Sarsılmaz Bilgeliğin Esrarengiz Anlatısı
Takuan Soho
CAHİL KALMANIN ISTIRABI
Cehalet terimi aydınlanma eksikliği anlamına
gelir. Bu başka bir deyişle yanılgıdır.
Sabit mekan, zihnin durduğu yer anlamına gelir.
Budizm'in uygulanmasında elli iki aşama olduğu
söylenir ve bu elli ikinin içinde, zihnin belli bir şeyde durduğu
yere sabit mekan denir. Sabit kelimesi, durmayı belirtir ve durma
zihnin bir mesele tarafından alıkonmakta olduğu anlamına gelir ki bu
herhangi bir mesele olabilir.
Senin savaş sanatın açısından ifade edersek,
üzerine gelen hareket halindeki kılıcı ilk fark ettiğinde, bu
kılıçla olduğu gibi buluşmayı düşünürsen, zihnin tam o konumda
kılıçta durur, hamleni yapamaz, ve rakibin tarafından öldürülürsün.
Durma bu anlama gelir.
Eğer üzerine gelen hareket halindeki kılıcı
görmene rağmen zihnin onun tarafından alıkonmaz ve yaklaşan kılıcın
ritmiyle buluşursan; eğer rakibine vurmayı tasarlamazsan ve hiçbir
düşünce ya da yargın kalmazsa; eğer savrulan kılıcı gördüğün anda
zihninde en ufak bir tutulma olmazsa ve dosdoğru ilerleyip kılıcı
ondan çekip alırsan; seni öldürecek olan kılıç kendi kılıcın haline
gelecek, ve aksine, rakibini öldüren kılıç olacaktır.
Zen'de buna "Mızrağı kapıp sana saplamaya gelen
adama saplamak" denir. Mızrak bir silahtır. İşin özü, hasmından gasp
ettiğin kılıcın, onu öldüren kılıç oluvermesidir. Bu senin, kendi
üslubunla "Kılıçsızlık" dediğin şeydir.
İster düşmanının vuruşundan ister kendi
hücumundan, ister vuran adam ister vuran kılıç tarafından, ister
konumdan ister
uyumdan dolayı, eğer aklın herhangi bir şekilde
dağılırsa, hamlelerin bocalayacaktır ve bu öldürüleceğin anlamına
gelebilir.
Eğer kendini rakibinin karşısına
yerleştirirsen, zihnin onun tarafından ele geçirilecektir. Zihnini
kendinin içine yerleştirmemen gerekir. Zihni bedene bağlamak sadece
eğitimin başlangıcında, acemiyken yapılan bir şeydir.
Zihin, kılıç tarafından ele geçirilebilir. Eğer
zihnini çarpışmanın ritmine katarsan, zihnin onun taralından da ele
geçirilebilir. Eğer zihnini kendi kılıcına verirsen, zihnin kendi
kılıcın tarafından ele geçirilebilir. Zihninin bu konumlardan
herhangi birinde durması, içi boş bir kabuğa dönüşmen demektir.
Mutlaka kendin de bu tür durumları hatırlarsın. Bunların Budizm'e
uyarlanabildikleri söylenebilir.
Budizm'de, zihnin böylece durmasına yanılgı
adını veririz. Bunun için de "cahil kalmanın getirdiği ıstırap"
deriz.
TÜM BUDALARIN SARSILMAZ BİLGELİKLERİ
Sarsılmaz, hareketsiz anlamına gelir.
Bilgelik, aklın hikmeti anlamına gelir.
Bilgelikten sarsılmaz diye bahsedilmesine
rağmen, bu odun veya taş gibi hissiz bir şeyi ifade etmez. Zihin
hareket etmeye alışık olduğu için o da hareket eder: öne veya
arkaya, sola, sağa, on yönde ve sekiz noktaya; ve hiçbir şekilde
durmayan zihne sarsılmaz bilgelik adı verilir.
Fudö Myöö sağ eliyle bir kılıcı kavrar ve sol
elinde bir halat tutar. Dişlerini gösterir ve gözleri öfkeyle
parlar. Bedeni, Budist Kanunu'nun yoluna çıkacak kötü ruhları
yenilgiye uğratmak için hazır halde, geçit vermez dikilir. Bu hiçbir
ülkede, hiçbir yerde gizlenmiş değildir. Kendisi sarsılmaz
bilgeliğin, bedeni ise Budizm'in koruyucusu biçiminde yaratılmıştır.
Bu bedeni gördüğünde, sıradan insan korkuya
kapılır ve Budizm'in düşmanı olmayı aklından geçiremez. Aydınlanmaya
yakın olan insan, bunun sarsılmaz bilgeliğin dışavurumu olduğunu ve
tüm yanılgıyı ortadan kaldırdığım anlar. Sahip olduğu sarsılmaz
bilgeliği görünür kılabilen ve bu ruhsal erdemi fiziksel olarak Fudö
Myöö kadar başarılı şekilde uygulayabilen insan için, kötü ruhlar
bir daha peyda olmaz. Fudö Myöö'nun mesajının altında yatan niyet
budur.
Bir kişinin hareketsiz zihninin ve tereddütsüz
vücudunun Fudö Myöö diye anıldığı söylenir. Tereddütsüz, hiçbir şey
tarafından alıkonmayan anlamına gelir.
Bir şeye bakarken zihnin durmaması haline
sarsılmaz adı verilir. Bunun sebebi, zihin bir şeyde durduğunda,
göğüs türlü düşüncelerle dolduğu için, zihnin içinde de türlü
hareketler olmasıdır. Hareketler dindiğinde, durmakta olan zihin
hareket eder, ama yerinden kıpırdamaz bile.
Her biri kılıçlı on adam, kılıçlarını savurarak
sana doğru geldiği takdirde, eğer her çarpışmada her bir kılıcı
savuşturarak ve zihnini durdurmadan sırayla birinden diğerine
geçirirsen, bu on kişiden hiçbirinin karşısında en uygun hamleden
yoksun kalmayacaksın.
Her ne kadar zihin on adam karşısında on kat
çalışsa da, birinde bile duraksamazsa ve sen hepsine birer birer
karşılık verirsen, uygun hamleden yoksun kalır mısın?
Fakat zihnin bu adamlardan birinin karşısında
durursa, onun savrulmakta olan kılıcını savuştursan bile, sıradaki
adam geldiğinde, doğru hamle kaybolup gitmiş olacaktır.
Bin Kollu Kannon'un tek vücudunda bin tane kolu
olduğunu düşünürsek; eğer zihni yayı tutmakta olan kolunda durursa,
diğer dokuz yüz doksan dokuz kol işe yaramaz hale gelecektir.2 Bunun
sebebi zihnin, tüm kolların işe yarayacağı o tek bir yer tarafından
alıkonmamış olmasıdır.
Kannon'a gelince, bir bedeninde bin kolu
olmasının amacı ne olabilir? Bu biçim, insanlar sarsılmaz
bilgeliklerini serbest bıraktıkları takdirde, bedenleri bin kola
sahip olsa bile her bir kolun işe yarayacağına dikkat çekmek
maksadıyla yaratılmıştır.
Tek bir ağaçla karşı karşıyayken, eğer ağacın
kırmızı yapraklarından tek bir tanesine bakarsan, diğer yaprakların
hiçbirini göremezsin. Gözün yapraklardan herhangi birine
ilişmediğinde ve aklında hiçbir şey olmadan ağaçla yüz yüze
geldiğinde, sınır tanımaksızın her sayıdaki yaprak gözüne görünür
olur. Ama tek bir yaprak gözünü aldığı takdirde, sanki geriye kalan
yapraklar orada değilmiş gibi gelecektir.
Bunu kavramış kişinin bin kollu ve bin gözlü
Kannon'dan farkı yoktur.
Sıradan insan, bin tane kolu ve bin tane gözü
olduğu için basitçe Kannon'un kutsanmış olduğuna inanır.
Olgunlaşmamış bir bilgeliğe sahip insan, birinin nasıl bin tane gözü
olabileceğine hayret ederek bunun bir yalan olduğunu düşünür ve onu
karalamaya razı olur. Fakat eğer bir insan işin esasını daha iyi
anlıyorsa, ilkelere dayanan saygılı bir inanca sahip olacaktır ve ne
sıradan insanın basit imanına ne de ötekinin karalamasına ihtiyaç
duyacaktır, ve Budizm'in, bu tek örnekle, ilkesini başarıyla ortaya
koyduğunu anlayacaktır.
Bütün dinler böyledir. Şinto'nun bilhassa böyle
olduğunu biliyorum.
Sıradan insan sadece yüzeysel düşünür. Budizm'e
saldıran insanın durumu daha da kötüdür.
Dünyanın dört bir yanında birçok çeşit din
vardır ama nihayetinde hepsi tek bir sonucun üstüne kurulmuşlardır.
Her durumda, kişi disiplini uygularken ve
acemilikten çıkıp sarsılmaz bilgeliğe ulaşırken bir dönüş yapar ve
başlangıç seviyesine, ebedi mekana, geri gelir.
Bunun bir sebebi vardır.
Bir kez daha, senin savaş sanatına istinaden
konuşabiliriz. Acemi kişi ne bedeninin duruşuna ne de kılıcım tutuşuna
dair hiçbir şey bilmediğinden, zihni de bünyesinin hiçbir yerinde
durmaz. Eğer bir adam ona kılıçla saldırırsa, saldırıyı aklında
gerçekten hiçbir şey olmadan karşılar.
Bu kişi çeşitli konuları etüt ettiği ve nasıl bir
tutum takınacağına dair farklı yolları, kılıç tutma tekniğini ve zihnini
nereye yerleştireceğini öğrenmeye tabi tutulduğu sırada, zihni pek çok
yerde durur. Bu dönemde bir rakibe saldırmak istediğinde olağanüstü bir
rahatsızlık duyar. Daha sonra gün geçtikçe ve zaman ilerledikçe,
uygulamalarının ışığında, artık ne bedeninin duruşunu aklında tartması
gerekir ne de kılıcı tutuş biçimlerini. Zihni aynı başlangıçtaki, hiçbir
şey bilmediği ve henüz hiçbir şey öğrenmediği duruma gelir.
Burada kişi başlangıç ile bitişteki anlayışın aynı
olduğunu görür; tıpkı birden ona kadar sayıldığında ilk ve son
rakamların birbirine komşu olması gibi.
Diğer konularda mesela müzikal perdede,
başlangıçtaki en alçak perdeden sondaki en yüksek perdeye hareket
ederken en alçaktakiyle en yüksekteki, birbirine bitişir.
En alçak perdeyle en yüksekte olanın benzeştiğini
söylüyoruz. Budizm, en derinlerine eriştiğinizde, Budanın veya Budist
Kanunu'nun ne olduğu konusunda hiçbir fikri olmayan adam gibidir. Ne bir
süsü, ne de insanın dikkatini çekecek bir yanı vardır.
Başlangıcın cehaleti ve ıstırabı, sabit mekan ve
sonradan gelen sarsılmaz bilgelik bir bütün olurlar. Akıl işlevini
yitirir ve kişi, zihnin ve düşüncenin olmadığı ruh haline ulaşır. Eğer
kişi en derin noktaya erişirse, kollar, bacaklar ve beden ne yapmaları
gerektiğini anımsar ve zihin bu işe karışmaz bile.
Budist rahip Bukkoku şöyle der:
Bilinçli bir şekilde nöbet tutmadığı halde,
Bostan korkuluğu dağdaki küçük tarlalarda boşu
boşuna dikilmiyor.
Her şey böyledir.
Kişi dağ tarlalarına korkuluk yapmak için bir insan
figürü oluşturup eline ok ve yay yerleştirir. Kuşlar ve hayvanlar bunu
görür ve kaçarlar. Bu şeklin katiyen aklı olmamasına rağmen geyikler
ondan korkup uzaklaşıyorsa, görevini yerine getirmektedir ve boş yere
yapılmamıştır.
Bu, bir Yol tutup, onun derinliklerine ulaşmış
insanın davranışına bir örnektir. Eller, ayaklar ve beden hareket ettiği
sırada zihin hiçbir yerde durmaz ve kişi zihninin nerede olduğunu
bilmez. Kişi zihnin ve düşüncenin olmadığı ruh haline büründüğünde, dağ
tarlalarındaki korkuluk seviyesine ulaşmıştır.
İzleyeceği yolu henüz bulamamış olan ortalama insan
için, baştan beri bir bilgeliğe sahip olmadığını ve şartlar ne olursa
olsun bilgeliğinin ortaya çıkmayacağım söyleyebiliriz. Her şeyden
yüksekte, olabilecek en uzak noktada bulunan bilgelik gizlendiği yerden
asla çıkmayacaktır. Son olarak olgunlaşmamış kişi, bilgeliğini hemen,
düşünmeden açığa vuracaktır ve bu gülünçtür. Günümüzün rahiplerinin
sahip olduğu edep kuşkusuz bu ışığın rehberliğinde değerlendirilebilir.
Bu bir ar meselesidir.
Bir ilkelere göre, bir de yönteme göre çalışma
vardır.
İlke daha önce yukarıda açıklamış olduğum gibidir:
oraya vardığında, hiçbir şey fark edilmez. Tüm yoğunlaşmayı bir kenara
atmışsındır sanki. Yukarıda bunu ayrıntılı olarak kaleme aldım.
Eğer yöntemi çalışmaz da sadece kafanı ilkelerle
doldurursan, bedenin ve ellerin işlemeyecektir. Yönteme göre çalışma,
senin savaş sanatın açısından dile getirirsek, tekrar tekrar
uygulandığında beş beden duruşunu bir bütün haline getiren çalışmadır.
İlkeleri bilmene rağmen tekniğin kullanımında da
kendini kusursuz bir biçimde özgür hale getirmelisin. Ve taşıdığın
kılıcı beceriyle kullanabilecek olmana rağmen, eğer ilkenin en derin
yönlerinden biri hakkında aklın bulanıksa, ustalık için yetersiz kalman
muhtemeldir.
Yöntem ve ilke tıpkı bir yük arabasının iki
tekerleği gibidir.
İÇİNDEN BİR SAÇ TELİNİN BİLE GEÇEMEYECEĞİ ARALIK
İçinden bir saç telinin bile geçemeyeceği aralık
diye bir şey vardır. Bu konuda senin savaş sanatın üzerinden
konuşabiliriz.
Bu "aralık", iki şeyin birbiri üzerine gelmesi ve
aralarında bir kıl payından bile bahsedilememesi ile meydana gelendir.
Ellerini çırptığında ve tam o anda bir de nara
attığında, el çırpışınla nara atışın arasındaki aralık bir saç telinin
geçmesine bile izin vermeyecektir.
Bu, ellerini çırpma, çığlık atmayı düşünme ve bunu
uygulama meselesi değildir; böyle olsaydı bu eylemlerin arasında anlık
bir fark yaşanırdı. Ellerini çırparsın ve sesini tam o anda çıkarırsın.
Aynı bu şekilde, eğer zihnin bir adamın sana
saldıracağı kılıçla birlikte durursa bir aralık olacaktır ve hamlen boşa
gidecektir. Ama eğer düşmanının saldıran kılıcı ve kendi eylemin
arasındaki aralığın içine bir saç telinin genişliğini bile
sığdıramıyorsan, düşmanının kılıcı sana ait hale gelecektir.
Zen tartışmalarında da aynı konu vardır. Budizm'de
bu duruştan ve akim bir onda bir bunda kalışından nefret ederiz. Bu
duruşa ıstırap adını veririz.
Bu, bir topun hızla akan kaynakta dolaşması
gibidir: bu şekilde akıp giden ve bir an olsun durmayan zihne saygı
duyarız.
KIVILCIM İLE TAŞIN DEVİNİMİ
Kıvılcım ile taşın devinimi dediğimiz bir şey
vardır. Bu, az önce bahsettiğimizle aynı şeydir. Taşı yere sürter
sürtmez ışık belirir. Taşı tam sürttüğün anda ışık belirdiğine göre, ne
bir aralık ne de çatlak söz konusudur. Bu ayrıca, zihni durduracak olan
aralığın eksikliğine işaret eder.
Bunu sadece çabukluk olarak yorumlamak hata olur.
Bu daha çok, zihnin bir şeyler tarafından alıkonmaması gerektiği
hususunun altım çizer; hızlıyken bile zihnin durmamasının elzem olduğunu
söyler. Zihin durduğunda, düşman tarafından ele geçirilecektir. Diğer
yandan eğer zihin hızlı olmak üzerine kafa yorup çabucak harekete
geçerse, kendi derin düşüncesi tarafından ele geçirilecektir.
Aşağıdaki Saigyö'nun şiirlerinden biridir:
Birisi senin varlığından sadece
dünyadan nefret eden adam olarak haberdar
Yalnız umarım ki
alıkonmasın zihnin
bu fani mesken tarafından.
Saigo bu şiiri Eguchi'nin cariyesine ithaf eder.
Eğer bu kıtanın son kısmını alırsan, "yalnız umarım
ki alıkonmasın zihnin..." bu, savaş sanatlarının en derin özü olarak
alıntılanabilir. Zihnin alıkonmaması esastır.
Zen'de "Buda nedir?" diye sorulduğunda, kişi
yumruğunu sıkıp havaya kaldırmalıdır. "Budist Kanunu'nun gerçek anlamı
nedir?" diye sorulduğunda, kelimeler yitip gitmeden, "Çiçeklenen erik
ağacının tek bir dalı" veya "Bahçedeki servi" diye cevaplamalıdır.
Bu iyi ya da kötü cevabı seçme meselesi değildir.
Bizim saygı duyduğumuz durmayan zihindir. Duraklamayan zihin, ne renkten
ne de kokudan etkilenir.
Sarsılmayan bu zihin biçiminin bir tarın olarak
kutsanmasına, Buda olarak saygı görmesine ve Zen'in Zihni veya Esas
Anlam diye adlandırılmasına karşın, eğer bir kişi düşünüp taşındıktan
sonra konuşursa, ağzından altın sözler ve gizemli dizeler çıksa bile, bu
ancak sabit mekanın ıstırabı olacaktır.
Taş ile kıvılcımın deviniminin bir şimşek hızına
sahip olduğu söylenemez mi?
İsmi çağrıldığı zaman kişi hemen "Evet" diye
yanıtladığında bu sarsılmaz bilgeliktir. İsmi çağrıldığında, bu talebin
nedeni ve niçini konusunda tereddüt etmek, sabit mekanın ıstırabıdır.
Duran veya bir şeyden etkilenen ve karışıklığa
düşen zihin işte bu sabit mekanın ıstırabıdır ve işte bu sıradan
insandır. Seslenildiğinde hiç aralık olmadan yanıtlamak, tüm Budaların
bilgeliğidir.
Buda ve tüm sezgili varlıklar birbirinden ayrı
değildir. Böyle bir zihne bir tanrı veya bir Buda denir.
Pek çok yol olmasına rağmen Tanrıların Yolu, Şiirin
Yolu, Konfüçyüs'ün Yolu hepsi bu bir tek zihnin duruluğunu paylaşır.
Zihni kelimelerle açıklarken "Herkes bu zihne
sahiptir" veya "İyi ve kötü olaylar, gündüz ile gece Karma'ya bağlıdır"
veya "Kişinin evini terk etmesi ya da yurduna yıkım getirmesi, kişinin
karakterinin bir yansımasıdır, çünkü iyi de kötü de kişinin zihnine
kalmıştır" gibi şeyler söyleriz. İnsanlar bu zihnin neye benzediğini
merak edecek olursa, onlara anlatacak gerçekten aydınlanmış biri
olmadığı sürece sadece kafaları karışacaktır.
Bu dünyada şüphesiz ki zihni tanımayan insanlar
vardır. Her ne kadar nadir olsalar da, zihni anlayan insanların da var
olduğu ortadadır. Bu anlayan insanlarla arada sırada karşılaşsak da,
buna uygun olarak davrandıkları sık görülmez; öyleyse, zihni başarıyla
açıklamalarına rağmen, onu derinlemesine anladıkları şüphelidir.
Bir insan suyu anlatabilir, ama ağzı
ıslanmayacaktır. Bir insan ateşin doğasını bütün yönleriyle izah
edebilir, ama ağzı ısınmayacaktır.
Gerçek suya ve gerçek ateşe dokunmadan, kişi bu
varlıkları tanıyamaz. Bir kitabı açıklamak bile onu anlaşılmış
kılmayacaktır. Yemek kısa ve öz tanımlanmış olabilir, ama bu tek başına
insanın açlığını gidermeyecektir.
İnsanın başka birinin açıklamasıyla anlayışa
erişmesi olası değildir.
Bu dünyada zihni açıklayan Budistler ve
Konfüçyüsçüler vardır, ama yaptıkları söylediklerini tutmaz. Böyle
insanların zihni sahiden aydınlanmamıştır. Kendi şahsi zihinleri
konusunda adamakıllı aydınlanmamış insanlar anlayışa sahip
olmayacaklardır.
Bu konuda eğitim alanların çoğu zihni anlamazlar
ama bu mesele sayılarla ilgili değildir. Onların içinde doğru düşünce
yapısına sahip bir kişi bile yoktur. Bir insanın zihninin
aydınlanmasının, o insanın çabalarının derinliğine bağlı olduğunu
söyleyebiliriz.
İNSANIN ZİHNİNİ KOYDUĞU YER
Biz şöyle deriz:
Eğer insan zihnini düşmanının bedenin devinimine
koyarsa (yoğunlaşırsa), zihni düşmanının devinimi tarafından ele
geçirilecektir.
Eğer zihnini düşmanının kılıcına koyarsa, zihni o
kılıç tarafından ele geçirilecektir.
Eğer zihnini düşmanının ona vurma niyetine koyarsa,
zihni düşmanının ona vurma niyeti tarafından ele geçirilecektir.
Eğer zihnini kendi kılıcına koyarsa, zihni kendi
kılıcı tarafından ele geçirilecektir.
Eğer zihnini vurulmama niyetine koyarsa, zihni
vurulmama niyeti tarafından ele geçirilecektir.
Eğer zihnini öteki adamın duruşuna koyarsa, zihni
öteki adamın duruşu tarafından ele geçirilecektir.
Bu, zihni koyacak bir yer olmadığı anlamına gelir.
Bir zamanlar bir adam "Zihnimi nereye koyarsam
koyayım, niyetlerim zihnimin gittiği o yerde alıkonuyorlar ve düşmanıma
yeniliyorum. Bu sebeple zihnimi tam göbeğimin altına yerleştiriyorum ve
onun gezinmesine izin vermiyorum. O zaman düşmanımın hareketlerine göre
değişmeyi becerebiliyorum." demişti.
Bu akla yatkındır. Fakat Budizm'in en yüksek
noktasından bakıldığında, zihni göbeğin altına koyup da onun gezinmesine
izin vermemek yüksek değil alçak bir anlayış seviyesidir. Bu, disiplin
ve eğitimle aynı seviyededir. Ciddiyetin seviyesindedir. Ya da
Mencius'un sözü seviyesindedir, "Kaybolmuş zihnin peşinden git." Bu da
en yüksek seviye değildir. Onda ciddiyet hissi vardır. "Kaybolmuş
zihin"e gelince, başka bir yerde bu konu hakkında yazmıştım, oradan bir
göz atabilirsin.
Eğer zihnini göbeğinin altına koyup, onun
gezinmesine izin vermemeye karar verirsen, zihnin bu planı akıl eden
zihin tarafından alıkonacaktır. İlerlemeye gücün olmayacak ve
özgürlükten son derece uzak olacaksın.
Bu bizi bir sonraki soruya götürür, "Eğer zihnimi
göbeğimin altına koymak beni işlevsiz ve özgürlüğümden mahrum kılıyorsa
faydası yoktur. O zaman zihnimi bedenimin hangi bölümüne koymalıyım?"
"Eğer zihini sağ eline koyarsan, zihnin sağ el
tarafından ele geçirilecektir ve bedenin işlemez olacaktır. Eğer zihnini
gözüne koyarsan, gözün tarafından ele geçirilecektir ve bedenin işlemez
olacaktır. Eğer zihnini sağ ayağına koyarsan, zihnin sağ ayağın
tarafından ele geçirilecektir ve bedenin işlemez olacaktır.
"Eğer zihnini bir yere koyarsan, orası neresi
olursa olsun, bedeninin geri kalanı işlemez olacaktır" diye cevap
verdim.
"Pekala, öyleyse insan zihnini nereye koyar."
"Eğer onu hiçbir yere koymazsan, bedeninin her
bölümüne ilerleyecek ve bedeninin bütünlüğü boyunca uzanacaktır.
Böylelikle eline girdiği zaman elin işlevini gerçekleştirecektir.
Ayağına girdiği zaman, ayağın işlevini gerçekleştirecektir. Gözüne
girdiği zaman, gözün işlevini gerçekleştirecektir.
Eğer bir yer seçip zihnini oraya koyacak olursan,
zihnin o yer tarafından ele geçirilecek ve işlevini kaybedecektir. İnsan
düşünürse, düşünceleri tarafından ele geçirilir.
"Bu böyle olduğu için düşünceleri ve ayrımsamayı
bir kenara bırak, zihnini tüm bedeninin dışına at, onu orada burada
durdurma, ve zihnin bu çeşitli yerleri ziyaret ettiği zaman işlevini
yerine getirsin ve görevini hatasız yapsın" diye yanıtladım.
Zihni bir yere koymaya tek taraflılığa düşmek
denir. Tek taraflılığın, bir yere eğilimli olmak olduğu söylenir.
Doğruluk her yere hareket etmektedir. Doğru Zihin, zihnin beden boyunca
uzanmasıyla kendini hissettirir. Herhangi bir yere eğilimli değildir.
Zihin bir yere eğilimli, başka bir yerden ise eksik
olduğu zaman, buna tek taraflı zihin denir. Tek taraflılık değersizdir.
Herhangi bir şey tarafından tutsak edilmek, bu ne olursa olsun, tek
taraflılığa düşmektir ve Yol'u yürüyenler tarafından hor görülür.
İnsan "Zihnimi nereye koysam?" diye düşünmediğinde
zihin tüm beden boyunca uzanacak ve her yere ulaşacaktır.
İnsan zihnini hiçbir yere koymadığında, düşmanın
hareketlerine karşılık vermek üzere onu bir yerden diğerine götürerek
kullanamaz mı?
Eğer zihin tüm bedende hareket ediyorsa, el göreve
çağrıldığında, insan eldeki zihni kullanmalıdır. Ayak gerekli olduğunda,
insan ayaktaki zihni kullanmalıdır. Ama eğer zihni koyacak tek bir yer
belirlersen, onu oradan çekmeye çalıştığında olduğu yerde kalacaktır.
İşlevsiz olacaktır.
Zihni, eli kolu bağlanmış bir kedi gibi sakladığın
ve gezmesine izin vermeden kendi içinde kontrol altında tuttuğun zaman,
zihin senin içinde alıkonacaktır. Onu bedeninin içinde terk ettiğinde,
hiçbir yere gitmeyecektir.
Zihni tek bir yerde durdurmama çabası bu
disiplindir. Zihni durdurmamak amaç ve esastır. Sen hiçbir yere koyma, o
her yerde olacaktır. Zihin bedenin dışında hareket ettiğinde bile, tek
bir yöne gönderildiği takdirde diğer dokuz tanesinden eksik kalacaktır.
Zihin tekbir yönle kısıtlanmazsa, onunda birden olacaktır.
DURU ZİHİN VE KARIŞMIŞ ZİHİN
Duru Zihin bir yerde kalmayan zihindir. Tüm beden
ve benlik boyunca esneyen zihindir.
Karışmış Zihin, bir konuya kafa yorarken olduğu
yerde donup kalan zihindir.
Duru Zihin bir yerde donup oraya yerleştiği zaman,
Karışmış Zihin dediğimiz şeye dönüşür. Duru Zihin yolunu kaybettiğinde,
oradaki buradaki işlevlerini yitirir. Bu sebeple onu kaybetmemek
önemlidir.
Bir yerde kalmayışıyla Duru Zihin suya benzer.
Karışmış Zihin buz gibidir ve buz elleri veya başı yıkayamaz. Buz
eritildiği zaman suya dönüşür ve her yere akar; elleri, ayakları ve
diğer her şeyi yıkayabilir.
Zihin bir yerde donup bir konuda kalırsa
dondurulmuş suya benzer ve zihnin özgürce kullanılması olanaksızlaşır:
ne elleri ne ayakları yıkayabilen bir buz. Zihin eritildiği ve su gibi
kullanıldığı zaman, tüm beden boyunca uzanarak insanın istediği her yere
ulaştırılabilir.
Duru Zihin budur.
VAR OLAN ZİHNİN ZİHNİ VE OLMAYAN ZİHNİN ZİHNİ
Var Olan Zihin aynı Karışmış Zihin gibidir ve
kelimenin tam anlamıyla "mevcut olan zihin" demektir. Bu, konunun ne
olduğuna bakmaksızın tek bir yönde düşünen zihindir. Üstünde düşünülecek
bir konu olduğunda, zihinde ayrımsama ve düşünceler baş gösterecektir.
Bu nedenle Var Olan Zihin olarak bilinir.
Olmayan Zihin aynı Sağlam Zihin gibidir. Ne bir
yerde donar ne de sabitlenir. Tüm beden boyunca gezinip tüm benlik
boyunca uzanan ve ne ayrımsama ne de düşünce barındıran zihne, Olmayan
Zihin denir.
Olmayan Zihin hiçbir yere yerleştirilmemiştir.
Ancak tahta veya taş gibi de değildir. Duracak yerin olmadığı noktada;
buna Olmayan Zihin denir. Durduğu zaman zihinde bir şey vardır. Zihinde
bir şey olmadığında, bu Olmayan Zihnin zihnidir. Diğer bir deyişle,
zihin ve düşünce olmamasıdır.
Olmayan Zihin düzgünce geliştirildiğinde, zihin ne
bir şeyle durur ne de herhangi bir şeye ihtiyaç duyar. Dolup taşan su
gibidir ve kendi içinde var olur. İhtiyaç anında gereğine uygun olarak
ortaya çıkar.
Sabitlenen ve bir yerde duran zihin özgürce
işleyemez. Benzer şekilde, bir yük arabasının tekerleri yerlerinde
kaskatı durmadıkları için dönebilirler. Oldukları yere sıkıca saplanmış
olsalardı dönmezlerdi. Zihin de tek bir konuma bağlandığı takdirde
işlemeyen bir şeydir.
Eğer zihninde bazı düşünceler varsa, bir başkasının
sözlerini
dinlesen de onu gerçekten duyamayacaksın. Bunun
nedeni, zihninin kendi düşüncelerini alıkoymasıdır.
Eğer zihnin bu düşüncelerin yönüne meylederse,
dinlediğin halde duymayacaksın ve baktığın halde görmeyeceksin. Bunun
nedeni zihninde bir şey olmasıdır. Orada bulunan şey düşüncedir. Orada
bulunan bu düşünceyi uzaklaştırmak elinden gelirse, zihnin Olmayan Zihne
dönüşecektir, ihtiyaç duyulduğunda işleyecek ve amacına uygun
davranacaktır.
İçinde bulunanı uzaklaştırmayı düşünen bir zihin,
eyleminin doğası gereği meşgul olacaktır. Eğer insan bunun üstüne
düşünmezse, zihin o düşünceleri kendiliğinden uzaklaştıracak ve
kendiliğinden Olmayan Zihne dönüşecektir.
Eğer insan zihnine hep bu şekilde yaklaşırsa, ileri
bir tarihte zihin birdenbire bu duruma kendiliğinden varır hale
gelecektir. Eğer insan bunu birdenbire başarmaya çalışırsa, zihin asla
oraya varamayacaktır.
Eski bir şiir şöyle söyler:
"Düşünmeyeceğim" diye düşünmek
İnsanın düşüncelerinden biri de bu.
Tek yapmanız gereken düşünmemek
Hiç düşünmemeyi.
SU KABAĞINI SUYA ATIP AŞAĞIYA BASTIRIRSIN VE FIRIL
FIRIL DÖNER
Su kabağını aşağıya bastırmak, bunu elinle yapmak
demektir. Bir su kabağı suya atılıp aşağı itildiğinde, aniden bir
taraftan yüzeye çıkıverecektir. O her ne olursa olsun tek bir yerde
durmayan bir varlıktır.
Ermiş bir adamın zihni bir an bile bir şeyde
durmaz. Suya bastırılan sukabağı gibidir.
KALACAK YERİ OLMAYAN BİR ZİHİN YARAT
Bizim yazış şeklimizde bu omushoju jijogoshin diye
telaffuz edilir.
Bir kişi, ne yaptığına bakılmaksızın, bir şey
yapmayı düşünen zihni yarattığında, zihin o şeyde durur. İnsan bu yüzden
zihni, duracak yeri olmaksızın yaratmalıdır.
Eğer zihin yaratılmamışsa, el ileri hareket
etmeyecektir. Hareket ettikleri sırada doğal olarak o harekette duran,
ama hareketin planlanışında kesinlikle durmayan bir zihni yaratanlar
bunlar tüm Yolların hünerli adamlarıdır.
Bağlılığın zihni, duran zihinden doğar. Ruhun göç
döngüsü de öyle. Bu durma, yaşamın ve ölümün bağı haline gelir.
Bir insan kiraz çiçeklerine veya güz yapraklarına
bakar, onlara bakan zihni yarattığı sırada onlarla durmaması esastır.
Jien'in şiiri şöyledir:
Kokusunu bırakacak çiçek
Çalı çırpıdan kapımın önünde
Hiçbir şeye aldırmıyor.
Oysa ben, oturmuş boş boş bakıyorum ne acıklıdır bu
dünya.
Bu, çiçek kokusunu Olmayan Zihin'le yayıyor, ona
baktığımda, zihnim daha ileri gidemiyor demektir. Zihnin beni böyle
delip geçmiş olması ne acı.
Görürken ya da duyarken zihnini bir yerde
hapsetmemeyi gizli bir ilke haline getir.
Ciddiyet kelimesi "Akıl dağılmadan tek hedef"
deyişiyle süslenmiştir. Zihin bir yere yerleştirilmiştir ve başka bir
yere yerleşmesine izin verilmez. Daha sonra saldırmak için kılıcını
kınından çıkarsan da, zihnin saldırı yönünde hareket etmesine izin
vermemek elzem kabul edilir. Özellikle efendinizden emir aldığınız
durumlarda, insan ciddiyet kelimesini aklında bulundurmalıdır.
Budizm'de biz de ciddiyet zihniyetine sahibiz.
Hürmet Zili dediğimiz zil üç kere çalındığında, ellerimizi birleştiririz
ve saygıyla eğiliriz. Kişinin önce Buda'nın ismini makamla okuduğu bu
hürmet davranışı, "akıl dağılmadan tek hedef" veya "karmaşadan uzak tek
zihin" sahibi olmakla eşanlamlıdır.
Budizm'de ciddiyet zihniyeti en derin seviye
değildir. Zihni sıkıca tutmak ve karışmasına izin vermemek, öğrenmeye
yeni başlayan aceminin ilkesidir.
Bu yöntem uzun bir süre boyunca uygulandığında,
kişinin zihnini her yere götürebildiği bir özgürlük seviyesine
yükselmesini sağlar. Yukarıda bahsedilen "duracak yeri olmayan bir zihin
yaratma" seviyesi, en yüksek seviyedir.
Ciddiyet kelimesinin anlamı zihni kontrol altında
tutmak ve bir yere yollamamaktır, eğer kişi zihni serbest bırakırsa,
zihin karışacaktır. Bu seviyedeyken zihinde bir sıkışma söz konusudur ve
zerre kadar ihmalkarlığa dahi izin yoktur.
Bu yavru bir serçenin kedi tarafından yakalanışına
benzer. Bunun tekrarlanmasını önlemek için kedinin çevresine her zaman
bir ip gerilir ve kaçmasına asla izin verilmez.
Eğer zihnime eli kolu bağlanmış bir kedi muamelesi
yapılırsa, zihnim özgür olmayacaktır ve muhtemelen gerektiği gibi
işlemeyecektir. Eğer kedi iyi eğitilmişse ip çözülür ve kedi dilediği
yere gidebilir. Bu durumda, yan yana olsalar bile kedi serçeyi
kapmayacaktır. Benzer şekilde davranmak "duracak yeri olmayan bir zihin
yaratmak" deyiminin anlamıdır.
Zihni serbest bırakmak ve kedi gibi dilediği yere
gidebilecek olsa da umursamamak; bu, zihni durdurmayacak biçimde
kullanmaktır.
Bunu savaş sanatı açısından ifade edersek, zihin
kılıcı savuran el tarafından alıkonmamaktadır. Kişi, kılıcı kullanan eli
hiç önemsemeden saldırır ve düşmanını öldürür. Zihnini karşısındaki
kişiye koymaz. Düşman Boşluk'tur. Ben Boşluğum. Kılıcı tutan el, kılıcın
kendisi Boşluk. Bunu kavra, ancak zihninin Boşluk tarafından ele
geçirilmesine izin verme.
Kamakura'daki Zen rahibi Mugaku, Çin'deki kargaşa
sırasında kaçırılıp öldürülmenin eşiğine geldiğinde gatha'dan alıntı
yapmıştır, "Bir şimşeğin hızıyla, Bahar meltemini delip geçti" ve asker
kılıcını yere fırlatıp kaçmıştır.
Mugaku'nun kastettiği, kılıcı savururken, şimşeğin
çaktığı o ölçülemeyecek kadar küçük anda ne zihnin ne de düşüncenin
bulunduğudur. Saldıran kılıçta zihin yoktur. Saldırmak üzere olan
benliğimde zihin yoktur. Saldırgan Boşluk'tur. Saldırganın kılıcı
Boşluk'tur. Saldırılmak üzere olan ben Boşluğum.
Öyleyse, saldıran insan hiç de insan sayılmaz.
Saldıran kılıç da kılıç değildir. Ve bu benim için, kesilmek üzere olan
kişi için, şimşek çaktığı anda bahar mevsimine ait gökyüzünde esen bir
meltemin delip geçilmesi gibi olacaktır. Bu katiyen durmayan bir
zihindir. Ve kılıcın, rüzgarı delip geçmeye karşı gelmesi pek mümkün
değildir.
Zihni tamamen unutursan her şeyle başa çıkacaksın.
Dans ederken, el yelpazeyi tutar ve ayak adım atar.
Her şeyi unutmadığın, ellerini ve ayaklarını uygun şekilde oynatmayı ve
doğru dans etmeyi düşündüğün zaman becerikli olduğun söylenemez. Zihin
el ve ayaklarda durduğunda, hiçbir hareketin eşsiz olmayacaktır. Eğer
zihni tamamen terk etmezsen, yaptığın her şey yarım yamalak yapılmış
olacaktır.
KAYIP ZİHNİN PEŞİNE DÜŞ
Bu Mencius'un bir deyişidir. İnsanın kayıp zihni
arayıp bulması ve kendisine geri vermesi gerektiği anlamına gelir.
Bir köpek, kedi veya horoz kaçıp bir başka yere
gittiyse, kişi onu arayacak ve evine geri getirecektir. Aynı şekilde,
zihin, bedenin hakimi, kötü bir yola saptığı zaman niye onun peşine
düşüp onu eskisi gibi kendimize döndürmeyelim? Yapılacak en akla yatkın
şey şüphesiz budur.
Ama bir de Shao K'angchieh'in şöyle bir deyişi
vardır, "Zihni kaybetmek, olmazsa olmazdır." Bu oldukça farklıdır. Genel
eğilim, zihnin bağlıyken yorulması ve kedi gibi gerektiği şekilde
işleyememesidir. Eğer zihin bir şeyde durmazsa, onlar tarafından
lekelenmeyecek ve başarılı şekilde kullanılacaktır. İstediği yere
kaçması için onu kendi haline bırak.
Zihin lekelendiği ve bir şeyler tarafından
durdurulduğu için, buna izin vermememiz gerektiği konusunda uyarılırız
ve peşinden gidip kendimize geri getirmek için teşvik ediliriz. Bu
eğitimin ilk aşamasıdır. İçinden yükseldiği çamur tarafından
lekelenmeyen nilüfer gibi olmamız gerekir. Çamur var olsa da bundan
dolayı endişelenmememiz gerekir. Kişi zihnini çamurun ortasına konsa
bile lekelenmeyen iyi cilalanmış bir kristal gibi tutar. Dilediği yere
gitmesine izin verir.
Zihindeki sıkışma etkisi onu başıboş bırakmamak
içindir. Zihni kontrol altına almak sadece başlangıçta yapılan bir
şeydir. Eğer kişi ömrü boyunca bu şekilde devam ederse, sonuçta en
yüksek aşamaya asla ulaşamayacaktır. Hatta en düşük aşamanın üstüne bile
çıkmayacaktır.
Eğitim sırasında, Mencius'un "Kayıp Zihnin Peşine
Düş" deyişini akılda tutmak faydalıdır. Ne var ki, işin özü Shao
K'angchieh'in "Zihni kaybetmek olmazsa olmazdır" deyişindedir.
Rahip Chungfeng'in deyişlerinden biri,
"Salıverilmiş bir zihnin hükmünde ol" şeklindedir. Bunun anlamı Shao
K'angchieh'in zihnimizi terk etmemiz gerektiğini söylediği vecizeyle tam
olarak aynıdır. Önemi, bizi kayıp zihni aramamamız veya onu bir yere
bağlamamamız konusunda uyarmasıdır.
Chungfeng ayrıca "Geri çekilmeye kalkma" demiştir.
Bu bozulmayacak bir zihne sahip olmak demektir. Bir adam bir iki defa
başarıyla mesafe kat etmiş olsa da yorulduğunda ya da olağandışı
koşullar altında geri çekilmemesi gerektiğini unutmamalıdır demektir.
TOPU SÜRATLİ BİR AKINTIYA AT, ASLA DURMAYACAKTIR
"Topu süratli bir akıntıya at, asla durmayacaktır"
diye bir deyiş vardır.
Bu, topu süratle akan suya atarsan topun dalgalarla
süzüleceği ve asla aniden durmayacağı anlamına gelir.
ÖNCESİ VE SONRASI ARASINDAKİ SINIRI ÇİZ
"Öncesi ile sonrası arasındaki sınırı çiz" diye bir
deyiş vardır. Zihni geçmiş anlardan kurtarmamak, şimdiki zamanın
izlerinin olduğu gibi kalmasına izin vermek ikisi de kötüdür. Bu,
kişinin tam geçmiş ve şimdiki zaman arasındaki aralıktan geçmesi
gerektiği anlamına gelir. Bunun önemi, öncesi ile sonrası arasındaki, şu
an ile bundan sonrası arasındaki sınırı kesip ayırmasındadır. Bu, zihnin
alıkonmaması demektir.
SU GÖKYÜZÜNÜ KAVURUR, ATEŞ BULUTLARI ARINDIRIR
Bugün Musashino'nun kırları yanmasın.
Hem eşim hem ben uzanıp saklanmışız baharın
çimenlerine.
Bir adam bu Şiirin anlamım şöyle ifade etmiştir:
Beyaz bulutlar bir araya gelirken,
Sabahsefaları çoktan soldular.
Seni uyarmam gereken, sadece yalnız başımayken
üstüne uzun uzun düşündüğüm bir konu var. Bunun sadece bana ait ve
hiçbir kesinliği olmayan naçizane fikir olduğunu bilsem de, şimdi ondan
bahsetmenin tam sırası gibi geliyor, bu yüzden hissettiklerimi kağıda
dökeceğim.
Sen savaş sanatlarında ne geçmişte ne de bugün bir
benzeri bulunmayan bir usta olduğuna göre, rütbe, maaş ve itibar
bakımından en görkemli yerdesin. Bu büyük lütfü ne uyurken ne uyanıkken
aklından çıkarmamalısın ve bu iyiliğin karşılığını gece gündüz
verebilmek için, sadece bağlılığını yerine getirmeyi düşünmelisin.
Zihnini iyileştirmek, bedenini disipline sokmak,
efendine ilişkin düşüncelerinin bir kıl payı kadar bile sapmasına izin
vermemek ve diğer insanlara gücenmemek ve onları suçlamamak öncelikle
tam bağlılık ister. Günlük işlerinde ihmalkar olma. Evdeyken evlatlık
yap, karı ile koca arasında uygunsuz hiçbir şey olmasına izin verme,
resmiyette kusursuz ol, metreslere aşk besleme, kendini şehvetin
yolundan ayır, bir ebeveyn olarak ağırbaşlı ol ve Yol'a uygun davran.
Astlarına iş verirken kişisel duygularına dayanarak ayrım yapma. İyi
olan adamları işe al ve onları kendine bağla, kendi eksikliklerin
üzerine derinlemesine düşün. Kendi bölgeni düzgün yönet ve iyi olmayan
adamlarla arana mesafe koy.
Bu şekilde, iyi adamlar her gün gelişecektir ve
ustalarının iyi olanı sevdiğini gördüklerinde iyi olmayanlar elbette
etkilenecektir. Bu adamlar böylece fenalıktan vazgeçecek ve kendi
kendilerine iyiliğe yöneleceklerdir.
Bu şekilde, hem efendi hem de uşak, hem üstteki hem
aşağıdaki iyi insanlar olacaklar ve kişisel arzu zayıflayıp kibir terk
edildiğinde bölgenin zenginliği bereket kazanacak, insanlar düzgün
yönetilecek, çocuklar ebeveynleriyle bütünleşecek ve üstün ile vasıfsız
birlikte el ve ayak gibi çalışacaklardır. O zaman bölge kendi başına
huzurlu olacaktır. Bu bağlılığın başlangıcıdır.
Bir sorun ortaya çıktığında, emrinde yüz binlerce
adam bile olsa, tercihin muhtemelen böylesine mutlak surette doğru zihne
sahip bir asker olacaktır. Bin Kollu Kannon'un tüm zihni düzgün
olduğunda bin kolun her biri işe yarayacaktır: aynı şekilde, senin savaş
sanatının zihni düzgünse tüm zihninin işlevi serbest kalacaktır ve bin
düşman bile senin tek kılıcının insafına kalacaktır. Bu büyük bir
bağlılık değil midir?
Zihnin düzgün olup olmadığı diğer insanlar
tarafından ayırt edilemez. Herhangi bir düşünce ortaya çıktığında,
iyilik de kötülük de oradadır. Eğer kişi iyiliğin ve kötülüğün temeli
hakkında düşünürse ve iyilik yapıp kötülükten kaçınırsa, zihni kendisini
düzgün kılacaktır.
Neyin kötü olduğunu bilmek fakat ondan kaçınmamak
kişinin kendi arzularının bir hastalığıdır. İster şehvetten ister
kendine düşkünlükten olsun, bir şeyi arzulamak zihnin sorunudur. O halde
iyi bir adam orada hazır bulunsa bile, birinin ilgisini çekmediği sürece
onun iyiliği kullanılmaz. Bir kere cahil bir adamdan memnun kalman, ona
kanının ısınması ve oradaki iyi adamı kullanmak yerine onu tayin etmen,
hiç iyi adamının olmamasıyla aynıdır.
Kişi birkaç bin adamı işe almış olsa bile,
içlerinde acil bir durumda efendisine yararı dokunacak olan bir kişinin
bulunması pek olası değildir. Bir zamanlar sana cazip görünen o cahil,
genç ve kötü adamlara gelince, onların yürekleri baştan beri düzgün
olmadığından, gerçek bir sorunla yüz yüze geldiklerinde hiçbir şekilde
kendi hayatlarını efendileri için feda etmeyi düşünemezler. Ben
hayatımda ve hatta geçmiş zamanlarda, bir kere olsun zihni düzgün
olmadan efendisine yararı dokunan adam işitmedim.
Efendi kendisine çırak seçerken böyle bir şeyin
yaşanması acı bir utançtır doğrusu.
Bu kimsenin bilmediği bir şeydir: kişi tuhaf bir
eğilimden ötürü kötü alışkanlıklara sürüklenebilir ve kötülüğe
düşebilir. Kimsenin bu hatalardan haberi olmadığını düşünsen de,
"Bulanık görünenden daha berrak hiçbir şey yoktur" sözünde olduğu gibi,
bunlar senin zihninde biliniyorlarsa, aynı zamanda gökyüzü, yeryüzü,
tanrılar ve insanlar tarafından da bilineceklerdir. Eğer durum böyleyse,
bölgenin güvenliği gerçekten tehlikede değil midir? Bunu büyük bir
sadakatsizlik olarak kabul etmelisin.
Örneğin, sen efendine bağlılığını ne kadar hevesle
sunsan da kabilendeki insanlar uyum içinde değillerse ve Yagyü Vadisi
nüfusu sana sırtını çevirirse, yaptığın her şey boşa gidecektir.
Denir ki, her zaman, bir adamın iyi ve kötü
özelliklerini bilmek istiyorsan, sevdiği ve iş verdiği uşaklarını,
astlarını ve içli dışlı olduğu arkadaşlarını tanımalısın. Şayet efendi
düzgün değilse, uşaklarından ve arkadaşlarından hiçbiri düzgün
olmayacaktır. Eğer durum buysa, efendi herkes tarafından hor
görülecektir ve komşu bölgeler ona tepeden bakacaktır. Ama eğer efendi
ve uşakları iyilerse herkes tarafından büyük saygı göreceklerdir.
İyi bir adamın bölgesi tarafından mücevher gibi
görüldüğü söylenir. Bunu kendin şahsen tecrübe etmelisin.
Eğer insanların seni tanıdığı bir yerdeyken
adaletsizlikten kaçınır, karaktersiz insanlarla arana mesafe koyar ve
bilge olanı seversen, bölgesel yönetim çok daha düzgün olur ve tüm sadık
hizmetlilerin en iyisi sen olursun.
Hepsinden önemlisi, saygı duyduğun oğlunun
davranışlarına ilişkin olarak; eğer ebeveynin kendisi hatalıysa
çocuğunun kabahatlerine saldırması işe tersten yaklaşmak olacaktır. Eğer
önce kendi tutumunu düzeltip sonra fikrini dile getirecek olursan,
sadece oğlun doğal olarak kendini düzeltmekle kalmayacak, küçük kardeşi,
Usta Naizen de onun tutumunu örnek alacak ve düzgün olacaktır. Baba ve
oğulları böylelikle iyi insanlar haline geleceklerdir. Bu sevindirici
bir sonuçtur.
Kişinin birini işe almasının ya da birini
reddetmesinin doğru düşünmeye bağlı olduğu söylenir. Bu arada sen
beğenilen bir hizmetli olduğuna göre, orada tüm bölge efendilerinin
yüklü miktarda rüşvet kabul etmesi ya da açgözlülüğün doğru düşünmenin
unutulmasına neden olması katiyen düşünülemez.
Ranbu'dan zevk alıyor olman, Nö'daki yeteneğinden
gurur duyuyor olman ve kendini bu yetenekleriyle gösteriş yapan bölge
efendilerinin arasına sokman, inanıyorum ki bir hastalıktır.
Hükümdar'ın anlatılarının Sarugaku gibi sunuluyor
olması ve saygınlıkta başta gelen bölge derebeylerinin shogun karşısına
en sık çıkarılan insanlar olması gibi gerçekler üzerine tekrar tekrar
derinlemesine düşünmen gerekmez mi?
Şarkı der ki:
Zihnin ta kendisidir Zihni dalalete düşüren;
Zihin konusunda,
Zihnin eksik olmasın.