Edebi Akımlar
Edebi Akımlar Nedir Ne Demektir 11. sınıf Kısaca PDF Özet Ders Notları
Edebi akım, bir dönem boyunca ortak özellikler gösteren edebi eserleri ve bu eserlerin ortaya çıkışındaki felsefi, toplumsal, siyasal veya sanatsal gerekçeleri tanımlayan bir terimdir. Edebi akımlar, genellikle bir zaman diliminde birden fazla yazarın benzer tarzda eserler vermesiyle ortaya çıkar. Bu eserler genellikle belirli bir temaya, edebi tekniklere, biçimsel özelliklere veya anlatım tarzına dayalıdır.
Bu akımlar, farklı kültürlerde ve dönemlerde ortaya çıkmıştır. Her edebi akımın kendine özgü özellikleri, dil kullanımı, konuları ve sanatsal yaklaşımı vardır. Akımlar, genellikle bir sonraki akımdan etkilenerek ortaya çıkar ve edebiyat tarihinde belirli dönemleri karakterize eder.
İşte bazı önemli akımlar ve özellikleri:
|Akım||Tarih Aralığı||Özellikleri|
|Klasisizm||17. yüzyıl||Antik Yunan ve Roma edebiyatına öykünme, ahlaki öğütler, doğaçlama ve uyaklı şiirler, dilin sadeliği|
|Romantizm||19. yüzyıl||Duygusal ve coşkulu şiirler, doğa sevgisi, hayal gücü, bireysellik, gerçeklikten kaçış, arkaik dil kullanımı|
|Realizm||19. yüzyıl||Gerçekçi ve sade dil kullanımı, toplumsal sorunlar, insan davranışlarının gerçekçi betimlemesi, karakterlerin psikolojik açıdan analizi|
|Natüralizm||19. yüzyıl||Realizme benzer ama daha sert, insana ve topluma biyolojik ve çevresel etkilerin önem verilmesi, aşırı gerçekçi betimlemeler|
|Sembolizm||19. yüzyıl||Sembollerin kullanımı, duygu ve düşüncelerin somut imgelerle anlatılması, düşsel ve mistik bir anlatım, sıradan nesnelerin özelleştirilmesi|
|Sürrealizm||20. yüzyıl||Rasyonellik karşıtı, bilinçaltının keşfi, otomatik yazma, gerçeküstü ve rüya gibi imgelerin kullanımı, çağdaş sanat ve bilimle ilgisi|
|Varoluşçuluk||20. yüzyıl||İnsanın varoluşsal kaygıları, varoluşsal yalnızlık, ölüm, insanın varoluşu ile ilgili sorular, dilin anlamın arayışı, absürd tiyatro|
Tablodaki bu akımlar, edebiyat tarihinin önemli dönemlerini karakterize etmektedir. Her akımın kendine özgü özellikleri ve anlatım biçimleri vardır ve bu özellikler, o dönemde yazılan eserleri diğerlerinden ayırt etmeye yardımcı olur.
Edebi Akımların Oluşumu ve Ortaya Çıkmasında Etkili Olan Etkenler
Edebiyat tarihinde ortaya çıkan edebi akımların ortaya çıkışında pek çok etken rol oynamıştır. Bu etkenler, dönemin sosyal, siyasi, kültürel ve ekonomik koşullarından, edebiyatçıların kişisel deneyimlerine kadar değişiklik gösterir. Aşağıda edebiyat akımlarının ortaya çıkışındaki bazı etkenleri ele alacağız:
Siyasi ve Toplumsal Koşullar
Akımların ortaya çıkışındaki en önemli etkenlerden biri, dönemin siyasi ve toplumsal koşullarıdır. Özellikle, savaşlar, devrimler ve toplumsal değişimler gibi büyük olaylar, edebiyatçıların düşüncelerinde ve yazılarında yansımalarını bulmuştur. Örneğin, Fransız Devrimi, Romantizm akımının doğmasına neden olmuştur. Bu dönemde, Fransız halkı özgürlük, eşitlik ve adalet talepleriyle ayaklanmıştı. Bu nedenle, Romantik şairler, sıradan insanların yaşamlarını ve mücadelelerini konu alan şiirler yazdılar.
Kültürel ve Entelektüel Değişimler
Akımların ortaya çıkışındaki diğer bir etken, kültürel ve entelektüel değişimlerdir. Örneğin, Aydınlanma Çağı, insanların düşüncelerinde ve dünya görüşlerinde bir dönüşüme neden oldu. Aydınlanma Çağı, rasyonel ve bilimsel düşüncenin hakimiyetinde bir toplum idealini savunuyordu. Bu düşünce tarzı, Realizm ve Natüralizm gibi akımların doğmasında etkili olmuştur.
Sanatsal ve Edebi Akımların Yansımaları
Akımların ortaya çıkışındaki etkenlerden biri de, önceki akımların yarattığı etkidir. Örneğin, Romantikler, Klasiklerin sıkı kurallarına karşı çıkmışlardı. Sembolizm ise, Romantizm’in abartılı ve coşkulu şiirlerine tepki olarak doğdu. Sanatsal ve edebi akımların etkileri, gelecekteki akımları doğrudan veya dolaylı olarak etkiledi.
Kişisel Deneyimler
Edebiyatçıların kişisel deneyimleri ve yaşadıkları olaylar, eserlerindeki konuları ve temaları etkiler. Örneğin, Albert Camus’un Varoluşçuluk felsefesi.
Edebi akımların özellikleri
Her akımın kendine özgü özelliklerinin yanı sıra, edebiyatın genelinde belirli kalıpların oluşmasına neden olmuştur. Aşağıda akımların ortak özellikleri ele alınmaktadır:
- Yenilik: Edebi akımların ortak özelliği yenilikçi olmalarıdır. Her akım, kendinden önceki akımlardan farklıdır ve yeni bir bakış açısı sunar. Bu yenilikçi yaklaşım, eserlerde yeni tarzlar, teknikler ve konuların kullanılmasına neden olur.
- Toplumsal Eleştiri: Edebi akımlar, toplumsal eleştiri yapma eğilimindedir. Bu eleştiri, toplumsal, siyasal veya kültürel konulara odaklanabilir. Edebiyat, toplumun yaşadığı problemleri anlamak ve bu problemlere çözüm aramak için bir araç olarak kullanılır.
- Kendine Özgü Dil ve Tarz: Her edebi akımın kendine özgü bir dili ve tarzı vardır. Bu dil ve tarz, eserlerin özgünlüğünü ve tanınabilirliğini sağlar. Örneğin, Romantizm’in abartılı ve coşkulu dili, Realizm’in gerçekçi ve sade dili ile karşılaştırılamaz.
- Sanatsal Yaratıcılık: Edebi akımlar, sanatsal yaratıcılığı teşvik eder. Yaratıcılık, eserlerdeki imgeler, metaforlar, semboller ve benzetmeler gibi unsurların kullanımıyla ortaya çıkar. Edebiyat, hayal gücü ve duygusal zeka gibi sanatsal özellikleri teşvik eder.
- Edebiyat ve Toplumsal Değişim: Edebi akımların ortak özelliklerinden biri, toplumsal değişimlere yanıt olarak ortaya çıkmalarıdır. Edebiyat, toplumsal değişimlerin eleştirilmesinde ve değişimlere uyum sağlamada önemli bir rol oynar.
- İnsan Doğası ve İnsanlık Durumu: Edebi akımların bir diğer ortak özelliği, insan doğası ve insanlık durumuna odaklanmalarıdır. Edebiyat, insan doğasını ve insanın dünyadaki yerini anlamak için bir araç olarak kullanılır. Bu özellik, eserlerin insana ve insanın iç dünyasına dair derinlikli bir anlayış sunmasını sağlar.
Bu ortak özellikler, edebi akımların birbirinden farklı olmalarına rağmen, edebiyatın genelinde belirli kalıpların oluşmasına zemin hazırlamıştır.Sanat Akımları