Yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı aşı geliştirme yapmış olduğu çalışmalarnda en ileri noktaya ulaşmış şirketlerden Çin merkezli Sinovac Biotech Genel Müdürü Helen Yang, aşı konusunda gelinen son noktayı anlattı.
'Türkiye'deki ortaklarla çalışma yürütülüyor'
Habertürk'e açıklamada bulunan Helen Yang, kendine yöneltilen soruları şu biçimde yanıtladı:
Aşıdan ilk yararlen temelcaklar arasında Türkiye olacak mı?
"Türkiye'de bulunuyorum çünkü biz Türkiye'de klinik deneyler yapıyoruz. Türkiye'de Kovid-19 aşısı için partnerlerimiz ile beraber çalışmaktayız. Burada olmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. FAZ-3 deneyleri için hazırlanıyoruz. Bu son aşama ve üçüncü FAZ deneylerini yapıyoruz. Dolayısıyla çok heyecanlıyız başardıklarımız konusunda. Burada, Türkiye'deki ortaklarımızla yapmış olduğumuz çalışmalar konusunda çok heyecanlıyız."
'Türkiye'den de onay aldık'
Hangi ülkelerde ve ırklarda denemeler yapılıyor? Bunlar arasında Türkler var mı?
"Kesinlikle. Sinovac, Kovid-19 aşısını geliştirmeye başladı. Ocak'ın sonundan beri bunun üstünde çalışmaktayız. Çin'de o dönemde Kovid-19 yaygındı. O dönemden sonra Çin'de, klinik öncesi testlerimizi gerçekleştirdik. Sinovac, küresel olarak yapmış olduğu çalışmalar gerçekleştiren ilk şirketiz. Koronavise karşı koroma sağlamaya çalışmaktayız. Hayvanlar üstünde testlerimizi gerçekleştirdik ve sonuçları Mayıs'ta, Science Dergisi'nde yayınladık.
Aynı zamanda, Çin'de FAZ-1 ve FAZ-2 yapmış olduğu çalışmalar için onaylarımızı aldık. Kaydettiğimiz ilerlemeye bakacak olursak Çin'de yapmış olduğumuz deneylerde iyi bir güvenilirlik profili ortaya koyduk ve aşı sonrası immünojenisite yanıtı da oldukça iyiydi. Sadece daha sağlıklı yetişkinler için değil hemde gençler için de iyi neticeler aldık. Yaşlılar için de oldukça iyi neticeler aldık. Bu da oldukça iyi bir gelişme esasında. Gelecekte önemli gelişmeler olabileceğini gösteriyor. Çin'de yapmış olduğumuz çalışmalar neticesinde biz Çin'de ilk ürünlerden birini onaylattık. Şu an acil durumlarda kullanılabilir durumda ürünümüz. Şu an Çin'de binlerce kişi bu aşıyı kullandılar. Aynı zamanda klinik çalışmalar sürüyor. Brezilya'da ve Endonezya'da yapmış olduğu çalışmalarmızı sürdürüyoruz. FAZ-3 yapmış olduğu çalışmalarnı Türkiye'de de sürdürebilmek için Türkiye'den de onay aldık. Brezilya'da ve Endonezya'daki FAZ-3 yapmış olduğu çalışmalar gayet iyi gidiyor. Brezilya'da binlerce kişi aşı için gönüllü oldu. Endonezya'da da benzer bir durum söz konusu. Şu an aşının iyi bir güvenilirlik sonucu olduğunu biliyoruz. Ancak tabii ki deneylerin sonuçlarına bakmaya devam edeceğiz."
Aşının yan etkileri var mı?
Aşının şu en temel kadar görülmüş yan etkileri var mı? Varsa en önemli yan etki nedir?
"Evet zaten yapmış olduğu çalışmalarn sonucunu yayınladık. Science adli bilim dergisinde. Aynı zamanda FAZ-1 ve FAZ-2 yapmış olduğu çalışmalar için de yayın yapmış olduğu çalışmalar var. Diğer ülkelerdeki FAZ deneylerini gerçekleştirdikten sonra toplumla daha fazla veri paylaşmayı planlamaktayız.
