Dünya süratle değişiyor ve biz de onunla birlikte değişmeye başladık. Süratli bir tempoda bu kadar büyük değişimlere koordinasyon sağlamak kolay değil. Tanımadığımız milyonlarca insan ile ortak bir yas sureci içerisinde olduğumuzu unutmamamız lazım. Karantinada kalarak yalnızca vücudumuzu değil, lakin ruhumuzu da dinlemeye başlıyoruz.
Koronavirüs salgını birebir anda bir anksiyete salgını başlatmıştır. Bir salgın sırasında kaygı, telaş, üzüntü ve belirsizlik hisleri hissetmek olağandır. Bir çoğumuz da yalnızca virüsü değil lakin tıpkı vakitte kimliğimizi sorgulamaya başladık. “Ben kimim” kavramı birbirine bağlı roller ve münasebetler ağında oluşur. Karantina sürecinde dış dünyadan uzak kaldığımız için “kimlik” kavramımız da etkilenebilir. Dış dünyadan gelen ve bize meal yükletenleri bir anda kaybetmek, bizi birinci şoka sokabilir. Daha sonra da bu durumdan etkilenenlerin birden fazla çaresiz ve öfkeli hissedebilirler. Bunun farkında olmadığımız ve stratejik bir biçimde ele almadığımız sürece, bu kendimize ve diğerlerine trajik sonuçlar doğurabilir. Benlik hissinizi kaybediyormuş üzere hissediyorsanız, o dhaneir hayatınızda bir mana kaybı yaşıyor olabilirsiniz.
Hepimizin hayatımızın ehemmiyeti var ve bir yana ilişkin olduğumuzu hissetmek istiyoruz. Bu sebeple her gün iç dünyamıza manalı gelecek aktiviteler dahil edilmesi değerlidir. Yalnızca kısa bir vade için bile olsa, her gün manalı bir şey yapmak size bir hedef ve kimlik duygusu verecektir.
Salgının yarattığı anksiyete bizi “anormal” hissettiriyor da olabilir. Lakin, “anormal” bir reaksiyon vermediğimizin farkında olmamız lazım. 20. yüzyılın önde gelen psikiyatrlarından Viktor Frankl’ın bir lafı bu durumu çok şık açıklamaktadır: “Anormal bir duruma anormal bir reaksiyon vermek olağan bir davranıştır.” Bu “anormal” hissetme fikir kalıbından kurtulmak ruh sıhhatimiz için değerlidir. Konutta izole olsanız bile, mümkün olduğunca tertipli bir programa uymaya çalışın. Yalnızlık hiç bitmeyecekmiş üzere hissedebilse de, bu günleri olabildiğince “normal” hissettirmeye çalışmak, geçmenize yardımcı olacaktır. Her gün yapacağınız birkaç şeyle başlayın, nasıl hissettiğiniz ve ne yaptığınız hakkında bir günlük tutun. Bunu uygulamak, yaşadığınız bu durum hakkında proaktif olduğunuzu hissetmenize yardımcı olacaktır. Dikkatinizi dağıtma, ruminasyondan kaçınmanıza yardımcı olur, bu da depresyon için bir risk faktörüdür. Bu formda, küçük girişimler üstlenmek yahut gayrı dikkat dağıtıcı biçimleri bulmak ruh halinizi himayenize yardımcı olabilir.
