Her gün yediğimiz meyvelerden pek çok tohum elde ediyoruz. Ancak, çoğu zaman bu meyvelerin tohumlarını döngüye dahil etmeden çöpe atıyoruz. Peki, tohumları döngüye tekrar nasıl dahil edebiliriz? Bu aşamada bilmemiz ve dikkat etmemiz gereken birkaç konu bulunuyor. Öncelikle, tohumlar için yediğimiz meyvelerin çekirdeklerini saklayarak işe başlayabiliriz. Ardından, çevremizi güzelleştirmek ve bitki zenginliği sağlamak amacıyla çevre dostu üreticilerden tohumlar elde edebiliriz. Tohumlara kavuştuktan sonra ise bu tohumları döngüye dahil edeceğimiz korunaklı bir yapı oluşturma aşamasına geçebiliriz. İşte burada tohum topları, diğer bir ifade ile tohum bombalarından faydalanabiliyoruz.
Tohum Topu
Tohum topu (nendo dango), diğer bir ifade ile tohum bombası, sahip olunan tohumların uygun mevsimde doğada gelişebilmeleri ve olumsuz dış etkenlerden korunabilmeleri için bir takım organik malzemeler kullanılarak oluşturulmuş koruyucu karışımlardır. Tohumun büyüklüğüne bağlı olarak boyu değişkenlik gösterebilecek bu toplar bitki oluşumunu geliştirmek, toprağı canlandırmak ve havalandırmak gibi fonksiyonlar sağlamaktadırlar.
Tohum topu tekniğinin bilinirliği Japon doğal tarım öncülerinden Masanobu Fukuoka tarafından sağlanmış olsa da, uygulamanın kökeni Antik Mısır’a kadar uzanıyor.
Tohum Topunun Hazırlanması
Bir tohum topu için en öncelikli malzeme elbette uygun şartlarda korunmuş tohumlar. Kullanılacak tohumlar sebze ya da meyve tohumu / çekirdeği olabilir. Önemli olan bu tohumun tekrar toprağa döneceği zamanın uygunludur. Bu aşamadan sonra, topun hazırlanması için gerekli olan malzemeler değerlendirilebilir. Eğer çocuklar için bir etkinlik içerisinde tohum topu hazırlanacaksa gıda boyası ve şekillendirme için kalıplar da tohum hazırlık sürecine dahil edilebilir.
Topun tutuculuğu kil ve/veya suda bekletilmiş, herhangi bir plastik katman barındırmayan kağıtlarla da sağlanabilir.
Malzemeleri seçenekler dahilinde genel bir liste haline getirmek gerekirse;
- Tohum (sebze, meyve, çiçek, vb.)
- Gazete ve benzeri atık kağıtlar ve/veya doğal kil
- Su
- Tohum miktarına bağlı olarak yeteri miktarda toprak
- Derin kap
- Etkinlik kapsamında değerlendirilebilecek kalıp ve gıda boyası gibi ek malzemeler
Tohum topu doğaya bırakıldığında böcekler, fareler ve diğer zararlılar topu dağıtıp içerisindeki tohuma ulaşabilirler. Bu gibi durumların önüne geçmek amacıyla topun hazırlık aşamasında tarçın da kullanılabilir.
Kağıt kullanımında kağıtların bir gece önceden bir parçalanması ve bir kaba yerleştirilerek ıslatılması uygun olacaktır. Kağıtlar suyun bir miktarını çekeceklerdir. Bu nedenle ara ara kağıtların kurumadığının kontrol edilmesi, gerekli durumlarda su eklenmesi sağlanabilir. Eğer gıda boyası kullanılacaksa bu aşamada dahil edilebilir.
Hamur kıvamına gelen kağıt ya da doğrudan kullanılan doğal kile toprak eklenerek yoğurulur. El ile top haline getirilen karışımın ortası çukur haline getirilerek buraya tohum yerleştirilir ve açılmayacak şekilde kapatılır. Bu aşamada isterseniz top şeklinde, isterseniz bir kalıp ile şekil verilebilir.
Tohum Topunun Kullanılması
Tohum toplarını boyutlarınana bağlı olarak gezilerde toprağa bırakmak amacıyla hazırda tutabilir ve gezilerinizde topları toprağa bırakabilirsiniz. Bırakılacağı alandaki toprak miktarının yeterli ve toprağın sertleşmemiş olması önemli. Sürekli insan ve araç geçişinin olduğu noktalarda yüzey sertleşeceği için tohum için elverişli bir ortam olmayabilir. Ayrıca, tohumun yüzey eğimine bağlı olarak yağmur suyu topu ve/veya tohumu beraberinde götürebilir. Bu gibi durumları önlemek amacıyla topun bırakılacağı noktanın dikkatle seçilmesi daha uygun olacaktır.
Bu aşamadan sonra, birkaç kez yağmur yağdığında ya da tohum topu sulandığında koruyucu katman parçalanır ve içindeki tohumlar uygun ortam sayesinde çimlenmeye başlar.
İlgili diğer önerilebilecek okumalar: