Paranoya, kişinin belirli alanlarda anlamsız korku, kuşku ve endişe taşıması olarak ele alınabilir. Paranoya kelimesi Yunanca’da düpedüz delilik anlamına gelen paranous kelimesinden gelmiştir. Paranoya genel itibari ile şizofreni ve diğer psikotik hastalıklarla iç içe görülebilen bir psikolojik problemdir. Paranoya az da olsa, psikotik olmayan kişilerde de görülebilir.
Şizofreni hastalarının bir bölümünde kuruntular diğer belirtilere göre daha belirgindir. Bu şizofreni hastalarına paranoid şizofreni hastası denilmektedir. Paranoid şizofreni hastalarına tanı konulurken, mevcut kuruntuların hastaya rahatsızlık verip vermediğine bakılmamaktadır(Son dönemde bu durum değişmeye başlamıştır). Bu hastalar, kuruntuları ile uyum gösterse de tanı alabilirler.
Son dönemlerde paranoid şizofreni hastaların kuruntularına psikiyatrik tedavi sürecinde dikkat edilmektedir. Tedavi ve tanı sürecinde kuruntuların iki özelliği üzerinde durulmaktadır. Birincisi, hastanın kuruntularının hastaya zarar verici olup olmadığı üzerinde durulur. İkinci olarak da kişinin kuruntuları neticesinde başkalarına zarar vermesi ya da zarar verme potansiyeli taşımasıdır.
İçerik
Paranoid Bozukluğun Tedavisi
Paranoid bozuklukların tedavisinde genel yaklaşım farmakolojiden geçmektedir. Kişinin sahip olduğu kaygı ya da depresyon sorunların da çözülebilmesi için uygun türde ilaçlar kullanarak hastalıkla başa çıkması amaçlanmaktadır. Farmakolojik tedavi hakkında yürütülen çalışmalara değinecek olursak literatürde bu çalışmaların yetersiz olduğu göze çarpmaktadır.
Psikofarmakolojik tedavinin kendisini ele aldığımızda sürecin en önemli adımı doğru tanı koymaktır. Tanı koyma adımından sonra paranoid bozukluğun birincil ya da ikincil nitelik taşıyıp taşımadığı konusunda belirleme yapmak önem arz etmektedir. İkincil nitelik taşıyan paranoid hastalarda da altta yatan sebebin belirlenmesi tedavi açısından büyük önem arz etmektedir. Tedavi sürecinde başka bir bozukluğun olup olmadığının belirlenmesi tedavi planı açısından önemlidir.
Son dönemlerde hastalarla yürütülen yeni çalışmalara göre bozukluğa sahip olan kişinin genel işlevsel düzeyinde bozulmalar görülmediği anlaşılmış ve iç görüsü güçlü olan insanlarda psikoterapinin sonuç getirebileceği görülmüştür.
Paranoid Kişilik Bozukluğu ve Paranoid Bozukluk
Paranoid kişilik bozukluğu ile paranoid bozukluk arasındaki farkı ele aldığımızda, paranoid kişilik bozukluk tanısı erken yetişkinlikten önce konulamaz. Paranoid bozuklukta da işlevsellik sadece sanrıların oluştuğu alanda bozulduğu görülmektedir. Paranoid kişilik bozuklukta ise büyüklük, kuşku ve kıskançlık kişiliğin bir parçası olması durumu görülmektedir.
Kaynaklar ve İleri Okumalar
- Eğribel M.(2019), PSİKOTİK BOZUKLUKLARDA (ŞİZOFRENİ, PARANOID BOZUKLUK, ŞİZOAFFEKTİF BOZUKLUK, BİPOLAR BOZUKLUK) BELİRTİ TARAMASI VE DAĞILIMI
- Hacıosman B.(2018), RORSCHACH TESTİNDE PARANOİD BOZUKLUĞUN GÖRÜNÜMÜ