bu da bir hafta sonra toplanan meclisin notları...
Gece Sohbetleri II
ESAD SEREZLİ
Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer
Geçem hafta reisimiz, Vakıflar hukuk müşaviri Murad bey idi. Sohbet meclisini o idare etmişti. Evvelki yazımızda beyan ettiğimiz esaslara göre bu geceki toplantı Murad beyin evindedir.
Yemekten sonra arkadaşlar birer ikişer gelmeğe başladılar. Alaturka bir buçukta hemen hepsi gelmiş bulunuyordu.İki buçuğa kadar ber mutad âfâkî sözler, gülüp söylemeler, öte beri konuşmalar arasında kahveler içildi. Ev sahibi Murad bey: Vakıt geldi yârân hepsi tamam. Bu gecenin reisi olarak Fadılı muhterem Ali Fakrî efendiyi teklif ediyorum. Dedi. Bu teklif müttefikan kabul edilerek bu gecelik yeni reis hürmetle koltuğuna geçirildi.
Reis Ali Fakrı efendi: Celse açılmıştır. Reis seçildiğime ve kabul ettiğime göre gelecek hafta ve yine bu gece toplantı fakirhanede yapılacaktır. Gaflet buyurulmaya. Şimdi vazifeye başlıyoruz. Geçen haftaki kararımız mucibince bu gece “misra” gecesidir bütün yârân en az üç parça söyliyecekler. Şüphesiz hazırlıklısınız. İlk önce borcu ben ödiyeyim:
Baki kalan bu kubbede bir hoş sada imiş
Ser vermek olur sırı ayâu eylemek olmaz
Kişi noksanını bilmek gibi irfan olmaz
Murad: Bilinir kadri abâ, mevsimi bâran olsun
(HukukMüşaviri)
Alemi seyreyle sen, seyretmesin âlem seni
Her vakta bir bahane bulur binamaz olan
İsmail Hakkı: Eğer maksud eserse mısra’ı berceste kâfidir
(İzmirli)
Reis: Devamını da isteriz.
İsmail Hakkı: Acep hayretteyim ben seddi İskender hususunda
(İzmirli)
Erbabı dile sıkleti nâdan belâdır?
Huda kaldırır eyler senki hârâden güher yeyda
Reis: Bunun da ya altı, ve ya üstü olacak.
İsmail Hakkı: Ümidim bu vefadan ola gönlünde eser peyda
İshamüddin: Ne becahahişe yok, şer’i mehabbette mesağ
(Serezli)
Sükû»tun merdi dana hasmını ilzam için saklar
Varakı mahrü vefayı kim okur kim dinler?
Reis: Öteki mısraı da meşhurdur.
İsamüddin: Güle güş ettiremez bülbül anınçün inler
Esad: Küşadı goncei dil bir behare kaldı dahi
Her inleyen ölseydi, kalırdı cihan tehi
Takdire ne var çare, bu varmış kadeimde
Yahut
Takdire ne çare bu da varmış kaderimde?
Küçük Hamdi: Güzel söz hünerdir güher az olur
(Elmalılı)
Günde bir kez ölmenin firkat komuşlar adını
Halkı rahatsız eden kimsede rahatmı kalır
Ali Şevki: Kârı evvelde kişi akıbet endiş gerek
(Kız mektebi Md.)
Gülü tarife ne hacet ne çiçektir bilirüz?
Muzaffer vaktı fırsatta aduden intikam alınmaz
Abdüllatif: Hasmın sitemin anlamamak hasma sitemdir
(Avukat)
Elde isti’dat olunca kâr kendini gösterir
Reis üst tarafı: Kabiliyetdür husulü matlabın sermayesi
Abdüllatif: Derd ile bimar olan elbette dermanın arar
Reis: Üst tarafı geçen hafta geçmişdi
Esad (Ben): Kande varsa aşıkı biçâre cânânın arar
Salâhaddin: Olmayınca hasta, kadrın bilmez adem sıhhatin
(Sadaret mümeyyizi)
Reis: Üst tarafını da ben söyliyeyim.
Bilmedik zevki vusalin çekmeyince firkatin
Şerbetin kıymetini hasta bilir
Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi
Reis: Üst tarafını da okuyunuz.
Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi,
Eşref Edip: Gün doğmadan meşimei şepten neler doğar?
(Serezli)
Reis: Üst tarafı
İsamüddin: Abisteni safa vü kederdir leyâl hep
Reis: Arapçada buna yakın bir söz var. (Elleyletü hubla) “geceler gebedir”
Esad (Ben): Bu arapça sözün alt tarafı da var. (Asa entelide veleden neciba) Türkçesi: İnşallah yakın vakıtta hayırlı bir çocuk doğacak.
Reis: Kâfi. Fazla izahat istemem.
