Kök hücreler; doku ve organların oluşumundaki temel yapılardır. Vücuttaki görevi; herhangi bir doku ya da organın zarar görmesi durumunda bölünerek o organı ya da dokuyu onarmaktır. Günümüzde birçok hastalığın tedavisinde kök hücre uygulaması yöntemi kullanılmaktadır. Özellikle kan kanseri tedavisinde kullanılan kök hücre uygulaması ile tıpta mucizeler yaratılmıştır.
Kök hücre uygulamasının yapıldığı bölgede onarım çalışmaları yaklaşık bir hafta içerisinde, kök hücrenin uyum sağlamasının ardından başlamaktadır. Bu yöntemle şuanda birçok hastalığa çare olunduğu gibi daha birçok hastalık için de çalışmalar devam etmektedir.
Liposuction yöntemi ile sağlıklı bölgeden alınan kök hücreler iyileştirilmesi gereken bölgeye enjekte edilir ya da nakli gerçekleştirilir. Bundan sonraki süreçte kök hücrenin onarıma başlaması ve vücutla uyumlu hale gelmesi yaklaşık bir haftayı bulabilmektedir. Bu süreç sonrasında kök hücre bölünerek diğer hücrelerin yapısına bürünür ve onarım işlemine başlar.
Kök hücre ile tedavi edilebilecek hastalıklardan kök hücre tedavisi başlığı altında bahsedeceğiz. Bunlardan bazıları henüz araştırma sürecinde olan rahatsızlıklar olurken, bazıları uzun yıllardır bu yöntemle sağlıklı sonuçlar elde edilen uygulamalardır.
Kök hücre tedavisi birçok hastalığın ya da rahatsızlığın çözümü olmuştur. Özellikle ölümcül hastalıkların tedavisinde kullanılıyor olması birçok insana umut ışığı olmuştur. Kök hücre kişinin kendisinden alınabildiği gibi kişiye uygun kök hücreye sahip kişilerden de alınabilmektedir. Genellikle kemik iliği naklinde karşılaştığımız kök hücre bağışında bulunan kimselere donör denmektedir.
Birçok hastalığa dair kök hücre araştırmaları devam etmektedir. Bununla birlikte aşağıda hangi hastalıkların tedavisinde ya da diğer hangi alanlarda kök hücre kullanılır bunları inceleyeceğiz;
Bu rahatsızlıklar veya sorunlar karşısında uygulanan kök hücre tedavileriyle dokuların yeniden hayat bulması sağlanmıştır. Kök hücre tedavisinin uygulandığı bölgeyle uyumu yaklaşık olarak bir haftalık bir süreci bulabilmektedir. Bu sürecin ardından uygulama yapılan bölgedeki hasarlı dokular kök hücrenin yardımıyla yavaş yavaş kendisini onarmaya başlar.
Erkek ya da kadından kaynaklanan üreme problemlerinde de kök hücre tedavisinden yararlanmak mümkündür. Vücudun üreme için yeterli derecede üretemediği spermlerin hem sağlıklı bir şekilde hem de yeterli derecede çoğalmasını sağlamaktadır. Özellikle azospermi (sperm sayısının yok denecek kadar az olması) ya da oligospermi (sperm sayısının azlığı) sorunu olan erkeklerde kök hücre ile tüp bebek tedavisi yöntemi sonuç alınması en muhtemel yöntemdir.
Azospermi sorunu olan erkekler üzerinde yapılan laboratuar sonuçlarında tüp bebek tedavisine başlanabilmesi için az da olsa canlı ya da ölü bir sperm hücresi bulunması gerekmektedir. Eğer laboratuar sonuçları menide hiç sperme rastlanmadığı sonucunu veriyorsa bu durumda tüp bebek tedavisi ile bebek sahibi olunması mümkün değildir.
Aynı durum kadınlar için de geçerlidir. Kadınlarda menopoz dönemi yumurtlamanın bittiği dönemdir. Kadınlar için de önemli olan yumurta sayısıdır. Yumurta sayısının yaşın ilerlemesiyle azaldığı bilinen bir gerçekliktir. Fakat menopoz dönemine girmiş ve yumurta üretimi tamamen bitmiş olan kadınlarda da tüp bebek tedavisi sonuç vermemektedir. Aynı şekilde rahmi olmayan kadınlar için de tüp bebek tedavisi uygun değildir.
Büyük şehirler başta olmak üzere Türkiye’nin birçok bölgesinde tüp bebek merkezleri bulunmaktadır. Laboratuar ortamında büyük bir titizlikle gerçekleştirilen tetkikler sonucunda anne ya da baba adayında sonuçların olumlu olması durumunda tüp bebek tedavisine başlanmaktadır. Sonuçların olumlu olması yani anne ya da baba adayında çocuk sahibi olmaya engel bir durum olmayışı durumudur. Bu durumda tüp bebek tedavisine başlanmaktadır.
Sonuçların olumsuz olması hali de; anne adayının rahminin olmaması ya da hiç yumurtasının olmaması ve baba adayının hiç sperminin olmaması durumlarıdır. Bu olumsuz durumların kesinleşmesi halinde tüp bebek tedavisi sonuç vermemektedir.
Tedavi süreci esnasında kök hücre liposuction yöntemi ile alınmaktadır. Alınan kök hücreler eğer kadın için gerekliyse rahme enjekte edilir, erkek için gerekliyse de testis içine enjekte edilir. Uygulama sonrası sperm oranında artış görülmektedir. Sağlıksız olan spermler de daha canlı hale gelmektedir. Yaklaşık 1 hafta içerisinde sağlıklı sonuçlar elde etmek mümkündür.
Tedavi süreci Prof. Dr. Haşmet Mesut Özsoy tarafından büyük bir titizlikle takip edilmektedir. Yumurta toplama ve canlı sperm hücrelerinin alınmasının ardından laboratuar ortamında suni döllenme gerçekleştirilir. Sonrasında anne adayının yumurtalığına enjekte edilir.
Tedavi süresi sonrası anne adayının yumurtalığına enjekte edilen spermlerden sonraki süre zarfında yaklaşık 2 hafta kadar beklenir. Bu süreç sonrası yapılan kan testlerinde sonuçların pozitif çıkmasının ardından eğer hasta il dışından tedavi amaçlı gelmişse gebelik gerçekleştiğinden dolayı sonraki süreçleri kendi imkanları dahilinde kadın doğum doktorları ile birlikte gerçekleştirebilirler.
Kadın ve erkeğin genellikle bir yıl içerisinde korunma yöntemlerinden birini kullanmadığı halde doğal yollardan gebe kalmama durumu söz konusu olduğunda devreye tüp bebek yöntemi girmektedir. Ancak tüp bebek tedavisi uygulanırken de tedavinin olumlu sonuç verebilmesi adına bazı şartlar aranır. Hem anne adayının yumurtalıkları hem de baba adayının sperm sayısı kontrolleri yapılır. Eğer her iki tarafta da her şey olağan görünüyorsa bu durumda laboratuar ortamında gerçekleştirilen döllenme sonrası annenin yumurtalıklarına enjekte edilir.
Ancak iki adayda birinde kısırlık durumunun olmasında tüp bebek tedavisinde olumlu sonuçlar alınmaz. Bu durum anne adayının menopoz dönemine girerek yumurtalığının kalmaması durumudur. Ya da annenin rahme sahip olmaması durumlarında bebeğin oluşma durumu söz konusu olmaz.
Diğer bir olumsuz durum ise; baba adayının spermlerinde az da olsa sperme rastlanmama durumudur. Azospermi denen durum söz konusu olduğunda yok denecek kadar az bir sperme rastlanabilir. Fakat bazen baba adayında ölü ya da canlı sperme rastlanmadığı durumlarda tüp bebek tedavisine başlanmaz. Çünkü tedaviden olumlu sonuç alınmaz.
Laboratuar sonuçlarında bu durumlardan herhangi biri kesinleştiğinde tüp bebek tedavisi uygulaması için geç kalınmış demektir. Bu gibi durumların erken yaşlarda önlemini alabilmek adına anne olmayı düşünen kadınların yumurtalarını dondurması önerilmektedir. Baba olmayı düşünen erkeklerin ise kaliteli spermlerini dondurmaları ileride yaştan dolayı yaşanabilecek olumsuz durumların ortadan kalkmasını sağlamaktadır.