Koronavirüs ile korkumuzu tetikleyen şeylerden bir kısmı haber eksikliğidir. Yeni bir virüs ile uğraş ediyoruz ve bu hastalık hakkında birçok soru işaretimiz var. Dimağımızın travmaya karşı reaksiyonları şu anda çok etkin. Hepimiz değişimle, diğerlerinden kopuk kalmaya, ailemiz ve shanediklerimizin sıhhati ile ilgili kaygılarımızla başa çıkmaya çalışıyoruz. Hepimiz özgürlük, kaynak ve istikrar kaybı ile başa çıkmaya çalışıyoruz. Sonuçta, hepimiz bilinmeyenin korkusu ile başa çıkmaya çalışıyoruz. Koronavirüse dair kaygıya kapıldığınızı hissettiğinizde, denetim edebileceğiniz şeylere odaklanmaya çalışın. Medyanın bize yarattığı kaygıyı denetim edemeyiz ancak medya tüketimimizi değiştirebiliriz. Muteber kaynaklardan haber okumak ve mola vermek değerlidir. Virüsün ne kadar süratli yayıldığından yahut kaç kişinin hastalandığından bahseden haberleri okumak ve izlemek kaygınızı artıracaktır. Medya tüketiminizi makul bir dhaneir dilimiyle yahut muayyen rakamda sonlandırın. Haberdar olmak yararlı olsa da bütün gün kaygı uyandıran haberlerle bombardımana girmemek değerlidir. Koronavirüs salgınının kentinizde yahut yakın etrafınızda ne kadar ağır olduğunu denetim edemezsiniz, ama kendi ferdî riskinizi (ve bilmeden diğerlerine yayma riskinizi) azaltmak için adımlar atabilirsiniz.
“Sosyal mesafelenme” virüsün yayılmasına azaltmanın bir yolu olarak uygulanmaktadır. Fakat, ruh sıhhatimiz üzerinde olumsuz yan tesirleri vardır. Diğerleri ile temasımızın kesilmesi ve bununla birlikte uyanan yalnızlık hisleri dimağın limbik sistemini etkileyebilir. Dimağımızın bu yerinde ağır aktivite üzüntü ve olumsuzluk hislerine bağlıdır. Bu durum çoklukla depresif bozukluklarda görülür. Tahminen de bu periyotta yalnızlıkla savaş etmek için yapabileceğiniz en güzel şey, klâsik olmayan yollarla diğerleriyle irtibat kurmaktır. Aileniz ve arkadaşlarınızla şahsen ziyaret edemeyebilirsiniz, lakin bu bağlanamayacağınız mealine gelmez.
Bir buhran sırasında sırf ruh sıhhatinizi ve yalnızlığınızı nasıl yöneteceğinize odaklanırken, vücudunuz ve zihniniz arasında güçlü bir ilişki olduğunu unutmayın. Vücudumuza odaklanarak hem daha güzel düşünebilir hem de hissedebiliriz. Egzersiz, ruh halinizi güzelleştiren endorfinler ve serotonin üzere kimyasalları salgılar. Tertipli egzersiz yapmak, depresyon ve anksiyete üzere ruh sıhhati problemlerinden kurtulmaya yardımcı olabilir ve semptomlarını azaltabilir. Ayrıyeten beyindeki hudut hücreleri arasındaki ilişkileri arttırır. Bu, hafızanızı geliştirir ve dimağınızı yaralanma ve illetlere karşı himayeye yardımcı olur. Bu periyotta virüsten korunmak için de en çok muhtaçlık duyduğumuz güçlü bir bağışıklık sistemine sahip olmamıza yardımcı olur.
Ruh sıhhatiniz koronavirüsün geriliminden etkileniyorsa, profesyonel yardım isteyebilirsiniz. Bir ruh sıhhati kompetanı, endişelerinizi yönetmenize yardımcı olabilir. Bu salgını çhanereleyen korku nedeniyle ortaya çıkabilecek ruh sıhhati sorunlarına ek olarak, mhanecut olan ruh sıhhati sorunlarının kötüleşmemesi için tedbir alınması kuraldır. Bu süreçte kendinizi yeterli hissedemiyorsanız, çekinmeden bir ruh sıhhati mütehassısına danışmanız, sizin için en yeterli karar olabilir.
Bu travma bizi elbette etkileyecek. Bu deneyim sırasında ve sonrasında ruh sıhhati ile ilgili değişiklikleri göreceğiz. Hem kişisel hem de toplumsal iyileşmemize muhtaçlığımız var. Birey olarak kendi ruh sıhhatimizi korumak toplulukta bir tesir yaratacaktır. Hepimiz kendimize düzgün bir halde bakarsak karantina sürecinden çıktığımızda toplumuzun güzelleşmesine yardımcı olabiliriz. Kimi hallerde birbirimiz ile irtibatımız kesilmiş olsa da ruh sıhhatimize değer vererek artık toplu iyileşmemize başlayabiliriz.