İlker Başbuğ olayı bir grup AKP milletvekilinin 7 Şubat günü suç duyurusunda bulunmasıyla yeni bir boyuta sıçradı.
Kumpas içinde kumpas
Aslında Erdoğan 5 Ocak günü AKP Meclis Grubundaki konuşmasında bütün milletvekillerinin Başbuğ aleyhine dava açmasını istemişti ama kamuoyuna yansıyan şimdilik yedi isim söz konusu; kimler olduğuna birazdan geleceğiz.
Daha önce, yine AKP döneminde, şimdi “FETÖ üyesi” suçlamasıyla aranan savcı ve hâkimlerin marifetiyle “terörist” suçlamasıyla 26 ay hapiste tutulan İlker Başbuğ’un bu suç duyurularından geri adım atacağına dair bir işaret de bulunmuyor.
Gelişmelerin yüzey tabakasını kazıdıkça aslında kökü geçmişe dayanan çok daha karmaşık, “kumpas içinde kumpas” diyebileceğimiz, ucu belki de cumhurbaşkanlığı seçimlerine dek uzanabilecek bir tabloyla karşı karşıya kaldığımız anlaşılıyor.
O nedenle İlker Başbuğ’un neden bu konuyu gündeme getirdiğinden, Erdoğan’ın neden bu sert tepkide bulunmak için bir hafta beklediğine dek birkaç soru dâhil, filmi biraz geriye sarmamız, siyasetin yakın dönem arkeolojisine dalmamız gerekiyor.
En yakından başlayıp geçmişte olanlarla bağlarını kurarak ilerleyelim.
MHP lideri Devlet Bahçeli, 18 Ocak 2020’de gazetecilere, yakında CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu aleyhinde suç duyurusunda bulunacaklarını ve dosyanın “içinde çok önemli şeyler” bulunacağını söyledi.
Devlet Bahçeli’ye göre, Kılıçdaroğlu’nun CHP’nin önceki lideri Deniz Baykal’ın istifasına yol açan kaset kumpası sonrasında göreve geldiği 2010 yılından beri CHP içinde Fethullahçıların etkisi başlamıştı.
Enver Altaylı iddianamesi ile değişen manzara
Devlet Bahçeli’nin bu sözlerinden üç gün sonra, 21 Ocak’ta hemen hemen bütün gazetelerde, 2017’den bu yana, “silahlı terör örgütü kurma veya yönetme” ve casusluk suçlamasıyla tutuklu bulunan emekli MİT görevlisi Enver Altaylı’nın iddianamesi haberleri vardı.
Savcı Muhammet Ali Korkmaz imzalı iddianame, Devlet Bahçeli’nin bu açıklamasından iki gün önce, 16 Ocak tarihinde Ankara Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine sunulmuştu.
Devlet Bahçeli’nin iddianamenin içeriğinden 18 Ocak’ta gazetecilere “çok önemli şeyler” açıklamasını yapmadan önce bilgi sahibi olup olmadığı henüz bilinmiyor.
Enver Altaylı’nın hem MHP, hem de MİT ile ilginç ilişkileri olmuştu.
Enver Altaylı, MİT’ten resmen ayrıldıktan sonra, Devlet Bahçeli’nin de yönetim kademelerinde bulunduğu 1977 yılında MHP’nin yayın organı konumundaki Hergün gazetesinin Genel Yayın Yönetmenliği ve Başyazarlığını üstlenmişti.
12 Eylül 1980 askeri darbesinden hemen sonra, önceki MHP lideri Alparslan Türkeş’in “teklifi üzerine” Almanya’ya giderek, ülkücü hareket adına Avrupa’daki Türk derneklerinin kurulmasında çalışan Enver Altaylı, 1986’da Almanya vatandaşı olmuştu.
Medyadaki ilk haberlerde, 85 sayfalık iddianamede Kemal Kılıçdaroğlu’na da danışmanlık yapmış olan eski ülkücü Rasim Bölücek ile EnverEAltaylı’nın çok sayıda (1022 defa) haberleştiği öne çıktı.
Ancak bir de İlker Başbuğ boyutu vardı, ilk anda o kadar öne çıkartılmayan. İddianameye göre, Enver Altaylı’da bulunan bir USB hafıza kartında 12 Ekim 2008 tarihli ve “Muhterem Efendim” diye başlayan bir mektup kaydı bulunmuştu.
Savcının Enver Altaylı’nın Fethullah Gülen’e yazdığını öne sürdüğü bu mektupta, “Yeni Genelkurmay Başkanının Zatı Alinize bakışı son derece menfidir” deniliyordu.
İlker Başbuğ’un ordu içindeki cemaat mensupları üzerine gittiği, yedi generali bu nedenle takip ettirmeye başladığı söylenen mektupta, iddianameye göre şu ifadeler de yer alıyordu: “Başbuğ, yakın çevresine Siz’in ABD himayesinde olduğunuzu, bu sebepten işlerinin zor olduğunu söylüyor. İlker Başbuğ-Devlet Bahçeli yakınlaşma ve görüşmesini de bu açıdan değerlendirmek faydalı olacaktır.”
Söz edilen Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ idi; 28 Ağustos 2008’de görevi devralmıştı. Fethullahçılara karşı tavizsiz tutumuyla tanınıyordu. Ama görevi devralma konuşmasında PKK ile mücadelede “Sadece askeri yöntemler kullanarak başa çıkılamadığı” özeleştirisi, o dönem yankı uyandırmıştı.
İlker Başbuğ’un başa gelmesiyle daha sonra Oslo Süreci denilen diyalog kapısı açılmaya başlamış, Türkiye’nin bütün enerjisini tüketen çatışma ortamından çıkma ihtimali baş göstermişti.
Şimdi bu iddianameyle, daha göreve geldiği andan itibaren Başbuğ aleyhinde bir kumpasın işlemeye başladığı öne sürülüyordu.
Ve perde açılıyor: geleceğe dönüş
Enver Altaylı iddianamesinin medyada yer aldığı 21 Ocak 2020 tarihinden bir hafta sonra 28 Ocak akşamı İlker Başbuğ, Haber Global televizyonunda, Genel Yayın Yönetmeni Erdoğan Aktaş’ın canlı yayın konuğu oldu ve böylece 15 Temmuz 2016 askeri darbe girişiminden bu yana konuşulan “FETÖ’nün siyasi ayağı” meselesinde yeni perdeyi açtı.
İlker Başbuğ, devlet içindeki yasadışı Fethullahçı örgütlenmenin yeni bir yükselişe geçmesinin 26 Haziran 2009’da TBMM’de kabul edilen ve askerlerin, askeri alanda işledikleri öne sürülen suçlara da özel yetkili sivil mahkemelerde bakılmasını öngören yasayla mümkün olduğunu söylüyordu.
Daha sonra Erdoğan hükümetince kaldırılacak olan Özel Yetkili Mahkemeler, Fethullahçı savcı ve hâkimlerin elinde tartışmalı davaların sahnesi idi.
İlker Başbuğ, bu kanun teklifinin “tamamen FETÖ’yle ilgili” olduğunu öne sürüyor, hazırlayanların araştırılmasını istiyordu; “siyasi ayak” iması buydu.
İlker Başbuğ’un araştırma iddiasına bir destek de artık CHP milletvekili olan Ergenekon davasının hedefleri arasındaki Dursun Çiçek’ten geldi.
O dönem Genelkurmay’da Albay rütbesiyle çalışan Dursun Çiçek’in ismini kamuoyu 12 Haziran 2009’da Taraf gazetesinde Mehmet Baransu imzasıyla yayınlanan “AKP ve Gülen’i bitirme planı” haberiyle duymuştu.
