Hayvanlarda akıl yoktur
Sual: Arı bal, ipek böceği ipek yapıyor. Hayvanlarda akıl olmadığı hâlde buna benzer işleri nasıl yapıyorlar?
CEVAP
Evet hayvanlarda akıl yoktur. Hayvanlar, bahsettiğiniz harika işleri, içgüdü denilen ilham sayesinde yapmaktadır.
Hayvanların yaşayabilmeleri için gereken, teneffüs edecek, yiyecek, içecek, giyecek, barınacak, eş olacak şeylerin hepsi hazır olarak yaratılmıştır. Bunların arasında, yaşamaları için en çok gerekeni havadır. Havasızlığa birkaç dakikadan fazla dayanamazlar. Hemen ölürler. Hava aramakla, bulmakla, zahmet çekmekle ele geçecek birşey olsaydı, bunu arayacak kadar bile yaşayamazlardı. Bu derece acele gereken, bu çok lüzumlu maddeyi, Allahü teâlâ, her yerde bulunacak ve mahlukların ciğerlerine kadar, kendiliğinden, kolayca girecek şekilde yaratmıştır. Yaşıyabilmek için su, bu kadar acele gerekmez. İnsan ve hayvanlar, suyu arayıp bulacak zaman kadar yaşıyabilirler. Bunun için suyu bulmak icap etmektedir.
İçgüdüleri vardır
Hayvanlarda akıl bulunmadığı ve birbirlerine yardımcı olmadıkları için, yiyeceklerini ve giyeceklerini hazırlıyamazlar. Bundan dolayı, yiyeceklerini pişirmeleri, hazırlamaları gerekmez. Ot, et yer, tüy, yün, kıl ile ısınırlar. Korunma aletleri kendilerinde yaratılmıştır. Birbirine muhtaç değildir. Hayvanların kimisine pençe, kimisine boynuz, kimisine kanat, kimisine sürat, tilki gibi olanlara da hile verilmiştir. Böylece hayvanlar sınıf ve türlerinin korunması sağlanmıştır. Yaşamaları için de, insan aklını şaşırtan şeyler ilham olunmuştur.
Bu ilham, hayvani faaliyetlerin en büyük kısmını içine almaktadır. Hayvanı aşırı soğuk veya sıcaktan uzaklaştıran basit reaksiyon veya temas neticesi olan daha hızlı refleks hareketleri hep bu ilham iledir. Sevgi veya nefret, yavru bakımı ve yılın bazı mevsimlerinde göç etmek mecburiyeti gibi daha girift hisler de ilhamdır.
İlham, bir kuşa yuvasını ne zaman ve nerede kuracağını haber verir. Fakat aslında kuşun, yuvasını nerede kurduğundan haberi yoktur. Yuva içindeki ötücü kuş yavruları bir yabancı gördüğünde korkup, kaçmaya kalkmazlar. Fakat tüylenmiş ve yuvayı terketmeye hazır olan aynı yavrular, korkma kabiliyetini ve tehlikeden kaçma hissini de elde etmiş olurlar.
Yeni doğmuş memeli hayvan yavrusuna annesinin göğsünden süt emzirten, yeni yumurtadan çıkmış ördek yavrusunu suya çeken de bu ilhamdır. İlham, hayvanı bulunduğu şartlara gerektiği gibi karşı koyacak şekilde hazırlıklı tutar. Mesela, aniden düşmanıyla karşılaşan hayvan, kaçmak gibi rasgele bir teşebbüs yerine, bütün avantajlarını en iyi şekilde kullanacağı bir usul tatbik eder. Bütün bunları yaparken hayvan, niçin böyle hareket ettiğini bilmediği gibi, hareketinin neticesini de kestirebilmekten acizdir.
Tilki ve Sincap
Bir ormanda bir tilki belirince, sincap o zamana kadar ömründe tilki görmemiş olsa bile, en yakın ağaca sıçrar. Sincaba tehlikeyi haber veren ve hareket tarzını tayin eden kimdir? Fakat sincabın yerinde bir tavşan olsaydı, bacaklarına güvenerek kaçacak ve bir ağaca tırmanmayı düşünmeyecekti. Görüldüğü gibi hayvan sebebini bilmese bile, ne şekilde hareket edeceğini derhal kestirebilmektedir.
Bal arısı mühendis gibi, altı köşe petek yapar. Silindir yapsaydı aralarında boşluk kalırdı. Altıgen prizmanlar arasında yer zayi olmuyor. Dörtgen olsaydı, hacimleri daha az olurdu. Bunu insanlar okumakla, öğrenmekle anlar. Öğrenmeyen anlamaz, o hâlde arıya bunu bildiren kimdir?
Netice olarak hayvanların yaşamalarında, insanların bile akıllarının alamıyacağı şeylerin yapıldığını görüyoruz. Bu hayvanlara bunları kim bildiriyor? İşte bütün bunları herşeye kadir olan Allahü teâlâ ilham etmektedir. İlhama içgüdü veya sevk-i tabii, yahut (sevk-i ilahi) diyorlar.
Allah vardır, birdir, açık hakikat,
Bunu isbat ediyor bütün kainat.
Taş, toprak, su, hava, hayvan ve nebat,
Hakkın varlığını göstermiyor mu?
Gökte yıldızların kandil yakışı,
Gecenin ardından, günün çıkışı,
Güneşin gülerek, bize bakışı,
Hakkın varlığını göstermiyor mu?
Kelebeğin kanadının nakışı,
Arının altıgen petek yapışı,
Köstebeğin yerde tünel açışı,
Hakkın varlığını göstermiyor mu?