BEfi‹NC‹ BÖLÜM
TÜRK‹YE ‹fi KURUMU ‹fiLEMLER‹
57) Türkiye ‹fl Kurumu’na Kay›t ‹çin Gerekli Belgeler KAYIT ‹Ç‹N GEREKL‹ BELGELER
· Nüfus Cüzdan›,
· Diploma veya varsa mesle¤ini kan›tlay›c› di¤er belgeler, Özürlüler için ayr›ca;
Sa¤l›k Kurulu Raporu asl› veya onayl› örne¤i, Eski Hükümlüler için ayr›ca;
Cumhuriyet Savc›l›¤›ndan al›nm›fl eski hükümlü belgesi veya Cumhuriyet Savc›l›klar›nca tasdik edilen “Tahliye Edilen Eski Hükümlüye Ait Durum Bildirme Formu’nun asl› veya onayl› örne¤i
Terörden Etkilenenler için ayr›ca;
Terörden etkilendi¤ine dair “Durum Belgesi” ve “‹fl ‹stek Formu”nun asl› veya onayl› örne¤i.
Bu belgeler, kay›t ifllemi tamamland›ktan sonra ilgililere iade edilecek, ancak kendi- lerine herhangi bir talebe gönderildiklerinde/ifle yerlefltirildiklerinde bu belgeleri iflverene ibraz etmeleri gerekti¤i hat›rlat›lacakt›r.
Özürlü Olarak Kay›t Yapt›rmak Üzere Sa¤l›k Kurulu Raporu Almak ‹steyen- lere Yönelik ‹fllemler:
Do¤ufltan ya da herhangi bir hastal›k veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri nedeniyle çal›flma gücünün en az
%40’›ndan yoksun olduklar›n› Kurumca sevk edildikleri 18.03.1998 tarih ve 23290 say›l› Resmi Gazetede yay›mlanan Özürlülere Verilecek Sa¤l›k Kurulu Raporlar›
Hakk›nda Yönetmelikle belirlenen hastanelerden birinden ald›klar› sa¤l›k kurulu raporu ile belgelemeleri gerekmektedir.
Ancak, özürlü vatandafllar›m›z›n ma¤duriyetlerinin önlenmesi ve ikinci kez ayn›
iflleme tabi tutulmamalar› için an›lan Yönetmelikle belirlenen hastanelerden kiflisel müracaatla ya da kamu kurum ve kurulufllar›n›n yönlendirmesiyle ald›klar› sa¤l›k kurulu raporu mevcut ve bu raporlarda çal›flma gücü kayb›n›n oran›, sürekli-sürek- siz, çal›flabilir-çal›flamaz vb. bilgilerin olmas› halinde bu raporlar da kay›t esnas›nda kabul edilecektir.
Özürlülerin sa¤l›k kurulu raporu’na itiraz etmeleri halinde itiraz dilekçesi ve raporun onayl› örne¤i, Kurumca en yak›n baflka bir sa¤l›k kurulufluna gönderilir.
Birinci ve ikinci sa¤l›k kurullar› raporu ayn› olursa rapor kesinleflir. ‹ki sa¤l›k kuru-
lu raporu aras›nda fark varsa özürlünün lehine olan rapora göre ifllem yap›l›r. Bu fark Kurumca önemli bulunursa, özürlü Sa¤l›k Bakanl›¤›nca tespit edilmifl bulunan hakem sa¤l›k kurulufluna gönderilmek üzere ‹l Sa¤l›k Müdürlü¤üne sevk edilir. Bu kuruluflça verilecek rapora göre ifllem yap›l›r.
Sa¤l›k Kurulunca, özürlüye süreli olarak sa¤l›k kurulu raporu verilmesi halinde, özürlü; süre bitiminde Kurum taraf›ndan yeniden hastaneye sevk edilir ve Kurumca, en son al›nan rapora göre ifllem yap›l›r. Ayr›ca özürlünün herhangi bir sebeple yeni bir rapor almas› ve bu durumu Kuruma bildirmesi halinde de en son al›nan rapora göre ifllem yap›l›r.
