çok komik bulduğum iddia.
gazeteci olsam bir üreticinin kapısını çalar, işin iç yüzünü öğrenir, böyle gülünç duruma düşmezdim.
bir kere türkiye'de yumurta fiyatlarını afyon'daki başmakçı ve eski maliye bakanı kemal unakıtan'ın oğlunun kurduğu yumurta borsası belirliyor. fiyatlar da ülkede yumurtlayan hayvan sayısındaki değişikliğe ve ihracata göre inip çıkıyor. en büyük ihracatımız olan ırak, kapıları kapattığında ihracat yapan firmalar yumurtayı iç piyasaya sürünce arz arttığı için fiyatlar düşüyor. fiyatlar çok düştüğü zaman bir çok firma zararına yem yedirmemek için tavuklarını kesime gönderiyor, bu da yumurta arzını azalttığı için fiyatlar yükseliyor. senaryoların tam tersi de geçerli, ihracat artınca ihracatçı iç piyasaya satış yapan üreticinin bile yumurtasını alıp fiyatları yükseltiyor.
ülkemizdeki tüm marketler üreticiden yukarda bahsettiğim borsa fiyatını baz alarak yumurtayı alır, üzerine %. 20-30 bandında kâr koyarak satar.
yurt genelinde bütün marketlerde birbirine yakın fiyatlar çıkması bundan. ha birebir nasıl aynısı olur, marketler rakip firmalardan fiyat araştırması yapar, sırf bununla görevli çalışanlar olur, raporlara göre fiyatlar revize edilir. whatsapp grubu kurup bu maliyetten kurtulmuş olabilirler.
yumurtaya tekrar dönersek; 2020 yılı başında hükumet toptan yumurta kdv'sini 8'den 1'e düşürdü çünkü üretici 0 kdv ile hammadde alıp 8 kdv ile satış yapıyordu. kdv girişi olmayıp devamlı çıkış olduğu için üretici eziliyordu. şimdi market yumurtayı üreticiden %1 ile alıp %8 ile tüketiciye satmaya başlayınca gizli bir zam yapılmış oldu. market aradaki %7'yi fiyatına ekledi.
mesela borsaya göre bugün büyük boy yumurta 55 krş+kdv yani 30'lusu 16,50 +(%1 kdv) 0,16 = 16,66 TL oluyor toptan satışı.
kdv hariç fiyata %.8 eklersek 20,62 + (%8 kdv) 1,65 = 22,27 satış fiyatı olarak belirleniyor.
üretici kısmında ise hammaddenin üçte ikisi ithal ve dolar ile alınıyor, ödeme dolar çeki ile veya peşin yapılıyor. son iki yılda sürekli kur farkı yiyen üretici maliyet fiyatı olan ortalama 15 liranın çok altında aylarca ürün satmak zorunda kaldı. sanayi tesisi olmadığı için fiyatlar düşünce fişi çekemedi, hayvanlar yem yemeye devam etti ve çıkan ürünü stokta tutamadıkları için bir gün yükselir beklentisiyle zararına satmaya devam ettiler. bugünkü 20 liralar bir kaç ay daha sürerse ancak geçmişte yaptıkları zararları ve kur farklarını karşılayabilirler.
çözüm için perakende kdv'sinin de 1'e indirilmesi hatta temel gıda olduğu için tamamen kaldırılması gerekiyor. üreticinin en azından üçte birlik yerli hammadeyi (mısır, arpa) ucuza alabilmesi sağlanmalı. istikrarlı bir kur ise tüm sektörler için gerekli çünkü çok acıklı ama tavuklar bile dolar yiyor.
git
git