Bu yazı Küsurat Dergisi Aralık-Ocak 2014 sayısında yayınlanmıştır.
30 Yıllık Paranoya: Hiroo Onoda
Ülkemizde “Memleket neresi?” cümlesinden sonra en çok kullanılan “Bunlar Amerika’nın oyunu” cümlesi çoğumuz bilmese de tüm dünyada uzun zamandır popüler olan bir algı. Öyle ki birazdan okuyacağınız Japon askerin paranoyaya dönüştürdüğü bu sözcük grubu, onun tam 30 yılına mal olmuş.
Sözüne ettiğimiz kişi Japon İmparatorluk Ordusuna mensup Asteğmen Hiroo Onoda. Kendisi tıpkı makineli tüfeklerin üzerine “Banzai!” nidalarıyla saldıran süngülü askerler gibi, ölüme uçan kamikaze pilotları gibi ülkesi ve onuru için canını feda etmesini öğütleyen Japon kültürünün bir yansıması olarak tarih sahnesinde yerini aldı.
İsterseniz önce Japonya için II. Dünya Savaşı’nın nasıl başladığına değinelim.
Sömürgeleşme Sürecinde Japonya Atağı
Japonya Meiji Restorasyonuyla çağdaşlaşma ve küresel güç olma yolunda önemli bir yol kat etmişti. Sonrasında ise Avrupalı ve Kuzey Amerikalı güçlere yetişmek için yeni bir politika geliştirilmişti: “Fukoku Kyōhei”. Bu politika kapsamında ülke zenginleşecek ve ordu güçlendirilecekti. Bunun için gereken şey ise daha fazla toprak ve daha fazla doğal kaynaktı.
Dönemin yaygınlaşan ırkçı ideolojilerinin etkisiyle, Avrupalılar tarafından küçük ve sarı adamlar olarak adlandırılıp hiçbir şeyi beceremeyeceklerine inanılan Japonlar, Çin’in büyük bir bölümünü ve Kore’yi çoktan işgal etmişlerdi. Özellikle 1931’de Mançurya’yı işgal eden Japonya artık Batılıları fazlasıyla rahatsız etmeye başlamıştı. 1937’de başlayan Çin-Japon Savaşı Japonya üzerindeki baskıyı artırmış ve bunun sonucunda Japonya tepki olarak Milletler Cemiyeti’nden ayrılmıştı. Sonrasında Japonya’nın Nazi Almanyası ve Faşist İtalya’yla imzaladığı ittifak ve bu sebeple ABD’nin uyguladığı ambargo savaşın fitilini ateşledi. Japonya Pasifik’teki en büyük rakibinin en büyük donanmasını Pearl Harbor’da ani bir saldırıyla yok etme girişiminde bulundu ve II. Dünya Savaşı’nın Pasifik cephesi açılmış oldu. Kendisinden her alanda daha üstün olan ABD’yi alt etmek için Japonlar eşi benzeri görülmemiş birçok savaş taktiği geliştirdiler. Fakat yaşanan doğal kaynak ve akaryakıt sıkıntısı savaşı Japonya’nın aleyhine çevirmeye başlamıştı.
Yeni Kurtuluş Parolası: Gerilla Taktiği
Savaşta gittikçe gerilemeye başlayan Japonya gerilla taktiğine dönmeye karar verdi. Plan çok basitti. 4-5 kişiden oluşan Japon askeri grupları ormanlarda ve dağlarda gizlenecekti. Her fırsatta Amerikan askerlerine saldırıp veya taciz ateşinde bulunup tekrar saklanacaklardı. Metropollerden ve çiftliklerden gelmiş Amerikalıların, bölge koşullarına hâkim olan ve sürekli saklanan Japonlara sert doğa koşullarında üstün gelmesi imkânsızdı. Bu taktik doğrultusunda birçok asker cephelere gönderildi.
Kim Bu Çılgın?
1922 Wakayama doğumlu Hiroo Onoda 20 yaşında Japon İmparatorluk Ordusu’na alındı ve istihbarat subayı olarak eğitildi. Aldığı eğitim Amerikan mevziilerine sızarak bilgi toplamak ve sabotajlar düzenlemek üzerineydi.
Gerilla taktiği kapsamında 17 Aralık 1944’te(Savaşın bitmesinden 9 ay önce) Filipinler’e bağlı Lubang Adası’na gönderildi. Binbaşı Yoshimi Taniguchi her askere verilen emri ona da yineledi: “Teslim olma ve sakın intihar etme!”. Yūichi Akatsu, Shōichi Shimada ve Kinshichi Kozuka’dan oluşan 4 kişilik bir grup kuran Onoda, vakit kaybetmeden saldırılara başladı.
Genel manada savaş Japonya için gittikçe kötüleşiyordu. Akaryakıt sıkıntısından dolayı uçaklar en fazla 2 saat uçuş yapabiliyordu. İmkânsızlıklar içerisindeki Japonya, gittikçe daha zekice savunma planları geliştiriyordu. Anayurtlarının hemen güneyindeki stratejik önemi yüksek Iwo Jima Adası’nın savunması için geliştirdikleri Fukaku taktiği Amerikalılara ciddi kayıplar verdirmişti. Savaşı kazansalar bile büyük kayıplar vereceklerinin farkına varan Amerikalılar atom bombası kullanmaya karar verdi ve kısa sürede Japonya’yı teslim olmaya zorladı.
