Uçak mühendisi ve sosyal medya içerik üreticisi Muhammed Yılmaz ile gelişen Teknoloji ile her geçen gün büyüyen Sosyal medya alanları üzerine konuştuk. Sayın Yılmaz’a Magg4’e Zaman ayırdığı için teşekkür ederiz.
Uçak mühendisi ve sosyal medya içerik üreticisi Muhammed Yılmaz kimdir? Bu iki etiketi birbirinden ayrı düşünmek mümkün mü?
Sondan başlamak gerekirse bahsettiğiniz iki etiketi birbirinden ayırmak doğru olmaz. Uçak mühendisliği, İstanbul Teknik Üniversitesi’nde eğitimini aldığım ve diplomasına sahip olduğum; icra ettiğim mesleği bana yapma hakkı veren etiketim. Sosyal medya içerik üreticisi ise bununla doğrudan ilintili. Uçak mühendisliği kimliğimin bana kazandırdığı bilgi ve birikimi, iş dünyası ve sosyal hayatta yaşadıklarım/karşılaştıklarım ile harmanladıktan sonra ortaya çıkan deneyimler bütününü, insanlarla paylaşma şeklimin vücut bulmuş hali diyebilirim. Bilimsel olarak eğitimini aldığım havacılık ve uçaklara dair herkesin merak ettiği, bilmek istediği şeylere, aklındaki soru işaretlerine toplu bir şekilde cevap vermemi sağlayan şey, sosyal medya araçları. Uçaklara dair bildiğim şeyleri, uçaklarla tek ilişkisi seyahat etmekten ibaret olan veya hobi olarak ilgi duyan insanlara aktarmaya çalışma çabası.
Sosyal medya hesaplarınızı dikkatle takip eden birisi, sizin yerinizde olmak ister. Çok kısa süre içinde sizi dünyanın bambaşka şehirlerinde görüyoruz. Siz ne iş yapıyorsunuz da bu kadar geziyorsunuz?
Bu soru bana özellikle son bir yılda en fazla sorulan soru sanırım. Eskiden insanlar daha çok ‘’uçakların arkasındaki beyaz izlerin sırrı ne?’’ gibi sorular sorarken artık ‘’ nasıl bu kadar gezebiliyorsun? Ne iş yapıyorsun? Beni de yanında götürür müsün?’’ vb sorular sormaya başladı. Kısaca özetlemek gerekirse, kendi şirketim İkez Havacılık ve Danışmanlık Ltd Şti ile uçak brokerlığı yapıyorum. Uçak parçası ithalat – ihracatı ve aynı zamanda havayollarının filoya alacakları ya da filodan çıkaracakları uçaklar için teknik danışmanlık hizmeti veriyoruz. Bütün bunlar iş amaçlı sık seyahat etmemi sağlıyor. Aynı zamanda çeşitli gazete ve dergiler için yazdığım havacılık yazıları ile sosyal platformlar için havacılık temalı dijital içerikleri üretebilmem için çok sayıda havayolu ve şirketten de çeşitli davetler alıyorum. Bu yüzden seyahatlerimin sayısı bir hayli fazlalaşıyor.
Teknoloji birçok mesleği yok edip, istihdamı tehdit ederken; aynı zamanda yeni meslek dallarının oluşmasına neden oluyor. YouTuber ya da sosyal medya içerik üreticisi olmak aklınıza nasıl geldi?
Teknolojinin gelişim hızı ve dünyanın giderek daha globalleşmesi sebebiyle hiçbir şey artık dünle aynı değil. Herkes bilgiye çok daha kolay ulaşıp, çok daha kolay tüketiyor. Hepimizin zamanı kendimiz için çok daha kıymetli hale geldi. Bu koşuşturma içinde çağın gerekliliklerine ayak uydurmak son derece büyük önem taşıyor. Uyduramayanlar ise doğal seçilimle elenip, varlıklarını sürdüremiyor. Gazetelerin önce sayfa sayılarını azaltıp ardından birer birer kapılarına kilit vurması ekonomik kaynaklı çok sayıda sebebe bağlı olsa da artık çağın gerisinde kalmış olmalarıyla da ilgili.
