Unutkanlık Tedavisi
- Sık Sorulan Sorular
- Depresyon Unutkanlığa Neden Oluyor Mu?
- Uykusuzluk Unutkanlığa Neden Oluyor Mu?
- Unutkanlığa İyi Gelen Yiyecekler Nelerdir?
- Unutkanlık Tedavi Edilmezse Ne Olur?
- Unutkanlık Başka Hastalıkların İşareti Olabilir Mi?
- Unutkanlık Ne Gibi Sorunlara Yol Açar?
- Unutkanlık Sadece Yaşlılarda Mı Görülür?
- Genç Yaşta Görülen Unutkanlığın Nedeni Nedir?
- Unutkanlık Hastalıkları Nelerdir?
- Vitamin Eksikliği Unutkanlığa Neden Olur Mu?
- Unutkanlık Zamanla Hafıza Kaybına Neden Olabilir Mi?
- Unutkanlık Tedavisi Var Mı?
- Unutkanlığın Bitkisel Tedavisi Nedir?
- Unutkanlık Tedavisini Hangi Bölüm Yapar? Hangi Doktora Gidilmeli?
ı olumlu yönde etkilemektedir.
İnsanın hafızasını geliştiren, belleğine yardımcı olan bazı yollar vardır. Bu yollar arasında şunlar sırlanabilir:
- Yeni el becerileri öğrenme
- Topluma faydalı olacak sosyal işlerde, okullarda, sosyal sorumluluk projelerinde gönüllü olarak çalışma
- Vaktin büyük çoğunluğunu arkadaşlar, dostlar ve aile fertleri gibi sevilen kişilerle geçirme
- Belleğe yardımcı olmak için, liste yapmak, ajanda kullanmak, not tutmak gibi çeşitli teknikler kullanma
- Her gün kullanılan gözlük, anahtar, cüzdan gibi şeylerin aynı yere konulması, yerlerinin belli olması
- Uyku düzenin korunması, dinlenmeye dikkat etme
- Beslenmeye dikkat etmek, iyi ve sağlıklı beslenme ile birlikte çeşitli bedensel eksersizler yapma
- İçki ve sigara kullanmama
-
Stres altında olma, depresyonda olma gibi psikolojik problemler hissedildiğinde psikolojik yardım alma
-
Unutkanlık Tedavisi Hakkında
Ciddi sıkıntılara neden olmayan, herkeste görülebilecek unutkanlık normal olarak görülürken sorunlar oluşturan unutkanlıkların tedavi edilmesi gerekmektedir. Öncelikle unutkanlığın altındaki nedenlerin neler olduğu araştırılmalıdır. Bunun için unutkanlıktan mustarip olan kişi doktora başvurmalıdır. Doktorlar unutkanlığın altında yatan sebeplerin neler olduğunu tespit etmek için kişiye bazı testler uygulayacaktır. Yapılan testler unutkanlığın tiroid yetmezliğinden mi, depresyondan mı, beslenme eksikliğinden mi, beyinle alakalı bir problemden mi yoksa bir ilacın yan tesiri mi olduğunu ortaya çıkaracaktır. Yapılan testlerden çıkan sonuçlara göre doktorlar bir tedavi yöntemi belirleyecektir. İlaçla tedavi edilmesi gerekenler ilaçla tedavi edilecektir. Anksiyete, stres veya depresyon gibi nedenlerden kaynaklanıyorsa anti depresan kullanmak veya psikolojik destek almak gerekebilir. Unutkanlık tedavisi için illa ilaç tedavisi gerekli olmayabilir. Bazı durumlarda sadece doğal yöntemler unutkanlığı giderebilir. Bazı kişilerdeki unutkanlık, beslenmeye dikkat etmek, sağlıklı bir diyet, düzenli egzersiz yapma gibi doğal yöntemlerle çözülebilir. Çünkü bu tarz doğal yöntemler beyin işlevinin gelişmesine yardımcı olarak unutkanlığın çaresi olacaktır.
Unutkanlık Nedir?
Sürekli olarak bazı şeyleri hatırlamakta güçlük çekme olarak tanımlanan unutkanlık beyindeki değişikliklerden kaynaklanmaktadır. Halk arasında yaşlanmanın doğal bir parçası olarak görülen unutkanlık bir hastalığın veya farklı bir durumunda göstergesi de olabilir. Unutkanlık hastalığına yakalanmış olanlar yeni şeyler öğrenmekte, yeni anıları hatırlamakta, olayları, bilgileri ve kişileri hatırlamakta zorlanırlar. Unutkanlığın en yaygın nedenleri arasında, travma, ilaçların yan etkisi, beyin kanseri, beyin tümörleri, beyindeki enfeksiyonlar, beyin fonksiyonlarındaki bozukluklar, stres, anksiyete, depresyon, yanlış beslenme, yeterli dinlenmeme, çok çalışma, beynin fazla yorulması, dikkat dağıtıcı şeylerle meşgul olma bulunmaktadır. Bu nedenler kısa süreli belleğe müdahale etmektedir. Unutkanlık sadece yaş ile sınırlı olmayıp gençlerde de görülebilmektedir. Yaşlılarda görülen unutkanlıkların en önemli nedenleri arasında vasküler demans veya Alzheimer gibi hastalıklar bulunmaktadır. Hayatı zorlaştıracak durumda unutkanlığa maruz kalmamak için nedenlerin saptanması ve tedavisinin başlaması için doktora başvurulmalıdır.
Erken Yaşta Unutkanlık
40’lı yaşlardan önce, günlük hayatı etkileyen, kalıcı unutkanlıklar veya geçici unutkanlıklar yaşanabilir. Gençlerde yaşanan unutkanlıkların nedeni organik veya psikolojik olabilir. Unutkanlıklara, konsantrasyon eksikliği, moralsizlik, keyifsiz, işten kaçınma gibi olumsuz durumlar da ekleniyorsa unutkanlığın organik nedenlerden olmayıp depresyondan olma ihtimalini göstermektedir. Depresyon gibi durumlarda başvurulması gereken yer psikiyatri uzmanıdır. 50 veya 60 yaşından önce yaşanan unutkanlıklar erken unutkanlık içerisinde kabul edilir. Gençlerde görülen unutkanlık sorununun nedenleri arasında, düzensiz uyku, stres, akıllı cihazlarla fazla ve uzun süreli ilgilenmek, ağır diyetler, vitamin eksikliği, psikiyatrik hastalıklar, guatr hastalığı vardır. Gençlerdeki bu unutkanlıklar başlangıçta kısa süreli geçici olur. Fakat önlem alınmaz gerekli tedaviler uygulanmazsa demans, Alzheimer gibi ciddi hastalıkların habercisi olabilir. Bireyler ciddi bellek problemi yaşamamak, risklerini azaltmak için genç yaşlardan itibaren uzmanların yönlendirdiği doğrultuda hafızayı güçlendirecek alışkanlıkları edinmeye gayret göstermelidir. Genç yaşta unutkanlık problemi yaşayanlar ilerlemeden sorunun nedenini öğrenip tedavisini yaptırmalıdır.
Travma Sonucu Unutkanlık
İnsanlar bazen çok ağır travmatik olaylar yaşamaktadır. İnsan yapısı bu ağır olayla başa çıkma yöntemi olarak bazen unutkanlığı seçebilir. Şayet bir kişi böyle bir ağır travmatik olay yaşamış ve sadece o olayı unutmuşsa psikolojik bir hastalık olarak değerlendirilir. Unutkanlığın tanısını koyabilmek için doktorun mutlaka hastanı hikayesini bilmelidir. Travma yaşayanların unutkanlıkları değerlendirilirken ailenin öyküsü, depresyon durumu, herhangi bir fiziksel rahatsızlığın olup olmadığı, başka belirtilerin varlığı gibi etkenler araştırılmalıdır. Hastanın unutkanlık durumu kalıcı ve ciddi bir şekilde devam ederse nörolojiye görünmesi gerekir. Nöropsikolojik değerlendirme yapılmalıdır.
İleri Yaşlarda Meydana Gelen Unutkanlık
Yaşı ilerlemiş olanlar genellikle birçok şeyi unutmaktadır. Unutkanlıktan şikayetçi olan yaşlılar için bu durumun yaşla bağlantılı olduğu değerlendirilse de altında birçok tıbbi sebep yatabilir. İnsanlar yaşlandıkça demans yani bunama sıklığı artmaktadır. Bunun nedenleri arasında zihinsel işlevlerde edinilmiş ve süreğen yetersizlik durumu bulunmaktadır. 60 yaş üzerindeki kişilerde görülen unutkanlığı büyük kısmının nedeni yeti yitimidir. 65 yaş üzerindekilerin yeti yitimi riski yüzde 5 iken, her 5 yılda risk ikiye katlanmaktadır. 85 ve üzerinde ise bu durum yüzde 50’ye çıkmaktadır. İlerleyen yaşlarda görülen unutkanlıkların en yaygın nedeni Alzheimer hastalığıdır. Bunama veya demanslı hastaların yüzde 50 ile 75 arası Alzheimer’dir. Yaşlılarda, geçmişte yaşanan olaylarla ilgili olan uzak hafıza korunurken, yeni bilgilerin öğrenilmesi ve kaydedilmesini sağlayan yakın zamanla ilgili hafızada zorluk ve sıkıntı yaşanır. Örneğin yaşlılar 40 yıl önce yaşadığını ayrıntısı ile hatırlayarak anlatırken, öğlen ne yediğini veya hangi ilacını aldığını hatırlayamaz. Zamanla tanıdığı insanların yüzünü hatırlayamama, koyduğu eşyayı bulamama, bildiği insanın adını hatırlayamama, yemek yeme yetisini unutma, giyinip soyunmayı yapamama gibi durumlar da gelişmeye başlar. Agresif davranışlar sergileyen yaşlılar zamanla ağızdan gıda alamadığı için yatağa bağımlı hale gelebilir. Yaşlılarda yaşanan unutkanlığın nedenleri arasında yaşlılık depresyonu yatmaktadır. Yaşlara göre depresyonun çeşitleri ve etkileri değişmektedir.
İnsan yaşlandıkça beyindeki sinir hücrelerinde yıkım yaşanabilmektedir. Yaşanan bu yıkım sonucunda unutkanlık ortaya çıkar. Bu durum bunama olarak nitelendirilmez. Beyin hücrelerindeki tahribatın yanı sıra, kansızlık, B12 eksikliği, folik asit eksikliği, hipotiroidi gibi tiroid bozuklukları ve daha farklı tıbbi sebepler de yaşlılarda unutkanlığa yol açabilir. İleri yaştaki insanlarda görülen unutkanlıklar dikkate alınmalı, ihmal edilmemeli ve altında yatan nedenler titizlikle araştırılarak tedavi edilmelidir.
Unutkanlığın Nedenleri Nedir?
Yaşlanmanın normal bir parçası olarak değerlendirilen unutkanlık zamanla bunamaya yani demansa kadar ilerlemektedir. Yaşa eklenen alkol, sigara kullanımı, kronik stres, uyku düzensizliği, depresyon gibi nedenler unutkanlığın derecesini artırır veya unutkanlık yaşını daha erkene çeker. Yoğun ve stresli işte çalışanların, birilerinin adını unutması, kelimeleri hatırlayamaması çok normal olarak karşılanır. Stresin yanı sıra B12 eksikliği, tiroid hormonlarından kaynaklanan hastalılar, ilaçların yan etkisi gibi tıbbi nedenler de unutkanlık yapmaktadır. Unutkanlık tamamen kişisel olarak düşünülmelidir. Her kişinin unutkanlığının nedeni farklı olacağı gibi tedavisi de farklı olacaktır.
Beyinle İlgili Rahatsızlıklar
Her insan hayatının bir yerlerinde bir şeyleri unutur. Unutmak insanların genlerinde vardır. Doktorlara göre unutkanlığın değil unutkan hastaların istatistiği vardır. Bununla doktorlar hangi unutkanlığın normal hangisinin hastalık olduğunun ayırt edilmesi gerektiğini vurgulamak istemektedir. Küçük unutkanlıklar normal sayılabilirken ciddi ve uzun süreli unutkanlıkların altında çeşitli nedenler yatabilir. Unutkanlık hastalığı denilince herkesin aklına Alzheimer gelse de aslında beyinle alakalı daha farklı durumlar da unutkanlığa neden olabilmektedir. Özellikle beyin tümörü, kanseri, kafaya alınan darbe, sara hastalığı, beyin damarlarında tıkanıklık, beyin iltihabı unutkanlığa neden olan beyinle ilgili hastalıkların başında gelir. Bu hastalıklar, beynin yeni bilgiler öğrenmek, bellekle ilgili bölgesini etkilemektedir.
Ağır Diyetler
Kilolu veya istediği kiloda olmayanlar diyet yapmaktadır. Diyetler doktor gözetiminde yapıldığında vücut için de faydalıdır. Fakat bazı insanlar bilinçsiz, doktor kontrolü olmadan ağır diyetler yapmaktadır. Ağır diyetlere bazen zayıflama ilaçları da eklenmektedir. Bitkisel olduğu ileri sürülerek insanlara satılan bu ilaçlar başta karaciğer, mide ve beyin gibi bazı organlara zarar vermektedir. Sağır diyetler ve zayıflama ilaçlarının ana hedefi beyindir. Çünkü yeme isteği beyinden kontrol edilmektedir. Beyindeki açlık merkezini bastırmaya yönelik alınan gıdalar veya ilaçlar zamanla unutkanlık gibi bazı olumsuzlukların yaşanmasına neden olmaktadır. Diyetlerle baş gösteren unutkanlığın normal mi yoksa hastalık belirtisi mi olduğunu kişi yaşam kalitesinden anlayabilir. Yaşam kalitesini düşürecek kadar ciddi konularda unutkanlık yaşanıyorsa dikkat etmesi gerekir. Unutkanlık devam ederse de mutlaka doktora görünmesi gerekir. İnsanın yediği besinlerin, aldığı gıdaların hafızayı güçlendirdiği ortadadır. Unutkanlığın en önemli nedenlerinden biri olan dengesiz ve sağlıksız beslenmeden kaçınmak için ağır ve doktor kontrolü olmayan diyetlerden kaçınmak gerekir.
