Yerel seçim sürecinde muhalefetin sık sık dile getirdiği konuların başında mali şeffaflık ve bilgilere ulaşılabilirlik olmuştu. Bunun nedeni belediyelerin, özellikle de belediye şirketlerinin istismara açık alanlar olması ve halkın bu şirketlerin faaliyetlerine uzak olmasıydı. Peki 2019 yılı itibariyle 30 büyükşehir belediyesine bağlı yüzlerce şirketin faaliyeti, halk tarafından denetlenebilir ve bilinebilir durumda mı?
Faaliyet raporlarına ulaşılamıyor
Uluslararası Şeffaflık Derneği’nin raporuna göre, 30 büyükşehir belediyesine bağlı 204 belediye şirketinin yalnızca 146’sının internet sitesi aktif çalışıyor. Bu 146 şirketin ise yalnızca 12 tanesi sitede faaliyet raporunu paylaşıyor. Yani internet sitesi aktif olarak çalışan 146 şirketin yüzde 91,8’i kamuya açık bir alanda faaliyet raporunu paylaşmıyor.
Mali tablolar yok
Yine raporda değinilen bir başka nokta ise şirketlere ait mali tablolara dair. İnternet sitesi aktif olan 146 şirketin yalnızca 16’sının mali tablolarına erişilebiliyor. Ayrıca bu şirketler içerisinde yalnızca 21 tanesinin sermaye bilgisine ve ortaklık ayrıntılarına ulaşılabiliyor. Yani bir yurttaş bulunduğu büyükşehir belediyesi bünyesindeki şirketlerin mali tablolarına ve şirket bileşenlerine bakmak ve fikir edinmek istediğinde elde edeceği bilgiler oldukça sınırlı veya yok.
Ticaret odaları da şeffaf değil
Raporda, büyükşehir belediyesi şirketlerinin bağlı oldukları ticaret odalarına yönelik değerlendirmelere de yer verildi. İlgili bölümde, “30 şehirden yalnızca 2’sinin Ticaret Odası sitesinde üye adı üzerinden arama yapılabilmektedir. 15 Odanın sitesinde şirket unvanı ve/veya ticaret sicil numarası ile arama yapılabilmektedir. 13 Odanın internet sitesine erişilememekte veya sitelerinde arama yapılamamaktadır” denildi. Yani bir yurttaş, istediği herhangi bir şirketi, bağlı bulunduğu ticaret odası üzerinden sorgulayabilirken, belediyelere ait şirketleri sorgulamakta zorlanıyor.
Demokratik bir tutum olarak şeffaflık
2018 Sayıştay Denetim Raporu, kamu kaynaklarında özellikle belediyeler eliyle yaşanan israf ve yolsuzlukları gözler önüne sermişti. Belediyelerin israf, yolsuzluk ve kamu kaynaklarının israfına açık alanlar olmasının toplumda yarattığı güvensizlik algısını yok etmenin tek yolu var : şeffaflık. Belediyeler, yurttaşların denetleyebileceği bir mali yapıya bürünmediği sürece her yerel seçim öncesinde belediyelerde yaşanan yolsuzluk ve israf örnekleri gündeme gelmeye devam edecek. Bu tarz tartışmaları engellemenin tek yolu belediyelerin parti farketmeksizin faaliyetlerini düzenli olarak yurttaşlarla paylaşmasıdır.