

SOKRATES İLE İKTİDAR ÜZERİNE SÖYLEŞİ
Ali Nejat Ölçen
-Sokrates seni bıktırdık mı bilemiyoruz. Kusurumuzu
bağışlamayı bile senden dilemeye gücümüz yetmiyor. Karşında
iktidarsızlaşıyoruz, bugünkü Adaletsiz ve Kalkınmasız Parti gibi. Söyler
misin, bizleri yönetenler mi iktidarsız ya da bizler mi iktidarsızların
iktidarına boyun eğdiğimiz için iktidarsızız! Toplum olarak ken-dimizi
suçlamadan önce, siyasal iktidarın ne tür iktidar olması gerektiğini öğrenmeye gereksinim duyduğumuz için Araf’ta
huzuruna çıkmaktan başka çare bulamadık.
Sokrates:
Öyle bir
soru yöneltiniz ki, kendi yaşadığım dönemde bile böylesi konu zihnimden
geçmemişti. Eğer bir toplum yıllar boyu kralların ya da hükümdarların zalim,
acımasız yönetiminde yaşa-mak zorunda kalmış, düşün özgürlüğünden ve düşünceyi
açıklama hakkından yoksun yaşatıl-mışsa,o toplum bugün sizin sıkıntısını
duyduğu-nuz koşullardan kolay kolay arınamaz.
-Niçin Sokrates, eğer demokrasiye kavuşmuşsak
baskı ve zulüm altında yaşamaya razı mı olalım!
Sokrates:
Benim
söylemeyi düşündüğüm nedeni şimdi sizden işittim. Demokrasiye kavuşmaktan söz
ettiniz. Demokrasiyi kendi gereksinmelerinizin bütünlüğüne, tarihsel
geleneklerinize uygun biçimde kendiniz oluşturmadığınız için kurum ve kuralları toplumun gereksinmeleriyle
çelişmekte-
dir. Yani
siyasal iktidarlar ülkenizde toplumu toplum için değil kendisi için kullanırken
bunu önleyecek hukuku ve o hukukun
kurumlarını oluşturmamışsanız, her iktidar gücünü kural dışı kullanabilmektedir. Şimdi sizler
bundan yakını-yorsunuz.Doğru mu söylüyorum?
-Evet Sokrates, sorunun
özü bu.
Sokrates:
Sadece bu değil. Böylesi sorunları “demokrasiye
zahmetsiz kavuştuğunuz” için yaşamaktasınız.
Demokrasiyi toplum olarak siz oluşturamadınız.
Başkalarının kararı sizleri demokrasiye kavuş-turdu. Eğer toplum olarak demokrasiye gereksi-nim duyarak
o yönetim ve yaşam biçimini siz oluştursaydınız, kendi kültürünüzün,
tarihsel bilincinizin, geleneklerinizin
ve gereksinmeleri-nizin sentezine uyumlu demokrasinin koşullarını ve alt yapısını oluşturabilirdiniz.
Tarihinizde
sizleri yöneten hükümdarlara dile-diği kadar güç kullanma hakkını tanımıştınız.
As-lında sözcük olarak “iktidar”
yönetim gücü an-lamına gelir. Hükümdarlar,
yönetim gücünü, kendilerinin doğal
hakkı kabul ettikleri ve sizler de bunun böyle olduğuna inandığınız içindir ki
hak ve güç bir bütün olarak toplumda değil toplumu yönetenin hükümdarın tekelinde
kalmış oldu. Ülkenizde öyle ise temel sorun şu:
Demokraside o hak ve güç, toplumun eline hangi
koşullarda geçti ya da toplum güç ve hak ögelerini bir arada hangi kurumlar
aracılığıyla kullanmaya başladı ve o kurumlar, şimdi soruyorum,ülkenizde güç
kullanımı, toplum ile devlet arasındaki dengeyi gözetecek biçimde mi oluşturuldu!
Bu oluşum sizleri yöneten siyasal iktidarın, sizden yana mı olmasını ya da
sizlerin siyasal iktidardan yana mı olmanızı sağlıyor, temel sorun budur..
-Evet Sokrates anlar gibi olduk, demokrasiyi
devşirdiğimiz için, onun kurumlarını toplumdan yana
oluşturamadık.
Sokrates:
O
kurumları oluşturmak zaten kolay değil. Niçin
kolay değil?Yıllar boyu hükümdarın tekil gücü altında yaşayan toplumlar güce
gereksinim duyar. Kendisinin güçlü olduğuna ilişkin kültür toplumsal bilinçte
oluşmamıştır. Ve demokrasi kolay-lıkla bir toplumun bağrına da yerleşemez. Top-luma
karşıt kendi gücünü pekiştiren siyasal
ikti-darlar bu kültür zaafından yararlanırlar. Ka-nımca, sizler ülkenizde
demokrasinin alt yapı-sının demokrasi kültürü olduğunu toplumsal bilince yerleştirmenin
çaresini bulmalısınız.
-Nasıl Sokrates,nasıl?
Sokrates:
Kanımca
demokrasinin kültürünü demokrasi yatacaktır.
Ve bu kültürün acı deneyimler sonucu bir gün bu kültürü yarattığınızı
göreceksiniz. Tüm ülkeler uygarlık tarihinde sizlerin yaşadığı bunalımlı süreçlerden
geçmiştirler. Onların tarihlerinde demokrasinin gelişmesinde roman yazarları,
şairler şiirleriyle tiyatro sergileme-leriyle kısacası (sanatla), tarihsel
öykülerle toplumu topluma tanıttılar. Sizin ülkenizde toplum kendisini
tanımıyor. Kendisinin niçin var olduğunun bilincinde de değil. Toplumun kendi-sinden yana
olmasının güçlüklerini yaşamak-tasınız. Özetle halkınız da halkçı değil.
Halkçı olmayı iktidarlardan bekliyorsunuz.
-Evet Sokrates, yüzyıllar boyu “devlet baba”
kültürüyle yaşatıldık. Bunun yerine “toplum ana” kültürünü yaratmamız
gerekecek. Ve bugünkü si-yasal iktidarın haksızlıkları, yanlışlıkları, zulmü
ve acımasızlığı, aslında demokrasi
kültürünü edinmemize katkı sağlıyor. Ve demokrasinin erdemini o
haksızlıkların, eşitsizliklerin, zul-mün, sonucunda kavrayacak ve demokrasiyi
ko-ruyan, geliştiren kurumları yaratacağız. Her şey için teşekkürlerimizle.