Elektrik panosu, şalt malzemeleri, kablolar gibi elektrik iletimini gerçekleştiren elemanların bir arada yer aldığı donanımdır. Elektrik tesisatında en önemli husus, elektrik enerjisinin güvenli ve verimli bir şekilde dağıtılmasıdır.
Hem insan sağlığı hem de elektronik aletlerin güvenli kullanımı için enerjinin güvenli bir şekilde dağıtılması elzemdir. “Elektrik panosu”yapım aşamasında kaliteli malzemelerin kullanılması ve panonun düzenli olarak bakımlarının yapılması güvenli kullanım açısından çok önemlidir.
“Elektrik panoları” kullanım alanlarına göre değişiklik gösterir.
Ev ve bina gibi yaşam alanlarında kullanılan panolar ürün kataloglarında bulunan standart bileşenleri içeren panolardır.
İş yeri ya da fabrika gibi çoklu alanlarda daha farklı pano tipleri ve genellikle ölçülerinde değişiklik mevcut olan özel panolardır.
Elektrik panosunu, elektriğin binaya veya tesise en güvenli ve verimli şekilde dağıtılması için dağıtım ve iletimde kullanılan elemanların bir arada bulunduğu kabin olarak tanımlayabiliriz.
.
Pano Çeşitleri
Pano çeşitleri; kumanda panoları, dikili tip özel panolar, taban saclı panolar, şantiye panoları, sayaç panoları, gemi panoları, atölye panoları ve özel üretim panolardır.
Bir ya da çok katlı yaşam alanı olan binalarda küçük elektrik sayaç panoları bulunur. Bu elektrik panosunun içerisinde sigorta, elektrik sayacı, merdiven otomatiği, zil trafosu ve merkezi otomatik kesici bulunur.
Bina açısından burada kullanılan parçaların kalitesi son derece önemlidir. Elektrik panoları firmalar tarafından siparişe göre üretilir. Sipariş verilirken istenilen boyutlar, sac kalınlığı ve kalitesi, boya kalitesi gibi unsurlara göre fiyatlar değişkenlik gösterir.
İş yerleri için durum daha farklıdır. Çünkü enerji ihtiyacına göre gereklilikler de farklılık gösterir. Yüksek gerilim gerektiren iş sahalarında voltaj şiddeti yüksek olacağı için pano bileşenleri normal bina bileşenlerinden daha farklıdır.
Fabrika gibi yüksek enerji ihtiyacı olan tesislere elektrik dağıtım panoları aracılığıyla iletilir.
.
Elektrik Panosu Üretim Aşaması
Elektrik panosu öncelikle bilgisayar ortamında bazı programlar ile projelendirilir. Panonun iskeletini oluşturmak için kullanılan bir takım programları mevcuttur.
Bilgisayar programı ile panoda kullanılacak sacların ölçüleri belirlenir, delinecek yerler saptanır.
Sac işleme makinesine verilen komutlar yardımıyla, bilgisayar programında çizilen model elde edilir. Yapımın son aşamasını boya oluşturmaktadır.
Dış boya kalitesi ve kalınlığı panonun ömrünü belirler. Panonun bağlantı ve kapakları boya işleminden sonra yapılır ve montaja hazır hale getirilir. Pano imalatı sırasında bir dizi element kullanılır.
Elektrik panosu yapımında kullanılan parçalar ise; hareket rayı, montaj plakaları, sabit raflar, hareketli raflar, kapılar için contalar, son olarak ambalajdır.
Pano Gövdesinin Hazırlanması
Pano gövdesi hazırlanırken pano içi malzemeleri ve kumanda elemanları kullanılır. Pano yerleşim planına göre, kesilecek ve delinecek yerler itina ile kesilir ve delinir.
Yukarıdaki işlemlere göre hazırlanmış olan sac tablonun içerisine, projeye göre gerekli olan, boy montaj profili, hareket rayı, parça montaj plakaları, iç kapak sistemi, iç atkı, iç raf ve
aksesuarları, montaj plakaları kızağı, ünite ara contası gibi pano içi elemanlar yerleştirilir.
Pano Kapaklarının Hazırlanması
Pano kapakları kullanım yerlerine göre isimler alır. Bunlar alt kapak, perde kapakları , ön kapak, yan kapak ve üst kapaktır.
Alt kapak: Pano içerisine alt bölümden gelebilecek toza karşı koruma sağlar ve kablo giriş çıkışlarını sisteme koyar, iki parçadan oluşur.
Perde kapağı: Otomat, kompakt, bara, klemens ve diğer montajlanmış malzemelerin üzerine konular ve etiketleme içinde kullanılan örtü saclarıdır.
Yan kapaklar: Dışarıdan sökülebilir yan kapaklar sayesinde panolar her ihtiyaca cevap verebilecek şekilde birbirleriyle kombine edilebilir. İleride meydana gelebilecek ihtiyaçlarda pano ilaveleri mümkün olmalıdır.
Ön kapak: Ön kapak DKP sacdan ve hareketli olarak (yani açılıp kapanabilecek şekilde) yapılır, hazırlanırken panonun şekline ve kumandasına bağlı olarak üzerine kumanda elemanı, ölçü aleti ve sinyal lambası konabilir.
Kapı ve pano aralarında 20×5 mm kendinden yapışkanlı conta kullanılmasıyla tablo tozlu ve rutubetli ortamlarda güvenle kullanılabilir. Pano ön kapıları istenildiğinde açılma yönü sağa ve sola doğru kolayca açılabilir şekilde üretilebilmektedir.
Panolarda menteşeli ön kapının altında şalter, otomatik sigorta ve klemensleri tam olarak örten örtü plakaları bulunmaktadır.
Örtü plakaları üzerinden sadece şaltere ve otomatik sigortalara kumanda mümkün olup örtü plakaları sökülmeden herhangi bir şekilde enerji altındaki elemanlara ulaşılmamalıdır. Ön kapak çeşitli şekillerde hazırlanabilir.
Ancak panonun yetkisiz kişilerce kullanımını engel olmak için mutlaka kilit konulur. Sac ön kapak: Bütün olarak hazırlanan ön kapaklarda sadece sac kısım bulunur, üzerine herhangi bir kumanda elemanı konulmaz.
Ancak bazı sac ön kapak üzerine şalter, sinyal lambası, buton ve ölçü aleti konur. Bunun amacı ön kapağı açmadan devrelere kumanda edebilmektir. Bu ön kapak hazırlanırken önce kumanda elemanlarının yerleri belirlenir.
Kesilecek ve delinecek yerler itina ile kesilir ve delinir. Kumanda elemanları itina ile yerleştirilerek bağlantıları yapılır. Cam ön kapak: Cam ön kapakların kenarları sacdan, ortası camdan yapılır ve içerisindeki kumanda işlemleri rahatlıkla görülebilir. Üzerinde
herhangi bir kumanda elemanı bulunmaz.
Arka kapak: Pano arka kapağı DKP sacdan düz olarak imal edilir. Özel
durumlarda pano arka kapağı vidalı yerine, menteşeli kapı uygulamasıyla
panoya çift taraflı kullanım imkânı sağlanır.