1955 ile 1975 yılları arasında doğan ve düşük gelirli ailelere sahip olan pek çok kişi için söz konusu olan gelir hareketliliği, 1975 yılı sonrasında doğanlar için son derece sınırlı bir görünüm sergilemeye başladı. Dahası, 1990’lardan bu yana gelir dağılımı adaletsizliği arttıkça, sosyal hareketliliğin neredeyse durma noktasına geldiği görülüyor.
Bu durum, toplumun en varlıklı kesimlerinin büyük ölçüde servetlerini korumalarına karşılık, en düşük gelir grubundaki kişilerin sosyal hareketliliğinde azalma olduğunu gösteriyor. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı’nın (OECD) sosyal hareketlilik ile ilgili yeni raporuna (A Broken Social Elevator? How to Promote Social Mobility) göre; bu durumun önemli sosyal, ekonomik ve politik sonuçları söz konusu.
SOSYAL HAREKETLİLİK
Bugün pek çok insan nesiller arası sosyal hareketliliğin azaldığını ve giderek artan düzeyde anne babaların servetleri ve sahip oldukları avantajların kendi yaşam standartları açısından belirleyici olduğunu düşünüyor. Bu düşüncenin arkasında, insanların kişisel finansal durumlarını geliştirme noktasında kötümser bir algıya sahip olmaları var. Özellikle insanların sosyal hareketlilik beklentileri açısından daha kötümser oldukları ülkelerde, eğitim olanaklarına erişim veya gelir düzeyi açısından anne babalar ile çocukları arasında daha güçlü bir ilişkinin olduğu görülüyor.
Yoksul Bir Ailenin Çocuğu, Ortalama Gelir Düzeyine Ulaşmak için 5 Nesil Beklemek Zorunda
Raporda, mevcut eşitsizlik ve nesiller arası kazanç hareketliliği düzeyleri nedeniyle, yoksul bir ailenin çocuğunun ortalama gelir seviyesi açısından OECD ortalamasına ulaşabilmesinin en az beş nesil veya 150 yıl süreceği ifade ediliyor. Diğer taraftan, bu durum, yani eşitsizliğin sonuçları tüm OECD ülkeleri açısından aynı değil. Örneğin, İskandinav ülkelerinde söz konusu farklılık iki ila üç nesil sürerken, bazı ülkelerde dokuz nesle çıkıyor. Dahası, düşük gelirli bir babaya sahip üç çocuktan biri de benzer şekilde düşük gelir grubunda yer alırken, diğer ikisinin de sosyal hareketliliğinin sınırlı olduğu görülüyor.
İSKANDİNAVLAR FARKLI
Rapora göre, nesiller arası gelir eşitsizliğinin yüksek olduğu ülkelerde gelir hareketliliği beklentileri daha zayıfken; eşitsizliğin düşük olduğu ülkelerde daha güçlü olma eğilimde. Bu anlamda, ülkeler arasında karşılaştırma yapılacak olursa, düşük eşitsizliğin söz konusu oluğu İskandinav ülkelerinde yüksek sosyal hareketlilik görülürken, Latin Amerika ülkeleri ile gelişmekte olan bazı ülkelerde yüksek gelir eşitsizliği ile düşük sosyal hareketlilik bir arada ortaya çıkıyor.
Gelir ve Fırsatların Eşitsiz Olması Potansiyel Yeteneklerin Gözden Kaçırılması Demek!
Gelir ve fırsat eşitsizliğinin giderek artması ve gelir dağılımında en dezavantajlı, yani en alt gelir grubunda olanlar açısından yukarı yönlü hareketliliğin olmaması, ne yazık ki potansiyel yeteneklerin gözden kaçırılması anlamına geliyor. OECD’ye göre, bu aynı zamanda çok sayıda yatırım fırsatının beklenmedik hale gelmesi ve potansiyel işlerin ışığı hiç görememesi demek. Bu durumun sonucu üretkenlik kaybı ve ekonomik büyümenin zayıflaması şeklinde günlük hayata yansıyor.
'FIRSAT İSTİFLENMESİ'
OECD raporundaki çarpıcı tespitlerden biri de “fırsat istiflenmesi” şeklinde tanımlanmış. Peki, toplum için son derece olumsuz sonuçları olan “fırsat istiflenmesi” nedir?
