Bölgenin önemli ovaları; Adapazarı, Balıkesir, Bursa, İnegöl, Karacabey, Yenişehir, Orhaneli ve Trakya'da ise Ergene'dir.
Yerşekillerinin sade olması nedeniyle ulaşımın en kolay yapılan, tarım arazisi oranı en fazla olan bölgemizdir. Coğrafi konum olarak kıtaları birbirine bağlayan kara ve deniz yolları üzerinde bulunan bu bölgemiz Türkiye'nin jeopolitik ve stratejik açıdan en önemli bölgesidir.
BilgiNohı/
|Bölgenin Türkiye'nin en gelişmiş bölgesi olmasının| jbaşlıca nedenleri coğrafi konumu, iklimi ve yüzey| |ş9kilİ9ridir.
-COĞRAFYA-
45
AKARSULARIVEGOLLERI
Sakarya, Susurluk, Meriç ve Ergene akarsularıdır. Ulubat, Manyas, Sapanca, Terkos, Büyük ve Küçük Çekmece gölleridir.
İKLİM ve BİTKİ ÖRTÜSÜ İklim
Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim tiplerinin bütününün genel özellikleriyle görüldüğü tek bölgemiz Marmara'dır. Karadeniz kıyıları dışındaki kıyılarda kışlar ılıman ve yağışlıdır. Yazlar ise Akdeniz iklimindeki gibi kurak olmayıp yağışlıdır. Kıyı kesimlerden içlere doğru iklim karasallaşmaktadır. Buralarda yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır.
Bitki Örtüsü
Bol yağış alan yerler ormanlarla kaplı iken, yağış miktannın azaldığı alçak yerlerde stepler görülür. Kuzey Marmara'da ormanlar, Trakya'da stepler, güney Marmara'da maki bitki örtüsü görülür.
Türkiye'de iklim, tarım ürünleri ve bitki örtüsü çeşitliliğinin en fazla olduğu bölgemizdir. Türkiye'de görülen iklim tiplerinin tamamını tanıtıcı ürünler bölgede yetişir.
NÜFUSVEYERLEŞME
Marmara Bölgesi, nüfusu en fazla olan bölgedir. 2000 nüfus sayımında nüfusu 17.4 milyondur. Aynı zamanda nüfus yoğunluğu da en fazla olan bölgedir. Çünkü nüfusun fazlalığına karşılık bölgenin yüz ölçümü fazla geniş değildir. Marmara Bölgesin nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasmın üç katına yakındır. Bu yoğunluğun başlıca nedeni sanayi kuruluşlarının çokluğu nedeniyle göçler sonucu bölge nüfusunun artışıdır.
Marmara Bölgesi'nde Anadolu kesimi Avrupa kesimine göre daha sık nüfusludur. Bölgenin en yoğun nüfuslu ili İstanbul'dur. İstanbul'dan sonra bölgede en yoğun nüfuslu iller, Kocaeli, Bursa, Sakarya ve Balıkesir'dir, Güney ve Doğu Marmara'daki verimli ovalar da bölgenin en sık nüfuslu yerlerindendir.
Trakya'da genellikle yoğunluk fazla değildir. En tenha yerler Yıldız Dağları'nın Karadeniz'e bakan yamaçlarıdır. Trakya'nın en sık nüfuslu yeri verimli tarım topraklarının bulunduğu Ergene Havzası'dır.
EKONOMİKÖZELLİKLERİ
Tarım
Ekili dikili toprak oranının en yüksek olduğu bölgemizdir. İklimin çeşitliliği nedeniyle tarım ürünleri çok Ç9şitlidir. Bu tarım ürünleri, ayçiçeği, mısır, zeytin, buğday, tütün, pirinç, fındık, şeker pancarı, sebze ve meyvedir.
C3
tc
UJ Q
^.Je^MARMABABÖLGESİTARIM.ÜBÜNLERİ
Ürün
Türkiye %'si
j Üretildiği En çok Yer
Ayçiçeği
%80
i Trakya, Ergene
Pirinç
%44
İ Ergene, Meriç Havzası
Zeytin
%31
İ Güney Marmara
Mısır
%29
İ Sakarya Ovası
Sebzeler
%24
! Güney Marmara
Buğday
%18
İ Trakya (iç kesimler)
Hayvancılık
Türkiye'de modern çiftlik ve ahır hayvancılığının en yaygın olduğu bölgedir. Türkiye'nin başlıca ipek böcekçiliği alanı Marmara Bölgesi'dir.
Yer altı Kaynakları;
Bursa, Bilecik, ve Marmara adaları-^Mermer
Uludağ->Volfram
Susurluk, Bigadiç (Balıkesir) ->Bor minaralleri
Hamitabat->Doğalgaz.
Endüstri
Ülkemizin en büyük sanayi kuşağı bu bölgemizde bulunmaktadır. Türkiye'nin en gelişmiş endüstri bölgesi buradadır.
Verimli tarım alanlarının bulunması sanayi ile birlikte
tarımın da gelişmesine neden olmuştur.
Güney Marmara'nın 9n önemli ovaları, Bursa,
Balıkesir, İnegöl ve Yenişehir ovalarıdır. Nüfus
yoğunluğu fazladır. Bölümde nüfus daha çok ovalarda
toplanmıştır.
Çatalca- Kocaeli Bölümü
Bu bölüm, batıda ergene havzasından başlayarak doğuda Adapazarı Ovası'na kadar uzanır. Türkiye'de nüfusun ve aritmetik nüfus yoğunluğunun en fazla, en çok göç alan endüstri ve kgntleşmenin 9n çok geliştiği enerjinin en çok tüketildiği bölümdür.
o
ÇO Ck UJ -COGRAFYA-
47
EGE BOLGESI
"\..
^ı.
I Ç <\ M f> Ü O L U
b O 1 G ı ^
Ege Bölgesi'nin Tanıtıcı Ozellikleri
Doğu-batı uzanışlı dağ sıraları ve bunlar arasında verimli çöküntü ovalarının yer alması
Dağların kıyıya dik uzanması
Deniz etkilerinin içerilere kadar sokulabilmesi
Kıyının çok girintili- çıkıntılı olması
Yüzölçüm olarak ülkemizin üçüncü küçük bölgesidir.
Marmara Bölgesinden sonra 9n fazla göç alan 2. bölgemizdir.
Bölgenin nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasından fazladır.
• Bölge sanayi bakımından gelişmiştir.
■ Termik santrallerden elektrik üretimi açısından ilk sırada yer alır.
Seracılıkta Akdeniz'den sonra 2. sıradadır.
Tek Jeotermik santralimiz olan Denizli- Sarayköy bu bölgemizdedir.
En uzun kıyıya sahip ilimiz Muğla'dır.
LU
>■
YERI
Ege Bölgesi, Türkiye'nin Ege Denizi'ne açılan tarafıdır. Kıyı boyunda, Biga Yarımadasrnın güneyinden Marmaris yarımadası güneyine kadar uzanır. Üçgen biçimindeki bölgenin tabanı Ege Denizi'ne dayanır. Bölge doğuya doğru daralarak Afyon-Karahisar'a kadar uzanır.
YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ
Ege bölgesinin yerşekilleri, diğer kıyı bölgelerinin yer şekillerinden farklı bir görünüme sahiptir. Eg9 Bölgesi'nde dağlar kıyıya dik uzanır. Dağların kıyıya dik uzanması sonucunda;
- Ulaşım kolaylığı sağlanmıştır. Bu yüzden kıyı şehirleri
gelişmiştir.
-Enine kıyı tipi oluşmuştur.
-Kıta sahanlığı daha geniştir.
-Kıyıda koy, körf9z,ada, yarımada çoktur.
Kıyıların girintili çıkıntılı olmasını sağlamış doğal
liman sayısı artmıştır.
Akdeniz ikliminin iç kısımlara sokulmasını sağlamıştır.
Bu da kıyıdan 100-150 km içerde turunçgil ve zeytinin
yetişmesini sağlamıştır.
48-
-GENEL YETENEK GENEL KÜLTÜR DERGİSİ-
Akarsu ağızlarında delta ovaları oluşmuştur.
Nüfusun kıyıdan içeriye doğru uzanarak kıyı
ovalarında toplanmasını sağlamıştır.
Doğu-Batı istikametinde denize dik olarak uzanmakta olan dağlar, 3. zaman sonunda ve 4. zaman başlarında meydana gelen faylanma sonucu oluşmuşlardır. Ülkemizin en önemli horst ve graben sahaları bu bölgemizde bulunur.
Bölgede bulunan Kaz Dağı, Kozak Dağı, Boz Dağlar,
Aydın Dağları ve Yunt Dağları birer horst iken, Gediz,
lYerkabuğunun faylanması sonucu yükselen kısmına jhorst, alçakta kalan kısmına ise graben adı verilir.
Kıyıdan içlere doğru gidildikçe yükselti artar.
Bölgedeki dağlar ve ovalar birbirinden kırıklarla
ayrılmıştır. Bu yüzden buralar birinci derece deprem
alanlarıdır.
AKARSU VE GÖLLERİ
Bölgenin önemli akarsuları Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes'tir. Akarsu vadilerinde eğim az olduğundan akarsular menderesler yaparak denize ulaşır Rejimleri düzensizdir.. Akarsuların bol alüvyon taşıması, kıyının sığ olması, kıyıda akıntı ve gelgitin güçlü olması akarsu ağızlarında delta ovalarına yol açar.
Bölgede doğal göller azdır. Bölgenin en önemli gölü Büyük Menderes'in oluşturduğu Bafa alüvyon set gölüdür.Marmara gölü de bölgede yer alan diğer göldür.
İKLİM ve BİTKİ ÖRTÜSÜ İklim
Ege Bölgesi Akdeniz ikliminin etkisi altında bulunmaktadır. Dağların denize dik uzanması nedeniyle Akdeniz ikliminin yayılma alanı genişler. Dağların arasındaki vadi ve oluklar yoluyla deniz iklimi iç kısımlara kadar sokulabilmektedir. Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyı ve çevresinde kışlar ılık ve yağışlı yazlar sıcak ve kurak geçer. Kıyıdan iç kısımlara gidildikçe sıcaklıklar düşer.
Bölgedeki iklim koşulları;
-Ürün çeşidinin fazla olmasında
-Yıl içerisinde tarım yapabilme süresinin gelişmesinde
-Deniz turizminin gelişmesinde etkili olmuştur.
Bitki Örtüsü
Doğal bitki örtüsü kıyıda ve alçak yerlerde maki yüksek yerlerde orman, içerlere doğru ise bozkırdır.
NÜFUSVEYERLEŞME
2000 sayımına göre yaklaşık 9 milyon nüfusa sahip olan Ege Bölgesi, nüfus yoğunluğu bakımından üçüncü sırada gelir. Bölgedeki en kalabalık iller İzmir ve Manisa'dır.
Ege Bölgesi'nde nüfus yoğunluğu bakımından farklı özellik gösteren iki kesim vardır. Kıyı Ege, Bölge nüfusunun % 80'nini barındırırken, yüzölçümü olarak daha büyük olan İç Batı Anadolu Bölümü, seyrek nüfuslu olduğu için burası, bölge nüfusunun % 20'sini barındırır. Nüfus dağılışındaki bu büyük farklılık klimatik ve topoğrafik kökenlidir. Ege Bölümü'nde verimli tarım alanlarının bulunması, denizel iklim nedeniyle buralarda fazla tarım ürünü alınabilmesi, istihdam olanaklarının fazla olması nüfusun yoğun olmasına neden olmuştur. İç Batı Anadolu eşiğinde ise verimli tarım alanlarının bulunmaması ve karasal iklimin etkili olması sonucu tarımsal üretimin azlığı nüfusun kıyı ege bölümüne nazaran daha seyrek olmasına yol açmıştır.. Ege Bölümü Türkiye'nin sık nüfuslu yerlerindendir. Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes çöküntü hendeklerindeki verimli ovalar bölgenin en sık nüfuslu yerlerindendir. Bu ovalar arasında bulunan sıradağlar ise çok seyrek nüfuslu yerlerdir.
EKONOMİK ÖZELLİKLER Tarım
Bölge, tarımsal şartlar bakımından oldukça elverişli ve tarımsal üretim açısından da oldukça çeşitli ve zengindir. Bunda verimli alüvyal ovaların geniş yer tutması ve iklim şartlarının büyük etkisi vardır. Asıl Ege Bölümü'nde kumsal ovalarda tütün, Menderes vadisinde pamuk, Edremit, Ayvalık, Kırkağaç, Bergama ve Aydın çevresinde zeytin, Gediz ve Menderes ovalarında incir ve üzüm, sulanmayan araziİ9rde ise buğday ve arpa yetiştirilir. İç Batı Anadolu'da karasal iklim görüldüğünden, Uşak çevresinde şekerpancarı, Afyon dolaylarında haşhaş üretimi ve tahıl tarımı yapılır.