Maddi Tazminat ve Manevi Tazminat Davası Nedir
Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davası tazminat hukukunun bir parçası olup zararın giderilmesi maksadıyla açılan davalardır. Kişi hiç beklemediği bir durumla karşılaşıp üçüncü bir kişinin eylemi nedeniyle zarar görebilir. Bu zararın giderilmesi, kişinin maddi ve manevi kayıplarının eski haline getirilmesi anlamına gelecektir ki bu durum zarar veren kişinin yanına kar kalmayacaktır.
Maddi Tazminat davası; hukuka aykırı bir fiil ile başkasının malvarlığına verilen zararın ortadan kaldırılması ve giderilmesi maksadıyla açılan tazminat hukuku davası iken,
Manevi tazminat davası; hukuka aykırı bir fiil ile kişinin ruhsal bütünlüğünde, yaşam sevincinde meydana gelen azalma, acı elem ve kederin giderilmesi amacıyla açılan tazminat hukuku davasıdır.
Maddi Tazminat Davası ile Manevi tazminat davası tek başlarına da açılabilecekleri gibi olayın özelliğine ve zararın şekline binaen birlikte de açılabilecektir. Nitekim kişi aynı olay nedeniyle hem maddi hem de manevi olarak zarar görmüş olabilir. Örnek verecek olursak, yapılan tıbbi müdahele sonucunda kişinin vücut bütünlüğü zarar görmüş ve buna ilişkin olarak ilaç masrafı, yeni tedavi giderleri ile yol masrafı yapmış ise bunlar maddi zarar kalemlerini oluşturacak ve maddi tazminat davasının konusunu ortaya çıkartacaktır. Aynı zarar verici eylem nedeniyle kişinin vücut bütünlüğünün zarar görmesi nedeniyle acı, elem keder duymuş ve yaşam sevinci yaşam kalitesi düşmüş ise bu sefer aynı davada manevi tazminat da talep edilebilecektir.
Maddi tazminat davası ile manevi tazminat davası meydana gelen zararların giderilmesi maksadıyla açılacağından bu tür davalar haksız bir eyleme karşı zarar görülmesi durumunda açılabileceği gibi sözleşmeye aykırı davranışlar nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi maksayıla da açılabilir.
Maddi Tazminat Davasında Hangi Zararlar İstenebilir
Maddi tazminat davsında ölüm halinde meydana gelen zararlar ile yaralanma sonucu oluşan maddi zararlar olmak üzere iki tür zarar ortaya çıkabilmektedir. Borçlar kanunumuzda bu hususa ilişkin olarak ölüm halinde uğranılan zararlar ile Yaralama sonucu ortaya çıkan bedensel zararlardan bahsedilmiştir. Ancak burada belirtilen zarar kalemleri tahdidi olarak yazılmamış sadece örnek vermek amacıyla belirtilmiştir. Buna göre;
Ölüm Halinde Uğranılan Zararlar;
- Cenaze giderleri.
- Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
- Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplardır.
Bedensel Zararlar;
- Tedavi giderleri.
- Kazanç kaybı.
- Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır.
Manevi Tazminat Davasını Hangi Zararlar Oluşturur
Manevi tazminat davasında bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özellikleri göz önünde tutularak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilir. Manevi tazminat miktarı ve kalemleri hem somut olayın özelliğine göre hem de kişinin olaydan duyduğu zarara göre değişkenlik gösterecektir. Ancak hukuka aykırı zarar verici bir eylem nedeniyle acı elem keder duyan yaşam sevincini kaybeden kişi bu zararın karşı taraftan tazminini talep edebilecektir.
Maddi Tazminat ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler Nelerdir
Maddi tazminat ve manevi tazminat dava dilekçesinde bulunması gereken hususlar bulunmaktadır. Hatta eksiklikleri davanın reddine dahi yol açabilecek niteliktedir. Maddi tazminat ve manevi tazminat dava dilekçesinde bulunması gereken hususlar Hukuk Muhakemeleri Kanununda sayılmıştır. Buna göre;
- Mahkemenin adı.
- Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
- Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
- Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
- Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.
- Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
- İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
- Dayanılan hukuki sebepler.
- Açık bir şekilde talep sonucu.
- Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası dava dilekçesinde yer almalıdır.
Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri, Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri, Açık bir şekilde talep sonucu ile Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası dava dilekçesinde bulunmaz veya bu hususlar eksik yazılmış ise hakim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması halinde dava açılmamış sayılır. Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hallerde yargılama giderleri davacıya yükletilir.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davası Hangi Durumlarda Açılır
Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davası herhangi bir durumda üçüncü kişilerin eylemlerinden kaynaklanan zararların giderilmesi için açılan davadır. Bu davalara örnek olarak özellikle;
- Trafik kazasından kaynaklanan maddi manevi tazminat davası
- Yanlış tedavi (malpraktis) maddi manevi tazminat davası
- Devlete karşı açılan maddi manevi tazminat davası-Tam yargı davası
- Haksız fiilden kaynaklanan maddi manevi tazminat davası
- Sözleşmeye aykırılık nedeniyle maddi manevi tazminat davası
- Boşanma davası nedeniyle açılan maddi manevi tazminat davası
- Suç işlenmesi nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasıdır.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davasında Davacı
Maddi Tazminat davası ve manevi tazminat davasında davacı zarar gören kişi olacaktır. Kişi görmüş olduğu zararlar sonucunda bu zararın giderilmesi için davayı kendisi açacak ve davayı takip edecektir. Dava takibi için alanında uzman bir tazminat davası avukatına davanın takip ettirilmesi için vekalet verilmesi durumunda davacı yine değişmeyecek vekalet verilen avukat davacı konumunda yer almayacak bilakis vekil konumunda olacaktır. Peki zarar gören kişinin 18 yaşın altında olması durumunda ne olur? İşte bu durumda velisi ya da vasisi tarafından dava açılacak ancak yine davacı 18 yaşın altında olan kişi olacaktır. Davacı sıfatı bu kişiye ait olsa da velayeten davacı konumunda velisi bulunacaktır.
Ölüm nedeniyle açılacak maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında ise ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler de davacı olarak zararlarını giderebileceklerdir. Ancak asıl zarar gören kişi ölmemiş ancak yaralanmış ise bu durumda yakınlar maddi tazminat davası açamayacak yalnız ağır bedensel zarar durumunda zarar gören kişinin yakınları da manevi tazminat davası açabileceklerdir.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davası Kime Karşı Açılır
Maddi Tazminat davası ve manevi tazminat davasında davalı olacak kişi ya da kurum zarar veren olayın gerçekleşme durumuna göre farklılık gösterecektir. Nitekim haksız fiile karşı açılan davada davalı haksız fiili gerçekleştiren kişi olacakken, kamu kurumunda çalışan ve hizmet kusuru nedeniyle gerçekleşen eylemde zararın tazmini için açılacak davada davalı idarenin kendisi olacaktır. Buna bir örnek verecek olursak belediyenin yapmış olduğu yol çalışması nedeniyle gerçekleşen eylem neticesinde kişiler zarar görmüş ise bu durumda dava ilgili belediyeye karşı açılacaktır. Ya da girişilen bir kavga esnasında zarar görülmüşse ya da trafik kazası sonrasında haksız bir fiile maruz kalınmış ise bu durumda davalı bu eylemi gerçekleştirecek kişi ya da kişiler olacaktır. Özel hastanede görülen tıbbi tedavi sonrasında zarar gören kişinin açacağı maddi tazminat davası veya manevi tazminat davasında davalı olacak tüzel kişilik özel hastane olacaktır. Ancak burada hastane ile hasta arasında hastaneye kabul sözleşmesi bulunup bulunmadığı önemlidir.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır
Maddi Tazminat davası ve manevi tazminat davası yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi birlikte de açılabilmektedir. Genelde birlikte açılır ki tekrar tekrar yargılama yapılmasın ve usul ekonomisine uygun bir sonuç ortaya çıksın. Maddi Tazminat davası ve manevi tazminat davasında davanın açılacağı mahkemenin belirlenmesi zarar verici olayın meydana geldiği durumlara göre değişkenlik göstermektedir. Hukuk terimiyle görevli mahkemenin tespiti dava açmadan önce belirlenmesi gereken genel bir dava şartıdır. Bu bakımdan somut olaya göre farklılık göstermekle birlikte şimdi bu durumları örneklendirelim.
