Bulaşıcı hastalık temalı filmler, bir çoğu geçmiş dönemlerde yaşanmış veya yaşanabilecek bulaşıcı hastalıklardan etkilenerek sinemaya uyarlanmıştır.
Bulaşıcı hastalıkları konu alan filmler, genel olarak tarihte bazı dönemlerden etkilenerek yazılmış olsa da; belli bir kısmı da yıllar önce çekilmiş olmasına rağmen, günümüzde yaşanılan virüs, bakteri, mantar ve parazit salgınlarını konu alan filmleri içermektedir. Salgın ve bulaşıcı hastalıklar geçmişten beri sinemanın ilgi alanına giren konulardan biri olması ve bununla birlikte; sinema severlere keyif vermesi bulaşıcı hastalıklarla ilgili birçok konuda bilgi vermesiyle daha çok dikkat çekmektedir. Ayrıca, sinema tarihinde geçmişten günümüze hastalık temalı filmler her dönemde oldukça ilgi görmüştür.
Bulaşıcı hastalık ile ilgili filmler; bilim insanlarının biyografileri ve geçmişte yaşanılan büyük salgınlarla ilgili hikayeler ile; aynı zamanda biyoterörizm, laboratuvar kazaları ile uzaydan gelen ajanların salgınlara yol açan konular yer almaktadır. Ayrıca klinik mikrobiyoloji, bulaşıcı hastalıklara karşı gelişerek; sinemaya paralel olarak sanat ve bilim arasındaki ilişki günümüzde çok önem teşkil etmektedir.
Bulaşıcı Hastalık Temalı Filmlerin Etkisi
Tıp biliminin sıkıcı cerrahi prosedürleri, özel isimlendirmeler gibi birçok olgu; sinema tarafından geçmişte göz ardı edilmiştir. Film endüstrisi bulaşıcı hastalıklar konusuna karşı daha fazla odaklanarak; anıları, salgınları, tehlikeli virüsler hakkında bilgilerle aynı zamanda enfeksiyon hakkında korku duygusunu halka aktarmayı başarmıştır. Bulaşıcı hastalıklarla ilgili olarak görülen salgınlara karşı halkın verdiği tepkiler; bunun yanında işlenen filmlerin sinemadaki doğru ya da yanlış olarak belirttiği tasvir her zaman etkilidir.
20. yüzyılın sanatı olan sinema; salgınlara karşı halkın algıları ve tepkileri medyanın sunduğu bilimsel gerçeğe ilişkin görüşlerinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Filmler, halkın enfeksiyon algısı üzerindeki olası etkileriyle yanlış yönlendirildiğinde salgın zamanlarında sorunlu olabileceği algısı oluşmaktadır. Bulaşıcı hastalıklar ile ilgili filmlerde, şüpheli ve kökeni bilinmeyen virüsler içeren salgınlar işlendiğinde; benzer durumlar ortaya çıktığında kontrol ile uygulanabilirliği açısından halkı panik ve korkuya sevk edecek, sinemanın kamuoyunu dönüştürmeye olan etkisi ile aynı zamanda sunulan tıbbı içeren kavramlar konusunda, etik olarak dikkatli olunmalı ve kamuoyu bilgilendirilmelidir.
Salgın hastalıklar AIDS, H5N1, Kolera, SARS ve Veba gibi birçok virüs ve benzeri bulaşıcı hastalıklar; dünyada birçok hayata mal olmuş ve sinemada bu tür salgınları konu ederek beyazperde’ye aktarmıştır. Son olarak dünyada Coronavirüs salgını pandemi boyutuna ulaşmış ve yıllar önce çekilmiş birçok bulaşıcı hastalık temalı filmler yaşananlara karşı ciddi bir izleyici kitlesine ulaşmıştır.
Bulaşıcı Hastalık Temalı Filmler
Flu – Gamgi – Grip – 2013
Güney Kore‘li Kim Sung Su’nun yazıp yönettiği, Soo Ae, Jang Hyuk, Yu Hae-jin, Ma Dong-seok ve Ki-hyeon Kim‘in başrollerini paylaştığı film; havadan bulaşan salgın, ölümcül H5N1 virüsü karşısında insanlar çok çaresiz ve çözüm arayışları içindedir.
Dünya Savaşı Z – World War Z – 2013
ABD’li aktör ve yazar Max Brooks’un 2006 tarihli aynı adlı romanından sinemaya uyarlanan, yönetmenliğini Marc Forster, senaryosunu Matthew Michael Carnahan, Drew Goddard, Damon Lindelof‘un yazdığı; Brad Pitt’in yapımcılığını üstlenmesinin yanı sıra başrollerini de Mireille Enos, James Badge Dale ile paylaşmıştır. Tek bir ısırıkta insana bulaşan ve o anda kudurtan bulaşıcı bir hastalığın; ülkelerin ve ailelerin içe kapandığı, dış dünya ile iletişimin kesildiği manzaraları konu almaktadır.
ABD‘li Nobel ödüllü Steven Soderbergh’in yönettiği, senaryosunu Scott Z. Burns’ün yazdığı, başrollerini Gwyneth Paltrow, Matt Damon, Kate Winslet ve Jude Law‘ın paylaştığı film; bulaşıcı ve ölümcül virütik hastalığının çok kısa bir sürede küresel kabusa dönüşebileceğini anlatmaktadır. Aralık 2019 yılından itibaren; tüm dünyada yaygınlaşmasının ardından Coronavirüs pandemisi oluşmasıyla birlikte internet üzerinden en çok izlenen filmlerden biri olmuştur.
