Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit..
Sea summo mazim ex, ea errem eleifend definitionem vim. Ut nec hinc dolor possim mei ludus efficiendi ei sea summo mazim ex.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit..
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit..
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit..
Sea summo mazim ex, ea errem eleifend definitionem vim. Ut nec hinc dolor possim mei ludus efficiendi ei sea summo mazim ex.
Akım trafoları ölçü devrelerinin vazgeçilmezlerindendir. Akım trafoları ölçme ve koruma devrelerinde, maliyeten veya güvenlikten dolayı doğrudan bağlantının mümkün olmadığı durumlarda kullanılmaktadır.
Akım trafoları en basitinden 3 bölümden oluşurlar.
Demir nüve üzerine sarılmış iki sargıdan meydana gelmektedir. Ölçülmesi istenilen sisteme seri bağlanan sekonder sargısından çekilen akımın meydana getirdiği manyetik alan nüvede manyetik alan meydana getir ve sekonder sargısında bir gerilim endüklenir. Aynı trafoların çalışma prensibinde olduğu gibi fakat buradaki en büyük fark sekonder devresi kısa devre olarak çalışır ve çıkış akımları kullanılacak ölçme ve koruma elemanları için sınırlandırılmıştır.
Kullanılan Gerilme Göre
AG Akım Trafoları: Fazlar arası 400V olan gerilimlerde kullanılırlar.
OG Akım Trafoları: Fazlar arası 3 – 36 kV olan gerilimlerde kullanılırlar
İzolasyon Şekline Göre
Yağlı Tip : İzolasyon malzemesi yalıtkan yağdır ve yüksek gerilim de kullanılır.
Kuru Tip : İzolasyon malzemesi olarak reçine, zift ,kağıt kullanılır ve AG ve OG de kullanılırlar.
Yapılışlarına Göre
Sargılı Tip: Bu tip akım trafolarında primer tek iletkenden değil sarımlardan oluşmaktadır. Bu tip akım trafoları çift primer veya çift sekonderden oluşa bilir.
Bara Tipi: Bu tip akım trafolarında primer sargısı yoktur onun yerine şebekedeki faz iletkeni sargı görevi görür.
Akım trafosu seçimi yapılırken sistemin ve kullanım amacının tam bilinmesi önemlidir.
Bu sorulara cevap vererek ihtiyaçlar belirlenerek akım trafosu seçilir.
Örnek vermek gerekirse 1250A Ana şalteri bulunan bir tesise ölçme için seçilmiş bir akım trafosu.
Çevirim Oranı 1250/5
Dahili Tip
Sınıfı (kl) : 0.5
Çalışma Frekansı: 50- 60
Çalışma Gerilimi : 400 V
UYARI: Akım transformatörlerinin sekonder sargılarının bir ucu emniyet açısından topraklanmalıdır. Bunun nedeni işletmede oluşabilecek arızalar sonucunda akım transformatörünün primer sargısı ile sekonder sargısı arasında oluşabilecek bir kısa devre sonucunda , sekonder alıcıların ve çalışan personelin zarar görmesini engellemek içindir. Bu nedenle, primer bağlantısı yapılmadan önce sekonder terminaller ölçü aletlerine bağlanmalıdır. Eğer sekonder sargı kullanılmayacak ise, kısa devre edilmeli ve tedbir olarak topraklanmalıdır. Bunun nedeni ters manyetik olan oluşmasından dolayı nüve doyuma ulaşıp hem ısınma hemde primer ucunda yüksek gerilim meydana gelerek sistem ve insan sağlığı için tehdit oluşturabilir.
Pano tasarımında uymak zorunda olduğumuz bir çok kriter mevcut. Bu kriterleri cebimiz için sorgulamalıyız. Acaba pano kullanırken ısıl faktörü göz önüne alıyor muyuz? Alıyorsak hangi tür panoya ihtiyacımız var? Bu soruların yanıtını önce ısı yükü önemini anlayarak sonrada pano çeşitlerini inceleyerek cevap verelim.
Otomasyon panoları tasarlanırken gözden kaçırdığımız noktalardan birisi de pano iç sıcaklığı ve ve ısı yük hesabıdır. Bu hesabın önemini, pano iç sıcaklık değerinin üst seviyelere çıktığında, pano malzemelerinin ömürlerine yaptığı olumsuz etkiden ve zararlardan anlıyoruz. Haliyle elektronik cihazlardan ve kablolardan kaynaklanan ısı önlenemez. Bu durumda sıcaklığın nominal seviyede tutulması adına gerekli önlemler alınmalıdır ve gerekli ısı dengeleyici teçhizat panoya eklenmelidir.
Normal olmayan iç sıcaklık değerinin başka zararları da pano içerisindeki elektronik cihazların ayarlarında dengesizlik oluşturması ve bu cihazları güvensizleştirmesidir. Ayrıca ısı elektronik cihazların verimini ve performansını etkiler. Yapılan araştırmalara göre elektronik cihazdaki 10 santigrat derecelik ısı artışı o malzemenin servis ömrünü ve güvenliğini yarı yarıya düşürmekte kalmıyor, arıza oranını da iki katına çıkarıyor.
Aslında elektronik cihazların ısı üretimi düşmüştür ancak bu tip cihazlar panolarda yoğun olarak kullanılmaktadırlar. Pona gereçlerinin pek azı dışarda faaldir.Bunun anlamı kaybolan elektrik enerjisinin, dışarda değilde pano içerisinde kaybolması yani ısıya dönüşmesidir.
Hava geçirgen olan açık panolarda ısı pano içinde hapsolmaz dış akımlarla sürekli dışarı verilir.Hava geçirgen panolarda ısı pano cephesinden dışarı atılır.
Panonun genelde altta ve üstte açıklıkları olur.Pano üst açıklığı genelde çatıdadır ve küçük radyatörlerle desteklenir.Pano sirkülasyonu dış akımlarla sağlandığından ek enerji harcanmaz.
Bu nedenle toz ve benzeri etkilerin olmadığı yerlerde kullanılması tercih edilir.Eğer toz miktarı fazla ise kesinlikle açıklık yerleri toz filtreleri ile desteklenmelidir.Bu durumda ısı atımı düşecektir ama teçhizatın zarar görmesi önlenmiş olur.
Yüksek ısı yüklü sistemler için uygundur.Toz için fanlara filtre takılması gerekebilir.Fan yerleşiminde iki alternatif sağlanabilir.Birincisi fan altta olabilir,böylece fan alttan emiş yapar ve yukardan havayı salar.Sirkülasyon dengeli yapılmış olur.Ayrıca dengeli basınç oluşturulur.
İkinci alternatif ise fan yukarı konulabilir,pano içinden emiş yapar.Hava alttan emilir ve içerde negatif basınç oluşturulduğu için pano yanlarından içeri toz girme olasılığı yüksektir.Fanın ömründe birinci alternatif önemlidir,çünkü fan altta yani soğuk hava dalgasındadır.Fan türbülansının iyi olması soğutmada etkilidir.Bu yüzden hava giriş ve çıkışının mümkün olduğunca birbirlerinden uzak olması istenir.Aksi durumda fanlar rezonans olabilir,yani birbirlerini beslerler.Ayrıca iki fan varsa büyüklükleri aynı olmalıdır.
Yüksek ısı yüklü ve toz vb. etmenler için uygundur.İç devre ve dış devrelerden oluşur.
Hava-hava tip sistemde üstten emilen sıcak hava dışardaki aşanjör plakalarına ilerler.Burada başka bir fan yardımıyla soğutulur.Böylece pano içerinde sirkülasyon sağlanmış olur.
Hava-su tip sistemde aşanjörde fan kullanmak yerine plakalarda soğuk su dolaştırılır.
Yine yüksek ısı yüklü ve toz vb. etmenler için uygundur.Dış atmosferle ısı alış veriş prensibine göre çalışır.Klima dış ortam sıcaklığının yüksek olduğu yerlerde tercih edilmelidirler.Ek olarak klimalar nem oranını da düşürerek sağlıklı koruma sağlarlar.Çatıya yada yan kapaklara takılabilirler.
Hava geçirgenliği olmayan panolar,düşük ısı yük birimine sahip sistemlerde kullanılmalıdırlar.
Üst seviyelerde ısı yoğunluğu daha fazladır.Dış gövdeden ısı yayılımı ile soğurlar.
Sirkülasyon daim olduğu için ısı yoğunluğu üst kısımlarda ve alt kısımlarda aynıdır.Böylece kabin içinde sıcak bölümlerin oluşması engellenir.Fanın olması havanın dışarı %10 daha fazla atılmasını sağlar.Bu değer fan çapının da yüksek seçilmesi ile doğru orantılıdır.
Daha sağlıklı koruma için hesaplamalardan yararlanmalıyız.Pano çeşitlerine göre ısıl etkiyi göz önüne alarak pano montajını yapabiliriz.