

Ses Nasıl Oluşur?
Bir sesin oluşabilmesi için titreşim hareketi gereklidir.
Titreşim bir nesnenin ileri geri hareketidir.
İnsan sesinin oluşabilmesi içinde bir titreşimin oluşması gerekmektedir.
hoparlörler titreştiği için ses çıkartabiliyor,
ileri geri çok hızlı titreştiği için gözle göremeyiz,
bu harekete bilimsel olarak osilasyon denir.
Titreşim sonucunda havayı ileri geri hareket ettirir, havada yayılan bu titreşim kulağımız içine kadar ulaşarak beynimizde ses olarak işitilir.
Dalgalar, enerjiyi ortamın içinde ortamı hareket ettirmeden taşıyabilirler.
Ortam sesin yayılabilmesi için gerekli olan materyale verilen addır.
Sesin yayılması için tipik ortam havadır ancak ses metal, su, insan vucudunda dahi yayılabilir.
Aslında hava taşınmıyor, enerji taşınıyor, hava olsaydı buna ses değil rüzgar derdik. Bu yüzden ses dalgası denir.
Peki Hz nedir Frekans nedir?
Frekans veya titreşim sayısı bir olayın birim zaman (tipik olarak 1 saniye) içinde hangi sıklıkla,
kaç defa tekrarlandığının ölçümüdür, matematiksel ifadeyle periyodun çarpmaya göre tersidir.
Bir olayın frekansını ölçmek için o olayın belirli bir zaman aralığında kendini kaç kere tekrar ettiği sayılır,
sonra bu sayı zaman aralığına bölünerek frekans elde edilir.
frekans, Hertz (Hz) ile gösterilir.
Olayın iki Hertzlik bir frekansa sahip olması ise, olayın saniyede kendini iki kere yinelediğini ifade eder.
Frekansı ölçmenin başka bir yolu ise olayın kendini tekrar etmesi arasında geçen süreyi tayin etmektir,
zira frekans bu sürenin çarpmaya göre tersi olduğundan dolaylı olarak elde edilebilir.
İki yineleme arasında geçen süreye periyot denir ve fizikte genellikle T ile gösterilir.
Sesin hızı ortam iletim sıralaması?
Hava 340 metre/saniye (yaklaşık 1235.5 km/saat)
Su 1500
Tahta 4700
Demir 5100
Boşluk yayılmaz
Örnek olay: Havai fişeklerin patladığını önce görüp sonra sesini duyarız. Çünkü ışık hızı, ses hızından çok daha hızlıdır, ses bize ulaşana kadar havai fişek çoktan patlamış olur.
Bu ölçümler deniz seviyesi ve 20°C sıcaklıkta elde edilmiştir,
Hava soğudukça ses hızı azalır.
dB nedir?
Ses şiddetinin ölçüm birimi Desi BELL'dir. Alexander Graham BELL icat etmiştir.
Bell özel ad olduğu için kısaltması büyük harfle yazılır: dB
Normal bir insan 0 ila 50 desibellik sesleri kolayca işitebilir ve bundan rahatsız olmaz.
85 dB şiddetinde bir ses veya gürültü kulakları rahatsız eder ve uzun süre sunuk kalındığında kulakta hasar oluşur.
İnsan kulağı uzun süre yüksek seste müziğe maruz kalırsa kalıcı işitme kayıplarına sebep olur.
Örneğin: Düğün salonları, canlı müzik yapılan kafeler, yüksek sesli konserler, kulaklıkla yüksek seste müzik dinlemek vs...
Yurt dışında bu tarz yüksek sesli mekanların girişinde yüksek ses ve sağlığa zararlı olmasıyla ilgili uyarılar vardır.
Cep telefonlarına indirilebilen uygulamalarla evinizdeki veya gittiğiniz bir müzikli mekanın seslerinin dB seviyesini ölçebilirsiniz.
Peki hayvanlar arasında en yüksek ses çıkaranlar hangileridir? Hiç düşündünüz mü?
Yeryüzünde en yüksek sesi çıkaran, dünyada çok uzak mesafelere kadar seslerini duyuran
10 hayvan :
Kaplan Tabanca Karidesi: Bu canlı türü denizde ve karada en yüksek sese sahiptir ve 200 desibel gücünde ses çıkarabilmektedir.
Denizde yaşamını sürdüren bu canlı, karada yaşamını sürdürseydi, insanların kulaklarında sağır edici bir iz bırakabilirdi.
Mavi Balina: Mavi balinalar bir el bombasının veya bir jet motorunun çıkardığı sesten daha güçlü bir ses çıkarabilmektedir. Haberleşme için çıkardıkları ses 188 desibel gücündedir.
Fil: Haberleşmek amacıyla yüksek ses çıkaran hayvan türlerinden biri de fildir. Sesleri ortalama olarak 8 km mesafeden duyulan fil sesinin, şimdiye kadar en uzaktan ölçülen sesi 32 km uzaklıktadır.
Uluyan Maymun: Karada yaşamını sürdüren bu maymun türünün erkekleri kükremeyle, dişileri ise tiz bir ses çıkararak karadaki en yüksek sesi çıkaran canlı olarak bilinir. Yağmur ormanlarında yaklaşık olarak 16 km uzaklıktan seslerini duymak mümkündür.
Sırtlan: Sırtlanlar, tehdit unsuruyla karşılaştıklarında veya saldırıya uğradıklarında, çıkardıkları kıkırdama gibi seslerle 13 km uzaklıktan duyulabilirler.
Aslan: Besin zincirinin zirvesinde yer alan Aslanların kükremesi 8 km mesafeden duyulabilir.
Bulldog Yarasası: Bu yarasa türü en yüksek ses çıkaran hayvan türlerinden biridir. Gece evini bulmak için çıkardığı ses 137 desibel gücündedir ve ciddi anlamda rahatsız edici bir sestir.
Baykuş Papağanı: Kuş türleri arasındaki en yüksek sese sahip olan Baykuş Papağanı, 7 km mesafeden duyulabilen bir ses çıkarmaktadır.
Kese Cırcır Böceği: Avustralya’da yaşamını sürdüren bu canlı, çiftleşme çağrısı yaparken 120 desibel gücünde ses çıkarabilirler ve bu ses 2-3 km mesafeden duyulabilir.
Kuzey Ayı Balığı: Bu Ayı Balığı, dişileri etkilemek ya da diğer erkekleri korkutmak için çıkardığı ses ile, çok uzak mesafelerden duyulabilir.
İnsan Sesi Nasıl Oluşur?
Nefes verirken akciğerlerden gelen hava gırtlağımızda yer alan ses tellerine titreştirerek ham sesi oluşturur.
Ses telleri saniyede; erkeklerde 100-150, kadınlarda 200-250, bebeklerde 400 kere titreşir. Bu ham ses boğaz, burun ve ağız boşluklarında şekillenerek her insana özgü olan ses tonunu oluşturur. Bu özgün ses daha sonra ağız içi organlarımızın ( dil, diş, dudak, damak, yumuşak damak) çeşitli pozisyonlara girmesiyle konuşma sesine dönüşmektedir.
İnsan sesi üç aşamada içinde oluşmaktadır. Bunlar: Respirasyon yani solunum aşaması;
Fonasyon yani ses tellerinin titreşim aşaması ve Rezonans yani oluşan ham sesin bir şekle girip her insana özgü olan ses tonunun oluşum aşamasıdır.
Bu aşamaya bir de Artikülasyon yani konuşma seslerini üretim aşaması eklendi mi konuşma gerçekleşmektedir.
sesimiz ses kayıtlarında neden farklı duyulur?
sesimizi iki şekilde duyarız,
birincisi ağzımızdan çıkan ve havada yayılan sesleri kulağımıza ulaşması ile duymamız
ikincisi konuşurken kafa tasımızında yayılarak kulağımıza ulaşan ses dalgalarıdır.
kayıt ettiğimiz sesimizi duyarken aslında mikrofonun havadaki sesi duyuyoruz, bu yüzden bize farklı gelir.
İyi haber şu ki başkalarına farklı gelmez, sadece bize farklı gelir, çünkü başkaları sadece havadaki sesimizi bilir. Gerçek sesimiz budur.
İnsanların üretebildikleri ses frekansı 85 – 1000 Hz arasıdır.
İnsan kulağı 20Hz-20.000 Hz aralığında işitme yeteneğine sahiptir.
Diğer canlılar ise;
İnsan= 20–20.000 Hz
Mavi balina=2- 20 Hz
Katil balina(Orka)=0.5–125.000Hz
Fil =1 Hz ile 20.000Hz
Gergedan=5 Hz te birbirlerine sinyal gonderirler
Güvercin=0.1 Hz kadar dusuk sesleri duyabilir.
Fare=1000–100.000 Hz
Kedi=100–60.000Hz
Yarasa= 2000Hz ile 110.000Hz arasindadir.
Köpek=65–45.000Hz
Hayvanları seven biriyim. İnsanlarla ya da bebekler ile konuştuğum gibi hayvanlarla da konuşurum.
Kimi zaman derdimi, kimi zaman yaşadıklarımı anlatırım. Selam veririm onlara.
Keyfim yerinde ise şarkı söyler, ıslak öttürürüm. Bugün yaşadığım bir olay sonrasında da benim duyamadığım ama onların duyabildiği şeyler olduğunu fark ettim.
Kedi ve köpeklerin duyduğu sesler
Yaşadığım yerde 5 tane yavrusu olan bir kedi ile dertleşir iken sürekli farklı yerlere baktığını gözlemledim. Bazı çıkarılan sesleri ben de duyuyordum.
O anlarda ikimiz ve yavruları da aynı yöne bakıyordu ama hiç ses olmamasına rağmen kedinin aniden kulakları ve kafası ile tepkiler verdiğini fark ettim.
Benim duyamadığım ama onun duyabildiği ses frekansları vardı.
Biraz araştırma yaptığımda kedilerin 60000 Hz’ye kadar duyabildiklerini öğrendim. Mesela aşağıdaki videoda da sesime tepki veren bir yavru kedi var.
Bir daha içtimaya geç kalmayın kelimemi duymakta ve cevap vermekte.
Peki hayvanlar bizim duyamadığımız neleri duyabiliyor ? Duydukları o şeylerin neler olduğunu bilsek…