Billy Sunday
- Meslek : Beyzbolcu ve rahip
- Doğum : 1862
- Ölüm : 1965
Bir dönem Amerika’nın en tanınmış rahiplerinden biri olan bununla birlikte sporcu kimliğiyle de tanınan Billy Sunday babasının doğumundan birkaç hafta önce ölmesinden dolayı annesi onu yetimhaneye bıraktı. Yetimhanede ilk kez ünleneceği beyzbol alanında yeteneğini sergiledi. Hızlı koşuyordu. Keşfedilmesinin ardından profesyonel olarak Chicago White Stocking, Pittsburgh ve Philadelphia gibi takımlarda oynadı. 1891 yılında beyzbolu bıraktıktan sonra rahipliğe başladı. 1896 yılından itibaren Orta Batı’yı trenle dolaşarak vaazlar verdi. Bir beyzbolcu olarak sahip olduğu ününü vaazlarına dinleyici bulmak için kullandı. Ziyaret ettiği şehirlerdeki amatör oyunlara zaman zaman hakemlik yaptı.
Güçlü sesi ve halka hitap eden vaazlarıyla ünlenen Sunday’in büyük bir enerjisi vardı. Aynı anda hem bir gelenekçi hem de kitle iletişim araçlarını yaygın bir biçimde kullanarak köktenci evanjelik Billy Graham gibi isimlerin önünü açan bir yenilikçiydi. Vaazlarında içki, evrim ve dans karşıtı mesajlar verdi. Bir Presbiteryen olmasına rağmen mezheplerarası bir söylem kullanıyordu. Bu sayede takipçilerinin sayısı artmıştı. Eşi Nell Thompson Sunday sayesinde milyon dolarlık bağışlar toplamaya başladı. Popülaritesinin doruğuna büyük ölçüde desteklediği Birinci Dünya Savaşı sırasında ulaştı. Tanınırlığı sayesinde 1919 yılında alkol yasağını getiren 18. anayasa değişikliğinin kabul edilmesinde büyük rol oynadı. Ancak oğullarının adlarının karıştığı skandallar ününe leke sürdü. Yetmiş iki yaşında öldüğü sırada etkisini büyük ölçüde kaybetmişti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Billy Sunday
Bir dönem Amerika’nın en tanınmış rahiplerinden biri olan bununla birlikte sporcu kimliğiyle de tanınan Billy Sunday babasının doğumundan birkaç hafta önce ölmesinden dolayı annesi onu yetimhaneye bıraktı. Yetimhanede ilk kez ünleneceği beyzbol alanında yeteneğini sergiledi. Hızlı koşuyordu. Keşfedilmesinin ardından profesyonel olarak Chicago White Stocking, Pittsburgh ve Philadelphia gibi takımlarda oynadı. 1891 yılında beyzbolu bıraktıktan sonra rahipliğe başladı. 1896 yılından itibaren Orta Batı’yı trenle dolaşarak vaazlar verdi. Bir beyzbolcu olarak sahip olduğu ününü vaazlarına dinleyici bulmak için kullandı. Ziyaret ettiği şehirlerdeki amatör oyunlara zaman zaman hakemlik yaptı.
-
Şeyhî
Klasik Türk edebiyatının kurucularından sayılan divan şairi Şeyhi hakkında kaynaklarda yer alan bilgiler hem karışık hem de yetersizdir. Asıl ismi divanındaki bazı şiirlerinde, kaynaklarda ve yeni çalışmalarda Sinan, Yusuf Sinan ve Yusuf Sinâneddin şeklinde gösterilmektedir. İlköğrenim eğitimine Kütahya’da başladı. Burada divan şairi olan Ahmedî’den ve diğer âlimlerden ders aldı. İlköğrenim eğitiminin ardından ise İran’a giderek Seyyid Şerîf el-Cürcânî ile ders arkadaşı oldu. Kaynaklara bakıldığı zaman İran’da tasavvuf, edebiyat ve tıp alanında eğitim aldığı anlaşılmaktadır. Oldukça başarılı bir göz hekimi olduğu kaynaklarda anlatılmaktadır. Şeyhi mahlasını alan şairin şeyhlik yapıp yapmadığı bilinmese de eserlerinde tasavvufi unsurlara fazlasıyla rastlanmaktadır. İran eğitiminin ardından memleketine döndüğünde göz hekimliği yapmaya başladı. İran dönüşünde Bursa’ya uğradı ve Seyyid Nesimi ile buluştu. Bu buluşma sonrasında Şeyhi mahlasını aldığı söylenmektedir. Osmanlı hanedanı ile ilk tanışması ise Emir Süleyman Çelebi zamanında başladı. Daha sonralarda Çelebi Sultan Mehmed’in gözünü tedavi etmesinin ardından Osmanlı Devleti’nin ilk hekimbaşı oldu. Hayatının son yıllarını nerede geçirdiğine yönelik kesin bilgiler olmasa da muhtemelen II. Yakub Bey’in yanına giderek Kütahya’da son zamanlarını geçirdiği düşünülmektedir.
