Sosyal medya, her ne kadar tüm insanlığı bir araya getiren bir 'ortam' olsa da beraberinde birçok tartışmayı da taşıyor. Türkiye gündemine oturan bu tartışmalardan biriyse son olarak dünyanın en popüler sosyal medya platformlarından TikTok’ta kendisini gösterdi. TikTok’ta yayınlanan görüntüler, hem Türkiye gündemi, hem de sosyal medya açısından birçok sorunu ortaya koydu.
Bildiğiniz üzere Türkiye, son yıllarda giderek daha da fazla yabancı kökenli insana misafirlik yapıyor. Özellikle Suriye ve Afganistan başta olmak üzere ülkemizde birçok ülkeden milyonlarca mülteci bulunuyor. TikTok’ta paylaşılan söz konusu videoysa Pakistan uyruklu kişilerce paylaşıldı.
9 kişiyi rehin alıp ellerinde silah ve bıçaklarla TikTok videosu çektiler
TikTok’ta paylaşılan söz konusu video, İstanbul Bayrampaşa’da 9 Pakistanlının silahla bir evde rehin alınıp gasp edildiklerini gösteriyordu. Bunu yapan 6 Pakistanlıysa o anları gösteren videoları açık açık TikTok’ta paylaştı. Videoda bu kişilerin ellerinde silahlar ve bıçaklar gözüküyor, elleri bağlanmış bir şekilde rehin alınan kişilereyse tekmeyle saldırılıyordu.
Paylaşılan detaylara göre söz konusu 6 Pakistanlıdan 2’si yakalanırken, 4’ü kayıplara karıştı. Video ise TikTok’tan kaldırıldı. Videoyu yükleyen hesaba göz atıldığındaysa bu kişinin hesabında, Pakistan’dayken çekildiği silahlı fotoğrafları gözüküyordu.
Bu kişilerin mülteci ya da göçmen mi oldukları yoksa yasa dışı olarak mı ülkeye girdikleri konusunda bir açıklama bulunmuyor.
Görülen bu son örnek, aslında TikTok’un ülkemiz sınırları içinde aşırılık yapan kişilerin bu aşırılıklarını rahat bir şekilde paylaşabildiklerini bir kez daha ortaya koydu (Bu olayların en başında yaşanıyor olmasıysa elbette bambaşka bir tartışma konusu). TikTok, özellikle adeta son dönemde aşırılıkların yuvası haline dönüştü:
- Bu haberdeki video: İstanbul Bayrampaşa’da ellerinde öldürücü aletlerle insanları rehin aldıklarını, tekmelediklerini gösteren video
- Adana’da ellerinde sopa ve bıçaklarla sokakta yürüyen 20 Suriye uyruklu mülteci
- Ülkemizde sokakta yürüyen kadınları videoya çekerek hesabında paylaşan Afgan mülteci
Bu videolar, TikTok’un topluluk kurallarına uymamaları nedeniyle kaldırılıyorlar. Fakat sorun, yayınlandıktan ve tepki çektikten sonra kaldırılmaları
Yukarıdaki örnekler, TikTok’un topluluk kurallarındaki ‘Şiddet içerikli aşırılık’, ‘Nefret içerikli davranış’, ‘Şiddet ve grafik içerik’ ve ‘Taciz ve zorbalık’ başlıklarının altında listelenen maddelerin çoğunluğuna aykırı görüntüler içeriyor. Bu görüntüler, TikTok tarafından herhangi bir şekilde tespit edilmediği sürece sosyal medya platformunda yayınlanmaya devam ediyor.
Öte yandan sosyal medyadaki aşırılık, yalnızca mülteciler, göçmenler ya da herhangi bir yabancı uyruklu kişiler tarafından değil, kendi içimizde ve tüm dünya genelinde de var olmaya devam ediyor. Yalnızca yabancı uyruklular ve sosyal medyayı ele almamızın nedeniyse paylaşılan bazı videoların, sosyal medyada bir alt kültür oluşumunu göstermesi bu davranışların daha da yayılması riski sunuyor olması.
Sosyal medyada görüntülerin yayınlanmasıyla bu görüntüleri gören kişiler, ülkemizde veya farklı yerlerde aynı davranışlarda bulunabilir ya da benzer görüntüleri yayınlama konusunda kendisini güvende hissedebilir. Bu konuya daha geniş bir yelpazeden, yalnızca ülkemizdeki yabancı uyrukluları ele almadan baktığımızda da sosyal medya durumunun giderek ciddileştiği görülebiliyor:
- Ülkemizde kişilerin havaya silah sıktıkları videolar,
- Aşiret gibi grupların güç gösterisi için silahlarıyla yaptıkları paylaşımlar,
- Son olarak aralık ayında arkadaşını bıçakladıktan sonra TikTok videosu çeken gençler,
- Suriye’de insan kaçakçılığı yapan bir şebekenin TikTok’ta reklamının yapılması
- Özellikle ABD'de silahla poz veren ve tehdit saçan siviller
- Bir ırka, etnik kökene veya milliyete yönelik şiddet içerikli videolar....
Yalnızca TikTok değil, tüm sosyal medya platformlarında durum aynı:
Yukarıda örneklerini verdiğimiz bu tarzda olan tüm videolar, aslında sosyal medya platformlarının tamamında ister sözlü, ister yazılı, ister videolu, ister de fotoğraflı bir şekilde olsun kendisini gösteriyor. Fakat TikTok, çok daha popüler bir platform olması nedeniyle daha fazla gündeme geliyor. Platformlarda paylaşılan bu tür videoların kaldırılmasıysa, çoğunlukla kullanıcılar tarafından yapılan şikâyetler sonucunda gerçekleştirilebiliyor.
Evet, TikTok dahil tüm platformlarda paylaşılan içerikler insan ve algoritmalar tarafından düzenli olarak denetleniyor. Fakat bu platformlara saniyeler içinde binlerce videonun yüklendiğini unutmamak gerekiyor. Platformlar, son zamanlarda aşırılığa yönelik önemli adımlar atmış olsalar da milyonlarca kullanıcının aynı anda denetlenmesi, ne yazık ki günümüzdeki halinden kat kat gelişmiş bir otomatik denetleme sistemi olmadığı sürece imkânsız. Fakat yine de bu paylaşımların yapılması, en başında sosyal medya platformlarının sorumluluğunda bulunuyor.