Eşref Edip: Verayi perdede esrar var zuhur edecek
Tizreftar olanın payana damen dolaşır
Reis: Üst tarafı da benden
Erişir menzili maksuduna aheste giden
Esad: Halini bilmez perişanın perişan olmayan
(Ayan başkatibi)
Reis: Altı veya üstü var mı dersiniz.
Isamüddin: Sor dili müşkinimin halin perişan zülfüne
Esad: Hep çekticeğim kendi cezayı amelimdir.
(A. B. Kâ)
Bil kadri ömrünü kişi dünyaya bir gelür
Reis: Tamamlayınız
İsmail Hakkı: Adem bu bezmi dilaraya bir gelür
Mes’ud: Süleymanlar dahi eyler şikayet ruigarından
(Dağıstanlı)
Süleyman bahi olsam rüzigara itimad etme
Sana da olmaz hevadar ey Süleyman ruzigar!
Reis: Zannederim bunun bir parçası daha var. Bana öyle gelir.
Küçük Hamdi: Bahtını berca ederse, tahtını berbad eder.
Reis: Teşekkür.
Halil Fevzi: Adet budur en son gelir bezme ekâbir
(Ayındtaplı)
Tabibib olsada gizbi marizın sıhhatin söyler
Eylemem bir can için canane arzı ihtiyaç
Mes’ud: Mehabbet bir beladır kim giriftar olmayan bilmez.
(Silistre kadısı)
Yıkıldı hatırım şimden giru âlem harap olsun
Bir vakı’a kim hayrola ta’bire ne haced?
Recep (Serezli): Mühür kimdeyse Süleyman odur.
Reis: Bunun bir parçası da:
Hükmeden gönlüme sultan oldur.
Reis: Daha iki tane isteriz.
Recep: Bulamadım. Kimseden ödünç de istemedim.
Reis: Kabul ederseniz ben vereyim.
Hakka hak batıla batıl görünür kâmiller
Her Ali Haydar değil, her seyfe denmez zülfikar
Tevfik: Duhterin tecviz eden mader hem ağlar hem güler
(Edirne eski
mektupçusu) Afız racihtir berayi terbiyet takdirden
Elinden geldiği hayri dirig etme gedalardan
Reis: Üst tarafı
İsmail Hakkı: Kerem kıl kesme saki iltifaim binavalardan
Arif Reşid: Şol mey sun ki, bir kadeh pir içe, civan ola
(sadaret mümeyyizi)
Gül yağını eller sürülür çatlasa bülbül
Macaramız bizim ey dil daha çok su götürür
Kemal (Binbaşı): Bekle kendi darını daraya minnet eyleme
Hudavende olur rac’i şikayet kethüdasından
Bakılmaz hatırı ahbaba hiç dilber hususunda
Reis: Vakıt geldi. Hepinize çok teşekkür ederim.Bu ziyafeti edebiyeye çok güzel nevaleler getirdiniz. Bu yoldaki musahabeler çok zevkli, neş’eli ve faydalı olur. Hepimizin yüzlerinde memnunluk okunur. İkinci celsemizde hepinizden birer kıt’a ve hiç olmazsa beyit rica edeceğim. Çaylarınızı, kahvelerinizi içerken edebî dağarcığınızı karıştırınız. Keşkülleriniz yoklayınız. Sakladığınız ve bellediğiniz edebî parçalardan beğendiklerinizi tatlı tatlı bize dinlettiriniz. Müntehabât defterimizin de kıymetini artırınız. Bu mısra’ ile bu celseyi tatil ediyorum.
Keydet ko bulunsun bu da divan arasında
Reis: İkinci celseyi açıyorum. Bermucebi karar hepimiz birer kıt’a ve hiç olmazsa birer beyit söyliyeceğiz. İşte ben vazifemi yapıyorum.
Kimseyi dil tenki âzâr etme sultanlık budur
Kalbi muri tahtigah eyle Süleymanlık budur
Gerçi her bir derde vardır bir tabibi çare saz
Nabızgiri kalbi mahzun ol ki lokmanlık budur
İsmail Hakkı: Bahri efkâra dalıp çekme emek
Nöktei çünü çiradan elçek
Kesmiş atmışlar anı itme cedel
Tügi (Layüselü amma yef’al)
Ş. Tevfik: Umarım bakmaya rabbim yüzümün karesine
Merhemi rahmet ura ma’siyetim yaresine
Kereminden, ne kadar mücrim isem kesmen ümid
Giremez, kimse efendile kulun aresine
Elmalılı Hamdi: El vermedi mekkârei dünya deyu eydil
Avare olup eyleme ihzati telâşi
Cem, eylememiş meclisi alem kurulaldan
İrfan ile bir yerde hüda aklime aşi
Reis: Bu galiba İbni Kemal merhumundur?
