Atom tedavisi nedir?
Proton ışın tedavisi olarak da bilinen atom tedavisi, tümör hücrelerini yok etmek için kullanılan bir radyasyon tedavisi şeklidir. Normal radyasyon tedavisi gibi x-ışınları kullanmak yerine, tümörleri X-ışını radyasyonundan daha hassas bir şekilde hedefleyebilen yüksek enerjili ışınlar göndermek için atomları kullanır.
Bir hastayı tedavi ederken doktorlar ve fizikçiler atom ışınını tümörün tam boyutuna ve şekline odaklamak için birlikte çalışırlar. Işın, çevreleyen sağlıklı dokuyu koruyarak tümör hücrelerini katman katman öldürür.
Atom Işın Tedavisi Nasıl Çalışır?
Atom tedavisi, X ışınları yerine protonları kullanan gelişmiş bir radyasyon tedavisi şeklidir.
Düzenli radyasyon terapisinde, enerji ışını vücuda girer, tümörden geçer ve diğer taraftan dışarı çıkar. Radyasyonun bu “çıkış dozu”, tümörün ötesindeki sağlıklı dokuyu etkileyebilir. Atomlar, aksine, normal radyasyonda kullanılanlardan daha büyük parçacıklardır. Enerjilerinin daha fazlasını tümörün içinde serbest bırakırlar. Bu enerji patlaması bir grafikte Bragg zirvesi olarak adlandırılan şey olarak görünebilir.
Enerjiyi tümöre ilettikten sonra atomlar durur: Tümörden çıkmazlar ve diğer taraftaki sağlıklı dokuya girerler.
Bu şekilde atom tedavisi, özellikle beyin, gözler, omurilik, kalp, büyük kan damarları ve sinirler gibi hassas alanlarda radyasyona maruz kalmayı ve sağlıklı dokuya olası zararı azaltır.
Atom Tedavisi Nasıldır?
Atom tedavisi ayakta tedavi prosedürüdür. Çoğu hasta birkaç seansta tedavi edilir ve bazı tedaviler diğerlerinden daha uzun sürer.
Atom Tedavisine Hazırlanmak
Atom tedavisi, atom ışınının hedefine ulaştığından emin olmak için dikkatli bir planlamayı içerir. Her seanstan önce tümörün ve çevresinin resimlerini sağlamak için bilgisayarlı tomografi veya MRI gibi görüntüleme testlerinden geçebilirsiniz. Terapi ekibi, tedavi alanını vurgulamak için vücudunuzda işaretler yapabilir – bunlar çoğunlukla geçicidir.
Atom tedavisi özel bir odada gerçekleşir. Bazı merkezlerde, gantri adı verilen büyük bir mekanik kol, siz masaya uzanırken ışını etrafınızda hareket ettirebilir. Bu, radyasyon terapistlerinin tümörü birkaç açıdan tedavi etmesine yardımcı olur.
Tümörlerin büyüklüğüne, konumuna ve sayısına bağlı olarak, tedavi odasında yaklaşık 15 ila 30 dakika geçireceksiniz.
Atom Işın Tedavisi için Konumlandırma
Vücudu konumlandırmak çok önemlidir. Atom ışınının tümörün tam noktasına ulaşmasını sağlamak için ekibin hem sizi hem de aletleri ayarlaması birkaç dakika sürebilir.
Tedavi olurken, masada çok hareketsiz olmalısınız. Ekip, yerinde kalmanıza yardımcı olmak için sizinle birlikte çalışacaktır. Örneğin, özel olarak takılan bir maske, beyin tümörleri için tedavi görenlere yardımcı olabilir. Maske, hastaların görmesini ve nefes almasını sağlayan ağdan yapılmıştır.
Atom Işın Tedavisi Sırasında Ne Olur?
Hazır olduğunuzda ve pozisyon aldığınızda, terapistler atom ışın makinesini çalıştırabilmeleri için odadan ayrılacaklar. Bir video kamera, yalnız kalmamanız için sizi görmelerine ve duymalarına yardımcı olur.
Tedavinin kendisi sadece birkaç dakika sürer. Büyük bir makine atomları hızlandırır ve enerji yaratır. Atom ışını, bu enerjiyi tümörün bulunduğu kesin derinlikte vücuda odaklar. Atom vücudunuzun etrafında hareket edebilir ve tümörü birkaç pozisyondan tedavi edebilir.
Atom ışınını vücuda girerken veya tümörü tedavi ederken hissetmeyeceksiniz.
Atom Tedavisinin Yan Etkileri Nelerdir?
Seanstan sonra kendinizi yorgun hissedebilirsiniz. Atom tedavisinin yan etkileri diğer radyasyon tedavisi yöntemlerine benzerdir. Teknik, radyasyona daha az maruz kalma anlamına gelebileceğinden, yan etkiler geleneksel radyasyon tedavisine göre daha az olabilir.
Yan etkiler tedaviden sonra yavaş yavaş gelişebilir ve şunları içerebilir:
- Tedavi alanı çevresinde güneş yanığı gibi görünen ve hissedilebilen ağrılı, kızarık cilt
- Tedavi bölgesinde saç dökülmesi
- Yorgunluk veya düşük enerji
Tedavi edilen bölgeye bağlı olarak ek yan etkiler, baş ağrıları ve yeme ve sindirim sorunları içerebilir.
Atom Tedavisinde İyileşme Oranı Nedir?
Atom ışını ile tedavi edildikten sonra çoğu insan eve gidebilir ve faaliyetlerine devam edebilir. Bazı tümörler için doktorunuz tedavinin tümörü nasıl etkilediğini görmek için testler isteyebilir ve gerekirse tedavinizi ayarlayabilir.
Hangi Kanser ve Tümörler Atom Tedavisi ile Tedavi Edilebilir?
Atom tedavisi, çocuklarda ve yetişkinlerde kanserli ve kanserli olmayan tümörleri tedavi etmek için kullanılır. Zehirli kanser tedavilerinden sıklıkla kalıcı yan etkiler yaşayan çocuklarda beyin ve omurilik tümörlerini ele alırken özellikle değerli olabilir.
Atom Tedavisi aşağıdaki kanser ve tümörlerin tedavisinde kullanılır:
- Sarkomlar, özellikle kafatasının tabanında, omurgada veya retroperitonda olanlar
- Meme kanseri
- Prostat kanseri
- Rabdomyosarkom, melanom ve göz çevresindeki diğer kanserler
- Akciğer kanseri ve lenfoma veya timoma gibi diğer göğüs kanserleri
- Baş ve boyun kanseri
- Karaciğer kanseri
- Pankreas kanseri
- İyi huylu tümörler
Araştırmacılar, atom ışın tedavisinin diğer kanser türleri üzerindeki potansiyel faydalarını inceliyorlar.
Atom Tedavisinin Faydaları Nelerdir?
Hem normal hem de atom radyasyon tedavisi kanser hücrelerinin DNA’sına zarar verir, ancak atom tedavisinin iki ana avantajı vardır: tümöre daha fazla odaklanan enerji ve yakındaki sağlıklı dokuyu etkileyen daha az radyasyon.
Radyasyondan etkilenen daha az sağlıklı doku ile yan etkiler daha hafif olabilir. Beyin, kalp, ağız boşluğu, yemek borusu ve omurilik gibi hassas yapılara verilen hasar azaltılabilir.
Atom Tedavisinin Dezavantajları Nelerdir?
Atom tedavisi her kanser türü için uygun değildir. Diğer tedavilerin çevredeki sağlıklı hücrelere zarar verebileceği hassas bölgelerdeki kanserler için en uygun yöntemdir.