Son birkaç yılın en önemli temalarından olan “sürdürülebilirlik” beslenmede de karşımıza çıkıyor. İçinde bulunduğumuz dünya, iklim değişikliklerinin yaşandığı, afiyet problemlerinin sıklaştığı, biyoloji ile ilgili çeşitliliğin azaldığı ve küresel ısınmanın inanılmaz bir ebat aldığı bir yer haline geldi. Bunun en manâlı sebeplerinden biri de gıda.
Uluslarası İklim Değişikliği Paneli ’ne (IPCC, 2013) tarafından tarım, ormancılık ve arazi kullanımını değişimi insan kaynaklı sera gazı salınımının yüzde 25‘ini oluşturuyor. Hayvancılık sektörü kimsesiz insan kaynaklı metan gazı salınımının yüzde 44‘ünden, nitroz oksit salınımının yüzde 53‘ünden ve karbondiokst salınımının yüzde 5‘inden sorumlu.
Büyükbaş hayvanların sindirim süreci ve benzer şekilde gübredeki fermentatif işlem de metan salınımının asıl kaynakları aralarında. böylece son dönemlerde sürdürülebilir bir dünya amacıyla sürdürülebilir beslenme modelini seçenlerin sayısı gitgide artarak artıyor.
Demir eksikliği yaygınlaşıyor
Sürdürülebilir beslenmede en yaygın gıda modellerini hayvansal kaynaklı gıdaları kısıtlayan vegan beslenme, vejeteryan besin, Akdeniz diyeti ve bitki bazlı beslenme olarak sıralayan Arslan, “Hayvansal kaynaklı gıdaların önemli anlamda kısıtlandığı bu diyet modellerini benimseyen kişilerde özellikle demir, B12 vitamini, çinko, D vitamini ve kalsiyum gibi bazı vitamin ve minerallerin eksikliğini yaşama riski yüksek.
Bilhassa demir eksikliğinin görülme oranı gitgide artarak artıyor. Jurnal demir ihtiyacı kadınlarda 18 mg/gün, erkeklerde 10 mg/gün, buluğ çağı döneminde ise 15 mg/gün ’dür.
Bu stil diyetlerde besin programı kişinin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde bir uzman tarafından planlı bir şekilde düzenlendiğinde bu vitamin ve minerallerin eksikliğinin görülme riskini eksilmek olası.
Beslenmemizde yapacağımız küçük değişiklerle ve demir açısından varlıklı nebati kaynaklı gıdaları diyetimize ekleyerek demir eksikliğinin önüne geçebiliriz” dedi.
Demir açısından zengin bitkisel kaynaklı gıdalar
Arslan, “C vitamini demir emilimini artırdığı için demir içeriği yüksek gıdalarla birlikte kivi, turunçgiller, biber, koyu yeşil yapraklı sebzeler gibi C vitamini içeriği yüksek gıdaların birlikte alımı demir emilimini artırarak demir eksikliği riskini azaltmaktadır.
Hem kahve ve dere tüketimi demir emilimini azaltacağından bilhassa yemeklerle birlikte alımı önerilmemektedir.
Mercimek, nohut, fasulye gibi kuru baklagiller, kuru üzüm, kuru kayısı, kuru incir gibi kuru meyveler, ham kaju fıstığı, badem, fındık, kabak çekirdeği gibi yağlı tohumlar, bulgur, karabuğday, yulaf gibi bütün tahıllı gıdalar, ıspanak, maydonoz gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler ve pekmez demir açısından varlıklı besinlerdir” dedi.
en fazla demir pişmiş mercimekte
Arslan, demir açısından varlıklı bazı bitkisel kaynaklı gıdaların demir içeriklerini ise şöyle sıraladı:
“1 fincan pişmiş mercimek 6,56 mg demir, 1 fincan pişmiş kuru fasulye 5,2 mg demir 1 fincan pişmiş ıspanak 6,43 mg demir, 100 gr yeşil salata 5 mg demir, 1 fincan kuru kayısı 4,1 mg demir, 1 yemek kaşığı pekmez 1 mg demir, 10 gr fındık/badem/ceviz 0,4 mg demir içermektedir.”