Raporda söz konusu tanımlama, en üst gelir grubunda yer alan ailelerin çocukları için başarının, daha alt gelir grubundaki ailelerin çocukları pahasına elde edilmesi için kullanılıyor. Ancak bu durumun etkisiyle ortaya çıkan eğitim ve ekonomik fırsatlara eşit olmayan erişimin, yüksek verimlilik kaybı gibi kalıcı olumsuz sonuçlara dönüşmesi söz konusu.
Yani, toplumun sunduğu fırsatlardan herkesin yararlanabilmesi ve fırsat eşitliğine sahip olması çok büyük önem taşıyor.
HERKESE BAŞARI ŞANSI
OECD’ye göre, gelir dağılımı eşitsizliği ve düşük sosyal hareketlilik ile mücadelenin en etkin yolu, ülkelerin herkese başarı şansı veren politikalar uygulaması. Bu açıdan, özellikle erken yaşlara yönelik eğitim, sağlık ve aile politikalarına yapılan yatırımların artırılması ile dezavantajlı çocuklar için mali zorlukların gelecekleri üzerindeki etkileri azaltılabilir.
OECD, kaliteli ve uygun fiyatlı konutların yanı sıra ulaşım imkanlarına ve gelişmiş şehir planlamasına erişimin, şehirlerde dezavantajlı hanehalklarının maruz kaldıkları bölgesel ve mekânsal dışlanmanın azalmasını sağlayacağı görüşünde. Bunun yanında, güvenlik ağlarının ve eğitim programlarının güçlendirilmesi de bu bağlamda son derece önemli. Ayrıca, sosyal korumanın istihdam üzerinden değil birey üzerinden sağlanması, özellikle düşük gelir grubunda yer alan kişilerin işlerini kaybetmeleri durumunda sosyal dışlanmayla karşı karşıya kalmalarını engelleyebilecektir. OECD’ye göre, diğer tedbirlerin yanı sıra miras durumunda uygun oranlara göre düzenlenmiş ve azaltılmış muafiyetler içeren veraset ve intikal vergileri de sosyal hareketliliği artırabilir.
VIDEO: EMEKLİLİK İÇİN PÜF NOKTALARI
İsteğe bağlı sigortalılık çalışmadan emekli olma imkânı sunuyor. Kimler isteğe bağlı sigortalı olabilir, isteğe bağlı sigortalı ne kadar prim öder, ölüm aylığı alanlar isteğe bağlı sigortalı olabilir mi?Yazının Devamı
Emeklilik çalışanların en büyük hayali. Fakat bazen iş ortamındaki zorluklar, amirlerin olumsuz tutumları, iş arkadaşları gibi sebeplerle çalışmak işkence haline gelebilir. İsteğe bağlı sigortalılık çalışmadan emekli olmak isteyen kişiler için önemli bir fırsattır.Yazının Devamı
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), küresel ısınmaya bağlı olarak 35°C’nin üzerindeki sıcaklık ve yüksek nemde ‘ısı stresi’ oluştuğunu açıkladı. Bu stres, sağlık riski yaratıyor ve çalışanın verimliliğini düşürüyor.Yazının Devamı
Yaz dönemi öğrenciler açısından sadece tatil anlamına gelmiyor. Pek çok üniversite öğrencisi, iş tecrübesi kazanmak ve özgeçmişini güçlendirmek amacıyla yaz aylarında firmalara staj başvurusunda bulunuyor...Yazının Devamı
İş hayatına başladığı işyerinden emekli olanların sayısı gittikçe azalıyor. İşyeri değiştiren kişilerin kıdem hakları ve önceki işverende doğmuş hakları ne oluyor? Bu yazımızda bu sorulara yanıt vereceğiz...Yazının Devamı
Sigortalının son 7 yıllık fiili hizmet süresi içerisinde en fazla hangi statüde hizmeti varsa, yani sigortalının son 7 yıllık fiili hizmet süresinin yarısından bir gün fazlası olan 1261 prim ödeme günü hangi statüde geçmişse, o statü şartlarıyla emekli olunuyor.Yazının Devamı
Mobbing, iş yerinde çalışanlara yönelik psikolojik şiddet, taciz, yıldırma ve kuşatma anlamına geliyor. Fakat her kötü davranış, hakaret veya psikolojik şiddet örneği, mobbing olarak kabul edilmiyor. Mobbing olması ve hak arama için bazı koşullar gerekiyor.Yazının Devamı
İşyerinin başka bir işverene devredilmesi halinde çoğu işçinin aklında aynı soru var; “Acaba haklarım yanar mı?” Günümüzde ekonomik değişimlere bağlı olarak işverenler kendilerine ait işyerlerini satıp, başkalarına ait işyerlerini devralabiliyorlar.Yazının Devamı
