MERKEZ ALAN – ANALİZ | Suriye’de yaşanan olağanüstü gelişmeler Cumhurbaşkanı Erdoğan açısından ne anlama geliyor? Saray’ın yöneticilerinin Suriye yönetimine ilişkin birbirinden farklı değerlendirmelerde bulunmaları Erdoğan’ı nasıl etkiliyor? Rusya – Türkiye ilişkileri Putin’in Astana’yı fiilen askıya alması ve İdlib’te geri adım atmaması nedeniyle kopma noktasına mı gelecek?
Erdoğan’ın Suriye denklemini kimin, nasıl çözeceğini analiz edebilmek için yakın çevresinin yaptığı açıklamalara göz atacağız.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun Türkiye-Suriye Medya Forumunda konuşarak, Türkiye Suriye ilişkilerine dair değerlendirmelerde bulundu.
2013’ten itibaren Türkiye’nin güney sınırında ağır bir kıyım yaşanmaya başladığını kaydeden Altun, Saray’ın Suriye krizinin ana nedeni olarak dün olduğu gibi bugün de Esad yönetimini sorumlu tuttuğunu belirtti.
“ESAD ULUSLARARASI ADALET DİVANI’NDA YARGILANMALI”
Esad’ın Uluslararası Adalet Divanında yargılanmasını gerektiğine işaret eden Altun’un konuşmasının satır başları şu şekilde oldu:
Geriye dönüp baktığımızda, geçtiğimiz 9 yıl içerisinde Türkiye’nin Suriye’nin meşru muhalefetinin yanında olduğunu söyleyebiliriz. Rejim devre dışı bırakılmadan Suriye’de kalıcı barışın sağlanması mümkün değildir. Önümüzdeki dönemde hem sahada hem de masada vekâlet savaşlarının sonlandırılması için çalışmaya devam edeceğiz. İdlib’te yaşananları sineye çekmemiz asla mümkün değildir, şehitlerimizin hesabı sorulacak. Bayrağımıza el uzatan Esad’ın yeri Uluslararası Adalet Divanı‘dır.**Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler’in başlıca yargı organıdır. Uluslararası Adalet Divanı’nın merkezi Hollanda’nın Lahey kentindedir. Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi’nden seçilen 15 yargıçtan oluşur.
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Kabine toplantısı sonrası açıklamalarda bulunarak İdlib’teki gelişmeleri yorumladı.
Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkilerin son iki yıl içerisinde hızla ilerlemesinin gizli mimarı kabul edilen Kalın, Rusya’nın Suriye tutumunda muhafazakâr davranması hususunda eleştirilerin dozunu yüksek tutmaktan çekinmeyen bir isim olarak karşımıza çıkıyor.
YENİ BİR ASTANA SÜRECİNE GEREK OLABİLİR
Suriye hükümetinin amacının savaş olduğunu vurgulayan Kalın, insanları katletmek ya da yerinden etmek isteyen hükümete karşı Türkiye olarak haklarını kullanmaktan çekinmeyeceklerini belirterek şu ifadelerde bulundu:
Sivil ve askerin güvenliği için ne gerekiyorsa yapılacak. Rejim defalarca anlaşmayı ihlal etti. Her hatanın sonuçları ağır olacaktır. Askeri gözlem noktalarımız yerinde kalacak. Mart ayında bir Astana toplantısı* daha olabilir.*Rusya ve Türkiye’nin Suriye’de dört güvenli bölge oluşturulmasına yönelik olarak Kazakistan’ın başkentinde yayımladığı anlaşma metni altı maddeden oluşuyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya’nın İdlib’te bu maddeye uymadığını gündeme getirdi.
Rus uçağının Türkiye tarafından düşürülmesi hadisesinin akabinde ilişkilerin düzeltilmesi için devreye giren isimlerden olan VP Lideri Doğu Perinçek, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Esad ile görüşmesi gerektiğini belirtiyor ve her fırsatta Saray yönetimine Suriye hükümeti ile masaya oturması için çağrıda bulunuyor.
AVRASYACI POLİTİKALARIN SAVUNUCUSU PERİNÇEK ERDOĞAN’I ETKİLEYEBİLİYOR MU?
Erdoğan’ı uzun bir dönem eleştiren ve geçtiğimiz on yıl içerisinde Erdoğan’ın Yüce Divan’da yargılanması gerektiğini savunan Perinçek, bu gerekçeyle Saray çevresinde de bir kesim tarafından eleştirilere maruz kalıyor.
Erdoğan’ın yakın çevresinde de Avrasyacı politikalara yönelmesinde etkili olduğu Ankara kulislerinde gündeme getirilen Perinçek, Türkiye’nin özellikle Amerika ile ilişkilerini sonlandırmasını ve yüzünü Çin’e dönmesini tavsiye ediyor. Ancak Erdoğan, Esad ile görüşmesine yönelik yoğun baskıya maruz kalsa da görüşmeme tavrından geri adım atamıyor.
Geçtiğimiz günlerde bu çağrısını yineleyen Perinçek şu ifadelerde bulundu:
Suriye bizim en yakın komşumuzdur. Geleceğimiz ortaktır. Suriye’nin toprak bütünlüğü en çok Türkiye’yi ilgilendiriyor. Bu durumda Suriye ile Rusya veya İran üzerinden değil, doğrudan doğruya Suriye Hükümetiyle ilişki kurmak* artık zorunludur ve kaçınılmazdır. En son Moskova’da MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın Suriye İstihbarat Başkanı Ali Memlûk ile yaptığı görüşmeler sürdürülmeli ve iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler derhal normalleştirilmelidir.*Türkiye’nin Şam Büyükelçiliği 2012 Mart ayında kapatıldı.
Saray’ın resmi ve gayrı resmi kanallar aracılığıyla temasta olduğu gruplar ve isimler, çözümün nereden geleceğine ilişkin birbirinden farklı görüşlere sahipler.
Erdoğan’ın bu denklemi nasıl çözeceği ise İdlib meselesinde Rusya ile ipleri koparıp koparmayacağına bağlı görünüyor.
Merkez Alan