-
Mehmet Akif İnan
Cumhuriyet dönemi Türk şairi, yazar ve araştırmacı Mehmet Akif İnan Şanlıurfa’da dünyaya geldi. Öğrenimine doğduğu şehirde başlayan İnan, lise eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne girdi. Hilal dergisi ve yayınlarında müessese müdürlüğü, Türk Ocakları’nda önce müze ve kütüphane, ardından merkez müdürlüğü görevlerini öğrencilik dönemlerinde gerçekleştirdiği için öğrenim süresi uzun sürdü. Yazı yazmaya olan arzusunun pekiştiği üniversite yıllarının ardından bu tutkusunu mezuniyet sonrasına da taşıdı. Mezuniyetinden sonra ise çeşitli okullarda edebiyat öğretmenliği yaptı. Yazın hayatıyla birlikte beraber götürdüğü çalışma hayatında Eğitimciler Birliği Sendikası'nın genel başkanlığı¬ görevini de icra etti. Ömrünü şiire, yazıya ve edebiyata adayan Mehmet Akif İnan, memleketi Şanlıurfa’da vefat etti.
-
Halilürrahman Külliyesi
Urfa’nın en erken tarihli camisini barındıran külliyenin en eski binası, gölün güney kıyısının batı köşesine yakın kesiminde yer alır. Binayı Abbâsî halifelerinden Me’mûn’un yaptırdığı söylenmekteyse de kitâbesinden Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin yeğeni el-Melikü’l-Eşref Muzafferüddin Mûsâ tarafından inşa ettirildiği görülür. Bizans dönemine ait bir kilisenin yerine yapıldığı sanılan cami, zamanla çeşitli değişikliklere uğrayarak Eyyûbî mimarisine has özelliklerini büyük ölçüde yitirdi ve 1810 yılında yapılan köklü onarım sırasında da bugünkü şeklini aldı. Halk arasında Döşeme Camii veya bünyesinde bulunan Hz. İbrâhim’in makamından dolayı Makam Camii adlarıyla da anılır. 1991 yılı onarımında beden duvarları üzerine korkuluk şebekeleri eklenerek cami örtüsü kubbeleri çevreleyen bir teras haline getirildi. Caminin güneydoğu köşesinden yükselen ve harim içinden geçilen kare planlı minarenin aslında Bizans kilisesinin çan kulesi olduğu ileri sürülmekteyse de iddianın doğruluğu şüphelidir. Gövdedeki yatay silme kuşağı ile tepelikteki ikiz kemerli açıklıkların sütunçe başlıklarında akantus yapraklı bezemeler mevcuttur. Batı cephesinde, nesihle kartuşlar içine yazılmış altı satırlık kitâbe bulunur.
-
Ahmet Tevfik İleri
İyi bir hatip olmanla birlikte gelenekçi ve muhafazakâr bir düşünce yapısına sahip olan, idealist ve aktif bir mizacı bulunan Tevfik İleri, çevresinde daha çok milliyetçi fikirleriyle tanınır. Babası Hâfız Celâl Efendi, annesi Fatma Hanım’dır. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul’da dedesinin yanında tamamladı. Yüksek Mühendis Mektebi’nden 1933’te mezun oldu. Bu okuldaki son yılında Millî Türk Talebe Birliği başkanlığına seçildi ve Türkçülük hareketlerinde etkili oldu. Razgrad’daki Türk mezarlığını tahrip eden Bulgar gençlerini protesto etmek, Türkçe’nin yaygın olarak kullanımını sağlamak ve yerli malını teşvik etmek için mitingler ve kampanyalar düzenlenmesinde öncülük etti. Erzurum’da karayolları kontrol mühendisi, Çanakkale’de nâfıa müdürü ve Samsun’da nâfıa müdürü ve yedinci bölge müdürü olarak görev yapan Tevfik İleri, 1950 seçimlerinde Demokrat Parti’den Samsun milletvekili seçildi. On yıl boyunca Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin faal bir üyesi sıfatıyla Ulaştırma bakanlığı, Millî Eğitim bakanlığı, meclis reis vekilliği, tekrar Millî Eğitim bakanlığı, Devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı, son olarak da Bayındırlık bakanlığı ve Millî Eğitim bakan vekilliği görevlerinde bulundu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun