'Neticelerin doğruluğundan %100 eminim'
Son zamanlarda güvenilirliği tartışılan Sağlık Bakanlığı’na bağlı Devlet Laboratuvarı’nın Müdürü Yeşim Andıroğlu, laboratuvarın neticelerinin doğruluğundan %100 emin olduğunu söyledi. Andıroğlu, her numunenin değişik uzmanlar tarafından def
Son zamanlarda güvenilirliği tartışılan Devlet Laboratuvarı’nın Müdürü Yeşim Andıroğlu, sessizliğini Face to Face’e bozarak laboratuvarın raporlarının uluslararası geçerliliği olduğunu söyledi.
· “Her numune değişik uzmanlar tarafından defalarca çalışılır, sonuç teyid edilir ve raporlar sonra yazılır. Gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki ben Devlet Laboratuvarı’nın neticelerine son derece güveniyorum, çıkan neticelerin doğruluğundan %100 eminim”
· “Yasaya göre biz numune kimden geldiyse sonucu ona vermek zorundayız ama zaten tarımsal ürünlerde gelen numunelerin kime ait olduğunu da bilmiyoruz çünkü Tarım Dairesi numuneleri bize kodlu olarak gönderiyor”
· “Bu yıl yerli ürünlerin genelinde iyileşme olduğunu ve geçmiş yıllara göre daha seyrek pestisit tespit edildiğini söyleyebilirim”
Son zamanlarda güvenilirliği tartışılan Sağlık Bakanlığı’na bağlı Devlet Laboratuvarı’nın Müdürü Yeşim Andıroğlu, laboratuvarın neticelerinin doğruluğundan %100 emin olduğunu söyledi. Andıroğlu, her numunenin değişik uzmanlar tarafından defalarca çalışıldığını ve sonuçlar teyid edildikten sonra raporların yazıldığını belirtti.
Devlet Laboratuvarı’nın Türkiye Akreditasyon Kurumu’na akredite olduğunu ve böylelikle tüm raporlarımızın uluslararası geçerlilik kazandığını da anlatan Andıroğlu, yıllardır FAPAS yeterlilik testlerine katıldıklarını ve Devlet Laboratuvarı’nın sürekli uluslararası denetim altında olduğunu belirtti.
Devlet Laboratuvarı Müdürü Yeşim Andıroğlu, pestisit çıkan ürünleri kamuoyuna açıklamamalarının nedenini de şöyle anlattı:
“Basında zaman zaman özellikle tarım ürünlerinde çıkan pestisit miktarlarını açıklamadığımız yazılıyor. Yasaya göre biz numune kimden geldiyse sonucu ona vermek zorundayız ama zaten tarımsal ürünlerde gelen numunelerin kime ait olduğunu da bilmiyoruz çünkü Tarım Dairesi numuneleri bize kodlu olarak gönderiyor.”
Andıroğlu, bu yıl yerli ürünlerin genelinde iyileşme olduğunu ve geçmiş yıllara göre daha seyrek pestisit tespit edildiğini söyledi.
· Soru: Devlet Laboratuvarı hakkında kısaca bilgi verir misiniz?
· Andıroğlu: Devlet Laboratuvarı 1963 yılında ilk müdürümüz Sayın Ayşe Coşar’ın gayretleriyle kuruldu. Devlet Laboratuvarı KKTC Meclisi’nin 28 Haziran 1991 tarihli birleşiminde Sağlık Bakanlığı’na bağlı bir daire olarak çalışmaya başladı, yasası meclisten geçti. Laboratuvarımızın 6 şubesi var. Bunlar İlaç ve Kimyasal Analizler, Adli Kimya – Fen, Besin Analizleri, Mikrobiyoloji, Pestisit Kalıntı Analizleri ile Radyobiyoloji ve Çevre Analizleri şubeleridir. Laboratuvarımız KKTC’de yürürlükte olan mevzuata uygun olarak her çeşit ham ve mamül maddelerin kalite kontrol analizlerini, adli kimya analizlerini, pestisit kalıntı analizlerini, besin ve suların kalite kontrol analizlerini, besin ve çevre maddelerinde radsyasyon tayini ve tespitlerini, çevre kirliliğine neden olan maddelerin analizlerini ve tıbbi analizler dışında her türlü kalitatif ve kantitatif kimyasal analizleri yaparak yürürlükteki mevzuat uyarınca dış alım ve dış satım için gerekli sağlık, kalite ve radyasyon sertifikalarını düzenler.
