Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hakları Platformu (CİSÜ) adına Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAPV) tarafından hazırlanan “Pandemi Öncesi ve Sırasında Türkiye’de Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı İzleme Raporu”na göre, pandemi öncesi ve pandemi sırasında cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinin işleyişi aksadı. Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ayşe Akın, “Sadece hekime gitme korkusu nedeni ile değil planlanmadığı için ve de bazı politik mülahazalarla verilmeyen, verilemeyen sağlık hizmetlerine bağlı olarak da sorunların artması kaçınılmaz olmuştur. Bunların başında üreme sağlığı bağlamındaki hizmetler gelmektedir. İstenmeyen gebeliklerin önlenmesi için ya da gebeliklerin arasını açmak için önleyici yöntemlere ulaşamama, yasa gereği istek üzerine sonlandırılması hizmetinin verilmemesi gelmektedir” dedi.
DSÖ, COVID-19 salgınını 20 Mart 2020 tarihinde pandemi ilan ederken, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), pandeminin altı aydan uzun sürmesi durumunda 144 düşük ve orta gelirli ülkede 47 milyon kadının modern doğum kontrol yöntemlerine erişemeyebileceğini, istenmeyen gebeliklerde 7 milyon kadar artış olabileceğini söyledi. UNFPA’in tespitlerine göre, pandemi sürecinde cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerinde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla ilgili tanılama, ilaç ve tedavi hizmetlerine, önemli tıbbi ürünlere erişimde ciddi sorunlar yaşandı. Prof. Akın “Dünyada ve Türkiye’de diğer salgın dönemlerinde olduğu gibi Covid-19 pandemisinde de kadına yönelik şiddet artmıştır. Kadınların pandemi nedeniyle sığınma, danışmanlık ve destek alma imkanları sekteye uğramış olup cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimi de zorlaşmıştır” diye konuştu.
Pandemi döneminde cinsel sağlık hizmetleri nasıl etkilendi?
Pandeminin yalnızca sağlık değil sayılan her bir sosyal birimde ekonomik yönden telafisi uzun zaman alacak tahribatlara yol açmıştır. Özetle denebilir ki pandemi döneminde sağlığın her yönü olumsuz etkilenmiştir ancak bir grup ve onlara verilen verilmesi gereken sağlık hizmetleri en fazla etkilenmiştir. Bu grup pandemi öncesinde de insan haklarının kullanımı bağlamında sorun yaşayan ayırımcılığa uğrayan kadınlardır.
‘BİRİNCİ BASAMAK YOK EDİLDİ’
Tedavi hizmetlerinin aksamasında neler etkili oldu?
Türkiye’de ‘Sağlıkta reform ya da dönüşüm’ adı ile 2004 yılında pilot uygulaması ile başlatılan ve sonuçları fazlaca değerlendirilmeden 2011’den itibaren tüm ülkeye genellenen bu sağlık sistemi, pandemi öncesinde de ‘bilinen evrensel halk sağlığı ilkelerine’ ters düşen bir sistemdi. Yeni sistem, sağlık hizmeti sunmada ‘fragmante- parçalı’ bir yaklaşım getirmesinin yanı sıra, sağlık hizmetinin en önemli basamağı olan birinci basmağı oradaki ekibi yok ederek, hekimi adeta bu basamakta tek başına bırakarak zayıflatmış; bu basamak toplum tabanlı değil kendi listesine kayıt olanları esas alan bir hizmet sunmaya başlamıştır. Sunulan hizmetler hastalıkla başlatılmakta ve neye göre yapıldığı anlaşılmayan performans puanı ile hizmetler ölçülmekte, genel olarak teoride olmasa da uygulamada koruyucu sağlık hizmetleri arka plana atılmıştır. Sonuç olarak bu sistemde toplumun gerçek gereksinimi olan koruyucu ve sağlığı geliştirici hizmetlere ulaşmasını sistem zorlaştırmıştır.
İSTENMEYEN GEBELİKLER
Hekime gitme korkusu hangi hastalıkların artmasına neden olabilir?
