Çin sinemasının lokomotifi Zhang Yimou, tıpkı Steven Spielberg gibi, ülkesinin yakın ve uzak tarihine bakan büyük bütçeli dev yapımlar ile gönlüne göre çektiği, daha kişisel sayılabilecek filmleri adeta belli bir sıraya koyan yönetmenlerden. Zhang’ın, Hollywood yapımı “Çin Seddi” ve Üç Krallık döneminde geçen, enfes görüntülerle bezeli dövüş destanı “Gölge Savaşçı”nın ardından 2020’de çektiği “Bir Saniye”, bu ikinci kategoriye giren bir film. Kısa süre önce dijital platform mubi’de gösterilmeye başlayan “Bir Saniye”, seyirciyi Kültür Devrimi yıllarına götürüyor ve dönem atmosferinde öncelikle suçlu bir babanın öyküsünü anlatıyor.
Çöl kenarındaki küçük bir kasabayı, çölü ve tozlu yolları mekân edinen “Bir Saniye”, bir film makarasını ele geçirmek için mücadeleye girişen iki insanın, firari bir mahkûm olan Jiusheng ile genç yetim kız Liu’nun iç içe giren öyküleri çerçevesinde şekilleniyor.
KÜLTÜR DEVRİMİ’NDE SİNEMA
Bilenler bilir, 1960’lı yıllarda Çin’de sinema sanatını belli oranda gezgin sinemacılar temsil ediyordu. Vatanseverlik duygularını kabartan sosyalist gerçekçilik örnekleri, dağlar, tepeler, köyler, kasabalar arasında kâh motosikletle kâh katır sırtında taşınıyor, bir film tekrar tekrar seyrediliyor ve ilk makarası da propaganda amaçlı haber filmlerinden oluşuyordu. “Bir Saniye”de sözü edilen, Kore Savaşı’nı konu edinen “Kahraman Oğullar ile Kızlar” adlı film. Jiusheng’in derdi ise bunu seyretmek değil, öncesinde gösterilen haber filminde yer alan, kızının toplam bir saniyelik görüntüsü.
Yetim Liu ise başka dertten mustarip. O da film şeritlerinden oluşturulmuş bir abajur yapmak niyetinde. Çünkü benzer bir abajuru bozmuş ve yerine yenisini koymak ya da tazminat demek zorunda. Liu’nun film bir yerden bir yere taşınırken rastgele aşırdığı makara da haber filminin makarası olunca, iş çığırından çıkıyor.
Öykünün diğer boyutunu kasaba halkının filmi görebilmek, zarar görmüş bazı kısımlarını kurtarmak için giriştiği imece oluşturuyor. Kasabanın sinema sorumlusu Bay Sinema-Fan Dianying’in öncülüğündeki uğraş, Batı basınında “Bir Saniye”nin “Çin’in ‘Cennet Sineması’” olarak tanımlanmasına varan türden bir sıcaklık ve duygusallık içeriyor.
ZHANG YIMOU’NUN İÇ ÇEKİŞİ
Hüzün ile mizahın aynı potada eritildiği, mutlu sonla noktalanan “Bir Saniye”, Zhang Yimou’nun harikulade çöl görüntülerinin kolayca unutulmayacağı, ilk bakışta sıkıcı gibi algılanan bir kasabadaki dinamizmi açığa çıkartan çok hoş bir yapım. Jiusheng ile Liu’nun yavaş yavaş birbirlerinin eksikliklerini tamamlayabileceklerini anlamaları, iki kayıp ruhken var olmaya başlamaları, başarıyla resmedilmiş. Dar anlamda bir kaçma-kovalamaca öyküsü, anlamlı dokunuşlarla giderek felsefi derinliğe ulaşıyor.
Sinemanın, sinemaya baktığı kalburüstü örneklerden biri olan “Bir Saniye”, kendisi de bir üniversite öğrencisi olarak Kültür Devrimi döneminde köylerde çalışmış olan Zhang Yimou filmografisinde derin bir iç çekiş olarak yer almayı hak ediyor.
Tunca Arslan