Ankraj nedir?
İnşaat demiri ya da çelik bir teçhizatın, beton benzeri başka bir ortam içerisine sokulup sabitlenmesidir. Çelik kullanılan işlemin bir diğer adı çelik ankraj olarak da kullanılmaktadır. Teçhizatın yerleştirileceği yerde belirli bir açı ile açılmış deliklere beton enjeksiyonu yapılmaktadır.
Ankraj Çeşitleri Nelerdir?
Kullanım amaçlarına göre ankraj çeşitleri ikiye ayrılırlar:
-Pasif ankraj: Kendi başına yük taşımazlar. Yük taşımaları için zeminin ankraja hareket etmesi gerekmektedir.
-Öngermeli ankraj: Büyük hareketleri daha makul seviyelere indirgerler. Genellikle yapıya veya zemin yüzey levhasına çekilerek imal edilirler. Geçici ve kalıcı ankrajlar olarak ikiye ayrılırlar. Geçici ankrajlar, inşaat sırasında uygulanır ve kısa süreli olarak katkı sağlar. Ortalama servis ömrü 2 yıldır. Kalıcı ankrajlar ise, sürekli olarak yapı ve kazı alanlarına destek sağlarlar. Ortalama servis ömürlerinin de 75 – 100 yıl arası olması gerekmektedir.
Ankraj Nasıl Yapılır?
Ankraj, zayıf zeminlerde olası hasarları önlemek adına kullanılmaktadır. Mesela yer altı otoparkların inşasında, su barajlarının yükseltilmesi yada denizin kıyı şeridine vuran dalgalarının zararlarını önlemek için ankraj uygulamaları tercih edilmektedir.
Özellikle ülkemiz gibi deprem kuşağındaki yerlerde olası depremlerdeki can kayıplarının önlemek için ankraj kullanımı zorunludur. Yine deprem sonrası hasar görmüş mevcut yapıların onarımı, güçlendirilmesi, yapılara taşıyıcı elemanlar eklenmesi ankraj uygulamaları ile gerçekleştirilmektedir.
Bazı inşaat alanları şehir içi gibi hareketli noktalarda derin kazılar yapılmak suretiyle inşa edilmektedir. Bu kazıların diğer mevcut yapılara hasar vermemesi için geçici ankraj (öngermeli) ya da kalıcı ankraj uygulanmaktadır. İnşaat alanındaki derin kazıların kapatılana kadar su basması gibi durumların önüne geçmek için geçici ankraj uygulanmaktadır.
Kalıcı ankraj ise açıkta kalan derin kazıların desteklenmesi için kullanılmaktadır. Teknik kurallar yönünden titizlikle yaklaşılması gereken bir yöntemdir. Aksi halde ilerleyen zaman içerisinde büyük sorunlara yol açabilmektedir.
Geçici ankraj yapılırken, delik açılması 10-30 derecelik açılarla yapılmalıdır. Çelik halatlar 3 -6’lı şekilde serbest boy ve kök boyu olmak üzere hazırlanmalıdır. Eğer kuyularda su varsa temizlenmelidir. Su ve çamurdan arındırılan kuyular çimento ile enjeksiyon uygulanmalıdır.
Diğer ankraj elemanları montajlanarak, belirtilen yüklerde gergiler yapılarak işlem tamamlanır.
Ankrajın Faydaları
Yoğun nüfuslu yerlerde derin kazılar güvenli ve daha ekonomik olarak yapıldığından arka dolgu ihtiyacı gerekmemektedir. Bu da doğabilecek olumsuzluklarda alternatif çözümlere alt yapı sağlamaktadır. Sorumlular geçici sistem olan yapıyı, kalıcı yapının bir parçası gibi rahatlıkla kullanabilmektedir. Aynı zamanda saplama olarak da bilinmektedir. Ankrajlar, inşaatlarda yapı elemanlarını betona tutturma ve demirleme amaçlı kullanılmaktadır.
Ankraj Elemanları Nelerdir?
- Ankraj Deliği: Ankraj elemanının yerleştirildiği delik
- Çelik Halat: Yüksek karbon ve vanadyum alaşımları ile üretilen eleman
- Kafa: Plakanın üstüne gelen ve sıkışmayı sağlayan eleman
- Plaka: Zemin ile kafa arasındaki taşıyıcı eleman
- Grip (Kama): Kafa içerisine yerleştirilerek, gerdirmede halatları sabitler.
- Merkezleyici: Ankraj demetinin merkeze yerleştirilmesini sağlar.
- Ayırıcı: Ankrajın malzemelerini bir arada tutar ve nizami şekilde ayırır.
- Koruge Boru: Ankrajın deliklerine yerleştirilen paslanmadan koruyan
- Enjeksiyon: Ankraj deliğine basınç ile doldurulan harçtır.
- Ankraj Kökü: Öngerme kuvvetini zemine aktarır.