Arapça kökenli bir kavram olan istinaf, dilimizde bazı anlamlara karşılık gelmektedir. Sözün başlangıcı, yeniden başlamak bunlardan bazılarıdır. Ancak en çok bilineni ve kullanılanı ilk derece mahkemenin kararını olay ve hukuki yönden bir üst mahkemeye gönderilmesidir. Verilen kararın hukuka uygunluğu denetlenir. Bu mahkemeye başvuranlar genellikle verilen hükmün bozulması talebinde bulunur.
İstinaf mahkemeleri ilk derece mahkemeler ile Yargıtay arasındaki üst dereceli bir yargısal denetim koludur. Bu mahkemelerde karar yeniden incelenir ve gerekli görüldüğü takdirde duruşma tekrarlanabilir. Delil toplama ve tanık dinlemesi yenilenebilir. Ceza ya da hukuk dosyalarında mevcut deliller doğrultusunda kararını vermektedir. Temyizle karıştırılabilmektedir. Temyiz, istinaf mahkemesinin kararlarını denetleyip inceleyen yargı koludur.
İstinaf ile Temyiz Arasındaki Farklar
İstinaf Dilekçelerinde Olması Gerekenler
İstinaf Mahkemesinin Aşamaları
İstinaf Kanun Yoluna Başvurulması
Denetleme kolu olarak kendine gelen davaları olay ve hukuki yönden değerlendiren istinaf mahkemesine başvuru yolu açıktır. Yargılamalar davası olmayacağı ilkesine dayanarak bu mahkemeye başvurmak için öncelikle ilk hükmün verilmiş olması gerekir. İlk derece mahkemeler de kendiliğinden istinafa dava göndermeyeceğinden kararın değişmesini isteyen tarafından bizzat başvuruda bulunması gerekir. Yerel mahkemeye verilecek istinaf dilekçesi ile bu işlem gerçekleştirilir.
İlk kararı veren mahkemenin kâtibine beyanda bulunmak da başvuru için yeterli olmaktadır. Kâtip beyan doğrultusunda talebi bir tutanağa bağlayarak hâkimin onayından geçirir ve başvuru işleme alınır. Başvuru süresinin usulüne uygun gerçekleştirilen durumlarda hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Usule uygun taraflara tebliğin yapılmaması başvuru süresinin işlemeye başlamasını önleyecektir.
İlgili Link: Denetimli Serbestlik Nedir
İstinaf ile Temyiz Arasındaki Farklar
İstinaf başvurularında mahkeme, hem dava ile alakalı vakaları hem de hukuki denetimi elinde tutar. Yerel mahkemede toplanmayan bir delil toplayabilir ve keşif gerçekleştirebilir. Mevcut ve toplanan yeni bilgiler ışığında hukuki denetimle birlikte karar vermektedir. Temyiz ise Yargıtay tarafından ele alınmaktadır. Ve istinaf mahkemesinin kararını yalnızca hukuk yönüyle denetler. Kanuna uygun olmayan bir durum olup olmadığına bakar.
İlgili Link: Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nedir
İstinaf Dilekçelerinde Olması Gerekenler
Doğru bir dilekçede, istinaf nedenlerinin yazılması gerekmektedir. Bu sebeplerin yazılmasıyla birlikte istinaf mahkemesi incelemelerini bu nedenlere üzerine yoğunlaşarak yapacaktır. Sebep gösterilmeden yapılan dilekçelerde, mahkeme yalnızca kamu düzeniyle alakala konuları göz önüne alarak bir inceleme gerçekleştirir. Bu durum da başvuru yapan kişi için sınırlayıcı ve olumsuz olacaktır.
Başvuru süresine de dikkat etmek gerekmektedir. Süresini kaçıran ya da istinaf hakkı bulunmayan taraf da diğer tarafın başvurusu üzerine iki hafta içerisinde dilekçe yazabilir. Cevap dilekçesiyle katılarak istinaf başvurusunu gerçekleştirmiş olur. Ancak kimi durumlarda mahkemeye esas başvuran kişi isteminden vazgeçebilir. Böylece katılma yoluyla istem yapan kişisinin talebi de reddedilmiş sayılır.
İlgili Link: Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir
İstinaf Mahkemesinin Aşamaları
Başvurunun ardından gerçekleştirilen ilk aşama ön inceleme olmaktadır. Dava dosyası ön incelemeden geçer. Davanın esas incelemeye alınması için gerekli şartların olup olmadığına bu aşamada bakılır. Başvurunun usule uygun olarak yapılıp yapılmadığı göz önünde tutulur. Esastan istinaf incelemesi aşaması ise bir sonraki adımdır. Bölge adliye mahkemesine gelen dosyanın mahkeme heyeti ya da görevli üye tarafından yapılır. Dosyanın özelliğine göre karar verilir.
Kural olarak duruşmanın yapılması gerekmektedir. Esastan istinaf inceleme ve duruşma aşaması da son aşamadır. Davanın tarafı olan herkes davet edilip savunmaları istenir. Davetiyede mazeretsiz gelmemenin ne sonuçlar doğuracağı yazılır. Mazeret bildirildiği takdirde duruşma başka güne ertelenebilir. Bu aşamaların ardından mahkeme aldığı kararı taraflara tebliğ edecektir.