Başkan Donald Trump Çarşamba günü yaptığı konuşmada İran’ın savaş sahnesinden çekilmeye başladığını söylemiş, bu açıklama İran’la yaşanan gerilimin azaldığı yorumlarına neden olmuştu. Ancak Trump’ın konuşmasından bir gün sonra İranlı liderlerden çelişkili mesajlar geldi.
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, İran’ın Irak’taki iki ABD askeri üssüne düzenlediği saldırıyı savunarak bunun BM sözleşmesine göre bir meşru müdafaa hamlesi olduğunu söyledi, ancak “Eğer ABD bir hata daha yaparsa çok tehlikeli bir yanıt alacak” dedi.
Ruhani açıklamasında, 2015 nükleer anlaşmasıyla gelen yükümlülüklerini terk ettiklerini açıklamalarına rağmen BM ile işbirliği yapmaya devam edeceğini kaydetti. Trump, ABD’yi anlaşmadan 2018’in Mayıs ayında çekmişti.
"Yakın gelecekte daha sert intikam mesajı"
Yarı resmi haber ajansı Tesnim’e göreyse Devrim Muhafızları komutanlarından Abdullah Araghi daha sert bir açıklama yaptı. Araghi, “Yakın gelecekte düşmanımızdan daha sert intikam alacağız” dedi.
Tesnim ayrıca Devrim Muhafızları Ordusu’nun fiili komutanı durumundaki Ali Fedevi’nin, “Füze saldırısı İran’ın kabiliyetlerinden sadece biri” dediğini kaydetti. Fedevi, “Irak’taki ABD üslerine onlarca füze gönderdik, onlarsa hiçbir şey yapamadılar” ifadelerini kullandı.
"Yüzlerce füze göndermeye hazırız"
İran’ın havacılık ve uzay programının lideri General Emir Ali Hacızade de Çarşamba günü sabahın ilk saatlerinde Irak’taki ABD askeri üslerine 13 füze gönderen Irak’ın aslında yüzlerce füze göndermeye de hazır olduğunu kaydetti.
Hacızade, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada ekibinin Irak’taki askeri gözlem sistemlerine de siber saldırı düzenlediğini belirtti.
Onlarca ABD askerinin öldüğünü ve onlarcasının yaralandığını iddia eden Hacızade, “Ancak bu operasyonla kimseyi öldürmenin peşinde değildik” diyerek amaçlarının “düşmanın askeri düzeneğini vurmak” olduğunu kaydetti.
ABD, İran’ın füze saldırısında hiçbir ABD askerinin ölmediğini bildirmişti.
Avrupa Konseyi’nden Ruhani’ye çağrı
Öte yandan Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’yle konuşarak geri dönülemez ve İran nükleer anlaşması için ölümcül potansiyele sahip eylemlerden kaçınmasını istedi.
Cuma günü yapılacak AB Dışişleri Bakanları toplantısı öncesinde İran Cumhurbaşkanı Ruhani’yle konuşan Michel, ABD ve İran arasında yükselen tansiyona değindi.
Avrupa Konseyi’nin görüşmeyle ilgili açıklamasına göre Ruhani, Michel’e ülkesinin AB ile yakın işbirliği içinde kalmayı istediğini söyledi.
İran, ABD, Fransa, Almanya, İngiltere, Rusya ve Çin, 2015 yılında uluslararası nükleer anlaşma imzalamıştı ancak Başkan Donald Trump 2018’de ABD’nin anlaşmadan tek taraflı olarak çekildiğini açıklamış ve İran’a yeniden ekonomik yaptırımlar uygulamaya başlamıştı.
ABD’nin geçen hafta İran’ın önde gelen askeri liderlerinden, Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’yi öldürmesinin ardından Tahran anlaşmayla belirlenen sınırlara artık uymayacağını ilan etmişti.
Ruhani ve Johnson telefonda görüştü
İran Cumhurbaşkanı Ruhani Perşembe günüyse İngiltere Başbakanı Boris Johnson’la da telefonda görüştü. İran Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Alirıza Müezzi Twitter nesajına göre Ruhani Johnson’dan Süleymani’nin öldürülmesini kınamasını istedi.
İngiltere Başbakanlık ofisinden yapılan açıklamada telefon konuşması doğrulandı. Johnson’ın Körfez bölgesinde düşmanlıkların sona erdirilmesi çağrısı yaptığı kaydedildi. Görüşmede ayrıca İngiltere’nin İran’la yapılan nükleer anlaşmanın arkasında olduğunu yinelediği ve İran’dan anlaşmaya tamamen sadık olmasını istediği belirtildi.
Süleymani’nin öldürülmesine İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın yanıtı İngiltere Parlamentosu’nda da gündeme gelmişti.
İşçi Partisi lideri Jeremy Corbyn, Johnson için ABD Başkanı Donald Trump’ı Süleymani’nin öldürülmesi konusunda eleştirmekten kaçındığı çünkü ABD’yle ticaret anlaşmasını tehlikeye düşürmek istemediği iddiasında bulunmuştu.
Johnson ise “Bu tamamen kurgu. İngiltere bölgede gerilimin azalması için çalışmaya devam edecek. (Corbyn) şundan emin olmalı ki yapabildiğimiz her şekilde Irak halkının güvenliğini garanti alma konusunda kararlıyız” diye yanıt vermişti.
Boris Johnson İran’ın saldırısını ise “düşüncesiz ve tehlikeli” olarak değerlendirmişti.
İran Devrim Muhafızları’na Kudüs Gücü lideri Süleymani, Ortadoğu bölgesindeki vekil savaşçılardan sorumluydu ve 2003’teki ABD işgalinden itibaren Irak’ta ABD askerlerine karşı düzenlenen saldırıları yönetmekle suçlanıyordu. Birçok İranlı Süleymani’yi IŞİD’in yenilgiye uğratılması ve Batı hegemonyasına direnişte, ulusal kahraman olarak görüyordu.