Islam Hukukunda Mehr – Kitap örneği
GİRİŞ- İSLAM HUKUKUNDA MEHR
İslam hukukunda, koca evlenmenin akdi anında veya devamı sırasında bazen de sona ermesi halinde karıya muayyen bir mal ve ya parn gibi ticari değeri olan bir şey vermek zorundadır.
Arapça «mehr» yahut «sadak» adım alan ve koca tarafından karıya verilen bu hediyenin Avrupa hukuklarında özellikle Fransız hukukunda mevcut olan «dot» ile hiçbir ilgisi yoktur. Dot mehrin aksine, karı veya ana babası tarafından kocanın emrine tahsis edilen mal topluluğunu ifade eder. Koca tarafından evlenme ile karıya muayyen bir mal veya para verilmesi, tarihin ilk çağların dan bugüne kadar muhtelif hukuk Sistemlerinde mevcut olan bir usüldür. Örneğin, Babil’de, İspartalılarda, Romalılarda ve
Cermen lerde1 koca evlenme sırasında veya evlenmenin ertesi günü karısı na muayyen bir dot vermek zorundadır. Aynı şey Musevi hukuku için de varittir .2 Söylemek gerekir ki, bu hediyelerin veriliş gayeleri arasında farklar vardır. İslam hukukunda, kocanın karıya vere: bileceği şey, menkul veya gayrimenkul bir mal, herhangi bir hay van3 veya bir menfaat örneğin, bir malın intifa hakkı olabilir.
Mehr, İslamiyetten önce Arabistan’da da mevcuttu. İslam, bu eski adeti kadının lehine değiştirerek kabul etmiştir. Gerçekten Kur’an’da muhtelif ayetlerde 5 Peygamber’in hadislerinde karıya mehr verilmesi gereğinden \bahsedilmektedir. Bu hususta aksini id dia eden hukukçu yoktur. 6 Ancak mezhepler arasında çekişmeli olan husus şudur: Mehr evlenmenin bir sıhhat şartı mıdır yoksa evlenmenin hükümlerinden biri midir?
İşte bu mesele mezhepler arasında görüş ayrılığına sebebi olmuştur. Maliki mezhebi mehrin evlenmenin bir sıhhat şartı olduğu ve mehrsiz evlenmenin muteber olmayacağı görüşünü savunmakta dır .7 Buna karşılık Hanefi, Şafii ve Hanbeli mezhepleri, mehri evlenmenin kaçınılmaz bir sonucu olarak kabul ederler.
Onlara göre mehr tesbit edilmeden yapılmış olan veya hiç mehr verilmiyeceğine dair bir şart ihtiva eden evlen meler muteberdir. Böyle hallerde, miktarı şartlara göre tesbit edilen mehri misil vermek gerekir .8 Şimdi şu mesele ortaya çıkıyor: Evlenmeye ilişkin bir etütde mehir hangi kısımda incelenecektir? Evlenmenin sıhhat şartları arasında mı yoksa hüküm ve neticeleri kısmında mı?
İncelediğimiz eserlerde her ikisine de rastladık. Önemli olan rnehrin etütdeki inceleme yeri değil, fakat ona verilen değer ve terettüp eden hükümlerdir. Gerçekten İslam hukuku mehre büyük önem vermiştir. Fakat müesseseyi o şekilde tanzim etmiştir ki, onunla güdülen gayenin ne olduğunu kesin olarak tesbit etmek mümkün değildir. Şimdi Maliki mezhebi ile diğer üç Sünni mezhep arasında mevcut ve mehrin evlenmenin sıhhat şartı mı yoksa neticesi mi olduğu yolundaki fikir ayrılığına biraz yakından bakalım…
for websites