'Marmara Depreminde 625 Bin Kişi Hayatını Kaybedebilir'
17 Ağustos Gölcük Depremi’nin 19’uncu yılında konuştuğumuz deprem bilimci Savaş Karabulut, “Doğa olaylarını siyasiler ve yerel yöneticiler afete dönüştürür” derken, olası bir depremde 625 bin kişinin hayatını kaybedeceğinin beklendiğini söyledi. Deniz Öztürk ise 3'lü katil projenin bölgenin ölüm fermanı olduğunu belirterek, "Artık kaçacak bir yerimiz kalmadı” dedi.
17-08-2018 09:05
17 Ağustos 1999’da, merkez üssü Kocaeli’nin Gölcük İlçesi olan 7.4 büyüklüğündeki deprem, Marmara Bölgesi geneli ve çevresinde şiddetli biçimde hissedildi. Resmi rakamlara göre, 17 bin 480 yurttaşımızın hayatını kaybettiği deprem sonucunda milyonlarca yurttaş da evinden oldu.
1999’dan bugüne kadar geçen sürede yaşanan felaketin izlerinin silinmesi şöyle dursun, AKP iktidarıyla birlikte en küçük doğa olayları bile felakete dönüşür oldu.
Ülkemizde son 16 yılda piyasacı politikaların sonucu olarak vahşi bir özelleştirme ve talan furyası hüküm sürerken, bunun yansıması en net şekilde şehircilik alanında görüldü.
Van Depremi, 2011
Bu uğurda yaşam hakkını hiçe sayan AKP, öyle ki 2011’deki Van Depremi sonrasında Deprem Vergisi (Özel İşletişim Vergisi/ÖİV) adıyla 1999’dan beri toplanan 47-48 milyar dolarlık paranın yol yapımında kullanıldığını açıkladı.
Duble yol “icraatını” her seçim döneminde propaganda malzemesi olarak kullanan AKP, ayrıca “kentsel dönüşüm” adı altında şehir yapılarında da önemli oranda değişiklikler yaptı.
675 sayılı OHAL KHK’sıyla İstanbul Üniversitesi’ndeki görevinden ihraç edilen Jeofizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi ve deprem bilimci Dr. Savaş Karabulut’la, beklenen Büyük Marmara Depremi, depremden ciddi boyutta etkileneceği düşünülen İstanbul’un kent yapısı ve kentsel dönüşüm uygulamaları hakkında konuştuk.
Aynı zamanda Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği (TMMOB) Jeofizik Mühendisleri Odası İstanbul Şube Yönetim Kurulu üyesi de olan Karabulut, sorularımıza ayrıntılı yanıtlar verdi.
‘DEPREMLER OLMAZSA OLMAZ OLGULARDIR’
Yerkürenin doğal bir süreci olan depremler, neden ve nasıl ‘afete’ dönüşür?
Yerkürenin kendi iç dinamikleri sonucu depremler meydana gelmektedir. Yani depremler “doğal ve olmazsa olmaz” olgulardır. Yağmurun yağmasını engelleyemeyeceğiniz gibi, depremlerin olmasını da engelleyemeyiz. Günümüz dünyasında her şeyin “kader veya ceza” olarak algılandığı bir coğrafyada bu açıklama bundan dolayı gereklidir.
Bilgisayar oyunlarında olduğu gibi “bir süper güç” bir yerde deprem yaratacak teknolojiye sahip değildir. Bu ancak bir oyundur. Oysa doğanın kendi iç kuralları vardır. Bu tür kaos teorileri de günümüzde konuşulduğundan, ifade edilmesinin mühim olduğunu düşünüyorum. Dünyanın belli bölgelerinin deprem üretme potansiyeli yüksek ve aktifken, belirli kısımlarında ise deprem görülmemektedir. Bu alanlardaki hareketlilik ya da durağanlık milyon yıllarla ifade edilen bir süreç içerisinde değişmiştir.
Savaş Karabulut
Jeofizik, jeoloji ve jeomorfoloji ise bilgisayar oyunlarındaki gibi doğayla savaşmak yerine doğayı anlamaya çalışmaktadır. Doğanın kendi hareket mekanizması da doğrusal denklemlerle ifade edilemeyecek kadar karmaşıktır. Bu olguların bazıları jeofizik mühendislerince, yani fizik ve matematik modeller aracılığıyla yer içi modellenerek izah edilebilmektedir. Doğayı anlamak ile doğal olguları modellemek, gelecek dönemlerdeki olguların da çözülebilmesinin en temel işaretidir. Günümüzde jeofizik mühendisleri ve sismologlar rahatlıkla levha hareketlerini modelleyebilmekte, fayların yerlerini ve uzunluklarını belirleyebilmekte ve ilgili bölgelerdeki deprem enerjisini tespit edebilmektedir.
