ekonominin dengesi bozulduğunda ((bkz: enflasyon
) , (bkz: deflasyon
) , (bkz: stagflasyon
)) devletlerin ekonomiyi dengeye getirmek için 2 ana yolu vardır.
bunlar a)para politikası b)maliye politikası
merkez bankasınında faiz oranlarını artırması da daraltıcı bir para politikasıdır.
faiz arttırımı yapan merkez bankası aslında şunu amaçlar.bana borç verin ben de yüksek faizle size geri ödeme yapacağım. insanlar ve bankalarda getirisi yüksek olduğu için devlete borç verirler.böylece insaların yani piyasanın elindeki türk lirası azaldığı için türk lirası değerleniyor.
şayet amerikan merkez bankası fed faiz arttırısa doların piyasadaki bulunurluğu azalacağı için değeri türk lirası karşısında yükselecektir. geçmişe baktığımızda fed'in faiz artırımında sonra türk merkez bankası da çoğu zaman aynı yolu seçerek faiz oranını arttırarak dengeyi sağlamaya çalışmıştır. oysa ki bu yaklaşımın çok da doğru olmadığını biliyoruz.
faiz arttırıyla;
-şirketler borç faizlerini ödemek için,yatırımlarını kısar.
-insanlar yatırımcı pozisyondansa harcamamayıp biriktirme yolunu seçerler.
-halihazırda borcu olanlar daha büyük bir borcun altına girerler.
-enflasyon artışına sebeb olabilir.
-iş kurmak isteyenler parasının tutup,tasarruf yoluna girerler.bankaya vadeli hesapta paralarını koyduklarında daha yüksek,risksiz,emeksiz getiri sağlayacaklarını düşünürler.yani faiz nasılsa garanti diyerek faizli mevduat hesaplarına yüklenirler.bu da sanayi ve ekonominin yavaşlamasına sebebiyet verir. dolaylı yoldan enflasyonu da yükseltir.
-bankadan kredi alanlar zor duruma düşerler.
mesela türk merkez bankasını ele alalım. türk merkez bankasının faiz artırımı türk ekonomisini zora sokar.borçları artan faizle ödemek zorunda kalıcaktır.aynı şekilde bu dünyadaki tüm merkezbankaları için geçerlidir.
devletler faiz arttırarak ülkeden para çıkışını engellemeye çalışır.mesela fed'in faiz arttırımıyla para abd piyasalarına akacağından, brezilya türkiye güney afrika gibi gelişmekte olan piyasalar zor durumda kalır.