Kısırlığa sebep olabilecek birçok faktör bulunmaktadır. Kısırlık, kadın ve erkek kaynaklı yaşanabilmektedir. Erkek kısırlıkları, kısırlık sebeplerinin yaklaşık yüzde 45’ini kapsarken, kadın kaynaklı kısırlıklar da yüzde 45 oranında yaşanmaktadır. Geriye kalan %10’luk kısım ise, yapılan tetkiklere rağmen açıklanamayan kısırlık durumunu kapsamaktadır. Kadınlarda kısırlığa sebep olabilecek birçok komplike faktör bulunmaktadır.
Tüplerin hasarlı ya da tıkalı olması
Tüplerde meydana gelen tıkanıklık, sperm ve yumurtanın buluşmasını engeller. Bu sebeple de hamileliğin doğal yollardan oluşmasını imkânsız kılar. Tüplerde meydana gelen enfeksiyon, çikolata kisti ya da geçirilmiş müdahaleler kısırlığa yol açabilir. Bu durumda da tüp bebek tedavisine başvurmak gerekmektedir. Tüpleri tıkalı ya da hasarlı olan kadınlarda, tüp bebekte gebelik şansı oldukça yüksektir.
Yumurtalamanın hiç olmaması ya da düzensiz olması doğal yollardan çocuk sahibi olmanın önündeki en büyük engellerden biridir. Yumurtlama bozukluğu ya da yumurtlamanın hiç gerçekleşmemesi durumunda mutlaka sorunun sebebi araştırılmalıdır. Kadınlarda en çok rastlanılan kısırlık nedenidir. Yumurtlama bozukluğu, yumurtlamanın hiç gerçekleşmemesi veya düzensiz ve çok az oranda olmasıdır.
Polikistik over sendromu
Beyin sapında yer alan süt hormonunun normal seviyesinden fazla salgılanması ya da yumurta üretimini sağlayan hormonların eksik olması sebebiyle beyin sapından salgılanamaması durumunda meydana gelebilmektedir.
Endometriozis
Rahim içini kapsayan dokunun, rahim dışında bir yerde oluşması sonucunda endometriozis meydana gelmektedir. Rahim içini kapsayan dokular, hormonlara karşı duyarlıdır. Adet dönemlerinde kanamaya sebep olurlar. Ancak rahim dışında, farklı bir yer bulundukları için de sergiledikleri kanama davranışı bu alanda zaman içerisinde kistik yapılara yol açar. Bu sebeple de çikolata kisti meydana gelir. Çikolata kisti, kadınlarda yaygın olarak görülen bir kısırlık sebebidir.
Çikolata kistleri en yaygın olarak yumurtalıklarda görülür. Kısırlık sorunu olan kadınların %75’inde görülebilmektedir. Yumurtalık dışında ise rahim ağzı, tüpler ya da mesanede görülebilir. Oluşum sebebi tam olarak açıklanamamıştır ancak üzerinde durulan sebep genetiktik. Annesinde ya da ailesinde bulunan kadınlarda çikolata kisti olan kişilerde, çikolata kisti görülme riski daha fazladır. Adet kanının geri akmasıyla meydana gelebilir. Adet kanının tüplerden karın boşluğuna ulaşması ile çeşitli dokular karın boşluğuna yerleşebilir. Bu alanda da rahimdeki alışkanlıklarını devam ettiren yapılar, kanamaya sebep olur. Endometriozis, adet sancılarının şiddetli geçmesine yol açar. Cinsel ilişki sırasında ağrıya ve adet dönemlerinde burun kanamasına yol açabilir.
Alerjik nedenler
Alerjik sebepler, kısırlığa yol açan ancak tanısı en güç yapılan sorunlardır. Sperm hücrelerine alerjik reaksiyon gösterme ile tanımlanır. Tedavisi de oldukça güç olan bu durum, tüp bebek yöntemi ile tedavi edilebilir.
Rahim ağzı ile ilgili sorunlar
Rahim ağzında meydana gelen yapısal, enfeksiyon kaynaklı ya da bölgeden salgılanan mukus, kısırlığa sebep olabilir. Polip ya da miyom gibi yapılar, geçirilen cerrahi işlemler de kısırlığa yol açabilmektedir.
Diğer sebepler ise:
- Sigara kullanımı,
- Yaşın ilerlemesi,
- Menopoz,
- Erken menopoz,
- Beslenme alışkanlıkları,
- Yoğun stres,
- Kanser ve kanser tedavileri olarak sayılabilir.
Kadınlarda Kısırlığın Tedavisi
Öncelikle kadınlardaki kısırlığın birçok sebebi olabilir. Ama özellikle kadınlarda ki adet durumu çok önem arz etmektedir. Çünkü kadınlardaki adet düzeni kısırlık riskini minimum seviyeye indirmektedir. Bu kısırlığın tedavisi için hastanelerde ve gelişmiş birçok tıp merkezlerinde detaylı inceleme yapılmaktadır. Histero Salp Henografi ( HSG ) filmi çekilir. Bu film kadınlarda rahim içine uygulanan opak madde verilmesi ile kanalların açık olup olmadığını gösteren bir filmdir. Bu tür radyoloji tetkikler sonucunda kadınlarda genital bölge ve karında ağrılar görülebilir. Bu filmin amacı kadınlarda ki kanallardaki açıklığı gözlemlemektir. Eğer kanal açıklığı az veya tıkalı ise operasyona başvurulmaktadır. Fakat operasyonda da bir etki olmaz ise en son çare tüp bebek tedavisi uygulanmasıdır. Aynı zamanda kadınlara hormonal testler yapılmalı ve bu test sonuçlarının uzman bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu hormonlardan FSH dediğimiz hormon kabaca en dikkat çekici ve önemsenmesi gereken hormondur. Bu hormon erkeklerdeki sperm sayısının çokluğu ve azlığı gibide görülebilir. Fakat kadınlarda bu FSH hormonunun bazı değerleri mevcuttur. Örneğin bu değer 10’un altında ise gayet normaldir. 10 ile 15 arasında ise hamile kalma şansı biraz daha düşük, bununla beraber eğer 15’in üzerinde ise hamile kalma olanağı çok düşüktür. Tabi ki bunlara bakılırken erkekteki sperm sayısının normal düzey seviyesinde olduğu varsayılarak yapılan tetkiklerdir. Bu tedavi sürecinde kadınlarda yaş faktörü de dikkate alınmalıdır. Kadınların 40 yaş üzerinde biraz önce bahsettiğimiz hormon değerlendirmesi çok önemlidir. Bu hormon düzeyine göre yani FSH sonuçlarına göre hızlı bir tedavi yapılması gerekmektedir. Bu testler sonucu normal çıkması durumunda tabi ki ( erkeğin sperm değerleri normal olduğu göze alınarak ) kadında ki yumurtlamayı biraz daha arttırmak için çeşitli ilaçlarla takviye edilir. Bu ayda 5 gün civarında ilaçla takviye edilir. Daha sonra bunu uzman hekim gözetiminde ultrason ile en uygun spermin yumurtayı dölleyeceği günler tespit edilerek hastaya bilgi verilir. Ayrıca bunu arka arkaya 3 ile 4 ay tekrarlayarak uygulanır.
Birde Polikistik Yumurtalık dediğimiz bir hastalık vardır. Bu hastalıkta kadınların en büyük yumurtlama sorununa yol açar. Bunu ise hormon testlerindeki biraz önce bahsettiğimiz FSH hormonundan daha yüksek düzeyde bulunan LH hormonudur ve bu yüzden yumurtlamayı engeller. Bunun anlamı ise kadın rahminde bulunan kisttir. Yani birçok büyüyememiş yumurtanın görülmesi anlamına gelir.
Şimdiye kadar bahsettiğimiz tedavilerde haplar, iğneler ile yumurtlamaya yardımcı olunur. Laparoskopi yöntemi ile yumurta delinir ve yumurtlamanın oluşmasına katkı sağlamaktadır. Bütün bu yöntemlerde de başarı sağlanmaz ise daha öncede belirttiğimiz Tüp bebek tedavisi uygulanmaya başlanır.