Türkiye-AB tepesinde hangi bahisler gündeme gelecek?
Avrupa Birliği’nin (AB) en üst düzey iki yetkilisi AB Kurulu Lideri Charles Michel ve Avrupa Komitesi Lideri Ursula von der Leyen, bugün Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuğu olacaklar.
Görüşme sonunda Türkiye-AB münasebetleri açısından yeni kararların açıklanması beklenmiyor fakat 25 Mart’ta AB Kurulu tarafınca duyurulan Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve göç mutabakatının yenilenmesi hususlarında daha somut tabirlerin kullanılması öngörülüyor.
AB yetkililerin gündeminde başta Halkların Demokratik Partisi (HDP) hakkında kapatma talebiyle dava açılmasının istenmesi ve İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme sonucu olmak suretiyle, insan hakları ve demokrasi açısından artan dertlerin da olacağı kaydediliyor. Türkiye ile tam üyelik müzakerelerinin canlandırılması, AB başkanlarının gündeminde olmayan kıymetli bir bahis olarak dikkate çekiyor.
‘Aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir‘
Charles Michel ve Ursula von der Leyen’in bir günlük Ankara ziyareti, AB Kurulu’nun 25-26 Mart tarihlerindeki toplantının çabucak sonrasına denk gelmesi açısından kıymet taşıyor.
Kurul toplantısında sonunda piyasaya sürülen bildiri, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de tek taraflı teşebbüslerde bulunup gerginliği artırmaması karşılığında AB’nin “aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir” bir pozitif yönde gündemi ilerletmesi anlayışını lisana getiriyordu. Tıpkı bildiriye nazaran AB, bağlarda negatif bir durum yaşanmaması durumunda Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve göç mevzusunda ortaklık kapsamında sağlayacağı mali dayanakla ilgili Haziran ayında yapılacak tepede resmi adımını atacak. AB, Türkiye’nin beklentileri ortasında olan vize serbestisi, fasılların açılması mevzusunda ise yeşil ışık yakmamıştı.
AB’nin Türkiye ile yol haritasını son Mart tepesinde netleştirdiğine dikkat çeken Ankara’daki diplomatik kaynaklara nazaran, Michel ve Von der Leyen’in ziyaretinde bu yüzden yeni kararların açıklanması beklenmiyor. Lakin AB önderlerinin Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve göç işbirliğinin devam ettirilmesi mevzusundaki AB kararlarını daha somut bir çerçevede lisana getirebilecekleri, bu kapsamda önümüzdeki sürecin Ankara-Brüksel münasebetleri açısından kıymetine değinecekleri kaydediliyor.
Kaynaklar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mart 2020’de Brüksel’e gittiğini, artık AB başkanlarının Ankara’ya geldiğini anımsatarak, bu ziyaretin taraflar ortasında en üst seviyede diyalog kanallarının açık bulunduğunu göstermesi ve karşılıklı beklentilerin direkt iletilmesi açısından kıymetli olduğuna dikkat çekiyorlar.
Ankara’da ağır gündem
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile AB başkanları Michel ve Leyen’in görüşmesi Türkiye saati ile 13.30’da başlamış olacak. Görüşmelerin 3 saat sürmesi ve akabinde kısa bir basın toplantısı yapılması öngörülüyor. Tarafların gündeminde yer edinen bazı kıymetli başlıklar şöyleki sıralanıyor:
Göçmen mutabakatı: Türkiye ve AB, 18 Mart 2016’da Suriyeli göçmenlerin Avrupa’ya geçişlerinin önlenmesi için bir yazılı açıklamada mutabakat sağlamışlardı. Mutabakat, AB’nin 3+3 milyar Euro finansman sağlamasını, gümrük birliğini güncellenmesini, vize serbestisinin verilmesini, 5 fasılın açılmasını ve üst düzey diyaloğun tesis edilmesini içeriyordu. AB, 2016 mutabakatının büsbütün güncellenmesi yerine onu kesim modül ele alma stratejisi izliyor. AB’nin yürütme organı Avrupa Komitesi, bu kademede Türkiye ve diğer komşu ülkelerde barınan Suriyeli göçmenlere yapılacak maddi yardımın ölçüsü üstünde çalışıyor. Suriyelilere yapılacak yardımın devam etmesi Türkiye için de büyük kıymet taşıyor fakat Türk yetkililer ölçünün 2016 şartlarında belirlenenin üstüne çıkması icap ettiğini vurguluyorlar.
Gümrük Birliği: AB Kurulu’nun yeşil ışık yaktığı alanlardan önde gelen Gümrük Birliği’nin güncellenmesi için ilk olarak 1996 başından bu yana yürürlükte olan Gümrük Birliği’nin uygulanmasında yaşanmış olan mevcut külfetlerin giderilmesi gerekiyor. Bu bahiste Ankara’yla teknik diyaloğunu artıran AB, Michel ve Leyen vasıtasıyla sürecin bundan sonraki sürecinde atılması ihtiyaç duyulan adımları netleştirmek istiyor. AB başkanlarının, Haziran’a kadar bu sürecin etkin yürütülmesi durumunda Gümrük Birliği’nin ziraat, hizmetler, ihaleler suretiyle alanları içerecek şekilde genişletilmesi için Türkiye ile resmi müzakerelerin başlatılacağı bildirisini vermeleri umut ediliyor.
Vizede yeşil ışık gündemde yok
Vize serbestisi: Türkiye’nin beklentisi AB’nin Türk vatandaşlarının kısa devir Schengen bölgesine vizesiz ziyaretini sağlayacak prosedürler mevzusunda esneklik göstermesi. AB ise bu mevzuda adım atabilmesi için Türkiye’nin ortalarında “Terörle Çaba Kanunu’nun yenilenmesi” de olan tüm kriterleri yerine getirmesi mevzusunda ısrar eden. Bu bahiste kısa sürede bir adım atılması umut ediliyor.
Tam üyelik müzakereleri: AB, Türkiye ile tam üyelik müzakerelerini bir müddettir askıya aldı ve görünen şartlarda fasılların açılması için yeni bir sürecin başlaması öngörülmüyor. Diplomatik kaynaklar, bu bahsin yeniden gündeme gelmesinin Türkiye’nin insan hakları ve demokrasi mevzusunda atması ihtiyaç duyulan adımlara bağlı bulunduğunu kaydediyorlar. Ankara’daki görüşmelerde bu mevzuda değişik bir sonucun çıkması beklenmiyor.
- AB önderleri Türkiye’yi ‘parti kapatma ve hanımefendi hakları’ mevzusunda uyardı
- AB Zirvesi’nden Türkiye ile gümrük birliği ve göç mutabakatı sonucu
- HDP davasına AB ve ABD’den tepki, Almanya’dan kınama geldi: ‘Oldukca sesliliğin bitirilmesine hakikat pişmanlık duymadan ilerleniyor’
Kıbrıs toplantısı dönüm noktası
Doğu Akdeniz: 25 Mart AB Kurulu bildirgesi, Türkiye ile ilgileri Doğu Akdeniz başlığı altında toparlamış ve Türk hükümetine bağların seyri açısından kıymetli bir bildiri vermişti. AB, 2020’de yaşanmış olan tansiyonun azaldığını not etmiş lakin Türkiye’nin tek taraflı adımlar atması durumunda olumlu gündemin yerini ekonomik ve siyasal yaptırımların alacağı ikazında bulunmuştu. Michel ve Leyen’in ziyaretinde bu hususun yeniden gündeme gelmesi ve Türkiye ile Yunanistan ortasında devam eden diyaloğa verilen ehemmiyetin söz edilmesi umut ediliyor. Türkiye’nin son devirde bu mevzudaki yumuşak tutumunun “kalıcı” olmasında ısrar eden AB, bu yüzden “aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir” bir bağ kuruyor.
Kıbrıs: Ankara ve Brüksel’deki diplomatik kaynakların üstünde uzlaştığı bir öge, Türkiye-AB ilgilerinin bundan sonraki sürecini belirleyecek gelişmenin Kıbrıs problemi olacağı. Birleşmiş Milletler (BM) liderliğinde Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk toplumları ile 3 garantör ülke Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallığı bir ortaya getirecek 5+1 toplantısı 27-29 Nisan günlerinde Cenevre’de yapılacak. Bu görüşmede, BM nezaretinde yeni bir tahlil arayışı çıkması için tarafların ortak bir parametre üstünde uzlaşması gerekiyor. Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafının BM parametrelerinin haricinde iki devletli bir tahlil için görüşme yapacağını duyuru etmesi Kıbrıs Cumhuriyeti, Yunanistan ve AB’de hastalık yarattı. AB’nin Haziran ayında Türkiye ile münasebetler açısından atılacak adımlar için BM’nin Kıbrıs toplantısının neticelerini bekleyeceği, Michel ve Leyen’in de bu tarafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’a iletiler vereceği kaydediliyor.
Libya ve diğeri bölgesel mevzular: AB açısından Türkiye ile başta Libya ve Suriye olmak suretiyle bölgesel bahislerde ortaklık oluşturulması kıymet taşıyor. Charles Michel’in hafta sonunda Libya ziyaretinde bulunması ve akabinde da Ankara’ya gelecek olması dikkat çekiyor.
- İstanbul Sözleşmesi’nden ayrılma sonucuna Avrupa genelinde tepki: ‘Hanım hakları insan haklarıdır’
- Erdoğan: Türkiye’nin geleceğini Avrupa’da görüyoruz
- AB tepesinde Türkiye ve Doğu Akdeniz ile ilgili hangi kararlar alındı?
İnsan hakları karnesi de gündemde
İnsan hakları: AB, son devirde Türkiye ile bağlantılarında insan hakları ve demokratikleşme hususlarında yaşanmış olan negatif gelişimleri diyaloğa engel teşkil etmeyecek bir arayla değerlendiriyordu. Lakin hem artan tenkitler hem de son devirde art geriye yaşanmış olan negatif gelişmeler, Brüksel kaynaklı telaşların yeniden AB bildirisinde söz edilmesine yol açtı. Bunların başlangıcında HDP’nin kapatılması için başlatılan yargı süreci ve İstanbul Sözleşmesi’nden çekilinmesi geliyor. Michel ve Leyen’in AB’nin bu taraftaki korkularını ve eski HDP Eş Lideri Selahattin Demirtaş ile iş insanı Osman Kavala’nın tutukluluklarının devam etmesinden duyulan rahatsızlığı lisana getirecekleri kaydediliyor.
kaynak : t24.com