‘Asgari fiyat ortalama fiyata dönüştü’
Planlanan fiyat artışlarıyla ortalama memur maaşı 25 bin TL’ye ulaştı. Özel kesim çalışanlarının durumunun güzelleştirilmesini isteyen sendikalar, taban fiyatın ortalama fiyata dönüştüğünü söylüyor.
Hükümetin TBMM’ye sunduğu memur maaşlarına ait düzenleme ile en düşük memur maaşı 22 bin Türk Lirası’na (TL) yükseldi. Yüksek enflasyon nedeniyle memur maaşlarındaki artış yetersiz bulundu, lakin kamu dışındaki kesimler için en düşük memur maaşı bile adeta “yüksek” kaldı. Sendikalı olan dallarda muhakkak bir artış oranı yakalanabilirken sendikalı çalışmayan milyonlar için minimum fiyat artık ortalama fiyata dönüşmüş durumda.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 12 Haziran’da açıkladığı son datalarına nazaran Türkiye’deki iş gücü 35,2 milyon, çalışan sayısı ise 31,2 milyon kişi. Fiyatlı çalışanların oranı bu sayı içerisinde yaklaşık 15 milyon. Geride kalanları kendi işi olan ya da kendi sigortasını ödeyen iş insanı, avukat, esnaf üzere bölümler kapsıyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın son açıkladığı datalara nazaran kamuda da 5 milyon çalışan bulunuyor. Bunların 3,2 milyonu takımlı, başka kısmı kamu emekçisi ve kontratlı statüsünde.
TEK MAAŞLA DÖRT KİŞİLİK BİR AİLE YOKSULLUK SONUNUN ALTINDA
Ortalama memur maaşının 25 bin TL’ye yükseldiği düzenlemeye nazaran en düşük öğretmen maaşı 26 bin TL, polis maaşı 29 bin TL, araştırma vazifelisi maaşı 31 bin TL ve mühendis maaşı ise 33 bin TL olacak.
Memurlara yapılan bu artırımlar aslında son yılların en yüksek oranı. Lakin Memur-Sen, kamu emekçilerinin Temmuz ayındaki yüzde 15 artırımla en düşük fiyatının 26 bin TL olacağını hatırlatarak en düşük memur maaşının da 26 bine çıkartılmasını, yani kamu personeli ile eşitlenmesini istedi.
Türk-İş’in açıkladığı son yoksulluk datalarına nazaran dört kişilik bir aile için yoksulluk hududu 33 bin 780 TL, Birleşik Kamu-İş’e nazaran 31 bin 185 TL, DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş’e nazaran ise 34 bin 830 TL. Sendikalar, bu datalar baz alındığında dört kişilik bir ailede tek bir maaş varsa, yani tek gelir çalışan öğretmen, polis ya da araştırma görevlisinden ise bu durumda ailenin yoksulluk hududu altında yaşadığına dikkat çekiyor.
Sendikalar ayrıyeten teklifin Meclis’e sunulmasının akabinde art geriye gelen ek Motorlu Taşıtlar Vergisi, ÖTV düzenlemesi ve KDV’nin artırılması üzere adımların da maaş artırımlarını geri aldığını kaydediyor.
ÖZEL BÖLÜMDE DURUM NASIL?
Özel kesimde ise durum daha vahim. Sendikalı olan özel bölüm çalışanları, “cüzi” olsa da haklarını arayıp belirli oranda artış alabilseler de sendikasız çalışanlar için fiyat dengesizliği büyük. Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı bilgilerine nazaran Türkiye’de sendikaya üye olabilecek çalışan sayısı 16,2 milyon, fakat sendikalı olanların sayısı 2,3 milyon. Hasebiyle 13 milyondan fazla kişi sendikasız. Bu durum hak aranmasından, kâfi maaş artışına kadar birçok durumu ekliyor.
