Girişim Sermayesi, genellikle küçük ve halka açık olmayan işletmelerin kuruluşunu, genişlemesini, etkinliklerini sürdürmesini veya özkaynak yapısının değişimini finanse etmeye yönelik gerçekleştirilen yatırımlardır.
Girişim Sermayesinin amacı, büyüme potansiyeline sahip işletmelerin gelecekte büyük işletmeler haline gelmesidir. Girişim Sermayesi yatırımı yapan kişi veya kuruluşlar, yatırım yaptıkları işletmelere sermaye desteği sağlayarak işletmelere ortak olmaktadır. Girişim Sermayesi yatırımları temelde 3 farklı yöntemin karması şeklinde finanse edilmektedir:
Girişim Sermayesi yatırımları özellikle aşağıdaki sektörlerde yoğunlaşmaktadır:
Girişim Sermayesi ile genellikle Girişim Sermayesi kuruluşları tarafından sağlanan fonlar kastedilmektedir. Girişim Sermayesi çeşitli kuruluşların yanı sıra, Melek Yatırımcılar adı verilen varlıklı bireyler tarafından da sağlanabilmektedir. Ülkemizde Melek Yatırımcı olarak anılan kişilerle ilgili yasal düzenleme, “Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik” ile yapılmıştır. Yönetmelikte Melek Yatırımcı, Bireysel Katılım Yatırımcısı (BKY) olarak ifade edilmiş olup, Kişisel varlıklarını ve/veya tecrübe ve birikimlerini başlangıç veya büyüme aşamasındaki şirketlere aktaran gerçek kişileri, kişisel maddi varlıklarını ve tecrübelerini başlangıç aşamasındaki şirketlere aktaran gerçek kişiler olarak tanımlanmıştır. Melek yatırımcılar, özellikle yeni kurulan işletmelerin finansmanında en önemli finansman kaynaklarından biridir. Girişim Sermayesi şirketleri için cazip olmayan küçük yatırımlar melek yatırımcılar tarafından finanse edilmektedir. Melek yatırımcılar risklerini azaltmak amacıyla yakın coğrafyalarda yatırım yapmak ve başka melek yatırımcılarla sendikasyonlar kurmak gibi yöntemlere başvurmaktadır. Melek yatırımcıların girişimcilerle ortak yatırım kararı alabilmesi amacıyla, belli zamanlarda sunum günleri düzenleyip girişimcileri dinleyebileceği melek yatırımcılardan oluşan çeşitli yapılar ortaya çıkmış olup bu yapılara Melek Yatırım Ağı adı verilmektedir.
Melek yatırımcılar, başlangıç aşamasında olan bir iş fikrine ya da işletmeye büyümesi ve gelişmesi için sermaye, bilgi birikimi ve yeni iş bağlantıları sağlar.
Bir girişimci, melek yatırımcısını seçerken sadece yatırımcının yapacağı yatırıma odaklanmamalı, yatırımcının iş çevresine, bağlantılarına, tecrübesine ve bilgisine göre de tercih yapmalıdır.
Girişim Sermayesi, şirketlerinin pazarlama faaliyetlerinde işletme deneyimlerini paylaşmaktan uzaklaşıp finansman rollerine odaklanmaları, bu sonucun ortaya çıkmasında etkili olmaktadır. Melek yatırımcılar, işletmelere Girişim Sermayesi’ne göre işletmenin hayat döngüsünde daha erken aşamada finansman sağladıklarından daha yüksek riske maruz kalmaktadır. Buna rağmen, melek yatırımcılar Girişim Sermayesi’nde kullanılan yönetime katılım gibi geleneksel denetim mekanizmalarını kullanmamaktadır. Melek yatırımcılar, girişimcileri işletmede yüksek ortaklık oranına sahip olmaya zorlayarak girişimcinin çıkarlarını işletmenin performansına bağlamakta ve bu yolla işletmedeki çıkar çatışmasını engellemeye çalışmaktadır.
Girişim Sermayesinin Özellikleri
Başarılı Girişim Sermayesi uygulamalarının en önemli unsurları şunlardır:
Büyük miktardaki finansmanlar için birden fazla Girişim Sermayesi şirketi bir araya gelerek bir sendikasyon oluşturabilmektedir. Böylece, risk sendikasyona katılan şirketler arasında paylaşılmaktadır. Şirketlerden biri sendikasyonda yönetici olarak yer almaktadır.