Eskiden olayları gazeteden okuyup, televizyondaki haberlerden takip etmeye çalışan bizler; artık herhangi bir durum yaşandığında cebimizdeki küçücük cihazlar aracılığıyla yaşanan şeye dair görüntülü, sesli, yazılı tüm bilgilere birkaç saniye içinde ulaşabiliyoruz. Ertesi gün çıkacak gazetede haberi okumak için beklemiyoruz! Yani içerikleri tüketenler aynı olsa da içerikleri üretenlerin değiştiği bir dönemin şahitleriyiz. Hepimiz paylaştığımız fotoğraflar, tweetler, hikayeler, yorumlar ile birer içerik üreticisi olduk. Ben de bilgi sahibi olduğum ve insanların ilgisini çekebileceğini düşündüğüm konular ile ilgili olarak insanlara en kolay ulaşabileceğim mecralar aracılığıyla kendi yayın organlarım üzerinden paylaşımlar yapmaya başladım ve sonra giderek kalabalıklaştık.
Amacınız sosyal medyada ya da kendi mecralarınızda içerik üreticisi olmak mıydı yoksa ilgilendiğiniz alanda amatör olarak paylaşımlar yapmak mı?
Herhangi bir sosyal mecra üzerinde bir kullanıcı adına sahip olup hesabınıza giriş yaptığınız anda o dünyada artık bir içerik üreticisi oluyorsunuz. O platform aracılığıyla ulaştığınız takipçi, abone, okuyucu -adı her ne olursa olsun- sizin yaptığınız içeriklerin doğal bir alıcısı durumuna geliyor. Yani sizi 30 kişi takip ediyorsa yapacağınız bir paylaşımla o 30 kişiye ifade etmek istediklerinizi tek tek anlatmak yerine topluca yapıyorsunuz. Sosyal medya kitle iletişiminin en etkili yöntemlerinden biri olması nedeniyle çok özel.
Sosyal hayatta tanıştığım, karşılaştığım veya yakın çevremdeki insanların, mesleğim nedeniyle uçaklar ve havacılık ile ilgili bana sorduğu sorulara toplu yanıt vermenin bir yöntemi olarak paylaşımlar yapmaya başladım. Daha sonra bu bilgi alışverişi yapılan içerikleri YouTube ile biraz daha süsleyip eğlenceli hale getirmeye başladım. Çevremde birbirini hiç tanımayan insanlar bu konuları merak edip bu soruları bana soruyorsa; bu toplumun genelini yansıtan bir durum olabilir düşüncesiyle yola çıktım paylaşımları yapmaya başlarken. Türkçe bilen ve aynı sorulara cevap arayan tüm insanlığa toplu birer cevaptı hepsi ilk günden itibaren.
İçeriklerinizi üretmek için ne kadar zaman harcıyorsunuz?
Benim asıl para kazandığım iş içerik üreticiliği değil. Bu kısım, benim için hem hobi hem de ek iş durumunda. İçerik ürettiğim üç alan var. Blog sitem (boardinginfo.com), instagram hesabım (yilmazmuh) ve YouTube kanalım (Boarding Info). Linkedin’i de aktif kullanmaya başladım son dönemlerde. Buradaki tüm içeriklerin birbirini beslediği bir ekosistem yaratmış durumdayım.
Türkiye ve dünyada olup bitenleri içerik tüketicisi etiketimle takip ederken; bahsettiğim 3 temel alanın kapsamına giren şeyler keşfettiğimde bir anda içerik üreticisi kimliğime geçiş yapıyorum. Bahsedilen olay, durum, bilgiyi; her üç mecranın kendi gerekliliklerine göre uyarlayıp beni takip eden insanlarla paylaşıyorum. Instagram için karakter sıkıntısı yaşıyor; YouTube için insanların izlemekten sıkılmayacağı zaman sınırları içinde kalmak gibi bir kısıtlama yaşıyorsunuz. Ayrıca videoların çekilmesi ve montajı da ekstra zaman gerektiriyor. Ancak blog tam olarak öyle değil. Derinlemesine anlatmak istediklerinizi anlatabildiğiniz sonsuz bir alan. Yani aslında içeriklerimi üretmek için 24 saat çalıştığımı söylemek yanlış olmaz. Sürekli algınız açık şekilde dolaşmaya başladığınız an; ilgili içerikleri üretmeye başlamış oluyorsunuz zaten.
Sosyal medyada haftada kaç içerik paylaşıyorsunuz?