Örneğin, haksız fiilden kaynaklanan davalarda zararın giderilmesi için açılacak davalarda genel görevli mahkeme olan Asliye hukuk mahkemesinde dava açılabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus haksız fiile ilişkin özel kanunlarda bir düzenleme bulunmakta ise bu durumda dava farklı bir mahkemenin konusuna girebilecektir. Nitekim devlet hastanesinde çalışan bir hekimin hastaya vermiş olduğu zarar bir haksız fiil teşkil etmekle birlikte davada görevli mahkeme idare mahkemesi olacaktır. Zira idari yargıda tazminat davası olarak kendisini gösteren tam yargı davalarında görevli mahkeme idare mahkemesidir. Ya da özel hastanenin yahut hekimin haksız fiilden ötürü sorumluluğuna başvurulacaksa bu durumda tüketici mahkemesi görevli mahkeme olacaktır. Yahut trafik kazalarında zararın giderilmesi için sigorta şirketine karşı açılacak davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi değil ticaret mahkemesi olacaktır. Bu hususlar uzmanlık gerektiren hususlardan olduğundan mütevellit konunun uzmanı tazminat davası avukatlarına danışılması önemle tavsiye olunur.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davası Nerede Açılır
Maddi Tazminat davası ve manevi tazminat davasında hukuki tabiri ile yetkili mahkemenin belirlenmesi yine somut olayın özelliğine göre değişkenlik gösterebilecektir. Nitekim tüketici kanununa göre tüketici mahkemelerinde açılan davalarda tüketicinin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir ve dava davacının yerleşim yerinde açılabilir. Örneğin ayıplı araç satışından doğan zararın giderilmesinde aracı satan kişi kanunen satıcı konumunda bulunuyorsa bu durumda ayıplı araç davası davacının yerleşim yerinde açılabilecektir. Haksız fiilden kaynaklanan zararın tazmini için açılan davalarda ise davacının seçimlik hakları bulunmaktadır. Buna göre haksız fiilden kaynaklı tazminat davaları haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilecektir. Sözleşmeden kaynaklanan tazminat davalarında ise yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri olabileceği gibi sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davası Zamanaşımı Süresi
Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında zamanaşımı süreleri davanın açılacağı yere ve hangi duruma bağlı olarak açılacağına göre değişkenlik göstermektedir. Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında hangi hukuki nedene bağlı olarak dava açılmış ise dava açma süresi dediğimiz zamanaşımı süresi de değişecektir. Şimdi bu durumları sırasıyla inceleyelim;
- Ceza Zamanaşımı Süresi; Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasına konu olan eylem aynı zamanda ceza kanunlarına göre suç teşkil eden bir fiil ise örneğin kasten yaralama suçunun oluşmasına da yol açmış ise ceza kanunlarında bu suç için belirtilen ceza zamanaşımı süresi uygulanacaktır. Bu durumda ceza zamanaşımı süresi ne kadar ise maddi tazminat davası ve manevi tazminat davası açma süresi de buna göre belirlenecektir.
- Sözleşmeden Kaynaklanana Zamanaşımı Süresi; Sözleşmeden kaynaklanan zamanaşımı süresinde ise sözleşmeye aykırılıklar nedenine dayalı olarak tazminat davası açılmış ise bu sürelere göre zamanaşımı süresi belirlenecektir. Buna göre sözleşmesel ilişkilere ilişkin genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Ancak Borçlar kanununda 147. maddede özel zamanaşımı süreleri düzenlenmiştir. Buna göre yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında, eser sözleşmesinden doğan alacaklar ile vekalet sözleşmesinden kaynaklanan alacak hakkı 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
- Haksız Fiilden Kaynaklanan Zamanaşımı Süresi; Haksız fiillerden kaynaklanan dava zamanaşımı süresi Borçlar Kanunu 72. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zamanaşımı zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacaktır.
- İdare Mahkemesinde Açılan Tam Yargı Davasında Zamanaşımı Süresi; İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu istek-lerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
- Boşanma Davasının Eki Niteliğinde olan maddi ve manevi tazminat taleplerinde zamanaşımı; Boşanma davasında maddi ve manevi tazminat birlikte istenebileceği gibi boşanma davasından sonra da talep edilebilir. Burada önemli olan boşanma davasından sonra talep edilecek maddi ve manevi tazminat talebidir. Zira boşanma davasından sonra açılacak maddi ve manevi tazminat talepleri boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davasında Faiz İstenir mi
Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında davasında faiz de talep edilebilir. Faiz haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren talep edilmeli ve hazırlanan dava dilekçesinin talep sonucunda faizin başlangıcı ve talep edildiği açıklanmalıdır.
Manevi Tazminat Miktarı ıslah Edilir mi
Manevi tazminat miktarı dava dilekçesinde ve cevaba cevap dilekçesinde ne kadar belirtilmiş ise o bedel üzerinden tüm dava süreci devam edecektir. Manevi tazminat miktarının bölünmesi mümkün olmadığından manevi tazminat davasında miktarın dava devam ederken ıslah ile arttırılması mümkün değildir.
Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir
Hakim, somut olayın özelliğine göre bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda zarar gören kişiye uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Buradaki uygun miktar somut olaya göre belirlenecektir. Hukukumuzda manevi tazminat hiçbir zaman zenginleşme aracı olarak kullanılamaz ve fahiş miktarlarda belirlenmez. Ayrıca yapılacak savunmaların ve mahkemeye sunulacak delillerin de önemi fazladır. Hakimin kararı üzerine hüküm kurulacak ve tazminat miktarı belirleneceğinden davada gerçekleştirilecek gerekçeli savunmalar ile hakimin belirleyeceği miktarın arttırılması da mümkün olacaktır. Nitekim maddi tazminattan ayrı olan manevi tazminatta sınır herkese ve her somut olaya göre değişkenlik göstermekle birlikte manevi tazminat çekilen acıların bir nebze olsa dahi azalmasını sağlayabilecek seviyede olmalı ve kişinin içini soğutabilecek niteliğe erişebili
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davasında Harç ve Masraflar
Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında harç ve masraflar da açılacak davanın ve mahkemenin türüne göre değişkenlik göstermektedir. Zira tüketici mahkemesinde açılan davalarda harç muafiyeti olduğundan mütevellit harç alınmaz. Ancak asliye hukuk mahkemesinde açılacak Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında harç hesaplanacak ve harca esas değer dava dilekçesinde gösterilecektir. Aynı şekilde idare mahkemesinde açılacak davada da harç ve masraflar yatırılacak ancak cismani zararlar için açılan davalarda daha az harç ve masraf yatırılacaktır.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davasında Tahsilat
Maddi tazminat davası ve manevi tazminat davasında davanın kazanılmasından sonraki aşama zararın davalıdan tahsil edilmesi işlemidir. Mahkemeden alınan gerekçeli karar ile ilamlı icra takibi yapılacak ve icra emri davalıya tebliğ edilecek ve tebligattan sonra davalı hala mahkeme kararını yerine getirmezse mal varlığına haciz işlemi yapılabilecek ve malların satışı ile tazminat bedeli davalıdan tahsil edilmiş olacaktır.
Maddi Tazminat ve Manevi Tazminat Davasında İstinaf Başvurusu
İstinaf yoluna başvurma, dilekçeyle yapılır ve dilekçeye, karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. İstinaf dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
- Başvuran ile karşı tarafın davadaki sıfatları, adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve adresleri.
- Varsa kanuni temsilci ve vekillerinin adı, soyadı ve adresleri.
- Kararın hangi mahkemeden verilmiş olduğu ve tarihi ile sayısı.
- Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih.
- Kararın özeti.
- Başvuru sebepleri ve gerekçesi.
- Talep sonucu.
- Başvuranın veya varsa kanuni temsilci yahut vekilinin imzası.
İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir.
İstinaf dilekçesi verilirken, istinaf kanun yoluna başvuru harcı ve tebliğ giderleri de dahil olmak üzere tüm giderler ödenir. Bunların hiç ödenmediği veya eksik ödenmiş olduğu sonradan anlaşılırsa, kararı veren mahkeme tarafından verilecek bir haftalık kesin süre içinde tamamlanması, aksi halde başvurudan vazgeçmiş sayılacağı hususu başvurana yazılı olarak bildirilir. Verilen kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verir.
İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. Ancak idare mahkemelerinin vermiş olduğu kararlara karşı bölge idare mahkemesine başvuru süresi kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gündür.
İstinaf yoluna başvurma, kararın icrasını durdurmaz.
Maddi Tazminat Davası Manevi Tazminat Davasında Avukata Nasıl Vekalet Verilir
Tazminat hukuku kendine has kuralların bulunduğu, zararın ve duruma göre fiilin ispatlanması gerektiği bir hukuk dalıdır. Önemi fazladır çünkü sonucunda belirli bir para alınacak ve zarar giderilebilecektir. Hem dava açıp hem de eli boş dönme ihtimalinin varlığı durumun önemini vurgular niteliktedir. Bu bakımdan tazminat hukuku kapsamında açılacak davalarda tazminat davası avukatı ile çalışmak isteyen kişi öncelikle tazminat avukatı ile vekalet ücreti konusunda hiçbir tereddüt yaratılmayacak şekilde anlaşmalı, anlaşma sonrasında vekalet bilgilerini alarak notere başvurmalıdır. Noterde tazminat avukatı adına çıkartılacak vekaletnamede tazminat avukatının bilgileri ve hangi konularda vekil sıfatıyla temsil kabiliyetinin olduğu yer alacaktır. Noterden tazminat avukatı adına çıkartılan vekalet tazminat avukatına teslim edildikten sonra bu vekaletname ile davanın tüm süreci yönetilebilir hale gelecek ve profesyonel bir hizmet alınmış olacaktır.