ABD’nin Indianapolis şehri Nisan ayında ilginç bir olaya tanık olur. Amanda Burnett isimli kadın tanışma yemeğine gittiği ve sonrasında birbirlerine uygun olmadığını düşünüp görüşmeyi kestiği adamdan posta yoluyla bir fatura alır. 40 dolarlık fatura randevu için çıkılan yemeğin faturasıdır. Bu olaya Amanda hem çok şaşırır hem de çok sinirlenir. ‘Centilmenlik/erkeklik öldü’ şeklinde sosyal medyada paylaşımlarına hem destek, hem de karşıt görüşlerde tepkiler gelir. Bizim gibi toplumda sanırım bu çok ayıplanacak bir davranış. Kol kanat germesi gereken kişinin işi olmadı diyerekten hemen faturayı dayaması bize çok ters.
2 Nisan tarihinde Kıbtek Yönetim kurulu elektrik tarife ücretlerine zam yapılması konusunda bakanlar kuruluna öneri verilmesi yönünde karar alır. Kasım 2016’dan beri elektriğe zam yapılmamasının (Son artış 21/12/2016 tarihinde aslında) kurumu 50 milyon TL’lik zarara uğrattığı gerekçesiyle elektriğe %13-16 arası (KDV hariç) zam yapılır. Bu zam ile halkı en çok ilgilendiren tarife olan “Konut tarifesi”nde “0-250 Kws dilimi” %15.38 ile konut tarife zammı şampiyonu olur. En az oran, sosyete dilimi diyebileceğimiz en üst dilim olan “750 Kws üstü”nde sadece %10 artış ile görülür. Yoksul tarifesi ise %14 küsur artış ile rakibi sosyete dilimini kıskandırır.
Geçtiğimiz haftalarda ise ikinci elektrik zammı gelir. Bu sefer %30 ve üstü oranında zam yapılır. Konutta ilk dilim (0-250 Kws) %32 zam görür, en üst dilimimiz “750 Kws üstü” ise %23 ile yine sonuncu olurken bu seferin zam şampiyonu geçen artışta ikinci olan “Yoksul tarifesi” (%32.40 zam) olur. Böylece Mayıs’tan bugüne yapılan zamlarla Konut tariflerinde “0-250 Kws” ve “Yoksul tarifesi” yaklaşık %52 zam ile grup içi şampiyon olurken en üst iki dilim (500-750 ve 750 üstü Kws) sırası ile %40 ve %36 ile sonuncu olurlar.
Peki yoksul tarifesine bu kadar artışın gerekçesi bu insanların çok tüketmesi mi veya kalabalık bir grup olmaları neticesinde petrol fiyatında yaşanan artışın bu gruba yapılan artış sayesinde telafi edilebilecek olması mıdır? Yoksul tarifesindeki konut sayısı 2017 sonunda 527 adet. Normal konut tarifesinde ise 133,961 konut var. Yani yoksullar normal grubun küsuratı kadar. Tüketimlerine bakalım. Genel tüketimin ancak %0.08’ini oluşturan bu gruba yapılan yüklü zam sosyal devlet anlayışına tamamen ters değil mi? Devlet yoksul düşmanı, zengin dostu olmamalı bildiğim.
Bu arada öğreniyoruz ki Temmuz başında KIBTEK yakıt alabilmek için 4 yerli bankadan toplam 11 milyon Dolar borç almak için Bakanlar kurulundan onay almış. 1 senelik faiz ortalama %5.1 ve toplam ödenecek faiz 562 bin dolar. KKTC merkez bankası ise Temmuz başında bankalardan aldığı yaklaşık 180 milyon dolar borç için ödeyeceği faiz oranı %1 civarı. Kısaca KIBTEK merkez bankamıza göre 5 kat daha fazla faiz ödeyecek ve bu farkın hepsini yoksul tarifesinden çıkarmak isterse (dolar kuru sabit kalmak şartı ile) 280 aylık yoksul faturalarının toplamını bu bankalara vermesi gerekmektedir. Kısaca bu kesime yapılan zam ile bankalara yapılacak 1 senelik faiz ödemesini bile 12 senede ancak çıkarırsınız. Kurum çalışanlarının çok yüksek maaşları olmasından dolayı bir zamanlar maaşlarından kesinti yapılmasına razı oldukları şeklinde görüşleri vardı. 2014 senesine ait belgelerden ortalama maaşların o zaman için 12600 TL olduğunu hatırlayınca insan vatandaş için kurum mu yoksa kurum için vatandaş mı? Sorusunu kendine sormalıdır. Karşılıksız Aşk bu olsa gerek.