Eyüb Sabri Paşa’nın yaptırdığı Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Haram maketleri
Osmanlı'nın bahriye paşalarından, aynı zamanda eğitimci, tarihçi ve yazar kimliği ile de tanınan Eyüb Sabri Paşa, Hicaz'da memuriyette bulunduğu dönemde bölgenin tarihiyle yakından ilgilenir. Kutsal topraklarda yaptığı araştırmalar ve topladığı bilgiler sayesinde ilmi pek çok eser üretir. Samimi bir Müslüman olan Paşa, yine bu dönemde Mescid-i Haram ile Mescid-i Nebevî'nin maketlerini yaptırıp Bahriye Nazırı Hasan Hüsnü Paşa vasıtasıyla Sultan II. Abdülhamid'e takdim eder.
Giriş Tarihi: 08.09.2022
08:49
Güncelleme Tarihi: 08.09.2022
15:02
Eyüp Sabri Paşa kimdir?
🔸
Osmanlı son devrinde eskilerin şeklinde tabir ettiği "sâhib-i yed-i tûlâ" , kendisini birçok sahada yetiştirmiş veya o sahada uzmanlaşmış vardır. Bu isimler arasında akla ilk olarak pek çok münevver Ahmed Cevdet Paşa, Ahmed Midhat Efendi, İbnülemin Mahmud Kemal ve İsmail Saib gibi kimseler gelir.
🔸
Ortaya koyduğu eserlerden ilmi derinliğini, entelektüel birikimini okuyabildiğimiz Eyüb Sabri Paşa da bu kategorideki isimlerin başındadır.
Bir düşünce işçisi: Alev Alatlı kimdir?
🔸 Eyüb Sabri Paşa,
olmasının yanında asker eğitimci, mutasavvıf ve tarihçi yönleriyle de öne çıkan bir Tanzimat münevveridir. Sultan Abdülmecid, Abdülaziz, V. Murad devirleri ve özellikle en önemli çalışmalarını ortaya koyduğu II. Abdülhamid döneminde eser verir. on üç yıl boyunca
🔸 Askerlik mesleğinde mirlivalık yani
yükselen paşa tümgeneral rütbesine kadar , aydın kişiliği ve eserlerinin kapsamca derin olması ile de tanınır. Eserlerinde birçok konuya temas etmeyi tercih eden Paşa, yazılarında kendi hayatından kesitlere fazla yer vermez.
Osmanlı'nın en modern ilim kuruluşu Mekteb-i Bahriye
🔸
Güçlü bir kalemle beraber zevk-i selim ve hüner sahibi olan Paşa, Hicaz'dayken inceleme imkanı bulduğu Mescid-i Haram ile Mescid-i Nebevî'nin Bahriye Nazırı Hasan Hüsnü Paşa vasıtasıyla yaptırıp, maketlerini Sultan II. Abdülhamid'e takdim eder.
Bilgi notu: Esasında mescid maketi yapmak, Paşa'ya ait yeni bir icat değildi, daha önce de tarihte bu tarz pek çok maket yapılmıştı. Paşa'nın proje yürütücülüğünü üstlendiği maketler, belli bir oran - orantı gözetilerek dikkatli bir şekilde imal edilmişti ve benzerlerinden pek çok yönüyle üstündü.
Osmanlı merhametinin mimari yansıması kuş evlerinin dünü ve bugünü
🔸 Eyüp Sabri Paşa
Mescid-i Haram ile Mescid-i Nebevî'nin maketlerini Osmanlı padişahı Sultan II. Abdülhamid'e takdim ederken şu manidar satırları Koca Sultan'a arz eder.
"Evvelce i'mâl eylemiş olduğu Mescidü'l-Harâm timsâl-i muhteremi huzūr-ı şevket-nüşûr-ı hazret-i zıllullâhîye takdîm kılındığı sırada Mescidü'n-Nebî timsâl-i bî-misâli dahī mîr-i mûmâ-ileyh tarafından der-dest-i i'mâl bulunduğu arz olunmuş ve timsâl-i mezkûr kemâl-i sür'atle ikmâl etdirilerek bu kerre ref' ü arz kılınmışdır."
Sultan II. Abdülhamid'in saklı mirası
🔸 Bu nadide eser meydana getirilirken yapımında
sadece gözlem ve saha araştırmasıyla yetinilmemişti. 1883 yılında tamamlanan Mescid-i Nebevî maketi, Sultan Abdülmecid devrindeki büyük restorasyon sırasında mühendislerce hazırlanan üretilmişti. plan ve çizimlere dayanılarak
🔸 Ayrıca dış görünüşü haricinde
mescidin iç kısımlarına da gerekli gösterilmişti. ihtimam Makette Hücre-i Saadet'in içi muteber hadis kitaplarındaki bilgilere muvafık surette yapılmıştı.
Toprağın çocuğu mimar: Hassan Fathy