Teos antik kenti, İzmir’in Seferihisar ilçesinine 5 km mesafede bulunan Teos Antik kenti, 12 İyon kentinden birisidir ve Anadolu’nun en büyük ve Helenistik dönemin ünlü mimarı Hermogenes tarafından yapılan Dionysos Tapınağı bulunur.
Teos Antik Kenti, Tarihsel Gelişimi
İlk yerleşimin M.Ö. X yy.a kadar gittiği, Dor göçlerinden kaçan Yunanlılar tarafından kurulduğu bilinir. Yunanlılar bölgeye yerleşmeden önce Karlar ve Leleg halklarının olduğu biliniyor.
Efsaneye göre, kentin ismi, kentin kurucusu Athamas’ın kızının sözünden gelir. Kenti kurmak için yer arayan Athamas, kızı Area’ya oyun oynarken “ne yapıyorsun” diye sorması üzerrine “sen şehri kurmak için aranırken, ben buldum” demiş, kentin ismi “iken” anlamına gelen Teos olmuştur.
Zaman içinde Persler tarafından yönetilen Teos kenti, Persler’e karşı topraklarını korumak üzere Atina önderliğinde kurulan Attik-Delos Birliği’ne dahil olmuştur.
M.Ö. 133 yılında, Pergamum kralı III. Attalos’un vasiyeti üzerine, Roma’ya bırakılan Teos, Roma topraklarına bağlanmış ve M.Ö 129 yılından itibaren Roma’nın Asya Eyaleti sınırlarına dahil olmuştur.
Hristiyanlık dönemine gelindiğinde Teos, Ephesos metropolitliğine bağlanmış bir piskoposluk merkezi konumundadır.
Dionysos Sanatçılar Birliği
Eski Yunan, tiyatronun doğduğu merkezdir.
Eğlence, içki, zevklerin tanrı – kahramanı Dionysos idi. Kimi antik dönem yazarlarının inancına göre Teos, Dionysos’un doğum yeriyidi. Kendilerine bahşettikleri için ona teşekkür etmek isteyen halk “Dionysos Şenlikleri” düzenlerdi. Şenlik esnasında bazen içlerinden birisi ortaya çıkıp komik hikayeler anlatır, taklitler yapardı. Bunların arasında tanrıların savaşları, insansı yanlarını anlatan taklitler de vardı. İlkin insanların keyfince yapılan bu taklitleri bazı kimseler kendilerine meslek olarak benimsediler. Böylece tek kişilik oyuncusu olan “monologos”, zaman içinde sayısı artarak “dialogos“, “trialogos“, oyunları ortaya çıktı. Bu dönemlerde oyunlar 1-2 saat ile sınırlı değildi. Sahnelenen oyuna o gün ara verilir, ertesi gün devam edilirdi, bazı oyunlar günlerce sürerdi.
Dionysos inancının Teos kentinde kuvvetli olması sebebiyle sanatçılara verilen önem de yüksek idi. Bu sebeple M.Ö. III. yy.da tiyatrocu, şarkıcı, müzisyen, şairlerden oluşan Dionysos Sanatçılar Birliği Teos kentinde kuruldu. Zaman içinde birlik, kentte siyasal alanda söz sahibi oldu, kimi bölgelerin vergisi kendilerine tahsis edildi. Fazlasıyla güçlenmeleri ve daha fazlasını istemelerinden dolayı sanatçılar kentten sürülmüştür.