Kalbin ana besin damarlarının tıkanması sonucu yetersiz beslenme ve oksijen eksikliği nedeniyle kalp kası zarar görür ve buna “kalp krizi” denir. Çoğu kalp damarının pıhtı ile tıkanması ile oluşsa da, kalp damarlarında gelişen plağın daha düşük oranda tam tıkanması ile de oluşabilmektedir.
Ani ve ölümcül bir hastalık olan kalp krizi, dünyada ve ülkemizde halen en sık ölüm nedeni olarak bilinmektedir.
Genetik faktörlerin yanı sıra stres, üzüntü, kaygı, yaşam tarzındaki ani duygusal değişiklikler kalp krizinin gelişmesine neden olmakla birlikte, ilerleyen yaşlarda daha sık görülmekle birlikte tüm bu nedenlerle genç yaşlarda da ortaya çıkabilmektedir.
Yeni Üzil Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nuri Kurtoğlu, kalp krizi hakkında genel bilgiler vererek; semptomlar, risk faktörleri ve önlemler için açıklamalar yapar.
Kalp krizinin belirtileri nelerdir?
20 dakikadan fazla süren göğüs ağrısı, göğsün ortasında, sözde inanç tahtasında çok iç karartıcı olabilir, kayganlaştırıcı, yakıcı ağrı çoğu zaman kalp krizinin ilk belirtisidir. Elleri ve çeneyi vuran ağrıya ek olarak nefes darlığı, baş dönmesi, kusma, mide bulantısı, soğuk terleme, yoğun kaygı ve ölüm korkusu eşlik edebilir. Bazen özellikle şeker hastalarında daha düşük yoğunlukta şikayetlerle bazen de neredeyse hiç şikayeti olmayanlarda kalp krizi gözden kaçabilir. Bazı kalp krizi türlerinde göğüs ağrısı olmadan sadece mide ağrısı denilebilecek şikayet ilk bulgu olabilir. Ayrıca kadınlarda kalp krizi belirtileri farklı olabilir. Kadınlarda nefes darlığı, halsizlik, mide bulantısı şikayetleri, göğüs ağrısı yerine mide bulantısı hastaneye yatışta gecikmeye neden olur. Bu nedenle bu hasta gruplarının kriz konusunda daha bilinçli olmaları ve şikayetleri devam ederse hastaneye gitmeleri hayati önem taşımaktadır.
Kalp krizi için risk faktörleri nelerdir?
45 yaş üstü erkeklerde, 55 yaş üstü, şeker hastalığı, hipertansiyon, obezite, sigara kullanımı, iyi kolesterol düşüklüğü, yüksek kötü kolesterol, diğer atardamarlarda tıkanıklık (felç, bacak damarlarında tıkanıklık), birinci derece akrabalarda damar tıkanıklığı tespiti anne, baba, kardeş ve çocuklarda erken yaş, hareketsiz yaşam ve stresli yaşam tarzı) kalp krizi riski taşır.
Kalp krizi durumunda ne yapılmalı?
Kalp krizi düşünüyorsanız, öncelikle kişiyi güvenli bir alana götürmeniz, oturabileceği, ayakta durabileceği bir pozisyona getirmeniz, araba kullanıyorsa hemen geri çekilmeniz ve yardım istemeniz önerilir. Yakınlarda yardım istenebilecek kimse yoksa 112 acil durum numarası aranmalıdır.Aspirin alma şansınız varsa bu süre içinde aspirin çiğnemek hayat kurtarıcı olabilir. Çünkü aspirin kalp krizi ölümlerini önemli ölçüde azaltır. Dilaltı vazodilatör almak ağrıyı azaltıp kan akışını artırsa da kalp krizinin seyrini etkilemez. Bir kriz sırasında düzensiz kalp atışı, özellikle kalp atış hızı yavaşlarsa, öksürük kalp atış hızını düzenlemeye yardımcı olabilir.
Kalp krizi teşhisi konduktan sonra ne yapılmalı?
Kalp krizi, kalp damarının tamamen tıkanmasından kaynaklanıyorsa, hasarı en aza indirmek için damarın en kısa sürede açılması çok önemlidir. Bunu sağlamanın en iyi yolu hastaya koroner anjiyografi yapmak ve ardından tıkalı damarı balon ve stent ile açmaktır. Bu aşamaya gelmeden hastaya kan sulandırıcı ve pıhtı çözücü ilaçlar verilir.
Kriz tanısından sonra anjiyografi ne zaman yapılmalıdır?
Acil bir durumda hastaya vakit kaybetmeden EKG adı verilen kalp bandı verilir. Buna göre genellikle anjiyografinin hemen gerekli olup olmadığına karar verilebilir. Acil anjiyografi gerektiren hastalar, kalp damarının tamamen tıkalı olduğu durumlardır. Bazı kalp krizlerinde damarda ciddi bir tıkanıklık olur ve tam olarak tıkanmaz. Teşhisi doğrulamak için kalbin hasar görüp görmediğini ölçmek için testler yapılır. Test sonucu yüksek bulunursa hasta yoğun bakım ünitesine alınır ve 24 saat içinde anjiyografi planlanır. Bu süre içinde hastanın göğüs ağrısı devam ederse veya klinik olarak kötüleşirse hemen anjiyografi yapılabilir.
Anjiyografiden sonra ne olacak?
Hastanın anjiyografisinden sonra tıkalı damar stent ile açılabilir, ancak baypas cerrahisi daha az yaygın olabilir. Bir sonraki takipte hastanın hayatta kalması için esas nokta krizden kalpten aldığı hasardır. Bu nedenle krizin başlangıcı ile damarın açılması arasındaki süre ne kadar kısa olursa hasta o kadar olumlu olur. Bu aşamada kalbin kasılma kuvveti ekokardiyografi adı verilen kalp ultrasonu ile belirlenir ve hasarı tespit etmek için bir tür muayene yapılır. Bu sonuçlar hastanın kullanması gereken ilaçları belirler. Bu aşamadan sonra hasta ilaçlarını düzenli kullanmalı ve gerekli yaşam tarzı değişikliklerini yapmalıdır. Sigara içiyorsa sigarayı bırakmalıdır.
Kaynak: Hibya Haber Ajansı Haber Ajansı