Her yıl dünyanın en büyük 20 ekonomisinden temsilciler, uluslararası ticaretten çevre ve küresel ekonomiye kadar çeşitli konuları görüşmek üzere G20 zirvesinde bir araya geliyor. Her seferinde farklı bir yerde düzenlenen toplantının amacı, ileriye dönük bir dizi acil konuda uluslararası işbirliği için zemin hazırlamaktır.
Dünyanın dört bir yanından gelen G20 üyeleri arasında Kanada, Amerika Birleşik Devletleri, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan ve Avrupa Birliği yer alıyor. İspanya’nın G20 misafiri olarak açık bir daveti olduğu bildiriliyor. Dahası, G20 büyümeye hazır görünüyor. Başkan Joe Biden 2022 zirvesinde ABD‘nin Afrika Birliği‘nin (ve 55 üye ülkesinin) G20‘ye katılmasını desteklediğini açıkladı.
1999 yılında kurulmasına rağmen ilk G20 zirvesi 2008 yılında Büyük Durgunluğun ortasında gerçekleşti ve o zamandan bu yana uluslararası forum birçok başarıya tanıklık etti ancak aynı zamanda birçok aksaklık ve zorluk da yaşadı. Bu arada, Dış İlişkiler Konseyi‘ne (CFR) göre G20‘nin varlığı da tartışmalı hale geldi.
İçindekiler:
G20 Zirvesi Gerçekte Ne İşe Yarar?
G20’nin Başarısı
2008 yılında, Büyük Durgunluk olarak bilinen küresel mali kriz tüm dünyayı kasıp kavururken ilk G20 zirvesi toplandı ve trilyonlarca harcama, uluslararası ticaretin önündeki engellerin azaltılması ve diğer reformlar yoluyla grup toparlanma yönünde güçlü adımlar attı. Reuters‘in 2009 yılında bildirdiğine göre G20, o dönemde Başkan Barack Obama, İngiltere Başbakanı Gordon Brown ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy‘nin öncülük ettiği bir girişimle İran’ın nükleer gelişimine yönelik adımlar da attı.
O zamandan bu yana G20, iklim krizi konusunda uluslararası diplomasiye katkıda bulundu. 2016 yılında yıllık zirve öncesinde Başkan Obama ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ülkelerinin Fransa‘daki BM İklim Değişikliği Konferansı‘nda (COP21) geliştirilen iklim değişikliğiyle mücadele planı olan Paris Anlaşması‘na katılacaklarını açıkladılar. The Atlantic‘e göre, bir yıl sonra, 2017 yılında Obama’nın halefi Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Almanya‘daki G20 zirvesinde Suriye‘de ateşkes sağlanmasına yardımcı oldu.
Yüksek noktalar bir yana, G20‘nin varlığına ilişkin anlaşmazlıklar daha 2011 yılında, ilk zirvenin gerçekleşmesinden sadece üç yıl sonra ortaya çıktı. O yıl, siyasi analist Ian Bremmer ve ekonomi danışmanı Nouriel Roubini Foreign Affairs‘de şöyle yazmıştı: ‘Geçtiğimiz birkaç ay içinde, önde gelen ekonomilerden oluşan genişletilmiş grup, finansal krizin aciliyeti azaldıkça ve grup içindeki siyasi ve ekonomik değerlerin çeşitliliği kendini gösterdikçe, ulusların muhtemel bir konserinden rakip seslerin kakofonisine dönüştü.’ Yazarlar bunun yerine ulusal çıkarlara öncelik veren ‘G-Sıfır’ bir dünya çağrısında bulundular.
G20’nin Zorlukları
NPR‘nin haberine göre, 2017 yılında dönemin Başkanı Donald Trump‘ın Rusya lideri Vladimir Putin ile zirve sırasında kapalı kapılar ardında tartışmalı bir şekilde bir araya gelmesiyle G20‘deki fay hatları daha da belirginleşti. O dönemde Rusya’nın Suriye‘deki çatışmalara müdahil olması ve komşu Ukrayna‘ya yönelik saldırgan jestleri uluslararası toplumda gerilimi tırmandırmıştı.
Grubun 2020 yılında borç geri ödemesi ve hafifletilmesine yönelik yeni yönergeleri duyurmasıyla G20’de bir başka aksilik daha yaşandı ve bu kurallardan yalnızca Etiyopya ve Zambiya da dahil olmak üzere bir avuç Afrika ülkesi yararlandı. O zamandan bu yana, Uluslararası Para Fonu (IMF) kredileri, COVID-19 salgınının ardından tüm zamanların en yüksek seviyesine (2022‘de tahmini 140 milyar dolar) ulaştı ve gelişmekte olan ekonomiler üzerinde aşırı bir yük yarattı.
Bu arada, 2021 yılında metan gazının azaltılmasına yönelik bir anlaşma yerli kömür üretimini ele almadı. Bir sonraki yıl G20 üyesi Endonezya kömürlü termik santral üretimini durdurmayı kabul etti ancak 2023 yılına kadar bu planda çok az ilerleme kaydedildi. Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü‘ne (IISD) göre, Rusya-Ukrayna savaşı uluslararası enerji altyapısını krize sokunca Almanya ve diğer G20 ülkeleri de fosil yakıt azaltma politikalarında geri adım attı. Ayrıca, G20‘nin Trump dönemindeki bazı ekonomi politikaları Biden yönetimi altında da devam etti.
Konular Arasında Neler Var
9 Eylül 2023 tarihinde Hindistan‘da yapılan G20 Zirvesi öncesinde beklenen tartışma konuları arasında çevre, ekonomik kalkınma ve devam eden Rusya-Ukrayna savaşının küresel yansımaları yer alıyordu. Hindistan Yer Bilimleri Bakanlığı ayrıca ‘yeşil’ ekonomi, kamu altyapısı ve kadınların uluslararası kalkınmadaki rolünün de gündemde olduğunu açıkladı.
Zirve öncesinde Associated Press‘e konuşan Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan şunları söyledi: ‘Başkan Biden temiz enerjiye geçiş ve iklim değişikliğiyle mücadeleden Rusya‘nın Ukrayna‘daki savaşının ekonomik ve sosyal etkilerini hafifletmeye, Dünya Bankası da dahil olmak üzere çok taraflı kalkınma bankalarının yoksullukla daha iyi mücadele etme ve dünyanın dört bir yanındaki ülkeleri etkileyen önemli ulus ötesi zorluklarla başa çıkma kapasitesini artırmaya kadar küresel sorunların üstesinden gelmek için bir dizi ortak çabayı ele alacak.’
The Guardian‘a göre, siyasi ve ekonomik gerilimin ortasında, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping‘in 2023 G20 zirvesine katılmayabileceği düşünülüyordu ve öylede oldu. Rusya‘nın 2022 yılında Ukrayna‘yı işgal etmesinin ardından ve devam eden savaşın ışığında Putin 2022 zirvesine katılmamıştı ve Rusya Devlet Başkanı 2023 yılındaki toplantıya da katılmadı.