İş sözleşmesi işçi ile işveren arasında kişisel ve hukuki bağımlılık ilişkisi kuran bir sözleşmedir. Bu bağımlılık çalışma hayatında işverenin işçinin davranışlarını birçok yönden kontrol etmesiyle somutlaşmaktadır. Bu kontroller çalışanın kişilik haklarının ihlal edilmesi riskini doğurmaktadır.Yazının Devamı
Günümüzde işverenler çalışanların iş sözleşmelerini sona erdirirken sıklıkla işletmesel nedenleri öne sürmektedir. İş güvencesine sahip bir çalışanın iş sözleşmesi ancak işçiden veya işletmeden kaynaklanan geçerli bir neden varsa sona erdirilebildiğinden, böyle bir nedenin olmaması veya geçerli kabul edilmemesi halinde fesih geçersiz sayılmaktadır. Geçerli nedenler içinde yer alan işletmesel nedenlerin kanunda sınırları tam olarak belirlenememiştir. Bu nedenle kavramın içeriği yargı kararlarıyla açıklanmaya çalışılmaktadır.Yazının Devamı
65 yaş aylığında önemli değişiklikler yapıldı. Bundan sonra 65 yaş aylığı bağlanması için ailede yaşayan tüm fertlerin gelirlerine bakma uygulaması sona erecek. Sadece 65 yaş aylığı talep eden kişinin ve varsa eşinin gelirine bakılacak.Yazının Devamı
Ekonomik güçlük dönemlerinde, küçülmek durumunda kalan işletmeler, işçilerinin iş sözleşmelerini feshetmek yerine kısa çalışma yöntemini tercih edebilir. İşin korunmasını sağlamak daha elzem. Bunun ayrıntılarına bir bakalım...Yazının Devamı
Mayıs ayında yürürlüğe giren torba kanunda Bağ Kur’lular için çok önemli bir düzenleme yer alıyordu... Peki bu kişiler emekli olacak duruma geldiklerinde bu süreleri emekliliklerine ekletebilecekler mi?Yazının Devamı
Kadınları iş hayatına katmak için sürekli yeni düzenlemeler yapılıyor. Kadın işgücünün biyolojik gerekliliği ve toplumsal rolü dikkate alınarak mevzuatta birçok koruyucu düzenleme var. Neler mi? Bir bakalım...Yazının Devamı
Çalışma hayatına ilişkin köklü değişiklikleri içeren ‘7103 sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’, Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. İlgili kanunla yeni teşvikler yasalaştı.Yazının Devamı
Hastalıklar bazı zamanlarda çalışanların işe gitmelerini engelleyecek düzeyde olabiliyor. Böyle bir durumda, hastalanan işçinin, devamsızlığının nedenini hastaneden aldığı sağlık raporu ile kanıtlaması gerekiyor. İşte işçi ve işverenin rapor konusunda dikkat etmesi gerekenler...Yazının Devamı
Geçen hafta Meclise gelen ve önümüzdeki günlerde yasalaşması beklenen torba kanun tasarısında işverenlere yönelik olarak getirilen çok önemli teşvikler var. İstihdamın artırılması için sağlanan bu teşvikler olumlu sonuçlar doğuracaktır.Yazının Devamı
İşçinin işverenin koyduğu kurallara uymayan davranışları iş sözleşmesinin feshiyle sonuçlanabilir. İşyeri kıyafetini giymemek bile çıkarma nedeni olabilir. Ancak işyerindeki her olumsuzlukta çalışanın işten çıkarılmasını engellemek için iş güvencesi uygulaması var. İşveren feshin geçerli nedene dayandığını ispatlamalı.Yazının Devamı
Dünyanın sadece yüzde 45’i bir sosyal koruma ödeneği kapsamı altında. 4 milyar insan ise korunmasız. Sosyal güvenliğin bir insan hakkı olarak tanımlandığı ülkemizin, diğer ülkelere örnek olmasını diliyoruzYazının Devamı
Evde iş sözleşmeleri Borçlar Kanunu'nun 461 ve devamındaki maddelerde düzenlendi. Kanunda evde hizmet sözleşmesi, işverenin verdiği işi işçinin kendi evinde veya belirleyeceği başka bir yerde bizzat veya aile bireyleriyle birlikte bir ücret karşılığında yaptığı iş olarak tanımlanıyor...Yazının Devamı