This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
5. ĐŞ SAĞLIĞI SĐSTEMĐNĐN ETKĐNLĐK ALANLARI Üretim alanında çalışanın sağlığını doğrudan ya da dolaylı olarak, olumlu ya da olumsuz bir biçimde etkileyen unsurlar iş sağlığı biliminin konusunu ve iş sağlığı sisteminin etkinlik alanını oluşturur. Bu unsurlar sürekli etkileşen dört başlık altında incelenir: 5. 1. Çalışma ortamı; 5. 2. Çalışma koşulları; 5. 3. Çalışma ilişkileri; 5. 4. Mesleki- teknik eğitim ve istihdam. Uluslararası Çalışma Örgütü’ne göre, çalışma ortamı ve çalışma ilişkileri iş sağlığı sisteminin öncelikli etkinlik alanlarıdır. Çalışma ilişkileri, mesleki-teknik eğitim ve istihdam ise, sistemin ilk iki alandaki etkililiğini destekler ya da engeller. 5. 1. Çalışma Ortamı Çalışma ortamı üretim sürecinde uygun önlemler alınmadığında çalışanın sağlığını doğrudan yada dolaylı bir biçimde; hemen ya da bir süre sonra etkileyen fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk etmenlerinin kaynağıdır. Çalışma ortamının öğeleri: • Üretim mekanı, üretim altyapısı; bunların çevre ile etkileşimi; • Üretim teknolojisi, teknikleri ve işlemleri; • Üretimde kullanılan sistemler, makineler, araç-gereç ve el aletleri; • Üretimde kullanılan ham, yarı işlenmiş ve işlenmiş maddeler; • Üretim sırasında ortaya çıkan atıklar, ara ve son ürünler; • Üretim örgütlenmesi; • Bu öğeler arasındaki ve bu öğelerle çalışanlar arasındaki ilişkilerdir. Çalışanların sağlığını bozan etmenler, tek tek bu unsurların ve bu unsurlar arasındaki ilişkilerin ve ürünüdür. Uygun önlemler alınmaz ise, bu öğeler ile ilişki kuran ve etmenler ile etkileşen kişi sağlığını geçici veya kalıcı olarak yitirebilir. Sağlığının korunması için çalışanın bu etmenlerle etkileşiminin uygun önlemler ile engellenmesi gerekir. 5. 2. Çalışma Koşulları Çalışanın çalışma ortamı ile hangi koşullarda ilişki kurduğu ve bu koşulların ürünü olan risk etmenleri çalışanın sağlığını ilgilendirdiği ölçüde bu başlık altında incelenir: • Çalışma süreleri; • Ücret ve ödeme biçimleri; • Çocuk çalışanlar; • Kadın çalışanlar.
1
Toplam çalışma süresi ve çalışma süresinin örgütlenme biçimi çalışanın sağlığını doğrudan veya dolaylı bir biçimde etkiler. Günlük, haftalık, aylık çalışma süreleri, ortalama çalışma süresi ve fazla çalışma süresi uzadığı ölçüde sağlık doğrudan ve olumsuz yönde etkilenir. Çalışma süreleri ile birlikte, vardiyalı çalışmanın, gece çalışmasının ve günlük, haftalık, yıllık dinlenme sürelerinin sağlık gözetilmeden örgütlenmesi de, sağlığı doğrudan ve olumsuz yönde etkiler. Diğer yandan, çalışma süresi arttıkça, çalışma ortamındaki risklerden etkilenme olasılığı ve yoğunluğu da, artar. Bu da sürenin sağlık üzerindeki dolaylı etkisidir. Ürettikleri artı değerden ayrılan pay çalışanlara ücret ve toplumsal hizmet olarak aktarılır. En az ve ortalama ücret düzeyleri ve yararlanılan toplumsal hizmetlerin niteliği ve niceliği çalışanın yaşama ve çalışma koşullarını, dolayısıyla sağlığını doğrudan etkiler. Sağlık ödeme sisteminden de etkilenir. Prim sistemi, parça başı ya da götürü ödeme sistemleri çalışanı daha hızlı ve yoğun; yani daha riskli ve yorucu çalışmaya zorlar. Çalışma ortamı ve çalışma koşulları başlıkları altında yer alan öğeler etkileşir. Bunlardan biri yada birkaçı denetlendiğinde, risk etmenlerinin olumsuz etkileri sınırlanıp, önlenebilir. 5. 3. Çalışma Đlişkileri Bireysel ve toplu iş ilişkileri bu başlık altında incelenir. Çalışma ilişkileri çalışanın üretim alanındaki durumunu belirler. Bireysel ilişkinin yasal düzenlemelere uygun olması yasal koruma; bireylerin örgütlenme, toplu pazarlık ve toplu sözleşme hakları ise, toplu korunma sağlar. Çağdaş iş sağlığı yaklaşımı çalışanın, bu hakları korunduğu ölçüde, sağlıklı ve güvenli işletme yaratılması girişimlerine demokratik bir biçimde katılabileceğini; bu katılım sağlanmadan da, iş sağlığı hizmetlerinin amacına ulaşamayacağını öngörmektedir. 5. 4. Mesleki eğitim ve istihdam Đstihdam ve mesleksel eğitim de, iş sağlığı sisteminin dolaylı etkinlik alanıdır. Gerek istihdam, gerekse de mesleksel eğitim bu konuların sorun olduğu ülkelerde çalışanların korunması anlamında önemli alanlardır ve sistemin çalışanların korunmasına yönelik etkinliklerinin vazgeçilmez konularından birisidir. 