Birçok kişinin ani olarak gelişen bu olayı algılaması bazen çok güçtür. Kalp krizi önceleri yaşlı hastalığı gibi idrak ediliyor olsa da günümüzde çok erken yaşlara, gençlik dönemi kişilere kadar inmiştir. Bu yüzden kalp krizi belirtilerini bilmek ve buna uygun davranıp erken teşhis ve müdahale hayati önem arz eder.
Şiddetli kalp ağrısı
Şiddetli kalp ağrısı kalp krizinin en büyük habercisidir. Grip, nezle gibi rahatsızlıklarda hasta olacağınızı bilirsiniz ama kalp krizi ani geliştiği için tedbiri önceden almazsanız savunmasız yakalanabilirsiniz. Toplum olarak birçok rahatsızlıkta geçiştirmeyi daha kolay görürüz. Kalp krizi geçiştirilebilecek bir rahatsızlık olmayıp sonucu ölüme kadar varabilir.
Sol kolda, göğüste ve midenin üst kısmında ağrı
Kalp bölgesinde ağrının yanında sol kolda, göğüste, midenin üst kısmında aşağıdan çeneye doğru yayılan ağrınız varsa bunlarda kalp krizinin belirleyici ağrıları olarak kabul edilir. İleri yaşlarda daha sık görülüyor diye düşünülmesinin sebebi ileri yaştaki kişilerde kalp krizini tetikleyebilecek tansiyon gibi bir takım rahatsızlıkların görülmesidir. Metabolizma hızına, yaşam şekline göre de kalp krizi belirir. Kalp krizi yaşanırken bu ağrılar görülmeyebilir. Bu şekilde kalp krizi gerçekleşirse kişi farkına varamadığı için ölümle bile sonuçlanabilir.
Kalp krizi neden ve nasıl olur?
Kalp krizini belirleyen etken kalbi besleyen damarlardan birinin ani tıkanmasıdır. Kalbi besleyen damarın bulunduğu dokunun hücrelerinin ölmesi sonucu kalp krizi gelişir.
Bulantı, kusma, terleme ve bilinç kaybı
Kriz anında oluşan ağrılara bulantı, kusma, terleme, bilinç kaybı eşlik edebilir. Birçok krizde mideden yukarı doğru oluşan ağrı mideye bağlı gibi düşünüldüğü için kişi kriz geçirdiğinin farkına varmayabilir.
Nefes darlığı
İleri yaştaki kişilerde krize nefes darlığı da eşlik eder ve her ileri yaştaki 10 kişiden 7-8’i kalp krizi geçirirken nefes darlığı çeker. Kalan kısımda kriz sessiz, ağrısız ve nefes darlığı olmadan gelişirken genelde ilk belirtisi maalesef ölüm olur.
Kalp Krizi Belirtileri
- Kolay yorulma ( ileri yaşlarda daha belirgindir)
- Çarpıntı
- Nefes alıp vermede zorlanma, nefes darlığı
- Göğüs ağrısı
- Kalp damar hastalıkları, Koroner Arter Hastalığı ilk sırada gelebilir.
- Ani ölümle sonuçlanan kriz belirtisi
Bu belirtileri hayatın her anında hissedebilirsiniz. Fakat kalp krizinde bu belirtiler biraz daha spesifiktir. Göğüs ağrısı geçiren bir kişide ağrının yeri tam belli olmayıp en az yarım saat süren bir ağrı mevcuttur. Ağrı esnasında terleme, nefes darlığı ve mide bulantısı da görülür. Tabi bunların hepsi kişi sessiz, belirti göstermeyen bir kriz geçiriyorsa ortaya çıkacaktır.
Kimler kalp krizi sırasında ağrı hissetmeyebilirler
Şeker hastalığı olanlar
Belirtileri gizleyen bir diğer etkende şeker hastalığıdır. Şeker hastalığı olan bir kişi kalp krizi esnasında ağrı eşik değeri (ağrı hissetme değeri) düşük olduğu için krizi hissetmeyebilir.
Mide veya pankreas rahatsızlığı olanlar
Mide de ya da pankreaslarında problemi olan kişilerde kriz ağrısını rahatsızlıklarına bağlı ağrılar ile karıştırabilirler.
Obez kişiler
Obezite ile mücadele eden bireylerde kalp krizi esnasında krizi hissetmeyebilirler.
Kadınlar
Ağrı eşik değerleri kadınlarda yüksek olduğu için kadınlar erkeklere göre daha riskli grupta yer alırlar.
Genetik anomaliler ve kalp krizi ilişkisi
Doğuştan gelen bazı anomalilerde (normal olmayan dokular) kalp dokusu üzerinde ilerleyerek kalp krizi riskini artırır. Bu anomaliler genellikle genetik olarak aktarılır.
Yüksek kolesterol ve kalp krizi ilişkisi
Yüksek kolesterole sahip kişilerde damak tıkanıklığı görülme yüzdesi daha yüksektir. Bu yüzden kolesterol hastaları da kalp krizi geçirme oranı yüksektir.
Kalp krizi geçirme riski olan kişileri özetle belirtecek olursak;
- Diyabet (şeker ) hastaları
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon) hastaları
- Orta yaş üzeri kişiler
- Yüksek kolesterol hastaları
- Sigara tüketimi
- Ailede daha önce kalp krizi görülenler veya kalp rahatsızlığı olanlar
- Obez kişiler (kilolu bireyler)
- Menopoza bağlı risk grubundaki bayanlar
Kalp krizinden nasıl korunulur?
Kalp krizinden korunmadaki temel kural yaşam şeklinin yeniden yapılanmasıdır;
- kolesterolü tetikleyecek yiyeceklerden uzak durarak,
- tuz tüketimini kısıtlayarak,
- lifli besinler tüketerek,
- stresten uzak durarak,
- sigarayı bırakarak,
- aşırı kilolardan kurtularak,
- egzersiz yaparak
kalp krizi riski en az seviyeye indirilebilir. Kalp krizi gündelik hayatta yakalandığımız diğer hastalıklar gibi tedavi süreci olmayan ani, akut gelişen bir durumdur.
Kriz geçiren bir kişi neler yapmalı?
- Acil yardım çağrısında bulunmalı
- Bulunduğu ortamda oksijeni artırmalı (kapı, pencere açarak)
- Hareket halinde ise hareketsiz hale geçilmeli
- Soğuk su ya da sıcak suyun altına girmemeli
- Kesinlikle herhangi bir şey yenilip içilmemeli
- Ağrıyı geçiştirmek için egzersiz yapılmamalı
- Kuvvetli bir şekilde öksürülmeli (kesin olarak sonuç verdiği kanıtlanmasa da yararlı olduğu ifade edilmektedir)
- Kişi ayakta ise oturmalı ya da uzanmalı
- Aspirin, coraspin gibi kan sulandırıcı ilaçlar mevcutsa bir bardak su ile alınmalı
- Kişi yapabiliyorsa kıyafetlerini gevşetmeli
- Kriz geçiren kişi yapabilirse uzanmalı ve ayaklarını kalp seviyesinden yukarı kaldırarak kalbe daha fazla kan gitmesini sağlamalı
Kriz geçiren bir kişinin yanında iseniz ve bir sağlık profesyoneli değilseniz kesinlikle müdahale etmemeli ve ilk yardım çağrısında bulunmalısınız. Fayda sağlamak yerine kriz geçiren kişiye zararınız olabilir. Yukarıda saydığımız ilk müdahale yöntemlerini kriz geçiren kişiye sizde uygulayabilirsiniz.
Kalp krizi akut gelişen bir olay olduğu için ilk yapılacak müdahale çok önemlidir. Bu yüzden ilk aklınızda olması gereken krize engel olabilecek bir sağlık kuruluşuna hastanın ulaştırılmasıdır. Kriz fark edildiği anda ilk bir saatlik süreç hayati önem arz eder. Kalp krizi sonucu kaybedilen hastalarda bu ilk yarım saat ve bir saatlik sürecin öneminin anlaşılmaması durumu vardır. İlk yardıma ne kadar erken başlanırsa hastayı kurtarıcı tedavi o kadar etkili olacaktır.