İlimizin tarih ve kültürüne hizmet etmek için kurulan derneklerden biri… Her ne kadar geniş bir faaliyet alanı olsa da, daha çok manevi iklimimize açılan bir pencere… Yaklaşık 5 senedir dernek üyeleri tarafından Bayburt’un manevi bekçileri enine boyuna araştırılıyor. Akademik alanda bilgiler ediniliyor. Abdulvehhab Gazi Hz. Külliyesi Yaptırma Yaşatma Tanıtma Derneği, önümüzdeki yıllar için Bayburt’ta kabri bulunan bütün zatlar için çeşitli hizmetler planlıyor. Ama öncelik derneğe ismini veren Abdulvehhab Gazi ve onun türbesi…
Abdulvehhab Gazi, Peygamber efendimizin sancaktarı, sahabe-i kiramdan… Türkiye’de daha çok kabrinin Sivas’ta olduğu yaygın olarak biliniyor fakat öyle değil. Öyle olmadığını açıklayan Araştırmacı Yazar İsmail Öz’e kulak verelim. İsmail Öz, Anadolu’nun İslam’la tanışmasının 1071 Malazgirt zaferi olmadığını ispatladığı tezinde şu ifadelere yer veriyor:
“Anadolu’nun İslam’la ilk tanışması Emevi Komutanı Abdulvehhab Gazi Hazretleri tarafından Bizans’ın Doğu Karargahı konumundaki Bayburt’un fethi ile gerçekleşir. Eyüp Sultan Hazretleri’nin amcaoğlu Abdulvehhab Gazi Hazretleri’nin mezarı da Bayburt’un Erenli köyündedir.
Roma İmparatorluğu’nun dünyada iki tane üç hisarlı kalesi vardı. Bunlardan biri Bayburt’ta, diğeri İstanbul’da. Bu kaleler peygamberimizin müjdesi üzerine, aynı öneme sahip oldukları için sahabeler tarafından kuşatılmıştır. İstanbul Hicri 104 tarihinde Eyyüb El Ensari Hazretleri tarafından kuşatılmış, Bayburt Kalesi de Peygamberimizin sancaktarı ve Eyyüb El Ensari Hazretlerinin amcaoğlu Abdulvehhab Gazi Hazretleri tarafından kuşatılmıştır. Bayburt’un fethi Hicri 105 yılında gerçekleşmiştir. Fetihten sonra Bayburt yaklaşık 30 yıl İslam hakimiyetinde kalmış, daha sonra tekrar gayrimüslimlerin eline geçmiştir. İslam dininin Anadolu’ya açılan ilk yapısı Bayburt’tur. Abdulvehhab Gazi Hazretleri Peçenek Türkleri’ndendir.
Bu önemli şahsın unutulmaya yüz tutmuş mezarını ortaya çıkarmak için Evliya Çelebi Seyahatnamesi, Erzurum Evkaf Vakıflar Bölge Müdürlüğü ve Erzurum Salnamesi’nden yararlandık. Bu kaynaklara göre Abdülvehhab Gazi Hazretleri Bayburt’ta Erenli köyünde defnedilmiş ve Miladi 1591 tarihinde kendi adına zaviye yaptırılmıştır. Bu zaviye mevcut olduğu dönemin tapu kayıtlarında da bulunmaktadır. Elimizdeki Osmanlıca ve Türkçe belgeler ile Kültür Bakanlığı’na başvurduk. Kültür Bakanlığı tarafından yapılan bilirkişi incelemesi sonrası haklı görülerek mezar ‘korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı’ olarak tescil edilmesine karar verildi.”
İsmail Öz’ün de dediği gibi, Kültür Bakanlığı türbeye gereken önemin verilmesine karar verdi. Kültür Bakanlığı faaliyetlerinin ülkemizde ne denli yavaş işlediğini bilen dernek üyeleri, bu iş için biraz daha acele ediyor ve kendi kaynaklarıyla bir şeyler yapmaya çalışıyor.
