Günümüzde önemli bilim dallarından bir tanesi olan “Din Felsefesinin” İman konusunda önemli bir başlığı Fideizm, bizlere İman konusu hakkında birçok şeyi göstermektedir. Peki Fideizm Nedir? Bizler Fideizm üzerinden Tanrı inancının temel bir inanç, iman anlayışı olup olmadığını veya İmanın gerçekten kesin bir olgu olup olmadığını anlayabiliriz. Şimdi konuya derinlemesine girelim…
Fideizm Nedir?
Fideizm: İmanın akla dayanmadığını, iman ile aklın bir ilişkisinin bulunmadığını ve akla dayalı bir imanın olmasının imkânsız olduğunu savunan görüştür. İmanı kesinlikle Rasyonel (Akla Dayalı) delillerle savunmayı reddederler. Kendi içerisinde Radikal, Ilımlı ve Wıttgensteın Fideizm olarak 3’e ayrılır.
Fideizm Türleri
Ilımlı Fideizm; İmanın aklı aşan bir gerçekliğinin olduğunu ve akılla çelişmediğini savunan görüştür. Pascal tarafından savunulmaktadır.
Radikal Fideizm; İmanın sadece aklı aşan bir durum olmadığını, bunun yanında akla tamamen karşıt olduğunu ve saçma olan bir şeye iman etmenin mümkün olduğunu savunan görüştür. Keirkegaard ve Tertullian tarafından savunulmaktadır.
Wıttgensteın Fideizm; İmanın bir şeyin uygulanmasının olmadığını, İmanın içinden gelerek tutkulu bir şekilde bağlanmak olduğunu savunan görüştür.
Tanrı İnancı Temel Bir İnanç Olabilir Mi?
İnsan; beş duyu organı ile etrafını yani kısaca evreni incelediği takdirde, muhteşem ve kusursuz bir şekilde yaratıldığının farkına varabilir. Zaten insanın içerisinde Tanrı’ya eğilim duygusu da bulunmaktadır, insanoğlu bu duygu ile Tanrı inancına ulaşabilmektedir.
Karşımıza çıkan her güzellik, muhteşemlik bizi tecrübeler sayesinde oldukça güçlü olan bir varlığa götürmektedir. Yaşadığı tecrübeler sayesinde Tanrı beni koruyor, seviyor gibi inançlara sahip olan kişiler için Tanrı İnancı, temel bir inanç olmaktadır. Bir önerme ile de bu durumu açıklamak gerekirse; “Karşımdaki Şahıs sevinçlidir”, önermesine bakıldığı zaman bizden başka varlıkların bulunma ihtimali vardır, buna göre “Tanrı beni koruyor” önermesi de “Tanrı Vardır”, ihtimalini de gösterebilmektedir.
Sonuç olarak; Tanrı inancının temel bir inanç olması tek bir önermeyle kanıtlanamaz, karşıt deliller ortaya konulabileceği için sistemsel bir şekilde savunulması gerekmektedir. Bu konuyla ilgili Plantinga, Calvin Filozoflarının görüşleri oldukça önemlidir.
İman Gerçekten Kesin Olabilir Mi?
İmanın iki türlü anlamı bulunmaktadır. Epistemolojik anlamına göre İman; Tanrı’nın varlığına, özellikleriyle ilgili bazı önermesel doğruları kabul etmektir. Epistemolojik olmayan anlamına göre İman ise; Güven anlamındadır, sana inanıyorum gibi. Bir şeye kesin diyebilmemiz için epistemolojik olarak o şeyin önermeler doğrultusunda kanıtlanmış olması gerekmektedir. İmanda Doğrusal önermeler ile herkes için geçerli bir sonuca ulaşmak mümkün değildir.
Kanıtlanmış bir şekilde İman kesinliğe sahip olmasa da herkes için “Öznelliğe” sahiptir. İman ile Bilgi arasında bir ilişki vardır fakat İman, hiçbir zaman Bilgi kadar kesin değildir. Çünkü İman doğrulanamadığı için Nesnellikten yoksundur, bundan dolayı İmana kesin diyemeyiz.