Taban fiyat görüşmeleri başlamadan tartışmaları başladı. Personel, işveren ve hükümet kanadının ortak görüşü enflasyonun üzerinde bir taban fiyat artırımı yapılması. Hükümet kanadından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Alım, çalışanları enflasyona ezdirmeyeceklerini, işverene gelen ek yükün azaltılması için bir model üzerinde çalışıldığını açıklarken, emekçi kesiti; refah seviyesinin artmasını, bir kişilik çalışanın değil, 4 kişilik bir ailenin temel alınarak fiyatların belirlenmesini ve vergi dilimlerinin yapısının değiştirilerek minimum fiyatın vergi dışı bırakılmasını istiyor.
Patron kısmı ise; çalışanların enfl asyona karşı korunması taleplerini olumlu bulduklarını, bununla birlikte evvelki yıllarda uygulanan, minimum fiyatın bir kısmının kamu kaynaklarından karşılandığı patron takviyesinin de “hiç olmadığı kadar değerli hale geldiğini” vurguluyor. İTO Lideri Şekib Avdagiç, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada “Asgari fiyata enfl asyon oranında yapılacak artırımı patronun karşılamasını, enfl asyonun üzerindeki kısmın ise minimum fiyat üzerindeki vergi yükleri azaltılarak devlet tarafından karşılanmasını makul bir tahlil olarak görüyoruz” açıklamasında bulunmuştu. İZTO Lideri Mahmut Özgener de, minimum ücrettin vergiden muaf olması gerektiğini belirtmişti.
“TOPLUMU TATMİN EDECEK DÜZEYDE OLMALI”
Dünya gazetesinin aktardıklarına nazaran, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Alım, Taban Fiyat Tespit Komisyonu’nun birinci toplantısının 1 Aralık’ta yapılacağını belirterek, “Asgari fiyat toplumu tatmin edecek düzeyde olmalı” açıklamasını yaptı.
Bakan Alım, Türk-İş Bayan Personel Eğitim Semineri’nde yaptığı konuşmada, Türk-İş Lideri Ergün Atalay’ın ‘işçileri tatmin edecek bir minimum fiyat belirlenmesi’ tarafındaki davetine katıldığını söyledi. Alım, “Asgari fiyat konusunda sayın lideri tutumu çok açık. Emeği koruyacak. Minimum fiyat ismi üzerinde, bu sayı toplumu tatmin edecek, toplumda adalet hissini pekiştirecek, güçlendirecek. Burada işçiler sahipsiz değildir, devlet sosyal devlettir ve buna sahip çıkmaktadır, kanaatini yerleştirecek bir düzeyde olacağına inanıyorum. Ben de bu anlayıştayım ve sayın Lider ile bu mevzuda uzlaşma içindeyiz” dedi.
Bakan Alım, örgütlü olan, çalışma hayatına ait yükümlülüklerini yerine getiren firmalara müspet katkı vermek hedefiyle planlanan ve bu kapsama giren işyerlerinin belirlenerek onurlandırılması için, işletme önüne “beyaz bayrak” çekme biçimindeki projenin de hayata geçirileceğini söyledi. Bakan Alım, “Primlerini yatırıyorsa, prim borcu yoksa, daha değerlisi sendikalıysa, o şirkete beyaz bayrak vereceğiz. Önündeki beyaz bayrağın üzerinde şu yazacak: ‘Burada düzgün iş vardır, örgütlü iş vardır’ yazacak” diye konuştu.
“ASGARİ FİYAT TESPİT KURULU ANTİDEMOKRATİK”
Yeni yılda geçerli olacak taban fiyat sayısının bir buçuk aydır gündemde olduğunu lisana getiren Türkİş Genel Lideri Ergün Atalay, şu açıklamayı yaptı:
“Asgari fiyatı konuşmaya başladığımız vakit dolar 8,5 liraydı. Artık dolar 12 lirayı geçti. Sebebini de anlamış değilim. Bu ülkede hepimizin yapacağı bir şey var, dayanışma içerisinde olacağız, sorunlarımızı paylaşacağız. Minimum fiyatın bir tarafı Türk-İş beş kişi, bir tarafı patronlarımız beş kişi, bir tarafta bakanlığımız beş kişi. Buna katılmıyorum. Anti demokratik bir kurum bu. 12 Eylül’den kalma. Birebiri Yüksek Hakem Heyetinde var. Askerin yaptığı anayasanın bedelini ödüyoruz. Biz ne vakit kendimiz bir anayasa yaparsak o vakit olur. O denli bir anayasa yapalım, bayan yapsın, emekli yapsın, emekçi yapsın, çiftçi yapsın. Bu anayasaya hepimizin muhtaçlığı var.”
