Yazar : Müjgan ÜNAL[/avatar
- En son Kızılırmak Deltası’ndaydık. Hala oradayız. Ama hızlıca yola çıkmamız lazım. Dağlar özlemiştir 🙂
Fotoğraftaki yer tatlı su ile tuzlu suyun karıştığı bölge. Buraya Irmak Ağzı deniliyor.
Irmak Ağzı yüzlerce yıldır teknelerin Karadeniz’e çıkış kapısı. Yaz ortasında bile oldukça rüzgarlı ve dalgalı. 10-15 m sol arkamda 70-80 yıl önce batmış bir geminin enkazı parçalanarak çıkarılmaya çalışılıyordu. Ve yanında avlanma mevsiminin bitmesini bekleyen birkaç büyük balıkçı teknesi duruyordu. Kızılırmak denize fotoğraftaki ana koldan dökülüyor.
Fakat dökülmeden km’lerce önce ayrıldığı küçük bir kolu var. Ana kolun doğusunda Liman Gölü’nü geçtikten sonra. Bu kol birkaç m yüksekliğinde kumulların arasından denize kavuşuyor. Kumullar Delta’nın deniz sınırının karakteristiği. Boyları 7-8 m’yi bulabiliyor.
Bu bölge bir ekoton. Hem tatlı su hem de tuzlu su ortamlarını barındırdığından çok çeşit ve sayıda balığa sahip. Sadece Kuş Cenneti değil aynı zamanda da Balık Cenneti burası.
Kum zambağının nesli tükenmek üzere. Önceleri sahillerimizde yaygınken şu anda Türkiye’nin sadece birkaç noktasında görülebiliyor. Koruma altına alınmış bir tür. Bu cins çiçeği koparmanın cezası Akdeniz sahilinde 38 bin TL. Dilerim Bafra’dakiler de aynı şekilde korunuyordur.
Bu yazıdaki fotoğraflar birkaç seferde o bölgeye yaptığım seyahatlerin birleştirilmesinden oluşturulmuştur.
Delta’yı terk etme zamanı. Ana yollardan ayrılıp Kızılırmak kenarından dağlara doğru çıkacağız. Bafra- Vezirköprü arası kara yoluyla 2 saat sürüyor. Kara yolu haritada kahverengi ile gösterilmiş. Biz haritada kırmızı ile gösterilen yönü takip edeceğiz. Yani yine dağlara çıkacağız 🙂 Dağlar dendi mi akan sular duruyor benim için.
Başlayalım. Bakalım nelerle karşılaşacağız.
Bafra’dan Çetinkaya Köprüsü aracılığıyla çıkıyoruz
Çetinkaya Köprüsü, Bafra’nın Sinop yönü çıkışında, 255 metre uzunluğunda. Köprünün ilk hali ahşap imiş.
Bir de hikayesi var: Gelin alayı geçerken bir kartal öndeki atı ürkütür ve peşine diğer atlar ürker. O arbede sırasında köprü yıkılır ve gelin alayı Kızılırmak’ ın sularında kaybolur.
Yedi kardeştik de bindirdik ata
Köprünün başında oldu bir hata
Aldırdık gelini Kızılırmak’a
Ne yaptın Kızılırmak ne yaptın allı gelini
Gelini gelini de Türkmen torunu
Köprüden geçerken köprü bükülüp çöktü
Bütün seymen Kızılırmak’a düştü,
Bu hali görenin hep aklı şaştı
Ne yaptın Kızılırmak ne yaptın allı gelini
Gelini gelini de Türkmen torunu
Davulcusu kaya başı dolaşır
Seymeni koyun gibi meleşir
Damat Bey’e kara haber ulaşır
Ne yaptın Kızılırmak ne yaptın allı gelini
Gelini gelini de Türkmen torunu
Haber damat tarafına ulaşınca damat koşarak gelip köprünün başında şu ağıdı yakmış:
Bileydim de nazlı yare varaydım
Atının başından tutup yedektim
Düşüyorum dedikçe de sıkı sıkı tutaydım
Ne yaptın Kızılırmak ne yaptın allı gelini
Gerdanı beş karış benim yarimi
Damat bir süre sonra kendinden geçip iyice fenalaşır ve:
Avcıyı getirin de şu kartalı vursun
Dalgıcı getirin de gelini bulsun
Cerrah getirin de Damat Bey’in halinden bilsin
Ne yaptın Kızılırmak ne yaptın allı gelini
Gerdanı beş karış benim yarimi
Bu hazin olaydan sonra yıkılan köprünün yerine 1937 yılında fotoğraftaki köprü yapılır. Gelin alayının suda yok olması Bafra’da bir gelenek başlatır; her gelin nikah öncesi gelinliğiyle bu köprüye gelir, köprünün başında arabadan iner. Alayıyla birlikte köprüyü boydan boya yürüyerek geçer, ortasına geldiğinde durur, geçmişte yuttuğu gelin ve alayının anısına Kızılırmak’a taş atarak kızgınlığını ifade eder. Bu gelenek hala sürmektedir.
Yola devam…
Köprüyü geçtikten hemen sonra Bafra şehir merkezinden çıkıyor ve yüksek rakımlara çıkmak üzere soldaki yan yola sapıyoruz. Irmak solumuzda kalacak şekilde yolumuza devam ediyoruz. Yer yer küçük köprülerden karşı yakaya geçip ırmağı sağımıza alarak da ilerleyeceğiz çünkü her iki yakada da görülmesi gereken güzellikler var.
20 km sonra Kolay nahiyesine geldik. Kolay, Neyzen Teyfik‘in kasabası. Onun anısına kasabada bir heykelini dikmişler. Küçük, modern bir kasaba günümüzde. Çay içmek için meydandaki kahvehanelerden birine uğramazsak olmaz.
Yola devam.. Burada bir sulama barajı var; adı Derbent.
Bölgede her yer birbirine çok yakın. Birinden çıkıp birkaç km sonra diğer yerleşime ulaşıyorsunuz. Suyun olduğu her yerde kesintisiz ve bambaşka bir hayat var.
Düzköy.. Bu köyde biraz dolaşalım.
Birkaç km ileride sağda görünen, tepedeki köye de uğrayıp bir göz atalım.
Yıllar önce okumuştum: Dünyanın en kaliteli tütünü iki yerde yetişiyormuş; biri Virginia (Amerika), diğeri Bafra (Türkiye).
Tekrar ırmak kenarına iniyoruz.
Her iş farklı bir incelik gerektiriyor.
Irmak boyunca adım adım ilerlemeye devam..
Asarkale: Bölgenin yaklaşık 1063 ha lık bir bölümü arkeolojik sit ve doğal sit alanı olarak koruma altına alınmıştır. Kaya Mezarları… Paflagonya döneminden. MÖ 1.000 yıllarına tarihleniyor. Kısa mesafelerle üç ayrı yerde var.
Az ilerideki Kapıkaya’ya gidip çadır kuracağız. Ama öncesinde ırmaktan ayrılan derelerden birinin içinden yürüyüp bir şelaleyi ziyaret etmemiz gerekiyor.
Şelale döküldüğü yerde yaklaşık 20 m çapında havuz oluşturmuş. Kuru ortamdan yürüyeceğimizi sanıyorduk, patika dahi bulamadık. Su ayakkabılarım yanımda olsa iyiydi. Dere, taşları kayganlaştırıyor ne de olsa.
Şelaleden aynı şekilde geri dönüyor ve ırmağın sol tarafından yukarı dağ köylerine doğru yol almaya başlıyoruz.
Irmak aşağılarda kalmaya başladı. Biraz daha çıkalım.
Kızılırmak Hakkında Kısa Bilgi: Türkiye’nin en uzun ırmağıdır. Sivas- Kızıldağ’dan doğar ve 1.355 km yol aldıktan sonra Bafra’dan Karadeniz’e dökülür. Binlerce yıldır yol boyunca toplayıp getirdiği alüvyonlarla döküldüğü yerin coğrafyasını değiştirerek Bafra Burnu (Kızılırmak Deltası )‘ nu oluşturmuştur. Zengin çeşitlilikte mineral içeren bu alüvyonlar sayesinde bölge yaban hayatının yanı sıra ülke tarımı açısından da çok değerli. Çeltik dahil çok sayıda ürünüyle ülkenin tahıl ambarlarından biri. Bafra pirincini duymayan yoktur sanırım. Kızılırmak Deltası hakkında, bkz: Kuş Cenneti Dört Mevsim
40 km kadar daha dağlara çıkıp döndüğümüzde buraya çadır kuracağız.
Biz çıktıkça şanlı Kızılırmak küçülüyor. Sis yukarılardan kendini daha fazla belli ediyor.
Orada bir köy var uzakta.
Ekstreme Outdoor Spor Festivali : Kapıkaya Fest
Kapıkaya Köyü’ne dönüp çadırlarımızı kuralım. Üç gece buradayız artık. Çünkü çeşitli ekstreme outdoor sporların yapılacağı Uluslararası Kapıkaya Fest başlamak üzere.
Kayaya oyulmuş dev kapının üzerinde yabancı ülkelerden gelen akrobatlar. Kapı binlerce yıl öncesine tarihleniyor. Kesin olmamakla birlikte en az 5 bin yıl. Irmak boyunca gelen düşmanı gözetlemek için ideal yer.
Ankara’ya dönüyoruz. Doyamadığım bir bölgeden ayrılıyorum ama tekrar geleceğim. Yakında görüşmek üzere.
Doğanın tüm yönlerine aşkla
Sağlıcakla Kalın