CGTN / Hamzah Rifaat Hussain
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Joe Biden, 2022 yılı Cidde Güvenlik ve Kalkınma Zirvesi’nde ABD’nin Orta Doğu stratejisini açıkladı. Biden, bölgede Amerikan liderliğinin ilkelerini, ortak değerleri ve refah için ortak mekanizmaları desteklerken, Orta Doğu stratejisi bölgede devam eden sorunlara çözüm üretmede başarı sağlamak yerine bölünmeleri artırdı.
Körfez İş Birliği Konseyi (KİK) üyelerinin yanı sıra Ürdün, Irak ve Mısır’ın oluşturduğu altı ülkeye göndermede bulunan KİK+3 ülkelerine ekonomik yardım sağlama taahhütlerinin ötesinde Biden yönetimi, barışçıl kalkınma ve bir arada yaşama vizyonu olmadan önemli petrol ve güvenlik taahhütleri vermede de başarısız oldu.
İlk olarak, KİK+3 devletlerinin liderleri ortak bildiri yayınlarken, zirvedeki söylemin bölge için ikili ve bölgesel güvenlik çözümlerini tartışmaya yönelik olması gerekiyordu. Bunun yerine tanık olunan şey, tüm üye devletlerin ifade ettiği açık tarafsızlık taahhüdüne rağmen, Washington’ın Ukrayna çatışması konusundaki tutumunu benimsemesi için KİK ülkelerinin egemen dış politikalarını biçimlendirmeyi amaçlayan bir Amerikan girişimidir. Bundan başka Biden’ın stratejisi, ABD’nin KİK+3’ten Rusya ve Çin’in bölgede artan etkisine karşı koymasını isteyen sesini açıklığa kavuşturmaya çalıştı. Bununla birlikte ortak bildiride açıklandığı gibi KİK+3 devletlerinin anlatısı, Soğuk Savaş yaklaşımına veya ABD’nin diğer ülkelerle mücadele etmede teşvik ettiği kışkırtmalara yönelik çok az istek olduğuna işaret ediyor.
ABD’NİN BÖLÜCÜ VE KUTUPLAŞTIRICI POLİTİKASI
Benzer şekilde barış için vizyon konusunda Biden yönetimi, Orta Doğu’da adil, kapsamlı ve kalıcı barış ortamı için çalışmak konusunda konuştu. Ancak Biden’ın Orta Doğu stratejisinin sınırlarının bölücü ve tartışmalı olmasına rağmen, zirvede veya ABD’nin ortak bildirisinde İsrail-Filistin çatışması için iki devletli çözümden bahsedilmedi.
Katar Emiri Şeyh Tamim Bin Hamid El Tani’nin, İsrail-Filistin krizine uluslararası hukuka uygun olarak adil bir çözüm arayışına gerek olduğu konusunda nasıl konuştuğuna dikkat edin. Yine de ABD’nin uyuşmazlığın çözümü mekanizmalarını uygulamadaki yetersizliği, Washington’ın İsrail ve KİK+3 devletleri arasındaki ikili ilişkileri normalleştirme çabalarını durdurmadı ve Filistin’in anlatısını dışlayan Biden’ın stratejisi sadece bölgede daha fazla istikrarsızlığı besleyecektir.
İsrail-Filistin çatışmasına uygulanabilir çözümlerin yokluğunun ötesinde, aynı zamanda Çin’in Orta Doğu’da oluşturduğu tehditlere göndermede bulunuldu. Başkan Biden, Çin’in 161,4 milyar dolar tutarındaki ikili ticaretle KİK’in en büyük ticari ortağı olarak Avrupa Birliği’nin (AB) yerini aldığı 2020 yılında KİK ve Çin arasındaki ikili ve çok taraflı ilişkileri görmezden geldi.
ABD ASYA PASİFİK BÖLGESİNE ODAKLANIYOR
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan gibi bölgesel güçlerin bulunduğu bölge aynı zamanda Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin ayrılmaz bir parçasıdır ve tek bir KİK üyesi ülkenin Çin ile düşmanca ilişkileri yoktur. Diğer taraftan Washington yönetiminin Asya Pasifik bölgesine odaklanması KİK üyesi ülkeler tarafından Amerika’nın önceliklerinin başka yerde uzandığının kanıtı olarak görüldü.
Biden’ın Orta Doğu stratejisinin hedefi Çin’in bölgedeki etkisini engellemeyi amaçlıyorsa, o zaman Amerika’nın yakın dönemde bölgeyi ihmal ettiği dikkate alındığında pratik ya da pragmatik değildir. Ancak 2022 yılı Cidde Güvenlik ve Kalkınma Zirvesi, ABD’ye bölgede bir yön düzeltmesi benimsemesi için fırsat yarattı. Bunun yerine Biden’ın Orta Doğu stratejisi, Beyaz Saray Orta Doğu Direktörü Brett McGurk’ın iddia ettiği, caydırıcılık, diplomasi ve gerilimin düşürülmesinden oluşan “3D yaklaşımının” tam tersi oldu. Örneğin, İran’a karşı tehditlerde bulunarak Biden yönetimi bölgedeki nükleer caydırıcılığı zayıflatacak ve meydan okuyan bir İran liderliğini Ortak Kapsamlı Eylem Planı görüşmelerine katılmaması için cesaretlendirecektir. Benzer şekilde, yıllardır süren çatışmaların harap ettiği bölgedeki bütün taraflar arasındaki gerilimi azaltacak diplomasinin olmaması, İsrail-Filistin çıkmazı veya Yemen krizi gibi gerilimlerin hız kesmeden devam etmesiyle sonuçlanacaktır.
Son olarak, gerilim azalmadan veya diyalog olmadan bölgedeki ülkeler arasındaki gerginlikler azaltılamaz. Bu nedenle ABD Başkanı Biden’ın Orta Doğu ziyareti bir kez daha Washington’ın Orta Doğu’da zayıf güvencelerinin ötesinde barış için vizyonu olmadığını kanıtladı. Gerçek şu ki, tartışmalı stratejiler sadece daha da bölünmüş ve kutuplaşmış bir bölgeyle sonuçlanacaktır.