Sanskritçede “astrolojik geçiş” anlamına gelen Sankranti kelimesinden türeyen Songkran, Tayland’da 13 Nisan – 15 Nisan tarihleri arasında kutlanılan, özünde geleneksel yılbaşı festivalidir. Bu tarih Güney ve Güneydoğu Asya’daki birçok takvimdeki yılbaşı tarihleriyle de denk düşmektedir.
Songkran’ın tarihçesi
Festivalin tarihi Çin ay-güneş takvimine göre hesaplandığından dolayı her sene değişmekteydi. Ancak şimdi Gregoryen takvime göre 13-15 Nisan’a denk gelen günde sabit olarak kullanılmaktadır. Bu tarihler, hafta sonuna denk gelirse eğer, o hafta sonu atlanarak bir sonraki hafta içi günleri resmî tatil ilan edilmektedir. Bu tarihlerin hafta ortasına denk geldiği yıllarda ise tatil birleştirilerek bir önceki cuma gününden bir sonraki pazartesi gününe kadar uzatılmaktadır. Tayland’da 1888 yılına kadar Songkran resmî yılbaşı olarak kullanılmıştır. Daha sonra 1940 yılına kadar 1 Nisan, 1940’dan beri de 1 Ocak resmî yılbaşı tarihidir. Geleneksel Tay yılbaşı olan Songkran ise millî tatil ilan edilmiştir.
Songkran Festivali Tayland’ın sıcak dönemine denk gelmektedir ve kurak sezonun sonunu işaret eder. Suyun iyi şans, güzellik, bolluk ve bereket getirmesi için evlerin önündeki ve tapınaklardaki Buda simgeleri esanslı sularla dikkatlice temizlenir. Buda simgelerinin sokaklarda tören yapılarak dolaştırıldığı ve insanların heykellerin üzerine su dökerek bir çeşit yıkama ritüeli gerçekleştirdiği festival günümüzde insanların içi su dolu balonlarla, dev su tabancalarıyla, içi su dolu kovalarla birbirini ıslatarak hem eğlendiği, hem de geleneksel Tay yeni yılını kutladığı bir festivaldir.
Dökülen suların kötülüğü temizlediğine ve yeniliği su gibi berrak bir şekilde getirdiğine, kötü huylardan arındırdığına inanılır. Dolayısıyla evler de bol suyla temizlenir. Esasında su dökme geleneği ilk olarak Buda simgelerinin yıkandığı suyu insanlara dökerek yapıldığı için insanlara saygı gösterme anlamı da taşır. Örneğin, bu su yavaşça ailenin büyüklerinin omuzlarından dökülür. Zamanla genç insanlar bu geleneği yılın en sıcak zamanında ferahlamak için birbirlerine su atarak değiştirmişler.
Songkran Festivali nerede kutlanır
Bangkok ve Chiang Mai başta olmak üzere Tayland’ın birçok kentinde düzenlenen festival özellikle Phuket ve Pattaya gibi daha turistik bölgelerde insanların birbirlerini çılgınca ıslattığı bir etkinliğe dönerken daha küçük kasabalarda ise daha geleneksel ve dinsel törenlerle kutlanıyor Songkran. Tayland’da her bölgeye ait farklı Songkran gelenekleri vardır.
Tayland’ın iç bölgelerinde insanlar Songkran geleneklerine göre temizlik yaparlar. Herkes geleneksel ve renkli Tay kıyafetleri giyer. Tapınaklarda keşişlere yemek ikram ettikten sonra atalarına ağıt yakarlar. Kasabalarındaki tapınakları onarmak adına temsilî olarak kum verirler. Ayrıca bazı hayvanları doğaya, özgürlüklerine salarlar.
Güneyde ise üç tane Songkran kuralı vardır: Mümkün olduğunca az çalışıp para harcamaktan olabildiğince kaçınmak, başka canlılara zarar vermemek ve yalan söylememek. Kuzey bölgesinde, 13 Nisan’da çeşitli havai fişekler atılarak kötü talihi kovarlar. Bir sonraki gün ise yine keşişlere vermek üzere yemekler hazırlanır ve tapınaklardaki heykeller su dökere temizlenir. Tayland’ın genelinde ise yaşlıları ziyaret etmek için bir fırsat olarak görülür.
Ayrıca Songkran benzeri su festivalleri; Laos, Kamboçya, Burma, Çin’in Yunnan bölgelerinde ve Hindistan’da kutlanmaktadır.
Songkran Festivali’ni kutlamak için en eğlenceli yerler
Songkran tüm Tayland’da kutlansa da en çılgın şekilde Bangkok, Chang Mai ve Phuket’te kutlanıyor. Tayland’ın başkenti Bangkok’ta, şehrin kalbi olan Khao San ile Silom caddeleri trafiğe kapatılıyor. Sınırsız eğlence için bu iki cadde tercih edilebilir. Daha geleneksel Songkran yaşamak içinse Phra Pradaeng ve Sanam Luang bölgeleri tercih edilebilir. Bu bölgelerde Buda heykellerinin yıkandığı, insanların keşişlere yiyecek verdiği gibi çeşitli ritüellere tanıklık edilebilir. Ayrıca birçok otel ise biletli olarak kapalı havuzlarında Songkran’a ait özel etkinlikler düzenliyor.
Chang Mai’da, eski şehrin göbeğinde Tha Pae Kapısı’nın olduğu cadde 4 km boyunca bir su savaşı alanına dönüyor. Ayrıca burası bir festival alanı olarak kullanıldığından çeşitli açık hava pazarlarına rastlamak da mümkün. Festivalin ilk günü ise çok uzun bir geçide sahne oluyor. Buda heykelinin Wat Phra Singh’teki yerini alması için binlerce insan birlikte yürüyor.
Gece hayatıyla bilinen Phuket bölgesinde ise eğlenceler Phuket usulü sabaha kadar sürmektedir. Paton Sahili Songkran boyunca en eğlenceli su savaşları görüntülerine sahne olur. Soi Bangla boyunca da Miss Songkran’ın seçilip yürüdüğü bir yürüyüş düzenlenir.
Songkran Festivali ulaşım
İstanbul’dan başkent Bangkok’a 9 buçuk saatlik bir yolculukla varmak mümkün. Aynı şekilde yaklaşık 10 saatlik doğrudan uçuşla Phuket’e varılabilinir.
Şehir içi ulaşım
Tayland’ın birçok şehrinde toplu taşıma o kadar gelişkin olmamasına rağmen her yere gidebilen üç tekerlekli taksiler yani tuk tuk’lar var. Ancak turistlerin dikkatli olması ve mutlaka pazarlık yapması gerekir, zira Taylandlı tuk tuk sürücüleri 1 dolar tutacak mesafeye pazarlığa 20 dolardan başlatabiliyorlar.