Laik bir cumhuriyette şehit veya gazi olamazsınız, imkansızdır. Çok zorlarsanız “kahraman” olmanız mümkündür. Ölü veya diri, fark etmiyor, kahraman kahramandır. Bu sadeleştirmeye “ideolojik donanım” diyoruz, savaşlarda çok önemlidir.
Çok garip, yaşadığımız topraklarda 150 yıl öncesine kadar köleliğin var olduğunu, insanların birer mal olarak alınıp satıldığını unutuyoruz, hatırlamak istemiyoruz. Halimizden memnunduk, kaldırmayı hiç istemedik ama İngiliz rüzgarına kapılıp sürüklendik. İngilizler 1807’de Afrika’dan köle ticaretini kaldırdı.
“Ateşi ve ihaneti gördük... Ve yanan gözlerimizle durduk bu dünyanın üzerinde…”
Dostlarım uyardı, fındık yazısı yazmamışım uzun süredir. Hazır harmandayken fındık yazalım dedim ben de…
Hükümet fındık alım fiyatını 17 lira olarak belirledi bu yıl. En yüksek fiyatı bu. En düşüğü 14 lira civarında. Yani 17 lira dedikleri en kaliteli fındığın fiyatı.
Türban, kumaştan yapılmış, doğrudan başa veya bir iç şapkanın üzerine -fes veya kavuk- sarılan uzun başörtüsü anlamına geliyor. Sözlük anlamı böyle. Fes ve kavuk da içinde olduğuna göre, demek ki türban derken sadece kadınların taktığı bir başörtüsünü kastetmiyoruz. Tam tersine türbandan söz ettiğimizde, akla ilk gelmesi gereken erkeklerdir.
II. Abdülhamit’in “eğitim reformu”nun ürünü olan bir okulun mezunuyum. Cumhuriyet döneminde kabuk değiştiren Halkalı Ziraat Okulu, II. Abdülhamit döneminde ordunun baytar ihtiyacını karşılamak üzere “Baytar Mektebi” adıyla kuruldu. “Batı tipi” eğitim vermek üzere tabii. Öğrencileri de Batılı bir kafaya sahip oldu haliyle, çoğu Hamit’e başkaldırdı.
Marmaris'in Turgut köyünde halkın yıllardır dua ettiği "Çağ Baba" türbesinin gerçekte M.Ö. ikinci yüzyılda yaşamış gladyatör Diagoras ve karısı Aristomakha için yapılan piramit mezar olduğu ortaya çıktı.
Yurdun dağı, taşı, uçan kuşu, kedisi, köpeği, börtü böceği saldırı altında. Başka türlü nasıl olabilir ki? Son yüz elli yılın bütün siyasal kazanımlarının silinmesini seyredip her şeyin çok güzel olmasını umamazsınız. Gericiliği hoş görüp karanlıktan yakınamazsınız. Toplum parçalanıp dağıtılırken doğanın dokunulmadan kalmasını umamazsınız.
Eş, dost, akraba kayırmacılığı veya “yeğencilik” diyebiliriz. Bir kamu görevlisinin özel çaba göstererek kendi akrabalarını kamuya yerleştirmesi, terfi ettirmesi, bazı ayrıcalıklardan yararlandırması veya başka bir göreve tayin ettirmesi, hepsi içindedir. Halkımız “torpil” diyor, Fransızcada “népotisme” tabir ediliyor.
Hoparlör, elektriksel ses sinyallerini onunla uyumlu bir sese dönüştürebilen bir alet olan elektro akustik bir dönüştürücü. Tarifi böyle. İlk hoparlörler 19. yüzyılın sonunda telefon sistemlerinin geliştirilmesi sırasında icat edilmiş. Johann Philipp Reis 1861 yılında telefonuna elektrikle çalışan bir hoparlör eklemiş.
“Bir yerde herhangi bir kitaba Kur’an-ı Kerim’den daha çok ilgi gösteriliyorsa orada hakikat adına ciddi bir sorun vardır.” Sözün sahibi, Diyanet İşleri Başkanı. Malumunuz, olaylara bakışı soy ismiyle müsemma. Üstüne bir de AKP rejiminden aldığı güçle yaşadığı özgüven patlaması geldi. Sonuç işte bu.
“Aman bir tatsızlık çıkmasın da” veya “aman ağzımızın tadı kaçmasın da” olabilir, Türkçe’de pek çok versiyonu var. Veciz mevcut durumu koruma ifadeleridir. Uyuyanı uyandırmama, muktedirin öfkesini üzerine çekmeme, kalabalıklarla ters düşmeme çağrısıdır özünde. Uymasak? Tatsızlık çıkar, ağzımızın tadı kaçar…
1990 yılına denk gelen bir Haziran gününde dört Dev-Sol militanı Gayrettepe’deki HZİ Vakfı’nın kapısını çaldı. Kapı açıldı. İçeriye giren militanlar vakıf çalışanlarını dışarı çıkardı. Duvarlara sloganlarını yazdıktan sonra el yapımı bir bombayı vakfa bırakıp çıktı.
Tamam, toplumun bir nefes almaya ihtiyacı vardı: Aldık, güldük, eğlendik. Ama bu arada bir de toplumsal histeri yarattık. “Hayır” diyemiyoruz. Karanlığa karanlıkla direnemezsiniz desek, kızılca kıyamet.
AKP’nin Sabah adlı bülteni eşeledi eşeledi, atacak çamur bulamayınca CHP adayı Ekrem İmamoğlu’nun diplomasının sahte olduğu iddiasını ortaya attı. İmamoğlu, iddiayı "Diplomamla ilgili haber yapmışlar ama altını çizelim; olan diplomamla ilgili" diyerek yanıtladı. Güzel, demek CHP yöneticileri ve adayları “olmayan diploma”dan haberdardır.
CHP'nin İBB adayı Ekrem İmamoğlu pazar akşamı AKP'nin adayı Binali Yıldırım’la birlikte katıldığı ortak canlı yayında açıklayınca öğrendik; yönettiği belediyenin sosyal tesislerinde alkol servisi yokmuş. Konuyla ilgili dedikodulara değinerek, "Ben 9 tane sosyal tesis açtım Beylikdüzü’nde. Birinde alkol var mı allah aşkına" dedi. İnanıyoruz, tesislerinde alkol yoktur.
Hızır veya “Hizr”, Bey ve Çelebi’si de var, 1407’de doğmuş. Sivrihisar kadısı Calal al-Din veya yuvarlarsak Celaleddin’in oğlu. İddiaya göre Nasreddin Hoca ile de akrabaymış. Hoş, Türk olup da Hocayla akraba olmayan mı var?
Sarayın Din-ayet işleri görevlisi Ali Erbaş “bayram” vesilesiyle bir açıklama yaptı. Hoş hangi vesileyle açıklama yapmıyor ki zaten? Laiklik kalkınca hazret de kendini şeyhülislam sanmaya başladı. Son fetvası “Şeker Bayramı” üzerine. Fetvasına göre “Ramazan Bayramı”nın “Şeker Bayramı” diye ifade edilmesi yanlışmış. Şeker Bayramı diye bir bayram yokmuş. Ne varmış? Ramazan Bayramı.
"Altı yaşında çocukla evlenilebilir", "Üç yaşında kız çocukları amcalarının yanına külotla çıkmamalı", "Kız çocukları cehennem kadar risktir" sözleriyle ünlü Sosyal Doku Vakfı Başkanı Nurettin Yıldız, soL’daki yazıma dava açtı bir iki yıl önce. Mahkûm oldum, para cezasına çevirdiler. Cezayı öyle bir hesaplayıp verdiler ki, temyiz etmeye imkân bırakmadılar.
Marmara’nın ortasındaki Yassıada'nın son halini gördünüz. Önce tüm ağaçları söktüler, sonra boş adaya bir sürü inşaat ve 1200 kişilik cami diktiler. AKP'nin “Demokrasi ve Özgürlük Adası” projesidir. 27 Mayıs’ta gidip açacaklar. Böylece 27 Mayıs ihtilalinin de öcünü almış olacaklar.
Arda… Başakşehir Kulübü ayak topçusu. Başakşehir’den önce İspanya’nın Barcelona Kulübü'nde top koşturuyordu. Yükselişi gibi düşüşü de hızlı ve sert oldu.
GS kulübünden Barcelona’ya transferini AKP’nin ayarladığı söyleniyordu. İddiaya göre o tarihte Barcelona’nın sponsoru olan AKP kontrolündeki THY bu “zeki ve çevik” sporcunun takımda oynatılmasının bedelini ödemeyi kabul etmişti.
“Değil birkaç
değil beş on
otuz milyon
aç
bizim!
…
Onlar bizim!
Biz onların!
Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü öğrencisi Ş.Y., Kadıköy’de yürürken yanına yaklaşıp “din dostum” diye hitap eden ve kendisini “Hızır Aleyhisselam” diye tanıtan seyyar satıcı Hakan Demir’e yaklaşık 70 bin lirasını kaptırdı. Haber böyle.
“Kim bana demokrat derse, ben anama küfrettiğini düşünürüm. Ona cevabım şu olur: ‘ben de senin ananı’ derim.” Böyle diyordu Yalçın Hoca vaktiyle. “Pısırık, işe yaramaz, beş para etmez vatan satıcılarına demokrat deniyor şu an.” Hoca’nın küfre cevabının devamı böyledir ve çok ağırdır. “Sensin demokrat”dan daha ağır küfür olmaz.
Uzman. Dr. Mehtap Şahin. Tanımam etmem. Ankara’da, yol üstünde devasa bir pankartta gördüm adını. Türbanlı da üstelik, haliyle değerli bir hekimimiz olduğundan eminim. Hasta kabulüne başlamış, pankarttan öyle anlıyoruz. Mehmet Kuzulugil hızlı davranıp pankartın fotoğrafını çekmeyi başardı.
Mustafa Nusret Suman, cumhuriyetten çok önce, 1905’te Selanik yakınındaki Karaferye’de dünyaya geldi. Balkan Savaşındaki büyük ricatta ailesi İstanbul’a göç etti. 1922’de Sanayi Nefise Mektebi’ne girdi. Hikmet Onat’ın, İbrahim Çallı’nın atölyelerinde resim eğitimi aldı. 1925’te heykel atölyesine geçti, 1929’da mezun oldu.
