Kızılay; Bilindiği gibi Türk Kızılayı’nın ülke genelinde İlçe ve Belde Şubelerinin sayısı 700’e ulaşmıştır. Buna ilave olarak son aylarda mevcut şubelerin güçlendirilmesi yerine Mahalle Şube olarak nitelendirilebilecek seviyede 100 şube daha kurulmuştur. Bu şubelerin en az yarısı gayri faal durumdadır. Gayri faal durumundaki şubeler Kızılay’a yarardan çok hatırı sayılır miktarda mali külfet getirmektedir.
Şöyle ki;
Söz konusu şubelerin, resmi defterler ile kırtasiye giderleri, muhasebe işlemlerinden doğan giderler, yazışmalar kaynaklı posta giderleri, her şube için 3 yılda bir gerçekleştirilen Genel Kurul giderleri; Genel Merkez Genel Kurulu için delege olarak görevlendirilenlerin yolluk ve konaklama masrafları, kira, haberleşme, elektrik, su ve ısınma giderleri önemli harcama kalemleri arasında yer almaktadır. Bunları dışında da şubelerin farklı kalemlerde giderleri bulunmaktadır.
Şubelerin çeşitli nedenlerle Genel Merkeze ve üçüncü şahıslara borçlanmaları sonucunda kaynaklarının bulunmaması nedeniyle bu borçlar yine Genel Merkez bütçesinden karşılanmak zorunda bırakılmaktadır.
Şube sayısının fazla olması; Karşısında denetlenmesi ve işlemlerin yürütülmesi için de Genel Merkez tarafından hem müfettiş hem de idari personel bazlı iş gücü ve doğal olarak maliyeti oluşmaktadır.
550 Kızılay Şube’si İçin Yıllık 2 Milyon TL.
Söz konusu tutarlar bir şube için fazla bir meblağ oluşturmaz gibi görünse de; En az gidere sahip bir şubenin kendi bütçesine binen ve Genel Merkeze dolaylı olarak yansımış yıllık maliyetini 3.650 TL. olarak kabul edersek, bu meblağ yine yıllık olarak 550 şube için 2 Milyon TL.’na ulaşmaktadır.
Faaliyeti olmayan ya da kısıtlı faaliyeti bulunan bu şubeler Kızılay için çok ciddi bir atıl kaynak teşkil etmektedir. 148 yıllık köklü bir tarihi sahip bu yardım ve merhamet kuruluşunun kaynaklarının verimli şekilde kullanılmasının temini vatandaşlık borcudur. İşin mali boyutunun yanı sıra,
Bu şubelerin hiçbir faaliyeti bulunmamakla birlikte, faaliyetsiz bir şube kamuoyunda Kızılay’ın imajını zedelemektedir. Küçük şubelerin genellemesini yaparsak yönetimlerinin mevzuatlara hakim olamamasından kaynaklı denetleyici kurumlar tarafından maddi cezaya maruz kalmakla birlikte bu durum yönetim kurulu üyelerinin hukuki yaptırımlarla karşılaşmalarına kadar uzanmaktadır. Tamamen gönüllü olarak yaptıkları iş için bu kişiler çeşitli yaptırımlara maruz bırakılmaktadır.
Bu şubeler gerek Yönetim Kurulu Üyeleri’nin derneğe vakit ayıramamaları, gerek mali kaynak bulamamaları gerekse de profesyonel olmamaları nedeniyle hiçbir faaliyetleri kısıtlı kalmaktadır.
Kızılay’ın İtibarı Korunmalı
Fazla sayıda şube olması, yanında denetleme sorunları da doğurmaktadır. Bu kadar fazla şubenin sağlıklı bir şekilde denetlenmesi için aynı oranda müfettiş gerektirmektedir. Çok nadir de olsa, denetlemesi sağlıklı yapılamayan şube, bireysel art niyetli hataların faturasının kamuoyu nezdinde Kızılay’a çıkmasına neden olmaktadır.
Mevcut kurumsal yapı üzerine çok sayıda olumsuzluk sayılabilirken, karşısında avantajlı hususlar sönük kalmaktadır. Sıradan bir dernek gibi nitelendirilmesi mümkün olmayan Kızılay’ın kurumsal yapısıyla ilgili öneri;
Kızılay’ın tüzüğünde yapılacak değişikliklere ilave olarak; Şubelerin teşkilat yapısında da yeniden düzenlemeler ile şube açma kriterlerinin gayri faal durumda şube bırakılmasına olanak tanımayacak şekilde yapılandırılmasıdır. Bu düzenleme ile 700 şubenin 200 Merkez Şubeye indirilmesi ve bu şubelerin İllerde nüfus ile ihtiyaç yoğunluğuna göre dağıtılması Kızılay’ın Kurumsal yapısı açısından daha etkin çalışmasına olanak sağlayacaktır.
Fesih yoluna gidilecek şube kaynaklarının (gayrimenkul ve mevduat gibi) Merkez Şubelerin güçlendirilmesinde kullanılması, yine bu şubelerin üyelerinin merkez şubelere aktarılması, Kızılay’a gönül vermiş Yönetim Kurulu Üyeleri’nden talep edenlerin Merkez Şubelerin teşkilatlarında görevlendirilmeleri,
Bunun yanında İllerde, Merkez olarak nitelendirilecek Şubelere yetki genişliği tanınmasıyla birlikte büyümeleri ve kurumsallaşmalarına olanak sağlanması,
Böylece yetkilendirilmiş şubelerin sayıca daha az olacağından denetimleri de rahatlıkla sağlanacağı gibi, bu şubelerin sorumluluk alanları genişleyeceğinden daha verimli bir çalışma sergileyecekleri,
Genele bakıldığı zaman yetki genişliği tanınmış ve kapatılan şube kaynaklarının aktarılması suretiyle güçlenmesine olanak sağlamış şubeler Kızılay’ın kaynaklarının artmasına ve bu kaynakların verimli kullanılmasına olanak tanıyacaktır.