İbadet, Allah’a gönülden isteyerek yönelmek, boyun eğmek, itaat etmek ve kulluk etmektir. Yüce Allah biz insanların yaratılış gayesini Kur’an-ı Kerim’de şöyle açıklamaktadır: “ Ben cinleri ve insanları, ancak bana ibadet etsinler diye yarattım.” (Zariyat, 51/56). İbadet, yaratıcı kudret karşısında boyun eğmenin zirvesi, O’na olan sevginin sonucu ve göstergesidir. İbadet, sırf Allah için ve O’nun rızasını kazanmak için yapılmalı, yalnızca Allah’a tahsis edilmelidir.
Bütün Peygamberlerin, yeryüzündeki insanlara gönderilmesinin iki temel amacı vardır: Birincisi, insanların Allah’a iman etmelerini sağlamak; ikincisi, onları Allah’a ibadetle buluşturmak. Bu anlamda Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.), Allah’ın yüceliği ve sayısız nimetleri karşısında O’na daha çok teşekkür etme gereği duyarak geceleri kalkar ayakları şişinceye kadar namaz kılar, dua eder ve ibadet ederdi. Peygamberimiz (s.a.v.)’in bu halini gören Hz. Aişe Validemiz bir gün kendisine şöyle seslendi: “ Ey Allah’ın Resulü, geçmişte işlenmiş ve gelecekte işlenmesi muhtemel bulunan günahlarını yüce Allah bağışladığı halde niçin bu kadar yoruluyorsunuz? ” Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle cevap verdi: “ Ey Aişe! Allah’a şükreden bir kul olmayayım m? ”
Allah’a ibadet etmek, insandaki din duygusunun doğal bir gereği, insanın ihtiyacı olan doğal, fıtri bir duygudur. İbadet, insanı Allah’a yaklaştıran ve Allah ile buluşturan en güzel vasıta, bir kulun dünyada erişebileceği makamların en yücesidir. İbadet, insanın ruhunun arınması ve özgürleşmesidir. Her birimizin toplumda anne, baba, evlat, öğrenci, öğretmen, işçi, esnaf, memur vb. statü ve rollerimiz vardır. Toplumun bize tanımladığı bitmez tükenmez beklentileri ve kaygıları mevcuttur. Böyle bir ortamda mümin için, tüm baskılardan kurtulmanın pratik yolu Allah’a yönelmek O’na ibadet etmektir. Bu nedenle ibadet etmek, Yaratıcının insana hediyesidir. İnsanın her türlü kimlik göstergelerinden, toplumsal rollerden azat edilip kendi benliği ile buluşması ve dünyaya tutsaklıktan kurtulup özgürleşmesidir. İbadet, insanların “ kulluk kimliği ”nde buluşmasıdır. Burada ölçü sadece takvadır, samimiyettir.
İbadetleri sadece Allah’ın emri olduğu için yerine getiririz. Bununla beraber ibadetlerin bireysel ve toplumsal birçok faydaları vardır. Yüce Rabbimiz Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyuruyor: “(Ey Muhammed) Sana vahyedilen kitabı oku ve namaz kıl. Çünkü namaz (insanı) kötülüklerden ve hayasızlıklardan alıkoyar. Allah’ı anmak elbette ibadetlerin en büyüğüdür. Allah yaptıklarınızı bilir.” (Ankebut , 29/45). Gerek bu ayet-i kerimede ve gerekse hadis-i şeriflerde namazın mutlaka mümini kötülüklerden alıkoyması gerektiği ifade edilmiştir. Namaz ibadeti başta olmak üzere oruç, zekat, hac ve diğer ibadetlerimiz, davranışlarımızı düzeltmemize sebep olur ve bizi ahlaken olgunlaştırır. Zorluklara karşı sabretmemize, moral dayanıklılık kazanmamıza ve bazı sosyal yararlar elde etmemize vesile olurlar.
Müminin Rabbine karşı yerine getirmesi gereken ibadetlerin yanında bir de sosyal yönü olan ibadetler vardır: Bunlar yardımseverlik, cömertlik, güler yüzlü olmak, adaletli olmak, merhametli olmak vb. gibi davranışlardır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in hadis-i şeriflerinde belirttiği üzere, yolda insanlara eziyet veren bir taşın yol kenarına atılması bile ibadettir.
İnsanı Rabbine ibadetten alıkoyan etkenlere baktığımızda bunların nefse düşkünlük, ihmalkarlık, ibadetlerin amacını kavrayamama, taklide dayalı ibadet etme, ibadetin gereklerini tam olarak yerine getirmeme vb. hususlar olduğunu görüyoruz. Bu hususta samimi bir mümine düşen görev, nefsine ve dünyaya aldanmadan sırf Allah’ın rızasını kazanmak niyetiyle ibadetlerini eksiksiz ve bilinçli bir şekilde yerine getirmek ve huzur-u ilahide ebedi cenneti kazanabilmek olmalıdır.