Özellikle sosyal ortamlarda büyük bir sorun haline gelen ‘Ayak Kokusu’, insanların kokuyu duyduğu anda, yüzlerini ekşimesine ve rahatsız olmasına neden olan bir olaydır. Aslında birçok kişinin başında olan bu sıkıntıyı ufak tefek tüyolara kulak vererek önüne geçilebilmesi mümkündür.
Ayak kokusunun ana nedeni ayaktaki terdir. İnsanın kulağına garip gelebilir, fakat insan ayağında bulunan 250 binden fazla ter bezleri yüzünden ayakların diğer bölgelere göre daha fazla terlemesi gayet normaldir. Aslında kokunun oluşmasına ortam olan ter, nedeni olan bakteriler yüzünden kokar. Bu yüzden bakteri oluşumunu önlemek gerekmektedir.
Ayak parmaklarının araları, ayakkabı veya ayağımıza giydiğimiz çoraplar bakterilerin en çok sevdiği karanlık ortamlardır. Bu karanlık ortamlarda üreyerek büyüyen bakteriler, ayaktaki ölü deri hücreleri ve yağlarla beslenerek burnumuza kötü kokunun gelmesini sağlayan organik asitler üretirler. Bazı bakteriler ise oluşturduğu sülfür bileşenleri ile aşırı kötü kokuya neden olmaktadırlar. Bazı kişilerin ayaklarında daha fazla kıl olması ayaklarının daha fazla kokmasına neden olabilir. Bunun sebebi bakterilere daha fazla yaşama alanı sunulması ve ayağın daha az nefes alabilmesidir.
Ayağımıza giydiğimiz ayakkabıların kalitesi ayağımızın nefes alarak, daha az terlemesinin önüne geçebilir. Bu yüzden ayakkabılarımızı daha kaliteli alarak bu açıdan oluşan sorunların önüne geçebiliriz. Bu ayakkabıların seçiminde de özellikle deri ayakkabıların seçilmesi, ayakların daha iyi nefes almasını sağlayabilir. Ayrıca birden fazla ayakkabı edinerek, en azından birer gün arayla farklı ayakkabı giymeliyiz. Böylelikle bir önceki gün ayağımızdaki ayakkabı kuruyarak bir sonraki giyilecek güne hazır vaziyette olması sağlanır.
Bir başka tedbir olarak ayakkabıları giymeden önce antibakteriyel bitkisel spreyler kullanabiliriz. Ayrıca ayakkabıları tekrar giymeden önce çamaşır makinesinde yıkamak da bakterileri öldürebilir, fakat ayakkabının tamamen kuruduğundan emin olunması gerekir.
Teri ve nemi emecek türde çoraplar giymek ayak kokusunu önlemek açısından oldukça önemlidir. Çok ince çoraplar kokuya neden olabilir. Pamuklu ve yün çoraplar giymeniz en iyisidir. Bu çoraplar nemi emer ve kokuyu engeller. Hem ayakkabıda hem de çoraplarda sentetik malzemeden kaçınmak gerekir çünkü bu yapay malzemeler ayak kokusuna davetiye çıkarır. Naylon, polyester, yakıcı kumaşlı çoraplar yerine, kaliteli ürünlere yönelmelisiniz.
Eğer iyi bir çorabın nasıl olması gerektiğine dair şüpheleriniz varsa ve alışverişle aranız iyi değilse, Adidas veya Nike gibi ünlü spor markalarının mağazalarında, spor yapanlar için üretilen çorapları inceleyin. Ne tür çoraplar giymenizin daha iyi olacağı konusunda fikir edinebilirsiniz.
Tıpkı bakteriler gibi diğer bir mikroorganizma türü mantarlar da ayaklarımızda beslenip çoğalabilir. Ayak mantarları bazı durumlarda iyileşmesi oldukça zaman alan ve tırnaklara da yayılabilen bir sorundur. Atlet ayağı olarak da bilinen mantar enfeksiyonuna sık rastlanır. Ayak kokusunun yanı sıra deride, parmak aralarında kızarıklık, soyulma, pul pul deri, çatlama benzeri sorunlar görülüyorsa, mantar tedavisi için doktora başvurmak gerekir.
Mantar yüzünden oluşan ayak kokusu, terleme kokusuna göre çok daha ağır bir kokudur. Bu durumda ayak temizliği ve bakımı çok daha büyük bir önem kazanır. Ayaklarınızı kendi haline bırakmanız durumu daha da kötüleştirir. En kısa zamanda mantar ilacı edinmeniz hem kendi sağlığınız hem de çevreye rahatsızlık vermemeniz açısından önemlidir.
Ergenlik dönemindeki gençler ve hamileler daha önce başlarına gelmeyen ayak kokusu sorununun birden bire ortaya çıkmış olmasına şaşırmamalılar. Bunun nedeni, vücuttaki hormon seviyelerinde yaşanan değişimlerdir. Hormonal değişimler daha fazla terlemeye yol açar ve daha fazla ter, ayak kokusu anlamına gelir. Ayak kokusunun hormonal nedenlerden kaynaklandığı kişilerde, bu durum geçici olacaktır ama bu sırada sürekli aynı ayakkabı ve çorabı giymemeye çalışmak ve ayak temizliğine dikkat etmek yerinde olacaktır.
Cildin aşırı derecede terlemesi şikayeti, tıpta ‘hiperhidrozis‘ olarak adlandırılır. Bu sorun vücudun sadece belli bir bölgesinde görülebileceği gibi (örneğin ellerde ya da ayaklarda), tüm vücudu da etkiliyor olabilir. Hiperhidrozisin hormonal değişimler nedeniyle tetiklendiğine sık rastlanır ve şikayet daha çok ergenlik döneminde ortaya çıkar. Doğuştan gelen bir sorun olabileceği gibi obezite, gut, menopoz, diyabet, hipertiroid, alkol, stres, kaygı gibi altta yatan başka bir neden bağlı olarak da ortaya çıkabilir.
Ayak kokusunun hiperhidrozis nedeniyle kaynaklandığı durumlarda yine yukarıda sıraladığımız tedbirleri alabilir ya da hiperhidrozis için önerilen çeşitli tedavi yöntemlerini doktorunuza danışabilirsiniz.
Zor bir durumla karşı karşıya kaldığımızda çoğu kez ‘Ter boşandı.’ deyimini kullanırız ve bu sadece bir deyiş değil, gerçeğin ta kendisidir. Stres altındayken, kaygı ve endişe içindeyken vücut tehlike pozisyonu alır ve bu sırada ter bezleri de harekete geçer. Sinirsel nedenlerden dolayı aşırı terleme şikayeti olan pek çok kişi vardır. Ayaklarınızın sık sık terlemesi ve buna bağlı olarak kötü kokuların ortaya çıkması, stresi kontrol altına almakta zorlandığınız için olabilir.
Normalden daha fazla terlemenize neden olacak ilaç türlerinden birini kullanıyorsanız, bu ilaçlar ayak kokusuna zemin hazırlıyor olabilir. İnsülin, ağızdan alınan diyabet ilaçları, bulantı ilaçları ve aspirin, terlemeyi arttırabilen ilaçlardır.