ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosis’in Pasifik ülkeleri gezisi sırasında Çin ile egemenlik çatışması yaşayan Tayvan’ı ziyaret etmesi, piyasalarda jeopolitik risk algısının artmasına neden oldu. Bu gelişmelerle birlikte Asya borsaları sert bir düşüş yaşarken, düşüşle açılan New York borsası karışık bir seyir izledi.
Temsilciler Meclisi Başkanı Pelosi’nin Hint-Pasifik ülkelerine yaptığı ziyaret kapsamında Tayvan’ı ziyaret etmesi, piyasalarda ve ABD-Çin ilişkilerinde gerilimi artırdı.
Bu gelişmelerle birlikte Asya borsaları sert düştü, Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 2,26, Japonya’da Nikkei 225 Endeksi yüzde 1,4, Güney Kore’de Kospi Endeksi yüzde 0,52 ve Hong Kong’da Hang Seng Endeksi yüzde 2 değer kaybetti. 0.67 amortismana tabi tutulmuştur.
Jeopolitik tartışmaların merkezinde yer alan Tayvan’da da endeks yüzde 1,56 düştü.
ABD ve Çin arasındaki gerilimler de Çin ve Tayvan para birimleri üzerindeki baskıyı artırdı. Tayvan doları Mayıs 2020’den bu yana en düşük seviyesinde.
Japon yeni ise güvenli liman etkisiyle dolar karşısında hafif değer kazandı. Dolar/yen paritesi TSE saat 19:00’da yüzde 0,53 artarak 132,3’e yükseldi.
NEW YORK BORSA’DA KARIŞIK BİR GÖRÜNÜM HAZIR
ABD’de New York borsası da Pelosi’nin Tayvan ziyaretini çevreleyen gelişmelerle güne zayıf bir başlangıç yaptıktan sonra karıştı.
Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0,33, S&P 500 endeksi yüzde 0,35 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,66 düştü. Ancak açılıştan sonra S&P 500 ve Nasdaq endeksleri yukarı yönlü hareket gösterdi.
ABD ve Çin arasında Tayvan üzerindeki gerilimin artmasıyla dolar endeksi ve altın yükseldi.
Dolar endeksi TSE saat 19:00’da yüzde 0,47 artarak 105,8’e yükseldi.
Altının onsu da aynı dakikalarda uluslararası piyasalarda yüzde 0,35 artışla 1.793,80 dolara çıktı.
Öte yandan, 10 yıllık ABD tahvil faizi yukarı yönlü bir seyir izleyerek yüzde 2,70’e yükseldi.
AVRUPA HİSSE SENETLERİ SONBAHAR İLE KAPATILDI
Avrupa tarafında ise Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilim, enerji krizi ve yüksek enflasyon nedeniyle Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) eylemleri gündemin merkezinde yer almaya devam etti.
Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,23, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,42 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,35 değer kaybetti. İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0.06 düştü.
Bu arada, euro/dolar paritesi, yaklaşık bir ayın en yüksek seviyesi olan 1,03’ü test ettikten sonra yüzde 0,53 düşüşle 1,02’de işlem gördü.
PİYASALARIN BOŞALTILDIĞI DÖNEMDE ABD VE ÇİN ARASINDAKİ GERİLİM YÜKSELDİ
Analistler, Pelosi’nin Tayvan ziyaretinin Çin’den gelen tehditlere rağmen piyasalarda gerginliğe neden olduğunu söyledi.
Analistler, Pelosi’nin ziyaretinin zaten gergin olan ABD-Çin ilişkilerini daha da kötüleştirebileceği konusunda uyardı ve küresel ekonomik durgunlukla ilgili endişelerin yaşandığı bir dönemde bölgedeki gerilimlerin arttığına dikkat çekti.
Pelosi ve beş kişilik kongre heyetini taşıyan uçağın Tayvan’a gelmesinin ardından Çin’den sert açıklamalar geldi.
Söz konusu ziyarete ilişkin Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Bu davranış ateşle oynamak gibi son derece tehlikelidir. Ateşle oynayan kendini yakar.” ifadesine yer verildi.
Açıklamada, Çin’in muhalefetine ve protestolarına rağmen ziyaretin, Çin-ABD diplomatik ilişkilerinin temelini oluşturan üç ortak deklarasyondaki “tek Çin” ilkesini ve taahhütlerini ciddi şekilde ihlal ettiği belirtildi.
PELOSİ’NİN TAYVAN ZİYARETİ NEDENİYLE BÖLGEDE ASKERİ HAREKETLİLİK ARTTI
Pelosi’nin Hint-Pasifik ülkelerine yapacağı gezi kapsamında Tayvan’ı ziyaret edeceğine dair söylentiler ABD-Çin ilişkilerinde gerginliğe neden olmuştu.
Çin savunma bakanlığı geçen hafta yaptığı açıklamada, Pelosi’nin ziyareti halinde askeri olarak yanıt verebileceği konusunda uyardı ve “Pelosi Tayvan’ı ziyaret ederse, Çin ordusu beklemez ve beklemez” ifadesini kullanmıştı.
Çin Dışişleri Bakanlığı olası ziyaretle ilgili olarak, “Her türlü olasılığa karşı hazırlıklıyız. ABD tarafı ziyarette ısrar ederse, egemenliğimizi ve toprak bütünlüğümüzü korumak için güçlü ve kararlı adımlar atacağız.”
Olası ziyaret nedeniyle ABD ve Çin ordularının Tayvan yakınlarındaki askeri faaliyetleri arttı.
82 yaşındaki Pelosis’in Nisan ayında Tayvan’a yapmayı planladığı ziyaret, Covid-19’a yakalandığı gerekçesiyle iptal edilmişti.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, o sırada Pelosi’nin Tayvan ziyaretinin “Tek Çin” ilkesiyle tanımlanan “kırmızı çizgiyi geçmek” anlamına geleceği konusunda uyarmıştı.
Pelosi, 25 yıl sonra adayı ziyaret eden ABD Temsilciler Meclisi’nin ilk sözcüsü oldu. 1997 yılının başlarında, Newt Gingrich görevi sırasında Tayvan’ı ziyaret etti.