istediklerini söyledi.
Ökse, “Öğütme taşı, bileme taşı, taş kesmek, kesici ve delen aletler, toprak ve taş figürler, sırça eserler yoğunlukla bulundu. Bu eserlerin 1023’ü teşhir yapılmak üzere, 1664’ü ise yayın ve tez çalışmalarında kullanılmak üzere müzeye teslim edildi.” şeklinde konuştu.
“11 1000 yıllık yapılarınyarına taşınması bizim görevimiz”
Kazı ekibinde yer saha Kocaeli Üniversitesi Arkeoloji Bölümünde basamak öğrencisi Özlem Ekinbaş Can ise Fırat hattı için Göbeklitepe nasıl tek sembol teşkil ediyorsa Dicle hattı için dahi Gre Fılla’nın toprak için sembol olabileceğini söyledi.
Can, alanın hem kültür tarihi hem dahi son yıllarda kültür turizmi açısından önemli tek yerleşim yeri olduğuna dikkati çekerek, yerde bölgenin turizme kazandırılması gerektiğini belirtti.
“Geçmişten günümüze ulaşabilmiş 11 1000 yıllık yapıların tek şekilde yarına taşınması bizim görevimiz” tekbencilik Can, sin yapılardan isteklendirmek bağcıklı üzeri figürlü sunakların bile müzeye kazandırdıklarını kaydetti.
Yasal Uyarı: Sitemiz tasarım aşamasındadır ve tüm içerikler hayal ürünüdür. Gerçek kişi ve kurumlar ile benzerlikleri tamamen tesadüfidir. İçerikler haber niteliği taşımaz ve gerçekliği yoktur. Sitemiz taslak aşamasında rastgele oluşturulan içeriklerden sorumlu değildir. Yinede sitemizden kaldırılmasını istediğiniz içerikler için [email protected] adresine mail ileterek taleplerinizi iletmeniz halinde yasal süre içerisinde tüm içerikler sitemizden kaldırılacaktır.