Alışveriş sepetiniz boş!
Tezhip nedir?
Tezhip, lügat manasına göre "altınlama" demektir. Eskilerin hüsn-ü hat sanatı dedikleri güzel yazı niteliğindeki yazıların etrafı ve el yazması kitapların (Kur'an nüshaları, murakkalar, kıt'alar, divanlar) başlık sahifeleri ve diğer yerlerine çeşitli desen ve motiflerle yapılan süslemeler tezhip, bu sanatın ustaları da müzehhip olarak adlandırılmaktadır. Kısacası Arapça’da altınlama manasına gelen tezhip, yalnız altın yaldızla işlenen işleri ifade etmemekte; boyalarla yapılan ince kitap tezyinatına da denilmektedir. Sırf altınla yapılan benzer işlere halkâri denilir ki altın yaldızla süslenmiş mânasına gelmektedir.
Tezhip sanatının kaynağı, Türklerin Orta Asya'da tarih sahnesine çıktıkları devirlere kadar uzanmaktadır. Türk tezhip sanatçısının yüzyıllar içerisinde geliştirdiği en güzel tezhiplerin dini kitaplarda görülen tezhipler olduğu anlaşılmaktadır. İslam ülkelerinde yaygın bir sanat olan ve Anadolu’ya Selçuklular tarafından getirilen tezhip, yükselme dönemini Osmanlılar zamanında yaşamıştır.
Türk sanatçıları bütün güçlerini süsleme alanında yoğunlaştırarak, tezhip sanatının önde gelen temsilcisi olmuşlardır. Kullandıkları motifleri üsluplaştırmayı uygun bulmuşlardır. Türk süslemesinde gördüğümüz motiflerin çeşitliliğinin en önemli sebebi, İslâm dinindeki resim ve heykel sanatlarına konulan yasaklar olarak görülmektedir.
Tezhip tasarımlarında kullanılan motifler doğadaki bitki ve hayvan biçimlerinin stilizasyonudur. 12. ve 13. yy’larda hayvansal biçimleri barındıran Rumi, mimari süslemelerde en çok kullanılan motiftir. 16. yy’dan itibaren mimari yapı bu üsluptan sıyrılmaktadır. 16. yy’da Karamemi ile birlikte Türk süsleme repertuarına bahçe çiçekleri girer. Kanuni ile birlikte bütün süsleme üsluplarında yenilikler göze çarpmaya başlar. 18. yy’da Osmanlı tezhip sanatı farklılaşır, klasik motiflerin yerini barok ve rokoko süslemeler alır. 19. yy’da ise sanatın hemen her alanını saran Batılı akımlar tezhibi de etkiler, örneğin klasik dönemde tek olarak kullanılan çiçek motifleri, vazolar, saksılar içinde buketler halinde görülür.
Yazma kitaplara baktığımızda tezhip türleri genel olarak, zahriye sahifeleri, serlevhalar, sure başları, hatime sahifleri ve ayetler aralarında bulunan duraklar, secde, cüz, hizip, aşır gülleri olmak üzere çeşitli bölümlere ayrılırlar.
Tezhip yapılırken müzehhip, kağıdın üzerine çizdiği motifi öncelikle sert bir şimşir ya da çinko altlığın üzerine koyarak, çizgileri noktalar halinde iğneyle deler. Bu delikli kağıt uygulanacak zeminin üzerine konarak delikler yapışkan siyah bir tozla doldurulur. Delikli kağıt kaldırıldığında motif uygulanacak zemine çıkar. Motif, dövülerek ince bir tabaka haline getirilmiş ve arap zamkıyla ezilerek, jelatinle karıştırılmış olan altın, fırça ile doldurularak tezhip süslemesine başlanır. Altının yanı sıra önceleri toprak boyalar, daha sonraları da sentetik boyalar tezhip yapımında kullanılmıştır.
Basılı eserlerin yaygınlaşması ile pek çok sanat gibi tezhip de eski önemini yitirmiştir. Tezhip günümüzde özellikle dini kitaplarda varlığını sürdürmektedir. Daha çok levha tarzında gelişimine devam eden Türk Tezhipi, Muhsin Demironat, Rikkat Kunt, Ord. Prof. Süheyl Ünver gibi değerli hocaların bilgileri ışığında geçmişin ışıltılarını içinde barındırarak günümüzün koşullarına da uyum sağlamaktadır.
Kaynak:
Istanbul Büyük Sehir Belediyesi, Ismek El Sanatlari Albümü, Ismek Yayin 2008
|Tezhip Kursu|
|Tarih:||Aylık kurslarımız, haftada bir sefer 2 saat olup, tezhip sanatçımızla anlaşarak herhangi bir günde ders verilmektedir.|
|Ücret:||Aylık kişi başı 60,- euro|
|Yer:||Roumi art Institute, Alkmaardermeer 41, Rotterdam|
|Tarih:||Haftada 1 sefer olmak üzere, her salı günü saat 19.30 - 21.30 arası.|
|Ücret:||Aylık kişi başı 60,- euro|
|Yer:||Roumi Sanat Merkezi, Alkmaardermeer 41, Rotterdam|