EDIT 10/06/2014: Maalesef artık yurtdışından posta ile kozmetik alışverişi yapılamıyor. Ayrıntılı bilgi için bu yazıyı okuyabilirsiniz. Cep telefonu, kozmetik, besin takviyesi hariç yurtdışından alışverişe devam edebilirsiniz. (75 Euro üzeri vergiye tabidir)
2006 yılından beri üyesi olduğum ve sayısız ürün aldığım bir site olan EBay konusunda genel bazı bilgiler vermek istiyorum. EBay'den alışveriş bazı noktalara dikkat edildiği sürece gayet güvenlidir:
1) Örnek olarak bir Mac ruj almayı düşünüyorsunuz diyelim. Almak istediğimiz ruju satan da bir yığın satıcı var. Nasıl karar vereceğiz? Öncelikle bu ürünü Amerika fiyatının bile çok altına veren Çinli satıcılardan uzak duruyoruz çünkü Çin taklit ürünlerin sıklıkla satıldığı bir yerdir. Adamlar sonuçta Ferrari'nin taklidini bile yapıyorlar, bir ruju mu taklit edemeyecekler? Çinliler elendikten sonra diğer satıcılara bakıyoruz. Elbette ki feedback önemli ancak sadece satıcının feedback yüzdesine bakmayın. Bir satıcıya verilmiş negatif yorumlar çok şey anlatır. Adam çok iyi taklit satıyordur, çoğu kişi anlamayıp pozitif yorum yapar, buda adamın feedback yüzdesini yüksek tutar ama taklit olduğunu farkeden biri mutlaka çıkacaktır. Bir adet negatif feedback'te bile taklit ürün yazıyorsa o satıcıdan da uzak durun. EBay'in sadece negatif ve nötr feedbackleri gösteren bir sistemi yok, bu noktada bu site devreye giriyor. Sitenin Negative/Natural Feedback bölümüne satıcının adını yazıp Received By'a basıyorsunuz, satıcının bütün negatif ve nötr yorumları dökülüveriyor. Bu satıcıları da eledikten sonra feedback yüzdesi yüksekliğine ve ürün + kargo fiyatına bakıyoruz. EBay'de ürün + kargo fiyatını düşükten yükseğe dizme özelliği var. Bu özelliği kullanabiliriz:
Yukarıdaki kırmızı ok ile işaretlediğim seçeneği işaretledikten sonra "Enter Your Location" diye bir pencere gelebilir. Gelirse listeden Turkey seçeneğini seçin. Otomatik olarak ürün fiyatı + shipping en ucuzdan en pahalıya dizecektir. En sonda genelde kargosu hesaplanamayan ürünler dizilir, bunlar genelde Türkiye'ye gönderi yapmadıklarından kargoları yazmamaktadır. Size en uygun satıcıyı seçin, ilanı dikkatlice okuyun ve uyuyorsa Bid yada Buy It Now yapın.
2) Kargo seçenekleri bilindiği gibi çeşitlidir. Takip nolu ve takip nosuz seçenekler mevcuttur. Mümkün olduğunca takipsiz posta kullanmanızı öneririm. Neden?:
a) Ucuzdur, özellikle Amerika'dan gelen gönderilerde takipli ile takipsiz arasında çok büyük fiyat farkı vardır.
b) Elbette kaybolma ihtimali vardır ama bu ihtimal sanıldığı kadar büyük değildir. 4 yıl boyunca 90'dan fazla işlemim oldu (bunları çoğu takipsiz posta) ve sadece 3 pakedim kayboldu. Onlar da yılbaşı zamanına denk gelmişti.
c) Kayıtsız postaların gümrük kontrolları çok daha gevşektir. Şu ana kadar gümrüğe takılan tek bir takipsiz postam olmadı ki bayağı adetli kozmetik alışverişi yaptığım olmuştur. 20 ruj vb. gibi.. Halbuki Brezilya'dan kayıtlı postayla aldığım iki çift lens için beni gümrüğe çağırdılar. :/ Yine de çok büyük koliler dikkat çekebilir, yani bir kerede 50 ayakkabı vs. getirmeyin.
d) Express, EMS vb. hariç diğer kayıtlı postalardan daha hızlı gelir. Amerika'dan First Class Int. (kayıtsız) ile gelen bir ürün muhtemelen Global Priority (kayıtlı) ile gelen bir üründen daha çabuk gelecektir. Kayıtlı postalar bazen 3-4 gün gümrükte kontrol edilmeyi bekleyebilir. Ben bir keresinde 10 gün beklemiştim. O üründen sonra kargoya verilen kayıtsız postalar daha önce gelmişti. Tecrübeme göre Amerika'dan kayıtsız posta ile en hızlı gelme süresi 5 gündür, İngiltere'den ise 2 gün..
