FÖŞ yazdı: Ekonomiyi halka sorsak?19 Şubat 2022
Ekonomik güven geleneksel olarak TUIK ve BloombergHT’nin aylık olarak yayınladıkları Tüketici Güven Anketi ile ölçülür (TUIK anketinin grafiği aşağıda). FÖŞ’ün tezi ise Erdoğan ekonomide kayda değer ve sürdürülebilir bir toparlanma başlatamazsa, seçim kazanamaz tadında. Erdoğan’ın seçim kazanma şansını tek bir değişkenin (halkın ekonomiye bakışı) belirlediğini, dış politika, terör-FETÖ, dini temalar ve sosyal baskının hiçbir netice vermeyeceğini her platformda söylüyorum.
“Anketlerle Türkiye” yazı dizimin bu 3cü bölümünde size Ekim 2021’den bu yana yapılan anketlerden alıntılar yaparak, HALKIN ALGISINA göre, ekonominin hükümetin tüm çabalarına rağmen iyiye gitmediğini ispatlayacağım. Ek olarak, bu anketlere katılanların önemli bir bölümü de kötü gidişattan Erdoğan ve/veya hükümeti sorumlu tutuyor.
Tüm anketleri derleyip doğru sıraladığımı söyleyemem, eminim atladıklarım olmuştur. Fakat, aşağıda sıraladığım anketler deneklerin genel hissiyatı hakkında doğru bilgi veriyor derim. Bu konuda anket kısıtlı olmasına rağmen, iş dünyası ve Y ve Z kuşağının düşüncelerini de bu makaleye sığdırdım. Aşağıda AKSOY gençlik anketi hariç, tümünün ekonominin sürekli bozulduğu sonucuna vardığını göreceksiniz. Katılımcılar, kötü gidişattan muhalefeti de sorumlu tutuyor, ama hükümetin kabahatine kıyasla çok düşük bir oranda. Ek olarak, ne döviz kuruna güven var, ne de ekonomik sorunları “dış güçlerin hain komplolarına” inanan.
Değerli Okurum ve OkurEm, Türkiye değişti. Maalesef, siyaset analizi yapanların çok büyük kısmı ve daha önemlisi Erdoğan ve AKP-MHP yeni Türkiye’yi yanlış okuyor. Bu nedenle sıradaki seçim Türkiye’de yalnız siyasi değişim yolunu açmakla kalmayacak. Beyinlerde de deprem yaracak!
Hadi başlayalım, alıntı yaptığım anketleri yeniden-eskiye doğru sıraladım ve hepsinin kaynağına da link verdim:
Optimar Araştırma: BİRİNCİLİK EKONOMİDE
Abdulkadir Selvi-17 Şubat: Ekonominin Türkiye’nin en önemli sorunu çıkması sizi şaşırtmayacak çünkü ekonomi ve işsizlik bir süredir tırmanışta. Ama bu kez ekonomi tam anlamıyla zirveyi teslim almış durumda.
Ankete katılanların yüzde 70.2’si ekonomi derken onu ikinci sırada 5.6’yla işsizlik takip ediyor. Eğitimin 5.4’le üçüncü sırada çıktığı ankette koronovirüs salgını 4.9’la dördüncü sırada yer aldı.
Ekonomiyle işsizliği birlikte değerlendirdiğimizde ise yüzde 75.87’e ulaşıyor.
Ipsos Türkiye CEO’su Gedik (16 Şubat): 12 yıldır soruyoruz, gördüğümüz en kötü tablo bu; insanların yüzde 80’i ekonomiden memnun değil, hiçbir ittifak bu orana sahip değil
Ipsos/Gedik: “Şu soruyu sorduk ‘Sizce Türkiye’nin en önemli sorunu nedir?’ Burada tabii şu anda olağanüstü baskın bir şekilde ‘ekonomi’ öne çıkıyor. Devamında ‘Ülke ekonomisinin mevcut durumundan memnun musunuz, nasıl buluyorsunuz?’ diye bir sorumuz var. Yüzde 81’i ‘Kötü’ diyor. Ki biz bu soruyu 12 yıldır soruyoruz. 12 yıldır gördüğümüz en kötü tablo. Gerçekten olağanüstü bir tablo. Şunu da getiriyor aslında; mevcut ekonomiye dair değerlendirme siyasi tercihlerden bağımsız bir noktaya erişmiş durumda. Türkiye’de hiçbir ittifak yüzde 80 oy oranına sahip değil. Dolayısıyla ‘Hangi partiye oy verdiğinden bağımsız olarak, hangi ittifaka oy verdiğinden bağımsız olarak vatandaşların çok ezici bir çoğunluğu genel olarak ülke ekonomisiyle ilgili olumsuz görüş bildiriyor.”