Ticaret, ofis ve eğitim alanında örgütlü olan ve 115 bin üyesi bulunan TEZ-KOOP-İŞ’in Genel Lideri Haydar Özdemiroğlu, sendikasızlaşmanın yanı sıra çalışma barışında yaşanan sıkıntılara da işaret ediyor. DW Türkçe’ye konuşan Özdemiroğlu, ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı şartları altında işçilerin emeklerinin karşılığını almaları gerektiğini vurgulayarak “Kamu yahut özel dal, emekçi yahut memur, iş kolu ayrımı gözetmeksizin tüm çalışanların hakkaniyetli ve istikrarlı fiyatlar alması, enflasyona ve pahalılığa ezdirilmemeleri gerekir” diyor.
İşverenle masaya oturduklarında patronun de belirsizlik ve enflasyondan şikayet ettiğini aktaran Özdemiroğlu, “Yıllık plan ve bütçe yapılamıyor. Öngörülemezlik çalışan maaşlarına da tesir ediyor” diyor. Birçok iş yerinde yeni başlayan bir çalışana 11 bin 400 TL minimum fiyat verilirken 15 yıllık bir çalışana da 13-14 bin TL üzere maaşlar verildiğini söyleyen Özdemiroğlu, “Kalifiye elemanlar ile yeni başlayanlar ortasındaki bu makasın daralması büyük bir fiyat adaletsizliğini getirirken iş barışını da zedeliyor” tespitinde bulunuyor.
‘ASGARİ FİYAT, ORTALAMA FİYAT OLDU’
DİSK Genel Lideri Dilek Çerkezoğlu da “Türkiye’de sendikalaşmanın baskı altına alınması, toplu pazarlık kapsamının daraltılması ve grevlerin yasaklanması sonucunda, özel kesimde taban fiyatla çalışanların oranı süratle yükseliyor” tabirlerini kullanıyor. Sendikasız olanların da toplu iş mukavelelerine dahil edilmesi uygulamasının hayata geçirilmesini isteyen Çerkezoğlu, böylelikle toplumun genelindeki taban fiyat mahkumiyetine son verilebileceğini kaydediyor. Çerkezoğlu, kamu emekçileri ile özel kesim emekçileri ortasındaki maaş farkının da yasal adımlarla düzenlenmesi gerektiğini kelamlarına ekliyor.
TEZ-KOOP-İŞ Genel Lideri Özdemiroğlu ise minimum fiyatın Türkiye’de ortalama fiyata dönüştüğünü şu sözlerle anlatıyor:
“SGK birkaç yıldır minimum ücretlilerin toplam çalışanlarına oranına ait resmi bir data yayınlamasa da araştırmalar Türkiye’nin bir taban ücretliler toplumu haline geldiğini ortaya koyuyor. Minimum fiyat ve civarında fiyat alanların oranı Avrupa genelinde yüzde 10’un altındayken Türkiye’de durum tam aykırısı. Türkiye’de minimum fiyat ve civarında fiyat alanların oranı yüzde 60’ın üzerinde ve her yeni minimum fiyat artırımı periyodunda bu oran giderek artıyor.”
EMEKLİLERE ARTIRIM YÜZDE 25’TE KALDI
Hükümetin Meclis’e getirdiği memur maaşları düzenlemesinde emeklilere refah hissesi getirileceğine yönelik bir tabir yer almamıştı. Bu da emeklilerin yansısına yol açmıştı. TBMM Plan ve Bütçe Kurulundaki memur maaşlarını düzenleyen torba kanun teklifi ile ilgili görüşmelerde emekli maaşlarına yapılacak artırım oranları da belirlendi. Kanun teklifine eklenen ek unsura nazaran emekli maaşlarına yılın ikinci yarısı için enflasyon farkı ile birlikte yüzde 25 artırım yapılacak. Bu kapsamda enflasyon oranına refah hissesi ekleniyor. Buna nazaran şu anda 7 bin 500 TL olan en düşük emekli maaşı 9 bin 375 lira olacak.
Refah hissesi; çalışanların ve emeklilerin enflasyondan korunmasını sağlamak emeliyle ödenen bir meblağ. Maaşların enflasyon oranı düşüldükten sonra hesaplanarak ödeniyor.
Asgari fiyata yüzde 35’e yakın, memurlara da ortalama yüzde 74 artırım yapılmıştı. Emeklilere yapılan yüzde 25’lik artırım en düşük kalan oran oldu. (DW Türkçe)