Aft yaralarına neyin sebep bulunduğunu hiç merak ettiniz mi? Yalnız değilsiniz. Aft sorunu oldukça yaygındır. International Association of Oral and Maxillofacial Surgeons’a göre her 5 kişiden biri bu problemi yaşamaktadır. Aft yaraları, ağızda herhangi bir yerde gelişebilen ülserli lezyon yada yaralardır. En yaygın olarak yanak ve dudakların iç yüzeylerinde, dilde, diş etlerinin alt kısmında (kret) ve damak kısmında görülür. Üç türlü aft sınıflandırması bulunmaktadır: minör, majör ve herpetiform.
Minör aft yaraları en yaygın türlerdendir. Görünümleri minik, yuvarlak veya oval olup, beyaz yada sarı bir merkeze ve kırmızı kenara sahiptir. Majör aft yaraları daha az yaygın olup, ebat olarak daha büyük ve daha derindir, ayrıca gayri muntazam kenara sahiptir. Herpetiform aft yaraları ise şekil olarak düzensizdir, boyut olarak çok küçüktür ve 100'e yakın sayıda ve öbek halinde ortaya çıkarlar.
Aft neden olur?
Aft yaraları bulaşıcı değildir ve yaygın olarak düşünüldüğü benzer biçimde herpes virüsünün bir kararı olarak oluşmaz. Kimse aft yarasına neyin sebep bulunduğunu kesin olarak bilmese de, çeşitli faktörler bunların görünmesine katkı sağlayabilir. En yaygın faktörler şu şekilde sıralanabilir:
• Ağız Yarası: Dental çalışmalar, diş fırçalama, spor, yanak ısırma.
• Gıda Hassasiyeti: Çikolata, kahve, yüksek asitli veya baharatlı yiyecekler.
• Vitamin ve Mineral Eksikliği: Demir, folik asit, B12 ve çinko.
• Hormonal Değişiklikler: Adet esnasında meydana gelenler gibi.
• Rahatsızlıklar ve Hastalıklar: Özellikle vücudun bağışıklık sistemini etkileyenler.
Risk Altında Mısınız?
Aft yarası herkeste görülebilir. Bazı insanlarda yılda 2-3 defa aft görülürken, bazılarında sürekli görülmektedir. Ancak ilk oluşum genellikle 10 ila 40 yaşları arasındadır ve görülme olasılığını artıran belirli faktörler vardır. Mayo Clinic’e bakılırsa aft yaraları kadınlarda ve ailesinde bu sorunu yaşayanların olduğu bireylerde görülme olasılığı daha fazladır.
Ağız İçi Yarasına Ne İyi Gelir?
En ağrılı devre, iyileşme periyodu başlamadan önceki ilk birkaç gündür. Bazı durumlarda, bu zaman zarfında yiyecek yiyecek yada konuşmak bile ağrı verici olabilir. Herpetiform ve minör aft yaraları yaklaşık iki hafta sonra iyileşir ve kaybolur. Gözle görülür bir iz bırakmaz. Öte taraftan, majör aft yaraları birkaç haftaya hatta birkaç aya kadar sürebilir ve geniş yara izi bırakabilir. İyileşme sürecinde, bölgede ağrıya neden olabilecek baharatlı yada asitli yiyecekler ve alkol ürünleri tüketmekten kaçının. Etkilenen bölgeyi temizlemek ve rahatlatmak için oksijenli su içeren ağız bakım suyu kullanın.
Dişlerinizi her gün fırçalamaya ve diş ipi kullanmaya devam edin. Belirtilerden herhangi biri iki haftadan daha uzun sürerse, kendi önlemlerinizle kontrol dibine alınamayan bir ağrı yaşarsanız, büyük tekrarlayan yaralarınız olursa yada eski yaralar iyileşmeden yeni yaralar ortaya çıkarsa, pratisyen hekiminize veya diş hekiminize başvurun. Onlar hastalığınızı teşhis edeceklerdir. Daha ciddi başka hastalıklar da benzer semptomlarla ortaya çıkabileceği için sorununuzun ne olursa olsun aft yarası bulunduğunu düşünmeyin. Gerekirse, pratisyen hekiminiz yada diş hekiminiz, bunlarla sınırı olan olmamak kaydıyla reçeteli ilaç ve reçeteli ağız bakım suyu da dâhil başka koruyucu önlemler yazabilir.