Yukarıda incelediğimiz gibi okul yaşına gelen çocuk vücudunu kontrol etmede ve çevresinden gelen uyarıcıları duymada oldukça yüksek bir olgunluğa ulaşmıştır. Bundan sonra, okulun öğrenciye sunacağı öğrenim yaşantıları onun, daha yüksek bir gelişim seviyesine ulaşmasına yardım edecektir. Öğrenci hem vücut büyümesi ile hem de öğrenmesi ile psikomotor davranışlarında gittikçe gelişecektir.
Psikomotor etkinliklerde önemle rol oynayan belli başlı bazı öğeler vardır. Bunlar:
1) Vücudun organları arasında iyi bir koordinasyonun gelişmesi,
2) Psikomotor etkinlikler için gerekli kuvvetin olması,
3) Etkilere karşı belli bir süre içinde reaksiyon gösterebilme,
4) Psikomotor etkinliğin gerektirdiği dikkati sarf edebilme,
5) Belli bir hızda hareketleri yapabilme,
6) Etkinlikler için gerekli dengeyi sağlayabilme,
7) Vücudun harekete elverişli şekilde esnek olmasıdır. Bu öğelerin yanı sıra psikomotor etkinlikler için öğrencide yeter ilginin olması, öğrencinin kendine güvenmesi, cesaretli olma, insiyatif sahibi olması, vücut yapısının etkinliklere elverişli olması gereklidir. Bu öğeleri kısaca gözden geçirelim:
Koordinasyon: Psikomotor etkinliği gerektiren bütün işlerde vücudun bir kaç organı, birlikte, bir koordinasyon içinde çalışmak zorundadır. Okumada, yazmada, resim yapmada, bir müzik aracı kullanmada olduğu kadar, bir oyunda, bir spor dalında gözün, kolların, ellerin, bacakların ve ilgili bütün diğer vücut organlarının birlikte çalışması gerekir.
Vücut organları arasındaki koordinasyonun gelişimi vücudun olgunluğuna ve alıştırmalara bağlıdır. Vücudun olgunluğu arttıkça ve etkinlikle ilgili alıştırmalar çoğaldıkça organlar arasındaki koordinasyon da artmaktadır.
İlkokul çağındaki öğrencilerin organları arasındaki koordinasyon oldukça gelişmiştir. Ancak erinlik çağındaki hızlı büyüme sırasında koordinasyonun oldukça bozulduğu görülür. Hızlı bir gelişim içinde bulunan erinlik ve ergenlik çağının çocuğu büyüyen el ve bacaklarını kullanmada beceriksizlik gösterir. Erinlik çağında, yavaş büyüyen öğrenciler, hızlı büyüyen öğrencilere oranla daha az beceriksizlik gösterirler.
Ergenlik çağında organlar arasındaki koordinasyon yeniden düzelmeye başlar. Ergen vücudu üzerindeki kontrolünü yeniden kazanmaya başlar.
Kuvvet:
Her psikomotor etkinlik belli bir kuvvete ihtiyaç gösterir. Kuvvetin artması kemiklerin, kasların büyümesi ve vücudun olgunlaşmasına dayanır. İlkokul öğrencisi okulun istediği birçok işleri yapabilecek kuvvete sahiptir. Ancak öğrencilerin sahip oldukları kuvvet arasında büyük bireysel farklılıklar görülür. Bazı öğrenciler yeter kuvvete sahip olmadıkları için zor görevlerin yapılmasında başarısız olurlar.
Erinlik çağındaki hızlı büyümenin kuvvete de etkisi görülür. Erinlik çağının çocukları daha çabuk yorulurlar, bu yüzden kuvvetsiz gibi görünürler. Boy sürmesindeki hız, kasların gelişimini azalttığı için boyuna göre ergenin kuvvetsiz olduğu görülür. Ergenlik çağının sonuna doğru gençlerin kuvveti en üstün seviyelerine erişir.
Reaksiyon:
Organizmaya dışardan yapılan bir etkiye veya bir uyarıcıya karşı organizmanın tepki yapma hızına reaksiyon hızı diyoruz. Birçok etkinliklerde reaksiyon hızının belli bir süre içinde olması gerekir. Üstümüze doğru gelen bir araçtan zamanında sakınamadığımız zaman canımız tehlikeye düşer. Hemen bütün etkinliklerde reaksiyonu gerektiren durumlar vardır.
Reaksiyon hızı duyum ve algılama ile yakından ilgilidir. Dolayısıyla zihinsel gelişim reaksiyon hızında büyük rol oynar. Bir durumu algılamak, yorumlamak ve gerekli tepkiyi göstermek öğrencinin zihinsel gücü ile ilgilidir.
Öğrencilerin reaksiyon hızında ayrıca alıştırmaların da rolü vardır. İlkokul çağından itibaren çocuğun reaksiyon hızında, hızlı bir gelişme olur. 20 yaşlarına doğru reaksiyon hızı en üst seviyesine ulaşır.
Dikkat:
insanı etkileyen çevre varlıklarının durumuna ve insanın kendi yaptığı etkinliklere dikkatini çevirmesi, bunlara gerekli dikkati sarf edebilmesi psikomotor etkinliklerin önemli bir öğesidir. Bir böceğin hareketlerini belli bir süre gözlemek, bir filmi seyretmek, bir ders için gereken deneyi veya uçan bir topun kendisine doğru gelişini izlemek gibi pek çok durumlar dikkati gerektirir.
İlkokul çağının başlarında öğrencilerin, çok ilginç bulduğu konuları, kendilerinin pasif kalmaları halinde ancak 20 dakika kadar izleyebildikleri görülmektedir. Kendilerinin katıldığı bir oyun veya ders etkinliğinde ise çocukların dikkatleri biraz daha uzun sürmektedir. Dikkatin süresi öğrencilerin gelişmeleri ile artmaktadır. Ergenlik çağında öğrenciler üginç konuları 40-50 dakika kadar izleyebilmektedirler.
Hız:
Her psikomotor etkinliğin belli bir zaman içinde yapılması gerekir. Yazmada, okumada olduğu kadar, derslerle ilgili becerileri, deneyleri, gözlemleri yapmada, koşmada, atlamada ve bütün etkinliklerde belli
bir sürede gereken hareketlerin yapılması gerekir. Hızlılık öğrencinin gelişimi ile orantılı olarak artmaktadır. Öğrencinin zihinsel gelişimi ile fiziksel gelişimi, özellikle kuvveti psikomotor davranışlardaki hızına etkide bulunur.
Ellere, kollara ve bacaklara dayanan psikomotor etkinliklerin hızı hem kasların gelişimi ile hem de alıştırmalarla artmaktadır. Ergenlik çağının sonlarına doğru öğrencinin etkinliklerdeki hızı en yüksek seviyeye ulaşmaktadır.
Denge:
Birçok psikomotor etkinliklerde vücudun dengeli bir şekilde durması gerekir. Bisikleti sürme, bir dar duvarın veya kalasın üzerinden yürüme, tek ayak üzerinde durma gibi hareketler vücudun bir süre dengesini korumasını gerektirir. Birçok sınıf içi etkinliklerde ve spor kollarında da vücudun dengesi önemlidir.
İlkokuldaki öğrencilerin vücut dengeleri oldukça gelişmiştir. İlkokul öğrencileri bisiklete binmede, ağaca tırmanmada, kalas üzerinde yürümede oldukça beceriklidirler.
Esneklik:
Bazı psikomotor etkinlikler vücudun yeter derecede esnek olmasını gerektirir. Güreş, atletizm oyunları ve daha birçok spor kollarında olduğu gibi bale, millî oyunlar ve dersler için gerekli etkinlikler belin, kolların, bacakların belli ölçüde esnemesini gerektirir.
Vücudun esnekliği küçük yaşlarda daha fazladır. Kemikler ve kaslar geliştikçe esneklik azalmaya başlar, ilkokul öğrencileri birçok beden hareketlerini yaparken orta veya lise öğrencilerinden daha esnektirler. Beden eğitimi, vücudun esnekliğini korumasına yardım eder.