Bu yazı, Çin’in jeopolitik rakipleri, bölgesel müttefikleri, temel siyasi sorunları hakkında 2019 tarihli bir özet rapordur.
Çin’in Jeopolitik Rakipleri
Çin’in uzun vadeli siyasi jeopolitik sorunlarının olduğu veya ekonomik rekabet içinde bulunduğu başlıca ülkeler ve meseleler: Hindistan‘la sınır sorunları; Malezya, Vietnam, Brunei, Filipinler ile deniz sınırları üzerinde anlaşmazlıklar; milliyetçi Çin olan Tayvan ile mücadele; en büyük ekonomiler arasındaki Güney Kore ve Japonya ile jeoekonomik mücadele, Amerika ve İngiltere uzantısı güç unsurları ile mücadele olarak özetlenebilir.
Çin ve yakın çevresindeki diğer ülkeler iki farklı ekonomik blok olarak düşünüldüğünde ekonomik yapılar (rakip) ikame ekonomiler olarak görülebilir.
Çin’in Bölgesel Müttefikleri
Çin’in müttefiki olan başlıca ülkeler: Hassas dengelerle yürütülen işbirliği ile Rusya başta olmak üzere Kuzey Kore, Sri Lanka, Bangladeş, Nepal, Pakistan‘dır. Çin’in batıya genişleme projesi kapsamında Rusya ile orta vadede ilişkilerin bozulacağı düşünülmektedir.
Çin’in Süper Güç Olma Yolunda Temel Problemleri
- Askeri harcamalar, 2019’da Çin ekonomisini oldukça zorlamasına rağmen, yapılan toplam harcama küresel sistemin ana aktörü Amerika’dan çok daha düşüktür.
- Çin’in ekonomik büyümesinin hızı 2007’den bu yana yarı yarıya azalmıştır ve giderek sürdürülemez borçlanmaya daha fazla bağımlı hale gelmiştir.
- Etnik asimilasyon politikalarının yarattığı tepkiler artmaya devam etmektedir.
- Çin’de bir milyardan fazla insan vardır ve nüfus büyümeye devam ederken, iş gücü oranı hızla küçülmektedir.
- Başta tarım ve endüstri alanları olmak üzere nüfusun ve ekonominin büyük yüzdesine sahip kuzey bölgelerine su taşıma/iletme krizi Çin’in en önemli ve hayati meselelerinden birisidir.
- ÇKP yönetimine karşı, halk güvensizliği yüksektir.
- Hong Kong meselesi, Tibet meselesi, Doğu Türkistan meselesi, servet dağılımı eşitsizliği, dengesiz nüfus, çevre kirliliği vb. önemli sorunlardır.
- Çin’in doğusunda -deniz jeopolitiğinde- müttefiki neredeyse yoktur.
Çin’in Batı Bölge Teorisi
Çin tüm olumsuzluklarına rağmen yerleşik ve halihazırda istikrarlı bir güçtür. Dünyanın en büyük ikinci, bölgenin en büyük ekonomisidir. Yukarıda belirtilen iç ve dış sorunları aşmak için doğusundaki açık denizlerin yanı sıra; batısında Avrasya ölçeğinde Bir Kuşak Bir Yol Projesi ile iktisadi nüfuzunu arttırmak ve Amerika’nın hakim olmadığı bir ticaret rotası kurgulamak, sorunlarını bu şekilde aşmak istemektedir. Söz konusu yeni ticaret yolunu sağlamlaştırmak ve Orta Asya (Türkistan) üzerinde nüfuzunu arttırmak için Doğu Türkistan demografisini değiştirmek istemektedir.*
*Çinli eski general Lio Yazhou’nun (Çin’in Büyük Türkistan Politikası konulu) makalesi için: http://cn.rfi.fr/首页/20100809-刘亚洲中将的西部论