ORGAN NAKLİ NEDİR?
Vücutta görevini yapamayan bir organın yerine canlı bir vericiden veya ölüden alınan sağlam ve aynı görevi üslenecek bir organın nakledilmesi işlemidir.
ORGAN BAĞIŞI NEDİR?
Bir kişinin hayatta iken serbest iradesi ile tıbben yaşamı sona erdikten sonra doku ve organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesi ve bunu belgelendirmesidir.
NAKİL YAPILABİLECEK DOKU VE ORGANLAR HANGİLERİDİR?
Kalp Karaciğer Pankreas
Kornea Tendon
İnce Bağırsak Yüz ve Saçlı Deri
Böbrek Kemik
Ekstremite (Kol , Bacak) Kas Dokusu
Üst Solunum Akciğer
Üst Sindirim Yolları Kıkırdak
Deri Uterus (Rahim)
HER ÖLÜMDEN SONRA ORGANLAR ALINABİLİR Mİ?
Organ bağışı yapılsa bile her ölümden sonra organ nakli mümkün değildir. Örneğin evde ya da yolda vefat eden bir kimse bağış kartı ve ailesinin rızası olsa bile organları alınamaz. Yalnızca hastane yoğun bakım ortamında tıbben ölümü gerçekleşen insanlardan organ nakli yapılabilir. Yani sıkça duyduğumuz deprem ve felaketlerden sonra cesetlerin organlarının alınması gibi bir durum söz konusu değildir.
BİR ORGAN HERKESE NAKLEDİLEBİLİR Mİ?
Bir organın hiçbir özellik aranmadan herhangi birine nakledilmesi söz konusu değildir.Organ naklinde alıcı verici olacak kişilerin doku uyumları önem arz etmektedir. Alıcı ve vericinin doku uyumları testlerle belirlenir en yüksek doku uyumunda cerrahi işlem gerçekleştirilir. Ayrıca doku uyumunun yanı sıra nakille verilen bağışıklık önleyici ilaçlarla (İmmunsupresive) ameliyat başarısı yükselir.
KİŞİ ÖLMEDEN ORGAN NAKLİ KARARI ALINABİLİR Mİ?
Tıpta en temel ilke her bireyin kendi yaşam hakkı olduğu ve trilyonda bir yaşama dönüş şansı bile olsa bu şansın sonuna kadar kullanılması gerektiğidir. Hiç kimse için nasıl olsa ölecek tabiri kullanılamaz. Hastane yoğun bakım ortamında doktorlardan oluşan bir ekip tarafından tıbbi ölüm kararı verilmeden organ nakli düşüncesi asla gündeme gelemez.
DİNEN BİR SAKINCA VAR MIDIR?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, organ bağışını insanın insana yapabileceği en büyük yardım olarak tanımlanmıştır. 6.3.1980 tarih 396 sayılı kararı ile organ naklinin caiz olduğunu bildirmiştir. Diğer islamülkelerinde de ve bütün büyük dinlerde de benzer kararlar mevcuttur. Kur’an-ı Kerim’de de (Maide Suresi, Ayet 32) ” KİM BİR KİMSEYE HAYAT VERİRSE, ONUN SANKİ BÜTÜN İNSANLARA HAYAT VERMİŞÇESİNE SEVAP KAZANACAĞI ” beyan olunmuştur.
NEREYE-NASIL ORGAN BAĞIŞI YAPABİLİRİM?
İl veya İlçe Sağlık Müdürlükleri
Devlet Hastaneleri
Üniversite Hastaneleri
Özel Hastaneler
Aile Hekimliği Merkezleri
Toplum Sağlığı Merkezleri
Organ bağışı yapmak isteyen kişiler yukarda belirtilen yerlere başvuru yaparak iki tanık huzurunda bir belge imzalayarak organ bağışı kartına sahip olurlar. Organ bağışı kartını alan kişinin, bağış kartını her zaman üzerinde taşıması gerekmektedir.
ORGAN BAĞIŞI İÇİN YAŞ SINIRI VE ÖZELLİK ARANIYOR MU?
18 Yaş ve üzeri akli dengesi yerinde olan herkes organ bağışı yapabilir ve organ bağışı kartı sahibi olabilir.
BÜTÜN ORGANLARIMI BAĞIŞLAMAK İSTEMİYORUM, MÜMKÜN MÜ?
Organ bağışı kartının bir bölümünde bağışlamak istediğiniz organlarla ilgili seçenekler mevcuttur, bu bölümde işaretlediğiniz organlarınız dışında herhangi bir organınızın alınması söz konusu değildir.
HER ORGAN BAĞIŞI YAPANIN ORGANLARI MUTLAKA ALINIR MI?
Kişi organ bağışı yapmış olabilir fakat evde yolda ya da kaza yerinde ölümü gerçekleşmiş ise organları alınamaz. Daha öncede belirttiğimiz gibi ancak hastane ortamında tıbben ölümü gerçekleşmiş kişilerin organları alınabilir.
ORGAN BAĞIŞI FİKRİMDEN VAZGEÇTİM! MÜMKÜN MÜ?
Organ bağışı kartı sahibi olsanız dahi, istediğiniz anda ailenize bildirerek ve bağış kartınızı yırtarak, fikrinizden vazgeçebilirsiniz.
ORGAN BAĞIŞI YAPTIĞIMI, AİLE BİREYLERİMDEN GİZLEMEK İSTİYORUM! ÜZERİMDEN ÇIKACAK BAĞIŞ KARTI YETERLİ MİDİR?
Hiçbir zaman bağış kartı tek başına yeterli değildir. Ailenizin ya da yakınlarınızın rızası olmadan organlarınız alınamaz. Bu sebeple bağış yaptığınız andan itibaren bu kararınızı ailenizle paylaşmanız gerekmektedir, organ bağışı bir nevi mirastır.
ORGANLARIMIN BİRİNE SATILMA İHTİMALİ YA DA BELİRLİ KİŞİLERE ÖZELLİKLE VERİLME DURUMU VAR MIDIR?
Kişilerin bir bedel karşılığı organlarını vermeleri 2238 sayılı yasaya göre yasaktır. Bağışlanan organlar, bu konuyla ilgilenen Ulusal Koordinasyon Sistemi tarafından tıbben acilliği ve doku uyumuna göre en uygun alıcıya nakil edilir. Bu belirlemede zengin, fakir, ırk, cinsiyet vb. ayrımlar kesinlikle yapılmaz.
ORGANLARI ALINAN KİŞİNİN CENAZESİ VÜCUT BÜTÜNLÜĞÜ BOZULMADAN TESLİM EDİLMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?
Organları alınan kişinin cenazesi, kamuoyuna yansıdığı gibi bir torba içinde teslim edilmez aksine son derece özenli bir şekilde vücut bütünlüğü bozulmadan aileye teslim edilir. Bu konuda nakil merkezleri özellikle hassasiyet göstermektedir.
TÜRKİYE’DE ORGAN NAKLİ NE DURUMDADIR.
1979 yılında Organ Ve Doku Alınması, Saklanması Ve Nakli Hakkında 2238 sayılı kanun çıkarılmış ve bu yasa 1982 yılında yeniden düzenlenmiştir.
Ülkemizde her yıl 3-9 Kasım tarihleri “Organ ve Doku Bağışı Haftası” olarak kutlanmaktadır. Türkiye organ nakli faaliyetleri için yeterli donanıma, deneyimli nakil ekiplerine ve nakil merkezlerine sahiptir. Aşılması gereken en önemli sorun kadavra bağış oranındaki yetersizliktir. Türkiye de yapılan her 6 organ naklinden biri sadece kadavra nakil dediğimiz beyin ölümü sonrası bağış ile yapılmaktadırŞu an itibariyle Türkiyede yapılan toplam nakil sayısı 7405, toplam nakil bekleyen kişi sayısı 28272, toplam gönüllü bağışçı sayısı 453915, 2018 toplam gönüllü bağışçı sayısı 100297dir.
Ülke genelinde yapılan istatistiklere bakıldığında organ bağışı izin oranının yaklaşık %25 olduğunu söyleyebiliriz. Yani, nakil edilebilecek her 4 organdan sadece 1’i hayat kurtarma amacına yönelik kullanılabiliyor.Nakil için uygun olan bir organ veya dokunun kullanılabilmesi için aile izni gerekmektedir. Bununla birlikte, ölen kişinin yakınları tarafından verilen organ bağışı izinlerinin çok düşük oranlarda olduğu görmekteyiz. Aile izninin çok düşük kalması ihtiyaç olan organ naklinin yapılabilmesini engelleyerek , kurtarılacak hayatların önüne geçmektedir.
Canlıdan yapılan nakil oranları yüksekken özellikle ölüden (kadavra) nakil oranlarımız Avrupa’nın çok gerisinde kalmış durumdadır. Ülkemizde organ ve doku nakillerini başarıyla yapabilen çok sayıda merkez bulunmaktadır. Özellikle Türkiye’nin en önemli ve hemen hemen tüm organ ve doku nakillerinin yapılabildiği organ nakli merkezlerinden biri olan, başarılı böbrek, karaciğer ve kalp nakilleri yanında YÜZ NAKLİ, ÇİFT KOL NAKLİ gibi nakillerle adını sık sıkduyduğumuz Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Merkezinde dünyaya adını duyuran bu özel nakillerin yapılması için de bağış oranlarının artması gerektiğini söyleyebiliriz.Organ Bağışı için aile izinlerinin artmasının ülke genelinde olumlu etkileri olacağını düşünüyoruz.
Haymana İlçe Sağlık Müdürlüğü