İşveren ve işçiler arasındaki hukuki sınırları belirleyen 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışanların özel durumlarında veya belirli planları için kullanma hakkı bulunan yıllık izinler mevcuttur. Özellikle yaz aylarında tatil planları yapılırken, çalışanlar yıllık izinlerini kullanmaya başlıyor. Sigortalı çalışanlar genellikle yaz tatili gibi belirli bir plan çerçevesinde yıllık izinler kullanırken, acil bir durumun meydana gelmesi durumunda da yıllık izin süreleri büyük önem taşıyor. Bu yüzden Türkiye’deki milyonlarca çalışan yıllık izin süreleri hesaplama konusunda başta internet ortamı olmak üzere pek çok yerden kapsamlı araştırmalar yapıyor. “Çalışanlara tanınan yıllık izin hakkı ne kadar, yıllık izin süreleri nasıl hesaplanır?” gibi soruların yanıtlarını haberimizde bulabilirsiniz.
İş Kanunu’na tabi olan ve SGK bünyesinde sigortalı olarak tüm çalışanlar için yıllık izin hakkı bulunmaktadır. Yıllık izin süreleri hesaplanırken sigortalı çalışanın, çalışma şartları büyük önem teşkil etmektedir. Ayrıca sigortalı çalışanın işyerinde çalıştığı süreler yani kıdem derecesi de senelik izin hesaplamasında dikkat edilen kriterler arasında yer almaktadır. Yıllık izin sürelerine dair tüm düzenlemeler İş Kanunu’nda belirlenmiştir. Sigortalı çalışanların işyerinde 1 yıl çalışması durumunda yıllık izin hakkı meydana gelmektedir. Çalışma süresinin de senelik izin süreleri hesaplanırken kullanılan ayrıntılar arasında yer aldığı bilinmektedir. Çalışanların hakkı olan yıllık izinler genellikle asgari 14 gün süreye sahipken, bu hakkın üst sınırı ise 24 gün olarak belirlenmiştir.
Sigortalı Çalışanın Yıllık İzin Hakları
Sigortalı çalışan vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında “Senelik izin kaç gün?” sorusunun yanıtı gelmektedir. İşçilere tanınan yıllık izin hakları çalışanın yaşına göre de değişim göstermektedir. İşçinin işyerinde çalışma süreleri ne kadar olursa olsun yıllık izin hakkı kazanmış olan 18 yaşında olan veya daha küçük yaştaki işçiler ile 50 yaş ve üzerindeki yaşta olan çalışanlara verilecek yıllık üzün süresi 20 günden az olmamaktadır. Yıllık izin hak ediş süreleri genellikle alt sınırı verilerek duyurulmaktadır. Yıllık izin süreleri gerekirse iş yerine ve işverenin inisiyatifine bağlı olarak artırılabilme özelliğine sahipken, kesinlikle asgari sınırdan aşağıya düşürülememektedir. Bir iş yerinde çalışan kişilerin belirli bir zaman sonra aynı işyerinde çalışma sonrasında yıllık izin hakları elde etmektedirler. Genel olarak yıllık izin süreleri şu şekildedir:
- 1 ila 5 yıl arasında çalışan işçiye yıllık 14 gün izin hakkı verilir.
- 5 ila 15 yıl arasında çalışan işçiye yıllık 20 gün izin hakkı verilir.
- 15 yıl ve fazlasında çalışan işçiye yıllık 26 gün izin hakkı verilir.
Yıllık İzin Hesaplama Nasıl Yapılır?
İş Kanunu kapsamında ele alınan düzenlemelere göre yıllık izin ücretleri çalışan sigortalının yaşına göre değişiklik gösterebilmektedir. Belirli yaş gruplarında yıllık izin hesaplaması için belirtilen bir alt sınır bulunmaktadır. Bu alt sınıra bağlı olarak işyeri de kendi isteğine göre ekstra izin ekleyebilmektedir. Belirli çalışma sürelerine göre yıllık izin asgari sınırı artış gösterebilmektedir. Örnek olarak 6 ay çalışan yıllık izin hakkı kapsamında bir hak talebinde bulunamamaktadır. Yıllık izin süresi hesaplanırken gerekli olan kriterler şu şekilde sıralanmıştır:
- Sigortalı çalışanın hangi meslekte çalıştığı
- Sigortalının doğum tarihi
- Sigortalının işe başlama tarihi
Bu bilgilere göre örnek yıllık izin hesaplaması yapmak gerekirse; 1 Haziran 1960 doğumlu ve 1 Haziran 1980 yılında işe başlamış bir çalışanın, iş yerinde 39 yıllık kıdemi bulunmaktadır. Bu işçinin 1 Haziran 2019 ve 1 Haziran 2020 tarihleri arasında en az 30 gün yıllık izin hakkı bulunmaktadır.