... konulu sunumlar: "Sınıflar ve Fonksiyonlar"— Sunum transkripti:
1 Sınıflar ve Fonksiyonlar Tekrar kullanılabilir kodlar
2 Nesne Tabanlı TasarımNesne tabanlı programlama kavramı 1960’larda ortaya çıkmıştır.1972’de ortaya çıkan Smalltalk, gerçek anlamda ilk nesne tabanlı programlama dilidir.Smalltalk, nesne tabanlı programlamayı tanımlamış ve kurallarını koymuş bir dildir.C++’ın 1980’lerde çıkışı nesne tabanlı programlamayı, standart bir uygulama haline getirmiştir.C++ dilinin takipçileri olan C# ve Java dilleri yine nesne tabanlı diller olarak adlarını duyurmuşlardır.
3 NESNEYE DAYALI TASARIM Kavramlar ve Tasarım Süreci
4 yazılım karşılıklarını Nesneye Dayalı Tasarım Anahtar KavramlarGerçek nesnelerinyazılım içindekimodelleridir.NESNELERSINIFLARGerçek nesnelerinyazılım karşılıklarınıifade edebilmekiçin kullanılanşablonlardır.NESNEYE DAYALITASARIM
5 Nesneler GERÇEK DÜNYA Bir arabanın yazılım içinde çalışması için gerekli bütün parçalar:Motor, tekerlekler, silecekler,direksiyon simiti, vs, vs, vs.GERÇEK DÜNYABİLGİSAYAR
6 SınıflarSınıf, gerçek hayattaki bir nesneyi istenen bir şekilde modelleyebilmek için gerekli bütün kod ve veriyi içeren yazılım birimidir.Modülaritenin yeni birimidir.Sınıf, hem veriyi hem de yöntemi içinde barındırır.Modelleme, yazılım üretiminin temelidir.
7 Nesne – Sınıf ? Sınıf nesnenin tanımıdır. Soyut bir kavramdır. Nesne sınıfın bir örneğidir. Somut bir niceliktir.Örneğin; İnsan sınıfı bir tanımlar kümesiyken, her birimiz İnsan sınıfının birer nesnesiyiz.
8 SınıflarBir sınıfın temel işlevi, nesnede kullanılan yöntemleri ve verileri tanımlamaktır.Sınıf tanımı aslında nesnenin soyut bir karşılığıdır.Nesneye dayalı programlamada, soyutlama tasarım sürecinin temelidir.static void Main(string[] args){Araba a = new Araba(1999,"Honda");if(a.vitesGetir() != 0) {a.vitesiDegistir(0);}a.calistir();a.debriyajaBas(0);a.vitesDegistir(1);.....NesneSınıfın İsmi / Tip
9 Sınıflar public class Nokta C# sınıfı yeni bir TİP tanımlar. { // saklı bölüm// dışarıdan görülmezprivate double x;private double y;// arayüz: dışarıdan// görülen bölüm// orijinden uzaklığı bulan yöntempublic double orijindenUzaklik()return Math.Pow(x*x+y*y,0.5);}C# sınıfı yeni bir TİP tanımlar.Nesne, sınıfın hafızada oluşturulmuş bir örneğidir.Sınıfın arayüzü ve uygulama bölümleri vardır. Arayüz dışarıdan nasıl gözüktüğü, uygulama bölümü sınıfın ne yaptığıdır.Sınıflarda arayüz iyi tanımlanmalıdır.Sınıflar, “private” anahtar kelimesiyle veriyi dışarıdan saklar.“public” anahtar kelimesi arayüzü belirler.
10 SINIFLAR: Erişim Denetimi Sınıfın İsmipublic class Nokta{// saklı bölüm// dışarıdan görülmezprivate double x;private double y;// arayüz: dışarıdan// görülen bölüm// orijinden uzaklığı bulan yöntempublic double orijindenUzaklik()return Math.Pow(x*x+y*y,0.5);}Sınıf İçerisindeki DeğişkenlerSınıf İçerisindeki Fonksiyonlar
11 SINIFLAR: Erişim Denetimi public class Nokta{// saklı bölüm// dışarıdan görülmezprivate double x;private double y;// arayüz: dışarıdan// görülen bölüm// orijinden uzaklığı bulan yöntempublic double orijindenUzaklik()return Math.Pow(x*x+y*y,0.5);}private: bütün içsel veri ve yöntemlerin bulunduğu yerdir.public: arayüz olarak kullanılan yöntemleri ve verileri içerir.
12 SINIFLAR: Erişim Denetimi Sınıf içindeki üye değişkenlere ve yöntemlere erişimin denetlenmesi üç farklı C# anahtar kelimesiyle sağlanır.private: sınıf dışından görünmeyen değişkenlerin ve yöntemlerin tutulduğu bölümü işaretlerpublic: sınıf dışından görünen ve erişilebilen değişkenlerin ve yöntemlerin bulunduğu bölümü tanımlamak için kullanılırprotected: Türetilmiş sınıflardan erişilebilen değişkenlerin ve yöntemlerin bulunduğu bölümdür. Dışarıdan görülmez ama türetilmiş sınıflardan erişilir.
13 SINIFLAR: Erişim Denetimi public class Nokta{// saklı bölüm// dışarıdan görülmezdouble x;double y;// arayüz: dışarıdan// görülen bölüm// orijinden uzaklığı bulan yöntempublic double orijindenUzaklik()return Math.Pow(x*x+y*y,0.5);}Sınıf tanımında varsayılan erişim denetimi private’dır.Sınıf tanımına başlarken, hiç bir erişim denetimi anahtar kelimesi yazılmazsa, private olarak alınır.
14 Bir C# Programının Yapısı public class Nokta {double x,y,z;public void orijindenUzaklik(){return ….;}ÇalıştırılabilirProgram+public static void Main(string[] args){Nokta n = new Nokta();......}
15 SINIFLAR: KullanımBir Araba sınıfı oluşturalım. Sınıfın Marka ve Model isminde iki public değişkeni ve Calistir isminde bir public Fonksiyonu olsun. Calistir fonksiyonu ekrana yazı yazsın.
16 Sınıfın Fonksiyonunu Çağırma SINIFLAR: KullanımAraba sınıfı programın başka bir yerinde kullanılmak istendiğinde öncelikle Araba tipinde bir nesne oluşturulmalıdır. Daha sonra sınıfın public üyelerine isteğe göre değere atanabilir, çağrılabilir.NesneSınıfın İsmiDeğer AtamaSınıfın Fonksiyonunu Çağırma
17 Sınıf Çalışması İnsan sınıfı yazınız. Özellikler AdıSoyadıYaşıMain fonksiyonu içerisinde yazdığınız sınıfın bir nesnesini oluşturarak değer atayınız.Atanan değerleri ekrana yazdırınız.
18 SINIFLAR - Fonksiyonlar Nesne Tabanlı Mimaride sınıflar için tanımlanmış daha bir çok özellik mevcuttur.Sarma(Encapsulation)Polimorfizm(Polymorphism)Kalıt(Inheritance)Bu özellikleri incelemeden önce sınıfların içerisinde tanımlanan fonksiyonların üzerinde duralım.
