11 ARALIK 2018 ÜYE GİRİŞİ HESABIM
Paris'in iki üç bölgesinde aşırı uçlar sokaklara çıktı, ama gilet jaunes göstericilerinin büyük bölümü evlerine çekilmeye başladı. Protestolar büyük ölçüde dindi, caddeler boşaldı ama polis ile kimi provokatörler arasındaki kovalamaca devam ediyor. Kitlesel bir eylemden söz edilemez. Şu anda görünen şehirlerde yaşayan aşırı uçların, gösterileri ele geçirmek istedikleri. Geçen hafta taşradan gelen eylemciler şiddet eylemlerinde bulunmuştu, bu hafta Paris'teki aşırı uçlar harekete geçti. Tekil eylem dışında büyük bir olay beklenmiyor. Gelişmelerle Habertürk TV'de alacağım ama son dakika gelişmesi olmazsa gözlemlerime yarın köşemde devam edeceğim.
18.25: Akşam saatlerine doğru şiddete başvuran eylemciler de ortaya çıkmaya başladı. Şu ana kadar üç ya da dört arabanın yandığına dair haberler var. Yıllar önce ciddi protestolara sahne olan Republique Meydanı'nda hayat şu anda olağan huzurunda devam ediyor. Paris'in 3. Bölgesi'nde ise tuhaf bir ikilem mevcut: Pompidou'nun etrafında turistler cafelere, açılan mağazalara akın ediyor. Hiçbir şey yokmuş gibi, umursamazca sokaklarda dolaşıyorlar. Ancak sokak aralarında polis şiddete başvuran protestocuların peşinden koşuyor. 3. Bölge'deki Marais'deki prostestocular ise Fransız milli marşını sokaklarda söyleyip şiddet karşıtı olduklarının altını çiziyor. "Eğer siz de şiddete karşıysanız alkışlayın" sloganları duyuluyor. Bir saat önce ise polisin küçük oranda şiddetli çatışmacıları durduğu bilgisi geldi.
17.55: Paris'te protestolardan nasibini almamış bölgeler de var. Turistler ve yüzlerce insan alışveriş caddelerinde sıradan bir gün geçiriyor.
17.20: Champs Elysees’de meşhur bir eczanenin vitrinindeki tahta kaplama indirildi. Ama şiddet kentin diğer ucunda yaşanıyor. Grand Boulevard tarafından çatışma haberleri geliyor.
17.15: Yalan haber burada da devreye girdi. İnternette Macron’un Fransa’yı sattığına, dünya bankası ya da Birleşmiş Milletler'e sattığına dair hurafeler milyonlarca insan tarafından paylaşıldı. İçişleri Bakanlığı protestocu kılığında kalabalığa sızan polislere dair iddiaların doğru olmadığını açıkladı.
15.45: Facebook’ta Sarı Yelekliler’e ait olduğu iddia edilen bir bildiri dolaşıyor ve gösterilere son verilmesini söylüyor. Gerçi grubun örgütlü bir yapısı veya lideri yok, o yüzden de binlerce kez paylaşılan bu ileti resmiyet taşımıyor. Kesin olan tek şey protestoların beklenenin aksine olaysız geçtiği. Polis tutukladığı 500’e yakın insanı tedbir amaçlı tuttuğunu açıkladı. Sarı Yelekliler'in talepleri arasında vergi indirimi başta. Ancak trafikteki ceza kesen hız kameralarının kaldırılmasından okul reformlarına kadar uzun bir liste var. Anayasanın yeniden yazılması, medyanın halka açılması, tekellerin kırılması diğer talepler.
15.35: Frexit gündeme gelecek mi? Kimi protestocular AB’den ve NATO’dan ayrılmayı da talep ediyor. Ama unutulmamalı ki böyle anlarda atış serbest. Birçok kişi aklına geleni talep diye söylüyor.
15.15: Az önce biber gazlarından kaçıyordu kalabalık. Şimdi Champs Elysees’nin ortasında bekliyor. Tahmin edildigi gibi bir kıyamet kopmadı henüz. Çevredeki bir pizzacı açık, sarı yelekler kuyruk olmuş karnını doyuruyor. Champs Elysees’ye çıkan bir ara sokakta polis noktasına sadece 10 metre mesafede bir cafe açık. İçeride turistler ve eylemciler. Kahve, bira, şarap içiliyor, cafe bu olağanüstü günde tam mönu hizmet vermeye devam ediyor. Az ötede biber gazları ve koşuşturma, burada sümüklü böcek, ördek ciğeri ve şampanya var. Ama Paris bu. Protestolar da tıplı Fransız cafe’leri gibi hayatın bir parcası ve kimse alarm halinde değil.
14.35: Polis biber gazı ile göstericilere müdahale ediyor.
14.05: Elysee Sarayı'na çıkan bütün yollar kapatılmış durumda. Polis her türlü önlemi almış durumda. Polisler özellikle, gazetecilere ve turistlere çok kibar davranıyorlar. Buna rağmen sabah çatışmalar oldu. Metro hatları kapalı olduğu için herkes yürüyor. Her 30 metrede bir insanların üzerleri aranıyor. Protesto hakkına saygıdan dolayı, polis insanları engelleme hakkına sahip değil. Yavaşlatmak için üzerlerini arıyor. Ancak sayılar giderek artıyor. Turistlerin birçoğu otellere kapanmış durumda. Buralara gelen turistlerin de görüntü aldıklarını görüyoruz. Bugün bildiğimiz yüzlerce turistin gruplar halinde dolaştıkları görüntüleri görmüyoruz.
13.35: Sarı yelekliler Elysee Sarayı'na doğru yürüyor. Ara sokaklarda küçük kafelerin açık olduğu görülüyor.
