Finansajans.com – 19 Mayıs’ta ne oldu? 19 Mayısta neden bayram yapıyoruz, önemi ne? Milli Mücadele ateşini yakmak için ilk adımı atan Mustafa Kemal Paşa, 16 Mayıs’ta Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan yola çıktı. Karadeniz’in şiddetli dalgalarını aşan vapur, 19 Mayıs sabahı Samsun’a ulaştı… 25 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa’yı Havza’ya götüren araç yolda bozuldu. Genç Paşa, arkadaşlarıyla birlikte hafif bir yağmurda “Gençlik Marşı”nı söyleyerek zafer yoluna devam etti.
19 Mayıs’ta ne oldu?
Türkiye Cumhuriyeti tarihinde eşsiz bir zafer olan Kurtuluş Savaşı’nın ilk adımı 19 Mayıs’ta atıldı. 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Atatürk, Bandırma Vapuru ile Samsun’a gitti ve bugün İtilaf Devletleri işgaline karşı Türk Kurtuluş Savaşı’nın başladığı gün. Atatürk bu bayramı Türk gençliğine armağan etti.
Dokuzuncu Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, Bandırma Vapuru ile 16 Mayıs’ta İstanbul’dan Samsun’a hareket edecekti. Paşa’nın resmi ve görünen görevi, Samsun ve çevresinde azınlıkları rahatsız ettiği iddia edilen asayiş sorunlarını ortadan kaldırmaktı. Ancak Mustafa Kemal’in gizli amacı, karargahını Ankara’da kuracağı Anadolu’da Amasya-Erzurum-Sivas hattından başlayarak milli mücadele başlatmaktı. Bunun için hazırlık ve temasları önceden yapmıştı.
Şişli’deki evine gidip annesi Zübeyde Hanım ve kardeşi Makbule Hanım’a veda eden Genç Paşa, Galata İskelesi’nden açıktaki vapura istimbotla geçti. Kızkulesi açıklarında işgal güçleri tarafından aranan vapur Samsun’a doğru yola çıktı.
‘Biz ideali götürüyoruz’
Mustafa Kemal, yabancı subayların ayrılmasının ardından yanındakilere, “Bunlar sadece demire, çeliğe ve silaha bağlılar. Tek bildikleri şey maddedir! Özgürlük uğruna ölmeye karar verenlerin gücünü anlayamıyorlar. Anadolu’ya ne silah ne de cephane götürmüyoruz. İdeal ve imanı yanımıza alıyoruz ”dedi.
‘Sahile yakın rota tutunuz’
Cevat Abbas anılarında İstanbul’dan ayrılışını şöyle anlatıyor: “Büyükdere’den ayrılan Kavaklar arasındaydık. Güneş battı, karanlık her dakika daha da kararıyordu. Boğaz’dan çıkan ve kabına sığamayan Karadeniz’in köpüren ve kükreyen dalgaları arasına vapurumuz atılmış ve tecrübeli küçük teknemiz çatırdayarak savaşmaya başladı. Aziz komutanım, çok sevdiği deniz havasını almak için kıç güverteye oturdu. Kolordu Komutanı Refet Bele ve karargahımızın personeli, komutanımı kuşattı. Ben de kenarda oturuyordum. Karanlık artık bize hiçbir yeri göstermedi. Korkunç dalgalar bazen hepimizi bir anda susturdu. Deniz tutması Refet Bey ve arkadaşlarını bir süre sonra kısa aralıklarla kamaralara çekilmek zorunda bıraktı. Komutanımla kaldık. Bana kaptan dedi. Tecrübesi alnının altında biriken yaşlı ama güçlü kaptan komutanıma geldi. “Düşman devletlerin herhangi bir şekilde saldırıya uğramaması için sahile yakın bir rota tutun! Mutlak tehlike görürseniz, gemiyi en yakın plaja koyun! ”
Güneşli bir günde Samsun’da
17 Mayıs sabahı gün doğduğunda Bandırma Vapuru, Karadeniz’in sert dalgaları arasında kıyıya doğru seyrediyordu. Feribot, 09:30 sıralarında İnebolu’ya yanaştı. Vapur yolcuları, Doktor Refik’in hazırladığı nane suyuyla baş dönmesini zorlukla atlatabildi. Karaya çıkan Liva Valisi Mazhar Tevfik Bey, İzmir’in işgaliyle ilgili Sinop’tan yazılı bilgi getirdi. Mustafa Kemal bir limana gitmeyi ve karadan Samsun’a gitmeyi düşündü. Ancak o günün şartlarında bu mümkün olmadı ve deniz yolculuğu devam etti. 18 Mayıs’ta Sinop Limanı’nda mola verildi. Bandırma Vapuru, 19 Mayıs’ta güneşli bir günün sabahı 06:00 sıralarında Samsun’a ulaştı.