Deniz Baykal’ın ilk andan itibaren “ıslak imza değil” diyerek sahte ilan ettiği bu yazışmada bir “İrticayla Mücadele Eylem Planından” söz ediliyordu. Başbakan Erdoğan 22 Haziran’da darbe ve cunta laflarından endişelenen Ankara’daki Avrupa Birliği (AB) Büyükelçilerine “Askerle çatışma yok” dedi; emir-komuta zinciri içinde bir girişim yoktu, soruşturma devam ediyordu.
Ertesi gün 23 Haziran’da CHP grubunda konuşan Deniz Baykal, “Yukarıdaki uyumu (…) lütfedip milletle de paylaşsalar da, kaygılanacak bir şey olmadığını görüversek” diyor, darbelere karşı 12 Eylülcüleri yargılamak için birlikte hareket etmeyi öneriyordu.
İşte İlker Başbuğ’un son sözleri üzerine, o dönem AKP grup yönetiminde bulunan Mustafa Elitaş’ın, yasa hazırlığını onun üzerine başlattıklarını söylediği Deniz Baykal’ın “çağrısı” buydu.
Mustafa Elitaş, suç duyrusunun kendilerini “FETÖ’cü” töhmeti altında bırakmış olmasından dolayı “iftira” ve “hakaret” gerekçesiyle söz konusu olduğunuda söylüyordu.
AKP mi sorumlu, CHP mi?
Mustafa Elitaş’ın sözleri, Erdoğan’ın 5 Şubat’taki AKP Grubunda yaptığı konuşmada, yasanın CHP’nin de desteğiyle çıktığını söylemesinden sonraydı.
Erdoğan’ın, İlker Başbuğ’a tepki vermek için bir hafta beklemesi, aradan geçen sürede hukuki ve siyasi durum değerlendirmesine işaret ediyordu; nitekim ilk tepkiyi veren AKP sözcüsü Ömer Çelik olmuştu.
Mustafa Elitaş ve Erdoğan’ın 2009 yasasına ortak gösterdiği CHP’nin o dönemki TBMM Grubu yönetimi Kemal Kılıçdaroğlu, Hakkı Süha Okay ve Kemal Anadol’dan oluşuyordu.
Medyada acaba Kemal Kılıçdaroğlu’nun da içinde bulunduğu CHP Meclis Grubunun Cemaatin isteğiyle mi bu kumpasa katıldığı imasıyla suçlamaları çıkmaya başladı. (Kılıçdaroğlu daha o dönem, Ankara Temsilcisi olduğum Radikal’de yayınladığım demecinde “CHP orduyla yollarını 12 Mart’ta ayırdı” diyordu.)
Deniz Baykal, Erdoğan ve Mustafa Elitaş’ın sözleri üzerine o dönem kendi bilgisi dışında bir girişimin bulunduğunu yalanladı. Okay da, 25 Haziran’da başlayan yasa görüşmelerinin, AKP grubunun gece yarısını geçtikten sonra verdiği değişiklik önergeleriyle, CHP’nin itirazına rağmen yapılan kelime değişiklikleriyle sivil yargının askeri suçlara da bakmasına kapı açıldığını söyledi.
Nitekim CHP sonrasında Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapmıştı.
O tarihte AKP grup yönetimi ise şu isimlerden oluşuyordu: Mustafa Elitaş, Bekir Bozdağ, Ahmet Aydın, Mehmet Ceylan, Yahya Doğan ve Müfit Yetkin; 7 Şubat 2020’de İlker Başbuğ aleyhine suç duyurusunda bulunan isimler de, Ömer Çelik ile birlikte bu isimler olacaktı.
İlker Başbuğ’un, ilerleyen tarihlerde Ergenekon, Balyoz, OdaTV davalarıyla 15 Temmuz darbe girişimlerine zemin yaratmakla suçladığı yasa tasarısındaki kelime değişiklikleri bu heyet tarafından sunulmuştu. Bu heyet bu değişiklikleri dönemin Başbakanı ve AKP lideri Tayyip Erdoğan’ın bilgisi dışında mı sunmuştu? İlker Başbuğ’un sorduğu sorunun ucu buraya gidiyordu.
Bülent Arınç’a suikast kumpası ve referandum
Yasa AKP oylarıyla Meclis’ten çıkıp Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün onayına sunulmuştu. 30 Haziran günkü MGK ardından Abdullah Gül, Erdoğan ve İlker Başbuğ konu üzerine özel bir toplantı yapmışlar, toplantıya bir süre sonra Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek ve Adalet Bakanı Sadullah Ergin de katılmıştı.
İlker Başbuğ’un yasaya itirazının üç gerekçesi vardı: Anayasa’nın yargı usulleri bölümüne aykırıydı, askeri ve sivil yargıyı karşı karşıya getirirdi ve kışlaya siyaset sokardı.
Peki, bu yasanın kabulü ardından neler oldu? Bakalım…
19 Aralık 2009 tarihinde Ankara’nın Çukurambar semtinde iki subayın Emniyet birimlerince gözaltına alınmasıyla, Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’a yönelik suikast girişimi soruşturmasının başlatılmıştı.
Bu çerçevede savcılar 26 Aralık’ta Başbuğ’un “Burada devlet sırrı var, buraya girmeyin” uyarıları altında, Özel Kuvvetler Komutanlığının (savaş halinde düşman işgaline karşı alınacak önlemlerin de bulunduğu Seferberlik Tetkik Dairesinin “kozmik” diye bilinen en gizli bölümünde) 26 Aralık tarihinde bir arama başlatıldı.
Soruşturmayı yürüten Ankara 11. Ceza Mahkemesi Yargıcı Kadir Kayan, 15 Temmuz 2016 askeri darbe girişiminden bu yana aranıyor.
Aramayı Kayan’dan talep edip yürüten Ankara Cumhuriyet Savcısı Mustafa Bilgili ise 15 Temmuz’dan 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı; Bilgili’nin cep telefonunda Fethullahçı örgüt üyelerinin gizli haberleşmelerinde kullandığı By-Lock yazılımı da bulunmuştu.
5 yıl 3 ay sonra, Bülent Arınç suikastı iddiası davası, hiçbir kanıt bulunamadığı için düştü; gizli belgelere ne olduğu, nerelere servis edildiği ise halen bilinmiyor.
İlker Başbuğ’un başına gelenler
İlker Başbuğ’un Genelkurmay Başkanlığından emekli olmasından kısa süre sonra, 12 Eylül 2010’da Anayasa değişikliği halk oylaması yapıldı.
Bu halkoylaması öncesinde Fethullah Gülen’in izleyenlerinden imkân varsa “mezardaki ölülerine dahi oy kullandırtmalarını” istediği biliniyor. Bu değişiklik sonrasında hem hükümetin yargıya müdahale imkânları arttı, hem Fethullahçıların yargı kademelerinde yükselişi hızlandı.
Halen her ikisi de aranmakta olan İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Cihan Kansız ve Savcı Zekeriya Öz’ün girişimiyle 6 Ocak 2012’de emekli Genelkurmay Başkanı Başbuğ terör örgütü kurmak ve Erdoğan hükümetini devirmeye çalışmak şüphesiyle tutuklanacaktı.
Bundan bir ay kadar sonra, 7 Şubat 2012’de aynı savcılar bu defa MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ı sorgulamak isteyecekler, bu girişim Erdoğan ile Gülen’in arasının açılmaya başlamasının miladı sayılacaktı.
İlker Başbuğ, müebbet hapse mahkûm edildiği Ergenekon davasından 26 ay hapis yattıktan sonra 2014’te tahliye edildi; 17-25 Aralık 2013 yolsuzluk soruşturmalarının artık “FETÖ/PDY” adı verilen Cemaat örgütünün kumpası sayılması ardından Ergenekon ve benzeri davalar da düşecekti.
Erdoğan 2014’te Cumhurbaşkanı seçilecek, 2016’da altından (ordudan tasfiye edilmek yerine önleri açılan) Fethullahçıların çıktığı darbe girişimi ardından MHP lideri Devlet Bahçeli’nin yanına geçmesiyle 2017 halkoylamasıyla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçildi; 2018’de bu sisteme geçiş öne çekildi.
Peki, neden?
Şimdi, Fethullahçı örgütlenmenin hedefe alıp hapiste çürütmek istediği İlker Başbuğ, Erdoğan’ın talimatıyla suç duyurusunda bulunan AKP’liler eliyle mahkûm edilmek isteniyor.
İşin ilginç bir boyutu da Erdoğan’ın bu çağrıda bulunduğu gün, MHP’nin de CHP lideri Kılıçdaroğlu aleyhinde savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu açıklamış olması.
Dönüp başa geliyoruz, değil mi?
Peki, neden?
İlk akla gelen, Erdoğan’ın 2002-2012 yılları arasında AKP ile Gülen Cemaati arasındaki işbirliği, ya da belki daha doğru ifadeyle eylem birliğini 2016 darbe girişimi sonrasında söylediği “kandırılmışız” özeleştirisiyle geride bırakma arzusu.
Ortaya çıkma ihtimali olan bağlantıların, bugün içinden Ahmet Davutoğlu’nun Gelecek Partisi gibi, Ali Babacan’ın üzerinde çalıştığı gibi yeni partiler çıkarmaya başlayan AKP bünyesine ve gelecek seçim sonuçlarına muhtemel etkisini riske atmak istemiyor. Geçmişin bir konuda hesabını vermeye başlanırsa, işin çorap söküğü gibi ilerleyeceğinden endişe ediyor olabilir.
Tren kazalarından Elazığ ve Van felaketlerine dek gördüğümüz, AKP’nin her türlü hatadan masum olduğu görüntüsünün verilmek istemesi de bundan kaynaklanabilir.
Erdoğan bu nedenle İlker Başbuğ’un kendisine ve eski silah arkadaşlarına yapılmış haksızlığın hesabını sormak arzusunu yüksek perdeden ve yargı tehdidiyle caydırmak istiyor. İlker Başbuğ ise hem kendi haklarını, hem de mağdur edildiğine inandığı Türk Silahlı Kuvvetleri ve personelinin haklarını eski komutanı olarak korumak, haksızlıkların hesabını kapatmak istiyor.
Ancak bunu yaparken AKP’nin önünde yeni zıtlaşma imkânları ve ucu gelecek seçimlere dayanan ihtimal hesaplarını da bilerek, ya da bilmeyerek başlatmış oluyor. Nasıl mı?
Birkaç soruyla cevap arayalım: gelecek seçimlerde Erdoğan’ın karşısına Cumhurbaşkanı adayı olarak Fethullahçılardan sonra AKP’nin de hedef aldığı İlker Başbuğ’un şansı olur mu? Mesela seçim sonuçlarına etkisi artık kanıtlanmış olan Kürt seçmen bu yüzden Başbuğ aday olursa Erdoğan karşıtlığıyla ona oy verir mi? Yoksa Kılıçdaroğlu’nun ittifaklar politikası sayesinde toplumun her kesiminden oy alma potansiyeline sahip, örneğin 2019 yerel seçimlerinin önce çıkardığı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu gibi bir isim daha mı şanslı olur? Ya da şöyle soralım: Erdoğan karşısında rakip olarak kimi tercih eder? Bu soruların yanıtları ortaya çıktıkça, kumpas içinde kumpas kurulan bu iktidar oyununu anlamamız da daha kolay olacaktır.
İLGİLİ HABER
yetkinreport – Murat Yetkin