Konrad Adenauer Anketi: Gençler geleceğe karşı karamsar; sebep ekonomi
15 Şubat, Zeynep Gürcanlı makalesi: Anket sonuçları Türkiye’deki gençlerin çoğunun ülke geleceğine karamsar baktığını gösteriyor. Ankete katılanların %62,8’i Türkiye’nin geleceğini iyi görmediklerini belirtirken, “Türkiye’nin geleceğinden tamamen umutsuz olduklarını” söyleyenlerin oranı ise %35,2 çıktı.
Karamsarlığın önde gelen nedeni ise Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik durum. Gençler en çok yaşanan sorunları sırasıyla; ekonomik durumun kötü olması (%17,8), işsizlik (%16,1), kalitesiz eğitim sistemi (%15,8), adam kayırma, yolsuzluk ve rüşvetin yaygın olması (%15,4) olarak dile getirdiler.
Anket sonuçlarına göre gençler, Türkiye’de yaşanan sorunların sorumlusu olarak, iktidar ve muhalefet ile birlikte “tüm politikacılar” (%38,9) olarak gördüklerini ortaya koymuşlar. “Yaşanan sorunların sorumlusu” olarak ikinci sırada Cumhurbaşkanı (%34,6) gösterilmiş, küçük bir grup ise (%5,7) Türkiye’de yaşanan sorunların sorumlusu olarak muhalefeti gördüklerini ifade etmiş.
AREA Araştırma tarafından “İstanbul Siyasi Durum Araştırması – Ocak 2022”: Hükümetin ekonomi politikalarını başarılı buluyor musunuz?
Başarılı %22,9
Başarısız %75,1
Fikir Belirtmeyen %2,0
ASAL anketi: Halkın en önemli sorunu nedir?
28 il üzerinde 7-10 Şubat 2022 tarihleri arasında yapılan ve 1502 kişi ile yapılan araştırmada vatandaşlara bir diğer önemli soru ise “Sizce Türkiye’nin en önemli sorunu nedir?” sorusu oldu bu soruya vatandaşların yüzde 76,5’i ekonomi ve hayat pahalılığı cevabını verdi.
İstanbul Ekonomi Araştırma: Ülkenin gidişatı
22 Ocak: Raporda toplumun, “ülkenin genel gidişatı ile ilgili hisleri” de değerlendirildi. Buna göre insanların Ocak 2022’de hisleri sorulduğunda en sık verdiği yanıt, “endişeli” oldu.
Katılımcıların yüzde 49’unun endişeli olduğunu söylediği aktarılan raporda, “Gençlerin yarısından fazlası ülkenin genel gidişatından endişe duyuyor. 18-34 yaş arası katılımcıların cevapları incelendiğinde kabaca her iki kişiden birinin ülkenin genel gidişatı hakkında endişe duyduğu görülebilir. Ekim 2021’de yaptığımız araştırma sonuçlarına kıyasla 18-24 yaş arası gençler Ocak 2022’de daha az endişeli, daha umutlu ve gururlu bir tablo çizdiler” denildi. (bu incelemede ekonominin iyiye gittiği sonucuna varan yegane ankettir, hani bilginize).
22 Ocak (AKSOY Anketi: Seçmen doların düştüğüne inanmıyor
Türkiye Monitörü 2022 Ocak 3 Hafta araştırmasında gündeme paralel olarak da sorular yer aldı. AKP’nin doların düşüşünü başarı olarak göstermesine karşın seçmen farklı görüşte bulundu.