Girişim Sermayesinin Ekonomiye Katkıları
Türkiye’de Girişim Sermayesi
Türkiye’deki işletmelerin büyük çoğunluğu küçük işletmelerdir. Türkiye’de faaliyet gösteren küçük işletmeler daha çok aile şirketleridir. Ortakların aynı zamanda yönetici konumunda olduğu ve işletmelerde kurumsallaşma sorunları yaşandığı gözlenmektedir. Bu nedenle işletmeler, kuruluş aşamasında, büyümenin finansmanında ve şirket satın almalarında finansman zorlukları ile karşı karşıya kalmaktadır.
Girişim sermayesi gelişmekte olan ülkelerde sınırlı olarak kullanılan bir finansman yöntemidir. Benzer şekilde Türkiye’de Girişim Sermayesi’nin gelişmesinin önündeki başlıca engeller şunlardır:
Girişim Sermayesi’ne olan talebi arttıran belli başlı nedenleri şunlardır:
Sektöre veya Ürüne Göre Girişim Sermayesi Yatırımları
Girişim Sermayesi yatırımları, sektörden sektöre farklılık göstermektedir. İleri teknoloji gerektiren bilgisayar ürünleri, tıbbi ürünler, biyoteknolojik ürünler ve araştırma geliştirmeye dayalı yeni ürünler yüksek işletme riskine sahiptir. Perakende ve gıda imalatı gibi sektörler görece daha az riskli sektörlerdir.
Yatırımların Büyüklüğüne Göre Girişim Sermayesi Yatırımları
Genellikle, küçük çaplı yatırımlar yeni kurulan işletmeleri, büyük çaplı yatırımlar ise şirket satın almalarını kapsamaktadır.
İşletmenin Gelişim Aşamasına Göre Girişim Sermayesi Yatırımları
İşletmenin gelişim aşamasına göre Girişim Sermayesi yatırımları, aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:
Girişim Sermayesi şirketleri, yatırım yapacakları işletmelere ilişkin bir yatırım stratejisi belirlemelidir. Yatırım stratejisinin 2 temel amacı bulunmaktadır: Birincisi, yönetimin odaklanması gereken yatırımlar belirlenerek yönetime yön verir ve gereksiz yatırım önerileriyle uğraşılmasını önleyerek zaman kaybını engeller. İkincisi, bağımsız girişim sermayesi şirketleri için potansiyel yatırımcıların yatırım yapılan işletmelerin ne tür işletmeler olduğunun anlaşılmasını sağlayarak risklerin ve potansiyel getirilerin değerlendirilmesine olanak sağlar.
Girişim Sermayesi Şirket Türleri
Girişim Sermayesi şirketleri aşağıdaki gibi gruplandırabilir:
Bağımsız Şirketler: Bağımsız Girişim Sermayesi şirketleri başta kurumsal müşteriler olmak üzere birden fazla kaynaktan fon temin ederler. Bu şirketlerin fonlarında tek başına hâkim bir hissedar veya yatırımcı bulunmamaktadır. Fonlar, bağımsız olarak yönetilmekte ve yatırım yapılacak işletmeler şirketin yönetimi tarafından belirlenmektedir.
Bağlı Şirketler: Bağlı şirketler, fonlarını bağlı bulundukları ana şirketten temin ederler. Ana şirket çoğunlukla bir finansal kurumdur ve temin edilen fonlar ana şirket adına yönetilir.
Yarı Bağlı Şirketler: Ana şirket adına yatırım yapmakla birlikte aynı zamanda diğer kaynaklardan temin ettikleri fonları bağımsız olarak yönetirler.
Girişim Sermayesi Şirketlerinin Sunduğu Destek Hizmetleri
Girişim Sermayesi şirketleri, yatırım yaptıkları işletmelere aşağıdaki alanlarda destek hizmetleri sağlamaktadır:
Girişim Sermayesi ve teknoparkların amaçları benzer olmakla birlikte teknoparklarda doğrudan finansman desteği söz konusu değildir. Teknoparklar, işletmelere finansman sağlayabilecek finansal kurumlarla işletmeler arasında bağlantı kurulmasına yardımcı olmaktadır. Teknoparkların sundukları hizmetler şunlardır:
Girişim Sermayesi Şirketlerinin Gelirleri
Girişim Sermayesi şirketlerinin başlıca gelir kaynakları şunlardır:
Girişim Sermayesi Yatırım Süreci
Girişim Sermayesi yatırımı süreci, bir iş fikri olan girişimciyle veya Girişim Sermayesi finansmanı talep eden bir yönetici ekibiyle başlar ve yatırımdan çıkışla son bulur. Yatırım sürecinin aşamaları aşağıdaki gibidir:
İş Fırsatının Saptanması
Girişim Sermayesi şirketi, iş fırsatının ne kadar iyi olduğuna karar verirken, yatırımın neden şimdi gerçekleştirilmesi gerektiğini ve işletme yönetiminin iş fırsatının değerlendirmesinde diğerlerine göre neden daha iyi konumda olduğunu sorgulamalıdır.
Yatırıma İlişkin İncelemeler ve Değerleme
Girişim Sermayesi şirketleri yatırım yapmayı düşündükleri işletmeleri değerlendirebilmek amacıyla incelemelerde bulunurlar. Girişim Sermayesi şirketi bir işletmeye yatırım yapmaya karar verdikten sonra işletmenin değerinin belirlenmesine yönelik çalışmaya başlarlar. İşletmenin değeri, yatırımın riskinin girişim sermayesi şirketinin elde edeceği ortaklık yüzdesi ile telafi edilip edilemeyeceğini belirleyecektir. Girişim Sermayesi şirketleri işletmenin yatırımdan önceki değerinin düşük olmasını ve dolayısıyla yüksek ortaklık payı elde etmeyi tercih ederler. Girişimciler ise şirketleri işletmenin yatırımdan önceki değerinin yüksek olmasını ve işletmedeki ortaklık paylarının fazla düşmemesini tercih ederler. Sonuç olarak, belirli değerleme yöntemleri kullanılmakla beraber işletmenin yatırım öncesindeki değeri karşılıklı müzakerelerle belirlenmektedir. Girişim Sermayesi şirketlerinin çoğu 7 yıl içinde yatırımlarını nakde çevirmeyi planlamaktadır.
Finansman Paketinin Yapılandırılması
Her finansman uygulaması kendine özgü özelliklere ve adi hisse senedi, imtiyazlı hisse senedi, banka kredileri gibi farklı unsurları içeren bir yapıya sahiptir.
Girişim Sermayesi Yatırımından Çıkış
Girişim Sermayesi finansmanı sağlayan şirket yatırımını nakde dönüştürerek yatırımdan çıkmak için çeşitli çıkış yolları kullanabilir. Yatırımdan çıkışta en sık kullanılan yöntemler şunlardır:
Kitlesel fonlama, geniş kapsamlı olarak, belirli bir amaç için destek sağlamak amacıyla, bağış şeklinde veya bir tür ödül veya bir işletmeye ortak olarak oy verme hakkı elde etmek şeklinde finansman sağlamaya yönelik yapılan açık çağrı olarak tanımlanmaktadır. Kitlesel fonlamanın amaçları, fon talep edenler ve fon sağlayanlar açısından incelenebilir.
Fon Talep Edenlerin Amaçları
Girişim Sermayesi ve benzer finansman yöntemlerinden farklı olarak kitlesel finansmana başvuran projelerin çeşitli amaçları söz konusudur. Kitlesel fonlamaya, proje ilgi görmediğinden yeterli talep gelmemesi durumunda, girişimciler hatalarını erken aşamada fark edip projeye gereksiz ilave yatırım yapmaktan kurtulabilirler. Kitlesel fonlama, yeni projelerin ilk gelişme aşamasında medya ve benzeri kanallar vasıtasıyla tüketicilerde ilgi uyandırarak, aynı zamanda pazarlamaya yönelik de kullanılmaktadır.
Kitlesel fonlama, finansman talep edenlere finansman sağlamanın ötesinde faydalar sağlayabilecek bir finansman yöntemidir.
Fon Sağlayanların Amaçları
Kitlesel fonlama, yeni girişimlerin finansmanında fon talep edenlerle fon sağlayanların ilişkisi açısından diğer finansman yöntemlerinden farklı özellik göstermektedir. Fon sağlayanlar temelde dört farklı yöntemle bunu gerçekleştirmektedir.
Bağış Modeli: Sanatla ilgili veya insancıl projelerde fon sağlayanlar fon sağlayanlar hayırsever gibi davranarak bağışları karşılığında herhangi bir getiri beklememektedir.
Borç Verme Modeli: Borç şeklinde fon sağlayanlar yatırımları karşılığında bir getiri elde etme beklentisi içinde olurlar.
Ödül Temelli Model: Bu modelde fon sağlayanlar projeyi desteklemek için sağladıkları fonlar karşılığında bir tür ödül elde etmektedir.
Hissedar/Yatırımcı Modeli: Kitlesel fonlama ile fon sağlayanlara hissedar gibi davranılıp yatırımları karşılığında işletmeden pay vererek işletmeye ortak olma veya ortaklara benzer özel imtiyazlara sahip olma olanağı verilebilir.
visibility 3673
visibility 5770
visibility 8687
visibility 1272