Naif Avuntular
Modern Batı dünyası; İslam dünyası toplumlarını, İslam toplumlarının hareketsiz, donmuş, tekdüze, sessiz ve etkisiz bir tarihe sahip oldukları; Batı dünyasının ise, hareketli, dinamik, canlı, etkili ve üretken bir tarihe sahip olduğu söylemiyle nesneleştirdi. Her türlü bilgi, siyasal ekonomik ve askeri amaçlarla araçsallaştırıldığı için, İslam dünyası toplumlarına özgü gerçeklikler yalnızca bir istatistik konusuna indirgeniyor. İdeolojik ve ırkçı amaçlarla imal edilmiş imajlar zihinlerimizi yönlendirebiliyor. İlgimizi yoğunlaştırmamız gereken temel konulara yabancılaşıyor, dünyayı algılama biçimimizi İslami bir zeminde özgürleştiremiyoruz. Müslümanlar olarak, içerisinde yaşamakta bulunduğumuz toplumların, İslami anlamda değişim ve dönüşümlerine katkıda bulunabilecek etkili fikirler, etkinlikler ve eylemler üretemiyoruz. Modern uygarlığın yayılışının ve bugün geldiği noktanın faşizan tahakküm politikaları yoluyla gerçekleştirildiğini göremiyoruz. Toplumlarımızın zihin dünyaları emperyal denetim altında, ideolojik anlamda kurgulandığı için, Batı uygarlığının insanlığın geliştirebileceği en mükemmel uygarlık olduğunu sanıyoruz. Batı uygarlığı karşısında hepimiz sömürge mağdurları haline getirildik, İslami algılarımız, düşünüş tarzımız sömürge gündemi doğrultusunda şekilleniyor. Sömürge mağdurları haline getirildiğimiz için soru sormayan, sorgulamalar yapamayan pasif nesnelere dönüştürüldük. Avrupa referanslarını tartışmasız kabul eden bir kültür ikliminde yaşadığımız için, İslami anlamda, kavramsal anlamda açıkça büyük bir güçsüzlük içerisindeyiz. İslami etkinliklerimiz bir bilinci yansıtmıyor, daha çok bir folklörü yansıtıyor. Ilımlı, hoşgörülü İslam projesi adına, temel, vazgeçilemez, hayati önemi ve içeriği olan kavramlarımız sistematik bir biçimde itibarsızlaştırılıyor, değersizleştiriliyor, işlevsiz ve atıl hale getiriliyor. İslami düşünce hayatı, İslamın politik kavramlarını, politik iddialarını sevmiyor, İslamın bir gönül ilgisi şeklinde, bir aşk ve hoşgörü mezhebi şeklinde varoluşunu sürdürmesini istiyor. İnsanlığın bütün adalet umutlarını ve adalet beklentilerini yok eden bir dünyada yaşadığımız halde, zulme uğrayanların yanında yer alamıyor, bir özgürleşme politikası oluşturamıyor, iradesiz ve eylemsiz hayatlar yaşıyor, bağlı bulunduğumuzu iddia ettiğimiz kavramlar soyut kavramlar olarak yaşıyor, bunları yaşayan gerçekliklere dönüştüremiyoruz. Zihinsel bir özgürleşme olmadan, ruhsal bir özgürleşme olmayacağını unutuyoruz. Radikal sloganlar söylemekle, radikal olunamayacağını öğrenemiyoruz. İslami cemaatlere arız olan narsisist bir kültür sebebiyle bu cemaatler birbirlerine karşı derin kayıtsızlıklar sergileyebiliyor. Tevhidi anlamda bir bilinçlenme olmaksızın değişim olamayacağını hatırlamalıyız. Cemaat liderinin ufkuyla sınırlı tekbiçimli, homojenleştirilmiş, hizaya getirilmiş cemaatler farklı bakış açılarına, farklı yorumları öğrenme ihtiyacı duymuyor. İçerik üretme ve kendisini çoğaltma yeteneğini yitirmiş kültürler; içerik üreten ve kendisini yenileyen kültürler tarafından yönetiliyor. Kendi akıllarımızla tercihler yaptığımızda, kararlar verdiğimizde kendimiz oluruz. Ekonomik ve askeri tahakküm yoluyla gerçekleştirilen emperyal kültürel egemenlik karşısında, folklorik/folklorist yaklaşımlar sergilemekten vazgeçmeliyiz. Tepki vermeksizin var olmanın, var olmak olmadığını öğrenebilmeliyiz. Metafizik meselelerle sınırlı bir din ilgisine/algısına ikna edilmiş durumdayız. Küresel gelişmeler ve dayatmalar karşısında bir çözüm üretemedikleri, bu dayatmalarla yüzleşemedikleri için, aşk mezhebine iltica edenler, şeriat edeplerine, ilkelerine, ölçütlerine meydan okuyor. İnsanın sürekli ve bilinçli çabalarından bağımsız bir dini hayat düşünülemez. Sosyal, toplumsal, siyasal sorumluluk ve çabalar/tavırlar/duruşlar olmaksızın aşk üzerinde yoğunlaşan kişisel ibadetin bir değer taşımayacağını bilmek/anlamak gerekir. İslam'ı Batılı kategoriler, stratejiler, yönlendirmeler içerisinde anlamak, konumlandırmak ve yapılandırmak sömürgeci yaklaşımların sonucudur. 