Kültür ve Turizm Bakanlığı, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Trakya Üniversitesi, Kemalpaşa Belediyesi ve Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi’nin desteğiyle İzmir’in en eski ikâmetgâh yeri, 8 bin 850 yıllık Ulucak Höyüğü’nde yürütülen kazı çalışmaları sürüyor. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi Esas Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arzu Çevik’in, 2009 yılında kazı başkanlığını devraldığı höyükteki çalışmalarda bugüne dek İzmir’in tarihiyle ilgili çoğu bulgu gün yüzüne çıkarıldı. Ulucak Höyüğü’nün, Ege Bölgesi’nin birincil çiftçilerine ev sahipliği yaptığı da bu çalışmalarla saptandı. Ayrıca birincil yerleşimcilerin 7,5 metrelik kültür tabakası her tarafında evlerini birbiri üstüne inşa edip kesintisiz 1150 sene baştan başa benzer yerde iskan ettikleri de anlaşıldı.
DÜNYA ARKEOLOJİSİ İÇİN ÖNEMLİ
Dünya tarihi için değerli olan Ulucak Höyüğü’nde ortaya çıkarılan seramik üretim atölyesi ve içindeki buluntular birçok yeni bilgiye de ulaşılmasını sağladı. Tarihteki en eski seramik imal atölyesi olan 100 metrekarelik yapıda, seramik kapların pişirildiği fırınlar ve seramik kapların boyanmasında hematit boyayı öğütmek için kullanılan fazla sayıda öğütme taşlarının yer aldığı kaydedildi. Kazı başkanı Prof. Dr. Istek Çevik, “Tarihsel olarak Mezopotamya’dan Ege Bölgesi’ne değin geniş bir coğrafyada ilk seramiklerin günümüzden 9 bin sene önce yapıldığını biliyoruz. Bu ilk seramikler yapıldığı vakit muhtemelen kadınlar kadar hane içi üretiliyordu. İlk seramiklerin ortaya çıkışından bin yıl daha sonra milattan önce 6 binlerde ise belirttiğim bu geniş coğrafyada yer alan seramikler üzerine yapılan incelemelerden yola çıkarak, bunların bilirkişi seramik ustaları göre yapıldığı varsayılmaktaydı. Ulucak’ta bulduğumuz bu atölye, Yakın Doğu ya da dünya arkeolojisi için önemli. Çünkü ilk kez seramiğin uzmanlar kadar yapıldığını bedenen belirten bir delil” dedi
SERAMİK ÜRETİMİNDEKİ UZMANLAŞMA
Atölye hakkında bilgi veren Prof. Dr. Çevik, “Bu inşa evlerden fazla bambaşka. 6-7 odalı bir mekan. Bu alanlarda seramik üretimin bütün aşamaları uygulanıyor. Yani hamurun hazırlanmasından şekillendirilmesine, astar boyanın kullanımından perdahlanmasına dek seramik üretiminin tüm zinciri yer alıyor. Buranın seramik üretim atölyesi olduğunu, rahatlıkla söyleyebiliriz. Tohum örneklerinin analizine kadar ise aldığımız radyokarbon tarihlemelerden yapının, milattan önce 6 bine tarihlendiğini biliyoruz yani burası, 8 bin yıllık bir atölye. İnsanlık tarihinde seramik üretimindeki ilk uzmanlaşmayı, fiziksel olarak göstermesi açısından çok önemli. Bu atölye, seramik üretimindeki uzmanlaşmada en eski kanıt” diye konuştu. Atölyedeki buluntularda parmak izlerine rastlanıldığını da kaydeden Prof. Dr. Çevik, “Seramik yapılmadan önce kil hamurun hazırlanması lazım. Atölye yanmış. Bulduğumuz hamurlarda, üzerindeki parmak izlerinin katılaşmış olduğunu gördük. 8 bin sene önce ona dokunan insanların parmak izleri ve elleri bu vesile ile korunmuş” dedi
“CİNSİYET AYRIMININ OLMADIĞINI GÖRÜYORUZ”
Parmak izlerinin incelendiğini bildiren Prof. Dr. Çevik, “Artan teknolojilerle birlikte parmak izlerinin yaş ve cinsiyetini de tayin ettik. Yapılan ön inceleme, 11 yaşından daha küçük çocukların bu atölyede çalışmadıklarını ortaya koydu. Geçmiş köy toplumlarında seramiklerin, günümüzdeki gibi hane içinde kadınlar kadar üretildiği varsayılır. Seramik yapımının elden çark teknolojisine dönüştüğü gelişkin topluluklarda ise seramik kapların erkekler kadar uzmanlaşmış bir üretim faaliyeti olarak gerçekleştirildiği düşünülür. Erken seramik uzmanlaşmasına dair fiziki kanıtlar içeren Ulucak Höyük’teki parmak izlerine baktığımızda hem kadın ayrıca de erkek olabilecek parmak izlerinin hamur üstünde yer aldığını görüyoruz. Çağırmak fakat erken uzmanlaşmaya geçişte kadın veya erkek gibi bariz bir cinsiyet ayrımının olmadığını görüyoruz” diye konuştu.
sizlere ebayturkiye.com farkıyla sunulmuştur