AAA !.. Yıldız kaydı !
Bu sabah okula giderken bir yağmura yakalandım ki ; sormayın gitsin. Sırılsıklam olmuştum. Okula gittiğimde arkadaşlarımla karşılaştım. İçlerinden en çalışkanı yağmurdan ve güzelliğinden bahsetmeye başladı...Arkadaşımın benimle dalga geçtiğini düşünüp, öfkeden kıpkırmızı kesildim. “Sen neden bahsediyorsun?” diyecekken; “Dün geceki ışık yağmuru harikaydı.” deyiverdi. Gökyüzünden su yerine'ışık yağdı ha... Şimdi anlat bakalım arkadaşım. Bu yağmur nasıl oluyor?
***
Meteor (Göktaşı) Nedir ? Nasıl Oluşur ?
Uzayın gezegenlerden yıldızlara pek çok üyesi bulunur. Bazı kaya parçaları vardır ki; uzay boşluğunda avare avare dolanır dururlar. İşte bunlara göktaşı ya da meteor denir. Bir kuyruklu yıldız Güneş etrafında dolanırken tamamen parçalanır ve geriye irili ufaklı meteorlar olabilir. Meteorlar 10 km çapında dev boyutlarda olabilecekleri gibi bir toz zerresi kadar da olabilirler. Büyük göktaşları parçalanan küçük gezegenlerden oluşur. Küçükleriyse kuyruklu yıldızların artığıdır.
***
Ateş topları iniyor !.. Dikkat Atom Bombası kadar tehlikeli olabilir!..
Göktaşları Dünya’nın çekim alanına yakalanırsa; hızla atmosfere girerler. Hızla yere düşerken; atmosfere sürtülür ve yanmaya başlarlar. Meteorun ışık saçarak yere indiğini görenler, yıldız kayması zannederler. Oysa uzayın derinliklerindeki yıldızların bu olayla hiçbir ilişkisi yoktur. Atmosferde yanan göktaşları daha yere inmeden yanıp tükenirler.1972 yılında yaklaşık 1000 ton ağırlığında dev bir meteor, atmosfere hafifçe çarpıp yoluna devam etti. Eğer Dünya’ya çarpsaydı; nükleer bomba kadar tehlikeli olabilirdi. Bu da pek çok canlının ölmesi demek. 65 miyon yıl önce yerküreye çarpan dev astreoidlerin, birçok canlının neslini tükettiği düşünülüyor.
***
Göktaşı yağmuru...
Yılın belli gecelerinde kayan yıldızların sayısı çoğalır. Öyleki gökten adeta ışık yağar. Göktaşı yağmuru denen bu olay, geceleri net olarak gözlemlenebilir. Işık yağmuru bir gök atlasında çizilecek olsa; tüm ışık yolları tek noktada kesişiyormuş gibi görünür. Tüm Göktaşları aynı noktadan geliyor sanılır. Bu noktaya "saçılma (radyan) noktası" denilir. tabi bu bir göz yanılmasından başka birşey değil. Meteorlar atmosferde birbirlerine paralel yol alırlar.1999 Kasımın 18’ini 19’una bağlayan gece, Türkiye’de meteor yağmuru yaşandı. Her 33 yılda bir yaşanan Leonid Meteor Yağmuru, Ürdün, İsrail, Kıbrıs ve Antalya’da çıplak gözle izlendi. Daha önce 1966’da yaşanan yıldız kayması, bir dahaki sefere 2028 yılında bekleniyor. Yıldız kaymalarında düşen taş sayısı saatte 100-200’ü geçmiyor. Tabii ortalama olarak...Ancak zaman zaman başımıza düşen taş sayısı kat be kat fazla olur. Saat başına 500-1000 taneyi bulabilir.
***
Her kayan yıldızın isim babası başka...
Tüm yıldız yağmurlarının isim babaları var. Kimler mi? Hakiki yıldızlar. Meteor yağmurunu gözleyen bilim adamları, saçılma noktasını tesbit ederler. Ve saçılma noktasının bulunduğu yerde hangi takım yıldızı varsa, onun ismi yağmurun ismi oluveriyor. Perseid, Leonid göktaşı yağmuru iki örnek.
***