Amerika Birleşik Devletleri idaresi, İran ile yapılan nükleer mutabakat içerisinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu (BMGK) tarafından kaldırılan yaptırımları tekrar yürürlüğe soktuğunu açıkladı.
Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Tahran idaresine uygulanan yeni yaptırımlara ait yazılı bir açıklama yayımladı.
İran’ın Batılı ülkeler ile yapılan nükleer mutabakat olarak anılan Ortak Kapsamlı Aksiyon Planı’nda (JCPOA) belirtilen yükümlülüklere uymadığını savunan Pompeo, “Gösterilen ödünler tarih süresince bu üzere rejimleri güçlendirmiştir.” tabirlerini kullandı.
Bu nedenle Amerika Birleşik Devletleri olarak BMGK tarafından iptal edilen yaptırımları bugünden bu yana tekrar aktif hale getirdiklerini söyleyen Pompeo, BMGK’nın 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 ve 1929 sayılı kararlarında geçen tüm yaptırımları uygulayacaklarını kaydetti.
Pompeo, şu sözleri kullandı:
“İran’ın JCPOA’da belirtilen yükümlülükleri yerine getirmedeki düşük performansı ve Güvenlik Kurulu’nun İran’a uygulanan ve 13 yıldır yürürlükte olan silah yaptırımlarını uzatmaması Amerika Birleşik Devletleri’nin bu kararı almasına neden olmuştur. Güvenlik Konseyi’nin eylemsizliği, İran’ın 18 Ekim’de konvansiyonel silahlar satın almasının önünü açacaktı. Neyse ki Amerika Birleşik Devletleri bunun olmasını engellemek için lüzumlu önlemleri aldı.”
Öteki yandan tüm BM ülkelerine kelam konusu yeni yaptırım kararlarına uyma daveti yapan Pompeo, silah ambargosuna ek olarak, İran’ın Uranyum zenginleştirme ve sürece üzere faaliyetlerde bulunmasının yasaklanması ve balistik füze testi, geliştirmesi yahut ilgili teknolojilerin transferinin durdurulmasını da içerdiğini sözlerine ekledi
Pompeo ayrıyeten BM ülkelerinin buna uymaması ve belirtilen bahislerde İran ile ortaklığı yapması durumunda o ülkelere de yaptırım uygulayacağını vurgulayarak, “Bugünkü yaptırımların geri uygulanması, memleketler arası barış ve güvenlik içindir. 2015 nükleer mutabakatı, İran’ı kelam verildiği üzere memleketler arası topluluğa katılmaya teşvik etmedi. Bunun yerine, mollalar edindikleri servetleri Yemen’de, Irak’ta, Lübnan’da ve Suriye’de mevt ve yıkımı arttırmak için kullandılar ki bu varsayım edilebilir bir sonuçtu.” dedi.
Amerika Birleşik Devletleri daha evvel İran’ın, JCPOA’da belirtilen uranyum stokunun 10 kat üzerine çıktığını ileri sürmüş, BMGK’yi de “buna göz yummakla” suçlamıştı.
Lakin Fransa, Almanya ve İtalya’dan oluşan E3 ve başka üye ülkeler ise Amerika Birleşik Devletleri’nin yaptırım kararlarına reddederek, İran ile müzakere yollunu tercih ettiklerini belirtmişti.
JCPOA, İran’ın nükleer faaliyetlerinin denetlenmesi ve düzenlenmesi, bunun karşılığında yaptırımların kaldırılması maksismiyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun (BMGK) daimi üyeleri Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin’in yanı sıra Almanya ve AB ile İran ortasında 2015’te imzalanmıştı.
Amerika Birleşik Devletleri Lideri Donald Trump’ın idareye gelmesiyle Washington mutabakattan çekilmiş ve İran’a yine yaptırım uygulamaya başlamıştı. Mutabakatın öbür taraflarından Washington’u durdurmasını isteyen lakin bunda başarılı olamayan İran, Temmuz 2019’da nükleer muahedenin birtakım hususlarını, 5 Ocak’ta da mutabakattan kaynaklanan tüm taahhütleri askıya aldığını açıklamıştı.
Amerika Birleşik Devletleri, BMGK’nın İran’a 13 yıldır uyguladığı ve 18 Ekim’de sona erecek silah ambargosunu yenilemek istiyor. Bu uğraşı geçen ay başarısızlıkla sonuçlanan Amerika Birleşik Devletleri, İran’ın nükleer muahede içerisindeki taahhütlerini askıya almasını münasebet göstererek kurulun 2231 sayılı kararı ile kaldırılan tüm yaptırımların tekrar uygulanmasına imkan tanıyan mekanizmayı hayata geçireceği tehdidinde bulunmuştu.
İran ile beraber mutabakatın taraflarından AB, Rusya ve Çin ise Amerika Birleşik Devletleri’nin İran ile yapılan nükleer muahededen 2018’de çekildiğini ve mutabakata taraf olmayan bir ülkenin yaptırımların tekrar devreye sokulmasına imkan veren mekanizmayı hayata geçiremeyeceğini belirtiyor.