Dünya tarihinde toplumların çözüldüğü, ahlaksızlığın hükmünü sürdürdüğü pek çok dönem var. Sodom, Gomora ve Pompei gibi bu yüzden yanıp kül olduğuna inanılan eski kentlerin hikâyesiyle dolu tarih kitapları. İmparator Caligula gibi ahlaksızlığı bir yaşam tarzı haline getiren şahsiyetler ününü sürdürüyor. Bu köşeye birkaç kez konuk olmuşluğu var.
Harp Okuluna 1970’li yılların başında girmiş. 1987 yılında Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetler Kurmay Kolejinden mezun olmuş. 1990’lı yıllarda general. “Laik orduda” Necip Fazıl’ın öğrencisi olarak sürekli yükselmeyi başarmış.
İkinci 31 Mart gerici ayaklanması da isyancıların İstanbul’un kontrolünü yitirmesi ile sonuçlandı. Sökülüp atıldılar. 17 günlük direnişleri mevzileri tutmalarına yetmemiştir.
AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın Bitlis'in Ahlat ilçesinde Van Gölü kıyısında inşaatına başlanan yeni köşkün projelerini Oda TV’de Yusuf Yavuz yazdı. Köşk, Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad’ın yaptırdığı ünlü “Kubad Abad Sarayı”ndan esinlenmiş. İddia böyle.
Osman Çutsay’ın soL’daki dünkü “çığlığını” okudunuz mu bilemem. Osman Avrupa’daki solculuğumuza ve Avrupa’nın solculuğuna bakıp çığlık atıyor. Büyük ölçüde gerici bir güruhtur ve ışıksız bir okuryazar topluluğudur. Işıksız aydın olur mu?
AKP’nin kolay teslim olmayacağı 31 Mart’ı 1 Nisan’a bağlayan gece resmi devlet ajansı AA’nın veri akışını durdurması ile anlaşılmıştı aslında. Bir siyasal organizmadan çok bir çıkar organizasyonuna benzeyen bu oluşumun tarihi İstanbul ve Ankara Belediyeleri ile başlıyor çünkü. Teslim ederlerse düşecekleri tartışmasızdır.
Mansur Yavaş. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun kadrolu Ankara Büyükşehir Belediye Başkan adayı. MHP’li. Düğünde çekilmiş bir videosunu yayınladılar, eğlenirken bile bozkurt işareti yapıyordu. Başka bir videosunda ülkücülere nutuk atmaktaydı. Solculara, devrimcilere küfür ederek başladı. Arkasından Deniz Gezmiş’i terörist, Yılmaz Güney’i ve Yaşar Kemal’i hain ilan etti.
Dünyanın öbür ucunda, Yeni Zelanda’da faşist itin teki eline silahı alıp camiye daldı ve önüne kim çıktıysa öldürdü birkaç gün önce. Tablo korkunç. 49 ölü, onlarca yaralı. Manifesto da yayınlamış manyak, yaptığı katliamın haklılığından emin. Yakalayıp tıktılar içeri.
Gerici bir dalgadayız ve hep geriye itiliyoruz. İstanbul-Konstantinapol sürtüşmesi eski bir hikâyedir. Fatih fethetmişti nihayetinde ve böylece şehir Konstantin’in şehri olmaktan çıkmıştı. “İstanbul” “İslam bol” anlamına geliyordu artık. Yobazlarımız hep öyle sandılar veya hep öyle olmasını istediler. Bir şarkısı bile var, “Istanbul was Constantinople.
“Ayine” Farsça kökenli, “eşyayı aksettiren sırlı cam” demek. Türkçeye oradan girmiş, “ayna”ya dönüşmüş. Duymamıştım, Mehmet Zeki Pakalın, sözlüğünde Türkçesinin aslında “gözgü” olduğunu söylüyor. Tutunamamasına şaşırdım. Sırlı bir nesne ayna. Ama sırrı yansıttığı eşyalardan kaynaklanmıyor. Buradaki sır, sırlanmış, geçirmez hale gelmiş olan anlamına geliyor.
“Vurun Kahpeye” bir Cumhuriyet romanı. 1923’te Cumhuriyetin ilan edildiği yılda Akşam gazetesinde tefrika edilmiş. Adına aldanmayın, bugünün havuz gazetesiyle hiçbir ilişkisi yok. O yıl, bir ülkenin topyekûn ayakta olduğu yıl. Gazetesi gazete, toprağı toprak, yazarı yazar, tefrikası tefrika. Başka türlüsü mümkün olabilir mi? Düşman sarmış dört bir tarafı. Dişe diş, kora kor bir mücadele.
Gezi iddianamesi denilen şeyi gördünüz. Olaydan ancak beş yıl geçtikten sonra başardılar dava açmayı. “Beş benzemez”i bir araya getirdiler, bir ucunu 27 Mayıs hareketine, bir ucunu Soros’a bağladılar. İçinde darbe suçlaması var, yağma var, mezarlığa saldırı var, ateşli silahlar yasasına muhalefet var, başbakanı devirme var.
27 Şubat Necmettin Erbakan’ın ölüm yıldönümüydü, İstanbul’da sağda solda anma afişleri vardı. Sanırım artık iktidar partisinin de oldukça saygılı bir yaklaşımı var Erbakan’a. Bütün kurucuları onun öğrencileri. Stajlarını da onun partisinde yaptılar. Tayyip Erdoğan onun partisinden İstanbul Belediye Başkanı seçilerek adım atmıştı yüksek siyasete!
