Dünyada çok nadir görülen bir hastalık olan Addison hastalığı her yaşta görülebilir. Az görüldüğü için çok bilinmeyen bu hastalık, geçirilen bir kriz anında ortaya çıkarsa tehlikeli olabilir. Bu nedenle, hastalığın özellikleri, belirtileri ve tedavisi hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir.
Addison Hastalığı
Hastalık böbrek üstü bezlerinde bulunan kortizol ve aldosteron hormonlarının eksikliğinden ortaya çıkar.
Kortizol,
- strese karşı verilen reaksiyonu düzenleyen steroid hormondur.
- Vücudun karbonhidrat, protein ve yağ kullanımını düzenler.
- İltihapları kontrol eder.
Aldosteron,
- Vücutta sodyum ve potasyum minerallerinin düzenlenmesinde rol oynar.
- Tuz ve su dengesinin sağlanması aşamasında böbreklere yardımcı olur.
- Kan hacminin ve kan basıncının kontrol altına alınmasına destek sağlar.
AddisonHsatalığının Çeşitleri ve Nedenleri
Hastalığın iki çeşidinden bahsedebiliriz
- Birincil Böbrek üstü bezi yetmezliği
Bağışıklık sistemi bazı durumlarda bazı organları virüs, bakteri vb. olarak algılayarak vücudu savunmak için saldırıya geçer. Bağışıklık sisteminin böbrek üstü bezlerine saldırısı ile Addison hastalığı ortaya çıkar. Bunlar dışında,
- Uzun süreli glukortikoid alımı,
- Mantar enfeksiyonları,
- Kanser ve tümör büyümeleri,
- Kan sulandırıcıları,
hastalığa sebep olabilir.
- İkincilBöbrek üstü bezi yetmezliği
Böbrek üstü bezlerinin hormon salgılama işlevinin bozulmasıyla ortaya çıkar. Bu işle görevli adrenokortikotropik hormonunun üretilememesiyle oluşur.
Addison Hastalığı Belirtileri
Addison hastalığının ağır ilerlediği bilinmektedir. Başka bir hastalık tetikleyicisi olursa, aniden şiddetlenerek ortaya çıkabilir. Addison hastalığı belirtileri arasında
- Kronik yorgunluk,
- Kilo kaybı
- İştahsızlık
- Sindirimde zorlanma
- Kalp atışlarında ve kan basıncında azalma,
- Tuz eksikliği hissetme,
- Gerginlik,
- Sıcak ve soğuğa karşı duyarlılık,
- Belde, karında ve bacaklarda şiddetli ağrı,
- Kusma ve ishal,
- Kan basıncının düşmesi,
- Bilinç kaybı
sayılabilir.
Özellikle,hiperpigmentasyon olarak adlandırılan cilt renginde koyulaşma neredeyse her hastada görülür. Sıklıkla güneşe veya sürtünmeye maruz kalan bölgeler koyulaşır.
Hasta belirtileri hissetmeyerek, aniden kötüleşirse kriz yaşayabilir. Addisonsendromu olarak adlandırılan bu krizler tehlikelidir. Müdahale edilmediği takdirde ölümcül olabilir.
Addison Hastalığı Tedavisi
Hastalığın krize dönüşmeden önce tespiti için fiziksel muayenenin yanı sıra potasyum ve sodyum seviyeleri ile ilgili hormon seviyelerine bakılır.
Hastalığın tedavisi, hastalığa sebep olan eksik hormonların takviyesini amaçlar. Doktorun tavsiyesine göre hidrokortizonstreoid hormon tabletleri ya da aldosteronfludrokotizon asetat alınabilir.
İlaç tedavileri genel olarak addison hastalığı tedavisi için başarılı sonuç verir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, ilaçların zamanının ve dozunun kaçırılmamasıdır.
Hastalık kroniktir ve ömür boyu devam eder. Bu nedenle, tedavi için alınan ilaçların kullanımı da ömür boyu devam edecektir. Hastanın yanında hasta kimlik kartı taşıması tavsiye edilir. Ayrıca, düzenli olarak doktor kontrolü gereklidir.
Kriz halinde de yine doktor tarafından reçeteyle verilen tuz, sıvı ve glukoortikoid hormonu kana enjekte edilir.