TRT Trabzon Radyosu kurulalı kırk bir sene olmuş. Resmî açılış tarihi 1 Aralık 1968. Ama deneme yayınları Mayıs ayında başlamış. İlk kurulduğunda bir il radyosu; on yıl sonra, 1 Kasım 1978 tarihinde orta dalga vericisi devreye girince, Trabzon Bölge Radyosu adını alıyor.
Binden fazla radyonun karasal yayın yaptığı; televizyonların ve internet sitelerinin bu kadar çok sayıda olduğu, bilgiye ve kültürel kaynaklara ulaşmanın inanılmaz derecede kolaylaştığı günümüz Türkiyesinin gençlerine, kırk bir yıl önce bir Anadolu kentine radyo kurulmasının nasıl büyük, nasıl önemli bir olay olduğunu anlatmak, mümkün mü? O tarihlerde ülkemizde televizyon yayını yoktu. Radyo ise İstanbul, Ankara, İzmir ve Erzurum illerinde bulunuyor, ancak bu illerin çevresinde net dinlenebiliyordu. Doğu Karadeniz illeri sadece Ankara Radyosu’nu, uzun dalgadan zar zor dinleyebiliyordu.
İşte o günlerde Trabzonlular, avukat Kemal Yılmaz Bayraktar’ın başkanlığında bir dernek kuruyor: “Trabzon İli Bölge Radyosu Kurma Derneği”. Trabzon’da bir radyo kurulmasının gerekliliğini izah eden bir rapor hazırlıyorlar. Ama bu iş kolay değil; radyo pahalı bir yatırım, ülke fakir. 1967 bütçesine, Trabzon’a radyo kurulması için 500,000 lira ödenek konuyor. Bu arada 300 kilovat gücündeki vericisiyle TRT Çukurova Radyosu yayına hazır hale getiriliyor, Adana İl Radyosu da Mersin’e naklediliyor. Bu radyodan açığa çıkan 2 kilovat gücündeki vericinin, Trabzon’a taşınması kararlaştırılıyor. Bunun üzerine Trabzon’da radyo kurulması için çalışmalar hızlandırılıyor; radyo hizmet binası olarak, Fatih Parkı karşısındaki, Trabzon Belediyesi’ne ait üç katlı bir apartmanın ikinci ve üçüncü katları kiralanıyor. Binanın üçüncü katındaki bir yatak odası, penceresi tuğlayla örülüp, duvarlara basit ses yalıtımları uygulanarak, stüdyo haline getiriliyor. Hemen yanındaki misafir salonuna da verici yerleştiriliyor. Verici cihazlarının binanın dışından üçüncü kata çekilip, pencereden içeri sokulmasını, Trabzonlular ilgiyle izliyorlar.
Gelin görün ki, iş bu kadarla bitmiyor tabii. Radyoya eleman bulmak büyük sorun olduğu gibi, binaya telefon bağlanması, teleks çekilmesi bile, ülkemizin o günkü şartlarında, bin bir zorlukla gerçekleştirilebiliyor.
Trabzon Radyosunun İlk Yayınları
Radyonun nihayet deneme yayınlarına başlamasına, mahalli basında geniş şekilde yer veriliyor. O ilk günlere ait ses kayıtları elimizde olmasa da, radyonun ilk yıllarında burada muhabir olarak görev yapan, 80’li yıllarda bu kez Trabzon Bölge Radyosu Haber Müdürü olarak 18 sene çalışan Nejat Toprak, “Ben TRT’deyken” adlı kitabında bu yayınlarla ilgili bilgileri aktarmış. Zaten bu yazıyı da, onun çalışmasından had safhada yararlanarak hazırladık; kendisine çok teşekkür ederiz. İlk yayınla ilgili olarak şunlar aktarılmış:
İki kilovatlık vericiden, önce “Yavuz geliyor Yavuz, denizi yara yara” türküsü duyuluyor; sinyalin ardından İstiklal Marşı çalınıyor ve ilk anonsu Erol Tokay yapıyor:
- “Burası, 202 nokta 2 metre 1484 kilohertz üzerinden yayın yapan Trabzon İl Radyosu… Günaydın sayın dinleyiciler…”
İlk programda Cemile Cevher’den türküler yayınlanıyor. Yayını daha sonra spiker Müberra Yetkin yürütüyor. Radyo ilk açıldığında, personeli sadece altı kişi:
Şerafettin Süer: Radyo Müdürü
İlhan Sancar: Yayın Şefi
Hâki Özgün: Baş Teknisyen
Selahattin Gürkçü: Teknisyen
Mehmet Guruca ve İbrahim Emanet: Odacı.
Radyonun yayına başlamasıyla, Trabzonlular büyük coşku yaşıyor. Halk radyo binası önünde toplanarak, sevinç ve sevgi gösterisinde bulunuyor. Trabzon İli Bölge Radyosu Kurma Derneği Başkanı Kemal Yılmaz Bayraktar, sonradan o güne ilişkin duygularını şu cümleyle anlatıyor:
- “O gün duyduğumuz bahtiyarlık, Amerikalıların Ay’a insan indirdiği günkü kadar büyük bir bahtiyarlıktı.”
Radyonun ilk yayın şefi olan, daha sonra program şefliğine ve radyo müdürlüğüne atanan İlhan Sancar’ın aktardığına göre, o zaman diliminde radyo personeline gösterilen ilgi, şimdiki ses sanatçıları ya da film yıldızlarına gösterilen ilgiye benziyordu. Sancar, “Halk bizi yolda gördüğünde, ‘Bunlar TRT’de çalışıyor…’ diye kendi aralarında fısıldaşıyorlardı” şeklinde anlatmış o günleri.
Daha çok Ankara’dan otobüsle gönderilen bantların yayınlandığı bu dönemde, her yayın büyük ilgi görüyor, “Arkası Yarın”lar, “Mikrofonda Tiyatro”lar, istek programları merakla bekleniyordu. Ana haber bültenleriyle, saat 21’de yayınlanan “24 Saatin Olayları” bülteninin büyük bir dinleyici kitlesi vardı. Trabzon Radyosu’nun ilk kadrolu spikerleri, Mehmet Canan ve Kemal Akaydın’dı. Bunlara daha sonra Gülten Özpeker, Asım Güzel, İzzet Göldeli ve Mehmet Akarca eklendi. Radyonun ilk günlerinde burada geçici görevle çalışan teleks operatörü Hilmi Taşköprü, ilk spiker alma denemelerini şöyle aktarmış:
- “Trabzon’dan spiker alınması için sınav açılmış, sınava 50 kişi başvurmuştu… Ankara’dan teleksle geçilen haber metinlerinden birini ilk adaya verdim. Haber, ‘Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil…’ diye başlıyordu. Ancak, sınava giren aday bunu, ‘DİŞİŞLERİ BAKANI’ diye okudu ve kaybetti… Sonra gelen adaylardan 49’u da aynı hatayı yaptılar.
Hepimiz, umut ve heyecanla 50’nci ve son adayı beklemeye başladık. Çünkü bu aday, Trabzon Lisesi’nde edebiyat öğretmeniydi. Jüri pür dikkat bekliyor… ‘Oku’ işaretiyle başlıyor; ‘DİŞİŞLERİ BAKANI İhsan Sabri Çağlayangil’ diyor ve o da kaybediyor.”
Bölge Radyosuna Dönüşüm
1973 yılı yatırım programında, Karadeniz’e yayın yapmak üzere, Trabzon’da, 300 kilovat gücünde orta dalga radyo vericisi kurulması kararı yer almıştı. Bostancı köyünde kamulaştırılan 47 dönüm arazi üzerine, altyapı ve verici istasyon binası inşaatına 1977 yılında başlandı. Ve Trabzon Radyosu, 11 Aralık 1978 tarihinde orta dalga 954 kilohertz üzerinden resmen yayına başladı. Artık radyo sadece Trabzon’da değil, tüm Doğu Karadeniz illerinde dinlenebilecekti. 1980 yılında da ilk bölge müdürü olan Abdullah Yazıcı buraya atandı.
Kadronun genişlemesiyle mevcut bina yetersiz kaldı; uzun uğraşlar ve “bina bulunamazsa radyonun Samsun’a taşınacağı” söylentileri sonucunda, zamanın belediye başkanı Hasan Melek’in çabalarıyla Maraş Caddesi 30 numaradaki bina, TRT’ye tahsis edildi. Radyo, Bölge Müdür Vekili Nevzat Balım zamanında bu yeni binaya taşındı ama binanın üst katındaki inşaat yaklaşık bir buçuk yıl sürdü. Bu süre içinde (şimdi yerinde İpek Yolu İş Merkezi olan) binanın tavanından sızan her yağmur, merdivenlerden aşağı sel olup aktı; üst kat tavanlarından masalara damlayan yağmur sularının altına her seferinde kovalar yerleştirildi. Yeni bina da eskisi gibi sobayla ısıtılmaktaydı; her sene kışın gelmesiyle kurulan Vezüv marka sobalara bazı konuklar hayretle bakar, bazıları ise “Oh ne güzel nostalji yaşıyorsunuz” diyerek, çalışanları teselli ederlerdi.
Anlatırlar ki, inşaat işlerinin uzaması nedeniyle bunalmış olan, kendisi de Trabzonlu olmakla birlikte yerli halka çok kızmış vaziyetteki yeni bölge müdürü Mustafa Bahadır, bir gün denize doğru parmağını uzatarak şöyle der:
- “Şuradan tam karşıya bir hat çekeceksin, bunun bir tarafındakiler sahtekâr, öbür tarafındakiler üçkağıtçıdır.”
O sırada yanında bulunanlardan Temel, biraz düşündükten sonra çekinerek sorar:
- “Müdürüm acaba, hattın hangi tarafındakiler sahtekâr, hangi tarafındakiler üçkağıtçı?”
Bu dönemde radyoda hazırlanan yapımlardan bazılarının isimleri şöyle: Bir turizm programı olan “Maviden Yeşile”; balıkçıların yaşantısını ve sorunlarını ele alan “Reis’in Günlüğü” ve “Karadenizde Kültür Sanat” adlı program.
TRT Trabzon Radyosu, Trabzon-Ankara arasındaki radyo-link sistemlerinin tamamlanmasıyla, 21 Şubat 1984 tarihinde, Radyo-1 Ortak yayınına bağlandı. Böylece radyo, 05-01 arasında yayın yapmaya başladı. Programların birçoğu Radyo-1’le ortak yayınlanırken, bölgesel programların oranı düştü. Yayınlar uzun süre böyle devam ettiyse de, 6 Ocak 1992 tarihinden itibaren, yeniden “bölgesel yayın”a dönülmesi kararlaştırıldı.
1996 yılında Ticaret ve Sanayi Odası binasının en üstteki dört katına taşınan Trabzon Bölge Radyosu, beş yıl da buradaki yetersiz koşullarda görev yaptıktan sonra, 18 Mart 2001 tarihinde, ta 1987’de kamulaştırılmış Söğütlü mevkiindeki araziye inşa edilen “TRT Trabzon Prodüksiyon Merkezi”ne taşındı. Bu yeni hizmet binamızda, iki radyo stüdyosu, bir televizyon stüdyosu, teknik ölçü-bakım atölyesi, idari birimler, misafirhane, yemekhane gibi bölümler bulunuyor. 25 Haziran 2008’de yapılan kanun değişikliğiyle TRT’nin bölge müdürlükleri kaldrıldı, bunların yerine müdürlükler ve haber büroları kuruldu. Yayıncılık şevkimiz ve anlayışımızda ise bir değişiklik olmadı. TRT Trabzon Radyosu, Haber Müdürlüğü’nde görevli arkadaşlarımızın desteği ve dinleyicilerimizin olmazsa olmaz sevgisiyle, yazımızın başlığındaki sözü hak edecek şekilde yayın hizmeti vermeye devam ediyor. 29 Ocak 2001 - 31 Aralık 2008 tarihleri arasında 12 saat bölgesel canlı yayın sürdüren bölge radyomuz, 1 Ocak 2009’dan itibaren bölgesel yayınlarını dört saate indirdi; buna karşın Radyo-4 vericilerini kullanmaya başlayarak yayın alanını büyüttü ve dinlenebilirliğini kayda değer şekilde artırdı. Bölgesel yayınlarının yanısıra, Radyo-4 Anadolu Kuşağı içinde yer alan bir saatlik “Karadeniz’in Renkleri” programıyla, sesini tüm Türkiye’ye duyuruyor. Ayrıca bünyesindeki Türk Halk Müziği-Türk Sanat Müziği Gençlik ve Çocuk Koroları, Çok Sesli Müzik Çocuk Korosu’yla taze fidanlarımıza müzik bilgisi ve zevkini aşılıyor. “Nice yıllara Trabzon Radyosu!” diyerek bağlayalım sözümüzü.