2020 yılına dünya geneline yayılan ekonomik durgunluk, ticari ve bölgesel savaşlar, terör ve doğal afetler gibi çeşitli felaketlerle merhaba dedik. Mart ayına geldiğimizde ise korona virüsü, tüm dünyada büyük bir yankı uyandırdı ve ülkelerin kırılgan durumda olan ekonomilerini daha da derinden etkiledi.
Bazı ülkelerde olağanüstü hal ilan edilmesi ve insanların salgının yayılmasını önlemek amacıyla evlerine kapanmaları, başta ulaşım ve turizm sektörleri olmak üzere pek çok sektörde işlerin neredeyse durma noktasına gelmesine neden oldu.
Tüm bu olumsuzluklara rağmen ülkeler, alınan tedbirler ve virüse karşı verilen yoğun mücadele ile korona krizinin üstesinden gelecektir.
Küresel yönetim danışmanlığı firması McKinsey tarafından 16 Mart’ta yayımlanan yeni bir araştırma, salgına ilişkin mevcut bakış açıları ile her şekil ve büyüklükteki işletmelerin kendilerini uzun vadeli ekonomik hasarlardan korumaları için hangi adımları atabileceklerini özetliyor. World Economic Forum’un aktardığı habere göre, McKinsey’nin raporunda alınması önerilen 7 önlem şunlar:
1. Çalışanlarınızı Koruyun
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ve Dünya Sağlık Örgütü kılavuzlarını sık sık güncelliyorlar. Şirketler, çalışanlarının bu kılavuzlardan haberdar olduklarından ve bunlara uyduklarından emin olmalılar.
2. Çok İşlevli Bir Müdahale Ekibi Oluşturun
Şirketler, çalışanların ve müşterilerin sağlığını ve güvenliğini en üst düzeye çıkaran basit ama iyi yönetilen bir dizi süreci sağlamak için özel bir ekip kurmalılar. Bu ekip, CEO veya benzer seviyede üst düzey biri tarafından yönetilmelidir. Ekibin odak noktası, beş ayrı iş akışına ayrılmalıdır:
Çalışan yönetimi ve refahı
Finansal stres testi ve acil durum planlaması
Tedarik zinciri gözetimi
Pazarlama ve satış
Stratejik pazarlama
Diğer işler
Bu iş akışlarının her biri için 48 saatlik ve bir haftalık aralıklarla özel hedefler belirtilmelidir. Sürekli olarak altı hafta ileriye dönük olaylar ve kilometre taşları takvimiyle minimum uygulanabilir ürünler oluşturulmalıdır.
3. Stresi Test Edin, Likidite Sağlayın ve Acil Durum Planı Yapın
Senaryoları tanımlamak zor olabilir, ancak şirketlere gelir ve maliyeti etkileyecek tetikleyici değişkenleri belirlemeyi denemeleri önerilmektedir. Bu tetikleyiciler, daha sonra nakit akışının, kârın, zararın ve bilançoların modellenebilmesi için belirlenen senaryolara uygulanabilir. Acil durum planları, daha sonra tasfiye, maliyet azaltma vb. yollarla portföy optimizasyonu gibi çeşitli sonuçlar için hazırlanabilir.
4. Tedarik Zincirini Stabilize Edin
Şirketler, tedarik zincirini derhal stabilize etmek için dikkatlerini ön rezervasyonlu demir yolu ve hava taşımacılığı kapasitesine çevirmeli ve satış sonrası stoğu bir köprü olarak kullanmaya dikkat etmelidirler. Bununla birlikte şirketler, daha uzun vadeli stabilizasyon için tüketici talebini daha kapsamlı bir şekilde planlamaya çalışmalı ve tedarik ağlarını daha esnek hale getirmelidirler.
5. Müşterilere Yakın Olun
Şirketlerin, müşterileri kısa vadede bağlantıda tutmak ve onların güvenlerini tazelemek için ortak bir çaba göstermeleri gerekecektir. Envanter planlaması, indirimler ve özel teklifler, mevcut müşterileri teşvik etmeye yardımcı olacaktır. Daha uzun vadeli istikrar için firmalar, diğer pazar segmentlerini değerlendirmeye ve hedeflemeye başlamalılar ve büyüme fırsatlarını belirlemeliler.