13.30: Polis bütün meydanları kapattı. Ancak protestocular halen meydanlara akın etmek istiyor. Protestocular Macron'un istifa etmesini istiyor.
12.55: Paris sokaklarında siren sesleri duyulmaya başlandı. Ambulanslar yaralıları taşıyor ancak bu Sarı Yeleklileri durdurmuyor. Hala Champs-Elysees'e doğru ilerlemeye çalışıyorlar. Polisin önlemleri de arttı. Meydana gitmek giderek zorlaşıyor, ara sokakları kullanmak durumunda kalıyoruz.
12.30 Genelde ana caddeler kapatılmış durumda. Birkaç blog ötede bambaşka bir dünyanın yaşandığını gördük. Şanzelize'ye yüzlerce protestocunun akın etmeye devam ettiği görülüyor.
12.13: Polise özellikle turistlere ve gazetecilere kibar davranmaları konusunda talimat verilmiş. Polis de bu talimata harfiyen uyuyor. Her dakika kontrol var ama son derece nazikler. Paris'i hiçbir zaman bu kadar sakin ve boş görmemiştim. Savaş alanı öncesi gibi sessizlik hakim halen sokaklarda.
11.55 Paris'in her köşesinde polis var. 50 metre içerisinde üç kere arandım. Özellikle polisi çekmememi istiyorlar, bu konuda çok hassaslar. Champs-Elysées'e doğru gidiyorum.
11.30 An itibarıyla Champs-Elysees caddesinde sükunet hakim. Sınırlı sayıda Sarı Yelek giyen gösterici Arc de Triomphe etrafına toplandı ama şu anda büyük çaplı bir gösteri için yeterli sayıda insan yok. Zaten polisin zırhlı araçları ve jandarma etrafta kuş uçurmuyor.
11.00 Kapısında her saat kuyruk olan Louis Vuitton bugün kapalı. Günü sanatla geçirmek isteyenlere de kötü bir haberim var: Louvre, D’Orsay, Pompidou da tereddütlerden sonra kapılarına kilit vurdu. Rivoli Caddesi’ndeki mağazalar dün gece çoktan kepenk indirmişti zaten, birçoğu vitrinlerini tahta plakalarla kapattı.
Turistlere bugün şehir dışına çıkmaları öneriliyor. “Ne olacak, çok yakında Disneyland Paris var” diyor France 24. Bugün en yüksek sıcaklık 12 derece ve hava yağmurlu. Kim Mickey ve arkadaşlarıyla muhatap olur? Bir başka öneri ise Versailles’a gitmek. Daha doğrusu kendisini garlara atabilenlere şehir dışına çıkmaları öneriliyor.
Ama Parislinin aklında isyan var.
“Paris’in en güzel manzarası Eiffel Kulesi’nden çünkü Eiffel bir tek oradan görünmüyor” diyenlerdenseniz da şansınıza küsün, kule de kapalı.
Fransa ekonomisi dört haftadır süren Sarı Yelek protestoları yüzünden ağır darbe aldı. Üstelik Aralık ayı, Noel sezonu, tam insanların sokakta olması gereken, alışveriş yapmaları beklenen zaman.
Paris bir hayalet şehir şimdi. Champs-Elysées’e giden metro kapalı. Parisliler için gündelik rutin aksamış durumda, dünyanın en çok turist çeken şehirlerinden birindeki ziyaretçiler ise otellerine kapandı. Amerikan Dışişleri Bakanlığı kalabalıklardan uzak durmayı öneriyor, Türk Dışişleri Bakanlığı da benzer uyarıları tekrarlıyor.
Dün gece Başbakan’la görüşen Sarı Yelek liderlerinden biri bugün protestolara gelinmemesi çağrısı yaptı aslında. Başbakan’ın hafta içinde Cumhurbaşkanı Macron’la görüşmesini ve buradan çıkacak açıklamayı beklemeyi önerdi. Aynı görüşmedeki başka hareket liderleri de benzer çağrıları yineledi. O yüzden bir ihtimal, asker ve polisin koruyacağı, barikatları delecek zırhlı araçların sokaklarda dolaştığı Paris’te beklenen olmayabilir.
1968’den beri en güçlü sokak protestolarına geçen hafta sahne olan Paris’te ise isyan ruhu genlere işlediği için ne olacağını kestirmek de güç.
Sarı Yelek her ne kadar benzinden alınacak (ve Fransa’nın karbon ayak izini küçültecek) vergileri protesto amaçlı başladıysa da kısa sürede Macron’un yönetim biçimine karşı yüksek sesli bir itiraza dönüştü. “Sol” dalgayla seçilen Cumhurbaşkanı kısa görev süresinde hep zenginden yana tavır aldı, iş dünyasını kayırdı, zenginlerden alınan vergileri indirdi. Sarı Yelek’in isyanı da bu adaletsizliğe. Macron mesajı aldı ama iş istifasını istemeye kadar vardı.
Dalia Research tarafından 2017 yılının Mart ayında yapılan araştırmada tüm Avrupa Birliği üyesi ülkelerin vatandaşlarına, gelecek 12 ay içinde bir gösteriye ya da protestoya katılıp katılmayacakları sorulmuştu. Fransa'da 17 Kasım'dan beri yaşanan gösteriler, Fransız vatandaşlarının protestolar konusunda ikinci sırada olduğunu ortaya koymuştu. Ancak bir gerçek daha var ki, o da İspanyolların ilk sırada yer alması... Avrupalıların çoğunun, özellikle İspanyolların protesto için kendini sokaklara vurma ihtimalleri oldukça yüksek.