19 Fonksiyonlar (Yöntemler) Fonksiyonlar belirli bir işi gerçekleştirmek amacı ile yazılmış değişkenler ve ifadeler kümeleridir.Bilirli tipte parametreler alarak belirli tipte sonuçlar döndürürler.Programın diğer bölümlerinden tekrar tekrar çağırılabilirler.Temel Yazım :dönen_tip FonksiyonAdı (Parametreler)
20 Fonksiyonlar (Yöntemler) Fonksiyonlar bir sınıf içerisinde bulunmalıdır.Bir sınıfın içerisinde bulunmayan, kendi başına bir fonksiyon yazılamaz.public class benimSınıfım{public void fonksiyon()birşeyleryap;}
21 FonksiyonlarŞu ana kadar, sadece tek bir fonksiyon yazarak programlarımızı yazdık. Bu fonksiyon da static void Main(string[] args) fonksiyonuydu.Yazımı şöyleydi:static void Main(string[] args){/* tanımlar *//* ifadeler */}void kelimesi, fonksiyonun herhangi bir değer döndürmeyeceğini belirtmektedir.
22 Fonksiyonlar() parantezleri Main'in bir fonksiyon olduğunu belirtmektedir. Bu parantezlerin içine, fonksiyona gönderilecek parametreler konulabilir. Main(string[] args) fonksiyonu içine string[] tipinde değerler gönderilebileceğini anlatan parametre kullanılmıştır.Çoğunlukla fonksiyonlar parametre listesi isterler. Bu parametrelere göre işlem yaparak, bir iş yaparlar ve sonuç döndürürler.
23 Fonksiyonlarİki farklı deyimle, yazılan fonksiyon kullanılabilir hale getirilebilir. BunlarFonksiyonun kendisi (ilk satır + içindeki deyimler)Fonksiyonu çağıran deyim.
24 Fonksiyon TanımıFonksiyon tanımının ilk satırına ; (noktalı virgül konulmaz)private float toplam(int a,int b,int c)Burada, toplam ismindeki fonksiyon a, b ve c isminde üç parametre istemektedir. Fonksiyondan dönen değer float tipindedir.a, b ve c değişkenlerine, bu fonksiyonu çağıran deyim, değer yükler.
25 Fonksiyon TanımıFonksiyonun tanımı, tanımlayıcı ilk satır ve bundan sonra gelen küme parantezleriyle çerçevelenmiş bir dizi deyimden oluşur:private float toplam( int a, int b, int c){float t;t = a + b + c ;return t;}Not: Küme parantezleri fonksiyonun başlangıç ve bitişini belirler.
26 Fonksiyon Tanımı private float toplam( int a, int b, int c) { float t; t = a + b + c ;return t;}a, b ve c değişkenleri sadece toplam fonksiyonu içinde geçerlidir.Fonksiyon içinde tanımlanan t değişkeni de sadece bu fonksiyon içinde oluşturulmuştur ve çıkışta silinir.
27 Fonksiyon TanımıFonksiyon return anahtar kelimesiyle bir değer döndürür. Eğer dönen tipi void olursa, return deyimi genelde kullanılmaz.return anahtar kelimesinin döndürdüğü değişken veya değerin tipi fonksiyonun tanımında verilen tiple aynı olmalıdır.private float toplam( int a, int b, int c){float t;t = a + b + c ;return t;}
28 Fonksiyonun Çağrılması Fonksiyonun çağrılmasında, fonksiyon tanımı dikkate alınır. Sadece veri tipleri yazılmaz ve değerler sabitler yada değişkenler olabilir. Genellikle, fonksiyondan gelen değer bir değişkene atanır.deger = toplam( i, j, k ) ;veyadeger = toplam( 5, x, 2.7 ) ;
29 Fonksiyonun Çağrılması main() fonksiyonu içinden toplam() fonksiyonu çağrıldığında, main()'in verialanında bulunan değerler, toplam() fonksiyonunun veri alanına kopyalanır.main() veri alanıtoplam() veri alanıiakopyalandı1212jbkopyalandı2525kckopyalandı4545
30 Alıştırma: Faktoryel Fonksiyonu Bir sayının faktöryelini alan fonksiyonu ve bulunduğu sınıfı yazınız. Fonksiyon 0'dan küçük değerler için 0 döndürürken, 1 ve 0 için 1 değerini döndürecektir. 2'den büyük sayılar için faktöryeli bir döngü kullanarak hesaplayınız.Ana programda1'den 10'a kadar olan sayıların faktöryelini ekrana yazınız.Fonksiyonun bulunduğu sınıfın nesnesini kullanmanız gerektiğini unutmayınız.
32 Örnek: Faktoryel Ana Programı NesneSınıfın İsmiFonksiyonun Çağrılması
33 Sınıf Çalışmasıİki parametre alan, bu değerlerin farkının faktöryelini döndüren fonksiyonu yazınız.Fonksiyonun ismi şudur:int faktoryel_fark(int a, int b)Bu fonksiyon önceki slaytlarda bulunan faktoryel() fonksiyonunu çağırabilir.Fonksiyonun bulunduğu sınıf olarak faktoryel() fonksiyonunun bulunduğu sınıfı kullanınız.
34 Sınıf Çalışması: Ana Program Yazılacak sınıfın kullanımı aşağıdaki gibi olacaktır.
35 Örnek Gönderilen iki değişkenin değerini değiştiren bir fonksiyon yazınız.İlk çıktıda “5 3" yazarken ikinci çıktıda “3 5" yazacaktır.
36 Örnek Fonksiyon, değişim işlemini gerçekleştiremez. a ve b , lokal değişkenlerdir. Sadece fonksiyon içinde geçerlidir.
37 Neden Çalışmadı?Çünkü, fonksiyonlara iki şekilde değer gönderilebilir.değerreferansDeğerle: Fonksiyon çağrılırken gönderilen değişkenlerin değerlerin kopyası çıkartılır ve sadece değerleri gönderilir.Referansla: Çağrılırken, değişkenlerin adresleri gönderilir. Fonksiyon içinde o adresteki değerler değiştirildiğinde, ana programdaki değişkenlerin değerleri de değişmiş olur.
38 Değerler - Referanslar main() veri alanıtoplam() veri alanıDeğeriDeğişkeninKopyasıa1212main() veri alanıtoplam() veri alanıReferans&iDeğişkeninKendisi&i1212
39 RefaranslarBir fonksiyona referans olarak değer göndermek istendiğinde ref anahtar kelimesi kullanılır.Fonksiyon tanımında referans olarak kullanılacak değişkenin tipinin önüne ref anahtar kelimesi konulur.Fonksiyon çağrılırken referans değişkeninin önüne yine ref anahtar kelimesi konulur.
40 Örnek - DüzeltmeDegistir fonksiyonunun parametrelerinin önüne ref anahtar kelimesi koyarak parametreleri referans tipine çevirelim.
41 Örnek - DüzeltmeAna programda fonksiyona değişkenleri ref anahtar kelimesi ile aktardığımızda, programın doğru çalıştığını göreceksiniz.
42 SINIFLAR: Kurucu Fonksiyon(Constructor) Kurucu fonksiyonlar, nesne hafızada oluşturulurken çağrılan ve nesneyi kurma işlemini yapan fonksiyonlardır.Kurucu fonksiyon, sınıfla aynı isme sahiptir. Kurucular hiç bir şey döndürmezler (void bile)Birden fazla kurucu olabilir. Her birinin argümanları farklı olmalıdır (imzaları farklı).Kurucu tanımlanmayan sınıflarda, varsayılan kurucu otomatik olarak kullanılır.
43 SINIFLAR: Kurucu Fonksiyon(Constructor) public static void Main(string[] args){Nokta n = new Nokta();......}Sadece bir tane varsayılan (argümansız) kurucu fonksiyon olabilir.new anahtar kelimesi ile nesne oluşturulurken Constructor çağrılır.Basit tipli değişkenler kurucu fonksiyon kullanılmadan otomatik olarak varsayılan değerler alırlar.ConstructorçağrıldıNumerik (int,long…) -> 0Bool -> falseChar -> ’\0’Referans -> null
44 SINIFLAR: Kurucu Fonksiyon(Constructor) Sınıflar oluşturulurken yapıcılarındaki parametrelere göre yazılırlar.Nokta sınıfının yapıcısı iki parametre kabul ediyor
45 Sınıf Çalışması Zaman sınıfı yazınız. Sınıfın 2 adet kurucu fonksiyonu Saati yazdıran bir fonksiyonuVe değer eklemeye yarayan birfonksiyonu olacaktır.Yazdığınız sınıfın bütün metodlarınıbir örnekte kullanınız.
