Evliya ile eşkıyayı ayırma kıstasları
Allah (cc)’ın iki türlü kulu vardır: Evliya kullar ve eşkıya kullar. Evliya kullar, Allah’ a iman etmiş, eşkıya kullar ise hiç iman etmemiş, ehl-i şirk olanlardır. Nasıl ki evliya kullar derece derecedir, eşkıya olanların da aynı şekilde kendi aralarında dereceleri/derekeleri vardır. Mesela, bir eşkıya vardır, sadece kendisini ateşe atar. Ama bir başka eşkıya, hem münkir hem zalim olup hem kendisine, hem de tebeasına, çevresine zulmeder.
Bunların derekesi elbette farklıdır. Her Müslüman Allah’a dosttur; fakat bu dostluğun da hiç şüphesiz sadakat seviyesi herkeste farklı olabilir. Allah’ın hudutlarına dikkat eden ehl-i takva kullar olduğu gibi, büyük günahkâr olup, amelde istikamet üzere olmasa dahi Allah’ a olan imanında şüphe duymayanlar da mevcuttur. Biz Müslümanlar olarak, Allah’ın dostlarını dost, düşmanlarını ise düşman bellemek durumundayız. Bunun da tespiti ancak Kuran ve Sünnet kıstasları ile mümkündür. Dost veya düşman tespiti yaparken ölçümüz kitap ve sünnet değil de nefsimiz ve menfaatimiz olursa dostları düşman, düşmanları da dost olarak telakki etmemiz kaçınılmaz olur. Bunların yanında evliya deyince; özellikle Anadolu insanının gönlünde ayrı bir yeri olan, ilmî, fikrî, nesebî, yaşama tarzı hatta kılık kıyafeti bile örnek alınmış, benimsenmiş muteber şahsiyetler akla gelir.
Ama her şeyin sahtesi çıktığı gibi evliyanın da sahteleri ortalığı kaplamış, hatta gerçeğini geçmiştir. Hele son yüz yıl içinde her merdiven altından evliya görünümlü Lawrence’ler çıkmaktadır. Tekke ve zâviyelerin kapatılması, camilerin ve Kur’an öğreten müesseselerin lağvedilmesi, gerçek Hak aşığı velilerin idam edilmesi neticesi oluşan boşluğu, din tüccarları ve şarlatanlar istila etti. Sözde evliya, şeyh ve mürşit taslakları sahtekârlar o boşluğu doldurdular. Bu sahtekârlar; mâsum Müslüman Anadolu insanının ilmini, itaatini, irfanını, ekonomisini, hayır yapma duygularını, ihlas ve samimiyetini istismar etmişlerdir. Bir Müslüman, evliya ile evliya görünümlü eşkıyayı birbirinden nasıl ayırt edecek? Evliya, hiçbir zaman ‘ben evliyayım’ demez/diyemez. Mütevazı, gözü tok, vakur, şeriata aykırı söz ve hâli olmayan Müslümandır. İslâm fıkhıyla meşguldür. Kibirli ve kindar değildir.
Müslümanlara beddua etmez. Onun bir rakibi varsa eşkıyalardır. Yapmadığı şeyi yaptırmaya da kalkmaz. Gizli saklı işleri olmaz. Veremeyeceği hesap yoktur. İnsanları ilim fikir, irfan ve istikamet üzere tezyin etmeye çalışır. Her konu hakkında fikir beyan etmez. Sözünde hikmet, sükûtunda ibret bakışında ise rahmet nazarı vardır. Evliya görünümlü eşkıya ise merhametten, şefkatten nasibi yoktur. Kâfire dosttur. Onun daimi rakibi kendisi gibi düşünmeyendir. Uydurulmuş rüyalarla, gösteriş ve riyalarla halkı kendisine bağlamak için yalana ve mübalağaya başvurmaktan çekinmez. Sohbetlerinde muhakkak kendi ‘hizmet’ adındaki çalışmalarından berceste (benzersiz, kusursuz, eşsiz) olarak bahseder! La yüs’el’dir, her dönemin rol âlimi, olmayı tercih eder. Din adına yaptıkları bütün amelleri, Allah’ın gazabına götürür. Belirli zaman ve zeminde fevrî açıklamalar yaparak toplumda bir kesimin zihin, inanç ve ahlak dünyasına yön vermeyi becermiş, dini altyapısı zayıf Müslümanları da kötü emellerinde kullanmışlardır.
Bu modern eşkıya takımı; özellikle okul tercih dönemlerinde Müslüman aileleri yönlendirmek suretiyle imam hatipler veya ilahiyatların tercih edilmesinin önüne geçmeye çalışmış, böylece onları yönlendiren güç bir taşla bir kaç kuş vurmayı hedefl emiştir. Kur’an ve Hz. Peygamberin izinden gitmeye çalışan insanları etkileme peşindedirler. Bu akımın önüne geçip bertaraf etmek ancak Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde Meşihat Makamının yeniden ihdası ile mümkündür. Nihayetinde Müslüman; kalbine, kafasına (beynine) ve karnına (mide) giden yolları denetlemeli. Her ikram edilen, abur cubur tercihsiz yenmiyorsa, her kitabı okurken de mutlaka tercih yapılmalı, zihin işgaline fırsat vermemeli. Her evliyayım diyene de kalbini/ gönlünü açmamalıdır. Selam ve dua ile. > Salih KIRMIZI