Dünya çocuk edebiyatında unutulmaz yeri olan ve klasikleşmiş kitaplarıyla da bilinen Roald Dahl çok önemli çocuk yazarlarından biridir. Bu yazımızda Roald Dahl kimdir, Roald Dahl’ın kitapları ve hayatı hakkında ayrıntılı bilgileri bulabileceksiniz… Faydalı olması dileğiyle, iyi okumalar : )
Konu Başlıkları
Roald Dahl Kimdir?
Çocuk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Roald Dahl, Norveç asıllı bir ailenin çocuğu olarak Galler’de dünyaya geldi. Roman ve öykü yazarı olan Dahl, asıl ününü 1940’lı yıllarda çocuk kitapları yazarak kazandı. Yazdığı kitaplar çok beğenildi ve en çok satan kitaplar arasına girdi. Özellikle Charlie’nin Çikolata Fabrikası adlı kitabının ünü tüm dünyaya yayılmış, sinemaya uyarlanmıştır. Şimdi gelin hep birlikte dünyaca ünlü yazar Roald Dahl kimdir, sorusuna ayrıca hayatı ve eserlerine daha yakından bakalım.
Doğum Yeri ve Tarihi: Llandaff, Cardiff, GALLER 13 Eylül 1916
Vefat Yeri ve Tarihi: Oxford, Oxfordshire, İNGİLTERE 23 Kasım 1990
Roald Dahl’ın Hayatı
13 Eylül 1916 yılında Llandaff’ta dünyaya gelen Roald Dahl, Norveç asıllı bir ailenin çocuğudur. Adını Norveç ulusal kahramanı ünlü kâşif Roald Amundsen’den aldı. Henüz 3 yaşına girmişken ablasını apansidit yüzünden kaybetti. Aradan çok geçmeden, sadece bir ay sonra, ne yazık ki babasını da kaybetti. Dahl’ın annesi, eşi ve bir çocuğunu kaybetmesine rağmen Norveç’e dönmeyi reddedip İngiltere’de yaşamayı seçti. Bu kararında oğlunun İngiliz okullarında eğitim görmesini istemesi önemli rol oynadı. Bu karar, Roald Dahl’ın hayatı için kritik öneme sahiptir.
Böylece Roald Dahl’ın eğitim hayatı Katedral Scholl’da başlar. İlkokul yılları yazar için unutulmaz olur. Hatta daha sonraları yazacağı kitaplarında bu yıllardan sıkça bahsedecektir.
İlkokul eğitiminde sonra Saint Peter gibi iyi okullarda yatılı okudu. Yatılı okul dönemleri onun için en keyifsiz zamanlardı. Anne özlemi çekiyor, sık sık ona mektuplar yazıyordu. Yazarın yazma deneyimleri de böyle başladı.
Repton Okulu ve Cadbury Çikolataları
Roald Dahl’ın hayatı için dönüm noktası ise Sain Peter’den ayrılıp Repton Okuluna geçişi oldu. Çünkü ünlü çikolata markası Cadbury, yeni ürünlerinin denenmesi için çikolatalarını bu okula gönderiyordu. Bedava çikolata sayesinde genç yaşta çikolata hakkında ne varsa öğrenme fırsatı yakaladı. Ayrıca en önemlisi eşsiz hayal gücünü kazanmasını sağladı.
Yazar bir yazısında o günlerden şöyle bahsediyordu: “O zaman anladım ki bu muhteşem Cadbury çikolata fabrikasının içinde bir icat odası olmalıydı. Beyaz önlüklü yetişkin adamlar ve kadınlar tüm zamanlarını fokurdayan kazanlar dolusu yapışkan çikolata ve şekerlerle yeni karışımlar yapıp muhteşem tatlar üretmeye adıyorlardı.”
Roald Dahl, her gece yatağına yattığında kendini o fabrikada en muhteşem çikolatayı icat eden kişi diye hayal ediyordu. O harika çikolatayı icat ettiğinde fabrika sahibine müjdeyi bizzat kendisi verecekti. Fabrika sahibi ise ona bu başarısından dolayı bir araba hediye edecekti. Böylece hayalindeki arabaya kavuşacağı günü iple çekiyordu.
Belki hayalini gerçekleştiremedi. Ancak o hayaller, yazıldığı günden beri dünyanın en çok okunan kitaplarından biri olan Charlie’nin Çikolata Fabrikası’na ilham kaynağı oldu.
Kitaplarına İlham Kaynağı Olan Pilotluk Yılları
Roald Dahl, İngiltere’nin en prestijli okullarında eğitim görmüştür. Fakat başarılı bir öğrenci olmasına karşın, üniversite eğitimi almak yerine maceraperest bir insan olmayı seçmiştir. Bu sebeple de lise eğitiminden sonra Kanada’ya yapılan bir keşif yolculuğunda yer almıştır. Newfoundland’a yapılan bu keşif yolculuğundan sonra dünyaca ünlü petrol şirketi Shell için çalışmaya başladı. Bu sebeple de Tanzanya’ya gitti. Ancak İkinci Dünya Savaşı başlayınca buradan ayrılıp İngiliz ordusuna katıldı. Altı aylık uçuş eğitiminin ardından savaş pilotu olarak orduda görev aldı.
Bir süre savaş uçağı pilotu olarak Yunanistan ve Libya’da görev yaptı. Talihsiz bir kaza sonucu kafatası kemiği kırıldı. Bu olaydan sonra pilotluğu bırakıp ABD’ye gitti. ABD’de, İngiltere adına diplomatik görevler üstlendi.
Roald Dahl’ın hayatı denildiğinde İkinci Dünya Savaşı yılları dikkate değer yıllardır. Çünkü hayatını ve edebi kişiliğini derinden etkilemiştir. İkinci Dünya Savaşı devam ederken ABD’de dönemin roman yazarlarından C.S. Foster ile tanışır. C.S. Foster, Dahl’ın yazma yeteneğini görünce ona başından geçenleri yazmasını tavsiye eder. Dahl, onun desteğiyle ordudaki askerlik anılarını yazmaya başlar. Yayınladığı ilk öyküsü Çocuk Oyuncağı pilotluğu bırakmasına neden olan uçak kazasını konu edinir.
Roald Dahl’ın Eserleri
1942 yılında yayınladığı Çocuk Oyuncağı adlı öyküden sonra dikkatleri üzerine çeker. Çok geçmeden ünlü Amerikan medya şirketi Walt Disney için bir çocuk kitabı yazar. 1943 yılında yayınlanan kitabın adı The Gremlins’tir. Yayınlanan ilk öyküsünde olduğu gibi, bu kitapta da orduda pilotluk yaptığı sıralarda yaşadıklarını anlatmıştır.
Bu sırada Roald Dahl hayatını sinema oyuncusu olan Patricia Neal ile birleştirir. 1953 yılında başlayan bu evlilikten tam beş çocuk dünyaya gelir. 30 yıl süren evlilikleri iki trajik olaya sahne olur. İlkinde ilk çocukları olan Theo, trafik kazası soncu ağır yaralanır. Tedavisi yıllarca sürer. Bu olaydan sonra hayatlarına temiz sayfa açmak isteyen Dahl ailesi, 1961 yılında İngiltere’ye taşınır. Ancak talihsizlikler burada da peşlerini bırakmaz. İngiltere’ye taşınmalarının üstünden bir yıl geçmiştir ki, kızları Olivia’yı kızamık hastalığından kaybederler. Özellikle bu olay Dahl’ı derinden etkiler, uzun süre bunalım yaşamasına neden olur. Bu iki trajik olay sebebiyle dönem dönem ara verse de Charlie’nin Çikolata Fabrikası’nı yazmaya devam eder.
Takvimler 1983 yılını gösterirken 30 yıllık eşiyle yolları ayrılır. Dahl, yaşamının geri kalanını aynı yıl evlendiği Felicity Crosland ile geçirir. Tarih 23 kasım 1990’ı gösterdiğinde myelodsiplastik sendrom nedeniyle, 74 yaşında, Oxford’da hayata veda eder.
Roald Dahl’ın Edebi Kişiliği
74 yıllık hayatına birçok eser sığdıran Roald Dahl’ı en çok çocuk kitaplarıyla tanıdığımızı söylemek mümkündür. Ancak bunun yanı sıra büyükler için de yazdığı eserleri vardır. Roald Dahl romancı, şair aynı zamanda senaristtir. Çok yönlü bir yazar olmasına karşın kendini çocuk edebiyatı yazarı olarak tanımlar. Buna sebep olarak da çocuklara olan büyük sevgisini göstermektedir.
1942 yılında yayınladığı The Gremlins adlı öyküsü Roald Dahl’ın edebi kişiliğinin ilk ürünüdür. Kendini bir hayalperest olarak tanımlayan yazarın bu yönü kitaplarında açıkça görülmektedir. Hayal gücünü büyük bir ustalıkla kullanan yazar için Repton Okulu yılları ve İngiliz ordusunda geçirdiği yıllar çok önemlidir. Kitaplarının birçoğuna bu yıllarda yaşadığı olaylar esin kaynağı olmuştur.
Roald Dahl ve Charlie’nin Çikolata Fabrikası
Özellikle lise çağlarında her gece hayalini kurduğu çikolata fabrikası mucitliği ona Charlie’nin Çikolata Fabrikası’nı yazmasına imkân sağlamıştır. 1960-64 yılları arasında tamamladığı kitap yazarın hayatının en zorlu yıllarına denk gelmektedir. Roald Dahl’ın hayatını yazan Donald Sturrock kitapla ilgili şu ifadeleri kullanır:
“Kitaptaki Wonka karakteri oldukça güçlü çizilmiştir. Hem bir mucit dehasına sahip hem de zorluklara karşı mücadele gücü yüksek biridir. Bana kalırsa Roald Dahl, Wonka karakterinde bize kendisini anlatmıştır. Yazarın kitabı yazdığı dönemlerde yaşadığı trajedileri de öğrenince bu hissiyatınız olabildiğince güçleniyor.”
Roald Dahl’ın edebi kişiliği çocuk ve gençlik edebiyatı eserleriyle şekillense de yazarlık hayatı yetişkinler için yazdığı kısa öykülerle başlamıştır. Ancak yaşadığı dramatik olaylar ve çocuk sevgisi onu çocuk edebiyatı ürünleri üretmeye itmiştir.
Eserlerini genellikle çocuk bakış açısıyla ele alan yazar, benzersiz bir hayal gücü ortaya koymaktadır. Eserlerinde Norveç’in efsanevi yaratıklarından tutun da Bay Wonka gibi kendi hayal dünyasının karakterlerine kadar birçok ilginçlikler yer almaktadır.
Roald Dahl, sadece çocukları değil her yaştan insanı da kendine çeken büyülü dünyalar kurar kitaplarında. Bu fantastik atmosfer o kadar renklidir ki, bu hayal dünyasına girince çıkmak neredeyse imkânsızdır. Dolayısıyla Roald Dahl’ın kitaplarıyla tanışan bir çocuk, renkli, fantastik dünyalara yelken açar.
Roald Dahl’ın Kitapları
Hem yetişkinler için hem de çocuklar için birçok eser veren Roald Dahl’ın Türkçeye çevrilen çocuk kitapları şunlardır:
- Gremlinler
- Charlie’nin Çikolata Fabrikası
- Charlie’nin Büyük Cam Asansörü
- Dev Şeftali
- Anlaşıldı, Tamam
- Öptüm Seni
- Oswald Amcam
- Senin Gibi Biri
- Koca Sevimli Dev
- Bay ve Bayan Kıl
- George’un Harika İlacı
- Cadılar
- Yaman Tilki
- Dünya Şampiyonu Danny
- Küçük Adam Büyürken
- Büyülü Parmak
- Zürafa, Peli ve Ben
- Kaplumbağa
- Benek Tozu ve Diğer Müthiş Sırlar
- Şeker Henry’nin İnanılmaz Öyküsü
- Matilda
- The Twits
- Okan’ın Harika İlacı
- İrikıyım Timsah