in: ENDÜSTRİ 5.0 DİJİTAL TOPLUM, Gülin İdil Sönmeztürk Bolatan, Editor, Ekin Yayınevi, Bursa, pp.95-117, 2021
İktisat bilimine konu olan insanoğlu ve sınırsız ihtiyaçları doğrultusunda hizmet veren endüstri sektörleri eskiden günümüze değişen ve gelişen teknolo- jinin etkisinde kalmış ve ilerleme kaydetmek zorunda olmuştur. Tarihsel gelişim dikkate alındığında 18. ile 19. yy. boyunca tarım ve sanayi alanlarında insanoğlunun fiziksel emeğine dayanan gelişmeleri ile Endüstri 1.0, hemen ardın- dan 1980’lere kadar uzanan ve dönemin gelişmelerini mekanik ve elektriksel teknolojide hissettiren Endüstri 2.0, 1980’den 2000’e, analogdan kullanımdan dijitale kullanıma geçişte hayat bulan Endüstri 3.0 ve 2000 yılından günümüze dijital ve elektronik olarak kullanımda yüksek teknoloji ve imkanlarının IoT, büyük veri, elektrikli araçlar, 3D baskı, bulut bilgi işlem ve yapay zekâ ile insanoğlu hizmetine sunan Endüstri 4.0, tüm tecrübelerin ilerleyerek hayat bulduğu Endüstri 5.0 gündeme gelmiştir. Nesnelerin dünya genelinde internet ve ala- nındaki üstel gelişmeler Endüstri 4.0’ı doğurmuşken paralel olarak Endüstri 5.0 paradigmasını da geliştirmiştir. Tüm sektörlerde olduğu gibi, dünya deniz taşı- macılığı ve unsurları da endüstriyel ilerlemeden etkilenmiştir. Gemi Köprüüstü Dijital Sistemleri, otomasyon gemi makine sistemleri, küresel deniz haberleşme ve uydu sistemleri, arama ve kurtarma faaliyetlerinde elektronik seyir yardımcı- larının yüksek desteği gibi konular gelişen teknoloji ve gelişen denizciliğin faali- yet alanlarında yer bulmuştur. Özellikle 2019 yılı sonunda dünya denizciliğinde yer bulan insansız gemi ve operasyonel faaliyetlerinde özellikle Êndüstri 4.0’ün yüksek etkisi ve Ensdüstrü 5.0’a geçişin limanlarda kullanılan dijital sistemler ve yazılımlar sayesinde daha kolay yük elleçlenmesinin sağlanması, deniz ticareti ve insanoğlunun denizcilikte teknolojiyi nasıl etkin kullandığının da göstergesi olmuştur. Gelişen teknoloji insanoğlunun hizmetleri daha kolay almasını sağla- yacakken, iklim değişikliği ile ilgili olarak, önleme ve koruma olmak üzere birçok konuda da kullanılacak şekilde dizayn edilmektedir. Endüstri 4.0’da karşı- mıza çıkan yaşam süreçlerini otomatikleştirmek için gerekli cihaz ve yazılım, veri analizleri ve yapay zeka teknolojileri ile daha da faydalı hizmetleri denizci- lik alanına entegre edilmesi gerçekleşmiştir. Endüstri 5.0 ile İnsan zekâsı ve Endüstri 4.0 ile hayatımıza iyice yerleşen bilişsel bilgi işlem ile uyum içinde çalıştığından, denizcilik ve sektöründe kullanıcı merkezli ürün ve hizmetlerle sonuçlanan insan ve gemi arasındaki nasıl daha faydalı işbirliği sağlanacağının tahmin etmek zor olamayacaktır. Bu bölümde gelişen teknoloji ve denizciliğe etkisinin faydaları, avantaj ve dezavantajları yansıtılmaya çalışılacak ve ayrıca Endüstri 5.0’a ayak uydurulma gerekliliğine dikkat çekilecektir.