Eozinofiller bir akyuvar türüdür ve lökositler başlığı altında incelenir. Lökositler, kendi içinde alt gruplara ayrılır. Birinci grup Agranülositler ve ikinci grup olan Granülositler. Agranülositler grubunda monosit ve lenfosit hücreleri bulunur. ikinci grup olan Granülositler grubunda ise Nötrofiller, Eozinofiller ve Bazofiller bulunur. Tüm lökosit hücreleri, savunma sisteminde görev alırlar. Bu savunma hücreleri bağışıklık sisteminin en önemli parçalarındandır. Eozinofil hücreleri, bazofil ve monositlerin aksine, daha çok alerjen tehditlerine karşı savaşırlar.
Kısaca EOS yani Eozinofil bağışıklık sisteminde görevli önemli bir hücredir. Kemik iliğinde üretilirler. Vücuda yabancı bir cisim girdiği zaman bağışıklık sisteminin savunma adına ürettiği hücrelerden biridir. Eozinofiller virüs ve bakterilerden çok alerjen maddelerle karşı mücadele ederler.
Normal Eozinofil (EOS) Değerleri Nedir?
Normal değer: Eozinofil sayısının normal değeri bir mikrolitrede 500 hücreden azdır. (< 500 hücre/mcL)
Hafifi yüksek değer: -500 – 1500 arası hafif yükseklik olarak değerlendirilir.
Orta yüksek sayılan değerler: 1500 – 5000 arası orta şiddette yükseklik olarak değerlendirilir.
Çok yüksek değer: 5000 üzerinde ise ciddi ve şiddetli bir durumun söz konusu olduğunu gösterir.
Eozinofil (EOS) Neden Yükselir
Eosinofillerin normal düzeyden yüksek olmasına Eosinofili adı verilir. EOS yüksekliği 3 ana başlık altında incelenebilir.
1- Alerji: Eozinofil yüksekliğinin en önemli sebebi vücudun alerjen bir maddeye maruz kalmasıdır. Alerji durumlarında EOS değerlerinde önemli ölçüde artış olur. Alerji, zararlı olması muhtemel olan veya tamamen zararsız bazı maddelere karşı bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesi durumudur. Alerjik tepki esnasında genelde eozinofil yüksekliği görülür. En sık EOS yüksekliğine sebep olan alerjen maddeleri sıralıyoruz:
a– Toz
b– Sigara dumanı
c– Akarlar(çok küçük boyuttaki böcekler)
d– Evcil hayvan tüyleri
e– kirli hava
f– Gluten
h– Süt
ı– Güneş
i– Bahar Nezlesi: Bahar aylarında sıkça karşılaşılan ve çiçek polenleri, güneş gibi faktörlere duyulan alerji ile ortaya çıkan bahar nezlesinde de EOS yüksekliği görülür.
2- Parazitler: Parazit, yaşamak için başka bir canlıya ihtiyaç duyan zararlı canlılardır. Bağırsak kurdu, akciğer kelebeği, askariyaz gibi bazı parazitlerin neden olduğu iltihapların varlığında eozinofil yüksekliği görülür.
3- Diğer faktörler: Bağışık sistemiyle ilgili sorunlarda EOS yüksekliği görülebilir. Bazı hastalıklarda da EOS yüksekliği görülebilir. Bu faktörlerden bazıları şunlardır.
A- Astım: Çok sık görülen astım, vücudun toz ve sigara dumanı gibi etkenler yüzünden bronşlarını daraltmasına neden olan süreğen bir hastalıktır. Yine alerji temelli bir hastalık olduğu için eozinofil yüksekliğine neden olur.
B- Otoimmun Hastalıklar: Egzama, Crohn hastalığı, Lupus ve Ülseratif kolit gibi hastalıklarda EOS yüksekliği görülebilir. Bağışıklık sistemininde oluşan bir sorundan dolayı bazen bağışıklık sistemi sağlıklı vücut hücrelerine karşı saldırır. Bu tip hastalıklara otoimmün hastalıklar denir. Otoimmün hastalıklar eozinofil yüksekliğine yol açabilir.
C- Bazı Hastalıklar ve kanser vakalarında EOS yüksekliği görülebilir: Romatoid artrit (Romatizma), Kronik miyeloid lösemi, Churg – Straus sendromu, Eozinofilik kansızlık, Hodgkin hastalığı, Reflü, Bazı yemek borusu hastalıkları ve İdiyopatik hipereozinofilik sendrom gibi kanser ve hastalık türleri eozinofil yüksekliğine neden olabilirler.
D- İlaç Kullanımı: Amfetaminler (iştah bastırıcılar), pisilyum içeren laksatifler (kabızlık gidericiler), bazı antibiyotikler, interferon ve sakinleştiriciler eozinofil sayısında artışa sebep olabilirler.
Eozinofil (EOS) Neden Düşer
Sağlıklı bir vücutta eozinofil sayısının düşük olması beklenir. Çünkü bir saldırı altında değildir ve her şey yolundadır. Sağlıklı bir metabolizma da aslında EOS ile birlikte diğer tüm akyuvar hücrelerinin değeri düşük olması beklenir. Herhangi bir hastalık durumu olmadığında, bu durum son derece normaldir. Fakat alerji veya parazit varlığında EOS değerlerinin yükselmesi gerekir. Bu olması gerekendir. Eğer vücut tehdit altında ama EOS değeri yükselmiyor ve düşük bir seviyede ise bir sorun olabilir. Peki hangi durumlarda EOS değerleri düşebilir.
1-Alkol zehirlenmesi: Alkol zehirlenmesi kısa sürede çok miktarda alkol tüketilince görülür. Bu durum bazen ölümcül olabilir. Hafif sarhoşluk düzeyinde olan alkol zehirlenmesi bile bir miktar EOS düşüklüğü ile sonuçlanabilir.
2- Steroid artışı: Vücudun kortizol gibi bazı tür steroidleri aşırı üretmesi eozinofil düşüklüğüne yol açabilir. EOS düşüklüğüne sebep olabilen bu faktörlere örnekleri aşağıda sıralayalım.
– Aşırı stresli olmak
– Karaciğer fonksiyonlarında bozukluk
– Kortizol salgılayan tümörleri
– Doğum kontrol hapları kullanmak
– Şiddetli karaciğer veya böbrek hastalıkları
– Östrojen ilaçları
– Cushing sendromu
– Kortikosteroid ilaçları
– Bazı böbrek üstü bezi sorunları
– Düşük kan şekeri
EOS yüksekliğine veya EOS düşüklüğüne neden olan sebeplerin tespit edilip tedavi edilmesi çok önemlidir. Sağlıklı bir metabolizma ve bağışıklık sisteminin işleyişi için tedavinin önemi şüphesiz çok gereklidir.