Mevduat Nedir
Sözlük anlamı ile mevduat, bir getiri sağlamak amacı ile bankaya belli bir süre için yatırılan ve istenildiği zaman geri çekilebilen paradır. Bu kelimenin kökeni Arapça’dır. Arapça’da, emanet edilmiş şeyler anlamına gelmektedir. Tevdi kelimesinden türetilmiştir ve tevdi edilen, yani emanet edilen demektir. Ancak tevdi edilen kapsamına sadece para değil, her türlü kıymetli eşya veya varlık girebilir. Mevduatın kapsamı ise sadece paradır.
Bankacılık sistemi içinde bankaya yatırılan paralar da esas olarak bankaya emanet edilmiş durumdadır. Mevduat nedir sorusunun cevabı kısaca, bankalara veya finans kuruluşlarına gerçek veya tüzel kişiler tarafından yatırılan para olmaktadır.
Bu durumda bir mevduattan bahsedebilmek için şu unsurlar gereklidir:
- Bu işlemlerin temelinde Türk Lirası veya yabancı para bulunur.
- Para geri alınmak koşulu ile bankalara verilir.
- Paranın geri alınması bir vadeye bağlı olabilir veya para istenildiği zaman geri alınabilir.
- Bankalar ve finans kuruluşları, mevduatı çağrı yöntemi ile toplarlar (Yani yatırılan paraya bir getiri sağlamak vaadi ile mevduatı toplarlar).
Varlık fonu nedir? Öğrenmek için tıklayın.
Mevduat Ne Demek
Mevduat bankalara ve finans kuruluşlarına yatırılan paralardır. Ancak mevduatın bankalara yatırılmasında çeşitli nedenler etken olabilir:
- Herşeyden önemlisi birikim sahipleri bir getiri sağlamak için ellerindeki parayı bankaya yatırır.
- Hesap sahipleri parayı biriktirmek amacı ile bankaya yatırabilir.
- Ya da ellerindeki parayı daha güvenli oldukları için bankada tutmak isteyebilir.
- Büyük miktarlardaki birikim, uzman kişilerin yönetmesi için bankaya yatırılmış olabilir.
Bankalar açısından da mevduatın önemi çok yüksektir ve her zaman mevduat rakamlarının yüksek olmasını isterler. Bankaların kredi kullandırımlarında mevduatının büyüklüğü ciddi bir kaynaktır.
Bu hesaplar ile ilgili yasal düzenlemeler Bankalar Kanunu’nda yer almaktadır. (Yasal düzenlemeye buradan ulaşabilirsiniz.) Söz konusu yasa ile finansal piyasalarda güven ve dengenin sağlanması, kredi sisteminin etkili bir şekilde çalışması ve tasarruf sahiplerinin hak ve çıkarlarının korunmasına yönelik esasları düzenlemektedir.
Bu kanuna göre mevduat bankalarının başlıca görevi, kendi nam ve hesaplarına mevduat kabul etmek ve kredi kullandırmaktır. Bankalar Kanunu’na göre bu hesaplar, yazılı ve sözlü olarak ya da uygun bir şekilde halka duyurularak, maddi getirisi ile birlikte veya bir getirisi olmadan, istendiği zaman veya belli bir vadede geri ödenmek üzere kabul edilen parayı ifade etmektedir.
Bitcoin nedir? Öğrenmek için tıklayın.
Mevduat Hesabı
Bankalar, müşterilerinden kabul ettikleri vadeli veya vadesiz birikimleri, müşteriler adına açtıkları bir hesapta takip etmektedir. Bu hesaba mevduat hesabı denmektedir.
Bankaların bu hesapları açmaları ve bu hesaplara birikim kabul etmeleri yasal düzenlemelerde yer alan esaslara göre olmaktadır. Mevduatın kaydedildiği ve izlendiği bu hesaplara, bankacılık dilinde mevduat hesabı, tasarruf hesabı veya alacaklı cari hesap dendiği de olmaktadır. Ancak ismi ne olursa olsun bu hesaplar her zaman alacak bakiyesi vermek zorundadır. Çünkü bu hesaplara para yatıran kişiler, yatırdıkları tutardan fazlasını çekemezler.
Ancak bankaların son yıllarda kredili mevduat ürünü ismini verdikleri bir birikim hesabında, hesap sahipleri bankanın izin verdiği limitler dahilinde bu hesabı terse çevirebilmektedir. Ancak bu hesaplar aslında krediye dönüşme izni verilen birikim hesaplarıdır.
Sonuç olarak bu hesapların ortak özelliği, birer tasarruf aracı olmalarıdır.
Mevduat Hesabı Çeşitleri Nelerdir
Az önce ifade edilen kredili mevduat hesapları (ya da kısa adıyla KMH) dışında mevduat hesapları temel olarak iki çeşittir:
- Vadesiz mevduat hesapları, çoğu zaman bir getiri sağlanmayan (faiz verilmeyen) ve hesap sahibi tarafından istendiği zaman para çekilebilen hesaplardır.
- Vadeli mevduat hesapları, belli bir vade için açılan ve vadesine göre bir getiri sağlayan mevduat hesaplarıdır. Esas olarak vadeden önce para çekilişi olmaz. Ancak müşteri yine de vadeden önce parasını çekmek isterse, hesabın o tarihe olan getirisinden mahrum kalır.
Ayrıca mevduat hesapları hesabı açtıran kişinin özelliğine göre de iki çeşittir:
- Gerçek kişi mevduat hesapları, adından anlaşıldığı gibi gerçek kişilerin açtıkları hesaplardır.
- Ticari mevduat hesapları ise şirketler gibi tüel kişiler adına açılan hesaplardır.
Burada şu önemli noktayı hatırlatalım; yürürlükteki yasal düzenlemelere göre, eğer bu hesaplarda yapılan son işlem tarihinden itibaren on yıl geçemesine rağmen, bu hesap başka bir hareket görmemişse, yani sahipleri tarafından aranmamışsa, üzerinde biriken getirisi ile birlikte hesap bakiyesi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu adına kaydedilmek üzere Merkez Bankası’na devredilmektedir.