Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB) Başkanı Hakan Yıldırım’la bir söyleşi gerçekleştirdik. YEKA RES-2 ve destek mekanizmalarına ilişkin bilgiler sunan Hakan Bey, 2019 yılı beklentilerini de paylaştı bizlerle.
Geçen Nisan ayında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından YEKA RES-2 başvuruları alındı. 2017 yılı ihalelerinden sonra gerçekleştirilen ilk rüzgâr ihalesi olacak. Süreç hakkında değerlendirmelerinizi alabilir miyiz?
İlk YEKA’dan farklı olarak, her biri 250 MW’e gücünde olmak üzere belirlenen 4 farklı bağlantı bölgesine toplam 22 başvuru yapıldı. Bakanlık tarafından değerlendirme aşamasında olan başvurulara bakıldığında, toplam gücün MW’lara bölünmesi sonucunda YEKA modelinin artık orta ve büyük ölçekli yatırımcılara hitap eden bir yatırım fırsatı sunduğunu görüyoruz.
YEKA modelinde sürekliliği sağlamak için, yerli ürün kullanım karşılığı yöntemi ile ihale edilmesi durumunda, ölçeğin 250 MW yerine 100 MW ya da 50 MW’lık daha makul kapasiteli ihalelere çıkılmasının, projelerin yatırıma dönüşme oranı ve finansman kolaylığı açısından önemli olduğunu düşünmekteyiz. Ayrıca, ETKB tarafından ilan edilen alım garantisi fiyatının sabit tutulması ve yarışmanın bağlantı kapasitesi üzerinden MW bazlı fiyat artışı yöntemiyle yapılmasını önermekteyiz. YEKA projelerindeki yerlilik kriterinin basit bir tanım ve uygulama yöntemiyle gerçekleştirilmesi, sanayi atılımlarının günün şartlarına uyarlanabilmesi yönünde esneklik getirecektir.
TÜREB İstatistik Raporuna göre 2008 yılından bu yana sektörün en düşük yeni rüzgâr santrali kurulumu son iki yılda yaşandı. 2019 yılı için Türkiye rüzgâr sektöründeki büyüme beklentiniz nedir?
Birkaç yıldır küresel anlamda yaşanan ekonomik dalgalanmaların proje finans maliyetlerini artırdığını ve bu nedenle ülkemizde bazı projelerin yavaşladığını, yatırımcının, belirsizlik gördüğü alanlarda riske girmek istemediğini dolaylı olarak da kurulumların azaldığını görüyoruz. Bunun neticesinde, her yıl 1 GW kurulum hedefimizin aksine, 2017 yılında 766 MW, 2018 yılında yalnızca 497 MW güç işletmeye alındı.
Önümüzdeki dönemde aynı hedeflerin devamını başarıyla sağlamak adına, rüzgâr, Türkiye için gerek elde edilmiş uzmanlık gerekse yatırımcı ilgisi nedeniyle, en hızlı devreye alınabilecek enerji yatırımlarındandır. Rüzgâr sektöründe hızla gelişen teknolojilerin getirdiği verimlilik hem üretim kapasitesini artırmakta hem de yatırım maliyetlerini düşürmektedir. Ayrıca hızla gelişen enerji depolama teknolojisi de yenilenebilir enerji üretimlerinin baz yük ihtiyacına cevap vermesine imkân sağlamaktadır.
Rüzgâr enerjisinde her sene 1.000 MW kurulum ve 1.000 MW kapasite tahsisi hedefiyle, sektörümüzün orta ve uzun vadedeki geleceğini belirgin hale getirebilmek ve yatırımların kesintisiz devam ettirilmesi kanaatindeyiz.
TÜREB olarak 2020 yılı sonrası devreye girecek olan destekleme mekanizması ile ilgili sizin beklentiniz nedir?
Sürdürülebilir ve finanse edilebilir rüzgâr yatırımları için bir çıpa fiyatın gerekli olduğu açıktır. Mevcut YEKDEM sisteminin güncel teknoloji; maliyet; finans; coğrafya ve rüzgâr koşullarına göre düzenlenmesi ve piyasa fiyatına yakın bir noktada tanımlanması kamu menfaati ve yatırımların yapılması için gereklidir. Bu amaçla TÜREB olarak önerimiz, başa baş maliyete karşılık gelen 52,2 USD/ MWh’in bedelin çıpa olarak belirlenmesidir (örnek proje gücü 50 MW, kapasite faktörü %35, öz kaynak/borç oranı 30/70, USD kredi faiz oranı her şey dahil %9, ana yatırım maliyeti 55 milyon USD, işletme maliyeti de orman; hazine vb. izin ve sistem kullanım bedellerinin aynı kalacağı varsayımıyla 13,1 USD/MWh olarak alınmıştır). Uzun vadeli ve daha makul finansman kaynaklarına erişim için alım garantisinin 15 yıl olarak düzenlenmesini önermekteyiz.
Ayrıca yerli katkının sektördeki önemine ilişkin bilgi verebilir misiniz? Mevcut teşvikler ile rüzgâr sanayisi istenilen seviyeye ulaştı mı?
Yerli ve milli kaynaklarımızın etkin kullanımıyla enerji arz güvenliğinin sağlanması; nihai tüketicilerin elektrik maliyetlerinin düşürülmesi; karbon salınımının düşürülmesi ve yerlilik sayesinde sanayi istihdamının geliştirilmesi ve cari açığımızın en önemli sebebi olan enerji ithalatının azaltılması hedeflenmektedir. Enerjide dışa bağımlılığın azaltılmasının önemli bir unsuru da ekipmanda da dışa bağımlılığın azaltılmasıdır.
2015 yılında yürürlüğe giren Yerlilik mevzuatı ile gelişmeye başlayan rüzgâr endüstrisi sayesinde günümüzde kule; kanat; jeneratör; dişli ve dişli kutusu ile ankraj ve bağlantı elemanlarının üretimini gerçekleştiriyoruz. Bu bağlamda halihazırda kurulmuş ve gelişmiş olan yerli imalat sanayini korumak; rekabetçi olarak gelecek dönemlere taşıyabilmek adına iç pazarın canlı tutulması şarttır.
Mevcut rüzgâr sanayimizin yerli ekipman kullanımı ile her daim cazip kılınması amacıyla 2020 yılı sonrasında da ek bir fiyat desteği sunulması ve mutlaka alım garantisinden bağımsız olarak (piyasa fiyatıyla birlikte enerji satışı yapılsa dahi) işletilmesi gerekmektedir. Sanayi yatırımlarının planlama ve amortisman süreçlerini düşünerek; yerli katkı desteğinin en az 10 yıl süresince sunulması ve çıpa fiyat desteğindeki gibi USD ve/veya EUR cinsinden seçilebilmesi faydalı olacaktır.
Avrupa’nın 4,9 GW Kapasiteli Rüzgar Enerjisi
Wind Europe tarafından yayınlanan rakamlara göre, Avrupa ülkelerinin rüzgar enerjisine bağlı elektrik üretme kapasitesi 2019’un ilk yarısında 4,9 GW artış gösterdi.
Wind Europe verilerine göre, bu 4,9 GW’lık bu artış 2.967 MW’lık karasal rüzgar enerjisinden ve 1.927 MW’lık kıyı ötesi rüzgar enerjisinden oluşmakta.
Karasal rüzgar enerjisi alanındaki artışta en büyük pay 523 MW ile Fransa’nın olurken, ikinci sırada 459 MW ile İsveç, üçüncü sırada 287 MW ile Almanya, dördüncü ve beşinci sırayı İtalya ve Ukrayna aldı. Türkiye ise 229 MW’lık artış ile 6’ıncı sırada yer aldı. Listede 19 ülke yer almakta, Türkiye’yi Yunanistan, Birleşik Krallık, İspanya gibi diğer ülkeler takip etmekte.
Kıyı ötesi rüzgar enerjisinde ise Birleşik Krallık 931 MW ile birinci sıradayken, 374 MW ile Danimarka ikinci, 370 MW ile Belçika üçüncü, 252 MW ile de Almanya dördüncü ve son sırada.
Avrupa, yılın ilk yarısında 2,9 GW karasal rüzgar enerjisi kurdu. Bir düşüş söz konusu çünkü geçen yıl aynı dönemdeki kurulumdan 3.3 GW elde edilmişti. Kurulumlar özellikle 2000’den bu yana yılın ilk yarısını en kötü geçiren Almanya’da zayıflamaya devam etmekte. Enerji endüstrisi, tesislerin yılın ikinci yarısında toplanmasını bekliyor. Ancak 2019’daki Alman şebekesinin toplam hacimleri bir bütün olarak tarihi seviyelerin altında olacak.
2019 yılının ilk yarısında, Avrupa gelecek rüzgar santrallerinin inşasına 8.8 milyar Euro yatırım yaptı; karasalda 6.4 milyar Euro, kıyı ötesinede 2.4 milyar Euro. Yatırımları yöneten ülkeler Fransa ve Hollanda oldu. Bu yatırımlarla önümüzdeki iki ila üç yıl içinde 5.9 GW’lık kapasitenin elde edileceği ön görülüyor.
WindEurope’dan Pierre Tardieu şunları söyledi: “Kıyı ötesi rüzgar gücünde büyümeyle yıla iyi bir başlangıç yapılmış oldu. Ancak karada yapılan rüzgar kurulumları bu son 6 ayda zayıftı. 2000’den bu yana kıyıdaki rüzgar tesislerinde Almanya en düşük paya sahip. Ülkede 2017’de gerçekleşen değişiklikler ile düzenlenen yarışmalarda, kapasite tahsis hakkı kazanan topluluk projeleri’nin yapılamadı. Ayrıca Almanya’da 11 GW’lık karasal rüzgar yatırımı da izin sürecinde kalmış durumda. Fransa ile birlikte, İspanya, Norveç ve İsveç, yılın ikinci yarısında durgunluğu düzeltmeye yardım etmek durumundalar”
AB, 2030’da elektrik üretimini %32 oranında yenilenebilir enerjiden karşılayacağını öngörürken ayrıca 2050 yılı net sıfır karbon emisyonu hedefi belirledi. Ancak mevcut kurulum düzeyleri bu hedefler için yeterli değil.
Avrupa ülkeleri, Ulusal Enerji Planlarını etkin bir maliyet ile 2030 yılına kadar tamamlıyorlar. Yenilenebilirlerin sorunsuz ve sağlam bir şekilde yayılmasını sağlayacak politika önlemleri ve hedeflerine etkin maliyetle ulaşma konusunda mümkün olduğunca ayrıntılı bilgi vermeleri gerekmektedir.
WindEurope’un Üzüntüsü: Steve Sawyer Hayata Gözlerini Yumdu
Wind Europe 31 Temmuz 2019 sabahı, Küresel Rüzgar Enerjisi Konseyi’nin (GWEC) kurucusu ve Genel Sekreteri Steve Sawyer’ın ölümünü öğrenince büyük bir üzüntü duydu.
Steve 2007 yılında GWEC’e katılmıştı ve rüzgar enerjisinin yorulmak bilmeyen bir savunucusuydu. Steve’in GWEC’deki görev süresi boyunca, küresel rüzgar kapasitesi 74 GW’den 539 GW’ye yükseldi ve böylece dünyanın en önemli enerji kaynaklarından biri oldu. Steve, tutkusu ve profesyonelliği ile dünyadaki rüzgar enerjisinin gelişmesine önemli katkılarda bulundu.
Wind Europe Genel Müdür Yardımcısı Malgosia Bartosik şunları söyledi: “Steve Sawyer’ın vefatından büyük bir üzüntü duyduk. Steve tüm hayatını çevre korumaya ve iklim değişikliği ile mücadeleye adadı. Global olarak rüzgar enerjisinin gelişiminde etkili oldu. Steve’in karşı karşıya olduğumuz iklim krizine çözümü, rüzgardı. Rüzgara olan tutkusu da bulaşıcıydı. Steve her zaman kalplerimizde ve zihinlerimizde olacak. Sürdürülebilir bir gelecek uğruna mücadelede onun vasiyeti ilham kaynağı olmaya devam edecek. Akıl hocamıza ve arkadaşımıza hoşça kal diyoruz. Çok özlenecek ama asla unutulmayacak.”
Rüzgâr ve güneşte yeni kapasite artırımı kararı
Türkiye Elektrik İletim AŞ, rüzgâr ve güneş enerjisi santralleri için yapılan elektriksel kapasite artırım başvuruları için 12 ayrı bölgede 2.870 MW’lık ek kapasite tahsis edilebileceğini açıkladı.
TEİAŞ tarafından yapılan açıklamada şu satırlar yer aldı:
Rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim santrali şirketleri tarafından elektriksel kapasite artırımı yönünde tadil başvurusu yapılan ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından değerlendirilmesi amacıyla Kuruluşumuza iletilen taleplere ilişkin olarak, Teşekkülümüzce 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 7’nci maddesinin 7’nci fıkrasında yer alan: (7) Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak amacıyla alınan lisanslar ve/veya bu lisanslar kapsamındaki tesisler için lisanslarında belirlenen sahaların dışına çıkılmaması ve TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketinden alınan tadil kapsamındaki bağlantı görüşünün olumlu olması hâlinde kapasite artışı, modernizasyon, yenileme yatırımları ve tadilatlara izin verilir. hükmü çerçevesinde Teşekkülümüzce hazırlanarak Kurum’a iletilen değerlendirme yöntemine ilişkin Kurum tarafından ekte yer alan 11/07/2019 tarihli ve 8704 sayılı Kurul Kararı alınmış olup, söz konusu Kurul Kararı’na istinaden Teşekkülümüzce RES/GES elektriksel güç artırım taleplerine ilişkin olarak hazırlanan Bölgesel Kapasiteler aşağıda yer almaktadır:
Trendler
-
Bilgi Kaynakları2 ay önce
Rüzgâr enerjisi nedir?
-
Mühendislik ve Üretim2 ay önce
Türkiye’nin %95 yerlilik oranına sahip “rüzgâr tüneli”nin yapımı tamamlandı
-
Yatırımcılar ve Geliştiriciler2 ay önce
Norveç Petrol Fonu, yatırımlarını fosil yakıtlardan güneş ve rüzgâra kaydırıyor
-
Yatırımcılar ve Geliştiriciler1 ay önce
Türkerler Holding ve RT Enerji’den 158 MW’lık yeni kurulum
-
Sektör Haberleri3 ay önce
Rüzgar YEKA-2 ihalesi tamamlandı
-
Sektör Haberleri3 ay önce
YEKA RES-2 ihaleleri 30 Mayıs’ta
-
Dişli ve dişli kutuları2 ay önce
Suudi Aramco petrol kuyularının yapımcısı rüzgar sektörüne giriyor
-
Etkinlikler3 ay önce
ICCI 2019 başladı