Endeksler
ZORUNLU İLKÖĞRENİM ÇAĞI DIŞINDA KALMIŞ OKUMA-
YAZMA BİLMEYEN VATANDAŞLARIN, OKUR - YAZAR
DURUMA GETİRİLMESİ VEYA BUNLARA İLKOKUL
DÜZEYİNDE EĞİTİM - ÖĞRETİM YAPTIRILMASI
HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 2841
Kabul Tarihi : 16/6/1983
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 18/6/1983 Sayı: 18081
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa:400
BİRİNCİ KISIM
Genel Esaslar
Amaç:
Madde 1 - Bu Kanunun amacı; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalmış okuma ve
yazmayı bilmeyen veya çok az bilen bütün vatandaşların, Türk milli eğitiminin
amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, Devletin gözetim ve denetimi altın-
da okuma ve yazma öğrenmelerini veya ilkokul düzeyinde öğrenim yapmalarını sağ-
lamaktır.
Kapsam:
Madde 2 - Bu Kanun; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalmış, okuma ve yazmayı
bilmeyen veya çok az bilen vatandaşları ve bu Kanunda kendilerine görev verilen
kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşları kapsar.
Tanımlar:
Madde 3 - Bu Kanunda geçen;
a) "Okuma - Yazma öğrenme kursu"; zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan,oku-
ma ve yazmayı bilmeyenler ile çok az bilen yetişkinlerin devam etmek zorunda ol-
dukları kursu,
b) "İlkokul düzeyınde kurs"; okuma - yazmayı bilen veya okuma - yazma kur-
sunda öğrenen yetişkinlere, ilkokul düzeyinde eğitim ve öğretim veren kursu,
c) "Zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalanlar"; 14 yaşını bitirenleri,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Görevler
Milli Eğitim Bakanlığının bu Kanunla ilgili görevleri:
Madde 4 - Milli Eğitim Bakanlığı bu Kanunun kapsamına giren konularda;
a) Eğitim ve öğretim ile ilgili her türlü çalışmaları düzenler.
b) Kamu kuruluşları, özel ve gönüllü kurumlar ile kuruluşlar arasında işbir-
liği ve koordinasyonu sağlar.
c) Eğitim ve öğretimi gözetim ve denetim altında bulundurur.
d) Personel, araç ve gereç sağlar ve teknik yardımda bulunur.
e) Diğer kurum ve kuruluşların çalışmalarına yardımcı olur, öneride bulunur
ve gereken tedbirleri alır.
f) Kursları başarıyla bitirenlere belge veya diploma verir, okuma - yazma
öğrenme veya ilkokul düzeyindeki kurs çalışmalarında başarıları görülen kamu gö-
revlilerini, özel kuruluşlar, dernek ve kişileri teşvik edici tedbirleri alır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri:
Madde 5 - Kamu kurum ve kuruluşları; aşağıdaki esaslara uygun olarak, okuma
- yazma bilmeyen personelin eğitimini yaptırmak zorundadır. Bu kurum ve kuruluş-
lar:
a) Bu Kanunun kapsamına giren konularda, Milli Eğitim Bakanlığıyla koordi-
nasyon ve işbirliği yaparak, uygun ve gerekli personel, araç, gereç ve teknik
yardım yaparlar.
b) Kendi bünyelerinde ve işyerlerinde çalışanların okuma - yazmayı öğrenme-
lerini sağlayıcı tedbirleri alırlar.
Özel kurum ve kuruluşların görevleri:
Madde 6 - İşverenler işyerlerinde aşağıdaki esaslara uygun olarak okuma-yaz-
ma bilmeyen işçilerin eğitimlerini yaptırmak zorundadırlar.
a) İşyerlerinde çalışan ve okuma - yazma bilmeyen işçilerin işveren tarafın-
dan Milli Eğitim Bakanlığınca açılan okuma - yazma kurslarına iştirakleri sağla-
nır. İşyerinde okuma - yazma bilmeyen işçi sayısının 25 ve daha yukarı olması
halinde, işyerinde de okuma - yazma kursu açılabilir. Bu durumda, Milli Eğitim
Bakanlığınca yeterli miktarda öğretmen temin edilir.
b) Kurslara devam zorunludur. Haklı bir sebep olmaksızın kursa girmeyenler o
gün işe gelmemiş sayılırlar.
c) İşverenler işyerlerinde çalışan okuma - yazma bilmeyen işçilerin iş ve
ikametgah adreslerini, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde milli
eğitim müdürlüklerine bildirmek zorundadır.
