MAREK HASTALIĞI • Marek hastalığı tavukların çok bilinen ve çok incelenen tümoral ve öldürürcü viral bir enfeksiyonudur.Bütün dünyada yaygın olan hastalık periferal sinirler , eşeylik organı , iris , iç organlar , kasa ve deride lenfoproliferatif sonu oluşan tümoral bozukluklar ve ölüm ile karakterizedir. ETİYOLOJİ • Etken Herpesvirüslerden olan , onkojenik özelliği olan Marek hastalığı virüsüdür. • Zarflı olan DNA virüsleri 160 kapsomerleri ve 20 yüzlüdür. • Büyüklükleri 150-200 nm dir. • Üç serotipi bulunmaktadır. • Serotip-1 , virulant ve onkojenil virüsları içermektedir. • Serotip-2 onkojenik olmayan MHV’u içerri. • Serotip-3 hindilerden izole edilen virüsü içeririr. • Etken ,günlük civcivlerde , doku kültürü ve embriyolu tavuk yumurtasında üretilebilir. • Lenfoma hücre kültürleri de kullanılmaktadır.Tavuk böbrek ve ördek embriyo fibroblastlar da iyi ürer ve plaklar oluşturur. • Kimyasal dezenfektanlar virüsü 10 dk inaktive edebilir. • Marek hastalığı virüsleri hücrede produktif , latent ve transforme edici enfeksiyonlar oluştururlar. EPİZOOTİYOLOJİ • Marek hastalığı yalnız tavuklarda görülmüştür. • Deneysel olarak hindi , sülün ve bıldırcınlarda enfeksiyon oluşturulmuştur. • Hastalık 16 haftalıktan küçük tavuklarda çok görülür. • Yumurta dönemindeki tavuklarda ve damızlık sürülerde hastalık saptanmıştır. • Bulaşma solunum yolu ile olur.Vertikal bulaşma görülmez. • Direkt temas ile enfeksiyon duyarlı tavuklara bulaşır. • Kontamine kümeslerde indirekt horizontal bulaşma ile hastalık sürü içinde yayılır. • Genç tavuklar enfeksiyona daha duyarlıdır ancak enfeksiyona her yaşta rastlanılabilir. • Klinik semptomlar 3-4 haftadan önce görülmez. SEMPTOMLAR • Marek hastalığı progresif bir hastalıktır. • Belirtiler başlıca nörolenfamatöz , derideki lezyonlardır. • Periferal sinirlerin etkilenmesi sonucu bacak ve kanatta tikel veya tam bir paraliz görülür. • Bazı virülansı yüksek MHV’ları ile enfeksiyonda gözde lezyonlar gerlişir. • Gözbebekleri önce düzgünlerini kaybeder , giderek gözbebekleri dağılır , sonunda gözbebeği bir iğne başı kadar daralır.Tavuklar kör olur. • Marek hastalığının akut şeklinde , tavukların çoğunda düşkünlük ve zayıflama dikkat çekicidir. • Tavuklarda birkaç gün içinde koordinasyon bozukluğu paralizler başlar. • Kilo kaybı ,solgunluk ,iştahsızlık ve ishal gibi spesifik olmayan belirtiler ortaya çıkar. • Marek hastalığı görülen sürülerde mortalite ve morbidite hemen hemen aynıdır.Genellikle hastalık belirtileri gösteren tavuklar ölürler. TEŞHİS • 1-Klinik ve nekropsi bulguları: Marek hastalığı klinik belirtiler ve bulgularına göre tanımlanabilirse de kesin tanı için laboratuar muayeneleri zorunludur. • 2-Laboratuar muayeneleri : • a) Virüs izolasyonu: Enfekte tavuklardan her zaman izole edilebilir. Kan lenfositleri , heparin ile alınan taze kan , dalak dokusu ve tümör hücreleri virüs izolasyonunda kullanılabilir.Serotip-1 izolasyonu için tavuk böbrek hücre kültürü ve ördek embriyo fibroblastları kullanılır.Serotip2 ve serotip-3 ‘ün izolasyonu için tavuk embriyoblastları kullanılır. • b ) Serolojik testler: Floresan antikor testi , agar jel presipitasyon ve nötralizasyon testleri • c ) Histopatolojik ve sitolojik muayeneler: MH tümörlerin de küçük büyük lenfositlerde oluşan karışık bir lenfosit populasyonu , lenfoblastlar , plazma hücreleri ve MH hücreleri görülür. KORUMA VE KONTROL • Etkenin kümeslere girişini önlemek için bütün koruyucu önlemler alınmalıdır. • Marek hastalığının görüldüğü yerlerde iyi bir idare ve uygun olan aşıların uygulanması ile hastalıktan korunmak mümkündür. • Etkili dezenfektanlarla kümes içindeki virüsleri yok etmeye çalışılmalı , en azından virüs sayısı azaltılmalı. • Marek hastalığına karşı aşılamada önemli olan hastalık etkenin vücuda girişinden önce aşılamanın yapılmasıdır. • Koruyucu olarak monovalan ve bivalan aşılar kullanılmaktadır.