Neden Canlılar Ömürleri Boyunca Üremezler? Menopoz Nedir?
İlk olarak menopozun veya üreme eksikliğinin sona ermesinin telomerlerle pek ilgisi olmadığını söyleyelim. Bunun yerine çok daha yerinde açıklamalar mevcut. Böyle bir durum sadece insan türüne özgü, en azından şimdiye kadar bilinen canlılar arasında. Konuyla ilgili pek çok araştırma yürütülüyor; ancak bu konuda deney tasarlamak zor olduğu için bolca çıkarım ve bilimsel varsayımda da bulunmak gerekiyor. Yine de ulaşılan bulgular oldukça akla yatkın:
Bir teoriye göre kadınların vücutlarının belirli bir yaştan sonra üreme yeteneğini kaybetmesinin (menopoz) ana sebebi, bir yaştan sonra doğurmanın insanlarda tehlikeli ve ölümcül olabilmesi. Bu sebepledir ki bir noktadan sonra vücut doğurganlığa son vererek canlı ömrünü uzatmayı tercih ediyor. Bunu, Doğal Seçilim ile Cinsel Seçilim arasındaki denge olarak düşünebiliriz (bkz: tavuskuşları).
İkinci bir teori ise daha davranış bilimlerini ve davranışsal evrimi öne çıkararak, insanlarda zekayla birlikte had safhaya ulaşan anaçlık ve şefkatin bir sonucu olarak üremenin durdurulduğunu ileri sürüyor. Sebep olaraksa insan doğurganlığının bırakılmasıyla birlikte yavrulara ve hatta torunlara çok daha fazla ilgi, zaman ve enerji harcanabileceğini, bunun sayesinde de soyun devamlılığının daha çok garanti altına alınabileceği gösteriliyor. Bunu, "trade-off" ilkesi ile açıklayabiliriz. Evrim sırasında insan türü, daha fazla doğuramamak pahasına üretkenliğinden vazgeçiyor.
New Scientist dergisinin 2007 Ekim sayısında yayınlanan bir makalede, insanlarda çocukların iki yaşını gemeden annelerinin ölmesi durumunda, çocuklardaki hayatta kalma oranı 10 kat azalıyor. Ancak bu yaş aralığındaki çocukların, annelerinin ölüm, anneannelerinin hayatta kalması durumunda, hayatta kalma oranı, annesi ölüp de büyükannesi de olmayanlara göre 2 kat artıyor.
- Puglar ve Bulldoglar Gibi Yassı Yüzlü Köpekler Son Derece Hasta Olmalarına Rağmen, Neden Giderek Popülerleşiyorlar? Ve Bunu Nasıl Önleriz?
- Türlerin Kökeni: Okuyuculara Tavsiyeler, Bölüm Özetleri ve Kitap Hakkında Ek Bilgiler...
- İnsan Kuyruğu ve Kuyruklu İnsanlar: Kuyruk Nedir, Ne İşe Yarar? Kuyruklarımızı Neden Kaybettik ve Neden Hala Kuyruklu Doğan İnsanlar Var?
Kısaca, bu konu hala araştırılmakla birlikte, temel sebebi belli bir yaştan sonra koruyuculuk ve şefkat, doğurganlıktan daha önemli konuma geçiyor ve trade-off ilkesi dahilinde, üreme yerine koruyuculuk nitelikleri teşvik ediliyor. Dolayısıyla, üreme gereksiz bir hal alarak evrim sürecinde belli bir yaştan sonra köreliyor.
Teşekkür: Ozan Utku Öztürk
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 7
- 3
- 2
- 2
- 2
- 2
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Scientific American. The Primate Diaries. (19 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
- DP Shanley, et al. Evolution Of The Human Menopause. (8 Şubat 2001). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: NCBI | Arşiv Bağlantısı
- D. P. Shanley, et al. Testing Evolutionary Theories Of Menopause. (8 Şubat 2007). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: NCBI | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 09:30:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/111
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.