6. Masaüstü Uygulama Planlamasıyla Uğraşın
Araştırma, aynı zamanda müdahale ekibinin çeşitli senaryoları canlandırmak üzere düzenli olarak “masa üstü toplantılar” için bir araya gelmesini tavsiye ediyor. Müdahalenin farklı aşamaları için aktivasyon protokollerini tanımlayın. Kilit karar vericiler ve iş akışı sahipleri de tanımlanmalıdırlar.
7. Amacınızı Gösterin
Her şekil ve büyüklükteki şirketler, virüsün yayılmasını mümkün olduğunca frenleme çabalarını desteklemeye gayret etmelidirler. Belirli bir amaca sahip olmayı göstermek; çalışanlar, müşteriler ve daha geniş iş camiası için olumlu bir zincirleme etki yaratacaktır.
Aldığınız tüm tedbirlere rağmen kriz kurumunuzda bir kaos haline dönerse, bu kaosu da iyi yönetmeniz gerekiyor. Kurumsal bir kaos, virüsten çok daha fazla zarar verebilir.Tüm senaryoları iş sürekliliği planı dahilinde test edin. A planında birinci seviye önlemleri alın, B planınız daha geniş önlemler paketi içermeli, C planı ise en kötü senaryolarda ne yapacağınızı belirleyeceğiniz son savunma kalesi eylem planı halinde hazır tutulmalıdır.
Krizin olası etkilerini azaltacak, kaosu önleyecek ve düzenli bir çıkış sağlayacak taktik araçları; planlanmış ve meritokratik yani liyakata dayalı bir şekilde kurumun yönetim takımına dağıtılmış olmalıdır. Bu çok önemli çünkü bu döneme kadar kurumsallaşma ile matriks bir organizasyonu kuramamış ve kurumsal risk yönetimi planı olmayan firmalar çok zorlanacaklar.Şirketlerin böylesi dönemlerde müşteri talebi, tedarikçi ödemeleri, kredi ödemeleri, alacaklar, vadeler, vb. konularda ekstra dikkatli olmaları gereklidir.
Özellikle likidite rasyoları düşük ve borç/özsermaye oranları yüksek şirketlerin olası ciro kayıplarını nasıl tolere edeceklerini hesaplamaları gerekiyor. Bu nedenle özellikle alacakların tahsili, alacak vadelerinin iskontolar veya özel kampanyalar ile kısaltılması, mümkünse tedarikçi ödeme vadelerinin uzatılması, kredilerin yeniden yapılandırılması veya uygun koşullarda yerli para veya döviz cinsinden krediler temin edilmesi nakit riskinizi yönetmenizi sağlayacaktır.
Bu tedbirlerin bir kısmı aşırı gelebilir. Ancak unutulmaması gereken koronavirüs’ün ciddi bir tehdit olduğu ve insan sağlığı kadar, iş dünyasını da olumsuz etkileme boyutudur. Hatta bu boyut makro ölçekte bir küresel resesyona, mikro ölçeklerde ise sektör ve şirketlerin bilançolarının önemli ölçüde bozulmasına kadar gidebilir. Bu konuda mikro düzeyde tedbirler almak, makro gelecek açısından da önem taşımaktadır.
Unutmayın
INTEL’in CEO’su Andrew Grove “Only the paranoid survive” adlı kitabında iş hayatında paranoyanın olumlu ve gerekli bir değer olduğunu şöyle anlatır: “Siz iş hayatında parladıkça sizi tökezletmek isteyenlerin sayısı da artar. Başarılı yönetici, kendisine karşı gelecek ataklara her zaman hazırlıklı ve tetikte olan kişidir. Endişe iyidir. Stratejik davranmak, önceden hesaplamak, ona göre hareket etmek gerekir.”