BEL VE BACAK (SİYATİK) AĞRILARI
Ne zaman hekime başvurmak gerekir?
Her beş kişiden dördü hayatının belirli bir döneminde bel ağrısı çeker. Neyse ki bu ağrıların çoğu geçici ağrılar olup basit ağrı kesiciler ile rahatlar ve zaman içerisinde kaybolur. Ancak bu ağrılar şiddetli olduğunda veya geçmediğinde omurga ağrıları konusunda deneyimli algoloji, fizik tedavi veya beyin cerrahisi uzmanına başvurmak gerekebilmektedir. Bazı durumlarda ise hiç vakit kaybetmeden hekime başvurmayı gerektiren bel ağrısı yanında birtakım uyarı işaretleri olabilir; bunlar arasında ağrıya ateşin eşlik etmesi, mevcut ağrının hızla şiddetlenmesi, bel ağrısının hızla bacağa yayılması, özellikle bacakta uyuşukluk gelişmesi, birtakım şişliklerin oluşması, ağrının dinlenme ile geçmemesi veya uykudan uyandırması sayılabilir.
Bel ağrısının tipleri
Bel ağrıları kabaca ikiye ayrılabilir;
Akut (geçici) bel ağrıları: Aniden başlayan ve kısa süren ağrılardır. Çoğu zaman gerilme, incinme gibi belin zorlanması nedeniyle ortaya çıkar. Bazen kalça, bacak ve dize yayılabilir. Çoğu zaman kasılma ve spazm gibi hissedilir. Bu ağrılar genelde öne eğilme ve ağır bir şey kaldırma sırasında artar.
Kronik (kalıcı) bel ağrıları:Mevcut bel ağrısı 4-6 haftayı (1-1.5 ay) aştığında inceleme gerekir. Bu ağrılar çoğu zaman omurga eklemleri, bel fıtığı veya omurgayı destekleyen yapılardan kaynaklanır. Nadiren de olsa kanser veya enfeksiyöz nedenler bundan sorumlu olabilmektedir.
Nedenleri:
İnsan omurgası kemik ve kaslardan, bunları destekleyen kıkırdak, tendon ve ligamanlardan oluşan kompleks bir yapıdır. Tüm bu yapılar kan damarları ve sinirler ile ağ gibi sarılı olarak bulunur. Omurga yürüme, koşma, ayakta durma veya birşey kaldırma
sırasında tüm vücudun ağırlığını taşır. Bu nedenle de belin zorlanmasına bağlı olarak bel kaslarındaki gerilme ve incinmeler
sıklıkla bel ağrısına neden olmaktadır. Özellikle egzersiz ve spor yapmayan kişilerde bel ve karın kasları zayıfladığı için ağır kaldırma gibi bel kaslarında meydana gelen zorlamalar bel ağrısının en sık
nedenini oluşturmaktadır. Diğer taraftan belin çok zorlanmasına neden olabilecek futbol, halter kaldırma gibi sporlarda bu tür yaralanma ve bel ağrısı riskini arttırmaktadır.
Başlıca nedenler
Bozuk postür (hatalı vücut duruşu)
Uzun süre aynı pozisyonda oturma veya ayakta durma
Aşırı kilo
Sigara kullanımı
Bel fıtığı (omurga kemikleri arasında bulunan kıkırdağın arkaya kayarak sinirleri sıkıştırması)
Osteoporoz (kemik erimesi)
Osteoartrit (bel eklemlerinde kireçlenme)
Fibromiyalji (vücutta yaygın kas gerilme ve ağrıları olması)
Kaza veya düşmeye bağlı travma (omurgada kemik kırığı, kaslarda incinme gibi)
Kanser veya enfeksiyon gibi ciddi rahatsızlıklar (nadiren)
Bel ağrısı ve siyatik
Bel ağrısı daha çok bacağa vurmaya başladığında bacaktaki ağrıya genelde siyatik ağrısı denir. Siyatik ağrısı bacağa giden sinirlerin omurga içerisinde sıkışması nedeniyle olmaktadır. Çoğu zaman bel fıtığı ve eklemlerdeki osteoartrit (kireçlenme) nedeniyle olur ve görüntüleme yöntemleriyle açığa çıkarılır.
Bel ağrısında tanı nasıl konulur?
Hastadan alınan dikkatli bir öykü ve fizik muayene bel ağrılarında doğru tanı koymanın en önemli aşamasıdır. Bel ağrısının nedenini ortaya çıkarmak için hekim hastanın ağrısını sorgular: ağrı ne zamandır var, vücudun neresinde hissediliyor, günlük aktiviteleri kısıtlıyor mu, ağrı kesicilere nasıl yanıt veriyor vb. Diğer taraftan hastanın genel olarak hastalıkları, geçirdiği ameliyatlar, kullandığı ilaçlar ve ilaç alerjileri de sorgulanmalıdır.
Zorlamaya bağlı gerilme veya incinme şeklindeki basit bel ağrısı nedenleri çoğu zaman hastadan alınan öykü ve muayene ile açıklığa kavuşturulur. Daha şiddetli ve uzun süren ağrılarda röntgen, MR, bilgisayarlı tomografi, EMG ve kan tahlilleri gibi ek testlere ihtiyaç olabilmektedir.
Vücut ve zihin yaşadıklarımızı algılamamızda ortak çalışır. Dolayısıyla psikolojik faktörler çoğu zaman fiziksel problemlerin daha şiddetli veya daha zayıf hissedilmesine neden olur. Bu nedenle özellikle kronik ve şiddetli ağrılarda psikolojik faktörlerin de hesaba katılması gerekir.
Bel ağrısı tedavisi:
Çoğu kişi daha önceki deneyimlerinin de katkısıyla bel ağrısını tanır ve gerek istirahat gerekse basit ağrı kesici ve kas gevşeticiler ile kendi kendini tedavi eder. Neyse ki çoğu bel ağrısı bu şekilde rahatlar. Zorlamaya bağlı gerilme ve incinme kaynaklı bu ağrılarda yapılması gereken iki aşama bulunmaktadır. İlk aşamada zorlamayı takip eden bir ya da iki gün boyunca ağrı ve spazmı rahatlatmak için istirahat etmek, soğuk uygulalamak ve basit ağrıkesicileri kullanmak gerekir. İkinci aşamada ise istirahati çok uzatmadan günlük aktivitelere dönmek, beli korumak ve gerektiğinde ağrı kesici almak çoğu zaman iki hafta içinde ağrıların geçmesini sağlar. Ancak ağrılar iki haftada rahatlamıyor, aksine artıyor ise hekime müracaat etmek gerekebilir. Bu durumda uygulanacak fizik tedavi iyileşmeyi hızlandırabilir.
Ancak bazen tüm bunlara rağmen ağrılar devam eder ki işte bu aşamada ağrı doktoruna (algoloji uzmanı) başvurmak gerekir. Ağrı doktoru sizi değerlendirdikten sonra daha kuvvetli ağrı kesici ilaçlar ve bazen bunların yanında birtakım girişimsel işlemler uygulayabilir. Özetle bu işlemler arasında şunları sayabiliriz:
Epidural enjeksiyonlar
Faset eklem enjeksiyonları
Median dal sinir blokları
Sakroiliyak enjeksiyonlar
Median dal ve arka kök gangliyona radyofrekans uygulamaları
Disk içi girişimler
Tetik nokta enjeksiyonları, kuru iğnelemeler ve akupunktur
Bazı hastalarda bu yöntemler de yeterli rahatlamayı sağlayamamakta ve ameliyat tek seçenek olarak kalabilmektedir. Diğer taraftan hastada ağrıya eşlik eden bacaklarda ilerleyici güçsüzlük, idrar ve gayta kaçırma gibi semptomlar varsa acil ameliyat gerekebilir ve vakit kaybetmeden bir beyin cerrahına muayene olmak gerekir.
Bel sağlığınızı koruyun:
Omurgamızı tüm yaralanmalardan korumak elbette mümkün değildir. Ancak bel sağlığımızı korumak için günlük hayatımızda yapabileceğimiz basit düzenlemeler bizi bel ağrısından korumaya yardım edecektir:
Dengeli ve sağlıklı beslenin: Kemiklerinizi ve kaslarınızı güçlü tutmak için
Kilo verin: üzerine binen yük arttıkça omurganız daha çok zorlanır
Düzenli egzersiz yapın: eklemlerinizi esnek ve bel-karın kaslarınızı güçlü tutmak için
Yüzme, yürüme ve bisiklete binme gibi belinizi çok zorlamayan sporlar yapın
Oturma, ayakta durma ve birşeyleri kaldırma sırasında omurganızı ve belinizi koruyun
Vücut postürünüzü koruyun: yanlış postür omurga mekaniğinizi bozar ve ağrı olarak sizi uyarır
Sigaradan kaçının: sigara bel kaslarınıza giden kan akışını bozup kaslarınızı zayıflatır
Türkiye Hastanesi Ağrı Merkezi:
Ağrılarınız; günlük aktivitelerinizi kısıtlıyarak hayat kalitenizi bozuyor, basit ağrı kesicilere yanıt vermiyor ve 4 haftayı geçtiği halde rahatlamıyor veya daha da şiddetleniyorsa Türkiye hastanesi ağrı merkezine başvurabilirsiniz. Güvenli ve etkili tedavi yöntemleriyle bel ağrılarınız ortadan kaldırılabilir veya hafifletilebilir. Kronik ağrılar ile ilgili deneyimli hekimlerimizin uygulayacağı ilaç ve enjeksiyon tedavileri ağrısız günlerinize geri dönmenize yardımcı olacaktır.
Hangi hastalıkları tedavi ediyoruz:
Hangi işlemleri yapıyoruz: