İhracatçı Tarafından Yurt Dışındaki Aracılara Ödenen Komisyonların Tedarikçilere Yansıtılması Halinde KDV Hesaplanıp Hesaplanmayacağı
Tarih: 6 Haziran 2014 | Vergi Günceli,
İhracatçıların mal ihracatı yapabilmek için yurt dışındaki aracılardan faydalanma olayına sıkça rastlanılmaktadır. Yurt dışındaki aracı kişi ve firmalar Türk ihracatçılarının mallarına yurt dışında müşteri bulmakta, Türk ihracatçı ile alım yapacak yabancı alıcılar arasında iletişim kurarak malın satılmasını sağlamakta ve bu işler karşılığında belirli bir oranda komisyon almaktadırlar. Türk ihracatçılar ise, bu şekilde ödedikleri komisyonların bir kısmını veya tamamını ihraç etikleri malları satın aldıkları Türkiye’de yerleşik kişi veya firmalara birebir yansıtmaktadırlar. Uygulamada, bu şekilde yansıtılan komisyon masraflarının KDV’ye tabi olup olmayacağı konusunda tereddütlerle karşılaşılmaktadır.
KDV Kanununun;
-1/1. maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye‘de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu,
– 4. maddesinde, hizmetin, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemler olduğu ve bu işlemlerin bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, birşeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği,
– 6/b maddesinde ise, hizmetin Türkiye’de yapılmasının veya hizmetten Türkiye’de faydalanılmasının işlemlerin Türkiye’de yapıldığını ifade ettiği,
hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, ihraç edilen mallara ilişkin olarak yurt dışındaki aracılar tarafından verilen “müşteri bulma ve ihraç edilecek malların pazarlanmasına aracılık” hizmetleri yurt dışında verildiğinden ve Türk ihracatçılar bu hizmetlerden yurt dışına mal ihraç etmek suretiyle yurt dışında yararlandıklarından, bu hizmetler KDV’ye tabi bulunmamaktadır. Daha açık bir ifadeyle, söz konusu aracılık hizmetleri Türkiye’de KDV’nin konusuna girmemektedir. İhracatçıların anılan komisyon ödemeleri üzerinden sorumlu sıfatıyla KDV beyan etmeleri de söz konusu değildir.
İhracatçıların bu şekilde katlandıkları yurt dışı komisyon ödemelerini Türkiye’deki tedarikçilerine yansıtmaları işlemi ise, masraf aktarımı niteliğindedir. Masraf yansıtılması işleminde yapılan masrafların gerçek ilgilisine aynen (bire bir) intikal ettirilmesi olayında, prensip olarak herhangi bir hizmet sunulması veya bir katma değer yaratılması söz konusu değildir. Dolayısıyla, masrafların gerçek ilgililerine aynen yansıtılması işlemi, bir mal teslimi veya hizmetin karşılığını oluşturmadığından KDV’ye tabi bulunmamaktadır. Ancak, aktarılan masraflara ait KDV’nin gerçek yüklenicisi tarafından indirimine olanak verilebilmesi bakımından, üzerinden KDV hesaplanmış masrafların aktarılması halinde, düzenlenen fatura veya benzeri belgelerde KDV’nin mutlaka ayrıca gösterilmesi gerekir.
Diğer taraftan, yapılan masrafların bire bir değil de, üzerine bir ilave yapılarak yansıtılması durumunda ise masraf aktarımının dışında ayrıca bir aracılık hizmeti söz konusu olmakta, aktarılan masraf tutarının üzerine ilave edilen bu bedel ise anılan hizmetin karşılığını oluşturmaktadır. Bu şekilde talep edilen ilave tutarlar komisyon kapsamında KDV’ye tabi bulunmaktadır.
Maliye Bakanlığı masraf aktarımlarında KDV uygulamasının genel esaslarını aşağıdaki şekilde belirlemiştir:
– Başkaları için yapılan ve KDV’ye tabi olan masrafların, gerçek usulde KDV mükellefiyeti bulunan gerçek ilgilisine yansıtılması halinde, onlara KDV indirimi hakkı verilebilmesi bakımından fatura düzenlenmesi ve masrafların tabi olduğu oran üzerinden KDV hesaplanması gerekir.
– KDV’nin konusuna girmeyen veya vergiden müstesna olan masrafların bire bir gerçek ilgilisine yansıtılması işlemi de KDV’ye tabi bulunmamaktadır.
– Masrafların bire bir değil de, üzerine bir bedel ilave edilerek aktarılması halinde ise, aktarılan masrafa ilaveten talep edilen bedel aracılık hizmetinin karşılığı olup, genel oranda KDV’ye tabi bulunmaktadır.
Bu açıklamalara göre, ihracatçılar tarafından ihraç edilen mallar nedeniyle yurt dışındaki aracılara müşteri bulma, alıcıyla bağlantı kurma vb. hizmetler nedeniyle ödenen komisyon vb. bedeller KDV’ye tabi olmadığından, bu bedellerin ihracatçılar tarafından Türkiye’deki tedarikçi firmalara aynen aktarılması işlemi de KDV’ye tabi bulunmamaktadır. İhracatçıların bu şekilde yansıttıkları komisyon bedelleri için fatura düzenlemeleri ancak, KDV hesaplamamaları gerekir.
Konu hakkında Maliye Bakanlığı tarafından verilen bir özelgede de,
“İhraç kaydıyla satışını yaptığınız ürünler için ihracatçı firma tarafından yurt dışındaki firmalardan alınan ihracat işlemlerine aracılık hizmeti, KDV Kanununun 6/b maddesi uyarınca KDV’nin konusuna girmediğinden, tarafınıza yansıtılan komisyon bedeli üzerinden KDV hesaplanmaması gerekir. “
Şeklinde açıklama yapılmıştır. (MB. GİB. Bursa VDB.nin 31/3/2014 tarih ve 45404237-130(I.13.189)-79 sayılı özelgesi)