Bir genç kızda ergenlik döneminde sırasıyla göğüs gelişimi, genital bölge kıllanması ve ilk adet kanaması olmaktadır.
16. ve 14. YAŞLAR ADET DÜZENSİZLİĞİ AÇISINDAN ÖNEMLİDİR;
16 yaş sınırı
Göğüs gelişimi başlamış, genital bölge kıllanması var, ama ilk adet kanaması henüz olmamış bir kızda tüylenme artışı, erkek tipi saç dökülmesi, kilo fazlalığı ve şişmanlık yok ise ilk adet kanaması için 16 yaşına kadar beklenilmelidir.
Bu gruba giren kızlarda doğum kontrol haplarının 16 yaşından önce kullanılması doğru değildir. Beyin (Hipotalamus ve Hipofiz), yumurtalık ve rahim arasındaki ilişki tam olarak gelişmediği için doğum kontrol haplarının kullanılması bu ilişkinin olgunlaşmasını engellemektedir. 16 yaşından önce beyin, yumurtalık ve rahim arasındaki ilişki tam olarak gelişmediği için adet kanamaları yumurta gelişimi ve yumurtlama olmadan rahim iç tabakasının dökülmesi sonucunda olmaktadır. Bu nedenle 16 yaşından önce kalınlaşan rahim iç tabakasının dökülerek atılmasına bağlı olarak uzun süre devam eden, yoğun miktarda, koyu renkli, pıhtılı kanamalar olabilmektedir.
Göğüs gelişimi başlamış, genital bölge kıllanması var, ama ilk adet kanaması henüz olmamış bir kızda erkek tipi tüylenme artışı, saç dökülmesi, şişmanlık-kilo fazlalığı var ise polikistik over sendromu açısından adet düzensizliğinin 16 yaşından önce araştırılması gerekir. Ergenlik dönemini takiben polikistik over sendromu 2500 gram dan daha düşük doğum ağırlığı ile doğan ve bunu takiben genital bölge kıllanması 8 yaşından önce ortaya çıkan kız çocuklarında daha fazla görülmektedir. Bu gruba giren kızlarda da doğum kontrol hapları 16 yaşından önce kullanılmamalıdır. Beyin (Hipotalamus ve Hipofiz), yumurtalık ve rahim arasındaki ilişki tam olarak olgunlaşmadığı için doğum kontrol hapı kullanılması beyin, yumurtalık ve rahim arasındaki iletişimin olgunlaşmasını engellemektedir.
14 yaş sınırı
Eğer kız 14 yaşına gelmiş ve ilk adet kanaması olmamış ise ve aynı zamanda göğüs gelişimi ve genital bölge kıllanması da yok ise bu durumda 16 yaşını beklemeden gecikmiş ergenlik bakımından sorunun kaynağının özellikle genetik (doğuştan) nedenlerin araştırılması gerekir. Bu gruba giren kızlarda da doğum kontrol hapı kullanılması doğru değildir.
Tedavi;
Doğum kontrol hapı kullanımının tedavide yeri yoktur. Doğum kontrol hapları polikistik over sendromu’nu tedavi etmemektedir. Bu haplarla meydana gelen adet kanaması yumurta gelişimi ve yumurtlama olmadan oluşmaktadır. Bu nedenle bu kanama gerçek bir adet kanaması değildir. Doğum kontrol hapları adet düzensizliğini tedavi etmemekle birlikte bir çok yan etkiye de neden olabilmektedir.
∗Polikistik over sendromu olan kişilerin bir kısmında yumurta gelişimi ve yumurtlama sürelerinde ve bunun sonucunda adet düzeninde yıllar içinde değişiklikler olabilmektedir. Bu durum düzenli adet görmek için doğum kontrol hapı kullanan kişilerin doğum kontrol hapı kullanmasına gerek olmadan düzenli adet görebilecek iken adet düzensizliğinin devam ettiğini zannederek gereksiz yere uzun yıllar doğum kontrol hapı kullanmasına neden olmaktadır.
Erkeklik hormonlarının en aktif formu olan dihidrotestosteron (DHT) un hammadesi olan hormonların (testosteron ve androstenedion gibi) artmış olan etkinliğinin ve miktarının düşürülmesi ve erkeklik hormonlarına bağlanarak onları etkisiz hale getiren Sex hormon Binding Globulin (SHBG) miktarının ve etkinliğinin arttırılması sonucunda yumurtayı taşıyan küçük keseciğin büyümesi ve yumurtlamanın sağlanması tedavinin temel amacıdır.
1-İnsülin direncine karşı insülin duyarlılığının arttırılması hem SHBG miktarını arttırarak hem de testosteron miktarını azaltarak etki gösteren bir tedavi seçeneğidir.
2- Erkeklik hormonları yumurtayı taşıyan küçük keseciklerin içinde alıcılara (reseptör) yapışarak etkili olmaktadır. Bu nedenle erkeklik hormonlarının alıcılara yapışmasını sağlayan mekanizmanın engellenmesi de başka bir tedavi seçeneğidir.
3- Yumurta taşıyan küçük keseciklerin içinde alıcılara yapışmış olan erkeklik hormonları (testosteron gibi) 5 alfa redüktaz enziminin etkisi ile aktif forma (dihidrotestosteron) dönüşmektedir. Bu dönüşümü sağlayan mekanizmanın engellenmesi de diğer bir tedavi seçeneğidir.
4- Polikistik over ameliyatı miktarı ve etkinliği artmış olan erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) etkinliğinin ve miktarının azaltılması ve insülin direncine karşı insülin duyarlılığının artması sonucunda SHBG miktarını arttırarak etki gösteren bir tedavi seçeneğidir. Polikistik over sendromu’nun hangi grubunda (A,B,C) bulunduğu, ultrasonda yumurtalıkların görünümü, erkeklik hormonlarının (testosteron gibi) ve onların aktif formu olan dihidrotestosteron (DHT) ve erkeklik hormonlarına bağlanarak onları etkisiz hale getiren Sex Hormone Binding Globulin (SHBG) ve Anti -Müllerian Hormon (AMH) miktarları, Anovulasyon: (yumurta büyümesi yok) veya Oligoovulasyon: (yumurtanın yavaş büyümesi), insülin direnci, şeker hastalığı, kilo fazlalığı ve şişmanlık olup olmaması ameliyat olacak kişinin seçilmesinde kullanılan kriterlerdir.
5-Düzenli olarak yapılan spor (yürüyüş ve yüzme gibi) kilodan bağımsız olarak yani kişi fazla kilolu olsa dahi vücutta bulunan yağ dokusunun yerini kas dokusunun almasını sağlar. Yağ dokusunun azalması hem erkeklik hormonlarının üretimini düşürerek, hem de SHBG miktarını arttırarak etki gösteren yardımcı bir tedavi seçeneğidir.
6-Fazla miktarda tüketilen karbonhidratlar proteinlerden farklı olarak yumurtalık ve böbrek üstü bezi gibi erkeklik hormonlarının üretildiği bölgelerden biri olan yağ dokusu olarak depolanmaktadır. Bu nedenlerle karbonhidrat miktarı düşük, buna karşılık protein miktarı fazla olan besinleri tüketilmesi hem erkeklik hormonlarının üretimini düşürerek, hem de SHBG miktarını arttırarak etki gösteren yardımcı bir tedavi seçeneğidir.
Yukarıda anlatılan tedavi seçenekleri kişiden kişiye göre farklı şekillerde çoğunlukla birden fazla tedavi seçeneği birlikte uygulanmaktadır.
Aşağıdaki başlıkları tıklayarak konuyla ilgili detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz:
–Polikistik Over Sendromu’nda Adet düzensizliği tedavisi
-Polikistik Over Sendromu’nda İsotretinoin (A vitamini) Tedavisi
–Polikistik Over Sendromu’nda Doğum kontrol hapı kullanılması
-Polikistik Over Sendromu ve Rahim Kanseri
–Polikistik Over sendromu’nda Kilo artışı ve şişmanlık
–Polikistik Over sendromu’nda Sivilce tedavisi
–Polikistik Over Sendromu’nda Saç dökülmesi tedavisi
-Polikistik Over Sendromu’nda Cilt renginde koyulaşma ve et benleri tedavisi
–Polikistik Over Sendromu’nda Psikolojik sorunların (depresyon, anksiyete) tedavisi
–Polikistik Over Sendromu’nda Cinsel istek (libido) sorunlarının tedavisi
–Polikistik Over Sendromu’nda Human papilloma virüs (HPV) ve mantar enfeksiyonu tedavisi
-Meme Kanseri ve Polikistik Over Sendromu
-Polikistik Over Sendromu’nun çeşitleri (alt grupları)
-İnsülin Direnci, Şeker Hastalığı ve Polikistik Over Sendromu
– Polikistik Over Ameliyatı (Laparoskopik Ovarian Drilling)
–Polikistik Over Sendromu’nda Kötü Kokulu ve Fazla Miktarda Terleme
-Polikistik Over Sendromu’nda Gebelikte karşılaşılan Sorunlar
–Polikistik Over Sendromu’nda Çocuk İsteği Tedavisi