Büyümeye duyulan bu takıntı, modern dünyada yaşadığımız için bize oldukça sıradan ve anlaşılır geliyor. Halbuki geçmişte böyle değildi; Hint mihraceler; Osmanlı sultanları, Kamakura şogunları ve Han imparatorları ekonomik büyümeyi sağlamak uğruna nadiren siyasi risk alırdı. Modi, Erdoğan, Abe ve Çin devlet başkanı Xi Jinping’in kariyerlerini ekonomik büyüme uğruna ortaya koymaları, büyümenin tüm dünyada neredeyse ilahi sayılabilecek bir mertebeye ulaştığının kanıtıdır.
Milli mücadele Türkiye'sinde, birisi istanbul'a "saray"ın çevresine toplanmış "Payitaht" kabinesi, ötekisi Ankara "Büyük Millet Meclisi" unvanını kullanan milli hükümet olmak üzere iki idare ikiliği vardı. Japonya'da da, tıpkı öyle bir diyarşi (çifte hükümet) sahneye çıktı. Kamakura Çağı, Japon toplumu üzerinde, Tenno'nun "hilafet" gibi, sırf manevi iktidarına karşı Şogunun maddi iktidarının açılış çağı oldu. Bu açılış çağı, eski saray kabinesi demek olan Fujiwara Kanının yüce silahlı güçlerinin en büyük güdücüsü: Aynuların fatihi Yoritomo, resmen Tennoca Şogun tayin edildiği gün, Kamakura çağı başladı. Ancak, Japonya, Türkiye değildi. 1192 yılı, 1919 yılından 727 yıl erkendi. Onun için Japon olayları büsbütün başka karakteristikler gösterdi. Türkiye'deki dört yıl yerine, Japonya'da 1192'den 1868'e kadar 676 yıl, bir türlü iki taraftan biri (ya Tenno ya da Şogun) ortadan kesince kalkmaksızın yürüyüp gitti. Bu gidişin ekonomik ve sosyal işleyişi, ne kadar karışık ve batıp çıkmalar içinde olursa olsun, ne bir bulmaca ne de bir mucize değildir. Mustafa Kemal'in dört yılda kesip attığı kör düğüm, Japonya'da 700 yıla yakın süre bitmedi. Bitemedi.
Kamakura döneminde, Shinkan, altı yıllık Tendai, yedi yıllık da Zen uğraşlarından sonra Çin'e geçip bir on üç yılını da yoğun meditasyona adamıştır. Japonya'ya dönüşünde birçokları ona koşar, ipe sapa gelmez sorular sorarlar. Nedir, Shinkan kimseyi yanına sokmaz; içeriye sızan olsa bile, zor yanıt alır sorusuna. Bir gün ellilik bir aydınlanma tutkunu, Shinkan'a: «Çocukluğumdan beri Tendai felsefi okulunu incelemişimdir, ama anlayamadığım bir şey var. Tendai'ye göre ağaçlar, otlar bile aydınlanırmış. Bu çok şaşırtıcı geliyor bana.» der. «Ağaçların, otların nasıl aydınlandıklarını tartışmanın yaran nedir ki» diye karşılık verir Shinkan, 'Ben kendim nasıl aydınlanırım?' diye sorsana!» «Bak! Bunu hiç düşünmemiştim.• diye şaşkınlığını belirtir ellilik. «Öyleyse git evine, düşün!• diye konuşmayı keser Shinkan .
Bu, benim insanlarda son sevgi arayışımdı. Bir yandan insanlardan son derece korkarken, bir yandan da insanları bir türlü aklımdan çıkaramadım. Öylece, şaklabanlık sayesinde ince bir çizgiyle insanlarla olan bağımı koruyabildim. Dışarıya karşı, durmaksızın gülümseyen yüzümü gösterirken, iç dünyam ölüydü.