RAPORLAR ULUSLARARASI GEÇERLİ...
· Soru: Laboratuvar hangi standartlara uygundur, akreditasyonları var mı?
· Andıroğlu: Akreditasyon çalışmalarına çok yıllar önce başladık ancak hükümet değişiklikleri ve imkansızlıklar dolayısıyla devam ettiremedik. Nisan 2009’da Türk Standartları Enstitüsü’nden eğitim alarak TS EN ISO-IEC 17025’e göre akredite olmak için çalışmalara başladık. Eğitimleri ve çalışmalarımızı tamamladıktan sonra Nisan 2011’de Türkiye Akreditasyon Kurumu TÜRKAK’a akredite olduk. TÜRKAK uluslararası akredite bir kuruluştur ve TÜRKAK’ta akredite olmakla tüm raporlarımız uluslararası geçerlilik kazanmıştır. Akreditasyon kapsamında raporlarımızda TÜRKAK logosunu kullanıyoruz. Akreditasyon sürekli denetim demektir, her yıl denetimleri yapılmaya devam edilecek ve 4 yılda bir de sertifikanın yenilenmesi için yeniden müracaat edilecek.
“LABORATUVARIMIZ ULUSLAR ARASI DENETİM ALTINDA”
Ayrıca yıllardır laboratuvarımızın standardını korumak amacıyla uluslar arası FAPAS yeterlilik testlerine katılıyoruz. Bunlar bilinmeyen numuneler üzerine yapılan çalışmaları kapsıyor. Her yılın başında FAPAS numune listesini duyurur. Müracaat edip, ücretini gönderiyoruz. Her ay İngiltere’den gönderilen numuneleri çalışıp sonuçları FAPAS’a gönderiyoruz. Dünyanın farklı yerlerinden gelen sonuçlar karşılaştırılıyor ve doğruluğu onaylanıyor. TÜRKAK’a her sene hangi FAPASlara katılacağımızı bildirmek zorundayız. TÜRKAK bu testlerin sonuçlarını sürekli takip eder. Devlet Laboratuvarı’nın FAPASları gayet iyi çıkmaktadır. Kısacası laboratuvarımız sürekli uluslararası denetim altındadır.
· Soru: Bina ve personel konusunda durum nedir?
· Andıroğlu: Binamız ve son dönemde alınan yeni personellerle biraz rahatladık ancak bir miktar personel eksikliğimiz hala vardır. Teknik donanım olarak yeterliyiz ve kapasitemizi artırma, cihazlarımızı yedekleme konusunda çalışmalarımız vardır. Laboratuvarımız en yeni teknoloji cihazlarla donatılmıştır.
“TARIMSAL ÜRÜNLERDE GELEN NUMUNELERİN KİME AİT OLDUĞUNU BİLMİYORUZ”
· Soru: Laboratuvar nasıl çalışıyor? Örnekleri ne sıklıkla ve nasıl topluyorsunuz? Çıkan sonuçları kamuoyu ile neden paylaşmıyorsunuz?
· Andıroğlu: Yasa gereği laboratuvarın numune alma yetkisi yoktur. Örnekler Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Dairesi, Tarım Bakanlığı, belediyeler, polis genel müdürlüğü gibi kurumlardan, tüm özel kurum ve kuruluşlardan, özel şahıslardan gelir. Ne sıklıkla örnek alınacağı da bizim sorumluluk alanımızda değildir. İlgili merciler kendi mevzuatları gereği belli aralıklarla numuneleri alıp bize gönderirler. Basında zaman zaman özellikle tarım ürünlerinde çıkan pestisit miktarlarını açıklamadığımız yazılıyor. Yasaya göre biz numune kimden geldiyse sonucu ona vermek zorundayız ama zaten tarımsal ürünlerde gelen numunelerin kime ait olduğunu da bilmiyoruz çünkü Tarım Dairesi numuneleri bize kodlu olarak gönderiyor.