Samsun güvenli bir yer değildi
Mustafa Kemal Samsun’a ayak basar basmaz milli mücadeleyi örgütlemeye başladı. İlk günler İzmir’in Yunanistan tarafından işgal edilmesi, hükümetin ve yerel temasların istifası gibi gelişmelerin takip edilmesiyle geçti. 21 Mayıs’ta Erzurum’da Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa ile görüşüldü. 23 Mayıs’ta temasa geçilen isim Ankara 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa idi. Samsun, etrafta dolaşan İngiliz askerleri ve Yunan çetelerinin varlığı nedeniyle güvenli değildi. Mustafa Kemal 25 Mayıs 1919’da heyetiyle Samsun’dan ayrıldı. Havza’ya 3 saat sonra ulaştı. Havzada 5. Kafkas Tümeni’nin bir alayı vardı. Ancak, memurları ve kalan çok az sayıda askeri sefil durumdaydı. Çok zor bir gündü. Bir direnişi başlatmak için koşullar inanılmaz derecede zordu. Ancak Mustafa Kemal ve arkadaşlarının millete inancı vardı ve milletin esarete dayanamayan bir haysiyet ve direniş gücü vardı.
İlk cesaret
Mustafa Kemal Paşa, Mesudiye Oteli’nde karargâhı ise Ali Osman Ağa’nın konağında ağırlandı. Mustafa Kemal Paşa, Havza’yı temsil eden 7 kişilik bir heyeti kabul etti. Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurmalarını istedi. Mustafa Kemal’in önderliğinde milli mücadelenin ilk mitingi, Havza’da 30 Mayıs 1919’da düzenlendi. İzmir’in işgalini protesto etmek için düzenlenen mitinge ile Anadolu’da ilk kıvılcımlardan biri atılmıştı. Atatürk, Kurtuluş Savaşı kazanıldıktan sonra 24 Eylül 1924 tarihinde Havza’yı ziyaretinde, “Muhterem Havzalılar! İlk cür’eti, ilk cesareti gösteren, ilk teşkilatı yapan sizlersiniz. İnkılap ve Cumhuriyet tarihinde kahraman Havza’nın ve Havzalıların büyük bir yeri vardır” diyecekti.
Milli mücadele coşkusu havza yolunda yeşerdi: Yürüyelim arkadaşlar
Mustafa Kemal Paşa, karargahı ile birlikte 25 Mayıs 1919 günü kapalı ve hafif yağmurlu bir günde Havza’ya gitmek için Samsun’dan hurdaya çıkmaya hazır üç Mercedes marka otomobille hareket etti. Ancak otomobil, bakımsız yollarda sık sık arıza yapıyordu. Otomobil Havza yakınında yine arıza yapınca Mustafa Kemal, yoluna yürüyerek devam etti. Havza yolunda genç Paşa, şu marşı yüksek sesle söylüyordu: “Dağ başını duman almış / Gümüş dere durmaz akar / Güneş ufuktan şimdi doğar / Yürüyelim arkadaşlar!”