Elmalılı: Evet
Isamüddin: Hadimi şirk olan diyanetime
Ederim bin kasem bu davade
Sana da bir nazir olur derdim
İki Allah olaydı dünyada
Reis: Namık Kemal’in bu güzel kıt’asına bir nazire söylenmişti. Benim hatırıma gelmiyor. İçinizde bunu zapteden varmı?
Isamüddin: Nazire söyliyen Nevrekoplu Mahmud Hamid merhumdur. Ve Namık kemalle beraber teşkil ettikleri cemiyeti edebiyede ve “Hâver” gazetesinde çalıştıkları sırada söylenmiştir. Mahmud Hamidin naziresi budur:
Akıl indinde müstehil oldu
Mustafânın naziri hercâde
Bir Muhammed daha ederdi zuhur
Beşeriyet olaydı mevlâde
Murad: Mal sahibi mülk sahibi
Hani bunun ilk sahibi?
O da yalan bu da yalan
Biraz da gel sen oyalan
Salâhaddin: Sana ey nuri mücessem nice teşbih edeyim
Yok iken vechi şebeh taze nihalü çimeni
O bulur camei sebzini verakle revnak
Sen ise ahsen olursun çıkarup piri heni
Halil Fevzi: Ya ilâhi dâdres sensin cihan icere beni
Dergehi lütfundan özge bâba muhtaç eyleme
Be ölünce mamelek isterse kalsın düşmana
Sen hayatımda beni ahbaba mühtaç eyleme
Esad (Ben): Buseler va’d eylemiştin aşıkı hayranına
Leplerin hatta kefil olmuştu bu ihsanına
Sanma matulubundan aşık vaz geçer de boş kalır
Seb inad et sevdiğim aşık kefilinden alır
Eşref Edip: Yarab ne eksilirdi deryayı izzetinden
Peymanei hayata zehrap dolmasaydı
û‚zâde ser olurdum asibi derdü gamden
Ya dehre gelmeseydim ya aklım olmasaydı
Arif Reşid: Ey gönül sahnı çemende lebi derya seyrin
Bir sanem le ide gör kâm alasın dünyadan
Yoksa bir dişleri incu boyu servolmayacak
Ne biter sahni çemende ne çıkar dünyadan
Reis: Bu parça kimin acaba?
İsmail Hakkı: İbni Kemal merhumun
Reis: Sizin söylediğiniz parça kimin idi?
İsmail Hakkı: Hilye sahibi Hakanî merhumun.
Abdullatif: Bagı dehrin hem hazanın hem beharın görmüşüz
Biz, neşatın de, gamın de ruzigârin görmüşüz
Çok ta mağrur olmakim meyhanei ikbalde
Biz hazeran mestü mahmurun humarın görmüşüz
Esad: Didarını rü’yaya niçin hasrediyorsun?
A.B.K. Mutlak mı karanlıkta gezer mah sanırsın
Zannım, o şafak ruyunu setretmeğe bais
Mehrü mehi mahcup görüp utanırsın
Kadı Mes’ud: Bize derlerdi vakti mazide
Senden ednaya bakta şükreyle
Şimdi aksi kaziyedir alem
Senden a’laya bakta şükreyle
Sermed: Penbei dagı cunun içre nihanın bedenin
Diri oldukça libasım budur, ölsem kefenim
Canı canan dilemiş vermemek olmaz eydil
Ne niza’ eyleyelim ol ne senindir ne benim?
Reis: Hepiniz borcunuz ödediniz. Celseye nihayet veriyorum. Haftaya inşallah bizde.
Esad (ben): İsmail Hakkı beyden ber mutad son bir parça isteriz.
İsmail Hakkı: Ev sahibi Murad beyi tevkil ediyorum.
Murad: Gayret dayıya düştü demek. Nedimin bir parçasını okumağa başlıyacağım. Hepsi hatırıma gelmezse müvekkilim tamamlasın.
Mesti nasım kim büyüttü böyle bi perva seni
Kim yetiştirdi bu gû»ne serviden balâ seni
Buydan hoş, renkter pakizedir nazik tenin
Beslemiş koynunda güya kim gül’i rana seni
Bir elinde gül, bir elde cam geldin sakıya!
Kangısın alsam güli yahutki câmı ya seni?
Sandım olmuş ceste bir fevvarei abi ve hayat
Böyle gösterdi bana kadi müstesna seni.
Müze ve tarih şubesi
ESAD SEREZLİ
Kaynak: Esad Serezli; “Gece Sohbetleri II”
Halkevi, yıl: 8, sayı: 5 – 6, I. Kanun – II. Kanun 1943,
ss: 20 – 26, Eskişehir