HUKUKİ DÜZENLEME:
5237 S.K. md. 29:
Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.
KANUNİ TANIM ve İRDELEME:
“Haksız Bir Fiil”
Kanuni düzenlemede geçen “haksız” kavramı, sadece hukuken değil, aynı zamanda “fiilen” de haksız olan her türlü fiili kapsamaktadır. Burada önemli olan, bir hakka yönelmiş bir “haksızlık” olması gerekmektedir.
Kişinin yaşam hakkında, vücut bütünlüğüne, sosyal itibarına, saygınlığına, şerefine, onuruna kısacası bir insanın maddi ve manevi varlığı ile ilgili her şey, haksız bir saldırıya uğrayabilir.
“Hiddet” veya “Şiddetli Elem”
Hiddet kelime manası itibariyle, kızgınlık, öfke manasına gelmektedir. Elem ise, keder, dert, üzüntü, acı anlamındadır.
Bir kişi, başka bir kişiye karşı haksız bir eylemde bulunarak, saldırıya uğrayan kişide bu haksız saldırı sonucunda bir öfke, kızgınlık veya üzüntü, acı, keder oluşturursa, saldırıya uğrayan kişi, saldıran kişi tarafından tahrik edilmiş demektir.
Tahrik Nasıl Oluşur?
A, B’ye karşı bir hakarette bulunur, B de bu hakarete bağlı olarak A’ya yumruk atarsa, B’nin yumruk atma fiili “suç” olduğundan B ceza alacak ve fakat A’nın hakareti nedeniyle bu fiili gerçekleştirmesi nedeniyle “tahrik” indiriminden yararlanacaktır.
Tabi her zaman olaylar kronolojik olarak net bir şekilde tespit edilemeyebilir.
Gerçekleşen bir yaralama olayında, yaralama fiilini gerçekleştiren fail, mağdurun kendisine hakaret ettiğini iddia eder ve fakat yargılama sırasında “karşılıklı bir hakaretin olduğu ancak hakaretin ilk kimden geldiğinin tespiti mümkün olmadığı” durumlarda, her iki taraf da tahrik indiriminden yararlanır. Bu olayda yaralama fiilini gerçekleştiren fail tahrik indiriminden, hakarette bulunan mağdur da tahrik indiriminden (çünkü hem hakaret etmek hem de yaralama fiilinde bulunmak suçtur) yararlanırlar. Ancak tahrik indiriminin uygulama oranı, en alt seviyede olacaktır.
“… ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığı şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenemediğinde, şüpheli kalan bu halin sanık lehine 5237 sayılı TCK'nin 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin asgari oranda uygulanmasını gerekir…” (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2021/4196 E., 2021/5680 K., 1. Ceza Dairesi 2021/1428 E., 2021/5674 K.)
Tahrik İndirimi Kim İçin Uygulanabilir?
Tahrik indirimi, ancak ve ancak tahrik edilen kişinin tahrik eden kişiye karşı gerçekleştiği eylemler nedeniyle uygulanabilir. Eğer fail, A kişisi tarafından tahrik edilmiş ve fakat A’nın yanında yer alan ve A’nın tahrik etme fiiline katılmamış kişiye karşı bir fiilde bulunursa, tahrik hükümlerinden faydalanamaz. Yine aynı şekilde, karşılıklı kavga eden kişilerden birinin, kavgayı ayırmak için araya giren kişiye etkili eylem gerçekleştirmesi durumunda, tahrik indiriminden yararlanamayacaktır.
Hangi Fiiller Tahrik Olarak Adlandırılabilir:
Yargıtay’ın bir kısım içtihatlarında hangi fiillerden dolayı tahrik indirimi verdiği konusunda fikir edinilebilmesi için aşağıda sunuyoruz.
Unutulmamalıdır ki; aşağıda sunulan örnekler sadece bir kısım örnekler olup, hangi fiillerin tahrik unsuru taşıyıp taşımadığı, her olayın oluş, gelişme ve yerine göre değişebilmektedir.
“… mağdurun suça sürüklenen çocuğa ve babası olan sanığa küfür etmesi nedeniyle suça sürüklenen çocuğun üzerine atılı suçu işlediğinin anlaşıldığı olayda, suça sürüklenen çocuk lehine TCK'nin 29. maddesi gereğince asgari oranda haksız tahrik indirimi uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,..." (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2021/4689 E., 2021/5681 K.)
“… Sanık ve suça sürüklenen çocuğun karı koca oldukları, sanık ve suça sürüklenen çocuğun katılanın suça sürüklenen çocuğa cinsel saldırıda bulunması nedeniyle üzerlerine atılı suçu işlediklerini savundukları olayda; sanık ve suça sürüklenen çocuk hakkında 5237 sayılı TCK'nin 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının karar yerinde tartışılmaması…” (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2021/5953 E., 2021/5568 K.)
“… kardeşi ...'nın olaydan bir gün önce mağdur ... ve arkadaşları tarafından yaralanması üzerine, sanığın kardeşi ... ile birlikte mağdurlarla buluştuğu, başlayan kavgada sanığın da yaralanmasının bulunduğu anlaşılmakla, sanık lehine 5237 sayılı TCK'nin 29. maddesi gereğince hakız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının …" (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2021/1823 E. , 2021/3863 K.)
“… Müştekinin sanığa küfür edip tartışmalarından ibaret haksız tahrikoluşturan eylemi nedeniyle,…”(Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2021/2091 E., 2021/3824 K.)
“… olay günü sanık ile müştekinin sulama kanalı yüzünden tartıştıkları esnada müştekinin kendisine küfür etmesi sonucu sanığın eylemini gerçekleştirdiğine yönelik sanık savunması karşısında, sanık lehine, TCK'nin 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin asgari (1/4) oranında uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,…”(Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2021/2044 E. , 2021/3837 K.)
“… taraflar arasında önceye dayalı husumet bulunduğu, olay günü katılan ...'ın sanıkların abisi olan ...'ın aracına zarar vermesi üzerine çıkan kavgada sanıkların katılanı yaraladıklarının anlaşılması karşısında, sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK'nin 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükümlerinin makul oranda uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,…” (Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2021/3242 E. , 2021/2791 K.)
Yeniliklerden ve fırsatlardan haberdar olmak için abone olun.