Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE)
2 ay 72 ay arası bireylerin gelişimi ile ilgili bir tarama envanteridir. Bu envanter; Türkiye de yaşayan çocuklar için geliştirilmiş olup kültürel ve çevresel etkenlerimize en uyumlu tarama envanteridir. Çalışmanın geliştirildiği esnadaki verilere göre bu yaş aralığındaki diğer envantere göre geçerlilik ve güvenilirliği en yüksek envanter olarak bilinmektedir. Diğer bir güçlü yanı ise kısa sürede uygulanabilmesidir. Bu envanterin hem güçlü hem de zayıf yanı olarak değerlendirilebilecek diğer unsur ise ebeveynlerin yanıtları ile çocuğun gelişimi ve becerilerini ortalamaya göre kıyaslamasıdır. Çocuğun tanımadığı bir ortamda tanımadığı bir kişi ile gerçek performansını sergilemesi kısıtlılığı ebeveynlere uygulanmasını doğru kılarken, ebeveynlerin çocuğu doğru değerlendirememe ve gerçeği yansıtmama ihtimalide bu uygulamayı zayıf kılmaktadır.
AGTE; kesinlikle bireyin beyin yaşını ya da gelişim yaşını hesaplayan bir test ya da değerlendirme aracı değildir. Sadece bir tarama envanteridir. Bebeğin ya da çocuğun gelişiminin belirlenmiş ortalamaya göre risk taşıyıp taşımadığını saptamakta kullanılır. Bu doğrultuda uzmanlar verilere dayanarak ebeveynlerin çocuklarının gelişimini desteklemek için neler yapabileceklerine dair doğru bir yönlendirmede bulunabilirler.
Bu envanter “evet, hayır, bilmiyorum” şeklinde cevaplanan 154 maddeden oluşur. Uygulama sonucunda Toplam Gelişim Puanı ve Dil-Bilişsel, İnce Motor, Kaba Motor ve Sosyal Beceri- Özbakım puanları olmak üzere beş ayrı puan elde edilir ( Erol, Sezgin ve Savaşır,1993).
Bu envanter çocuğunuzun gelişimsel yaşını belirlemez, sadece çocuğunuzun gelişimin yaşıtları ile olan durumunu (yaşıtları ile orantılı, yaşıtlarından aşağıda, yaşıtlarından ileride ) belirtir.
Denver II
2-72 ay arasındaki çocuklar için hazırlanan bu envanter çocuğun gelişimsel durumunu yaşıtları ile orantılı olup olmadığını saptamak için kullanılır. Bu aracı uygulayan sertifikalı uzman, bireyin uygulaması mümkün maddeleri standardize edilmiş testin eğitimi alındığında verilen materyallerle çocuğa uygulama yaptırarak, gözlenmesi mümkün olmayan sınırlılılıktaki maddeleri ise ebeveyne yönlendirdiği sorularla puanlar.
Gelişimsel olarak aksama yaşayan çocukların tespit edilip müdahale yönlendirilmesinin yapılabilmesi üzerine geliştirilmiştir. Toplam 134 maddeden oluşmaktadır. Kişisel sosyal beceriler, kaba motor, ince motor, dil gelişimi bu maddeler üzerinden çocuğun yaşının gelişine uygun olup olmadığının bilgisine sahip olunur. Kesinlikle herhangi bir gelişim alanı ya da tüm gelişimi ile ilgili birey şu yaştadır denilemez.
Gazi Erken Çocukluk Değerlendirme Aracı (GEÇDA)
Türkiye’de uygulanan tek erken çocukluk değerlendirme aracıdır. Yukarıdakilerin aksine tarama değil değerlendirme verileri elde edilmektedir.
2-72 ay arası Türkiye’de yaşayan çocukların gelişimlerini ayrıntılı olarak değerlendirebilecek, eğitim yaşantılarının düzenlenmesinde ve çocuklardaki gelişimsel geriliklerin erken tanılanmasında kullanılabilecek tek gelişim değerlendirme aracıdır.
GEÇDA; toplam 234 maddeden oluşur. Bu maddelerle çocuğun psikomotor, bilişsel, dil, sosyal-duygusal gelişimi değerlendirir.
Bu değerlendirme aracı, bir zekâ testi değildir. Bireyin gelişimini bireyle oyun ortamında birebir kendine özgü materyallerle değerlendirerek bireyin yönlendirmesine rehberlik etmektedir.
CAS Bilişsel Değerlendirme Testi
PASS Teorisi temel alarak hazırlanan CAS, Cognitive Assessment System ifadesinin kısaltılmış halidir. Dikkat-dürtü kontrolü, uzamsal bilgiyi işlemleme, kavram ve sözel ifadeler arasındaki anlamı saptama, sınıflandırma, konuşma hızı gibi zihinsel süreçler değerlendirilir.
Beyindeki zihinsel fonksiyonların zekâ ile ilişkisi üzerine geliştirilmiştir. 5 ile 17 yaş arasındaki bireylere uygulanabilmektedir. Planlama, Dikkat( İşitsel Dikkat ve Görsel Dikkat), , Eşzamanlı ve Ardıl Bilişsel becerilerini değerlendirmektedir. 4 ölçek ve 12 alt testten topladığı puanları veri olarak kullanır. Değerlendirme süresi 60 ila120 dakika arasında değişmektedir.
Böylece bireylerin zihinsel düzeyleri ve zekâ bölümleri saptanmış olur. Bunun yanı sıra CAS dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, öğrenme güçlüğü, travmatik beyin hasarı, ağır duygusal bozukluklar ile planlama bozuklukları hakkında ipuçları sağlamaktadır.
WISC-IV Zeka Testi
Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği-IV (WISC-IV), 6 yaş 0 ay ile 16 yaş 11 ay arasındaki çocuklara uygulanan zeka testidir. Çocuğun sadece zeka düzeyini belirlemekle kalmaz, bireyin güçlü ve zayıf zihinsel özellikleri ile ilgili de bilgi verir. Bu sayede çocuğun zorlandığı zihinsel becerileri destekleme yeterli ve iyi olduklarını geliştirmek için rehber olabilmektedir.
WISC-IV sonucu elde ettiğimiz veriler, çocuğun zihinsel faaliyetlerinin yaşıtlarının ne kadar gerisinde veya ilerisinde olduğunu öğrenmemize yardımcı olmakla birlikte üstün zihinsel potansiyele sahip çocuklar üzerinde farkındalık oluşturma işlevi taşımaktadır. Diğer yandan geliştirilmesi gereken zayıf zihinsel becerilere yönelik uygun destek programlarının vakit kaybetmeden hazırlanması sağlanabilmektedir.
Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği ailesinin dördüncü üyesi olarak WISC-IV, 2008 yılında ticari ve bilimsel telif hakları Türk Psikologlar Derneği (TPD) tarafından alınarak Öktem ve ark. (2008-2012) tarafından uyarlanmıştır. Türkiye’de geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları 2013 yılında tamamlanan en güncel çocuk ve ergen zekâ ölçeği olma özelliği taşımaktadır.
WISC-IV Hakkında Genel Bilgiler
WISC-IV, 4 zihinsel beceri kümesine dağılmış olan 10 temel ve 5 yedek olmak üzere toplam 15 alt testten oluşmaktadır. Çeşitli sebeplerle temel alt testleri uygulamanın uygun olmadığı durumlarda yedek alt testlerden yararlanılmakta olup her çocuk için önerilen uygulama 10 temel alt testin tamamıdır. Tahmini uygulama süresi çocuğun çalışma hızına bağlı olarak 90 ila 120 dakika arasında değişmektedir.
Genelde tek oturumda tamamlanması önerilen değerlendirme için ihtiyaç durumda mola verilmesi de mümkündür. Aynı çocuğun iki WISC-IV değerlendirmesi arasında en az bir yıllık süre geçmiş olması gerekmektedir.
Neden WISC-R Değil de WISC-IV Öneriyoruz
WISC-IV İle WISC-R Arasındaki Farklar
Wechsler Zekâ Ölçeği ailesinin 1984 Türkiye norm çalışmalı üyesi olan WISC-R, günümüz eğitim ve teknolojik donanım karşısında yetersiz kalmaktadır. Diğer bir deyişle, değişen dünya ile birlikte artan uyaranlar karşısında bireylerin zekâ düzeylerinde artış meydana gelmektedir. Böylelikle günümüz çağı zihinsel kapasitesi güncel olmayan bir test ile ölçüldüğünde yanlış bir ‘üstün zekâ potansiyeli’ sonucuna ulaşılmaktadır. Günümüz çocuklarının zihinsel yeteneklerini geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları tamamlanmış olan güncel WISC-IV ölçeği ile değerlendirmek daha sağlıklı ve etik olacaktır.
WISC-R ile WISC-IV arasındaki farklardan bir diğeri değerlendirilen zihinsel küme performanslarıdır. Sözel ve Performans Zekâ Puanları ile Tüm Ölçek Zekâ Puanı veren WISC-R’ın yanında WISC-IV ile Sözel Kavrama, Algısal Akıl Yürütme, Çalışma Belleği ve İşlemleme Hızı performansları ile Tüm Ölçek Zekâ Puanları elde edilmektedir.
WISC-R ile WISC-IV ölçekleri arasındaki temel farklardan bir diğeri ise ölçülen yaş aralıklarıdır. WISC-R 6 yaş 0 ay ile 16 yaş 0 ay arasındaki çocuk ve ergenlerin zihinsel değerlendirmesinde yetkin iken, WISC-IV ile yaş aralıkları 6 yaş 0 ay ile 16 yaş 11 ay olarak genişletilmiştir.