İşyerlerinde Covid-19’la mücadele sürüyor. Bu kapsamda çalışanların sağlık ve güvenliğinin gözetilebilmesi ve salgının yayılmasının önüne geçilebilmesi için bir dizi tedbirler alınmaya devam ediyor. ÇSGB’nin yayımladığı genelgeyle aşı olmayan kişilerin işyerine girişlerinde zorunlu olarak PCR testi istenebileceği duyuruldu. 6 Eylül’de yürürlüğe giren zorunlu PCR test uygulamasında ise kafalarda soru işaretleri bulunuyor. PCR test ücretleri kim tarafından karşılanacak? PCR testi nasıl yapılacak? Çalışanları aşı olup olmadıkları nasıl tespit edilecek? Genel olarak işyerlerindeki aşı ve PCR test takibinin nasıl yapılacağını sizler için derledik.
1- PCR testleri nasıl yapılacak?
Bilindiği üzere ülkemizde PCR test yapma yetkisi Sağlık Bakanlığı’nın akredite ettiği sağlık kuruluşu ve laboratuvarlar tarafından yapılabiliyor. Bu nedenle Covid-19 hastalık belirtisi göstermeyen kişiler özel sağlık kuruluşu veya laboratuvarları tercih etmek durumunda. Özelde PCR test ücretleri ise 100-150 TL’den başlayıp 400-500 TL’yi bulabiliyor. PCR testleri devlet hastanelerinde ücretsiz yapılıyor. Fakat devlet hastaneleri sadece Covid-19 hastalık belirtisi gösteren kişilere ücretsiz olarak PCR testi yapmaktadır. Ayrıca piyasada satışı görülen PCR test kitleri bireysel olarak uygulayabiliyorsunuz fakat henüz ülkemizde yasallaşmamıştır. Bu nedenle çalışanlara bireysel PCR test kitiyle yapılan testler yasal dayanak oluşturmamaktadır.
2- Çalışanların aşı takibi nasıl yapılacak?
Bazı işyerleri çalışanların aşı olup olmadıklarına dair yazılı belgeyle aşı kartını isterken, hukukçular aşı kartı istenmesinin Kişisel Verilerin Korunması Kanununu (KVKK) çerçevesinde doğru olmadığını ifade ettiler. Fakat işverenler Covid-19 açısından gözetim yapabilmesi için “Hayat Eve Sığar” adlı mobil uygulamayla çalışanlarının HES kodlarını sorgulama hakkına sahip. İşyerlerindeki Covid-19 sorumlusu her mesaiye başlamadan önce çalışanların HES kodunu tarayarak aşı durumunu sorgulayabilir. HES kodu sorgulamasında kişinin aşı olup olmadığı da görülebiliyor. Ayrıca bu sorgulamaların günaşırı yapılması aşıda her dozu yaptırıp yaptırmadığının anlaşılması için önemli. Örneğin Covid-19 aşısında ikinci dozu yaptırmamış kişilerin HES kodu sorgulamasında aşı durumunda “hayır” ifadesi yer alıyor.
PCR test ücretinin kim tarafından karşılanacağını bir önceki haberimizde İSG Haber Hukuk Danışmanı Avukat Cüneyd Altıparmak yanıtlamıştı. Altıparmak, “Bu konu devlet tarafından gündeme getirilmiştir ve geçtiğimiz günlerde bu duruma benzer olarak MEB tarafından da ‘Öğretmenler PCR testine tabii tutulacak ve PCR testleri ücretsiz olacak’ denildi. Buradan hareketle, özel okullardaki öğretmenler de işçidir ve onlara ücretsiz, diğer işçilere ücretli gibi bir şekilde uygulama bir kere hukukun genel mantığına aykırıdır. Hukukun eşitlik ilkesine aykırı olacağı için bunların masraflarını devletin getirdiği zorunluluk nedeniyle ki devlet iş hukuku anlamında bu tip tedbirlere başvurabiliyor. Covid-19 aşısı olmayan işçilerden, zorunlu olarak haftada bir kez PCR testi yaptırmalarının istenmesi de bu tedbirlerden birisidir ve maliyeti de devlet tarafından veya devletin ayırdığı bir fondan karşılanması mümkün olur” dedi. Ayrıca 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri gereği çalışanların sağlık gözetiminden doğan ücretlerin çalışanlara yansıtılamayacağı söylenmektedir.
4- PCR testi vermeyen çalışan işten çıkarılabilir mi?
PCR testi yaptırmayanların ücretsiz izne çıkarılıp çıkarılamayacağı veya işten temelli çıkarılıp çıkarılamayacağına dair değerlendirme yapan Avukat Cüneyd Altıparmak şunları söyledi: “PCR testi yaptırmadığı için ücretsiz izne ayrılma durumu PCR testinden kaçma olarak değerlendirilebilir ama her zaman bir işçinin ücretsiz izne ayrılma hakkı vardır. Belirli şartlar oluştuğu zaman kanunen ücretsiz izin haktır, kullanılabilir. Tabi bunun da belirlenmiş bir çerçevesi vardır. Ama işveren, işçinin gerçekten ücretsiz izine çıkmak niyetiyle değil de PCR testinden kaçmak için ücretsiz izine çıktığını belirtme durumu olabilir. İşveren sözleşmeyi fesh ederek işçiyle çalışmak istemediğini ifade ederse yargı makamlarınca haklı fesih ile değerlendirilebilir ve böyle bir risk taşımaktadır”
Ayrıca bir süreçten geçildiğini ve bu süreci hep birlikte olgunlukla karşılayıp atlatılması gerektiğini aktaran Avukat Cüneyd Altıparmak, “İşveren, işçi, kamu ve özel sektöre bazı yükümlülükler yüklenebiliyor. Bu sadece devletin altından kalkabileceği yük olmadığı için herkes destek olmalıdır” dedi.