Erdoğan’ın kaç danışmanı var? Vaktiyle bir gazeteci merak etti, Cumhurbaşkanlığı Halkla İlişkiler Başkanlığına sordu 2017 yılında. Cevap yerine “danışmanların sayısı ve maaşı kamuoyunu ilgilendirmez” diye terslendi, devlet sırrıydı. “İleri demokrasi” sebebiyle “maaşını biz veriyoruz, nasıl ilgilendirmez” diye fevri davranışlarda bulunamıyoruz haliyle. Cezası büyük.
1970’li yıllar, kısa kesintiler dışında sokağın demokratikleştiği yıllardı. Af gelmiş, 12 Mart karanlığından çabuk çıkılmıştı. Devlet kurşununa denk gelmeyip cezaevlerine tıkılanlar çıktı geldi, direniş de bittiği yerden devam etti. Üstelik 15-16 Haziran büyük işçi kalkışması olmuştu, müthiş bir özgüven demekti bu.
Urfa'da bir derneğin kentteki Suriyelileri Avrupa ülkelerine göndereceği söylentisi izdihama yol açtı geçen hafta. Aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu binlerce Suriyeli, sabahın erken saatlerinde dernek binası önünde toplandı. Dernek yetkililerinin bunun bir dedikodudan ibaret olduğunu söylemesine rağmen kalabalık dağılmadı.
Deniz Eren Demir bir öğretmen adayı. “Kamu Personeli Seçme Sınavı”nda fizik öğretmenliği alanında ülke birincisi oldu. Birinci olduğunu gösteren belgeyi kapıp, sözleşmeli öğretmenlik sınavına başvurdu, önüne konulan soruları cevapladı. Fakat bütün sınavları geçen öğretmen adayı, mülakat duvarını aşamadı.
Geçen yılın Mayıs ayıydı. Üniversite öğrencisi Şule Çet, yarı zamanlı asistan olarak çalıştığı plazanın 20. katından düşerek hayatını kaybetti. Ölümü doğum gününe denk gelmişti. Yere çakıldığında tan vakti yaklaşıyordu. O gece ofiste iki kişi daha, patronu Çağatay Aksu ve patronunun arkadaşı Berk Akand vardı. İki kafadar olaydan sonra ortadan kayboldu.
Cumhuriyeti yıktılar, sadece kendilerine çalışacaklarını umdukları bir gecekondu rejim kurdular üzerine. Orduyu her gün dövüyorlar Fethullahcı zannıyla. Polis, jandarma ellerinde. Yargı bildiğiniz gibi, adı “Takşak Paşa”ya çıkmış Doğan Güreş görse kıskanır.
12 Haziran 1934 yılında çıkartılan 2525 sayılı kanunla her yurttaşın bir soyadı taşıması zorunluluğu getirildi. Soyadları Türkçe olacaktı. Rütbe, memurluk, yabancı ırk ve millet adları ile ahlaka aykırı ve gülünç kelimeler soyadı olarak kullanılmayacaktı. O kanunla; “ağa, hacı, hafız, hoca, molla, efendi, paşa” gibi, eski toplumun ayrıcalıklarını hatırlatan unvanlar da kaldırıldı.
AKP Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin teşkilat yemeğinde 31 Mart’ta kısmetse yapılacak yerel seçimleri değerlendirdi. Adı üstünde, yerel seçim. Saray’a başkan değil, illere ilçelere çer çöp işlerini yürütsün diye birer şehremini seçilecek. Kaybetse ne kaybetmese ne?
Saptama Fatih Yaşlı’nın sanırım; İçinden geçtiğimiz olağanüstü dönemde olmasak merkez sağın önemsiz figürü olacak tip ülkenin en önemli muhalif yazarı haline geldiğinden söz ediyordu. Adedi 2 bin 500 liradan kitap basıp satıyordu haliyle. Kuyruktaydı müşterileri. Mevzu Atatürk. Ama şu düşük eski rejimin içini boşaltıp devrimsiz hale getirdiği zararsız Atatürk.
Bu ülkede rejim çok sık değişir. Değişen rejimleri birbirine bağlayan ortak nokta laik cumhuriyete düşmanlıklarıdır. Darbeyle, silah zoruyla, gizlide örgütlenerek veya açıktan seçimle gelirler, devleti ele geçirirler. Tek hedefleri vardır, rejimi değiştirmek. Menderes geldi, değiştirdi. 12 Mart’ta değişti, 12 Eylül değişeni yeniden değiştirdi.
Kenevir otu, (Cannabis) cannabaceae familyasından tek yıllık bir bitki. Bazı bölgelerde yabani olarak yetişiyor. Pek çok bitki gibi lifli, ancak lifleri kaba dokumacılıkta kullanılabildiğinden pek makbul değil. Tohumları yağlı, hayvan yemi ve yakıt olarak kullanmak mümkün. Yaprakları tıp ve kozmetik sektöründe kullanılıyor. Ana vatanı Hindistan olduğundan Hint keneviri olarak biliniyor.
12-13 Ocak’ta İstanbul’da düzenlenen “İslam ve Sol Çalıştayı”nda ÖDP Başkanlar Kurulu Üyesi Alper Taş da bir konuşma yaptı.
AKP Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşen CHP İstanbul adayı Ekremeddin İmamoğlu, "Cumhurbaşkanına ‘oyunuza talibim' dedim. Oyunu istedim. Gülümsedi" dedi. Akıllı adam, kurulan yeni oyunu biliyor. İstanbulluyu AKP’den kurtarsın diye aday yapıldığına falan aldırmadan koştu gitti, onayını aldı, oyunu istedi.
Rahip Brunson krizinin ABD’nin Türkiye’ye yönelik yaptırım kararıyla krize dönüştüğü zamanlardı. AKP’li Cumhurbaşkanı “iyi saatlerde olsunlar”ı yatıştırmak üzere ABD’ye gitmeye karar verdi. Yola çıkmadan önce Türkiye’de faaliyet gösteren Amerikan ve Alman firmalarının temsilcileriyle bir araya geldi, “Kendinizi ülkenizde hissedin. Sıkıntılı olduğunuzda ben buradayım” diye güvence verdi.
22 Temmuz 2004’te Sakarya-Pamukova’da büyük bir tren kazası oldu. 41 kişinin ölümü, 100’den fazla kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan kaza “hızlandırılmış tren kazası” olarak kayda geçti. Türkiye AKP iktidarıyla yeni tanışıyordu. Uzmanlık, liyakat kapı dışarı ediliyor, yerine büyük bir hızla iktidarın adamları buyur ediliyordu. Uzmanlar kazadan önce yetkilileri defalarca uyarmışlardı.
Ne zaman söyleyecekler diye beklerken, bir arkadaşım dillendirdi ilk. “31 Mart’taki son seçim, Ekrem İmamoğlu’na oy vermezsek AKP’yi durduramayız” dedi. “Oğluna oy vererek imamı mı durduracaksın” dedim, şaşırdı.
“Had”din iki anlamı var. Birincisi sınır demek, ikincisi derece. Yetki anlamı da var. Demek ki “hadsiz”, sınırsız, ölçüsüz, yetkisini aşan anlamlarına geliyor. Bir siyasi tartışmada, eleştiride had’di belirleyen ne peki? Saygıyı veya saygısızlığı, ölçüyü veya ölçüsüzlüğü, sınırı, dereceyi kim nasıl belirleyecek? İktidarın, otoritenin, genel kabul görenin sınırları değil insanlığın sınırı.
Kitabın adı “Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu”, yazarı Mehmet Emin Bozarslan. “Ant Yayınları” tarafından 1969’da yayımlanmış kitap. Liceli Bozarslan, medrese eğitimli bir ilahiyatçı. İlkokulu dışarıdan bitirdikten sonra müftü olarak atanmış.
Hafta başında Adana’daydık. İlk gün Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’nde “Tarikatlar ve Cumhuriyet’in Tasfiyesi”ni konuştuk. İkinci gün Adana Ziraat Mühendisleri Odası’nın konuğuyduk. Enver Aysever’le birlikte Odanın kurucusu Akın Özdemir’in faşist katillerce katledilişinin 40. yılı vesilesiyle düzenlenen söyleşiye katıldık.
“Uçurtmayı Vurmasınlar”dan “Uçurtma Avcısı”na geçişin bu kadar kolay olduğu bir başka coğrafya var mıdır? Malum, ikisinin de kahramanı bir erkek çocuk. Birincisinin mekânı Türkiye, ikincisi Afganistan’da bir yerde geçiyor. İkisi de aynı adlı romandan uyarlanma. Farkı ne? Birincisi laik bir cumhuriyet olan fakat faşizmin ağır baskısı altındaki Türkiye’de geçiyor.
Genelkurmay İstihbarat Dairesi eski Başkanı Emekli Korgeneral İsmail Hakkı Pekin’in Fethullah Gülen ve Mehmet Şevket Eygi’nin 1959’da Özel Harp Dairesi içinde görevlendirildiğini doğruladı. Bir açıklama saymıyorum çünkü bu zaten biliniyordu. İslamcıların “Özel Harp” içindeki görevleri, “Yeşil Kuşak” projesi çerçevesinde “komünizmle mücadele” faaliyetleriydi.
“Boş teneke çok ses çıkarır” diye şahane bir sözümüz var. Son zamanlarda ortalık boş teneke sesinden toz duman. “İdeolojilerden uzak durun” diyen profesörü, AKP’yi Bolşeviklere benzeteni takip ediyor. “Sarı yelek satın alan darbecidir, yakalayın” diye polise yol gösteren yobaz gazeteciyi, kuran okumayan çocukları şeytana benzeten Diyanetçi tamamlıyor.
Arkasından estirilen rüzgârın boyunu aştığı zamanlarda, demek ki 2011 yılında, görüşmek üzere partideki ofisinin kapısındayız. İki gazeteciyiz. İçeride başka konuklar var, çıkmaları için bekliyoruz. Sekreteri o arada gelen gidenle de meşgul oluyor. Elinde dosyalarla biri çıka geliyor az sonra, sekreterle hoş beş, belli ki o da bekleyecek. Mecburi bir sohbet ortamı oluşuyor haliyle.
Daha önce belirtmiştim; Cumhuriyeti silersen Abdülhamit’e varırsın. Neden Abdülhamit? Mecburiyetten. Misal, Vahdettin’in nesine varacaksın? Böylesine kirletilmiş ve cehalete itilmiş bir ülkede bile İngiliz gemisiyle sıvışmış bir soytarıdan aziz çıkaramazsın. Bu durumda tek numarası iktidarını umutsuzca uzatmaya çalışmak olan Hamit’in kapısını çalacaksın.
Eski adı şeyhülislamlıktı. Dinî konularda fetva vermenin yanında, devletin yönetimiyle ilgili temel ilke ve kanunların konulmasında söz sahibiydi. Ayrıca yargı ve eğitim öğretim görevlerini ilmiye sınıfı aracılığıyla yürütmek gibi karmaşık işleri vardı. Bu sonuncular zaten dini bir iş kabul edildiğinden, Şeyhülislamlığa bağlı yürütülmesi de doğal görülüyordu.
Herkes öyle sanıyor ama Fesli Kadir sıradan bir meczup değildir. Bize meczupluk olarak görünen şey cumhuriyete karşı duyulan gerici kininin ete kemiğe bürünmesidir. 200 yıllık aydınlanma mücadelemizin karanlık yüzünde cehaletin hareke geçmesi, yobazlığın meşruiyet kazanmasıdır. Kadir gecesinde laikliğe fes giydirilmesidir.
Tuhaf bir dönemden geçiyoruz. Sovyetler Birliği ansızın çöktü ve Türkiye Cumhuriyeti son 38 yılda parça parça yıkılıp dağıldı. Sovyetlerden geriye kalan Rusya toprakları mafyoz bir çetenin eline düştü. Türkiye Cumhuriyetini parçalayıp yıkanlar ölüyü kaldırsın diye imamları çağırdı, teslim etti. İmamlar geldi, cesedi kaldırmak yerine tecavüz etmeyi seçti. 20.
Sait Molla nam bir zatı anlatayım size. İngiliz Muhipleri Cemiyeti’nin kurucusudur. Molla, bu derneği adından da anlaşılacağı gibi İngilizlere yalakalık yapmak için İngilizlerin de teşvikiyle Yunanistan’ın İzmir’e asker çıkarmaya karar verdiği sırada kurmuştu. Ülke işgal altındaydı ve yaranmaya çalıştığı İngilizler de işgalciydi.
Orhan Gencebay -sağ olsun- iktidara yaranmak için attığı her adımla birlikte müziğini daha aşağıya çekiyor. “Arabeskten aşağısı ne ola ki?” diyeceğinizi biliyorum. Haklısınız. Ama “halkımız seviyor” işte. Bunun bir de “halkımız istiyor” versiyonu var. İkisi yan yana geldiğinde bilin ki serbest düşüştesiniz.
Bursa'nın Nilüfer ilçesindeki “Türkiye’nin ilk diyanet kompleksi”nin yapımına ilişkin afişi görenler gözlerine inanamadı. "Allah'a borç vermek ister misiniz" deniliyordu afişte. İsteyenler en yakın bankaya koşup gönlünden kopanı ilgili hesaba yatırabiliyordu. “Allah parayla ne yapacak?” diye sormayın, diyanet kompleksi tabii. Müteahhitlik günah mı? Değil.
1861 yılında Çar II. Alexander yüzyıllardır süren serfliği ortadan kaldırdı ve nüfusun çoğunluğunu teşkil eden köylüleri serbest bıraktı. Fakat böylece köylüler topraklarından da olmuşlardı. Yüzyıllardır ekip biçtikleri toprakları büyük bedeller ödeyerek geri almak zorunda kaldılar. Haksızlık o kadar açık, o kadar parmağım kör gözüne şeklindeydi ki şiddet eylemleri baş gösterdi.
Geçen yılın Ağustos ayıydı. Bir TV programına katılan AKP MKYK üyesi Ayhan Oğan,15 Temmuz sonrası yeni bir devlet kurulduğunu söyledi. "Beğenin beğenmeyin bu yeni devletin kurucu lideri Recep Tayyip Erdoğan" dedi. Belli ki parti yönetiminde konuşulan bir konuyu dillendiriyordu.
Malum, yerel seçimlere az kaldı. Isınma turu atıyor iktidar partisinin süper genel başkanı. O aynı zamanda yasamanın, yürütmenin, yargının başı. 31 Mart’ta nasip olursa yerel yönetimlerin de başı olmak istiyor. Yolu yarıladı sayılır. Büyükşehir belediye başkanlarını istifa ettirip yerine kendi istediklerini atadı. Kürt illeri atanmış kayyımların elinde. Giderek gereksizleşiyor seçim meçim.
Yaşı denk gelenler bilir, 1990’lı yıllarda meşhur bir milletvekilimiz vardı. Adı Kubilay Uygun’du ama ondan daha çok “Fırıldak Kubi” diye bilinirdi. Fırıldaklığının sebebi çok parti değiştirmiş olması. Bu konuda o kadar ustalaşmıştı ki geçişlerde neredeyse ışık hızını yakalamıştı. Şöyle özetleyeyim:
27 Mayıs 2010. AKP’nin 16 yıllık iktidarının ortaları. İsrail’in Gazze’ye uyguladığı sert ambargo insani bir drama dönüşmüş, tepki büyük. “Anti Siyonizm” ile yetişmiş ve “İslam dünyasının lideri olma” hayaliyle başı dönmüş AKP İsrail’e kafa tutmaya karar veriyor. Erdoğan’ın bir yıl önce Davos'ta İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Perez’e karşı yaptığı "van münüt" şovunun etkisindeler hala.
12 Eylül sıcağında yargılandım, mahkemelerini ve hukukunu bilirim. Bakmayın acımasızca eleştirdiğimize, o zaman daha AKP’li yılların üzerimize çökeceğinin farkında değildik. 1980 ve 1990’lı yıllarda ülkede hukuk da vardı hukukçu da. Çoğu zaman DGM hâkimlerinin cübbelerinin altında askeri kıyafetleri olurdu. Ama onlar da hukukçuydu nihayetinde.
Eski Araplar dünyanın bir göbeği olduğuna, o göbeğin de Suudi topraklarına denk geldiğine inanırdı. Hoş, tuhaf şeylere inanmak konusunda pek çekingenlikleri yoktu. İslamiyet’ten önce Mekke’de 360 tane put vardı. Her kabileye, her aileye bir put düşüyordu. Çoğu dört köşeli taştan ibaretti. Bir kısmı kaba saba yontulmuş, insana benzetilmişti. Onlar için vuruşuyor, ölüp öldürüyorlardı.
Asr, devir, çağ demek. Saadet, malumunuz, mutluluk anlamına geliyor. Rivayet o ki, peygamber “insanların en hayırlısı benim asrımda yaşayanlardır” buyurmuş. Buyruk uyarınca Milattan Sonra 7. yüzyıl Arabistan’ı bir kayıp cennet olarak anılmaktadır, asr-ı saadettir.
Önceki gün petrole, elektriğe, doğal gaza okkalı bir zam yapıldı. Herkes biliyor bu daha başlangıç ve zamlar her yerde, her şeyde hızını kesmeden sürecek. Yabancı ajanslardan öğrendi ülke bu okkalı zamları. Çünkü ülkede zam haberi verebilecek basın bırakmadılar. Sabah gözüm ilişti, bir haber kanalı zam diyemediği için zam diyebilecek bir uzman çağırmıştı.
“İlginç”, zamanımızda olumlu bir anlam taşıyor. Hâlbuki kelimelere anlamı veren ortaya çıktığı dönemlerdir. Mesela Çinliler birine beddua okumak istediklerinde “ilginç zamanlarda yaşayasın” derlermiş. Uzun sürmüş uygarlıkların psikolojisidir, kısa kesintiler ilginç gelir. Uzun dönemlerden geçerken zamanın olağan aktığı süreler iyidir. Fakat biz kısa bir zaman aralığında sıkışıp kaldık.
Çok alametler belirdi son günlerde. Mesela Şanlıurfa'da belediye başkanları ve milletvekillerine yaklaşıp iş isteyen bir genç, olumsuz yanıt alınca üzerine benzin döküp ateşe verdi. Malumunuz, uzun süredir maddi sıkıntı çeken İsmail Devrim ise, oğluna okul pantolonu alamadı ve pantolonu olmadığı için oğlu okuldan gönderilince intihar etti.
1960’lı yıllarda “ithal ikameci sanayileşme” amacı güden ekonomi politikası yürürlükteydi. Esası ithal etmek yerine o malları içeride üretmek ve bunu imkân haline getirmek üzere koruyucu duvarlar oluşturmaktı. 1980’e kadar bu politikayla devam etti ülke. Solun yükseliş dönemi oldu, sendikalar güçlendi, sokaklar hareketlendi.
İzmir’deyiz. Pazar akşamı Karşıyakalıların kendini attığı deniz kıyısına inmeye karar verdik. Portatif sandalyelerimizi aldık. Buralarda gelenek olduğu üzere biralarımızı da stoklayıp düştük yola. Niyetimiz deniz melteminde serinlemek. Ara sokağı arşınlayıp sahil yoluna varınca sahilin yerinde olmadığını fark ettik. Sağa sola bakındık, yok!
Osman’la tanışıklığımız 1980’li yılların sonuna rastlıyor. Ben “Toplumsal Kurtuluş” cephesindeydim, Osman ve arkadaşları “Edebiyat Dostları” adlı bir başka cephe açmışlardı. Dönemin etkili iki dergisidir. Dergi çıkarmıyorduk, savaşıyorduk. Çoğumuz genç adamlardık.
1912 yılında askeri havalimanı olarak kuruldu. 1944 yılında uluslararası havalimanına dönüştürülmesine karar verildi. Beş yıl sonra yapımına başlandı,1953’te tamamlandı, aynı yıl hizmete açıldı. İhtiyaca göre zaman zaman genişletildi ve bugünkü halini aldı. Biz Yeşilköy Havalimanı olarak biliyorduk.
Birkaç gün önce ülkemizde oldu bunlar: Yeni adli yıl açılışı için hâkim ve savcılar belediye otobüsleriyle Saray’a taşındı. Törene katılım zorunlu tutuldu. Yargıtay Başkanı İsmail Rüştü Cirit, saraydaki 28 sayfalık konuşmasında cumhuriyetin kurucusunun adını hiç anmadı, padişahların reform çabalarına özel vurgu yaptı, hadisli mesajlar verdi.
Marmara Denizi’nde biri sivri, diğeri yassı görünümlü olan iki küçük adadan yassı olanının eni 185, boyu 740 metre. Küçük boyutlarına rağmen tarihi değeri büyük. Doğu Roma İmparatorluğu döneminde bir sürgün yeri olarak kullanılmış. 9. yüzyılda bir manastır ve bir kilise inşa edilmiş. 12. yüzyılda Latinlerin ve üç yıl sonra Rusların istilasına uğramış. İstanbul’un fethinden sonra unutulmuş.
Türk lirası dolara karşı sene başından beri yüzde 40'tan fazla değer kaybederek dünyanın en çok değer kaybeden para birimi oldu. Değer kaybının seyri gerçekten baş döndürücü. Doların Liraya karşı 3 TL’den 4 TL’ye yükselişi iki yıl sürmüş, 4 TL’den 5 TL’ye yükselişi için 4 ay yetmiş. 5 TL’den 6 TL’ye yükseliş seyri üç hafta ve nihayet bir gecede 7 TL’yi geçip 8 TL’ye dayanmış.
Birçok anlamı var başlıktaki kelimenin. Tutkun, bağlı, âşık anlamına gelebiliyor yerine göre. Ama daha çok “maddi” hallerle ilgili bir yanı var. Geçim sıkıntısına düşme, yoksulluk sebebiyle refahını veya yaşlılık, hastalık vb. sebeplerle çalışma gücünü yitirmiş olma anlamına da gelebiliyor. Bizi ise daha çok mecazi anlamları ilgilendiriyor.
Tarihin kuralı, istibdat varsa direniş de olur. “Hamt” olsun, Hamid’inki dâhil direnişi sonsuza dek kırabilmiş bir istibdadı kaydetmiyor tarih. Öyleyse tarihte istibdat değil direniş esastır. Kazandılar, kazanırız.
2001 kriziyle başladı 2018 kriziyle bitiyor. 2008’de bir ara kriz var, “teğet geçirmeyi” başardılar. Şimdi doğrudan kafamıza kafamıza iniyor her şey. AKP iktidarının sonudur.
Yıl 1984. 82 Anayasası denilen metin halktan yüzde 92 ile onay almış, o karışıklıkta Diktatör Paşa Kenan da kendini cumhurbaşkanı seçtirmişti. Anayasaya konulan “geçici” maddelerle cunta ve darbesi anayasal koruma altına alınmış görünüyordu. Darbenin “sivil” kanadından Küçük Turgut Paşa başbakan olmuştu. Ülke sıkıyönetimle yönetiliyordu, sol bastırılmış, patronlar zulüm ile abat olmuştu.
Başlıktaki Arapça kelimenin birkaç anlamı var. Bunlardan biri “arıtma, ayıklama, temizleme”dir. Ticaret Hukuku terimidir aynı zamanda. Bir ticaret kuruluşunun batması, kapanması gibi nedenlerle hesapların kesilmesi, alacaklılara, ortada kalan mal ve paradan paylarına düşen miktarın verilmesi, likidasyona uğratılmasıdır.
Felsefe tarihi bir açıdan ölçü arayışından ibarettir. Tarih de öyle, ölçü arayışıdır. Cumhuriyet, idareye bir ölçü getirme ihtiyacından doğmuştur. Fransız Devrimi, Ekim Devrimi ölçüsüzlüğe bir tepkiden ibarettir. Getirisi açık; kural olacak ve kuralın kural olması için ona önce kuralı koyanlar uyacak.
Türkiye’nin Kemalist “batılılaşma” macerası solu görünce bitti. Zaten daha kuruluşta Mustafa Suphileri görünce korkmuşlardı. 1945’te Sosyalist Sovyetlerin faşizm karşısındaki zaferi kuşkularını ve korkularını arttırdı. 1960’lı yıllardan itibaren solun sokağa taştığını görünce dehşete kapıldılar ve geriye kaçtılar. 12 Mart ve 12 Eylül o dehşetin tezahürleridir.
İnananlar tersinin olduğunu sansa da dinlerin önemli bir bölümü geleneklerden ibaret. Önemli bir bölümü ise alımlama, batılıların deyişiyle senkretizm üzerine kurulu. Dinler, yeni bir inanç olma iddiasıyla ortaya çıktıklarında ister istemez mevcut inançların bir bölümünü alımlamışlar, kabul etmişler, kendi dillerine çevirmişler. Mesela Hıristiyanlığın içinde bir dolu pagan kalıntı var.
Asgari ücret komisyonundan devlet tiyatrolarına, devlet adına ne varsa saraya bağladılar. Kendilerine sorarsanız yeni rejim kuruyorlar. Nedir esası bu rejimin? Yasama, yürütme, yargı hepsi kaldırılacak. Ordudan MİT’e bütün güvenlik aygıtları tek adama bağlanacak. Devlette sadece ağa ve adamları olacak.
1789’da patlayan devrimci fırtına 1793’te gücünü kaybetmiş görünüyordu. Her şeye rağmen 1804’e kadar etkisini sürdürdü; birinci cumhuriyettir. 1848’de fırtına yeniden patladı, ikinci cumhuriyetin açılışıdır. İkinci fırtınanın her şeyi silip süpüreceği sanılırken dört yıl sonra, 1852’de ikinci cumhuriyet de bir şarlatan tarafından tepelendi ve imparatorluk yeniden ihya edildi.
“Aslanlar, kaçak gergedan avcılarını yedi!” Geçtiğimiz haftanın en heyecanlı, en sevindirici haberiydi bu. Üstelik en az iki kişiydiler aslanların midesine inen arkadaşlar. Avcılardan geriye kalanlar birkaç parça kemik, bir tüfek ve bir baltadan ibaretti.