Yatağan ilçesine bağlı
Eskihisar Köyü sınırları içerisinde kalan bir antik kent var ki, çalışmalar
sona erdiğinde 2.Efes olacağında en küçük şüphe yok.
Yeter
ki çalışmalar aralıksız devam etsin.
Ve
de geçmişin izlerini taşıyan eserler gün yüzüne çıkarılarak, yerli yabancı
halkın ilgi ve bilgisine sunulsun.
Söz konusu antik kent
Stratonekeia.
Geçmişi 2500 yıllık bir
süreci kapsayan Stratonekeia’nın ülkemizin birçok kesiminde konuşlanan benzer
kentlerden farkı, 4 ayrı dönemi kapsaması.
Helenistik dönemden
Bizans’a, Osmanlı Döneminden Cumhuriyete uzanan çizgide, öylesine önemli
eserlere sahip ki.
Dolayısıyla,
biran önce kazı çalışmaları bitirilip sergilenmeyi bekliyor.
***
Aslında
bugüne değin burasıyla ilgili kazı çalışmaları yapılmadı değil.
Prof.Dr. Yusuf Boysal
başkanlığında 1984 yılından bu yana, zaman zaman ara verilmesine karşın
çalışmalar sürdürüldü.
Aynı
süre içerisinde yüzlerce eser çıkarılarak, hem Eskihisar hem de Yatağan
ilçesinde muhafaza edilmeye çalışıldı.
Tabi,
bir şekilde yurt içi ve yurt dışına kaçırılanlar! hariç.
Şayet,
başlangıçtan itibaren çıkarılan eserler adına daha bir titizlik gösterilseydi,
bugün zihinlerde kaçırılmayla ilgili istifamlar oluşmazdı.
***
İş
bu noktaya gelince şu denebilir.
Stratonekeia nasıl
Efes’in konumuna erişebilir?
Aynı antik kenti farklı
kılan ne gibi özellikleri var?
Bir kere, kazı
çalışmalarında elde edilen bulgular, burasının 1.Selekos Kralının siyasi
merkezi olduğunu gösteriyor.
Günümüz koşullarında
dünyanın en büyük Antik Mermer Kenti olduğu kanıtlanıyor.
Yanı sıra Stratonekiea
Antik Kenti, bünyesinde Gladyatör okulu bulunduran tarihin bir mekan.
Sadece
bu özellikler olsa.
Bugün
dahi Muğla Kent merkezi olarak kanalizasyon çalışmalarının bitirilmesini
bekliyoruz.
Oysa,
2500 yıl öncesinde Stratonekiea’nın giriş kapısından başlamak üzere kent
merkezine uzanan çizgide kanalizasyona sahip olduğu kazı çalışmalarında ortaya
çıkarıldı.
Aynı konuda açıklamalar
yapan Doç Dr. Bilal Söğüt;
Şu aşamada temizlik
çalışması yapıyoruz.
Bunlar bittikten sonra
kazı çalışmalarına başlayacağız.
Şu an itibariyle ayrılan
200 bin TL ödeneğin ilk dilimi olan 40 Bin TL geldi.
Çalışmalar sürdürüldükçe
ödeneği geri kalan kısmı da kazı çalışmaları için harcanacak.
***
Yapılan
açıklamalardan çıkan sonuç şu.
Eskihisar Köyü sınırları
içerisinde yer alan Stratonekeia Antik Kenti, ülkemiz genelinde bulunan diğer
kentlerden çok ayrı bir özelliğe sahip.
Bir kere kapsadığı
alanın genişliği bir yana antik kent içerisinde bulunan tarihi kalıntılar, 4
ayrı dönemin izlerini taşıyor.
Helenistik çağdan Bizans
dönemine, Osmanlı döneminden Cumhuriyete.
Dolayısıyla
her döneme ait izler, o süreç içerisinde neler olup bittiğini işaret ediyor.
Hal böyle iken aklımıza
takılan tek soru, aradan 25 yıl gibi bir süre geçmiş olmasına karşın, kazı
çalışmaları neden bitirilmedi?
Her
halde bu sorunun cevabı açık.
İlgili Bakanlık
tarafından ya yeterli ödenek gönderilmedi.
Ki asıl sebebin bu
olduğu aşikar.
Ya da o gün bugün
sürdürülen çalışmalarda görev üstlenen bilim adamları ve diğerlerin, gerekli
duyarlılık göstermediği.
Hangi
halde olursa olsun realite o ki, geç kalınmıştır.
Stratonekiea’nın,
İzmir’e bağlı Efes Antik kenti kalıntıların çok üzerinde eserlere sahip olduğu
halde hala gün yüzüne çıkarılamamış olması, geçmiş dönemlere ne denli önem
verildiğimizin bariz göstergesidir.
Oysa
asıl olan, geçmişe sahip çıkıp geleceğe emin adımlarla uzanmaktır.