Eski Hükümlü Olarak Kay›t Yapt›racaklarla ‹lgili Hususlar
Alt› aydan daha uzun süreli hürriyeti ba¤lay›c› bir cezadan hüküm giymifl ve cezas›n› infaz kurumlar›nda tamamlam›fl veya cezas› para cezas›na çevrilmeksizin do¤rudan tecil edilmifl, yahut flartl› sal›verme yoluyla tahliye edilmifl olanlar ile özel kanunlar›nda belirtilen flartlardan dolay› istihdam edilmeleri olana¤› bulunmayanlar veya ömür boyu kamu hizmetlerinden yasakl› bulunanlar ya da Kurum taraf›ndan daha önce eski hükümlü olarak ifle yerlefltirilmemifl olup mükerrer suç ifllemifl olan- lar, Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Ma¤duru ‹stihdam› Hakk›nda Yönetmelik hükümlerinden eski hükümlü olarak yararlan›rlar. Ancak, ifllenen suç Devlet memuriyetini engelleyen bir suç niteli¤ini tafl›yorsa (Bu suçlar; Devletin flahsiyetine karfl› ifllenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüflvet, h›rs›zl›k, doland›r›c›l›k, sahtekarl›k, inanc› kötüye kullanma, dolayl› iflas gibi yüz k›zart›c› veya fleref ve haysiyeti k›r›c› suçtan veya istimal ve istihlak kaçakç›l›¤› hariç kaçakç›l›k,resmi ihale ve al›m sat›mlara fesat kar›flt›rma, Devlet s›rlar›n› a盤a vurmad›r) al›nan cezan›n türü ve süresi ne olursa olsun ve ceza para cezas›na çevrilmifl olsa bile kifli eski hükümlü say›l›r ve Yönetmelik hükümlerinden yararlan›r.
Terörle Mücadelede Malul Olanlar›n Ve fiehit Yak›nlar›n›n ‹fle Yerlefltirilmelerine ‹liflkin Hususlar
50 ve daha fazla say›da iflçi çal›flt›ran özel sektör iflverenleri 4857 Say›l› ‹fl Kanununun 30 uncu maddesi hükmü do¤rultusunda her y›l Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranda;
-Terör eylemleri nedeniyle malul olup da çal›flabilir durumda olan kamu görevlileri ile er ve erbafllar›,
-Terör eylemleri nedeniyle flehit olan veya çal›flamayacak derecede malul olan kamu görevlileri ile er ve erbafllar›n varsa efli veya çocuklar›ndan birisini, yoksa kardefllerinden birini istihdam etmekle yükümlüdürler. Ayr›ca, flehidin efli, eflinin olmamas› veya talepte bulunmamas› halinde, çal›flmayan çocuklar›ndan biri, çocuk- lar› da yoksa veya yafllar› itibar›yla çal›flamayacak durumda iseler veli ya da kanuni vasilerinin onlar ad›na ifl hakk›ndan feragat etti¤ine dair belgenin ibraz› üzerine, her- hangi bir iflte çal›flmayan kardefllerinden birinin talebi esas al›n›r.
-Bu haktan yararlanarak, özel sektörde ifle girmek isteyenler bulunduklar› yerin en büyük mülki idare amirli¤ine müracaat ederek gerekli belgeleri (Durum Belgesi, ‹fl
‹stek Formu) tamamlad›ktan sonra bulunduklar› yerdeki Kurum ünitesine kay›t ola- bilirler.
Söz konusu Yasadan yararlanarak ifle girmek isteyenlerin olay›n gerçekleflti¤i tarih ten itibaren 10 y›ll›k süre içerisinde baflvurmufl olmalar› gerekmektedir.
Türk Soylu Yabanc›lar›n Ülkemizde Serbestçe Çal›flabilmeleri ‹çin Gereken Hususlar:
2527 say›l› “Türk Soylu Yabanc›lar›n Türkiye’de Meslek ve Sanatlar›n› Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kurulufl veya ‹flyerlerinde Çal›flt›r›labilmelerine
‹liflkin Kanun” un 3 üncü maddesinde 06/03/2003 tarih ve 25040 say›l› Resmi Gazete’de yay›mlanan 4817 say›l› Yabanc›lar›n Çal›flma ‹zinleri Hakk›nda Kanun’un 30 uncu maddesi ile yap›lan de¤ifliklik ve 29/08/2003 tarihli ve 25214 say›l› Resmi Gazete’de yay›mlanan “Yabanc›lar›n Çal›flma ‹zinleri Hakk›nda Kanunun Uygulama Yönetmeli¤i” gere¤ince, Türk Soylu yabanc›lar›n Ülkemizde çal›flabilmeleri; ‹çiflleri ve D›fliflleri Bakanl›klar› ile di¤er ilgili bakanl›k ve kurulufllar›n görüflleri al›narak Çal›flma ve Sosyal Güvenlik Bakanl›¤›nca veri lebilecek izin ile mümkündür.
Özürlü Ve Eski Hükümlüler ‹le Terörle Mücadele Yasas›ndan Yararlanarak
‹fle Yerlefltirileceklerde Efllefltirme-Davet Ve Gönderme Esaslar›
Bu kapsamda kay›tl› olanlar›n efllefltirme-davet-gönderme ve transfer ifllemleri;
di¤er iflgücü istemlerinde oldu¤u gibi yap›lacakt›r.
Ancak, kamu kurum ve kurulufllar›na ilk defa daimi iflçi olarak al›nacaklar ile, bu kurulufllarda özürlü ve eski hükümlü olarak istihdam edileceklere iliflkin al›nacak iflgücü istemlerine yap›lacak gönderme ifllemleri “‹fllemler Elkitab›”n›n 2 nci bölümünde belirtildi¤i flekilde yap›lacakt›r.
Özürlü-eski hükümlüler de normal ifl arayanlarda oldu¤u gibi, bir iflyerinde çal›fl›rken (kamu ya da özel), ifl arayan olarak baflvurdu¤unda baflvurular› kabul edilecek ve di¤er flartlar› tafl›malar› halinde durumlar›na uygun iflgücü taleplerine (kamu ya da özel) göndermeleri yap›lacakt›r. Terör kapsam›nda ifle yerlefltirilenler de baflvurduklar›nda, durumlar›na uygun özel sektör taleplerine gönderilecektir.
Kurum arac›l›¤› olmadan özürlü ve eski hükümlü ile Terörle Mücadele Yasas› kap- sam›nda bulunan terör ma¤durunu ifle alan özel sektör iflverenlerinin bir ay içerisinde bulunduklar› ildeki ünitemize müracaat ederek tescil ifllemini yapt›rmalar›
gerekmektedir.
Özürlü Ve Eski Hükümlüler ‹le Terörle Mücadele Yasas› Kapsam›nda Bulunanlar›n Kontenjanlar›n›n Hesaplanmas›
4857 say›l› ‹fl Kanununun 30 uncu maddesine göre 50 ve daha fazla say›da iflçi
çal›flt›ran iflverenlerin, her y›l›n ocak ay› bafl›ndan itibaren yürürlü¤e girecek flekilde Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranlarda özürlü ve eski hükümlü ile 3713 say›l›
Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin (B) f›kras›nda yer alan terör ma¤duru (özel sektör için) iflçiyi meslek, beden ve ruhi durumlar›na uygun ifllerde çal›flt›rmalar› gerekmektedir.
Bu kapsamda çal›flt›r›lacak iflçilerin toplam oran› yüzde alt›d›r. Ancak, özürlüler için belirlenecek oran toplam oran›n yar›s›ndan az olamaz.
Özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤durlar›n›n iflyerlerinde tam süreli olarak çal›flt›r›lmalar› esast›r. Ancak, iflyerlerinde k›smi süreli iflçi çal›flt›ran iflverenler, Kurum’dan k›smi süreli çal›flmak üzere ifl iste¤inde bulunan özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru olmas› kofluluyla, k›smi süreli olarak özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru istihdam edebilirler.
2004 y›l› için özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru çal›flt›rma oran› 08/3/2004 tar- ihli ve 2004/6976 say›l› Bakanlar Kurulu Karar› ile kamu sektörü için % 4 özürlü,
% 2 eski hükümlü (3713 say›l› Kanunun ek 1 inci maddesinin (A) f›kras› gere¤ince de ayr›ca % 0.5 terör ma¤duru), özel sektör için ise % 3 özürlü, % 1 eski hükümlü,
% 1 terör ma¤duru ve kalan % 1 de iflverenin tercihi do¤rultusunda özürlü veya eski hükümlü olarak belirlenmifltir. 2005 y›l› için de ayn› oranlar›n uygulanaca¤› belirtil- mifltir.
Özel sektör iflverenleri tercihlerine b›rak›lan % 1’lik oran› nas›l kullanacaklar›n›
2004 y›l› için Bakanlar Kurulunun yay›nland›¤› 19.03.2004 tarihinden itibaren 15 gün içinde bulunduklar› yerdeki Kurum ünitelerine bildirirler. Belirtilen sürede ter- cihini bildirmeyen iflverenlerin tercih hakk›n› kullanmaktan sarf›nazar ettikleri kabul edilerek, % 1’lik oran›n kullan›m› Kurum üniteleri taraf›ndan belirlenir.
Ayn› il s›n›rlar› içinde ayn› gerçek veya tüzel kifliye yahut tüzel kiflili¤i olmayan kurum ve kurulufllara ait birden fazla iflyeri bulunan iflverenlerin çal›flt›rmakla yükümlü oldu¤u özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru (özel sektör için) iflçi say›s›
toplam iflçi say›s›na göre hesaplan›r. Ancak, ayn› iflverenlere ait olmas›na ra¤men ayr› ayr› tüzel kiflili¤i bulunan kurulufllarda çal›flan iflçi say›lar› birlikte dikkate al›nmaz.
Çal›flt›r›lacak özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru iflçi say›s›n›n tespitinde belir- siz süreli ifl sözleflmesine ve belirli süreli ifl sözleflmesine göre çal›flt›r›lan tüm iflçiler esas al›n›r.
Niteli¤i itibar›yla 30 iflgününden fazla devam eden ifllerde ayn› gerçek veya tüzel kifliye yahut tüzel kiflili¤i olmayan kurum ve kurulufllara sahip iflverene ba¤l› çal›flan tüm iflçiler kontenjan hesaplamas›na dahil edilir.
Yer alt› ve su alt› ifllerinde çal›flt›r›lan iflçiler özürlü iflçi say›s›n›n tespitinde, özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru çal›flt›r›lmas› özel kanunla yasaklanm›fl iflyerlerinde çal›flt›r›lan iflçiler toplam iflçi say›s›n›n hesab›nda dikkate al›nmaz. ‹flyerinde çal›flan
özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru iflçiler, toplam iflçi say›s›ndan düflülür.
Bakanlar Kurulu Karar›yla 2004-2005 y›llar› için iflverenin tercihine b›rak›lan % 1’
lik oran›, eski hükümlü çal›flt›rmaktan muaf tutulan iflverenler özürlü için, yeralt› ve su alt› iflleri yapan iflverenler de eski hükümlü için kullanmak zorundad›r.
‹flyerinde K›smi Süreli ‹fl Sözleflmesine göre çal›flanlar da varsa bunlar çal›flma süreleri dikkate al›nmak suretiyle ayl›k fiili çal›flma saati olan 195 saat üzerinden tam süreli çal›flmaya dönüfltürülerek, iflyerinde tam zamanl› olarak çal›flan iflçi say›s›na ilave edilir. Bu hesaplama sonucunda bulunacak iflçi say›s›nda yar›ma kadar olan kesirler dikkate al›nmaz. Yar›m ve daha fazla olan kesirler tama dönüfltürülür.
