Elon Musk, kurucusu olduğu nöroteknoloji şirketi Neuralink’in ilk kez bir insanın beynine çip yerleştirdiğini duyurdu.
Tesla ve SpaceX'in milyarder CEO’su paylaştığı bir dizi gönderide “İlk kullanıcılar uzuvlarını kullanamayanlar olacak. Stephen Hawking'in seri bir daktilocudan ya da müzayedeciden daha hızlı iletişim kurabildiğini hayal edin. Hedef bu” dedi.
‘Telepathy’ adlı cihazın “Sadece düşünce yoluyla telefon, bilgisayar ve tüm elektroniklerin kontrolüne izin vereceğini” belirten Musk ayrıca ilk sonuçların umut verici olduğunu ve çip takılan hastanın iyileşmekte olduğunu ifade etti. İmplantın kime takıldığı konusunda ise ayrıntı vermedi.
Peki çip nasıl çalışıyor?
Yöntem, beynin hareketi kontrol eden bölümüne insan saçından daha ince 64 esnek telin yerleştirilmesini içeriyor. Şirket, deneysel implantın beyin sinyallerini kaydedip kablosuz olarak kişinin nasıl hareket etmek istediğini çözen bir uygulamaya ilettiğini söylüyor.
Startup'ın şu anda yürüttüğü çalışma, implant ve cerrahi robotun güvenliğini değerlendirmek üzere kablosuz beyin-bilgisayar arayüzü için bir test niteliği taşıyor. Çalışma, dört uzvunda felç olan kişilerin cihazı düşünceleriyle kontrol etmesini sağlayan arayüzün işlevselliğini değerlendirecek.
Neuralink'in web sitesinde “Bu çalışma, beynin hareketleri planlayan bir bölümüne küçük, kozmetik olarak görünmez bir implant yerleştirilmesini kapsıyor. Cihaz, kişinin sinirsel aktivitesini anlamlandırmak üzere tasarlandı. Böylece birey sadece hareket etmeye niyet ederek bir bilgisayarı ya da akıllı telefonu çalıştırabilir. Kablo ya da fiziksel hareket gerekmez” deniliyor.
Geçmişteki beyin-makine arayüzlerinden farkı ne?
2017'de Elon Musk tarafından kurulan Neuralink'in geliştirdiği cihaz, bozuk para büyüklüğünde. Bu cihazın geçmişteki beyin-makine arayüzlerine kıyasla en büyük artısı, doğrudan beyin dokusuna bağlanabilen çok ince ve esnek telleri.
Zira eski nesil cihazların kullandığı sert iğnelerin beyin hücrelerine zarar verdiği biliniyor. Musk iddialı ve bu cihazların hafıza kaybından bağımlılığa kadar birçok nörolojik sorunun çözümünde kullanılabileceğini söylüyor.
Bu aşamaya kadar neler yaşandı?
Şirket insanlar üzerinde klinik deneyler yapmak için ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) geçen yıl onay almıştı. Bu kritik bir kilometre taşıydı, zira şirket FDA onayı almak için bir süredir mücadele ediyordu. Daha önce yaptığı başvuru ‘şirketin ele alması gereken düzinelerce sorun ve güvenlik gerekçesiyle’ reddedilmişti.
Geçtiğimiz günlerde de Neuralink'in tehlikeli maddelerin taşınmasına ilişkin ABD Ulaştırma Bakanlığı (DoT) kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle para cezasına çarptırıldığı bilgisi basına yansımıştı.
DoT müfettişleri aralarında Ksilen'in de bulunduğu tehlikeli atıkların uygunsuz şekilde paketlendiğini tespit etmişti. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre ksilen baş ağrısı, baş dönmesi, kafa karışıklığı, kas koordinasyonu kaybı ve hatta ölüme neden olabiliyor.
Neuralink, insanların bilgisayarları beyinleriyle kontrol etmelerini sağlayacak implant cihazlar geliştirmenin yanı sıra engelli insanlara görme veya hareket kabiliyeti kazandırmayı amaçlıyor. Bu hedef engelli insanlar için heyecan verici olsa da Neuralink'in beyin çipleriyle ilgili birtakım endişeler yazıldı, çizildi.
Daha önce de sözünü etmiştik; başlıca sorunlar arasında cihazın pili, implant kablolarının beyin içinde yer değiştirme olasılığı ve cihazı beyin dokusuna zarar vermeden güvenli bir şekilde çıkarmanın zorluğu yer alıyor.
Ayrıca Musk'ın kısa sürede çok fazla ilerleme beklentisi içinde olduğu ve bilim insanlarının bu makul olmayan beklentiyi yönetmek zorunda kaldığı basına yansıdı. Neuralink’in ilerleyişinin her aşamasının bir kaygı nedeni olduğunu ifade edenlerin yanı sıra bunun hastalar için yeni bir tedavi yöntemi anlamına geleceğini dile getiren umutlu bilim insanları da vardı. Ancak hemen hepsi Musk'ın ve şirketinin çözmesi gereken etik sorunlar olduğu noktasında hemfikirdi.
Neuralink’e ölümle sonuçlanan deney raporları nedeniyle hayvan hakları ihlali soruşturması açıldı. 2018'den bu yana gerçekleştirdiği deneyler sırasında koyun, domuz ve maymun dahil olmak üzere yaklaşık 1.500 hayvanın ölümüne neden olduğu iddia edildi.
Musk bu iddiaları yalanladı “Neuralink implantı nedeniyle hiçbir maymun ölmedi. Sağlıklı maymunlara yönelik riski en aza indirmek için ölüm döşeğindeki maymunları seçtik” dedi.
Ancak eski bir çalışanı Musk'ın bu açıklaması ‘gülünç’ olarak nitelendirdi ve maymunların implantlardan önce bir yıllık davranışsal eğitimden geçmeleri gerektiğini söyledi. Basına yansıyan korkunç haberler de Musk’ın açıklamalarıyla ters düşüyordu. Detayları arşivimizde bulabilirsiniz.
Adını çok duyacağız: BCI nedir?
BCI (Brain-computer interface / beyin-bilgisayar arayüzü) beyin sinyallerini deşifre eden ve bunları harici teknolojiler için komutlara çeviren sisteme verilen isim.
Gelişmekte olan BCI endüstrisinin bir parçası olan Neuralink Tesla ve SpaceX'in de CEO'su olan Musk'ın yüksek profili sayesinde belki de bu alandaki en tanınmış şirket. Ancak bazıları neredeyse yirmi yıllık bir geçmişe sahip rakiplerle karşı karşıya.
Neuralink bir ilk mi?
Hayır. Utah merkezli Blackrock Neurotech 2004’te ilk beyin implatını gerçekleştirdi. Synchron, Precision Neuroscience ve Paradromics gibi pek çok şirket bu işleve sahip sistemler yaratmış durumda. Paradromics, bu yıl insanlı ilk testini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Precision Neuroscience ise ilk insanlı klinik çalışmasını geçen yıl gerçekleştirdi.
Ayrıca Musk, gelişmekte olan BCI endüstrisinde boy gösteren tek teknoloji milyarderi değil. Jeff Bezos ve Bill Gates'in desteklediği Synchron teknolojisini bir süredir insanlar üzerinde test ediyor. Ve bu teknoloji (şimdilik) ABD'de üç ve Avustralya'da dört hasta üzerinde kullanılmış durumda.