Kondisyonun Spor Ve Sağlık Açısından Önemi
Spor yapanların en büyük sorunu kondisyondur. Kondisyon Latin kökenli olup dilimize Fransızcadan yerleşmiş olup, ‘’yenilmezlik yorulmazlık güçlülük’’anlamına gelir.Kondisyonlu bir sporcu kassal aktivitelerini yeterli bir seviyede yorgunluk duymadan sürdürebilir. Kısaca herhangi bir aktivite esnasında sporcunun O ANKİ göstermiş olduğu performans düzeyine KONDİSYON denir.Bu durum DAYANIKLILIK kavramıyla karıştırılabilir.Dayanıklılık vücudun yorgunluğa karşı gösterdiği dirençtir.Kondisyon ise bir sporcunun belli bir spor dalı ile ilgili,fizyolojik,psikolojik,teknik ve taktik olarak performans seviyesidir.
Kondisyonu belirleyen 2 unsur vardır.Bunlar KAS GÜCÜ ve kanda taşınabilinen OKSİJEN KAPASİTESİ’dir.Bu iki unsur ne kadar iyi olursa sporcu daha yüksek bir performans ve daha uzun süre hareket kabiliyetini kazanır.
Sporcular uzun süre spor yapmadıklarında performans düşüklüğü yaşarlar.Bunun sebebi oksijeni taşıyan alyuvarların düşüklüğüdür. spor yapıldığında kanda oksijeni taşıyan alyuvarlar artar.Bu da performansı yükseltir.Belli, bir süre sonra Alyuvarların yaşamı biter,işlev göremez olup içindeki maddeleri tekrar kullanıma hazır getirmek üzere karaciğer tarafından parçalanır.Bundan dolayı kandaki oksijen taşıma kapasitesini devamlı yüksek tutmak için sürekli antrenman yapmak gereklidir.Sporla zamanla damarlardaki esneklik artar,bu da tansiyon riskini azaltır.Sigara,alkol,kanda yağ artması damarları sertleştirir ve esnemez hale getirir.Bunlar da kalp ve tansiyon riskini arttırlar.Kondisyonlu sporcuda kalp atımlarının daha yavaş olması gerekir. Zira kalp her atımda ne kadar fazla kan pompalarsa bir dakikadaki atım sayısı o kadar düşer. Bu yavaşlık sporcunun uzun süre yüksek performans göstermesini sağlar.
Genelde üç çeşit kondisyon vardır.1.Anatomik olarak beden yapının o spora uygunluğu (ANATOMİK KONDİSYON) 2.Fizyolojik fonksiyonların boy, kilo,yaş gibi o spordaki ihtiyaçları karşılaması (FİZYOLOJİK KONDİSYON) 3. Yapılacak sporda Zeka,eğitim ve motivasyon yönünden belirli bir düzeyde olunması( PSİKOLOJİK KONDÜSYON)
Kondisyon,kısa sürede kazanılabilecek bir özellik değildir.Sporcunun hem Anatomik hem fiziksel hem de psikolojik olarak spor dalına uygun olması gerekir.
Kondisyonu etkileyen faktörler : Kalıtım (Aileden gelen genlere göre spora elverişli vücut yapısı),zihinsel ve ruhsal sağlık ( merkezi sinir sisteminin kaslara olan etkisi değişebilir.),Uyku,dinlenme( İnsan yorulunca enerjisi azalır.Bu enerjiyi tekrar geri kazanmak için uyku ve dinlenmeye ihtiyaç vardır.),Egzersiz (Yapılan hareketler kasları daha güçlendirir,vücut oksijenlenmesini arttırır.) Beslenme (Enerji için vücudun ihtiyacı olan besinler gerekir).
Kondisyonun insan vücuduna bir çok yararları vardır.Sakatlık riskini azaltır,Sakatlık ve hastalıklarda tedaviyi hızlandırır.Aşırı yüklenmelere bağlı kronik şikayetleri en aza indirir.Spor dışı yaşamdaki aktiviteleri artar.Öz güven duygusunda artma olur,vücut yağ indeksindeki azalmaları ile kalp damar hastalıklarının önlenmesinde yararı olur.
Kondisyonu arttırırken tempomuzu aşama aşama yavaş olarak artırmalıyız.Üst seviyeleri birden zorlarsak sakatlık risklerinin artmasına neden oluruz.Kondisyonu arttırırken kişinin yaşı,cinsiyeti,genel sağlık durumu,kas yapısı,vücut tipi.becerileri göz önünde bulundurularak kondisyon programı belirlenmelidir.
Kalp damar sistemi seviyenizi arttırmak isterseniz koşu,yürüyüş,ip atlama, bisiklet,yüzme yapılabilir.
Kondisyon çalışmaları için halter,dambıllar,el yayları,barfiks,göğüs yaları v.s kullanılabilir.
Sonuç olarak KONDİSYONUNUZ İYİ DEĞİLSE MÜSABAKALARDA İYİ PERFORMANS SAĞLIYAMAZSINIZ.Ve bilhassa MÜSABAKA SONUNDA YÜKSEK PERFORMANSINIZ KALMAMIŞSA,KONDİSYONUZ YETERLİ DEĞİL DEMEKTİR.( Milli güreşçimiz Hamza Yerlikaya müsabaka bitiminde havada ters parende atıyordu.)
Dr. NUHİ HEKİMOĞLU