46 Sınıflar: Statik Üyeler Sınıf içinde bulunan statik veri üyeleri, o sınıftan türetilen bütün nesneler tarafından erişilir.Statik üyenin, bütün nesnelerce paylaşılan hafızada tek bir kopyası vardır. Birinin değiştirdiğini diğeri görebilir.Statik üyeler sınıflar arasında bilgi taşıyabilir.Statik üyeler static anahtar kelimesi ile oluşturulur.
47 Sınıflar: Statik Üyeler Bir bilgisayar oyunu yazdığımızı düşünelim. Oyunda Martian isminde uzaylıyı modelleyelim. Martianlar en az 3 kişi oldukarında saldırıyorlar, eğer sayıları 3 kişiden azsa saldırmaya cesaret edemiyorlar. Her bir Martian çevresinde kaç Martian olduğunu nasıl bilecek?
48 Sınıflar: Statik Üyeler Sınıflar aynı zamanda statik fonksiyonlar içerebilirler.Statik metodNesne oluşturulmadan doğrudan çağrılmış
49 Sınıflar: Statik Üyeler Statik fonksiyonları kullanmak için nesneye ihtiyaç yoktur.Convert sınıfından bir nesne oluşturulmadan ToInt32 fonksiyonu çağrılmış
50 Sınıf ÇalışmasıSıcaklık birimleri arasında dönüşüm yapan SicaklikDonustur isimli sınıf yazınız.Sınıf Celcius, Fahrenheit ve Kelvin arasında dönüşüm yapacaktır.Dönüşümü yapacak olan fonksiyonlar statik olacaktır. Yani dönüşüm yapmak için nesneye ihtiyaç bulunmayacaktır.Ek bilgi:Tc=(5/9)*(Tf-32)Tc = Tk
51 const ve readonly üyeler C# dili programcılara programın çalışması esnasında değerleri değiştirilemeyecek olan değişken tipleri sunar.Sınıf içerisinde sabit değerli bir üye oluşturmak için değişkenin isminin başına const veya readonly anahtar kelimeleri konulur.const değişkenlerin değerleri tanımlama aşamasında verilmelidir.readonly değişkenlerin değerleri tanımlama anında veya sınıfın kurucu fonksiyonunda verilebilir.Bu aşamalardan sonra const ve readonly tipindeki değişkenlerin değerleri bir daha değiştirilemez.
52 const ve readonly üyeler Hata!const olarak tanımlanan değişkenin değeri değiştirilmeye çalışılıyor
53 Numaralı TiplerKendi istediğimiz veri tipini oluşturma şansını C dili bize vermektedir.Kullanımı programların okunabilirliğini arttırabilir.Örneğin, haftanın günlerini içeren bir veri tipi şöyle oluşturabiliriz:enum Gunler { Pazartesi, Sali,Carsamba, Persembe,Cuma, Cumartesi,Pazar };
55 Sınıf ÇalışmasıÜniversitede bulunan insanları enum kullanarak sıralayınız. (Öğretim Üyesi, Öğrenci, Memur, İşçi)Genel bir insan sınıfı yazınız.Sınıfın içerisinde oluşturduğunuz enum tipindeki bir değişken ile nesnenin hangi pozisyonda olacağını tutunuz.Yine sınıf içerisine enum değerine göre kendi özelliğini ekrana yazan bir fonksiyon yazınız.