Trump ve Liam Fox ile alakalı gruplar, NHS’de yabancı rekabetini ve düzenlemeleri içeren bir torba yasa istiyor.
Birleşik Krallık ile ABD arasında NHS’yi (Ulusal Sağlık Sistemi) yabancı rekabetine açacak bir serbest ticaret antlaşması tasarısı var. İçine tüketicilerin, çevre düzenlemelerinin ve iki ülkenin işçileri için hareket özgürlüğünün konulduğu bu tasarı önde gelen Brexit savunucuları tarafından başlatılacak.
Tasarı, arkasındaki organizasyonlar ve Birleşik Krallık Uluslararası Ticaret Ofisi arasındaki bağlantılar sayesinde önemli kabul ediliyor.
Plan, başbakanın ılımlı Brexit kararlarını (kriz masası kararlarını) bırakması ve daha sert, keskin bir çıkış kararı alması için baskı yaratmak üzere Avrupa Araştırma Grubu Muhafazakâr Milletvekilleri tarafından tasarlanmış olan bir haftalık bir tedbir sürecini izliyor.
Yeni antlaşmanın metni, bir “Avrupa” düşüncesine şüpheyle bakan milletvekili Daniel Hannan ile “Vote Leave” liderlerinden birinin kurduğu think-tank kuruluşu “Serbest Ticaret İçin Girişim” (IFT) ve Cato Enstitüsü tarafından hazırlandı.
Enstitü Amerika merkezli, muhafazakar liberal görüşlü bir think-tank kuruluşu. Fosil yakıt ile uğraşan ve aynı zamanda önemli siyasi güce sahip olan Koch ailesi tarafından kuruldu ve işletiliyor.
Birleşik Krallık-ABD serbest ticaret anlaşması hem Londra’da hem de Washington’da Salı günü paylaşılacaktı, ancak Cato Enstitüsü, metni yanlışlıkla internette yayınladı.
Taslak sayesinde bu politikanın, Atlantik’in iki yakasındaki -Amerika ve Birleşik Krallık- başka muhafazakâr liberter think-tank oluşumları ile istişare edilerek şekillendiğini söyleyebiliriz. Bunlar arasında İngiltere’deki IEA ve Adam Smith Enstitüsü gibi fonları halkın ulaşımına kapalı olan Birleşik Krallık kuruluşları ve Amerika içerisinde “Heritage Foundation”, Amerikan Girişim Enstitüsü (AEI) ve Rekabetçi Girişim Enstitüsü (CEI) var.
Düşünürler, serbest ticaret antlaşmasının hükümetin sermaye ve veri akışları üzerindeki kontrollerini gevşeteceğini ve dünyadaki diğer serbest ticaret anlaşmalarından daha liberal olacağı konusunda ve Brexit sonrasındaki olaylar için bir model olabileceği konusunda tartışıyorlar. Bu taslak, gümrük vergilerini ve GDO içeren gıdalar konusundaki AB düzenlemelerine yardımcı nitelikte olan tedbir ilkelerini ortadan kaldıracak.
Aynı Amerikalı think-tank kuruluşları büyük şirketler için satış politikaları geliştirmekte idi. Bu şirketler, oval ofise geçtiği zaman Trump tarafından destek görmüşlerdi. Bazı planlar ve çalışanlar “Heritage Foundation” isimli kurumdan Trump tarafına geçmişti.
Birleşik Krallık içinde taslaklar ile ilgili çalışmaları yürüten araştırmacılar istisnai şekilde “Brexit Departmanı” ve “Uluslararası Ticaret” departmanı için erişim hakkına sahip oldular.
IFT geçen yaz tartışmalı bir çıkış yapmıştı. Kurum başlangıçta “Serbest Ticaret Enstitüsü” olarak hayata geçti fakat “Enstitü” kelimesi yalnızca bağımsız araştırmalar yürüten önemli kuruluşlar tarafından kullanılabileceği için “Companies House” tarafından yürütülen soruşturmanın ardından ismini “Serbest Ticaret Ltd.” şeklinde değiştirdi. Zamanın Dışişleri Bakanı Boris Johnson tarafından kendilerine Dışişleri Bakanlığı’nın harita odası açılışlarına özel kullanıma sunulduğunda ayrıca eleştiri oklarına maruz kalmışlardı.
Dışişleri Bakanlığı bu kararın hükümetin politikalarını destekleyici açıdan olağan olduğunu, fakat o zamandan beri politikanın değiştiğini belirtti.
Greenpeace tarafından kaydedilen görüntülere göre think-tank kuruluşu, Birleşik Krallık devlet adamlarına potansiyel Amerikalı yatırımcılara erişim sağlıyor. Bu görüntüler sonrasında IEA iki adet resmi soruşturma ile karşı karşıya kaldı. “The Charity Commission” Temmuz ayında, “bir hayır kuruluşu mu yoksa lobicilik faaliyeti yürüten bir kurum olarak mı tanınmalı” şeklindeki eleştirisinden sonra bağımsızlığı konusundaki endişeler yüzünden IEA hakkında bir soruşturma başlattığını açıkladı. Daha önce rüşvet ile özel toplantılar düzenlemeleri hakkında eleştirilere maruz kalmış fakat bunu “Yatırımcılar ile ilgilenmiyoruz” diyerek kabul etmemişlerdi.
IFT ve Cato Enstitüsü söz konusu serbest ticaret anlaşması tekliflerinin popüler olmayacağını düşünüyorlar. “Mevcut düzenlemelere yönelik herhangi bir değişikliğin son derece tartışmalı olacağını biliyoruz, yine de sağlık hizmetleri dış rekabetten faydalanacaktır.” şeklinde açıklamada bulundular ve pilot alan olarak eğitimi ve yasal hizmetleri kullanmayı tavsiye ettiler.
Tekliflerin sol görüşlü ticaret uzmanları tarafından şiddetli muhalefet ile karşılaşması muhtemel. “Global Justice Now” isimli STK direktörü Nick Dearden: “Bu makalede desteklenen görüşler gerçek ekonomiden uzak bir serbest ticaret ütopyasıdır. Düşünürler “iyi hükümetimizin” raydan çıktığını ve toplumun “kâr” tarafından yönetilmesine izin verdiklerinden bahsediyorlar. Eğer böyle devam ederse, bu politikalar tarım dahil ekonomimizin büyük bir bölümünü yok edecek ve kamu hizmetlerinin üzerinde yük olacak.” şeklinde bir açıklama yaptı.
DIT sözcüsü: “İş olanakları oluşturan, önemli endüstrilerimizi güçlendiren ve tüm İngiltere genelinde insanlara faydalı olacak yeni ticaret ilişkileri kurmaya kararlıyız. Şu anda dört adet potansiyel anlaşma için Amerika dahil olmak üzere geniş bir alanı tarıyoruz. Tüm ilgili organizasyonları ve bireysel adayları çevrimiçi danışmanlarımız aracılığıyla seslerini duyurmaya teşvik ediyoruz.” dedi.
Çevirmen Hakkında
Mert Öbek / TESA İngilizce Çevirmeni
Nişantaşı Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi