CHP Adıyaman Milletvekili Abdurrahman Tutdere, geçtiğimiz günlerde “Türkiye’de Çocuk Olmak” başlıklı bir rapor hazırladı. Rapora göre 5-17 yaş grubunda olup çalışan çocuk sayısı 720 bin. Son on yılda yoksulluk nedeniyle çocuk yaştayken çalışmak zorunda bırakılan 300’ü 15 yaşının altında, en az 616 çocuk işçi çalışırken yaşamını yitirdi.
Ekonomik nedenlerle ailesinin bakamadığı çocuk sayısı 2002’de 12 bin 75 iken bu sayı Ağustos 2022 itibarıyla 146 bine yükseldi. Her üç çocuktan birinin yoksul olduğu Türkiye’de her gün en az 195 çocuk cinsel istismara, saldırılara maruz kalıyor.
2014’ten itibaren düşme eğilimi gösteren suça sürüklenen çocuk sayısı, 2020’de 209 bin 689 iken geçen yıl 228 bin 895’e çıktı. 2017’de 118 bin 482 uyuşturucu vakası görülürken 2018’de yüzde 22.23 artışla 144 bin 819 olay meydana geldi.
2019’da müdahale edilen 148 bin 821 olayda ise en az bir kere madde kullananların yüzde 35.4’ü 15-24 yaş arasında. Tedavi merkezlerine yapılan ayakta tedavi başvurusu her geçen yıl arttı.
Çocukların içinde bulunduğu yoksulluğu, ve çocukların 2022 yılını nasıl geçirdiğine ilişkin tabloyu Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği’nden Av.Nilda Baltalı ile konuştuk.
Baltalı sorularımıza şu şekilde yanıt verdi:
‘Bu yıl enflasyonun da etkisiyle çocuk işçiliğinin daha da arttığını söylemek mümkün’
Açlık sınırının 9 bin 59 liraya, yoksulluk sınırının 26 bin liraya dayandığını bir Türkiye tablosunda her üç çocuktan biri yoksul durumda. Bu tabloda çocukların yaşam standartları, çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliğini göz önüne alırsak 2022 yılı bu bakımdan çocuklar için nasıl geçti?
‘‘Ekonomi kötüye giderken çabuk büyümek zorunda kalan çocukların çocukluklarını yaşayamadıklarını görüyoruz. Çocuk Hakları Sözleşmesinde tüm çocukların yaşam, hayatta kalma, fiziksel, zihinsel, manevi, ahlaki, psikolojik ve toplumsal açılardan tam potansiyellerine ulaşacak şekilde gelişme hakları olduğunu beyan etmektedir. Çocukların gelişme ve çocukluğunu yaşama hakkına bir biçimde dünyada ve ülkemizde çocuk işçiliği artmakta. TÜİK’e göre 720 binden fazla çocuk işçiliğe mahkum. Yüzbinlerce göçmen çocuğun ise bilgisi belirsiz olmakla birlikte birçoğunun okula gidemediğini biliyoruz. Milli Eğitim Bakanlığın çocuk işçiliğini tepki çeken protokolleriyle onayan bir yaklaşım içerisinde. Bu yıl enflasyonun da etkisiyle çocuk işçiliğinin daha da arttığını söylemek mümkün.’’
‘Meslek liselerinde staj sömürü altında veya harçlığını çıkarıyor algısı ile sevimlileştirilen ve görmezden gelinen kocaman bir hak ihlali var’
‘‘Okula gitmeyen çocukların çalıştırılması karşısında devletin bu durumu önlemek yerine ekonomiye katkı sağlamaları yönünden baktığını düşünmekteyim. Mevzuatta 16 yaşın altındaki çocukların çalıştırılamayacağını hukuki düzenlemelerde görsek de, meslek liselerinde staj sömürü altında veya harçlığını çıkarıyor algısı ile sevimlileştirilen ve görmezden gelinen kocaman bir hak ihlali var. Çalışma yaşı özellikle göçmen emekçi ailelerinin insani olmayan koşullarında 8-9 yaşlarına kadar inmiş durumda. 2022’nin son aylarında 15 yaşındaki bir kız çocuğunun tarlada çalışırken öldüğünü, bir diğerinin makineye takılması ile iş cinayetine kurban gittiğini okuduk. İş Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi Çocuk İş Cinayetleri Raporu’nda 2013-2022 yılları arasında en az 616 çocuğun çalışırken yaşamını yitirdiğini açıkladı.’’
‘Cinsel istismar vakalarının ancak yüzde 15-20’si adli mercilere intikal etmektedir’
Türkiye’de her gün 195 çocuk cinsel istismara uğrarken geçtiğimiz günlerde de bir tarikat yurdunda bir çocuğun evlendirilmesine şahit olduk. Yaşananları göz önüne alırsak Bu bakımdan çocuklar 2022 yılında neler yaşadı? Neler Kaybetti?
‘‘Türkiye İstatistik Kurumu 2019 verilerine göre, 250 bin çocuk istismara uğrarken son 10 yılda çocuk istismarı dava sayılarında 3 kat artış bulunmakta. Aslında cinsel istismar vakalarının ancak yüzde 15-20’si adli mercilere intikal etmektedir. Bu nedenle gerçek rakamlar bunun çok ötesinde. Ayrıca 2019’da yayımlanan bu verilerin yanında COVID-19 pandemisi kapsamında alınan yüz yüze eğitime ara verilmesi tedbirinin de hesaba katılması lazım. Çocukların okula gidememeleri istismar vakalarında artışa neden olmakta. Verilen ara oldukça uzundu ve devlet 2 yıl kadar çocuklarımızı aşılamayı başaramadı. Halen pandemiden ve yüksek enflasyondan kaynaklanan sorunlar devam ediyor. Okulların kapalı olduğu dönem çok uzun oldu ve aileler buna mahkum edildi. Çocukların birçoğu çalışmak zorunda oldukları için okula gidemiyor. Çalışma yaşı özellikle göçmen emekçi ailelerinin insani olmayan yoksulluk koşullarında 8-9 yaşlarına kadar inmiş durumda.
Devletin elinin uzanmadığı, çocukların okula gitmediği, tarikat ve cemaat yurtlarında yetiştiği ülkemizde çocuk istismarları münferit olaylar olmaktan çıkıyor. İsmailağa tarikatı olayıyla beraber bunu daha da fazla tartıştık.’’
‘Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği, Danıştay heyetinin yüzlerine yaşamdan koparılan kadınların fotoğraflarını doğrulttu’
3- Önce çocuklar ve Kadınlar Derneği, çocuklar için gönüllülerin desteğiyle bir şeyler yapmaya çalışıyor. 2022 yılı sizler için nasıl geçti? Yaşadınız ? neler yaptınız?
‘‘2022 yılı bizim için mücadele dolu geçti. İstanbul Sözleşmesinin hukuksuzca feshedilmesine karşı açtığımız ilk iptal davası, açılan diğer davalarla birlikte Danıştay’da görüldü. Davaya, katledilen kadınların yakınlarıyla katıldık. Kızlarını, annelerini, arkadaşlarını kaybedenler, Danıştay heyetinin yüzlerine yaşamdan koparılan kadınların fotoğraflarını doğrulttu. Bir anlamda devlete de cinayetleri önlemediği için kurumların yükümlülüklerini ihlal ettiğini bu mücadelenin özneleri ile beraber doğrudan yönelttik.’’