1 Ağustos 1998 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak aynı tarihte uygulamaya konulan “Hasta Hakları Yönetmeliği”nin 7. ve 48. maddelerinde belirtilen uygulamaya ilişkin hususlar geçen uzun süreye karşın; başta Sağlık Bakanlığı’na bağlı olanlar olmak üzere yönetmeliğin kapsamı içinde yer alan pek çok sağlık kuruluşu tarafından, yönetmeliğin içerik ve ruhuna uygun olarak yeterince yerine getirilmediği bilinmektedir.
Geçen bu süre içinde Yönetmelikte yer alan hasta ve yakınlarının haklarının bilinmesi ve yararlanılması doğrultusunda bir sivil toplum örgütü olarak derneğimizin çeşitli çabaları olmuştur ve olmaktadır. Bunun yanında bazı kişi ve kurumların kısıtlı çabaları ve bazı sınırlı uygulamaların gerçekleştiği de tarafımızdan gözlenmektedir.
Son dönemde Sayın Sağlık Bakanı’nın kamu önünde yaptığı kimi açıklamalardan ve derneğimiz YK ile yaptığı görüşmede de bu konuya duyarlı yaklaştığı anlaşılmaktadır. Muhtemelen bu yaklaşım nedeniyle sağlık hizmetinin önemli bir unsuru olan hasta hakları konusunda İstanbul’daki çeşitli kamu sağlık kurumlarında “Hasta Hakları”yla ilgili çeşitli birimlerin oluşturulduğu ve hizmete sokulduğu bilgileri kamuoyuna ulaşmaktadır.
Genel olarak bu yaklaşım ve çalışmaları olumlu bulmakla birlikte, izleyebildiğimiz kadarıyla hizmete sokulan bu birimlerin gerek oluşturulma biçimleri, gerekse uygulamaları Hasta Hakları Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler ve bunların yanında bu konudaki bildirge ve sözleşmelerde yer alan ilke ve kuralların içerik ve biçimine henüz çok uzaktır.
Mevcut örnekler irdelendiğinde; bazı birimlerde düşkün ve kimsesiz hastalara hizmetin verilmesi için yardımcı olma, bazı birimlerde hastaların sosyal güvencelerinin hizmeti mümkün kılması için uğraşmak, bazı birimlerde şikayetleri almak ve değerlendirmek, bazı birimlerde de yalnız hizmeti tanıtan ve anlatan, bir anlamda reklam ve tanıtıma dönük hizmetlerin verildiği anlaşılmaktadır.
Bu örneklerden de anlaşılacağı üzere söz konusu uygulamanın nasıl olacağına ilişkin bir standart söz konusu değildir. İyi ve doğru işlemeyen, işlevi belirsiz, dahası olası bazı yanlış uygulamaların bu önemli hizmet biriminin yeterince işlevsel olmadığı gerekçesiyle uygulamadan vazgeçilmesi riskini gündeme getirmektedir. Biz dernek olarak sağlık kurumlarında doğru ve gerektiği biçimde işletilmek kaydıyla böyle bir birimin anlam ve işlevinin çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle de gelinen aşamada izlediğimiz durumdan kaygı duymaktayız. Anlaşıldığı kadarıyla söz konusu birimlerde bu hizmetin nasıl olacağına ilişkin uygulamayı yapanların ve kamuoyunun bilgilendirilme ihtiyacı söz konusudur.
Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği olarak bu güne kadar edindiğimiz bilgi ve deneyimlerden yola çıkarak bu birime, amaçlarına ve çalışmalarına ilişkin olarak olması ve yapılması gerekenleri ortaya koymanın görevimiz olduğu düşüncesiyle bilgilendirme amaçlı olarak söz konusu birimlerin macı, işlerliği ve uygulamasına ilişkin temel noktaları bir kere daha açıkça ifade ediyor ve bu birimlerin tüm sağlık kuruluşlarında oluşturulmasını, gerektiği şekilde çalıştırılması ve desteklenmesi konusundaki görüşümüzü belirtiyoruz.
Sağlık hizmeti veren kurumlar topluma hizmet ve sağlıklı yaşama hakkının gereğini yerine getirmek üzere kurulmuşlardır ve tüm topluma aittirler. Dolayısıyla onların talep edilen hizmeti verecek şekilde işletilmesi, sahipleri ve yöneticileri kadar hizmeti alanların ve onların gönüllü örgütlenmelerinin de görevleri arasındadır.
Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği olarak bu hakkımızı kullanmanın aynı zamanda ödevimiz olduğunu düşünüyor; Bu birimlerin işletilmesinde tüm kurumlara bilebildiğimiz ve yetişebildiğimiz kadarıyla her türlü bilgi ve eğitim desteğini sunmaya da hazır olduğumuzu bir kere daha vurguluyoruz.
HASTA VE HASTA YAKINI HAKLARI DERNEĞİ YÖNETİM KURULU
7.5.2003