G-87 kodu , yabancı kişinin kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından risk teşkil etmesi sebebi ile yurda girişinin yasaklanması anlamına gelmektedir, bu kapsamda işlem yapılan yabancıya İNAD yolcu (inadmissible passenger) denilmektedir. Kişi eğer yurt içindeyse sınır dışı ( deport) edilir , yurt dışındaysa yurda girişine izin verilmez. Yazımızda G-87 kodunun hangi sebeplerle konulabileceği ve hangi hallerde hukuka aykırı kabul edilip iptalinin sağlanabileceği değerlendirilecektir.
Kodun konuluş amacı yabancı kişinin kamu düzeni ve güvenliği açısından risk teşkil etmesi nedeni ile ülkede huzur ve güvenin korunması yani toplum huzurudur. Bu kapsamda kodun konulmadan önce yabancı kişinin risk oluşturduğunun delilleri yahut en azından emareleri ile ortaya konulması akabinde yasaklamanın yapılması gerekmektedir. Ancak söz konusu kod ile kimi zaman siyasi nedenlerle bazı ülkelerin vatandaşlarına yahut bazı etnik gruplara yasaklama getirilebilmektedir , bu da işlemin hukuka aykırı olmasına neden olmakta ve işlemi iptal edilebilir hale getirmektedir.
Bir mahkemenin G-87 kodunun iptaline ilişkin kararının gerekçesinde ; ” davacının …. tarihine kadar geçerli öğrenci ikamet izni bulunduğu, davacı hakkında terör suçundan dolayı yürütülen bir soruşturma bulunmadığı, davacının çatışma bölgeleriyle irtibatlı olduğu ve kamu düzeni ve güvenliği açısından tehdit oluşturduğuna ilişkin somut bir delil ve tespit bulunmadığı, davacının 2014 yılından beri ülkemizde ikamet ettiği ve öğrenim gördüğü, bu süre içinde kamu düzeni ve güvenliği açısından tehdit oluşturan bir eyleminin bulunduğu yönünde davalı idarece delil ortaya konulmadığından, davacının kabul edilemez yolcu kapsamında ülkeye girişine izin verilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır…” denilmiştir. Görüldüğü gibi G-87 kodunun hukuka uygunluğunun değerlendirme kriterlerinde ;
-Terör suçu nedeni ile yabancı hakkında başlatılan bir soruşturma bulunup bulunmadığı,
-Çatışma bölgeleri ile irtibatlı olduğuna ilişkin somut bir delilin bulunup bulunmadığı,
-Ülkemizde bulunmakta iken G-87 kodu konulmuş ise ülkemizde bulunduğu sırada kamu düzeni ve güvenliğini tehdit edecek bir davranışta bulunup bulunmadığının somut tespiti,
hususlarından en az birinin idarece kanıtlanması, delilleri ile ortaya konulması gerekmektedir. Ayrıca idari işlemin unsurları açısından hukuka aykırılığının incelenmesi her halükarda davanın açılması ile yapılacak olup yazımızda geniş olması nedeni ile bu genel yön incelenmemiştir.
Son olarak G-87 kodu ile sınır dışı edilen yabancı yahut kodun konulduğunu öğrenen yabancı, idare mahkemesinde doğrudan yürütmenin durdurulması istemli dava açabileceği gibi öncelikle idareye başvurup kodun kaldırılmasını da talep edebilir. Yabancının geri gönderileceği ülkede hayati risk ile karşı karşıya kalma ihtimalinde olması halinde ise idare mahkemesinin yanında Anayasa Mahkemesine de müracaat edilerek deport yani sınır dışı edilme işleminin durdurulması sağlanabilir. Bu durumda Anayasa Mahkemesi başvuruyu acil işlerden kabul ederek kısa süre içerisinde sınır dışı edilme işlemini geçici olarak durdurabilmektedir. Bu halde yabancı geri gönderme merkezinde tutulmakta, mahkeme kararına göre ise serbest bırakılabilmektedir.