“Kıyam” kelime anlamı olarak “Ayakta durmak, ayağa kalkmak” eylemlerini ifade etmektedir. Namaz esnasında iftitah tekbiri ve Kur’an’dan sure okunurken ayakta geçirilen sürece verilen addır. Kıyam, farz olan namazlarda eğer ayakta durmaya mâni bir durum yok ise farzdır.
Hanefi mezhebine göre farz ve vacip olan namazlarla beraber sabah namazının sünnetinde kıyam rükün hükmündedir. Ayakta durmasına mâni bir durum olmayan kişinin oturur vaziyette farz veya vacip bir namaz kılması halinde bu namazı geçerli olmaz. Kişinin, altından/arkasından çekilmesi halinde düşmesine neden olacak herhangi bir nesneye (baston, masa, sandalye, duvar vb.) yaslanarak namaz kılması halinde namazı yine geçerli olmayacaktır. Bu durum ile ilgili istisnalardan birisi nâfile namazlardır. Nafile namazlarda kişinin herhangi bir mânisinin olmamasına rağmen oturarak namaz kılmasında sakınca bulunmamaktadır. Nâfile ibadetlerin sayısının fazlalığı sebebiyle bu namazlarda kolaylık esastır. Ancak güç yetiyorsa bu namazların da ayakta kılınmasında fayda vardır.
Hanefi mezhebinde kırâat süresince (yani iftitah tekbiri, Fâtiha ve bir sure) kıyam farzdır. Ancak bir kısım İslâm hukukçusunun görüşü bunun iftitah tekbiri ve Fâtiha okunacak süreyle kısıtlı olduğu, çünkü ilave olarak okunan sûrenin sünnet olduğu yönündedir. Genel olarak, iki elin uzatılması halinde eller dizlere ulaşmıyorsa kişinin kıyamda (ayakta) olduğu kabul edilmektedir. Tabii bu konu ile alakalı Mâlikîler, Hanbelîler ve Şâfiîlere göre farklı ölçütler de tanımlanmıştır.
Eğer bir kişinin ayakta durmaya gücü yetmiyorsa, oturarak namaz kılabilir. Eğer oturmaya da gücü yetmiyorsa uzanarak veya ima ederek namazını kılabilir. Namazı oturur vaziyette kılan kişi için rükû ve secde de kolaylıklar vardır. Rükû ve secde eğilmeyi gerektirdiğinden, eğer kişinin eğilmesine engel durum varsa bunları başıyla imâ eder.
Namazdaki bu kolaylıklarda sınır, Hanefilerde baş ile imâ, Mâlikilerde göz ve niyet ile imâ, Şafii ile Hanbelilerde ise rükünlerin kalp ile izlenmesinden ibarettir.