Gelsin gitsin Zennube
Bu arada 2 Haziran 1971 günü Lizbonda toplanan NATO Dışişleri Bakanları toplantısında görüşen Türkiye Dışişleri Bakanı Osman Olcay ile Yunanlı müsteşar Palamas, görüşmeler çökse bile her iki topluma görüşmeye devam etmek üzere baskı yapmaya devam edeceklerini kararlaştırdılar. Yunanistan diktatörü Papadoplulos, 18 Haziranda Makariosa bir mektup yazarak, kendi tavrı dolayısıyla görüşme süreci çökerse, sorumluluğu kendisinin yüklenmesi gerekebileceğini ihtar etti. Makarios ise verdiği cevapta, Kıbrıs konusundaki son sözün, Kıbrıs Helenizmine ait olduğunu söyledi! Yani kendisine
Bu şartlarda beşinci tur görüşmeler 3-4 Eylül 1971 günlerinde yapıldı ve her iki taraf da bilinen görüşmelerini tekrarladılar. Makarios, bütün diğer şartlarını kabul etmiş bulunan Rauf Denktaşın yerel yönetimlere bir Türk bakanın bakması önerisini, bölünmeye yol açacağı gerekçesi ile şiddetle reddetti. Ona göre, Zürih bile bundan iyiydi!
20 Eylül 1971de, görüşmeler gene çıkmaz sokağa girip, kesildi.
Yeni tur görüşmeler (6.Tur) ancak 8 Haziran 1972 tarihinden itibaren genişletilmiş toplumlararası görüşmeler biçiminde başlayabildi. Beşli görüşmeler diye de bilinir. (Beşli Konferans!)
Görüşmelere Denktaş ve Kleridesın yanı sıra Yunanistandan Mihail Dekleris, Türkiyeden Prof. Orhan Aldıkaçtı ve BM Genel Sekreterliği Kıbrıs Özel Temsilcisi Ossario Taffal katıldı.Türklere özerklik konusu tartışılıyordu ancak Makarios halâ özerk yönetim ya da federal sistemin, Taksime yol açacağını söyleyerek önerilere karşı çıkıyordu.
Zürih Antlaşmasının uygulamada uyuşmazlık yaratmış olan esaslarının saptanması ve bu esasların değiştirilmesi konusunda da bir anlaşmaya varılabilmiş değildi. Çünkü Türk tarafı da yerel yönetimlerde olsun temsil edilmeyeceği bir anlaşmayı kabul etmiyordu.
Kimse kendi görüşünden taviz vermiyor, ama masayı da terk etmiyordu. İşin doğrusu Denktaşın verebileceği bir taviz de kalmamıştı! Teslim oldum demekten başka Kimse uzlaşmaz damgası yemek istemediğinden, dünyaya, anavatanlara ve Kıbrıslılara karşı, görüşülür gibi yapılmaktaydı. Görüşmelere Türkiye adına Anayasa Danışmanı olarak katılan Prof. Aldıkaçtı, ne görüşüldüğünü, şöyle açıklamıştır:
Görüşmeler ilerledikçe, Rum Cemaatinin basit devlet kavramına sıkı sıkıya sarıldığı görüldü. Çünkü basit devlet, en elverişli devlet tipi idi. Makarios, Türk Cemaatinin istediği özerk idareyi devlet içinde devlet istemiyoruz sloganlarıyla reddediyordu. Federal sistemin ismini dahi ağzına almak istemiyordu. Federal Sistem, çığırtkanlığı yaparken, diğer taraftan da büyükelçilere ve kendisiyle görüşen yabancılara Enosise karşı olduğunu söylüyordu. Görüşmelerin ilk günlerinde durumu açığa kavuşturmak için Anayasaya bir başlangıç konmasını ve Rum-Türk Cemaatlerinin Enosis ve Taksime karşı olup bir arada insan haysiyetine uygun bir düzen içinde yaşamaya kararlı olduklarının açıklanmasını istedik. Bu teklife Yunanistan cevap bile vermedi. (Ergenekon Savrun. https://dergipark.org.tr/download/article-file/566716)
Ayni günleri anlatan Rum Görüşmeci Glafkos Kleridis ise şöyle diyor: Makarios bana ENOSİS ve dolayısıyla Taksimi de yeniden aforoz eden bir anlaşmaya imza koymayacaksın dedi. ( N. Kızılyürek. G. Kliridis s.160) EOKA B ve kilisenin kendisini yeniden yeminine ihanet etmekle suçlayacaklarından çekinmekteydi.
Bu arada Türkiyede genel seçimler yapılır. 14 Ekim 1973 tarihinde yapılan genel seçimler sonucunda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) oyların %33,3ünü, Adalet Partisi (AP) %29,8ini ve Milli Selamet Partisi (MSP) %11,8ini aldı. Hiçbir partinin çoğunluğu sağlayamaması üzerine, 26 Ocak 1974 günü CHP ve MSPnin katılımıyla 1. Ecevit Hükümeti (37. Cumhuriyet hükümeti) kuruldu. Şubat 1974te yeni hükümetin programı mecliste görüşülürken, yeni başbakan, hükümetinin Kıbrısta eşitliğe dayalı bir federasyon istediğini söyleyince (herhalde henüz, adadaki görüşmelerde durumun ne olduğu ne konuşulmakta olduğu ile ilgili yeterli brifing almış değildi!) Makarios, aradığı bahaneyi buldu (N. Kızılyürek age s.147) Mart 1973te Türkiyenin Kıbrısın içişlerine karıştığını ileri sürerek, görüşmeleri kesti! Altıncı tur da böyle sonuçlandı!
Rum görüşmeci, Meclis Başkanı Glafkos Kliridis, diyor ki: 1973te çözüm istemedi Kendisine karşı bir darbeye bahane yaratmak, istemiyordu. (N. Kızılyürek. G. Kleridis s.131)
Rahatımız yerinde, diyerek zamana oynamaktaydı ama bu yanlış bir değerlendirmeydi. Geçen zaman Kıbrıs Sorununun çözümü konusunda zafiyetler olduğu ve bu durumda en iyi çözümün iki toplumun birbirinden ayrılması olduğuna dair hem içerde hem de dışarıda düşünceler uyanmasına neden olmaktaydı! (age s.160)
Bu arada Yunanistanda darbe içinde bir darbe daha olmuş ve Tuğgeneral Dimitrios İoannides, yönetimi ele geçirmişti. Generalin binbaşılığı esnasında Kıbrıs Yunan Alayında görevli iken, Nikos Samson ile Makariosa gidip, adanın bütün Türklerini öldürmek konusunda bir plan sunduğu ve reddedildiği için Makariosu hiç sevmediği biliniyordu. (Brendan OMalley ve Lan Craig. Kıbrıs Komplosu. s. 223)
Kliridis, Oysa Denktaş, özerk yerel yönetimler karşılığında, Zürih anlaşmasının düzenlenmesini, kabul etmişti diyen N. Kızılyüreki onayladıktan sonra Ama Türkiyedeki Ecevit hükümetinden sonra, Zürihten uzaklaşıp, federasyona yaklaştı. Diyor. (N. Kızılyürek age s.147) Yok olmakta olan bir halkın sözcüsü ile memleketin %40ını ele geçirmiş bir halkın temsilcisinin, ayni politikayı izleyebileceğini beklediğini sanmıyoruz!7, Tur, 15 Temmuz 1974 günü başlayacaktı ki zavallı Makariosun siyasi ömrü vefa etmedi! İounnadis ile Samson, önerilerini reddetmiş olmasının intikamını, aldılar. Oysa ne güzel hem dünya hem de bizimle alay edip durmaktaydı, toprağı bol olsun
Halefleri, ayni taktikle zamana oynayarak, (bkz. Poliviou Raporu, Rolandisin açıklamaları v.s.) Kıbrıs Sorunu düşünmeye sadece hazım saatlerini ayırabilen bazı amatörleri bugün de sarmaya devam ediyorlar.
Sadece alay ediyorsak, az bile yapıyoruz Şükretsinler Hayırlı New York gezmeleri