“GÜNEY KIBRIS’TA KİRLİ ÇIKTIĞI SÖYLENEN ÜRÜNLERE RAPOR VERMEDİK”
· Soru: Geçtiğimiz günlerde Güney Kıbrıs’a giden havuç, domates, salatalık ve benzeri ürünlerde azami miktarların çok üzerinde pestisit bulunduğu gerekçesiyle geri gönderildi. Bu konuda 6 gün sonra Başbakanlık’ta bir toplantı yapıldı ve “haber Rum kaynaklı, itibar etmeyin” şeklinde bilimsel temeli olmayan bir açıklama yapıldı. O ürünlerin burada temiz çıkması, Güney’de çok yüksek oranda pestisit tespit edilmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
· Andıroğlu: Öncelikle iki neticeyi kıyaslamanız için iki laboratuvarın da aynı örnek üzerinde çalışması gerekir. Ama şunu belirtmek isterim ki, Güney Kıbrıs’a gönderilen söz konusu ürünlerle ilgili üretici Devlet Laboratuvarı’na örnek getirmedi ve dolayısıyla biz o numuneleri çalışmadık ve o ürünlerle ilgili “temizdir” veya “kalıntı vardır” raporu vermedik. Bu arada Rum tarafından Ticaret Odası’na söz konusu ürünle ilgili yazılı bir rapor da ulaştırılmadığını öğrendik.
· Soru: Söz konusu ürünler ne yapıldı? İmha mı edildi yoksa iç piyasaya mı verildi?
· Andıroğlu: O konuda bizim bir bilgimiz yok. İmha etme konusu bizim yetkimizde değildir.
“Bu yıl yerli ürünlerin genelinde iyileşme oldu”
· Soru: Geçtiğimiz yıllara göre hangi ürünlerde iyileşme oldu?
· Andıroğlu: Geçen seneye göre bu yıl üzümler çok iyi durumdadır. Belli ki geçen senelerde çıkan neticelerden sonra üretciler bilinçlendi ve bu yıl üzümler genelde iyi çıktı. Arada kirli çıkanlar da oldu ama Tarım Dairesi numuneleri tarladan aldığı için kirli çıkanların hasatına izin vermedi. Bir dönem molohiyalar kirli çıktı, tahliller tekrarlandı ve temiz çıktığı zaman hasat edilmesine izin verildi. Çünkü ürün ilaç atıldıktan sonra süresi dolmadan kesilirse incelemelerde pestisit kalıntısı çıkması normaldir ancak gerekli süre beklendikten sonra ürün hasat edilirse kalıntı olmaz. Bize gelen örnekler üzerinden değerlendirdiğimizde, bu yıl yerli ürünlerin genelinde iyileşme olduğunu ve geçmiş yıllara göre daha seyrek pestisit tespit edildiğini söyleyebilirim. İthal ürünlerde de bize gelen örneklerin sonuçları çıkmadan ürün limanlarda bekletilir ve gerekli testler yapılıp, temiz raporu alınırsa ülkeye girer.
“ÖZEL LABORATUVARLARIN SU VE GIDA ANALİZLERİ RAPORLARININ GEÇERLİLİĞİ YOK”
· Soru: Son günlerde su konusunda da tartışmalar oldu. Sağlık Bakanlığı Müsteşarı özel laboratuvarların su tahlili yapamayacağını açıkladı. Bu ne anlama geliyor?
· Andıroğlu: Özel laboratuvarlar, “tıbbi tahlil laboratuvarı” diye müracaat edip, hangi konularda çalışacaklarını beyan ederler, hangi cihazlarının olacağını bildirirler. Laboratuvarları Denetleme Kurulu da laboratuvarları kontrol eder ve açma belgesini verir ve denetimler değişik dönemlerde yapılmaya devam edilir. Su ve gıda analizleri de devletin kontrolündedir, sadece Devlet Laboratuvarı’nda yapılır. Yasa gereği su ve gıda analizleri özel laboratuvarların yetkileri dahilinde değildir, raporlarının geçerliliği yoktur.
Devlet Laboratuvarı olarak depo suyu, kuyu suyu numunelerini özel şahıslardan da alıyoruz. Bizden aldıkları şişelere, uygun yöntemle aldıkları numuneleri çalışıyoruz. Ancak toplumun genelini ilgilendiren deniz suyu, şebeke suyu numunelerini belediyelerden ve temel sağlık hizmetlerinden alıyoruz. Uzmanları tarafından alınmayan numuneleri kabul etmiyoruz.
· Soru: Zaman zaman yemler ve et-tavuk konularında da basına bazı iddialar yansıyor. Bu konuda ne söylemek istersiniz?
· Andıroğlu: Et ve süt ürünleri Tarım Bakanlığı’na bağlı Veteriner Dairesi’nin laboratuvarlarının kontrolündedir. Yemlerle ilgili testler Devlet Laboratuvarı’nda yapılır ve laboratuvarımızda gerekli kontroller yapılıp temiz raporu verilmeden yemler gemiden boşaltılmaz.
“ÇALIŞMALARIMIZ KESİNLİKLE SİYASİLERİN GÜDÜMÜNDE DEĞİLDİR”
· Soru: Tabipler Birliği, Devlet Laboratuvarı’nın siyasilerin güdümünden koparılıp özerkleştirilmesi gerektiğini de söylüyor...
· Andıroğlu: Çalışmalarımız kesinlikle siyasilerin güdümünde değildir. Neticelerimiz hiçbir zaman tesir altında hazırlanmamıştır. Anlattığım gibi laboratuvarımız akreditedir ve çalışmalarımız belli bir standarttadır. Ayrıca 1963’den beri ben laboratuvarın beşinci müdürüyüm. Benim bu laboratuvarda 32 yılım doldu. Müdürlerin tümü laboratuvarda yetişmiş kişilerdir, bugüne kadar üçlü kararname ile, hükümetler değiştikçe müdürlerimiz değişmemiştir. Burası teknik bir dairedir. Bugüne kadar hiçbir raporumuzun değiştirilmesi için baskı yapılmamıştır.
“HER NUMUNE DEĞİŞİK UZMANLAR TARAFINDAN DEFALARCA ÇALIŞILIR”
· Soru: İnsanlar yediklerine içtiklerine nasıl güvenecekler? Laboratuvarla ilgili güven sorununun nedeni nedir?
· Andıroğlu: Güvensinler çünkü kontroller sürekli yapılıyor. Zaman zaman ortaya atılan bazı iddialar insanları tedirgin ediyor. Şüpheye düşmeleri durumunda herkes tam yetkili mercilerden bilgi alabilirler, örnek getirebilirler. Her numune değişik uzmanlar tarafından defalarca çalışılır, sonuç teyid edilir ve raporlar sonra yazılır. Gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki ben Devlet Laboratuvarı’nın neticelerine son derece güveniyorum, çıkan neticelerin doğruluğundan %100 eminim.
Devlet Laboratuvarı 2012’nin ilk 8 ayında 17941 adet örnek çalıştı. Bunları aylara göre dağılımı aşağıdaki gibidir:
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
İlaç ve Kimyasal
29
12
45
66
27
23
44
30
Pestisit kalıntı
172
160
374
351
146
113
290
128
Adli Kimya – Fen
333
169
242
182
82
189
199
100
Besin
516
312
494
695
667
625
596
410
Mikrobiyoloji
664
801
1258
1320
1288
1327
1201
1295
Radyobiyoloji ve Çevre
31
86
300
244
84
117
60
57
Toplam
1745
1540
2713
2858
2294
2394
2390
2007