Dünyanın en eski kültürlerinden İran'ın kültürel zenginliği yüzyıllardır farklı desenli halılarda hayat buluyor. İran halılarının en parlak dönemini Safeviler zamanında yaşadığı ifade ediliyor. İlmek ilmek işlenen motiflerin nakşedildiği halılar, bugün de bir tablo edasında.
Halılar üretildikleri bölgeye göre farklılık gösteriyor. İsfahan, Kaşan, Kum ve Tebriz'den gelen halıların yanı sıra Kirman halılarının da ayrı özellikleri bulunuyor. Bölgelerde aynı zamanda fabrika ve atölyelerde bugünde sipariş üzerine halılar dokunuyor. Genellikle kadınların çalıştığı dokuma fabrikalarında her motif itina ile işleniyor.
İran halıları genellikle ipek ve yünden dokunuyor. Her bölgenin rengi, deseni, dokuma biçimi farklılık gösteriyor. Mesela bazı bölgelerde ipek, bazılarında ipek - yün karışık, bazı bölgelerdeyse ipek ağırlıklı yün dokumalar dikkat çekiyor. Halıların kalitesi ve güzelliği dokuma sıklığı ile belli oluyor.
Sık ilmekli dokunmuş kaliteli İran halılarının yaklaşık 600 - 700 yıl kullanılabileceği söyleniyor. İran'da evlenecek çiftlerin İran halısına sahip olması da gelenekler arasında yer alıyor. Ancak fiyatların 4 bin dolar ile 200 bin dolar arasında değiştiği halıları çeyizlere koymak çok da kolay olmuyor.
Son dönemlerde halı sanatını milli bir kültüre dönüştüren İranlılar, Tahran'da 1977'de açılan halı müzesi ile sanatlarını dünyanın dört bir yanından ülkeye gelenlerle de buluşturuyor. 19’uncu yüzyılın İran'ında görülen kabartmalı halılar, Leyla ile Mecnun’un hikayesinin dokunduğu halı; müzede yer alan şaheserler arasında yer alıyor.
Fatih Sabuncu