YENİ NESİL İŞLERDE FIRSAT VAR!
Genç Yönetici ve İşadamları Derneği (GYİAD) Başkanı
Her şeyden önce, Türk iş dünyası için İran’da önemli yatırım fırsatları bulunduğuna inanıyoruz. Ayrıca, Türk ve iranlı girişimcilerin Türkiye’de, İran’da ve üçüncü ülkelerde ortak iş yapma olanakları da bulunuyor. Ambargoların kaldırılması ile İran’da yapılacak işler öncelik kazanacak. İran’da madencilik, turizm ve otelcilik, demir-çelik, kimya, makine, otomotiv, inşaat malzemeleri sanayi, inşaat ve müteahhitlik gibi geleneksel sektörlerde iş fırsatları olacaktır. Bilişim, yazılım, dijital işler gibi teknoloji tabanlı işlerin yanı sıra iletişim, lojistik, gayrimenkul geliştirme ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda işler ve ortaklıklar olabileceği düşüncesindeyiz.
COĞRAFİ YAKINLIK ÇOK BÜYÜK AVANTAJ
Osman Aksoy
Hayat Holding Genel Sekreteri ve Türkiye-lran iş Konseyi Başkan Yardımcısı
Hayat Kimya olarak İran’da hijyen ve temizlik kağıdı ürünleri kategorilerinde üretim yapan tesislerimizle faaliyet gösteriyoruz. İran’da üretimini gerçekleştirmediğimiz bazı ürünlerimizi de Türkiye’den ihraç ediyoruz. İran’a yönelik ambargonun en ağır olduğu dönemlerde bile Türkiye, İran ile iyi ilişkiler içindeydi. Anlaşma sonrasında ambargonun kalkması sürecinin yaklaşık bir yıl kadar süreceğini düşünüyorum. İran ile ilişkileri zenginleştirmek gerekir.
İran’ın Türkiye’ye yakınlığı ve nakliye sürelerinin kısa olmasının bize sağladığı büyük avantaj çok iyi kullanılmalıdır. Öte yandan ABD Enerji Bilgi İdaresi’nin (EIA) tahminlerine göre piyasa ile barışacak İran petrolünün fiyatlara 5 ila 15 dolar düşüş şeklinde etki etmesi bekleniyor.
Gösterişi seven İran pazanna yeni açılacak mücevher üreticileri için ise Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Ayhan Güner’in bazı önerileri var: “İran mücevher pazanna girecek olan Türk firmaları zaten MİB üyesi olarak bizden gerekli desteği alıyor. Tüm resmi kanalları kullanarak Türk firmalarına bu anlamda yol gösteriyoruz. Ancak bunun ötesinde bu ülkede mağaza açmak gibi yatıranlar yapmak isteyenler için öncelikle o ülke ve pazan yakından tanımalarını öneriyoruz. Mutlaka onlara katkı sağlayacak yerli partnerler önemlidir. Ürünlerinin tanıtımı konusunda yerel araçları kullanmaları gerekiyor. Her ülkenin kendi dinamikleri farklı, bu nedenle İran pazanna girerken bu dinamikleri iyi analiz etmeleri gerekiyor” diyor ve ekliyor: “Risk faktörünü de göz ardı etmemeleri gerekiyor. Zira bugün ABD ve AB ile ilişkilerini geliştirerek bu gelişmeye neden olan İran’ın bu konudaki kararlılığını ve istikran ne kadar sürdürebileceğini de hesaba katmak gerekiyor”. Ayhan Güner’in de sözünü ettiği üzere İran ticaretinde risk faktörleri de mevcut. Bilhassa jeopolitik riskler. Suriye konusunda Türkiye ile İran’ın yaşadığı fikir aynlığı herkesin malumu. Bu fikir aynlığının doğurabileceği siyasi krizler, kaçınılmaz olarak etkisini ekonomide de gösterebilir. Bu açıdan yeni yatinmcılar ya bir siyasi analist istihdam etmeli ya da siyasi gelişmeleri de çok yakından takip etmeli. Ambargolann kalkışı başta enerji, finans, altyapı, inşaat gibi sektörleri hareketlendirme potansiyeli taşıyor. Türkiye ve Türk ya-tmmcılar hızlı davranırlarsa, bu potansiyeli fırsata çevirebilirler. Ancak gelişmiş pazarlarda yaşandığı gibi treni kaçınrlarsa, İran pazan fırsattan ziyade Türkiye’ye rakip olan gelişmiş bir pazar olarak tehdit unsuru da olabilir. Tabi yalnızca hızlı değil, yaratıcı olmak da önemli İran pazannda. Aklıma geçtiğimiz yıl Birleşmiş Markalar Deme-ği’nin yatınm toplantılanndan birine konuk olarak katılan Maad Retail Tahran’m kurucu ve Ceo’su Ali Amiri’nin sözleri geliyor: “Giysi, gıda… İran’da her şey var zaten. İhtiyaç olan şey fark. Farklı bir hizmet, farklı bir sunum.”
Dünya çapında rekabet edebilmek için dünya çapında üretim yapmak gerekiyor. Standard Profil’in Türkiye, Çin, Meksika, İspanya, Bulgaristan, Fas ve Güney Afrika’da fab-rikalan var. Türkiye’de ana tesis Düzce’de. Ama Manisa’da da bir üretim tesisi var. Dünyada çalışan sayısı 7 bin 800’ü buluyor. Türkiye’deki çalışan sayısı 4 bin 600.
