Üstün zekalılar çocuk yaşta aile veya eğitmenleri tarafından keşfedilemezse zamanla normal zeka seviyesine dönebilmektedirler. Dünya Üstün Zekalılar Birliği Başkanı Prof. Dr. Taisir Subhi Yamin bu tezi destekleyici açıklamalar yapmıştır. Dolayısıyla, üstün zekalıların çocuk yaşta tespit edilmesi, üstün zekalı çocuklara özel eğitim programları ile desteklenmesi gerekmektedir.
Üstün zekalı çocuğun eğitimi hem okul öncesi hem de okul dönemi içerisinde farklı aksiyonlar gerektirmektedir. Dolayısıyla ilk tespit, ilk eğitmen olan anne-babalara aittir.
“Çocuğum üstün zekalı mı?” sorusuna cevap arayan ebeveynler, üstün zekalılar okulu veya dernekleri gibi çeşitli kurumlardan uzman desteği alabilirler. Bu kurum veya derneklerden bahsetmeden önce çocuğun üstün zekalı olduğunu işaret eden durumlardan bahsedelim.
Yazının devamında ÜSTÜN ZEKALILAR OKULLARI'nı sizlere listeledik...
Çoğunuzun üstün zeka, parlak zeka ve normal zeka seviyesinde olduğunu işaret eden çeşitli davranışları vardır. Normal zeka ve parlak zeka seviyelerini başka bir yazımızda işleyeceğiz. Peki, üstün zeka belirtisi olabilecek davranışlar/yetenekler nelerdir? Bebeklikten 5-6 yaş belirtilerine kadar sırayla ilerleyelim:
1
Bebeklikten itibaren gözlemlenebilen davranışlar arasında el-kol-bacak hareketlerinin sıklığıdır. Yani üstün zekalı çocukların bebeklik dönemi de aşırı hareketli olabilmektedir.
2
Aile bireylerini hızlı/erken öğrenme ve onları gördüğünde tanıdığını ifade eden mimikler sergileme (gülmek gibi) üstün zeka işaretlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.
3
Seslere karşı duyarlılığın yaşıtlarına göre daha gelişmiş olması.
4
Ağrılara karşı fazla tepkili olması.
5
2 yaş ve sonrasında güçlü konsantrasyon yeteneğine sahip olması, uzun süreli dikkat yeteneği olması.
6
Görüp gözlemledikleri, duyduklarını ve deneyimlerini asla unutmama, mükemmel bir hafıza performansı sergileme.
7
Aşırı meraklılık ve sürekli soru sorma. Her çocuk soru sorar ama üstün zekalı çocuklar bıkmadan usanmadan soru sorar.
8
Sorarak ya da deneyim edinerek öğrenmek; öğrenmekten keyif almak.
9
Erken yaşta kelime haznesi gelişimi, uzun cümle kurabilme yeteneği ve dil bilgisi gelişimi göstermesi.
10
Hayal ettikleri olay veya nesneleri betimleyebilme, adeta üç boyutlu hayal gücü sergileme.
11
Sürekli enerjik, neşeli ve hareketli olması.
12
Zorlukların üstesinden gelebilme, problem çözmeye dayalı zeka oyunlarında başarılı olma ve soyut kavramlara karşı muhakeme yeteneğine sahip olma. (Örn: MentalUP Zeka Oyunları kategorisinde yaşıtlarından üstün performans sergileme gibi)
13
Arkadaşlarını yönetebilme, kendinden büyük çocuklarla arkadaşlık edebilme ve lider davranışlar sergileme.
Çocuğunuzun bu gibi davranışları sergilemesi üstün zekalı çocuk olduğuna işaretçi olabilir. Bununla birlikte birçok çocuğun bir miktar sahip olduğu yeteneklerden bahsetmiş olduğumuzu da unutmamak gerekir. Yani, çocuğunuz bu davranış ve yeteneklerini akranlarına oranla daha fazla sergiliyor olmasını ipucu olarak değerlendirmek daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır. Güçlü belirtiler görüyorsanız üstün zekalılar testi durumu netleştirmenizi sağlayabilir. Bu konuda destek alabileceğiniz üstün zekalılar okulu/okulları var. (Yazının devamında üstün zekalılar okulu listesi paylaştık)
Özellikle çocuklar için uygulanan üstün zekalılar testi, kişinin zeka potansiyelini ve becerilerini belirlemeye yönelik bir testtir. Üstün zekalılar testi ile özel insanların belirlenmesi ve özel eğitim süreçlerine tabi tutulması amaçlanır. Daha önce de bahsettiğimiz gibi üstün zekalı çocuğun eğitimi diğer çocuklardan farklı olmalıdır. Aksi halde yeteneklerini sergileme ve geliştirme konusunda körelebilirler.
Üstün zekalı çocukların veya üstün yetenekli çocukların tespit edilerek dünyaya, ülkelerine, ailelerine ve kendilerine yüksek fayda sağlayabilmesi için okullarda çeşitli tarama testleri yapılır. Üstün zekalılar sınavı, eğitim kurumları tarafından yapılabileceği gibi velilerin müracaatı ile de gerçekleştirilebilir. Üstün zekalı/üstün yetenekli olduğu tespit edilen çocuklar özel eğitim materyalleri ile desteklenir. Örnek vermek gerekirse: