Almanya Şansölyesi Olaf Scholz, 26-27 Ekim 2022 tarihlerinde Fransa ve Yunanistan’ı ziyaret ettikten sonra 4 Kasım 2022 tarihinde Pekin’e geçmiş ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’le bir araya gelmiştir. Avrupa Birliği’nin (AB) başat güçlerinden olan Almanya liderinin Avrupa’nın diğer önemli ülkelerinin ardından Çin’i ziyaret etmesi dikkat çekmiştir.
Bu kapsamda Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM), Almanya-Çin ve AB-Çin ilişkilerini değerlendirmek üzere Yunanistan Hellenic Foundation for European and Foreign Policy (ELIAMEP) Kıdemli Araştırmacısı Dr. George Tzogopoulos’un görüşlerini dikkatinize sunmaktadır.
1. Almanya’nın Çin’le başta ekonomik işbirliğini arttırma arzusu içerisinde olduğu bilinmektedir. Scholz’un Fransa ve Yunanistan ziyaretinin ardından Çin’e gitmesini nasıl yorumlarsınız?
Almanya, Çin’le ekonomik işbirliğini devam ettirme niyetindedir. Bu, Scholz’un Pekin’i ziyaret etme nedenlerinden biridir. Ayrıca Scholz, Ukrayna Savaşı’nın bir an önce son bulması için Çin’in arabuluculuk rolünü üstlenmesini talep etmiştir. Scholz’un Fransa ve Yunanistan ziyaretlerinde ise farklı bir gündem vardı. Fransa ziyareti, AB’nin geleceği üzerine odaklanmışken; Yunanistan’daki temasları, daha çok Ukrayna Savaşı çerçevesinde askeri işbirliğine odaklanmıştır.
2. Bilindiği üzere Almanya, Çin’e ılımlı yaklaşırken; Fransa, bu konuda oldukça mesafelidir. Sizce Berlin, Pekin’le ilişkileri geliştirme konusunda Paris’i ikna etmeye çalışıyor olabilir mi?
Bence iki aktör de Çin’i önemli bir ekonomik partner olarak görmektedir. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Covid-19 salgının patlak vermesinden beri Çin’i ziyaret etmemiş olsa da Cinping’le temaslarını sürdürmektedir. Ancak her iki ülke de ABD’nin endişelerini de göz önünde tutmakta ve Çin’e karşı AB’nin çıkarlarını korumak için liderlik yapmaktadır. Dolayısıyla Çin-Avrupa münasebetleri, Çin-ABD ilişkileriyle kıyaslandığında, çok daha iyi durumdadır. Ancak salgın ve savaş öncesi dönemle karşılaştırıldığında çok daha kötüdür.
3. Peki, Ukrayna Savaşı bağlamında AB-Çin ilişkilerinin geleceğini nasıl değerlendirirsiniz?
Öncelikle belirtmek gerekir ki; istikrar önemlidir. Fakat AB-Çin ilişkilerinin kötüye gitmesinin engelleneceğini düşünmek, toz pembe bir yaklaşım olacaktır. Çünkü Joe Biden liderliğindeki ABD’nin Çin sınavının aşılmasında AB’yle işbirliği yapacağı yönünde güçlü bir beklenti vardır. Diğer taraftan AB, pek çok nedenden ötürü Çin’e ihtiyaç duymaktadır. Fakat söz konusu durum, Washington yönetiminin yaklaşımıyla uyumlu değildir.
4. Son olarak sormak gerekirse, Yunanistan’ın Çin’le ilişkilerinin diğer AB ülkelerinden daha iyi olduğu bilinmektedir. Sizce, AB-Çin ilişkilerinin geliştirilmesinde, Kuşak-Yol Projesi’nin Yunanistan’a uzanması ve Çin’in Yunanistan’daki ekonomik yatırımları nasıl bir rol oynayacak?
Çin-Yunanistan ilişkileri görece olumlu bir muhtevaya sahiptir. Lakin ekonomik ilişkiler göz önünde bulundurulduğunda, münasebetler COSCO’nun Pire Limanı’ndaki yatırımlarıyla sınırlıdır. Yeni AB politikası, Çin’den gelecek yeni yatırımlara kolay kolay izin vermemektedir. Dolayısıyla Yunanistan’ın bu tartışmada özel bir rol oynayacağı söylenemez. Atina’nın politikası, tamamen AB’nin yaklaşımıyla paralel olacaktır. Elbette Atina, Washington ile Pekin arasında yeni bir Soğuk Savaş’ın başlamasını istememektedir. Fakat büyük bir Çin-ABD krizi patlak verirse, Yunanistan da Batı İttifakı’nın bir parçası olmanın gerekliliklerini yerine getirecektir.
Dr. George Tzogopoulos:
Dr. George N. Tzogopoulos; medya, uluslararası ilişkiler ve Çin araştırmaları konusunda uzmandır. ELIAMEP’te Kıdemli Araştırmacı olan Tzogopoulos, AB-Çin Programları Direktörü’dü. Ayrıca Avrupa Nice Enstitüsü’nde (Centre International de formation européenne, CIFE) Öğretim Görevlisi, Trakya Demokritus Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi ve Begin Sadat Stratejik Merkezi’nde Öğretim Görevlisi olarak görev yapmaktadır.