olumlama yaparak. bi yerde dedim ya, öğrenilmiş çaresizlik.
hindistan’da filler eğitilmek için bebekken kalın bir zincirle kazığa bağlanır ve kaçması engellenir. bebek fil kaçmayı defalarca dener, fakat kendisinin zinciri koparmaya da çiviyi sökmeye de gücü yetmez. yıllar geçer, bebek fil büyür ve hala zincire bağlı şekilde bekler. artık fil güçlüdür, zinciri koparabilecek ve kazığı sökebilecek gücü vardır fakat fil kaçmayı denemez bile. çünkü özgür olamayacağına inanmaktadır. artık kırılamayan şey filin bağlı olduğu zincir değil, filin inancıdır.
insanlarda da bu bu şekilde. öğrenilmiş çaresizlik belirli süre kaçınılamayacak zorlanmalara tabi tutulduğunda, zorlanma karşısında bir şey yapmama tutumu gelişmesi ile ortaya çıkıyor. insanın davranışlarıyla bir sonucu kontrol edemeyeceğini öğrenmesiyle güdüsel, bilişsel ve duygusal alanlarda yetersizlik oluşur. bunun tedavisi de ancak BDT dediğimiz olay: bilişsel davranışçı terapi. amacı insanın öğrenilmiş çaresizlik duygularına katkıda bulunan olumsuz düşünce kalıplarını belirlenmesi ve bu düşünceleri daha akılcı ve iyimser düşüncelerle değiştirmektir. yani yine hoop başa dönüyoruuuuz....olumlama :)
profesyonel destek ve teşvik alabilir, öğrenilmiş çaresizliğin oluşum nedenlerini araştırabilir, çaresizlik duygularını azaltmak için yollar geliştirebilir, öğrenilmiş çaresizliğe katkıda bulunan olumsuz düşünceleri belirleyebilir, öğrenilmiş çaresizliği pekiştiren davranışları tespit edebilir, düşünceleri ve davranışları daha olumlu ve faydalı olanlarla değiştirebilir, özgüvenini geliştirebilir, zorlu duygularınla çalışabilir, istismar, ihmal ve travma yaşantılarını ele alabilir, kendin için hedefler koyarak görevler belirleyebilirsin vs vs.
ya da kısaca, koy gtüne...senden değerli mi? değil. atlatılamaz bir şey mi? kesinlikle hayır.
ölüm dışında her şeyin bir çaresi var. ya yenisi gelir ya eskisini sevebileceğin hale getirirsin. ölüm bile kabulleniliyor emin ol. üstüne git, kapatmaya çalışma, yüzleş yeterki.