Standard Profil’in cirosu şu anda 343 milyon euro seviyesinde. Bu rakamın hızla büyümesi ve beş yıl sonra 450 milyon euro’ya ulaşması bekleniyor. Kârlılık fena değil. Faiz, amortisman, vergi öncesi kânn, yani İngilizcesiyle EBITDA’nın ciroya oranı yüzde 14 seviyesinde. Semizer, “Sektördeki diğer şirketlerde bu oran yüzde 10’lar düzeyinde” diyor. Şirket geçen sene 30 milyon euro kar etmişti…
Gerçekten küresel bir yerli şirket. Standard Profil’i benzeri binlerce ihracatçıdan ayıran şey bu. Önce “gerçekten küresel” derken ne kast ettiğimizi açıklayalım. Standard Profil birkaç ülke için değil tüm dünya için üretim yapıyor. Müşterileri arasında Volkswagen ve Toyota gibi küresel devler var. Müşterileri Meksika için de mal isteyebiliyor, Çin için de.
Oda zaten Meksika’da da üretim yapıyor, Afrika’da da. Bütün işler Türkiye’den, Kağıthane’deki merkez ofisten yönetiliyor. Peki Standard Profil ne üretiyor? Adı üzerinde profil. Peki profil ne? Araçlara su ve ses girmesini önleyen siyah, lastik nesne. Buna sızdırmazlık profili deniyor. Kauçuktan yapılıyor. Otomobillerin vazgeçilmez parçası. Standart Profil, bu ürünün dünyadaki sayılı üreticilerinden biri. BMW, VW, GM, Renault, Fiat gibi dünya devlerine profil tedarik ediyor.
Türkiye pazarının açık ara lideri. Pazar payı yüzde 60. Bütün otomotiv üreticilerine mal veriyor. Ama yazımızın başında belirttiğimiz gibi Standard Profil için Türkiye küçük bir pazar. Cirosunun sadece yüzde 20’si iç pazardan geliyor. Avrupa’da pazar payı yüzde 22. Dünyada ise yüzde 6. Avrupa pazannda ikinci sırada bulunuyor. Dünyada ise altıncı sırada. Profil işinde dünyanın birinci ve ikinci şirketleri Amerikalı. Listede Toyota’mn kendi şirketi de var.
Türkiye’nin avantajı eriyor
Profil üretimi emek yoğun bir iş. O nedenle işçilik maliyeti, küresel rekabette belirleyici unsurlardan biri. Avrupa’nın işçilik maliyeti hayli yüksek. Peki Türkiye’de durum ne? Küresel bir şirket olunca farklı ülkelerdeki maliyetleri birbiriyle kıyaslamak kaçınılmaz oluyor. Yatınm kararlann-da bu kıyas etkili oluyor. CEO Turhan Semizer, İspanya’da-ki fabrikanın işçilik maliyetinin Türkiye’nin üç buçuk katı olduğunu söylüyor. Ama her şey maliyet demek değil. Bir de verimlilik var. İspanya’daki fabrika verimlilikte Düz-ce’deki fabrikadan yüzde 20 daha yüksek. Neden böyle? Çünkü İspanya’daki fabrikanın çalışanlan, Düzce’ye göre daha disiplinli. Örneğin Düzce’de devamsızlık oranı yüzde 6. İspanya’nın neredeyse iki katı… Evet, Düzce fabrikasında maliyetler İspanya’ya göre daha ucuz ama dünyanın başka yerlerinde daha ucuz ülkeler de var. Örneğin Fas
fabrikasındaki işçilerin maliyeti İspanyaya göre iki buçuk – üç kat daha ucuz.
Bu karşılaştırma neyi gösteriyor? Türkiye’nin sanayi üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğünün giderek eridiğini, tabii ki. Nitekim CEO Semizer de, “Otomotivde, en azından bizim işimizde yatınmla-nn tıpkı tekstilde olduğu gibi başka ülkelere gideceğini düşünüyoruz” diyor.
Yazımızın ana temasına geri dönelim: Otomotiv sektöründe gerçekten küresel bir şirket olabilmenin yolu nereden geçiyor? Turhan Semizer’e göre bunun için küresel şirketlerin ayncalıklı üreticisi olabilmek gerekiyor. Müşterinin sadece bir bölgede, örneğin sadece Avrupa’da değil tüm dünyada, mesela Çin’de de sizden alım yapması gerekiyor. Bunun için küresel şirketlerin güvenini kazanmanız şart. Size bir kez güvendiklerinde dünyanın başka yerlerine de taşıyorlar. Nitekim Standard Profil son dönemdeki yatınmlannın birçoğunu küresel müşterileri olan Audi ve VW’nin talebiyle yaptı. Örneğin Meksika’da kurulan fabrika, VW’nin Brezilya’daki üretimini destekliyor. Standard Profil’in tüm tedariğini yaptığı şirketler ve markalar da var. Örneğin BMVV’nin tüm profil tedariki Standard Profil tarafından yapılıyor. Semizer, “Audi 05’in bütün profillerini de biz üreteceğiz” diyor.
İHRACATÇININ KÜRESEL ŞİRKET OLDUĞU AN 1977’DE DÜZCE’DE KURULAN STANDARD PROFİL’İN BUGÜN MEKSİKA’DAN ÇİN’E DÜNYANIN DÖRT BİR YANINDA FABRİKASI VAR. STANDARD! KÜRESEL ÖLÇEĞE MÜŞTERİLERİ TAŞIDI. “MEKSİKA’YA GEL, YATIRIM YAP” DEDİLER…
Çok Kazandıran Meslekler 2014-2015 | İşkur Finansq