Hipotiroidi
Vücudun yeteri tiroid hormonu üretmediği durumlara Hipotiroidizm yani tiroid yetmezliği denilir. Tiroid hormonu, odaklanma, düşünme gibi birçok yetiyi düzenlemektedir. Tiroid hormonunu yetersiz olması zamanla insanların ve kişilerin söylediklerini hatırlayamama, sözcükleri, kelimeleri unutma gibi çeşitli unutkanlıklara neden olur.
Kafa Travması
Çeşitli kazalarda kafaya alınan darbeler neticesinde kafa travmaları yaşanabilir. Bu travmalar insanlarda, konuşma, davranış bozukluklarına, unutkanlığa, fiziksel bazı hasarlara yol açabilir. Ülkemizde genellikle kafa travmaları, yaralanmalar, trafik kazaları gibi oylardan sonra yaşanmaktadır. Kafa travmaları hasarın alındığı noktaya göre değişmektedir. Travmanın sonucu kişiden kişiye değişmektedir. Bazı insanlarda önce baş ağrısı, sersemlik gibi hafif semptomlarla başlayan travmalar, kişinin komaya girmesine kadar uzanan bilin kaybına dönüşebilmektedir. Çarpma sonucunda meydana gelen ezilmelerin, iç kanamaların şiddeti ve beynin neresinde gerçekleştiği hasar ve iyileşme durumunu belirler.
Kaza geçiren kişilerin bazıları kaza anını hatırlamazken bazıları kazadan önceki birkaç haftayı da hatırlamayabilir. Hatta kaza neticesinde kafa travması geçiren kazazedelerin bazıları, yakınlarını unutur, tanıdıklarının yüzlerini ve isimlerini unutabilir. Beynin lisanla ilgili kısmı zarar görmüş ise konuşamama, kelimeleri hatırlayamama, konuşulanı anlamama hatta lisan bozuklukları gibi durumlar da yaşanabilir. Kafa travmaları genellikle yeni şeylerin öğrenilmesini bozar.
Kafa travması yaşayan hastaların zihni karışık olur. Nerde olduğunu, niçin orda olduğunu anlayamaz, konuşamaz, dikkatini olması gerektiği gibi toplayamaz veya durumları karıştırır. İleri derece travmalarda, durgunluk, isteksizlik, olmayan şeyler anlatma, hatırlayamadığı dönemleri uydurma, öfke patlaması, uykusuzluk veya aşırı uyku gibi değişik durumlar yaşanabilir. Yukarıda sırlanan belirtilere, baş ağrısı, yürümede zorluk, denge bozukluğu, çabuk yorulma gibi nörolojik belirtiler de eklenirse nörolojik muayene yapılması şart olur. Nörolojik muayene neticesinde doktorun verdiği ilaçlar, zihin egzersizleri, beden egzersizleri dikkatlice yerine getirilmelidir. Sağlıklı beslenme de eklendiğinde kafa travması geçiren hastalar kısa sürede yüz güldürücü sonuçlar alabilmektedir.
Şizofreni Bipolar Bozukluk Gibi Hastalıklar
Bir duygu durum bozukluğu olan Bipolar bozukluk, eskiden manik depresif olarak bilinmektedir. İki uçlu bozukluk olan bu durum bozukluğu, efektif bozukluk olarak da sınıflandırılmaktadır. Bipolar bozukluklar genellikle 15 ile 35 yaş aralığında başlamaktadır. Önceden kestirilmesi mümkün olmayan sıklıkta ve yaşam boyu tekrar eden depresyon, hipomani ve mani dönemleri yaşanmaktadır. Kişilere göre değişmekle birlikte bazı hastalarda hem mani hem de depresyon dönemleri iç içe geçmiş bir şekilde birlikte yaşanmaktadır. Bipolar bozukluğun iki alt tipi vardır:
- Hasta en az bir mani dönemi geçirdiyse bipolar bozukluk tip 1
- En az bir depresyon bir hipomani dönemi atlatıldıysa bipolar bozukluk tip 2 olur.
Bipolar bozuklukta hastalığın dönemleri farklı belirtiler gösterir. Buna göre mani dönemi enerji artışı, hareketlilik, aşırı neşe, az uyuma, çok konuşma, aşırı para harcama, dikkat dağınıklığı, fikir uçuşması, riskli girişimler gibi belirtiler gösterir. Mani dönemi belirtileri en az bir hafta kadar sürmektedir. Şayet mani dönemi belirtiler ortaya çıktığında hemen tedavi edilmezse kişi yaşamına büyük zararlar verecek eylemlerde bulunabilir. Mani döneminde olanlar kendini hasta olarak görmediğinden hastalıklarını reddederler. Hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi en doğru çözümdür.
Hipomani dönemi ise, maniye göre daha hafif şiddette ve kısa sürer. Hipomani belirtileri arasında uyku ihtiyacına azalma, konuşma miktarında artış, hareketlilik gibi mani belirtileri bulunmaktadır. Bu dönemde hastanın hastaneye yatması zorunlu olmamaktadır. Kişinin yaşamını mani dönemi kadar etkilememektedir. Mani döneminin belirtileri en az 7 gün sürerken hipomani ise en az 4 gün sürer.
Hastaların büyük çoğunluğunda depresyonun il başlangıç dönemi yaşanmaktadır. Depresyonun en belirgin özelliği, zevk alamama veya ilgi kaybıdır. Depresif duygu durum bozukluğunda kişi kendini çökmüş, sıkıntılı, psikolojik, mutsuz, hüzünlü, psikolojik bir acı içinde hisseder. Hayatın yaşamı ve anlamı kaybolur. Boşluk hissi belirginleşir ve istek ve dürtüler kaybolur. Depresyonda olan kişi, kesintili uyur, iştah kaybı yaşar, kilo kaybeder, uyku ihtiyacında artma meydana gelir. Hareketlerinde yavaşlama, huzursuzluk, durgunluk, suskunluk, yorgunluk, enerji azalması, suçluluk psikolojisi, pişmanlık duygusu, kendine güvende belirgin azalma, ölüm, intihar düşüncelerinde artma görülür.
Depresyon dönemleri diğerlerine göre daha ağır şiddette seyreder. Yaşanan olumsuzluklar kişinin yaşamını belirgin bir şekilde bozar. Depresyon dönemlerinde sadece ilaç tedavisi yeterli olmamaktadır. İlaç tedavisi yapıldığında manik döneme kayma gerçekleşir. Bundan dolayı depresyon döneminin tedavisi farklı şekilde yapılmaktadır. Sadece depresyon dönemi geçirmiş olup mani ve hipomani dönemlerini geçirmemiş olanlara bipolar bozukluk tanısı konulamamaktadır.
Unutkanlık Belirtileri Nelerdir?
Unutkanlığın birçok nedeni bulunmaktadır. Bu nedenler kişilere göre değiştiğinden unutkanlıktan mustarip olanlar kişi bazlı değerlendirilmelidir. Unutkanlık bazen bunama yani demans hastalığının ilk belirtisi olabilir. Bunama, orta veya ileri yaşlarda başlayan, akli becerilerde hatta ileri seviyelerinde fiziki becerilerde de kayıplara neden olan bir hastalıktır. Bunamaya neden olabilecek çok çeşitli hastalık vardır. Alzheimer, bunamanın en yoğun görülen nedenidir. Bunama yani Demans hastalığı, başlangıç, orta ve ileri evreler olarak gruplandırılmaktadır. Günümüzdeki teknik ve yöntemler bunama hastalığının ilerlemesini duraklatmaktadır. Tamamen yok etmek şu an için mümkün görünmese de yeni tedavi olanakları ile gerçekleşmesi beklenmektedir.
Başlangıç seviyesindeki Demans hastalığının belirtileri:
- Soyut düşünme, konuşma, anlama, muhakeme gibi entelektüel becerilerde aksaklıklar yaşanır. Konuşurken kelime bulmakta sıkıntı çeker, okuduğunu anlayamaz.
Bu evredeki aksaklıklar bunama belirtisi olarak algılanmayıp başka şeylere yorulduğundan tedavide geç kalınır.
Belirtiler erken algılanıp tedavi edilse hastalıkta olumlu sonuçlar alınabilir.
Orta seviyedeki bunama belirtileri arasında;
- Unutkanlıklar kişinin günlük yaşamını etkileyecek dereceye gelir. Örneğin kişisel bakımını yapamaz, telefonu kullanamaz, çorbasını çatalla yemeye çalışır, yemek yediğini unutarak yeniden yemek ister, para hesabı yapamaz ve temel gereksinimlerini bile yerine getirmek için desteğe ihtiyaç duyarlar.
İleri derecedeki unutkanlıkta;
-
Hasta ahlak ve sosyal öğretilere aykırı hareketlerde bulunur. Tuvaletini nereye yapacağını bilemez, saldırganlık gösterir, sözlü ve fiziksel tacizler gerçekleştirir. Hasta yakınlarının en sıkıntı yaşadıkları dönemdir. Belli bir süre sonra kişi yatağa bağımlı hale gelir.
Unutkanlık Risk Faktörleri Nelerdir?
Beynin ön bellek kısmında nedeni tam olarak bilinmeyen sebeplerden zararlı proteinler birikmektedir. Bu zararlı proteinler iltihabi reaksiyonların gelişmesine sebep olmaktadır. İltihabik reaksiyonlar, geri dönüşümü olmayan hücre kaybının orta çıkarır. Alzheimer olarak tanıdığımız hastalıkta ana risk faktörü yaştır. 65 yaşını geçmiş olan insanların 1/10’nunda, 80 yaşına gelenlerin 1/2’sinde Alzheimer hastalığı görülmektedir. Unutkanlığın hat safhada olduğu Alzheimer hastalığı 65 yaş altındaki kişilerde nadir olarak görülür. Bu hastalığın diğer risk faktörleri arasında, diyabet, yüksek tansiyon, düşük eğitim düzeyi, yüksek kolesterol düzeyi, kafa travması, bayan cinsiyeti ve genetik Alzheimer hastalığına yatkınlık sayılabilir.
Alzheimer hastalığından korunmak için neler yapılmalıdır?
- Sağlıklı yaşam ilkeleri, iyi ve düzenli beslenme
- Yaşlılıkta zihinsel olarak aktif olunacak faaliyetlerin içinde bulunma, varsa depresyonun tedavi edilmesi, yaşamın aktif olması
- Yüksek kolesterol, yüksek tansiyon ve şeker gibi değerlerin kontrol altında olması, düzenlenmesi
- Her gün düzenli yürüme
-
Akdeniz usulü balık, sebze ve zeytinyağlı beslenme Alzheimer hastalarının bazıları 2 yılda bazıları ise 12 yılda kötüleşmektedir. Bu süre kişilere ve yapılan tedaviye göre değişmektedir. 65 yaşı üzerinde olup da unutkanlık sıkıntısı yaşayanların en kısa sürede nöroloji hekimine başvurması gerekmektedir. Tanının erken konulması hastalığın ilerlemesini engelleyip, bozulma hızını yavaşlatacaktır. Böylece kişinin yaşam kalitesi artacaktır.
-
Unutkanlık Tedavisi Türleri
Unutkanlık nedenleri farklılık göstermektedir. Bunda dolayı unutkanlıktan mustarip olan kişinin öncelikle unutkanlık nedenlerinin yapılacak bir grup test ve analizle tespit edilmesi gerekir. Unutkanlığın nedeni tedavi türünü de etkileyecektir. Budan dolayı unutkanlığın tıbbi bir hastalıktan mı yoksa psikolojik nedenlerden mi kaynaklandığının tespit edilmesi oldukça önemlidir. Şayet bir hastalıktan kaynaklanıyorsa, uygun protokol izlenerek unutkanlığın gözetim altında tutulması şarttır. Erken tanının konulması, unutkanlığın ne şekilde seyrettiğinin takibi ve değerlendirmenin yapılması, tedaviyi olumlu etkileyecektir.
Unutkanlığın en önemli nedenlerinden biri de demanstır. Demans, 65 yaşından önce çıktıysa Erken Başlangıç, 65 yaşından sonra çıktıysa Geç Başlangıç denir. Demans yani bunamanın ilk evreleri en fazla dikkat edilmesi gereken safhalardır. İlk evrede unutkanlıkları sinirlenme, kızma, üzülme gibi psikolojik olaylar takip eder. Bunama hastalığının ilk evrelerine bakıldığında görülen belirtiler sanki psikiyatrik bir hastalığa benzemektedir. Yıkımla giden Demans hastalığının erken tanısının konulması hastalığın bir yerde tutulmasını sağlamaktadır. En azından ilaç tedavisinin erkenden başlaması kişinin yaşamını daha iyi bir şekilde devam ettirmesine yardımcı olur, yaşam kalitesini yitirmesini engeller.
TMS Tedavisi
Günümüzde insanlar yoğun olarak unutkanlık ve hafıza problemleri yaşamaktadır. Unutkanlık ve hafıza problemlerinin başlıca nedenleri arasında stres, yoğun iş temposu, ilaçların yan etkisi, kaygı bozuklukları bulunmaktadır. Erkenden tanının konularak çeşitli zihinsel egzersizlerin yapılması ve ilaçların kullanılması unutkanlık problemin önüne geçebilmektedir. Son zamanlarda geliştirilen bazı teknik ve yöntemler unutkanlığın iyileşmesini sağlamaktadır. Gelişmeler arasında bulunan TMS Tedavisi bu yöntemlerden biridir.
TMS Tedavisi ile beyinde belirlenen bazı noktalara manyetik uyarım yapılması ile gerçekleştirilmektedir. Bilim adamları beynin bir elektrokimyasal yapısı olduğunu belirtmektedir. TMS’de verilen manyetik uyarılar beynin elektrokimyasal yapısını yeniden düzenleyerek, hafıza ve unutkanlık problemlerine neden olan hasarı iyileştirmektedir. Yapılan TMS tedavisi ile problemlerin ortadan kalktığı ifade edilmektedir. Kimyasal ilaçlar gibi yan etkisi olmayan TMS tedavisi ile unutkanlık tedavisi gören hastaların büyük çoğunluğunda iyileşme görülmektedir. Hafızayı güçlendiren TMS tedavisi, Alzheimer hastaları için de bir unut ışığı olmaktadır.
İlaç Tedavisi
Alzheimer ve demans hastalıklarında ilaç tedavisi ömür boyu devam etmektedir. Organik kökenli bu hastalıklarda tedavinin geç başlaması tedavinin başarısını düşürmektedir. Depresyon veya farklı nedenlerden kaynaklanan unutkanlıkların ne kadar süreli ilaç tedavisi göreceği kişinin durumuna göre değişmektedir. Kişinin zeka düzeyi, entelektüel yapısı, stres faktörleri, travmaları, destek faktörleri, bireysel özellikler depresyonda kullanılacak olan ilacı türünü, dozunu ve tedavi sürecini etkilemektedir.
Psikolojik Yardım
Hayat kalitemizi istemediğimiz şekilde etkileyecek dereceye geldiğinde unutkanlık ciddi bir probleme dönüşmektedir. Yetişkinlerde unutkanlığın, psikolojik ve biyolojik çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Sebebi her ne olursa olsun dikkate alınmayan ve tedavi edilmeyen unutkanlıklar zamanla insanda yetersizlik duygunun gelişmesine neden olarak sosyal yaşamı da olumsuz etkilemeye başlar. Arkadaşlarla, dostlarla yapılan özel planların hatırlanmaması zamanla insanda psikolojik sıkıntılara yol açabilir. İnsanlar çocukluğundaki hatıralarını hatırlamayabilir. Bu bir unutkanlık değildir. Fakat günlük rutin olarak yapması gerektiği şeyi unutan kişide unutkanlık problemi vardır.
Her gün telefonunu, gözlüğünü unutan kişinin psikolojik destek alması gerekir. Şayet unutkanlığın bu evresinde destek alınmazsa durum daha da ağırlaşıp günlük işlerini yapamayacak kadar içinden çıkılmaz hal alabilir. Psikolojik destekte, kişinin unuttuğu, hatırlayamadığı bilgiyi geri getirecek çeşitli teknik ve yöntem kullanılmaktadır. Kişiye özel olarak uygulanan bu yöntemler, hayatın daha kaliteli yaşanmasını kolaylaştırmaktadır.
Stres ve Anksiyete Yönetimi
Stresli durumlara karşı insanlar bazı tepkiler göstermektedir. Anksiyete, insanın stresli durumlar karşısında gösterdiği tepkidir. Normal süreçte bu tedirgin edici bir durum değilken tetikleyici olmadan anksiyete durumu gelişiyorsa sıkıntılı bir durum olduğu anlamına gelir. Anksiyete yani kaygı, endişeli düşüncele, gerginlik hissi ve artan kan basıncı gibi fiziksel değişimlerle karakterize olmuştur. Anksiyetenin, kas gerginliği, uyku güçlüğü, unutkanlık, yorgunluk, huzursuzluk, odaklanma güçlüğü belirtileri vardır. Şayet bu belirtiler bir kişide günlük olarak ortaya çıkıyor ve kendini kontrol edemiyorsa doktora başvurmalıdır. Fiziksel muayene yapan doktor gerektiğinde bazı testler de isteyebilir. Anksiyete tedavisinde, davranışsal terapi, psikoterapi ve ilaç tedavisi yapılmaktadır.
Kaygı tedavileri bazen evde doktor gözetiminde yapılabilir. Bu tür kaygı bozuklukları ile başa çıkmak için yapılması gereken tekniklerden bazıları şunlardır:
- Potansiyel kaygı tetikleyicilerini sınırlandırmak için stres yönetimini öğrenmek gerekir. Kişi kendini zorlayan işleri kolaylaştıracak şeyler bulmalı ve kendini kaygıya sokan işlerden uzak durmalıdır.
- Derin nefes egzersizleri, uzun süre sıcak su altında kalma, karanlıkta dinlenme gibi zihinsel ve fiziksel gevşeme teknikler kullanılmalıdır.
- Olumsuz olan düşünceleri olumlu olanlarla değiştirmeye yönelik alıştırmaları yapılmalıdır.
-
Aile üyesi, arkadaş veya dostlardan destekleyici kişilerle konuşulmalıdır.
Sigara ve Alkol Tüketiminden Kaçınma
Sigara ve alkolün sağlık açısından zararlı olduğunu bilmeyen yoktur. Bu maddeler insanın bütün organlarına zarar verirken en büyük zararı görenlerden biri de merkezi sinir sistemidir. Sinir sisteminin zarar alması, dengesizlik, hareketleri kontrol etmekte zorlanma, aşırı uyku hali veya aşırı neşelilik gibi durumlar ortaya çıkmaktadır. Uzun süre kullanılan alkol ve sigara sinirler arasındaki bilgi alışverişini sağlayan uzantıların zarar görmesine, hücrelerin sayısında azalmaya, hücre içi organellerde genişlemeye ve bozulmalara yol açmaktadır. Beyinde ölen hücreler tekrar yenilenmemektedir. Alkol ve sigaranın beyin hücrelerini öldürmesi ise büyük bir sıkıntıdır.
Alkol ve sigara kullanan annelerin bebeklerinin beyninde hafızadan sorumlu bölgenin olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir. Uzun süre kullanılan alkol ve sigara insan vücudundaki B1 vitaminin eksikliğine bağlı olarak unutkanlık ve hafıza problemlerine neden olmaktadır. Bundan dolayı hem diğer organların hem de hafıza yönetimini sağlayan beynin zarar görmemesi için sigara ve alkolden uzak durmak şarttır.
Günlük Hayatın Düzene Koyma
Teknolojinin insan hayatına daha fazla girmesi, dikkati dağıtacak daha fazla etkenin olması ve yoğun iş hayatı insan hafızasını olumsuz yönde etkilemektedir. Unutkanlığın önüne geçebilmek için günlük hayatın belli bir düzene konulması önemlidir. Hafızayı canlı tutabilmek için yapılması ve dikkat edilmesi gereken bazı ipuçlarını şöyle sıralayabiliriz:
- Anahtarlık, gözlük, cüzdan gibi devamlı kullanılan eşyaların belli bir yeri olmalıdır.
- Randevular veya telefon numaralarının unutulmaması için not almak ve görülebilecek bir yere asılması hatırlamak için etkili olmaktadır.
- Unutulduğunda tedirgin olunan veya hatırlamakta zorlanılan şeyler yapıldığında yüksek sesle dillendirilmelidir. Bu yöntem yeni tanıştığı kişilerin isimlerini unutanların hatırlaması için de olumlu sonuç vermektedir.
-
Ses kaydedicisi, cep telefonu hatırlatıcısı, kol saati ayarı gibi hafıza yardımcıları kullanılabilir.
-
Unutkanlık Tedavi Öncesi
Alzheimer, Demans gibi ciddi hafıza problemlerine maruz kalmamak için önleyici tedbirler alınmalıdır. Her ne kadar Alzheimer gibi bazı unutkanlık hastalıkları genetik de olsa alınan tedbirler hastalığı geciktirip, dozunu azaltabilir.
Unutkanlık hastalığına yakalanmamak için, düzenli spor yapmak, kalp damar sağlığına dikkat etmek, sağlıklı ve iyi beslenmek, düzenli uyku uyumak, dinlenmek gerekir. Ayrıca beyin sağlığı için unutkanlıkların önemsenmesi ve erken dönemde uzman kontrolüne girmek ciddi sorunların önüne geçmektedir.
Nöropsikolojik Değerlendirme
Unutkanlıkta kullanılan nöropsikolojik değerlendirme, Nöroloji dalında kullanılan yardımcı muayene yöntemlerinden biridir. Beyin davranış temeline oturan nöropsikolojik testlerle muayene gerçekleştirilmektedir. Nöropsikolojik testler, beyin bölgelerinin aracılık ettiği mental işlevleri değerlendirir ve bu işlevlerdeki bozulmaları gösterir. Bu testler özellikle klinik olarak ayırt edilmesi oldukça zor olan bunama ile depresyonu ayırt etmede yardımcı olmaktadır. Nöropsikolojik testler sayesinde, unutkanlık sıkıntısı çeken hastanın dikkati sürdürme, basit dikkat, yapılandırma özellikler, planlama, bellek, soyutlama, görsel mekânsal algı özelliklerine bakılır. Ve böylece unutkanlığın neye bağlı olduğuna dair fikrin oluşması sağlanır.
Psikolojik Testlerin Uygulanması
Unutkanlık, stres, depresyon, günlük olayların kafaya takılması, anksiyete gibi ruhsal sorunlar nedeniyle ortaya çıkabildiği gibi beyni etkileyen bazı hastalıklardan da kaynaklanabilmektedir. Son zamanlarda internette sitelerinde unutkanlık değerlendirmesi yapan bazı psikolojik testler vardır. Bu testlerin tek başına yapılması kesin bir bilgi vermemektedir. Kişi yaptığı bu testlerle unutkanlığı hakkında genel durum kavraması yaşar. Unutkanlığı normal yaşantısını olumsuz şekilde etkileyecek boyutlara ulaşanların hemen bir psikoloğa veya nöroloğa başvurması gerekir. Psikolog veya nöroloğun gözetiminde psikolojik testlerin yapılması daha doğru olacaktır.
Unutkanlık Tedavi Sonrası
Unutkanlıktan dolayı belli bir tedavi görmüş olanların sonrasında hafızasını güçlendirmek için yapması ve dikkat etmesi gereken bazı şeyler vardır. Bunlar;
- Sağlıklı yaşamalı
- Düzenli ve sağlıklı beslenme
- Kalp damar sağlığına dikkat etme
- Kitap okuma, su doku ve bulmaca çözme gibi zihinsel faaliyetler yapma
- Vücudun ve beynin zinde olması için düzenli olarak yürüyüş yapılmalı
- Varsa depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar tedavi edilmeli
-
Alkol ve sigara tüketiminde uzak durulmalı
Düzenli Beslenme
Beynin yaşlanmasını önleyici gıdaların tüketilmesi unutkanlık problemin engellenmesini sağlamaktadır. Günlük beslenmede alınan gıdalar beynin yaşlanmasını engelleyebilir. Her öğünde en az bir dilim ekmek yemek özellikle tam tahıllı ekmek yemek bu konuda oldukça etkindir. Ekmeksiz diyetlerin kişilerin beyin fonksiyonlarını yavaşlattığı, bundan dolayı da diyet yapanlarda unutkanlık olduğu gözlemlenmiştir. Güçlü bir hafıza için değerli olan besinlerin başında, tarçın, ceviz, ananas, balık, yoğurt, havuç gelmektedir.
Düzenli Spor ve Aktivite
İnsan yaşlandıkça vücudumuzdaki damarlar daralmakta ve daha az oksijen taşımaktadır. Oksijenin vücuda az alınması metabolizmanın yavaş çalışmasına neden olmaktadır. Beyne az oksijenin gitmesi ise unutkanlık ve hafıza problemlerinin ana nedenidir. Bundan dolayı günde en az 2 defa 20 dakikalık açık havada egzersiz yapılmalıdır. En kolay yapılan egzersizler yürüyüş, yüzme ve bisiklet sürmedir. Her kişinin daha sağlıklı olabilmesi için günlük egzersizini yapması şarttır. Yürüyüşlerin oksijenin bol olduğu açık havada olması tercih edilmelidir. Ev veya spor salonunda yapılacaksa ortam çok güzel havalandırılmalıdır. Pamuklu ve rahat kıyafetler giyilerek güneş ışığının dik gelmediği zaman dilimlerinde yapılan egzersizler hafızanın kuvvetlenmesine ve unutkanlığın azalmasına yardımcı olacaktır.
Zihin Egzersizleri
Yapılan araştırmalar, yapboz yapmak, su doku ve bulmaca çözmek gibi zihin egzersizlerinin Alzheimer hastalığı riskini 2,5 kat daha azalttığını tespit etmiştir. Yeni el sanatları öğrenmek, dil kursuna gitmek, müzik eğitimi almak, bilgisayar programı öğrenmek gibi aktiviteler beyindeki hücreler arasındaki bağlantıların ve nöronların daha esnek olmasını sağlamaktadır. Yapılan egzersizler beynin hücrelerinin daha fazla çalışmasını ve esnekliğini artırmaktadır. Zihnin genç kalması, unutkanlığın olmaması için, fiziksel zindelik, zihinsel aktivite, sağlıklı beslenme ve stresin azaltılması gibi 4 önemli faktör vardır. Yoğun iş temposu sırasında yapılan nefes egzersizlerini öğrenmek ve bunları düzenli olarak yapmak zindelik sağlayacak, stresi azaltacaktır. İş hayatı çok stresli olanların profesyonel yardım alması daha doğru olabilir. Düzenli uykunun her yaşta dikkat ve hafızayı geliştirip stresi azalttığı kanıtlanmış bir gerçektir. Bundan dolayı düzenli uyku da unutkanlığı azaltmaya yardımcı olacaktır.
-
Sık Sorulan Sorular
Günümüzün en büyük problemlerinden bir tanesi unutkanlık olduğundan çeşitli sorular ve sorunlar bulunmaktadır. En çok merak edilen sorulara kısa ve faydalı cevaplar verilmiştir.
Depresyon Unutkanlığa Neden Oluyor Mu?
Son zamanlarda organik nedenlerden kaynaklanan hastalıkların dışında en fazla görülen rahatsızlıklar arasında unutkanlık ve depresyon bulunmaktadır. Unutkanlığın çok çeşitli nedenleri vardır. Depresyon da bu nedenlerden bir tanesidir.
Uykusuzluk Unutkanlığa Neden Oluyor Mu?
Unutkanlık aslında insanın yaratılışında vardır. Unutmak acı veren olaylarda insan için faydalıdır. Günlük yaşamın yoğunluğundan insan bazı ufak tefek şeyleri unutabilir. Bu normaldir ve kişi için problem değildir. Fakat, sosyal ilişkilerini etkileyip, işini yapamaz hale gelip, hayati fonksiyonlarını unutmaya başlayıp yaşam kalitesini düşürecek dereceye geldiğinde kişi için problem olmaktadır. Uyku düzeninin olmaması, her yaştaki insanda odaklanamama ve unutmayı beraberinde getirir. Şayet uykusuzluk devamlı olursa hafıza problemleri yaşamamak için doktora gidilmelidir.
Unutkanlığa İyi Gelen Yiyecekler Nelerdir?
Beynimi için en temel antioksidanlar E vitamininde bulunmaktadır. E vitamini ise, esmer pirinç, bulgur, çavdar, kara buğday, yulaf gibi besinlerde bulunmaktadır. Tam tahıllı ekmekler ve E vitamini beynin yaşlanmasını önlemektedir. Ayrıca beynin genç kalması için D vitamine de ihtiyaç vardır. D vitamini ise en fazla güneş ışığında vardır. Her gün en az 20 dakika açık havada yürümek etkili olacaktır. Beynin yaşlanmasını engellemek için polifenol içeriği yüksek ahududu, böğürtlen, yaban mersini gibi kırmızı meyveler tüketilmelidir. B12 güçlü bir hafıza için olmazsa olmazdır. Et, balık, tavuk, yumurta ve sütte bulunan B12’yi alabilmek için haftada 3 gün kırmızı et, her gün 4 porsiyon süt veya süt ürünü, her gün 1 yumurta tüketilmelidir. Bu gıdaları tükettiği halde hala B12 eksikliği olanlar B12 enjeksiyonu kullanabilir. Beyin sağlığı ve unutkanlığa çözüm olması için Omega3 kaynağı balık tüketilmelidir. Yaşlanma sürecini yavaşlatan balık, mevsiminde haftada en az 2 kez tüketilmelidir. Unutkanlığa çare olup beynin daha hızlı düşünmesini sağlayan bir diğer besin ise yoğurttur. Yoğurtta bulunan tirozin adlı madde hem unutkanlığı azaltıp hem de daha hızlı ve doğru karar vermeyi sağlar. E ve Omega 3 vitaminleriyle dolu olan ananas, tarçın, ceviz ve havuç hem sağlıklı hem de unutkanlığa iyi gelen besinlerdendir. Alzheimer hastalığı gibi unutkanlıkla ilgili rahatsızlıklara yeşil ve siyah çayın iyi geldiği kanıtlanmıştır. Beyin sağlığı için çok değerli olan polifenolün en fazla bulunduğu besin kakaodur. Beyni genç tutan kakaonun yoğun olduğun bitter çikolatadan her gün en fazla 40 gram tüketmek unutkanlığa iyi gelecektir. Ayrıca, beyni genç tutan badem, yer fıstığı gibi kuruyemişleri de unutmamak gerekir.
Unutkanlık Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Kişide normal şartlarda unutkanlık olduğunda dikkate alınmaz. Fakat ailesinde demans veya Alzheimer gibi rahatsızlık olanlar varsa ve kendinde de ileri derece unutkanlık olduğunu düşünüyorsa bu kişinin vakit kaybetmeden doktora başvurması gerekir. Unutkanlık ve unutkanlığa bağlı diğer hastalıkların teşhisi, tanısı geç konursa tedavinin başarılı olma oranı da o nispette düşmektedir. Uzun süre ağır diyet yapmış olan kişilerde zaman içinde bazı fiziksel bozukluklar ortaya çıkabilir. Bu bozukluklar arasında karaciğer, böbrek, mide rahatsızlıklarının yanı sıra iyi beslenemediği için beyin fonksiyonlarında yavaşlama görülür. Bu rahatsızlıklar dikkate alınıp tedavi edilmezse kişi ilerleyen zaman içinde kendi günlük rutin işlerini dahi unutacak hale gelebilir. Yakınındaki kişilerin ismini hatırlamama, ne yapacağını bilememe, yemek yediğini hatırlamama gibi durumlar gelişir. Unutkanlık belirtisi ile başlayan bazı hastalıkların tedavisi yapılabilmektedir. Tedavinin başarılı olabilmesi için tanının erkenden konulması önemlidir. Tanıda geç kalmamak için unutkanlıklar başladığında doktora başvurulmalıdır.
Unutkanlık Başka Hastalıkların İşareti Olabilir Mi?
Unutkanlık sadece psikolojik bir rahatsızlık değildir. Bazen çok daha büyük hastalıkların habercisidir. Unutkanlığın altınsa yatabilen 9 önemli hastalık şunlardır:
- Damar tıkanıklığı
- Alzheimer
- Tiroit bozuklukları
- Folik asit, B12 gibi vücut için önemli olan vitaminlerin eksik olması
- Kalp hastalıkları
- Böbrek hastalıkları
- Karaciğer hastalıkları
- Parkinson gibi sinir sistemi hastalıkları
- Genetik veya sinir sisteminin yıkımına neden olan nadir hastalıklar
-
Beyin kanseri, beyin tümörü
Unutkanlık Ne Gibi Sorunlara Yol Açar?
İnsan hayatını etkileyen unutkanlıklar yaşandığında öncelik bunun neden kaynaklandığını saptamaktır. Tıbbi nedenler veya psikolojik nedenler bulunmalı, takip edilmeli ve tedavi yapılmalıdır. Tedavinin yapılmaması kişiyi ilerleyen zamanda tamamen yatağa bağımlı hale getirebilir. Unutkanlıktan kaynaklanan rahatsızlıklar günümüzde tamamen tedavi edilemeyip kontrol altına alınmaktadır. Şayet kontrol altına alınmazsa hızlı bir şekilde ilerleyerek kişinin hayat kalitesini yok edecek duruma gelmesine neden olur. Tanı konulup ilaç tedavisi erken başladığında kişinin hayati fonksiyonlarındaki yitim daha az olacak ve kendi hayatını daha rahat idame ettirecektir. Ayrıca unutkanlığından dolayı bazı şeyleri hatırlamayan insanlar zamanla agresif davranışlar sergilemeye başlayabilir. Kendini yetersiz hissettiği için davranışları değişir ve olumsuzlaşır.
Unutkanlık Sadece Yaşlılarda Mı Görülür?
Aslında unutkanlık daha çok yaşın ilerlemesi ile daha yoğun görülmektedir. 65 yaş üzerindeki yaşlılarda Alzheimer ve demans tarzı unutkanlıkla bağlantılı rahatsızlıklar daha fazla görülür. Fakat bu sadece unutkanlığın yaşlılara has bir rahatsızlık olduğu anlamına gelmemektedir. Son zamanlarda her yaşta insanda unutkanlık görülmektedir. Vitamin eksikliği, uyku düzensizliği, sağlıksız beslenme alışkanlıkları, depresyon, bazı tıbbi hastalıklar gençlerde de unutkanlığa neden olmaktadır. Bazen küçük unutkanlıklar olarak ortaya çıkarken bazı gençlerde de ciddi hastalıkların belirtisi olarak unutkanlık görülmektedir.
Genç Yaşta Görülen Unutkanlığın Nedeni Nedir?
Gençlerde görülen küçük unutkanlıkların nedeni bulunup çözümlenebilmektedir. Fakat ciddi olan unutkanlıklar ise kontrol altına alınarak kişinin hayatını daha uzun süre kaliteli yaşaması sağlanır. Gençlerde görülen unutkanlığın nedenleri arasında şunlar vardır:
- Akıllı telefon, bilgisayar, tablet gibi cihazların çok uzun süreli ve yoğun kullanımı
- Stres, kaygı bozukluğu, depresyon
- Gereksiz bilgi edinimi
- Uyku bozukluğu
- E12, D3, OMEGA3 gibi değeri vitaminlerin eksik alınması
- Kafa travmaları
- Tiroid hormonundaki bozukluklar
- Düzensiz ve sporsuz yaşam
- Kitap okuma alışkanlığının olmaması, yarım bırakılan kitaplar
- Yanlış ve sağlıksız beslenme
-
Çevresel toksik maddelere fazlaca maruz kalma
Unutkanlık Hastalıkları Nelerdir?
Unutkanlık hastalıkları denilince ilk olarak Alzheimer akla gelmektedir. Alzheimer 65 yaş üzerinde olan kişilerde daha fazla görülür. Alzheimer kadar bilinen bir diğer rahatsızlık ise bunamadır. Diğer adı Demans olan bunama genellikle yaşlılarda görülmektedir. Ayrıca hipotiroidi gibi tiroid hormonundaki hastalıklar, kanser tedavileri, beyin tümörü, ağır diyetler kişide unutkanlık meydana getirmektedir.
Vitamin Eksikliği Unutkanlığa Neden Olur Mu?
Beynin sağlıklı çalışması hafızayı güçlendirmektedir. Hafızanın güçlü olması unutkanlığı azaltmaktadır. Yaşam koşullarının iyileştirilmesi, vücudun ihtiyacı olan vitaminlerin eksiksiz alınması, beslenmenin sağlıklı ve düzenli olması beynin sağlıklı çalışmasını olumlu olarak etkilemektedir. Sağlıklı uyku uyunması beynin daha verimli çalışmasını sağlar. Damarları sertleşmesini sağlayan gıdaların alınması, dengesiz beslenmeler, yeterli vitaminlerin alınmaması beynin çalışmasına zarar verir. Uykunun düzenli olması, vitaminlerin tam olması beynin fonksiyonlarının ve odaklanmanın sağlıklı olmasını sağlayacaktır.
Unutkanlık Zamanla Hafıza Kaybına Neden Olabilir Mi?
İnsanlarda hafıza kaybına neden olan hastalıkların başında, beyin tümörleri, beyin kanseri, beyin damarlarında tıkanma, beyin damar hastalıkları, çeşitli enfeksiyonlar gelmektedir. Bunların dışında hidrosefali denilen ve beynin içindeki sıvı miktarının artması, karıncıkların genişlemesi hastalığı da hafıza kaybına neden olur. Beyinle alakalı birçok hastalık hafıza kaybını direk veya dolaylı olarak etkileyebilir. Beyin damarlarının tıkanması ve bunu devamlı tekrarlaması, beynin hafıza ile ilgili bölümünü etkileyebilir. Bu durum bazı insanlarda büyük çaplı hafıza kaybı olarak ortaya çıkarken bazı kişilerde unutkanlıklar olarak kendini gösterebilir. Bazen beyindeki tümörler beynin hafıza ile ilgili kısmında oluşabiliyor. Hafızayla ilgili veya diğer özelliklerle ilgili çok stratejik konumda oluşan tümör hafıza kaybı veya unutkanlığa neden olur. Bunama yani demans hastalığına maruz kalmış bazı kişilerde hafıza sorunu unutkanlığın bir parçası olarak görülebilmektedir. Unutkanlık hastalığı demans ile birlikte gelişen hafıza kaybı bazı zihinsel özelliklerin bozulmasını da beraberinde meydana getirebilir.
Unutkanlık Tedavisi Var Mı?
Unutkanlık eğer travmaya bağlı gelişiyorsa büyük oranda geçicidir. Yaşa bağlı gelişen unutkanlığın kesin tedavisi ise mümkün değildir. Hayat tarzının daha kaliteli hale getirilmesi, beyin egzersizlerinin yapılması dışında herhangi bir uygulama bulunmamaktadır. Bu yöntemler de unutkanlığı ortadan kaldırmaktan ziyade, etkisini azaltmayı ve yavaşlatmayı amaçlayan türdendir.
Unutkanlığın Bitkisel Tedavisi Nedir?
Yaşa bağlı unutkanlık nörolojik hastalıklardan kaynaklanmaktadır. İlerleyicidir ve uygulanan tedavilerin tamamı etkilerini azaltmaya ve yavaşlatmaya yöneliktir. Bitkisel uygulamaların temel amacı da tam olarak budur. Herhangi bir bitkisel tedavi, nörolojik kaynaklı unutkanlığı tedavi edemez. Yalnızca hastanın hayat konforunu yükseltebilir. Ayrıca her bitkisel tedavinin her hastada işe yaraması gibi bir durum söz konusu değildir. Yine de unutkanlıkla başa çıkmak isteyenler adaçayı, ceviz, sarımsak, üzüm, portakal, incir, balık ve fındık tüketimini artırmalıdır.
Unutkanlık Tedavisini Hangi Bölüm Yapar? Hangi Doktora Gidilmeli?
Eğer travmaya bağlı bir unutkanlık söz konusu ise, travmanın ortaya çıkış sebebine göre nöroloji polikliniği ve psikiyatri polikliniği tedaviyi birlikte yürütebilmektedir. Eğer yaşa bağlı unutkanlık söz konusu ise tedavi nöroloji polikliniği tarafından yapılmaktadır. Hastalar alzheimer ve demans gibi hastalıklar konusunda uzmanlaşmış doktorlara başvurmalıdır.