Ünlü “Denemeler” kitabının yazarı Montaigne; “Yeryüzünde hiçbir şey yasalardan daha ağır, daha büyük haksızlıklara yol açamaz” derken hiç şüphe yok ki kamu düzeninde hukuksuzluğu değil, adil olmayan yasaları, ya da yasa maddelerini kastediyordu.
5 Ocak 2011 tarihli Sözcü’de çıkan şu haber haksız yere verilen cezalara bir örnektir: “Hırsızlık suçlamasıyla ABD’nin Teksas Eyaletinde 75 yıl hapse mahkûm edilen Cornelius Dupree, yapılan DNA testiyle masumiyeti kanıtlanınca, 30 yıl hapis yattıktan sonra serbest kaldı.”
Konuyu Montaigne’in sözü doğrultusunda irdelemeye geçmeden önce bir zimmet davasının ayrıntılarını yazmakta yarar var.
Zimmet olayı; 1983,84 yıllarında Diyarbakır Çukobirlik P.T.Satış Kooperatifinde meydana gelmiş ve yaklaşık 30 bin lira zimmete geçirilmişti. Olayı inceleyen Çukobirlik müfettişleri gibi C.Savcısı da; müdür, muhasebeci ve veznedarın parayı ORTAKLAŞA ZİMMETE geçirdiklerini iddia etmiş, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi de ilk duruşmada sanıkların tutuklu yargılanmalarına karar vermişti.
Bu karar üzerine veznedar bir fırsatını bulup kaçmış, kaçmayan müdür ile muhasebeci ise tutuklanarak ceza evine konulmuşlardı.
Bilirkişi olarak üç meslektaş dava dosyasını incelemiş ve muhasebeyi iyi bilen herkesin varacağı sonuca biz de varmıştık: veznedar suçlu; müdür ile muhasebeci suçsuzdu. Raporumuz üzerine tutuklulukları kaldırılan müdür ile muhasebeciden kooperatif müdürü bize teşekkür ziyaretine gelmişti.
Odamda arkadaşlarımla birlikte kabul ettiğimiz müdürün dudaklarından bizi şoke eden şu sözler döküldü:
“ Zimmet olayı ortaya çıktığında nişanlıydım ve evlilik hazırlığı yapıyordum. Tutuklanıp içeri atılınca nişanlım nişanı bozdu, ailesi ailemle ilişkiyi kesti, çevremde hırsız durumuna düştüm. Muhasebeci; şeker hastasıydı, hapishanede üzüntüden şeker komasına girdi. Sizin raporunuz olmasaydı bizim hayatımız mahvolmuştu. Benim ailem, muhasebecinin ailesi yatıp kalkıp size dua ediyorlar.”
Şimdi gelelim bu davanın en ilginç noktasına.
Zimmeti herkes reddederken veznedar müfettişlere de, savcıya da, mahkeme heyetine de aynen : “ Parayı ben zimmetime geçirdim. Bu işi tek başıma yaptım.” demesine ve tüm suç kanıtlarının masasında çıkmasına karşın müfettişler ile savcı gibi mahkeme heyeti de bu itiraflara itibar etmiyor ve ilk duruşmada üç sanığın, üçünün de tutuklu olarak yargılanmasına karar veriyor.
Bu noktada bir saptama yapmakta yarar var:
Bütün davalarda olduğu gibi zimmet davalarında da olayın doğru çözümü; birinci derecede önemlidir. Çünkü zimmet olayı doğru olarak çözülebilirse mahkemenin doğru çözüme paralel olarak doğru karar verebilme olanağı ancak o zaman söz konusu olabilir.
Bu davada; 2 suçsuz insanı bilmedikleri bir konuda 1 yıl kadar tutuklu yargılayan yargıçlar hata yapmışlardır. Ancak esas hatayı YASAMA ORGANI yapmıştır. Çünkü bilemeyecekleri bir konuda (çözümü muhasebe bilgisine dayalı ceza davalarında ) yargıçlara; sanıkları tutuklu yargılama yetkisini vermiştir.
Nitekim Sayın Yalçın Doğan’ın 23.04.2010 tarihli yazısındaki rakamlar bu hatayı açıkça kanıtlamaktadır. Buna göre Nisan/2010 Türkiye’sinde cezaevlerinde yatan 116 bin kişiden 60 binini tutuklu yargılananlar oluşturmakta, hüküm giymeden yatan 60 bin kişiden yaklaşık 40 bin kişi de yargılama sonucunda aklanmaktadır.
Anayasa’mızın 38/4’ncü maddesinde Masumiyet İlkesi “ Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.” şeklinde hükme bağlanmasına karşın suçsuz insanlar tutuklu olarak yargılanıyorsa, bu durum tutuklu yargılamaya izin veren yasa maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu gösterir. “Masumiyet ilkesine” göre “tutuksuz yargılamanın ESAS”, “tutuklu yargılamanın ise İSTİSNA” olması gerekirken, 1412 ve 5271 no.lu yasaların ilgili maddelerinin yanlış düzenlenmesi nedeniyle “tutuklu yargılama ESAS” , “tutuksuz yargılama ise İSTİSNA” olmuştur. “Şüphe üzerine suçsuz bir insanı bir dakika bile tutuklu yargılamaya izin veren yasal düzenlemenin olduğu yerde” insan hak ve özgürlükleri ile masumiyet ilkesinin varlığından söz edilemeyeceğine göre demokrasiden söz edilebilir mi?
Tutuksuz yargılamanın istisnası mı? 5271 nolu yasanın 100/4’ncü maddesinde belirtildiği üzere “Sadece adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı bir yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez” hükmü dışında kalan suçlarda ise “suçüstü yapılanlar ile suçlarını hiçbir baskı altında kalmadan mahkemede itiraf edenlerin” tutuklu olarak yapılacak yargılanmaları, tutuksuz yargılamanın istisnalarıdır. Böyle bir düzenlemenin “masumiyet ilkesine de, hukuk devleti anlayışına da” aykırı düşmeyeceğini düşünmekteyim!
Bu durum ayrıca 16’ncı yüzyılda yaşayan Montaigne’in “Yeryüzünde hiçbir şey yasalardan daha ağır, daha büyük haksızlıklara yol açamaz” sözünün aradan 5 yüzyıl geçmesine karşın ne yazık ki halen tüm dünyada da geçerli ve güncel olduğunu gösterir. Mademki suçluluğu hükmen sabit olana kadar kimse suçlu sayılamaz; o halde ne ile suçlanırsa suçlansın her sanık tutuksuz yargılanmalıdır. Dava sonunda ise; yargı kararı ile suçu sabit olan ve cezası kesinleşen sanık; tutuklanarak cezaevine konulmalıdır. İngilizlere ait olduğunu duyduğum “Doktorların hataları topraklarla örtülüdür” sözü doğrultusunda gerek Türkiye’de, gerekse dünyanın diğer ülkelerinde haksız yere tutuklu yargılananlar, haksız yere hapis ve ölüm cezasına çarptırılanlar karşısında “Yasa koyucu ile yargıçların hataları da demir parmaklıklarla, topraklarla örtülüdür” demek herhalde yanlış olmaz!
Yazıyı; Fransız düşünür Joseph Joubert’in şu sözü ile noktalıyorum: “Ey özgürlük! Adalet varsa sen de varsın! ”
Necdet Bora/Emekli Sayıştay Uzman Denetçisi
Odatv.com
Fransa Cumhurbaşkanı Macron konuştu
Rus basını, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın...