Uluslararası Bir “Toplumsal Duyarlılık” Deneyinde Türkiye Listenin Sonunda Kaldı
Araştırmacılar çalışmaları hakkında şöyle yazdı: İşbirliği, iyi işleyen grupların ve toplumların anahtarıdır.
“Para veya zaman ve çaba harcamayı içeren yüksek maliyetli işbirliğini ele almak yerine, temel bakış açısına sahip olmayı gerektiren ve seçimi başkalarına bırakmayı amaçlayan bir kişilerarası yardımseverlik biçimi olan sosyal farkındalığı inceledik.”
“Toplumlar sosyal farkındalık açısından farklılık gösteriyor mu ve eğer öyleyse, bunun bir önemi var mı? Burada, sadece 31 ülke ve bölgede sadece önemli farklılıklar değil, aynı zamanda sosyal farkındalık ve ülkelerin çevre koruma konusundaki performansları arasında bir ilişki buluyoruz.”
“Kişilerarası yardımseverlik gibi küçük ve somut bir şeyin, küresel öneme sahip mevcut ve gelecekteki sorunlarla iç içe olabileceği sonucuna varıyoruz.”dediler.
İnsanlar sosyal hayvanlardır; ancak herkes başkalarına aynı ölçüde duyarlı davranmayacaktır. Bireysel farklılıklar bulundu, ancak sosyal farkındalık aynı zamanda kişinin dünyadaki konumuna göre mi şekilleniyor?
“Uluslararası farklılıkların var olmasını bekleyerek, sosyal farkındalığın ülkeler arasında farklılık gösterip göstermediğini ve nasıl farklılık gösterdiğini inceledik.”
Çok az maddi maliyetle veya hiç maliyet olmadan, sosyal farkındalık tipik olarak küçük dikkat veya nezaket eylemleri gerektirir. Oldukça yaygın olmasına rağmen, bu tür düşük maliyetli işbirliği çok az deneysel ilgi gördü diye yazdılar.
Ekip, 31 farklı ülkede 8.354 kişiyle bir dizi deney yaptı. İnsanların sosyal farkındalığını test etmek için, bir ekranın önündeki katılımcılardan, değersiz farklı nesneler arasında seçim yapmaları istendiği, tanımadıkları başka bir kişinin hemen kendilerinin ardından aynı diziden bir seçim yapacağını bildikleri bir yaklaşım kullandılar.
Hangi öğeyi seçtiğinize bağlı olarak, bir sonraki kişinin seçim yapıp yapmamasını etkileyebilirsiniz. Onlara seçenek sunmak, sosyal açıdan daha dikkatli ve duyarlı olmak olarak kabul edilir.
Örneğin, seçeneklerden birinde katılımcılara iki yeşil elma ve bir kırmızı elma gösterildi. Yeşil bir elma alarak, gönüllüler sosyal farkındalığı gösterebilir ve bir sonraki kişiye kırmızı veya yeşil bir elma seçimi bırakabilir. Tek olan kırmızı elmayı seçtilerse, bir sonraki kişiye başka seçenek bırakmazlar.
Her katılımcı, yabancılara karşı doğuştan gelen nezaketini inceleyerek çeşitli rastgele nesnelerle bu tür 24 denemeden geçti. Seçeneklerden bazıları, maddelerin hepsinin aynı olduğu veya eşit bir seçenek sunduğu ‘kontroller’di. Ayrıca, doğrulama ve karşılaştırma için kullanılan bu testten önce ve sonra ek görevler de vardı.
Dahil edilen katılımcılar arasında, sosyal farkındalıkta tablonun başında Japonya, Avusturya, Meksika, İsrail, Çek Cumhuriyeti, İsviçre, Hollanda, Singapur, İspanya ve Almanya vardı.
Tablonun en altında Arjantin, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Güney Kore, Yunanistan, Hong Kong, Güney Afrika, Türkiye, Hindistan ve son olarak Endonezya vardı.
Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nden psikolog Niels van Doesum, “Araştırma sonuçlarına bir değer yargısı eklemiyoruz. Önemli olan, farklılıkların olması. Beklediğimiz buydu; ancak bilimsel olarak kanıtlanmamıştı.” diyor.
Bu farklılıkların açıklamaları arasında toplumların yabancılara duyduğu güven düzeyi, eğitim düzeyleri, ekonomik refah (ya da yokluğu) ya da dini değerlerin yaygınlığı olabilir; ancak daha fazlasını anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulacaktır.
Araştırmacılar, bunun gibi psikolojik çalışmaların sadece bir kaseden elma toplarken değil, aynı zamanda göçmenlik ve diplomasi gibi daha büyük meselelerde yabancılara nasıl davrandığımıza dair anlayışımızı derinleştireceğini umuyor.
Ekibin bulduğu korelasyonlardan biri, daha fazla sosyal farkındalık ile bir ülkede çevreyi koruma konusunda daha fazla endişe arasında bir bağlantıydı; ancak tek başına bulgular birinin diğerine neden olduğunu önermek için yeterli değil.
Van Doesum, “Bu ilişkinin tam olarak ne olduğunun hala araştırılması gerekiyor” diyor. “Araştırmamız bu konuda hiçbir şey söylemiyor.” Araştırma PNAS’ta yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Uluslararası Bir “Toplumsal Duyarlılık” Deneyinde Türkiye Listenin Sonunda Kaldı /