Eski Yunan'ın 7 Büyük Bilgesinden Aylaklığa Para Cezası Veren Sıradışı Sanat Adamı: Solon
Tarihin sıra dışı sanat adamlarından biri olan Antik Yunan'ın 7 bilgini arasında gösterilen Solon, yaptığı kanunlarla tarihte unutulmaz bir yere sahip. Solon'un sanata ve şiire katkısı ise tartışmasız önemli bir büyüklükte. Solon'un hayatı, kanunları, şiiri ve Solon Meclisi'ni yazımızdan öğrenebilirsiniz.
Solon (640-588) Atinalı'dır, Salamin (Salamis) kökenlidir. Eksesesüdas'ın oğludur. Atinalı reformcu ve kanun koyucu Solon, hakim olunca sürgünler ve siyasi mahkûmlar için af çıkardı. Köylülerin borç yükünü azaltan ve daha başka yenilikler getiren Seisakhtheia ("yükün atılması” anlamında) yasasını çıkardı. Bundan böyle insanlar borçları yüzünden köleleştirilemeyeceklerdi. Solon toprak mülkiyetine sınırlar getirdi.
Geleneksel ailenin (genos) gücünü kırdı; aile başkanlarının çocukları üzerindeki haklarını sınırladı. (Hayat ve ölüm hakkı, kızını satma hakkı, oğlunu evden kovma hakkı) Aylaklığı para cezasına bağladı. Tartı ve ölçüde yenilikler yaptı. Köy yasaları çıkardı (kurtların yok edilmesi, çeşmeler yapılması, ağaç dikilmesi). Diogenes Laertios, onun çıkardığı yasaların sayılamayacak kadar çok olduğunu ve yasaların döner tablalar üzerine yazıldığını söyler.
SOLON 'SOLON DÖRTYÜZLER MECLİSİ'Nİ KURDUSolon halkın çok sevdiği bir devlet adamıydı. Halk onu tiran yapmak istedi, ancak o bunu hiç istemedi. Tiran olmak için çaba gösteren Peisisüatos'u da bütün gücüyle engellemeye çalıştı. Peisisüatos 560'da iktidarı zorla ele geçirdi. Solon Dörtyüzler Meclisi'ni kurarak soyluların oluşturduğu meclisin gücünü kırmak istemişti. Ancak Solon, Peisisüatos tehlikesini kimselere anlatamadı.
Solon anlayışsızlıklardan bıkıp Mısır'a ve Kıbrıs'a gitti. Daha sonra Lydia'nın zenginliğiyle ünlü kralı Kroisos'un (Krezüs) yanında bir süre kaldı. Ondan sonra da Sicilya'da bir şehir kurdu. Şehre Solon'un adından giderek Solos adı verildi. Solon, Solos'a Atinalıların yerleşmesini sağladı.
SOLOS'UN SANAT ANLAYIŞIEflatun, Atlantis efsanesinden söz ettiği Kritias risalesinde Solon'dan bahseder. Atlantis efsanesini Solon'un Mısırlı bir rahipten öğrendiğini belirttikten sonra, kendisinin de Solon'un soyundan geldiğini ve onun akrabası olduğunu dile getirir.
Eflatun'un kanaatine göre, Solon çok büyük bir şairdir. Homeros ve Hesiodos'tan hiç aşağı değildir. Ancak başına gelen siyasî olaylar yüzünden şiire pek fazla zaman ayıramamış ve bu yüzden de şairlik yeteneği görünüşe çıkamamıştır. Bununla birlikte Solon'dan günümüze bazı mısralar kalmıştır.
Atina'da Peisistratos ile girdiği siyasî mücadelede halk ona inanmamıştı. Solon bu sırada çok zor duruma düşmüştü. Onun bir deli olduğu propagandası şehirde yayılmıştı. Bunun üzerine Solon şu mısraları kaleme almıştı:
Ben deliysem yurttaşlar yakında siz de deli olacaksınız,
Deli olacaksınız gerçeklerle yüz yüze geldiğiniz zaman.
Aynı mevzuda yazdığı bir başka şiir:
Kar ve dolu getiren fırtınalar bulutlardan gelir,
Gök gürültüleri koyulur dupduru gökte,
Şehirler çok zaman güçlülerin elinde yok olur,
Halk bir tiranın kölesi olur cahiliyede.
Aynı mevzuda yazdığı bir başka şiir:
Kendi yanlışınız yüzünden mutsuzsanız
Suçu tanrıların üstüne atmayın.
Önderlerinize yönetimi veren sizsiniz.
Bu yüzden sefil köleler oldunuz.
Şimdi bir tilkinin izini sürüyorsunuz.
Bomboş bir kafanız var.
Çeneye kuvvet boş sözler üretiyorsunuz.
Yapıp ettiklerinizle ilgili hiçbir kaygınız yok.
Yakın zamanda Bulgaristan'ın Varna şehrindeki arkeolojik çalışmalarda bulunan bir vazoda ise, Solon'un şu mısraları elde edilmiştir:
Kutsal tanrıların refahından bana nasip et
Ve iyi şöhretli tüm insanlardan.
Böylece ben arkadaşlarıma haz ve düşmanlarıma ızdırap olabileyim,
Saygıdeğer tarafından, korkuyla bakan diğerleri tarafından...
Solon, ölümünden sonraki dönemde Eski Yunan'ın "7 Büyük Bilge”sinden biri sayılmış ve ondan rivayet edilen çok sayıda özdeyiş, halk arasında şöhret bulmuştur.
Kitap Tavsiyesi: Ali Ekmel Bilir'in kaleme aldığı Öncü 9 Antik Çağ Sanatkarı Sıradışı Sanat Adamları kitabını okuma listesine ekleyebilirsiniz.