15 nci yüzyılla birlikte hayata ve tarihe giren sömürgeci dil, bir "uygarlaştırma" projesi olarak biçimlendirildi, bu sömürgeci dil, ideolojik ve ırkçı bir tarih oluşturdu. Bizler, Müslümanlar olarak bu ideolojik tarih karşısında ancak naif avuntular ve kültürel nostaljiler sergileyebiliyoruz. Müslümanlar geçmişte neler yaptılar konulu ilgileri aşarak; Müslümanlar bugün neler yapmalılar konusunu tartışmalıyız. İçerisinde yaşadığımız dünyaya kör ve sağır kalamayız. Her cemaat kendi gündemini/tarzını putlaştırıyor. İtaatkarlık ve hizmetkarlık geleneği bütün bağımsız düşünme biçimlerini yok ediyor. İnsani iletişime, insani duygulara yer vermeyen, çıkar hesaplarının belirleyici olduğu bir dünyada yaşıyoruz. İnternet aracılığıyla iletişim döneminde de, yüz yüze iletişimin insani sıcaklığını ve insani duyguları yitiriyoruz. Pasif bir iletişim tarzını seçmiş oluyoruz. Her toplumda sorumluluk kültürünün yerine bireysel haklar/çıkarlar geçiyor. Bireyler her tür değerden bağımsız hale getiriliyor ve niceliğe indirgeniyor. İnsani duygularla, durumlarla ilgilenmeyen ahlaksız bir akılcılık yayılıyor. Küreselleşme nedeniyle hiç bir biçimde kontrol edilemeyen değişim süreçleri ile karşı karşıya geliyoruz. Laik ideolojiler insanlara merhametli olmayı öğretemiyor. Doktriner bilgi/bilim insan fıtratının niteliklerini/derinliklerini/yoğunluklarını ve insan duygularının ilahi kaynağını anlayamıyor. Doktriner eğitim yaklaşımı insanları robotlara dönüştürüyor. Egemen ideolojik/ırkçı modelin değer sistemini sorgulayanlar, bu sisteme meydan okuma iradesi gösterenler hemen marjinalleştiriliyor. İdeolojik denetim ve ideolojik mutlakıyetçilikler zihinsel özgürlüklere geçit vermiyor. Yukarıdan empoze edilen, dayatılan değişim hareketleri Türkiye’de yaşandığı üzere her zaman derin toplumsal sorunlara, gerilimlere, çatışmalara neden oluyor. İslam toplumlarında her alanda bir tükenmişlik/tıkanmışlık durumu ve duygusu yaşanıyor. Bu durum ve duygu İslami temeller üzerinde yeni bir model ortaya koyamamaktan kaynaklanıyor. Özellikle teknoloji alanında Batı'nın halen sürmekte bulunan etkili egemenliği karşısında nasıl bir tutum alabileceğimizi belirleyemiyoruz. Elektronik medya yabancı değerleri bütün toplumlara ihraç ediyor, bu toplumları kendi dünyalarına yabancılaştırıyor. Medya devrimi sebebiyle toplumlar her tür yabancı etkiye sonuna kadar açık hale geliyor. Batı'yla karşı karşıya geldiğimiz günden beri çok ciddi çelişkiler yaşıyoruz, Batı'yı ne bütünüyle kabul edebiliyoruz, ne de bütünüyle reddedebiliyoruz. Bu durum sürekli olarak kültürel travmalar, sarsıntılar, savaşlar yaşamamıza neden oluyor. Hem eski, hem yeni; hem Batılı, hem İslami; hem katı modernleşmeci, hem de katı gelenekçi; çok arabesk bir çerçeveye mahkum olmuş bulunuyoruz. Eski ve yeni fikir ufukları arasında gerilimler yaşanıyor. Modern hurafelerden de, geleneksel hurafelerden de özgürleşemediğimiz için, dini hayat kendisini yeniden inşa edemiyor. Eski ve yeni bütün bağımlılık durumları yeni bir başlangıca imkan vermiyor. Günümüzde, bir yanda, Batı uygarlığı ile ilgili ideolojik ve ırkçı misyonerlik faaliyetleri yoğun bir şekilde sürdürülürken, diğer yanda 21 nci yüzyıla girmiş olmamıza rağmen sömürgecilikler de yoğun bir biçimde sürdürülebiliyor. Bugünün tarihi ne yazık ki; sömürülenlerin, işgal ve istilaya maruz kalanların, zulme ve baskıya uğrayanların öykülerine, yalnızlıklarına, sahipsizliklerine ve trajedilerine yer vermiyor. 16 ncı yüzyılda İspanyol engizisyonundan kaçan Yahudiler/ İstanbul'da İslama sığınmışlardı. İslami yönetimlerin tarih boyunca hiç bir şekilde etnik ideolojileri yoktu. Şimdilerde Filistin'de Müslümanlara yönelik Yahudi engizisyonu karşısında Müslümanlar çaresizlik içerisindeler. Siyonist yerleşimler, işgaller ve tehcir uygulamaları, Filistinlilere kendi topraklarında ayak basacak bir yer bırakmıyor. Ortadoğu'da İsrail ve Amerikan çıkarları aynı olduğu için Filistin sorunu çözümlenemiyor. İsrail-Filistin "barış süreci" kavramı kadar yanıltıcı, aldatıcı, sahte ve utanç verici bir kavram yok. "Barış Süreci"nin bütün Filistinliler yok edilinceye kadar süreceği anlaşılıyor. Bugünün dünyası uluslararası/uluslarüstü bir hukuk ve adalet anlayışına sahip bir dünya olsaydı, ulus-devlet bağnazlıklarına, saplantılarına mahkûm olmayacaktık. Hukuksuz ve adaletsiz bir dünyada her tür vahşet ve barbarlık mümkün olabiliyor. Amerika ve NATO güçleri Afganistan'da her gün masum sivilleri, çocukları katliama tabi tutabiliyor.
Vuslat Dergisi