Bilimsel bir gerçeğe dayanmayan, kulaktan kulağa yayılan bu ses kayıtları insanları daha çok panik ve tasaya sevk ediyor.
İnternetteki hangi bilginin yanlışsız hangisinin yanlış olduğunu açık kaynaklara dayandırarak tahlil eden bir doğrulama platformu olan Teyit.org Editörü Gülin Çavuş, mevzuyla ilgili değerlendirmede bulundu.
Çavuş, öncelikle kendilerini takip edenlerle gerçek bilgileri paylaşmaya çalıştıklarını ve daima WhatsApp’tan gelen, “Komşumun kızı tabip o anlattı, bir akrabam orada çalışıyor” üzere tabirler içeren ses kayıtlarına karşı kendilerini müdafaalarını tavsiye ettiklerini söyledi.
“Kriz vakitlerinde insanları sakin tutmaya çalışıyoruz”
WhatsApp’ın kapalı bir iletileşme platformu olduğunu ve insanların buradan gelen iletilere daha çok güvendiklerini lisana getiren Çavuş, “Gönderen kişi tahminen bir diğerinden yönlendiriyor fakat bilgiyi tüketen kişi duyduğuna inanıyor. O yüzden insanlara, hakikat bilgileri alabilecekleri kaynakları takip etmeleri gerektiğini bilhassa belirtiyoruz. Her gördükleri bilgiye inanmamaları gerekir. Bu çeşit ihtarları haftada iki sefer gönderdiğimiz Covid-19 isimli e-posta bültenimizde de yapıyoruz. Ayrıyeten yakın vakitte WhatsApp kümelerini bahis edindiğimiz bir görüntümüz da YouTube üzerinden yayınlanacak. Farklı platformlara yönelik ürettiğimiz içeriklerimizle hakikat bilgiyi yaygınlaştırırken bu tıp kriz vakitlerinde insanları sakin tutmaya çalışıyoruz.” diye konuştu.
Koronavirüs salgının yaşandığı bugünlerde bu cins paylaşımların attığını gördüklerini aktaran Çavuş, şunları kaydetti:
“Koronavirüs salgını sırasında ortaya saçılan yanlış bilgilerin ölçeği çok genişledi. Ülkeler ortasında bir kıyaslama yapmak mümkün değil diye düşünüyorum. Zira tüm dünyayı tesiri altına alan bir salgın ve yanlış bilgi çok kolay bir biçimde kılık değiştirip her ülkeye sızabiliyor. Birebir argümanların pek çok ülkede yayıldığına şahit oluyoruz. Teyit’in de imzacısı olduğu International Fact-Checking Network bir çalışma başlattı ve dünyadaki teyitçilerin koronavirüs salgını sırasında inceledikleri tezleri bir ortaya getirdi. Virüsle uğraş tüm insanlığın sorunu bu nedenle herkesin bu yanlış bilgilerden çok makûs biçimde etkilendiğini ve tüm bu yanlış bilgilerin halk sıhhatine önemli ziyanlar verdiğini görüyoruz.”
Kriz anlarında insanların yanlışsız bilgiye olan muhtaçlığı var
Teyit.org olarak bu palavra haberlerle çaba ettiklerini aktaran Çavuş, Facebook ve Instagram üzere platformlarda yayılan yanlış bilgilerin önüne geçmeye çalıştıklarını, yanlış bir bilgi olarak işaretledikleri içeriklerde ihtarların yer aldığını söyledi.
Çavuş, böylelikle bu yanlış bilgileri paylaşan kullanıcıların teyit.org tarafından hazırlanan tahlillere ulaştığını lisana getirerek, “Ayrıca bu süreçte toplumsal medya platformlarımızı takip edenlerin sayısında da önemli bir artış yaşandı. Bu da kriz anlarında insanların yanlışsız bilgiye olan muhtaçlığını ortaya koyuyor. Bir bilginin gerçek olmadığını paylaştığımızda beşerler bize teşekkür ediyor ve doğrunun hayatımızdaki gerekliliği fikrini yaygınlaştırıyorlar. Çeşitli televizyon kanallarına çıkarak da yanlış bilgilerin ziyanlarını ve neler yapılabileceğini anlatmaya çalışıyoruz. Ekranlarda da bizleri görenlerin aklına biraz da olsa salgın sırasında her gördüklerine inanmama fikri ekiliyorsa bu da kıymetli bir tesirdir diye düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Virüsten koruyan soğan üzere akıl dışı bir çok bilginin kendilerine de ulaştığını vurgulayan Çavuş, “Son periyotta hayli komik argümanlardan birisi de Disney, Tinder ve IBM üzere firmaların CEO’larının koronavirüs salgınından korkup inançlı yerlere taşınmak için istifa ettiğiydi. Ayrıyeten son vakitlerde popülerleşen ve 5G’nin koronavirüs salgınıyla alakalı olduğu argümanları da komplo teorisine kayan enteresan bir tez. Bunlar üzere çok fazla bilgi kirliliği ile karşılaşıyoruz.” dedi.
Yanlış haberler beşerler üzerinde panik, hezeyan yaratıyor “
Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Kemal Arıkan da temelsiz haberleri yayan insanların aslında bir kişilik bozukluğu içinde olduğunu belirterek, “Bu bireyler, ‘ben değerliyim, ben bilirim’ diyerek kendisine bedel kazandırmış oluyor. Kimisi de bu yanlış bilgileri duyunca paniğe kaplıyor ve bu paniğini paylaşmak istiyor. Ya da psikoza giriyor gerçeklikle ilgilisi kesiliyor ve bilgileri yanlışsız algılayarak karşısındakilere de yayıyor.” diye konuştu.
Bu tıp yanlış bilgilerin karşıdaki beşerler üzerindeki tesirine dikkati çeken Arıkan, şunları kaydetti:
“Hazırlıksız ve bilgisiz yakalanan beşerler bu safsatalara inanıyorlar. Paylaşılmış bir hezeyan gerçekleşebiliyor. Bunu ‘koronavirüsü milletlerarası bir komplodur’ argümanlarında da gördük. Bu söylentiye inanan çok insan oldu. Meğer ki bu büsbütün bir hezeyandır. Bu hususta dikkat edilecek en değerli öge bu türlü kulaktan dolma değil de hakikat bilgiye hakikat kaynaklardan ulaşmaktır.
Yanlış haberler beşerler üzerinde panik ve hezeyan yaratıyor. Meğer korona günleri insanın kendini dinlemesi, tefekkür yapması için bir fırsattır. Toplumsal medyada bilgi kirliliğinin yanında çok eğlendiren güldüren paylaşımlar da var. Bizim halkımız çok zekice espriler de üretiyor korona ile ilgili. Bu yanlış haberlerdense bu komik paylaşımlara yönelmekte yarar var. Boş vakitlerimizi kitap okuyarak, sinema izleyerek kıymetlendirmemiz lazım. Ayrıyeten koronavirüs insanlara yardım etmek için bir fırsat. Fakir ve yalnız insanlara yardımcı olmak da insanı memnun edecektir.”
Prof. Dr. Arıkan, Çin’de karantina bittikten sonra çiftlerde boşanma oranlarının yüzde 50 arttığını hatırlatarak, eşlerin de bu sıkıntı günlerde birbirlerine dayanak olmaları gerektiğini belirtti.