Yaşam kalitesini belirleyen en önemli boyutlardan birisi sağlıktır. Nitekim 46 yıl boyunca dünyanın en güçlü kişisi olan Kanuni Sultan Süleyman’ın şu sözü sağlığın önemini çok iyi vurguluyor: “Halk içinde muteber nesne yok devlet gibi, olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi.” İnsanoğlu tarih boyunca yaşam süresini ve kalitesini artırabilmek için çaba gösteriyor. Bu nedenle, toplumların gelişmişlik düzeyleri arttıkça ortalama yaşam süreleri de yükseliyor. Ancak, daha uzun yaşayan insanların aynı zamanda sağlıklı yaşayabilmeleri için gerek bireysel, gerekse toplumsal maliyetler de sürekli olarak artırıyor.
Toplam kalite anlayışında olduğu gibi yaşam kalitesinde de kaliteyi kontrol etmek yerine kaliteyi üretmek en etkin çözümdür. İnsan alışkanlıklarının eseridir. Bu nedenle, sağlıklı bir toplum için en öncelikli olarak toplumun sağlıklı beslenme, düzenli spor yapma, cinsel hastalıklardan korunma, sigara gibi zararlılardan kaçınma konusunda eğitilmesi ve bu konulardaki olumlu uygulamaların özendirilmesi gerekiyor. İnsanların sağlık sigortası için yapacakları katkıların iyi yaşam alışkanlıklarıyla azaltılması bu konuda maddi özendirme sağlayabilir. İyi yaşam için gerekli alışkanlıkların genç yaşlarda edinilmesinin özendirilmesi toplumda sağlıklı yaşam sürelerinin artmasına yardımcı olur. Örneğin, çocukların okula başlamadan önce aşılanmalarının bir zorunluluk haline getirilmesi toplumsal sağlık düzeyini geliştiren en ekonomik çözümlerden birisidir.
Sağlık çözümlerinin etkin ve ekonomik olabilmesi için bu konuda hizmet veren kurumların perfromansları hakkındaki bilgiye kolay ulaşılması fayda sağlıyor. Doktorların, hastanelerin perfromansları hakkındaki anahtar perfromans göstergelerinin belirlenmesi ve bu bilgilerin internet aracılığı ile paylaşıma açılması faydalı olur. Ayrıca, sigorta sistemlerinin de yasaklayıcı bir anlayış ile değil, özendirici bir anlayış ile koruyucu hekimlik gibi önleyici yaklaşımları özendirmesi fayda sağlar.
Ülkemizdeki mecburi hizmet gibi zorlayıcı yaklaşımlar yerine sağlık hizmetleri seviyesinin düşük olduğu yörelerde çalışan doktor ve sağlık personeline daha cazip imkanların sunulması toplumsal sağlık düzeyinin dengeli olarak geliştirilmesine yardımcı olur. Benzer şekilde, belli hastalıkların daha yoğun olduğu yörelerde o hastalıklara özgün çözümlere ağırlık verebilmek üzere bu konudaki istatistiklerin yaygın olarak paylaşılması fayda sağlar. Örneğin, Gaziantep yöresinde yoğun olarak görülen şeker hastalığına ilişkin birimlerin bu yörede kurulmasının özendirilmesi hem uzmanlık gelişimi açısından, hem de hizmetin yerinde verilebilmesi açısından önem taşır.
Sağlık hizmetlerinin rekabetçi ve kaliteli olabilmesini sağlamak üzere yapılan uygulamalar ve sonuçları ile ilgili bilgilerin düzenli olarak bilimsel çalışmalarla irdelenmesi ve etkin, yalın çözümlerle ilgili örneklerin yaygın olarak paylaşımı faydalı olur. Hatta, bu tip çalışmalara dayalı olarak belli protokollerin oluşturulması ve sağlık sigortası ödemelerinde temel olarak kullanılması aşırı maliyetli uygulamaların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Sağlık harcamalarında karar vericilerle (doktor, hasta veya hasta yakınları), maliyeti üstlenenlerin (sigorta şirketleri, devlet) farklı olmasından kaynaklanan çıkar çatışmalarını en aza indirebilecek teşvik mekanizmalarının kurulması (örneğin, maliyetin bir kısmının hastalar yüklenmesi veya ekonomik çözümler üreten doktorların teşvik edilmesi) sağlık sistemindeki bireysel kararların daha rasyonel verilmesine ve yenilikçiliğin özendirilmesi önem taşımaktadır. Bu nedenle, insanların kendi sağlıkları için daha yüksek kapsama sağlayacak sigortalara yönlendirilmesi, işverenler katkılarının özendirilmesi için vergi teşvikleri verilmesi sağlıklı ve uzun yaşam arayan toplumların, uzun vadede bu ihtiyaçlarını sürdürülebilir bir şekilde karşılayabilmeleri için gerekli fonların oluşmasına yardımcı olabilir.
Özetle, çok ve iyi yaşamak öncelikle alışkanlıklarımızda değişimler yaparak, daha sonra da sağlık sisteminin daha verimli ve etkin çalışmasını sağlayacak özendirme sistemlerini kurarak ve toplum olarak sağlıklı yaşam için gerekli kaynakları oluşturarak gerçekleştirilebilinir.