Peker’in Demirören’le ilgili iddialarının ardından Ziraat Bankası tartışılmaya başlandı. Bankayla ilgili son Sayıştay raporunda dikkat çeken tespitler vardı: Yönetim Kuruluna ödenen paraların belgesi verilmedi, reklam için kime ne kadar para verildi bilinmiyor!
Osmanlı Devleti’nden günümüze ulaşan ilk banka olarak bilinen Ziraat Bankası, 1863 yılında Midhat Paşa tarafından kuruldu.
Bankanın kurulduğu dönem, Osmanlıdaki çalışan kesimin büyük çoğunluğunu çiftçiler oluşturuyordu. Bankanın internet sitesinde kuruluş günlerine dair şu satırlar yer alıyor:
“Tamamen kendi kaderine terkedilmiş tarım kesiminde, geçim sıkıntısı içinde bulunan büyük bir çiftçi topluluğu başvurabilecekleri kurumsal bir finansal yapı olmadığı için, sürekli olarak özel şahıs kredilerine muhtaç durumdaydı…”
Midhat Paşa, çiftçinin derdine derman olsun, yabancıya muhtaç olmasın diye kurdu bankayı…
Banka 158. yılında hala faaliyette… Ama çiftçiye verdiği destekten çok, sermaye gruplarının el değişiminde verdiği kredilerle gündemde.
Demirören ailesi, Aydın Doğan’ın sahibi olduğu medya grubunu satın almak için 2018 yılında Ziraat Bankası’ndan 750 milyon dolar kredi çekti. Bu krediyle Türkiye’nin en büyük medya grubu el değiştirdi.
Organize suç örgütü lideri olduğu iddiasıyla hakkında soruşturma başlatılan Sedat Peker, yayınladığı son videoda, Demirören’in Ziraat Bankası'ndan aldığı krediyi ödemediğini ileri sürdü.
ÇİFTÇİYİ DESTEKLEMEKTEN ARABA KİRALAMA ŞİRKETİNE…
Peki, Demirören’le gündeme gelen Ziraat Bankası’nda neler yaşanıyor?
Bankayla ilgili hazırlanan son Sayıştay raporu 2019 yılına ait. Meclis’e gönderilen raporda, Sayıştay denetçilerinin “tespit ettikleri” yer almıştı.
Örneklerle anlatalım… Ziraat Girişim’le ilgili hazırlanan raporda alınan şirketlere yer verildi.
Raporda, Ziraat Girişim’in 250 Milyon TL vererek bir araba kiralama şirketinin yüzde 99 hissesini aldığı belirtildi. Yüzde 99 hissesi Ziraat Girişim’e ait olmasına rağmen araba kiralama şirketinin Yönetim Kurulu Başkanı yüzde 1 hisseye sahip olan kişiye verilmişti. Sayıştay’a göre, bu durum yüzde 1 hisseye sahip olan kişinin şirketi yönetmesi ve kendi çıkarlarına göre hareket etmesinin önünü açmıştı.
Sayıştay raporunda konuyla ilgili ayrıca şu bilgi yer aldı:
“Şirkete konulan 250 milyon TL tutarındaki sermayenin tamamı ve daha sonra kamu bankalarından kredi çekilen toplam 400 milyon TL araç alımı için Şirketin daha önce tamamının sahibi olduğu firmaya avans olarak verilmiştir. Yıl sonu itibarıyla ilgili firmaya araç alımı avansı olarak verilen tutar 650 milyon TL iken, bunun karşılığında sigorta değerleri üzerinden satın alınan araçların bedelleri toplamı KDV dahil 144 milyon TL’dir. Verilen bu avans ve araç alımı, alan firma için faizsiz ve masrafsız finansman niteliği taşırken, Şirket için kaynaklarını etkin, verimli ve kârlı bir şekilde kullanılmadığını gösterir.”
Ziraat Girişim’in araba kiralama şirketi satın alması ve yönetimdeki tasarrufu Sayıştay raporunda eleştirilirken, Ziraat Bankası’yla ilgili raporda da çarpıcı tespitler yer aldı.
TAKİPTEKİ KREDİLER ARTTI
Raporda, bankanın verdiği kredilerle ilgili bilgiler aktarıldı. 31 Aralık 2019 tarihinde nakdi ve gayri nakdi toplam yakın izlemedeki kredileri, önceki yıla göre %58 oranında artarak 29,5 milyar TL olarak gerçekleşmişti.
Bankanın verdiği kredi sayısı da 178 bin 987 adetten 230 bin 431 adede çıkmıştı.
Yakın izlemedeki kredilerin %65,7’sini, 252 kredi sayısıyla Demirören gibi kurumsal firmalar oluşturuyor.
YÖNETİM KURULU ÜYELERİYLE İLGİLİ BELGELERİ VERMEDİLER
Sayıştay denetçileri, Ziraat Bankası’nda denetim yaparken, Yönetim Kurulu Üyeleri ve personeli için yapılan giderlerle ilgili bilgileri istedi. Denetçiler, Yönetim Kurulu Üyelerine yapılan ödemeleri, üyelerin yaptığı harcamaları incelemek istediler ancak, banka denetçilere bu bilgi ve belgeler vermedi.
Raporda, 2019 yılında yönetim ve denetim kurulu üyeleri için toplam 2 milyon 346 bin 600 TL gider yapılması gerektiği ancak banka hesaplarına göre bu tutarın 5 milyon 451 bin 396 TL’ye ulaştığı kaydedildi. Raporda ayrıca, Yönetim Kurulu Üyelerine, ödemesini bankanın yaptığı kredi kartları verildiği belirtildi ancak kredi kartlarıyla ilgili ekstreler de denetçilere verilmedi.
Raporda, konuyla ilgili olarak şu satırlar yer aldı:
“T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’nin 2019 yılına ilişkin Sayıştay denetim raporu hazırlanması sürecinde Banka yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile personel harcamalarına ilişkin çeşitli bilgi, belge ve kayıtlara ihtiyaç duyulmuştur.
T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’nin 27.05.2019 tarihinde yapılan 2018 yılı olağan genel kurul toplantısında 01.01.2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, yönetim kurulu üyelerinin aylık net ücretleri, uhdesinde kamu görevi bulunmayanlar için 19.750 TL, uhdesinde kamu görevi bulunanlar için ise 11.000 TL olarak belirlenmiştir. Denetim kurulu üyelerinin ücretleri de aylık net olarak 8.900 TL olarak tespit edilmiştir.
Banka’da 2019 yılında dokuz yönetim kurulu üyesi ve iki denetim kurulu üyesi görev almıştır. Bu üyelerin tamamının uhdesinde kamu görevi olmadığı kabul edildiğinde, 2019 yılı yönetim ve denetim kurulu üyeleri için toplam 2.346.600 TL gider yapılması gerekmektedir. Ancak, Banka mizanında yer alan, 810000 Hesap Kodlu Yönetim Kurulu Aylık ve Ücretleri hesabının yıl sonu tutarı 5.451.396,65 TL olarak gerçekleşmiştir.
Banka yöneticileri ile yapılan görüşmelerde; yönetim ve denetim kurulu üyelerinin genel kurul tarafından belirlenen aylık net ücretlerinin yanında, üç ayda bir ikramiye aldıkları, kendilerine ayrıca giderleri banka tarafından karşılanmak üzere kredi kartı tahsis edildiği öğrenilmiştir. Hesabın ayrıntısı, denetim ekibi tarafından çeşitli iletişim yöntemleriyle defalarca talep edilmiş olmasına rağmen, Sayıştay denetim ekibi ile paylaşılmamıştır.
Personel harcamaları denetimine ilişkin olarak; yönetim kurulu kararıyla belirlenen, 2019 yılı Banka üst düzey personel (başkanlar, kurumsal şube müdürleri, bölge yöneticileri, grup başkanları, genel müdür yardımcıları, genel müdür) ücretleri ve bu personelin 2019 yılı tüm aylarına ait ücret bordroları, Banka yöneticilerinden istenmesine rağmen Sayıştay denetim ekibine verilmemiştir.”
REKLAM VE TANITIM BİLGİLERİ VERİLMEDİ
Ziraat Bankası, Türkiye’nin en büyük reklamveren şirketlerinden birisi. Başta hükümete yakın medya olmak üzere, basın organlarına hemen her gün reklam veriyor, birçok organizasyona sponsor oluyor.
Sayıştay raporunda, denetçilere, bankanın 2019’da gerçekleştirdiği, sponsorluk, reklam, tanıtım, yardım gibi faaliyetlerine ilişkin belgelerin verilmediği kaydedildi. Yani, banka reklam, tanıtım ve sponsorluk için kime ne kadar verdiğini, Sayıştay’dan dahi sakladı!
Raporda, konuyla ilgili şunlar kaydedildi:
“T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’nin 2019 yılında gerçekleştirmiş olduğu sponsorluk, reklam, tanıtım, yardım gibi faaliyetlerine ilişkin yaptığı harcamaların incelenmesi için gerekli olan bilgi ve belgelere ulaşılamadığından, bu alanlarla ilgili denetim yapılamamıştır.”
İNŞAAT İŞLERİ İHALESİZ VERİLDİ
Raporda ayrıca, bankanın şubelerinde yapılan onarım ve tadilat işlerinin ihalesiz olarak firmalara verildiği belirtildi:
“Banka, şubelerinde yaptıracağı onarım ve tadilat işlerini, “İnşaat Proje Maliyet Birimi”nin belirlediği bedel üzerinden, 2018 yılında Banka tarafından değerlendirmeye tabi tutulmuş ve sayısı 75 olan inşaat firmalarına ihalesiz olarak yaptırmaktadır. Kendisine iş teklif edilen firma, Bankanın belirlediği fiyat üzerinden sözleşme imzalamakta olup, şube tadilatı yapım işleri önceden belirlenen firmalara rekabet ve yarışma ortamı olmaksızın ihalesiz yaptırılmaktadır.
2019 yılı içerisinde en düşüğünün bedeli KDV hariç 141.162,01 TL, en yükseğinin bedeli KDV hariç 1.193.475,37 TL, toplam bedeli de 31.196.945,87 TL olan 56 adet yapım işi çeşitli firmalara ihalesiz şekilde yaptırılmıştır.”
Sami Menteş
Odatv.com
Muharrem İnce basın toplantısında sırtını dönerek oturdu.