Kurslara katılma:
Madde 7 - Zorunlu ilköğrenim çağı dışında kalan ve okuma - yazmayı bilmeyen
veya çok az bilen vatandaşlar, yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslara göre
mahalli mülki idare amirlerince tespit edilir. Hazırlanacak plan ve programlara
uygun olarak, kimlerin hangi kurslara, ne kadar süre ile katılacağı,ilan ve teb-
liğ edilir. Vatandaşların, kendilerine tebliğ edilen okuma- yazma öğrenme kurs-
larına katılmaları zorunludur.
Kırkbeş yaşını dolduran vatandaşların okuma - yazma öğrenme kurslarına ka-
tılmaları isteğe bağlıdır. Bedeni ve zihni yetersizlikleri resmi tabip raporu
ile anlaşılanlar hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Teşvik ile İlgili Hükümler
Okuma ve yazmayı teşvik etme:
Madde 8 - Vatandaşları okuma - yazma öğrenmeye veya ilkokul düzeyinde öğre-
nim yapmaya teşvik etmek üzere; okuma - yazma öğrenme veya ilkokul düzeyindeki
kurslara devam edenlere, okuma - yazma bilmeyen vatandaşlar arasında, aşağıdaki
imkan ve kolaylıklar sağlanır.
a) Zorunlu ilköğrenim çağındaki öğrencilere tanınan imkanlardan yararlanma-
ları için bu Kanunda geçen kurslara katılanlara, kurs süresince, öğrenci kimlik
belgesi verilir.
b) Bu Kanunda geçen kurslara katılan ve başarı gösteren muhtaç kişilerin
yükseköğrenim yapan çocuklarına, kredi vermede öncelik tanınır.
c) Okuma - yazma öğrenme veya ilkokul düzeyindeki kurslara devam eden anne-
lerin çocuklarına, çalıştıkları kurum ve kuruluşların kreş ve anaokullarına
alınmada öncelik tanınır.
d) Okuma - yazma bilenlerin işe alınmalarında okuma - yazma bilmeyenlere gö-
re öncelik tanınır.
e) Okuma - yazma öğrenme kurslarında başarılı olanlara kooperatif veya banka
kredileri ile tohumluk ve gübre tahsisinde bir defaya mahsus olmak üzere öncelik
verilir.
f) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlarda ve her türlü iş-
yerlerinde çalışanlardan, okuma - yazma öğrenme kurslarına devam edenlere, bir
defaya mahsus olmak üzere 60 saat; ilkokul düzeyinde kurslara devam edenlere bir
defaya mahsus olmak üzere 100 saat; ücretli izin verilir. İzinler işyerlerinin
çalışmalarını aksatmayacak şekilde düzenlenir.
g) Okuma - yazma kurslarına katılanlar için özel idareler veya yöre beledi-
yelerince, imkanları ölçüsünde ve kendilerinin takdir edecekleri uygun teşvik
edici tedbirler alınır.
Görevlileri teşvik etme:
Madde 9 - Bu Kanun kapsamına giren okuma-yazma öğrenme veya ilk okul düze-
yindeki kursların yönetiminde, eğitim ve öğretim hizmetlerinde üstün başarıları
görülen kamu görevlilerini, özel kuruluşları, dernek ve kişileri teşvik için
Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Ceza Hükümleri
Verilen görevleri yapmayanlar:
Madde 10 - Denetleme sonucu, bu Kanunun 6 ncı maddesinde gösterilen görevle-
ri yerine getirmedikleri anlaşılan özel kurum ve kuruluş yöneticileri, beşbin
liradan yirmibeşbin liraya kadar hafif para cezasıyla cezalandırılırlar.
Bu Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmeyen kamu kurum ve kuruluş yö-
neticileri hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.
Kurslara katılmayanlar:
Madde 11 - Kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlarda çalışan
vatandaşlardan, bu Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranışta
bulunanlar, ikibin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırı-
lırlar.
Gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar:
Madde 12 - Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen imkanlardan yararlanmak
amacıyla, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar, genel hükümlere göre eylemleri daha
ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, ikibin liradan onbin liraya kadar hafif
para cezası ile cezalandırılırlar.
BEŞİNÇİ KISIM
Son Hükümler
Yönetmelik:
Madde 13 - Kamu kuruluşlarıyla, özel kurum ve kuruluşların görevleri zorunlu
ilköğrenim çağı dışında kalan, okuma-yazma bilmeyen veya çok az bilen vatandaş-
ların tespiti ve okuma - yazma öğrenmenin teşviki ile ilgili usul ve esaslar,
Bakanlar Kurulu kararıyla; okuma - yazma öğrenme kursları ile ilkokul seviyesin-
deki kursların açılması ve işleyişi, kurslarda başarı gösterenlerin ödüllendi-
rilmesi ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili diğer hususlar, Milli Egitim Bakan-
lığınca; bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde çıkartılacak ve
Resmi Gazetede yayımlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Yürürlük:
Madde 14 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 15 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.