Savaş Bitti Ama Kime Göre?
Savaş bitmişti bitmesine fakat ormanlara mevzilendirilmiş ve tüm işleri saklanmak olan gerilla askerlere nasıl ulaşılacaktı? Bunun için gerilla askerlerin bulunduğu bölgelere uçaklardan savaşın bittiğine dair genelkurmay imzalı belgeler atıldı. Bunun etkisiyle birçok asker ülkesine dönmüştü.
Hiroo Onoda bu belgeleri hiç ciddiye almadı. Ona göre bu belgeler kurnaz Amerikalıların planladığı bir oyundan başka bir şey değildi. Ayrıca emir almıştı teslim olamazdı. 1949 yılında Yūichi Akatsu ekipten ayrılarak Filipin askerlerine teslim oldu ve ardından ülkesine gönderildi. 3 kişi kalan ekip hala savaşmaya devam ediyordu. Hiroo’nun komutanı Binbaşı Taniguchi “ne kadar zaman geçerse geçsin biz seni almaya geleceğiz sakın teslim olma” demişti. Bu yüzden kesinlikle teslim olamazdı. Ayrıca ona göre savaş bitmemişti sadece Amerikan kurnazları bu şekilde Japon gerilla gücünü kırmaya çalışıyordu. Bu süre zarfında Hiroo Onoda ve ekibi “işbirlikçi” olarak gördükleri Filipinli köylülere, polislere ve askerlere saldırıyorlar, köyleri ahırları ve tarlaları ateşe veriyorlardı. Japon Arama Kurtarma Timleri bölgedeki askerleri kurtarmak için çalışmalar yapsalar da Onoda çok iyi saklanıyordu ve bulunması imkânsızdı. Arama Kurtarma Timleri ormanın içerisinde farklı yerlere gündelik gazeteler ve savaşın bittiğine dair belgeler bırakıp geri dönmek zorunda kalıyorlardı. Onoda’nın paranoyasında hepsinin bir cevabı vardı. Bu gazeteler özel olarak Amerikalılar tarafından basılmıştı ve Japonların güçlerini azaltmaya çalışıyorlardı.
1954 senesinde Shoichi Shimada, 1972 senesinde ise Kinshichi Kozuka girdikleri çatışmalarda öldürüldüler. Tek başına kalan Hiroo Onoda hala savaşmaya devam ediyordu. Bu süre zarfında çoktan Japonya’da ölü ilan edilmiş ve temsili mezarı yapılmıştı. Ayrıca cephanesi de artık bitmek üzereydi. Cephanesi bittiği takdirde Amerikalıları nasıl alt edeceği düşüncesi bir türlü çözüme kavuşmuyordu.
Savaşın Gecikmiş Sonu
Aradan geçen 30 yıl içerisinde 30’dan fazla “işbirlikçi” Filipinliyi öldüren ve 100’den fazlasını yaralayan Hiroo Onoda’ya kaderi beklenmedik bir sürpriz yaptı. Japon öğrenci Norio Suzuki Filipinler, Malezya, Singapur, Myanmar ve Nepal’i kapsayan bir geziye çıkmıştı ve ilk durağında tesadüfen Onoda ile karşılaştı. Büyük bir heyecanla kendisine savaşın bittiğini söyleyerek Japonya’ya götürmek isteyen Suzuki bir türlü onu ikna edemedi. Hiroo Onoda kararlıydı. Sadece ve sadece emri aldığı Binbaşı Taniguchi savaşın bittiğini söyleyip geri dönmesi için emir verirse ikna olacaktı.
Bunun üzerine Japonya’ya dönen Suzuki, kitapçılık yapan binbaşıyı bularak tekrar Lubang’a döndü. Adaya ayak basışının 30. yılında karşısında komutanı Taniguchi’yi gören Onoda, aldığı emirle artık vücudunun bir parçası olan efsanevi Arisaka Japon tüfeğini ve kılıcını teslim etti. Filipin devlet başkanı tarafından, işlediği tüm suçlar affedildi ve ülkesine geri döndü. Tüm dünyanın ilgi odağı olan Hiroo Onoda, içindeki ABD savaşını ve paranoyasını bitirdi mi bilinmez ama fiilen II. Dünya Savaşı’nı artık sona erdirmişti.
“Teslim Olmak Yok: Otuz Yıllık Mücadelem” isimli bir otobiyografisi bulunan Hiroo Onoda hala hayatta ve eminiz bir yerlerde farklı bir şekilde Amerika’yla savaşmaya hala devam ediyor olmalı.
Hiroo Onoda bu yazı yayınlandıktan 1 ay sonra 16 Ocak 2014 hayatını kaybetmiştir. Saygıyla Anıyoruz.