ABD Ulusal Hastalk Kontrol Önleme Merkezince yaplan aratrmayla, plastik ürünlere maruziyet sonucunda, anne sütünde, plastik maddeye sertlik ve saydamlk katan ve özellikle plastik su ielerinde kullanlan Bisfenol A (BPA) isimli kimyasal bulunduu tespit edildi.
Ankara Üniversitesi (AÜ) Tp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dal Öretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa ahin, AA muhabirine, oyuncaklar, poetler, saklama kutular ve çeitli ev eyalar bata olmak üzere hayatn birçok alannda kullanlan plastiklerin salk üzerindeki etkisi hakknda bilgi verdi.
Plastiklerin içerisinde en az bin kadar kimyasal bulunduuna dikkati çeken ahin, bunlarn en az 15’inin hormonlar üzerinde etkili, endokrin bozucu kimyasallar olduunu anlatt.
ahin, bisfenoller ve fitalatlarn en zararl endokrin bozucu kimyasallar olduuna iaret ederek, Bisfenol A’nn plastik maddeye sertlik ve saydamlk kattn ve özellikle plastik su ielerinde kullanldn, fitalat olarak isimlendirilen kimyasallarla da plastie esneklik kazandrldn belirtti.
Bisfenol A isimli kimyasalda yer alan yapnn östrojen ile ayn olduunu anlatan ahin, “Bu yapy içeren tüm kimyasallar, östrojen reseptörüne balanarak genleri aktive eder. Bisfenol A maruziyeti metabolik sendrom, diyabet, obezite, ksrlk, hiperaktivite, prostat ve meme kanseri, hipofiz bozukluklar gibi birçok hastalk ile ilikilendirilmektedir.” dedi.
ahin, fitalatlarn da üreme sistemi bozukluklar, düük sperm says, ksrlk, meme, prostat ve testis kanserleri geliiminde etkili olduunun altn çizdi.
Plastiklerin, di dolgular, biberon, plastik su ieleri, konserve d yüzeyi ve tabaklarda da kullanldn dile getiren ahin, unlar kaydetti:
“Plastiklerin, özellikle asitli ürünlerde, domates ve asitli içecekler gibi gdalarda çözünme ihtimali yüksektir. Ulusal Hastalk Kontrol Önleme Merkezinin yapt çalmalarda Amerikallarn yüzde 93’ünün idrarnda Bisfenol A saptand hatta anne sütünde de yüksek miktarda Bisfenol A ve dier endokrin bozucular bulunduu tespit edildi. Çünkü BPA, plasentay geçiyor ve fetusu etkileyebiliyor. Gebelik srasnda sçanlarda düük dozlarda BPA maruziyetinin doum sonras beyin geliimini etkiledii gösterildi. Ayrca baka bir çalmada itah arttrarak obeziteye yol açabilecei rapor edildi.”
Baka bir çalmada yiyecek paketlenmesinde ve günlük bakm ürünlerinde youn olarak kullanlan fitalatlarn etkisinin incelendiini ifade eden ahin, sözlerini öyle sürdürdü:
“Bunun sonucunda da fast food tüketen, yemeklerini darda restoranlarda yiyen kiilerde daha yüksek fitalat düzeyleri saptand. Bu, en fazla burger ve sandviç türü tüketim yapan kiilerde bulundu. Plastiklerin erkeklik hormonunun üretimini azaltarak hormon bozucu olarak etki ettii de belirlendi. Fitalatlarn, erkeklerde sperm saysnda azalmaya neden olduu, erken yata fitalat maruziyetinin bir sonraki nesildeki üreme kabiliyetinde azalmaya yol açt belirlendi.”
“BUZDOLABI POET YA DA FIRIN POETLERNE DKKAT”
Prof. Dr. ahin, asitli tüm içeceklerde bol miktarda BPA, yal, kalorili ürünlerde ise daha yüksek fitalat bulunduu uyarsnda bulundu.
Yiyeceklerin plastik poetlerde saklanmasnn uygun olmadn vurgulayan ahin, öyle konutu:
“Organik bir ürün de olsa tüketilecek yiyecein plastik içerikli bir kaba konulmasyla bu hormon bozucu kimyasallar gdaya geçiyor. Buzdolab paketleri ve plastik piirme paketleri bu riski barndrmaktadr. Scak kahve ya da çay yapmnda kullanlan ürünlerin plastik içerikli olmas halinde kimyasallar içeceklere nüfuz etmektedir. Ekmeklerin çou naylon paketlenmeye maruz kalmaktadr. Bu da risk tamaktadr.”
“DENZ CANLILARINDA MKROPLASTK BULUNDU”
ahin, naylon ve sentetik tekstil ürünlerinin yan sra dier plastik eyalardan parçalanarak oluan çok küçük plastik parçalarn ise “mikroplastikler” olarak isimlendirildiklerini belirtti.
Ev tozu, cilt bakm ürünleri, di macunu gibi çeitli yollarla mikroplastiklere maruz kalndn dile getiren ahin, “New York Fredonia Üniversitesi’nden Dr. Sherri A. Mason tarafndan yaplan çalma sonucunda, günlük kullanlan plastik su ielerinin yüzde 93’ünde çok küçük plastik parçalar tespit edildi.” diye konutu.
Nanoteknoloji sayesinde kullanlan nanobileiklerin de vücuda çeitli yollarla girip sal zamanla kötü etkileyebileceini aktaran Prof. Dr. ahin, “u aamada nanoteknoloji ile yaplan beyaz eyalar, güne kremleri ve kozmetik ürünler bulunuyor.” dedi.
Prof. Dr. ahin, plastik ürünlere kar toplumsal farkndaln artrlmas ve plastik oyuncaklarla ilgili acil önlem alnmas gerektiini ifade ederek, konunun okullarda müfredata dahil edilmesinin faydal olacan belirtti.
“YAPIMAZ, BOYA TUTMAZ” GB TANITIMLAR ÖNEML
Balklarn özellikle iç ksmnn çkarlmas ve midye gibi ürünlerin az tüketilmesi uyarsnda bulunan ahin, “Biyolojik çözülebilen polimerler üretilmeli ve plastikler baz durumlarda yasaklanmal. Özellikle çocuk, gebe ve riskli popülasyon ile temas kesilmeli. Bir üründe ‘yapmaz, boya tutmaz’ gibi tantmlar dikkat uyandrmal ve mutlaka ürünün içeriine baklmal.” deerlendirmesini yapt.
Konserve ve hazr ilenmi gda tüketiminin azaltlmas ve mevsiminde taze yiyeceklerin tüketilmesi, ev yemeklerine arlk verilmesi, özellikle gebelik döneminde kozmetik kullanmndan kaçnlmas gerektiini anlatan ahin, plastiklerden uzak durulmas gerektiini bildirdi.
kaynak : www.star.com.tr
- Etiketler
-