

Bilindiği üzere; "kalkınma planları ve yıllık programlarda öngörülen hedefler ile uluslararası anlaşmalara uygun olarak, tasarrufları katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirmek, üretimi ve istihdamı artırmak, yatırım eğiliminin devamlılığını ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak, uluslararası rekabet gücünü artıracak teknoloji ve araştırma-geliştirme içeriği yüksek büyük ölçekli yatırımları özendirmek, doğrudan yabancı yatırımları artırmak, bölgesel gelişmişlik farklılıklarını gidermek, çevre korumaya yönelik yatırımlar ile araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek" amacıyla "İndirimli Kurumlar Vergisi" uygulaması, 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/a maddesiyle tanzim edilmiş olup, 5838 sayılı kanun ile yürürlüğe girmişti. Yapılan düzenlemeyle indirimli kurumlar vergisi ve faiz desteği esas olmak üzere, gelişmişlik kriteri baz alınarak dört bölgeye ayrılan bölgesel teşvikler ile, bölge ayırımına tabi olmaksızın indirimli kurumlar vergisi ve faiz desteği hariç olmak üzere; Katma Değer Vergisi (KDV) istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği ve yatırım yeri tahsisi destekleri sağlanan diğer bölgesel teşviklerden faydalanılabilme imkanı getirilmişti.
Hal böyle iken; 05 Nisan 2012 tarihinde yeni bir teşvik paketi açıklanmıştır. Açıklanan yeni teşvik paketiyle, mevcut teşvik paketinin sınırları, yatırımcılar lehine biraz daha genişletilerek, bölgesel ve büyük ölçekli yatırımlara ilaveten, önem arz eden yatırımlar ile stratejik yatırımların teşviki de kapsama dahil edilmiştir. Mezkur teşvik paketiyle İller, sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyine göre 51 il ve 6 bölgeye sınıflandırılarak, bölgesel sistem yerine il bazlı bölgesel teşvik sistemine geçilmiştir. Bu kapsam dahilinde tüm yatırımlar için KDV istisnası ve gümrük muafiyeti uygulanması planlanmaktadır. Genel teşvik uygulamaları dışındaki diğer üç kategori için aynı zamanda vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği sağlanılmakta ve yatırım yeri tahsis edilmektedir. Faiz desteği, bölgesel teşvik uygulamaları ile stratejik yatırımlar için söz konusu iken KDV iadesi ise sadece stratejik yatırımlar için geçerli olacaktır. Esas itibariyle yeni teşvik sistemi; Genel Teşvik Uygulamaları, Bölgesel Teşvik Uygulamaları, Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki ve Stratejik Yatırımların Teşviki şeklinde dört kısma ayrılmıştır.
Genel teşvik uygulamasında bölge ayrımı yapılmaksızın; teşvik edilmeyecek yatırım konuları ile diğer teşvik uygulamaları kapsamında yer almayan ve belirlenen asgari sabit yatırım tutarı şartını sağlayan yatırımların, KDV istisnası ve gümrük muafiyeti destekleriyle desteklenmesine devam edilecektir.
VI. Bölge olarak tanımlanan ve aralarında Van ilimiz ile Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Kars, Iğdır, Mardin, Muş, Siirt Şanlıurfa ve Şırnak illerinin yer aldığı bölgede yatırım yapılması halinde, asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işçi hissesi destekleri sağlanacaktır. Mevcut teşvik sisteminde sadece sigorta primi işveren hissesi desteği sağlanırken bu paket ile sigorta primi işçi hissesi desteği de sağlanmaktadır. Bölgesel teşvik uygulamasında yatırım yapılan ilin bulunduğu bölgeye göre teşvik ve destek unsurları farklılıklar arz etmektedir. Yatırım hangi ilde yapılıyorsa o ilin içinde bulunduğu bölge için belirlenmiş olan destek ve teşvikler uygulanacaktır. Vergi indirimi desteği, temel olarak eski teşvik uygulamasında olduğu gibi münhasıran teşvik belgesine konu yatırımdan elde edilecek kazançlara uygulanacaktır. VI. bölgede gerçekleştirilecek olan yatırımlarda, işgücü maliyetinin azaltılması amacıyla, Organize Sanayi Bölgeleri'nde (OSB) 12 yıl, diğer yerlerde 10 yıl boyunca sigorta primi işveren hissesi desteğinin yanında gelir vergisi stopaj desteği ile sigorta primi işçi hissesi desteklerinin sağlanacağı belirtilmektedir. Dolayısıyla VI. bölgede gerçekleştirilecek yatırımlarla sağlanan istihdam için asgari ücret üzerinden hesaplanacak gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işçi hissesi 10 yıl süreyle terkin edilecektir. Yeni teşvik paketiyle, aralarında Van ilimizin bulunduğu VI. bölge, işgücü maliyeti açısından ülkemizin en avantajlı bölgesi haline gelmektedir. Böylece VI. bölgede yatırım yapacak firmalar, yatırımın % 50?sine, OSB için % 55?ine kadar vergi ödeme yükümlülüğünden muaf tutulacağı gibi yapılacak yatırımlar için faiz desteği tavanları da yükseltilecektir. VI. bölgede 31 Aralık 2013 tarihine kadar başlanacak yatırımlarda sigorta primi desteği 10 yıl, bu tarihten sonra ise 7 yıl uygulanacaktır. Açıklanan yeni teşvik paketinde öncelik arz eden yatırımlara da değinilmiştir Bunlar;
a) Madencilik yatırımları,
b) Demiryolu ve denizyolu ile yük veya yolcu taşımacılığına yönelik yatırımlar,
c) Test merkezleri, rüzgar tüneli ve benzeri nitelikteki yatırımlar,
d) Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinde yapılacak turizm yatırımları,
e) Özel sektör tarafından gerçekleştirilecek ilk, orta ve lise eğitim yatırımları,
f) Yatırım tutarı 20 milyon TL üzerinde olan; belirli ilaç yatırımları ile savunma
sanayi yatırımları olup, anılan yatırımların I. ila V. bölgelerde yer alması durumunda, V. bölge desteklerinden yararlanacağı belirtilmektedir. Büyük ölçekli yatırımlarda da, yatırımın VI. bölgede gerçekleştirilmesi halinde ise 10 yıl süreyle, asgari ücret üzerinden hesaplanan; gelir vergisi stopajı desteği ve sigorta primi işçi hissesi desteği sağlanacaktır. Yeni teşvik paketinde, farklı bir yatırım türü olarak, stratejik yatırımların teşvikine de yer verilmiştir. Stratejik yatırım;
a) İthalat bağımlılığı yüksek ara malı veya ürünlerin üretimine yönelik,
b) Asgari yatırım tutarı 50 milyon TL,
c) % 50'den fazlası ithalatla karşılanan,
d) Asgari % 40 katma değer üreten,
e) Üretilecek ürünle ilgili toplam ithalat değeri son bir yıl itibariyle en az 50 milyon dolar olan,
olarak sayılmıştır. Bu yatırım türünde de aynı şekilde, yatırımın VI. bölgede gerçekleştirilmesi halinde asgari ücret üzerinden hesaplanan; gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işçi hissesi destekleri 10 yıl süreyle sağlanacaktır. Açıklanan teşvik paketinin uygulama esaslarının yer aldığı ikincil bir mevzuat sonucu uygulama alanı bulup hayata geçeceği unutulmamalıdır. Zira açıklanan, sadece bir paket olup, ancak vergi kanunlarında gerekli düzenleme yapılıp, uygulama esasları tebliğlerle açıklandıktan sonra bir anlam ifade edecektir.