Eski hükümlülerin, herhangi bir s›n›rlama olmaks›z›n tüm iflyerlerinde istihdam edilmeleri esas olmakla birlikte, kamu güvenli¤i ile ilgili hizmet üreten iflyerleri ile ilk ve ortaö¤retim (ilk okul, orta okul, lise ve dengi okul) kurum ve yurtlar›ndan hangilerinde eski hükümlü çal›flt›r›lamayaca¤›, iflyerlerinin hizmet alan›na göre, ilgili (Adalet, Milli Savunma, ‹çiflleri, Milli E¤itim Bakanl›klar›) bakanl›¤›n görüflleri al›narak Çal›flma ve Sosyal Güvenlik Bakanl›¤›’nca re’sen veya iflyerinin baflvurusu üzerine tespit edilir.
Buna göre, ilk ve ortaö¤retim kurum ve yurtlar›nda eski hükümlü çal›flt›r›l›p çal›flt›r›lamayaca¤› ilgili bakanl›klar›n görüflü al›narak Çal›flma ve Sosyal Güvenlik Bakanl›¤›’nca re’sen veya bu kapsama giren iflyerlerinin baflvurusuna binaen bu Tebli¤in yürürlü¤e girdi¤i tarihten itibaren en çok 3 (üç) ay içinde belirlenir. Kamu güvenli¤i ile ilgili hizmet üreten iflyerlerinin, daha önce eski mevzuata göre alm›fl olduklar› eski hükümlü çal›flt›rma muafiyeti, belirli bir süreyi içeriyor ve bu süre daha önce sona ermemifl ise, sürenin sonuna kadar geçerlidir. Belirli bir süreyi içer- meyen eski hükümlü çal›flt›rma muafiyeti, bu Tebli¤in yürürlü¤e girdi¤i tarihten itibaren en çok 6 (alt›) ay süreyle daha devam eder. Bu süre içerisinde yenilenmeyen muafiyet belgeleri, bu sürenin sonunda geçerlili¤ini kaybeder.
Ayr›ca, iflyerlerinin temizlik, yemek ve benzeri ifllerini yapt›rmak üzere anlaflt›klar›
firmalar ile ifl ya da hizmet al›m›na iliflkin imzalad›klar› sözleflmelerde özürlü ve eski hükümlü çal›flt›r›lmayaca¤›na dair hükümlere yer verilmez. fiartname ve sözleflmelerde özürlü veya eski hükümlü çal›flt›r›lmayaca¤›na iliflkin hükümlere yer verilerek buna istinaden öngörülen say›da özürlü ve eski hükümlü çal›flt›r›lmamas›
durumunda ‹fl Kanununun 101 inci maddesinde yer alan cezai müeyyide uygu- lanacakt›r.
Özürlü-Eski Hükümlü Ve Terör Ma¤duru Çal›flt›ran ‹flverenlere Getirilen Teflvikler
Özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru çal›flt›ran iflverenlerden;
a) Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranlar›n üzerinde özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru istihdam eden,
b) Elliden daha az say›da iflçi çal›flt›rmas›na ra¤men Kurumdan talepte bulunmak ve/veya tescil yapt›rmak suretiyle özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru çal›flt›ran, c) Çal›flma gücünü yüzde seksenden fazla kaybetmifl özürlü istihdam eden, iflveren- lerin, bu flekilde çal›flt›rd›¤› her bir özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru için, 506 say›l› Sosyal Sigortalar Kanununa göre ödemesi gereken sosyal sigorta pirimi iflveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece ödenir.
‹flverenlerin bu haktan yararlanabilmeleri için, bulunduklar› yerdeki Kurum ünite- sine müracaat ederek bu durumlar›n› belgelendirmeleri ve en geç üçer ayl›k dönem- ler halinde Kurumdan ald›klar› belgeyi Sosyal Sigortalar Kurumu Sigorta Müdürlüklerine vermeleri gerekir.
‹flverenler yukar›da belirtilen teflviklerden Kurumdan ald›klar› belgelerle SSK’ya müracaat tarihleri itibar›yle yararlanabilirler.
