Güzel Teklifde
Güzel Teklifde, Emirde ve Nehiydeki İki Yol:
Birincisi:
Yüce Allahın layık olduğu şekilde cemalinin, kemalinin, isimlerinin ve
sıfatlarının kullarına azami sevgiyi, tevazu ve itaati gerektirdiği şekilde
zatına ve sıfatlarına taalluk etmesidir .
İkincisi:
Özellikle kullarından daha zengin olmasıyla ve ancak kendisinden bir rahmet,
cömertlik ve kerem olarak kullarına ihsanda bulunmasıyla ihsanına ve
nimetlendirmesine taalluk etmesidir. Bu ise bir karşılık olarak veya menfaat
sağlamak yada bir zararı def etmek için değildir.[1]
Kişi yüce Allahın isimlerinden olan el-Hayya itibar ettiği zaman Onun kemâl
sıfatlarından olan ilmini, işitmesini, görmesini, kudretini, iradesini,
rahmetini ve dilediğini yapmasını gerektirir halde olduğunu görür.
Aynı şekilde el-Kayyûm isminin de ulvî ve suflî alemin işlerini yönetmeyi
gerektirdiğini, idare ve düzenini icra edip yürütmeyi ve onu muhafaza etmeyi
gerektirdiğini görür. Kim Onun kemâl sıfatlarını inkar ederse Onun el-Hayy ve
el-Kayyûm olduğuna iman etmemiş olur. Şayet bunu ikrar ederse isimler hakkında
doğru yoldan sapmış ve hakikatlerini terk etmiş olur. Oysa yüce Allahın
isimlerinin lafızlarını tatil etmeye kimsenin gücü yetmez. Başarı ancak
Allahtandır.[2]
Tevekkül, Esmâul-Hüsnâya taalluk etmede makamların en kapsamlılarındandır.
Çünkü tevekkül için fiillerin isimlerinin umumuna ve sıfatların isimlerinin
umumuna özel bir taalluk vardır.
el-Gaffâr, et-Tevbe, el-Afuvv, er-Raûf, er-Rahîm, el-Fettâh, el-Vehhâb, er-Razzâk,
el-Mutî ve el-Mâni isimlerine tevekkülün taalluku vardır. Bu ise yüce Allahın
dininin düşmanlarını zelil kılmak, onları alçaltmak ve yardım sebeplerinden
alıkoyma hususlarında kulun Ona tevekkülü yönündendir.
Kudret ve İrâde isimlerine taalluk, tevekkülün Esmâul-Hüsnânın tamamına umumi
bir taalluku olduğunu gösterir. Bundan dolayı imamlardan açıklama yapan kimse bu
meseleyi yüce Allahı tanımaktır diye tefsir etmiştir.
Ancak yüce Allah kulun bilmesi hesabıyla olmasını murat etti. Bu ise kul için
tevekkül makamının en salim şeklidir. Kul ne zaman Rabbini en iyi şekilde
tanırsa o zaman Ona olan tevekkülü en kuvvetli şekli alır.[3]
Murakabe (=gözetleme, takip); er-Rakîb, el-Hafîz, el-Alîm, es-Semî ve el-Basîr
isimleriyle kulluk etmektir. Kim bu isimleri ve bu isimlerin gereği ile kulluğu
idrak ederse onun için murakabe meydana gelmiştir. Allah en iyi bilendir.[4]
Bu, yüce Allahı tanımada, isimlerini ve isimlerinin manalarını tanımada ve
onlara tutunmada ziyadeyi gerekli kılar.
Muhakkak ki korkarak ümit eden Esmâul-Hüsnâya tutunur, onlarla kulluk eder ve
onlarla dua eder. Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
En güzel isimler (=el-Esmâül-hüsnâ) Allahındır. O halde Ona onlarla dua
edin
(Arâf,
7/180)
Dua eden kimsenin kendileriyle dua ettiği en yüce isimler olan Yüce Allahın
Esmâul-Hüsnâsı ile dua etmeyi terk etmek kula yaraşmaz.
[1]
Miftâhus-Saadet,
2/
197.
[2]
Tibyân, s.
102
[3]
Medâricus-Sâlikîn,
2/125.
[4]
Aynı yer.