Bir acil kontrasepsiyon ilacı olan ertesi gün hapı, yüksek miktarda sentetik progesteron hormonu veya progesteronun etkisini göstermek adına uyardığı reseptörlerini bloke etme özelliği gösteren maddeleri içerir. Ertesi gün hapı temel olarak, korunmasız olarak girilen cinsel ilişki sonrasında, planlanmamış gebeliklerin oluşumunu engellemek için kadınlar tarafından oral yolla kullanılan bir ilaçtır. İlaç içeriğinde yer alan yüksek düzeyde progesteron hormonu, kadın yumurtasının erkek üreme hücresi olan sperm tarafından döllenme ihtimalini azaltmasının yanı sıra, döllenen yumurtanın da uterusa (rahim içine) tutunmasını önleyerek, gebelik oluşumunu engeller.
Doğum kontrol yöntemlerinin uygulanmadığı zamanlarda, korunmasız ve gebelik ihtimali bulunan cinsel ilişkilerden sonra kullanılması gereken ertesi gün hapı, cinsel ilişkinin ardından ne kadar çabuk alınırsa, gebeliği önlemede o kadar başarılıdır. Sanılanın aksine ertesi gün hapı, cinsel ilişkiden sonraki gün alınmak zorunda değildir. İlişki sonrasında 5. güne kadar alınabilen ilacın gebeliği engelleme şansı ne zaman alındığı ile direkt bağlantılıdır.
İlk 24 saat içinde alınan ilaç, gebeliği önlemede %98 oranında etkili iken bu oran 48. saatte %75'e kadar düşer. Bu sebeple ertesi gün hapı, korunmasız olarak girilen cinsel ilişki sonrasında mümkün olan en kısa sürede oral yoldan alınmalıdır. Eczaneden alınan ilaç, prospektüsü dikkatlice okunduktan sonra, prospektüste belirtildiği dozda kullanılmalıdır. Bunun sebebi ilaç markaları arasında kullanım farklılıkları bulunmasıdır. Bazı ilaçlar ilişki sonrasında tek hap olarak kullanılırken, bazıları iki doz olarak kullanıldığında etkilidir. Etkinlik konusunda dikkat edilmesi gereken bir diğer konu da acil kontrasepsiyon ilaçlarının diğer bazı ilaç ve bitkisel takviyelerin kullanımı ile etkileşebilmesidir. Özellikle barbitürat veya sarı kantaron kullanımı, ertesi gün haplarının etkinliğini önemli ölçüde azaltabileceği için dikkatli olunması önerilir.
Levonorgestrel etken maddeli ertesi gün haplarının kullanımı için önerilen uygulama en geç ilk 72 saat içerisinde 1,5 miligram oral tablet alınması şeklindedir. Bazı kişilerin diğer çeşitli sağlık problemleri nedeniyle kullandığı ilaçlar levonorgestrelin karaciğerden atılımını artırarak ilacın etkinliğini düşürücü etki yapabilir. Bu kişilerde hekimlerden tarafından gerekli görülmesi halinde alınacak doz 2 katına çıkarılarak 3 miligram olarak uygulanabilir. Rifampisin etken maddeli antibiyotikler, sarı kantaron, karbamazepin veya fenobarbital gibi özellikle nöbet engelleyici etkisi nedeniyle kullanılan ilaçlar, levonorgestrel etken maddeli ertesi gün haplarının karaciğerden atılımını artıran ilaçlar arasında yer alır.
2 Yorum
Pınar B.
22 Eylül 2022
Acil ecza dolabında bulunması gerekenlerden. :)
Aslıhan Y.
22 Temmuz 2022
Dikkatli kullanılması gerekiyor. Alışkanlık haline getirmek tehlikeli benden söylemesi.