Minimum fiyat konusunda kamuoyuna bir sayı söylememeye itina gösterdiğini söz eden Atalay, şunları kaydetti: “Biz bir sayı söylüyoruz fakat yetkililere söylüyoruz. Bu sayısı Maliye Bakanı biliyor, Çalışma Bakanı biliyor, Sayın Cumhurbaşkanımız da biliyor. Bunu kamuoyunda söylediğimiz vakit kendimizi bağlıyoruz. İki yıl evvel bir sayı söyledim, o devirde 70 lira eksik verdiler bize. Patron, ‘Türk-İş’in dediği sayı ortada’ diyerek 70 lira vermedi. Makul bir sayıda buluşmak lazım. Bu paranın altında personel çalıştıramazsın. Bu sayı icrayı, evlenmeyi, boşanmayı ilgilendiriyor. Son yıllarda 7 milyon insan bu sayıyla geçiniyor, daha doğrusu geçinemiyor.”
“TÜRKİYE’DE TABAN FİYAT BİR LİMİT DEĞİL, GEÇİM ÜCRETİ”
Hak-İş Genel Lideri Mahmut Arslan, “Kadına Yönelik Şiddetle Gayret Günü” toplantısında yaptığı konuşmada; minimum fiyat tartışmalarına değinerek, Türk-İş’in, Hak-İş ve DİSK ile bu bahiste birlikte hareket etme daveti çerçevesinde bir ortaya gelerek bir dizi kararlar aldıklarını söyledi. “Üç konfederasyon taban fiyat sürecinde iş birliği yapabilmek için bir prensipler manzumesini oluşturacağız. Hangi prensipler etrafında birlikte yürüteceğiz?” diyen Arslan, bu prensipleri bu hafta içerisinde sonuçlandırmaya çalışacaklarını söyledi. Arslan “Taban fiyat tespit kurulundan evvel bu prensipleri kamuoyuyla paylaşacağız.” dedi. Mevzuatta yalnızca en büyük konfederasyonun minimum fiyat tespit kuruluna katıldığını anımsatan Arslan, “Asgari Fiyat Tespit Komitesinin değiştirilmesini istiyoruz. Herkesin orada üye oranında temsil edilmesini, hatta emekli personellerin de buralarda temsil edilmesi ve geniş bir temsille geniş bir platformda konuşularak minimum fiyatın belirlenmesini istiyoruz” sözlerini kullandı.
Batıda minimum fiyatın istisnai bir fiyat olduğuna, İspanya’da çalışanların yüzde 1’i, Fransa’da yüzde 8’inin taban fiyatla çalıştığına dikkati çeken Arslan, şöyle devam etti: “Orada taban fiyat bir limittir. Bunun altında kimse çalıştırılamaz limitidir. Türkiye’de minimum fiyat bir limit değil, bir geçim fiyatı. Zira çalışanlarımızın yüzde 42’si, 6.5 milyon insan minimum fiyatla çalışıyor. Bu fiyatlar minimum fiyat değil, onların geçim fiyatı. O vakit bu sistemi buna nazaran yine gözden geçireceğiz. Bir kişilik çalışanı değil, 4 kişilik bir aileyi temel almalıyız. Vergi dilimlerinin bugünkü yapısının büsbütün değişmesini, ücretlilerin vergi yükünün en azından minimum fiyat oranındaki tamamının vergi dışı bırakılmasını istiyoruz. Yeni minimum fiyatın enfl asyonun üzerinde lakin tıpkı vakitte bir geçim fiyatı olacak biçimde yine planlanmasını istiyoruz.”
FİYAT ARTACAK, EK YÜK NASIL PAYLAŞILACAK?
