Türk resmi tarih yazıcılığının ilkokul düzeyindeki en unutulmaz vecizelerinden biri I. Dünya Savaşı sonucunu açıklarken kullandıkları 'Almanlar yenildiği için biz de yenilmiş sayıldık' ifadesidir. Çocuk yaştaki dimağlarda bile şaşkınlık yaratacak bu açıklamanın günümüze uyarlanmış yeni şekli şöyle olabilir. 'Etrafımızdakiler savaştığı için biz de savaşmış sayıldık.'
Türk dış politikası 'komşularla sıfır sorun' düsturuyla bölgeye dostluk elini uzattığında bile, bunun yeni bir Pax Ottomana arayışı olduğunu ileri sürülerek, kaşların kalktığına şahit olunmuştu. Türkiye'nin en samimi niyetlerle tüm bölgede barış arayışları bile bazılarının düşmanlık hissiyatıyla karşılanmıştı. Son Arap Baharı'nın ortaya çıkardığı dinamikler, bölgede kutuplaşmayı iyice artırdığına göre artık dostluk, barış, işbirliği söylemlerinin bile Türkiye'nin herkesle ilişkileri iyi tutmasına yetmeyeceği açık. Çünkü bir tarafla barışıyorsanız, diğer tarafa karşı en azından soğuk bir tutum alıyorsunuz demektir. Yüzünüzü bir yöne dönüyorsanız öbür tarafa sırtınızı dönüyorsunuz anlamına geliyor. Türkiye bu çelişkiyi en yoğun şekilde İran'ın nükleer programı karşılığında Batı'nın yaptırımları gündeme geldiğinde yaşamıştı. Türkiye'nin İran'ın nükleer programından rahatsız olmaması, bu gelişmeden dolayı bir tehdit algılamaması mümkün değildi. Ancak yetkili ağızlardan da defalarca ifade edildiği gibi Türkiye, anlaşmazlıkların varlığını kabul etmekle beraber bunların şiddet yoluyla çözülmesini, hele hele dışarıdan müdahalenin gündeme gelmesini reddediyordu. Irak müdahalesinin yaktığı ağızlar için ilk kaçınılması gereken konu, Türkiye'nin ekonomik ilişkilerini zedeleyecek, güvenliğini tehdit edecek bir silahlı müdahaleydi. Sorunlar konuşularak hallolurdu; çoğu yabancı gözlemcinin ilk bakışta anlamadığı şey, Osmanlılar gerçekten geri döndüyse bile Bond çanta ve laptop ile arz-ı endam etmiş olmalarıydı.
İran meselesindeki tutumuyla Batı'dan bolca tekdir alan Türkiye'nin politik ikilemleri Arap Baharı ile katlanarak artmaya başladı. Libya'daki iç savaşın başlamasıyla müteahhitlerin alacakları, oradaki vatandaşların can güvenliği, savaş sonrası Libya'nın nasıl bir hal alabileceği hesaplarıyla bunalan dış politikamız, nihayet Kaddafi'nin kazanma şansı olmadığına ikna olmuş olacak ki muhalifler lehine net bir pozisyon alındı. Ancak Suriye konusu çok daha çetrefilli çıktı. Ortak Bakanlar Kurulu toplantısı düzenleyecek kadar yakınlaştığımız Suriye yönetimi, ülkedeki özellikle Sünni muhalefeti silahla bastırmaya kalkınca Türkiye bir kez daha dostu düşmanı ayırma derdine düştü. Biraz sokak ağzıyla ifade edilirse; Beşşar Esad iyiydi ama etrafındakiler kötüydü. Altından halının çekildiğini düşünen İran da sinsi oynadığını düşündüğü Türkiye'ye sert çıkmaya başladı. Zaten Lübnan'da Hizbullah'ın Hariri yönetimiyle çekişmesinde iki ayrı safa düşmüş bölgenin iki büyük gücü, her ne kadar Türkiye biz Şii-Sünni kutuplaşmasını kabul etmiyoruz dese de, tekrar karşı karşıya geldi.
Bu minvalde Türkiye'nin kategorik olarak bölgede şiddeti reddeden ve işbirliği ortamı kurmayı hedefleyen duruşunda bir değişiklik beklenmemeli. Ancak sorunsuz komşuluk ilişkileri gibi genel bir tercihe ilave olarak Türkiye'nin kimlerle komşuluk etmek istediğini de açıkça ifade etmek zorunda kaldığı bir konjonktüre ilerleniyor. Görünen o ki Türkiye Ortadoğu'da demokratikleşen yönetimlerce yönetilen ülkelerle daha iyi ilişkiler kuracak. Mısır'dan sonra Suriye'de de Müslüman Kardeşler'in türevi bir siyasi hareket iktidara en azından ortak olacak. Beşşar Esad'ın bu dönüşümü yönetmesi sağlanabilirse kendisine destek verilecek. İran için bile doğrudan çatışmadan kaçınmaya çalışarak ılımlı siyasetçilerin iktidara gelmesinden, demokratikleşmeden memnuniyet duyulacak. Türkiye iyi komşular arıyor.