Adet düzensizliği Çok fazla spor âdet düzensizliğine ve kısırlığa yol açabiliyor… Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Betül Kalay’ın verdiği bilgilere nazaran sportmen olan yahut nizamlı olarak çok antrenman yapan bayanlar, atletik amenore geliştirme riski altında.
Ağır antrenman kaynaklı âdet görememe yahut âdet düzensizliği meseleleri ise çocuk sahibi olmak isteyen bayanları sadece kısırlık değil, tıpkı vakitte yüksek kan kolesterol, kemik yoğunluğu kaybı ve erken yaşlanma meseleleri ile karşı karşıya bırakıyor…
Bayan Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Betül Kalay, çok fazla antrenman yapmanın, doğurganlığı etkilediğini ve kısırlığa yol açtığını söyledi. Op. Dr. Betül Kalay, genç ve sağlıklı bayanları yakından ilgilendiren idman ve kısırlık münasebeti hakkında şu bilgileri verdi:
“Basitçe söz etmek gerekirse, çok biçimde antrenman yapıyorsanız ve gereğince yemiyorsanız, bu âdet (regl) döngüsünde en az üç aylık periyot kaybına yahut yılda sadece birkaç kere ortaya çıkabilen sistemsiz, ağır âdet devirlerine neden olabilir. Bu, atletik amenore (regl olmama) olarak bilinen epey yaygın fakat az bilinen bir durumdur. Bu sorun çok fazla antrenman yapılmasından kaynaklanır.”
Atletik amenore nedir?
Amenore, regl periyotlarının olmamasıdır. Atlet olan yahut sistemli olarak çok antrenman yapan bayanlar, atletik amenore geliştirme riski altındadırlar. Antrenmanla ilgili hormonların ve düşük beden yağ düzeylerinin, seks hormonlarının (östrojen ve progesteron) çalışma biçimini etkilediği düşünülmektedir.
Atletik amenore nedenleri
Bayan Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Betül Kalay’dan aldığımız bilgilere nazaran atletik amenore, aşağıdakileri içerebilen çok antrenmanla ilgili bir dizi faktörden kaynaklanabiliyor:
- Düşük beden yağı düzeyleri: Kadın bedeni, şayet muhakkak bir beden yağ yüzdesinin altındaysa regl olmaz.
- Antrenmanla ilgili hormonlar: Egzersiz, bedenin beta endorfinler ve katekolaminler üzere muhakkak hormonları salgılamasını sağlar. Bu hormonların yüksek düzeylerinin östrojen ve progesteronun çalışma halini etkilediği düşünülmektedir.
- Duygusal gerilim: Ağır/güçlü, olumsuz hisler hipotalamusu etkileyebilir.
- Sistemsiz yeme: Süratli diyet yapma ve öğün atlama.
Birtakım spor cinsleri atletik amenore için yüksek risk taşıyor
Op. Dr. Betül Kalay, birtakım spor çeşitlerinin çok fazla yapılmasının atletik amenore meselesine taban hazırladığını belirtiyor. Buna nazaran atletik amenore, aşağıdaki üzere çok ağır spor yapan bayanlarda daha yaygın görülüyor:
- Bale
- Basketbol
- Bisiklet sürmek
- Jimnastik
- Uzun aralık koşu
- Yüzme
Tedavi edilmeyen atletik amenorenin uzun vadeli komplikasyonları
Adet düzensizliği Ağır idman kaynaklı âdet görememe yahut
- 1. Doğurganlığın azalması: Bayanlar tertipli regl dönemi geçirmezlerse gebe kalma mümkünlüğü daha düşük olur, lakin atletik amenore; sistemli regl devrine dönüldüğünde uzun vadeli doğurganlık üzerinde hiçbir tesire sahip değildir.
- 2. Yüksek kan kolesterol düzeyleri: İyi kolesterolün (yüksek yoğunluklu lipoprotein yahut HDL) berbat kolesterole (düşük yoğunluklu lipoprotein yahut LDL) oranındaki östrojenle bağlı bir düşüşten kaynaklanır.
- 3. Kemik yoğunluğu kaybı: Bu, osteopeni (düşük kemik yoğunluğu, lakin osteoporoz olacak kadar düşük değildir) yahut osteoporoza (kolayca kırılan kırılgan kemikler) neden olabilir, bilhassa de yaş nedeniyle en yüksek kemik yoğunluğuna şimdi ulaşılmamışsa.
- 4. Erken yaşlanma: Cilt, düşük östrojen düzeyleri nedeniyle esnekliğini kaybeder.
Atletik amenore (âdet görememe ve âdet düzensizliği) nasıl anlaşılır?
Bir hekimin atletik amenore teşhisi koyması için, evvel makul üreme bozuklukları üzere başka tüm mümkün nedenlerin ortadan kaldırılması gerekir.
Teşhis için gerekli testler
- İdrar yahut kan testi olabilen hamilelik testleri
- Genel sıhhati denetim etmek ve göğüsler ve kasık kılı üzere öbür cinsel özelliklerin gelişip gelişmediğini görmek için fiziki muayene
- Jinekolojik geçmiş ve kullanılan kontraseptif metotlar dahil tıbbi geçmiş
- Hipotalamus, hipofiz bezi ve yumurtalıkların nasıl çalıştığını denetim etmek için hormon testleri
- Üreme sisteminin bilgisayarlı tarama / denetimlerini ve ultrasonlarını içerebilen öbür taramalar
Atletik amenore (âdet görememe ve âdet düzensizliği) tedavi edilebilir mi?
Atletik amenore için tedavi seçenekleri bireye bağlıdır, lakin şunları içerebilir:
- Daha az idman yapmak yahut ağır olmayan sporları seçme
- Beden yağ ölçüsünün iki yahut üç kilo artırılması
- Diyet değişiklikleri ve azaltılan antrenman şayet nizamlı regl kanamasının geri dönmesine neden olmazsa, kombine oral kontraseptif hap yahut hormon tedavisine başlanması
- Kalsiyum ve günlük kilojullerin artması üzere diyet değişiklikleri yapma
- Kemik gücünü artırmak ve osteoporozu önlemek için kalsiyum desteği alma
- Sorun bir yeme bozukluğu ise danışmanlık alma.