Muş´un eski seyyar satıcılarından 71yaşındaki Hacı Halis Yayık, tam 50 yıldır aynı işi yapmanın mutluluğunu yaşıyor. 71 yaşında Yayık, yukarı çarşı mevkiinde zamana meydan okuyan mesleği ile geçimini sağlıyor. Tam yarım asırdır o sokakta en güzel kokuları ile sokağın lale sümbül kokmasına neden olan Yayık, sattığı güzel kokular ise büyük ilgi görüyor. Tenekenin içine doldurduğu ateş ile ısınmaya çalışan Yayık, ilimizde kış aylarının çetin geçtiğini hatırlatarak, havaların soğuması ile bu güzel kokulu tezgâhını bir sürede olsa kaldıracağını söyledi. Hemen hemen her kesimin bu kokuları tercih ettiğini vurgulayan Yayık, gramını 1 ila 5 TL arasında sattığı esanslarla günlük ortalama 30-50 TL para kazandığını söyledi. Yayık, yaptığı meslek ile ilgili şunları anlattı: “71 yaşındayım 51 yıldır bu sokakta bu güzel kokuları satıyorum. Tezgâhımda yaklaşık 24 tane esans koku var. Bunlardan bir kaçını sayacak olursam; karakedi, gül, menekşe ide, revidor, altın damla, kadın teni, bülbüller, hacilesef, harem, leylak, sümbül gibi kokuları ben İstanbul´dan kendim getiriyorum. Kokuları gram olarak satıyorum. Gramı 1 TL´den başlıyor, 5 TL´ye kadarda var. Mesleğimiz artık eskiye göre çok iş yapmıyor. Eskisi gibi esansa rağbet yok. Önceki yıllarda fazlasıyla rağbet gören esans, şimdi hiç satılmıyor bile. Ama yine de iyi. Günlük ortalama 30-50 TL para kazanıyorum. Bizim müşterilerimiz bellidir. Genelde yukarı çarşı vatandaşı ve esnafı bu kokuları tercih ediyor. Gençlerimiz pek ilgi göstermiyor. Gençler güzel kokmaya özen gösteriyor ama esans yerine parfüm kullanıyorlar. Piyasada satılan parfümler hem pahallı hem de güzel kokmuyor” dedi.
“Tenekeye Koyduğu Ateşle Isınıyor”
71 yaşındaki Yayık, zorlu kış aylarının başladığı bugünlerde, tezgâhının üzerinde bulunan tenekenin içerisindeki ateş közleri ile ısınmaya çalıştığını ifade etti: “Tabi yaz boyunca rahattık, havalar iyiydi, bizde alışverişimizi rahatlıkla yapıyorduk, evimize ekmek götürüyorduk. Ama önümüz kış, havalar soğumaya başladı. Malum memleketimizde kış ayları çetin geçer, mecbur birkaç güne tezgâhı kaldıracağız. Soğuk havalar her geçen gün etkisini artıyor. Kış mevsimi çoğu esnafı olduğu gibi beni de etkiliyor. Kış mevsiminde, dondurucu soğukta tezgâhımın başında durarak satış yapmaya çalışıyorum. Tezgâhımın üzerinde bulundurduğum teneke içerisindeki ateş közü ile ısınmaya çalışıyorum. Havaların durumuna göre ara ara tezgâhımızı kuracağız” diye kaydetti.
“Tesbihlere İlgi Fazla”
Tezgahında güzel kokuların yanı sıra, tesbih de satan Yayık, vatandaşların tesbihe ilgisinin fazla olduğunu söyledi. Tezgâhında birden çok tesbih çeşidinin bulundurduğunu kaydeden Yayık, tezgâhında; oltu taşı, kehribar, kuka, kök ve değerli taşlarında yer aldığı tesbihlerin olduğunu ifade etti. Tesbihlerin fiyatını da uygun olduğunu söyleyen Yayık: “Tesbih olan ilgisi arttı. Tezgâhımda her türlü tesbihlerimiz var. Bu tesbihin kalitesi ve taşlarından kaynaklanıyor. Tezgâhta; oltu, kehribar ve kök gibi tesbihler var ve bunlar vatandaşlarımız tarafından en çok ilgi görüyor. Tesbih, popüler bir zaman geçirme aracı olmasının yanı sıra, ibadet esnasında da kullanılabilir. Bunun nedeni, namaz tesbihatı sırasında mümine yardımcı olmasıdır. Namaz tesbihatı içerisinde, Hz. Allah´ın sıfatları 33 ve katları şeklinde sayılır. Sayım sırasında karışıklık yaşanmaması için, tesbih önemli bir rol oynar. Nitekim bu nedenle tesbihler daima 99 boncuk içerecek şekilde üretilirler. Buna ek olarak, koleksiyon amacıyla üretilmiş kaliteli ve farklı görünümlü tesbih modelleri de mevcuttur. Bu modeller genellikle değerli ve doğal taş ile boncuklardan yapılırlar. Görünümü kadar, kokuları bakımından fark yaratan tesbih modelleri de mevcuttur. Oltu tesbihi görünmeyecek bir yerinden zımpara sürerek alacağınız bir miktar tozla test edebilirsiniz. Kahverengi toz yerli, siyah toz gürcü oltusu olduğunu gösterecektir. Kehribarı beyaz bir kağıt üzerine çizerek test edebilirsiniz, kehribar yumuşak olduğundan kağıda çam kokusu veren bir iz bırakacaktı. Katalini ısıttığınız zaman yanık balata kokusu verir tesbih plastik ve polyester ise kokusu boğazınızı yakacaktır. İşlemeli tesbih alırken işlemelerinin konik yapıda olup olmadığını sorun, konik yapı zamanla malzemenin cins ve çalışmasına bağlı olarak işlemelerin düşmesini önleyecektir” ifadelerini kullandı.
Yıllardır Hacı Yayık´tan hem esans hem de tesbih aldığını ifade eden vatandaşlar ise, Yayık´ın uzun zamandan beri bu ile uğraştığı için sattığı mallarının kaliteli olduğunu söylediler.