Instagram’da her gün bir post paylaşmaya çalışıyorum. Hiçbir postu sadece görsel olarak paylaşmadığım için; sıradan bir paylaşıma göre benim için çok meşakkatli olabiliyor. Tüm paylaşımların altına bir açıklama ve bilgilendirici metin yazıyorum. Yani tüm instagram paylaşımlarım tematik. Günde birden fazla yapmak bu yüzden pek mantıklı değil takip eden insanlar açısından. Tabii benim açımdan da. Ancak instagram story kısmında herhangi bir sınırlamam yok. Özellikle seyahatteysem çok sık hikaye paylaşabiliyorum. Blog’da yayımlanan yazılarım ve youtube’deki her yeni videomu da ayrıca instagram story üzerinden linkleriyle birlikte duyuruyorum.
YouTube’de haftada iki video üretiyorum. Pazartesi günleri saat 20:00’de havacılık ve uçaklara dair ilginç ve özel bir konuyu işliyorum. Cuma günü 20:00’de yayınlanan videonun konsepti ise Türkiye ve dünya havacılık sektöründe geride bıraktığımız hafta yaşanan gelişmelerinin tümünün derlendiği bir havacılık bülteni.
Blog ve linkedin hesabım için belirli süre ve sayı kıstasım yok. Onlar tamamen değişken.
Kullanmadığınız sosyal mecralar var. Bunları neden tercih etmiyorsunuz?
Twitter ve Facebook tercih etmiyorum. Çünkü beni ulaşmak istediğim kitleye ulaştırabilecek doğru mecralar olmadığı düşüncesindeyim. Her ikisinin de kullanım amacı biraz farklı. Twitter daha çok haber kaynağı gibi kullanılıyor; facebook ise yaş ortalamasının çok yükseldiği bir kullanıcı kitlesine sahip ve popülaritesini her geçen gün kaybediyor. Hem kişisel hem de Boarding Info olarak facebook ve twitter hesaplarım var ancak yeterli enerjiyi sarf etmiyorum her ikisi için de.
Beğeni ve tekrar paylaşım (re-post) bir sosyal medya içeriğinin bir anlamda ekonomik değerini oluşturuyor. YouTuber’ların ve sosyal medya fenomenlerinin güçleri gerçekten buna göre mi ölçülüyor. Gelirleri bununla orantılı mı?
Herhangi bir sosyal medya paylaşımının gücünü ulaştığınız insan sayısı belirliyor. Buna da etkileşim deniyor. Etkileşimi artıracak her detay birer katalizör aslında. Yani beğeniler, repostlar, yorumlar o paylaşımın platform tarafından öne çıkarılma ve daha fazla insana sunulma ihtimalini artırıyor. Bu da doğrudan etkileşimini artırıyor. Ancak sosyal medya fenomenlerinin güçlerinin buna göre ölçüldüğünü söylemek biraz ütopik. Zira son dönemde sahte takipçi, beğeni, izleme satın almak gibi olumsuz durumların giderek arttığını görüyoruz. O paylaşımların altında gördüğümüz rakamların çoğu, altı boş, suni birer dijital rakamdan ibaret.
Gelir konusuna gelince herkesin birer içerik üreticisi olduğu düşünülürse; her saniye yüzbinlerce yeni içerik üretiliyor. Bütün bunları tüketmemiz de söz konusu olmadığı için sosyal mecraların algoritmaları size üretilen içeriklerin bir kısmını gösteriyor. Bunu da kullanıcı deneyimleri, ilgi alanları ve hesap geçmişiniz inceleyerek yapıyor. Yani sizin daha fazla insana ulaşmak isteğinizi gerçekleştirmek için para ödemeniz gerekiyor. Böylece algoritma sizi öne çıkarıyor. Fenomenlerin asıl gelir kaynağı markalarla yaptıkları iş birlikleri. Paylaşımlarınızın erişimleri ve hesabınızın gücü sayesinde yaptığınız iş birlikleri sizin para kazanmanızı sağlıyor.
Başka ölçüm kriterleri var mı? İçeriğin kaliteli olması belli bir konuda olması gibi?
İçeriğinizin kalitesi ya da tematik olması aslına bakarsanız çoğu markanın umurunda olmuyor. Paylaşımın daha fazla kişiye ulaşması ve dolayısıyla ürün ya da hizmetin en fazla tüketicinin cebine ya da bilgisayarına girmesi reklam verenler için çok daha önemli oluyor çoğu zaman.