Amacımız, aşıyı tüm daha sağlıklı popülasyona yaymak. Bu aşının koruma sağlayıp sağlamadığını anlamaya çalışmaktayız. Daha da önemlisi aşının güvenli olması gerekmektedir. İşte bu sebeple bir yol haritamız var. Inactive aşıyla beraber çalışmaktayız çünkü inactive aşıların güvenli ve teknolojik olarak onaylandığını biliyoruz. Bu aşı da diğer aşılar gibi kullanılabiliyorlar. İnsanlar senelerdir inactive aşıları kullen temelbiliyorlar. Biz de bir metot üstünde ilerliyoruz. Amacımız potansiyel belirsizlikleri engelleyebilmek. Deneyler neticesinde farklı yan etkiler olabilir, biz bunları da gözlemlemeye çalışmaktayız ancak şimdiye kadar yapmış olduğumuz çalışmalar doğrultusunda, enjeksiyon bölgesindeki acı ve ateş dışında herhangi bir yan etki olmadığını söylemem gerekmektedir. Henüz raporlen temeln bir yan etki yok. FAZ yapmış olduğu çalışmalarmız devam ediyor."
Ne zaman piyasaya verilecek?
Aşının üretim süreci başladı mı? Üretim için üçüncü FAZ mı bekleniyor? Aşı ne kadar zaman içinde beklenen dozda üretilecek? Piyasaya 2021 ortalarında mı sunulacak?
"Sinovac, yeni bir tesisin yapımını tamamladı. Çin'deki bu tesiste aşının üretimi yapılacak. Zaten tesiste aşının üretimi başladı. FAZ'lar beklendiğimiz doğrultuda geçtiğinde ticari üretim de başlayacak. Şu an zaten Kovid-19 aşısının temini önemli bir konu. FAZ-3 yapmış olduğu çalışmalarnı yapsak da, şirket risk almayı istiyor ve erken yatırıma başlamak istiyor. FAZ-3 başarılı olduktan sonra insanlar aşıyı hemen kullen temelbilecekler. Üretimi gerçekleştiriyoruz zaten. Çin'den onay aldık. Acil durumlarda bu aşı kullanılabilecek. Dolayısıyla biz aşıyı ihtiyacı olan bir kişiye temin edebiliyoruz. Çin'de bulunan insanlar bu aşıyı halihazırda kullen temelbilmekte. Kovid-19 aşısının global ortaklarımıza hızlı bir şekilde ulaştırılmasının önemli olduğunuz biliyoruz. Farklı ülkelerdeki ortaklarımızla beraber çalışmaktayız. Üretimin bir bölümü diğer ülkelerde yapılacak. Biz aşıyı temin ederken ortaklarımızla beraber çalışacağız. Dolayısıyla aşının işlevinin de oldukça önemli olduğunun farkındayız. İnsanların aşıya erişiminin zamanında olması gerekmektedir. Aynı zamanda inactive aşının bir yararı da bu. 0 derece üstünde 2 derecede bizim ürünümüz gönderilebilmekte."
Biz daha erken olmasını bekliyoruz çünkü herkes zamen temel karşı yarışıyor. Dolayısıyla bu virüsün yayılmasını mümkün mertebe hızlı durdurmak bizim hedefimizdir. Her şey yolunda giderse bu sene sonu itibariyle elimizde FAZ-3'ün verileri olacak. Sonuçlar başarılı olursa Sinovac, daha fazla üretim yapabilmek için hazır olacak.
Zaten üretim başlamış durumda. Çünkü aşırı farklı ülkelerde kullen temelbilmek için miktarları göndermek bir sorun. Aynı zamanda farklı ülkelerin düzenleyicilerinden onay almak bir başka sorun. Biz zaten üretimi başlattık. Bu yıl sonu itibariyle eğer veriler aşının yeterli koruma sağladığını ortaya koyarsa, düzenleyicilerden onay alacağız ve aşıyı insanlara temin etmeye başlayacağız.