Turbo kavramı otomobillerle yakından alakalı bir kavramdır. Turbo, motora
atmosferik basıncın üzerinde hava vererek küçük hacimli motorlardan daha
yüksek güç alınmasını sağlayan bir pompadır. Bir akışkan olan havayı,
kompresyonla yanma odası olan silindirlere gönderirler. Havayı sıkıştırmanın
avantajı, silindirlere daha fazla oksijen gönderebilme imkanı demektir. Böylece;
daha fazla yakıt (benzin) girdisi sağlanır. Bu sayede her patlamadan daha fazla
güç elde edilir. Turbo uygulanmış bir motor, standart motorlardan daha fazla güç
sağlar. Ayrıca şunu da gözardı etmemek gerekir ki motorun ağırlık/performans
oranı önemli oranda artar. Turboşarj gücünü egzoz gazının basıncından
almaktadır. Yanma odasında patlayan hava benzin karışımından dolayı oluşan
gaz basıncı egzoz manifoltuna doğru itilir ve yol üstündeki turbonun pervanesini
döndürür. Pervanenin dönmesiyle türbün de gazla dolar. Türbün gazla dolduktan
sonra kompresör pervane de dönmeye başlar ve gazı, dışarıdan alınan temiz
havanın üzerine püskürtür, bu sayede normal basıncın % 50’si fazla basınç
elde edilir. Bu sayede içeri giren hava ile yakıt daha şiddetli olarak patlar.
Turbonun özellikleri nelerdir?
1- Bilya Yatak
2- Seramik Türbin Bıçakları
3- Sequential Turbochargerlar
4- Intercooler
Turbo LAG Nedir?
Turbo chargerlarla ilgili en önemli problemlerden biride türbinin geç devreye girmesidir.
Her ihtiyaç duyduğunuzda gaza basıp güç elde etmek mümkün değildir çünkü salyonagozun
içindeki pervane ancak belli bir motor devrinden sonra dönmeye başlamaktadır.
Turbonun devrede olmadığı bu zaman sürecine Turbo Lag denilir.
Bir çok defa “turbo” kelimesini duymuşsunuzdur. Özellikle yarış otomobilleri tutkunları bu kelimeyi çok severler. Ancak, muhtemelen tek bildiğiniz bunun normalden daha “güçlü” bir motor anlamına geldiğidir. Peki, motor kapağının altında tam olarak neler oluyor? Şimdi kapağı kaldıralım ve bir göz atalım.
İç yanmalı motorlar “nefes alan” motorlardır. Yani, havayı ve yakıtı içlerine çekerek enerji oluştururlar. İşte bu enerji, hava ve yakıt karışımı yandığı zaman güce dönüşür. Daha sonra yanmadan geriye kalanlar dışarı atılır. Pistonların dördüncü zamanında işte bu işlem gerçekleşir. Turbocharger ise; bu hava-yakıt karışımının daha yanıcı olmasını sağlar. Bu motorun yanma hücresine daha fazla hava sıkıştırılmak suretiyle olur. Bu da pistonun “patlama” sonrasında daha fazla güçle aşağı itip inmesine, sonuç ta artı tork üretilmesine imkan verir. Bu olay yoğunlaştırılmış hava moleküllerinin sıkıştırılması suretiyle yapılır. Ancak asıl hikaye turbocharger’ın bunu nasıl yaptığıdır. Turbocharger temel olarak bir hava pompasıdır. “Yanma-güç” sonrası motoru terk eden sıcak egzoz gazları turbochargerın türbin pervanesine yönlendirir ve onu döndürür. Türbin pervanesi şaft vasıtasiyle kompresör pervanesine bağlıdır. Türbin pervanesi döndüğü sürece kompresör pervanesini de döner. Kompresör pervanesinin dönüşü esnasında temiz hava içeri çekilir ve motorun manifold-cooler üzerinden yanma hücresine gönderilmeden önce sıkıştırılır.
Turbo dizel aracınızı sağlıklı olduğu kadar ekonomik olarak da kullanmak istiyorsanız “maximum tork” durumuna dikkat etmeniz gerekir. Yani dizel araçlar için maximum tork gücü üreten devir aralığını geçmemelisiniz. Turbo dizel araçlarda maximum güç genellikle 1750 ile 3750 devirleri arasında üretilir. Bundan fazlası gereksiz ve zararlıdır. Aracınızın hangi devirde en yüksek torka ulaştığını bilmenizde yarar var. Araç hareket halindeyken de maximum güç aralığını geçip geçmediğinizi aracın çekişinden de hissede bilirsiniz. İkinci önemli nokta ise kalkış ; kalkışlarda aracınızı kesinlikle rölanti (1000) devrine düşürmeyin. Bu durumda mazot pompası zarar görebilir. Aynı şekilde rölanti de gidiyorsanız gaz pedalına bir anda yüklenmeyin, turbo yüksek basınç altında kalacağı için zarar görebilir.
Turbo şarj arıza belirtilerinden bazıları şunlardır;
*Arıza lambası yanar (yeni araçlarda),
*Aracın çekişi düşer, yakıt sarfiyatı artar,
*Turbodan anormal ses gelir-Turbo arıza sesi (ötme-siren gibi) (normal kulağa hoş gelen hafif ıslık sesinden farklı-şiddetli ses),
*Motor yağ eksiltir,
*Turbo basıncı düşer,
*Egzozdan aşırı duman atar (egzozdan gri-mavi duman çıkar) .
* Kalitesiz ve önerilen motor yağı haricinde yağ kullanılması
* Motor Yağ değişiminin zamanında yapılmaması
* Turbo mili, yatak ve burçların zamanla boşluk yapması
* Turbo hava girişine yabancı cisimlerin girmesi
* Aşırı yüksek sıcaklıkta egzoz gazı
Turbo, motor yağıyla yağlanır, motor yağı yağ pompası tarafından motor yağ kanalarına ve turbo şarjın yağ giriş kanalına basılır. Motoru çalıştırıp birkaç saniye sonra hemen stop etmek turboya zarar verir, çünkü turbo hızla dönmeye başlamıştır ve motoru stop ettiğinizden dolayı, motor yağı henüz turboyu yeterince yağlamamıştır. Üstelik motor soğuksa, soğuk motorda yağın yağlama özelliği daha da azdır.
Orta ve yüksek devirli araç kullanımı yaptığınız bir yolculuktan sonra evinize vardınız, motorun 1-2 dakika rölantide çalışmasına izin verin, böylece yağlama devam ederken turbo yavaşlasın. Motoru stop ettikten sonra, turbo mili hızla dönmeye devam eder, durması biraz zaman alır. Aracı durdurup hemen stop ederseniz, turbo hızla dönerken, turbonun yağlamasını kesmiş olursunuz. Bu durumda mil ve mil yatakları, burçlar yağsız çalıştığından aşınır, boşluk yapar.