28 Haziran, NATO Madrid Zirvesi’nde Türkiye, İsveç ve Finlandiya üçlü bir mutabakat metni imzaladı. Bu metin uyarınca Türkiye, İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğine davet edilmesine koyduğu blokajı kaldırdı ve üyeliğe davet kararına katılacağını belirtti. İsveç ve Finlandiya ise, Türkiye’ye uyguladıkları silah ambargosunu kaldırmayı kabul etti, iade talepleri konusunda Türkiye’yle iş birliği yapma ve terörle etkin mücadele etme yükümlülüğünü teyit etti.
İmzalanan mutabakat metni İsveç’te geniş yankı uyandırdı. En çok tartışılan konu ise, İsveç’in Türkiye’nin iade taleplerini yürürlüğe koyma konusunda iş birliği içinde olacağını açıklamasıydı.
Türkiye’nin iade talebinin kapsamı ne?
Türkiye Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, 29 Haziranda yaptığı açıklamada Türkiye’nin iadesini talep ettiği kişilerin dosyalarının İsveç Adalet Bakanlığı’nda işleme konulmak üzere bekletildiğini açıkladı: “İsveç’te 10 FETÖ’cü, 11 PKK’linin dosyası Adalet Bakanlığı’nda bekliyor. Bunların iadesi hususunu yeniden hatırlatacağız.” İsveç gazetesi DN ise, yapılan mutabakatın ardından İsveç Güvenlik Servisi’nin (SAPO) 10 PKK’linin yer aldığı bir liste hazırladığı ve bu listenin Türkiye’nin iade taleplerini karşılamak için kullanılabileceğini açıkladı.
İsveç’te iade talepleri nasıl işleme alınıyor?
İsveç’te suçluların yabancı ülkelere iadesi, 1957 tarihli ve 668 numaralı Suçluların İadesine İlişkin Kanun ile düzenleniyor. Bu kanunun 14. maddesine göre iade talep eden ülke, iadesini talep ettiği suçluya ilişkin tutuklama kararını veya hükmü veya soruşturma belgelerini İsveç Adalet Bakanlığı’na yazılı olarak iletmek zorunda. İsveç Adalet Bakanlığı kendisine ulaşan belge ve dosyaları Kamu Savcılığı’na iletiliyor. Kamu Savcılığı konu hakkındaki görüşünü hükümete sunduktan sonra İsveç hükümeti iade talebi hakkında bir karar veriyor. Fakat bu karar nihai değil. İadesi talep edilen kişinin üst derece mahkemesi olan Yüksek Mahkeme nezdinde itiraz etme hakkı bulunuyor. Yüksek Mahkeme, hükümetin iade talebini reddederse iade işlemi yapılamıyor ve bu konuda hükümetin bir takdiri söz konusu olamıyor.
Türkiye kimlerin iadesini talep edebilir?
668 numaralı Suçluların İadesine İlişkin Kanun’da iadesi talep edilebilecek suçlular için aranan tutukluluk hükmü, kararı veya soruşturma kararının yanı sıra özel bazı şartlar da mevcut. Kanuna göre, İsveç vatandaşlarının iadesi söz konusu kanunda öngörülen yollarla talep edilemiyor. İkinci bir şart ise, iadesi talep edilen kişinin işlediği suçun İsveç’te de suç olarak düzenlenmiş olması ve bu suç hakkında İsveç kanunlarına göre en az bir senelik hapis cezasının öngörülmesi. Üçüncü bir şart olarak kanun, politik suçlular için iade talebinde bulunulmasını kabul etmiyor, fakat bu şart iade talep eden ülke ile yapılabilecek bir uluslararası anlaşma ile aşılabiliyor.
İsveç mahkemelerinin en çok önem verdiği şartlardan biri ise kanunun 4. maddesi. Bu maddeye göre iadesi talep edilen kişi belirli bir sosyal gruba mensubiyet, din ya da siyasi görüş nedeniyle iade edilen devlette zulme maruz kalma riski taşıyorsa iade talebinin kabulü hukuka aykırı olarak değerlendiriliyor ve reddedilmesi gerekiyor.