? Minimum fiyatın en az enfl asyon kadar olması ve bir ölçü da üstünde belirlenmesine yönelik beklentiler Hükümet yetkililerinin de tekraren yaptığı açıklamayla canlı tutulmuştu. Kamunun artışın bir kısmını patrona yansıtmama tarafında eğilimi olduğu da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’nın açıklamalarıyla beklenti haline geldi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Alım, patrona gelen ek yükün azaltılması için bir model üzerinde çalışıldığını açıklamıştı. Gelir vergisinde bir mahsuplaşma olupolmayacağı istikametindeki soruya “onu şimdi açıklamıyorum” diyerek, gelir vergisi üzerinde bir çalışma yapıldığını ima etmişti. Bakan Vedat Alım bütçeden karşılığı ayrılarak ödenmesi formunda bir model üzerinde çalışıldığını açıkladı. Buna karşılık, bu modelin Hazine’ye ek yük, ek borçlanma muhtaçlığı doğurmaması için sigorta prim ve gelir vergisinden mahsup yoluyla bir modelin uygulanabileceği belirtiliyor. Patronun yükünü azaltmadaki araçlardan birinin fiyat olarak 27,15 TL’ye denk gelen binde 7,59’luk damga vergisinin sıfırlanması olduğu bedellendiriliyor. Gelir vergisinde ise minimum geçim indirimi nedeniyle çok fazla hareket alanı bulunmasa da, gelir vergisi dilimlerinde birinci dilimin artışıyla yeni bir alan oluşacağı, gelir vergisi matrahının düşürülmesine yönelik bir düzenleme yapılabileceği kaydedildi. Fiyattaki gelir vergisi matrahı, belirlenen brüt fiyattan SGK emekçi primi payı ile işsizlik sigortası personel payı düşüldükten sonraki kısım olarak belirleniyor.
DİSK’TEN 5 BİN 200 LİRA MİNİMUM FİYAT TALEBİ
? DİSK Genel Lideri İstek Çerkezoğlu, yoksulluk sonu, besin fiyatları artışı ve ekonomik büyüme dikkate alındığında 2022 yılı minimum fiyatının net 5 bin 200 lira olması gerektiğini söylemişti. Çerkezoğlu şu açıklamayı yapmıştı: “Gerek yoksulluk hududu, gerek besin fiyatları artışı, gerekse ekonomik büyüme dikkate alındığında 2022 yılında minimum fiyat net 5 bin 200 lira olmalıdır. Dört kişilik bir ailenin taban geçim kaidelerini belirleyen yoksulluk hududunun Kasım 2021 prestijiyle 10 bin 200 lirayı aştığı, aralık ayında bunun daha da artacağını öngörerek, bir hanede iki kişi çalıştığında en azından bir yoksulluk hududu kadar gelir girebilmeli. Bu nedenle 2022 yılı taban fiyatı en az net 5 bin 200 lira olmalıdır. En düşük emekli aylığı, minimum fiyat seviyesine yükseltilmelidir.”
MİNİMUM FİYATI 15 KİŞİLİK KURUL BELİRLEYECEK
? Bakan Alım, yeni yılda geçerli olacak taban fiyat sayısının personel, patron ve hükümet temsilcilerinden oluşan Taban Fiyat Tespit Komitesince belirleneceğini anımsattı. Kurulun, birinci toplantısını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ev sahipliğinde 1 Aralık’ta yapacağını belirten Alım, toplantının yüz yüze gerçekleştirileceğini vurguladı. Taban Fiyat Tespit Komisyonu’nda emekçi tarafını Türkİş, patron tarafını Türkiye Patron Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) temsil edecek. Personel, patron ve hükümet temsilcilerinden 5’er üyenin olduğu komite, aralık ayı sonuna kadar yapacağı dört toplantıyla yeni yılda geçerli olacak taban fiyat sayısını belirleyecek. Taban fiyat mevcutta brüt 4 bin 203 lira 56 kuruş, net 2 bin 825 lira 90 kuruş olarak uygulanıyor.
