16.01.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 16.01.2000 - 01:00
Sorumluluk bilinci
Gerçek kişiler yaptıkları eylemlerden dolayı hukuki ve ceza-i anlamda sorumluluk altındadır.
Garip rumuzlu okuyucumuzun ikinci sorusunu bu hafta cevaplandırıyoruz. Soru şöyleydi: Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyelerinin sorumlulukları hakkında bilgi verir misiniz? Gerçek kişiler yaptıkları eylemlerden dolayı hukuki ve ceza-i anlamda sorumluluk altındadır. Mesela, bir kişi birisine çek verse ve ödemese hakkında icra takibi yapılabilir ve ayrıca dolandırıcılıktan dolayı kamu davası açılabilir. Ticari sahada bir yanlış yaparsa bunun faturasını kendisi öder. Aynı hatayı ve yönetim yanlışlığını anonim şirket yapar ise ne olacaktır. Çek verir karşılıksız çıkar ise, görevinde gerekli ihtimamı göstermez ise, anonim şirkette bu mesuliyet kime ait olacaktır? Burada şüphesiz sorumsuzluk ilkesi yoktur. YÖNETİM KURULU ÜYELERİ SORUMLUDUR Türk Ticaret Kanununun 320. maddesinin şu hükmü taşıdığını görmekteyiz: İdare meclisi azalarının şirket işlerinde gösterecekleri dikkat ve basiret hakkında Borçlar Kanununun 528. maddesinin ikinci fıkrası hükmü tatbik olunur. Atıf yapılan Borçlar Kanununun 528/2.f. da şu hükmü taşımaktadır: Şirket işlerini ücretle idare eden şerik tıpkı bir vekil gibi mesul olur. Görüldüğü üzere, Borçlar Kanununun 528. maddesi verilen sorumluluk hakkında vekilin sorumluluğu esasını getirmiştir. Vekilin sorumluluğu nedir? Buna ise, Borçlar Kanununun 390. maddesinde şu düzenleme getirilmiştir: Vekilin mesuliyeti umumi surette işçinin mesuliyetine ait hükümlere tabidir. Bu düzenleme ile de hizmet akdine atıf yapılmaktadır. Bu konuda ise Borçlar Kanununun 319 ve devamı maddelerinde işçinin sorumlulukları düzenlenmiş ve bizzat ifa, ihtimam mecburiyeti, bunlar arasında sayılmış olup, verilen zararlardan bizzat sorumluluk esası getirilmiştir. Böylece, anonim şirketlerde, yönetim kurulu üyelerinin şirkete karşı bizzat sorumlu oldukları sonucuna ulaşmak mümkün görünmektedir. BAŞKA NE GİBİ SORUMLULUKLAR VARDIR Yönetim kurulu üyelerinin şirketin mali durumunu iyi olarak muhafaza etmek, defterleri tutmak, yıllık raporu tanzim etmek, memur ve müstahdemleri tayin etmek sebebiyle sorumlulukları olduğu gibi, daha ötesi ve önemlisi Türk Ticaret Kanununun 334. maddesi ve devamında düzenlenmiş olan hükümlerdir. Buna göre, yönetim kurulu üyeleri genel kuruldan izin almadan şirket ile ticari münasebette bulunamaz. Keza, yönetim kurulu üyeliğini yaptığı şirket ile rekabet içinde olamaz. ŞAHSİ SORUMLULUK Türk Ticaret Kanununun 336. maddesine göre,Yönetim kurulu üyeleri şirket namına yapmış bulundukları mukavelelerden dolayı, şahsen sorumlu olmazlar. İstisnai haller mahfuzdur. Bu istisnalar 5 madde halinde kanunda sayılmıştır. Bunların özü, yukarıda belirtilen görevlerini ifa etmemesi veya genel kurul kararlarına riayet edilmemesinden kaynaklanan sebeplerle, hem üçüncü şahıslara karşı ve hem de şirketin diğer hissedarlarına karşı bizzat sorumluluk esası getirilmiştir. Yeni yönetim kuruluna seçilen bir üye, eski yönetim kurulu üyesinin açık olan yolsuzluğunu denetim kuruluna bildirmediği takdirde kendisi dahi bununla mesul olacaktır. Bütün işlemlerden dolayı, kusursuzluğunu ispat eden yönetim kurulu üyesi ancak sorumluluktan kurtulacaktır.