Araştırmaya katılanların %73,8’i doların mevcut seviyesini çok yüksek/yüksek olarak değerlendirdi. Benzer şekilde AKP seçmeni de doların şu anki seviyesinden memnun olmadığını dile getirdi.
AKP seçmeninin %62,5’i doların mevcut seviyesi için çok yüksek/yüksek dedi.
VATANDAŞ TEMEL İHTİYACINI BİLE KARŞILAYAMIYOR
Araştırmaya katılanlara temel ihtiyaçlarının ne kadarını karşılayabildiği 5’li cetvel olarak soruldu.
Katılımcıların %65,1’i temel ihtiyaçlarının birazını ve birazından azını rahat bir şekilde karşılayabildiğini belirtti. Temel ihtiyaçlarının hiçbirini rahat bir şekilde karşılayamadığını belirten seçmenin oranı %17,2’ydi.
Araştırmada temel ihtiyaçlarının çoğunu/tamamını rahat bir şekilde karşılayabildiğini belirten seçmenin oranı %17,4 oldu.
Yöneylem Araştırma: Ekonomik kriz öncelikli sorun
22 Ocak: Araştırmaya katılanlara göre Türkiye’nin acilen çözülmesi gereken sorunların başında yüzde 66.2 ile ekonomik kriz geliyor.
Metropoll Ekim: TEMEL İHTİYAÇLAR KARŞILANAMIYOR
MetroPOLL Araştırma’nın geçtiğimiz ekim ayı anket sonucuna göre, “Şu andaki geliriniz ile ilgili durumu söz konusu ifadelerden hangisi iyi açıklar” sorusuna yüzde 49,2 “Sadece beslenme/barınma gibi temel ihtiyaçlarımı karşılayabiliyorum” yanıtını verdi. Son dönemde azalan alım gücünü gözler önüne seren ankette “Temel ihtiyaçlarımı karşılayamıyorum” diyenlerin oranı ise yüzde 28,7’yi buldu.
Kadir Has Ü kamuoyu yoklaması
Kadir Has Üniversitesi’nin Türkiye’de Ocak ayı başında açıkladığı “Türkiye Eğilimleri” araştırmasının sonuçları, merkezi Washington’da bulunan Ortadoğu Enstitüsü’nün düzenlediği oturumda tartışıldı. Araştırmanın koordinatörü Prof. Mustafa Aydın, Türkiye’de kamuoyunun öncelikli kaygısının ekonomi olduğunu söyledi; mülteci konusununsa önceki yıla kıyasla kamuoyu gözünde öneminin üç kat artarak ikinci sıraya yerleştiğine dikkat çekti.
23 Ekim ve 5 Kasım 2021 tarihleri arasında yüz yüze yapılan görüşmelere dayanan ankete katılanların yüzde 22,7’sine göre Türkiye’de kamuoyunun gözünde en önemli konu ekonomideki sorunlar.
DÜNYA: TÜRKONFED’in destekleri ve SAM Araştırma’nın analizleri ile raporlaştırılan “Anadolu’nun Nabzı Anketi
ANİ ÇIKAN SORUNLAR İŞ DÜNYASININ BAŞINI DÖNDÜRÜYOR
Enerji kısıtlamaları nedeniyle ülke genelinde OSB’lerde üretimin durduğu bir hafta içinde olsak da 2 hafta önce yapılan ankette “enerji arz güvenliği” ile ilgili bir görüş yok. İş dünyası “Türkiye ekonomisinin öncelikli olarak çözülmesi gereken sorunları”na liste başı olarak “enfl asyon”u işaret ediyor. Öte yandan sağ sayfadaki “Piyasanın en önemli üç sorunu” sorusunda liste başı yanıt daha önceki çeyreklerde hiç yer almamış “döviz kurundaki oynaklık” maddesi. Bu seçenek yüzde 74,4 (kişi/%) ile listenin ilk sırasından giriş yapıyor. Anketin kapsadığı 2021 yılının 4. Çeyreği’nde ani sorun olarak ortaya çıkan bu duruma, anket notlarında ve diğer seçeneklerinde iş dünyasının önde gelen isimleri “son dakika gelişmelerinden yorulduk” tepkisi vermiş durumda.