TİSK: PATRON DAYANAĞI HİÇ OLMADIĞI KADAR DEĞERLİ
Türkiye Patron Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Lideri Özgür Burak Akkol, 1 Aralık’ta başlayacağı açıklanan Minimum Fiyat Tespit Komitesi çalışmalarının süratle tamamlanması görüşüne katıldıklarını, çalışanların enfl asyona karşı korunması talebini de olumlu bulduklarını açıkladı. Akkol, evvelki yıllarda uygulanan, minimum fiyatın bir kısmının kamu kaynaklarından karşılandığı patron dayanağının de “hiç olmadığı kadar değerli hale geldiğini” belirtti. Akkol, çalışanların enfl asyona karşı korunması konusunda anlayış birliği içinde olunduğunu kaydettiği açıklamasında, “Çalışma arkadaşlarımızın sürdürülebilir refahı için, enfl asyon karşısında korunacak bir minimum fiyat belirlenmesinden yanayız. Çalışma arkadaşlarımızın hayat kalitesini düzgünleştiren ve büyük-küçük bütün işletmelerimize paha katan her türlü kararın her vakit destekçisiyiz. Bununla birlikte bu yıl, minimum fiyat müzakerelerinin global boyutta devam eden fevkalâde ekonomik koşulların gölgesinde gerçekleşeceğini de unutmamalıyız” sözüne yer verdi. Global olarak artan emtia fiyatları, enerji ve taşıma maliyet artışları, çip krizinin devam ettiğini, hizmet dalının şimdi tam toparlanamadığını vurgulayan Akkol, “Bu nedenle, taban fiyat için, gerek global enfl asyon, gerek ülkemizin rekabetçiliğini etkileyen öteki faktörler de kıymetlendirilerek akılcı bir düzeyde uzlaşı sağlanmasını kıymetli buluyoruz. Tıpkı vakitte, taban fiyat patron dayanağının bu yıl da devam etmesinin, hiç olmadığı kadar kıymetli olduğunun ve yeni istihdam yaratılmasında kayda bedel bir yarar sağlayacağının da altını da bir kere daha çizmek isterim” dedi.
GTO: PATRONA VERGİ YÜKÜ OLUŞTURMASIN
Gaziantep Ticaret Odası Lideri Tuncay Yıldırım, patronlar olarak işletmeleri ayakta tutabilmek ve istihdama devam edebilmek için, çalışanların de yaşam standartlarını insani formda devam ettirebilmesi için öngörülebilirlik istediklerini söyledi. Yıldırım: “O nedenle patronu ve emekçiyi koruyan, enfl asyon ile erimeyen, patrona vergi yükü oluşturmayan, taban fiyat takviyesine sahip bir ‘Asgari Fiyat Sistemi ve Tutarı’ belirlenmeli“ açıklamasını yaptı.
BTSO: “VERGİ YÜKÜ HAFİFLETİLMELİ”
Türkiye’nin üretim ve ihracat üssü Bursa’da, kayıtlı istihdam sayısının yaklaşık 860 bin olduğunu belirten Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Lideri İbrahim Burkay, bu sayının yarısından fazlasının sanayi bölgelerinde çalıştığına dikkat çekti. Burkay, “Tedarik zincirlerinin bozulduğu, üretim ve nakliyecilik maliyetlerinin rekor düzeyleri gördüğü bir devirde, minimum fiyat sosyal ve ekonomik hayatın bütünlüğünü koruyacak takviyeler ve üretim sisteminin sürdürülebilirliğini sağlayacak siyasetler gözetilerek belirlenmeli. Yüksek enfl asyon ve yüksek faiz oranlarıyla uğraş ettiğimiz böylesine güç bir devirde minimum fiyat üzerindeki vergi yükünün hafifl etilmesi hem çalışanlarımız hem de işletmelerimiz için kritik ehemmiyet arz etmektedir” açıklamasını yaptı.
KSO: ÇALIŞANA DA PATRONA DE DAYANAKLAR ARTIRILMALI
Kocaeli Sanayi Odası Lideri Ayhan Zeytinoğlu ise şu açıklamayı yaptı: “Asgari fiyat üzerinde 1.500 TL üzere bir vergi ve prim yükü bulunuyor. Bu yük kaldırılırsa emekçimizin eline daha fazla fiyat geçecek ve ekonomik olarak rahatlayacaktır. Ayrıyeten minimum fiyat üzerinden kaldırılacak olan prim ve vergi yükleriyle birlikte, gelir vergisi dilimlerinde yapılacak düzenleme tüm çalışanlar açısından dolaylı olarak gelir artışı sağlayacaktır. Burada değerli bir nokta daha var. Mevzuya işletmelerin devamlılığı açısından da bakmak gerekir. Patrona taban fiyat dayanağının artırılması ve patronun üzerindeki maliyetlerin hafifl etilmesi bizleri de rahatlatacaktır.”
Kaynak: Cumhuriyet