e) Diyelim ki bir ay beklediniz, ürün gelmedi. Paniğe gerek yoktur. Satıcıya yazarsınız, "biz gönderdik, gerisi ilgilendirmez" vb. laflar ederse Paypal'dan dispute açarsınız. Satıcının elinde ürünün teslim edildiğine dair herhangi bir kanıt olmadığından (malum kayıtsız posta) claim'e çevirdiğinizde Paypal paranızı size iade eder. Bu kadar basittir. Bu sömürülmeye açık bir sistem ama kuralları ben koymuyorum. Paypal'ın yanımda olduğunu bildiğimden aman kayıtsız posta, kayboldu kaybolacak stresi yaşamıyorum. Bilinçli satıcılar zaten pakedi sigortalatıyorlar. Şunu asla unutmayın, sigorta alıcıyı değil satıcıyı korur. Paypal sizin sigortanızdır. O yüzden sigortalı gelsin diye ekstradan para ödemeyin.
3)Satıcıyla herhangi bir problem yaşadınız diyelim. Ürün postada kayboldu yada gelen ürün ilandakinden farklı. Satıcı da sorunu çözmede yardımcı olmuyor. Ödeme tarihinden itibaren 45 gün içinde Paypal'dan dispute (vaka) açma hakkınız vardır. 45 günü geçirmeyin, kimi satıcılar 45 günü geçirin diye sizi oyalamaya çalışabilir ama bu tuzağa düşmeyin. Satıcı ne derse desin zamanında dispute açın. Dispute açıldıktan sonra kaparsan paranı iade ederim diyen satıcılar da görülmüştür. Bu tuzağa da düşmeyin. Kapatılan dispute bir daha açılamaz. Dispute açıldıktan sonra satıcıyla karşılıklı yazışırsınız. Bu yazışmalar Paypal kontrolündedir. Baktınız sorun böyle de çözülmüyor. Claim'e çevirin.. Claim'e satıcı cevap verebilir, bu cevabı Paypal Claim'i iptal seçeneğiyle beraber size ulaştırır. Cevap tatmin edici değilse bu e-maile yanıt vermeyin, bir şey yapmadan bekleyin. 3 gün içinde soruşturma tekrar başlar ve duruma göre paranız size iade edilir. Ürün ilandakinden farklı diye dispute açmışsanız Paypal ürünü geri göndermenizi isteyecektir. Dispute açıldıktan sonra claim'e çevirilmezse yada para iadesi vb. gibi bir sebeple kapanmazsa 20 gün içinde otomatik olarak kapanır ve paranızı geri alamazsınız. 20 günü geçirmemeye özen gösterin.
4)Oldu ya dispute zamanını geçirdiniz yada yanlışlıkla kapattınız. Çaresiz değilsiniz, Paypal kullanıyorsanız muhtemelen kredi kartı ile alışveriş yapmışsınızdır. Kredi kartınızın bağlı olduğu bankaya harcama itirazında bulunun. Nasıl yapacağınız konusunda bankanız ile görüşebilirsiniz, dilekçe yada form ile itiraz kabul edebiliyorlar. Bankanız olayı sizin için araştıracak ve büyük ihtimal paranızı size iade edecektir. Bu sadece EBay ve Paypal için geçerli değildir. Aynı şekilde başka bir siteden alışveriş yaptıysanız ve mesela, kargonuz ulaşmadıysa aynı yöntemi kullanabilirsiniz.
5)Bankanızdan kredi kartınıza bağlı bir sanal kart almanızı ve Paypal'a kayıt olurken bunu kullanmanızı öneririm. Sanal kartınız sadece kağıt üzerindedir, numarası esas karttan farklıdır. Kullanmak istedikçe internet bankacılığından para yüklersiniz. Onun dışında limiti 0'dır. Bu sayede Paypal hesabınız kötü kişilerin eline geçse bile kredi kartı limiti 0 olduğundan hiç bir ödeme yapamazlar.
Bu noktalara dikkat edildiği sürece EBay'den alışveriş son derece güvenlidir. Bu konuda sorunuz yada bilmek istediğiniz başka bir şey varsa yorum olarak ekleyebilirsiniz, elimden geldiğince yanıtlamaya çalışırım. Bugünlük bu kadar. :)