GİRİŞ
Meslek esasına dayalı sendika kurulması, 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 3/3. maddesinde yer alan “Meslek veya işyeri esasına göre işçi sendikası kurulamaz” hükmüyle açıkça yasaklanmış; ancak devamla 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda bu yönde yasaklayıcı bir hükme de yer verilmemiştir. 6356 Sayılı Kanunda iş sözleşmesi dışında bir ücret karşılığı olmak üzere iş görmeyi- taşıma- eser- vekalet- yayın- komisyon ve adi şirket sözleşmesine dayanarak taahhüt eden ve bağımsız şekilde mesleklerini icra eden gerçek kişilerin işçi sendikası kurma ve bu sendikaya üye olma hakkına sahip oldukları düzenlenerek, belki de sınırlı da olsa meslek esasına dayanan sendika kurulması öngörülmüştür.
İŞKOLUNUN BELİRLENMESİ:
6356 Sayılı Kanunun 3/1. fıkrasında, sendikaların kuruldukları işkolunda faaliyet göstereceği; devamında bir işyerinde yürütülen yardımcı işlerin de asıl işin girdiği işkolundan sayılacağı düzenlenmiştir. Bir özel hukuk tüzel kişisi olan sendika, aralarında “ortak mesleki menfaat (yarar)” bulunan kimseler tarafından kurulabilir. Ortak mesleki yarar ise elbet çeşitli kriterlere göre belirlenir. Meslek- işyeri ve de İŞKOLU bunlardan olabilecektir.
Kanuni düzenlemeyi toplu iş hukuku özelinde değerlendirecek olursak, kanunun kamu işverenleri için getirdiği ayrık durumu bir yana bırakırsak aslında, sendika çokluğu ilkesinin normal ve de tahditsiz sonucu işkolu ve işyerinde, her düzeyde sendikaların kurulabilmesidir.
İşkolu pozitif hukukta sendikaların sendikaların faaliyet alanını belirleyen bir esas unsur olup, ayrıca Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun bir takım hükümlerinin uygulanmasında söz konusu olan önemli bir kavramdır. Pek bilinmemesine ve de önem verilmemesine karşın, sendikaların kurulmasında- sendika ve konfederasyonlara üye olunmsında- toplu iş sözleşmesinin uygulanmasında işkolu kavramı önem arzetmekte ve devamla esas alınmaktadır.
Kavram olarak işkolu, benzer ya da birbirine yakın faaliyetler grubunu ifade etmektedir. İşyerlerinde mal ve hizmet üretimini amaçlayan faaliyetlerden birbirine benzer veya yakın olanlarının bir grup oluşturması; bu nitelikteki faaliyet dallarının birlikte gözönüne alınıp aynı hukuki rejime tabi tutulması, aslında İŞKOLU kavramının özünü de oluşturmaktadır.
Yakın tarihte Yemeksepeti kurucusu tarafından yemeksepeti kurye işçilerinin işkolu değiştirilmiş, bahsetmekte olduğumuz işçiler büro çalışanı olarak gösterilmiş, devamla Sağlık Bakanlığı’nca başlatılan aşı kampanyasından faydalanamaz hale gelmişlerdir. Ancak mevcut durum itibariyle, yemeksepeti işçilerinin bu konuda bir mücadele göstermesi hasebiyle Sağlık Bakanlığı’nca Covid- 19 aşı tanımlaması için talepte bulunulmuştur. İşkolu kavramının öneminin Toplu İş Hukuku özelinde bilinmemesi, devamında işkolu değişikliğinin hangi sorunlara yol açabileciğinin düşünülmemesi;
En nihayetinde ise işyerinin yönetildiği teknik amacın onun dahil sayılabileceği işkolunu meydana getiren ya da oluşturduğu varsayılan faaliyetlerden birisiyle ilgili olduğunun düşünülmemesi, çok vahim sonuçlara sebebiyet vermektedir.