6. ĐŞ SAĞLIĞI SĐSTEMĐNĐN ÇÖZÜMLENMESĐ 6.1. Đş Sağlığı Sorunlarına Geleneksel Yaklaşım Yöntemleri ĐSS’nin varlık nedeni, çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak ve geliştirmektir. Sistemin etkinlik alanına belirli bir sağlık düzeyi ile giren çalışan, sistemin etkinlik alanından çıkarken, sağlığını koruyup, geliştirebilmişse, ĐSS bu amacına ulaşmıştır. Aksi olduğunda, sistemi oluşturan kişilerin ve kurumların amaca dönük işlevsel yetersizlik içinde oldukları kabul edilir ve bu yetersizliğin giderilmesi için sistem çözümlemesi yapılır. Sistem çözümlemesinin ilk adımında, sistemin ve sistemi oluşturan kişi ve kurumların iş sağlığı sorunlarına yaklaşım yönteminin tanımlanması, üretim alanında aldıkları sonuçların değerlendirilmesini; sorunların asıl nedenlerinin anlaşılmasını ve çözüm önerisi üretilmesini kolaylaştırır. ĐSS incelendiğinde, iş sağlığı sorunlarının çözümünde gelenekselleşmiş dört yaklaşım yönteminin kullanıldığı görülür. 1. Fırsatçı Yaklaşım Bu yöntem, soruna bir tetik olay nedeni ile (iş kazası, meslek hastalığı, vb.) ve olayın gündemde kaldığı süre boyunca ilgi duyar. Sorunun çözümü için yaptığı öneri, genellikle ilk akla gelen ve olaya neden olduğu varsayılan risk etmeninden korunmayı sağlayacak
2
geleneksel önlemin alınmasıdır. Ancak, sorun ile ilgisi zaman dilimiyle sınırlı olduğu için, alınan önlemin soruna ne ölçüde çözüm getirdiğini izlemez ve değerlendirmez. 2. Kuralcı Yaklaşım Bu yönteme göre, sorunun nedeni kurallara uyulmamasıdır. Sorun, belirli bir risk etmeninden korunmak için koyulmuş kurala uyulmadığı için yaşanmıştır. Sorunun önlenmesi için kurallar uygulanmalı ya da uygulatılmalıdır. Bu yöntem, kuralların uygulanabilir olup olmadığını ya da bu kurallara niçin uyulmadığını sorgulamaz; önerisini yapar, ama ne sonuç alındığını da izlemez. 3. Đşlevci Yaklaşım Bu yöntem, sorunu tüm boyutları ile kavramak için gerekli gözlemleri ve araştırmaları yapar, verileri toplar; gerçek nedenleri ve sonuçları tanımlar; sıklıkla işletme yönetimini, çalışanları, ilgili kişi ve kuruluşları da bilgilendirir. Ama, çalışma ortamından, çevresinden ve taraflardan gelecek engellemelerin bilincinde olduğu için genellikle öneri yapmaz; yaptığında da bu önerilerin yaşama geçirilmesini bir eylem planına bağlamadan, belirsiz bir tarihe erteler. Bu yöntemlerin iki ortak özelliği vardır: 1. Bilgili ve yetkili olanlar; yani karar verip, uygulayacak olanlar, sorunu yaşayanlardan; yani çalışanlardan ayrılmıştır. Bu ayrılık bu yöntemlerin etkililiğini daha baştan sınırlar. 2. Bu yöntemler etkililiklerini hiç bir aşamada sorgulamazlar. Bu yöntemlerin ve bu yöntemleri kullanan kişi ve kuruluşların sorun çözmekteki etkililikleri, eylem sayısına göre değerlendirilir. Ama, bu eylemler ile sonuç alınıp alınmadığına bakılmaz. 4. Katılımcı Yaklaşım Bu yöntem iş sağlığı ile ilgili olguları saptar (iş sağlığı göstergeleri); bu olguların nedenlerini anlar (iş sağlığı sisteminin kurumları ve çevresel etkileşimleri); uygun çözüm önerileri hazırlar, uygular ve değerlendirir (iş sağlığı politikaları). Bu yönteme göre, sorunun çözümünde etkililiğin sağlanması ve sürdürülmesi, ilgili tarafların bu aşamaların tümüne katılmalarına bağlıdır. Yazgıya teslim olmamak için, sağlık ve güvenlik sorunlarını yönetebilmek; bu sorunlarla iş sağlığına bütünsel yaklaşım temelinde, katılımcı girişim anlayışıyla ve yönteme dayanarak savaşabilmek için, izlenmesi gereken üç aşama vardır: Olguları Gözlemek ........................................... Đş Sağlığı Göstergeleri Ne? Kim? Olguları Anlamak ........................................... Đş Sağlığı Sisteminin Neden? Davranmak …………………………... Kim?, Kim ile?, Nerede? Nasıl? , Ne zaman?, Kaça? 7. ĐŞ SAĞLIĞI GÖSTERGELERĐ 3 Kurumsal Altyapısı ve Çevresel Sistemler Đş Sağlığı Siyasası Ve Eylem Planı
7.1. Gösterge Tanımı Gösterge, değişimi ölçmeye yardım eden değişkendir. Olguların zamana ve mekana bağlı olarak karşılaştırılmasına olanak sağlar. Değişim ölçülürken, ölçüt olarak tek gösterge ile yetinmek yanıltıcı olabilir. Ölçümde, amaca uygun olan ve ulaşılabilen göstergelerin tümünün kullanılması doğru tanıya yaklaşılmasını kolaylaştırır. Seçilen gösterge sınanmalı ve olanaklı ise, gözlemler ve diğer göstergeler ile karşılaştırılmalıdır. Göstergeler nicel ve nitel göstergeler olarak ikiye ayrılır. Nicel göstergeler olaylarla, olgularla ve durumlarla ilgili sayıma ve ölçüme dayanan, doğrulanabilen verilerdir. Nitel göstergeler ise, yoruma açık öznel duygu, düşünce ve kanılardır. Çalışanların anlatımını temel alan göstergelerde seçici bellek unsuru göz ardı edilmemelidir. Tüm göstergeler amaca ulaşılmasına katkıda bulunabilir; ama, aralarındaki nitelik farklılıkları dikkate alınmalıdır. 7. 2. Göstergelerden Beklenen Yararlar • Görünür sorunlar arasından gerçek sorunların, gerçek sorunlar arasından da, öncelikli olanlarının seçilebilmesini sağlar; • Tanımlayıcı göstergeler yeterli ise, tarafları ve ilgili kuruluşları sorunun önceliği üzerinde uzlaştırmak kolaylaşır. Bu sonuç, koruma politikaları üzerinde uzlaşma olasılığını da artırır. Bu aşamada uzlaşma sağlanamadığında, sonradan uzlaşmak genellikle olanaksızdır. • Tanımlayıcı göstergeler yetersiz veya belirsiz ise, sorunu önlemek veya denetlemek ile görevli kişi ve kuruluşlar da verisiz ve bilgisizdir; yani yetkisizdir. Bu durumda sorun ya göz ardı edilir ya da etkili tarafın (sıklıkla işveren) çıkarına uygun olarak çözülür. Ama, etkili taraf karşısındaki kişinin yeterli veri, bilgi ve yetki ile donatıldığını biliyorsa, sorunun çözümünde taraf olma niteliğini yitirmemek için, bilgiye ulaşmaya; dolayısıyla çözüm sürecine katılmaya çalışacaktır. 7. 3. Đş Sağlığı Göstergeleri a) Đşletmenin Tanıtımı: • Đşletmenin Hukuki Tanıtımı: Đşletmenin yönetim yapısı, yer aldığı işkolu, toplam çalışan sayısı, hukuksal niteliği, bağlı olduğu denetim örgütü, anamalının yapısal özellikleri; • Đşletmenin Ekonomik Tanıtımı: Đşletmenin ana ve yan üretim konuları, toplam üretim, iş örgütlenmesi, çalışma süreleri ve düzenlenmesi, üretim olanakları ve yaşadığı güçlükler; b) Çalışanların Tanıtımı: • Yaş, cinsiyet, statü, ödeme biçimleri ve toplamı, çalışma süreleri ve düzenlemeleri; c) Đş Kazası ve Meslek Hastalığı Verileri: • Kazanın ya da hastalığın gerçekleştiği birim ile ilgili bilgiler; • Kaza ya da hastalık geçiren kişi ile ilgili bilgiler; • Kaza ya da hastalık ile ilgili bilgiler; • Bildirilen ve bildirilmeyen kaza ya da hastalık ile ilgili girişimler; d) Hekim Tarafından Yapılan Gözlem ve Araştırmalar: • Đşyeri sağlık birimi kayıtları; • Genel sağlık kayıtları;
4
• Sağlık ve güvenlik ile ilgili yıllık değerlendirme raporları; • Sağlık ve güvenlik ile ilgili epidemiyolojik araştırmalar; e) Çalışanların Gözlem ve Değerlendirmeleri: • Anketler ve yüz yüze görüşmeler; • Çalışanların yakınmaları; f) Đşletme Yöneticilerinin Gözlem ve Değerlendirmeleri g) Đşletmede Yapılan Denetimlerin Sonuçları h) Đşletmede Yapılan Planlı Denetimlerin Sonuçları. 8. ĐŞ SAĞLIĞI SĐSTEMĐNĐN KURUMSAL YAPISI Đş sağlığı göstergeleri, iş sağlığı sisteminin etkililiğinin sorgulanmasında kullanılan bulgulardır. Olumsuz bulguların nedenleri iş sağlığı sisteminin kurumsal yapısında; sistemi oluşturan kişi ve kuruluşların yapısal özelliklerinde ve işleyişinde aranır. Nedenlerin saptanması, görünür sorunlardan asıl soruna, tanıya ulaşılmasının ilk adımıdır. Bu adım atılırken, sonucu etkileyen nedenlerin tümü saptanmalı ve bu nedenler kişi ve kuruluşlara, bunların yapısal özelliklerine ve işleyişlerine göre sınıflandırılmalıdır. Tek nedene dayanan açıklamalardan, bu neden belirleyici olsa bile, kaçınılmalıdır: çünkü, böylesi açıklamalar genellikle, iş sağlığı sistemini çevreleyen siyasi, ekonomik, kültürel sistemlerin yapısal özelliklerine (devletin niteliği, ekonomik politika, gelir dağılımı, dışa bağımlılık, vb.) dayandırılır. Bu özelliklerin ortadan kaldırılması için gerekli olan yapısal değişim ise, yakın ve orta erimde gerçekleştirilemez. Bu sonuç, yakın ve orta erimli çözümler önerilmesini önler; iş sağlığı sistemi yazgısı ile baş başa bırakılır. Bu nedenle, iş sağlığı sisteminin ulaştığı olumsuz sonuçların kurumsal nedenleri yönteme dayalı olarak sorgulanmalıdır. Bu sorgulamada, kurumsal yapıyı tanımlayan dört ana bileşen temel alınır. 8.1. Kişiler Đş sağlığı sisteminin içinde yada dışında yer alıp, sistemi aldığı sonuçlara doğrudan yada dolaylı katkıda bulunan kişiler hangileridir? Bu kişilerin üretim alanının farklı düzeylerinde (işletme, işkolu, üretim sektörü, ulusal üretim) gördükleri gerçek işlev nedir? Sistemde eksik kalan kişiler ve işlevler hangileridir.? Đş sağlığı sisteminin aldığı sonuçlar ile kurumsal yapısı arasında neden sonuç ilişkileri aranırken, önce kişiler sorgulanmalıdır. Kişiler konusunda iki yaklaşımdan söz edilebilir. • Tanımlayıcı yaklaşım: Sistem içinde veya dışında yer alan; ama sisteme doğrudan veya dolaylı katkı yapması gereken kişi veya kişiler yoktur veya amaç dışı kullanılıyordur; • Đşlevsel yaklaşım: Sistemin işlemesi için gerekli işlevler yerine getirilmiyordur veya işlev amaca uygun değildir. Bu iki yaklaşım temelinde değerlendirme yaparken bazı ayrıntıların üzerinde durulmalıdır: • Kişilerin ve işlevlerin öncelikleri genelde ve sorgulanan sorun özelinde değişebilir. Bunun için, kişiler ve işlevleri temel, ikincil, üçüncül kişi ve işlevler olarak sınıflandırılmalıdır. • Yasal düzenlemeler uyarınca görevlendirilen kişilerin ve yüklenen işlevlerin, üretim alanının gerçek gereksinimlerini ne ölçüde karşıladıkları sorgulanmalıdır; • Kişiler ve işlevleri değerlendirilirken, kişi-işlev bağlantısı bir kişinin birden fazla işlev üstlenebileceği veya işlevi bir kaç kişinin gerçekleştirebileceği unutulmadan, kurulmalıdır.
5
Bu iki yaklaşım, sistemin kurumsal ve işlevsel yetersizliklerinin tanımlanmasına ve sistem etkinliklerinin öncelikle yetersizliğin giderilmesine yönlendirilmesine olanak sağlar. Bu yaklaşımlar işletme ölçeğinden başlayarak, ulusal üretim ölçeğine kadar taşındığında, sistemin kurumsallaşma düzeyi de saptanabileceği için; kurumsal gerçekliğe uygun, gerçekleştirilebilir iş sağlığı politikaları üretilebilir. Ancak, kurumsal yapıya uygunluk, siyasaların uygulanması için, gerekli koşul olmakla birlikte; yeterli koşul değildir. 8. 2. Araçlar Sistemin maddi araçları yeterli midir? Sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili bilgilere ulaşılabiliyor mu? Ulaşılan bilgiler yeterli mi? Değerlendiriliyor mu? Yasal düzenlemeler üretim alanının gerçekleri ile uyumlu mu, alanı düzenlemekte yeterli mi, uygulanabiliyor mu? Sistemde görev yapan insangücü nitel ve nicel anlamda yeterli mi? Kullanılan yöntemler, amaçlar ve kaynaklar ile uyumlu mu, üretim türüne ve riske özel mi? Bu soruların olumsuz yanıtlanması, kurumsal altyapısını kurup, amaca uygun işlevlerini belirlemiş olan bir sistemin de, yeterli araç ve doğru yöntem ile çalışmadığında hedefe ulaşamayacağını göstermektedir. Đşlevsel yaklaşıma göre, kurumsal ve işlevsel anlamda yeterli olmalarına rağmen, sistemin veya sistemi oluşturan kişi ve kuruluşların etkinliklerinde bürokratik görevler ile sınırlı kalmalarının ve özellikle de üretim alanına inmemelerinin nedeni, işlevlerini yerine getirmeleri için gerekli olan araç ve yöntemlerden yoksun olmalarıdır. a. Maddi Araçlar: • Çalışma ortamı; • Çalışma donanımı (bilgisayar, daktilo, fotokopi makinası, kağıt, telefon, vb.); • Tanı donanımı (işyeri ölçüm ve değerlendirme yapmak için her türlü donanım); • Ulaşım araçları. b. Bilgi: Sistemin ve kurumlarının uygun çözüm önerebilmeleri için, makinalar ve maddeler, üretim teknikleri ve işlemleri, iş sağlığı göstergeleri, sağlık ve güvenlik riskleri, korunma yöntemleri gibi, konularda bilgili olmaları gerekir. Sistem ve kurumları bu konularda bilgi üretmekte midir, üretilmiş bilgileri kaynaklarından alıp; kullanılır hale getirmekte midir? c. Hukuki Araçlar • Bazı ülkelerde sağlık ve güvenlik normlarını veya sistemin kurumsal yapısını ve işlevini tanımlayan yasal düzenleme bulunmadığı için, çalıştıranların ve çalışanların uymak; kurumların da uygulatmak zorunda oldukları kural yoktur. Bu durumda, kurallar tarafların ve kurumların güçlerine ve çıkarlarına göre belirlenir. • Pek çok ülkede de, yasal düzenlemeler üretim alanının gerçeklerine ve gereksinimlerine uygun değildir. Đşkoluna ve iş türüne özel düzenlemeler yerine, o işkolunda ve iş türünde nasıl uygulanacağı bilinmeyen genel düzenlemeler getirilmiştir. • Bazı ülkelerde de, yasal düzenlemeler uygun ve yeterlidir; ama, ilgili taraflar, habersiz oldukları için, bu düzenlemelere uymazlar. • Gelişmiş ülkelerde ise yasal düzenlemeler aşamalı olarak uygulanır. Taraflar ve kurumlar aşamalardan öncelikli olanını veya öncelikle uyulması gerekeni seçemezler.
6
Sistem, yasal düzenlemelerin çalışanların sağlığına yapacağı katkıyı abartmamalıdır: Sistemin etkinleşmesi için, yasal düzenlemelerin mükemmel olması, bir önkoşul değildir. Ancak, abartmamak göz ardı etmek anlamına da gelmez; çünkü, bu düzenlemeler tarafların haklarının, yetkilerinin ve sorumluluklarının tanımlanabilmesi için gereklidir. d. Đnsangücü Kaynakları Bazı ülkelerde, iş sağlığı konusunda uzmanlaşmış insangücü yoktur ya da yetersizdir. Bazı ülkelerde de, insangücü yeterlidir; ama, amaca uygun çalıştırılmaz. Amaç dışı çalıştırma, insangücünün iş sağlığı alanında veya dışında; önceliği olmayan konularda çalıştırılmasıdır. Amaç dışı çalışmanın bir nedeni de, insangücünün üretim için eğitilmemesidir. Đnsangücünün bu nedenle alan çalışmasından kaçınması; sorunun çözüleceği alanda insangücü açığına yol açar. Alandan uzaklaşan insangücü, bilgi, beceri ve güdüsünü de yitirir. Bu sorunun önlenmesi için, varolan insangücü iş sağlığı göstergelerine göre saptanan öncelikli sorun alanlarına yöneltilmeli ve alan çalışmasının gerektirdiği bilgi ve beceri ile donatılmalıdır. 8. 3. Girişim Yöntemleri Sistemik yaklaşımda sağlığın korunması için yürütülen girişimler üç başlıkta incelenir. a. Rastlantısal Girişimler • Bu tür girişimleri tetik olay başlatır. • Girişim tetik olay ile sınırlıdır (kazanın oluştuğu makinaya makina koruyucusu; hastalığa yol açan kimyasal maddeden korunması için çalışana kişisel korunma aracı önermek, vb.). • Girişim tetik olay ile sınırlı kaldığı için, etkisi noktasaldır (yalnızca kazanın oluştuğu makinaya koruyucu takılır, diğer makinaların koruyucu sorunu çözülmez). • Girişim sürekli değildir; etkisi süre ile sınırlıdır. Tetik olay unutulunca, girişim de sonlanır. • Girişim tetik olayın yaşandığı mekan ile sınırlıdır. Yaygınlaşması tetik olayın başka mekanlarda da yaşanmasına bağlıdır. Bu aynı anda geçekleşmeyeceği için, girişimin işkolu ve ülke ölçeğine yaygınlaştırılması olanaksızdır. b. Planlı Girişimler Düzenli olarak izlenen iş sağlığı göstergeleri değerlendirilerek belirlenen politikalara uygun öncelikli hedeflere yönlendirilen girişimlerdir. Bu girişimler, beklenen sonuç alınıncaya kadar sürdürülür. Maddi olanaklar öncelikli hedeflere yönlendirildiği için, kaynaklar verimli kullanılır. Öncelikler üzerinde en çok sayıda kişinin ve kuruluşun uzlaşması sağlanır. Üzerinde uzlaşılmış bir sorunda, sonuç alıncaya dek ortak çaba sürdürülmesi; tarafların karşılıklı güdülenmesini sağlar. Ancak, bu yararların sağlanması, tarafların gözlem yapma; veri değerlendirme; bilgi toplama; öncelik belirleme ve birlikte çalışma konularında eğitilmiş olmalarına bağlıdır. c. Đş Sağlığına Bütünsel Yaklaşım Tasarımları Đş sağlığı sorunlarının kaynaklarını (teknolojiler; teknikler ve işlemler; makine, araç, gereç ve el aletleri; tüm maddeler; işletme binası ve altyapısı) üretenleri, üretim alanına taşıyanları, çalıştıranları, çalışanları ve üretilen ürünü kullananları sağlığın ve güvenliğin korunması için bütünleştirir. Bu yaklaşımın başarıya ulaşması, yasa yapan, yasayı yürüten ve denetleyen kişi ve kuruluşların yapıcı işbirliğine bağlıdır. Tarafların sorunun çözümü için buluştukları nokta, işletme ile sınırlı değildir; üretimi ilgilendiren her alandır: araştırma, geliştirme, tasarım, ölçüm, değerlendirme merkezleri; üniversiteler; standart belirleyen kuruluşlar; bakanlıklar; sanayi ve ticaret odaları, meslek odaları, sendikalar, siyasal partiler, vb.
7
Kalkınma planları hazırlanırken öncelikli işkollarının, üretim türlerinin, üretim örgütlenmelerinin teknolojilerin, makinaların, maddelerin seçiminde, sağlık ve güvenliğin bir kalkınma bileşeni olarak algılanmasını sağlamak, bu girişim yönteminin öncelikli hedefidir. Bu alanlarda çalışan uzmanların da, sağlığın korunmasını öncelikli bir amaç olarak görecek biçimde eğitilmiş olmaları gerekir. Uygulandığında en çok güçlükle karşılaşan yöntem, iş sağlığı sorununun çözümüne tarafların katılımını öngören bu yöntemdir. Güçlüğü, iş sağlığı sisteminin bileşeni olduklarını bilmeyen kişi ve kuruluşları bütünsel ve ortak bir çalışmaya katmak zorunluluğu yaratır. Ama, uzun erimde gelişmeye en açık, en verimli, en etkili yöntem de, bu yöntemdir. 8. 4. Đlişkiler Đş sağlığı sisteminin örgütlenme şeması kurumsal altyapıyı tanımlar. Ancak bu, kuramsal bir tanımlamadır: gerçek altyapı üretim alanında yürütülen etkinliklerde ve alınan sonuçlarda ortaya çıkar. Araştırmalar, iş sağlığı sistemlerinin verimsiz olduğunu; yani elde edilen sonuçların, yapılan yatırımlar karşısında yetersiz kaldığını göstermiştir. Bir yaklaşıma göre, bu sonuç, kurumlar arası ilişkilerin doğası ve yoğunluğu sorgulanarak açıklanabilir. Bu yaklaşıma göre, iş sağlığı sistemi her biri ayrı ayrı irdelenen kurumların işlevsiz olması nedeniyle değil; aralarındaki ilişkilerin yetersizliği nedeniyle etkisizdir. Eğer, kurumlar arası ilişkiler, sistemin etkililiğinin tüm kurumların etkililiklerinin toplamından büyük olmasını sağlayamıyorsa, ilişkiler sorgulanmalı ve bu sonuca yol açan nedenler ortadan kaldırılmalıdır. a. Đlişkinin sıklığı Đlişki sıklığı nicel bir veridir: kurumlar arasında kurulan yazılı ve sözel ilişki sayısıdır. Đşyeri denetimi, denetim raporu, kaza ve hastalık bildirimleri, işçi sağlığı iş güvenliği kurulu toplantısı, işçi yakınması, yıllık çalışma raporları, işletmenin sağlık güvenlik istatistikleri, işe giriş muayeneleri, periyodik muayeneler, vb. yazılı ve sözel ilişki örnekleridir. Đlişki sıklığı, ilgili kişi ve kuruluşlar arasında, bilgi ve görüş aktarmak amacı ile, belirli bir zaman diliminde (bir yıl, üç ay, bir ay ve bir hafta) kurulan ilişki sayısıdır. b. Đlişkinin yeri Đlişkinin yeri, ilgili kişi ve kuruluşların etkinlikleri planlamak ve yürütmek için seçtikleri buluşma noktasını tanımlar. Bazı buluşma noktaları, işçi sağlığı iş güvenliği kurulunda olduğu gibi, yasal düzenleme ile belirlenir. Diğer buluşma noktaları ise, ilgili kişi veya kuruluş özel bir sorunu çözmek ya da ortak etkinlik yürütmek için diğerlerine çağrı yaptığında rasgele belirlenir. Buluşmada kişiler ve kuruluşlar, sorun saptamak ve çözmek için görüş alışverişi yapar, üretken bir işbirliği için deneyim kazanırlar. Uluslararası Çalışma Örgütünün iş denetimi ile ilgili 81 sayılı, çalışanların sağlık ve güvenliği ile ilgili 155 sayılı ve iş sağlığı hizmetleri ile ilgili 161 sayılı sözleşmeleri, kişi ve kuruluşlara bu tür buluşmaları gerçekleştirme görevi vermiştir. 8. 5. Đş Sağlığı Sisteminde Kurumlar arası Đlişkilerin Gelişim Aşamaları Đlişkiler üç aşamada gelişir. 1. Aşama: Đlişkisizlik Bu aşamada, aynı sistemin parçalarını oluşturmalarına rağmen, kurumlar birbirinden habersizdir; çünkü, aralarında ilişki yoktur. Dışarıdan gözlendiğinde, aynı sistemin parçaları oldukları anlaşılmaz. Bu nitelikteki ilişkiler genellikle, benzer veya birbirini bütünleyen işlevler üstlenen kişi ve kuruluşların yalnızca kendi alanlarında ve sıklıkla da o alanın kısıtlı bir bölümünde etkinlik göstermeleri ile ortaya çıkar (iş denetiminin yalnızca işyeri denetimi, işyeri hekiminin işyeri sağlık hizmeti; sosyal sigorta kuruluşunun tazmin ile sınırlanması 8
örneklerinde olduğu gibi). Bu aşamada kurulan ilişkilerin amacı sağlığı korumak değil, yasal düzenlemeler ile getirilen kurallara uymaktır. Sonuçta sistem ve kurumları etkinleşemez. 2. Aşama: Bağlantı Bu aşamada kurumlararası ilişki başlamıştır. Bu ilişki, bağlantı konusuna ve sıklığına göre farklı özellikler gösteren üç gelişim evresinden geçer: • En az bağlantı: Farklı kişiler ve kuruluşlar arasında, belirli bir sorunun çözümü için, sorun ile sınırlı ve sorun çözüldüğünde sonlanan ikili bağlantılar kurulur. Yönetim ⇓◊ Đşçi temsilcisi ..……… (işçi yakınması) Đş denetimi ⇓◊ Yönetim ………………(denetim sonuçları) Đş Hekimi ⇓◊ Đşçi temsilcisi ………...(çalışma ortamı) • Zincirleme bağlantı: Đkiden çok kuruluş arasında, farklı konularda bilgi ve görüş aktarmak için kurulan bağlantılardır. Đş denetimi ⇓◊ sosyal güvenlik ⇓◊ işyeri hekimi ………(bilgi alışverişi) Çalışanlar ⇓◊ çalışan temsilcileri ⇓◊ yönetim ………….(yakınma ) • Dinamik bağlantı: Bu evrede zincirleme bağlantı, kişi ve kuruluşların etkileşerek, dışa açılmaları ile ilişki niteliği kazanmaya başlar. Bu kişi ve kuruluşlar ortak görevler üstlenmeye, ortak çözümler aramaya başlarlar. Ancak çözüm aranan noktasal sorunlardır ve bulunan çözümler de etkili değildir. Đş denetimi ⇓◊ sosyal güvenlik ⇓◊ yönetim ⇓◊ işçi temsilcisi 3.Aşama: Eklemlenme: Bu aşamada, kişi ve kuruluşlar amaçlarının ve çıkarlarının aynı olduğunu; sonuca birbirerini tamamlayarak; ama diğerinin üstlenemeyeceği görevleri gerçekleştirerek; yani farklılıklarını etkinleştirerek, ulaşabileceklerini görürler. Kurumlar arasında çok boyutlu ilişkilerin geliştiği bu aşamada, bilgi aktarımı da hızlandığı için, sistem kendisi ile ilgili bütünsel bir değerlendirme yapabilir; eksiklerini görerek, giderme yolları aramaya başlar. Bu aşamada sistemin çevre ile etkileşimi de artar, çevreden gelen uyarılara duyarlılaşır ve çevreyi etkilemeye başlar. Bu ikili gelişme, sistemi güçlendirir; ona kimlik ve özerklik kazandırır; çevresel sistemler ile pazarlık gücünü ve bu sistemleri etkileme olasılığını arttırır. Sistem, kendini yönetme yeteneğini geliştirerek, diğer sistemlerden görece bağımsızlaşır. Kendini değerlendirme, dönüştürme ve yenileme yeteneği kazanır. Böylece, kurumları arasındaki ilişkileri geliştiren sistem bu süreçte olgunlaşır ve etkilileşir. Tanımlanan gelişim sürecinde kurumlararası ilişkiler karmaşıklaşır. Böylesi bir sitemin kurumsal yapının tanımlanabilmesi için, sisteme katılan kurumlar değil; aralarındaki yasal ve gerçek ilişkiler tanımlanmalıdır. 8. 6. Đlişkileri Engelleyen ve Destekleyen Ögeler Đlişkilerin değerlendirilmesinde kullanılan son yaklaşım, eklemlenmeyi engelleyen ögelerin tanımlanmasıdır:
9
• Erkte olanın istenci: Erk bir başkasına kendiliğinden benimseyemeyeceği tutum ve davranışı benimsetme yetisidir. Sistem eklemlenmiş ilişkileri yararlı bulmayan bir erke bağımlı ise, ilişkileri en aza indirme eğilimindedir. • Yasallık: Kişi ve kuruluşlar diğerleri ile ilişkilerinde güç ve karar merkezi olarak görülmek için, yasallıklarını kullanırlar. Yasal taraf, diğerine kendi ilişkilerini dayatır. • Temsil gücü: Bu gücünü yitiren kurumların diğerleri ile ilişkisi anlamını yitirir. • Feodal eğilimler: Bu eğilimler kişi ve kuruluşları kendi alanlarını korumak için diğerleri ile ilişkilerini sınırlamaya zorlar. • Bürokratik eğilimler: Bu eğilimler kurumların dış ilişkilerine yansıtılır ise, bu ilişkilerin devingen doğasına uyum sağlayamayarak, onları sınırlarlar. • Bilinmeyenden duyulan korku: Đlişkisi olmayan kişi ve kuruluşlar, kuracakları ilişkinin nasıl gelişeceğini ve sonucunun ne olacağını kestiremezler ve ilişki kurmaktan kaçınırlar. • Güç yitirme korkusu: Kendisini ya da bilgisini ve birikimini paylaştığında, güç yitireceğini düşünen kişi ve kuruluşlar ilişki kurmaktan kaçınır. • Geçmişteki ilişkiler: Bu ilişkileri ile ilgili anıları olumsuz olan kurumlar, yeni ilişki kurmakta güçlük çekerler. • Çalışma ilişkilerinin türü: Bu ilişkilere çatışma veya uzlaşma eğiliminin egemen olması, kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkileri belirler. Kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkilerin tanımlanması, hem sistemin gelişmesini yavaşlatan nedenlerin; hem de sistemin gelişmesine ve yenilenmesine öncülük yapacak kişi ve kuruluşların belirlenmesini sağlar. 9. ĐŞ SAĞLIĞI SĐSTEMĐ VE ÇEVRE Đş sağlığı sisteminin ulaştığı sonuçlar değerlendirilirken son olarak iş sağlığı sistemi ile çevresel sistemler arasındaki etkileşim sorgulanmalıdır. Çevresel sistemler iş sağlığı sistemini ve sistemi oluşturan kişi ve kuruluşların tutum ve davranışları ile kararlarını etkiler. Değerlendirmede, ilk dört bileşenin sorgulanmasına öncelik verilmediğinde, sistemin sorunlarını dış etmenler ile açıklama eğilimi güçlenir. Bu eğilim sistemi çevreye bağımlı, kaderci ve edilgen bir konuma sürükler. Bu eğilim, kişileri ve kurumları yasalarda belirlenen yönetsel işlevleri ile yetinmeye zorlar. Bu uyarı, çevresel sistemlerin öneminin küçümsenmesine yol açmamalıdır. Sistem, etkinlik alanını ve bu alandaki girişim olanaklarını gerçekçi bir biçimde belirleyebilmek için, çevresel destekleri ve engelleri doğru ve ayrıntılı olarak tanımlamak zorundadır. Đş sağlığı sistemini etkileyen beş çevresel sistem vardır: 9. 1. Siyasi Sistem Siyasi sistemin görevi toplumun farklı kesimlerinin çıkarları ile toplumun genel çıkarları arasında bir uzlaşma sağlamaktır. Siyasi sistem bu görevini iş sağlığı alanında çalışanların sağlık gereksinimini; toplumun ekonomik, biyososyal, kültürel ve ekolojik özellikleri ile uzlaştırarak ve iş sağlığı sisteminin kurumsal altyapısını bu hedefe yönelterek gerçekleştirir. Kurumların başarısı, diğer sistemlerden kaynaklanan ve iş sağlığını olumsuz yönde etkileyen baskıları karşılayabilme ve etkisizleştirme yeteneğinde saklıdır. Siyasi erk sağlığın korunması için yeterli kaynak ayırarak, sisteme bu çabasında destek olmalıdır. 9. 2. Ekonomik Sistem
10
• Đş sağlığı sistemine yapılacak yatırımlar veya sistemin alacağı kararlar, özellikle ekonomik bunalım dönemlerinde, ekonomik gerekçelerle engellenebilir: “önce ekonomik kalkınma”; • Ekonomik siyasaların öncelikleri ile iş sağlığı siyasalarının öncelikleri çatışabilir; • Đş sağlığı sistemi bu ve benzeri gerekçeler karşısında, iş sağlığı hizmetlerinin orta ve uzun erimde ekonomik kalkınmayı engellemeyeceğini, aksine destekleyeceğini göstermelidir. 9. 3. Biyososyal Sistem Nüfus yoğunluğu; nüfusun bölgelere, yaş gruplarına ve cinsiyete göre dağılımı; nüfus artış hızı; işgücüne katılma oranı; gizli ve açık işsiz oranları, iş sağlığı sorunları ile doğrudan ilişkilidir. 1975’de toplanan Uluslararası Çalışma Konferansında: “Gelişmekte olan ülkelerde kitlelerin işe gereksindikleri”, “işin içeriği ile ilgilenecek zamanları olmadığı” vurgulanmıştır. Gerçekten, yüksek nüfus artışı ve sınırlı istihdam kıskacındaki bu ülkelerde işsizlik yaygındır ve artmaktadır. Bu koşullarda, iş sağlığı sorunlarını güncelleştirmek güçleşmekte; çalışanlar koşulları ne olursa olsun her işe, hiç tartışmadan, dört elle sarılmaktadırlar. Đş sağlığı politikaları açısından bakıldığında; kırsal kesimde çalışma olanaklarının artırılması kırdan kente göçü yavaşlatarak, kentsel işsizliği azaltacak, işgücünün pazarlık gücünü artıracaktır. Ayrıca, yasalarla yeterli iş ve ücret güvencesi sağlanan çalışanın, sağlık sorunları nedeni ile işini yitirmemek için, sağlığına ve güvenliğine özen göstermesi de beklenebilir 9. 4. Kültürel Sistem Kültür, toplumun düşünme ve duyumsama birliğini sağlayan değerler bütünüdür. Birliği sağlayan bireyler arasındaki iletişimdir. Bu iletişimin temel araçları: işaretler, semboller, normlar, değerlerdir. Bir toplumda sözel ve yazılı iletişim okuryazarlık oranı ve eğitim düzeyi ile doğru orantılı olarak artar. Đletişim arttıkça, sağlıklı ve güvenli koşullarda çalışmak için uyulması gereken kurallar çalışanlara daha kolay aktarılır, iletiler daha iyi anlaşılır. Daha da önemlisi iletilerin gereği yerine getirilir, kurallara uyulur. Öyle ise, doğru iletiler, çalışanlara, kültürel değerlerine uygun bir iletişim dili ve yöntemi kullanılarak; doğru yerde ve zamanda iletilmelidir. Bunun için, hedef kitlenin kültürel değerleri ayrıntılı olarak araştırılmalıdır. Đş kazalarını ve meslek hastalıklarını alınyazısı olarak gören bir değerler sisteminde, neden sonuç ilişkileri kurulurken, önce, bu sorunların yazgı gibi algılanmasına yol açan nedenler anlaşılmalı ve etkisizleştirilmelidir.Bu yapılmadan, sorunların gerçek nedenleri anlaşılsa bile, çalışanları bu nedenleri önleme için ortak çalışmaya katmak, işverenlere de aynı amaçla sorumluluk yüklemek olanaksızdır. Bu koşullarda, kurallara uymadıkları için işverenlere ya da işçilere verilen cezaların amacına ulaşması da olanaksızdır. Öte yandan, örgütlü yaşama ve davranma geleneği olmayan; özellikle de, bu tür eğilimleri başka nedenler ile bastırılmış olan toplumlarda, çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması için yürütülen etkinliklere katılmaları beklenmemelidir. 9. 5. Ekolojik Sistem • Olumsuz doğa ve çevre koşulları, hastalıkların yayılmasına uygun ortam hazırlayarak, çalışanın ve ailesinin sağlığını bozar; çalışma yetilerini sınırlar; • Toplumun geneli ağır sağlık sorunları yaşadığı için, iş sağlığı sorunları göz ardı edilir. Sağlık yatırımları, öncelikle, herkese temel sağlık hizmeti sağlanmasına yönlendirilir. • Bu eğilime, insanın, doğa ve çevre koşuları ile uyumunun bozulmasının yol açtığı sorunların insanın çalışma koşulları ile uyumunun bozulması ile daha da ağırlaşacağı bu nedenle bu sorunların iş sağlığı engellememesi gerektiği savunularak karşı çıkılabilir.
11
10. KURUMSAL YAPININ DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Đş sağlığı sisteminin ve sistemi oluşturan kişi ve kuruluşların etkililikleri ve verimlilikleri işletmeden başlayarak her düzeyde değerlendirilmelidir. Kişiler, araçlar, girişim yöntemleri ve ilişkiler temelinde yapılan bu değerlendirmede, sistemin etkisiz ve verimsiz çalıştığı saptanır ise, nedenleri bu bileşenlerde aranacaktır. Bu amaçla: 1. Sistemin karşılaştığı sorunlar işletmeden başlayarak, işkolu, sektör ve ulusal üretim ölçeklerinde saptanacak ve önceliklerine göre sıralanacaktır; 2. Sistemi oluşturan kişi ve kuruluşlar ile saptanan sorunlar arasında ilişki kurulacaktır. Sorunlar ile ilişkisi belirlenen kişi ve kuruluşlar, kişiler, araçlar, girişim yöntemleri ve ilişkiler temelinde sorgulanacaktır. Böylece, bu kişi ve kuruluşların yapısal sorunları tanımlanacaktır. 3. Bu çalışma tamamlandığında, iş sağlığı sorunlarından yola çıkılarak, sistemi oluşturan kişi ve kuruluşların altyapısal eksiklikleri saptanacaktır. Eksiklikler giderildiği ölçüde, bu kişi ve kuruluşlar, sorunların önlenmesi için etkili bir ortak çalışma yürütebilecektir. Bu çaba başarıya ulaştığında, iş sağlığı sistemi de etkili bir kurumsal altyapıya sahip olacaktır. Bu değerlendirme sırasında, hangi sistem bileşeni açısından inceleniyor olursa olsun, ilgili kişi veya kuruluşun üretim alanındaki gerçek varlığının, bu kişi veya kuruluş için uluslararası ve ulusal düzenlemelerde yapılmış tanımlamadan farklı olacağı ve her iki varoluş biçiminin de aslında üretim alanının beklentilerini ve gereksinimlerini karşılamaktan uzak olduğu unutulmamalıdır. Gerçekten, ulaşılan hedefler normatif hedeflerin gerisinde kaldığı gibi; normatif hedefler de, üretim alanının gereksinimini karşılamaktan uzaktır. Beklentileri ise, çalışanların ve çalıştıranların üretim alanındaki öncelikleri ve iş sağlığı konusundaki bilinç düzeyleri belirler. Bilinç azaldığı ve öncelikler farklılaştığı ölçüde, beklentiler ile gerçek gereksinimler arasındaki farklılığın derinleşeceği unutulmamalı; etkinlikler planlanırken bu farkın olanaklar ölçüsünde kapatılması öncelikli amaç olmalıdır. 4. Đş sağlığı sistemi değerlendirilirken, kişi ve kuruluşların bileşenler temelinde sorgulanması yeterli değildir. Sistemi kuşatan çevresel sistemler de sorgulanmalıdır. Kurumsal altyapısı yeterli olsa bile, çevresel sistemler tarafından desteklenmeyen bir sistemin amacına ulaşması olanaksızdır. Sistemin çevresel uyumu azaldığı ölçüde amaçlarından uzaklaşmak zorunda kalır. Öyle ise, sağlıklı bir altyapı sistemin başarısı için gereklidir; ama, yeterli değildir. 5. Değerlendirmenin son aşamasında, çalışanların ve çalıştıranların bu konudaki düşünceleri ve tutum ve davranış özellikleri ana eğilimleri ile öğrenilmelidir. Bu aşamalar tamamlandığında: a. Đş sağlığı göstergeleri değerlendirilerek, sorunlar ve gereksinimler saptanmıştır; b. Đş sağlığı sistemi ve çevresel sistemler sorgulanarak, sorunların nedenleri belirlenmiştir; d. Bu sorunlar ile sistemin kurumsal altyapısının özellikleri arasında ilişki kurulmuştur; e. Bu sorunların çözülmesi için, sistemde ve kurumsal altyapısında gerçekleştirilmesi gereken yapısal değişiklikler ve kurumsal yeniden yapılanma hedefleri tanımlanmıştır. Yeniden yapılanma arayışında, sistemin siyasi öncelikleri, girişim yöntemleri ve araçları, örgütlenmesi, insangücü, ilişkileri ve uygulayacağı politika ve eylem planı belirlenirken, hedef kitlenin düşünsel ve duygusal eğilimleriyle, tutum ve davranış özelliklerinden kaynaklanacak engellemeler öngörülmelidir. Bu engellemeler göz ardı edildiğinde, hedef kitlenin direnişi yeniden yapılanma girişimini yavaşlatabilecek ve hatta engelleyebilecektir.
12
Bu engellemenin önlenmesi için, çalışanın gereksinimleri, beklentileri ve her iki alandaki öncelikleri öğrenilmelidir. Çalışan kişi, hangi koşullarda olursa olsun, temel gereksinimlerini karşılamak zorundadır. Bu amaçla, en kötü koşullarda da olsa, çalışmak ve çalıştığı işi yitirmemek zorundadır: yani, iş güvencesi öncelikli gereksinimi ve beklentisidir. Đş güvencesi sağlanan kişinin yeni öncelik alanı ücretidir: bu aşamada kişi koşulları ne olursa olsun, gelirini korumak ve artırmak için çalışır. Đşinin ve gelirinin güvencede olduğunu düşünen kişi toplumsal ve kültürel gereksinimlerini anımsar; beklentilerini ve özlemlerini gerçekleştirmek için çalışma süresini sınırlamaya çalışır. Đlk iki aşamadan sonra, üçüncü aşamada da amacına ulaşan kişi, çalıştığı işin sağlık ve güvenlik boyutunu öncelikli bir sorun alanı olarak sorgulamaya yönlendirilebilir. Đş sağlığı sistemi, yeniden yapılanırken, her önerisinin ve girişiminin iş güvencesi, yeterli ücret, sınırlanmış çalışma süresi katmanlarından oluşan öncelikler süzgecinden geçirileceğini; başlangıçta direniş göstermeyen çalışanların bile; bu alanlardan birinde kazanımlarını yitirme olasılığı ile karşılaştıklarında, sağlık ve güvenlik alanından uzaklaşacaklarını öngörmelidir. Bu aşamalardan birinde amaca ulaşılamadığında, sağlık ve güvenlik, ancak, iş kazası ve meslek hastalığı gibi bir tetik olay nedeniyle ve bu olayın gündemde kaldığı süre boyunca anımsanacak; olay güncelliğini yitirdiğinde de hızla unutulacaktır. Bu nedenle, sağlık ve güvenlik ile ilgili girişimler, çalışanların yalnızca bu alandaki değil; anılan alanlardaki gereksinimleri ve öncelikleri ile de bütünleştirildiğinde, amacına ulaşabilir. Sağlık ve güvenliğin çalışanların önceliğine dönüşmediği ülkelerde (gelişmekte olan ve geri kalmış ülkeler) ve koşullarda (ekonomik bunalım koşulları), iş sağlığı sisteminin gücünün ve olanaklarının istihdam ve gelir gibi öncelikli konuları etkileyen sistemlerin gerisinde olması bu olgu ile açılanabilir. Sendikaların, özellikle istihdam ve gelir güvencesinin olmadığı ülkelerde, sağlık ve güvenlik yerine istihdamı ve geliri öncelikli sorun alanları olarak görmelerinin nedeni de aynıdır. Ancak, bu, istihdamın ve gelirin iş sağlığı sisteminin etkinlik alanları arasına katılması gerektiğini göstermez.. Aksine, sistemin sağlık ve güvenlik ile istihdamın ve gelirin sürekliliğinin sağlanması arasındaki bağlantıyı öne çıkararak; ilgili sistemler ile işbirliği alanları yaratması gerektiğini gösterir. Sistem akılcı politikalar uygulayarak, çalışanı, sağlığı ve güvenliği korunmadıkça, öncelikli gereksinimlerini kalıcı olarak karşılayamayacağına ve yazgı gibi gördüğü sağlıksız çalışma koşullarını yaratıcı çabası ile değiştirebileceğine inandırabilir.
13
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.