Katalan Alex Pastor ve David Pastor‘un yönetmenliğini ve senaristliğini üstlendiği filmin; başrollerinde Josh Hartnett, Lou Taylor Pucci, Chris Pine, Piper Perabo ve Emily VanCamp paylaşmıştır. Ölümcül bir virüsten kaçan dört arkadaş, güvenli bir yere ulaşmak için yola çıkar; ıssız bir kumsala giderken insanlarla temastan kaçınmak isterler ancak virüs bulaşmış kişilerle karşılaştıkça masumiyetleri zayıflar.
Portekizli Nobel ödüllü yazar Jose Saramago‘nun aynı adlı romanından uyarlanan filmi; yönetmenliğini Fernando Meirelles yaptığı, senaryosunu Don McKellar yazdığı, başrollerinde Julianne Moore ve Mark Ruffalo rol almaktadır. Salgın bir hastalık gibi kişiden kişiye bulaşan körlüğün; ilk kurbanlarının karantinaya alınma sürecinde devlet soruna çözüm üretememekle birlikte sınırlarda belli alan oluşturarak hastaları kendi haline bırakmıştır. Filmde körlüğün bir metafor olarak kullanıldığı; insanların açık gözlerle bile hiçbir şey göremediği ima edilmektedir.
ABD‘li bilimkurgu, fantezi ve korku yazarı Richard Matheson’un 1954 yılında aynı adlı romanından Akiva Goldsman ve Mark Protosevich‘in uyarladığı filmin; yönetmenliğini Francis Lawrence, başrollerini Will Smith, Alice Braga ve Charlie Tahan paylaşmaktadır. Kanseri yok etmek için laboratuvar ortamında yaratılan bir virüs; tam tersi bir etki göstererek insanların çoğunu yok eder. New York’ta yaşayan son insan, virüse karşı tedavi geliştirmeye çalışmaktadır.
İngiliz yazar Phyllis Dorothy James‘in 1992 yılında yayımlanan aynı adlı romanından sinemaya uyarlanan filmi, Meksikalı Oscar ödüllü Alfonso Cuaron‘ın yönettiği, başrollerinde Clive Owen ve Julianne Moore oynadığı, salgın nedeniyle dünya üzerinde güvenli olan İngiltere, kaçan sığınmacılara karşı aldıkları önlemler nedeniyle bir polis devletine dönüştüğünü konu almaktadır.
28 Gün Sonra – 28 Days Later – 2002
İrlanda asıllı İngiliz Danny Boyle’un yönettiği, Alex Garland’ın senaryosunu yazdığı, başrollerini Cillian Murphy, Naomie Harris, Megan Burns, Brendan Gleeson ve Christopher Eccleston‘un paylaştığı filmin; bilimsel deneyler için kullanılan şempanzeleri özgür bırakmak isteyen hayvan severler, enfekte olarak bulaşıcı hastalığa yakalanırlar. Güçlü ve aynı zamanda etkili olan virüs; 28 gün içinde Londra şehrini insansız hayalet bir şehre dönüştürür.
Bulaşıcı hastalıklar ve biyoterörizm gibi kurgu kitaplar yazan Richard Preston’un “Sıcak Bölge – The Hot Zone” adlı kitabından sinemaya uyarlanan, Wolfgang Petersen’in yönettiği filmin başrollerinde Dustin Hoffman, Rene Russo, Morgan Freeman ve Kevin Spacey gibi isimler rol almaktadır. Motaba adında ölümcül ateşli bir hastalığın yol açtığı bir virüsün; Zaire’den ABD’ye gelişini ve bununla birlikte yayılışını anlatmaktadır.
12 Maymun – Twelve Monkeys – 1995
Yönetmenliğini Terry Gilliam‘ın yaptığı, kısa film ve belgeselleri ile tanınan Fransız sinemacı Chris Marker‘ın “La Jetée” adlı 28 dakikalık filmin; David Webb Peoples ve Janet Peoples tarafından aynı hikayeyi alıp senaristliğini üstlenerek yazdığı; Bruce Willis, Madeleine Stowe ve Brad Pitt‘in başrollerini paylaştığı distopik bir bilimkurgu’nun; nükleer savaş yerine virüslerin neden olduğu kıyamet fikrini, salgın temasıyla işleyen karanlık, sofistike bir yapımdır.
Cassandra Geçidi – The Cassandra Crossing – 1976
Yunan asıllı George P. Cosmatos‘un senaristliğini ve yönetmenliği üstlendiği filmin; başrollerinde Martin Sheen, Sophia Loren, Burt Lancaster, Ingrid Thulin ve Lionel Stander yer almaktadır. Cenova’dan Stockholm’e giden trene ölümcül bir virüs taşıyan mahkum; gizlice trene binerek sonrasında hava yoluyla bulaşan mikrobu yolculara bulaştırmaya başlamıştır. Salgın yayılırken trenin güzergahı değiştirilmesinin ardından tek çare olarak; ya tren yok edilmesi gerekecek, ya da tüm vagonlara geçmeden acil bir önlem alınacaktır.
Yedinci Mühür – Det sjunde inseglet – 1957
İsveçli Ingmar Bergman’ın senaryosunu yazdığı aynı zamanda yönettiği, Ortaçağ döneminde Haçlı Seferleri’nden dönen; şövalye ile silahtarı, anavatanları Danimarka’ya ulaşmaya çalışırken veba salgınının sonuçları yolculuk sırasındaki hikayesini anlatmaktadır.