Bu bilgilerin elde edilmesi ‘tehlikenin’ boyutu hakkında bilgi sağlamaktadır. Yani bir fayın var olması ve bu fayın hareketinin jeofizik veriler ve GPS verileri yardımıyla ölçülebilmesi sağlanabilmektedir. Bu bilgiler kullanılarak, ‘deprem için yerde biriken enerjinin ne kadar olması gerektiği’ süreci de modellenebilmektedir. Yer içinin dayanım özellikleri de jeofizik yöntemler kullanılarak hesaplanabildiğinden, jeofizik mühendisleri ve diğer yerbilimleri çalışanlarınca, nerede ve ne büyüklükte deprem olacağına işaret eden uyarı sinyalleri ve çanlar çalabilmek mümkündür.
‘SORUMLULAR SİYASİLER VE YEREL YÖNETİCİLERDİR’
Fakat “çanların kimler için çaldığı?” sorusu da burada izah edilmelidir. Yukarıdaki ifade edilen ve bilim insanlarınca üretilen bilgiler ‘tehlike’ kavramıyla ifade edilmektedir. Risk, yani afet ise bu tehlike karşısında can kaybı olma ve hasar görebilme olasılığının çarpımıyla belirlenebilir. Yani tehlikenin riske eşit olmaması istenir. Oysa ki afet, bir tehlike karşısında ölüm, yaralanma olması ve mal kaybının yaşanmasıyla ifade edilebilmektedir.
Yani depremin olması doğanın bir isyanı değil, işaretidir ve bu jeofizik mühendisleri ve sismologlar tarafından tanımlanabilmektedir. Afete engel olma hükümetlerin ve yerel yöneticilerin sorumluluğundadır. Bilim insanları ancak bu çanları onlar için çalmakla sorumludurlar. Sonuç olarak, bir doğa olayının afete dönüşmesinin sorumlusu bilimin sesine kulaklarını kapatan siyasiler ve yerel yöneticilerdir.
‘DEVLET BARINMA HAKKINI DENETLEMEKLE MESULDUR’
Deprem denilince aklımıza barınmayla da doğrudan alakalı olan bir süreç geliyor. 1999’da yaşadığımız felaket, normalde insanın temel haklarından biri olan barınma hakkının ülkemizdeki uygulanışıyla ne kadar alakalıdır?
İnsanlığın ilkel komünal toplumdan günümüze dek temel sorunlarından biri barınmadır. ‘Güvenli barınma hakkı’ ise günümüzde anayasal bir hak olarak, dolayısıyla her bireyin de hakkı olarak farklı kanunlarda yeri almaktadır. Bunu bir anayasal hak ile güvence altına alan devlet aygıtı da bu süreci yönetmek ve denetlemekle mesuldür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 57’nci Maddesinde, “Konut hakkı: Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler” şeklinde tanımlamıştır. 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun 1’nci maddesinde belirtilen amaçları arasında da “Konut ihtiyacının karşılanması…” şeklinde belirtilmiştir. Yani bu iki yasal mevzuat bile “barınma ve konut hakkının” devlet aygıtınca gerekli tedbirler alınarak güvence altına alınması gerektiğini göstermektedir.
17 Ağustos 1999 depremi
Oysa bu kanunların uygulanmadığı/yetersiz uygulandığı mevcut depremlerde ve doğal afetlerle kendisini göstermektedir. Uygulanmış olsaydı, her doğal tehlike bir afete dönüşmezdi. Günümüzde birde teknolojik afetler olarak tanımlayabileceğimiz, kontrolsüz ve denetimsiz yapılan mühendislik imalatları, projeleri ve santralleri de yapay tehlikeler olarak yeni afetlerin oluşmasında önemli bir yer tutmaktadır. 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremlerinden sonra 2001 yılında yayınlanan 4708 sayılı “Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un” birinci maddesinde tanımlanan “can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak” bir görev olarak kanunda yer almıştır.
Elbette ki bu ve benzeri yasal mevzuatlar çoğaltılabilir. Örneğin, 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un” amacı olarak “afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir” denilmektedir.
‘YASADA VERİLEN HAK, BAŞKA BİR YASAL METİNLE ASKIYA ALINIYOR’
Yukarıdaki tüm kanun ve bunlara ait uygulama yönetmeliklerinde genel olarak, konut ihtiyacının karşılanması ve sağlıklı ve güvenli barınma hakkına vurgu yapılmaktadır. Oysa bu kanunların uygulanması ve yapılan proje veya imalatın kontrolü ve denetlenmesi işi ise başka bir yasal metinle askıya alınmaktadır. Bununla beraber uygulanan projeler sonrası meydana gelen kazaların ya da diğer bir söylemle “teknolojik afetlerin” yaşanması da bu projelerin denetlenmeden hayata geçirilmesinden kaynaklanmaktadır.
02.08.2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun‘un 73’üncü maddesi ve 3194 sayılı İmar Kanunu‘nun 8’inci maddesine eklenen (ı) bendi ile "Harita, plan, etüt ve projeler; idare ve ilgili kanunlarında açıkça belirtilen yetkili kuruluşlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulamaz, tutulması istenemez. Vize veya onay yaptırılmaması ve benzeri nedenlerle müellifler veya bunlara ait kuruluşların büro tescilleri iptal edilemez veya yenilenmesi hiçbir şekilde geciktirilemez. Müelliflerden bu hükmü ortadan kaldıracak şekilde taahhütname talep edilemez." hükmü getirilmiştir.
‘ODALAR DEVRE DIŞI BIRAKILDI’
Bu değişiklikle iktidarın ürettiği projelerde güya “TMMOB tarafından yaratılan bürokratik engeller” de kaldırılmış oldu. Yani TMMOB gibi uzman mimar, mühendis ve şehir plancılarının bulunduğu bir yapılanma devre dışı bırakıldı. Kontrol ve denetim yetkisi de elinden alındı. Zaten TOKİ’ye ait yapıların dışarıdan denetimi yapılamamaktaydı. Artık TMMOB’un da denetim yetkisi yok. Yani tehlikenin boyutları artık bilinmeyecek.
Samsun’da 11 kişinin öldüğü sel felaketi, 2012
‘DENETİMİN OLMAMASI BÜYÜK RİSK’
Bu durum, afetin artık doğal bir olaydan meydana gelmesinin yanında, denetlemeyen projelerden kaynaklı ve bilinmeyen yeni tehlikelerin afetin boyutunu daha da arttıracağı endişesini beraberinde getirmektedir. Ayrıca, Yapı Denetimi Kanunu’nda denetleyen kurum veya kişinin, işçi ya da patron olduğu bir anlayışın ne derece doğru olarak denetim yapabileceği de ayrı bir çıkmazı beraberinde getirdi. Geçmiş dönemlerde yaşanan depremlerdeki gibi gelecekte meydana gelecek depremlerde de anlaşılan o ki yeni müteahhitlerin sorumlu olarak atanması “tüm suçu üstlenecek biri bulunur” ilkesiyle sağlanacak.
‘DEPREMİ GEREKÇESİYLE KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ SERMAYEYE YENİ GELİR KAPILARI AÇMANIN YOLU’
Sonuç olarak bilim, bilgi ve mühendislik hizmetinin üretimi, denetimi ve kontrolünde meslek odalarının öncü olmadığı her model, gelecekte büyük kayıpların yaşanacağı afetlere yol açacaktır. Depremi bir araç olarak kullanıp, kentsel dönüşüm projelerine sarılmak ise sadece sermaye sahiplerine yeni gelir kapıları açmanın bir yolu ve ekonomik olarak yüksek değer biçilen alanların, yasal yolla birilerine sunulduğunu düşündürmektedir. 15 Temmuz sürecinden sonra boşaltılan askeri alanların imar mevzuatında kullanım şeklinin “sosyal donatı ve rekreasyon alanları” olarak tanımlandığı halde şimdiden ne toplanma alanı, ne barınma alanı, ne de sosyal donatı alanı olarak düşünülmemesi sürecin ne kadar vahim bir şekilde ilerlediğini de göstermektedir.
‘UCUNDAN YEŞİL, KIYISINDAN YAPI’
Millet bahçeleri projeleriyle ‘yeşil alan’ kavramı da yeni bir boyut kazandı. Bu alanların ‘ucundan yeşil, kıyısından yapı’ şeklinde planlanıp planlanmadığı ve alan içinde ne kadar beton kullanılacağı soruları cevap beklemektedir. Günümüzde “slow city-cittaslow” olarak tanımlanan “sakin şehirlerle”, yeşile ve doğaya sahip çıkıp, canlıyı öne çıkaran yaşam tarzlarının şimdiden projelendirilmesi gerekmektedir.
“Kentsel dönüşüm” adı altında hayata geçirilen yeni şehir planlamalarında bir referans noktasının da “depreme dayanıklılık” olduğu iddia ediliyor. 1999’dan bugüne kadarki örneklere bakılarak, uygulanan kentsel dönüşüm depremin yıkıcılığını engelleyebileceğini düşünüyor musunuz?
Kentsel dönüşüm (Urban Transformation) dünyadaki uygulamaları ve literatürde yapılan çalışmalar incelendiğinde ülkemizdeki uygulamalarından daha farklı olarak karşımıza çıkmaktadır. Kentsel dönüşüm olarak tanımlanan uygulamaların temel amacı canlılar için yaşanabilir, güvenli alanların yaratılmasıdır. Bu amaçla, eski yerleşim alanlarındaki tarihi yapıların korunması, eski yapıların güçlendirilmesi, yeniden inşa edilmesi veya yeni yerleşim alanlarının yaratılması hedeflenmektedir. Dünyada kentsel dönüşüm alanına genel olarak tarihi yapının korunması ve rehabilitasyonu konusu alınmıştır. Oysa ülkemizde afet ve riskli alanlar düşünülerek bir uygulamaya gidilmiştir. Bu kapsamda “6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunu” ve uygulama yönetmeliklerde deprem başta olmak üzere doğal afetlerin yaratacağı yıkıma karşı korunma önlemi amaç edinilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca tescilli firmalar vasıtasıyla, başvuruya esas olmak üzere bir yapının veya rezerv alanın dönüştürülerek, depreme dayanıklı hale getirilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca Bakanlar Kurulu veya bugünkü uygulama şekliyle Cumhurbaşkanı kararnamesiyle, iktidar istediği rezerv alanını, istediği şekilde kullanıma açabilir.
OHAL sürecinde ve hatta Afrin savaşı sırasında da savaş koşulları ileri sürülerek belirli alanlar dönüşüm alanları olarak önerilmiştir. Oysa bu durum, kanun ve yönetmeliklerin güvenli barınma hakkı ve insanca yaşam hakkına yönelik değil, iktidarın kendinin ya da desteklediği işlerin kolaylaştırılması için kullanıldığı düşüncesini beraberinde getirmektedir.
‘NEYİN DÖNÜŞTÜRÜLDÜĞÜ O ZAMAN BELLİ OLACAK…’
Kentsel dönüşüm projeleri, büyük inşaat şirketleri veya mahalle aralarında yetişip büyüyen müteahhitlerin “yaptım oldu” şeklindeki uygulamalarıyla ya da aslında denetimsiz veya işi kılıfına uydurmak için ‘denetim’ ve imza bürokrasisiyle eski alanları dönüştürmek ve üstüne yeni yerleşim alanlarıyla, yani büyük konut projeleri yaratılarak uygulanmamalıdır.
İstanbul’daki bazı toplu konutlar
Sonuç olarak, kentsel dönüşüm projeleri de yukarıda ifade edildiği gibi sözde denetlenmekte, zemin etütlerinin standartlara uygun yaptırılıp yaptırılmadığı, hatta etütlerin istenilip istenilmediği, beton numunelerinin kırılırken hangi kriterlere göre alındığının hep askıda olduğu bir süreci beraberinde getirmektedir. Bugüne kadar “şehre ihanet ettiğini” söyleyen bürokratların, neden ‘Yüksek Katlı Yapılar Yönetmeliğini’ çıkarmadığını da düşünmek gerekmektedir. Olmayan yasa ve mevzuatla ileride kimler yargılanacak? Ayrıca bunu da düşünmek gerekir. Açıkça söylemek gerekirse, bu şekilde kentsel dönüşümün neyi dönüştürdüğünü, gelecek olası Marmara Depremi gösterecektir.
‘625 BİN KAYIP BEKLENİYOR’
Bugün İstanbul’un mevcut şehir yapısı düşünüldüğünde, yakın ya da uzak ancak beklenen Büyük Marmara Depremi’ne ilişkin ne söylemek istersiniz?
Bir jeofizik mühendisi, hatta deprembilimci olarak, özellikle doktora tezim ve sonrasında İstanbul’un kara alanında beklenecek olası deprem etkileri üzerine çalıştım. Şehrin Avrupa yakasının, Anadolu yakasına göre zeminsel özellikleri açısından daha tehlikeli olduğunu da bilimsel verilerle açıklayarak bazı yayınlarda yayımladık. Ölçümleri alırken, girmediğimiz mahalle, hatta sokak kalmadı dersek yerinde olur. Zemin özellikleri açısından sorun yaşanacak alanların çoğunda yapı kalitesinin gözle görülebilecek bir şekilde uygunsuz olduğunu da gördük. Tabi bu inşaat mühendislerinin konusu, ancak gözle görülebilecek kadar kötü yapılmış ve neredeyse mühendislik görmemiş binaların ‘failinin’ kim olduğunu da konuşmaya gerek yok diye düşünüyorum.
Avrupa yakası özelinde söylemek gerekirse, Haliç ve çevresi, Marmara Denizi’ne kıyı olan semtler ve özellikle Büyükçekmece-Küçükçekmece gölleri arasında kalan alanların olası deprem dalgalarını daha fazla hissedeceğini elimizdeki bilimsel verilerle tespit ettik. Bu bölgelerdeki nüfus yoğunluğu da risk, yani olayın afete dönüşmesi için büyük bir neden. TMMOB İstanbul İl Koordinasyonu ile hazırlamış olduğumuz raporda da geçmiş depremler ve nüfusu düşünerek en az 625 bin kişinin yaşamını yitirebileceği endişesi taşımaktayız.
Ekonomik zararları da günümüzdeki dolar protestolarından sonra Türk Lirası’yla ifade etmenin mümkün olmadığını düşünmüyorum.
‘İKTİDARIN KENT POLİTİKALARI NERDEN TUTSAN ELDE KALIYOR’
Beklenen Büyük Marmara Depremi’nden yoğun şekilde etkilenecek olan İstanbul’da iktidar tarafından hayata geçirilen “mega” projelerin, risk taşıyıp taşımadığı ve bu projelere karşı mücadelenin önemine ilişkin ise Toplumcu Mühendisler ve Mimarlar Meclisi (TMMM) üyesi mimar Deniz Öztürk’le konuştuk.
AKP’nin “mega” projelerinin hemen hepsi, beklenen Büyük Marmara Depremi’nin etkisinin en yoğun hissedileceği İstanbul’da hayata geçiriliyor. Ulaşım alanında olan bu projelerde örneğin; 3’üncü Havalimanı inşaatında yaşanan çökme ya da Marmaray’ın kullanıma açıldıktan hemen sonra su baskınına uğraması gibi durumlar yaşanıyor. Raylı sistem gibi güvenli bir ulaşımda yaşanan felaket ve beklenen deprem göz önüne alındığında, bu projelerin güvenli ya da bu konuda denetlendiğini düşünüyor musunuz?
Ülkede konu, iktidar eliyle yürütülen kent politikaları olduğunda nereden tutsanız elinizde kalan bir tablo oluyor karşımızda. Zaman zaman bu durumu, bu politikaları yürütenlerin kendileri de tespit ediyorlar, itiraf ediyorlar.
Konuya belki de şuradan başlamak lazım. İstanbul'un “mega” projelere geçişiyle, Türkiye'nin neoliberal, sosyal, ekonomik dönüşümünün tarihi çakışmaktadır. Bu kent, zaten başlı başına bir “mega proje” olarak pazarlanmıştır. Türkiye'de “mega proje” kavramı ilk kez 1999 yılında resmi olarak dönemin belediye başkanı Ali Müfit Gürtuna tarafından kullanılmış ve "2023 İstanbul Vizyonu" adıyla tanıtılmıştı. İstanbul'a biçilen rol, gelişmekte olan ülkeler arasında hayatta kalabilmek için küresel ölçekte bir yarışmacı kent olmasıydı. Ancak bu tanıtımlardan yaklaşık 1 ay sonra gerçekleşen 1999 Marmara Depremi, çok önemli bir eşik oldu ve bu tanıtılan "Mega Dönüşüm Projeleri", "Deprem Odaklı Kentsel Dönüşüm Projeleri" oluverdi. Deprem olgusu ve halkın afet korkusu bu büyük emlak eksenli projelerin en büyük itici gücü oldu.
Deprem olgusu ve korkusu kullanılarak çıkarılan ve büyük bir hızla bakanlık tarafından yürütülen 6306 sayılı Afet Yasası eliyle de mahalleler, evler herhangi bir bilimsel gerekçe göstermeden riskli alan ilan edilerek talan edilmekte ve edilmeye devam ediyor.
‘TEHLİKELER RAPORLARDA AÇIKÇA BELİRTİLDİ’
Oysa ki 3’üncü Havalimanı’nın pist alanındaki göçük, proje ilk açıklandığından bu yana hazırlanan bilimsel raporlarda bir tehlike olarak haber veriliyordu. Marmaray'ın açılışı öncesi pek çok uzman gibi biz de Toplumcu Meclis olarak hem halkı, hem de projeden sorumlu olanları uyarmıştık, Çorlu'daki tren faciası öncesi Makine Mühendisleri Odası bir raporla yine uyarılarını gerekli yerlere yapmıştı. Tüm bu kent politikalarının sonuçları uzmanlar tarafından sürekli ortaya konulmakta, o dinlenmiyorsa bile sadece deprem değil başka tüm afetlerde örneğin, son günlerde yaşadığımız Ordu'daki selde de görülmektedir.
3’üncü Havlimanı inşaatında göçük
Ancak son yıllardaki “mega” projeler bir seçim vaadi olarak kullanılıp, ‘icraat fetişizmine’ yaramakta…
‘DENETİM KAVRAMININ KAMUSAL NİTELİĞİ ORTADAN KALKTI’
Halkın can güvenliği ve denetim konusuna gelirsek, mevcut yapılaşma şeklinin son yıllardaki ani yağışlarla da birleştiği günümüzde yıkılan istinat duvarlarının, çöken binaların nasıl bir denetime tabi olduğunu sormak gerekiyor. Yapı Denetim Sistemi kör topal ilerlemekte, inşaatlar kimin ellerinde ve kim tarafından ne koşullarda denetleniyor belli değil. (ki iktidarın “her önüne gelen müteahhit olamayacak” uyarısı daha dün geldi.)
Meslek odalarının proje denetimleri de kaldırıldığını düşünürsek, bu tabloda denetim kavramının kamusal niteliği zaten ortadan kalkmıştır. Devletin müteahhidi olan TOKİ bile denetlenemeyen bir kurum. 2012 yılında Samsun'da dere yatağına yapılan TOKİ konutlarında boğularak ölen 11 yurttaşımızı hiç unutmayalım.
‘3’LÜ KATİL PROJE BÖLGENİN ÖLÜM FERMANI’
Yine iktidarın seçim vaatlerinden olan bir başka “mega” proje Kanal İstanbul, ekolojik açıdan bir “yıkım” getirdiği gibi, aktif üç fay hattının da üzerinde yer alıyor. Bu projenin bu fayları tetikleyebileceği güçlü bir ihtimal olarak dillendiriliyor. Bu açıdan bakıldığında “mega” projelerle mücadele, yaşam mücadelesi alanında nereye oturuyor?
Bu projenin faylar üzerindeki etkisi uzmanının yanıtlayabileceği bir soru; ancak bu projelerle mücadele herhangi bir afet beklenmeksizin yaşam mücadelesinin kendisidir. Bir üçlü ‘katil proje’ olarak önümüze konan 3’üncü Köprü, 3’üncü Havalimanı, Kanal İstanbul ve çevresindeki yeni şehir projesi uzmanlar tarafından İstanbul'un hatta bölgenin ölüm fermanı olarak nitelendirilmektedir. Gerçekleştiği takdirde İstanbul; hem nüfus, hem ekoloji hem de trafik açısından yaşanılamaz bir kent olacak.
“Mega” projelerle mücadele aslında çok boyutlu ve ölçekler arasında. Örneğin, sokaklarda bu “mega” projelerin iş hızı ve miktarı sebebiyle terör estiren hafriyat kamyonları yurttaşımızın canını almakta. Koca koca kentsel dönüşüm projeleri sebebiyle şantiyeye çevrilen mahallelerimizde yıkımlar ve malzemelerin taşınması esnasında ortaya çıkan toz, asbest halk sağlığı riski yaratmakta.
Kaynak-Mimarist
Kaynak-Mimarist1
‘ARTIK KAÇACAK YERİMİZ YOK’
Ayrıca binlerce ağaç kesiliyor, su havzası koruma sınırları proje sınırlarına göre yeniden çiziliyor…
Kentlerimize dair alınan yanlış kararlar, denetimsizlik, plansız kentleşme, rant odaklı betonlaşma, giderek azalan yeşil alanlar ve geçirimli yüzeyler... Tüm bunlar deprem, sel, heyelan gibi olaylarda can ve mal kayıplarına sebep olmaktadır.
Bizleri bekleyen afetlerin yıkımının bir parçası olmayalım, olmamak için tek başımıza değil; bir arada olalım. Bu mücadele bir yaşam mücadelesi, artık hiçbirimizin kaçacak bir yeri olmadığını görelim!
İLGİLİ HABERLER
TMMOB'dan inceleme talebi
TMMOB İstanbul İKK 3. havalimanı inşaatıyla ilgili inceleme yapılması için TMMOB heyetine izin verilmesini talep etti.
17-09-2018 22:09
İleri Haber
TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu tarafından, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İstanbul Valiliği ve İGA Yönetim Kurulu’na birer yazı gönderilerek 3. Havalimanı inşaatında yaşanan sorunları yerinde incelemek üzere oluşturulan TMMOB Heyeti'ne izin verilmesi talebinde bulunuldu.
3. Havalimanı inşaatında çalışan işçilerin, kötü çalışma koşullarına karşı başlattıkları eylem sonrasında, kamuoyunun sağlıklı bilgilendirilmesi için tarafsız bir heyetin inceleme yapmasının önemli bir sorumluluk olduğu ifade edilen yazıda, oluşturulacak heyetin yapacağı incelemeler için gerekli olan sürecin işletilmesi istendi.
O ilçenin sakinleri her yağmurda ‘taşınıyor’
Çarpık kentleşmenin neden olduğu olay sonrası ilçe sakinleri her yağışta aynı durumun yaşanacağı endişesiyle eşe dosta ‘taşınıyor’.
17-09-2018 06:47
İstanbul Sütlüce’de bir binanın çökmesiyle sonuçlanan olayın yankıları devam ediyor. Mahalleliler her yağmurda benzer olayın yaşanacağından endişe ederek evleri boşaltıyor.
Sütlüce’de, Temmuz ayında inşaat temel kazısı sırasında istinat duvarı çöktü, Fuadiye Çıkmazı Sokak’ta çatlaklar ve çökmeler oluştu. Yıkılan binanın hemen yanındaki 17 daireli Çetin Apartmanı’nda ise çatlaklara rağmen halen 9 aile oturmaya devam ediyor.
‘YAĞMUR YAĞINCA EŞE DOSTA GİDİYORUZ’
Hürriyet'ten Özgür Altuncu'nun haberine göre, bir apartmanın 3’üncü katında oturan Ayşe Hatun önlerinde çöken yolu göstererek "Yağmur yağınca çoluk çocuğu alıp, toplanıp eşe dosta gidiyoruz" dedi.
‘BELEDİYE SÖZ VERDİ YARDIM İÇİN AMA KİMSE YARDIM ETMEDİ’
Adını vermek istemeyen bir başka bina sakini ise “Korkuyoruz ama yapacak bir şey yok” dedi. 2 çocuklu Katibe Akyüz de “Belediye söz verdi yardım için ama kimse yardım etmedi. Yağmur yağdığı zaman bu yol çöküyor. Çok yağmur yağdığı zaman kız kardeşime gidiyorum” diye konuştu.
MAHKEMEYE GİTMEK İÇİN BELEDİYE KARARI BEKLENİYOR
Daha önce boşaltılan bölgedeki binaların tamamında oturanlar var. Boş olan dairelerin camlarında da kiralık ilanları asılı. Çöken binanın yanındaki otel inşaatının sahibi Şükran Aral çalışmalarını tamamlayamadıklarını söyleyerek, mahkemeye gitmek için belediyeden çıkacak raporu beklediklerini söyledi. Çevre binalardaki daire sahipleri de aynı raporun ardından dava açmaya hazırlanıyor.
AKP'nin oylarıyla kabul edildi: ‘Çocuklar güvende olmayacak’
AKP’lilerin oylarıyla kabul edilen projeye tepki gösteren CHP’li Soylu, “Çocuklar güvende olmayacak” diyerek tepki gösterdi.
14-09-2018 06:47
İstanbul’da altına otopark yapılan okullarda çok sayıda toprak kayması vakası yaşanmasına rağmen bir okulda daha öğrenciler tehlikeyle burun buruna eğitim görecek.
İstanbul’un Fatih ilçesine bağlı Süleymaniye semtinde, Mimar Sinan İlkokulu yıkılıp yeniden inşa edilecek ancak bu kez okulun altına 106 araç kapasiteli otopark da yapılacak. İnşaatı İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki KİPTAŞ üstlendi. CHP’li Meclis üyesi Fazıl Uğur Soylu “Çocuklar güvende olmayacak” dedi.
Fatih Belediye Meclisi’nin Eylül ayı oturumları gündemine tartışma yaratacak bir protokol teklifi geldi. Teklifte Fatih Hoca Gıysettin Mahallesi Mehmetpaşa Yokuşu’ndaki Mimar Sinan İlkokulu’nun yıkılıp yeniden yapılacağı hatırlatıldı.
AKP’LİLER KABUL ETTİ
Buna göre Süleymaniye Yenileme alanında kalan 1973 metrekare yüzölçümlü okul yeniden yıkılıp yapılacak. Okulun inşaatını İBB iştiraki KİPTAŞ üstlenecek. 16 derslikli okulun 1. bodrum katına 44 araç, ikinci bodrum katına ise 62 araç olmak üzere toplam 106 araç kapasiteli otopark yapılacak. Protokol CHP’li Meclis üyelerinin “ret” oyuna karşın AKP’li Meclis üyelerinin oylarıyla kabul edildi.
‘ÇOCUKLAR EGZOS SOLUYACAK, GÜVENDE OLMAYACAK’
Cumhuriyet’ten Hazal Ocak’ın haberine göre karara itiraz eden Fatih Belediyesi’nin CHP’li Meclis üyesi Fazıl Uğur Soylu “Çocuklar egsoz soluyacak. Araba giriş çıkışları olacak. Çocuklar okula gidip gelirken güvende olmayacak. Gazları da çocuklar teneffüs edecek” dedi
İstanbul'da yağmur: Araçlar alt geçitte mahsur kaldı
İstanbul'daki sağanak yağışın ardından alt geçidi su bastı, araçlar mahsur kaldı.
11-09-2018 15:18
İstanbul'da başlayan sağanak yağışın ardından İstanbul Boğazı, Üsküdar ve çevresinde etkili olan yağmur sonrası çamura bulandı. Hadımköy'de araçlar alt geçitte mahsur kaldı.
Sağanak yağışın ardından Hadımköy'de bir alt geçidi su basması sonucu araçlar mahsur kaldı. Bazı sürücüler araçlarının üzerine çıkarak kurtarılmayı bekledi. İtfaiye ekiplerinin kurtarma çalışmaları devam ediyor.
MAHSUR KALANLAR BOTLA KURTARILDI
Mahsur kalanlar bot ile kurtarıldı. Araçlardan ikisi de halatla çekilerek sudan çıkarıldı. Suya tamamen gömülen bir araç için ise vinç çağrıldı. İtfaiyenin suyu tahliye çalışmaları devam ediyor.
'İstanbul'daki binaların yarısı kaçak'
İmar barışına dair konuşan İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı, İstanbul'daki binaların %50'sinin kaçak olduğunu söyledi.
11-09-2018 12:08
İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Nizameddin Aşa, "İstanbul'un hemen hemen her ilçesinde yüzde 50 oranında kaçak yapı var. Bu sorunu çözmek için alanda uzman kişiler tarafından komisyon kurulup, aylarca çalışmak gerekiyor" dedi.
2 MİLYAR LİRA GELİR ELDE EDİLDİ
İmar barışı için şimdiye kadar 4 buçuk milyon kişinin başvurduğunu ve toplam 2 milyar lira gelirin elde edildiğini söyleyen Aşa, "kaçak yapı sorununu çözmek için alanda uzman kişiler tarafından komisyon kurulup, aylarca çalışmak gerekiyor" ifadelerini kullandı.
'İSTANBUL'DA BİNALARIN YÜZDE 50'Sİ KAÇAK'
İstanbul'da binaların yüzde 50'ye yakının kaçak olduğunu söyleyen Aşa, "3 milyona yakın binanın mülkiyet hakları, bağımsız bölümleri belli değil veya kayıtları hiç yok. İstanbul'un hemen hemen her ilçesinde kaçak yapı var. Ama bu yapıların en yoğun olduğu ilçeler Şişli Gülbağ, Fulya'nın bir kısmı, Kağıthane'nin birçok mahallesi, Gaziosmanpaşa, Bayrampaşa, Esenler, Güngören gibi, hangi ilçeye gitsek önümüze bu yapılar çıkıyor" dedi. (DHA)
Yandaş zorbalığı: Köylere siyanür havuzu kurup zorla boşaltıyorlar
AKP yandaşı Cengiz Holding, altın ayrıştırmak için siyanür havuzu kurduğu köyleri zorla boşaltmaya çalışıyor. Yaşam alanlarının daraltılmasına karşı köylülerin mücadelesi sürüyor.
11-09-2018 11:17
Mardin'in Mazıdağı ilçesine bağlı Karataş köyündeki yurttaşları göçe zorlayan Eti Bakır A.Ş.’nin, altın cevherini ayrıştırmak üzere siyanür havuzu kurduğu belirtiliyor. Yaşam alanlarının daraltıldığına dikkat çeken yurttaşlar, seslerinin duyulmasını istiyor.
AKP döneminde sermayesine sermaye katan Cengiz Holding, Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı Karataş (Şemika) köyünde 2011 yılından bu yana inşaatını sürdürerek genişlettiği ve bir taraftan da fosfat ürettiği Eti Bakır Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri için köyün boşaltılmasını istiyor. 3’te biri kamulaştırılmış tarım arazilerinin yanı sıra ormanlık alan ve meralarda çalışma yürüten Eti Bakır A.Ş.’ye karşı köy sakinlerinin topraklarını terk etmeme mücadelesiyse sürüyor.
YAŞAM ALANLARI DARALIYOR
Hazine arazileri, mera ve ormanlık alanların kullanımına ilişkin Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen yürütmeyi durdurma kararına rağmen çalışmalarını köyde sürdüren Eti Bakır A.Ş.’nin inşaat halindeki tesislerinden kaynaklı ilçeye bağlı 11 köy olumsuz etkileniyor. Hemen hemen her türlü tarım ürününün yetiştiği 30 hanelik köyde, Eti Bakır A.Ş.’nin meralar üzerindeki çalışmalarından kaynaklı ayrıca hayvanların da yaşam alanları gittikçe daralıyor.
DİNAMİTLER EVLERE ZARAR VERİYOR
Köydeki meralarda yapılan çalışmalardan dolayı, binin üzerinde büyükbaş ve 10 binden fazla küçükbaş hayvan iş makineleri arasında otlamak zorunda kalıyor. Ayrıca inşaat çalışmalarından kaynaklı çıkan tozdan dolayı köy sık sık toz bulutu altında kalıyor. İnşaatlarda patlatılan dinamitler de köydeki evlerde ciddi çatlaklara sebebiyet veriyor.
HOLDİNG İÇİN KARAKOL YAPILIYOR
Tesislerde çalışan iş makineleri ile köyün etrafına yığılan molozlar ise, köyde bulunan göletin giderek kaybolmasına neden oluyor. Çocukların molozlar içerisinde oyun oynadığı köyde, söz konusu durumlar karşısında gerçekleştirilen eylemler de her defasında jandarmanın müdahalesi ile sonuçlanıyor. Bunun yanı sıra, holding için bir süre önce yapımına başlanan karakol inşası ise sürüyor.
HUKUKİ SÜREÇ DEVAM EDİYOR
Köylerinde kalmakta ısrarcı olan yurttaşların hukuki mücadelesi de bir yandan devam ediyor. 2017 yılının Haziran ayında, Mazıdağı Kaymakamlığı tarafından köyün boşaltılması yönünde gönderilen tebligata karşın yurttaşlar tarafından açılan itiraz davası da halen sonuçlanmış değil.
SİYANÜR ZEHRİ KÖYDE KULLANILACAK İDDİASI
Mezopotamya Ajansı'nın Eti Bakır’ın işletmesi hakkında görüştüğü çalışanlar ise, tesisin bu yılın sonuna kadar tamamen faaliyete geçeceğini aktardı. 5 üniteden oluşan tesislerde her ne kadar bugüne kadar geri kazanım tesisi ve fosfat gübresi üretiminden bahsedilse de fabrika çalışanları, bakır ve altın ayrıştırmasına dair çalışmaların da yapıldığını kaydetti.
İşçilerden edinilen bilgilere göre; bugüne kadar hiç dillendirilmeyen bir siyanür havuzu tamamlanmak üzere. Kamuoyunda, “zehirli altın arama faaliyeti” olarak bilinen siyanürlü altın ayrıştırması holdingin birincil hedefleri arasında yer alıyor. İşçiler, başka bölgelerde çıkarılacak altın cevherinin burada işleneceğini belirtti.