İlk olarak Bamsı Beyreği’nde aralarında bulunduğu 18 Sahabe’nin kabrinin yer aldığı türbe bahçesi düzenlenmiş. Abdulvehhab Gazi Hazretleri Türbesi’nin hem giriş kısmına, hem de kabri başına mezar taşları yaptırılmış. Giriş kısmında “Anadolu’da İlk Gazi Ünvanı Alan Büyük Komutan” yazıyor, kabri başında ise “Hz. Muhammed (ASM)’ın Sancaktarı Sahabe-i Kiram Hz. Abdulvehhab Gazi”. Yine Bamsı Beyreğin mezar taşları yenilenmiş. Vehap Sultan fidanlığı oluşturulmuş. Şimdilik 60 fidan dikildi ama 2000 fidan daha yolda…
Duduzar’da böylesine anlamlı günlerden birini yaşamamıza vesile olan Abdulvehhab Gazi Hz. Külliyesi Yaptırma Yaşatma Tanıtma Derneği, türbe bahçesinde bir basın toplanyısı düzenledi. Dernek yöneticilerinin hazır bulunduğu toplantıda Dernek Başkan Yardımcısı Abdulkadir Temur bazı bilgiler verdi:
“13 asırdır Bayburt Tarihi ve kültürüne tanıtım ve yardımlarını esirgemeyen vefat etmiş büyüklerimize Allah’tan rahmet diliyoruz. Hayatta bulunan değerli büyüklerimize ve hemşehrilerimize sağlık ve afiyetler dileriz. 2005 yılında derneğimizin kurulmasında emeği olan hemşehrilerimize teşekkür ediyoruz.
Cennet vatanımızın muhterem koruyucuları olan başta Hz. Peygamberimiz, sahabeler, tabiinler, gaziler, nice veliler ve şuheda gazalarda bulunmuş çevrelerine Kutup Yıldızı olarak ışık saçmış, yön göstermiş, hayat vermiş gönül sultanlarıdır. Konstantin (Bizans) fetihleri için Anadolu ve İstanbul’da o devirde yaşayan sahabe ve tabiin makam, türbe ve kabirleri milli kültürümüzde ve imanımızda asırlardır yer almış, almaya da devam edecektir.
Sahabelerin 13 asır önce başlattığı Peygamberimizin müjdelediği fetihler neticesinde, ‘Şehitler ölmez, yeni bir dünyaya intikal ederler’, ‘Ruhlar Ebedidir’ Hadis-i Şerifi peygamberi bize önder ve kaynak olmaktadır. Bu değerlere sahip çıkmak, bu komutanların şefaatlarına nail olmak, her inananın şiarı, isteği ve duasıdır.
Bayburt- İstanbul hattında, Anadolu’daki bütün sahabe, tabiin ve şehitlerimizin kabirleri ve makamlarının aynı seviyede itibarlı kabul ederek, aziz hatıralarına, acizane, fakirane ve halisane tazimle inanır, dua eder bel bağlarız. Bu şahsiyetlerden öncü olan Anadolu’da ilk gazi ünvanını alan Büyük Komutan Abdulvehhab Gazi’dir.
Peygamber efendimiz Hz. Muhammed’in (SAV) sancaktarı, İstanbul’un manevi fetih komutanı Eyüp el Ensari’nin (Eyüp Sultan) dava arkadaşı, gönüldaşı, Şark Komutanı ve Anadolu’da ilk gazi ünvanını alan büyük komutan Sahabe Abdulvehhab Gazi (Vehap Sultan) Türkiye, Türk Cumhuriyetleri ve İslam Coğrafyası’nın değeridir… Bayburt’ta buna ev sahipliği yapmaktadır… Ne mutlu Bayburt’a ve Bayburtlulara… İki eşdeğer sahabe ve sancaktar Vehap Sultan ve Eyüp Sultan, Bayburt ve İstanbul’da yatmaktadır. İnanıyoruz ki, Bayburt’umuzda tıpkı İstanbul gibi tanınmış bu şahsiyetle üç kıtada hak ettiği noktaya gelecektir. Şair Zihni bu durumu bir dörtlüğünde şöyle açıklıyor:
“Eyüp Sultan kardeş, Vehap Sultan,
Bir şarka, biri garba komutan,
İkramı feyzini alırlar Hak’tan,
İstanbul Bayburt kardeştir bundan.”
Dernek olarak, Bayburt, ilçe ve köylerimizde kabri bulunan sahabe-i kiramlar ve ulvi şahsiyetler yakın bir zamanda kamuoyuna açıklanacaktır. Desteklerini esirgemeyen basın mensuplarına teşekkür ederiz. Sağolun, varolun.”
Dernek yöneticilerini kutluyor, başta STK’lar olmak üzere tüm hemşehrilerimizi anlamı büyük bir hizmete soyunmuş dernek üyelerine destek olmasını temenni ediyoruz.