Haber: Gökhun Göçmen
Çin Halk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Xi Jinping ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Joe Biden arasında G20 zirvesi öncesinde yapılan görüşmenin yankıları devam ediyor. 2017 yılından sonra ilk kez yüz yüze Endonezya’da bir araya gelen liderler “diyalog” mesajı verdi. Endonezya’nın Bali kentinde Biden ile buluşan Xi, her iki ülkenin farklılıkları olduğunu ancak bu farklılıkların ihtilaf nedeni olmadığını belirtti.
Dünyanın Çin ve Amerika’nın birlikte gelişmesi ve refahı için yeterince büyük olduğunu anımsatan Xi, rekabetin tüm tarafların kaybetti bir oyuna dönüşmemesi gerektiği uyarısında bulundu. Çin’in dış politikada tüm taraflardan “bağımsız” bir çizgi izlediğini dile getiren Çin lideri ayrıca uluslararası sistemi değiştirmek amacı taşımadıklarını teyit etti. Xi bunun yerine merkezinde Birleşmiş Milletler’in olduğu düzenden sapılmaması gerektiğini ifade etti.
EMEKLİ BÜYÜKELÇİ: SON DERECE OLUMLU
ABD Başkanı Joe Biden da yaptığı açılamada “Soğuk Savaş’a ihtiyacımız yok.” mesajını verdi. Biden, Beijing yönetimi ile “kıyasıya” rekabet politikasından vazgeçmeyecekleri ancak farklıları yönetmek istediklerini savundu. İklim değişikliği ve gıda krizi gibi konularda Çin ile iş birliğine açık olduklarını sözlerine ekleyen Biden, Çin ile iletişimin “çalışma grupları” aracılığı ile devam edeceğini duyurdu. Biden’ın duyurusundan kısa bir süre sonra da uluslararası medya ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın Çin’i ziyaret edeceği duyuruldu.
Çin ve ABD liderliği arasındaki görüşmeyi CRI Türk için değerlendiren Emekli Büyükelçi Onur Öymen, “Bu görüşmeyi olumlu karşılamak lazım. Doğal olan dünyanın en büyük iki gücü arasında sürekli bir çekişme, gerilim ortamından çok diyalog yoluyla meselelere çözüm bulunmasıdır. Umuyoruz ki bu görüşme geleceğe dönük mesajlar vermiştir.” dedi.
'ÇİN'E KARŞI SERT TAVIR BASKISI DOĞRU DEĞİL'
Öymen, görüşmede iş birliği konuları kadar netlik sağlamayan hususlar da olduğunu söyledikten sonra Ukrayna krizine işaret etti. Öymen, “Her ne kadar Ukrayna lideri Çin’in tutumundan memnun olduğu söylese de uluslararası kamuoyu barışın tesis edilmesinde Çin’den daha fazla etki bekliyor.” ifadesini kullandı. Deneyimli diplomat ve siyasetçi “Uluslararası ilişkilerin temelini oluşturan devletlerin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü konusunda bu iki devlete daha büyük görevler düşüyor. Zira her iki ülke de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri arasında yer alıyor.” diye ekledi.
Beijing ve Washington arasındaki çalışma gruplarının iletişim devam edeceği yönündeki en güçlü mesaj olduğunu dile getiren Emekli Büyükelçi Onur Öymen, benzer bir mekanizmanın Türkiye ve Çin arasında da kurulması gerektiğini kaydetti. Bu sayede ticaret açığı gibi başlıkların daha rahat ele alınabileceğini söyleyen Öymen, “Almanya Başbakanı’nın Çin’i ziyaretine ilişkin Alman gazetesine verdiğim mülakatta Çin’e karşı sert tavır alınması için yapılan baskıların doğru olmadığını söylemiştim. Buna karşın sadece Almanya değil Türkiye ve Çin arasında da daha yakın bir diyalog olması lazım.” değerlendirmesinde bulundu.