Özürlü Ve Eski Hükümlüler ‹le Terör Ma¤durlar›n› Çal›flt›rmayan ‹flverenlere Yönelik ‹fllemler
‹flverenler çal›flt›rmakla yükümlü bulunduklar› özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤durlar›n›, yükümlülü¤ün do¤mas›ndan itibaren yedi gün içinde niteliklerini de belirterek Kurumdan yaz›l› olarak talep ederler.
Kurum iflverenin bu talebinden itibaren en geç onbefl gün içinde niteliklere uygun gördü¤ü özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤durlar›n› talep say›s›ndan az olmamak üzere, niteliklerini belirten belgeleriyle birlikte iflverene gönderir.
Bu flekilde talep karfl›lanamad›¤›nda, s›ra bekleyen özürlü-eski hükümlü ve terör ma¤durlar›ndan en eski kay›tl› olandan bafllamak üzere varsa talep flartlar›na uygun olanlar, bunlardan bulunmamas› halinde ünitede kay›tl› bulunan di¤er özürlü-eski hükümlü ve terör ma¤durlar›, tespit edilecek gün ve saatte Kurumda haz›r olmak üzere davet edilecektir.
Davet yap›l›rken çok say›da özürlü-eski hükümlü ve terör ma¤durunun iflverene gönderilmesi ve takdimi hedef al›nacakt›r. Belirlenen gün ve saatte haz›r olan özür- lü-eski hükümlüler, liste halinde ve ilgili formla beraber iflverene gönderilecektir.
Göndermeye Kurum personelinin nezaret etmeyecek olmas› halinde gönderme ifllemi s›ras›nda Özel Sektör ‹flyerlerine Gönderilen Özürlü-Eski Hükümlü-Terör Ma¤durlar› Bilgi Formu nin yaln›zca iflverene ait bölümü ile gönderme yap›lacak, özürlü-eski hükümlüye ait bölümünün gönderme sonras›nda gönderilenlerce doldu- rulmas› sa¤lanacakt›r.
Gerekti¤inde iflveren veya vekili seçme ifllemi için Kuruma davet edilecek ve mutab›k kal›nmas› halinde seçme iflleminin Kurumda yap›lmas› sa¤lanacakt›r.
Göndermeler yak›ndan takip edilerek sonuçland›r›lacak ve taleplerin sürüncemede kalmas›nda meydan verilmeyecektir.
‹flverenin de en geç 15 gün içinde gönderilen kiflilerden uygun gördüklerini ifle almas›, ayr›ca, ifle al›nanlar ve al›nmayanlar› hakk›nda al›nmay›fl nedenlerini de
belirtmek suretiyle 7 gün içinde yaz›l› olarak Kuruma bilgi vermesi gerekmektedir.
Kurum, bildirimin yap›ld›¤› tarihten itibaren 10 gün içinde veya bildirim yap›lmad›¤› takdirde iflçilerin gönderilifl tarihinden itibaren 30 gün içinde özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤duru a盤›n›n kapat›lmas› için son olarak iflverene, kay›tl›
özürlü, eski hükümlü ve terör ma¤durlar›n›, meslek ve ö¤renim durumlar›n› içeren listelerle birlikte iflverene göndererek iflyerindeki aç›k kontenjanlar›n bu listelerden veya gönderilenlerden karfl›lanmas›n› isteyecektir.
‹flverenler, bu flekilde gönderilenler ve/veya listelerde yer alanlar aras›ndan seçim- lerini yaparak gönderim veya listelerin bildirim tarihinden itibaren 15 gün içerisinde aç›k kontenjanlar›n› kapatmak zorundad›r.
Al›nan tüm önlemlere ra¤men özürlü ve eski hükümlü kontenjanlar›n› kapatmayan iflyerleri hakk›nda 4857 say›l› ‹fl Kanununun 101 inci maddesinde belirtilen idari para cezas› uygulanmak üzere yap›lan tüm bilgi ve belgelerle birlikte Bakanl›k Bölge Müdürlü¤üne bildirimde bulunulur ve iflyerinin mevcut talebi ifllemden kald›r›l›r.
Ancak, ünitece iflyerinin kontenjan›n›n takibine mevzuat do¤rultusunda devam edilir.