Türkistan’ın İlk Kalp Cerrahı: İsa Ahunbayev
Kırgızistan’da tıp denince akla gelen ilk isim İsa Ahunbayev’dir. Hayatını tıp alanının damar ve kalp cerrahisine adayan Ahunbayev, 1959 yılında Türkistan’da ilk kalp ameliyatını yapan cerrah olarak adını tarihe yazdırmıştı.
İsa Ahunbayev 1908 yılında Isık-Göl bölgesinin Toru-Aygır köyünde çoban Konoy’un ailesinde doğdu. Küçük İsa, 1916 yılında meydana gelen Ürkün olaylarında ailesi ile birlikte Çin’e kaçtı. Sekiz yaşındaki çocuk Çin'de çobanlık yapmak zorunda kaldı. 15 yaşına gelince ata yurduna döndü ve her gün 10 kilometre mesafedeki Balıkçı ilçesindeki okuluna gidip eğitim almaya başladı. 1925 yılında bir torbayla Balıkçı’dan yola çıkan genç İsa, yürüyerek Frunze’ye (Bişkek) kadar geldi. Buradan da Taşkent’e gitti ve orda Mesleki tıp okulunda hazırlık eğitimini aldı. Sonradan 1930 yılında Taşkent’teki Orta Asya Üniversitesi’nin Tıp Fakültesini kazandı ve 1935 yılında bu okuldan mezun oldu.
Taşkent’te aldığı eğitiminin ardınan Frunze’ye dönen Ahunbayev, 1936 yılında şehir hastanesinin cerrahi bölümünde çalışmaya başladı. 1941 yılında Kırgız Devlet Tıp Enstitüsü’ne araştırma görevlisi olarak davet edildi. İlk olarak genel cerrahi bölümünde araştırma görevlisi olarak çalıştı daha sonrasında bölüm başkanı görevine getirildi. 1948 yılında ise hem enstitü rektörü oldu, hem de profesör ünvanını aldı.
1954 yılında Kırgızistan’da yeni kurulan Milli Bilim Akademisi’nin ilk Kırgız başkanı olarak seçildi ve tecrübesini arttırmak için genç cerrahlar ile birlikte Moskova’ya davet edildi.
Moskova’da Rus cerrah ve profesör A.N. Bakulev tarafından kurulan Kalp ve Damar Cerrahi Araştırmaları Enstitüsü’nde ilk kalp ameliyatını gerçekleştirdi. Bu eğitim seferinin ardından 1959 yılında Türkistan coğrafyasında ve Kırgız SSC’nin başkenti Frunze’de ilk defa küçük Şarşenbek’in kalbini acil ameliyat etti. Böylece Türkistan’ın ilk kalp cerrahı olarak adını tarihe geçirdi.
İsa Ahunbayev, 1948-1960 yılları uluslararası alanda hem tıp uzmanı, hem Kırgız SSC’nin milletvekili olarak tanındı.
Ancak 1961 yılından itibaren tekrar cerrahi çalışmalarının araştırmalarına döndü ve hayatının sonuna kadar göğüs cerrahisi, endokrinoloji sorunları, kan dolaşımı, halk sağlığı konularında 200’den fazla bilimsel araştırmaları yaptı.
Yaptığı çalışmalarından dolayı hem yerel hem uluslararası ödüllere layık görülen profesör, yurt dışında Kırgız tıbbının yüzü olmuştu.
Cerrah İsa Ahunbayev, 5 Ocak 1975 tarihinde bir trafik kazasında eşi, kızı ve damadı ile birlikte hayatını kaybetmişti.
Cerrahın rektörlüğünü yaptığı Kırgız Tıp Enstitüsü, Kırgız Devlet Tıp Akademisi olarak değiştirilip onun adını taşımaya başladı. Akademinin bulunduğu cadde de İsa Ahunbayev olarak adlandırıldı. Onun anısına öğrencileri tarafından 2003 yılında Bişkek’te Kalp Cerrahisi ve Organ Nakli Bilimsel Araştırma Enstitüsü kuruldu. 2008 yılında Ahunbayev’in doğumunun 100. yıldönümü münasebetiyle fotoğrafının basılı olduğu bir posta pulu çıkarıldı.
Kırgız tıbbının önderi, bu sene doğumunun 110. yıldönümünde ülke genelinde anılacak.