-
varolmanin dayanilmaz hafifligi
nde "hayatin es muss sein"i seklinde; "hayatin olmazsa olmaz"i anlaminda oldukca sik kullanilmakta olan soz.
-
varolmanın dayanılmaz hafifliği'nde kundera, hafif ve ağır kavramları üzerindeki beyin fırtınasını bize müzikal bir fonla sunar: bu, beethoven'ın kısa op. 135'idir, özellikle de kapanışı, son string quartet'i: zor (ağır) çözüm (karar): olmalı mı? olmalı! ( der schwer gefasste entschluss: muss es sein? es muss sein!)
beethoven'a göre bu quartet'in hikayesi şöyledir: beethoven'ın arkadaşlarından -ve bir devlet adamı olan- ignaz dembscher, beethoven'dan kendisine op. 130'nun bir kopyasını vermesini rica eder, ancak beethoven, dembscher'in prömiyer (ilk) performansta bulunmaması nedeniyle bu isteği reddeder. ortak arkadaşları besteci karl holz'dan yardım isteyen dembscher, holz'un kendisine, gönderinin fiyatı olarak schuppanzigh'e -ignaz schuppanzigh, beethoven'ın eserlerini de performanslarında yorumlayan ana kemancı, müzisyendir- 50 florin yollamasını söylemesi üzerine holz'a 'muss es sein?' diye sorar, ve elbette holz, 'es muss sein!' diyerek cevap verir. bu olayı holz'dan öğrenen beethoven buna çok güler ve hemen oturup bu diyalog üzerine bir kanon yazar.
ama bazıları, beethoven'ın kendisine müzikal kahraman olarak bellediği handel'den fazlasıyla 'ilham aldığını' söylemektedir.
handel'in büyük oratoryosu 'jephtha'da, zebul karakterinin sarf ettiği açılış cümlesi, 'it must be so' (öyle olmalı) dur. bu cümle teatral söyleyişle almanca'da 'so muss es sein'a tekabül etmektedir. ne var ki, tek benzerlik bundan ibaret değildir. handel'in bu cümleyi üzerine kurduğu müzikal diziliş, beethoven'ın op. 135'inin final kısmıyla tuhaf bir şekilde benzeşmektedir: handel'in nota dizilmindeki si bemol notası, beethoven'dakinde yoktur; bu nota handel'de zaten bir geçiş notası olduğu için küçük bir önem taşıdığı düşünülmektedir, beethoven ise bu notayı atarak orijinal 'so muss es sein' cümlesinden de 'so'yu atar -bir hece eksiltir-, ve aynı anlamla cümleyi daha günlük bir kullanım olan 'es muss sein'a dönüştürür.
beethoven'ın hayran olduğu handel'i taklit edip etmediği hala tartışma konusu, ama biz esas meseleye dönecek olursak, milan kundera kitabındaki ana tema için oldukça isabetli bir müzik 'parçası'nı işlemeyi uygun görmüştür, ve kitabın çeşitli yerlerinde de olayları op. 135'le yorumlamış ve bağlamıştır.
-
-
bethooven'in sadece yaylı çalgılar dörtlüsü ile ilgilendiği dönemde sarf ettiği söz öbeği.
bethooven sorar "muss es sein?" ve cevap verir, " "es muss sein es muss sein"
-
nereden geldiğini bilmedigim bir kahverengiydin sen.
sokaklarında
yorgun masal kahramanları,
ahlaksız prensesler
ve keskin mavi kaldırım rüyaları.
bir şey değil.
sevmek mi sade ve uzun
ve bitmeyen
ve iyicesine
ve niçin?
sınırlarını kundera'nın çizdigi, beethoven cografyasında dogmuş kelimelerim. şiirin adı var artık, üstelik sınırları; seni çoktan patlattım.
-gidiyorum.
-muss es sein?
-es muss sein!!