Sadece hekime gitme korkusu nedeni ile değil planlanmadığı için ve de bazı politik mülahazalarla verilmeyen- verilemeyen sağlık hizmetlerine bağlı olarak da sorunların artması kaçınılmaz olmuştur. Bunların başında üreme sağlığı bağlamındaki hizmetler gelmektedir. Türkiye’nin geçmişte acı deneyimleri, alınan dersleri ve başarılı uyguları vardır, bunlar hepimiz tarafından iyi bilinmektedir. Örneğin Türkiye, pek çok anne ölümünün yaşandığı bunları engellemek için bilim insanlarının ve kadın hareketinin, kadınların büyük çabaları ile 2 önemli yasayı (557 ve 2827 sayılı yasalar) çıkartarak binlerce anne ölümünü engellemiş bir ülkedir. Günümüzde bu hizmetleri vermeyerek / engelleyerek acaba biz ülke olarak kadınlar yönünden o ‘acı günlere mi dönmek istiyoruz’ diye bizler sağlığa ömrünü vermiş olanlar haklı olarak sorguluyoruz. Hizmete ulaşılamadığı zaman insanlar olan, başlayan hastalıkları için ‘erken tanı’ şansını kaybeder bu grupta kanser türü hastalıklar, HIV-AIDS dahil tüm cinsel yolla bulaşan hastalıkların tanısı ve tedavisi gecikir.
Pandemi döneminde uygulanan kısıtlamalar nedeniyle doğum oranları artış gösterdi mi?
2018 yılında Hacettepe Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından yapılan “Türkiye Nüfus ve Sağlı Araştırması sonuçlarına bakmak bile durumumuzu açık göstermektedir. Örneğin Türkiye’de toplumun tercih ederek kullandığı “rahim içi araç” kullanma giderek düşmektedir. Yine Türkiye’de artık çocuk istemediği halde hiçbir yöntemle korunmayanların oranı son 5 yılda yüzde 6’dan yüzde 12’ye çıkmıştır, yani ikiye katlanmıştır. Yine yapılan hesaplamalara göre Türkiye’de üreme dönemindeki ailelerin aile planlamasındaki karşılanmayan gereksinimi yüzde 33’dür. Bunun anlamı her 3 aileden biri etkili yöntemlere ulaşamamakta, ihtiyacı olduğu halde hizmeti alamamaktadır…Bu sözü edilenler pandemi öncesi, pandemi döneminde bu sayıların daha olumsuzlaştığını söylemek ‘kehanet’ olmayacaktır.
DÜNYADA YILDA 295 BİN ANNE ÖLÜMÜ
Dünyada halen
– 295 bin anne ölümü /yılda
– 2.6 milyon yeni doğan ölümü/ yılda,
– 25 milyon sağlıksız düşük meydana gelmekte/yılda
Son Dakika… Ümit Özdağ, İYİ Parti’den istifa etti
Tarlada bulduğu gök taşı için dudak uçuklatan teklif
TTB uyardı: “Salgında sert bir dalgayla karşı karşıya kalabiliriz”
Nasıl dolandırılıyoruz?
Holding patronu İpek Hattat ve sevgilisi tarafından işkence gören kurye o anları anlattı
Oğlunu ‘Allah yolunda kurban edeceğini’ söyleyip bıçakla boğazını kesti!
Çiğ köfte “acılı” olduğu gerekçesiyle iş yeri çalışanının darbedildiği yere ikinci saldırı
Japonya Çin’e çağrıda bulundu: Vatandaşlarımıza anal yoldan Covid-19 testi yapmayın
Güzellik salonunda yüzü yanan kadın: Ne yaptığını anlatmadı, ‘evrene güzel mesajlar gönderelim, güzel olacaksın’ dedi
Türkiye, Azerbaycan’dan sıfır gümrük vergisiyle peynir, çay, şeker ithal edecek
Satılık köy Meclis gündeminde: Züğürt Ağa filmi gerçek oldu
Sipariş ettiği çiğ köfte ‘acılı’ diye çalışanı darp eden Gurur Şenel ve kardeşi tutuklandı
‘Büyük kadın buluşması’ 6 Mart’ta Kadıköy’de
“Kadına şiddet azalıyor mu bilmiyoruz ama erkeklerin ceza almadığını biliyoruz”
Son Dakika… Erdoğan duyurdu: Kafe ve restoranlar açılıyor
Gündem
Kadın
‘Büyük kadın buluşması’ 6 Mart’ta Kadıköy’de
Çok sayıda kadın örgütünün yer aldığı İstanbul 8 Mart Kadın Platformu 6 Mart Cumartesi günü Kadıköy’de bir araya gelme çağrısı...
“Kadına şiddet azalıyor mu bilmiyoruz ama erkeklerin ceza almadığını biliyoruz”
TMMOB Kadın Çalışmaları Grubu'ndan Ayşegül İbici Oruçkaptan, 8 Mart'a yönelik, kadına şiddetin azaldığı yönündeki iddialara, "Kadına karşı şiddet azalıyor mu...
Sevgilisini pompalı tüfekle yaraladı!
Bursa’da Şenol Ş., birlikte yaşadığı evi terk etmek isteyen sevgilisi Songül Ü.'ye (33) pompalı tüfekle ateş açtı. Saçmaların bacağına isabet...
Eşinin suyla haşladığı Rukiye Ay: Çocuğumun gözünden akan tek damla yaşa tahammülüm kalmadı
Konya’da eşinin çocuğu ve kendisinin üzerine “Gece uykusuz kaldım, beni niye uyandırdın” diye kaynar su döktüğü Rukiye Ay, şimdi kendisine...
Nevşehir’de kadın cinayeti: Sevgilisini boğazından bıçaklayarak öldürdü
Nevşehir’de bir erkek otel odasında tartıştığı sevgilisini boğazından bıçaklayarak öldürdü.
Dünya
Özgürlükler raporunda Türkiye en çok gerileyen ikinci ülke
Merkezi Washington’da bulunan Freedom House (Özgürlük Evi) pandeminin de damga vurduğu 2020 yılında ülkelerdeki özgürlük ve demokrasi durumuyla ilgili raporunu...
İmitasyon diye aldığı saat, gerçek altın çıktı
İngiltere’de 3 adet imitasyon saatini rehin dükkanına satmaya kalkan bir kadın, saatlerden birinin gerçek altından yapılma olduğunu öğrendi.
64 yaşında ikiz bebek dünyaya getiren anne hukuk mücadelesini kaybetti; çocuklar koruyucu aileye verilecek
İspanya'da 2017 yılında ikiz bebeklerini dünyaya getiren 69 yaşındaki Mauricia Ibanez, 4 yıldır verdiği hukuk mücadelesini kaybetti. Mahkeme, Ibanez'in ikiz...
‘Ölü’ sanılan adam otopsi masasında canlandı
Hindistan'da motosiklet kazası geçirmesinin ardından hastaneye kaldırılan ve öldüğü sanılarak solunum cihazından çıkarılan adamın hayatta olduğu otopsi sedyesinde kıpırdamasıyla anlaşıldı....
Japonya’da 97 yaşındaki Prenses Yuriko hastaneye kaldırıldı
Japonya'da İmparatorluk ailesinin en yaşlı ferdi ve İmparator Naruhito'nun büyük halası 97 yaşındaki Prenses Yuriko hastaneye kaldırıldı.
En Çok Okunanlar
- Dünya22 saat önce
Hollanda’daki seks işçileri isyan etti: Biz de herkes gibi kira ödemek zorundayız, neden çalışamıyoruz?
- Yaşam22 saat önce
Murat Yıldırım isyan etti: O hakaret ettiğiniz kadın 5 kez bebek kaybetti
- Gündem22 saat önce
6 günde 200 kişiye Kovid-19 bulaştırdı
- Politika22 saat önce
CHP’den istifa eden milletvekili Teoman Sancar: Eşcinsel olmadığımı ispatlayacağım
- Gündem22 saat önce
Holding patronu İpek Hattat için kuryeye işkence suçlaması: ‘Evine hapsetti’
- Gündem22 saat önce
Nagehan Alçı: Erdoğan’ın açıkladığı paket dört dörtlük bir çerçeve çiziyor
- Gündem21 saat önce
AYM yasayı iptal etti: Emekli olan işten ayrılmak zorunda değil
- Gündem20 saat önce
“Türkiye’de cinsel saldırıya uğrayan çocuklar devlet sitesinden deşifre ediliyor”