Arşivleri karıştırırken karşımıza çıkan fotoğraflar bizi hiç olmadık yerlere götürür. İşte 1930’lardan bir kare, ağırlık ölçülerinin Türkiye Cumhuriyeti’nde standardize edildiği o dönemi belgeliyor.
Aslında, ağırlık ve ölçülerin standartlaşmasına yönelik çabalar tarih boyunca karşımıza çıkar. Bu, bilhassa çarşı ve pazarda süregelen gündelik ilişkilerin güvenini sağlamak açısından oldukça önemlidir.
Bu güveni sağlamak adına rutin kontroller yapılır, hatalı bulunan esnaf cezalandırılırdı. Örneğin, Osmanlı Devleti’nde çarşı esnafı ve pazarcılar muhtesib tarafından denetlenir, ölçü ve tartılarda yaptıkları yolsuzluk ve sahtekârlıklar mahkeme sicillerine kaydedilirdi. En sık denetlenenler ise uncular ve ekmecilerdi. Sahtekârlık yaptığı anlaşılan esnaf cezalandırılırdı. 18. yüzyıldan itibaren verilen cezaların da mahkeme kayıtlarına yansıdığı görülmektedir.
14 Recep 1179 tarihli bir belgeden anlaşıldığına göre Eyüp’te ekmekçilik yapan Hüseyin isimli bir kişi eksik gramajlı ekmek ürettiği için 24 gün boyunca Boğazkesen Kalesi’nde (Rumeli Hisarı olarak da bilinir) hapsedilmişti. Bir daha “fırında noksan ekmek işlememek” üzere de serbest bırakılmıştı.
Suna ve İnan Kıraç Vakfı Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu sergisinde, muhtesiblerin kontrolünden geçen ve devlet mührü taşıyan terazi örneklerini ve standardize edilmiş Cumhuriyet dönemi ağırlıklarını görebilir, objelerin hikayesine bir adım daha yaklaşabilirsiniz!