Dispne nedir? Nefes darlığı anlamına gelen dispne hakkında temel bilgiler ile birlikte tipleri ve nedenleri hakkında bilgiler.
Dispne (nefes darlığı); bir kişinin nefes almada zorluk yaşadığında ortaya çıkan histir. Nefes darlığı çeken bir kişi genellikle nefes darlığından veya yeterince hava alamadığından şikayet eder. Dispne genellikle altta yatan ciddi bir hastalığın belirtisidir. Bir kişi nefes almanın hayati işlevinin bir şekilde tehlikede olduğunu hissettiğinde üretilen duygusal etki nedeniyle özellikle üzücü bir semptomdur.
Dispne Tipleri
Bazı durumlarda nefes darlığı normal olarak ortaya çıkabilir. Fizyolojik dispne olarak bilinen bu tip, çok yoğun egzersiz yapan normal insanlarda görülür. Dispne oluşturmak için gereken aktivite miktarı, kondisyonlu bir sporcunun gerektirdiği şiddetli efordan, fiziksel durumu kötü olan yaşlı veya obez kişiler tarafından gerçekleştirilen nispeten küçük aktivitelere kadar büyük ölçüde değişir.
Patolojik dispne çok çeşitli hastalıklara bağlı olabilir. Bu hastalıkların en ciddileri arasında kalp, akciğer, kırmızı kan hücreleri ve solunum süreciyle ilişkili kas ve sinir bozuklukları yer alır. Ek olarak, nefes darlığı bazı duygusal bozukluklarla ilişkili olabilir.
Dispne Nedenleri:
Dispnenin başlamasında rol oynayabilecek dört temel solunum faktörü vardır. Bir faktör, havadaki oksijen miktarının azalmasına veya akciğerlere giden hava yollarından birinin tıkanmasına bağlı olabilecek yetersiz oksijen kaynağıdır. Nefes darlığı aynı zamanda solunan havanın akciğerin büyük bir bölümünde dağılımındaki bir bozulma ile de indüklenebilir, böylece kanın normal oksijenlenmesi tam olarak sağlanamaz. Oksijenin akciğer zarından kana difüzyonunda bir bozulma da dispne ile sonuçlanabilir. Bu tür bir bozulma, akciğer zarındaki anormalliklerden veya akciğer dokusundan akan kan miktarındaki azalmadan kaynaklanabilir.
Bu dört faktörden herhangi biri kandaki normal oksijen ve karbondioksit konsantrasyonlarını bozabilir. Oksijen konsantrasyonu çok düştüğünde veya karbondioksit konsantrasyonu çok yükseldiğinde, beynin solunum merkezleri uyarılır ve bunlar da hem solunum hızında hem de derinliğinde bir artış meydana getirir. Bu artış dispneye yol açar.
Ancak bu dört solunum koşulunun dışında solunumda değişikliklere yol açabilecek fizyolojik faktörler de vardır. Bu faktörler arasında öne çıkanlar, böbrek hastalığı ve diabetes mellitusta meydana gelenler gibi metabolik anormalliklere bağlı olabilen kanın asitliğindeki değişikliklerdir.