Baron sözcüğünün değişik dillerde anlamı sadece bir asalet unvanı olarak belirtilmektedir ki köken bilim olarak konumuzla pek ilgisi olmasa gerek. Aynı şekilde İbranicede B ile V yazımını dikkate alarak Varon olabilmesi seçeneği de benimsenmemiştir.
Bet Hatfutsot ve Benzion Kaganoff, sözcüğün kökenini ‘Aaron’un Oğlu’ anlamında ‘Bar Aharon’ olarak belirtmektedir.
Dan Rottenberg, Aşkenazların kullandığı Baran veya Baron soyadıyla eşleştirerek, ‘Ben Rabbi Rachman’ ifadesi yerine bir akronim [kısma ad] olarak kullanılmış olabileceğine işaret etmektedir.
Bu soyadını taşıyan bir dindaşımız ise babasından dinlediğine göre “ailenin Bulgaristan’dan Edirne’ye göç ettiğini, dedesi Eliezer Behar’ın Birinci Dünya Savaşı’nda uzun yıllar Hindistan’da esir kaldığını, evine döndükten sonra soyadına Baron’u da eklediğini, mezar taşında da Eliezer Behar Baron diye yazıldığını” nakletmektedir. Ancak sonraki kuşaklar nedense Behar soyadını artık hiç kullanmamış1.
LUMBROSO
Lumbroso Portekizce ‘parlayan, ışıldayan, parlak’ demektir. Bet Hatfutsot, ileriki dönemlerde bu sözcüğün ‘ışık’ anlamında İbranice Uri veya Meir veya Aramice Shraga erkek önadlarından türemiş bir Yahudi soyadı olarak görüldüğünü belirtmektedir.
İspanya’nın Aragon bölgesi Truel (Teruel) beldesinde Yuceff Lombroso adına düzenlenmiş 1394 tarihli bir vergi belgesinde okunan bu soyadına 1492 göçünden sonra özellikle Tunus ve İtalya’da, Lumbrozo, Lombresso ve benzeri değişik yazımlarla rastlanmıştır.
MEYOHAS - MEİUHAS - MEYUHAS
İbranice Meiuhas sözcüğünün anlamı ‘seçkin soy’ olup ünlü hahamlar ve iş adamları yetiştirmiş Sefarad kökenli bir ailenin soyadıdır. 1492 Fermanı’ndan sonra aile İspanya’dan Osmanlı’ya göç ederek İstanbul’da ve Kudüs’te yerleşmiştir.
İstanbul Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsası acentelerinden Hayim Vitali Meyohas (1897-1985) Türk Musevileri Hahambaşısının fahri müşavirlerinden biri olarak uzun yıllar görevde bulunmuştur.
Meyuhas ben Eliyah’ın Perush ha-Torah (Tevrat Yorumu) başlıklı, 12. yüzyılın sonundan önce yazıldığı anlaşılan 257 sayfalık el yazması Londra British Library’de bulunmaktadır.
MOLHO
Bet Hatfutsot, Portekizce ‘saman demeti, balyası’ anlamına gelen Molho sözcüğünün soyadı olarak muhtemelen ‘saman satıcısı’ gibi bir meslek adını ifade ettiğini belirtir. Portekizli dönmeler (Maranos) arasında Molkhu soyadı pek yaygındır.
Bazı köken bilimciler (Toledano, Guggenheimer) ise İbranice ‘kral’ anlamında ‘Melech’e yakınlık duymaktadır.
Molho 16. yüzyıldan sonra İtalya (Molco), Tunus ve Osmanlı’da sık rastlanan bir soyadıdır.
ZARKO - ZARCO
Zarco sözcüğü İspanyolca ‘açık mavi renk’ [azul claro] anlamındadır. Örneğin: açık mavi gözler, açık mavi sular. Köken bilimciler, ilk kullanan kişinin bir fiziki özelliğini, muhtemelen gözlerinin rengini ifade eden bu takma adın daha sonra soyadı olarak yerleşmiş olacağını ifade etmekteler.
Zarqa (Al Zarqa) Ürdün’de bir nehrin ve Amman’dan sonra ülkenin ikinci büyük kentinin adı olup ‘mavi kent’ anlamındadır.