Tayvan ve Ukrayna: 5.000 mil arayla iki kriz karmaşık yollarla bağlantılı
Şubat ayının sonlarında, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline başlamasından sadece birkaç saat önce, Çin Dışişleri Bakanlığı açık, sert ve aslında Rusya veya Ukrayna hakkında olmayan bir açıklama yaptı.
Bakanlık sözcüsü Hua Chunying, Pekin’de gazetecilere verdiği demeçte, “Tayvan Ukrayna değil” dedi. “Tayvan her zaman Çin’in ayrılmaz bir parçası olmuştur. Bu yadsınamaz bir hukuki ve tarihi gerçektir.”
Ancak Ukrayna’daki kanlı savaşın sonu ve Tayvan Boğazı’ndaki önemli ölçüde artan gerilimlerin sonu görünmeden, iki jeopolitik konu karmaşık ve öngörülemeyen şekillerde kesişiyor.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Çarşamba günü hiç vakit kaybetmeden, Başkan Nancy Pelosi’nin bu hafta Tayvan’a yaptığı ziyaretin ABD’nin Ukrayna’da izlediği yolun bir tezahürü olduğunu söyledi. Rusya Ukrayna’yı işgal etmesine rağmen, çatışma için Batı’yı suçladı.
Ukrayna’daki savaş başladığından beri korku, ABD’nin her iki konuyu da otoriterlik ve demokrasi arasındaki bir mücadele olarak çerçevelediği için Moskova ve Pekin’in daha da yakınlaşacağı yönündeydi – Bayan Pelosi’nin baharda Ukrayna’ya yaptığı ziyarette yaptığı gibi. Çarşamba günü Tayvan’ın başkenti Taipei’deyken.
Rus-Ukrayna Savaşı hakkındaki raporumuz
Ukrayna ve Tayvan arasında tarih ve coğrafveya dahil olmak üzere birçok fark var. Ancak her iki zor durumdaki demokrasi de, komşularını egemen devletler olarak görmediklerini açıkça ortaya koyan otoriter liderler tarafından yönetilen daha büyük, nükleer silahlı askeri güçlerin yanında yer alıyor.
Bir temel fark, elbette, ABD ve müttefiklerinin bağımsız bir Ukrayna’yı desteklemesi, ancak Amerika’nın “Tek Çin” politikası, Tayvan’ın bağımsızlığını desteklemezken, Pekin’e saldırırsa Washington’un Tayvan’ı savunup savunmayacağı konusunda kasıtlı olarak belirsiz kalıyor.
Bayan Pelosi’nin Tayvan ziyareti konusunda gergin, retorik ve askeri tavırlar sergilemesi nedeniyle, pek çok kişi Çin’in ne zaman ve nasıl bir yol izleyeceğini sorguluyor.
Beyaz Saray, Washington’un her iki dramanın merkezinde yer alan hassas dengeleme hareketini yansıtarak, daha geniş bir yangından kaçınırken Batı değerleri etrafında uluslararası düzeni güçlendirmeye çalışarak, Bayan Pelosi’yi Tayvan’ı ziyaret etmemeye çağırdı.
Washington şimdi Ukrayna’ya 8 milyar dolardan fazla doğrudan askeri destek teklif etse de – kiev için hayati önem taşıyan 54 milyar dolardan fazla yardımın bir parçası – Başkan Biden defalarca rastgele bir eylemde bulunmak istemediğini söyledi. Rusya ile doğrudan çatışma. Şimdiye kadar, karşılıklı kafa karışıklığına rağmen Moskova, NATO’yu savaşına çekmemeye özen gösterdi.
Biden yönetimi ilaveten Avrupalı müttefiklerle ve aralarında dayanışmanın sürdürülmesine yardımcı olmak için çalıştı.
Ancak Çin ile Tayvan konusunda bir çatışmanın ABD müttefiklerini, özellikle de Avrupa’dakileri bölme olasılığı yüksektir.
Çin konusunda Fransız bilim adamı ve Harvard Kennedy Okulu’nda kıdemli bir araştırmacı olan Philippe Le Corré şunları yazdı: “Bu noktada kimse Ukrayna ihtilafının sonucunun ne olacağını bilmiyor, ancak Avrupa ve Rusya arasındaki ilişkiler asla eskisi gibi olmayacak. Yeniden.” Ouest-Fransa gazetesinde. “İki yıl boyunca insan teması ve uluslararası seyahat eksikliği ile pekiştirilen Asya’ya uzaklık, Avrupa’nın Tayvan veya Çin Denizi’ndeki bir çatışmaya olası katılımını desteklemiyor.”
Çin, Moskova’ya retorik destek sunmasına rağmen, çatışmaya doğrudan karışmaktan kaçındı. Pekin, Kremlin’e askeri yardım teklifinde bulunmadı ve Batı yaptırımlarını önemli ölçüde ihlal etmemeye özen gösterdi.
Hem Rusya hem de Çin, Amerikan hegemonyası olarak gördüklerine ve küresel liderlik iddialarına karşı çıkmakta birleşiyorlar. Ancak Çin, büyük savaşa hazırlıksızlığı ve açık küresel ticaret ihtiyacı göz önüne alındığında, Washington veya Pasifik’teki müttefikleri ile bir çatışmayı fazla ileri götürmemeye her zaman özen göstermiştir.
Fairbank Çin Araştırmaları Merkezi üyesi ve Harvard Üniversitesi Tayvan Çalışmaları Semineri direktörü Stephen Goldstein, “ABD’yi Ukrayna konusunda kışkırtmanın onların cevabı olacağını düşünmüyorum” dedi. “Çin, Tayvan konusunda ABD’ye kızdığında Tayvan’ı cezalandırıyor.”
“En büyük tehlike,” dedi bir röportajda, “bir şeye rastlamamız.”
Amerika Birleşik Devletleri ve Çin bir provokasyon çağına ne kadar derine inerse, soyut bir tehdidi savaşa dönüştürebilecek yanlış bir hareketin şansı o kadar artar.