Havacılık çok popüler bir alan ve siz de çok özel bilgiler paylaşıyorsunuz. Takipçi bulmak, eşik takipçi sayısı ya da kritik kitle sayısına ulaşmak işin ilk en zor yanı. Sonraki zor yanı ise bu takipçilerin sizi bırakmaması. Tıpkı dünyanın en stresli mesleklerinden biri olan hava trafik kontrolörleri gibisiniz. Bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz?
Benzetme çok doğru oldu. Sadece benim için değil sosyal medyada içerik üreten herkesin ortak kaygısı bu. Sizi takip eden insanların bundan vazgeçmesi. Aslına bakarsanız kişisel olarak böyle bir endişem hiç yok. Zira paylaşımlarınızı belirli bir standartta sürdürdüğünüz müddetçe böyle bir sorun yaşamak pek rasyonel değil. Ben sosyal medyada içerik üretmeye başladığım ilk günden bu yana kalite standartlarımı belirledim ve bu şekilde hareket ediyorum. Eğer içime sinmeyecekse oldu bittiye getirip paylaşmak yerine o gün ya da o an paylaşım yapmamayı tercih ediyorum. Çünkü herhangi birinin sizi takibe alması, onun ilgisini çektiğiniz bir paylaşım ile gerçekleşiyor neticede. Sizden bir hizmet almış ve memnun kaldığı için de bu hizmetin daimi alıcısı oluyor teorik olarak. Ancak siz hizmetinizin kalitesinde farklılıklar sergilemeye ya da ürün gamınıza başka ürünler de eklemeye başlarsanız takipçiniz ‘’artık burada bana göre bir şey yok’’ algısına düşebiliyor. Bu açıdan tematik bir içerik üreticisi olduğum için ve kendi kalite standartlarımı korumak gibi bir oto kontrole sahip olduğum için böyle bir korku yaşamıyorum.
Takipçi kaybına uğramak iki şekilde oluyor benim adıma. Markalarla yaptığım anlaşmalar gereği bazen çekilişle bir ürün hediye ediyorum. O esnada çok sayıda insan çekilişe katılmak için takibe başlıyor. Ancak sonuç açıklandıktan sonra kendine çıkmadığı için takibi bırakabiliyor. Bunu anlayışla karşılıyorum. Zaten benim ulaşmak istediğim ve hitap ettiğim öz takipçi kitlesi bu değil. Çok itirazım yok buna. Çünkü ben, paylaştığım bilgileri okumaktan ve beni ‘’acaba bugün ne paylaşacak?’’ düşüncesiyle takip eden insanlar için üretiyorum.
Bir de markalarla iş birlikleri yaptığım zaman buna kızan ve duruma ‘’sen de mi başladın?’’ şeklinde yaklaşan ve takipten çıkan arkadaşlarla karşılaşıyorum ve buna katılmıyorum. Çünkü ben kendi adıma hiç tamamen reklam kokan bir paylaşımda bulunmamayı seçiyorum. Mutlaka verdiğim bilgilerin içinde bir şeyleri yerleştirmek için çaba sarf ediyorum. Bu yüzden ‘’reklam aldığın için takipten çıktım’’ düşüncesindeki arkadaşlara pek hak veremiyorum.
Ben, paylaştığım bilgileri okumaktan ve beni ‘‘acaba bugün ne paylaşacak?’’ düşüncesiyle takip eden insanlar için üretiyorum.
Birçok havayolu ve sektörden çok sayıda şirket sizi yurt içi/dışı pek çok aktiviteye davet ediyor. Sizi nasıl buluyorlar? İlişki kurma süreci nasıl ilerliyor? Sizin bu aktivite kapsamında yaptığınız paylaşımları takip edip etkileşim ölçümü yapıyorlar mı?
Aslına bakarsanız havacılık sektörü, özellikle ülkemizde oldukça butik bir sektör. Şirketler belli, halkla ilişkilerini yapan ajansları belli, gazetecileri / yazarları belli ve artık sektörün kabul etmeye başlamak zorunda kaldığı influencer yani içerik üreticileri belli. Kısacası herkes herkesi tanıyor. Bu açıdan birilerine ulaşmak pek zor olmuyor. Sadece bazı şirketler ve bunların bazı yöneticileri hala nostaljik yönetim anlayışlarını benimsiyor olmaları gereği (röportajın başında belirttiğimiz çağa ayak uyduramamak meselesi) dijital medyanın ve içerik üretiminin ne kadar önemli bir mesele olduğunu kabul etmemek konusunda direniyor. Ancak ben en geç bir iki yıl içinde bu insanların teslim bayrağını çekip sorunun çözüleceğine inanıyorum.
Beni davet eden markalar ve şirketlere aktiviteler sonrası yaptığım içerikler ve bunlara aldığım geri dönüşleri detaylı bir rapor halinde sunmayı tercih ediyorum. Nerede ne kadar paylaşım yaptık ve bu sayede kaç kişiye eriştik gibi bilgileri iletiyorum. Ölçüm sonuçlarını kullanıp kullanmadıkları hakkında herhangi bir fikrim yok.
Çok yakın bir zamanda dünya turu yaptınız. Aynı zamanda dünyanın en uzun uçuşunu gerçekleştirdiniz. Bundan bahseder misiniz?
Her şey Singapur Havayolları’nın Türkiye ofisinden karşı konulmaz bir davet almamla başladı. Bana, 11 Ekim’de yeniden başlayan ve dünyanın en uzun non-stop uçuşu ünvanını ele geçiren Singapur-New York seferini deneyimleme şansı sunan bir davetti bu. Elbette kabul ettim! Bu rekor uçuşu bizzat deneyimleme şansı verilen Türkiye’deki tek kişi olacaktım. Seyahat tarihi yaklaştığında, Singapur’dan gelen tur programı çok daha büyük bir şaşkınlık yaşamama neden oldu. Çünkü bu yalnızca bir rekor uçuşuna katılımla sınırlı kalmayan; aynı zamanda kısa sürede yapılacak bir dünya turunun da davetiydi aynı zamanda.
Pazartesiden cumaya; yaklaşık 100 saat içinde İstanbul-Singapur, Singapur-New York, New York-Frankfurt ve Frankfurt-İstanbul uçtum. Singapur’dan New York’a yapacağım dünyanın en uzun uçuşu Pasifik üzerinden; New York’tan Frankfurt’a ise Atlantik üzerinden gerçekleşti. Bu açıdan bakıldığında dünyanın çevresinde neredeyse bir tam tur atmış oldum. Bu olağanüstü deneyim esnasında 100 saat içinde 3 kıtada, 4 şehir, 6 havalimanı görüp; 4 farklı uçak tipiyle 4 ayrı uçuş gerçekleştirdim. Hayatım boyunca unutamayacağım bir tecrübe oldu. Mesleki kariyerime de çok özel bir çentik atmış oldum.
Son olarak dünyada en çok havalimanı gören kişi olarak Guiness Rekorlar Kitabı’na girme projenizden bahseder misiniz?
Aslına bakarsanız bu bizim kendi aramızda çok kısa bir süre önce dillendirmeye başladığımız bir proje. Gerekli girişimleri başlattık fikir biraz daha olgunlaştıktan sonra sosyal platformlarım üzerinden büyük bir keyifle bunu duyuracağız umuyorum. Bir şeyler söyleyebilmem için henüz çok erken.
Uçakta doğan kişi hayat boyu o havayolunda bedava mı uçuyor? Yoksa havayolu şirketi doğum ücreti veya belki ay bilgisini sakladığı için yolcudan ücret veya tazminat talep ediyor mu?
Öncelikle şunu söyleyeyim Havayolu şirketi tazminat veya ücret talep etmiyor. Hayat boyu bedava mı uçuyor sorusuna cevap verecek olursam da bu bir şehir efsanesi. Şimdiye kadar sadece Thai Airways, Asia Pacific Airlines, AirAsia ve Polar Airlines böyle bir uygulamaya imza attı. Virgin Atlantic ise uçakta doğan bir bebeğe, 21 yaşına kadar ücretsiz uçuş izni verdi.
Bir diğer şehir efsanesi de Uçakta Doğan Çocuk Dünya Vatandaşı mı Oluyor. Vatandaşlık hakkı konusunda iki temel ilke var: Kan bağına bağlı kazanılan vatandaşlık hakkı ‘jus sanguinis’. Bir devletin toprakları içinde doğumla kazanılan vatandaşlık hakkı ‘jus soli’. Bazı ülkeler bu prensiplerden birini, bazıları ikisini birlikte uyguluyor. Pek çok Avrupa ülkesi jus soli ilkesini benimsemezken; ABD benimsiyor.