

Osmanlı bahçelerinin tasarımında zengin bir şekilde var olan su elemanı çeşitliliğine 18. yüzyıldan itibaren yeni formlarda su elemanları eklenmiştir. Bu dönemde İstanbulda yapılan bahçe düzenlemelerinde yaygın olarak kullanılan elemanlardan biri de yapay mağaralar olan grottolardır. Amaç: Bu yapıların İstanbuldaki örneklerine bakıldığında, birçoğunun yok olduğu, günümüze ulaşanların ise koruma sorunları olduğu görülmektedir. Gereken koruma ve onarım çalışmalarının yapılabilmesi için grottoların tasarımı, yapısal kurgusu, kullanılan malzemeler ve bezeme programının araştırılması gerekmektedir. Bu amaçla, bu çalışmada İstanbuldaki tarihi bahçelerde bulunan grottoların tasarım özelliklerini belirlemek hedeflenmiştir. Yöntem: Çalışma kapsamında, Yıldız Sarayı, Maslak Kasırları, Beykoz Kasrı, Emirgan Korusu, Abraham Paşa Korusu ve Mizi Köşkü bahçesinde yer alan grottolar mimari açıdan ayrıntılı incelenerek değerlendirilmiştir. Bulgular: İstanbuldaki tarihi bahçelerde, doğal bir görünüm elde etmenin hedeflendiği grottolar taş, tuğla ve demir destekler kullanılarak oluşturulan taşıyıcı bir yapının yüzeylerinin mağara formu oluşturacak şekilde harç, doğal ya da yapay taşlar ile kaplanmasıyla oluşturulmuştur. Üzerinden genelde kademeli olarak akan su ile kaskad özelliği kazanan grottolar, üzerlerinde bitki yetiştirmek, bahçe içinde bir gezinti mekânı oluşturmak, ya da bir seyir alanı olarak kullanılmışlardır. Sonuç: Bu çalışma ile İstanbulun tarihi bahçelerinde bulunan grottoların korunabilmesi için envanterlerinin hazırlanmasına, koruma sorunlarının ortaya çıkarılmasına ve konu ile ilgili daha fazla araştırma yapılmasına gerek olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: İstanbul, Tarihi Bahçe, Peyzaj, Grotto (Yapay Mağara), Kaskad, Su öğeleri
Doi: 10.17365/TMD.2021.TURKEY.22.03