Alçak Dünyadan Teberrî
Hanlar hanına yazılmıştır.
Noksan sıfatlardan münezzeh, kemâl sıfatlarla muttasıf olan Hak Teâlâ, Salâtların en faziletlisi, selâmların en kâmili kendisinin ve ailesinin üzerine olan peygamberlerin efendisi hürmetine, rezil dünyanın hakikatini, tezyinatının çirkinliğini, dış görünüşte doğru, özde yalan olan alçaklığını gönül gözünüze göstersin. Hem cennetlerle nehirlerinin tazeliği hem de saltanatı yüce olan âlemlerin Rabbine kavuşma ziyadesiyle birlikte ahiretin güzelliği ve görkemini gözünüzde parıldatsın da ayrılıp gitmesi çok süratli olan bu dünyaya karşı nefret ve isteksizlik hali hâsıl olsun. Mevlâ Teâlâ’nın rıza mahalli olan beka âlemine tümüyle bir yöneliş de müyesser olsun.
Bu rezil dünyanın çirkinliği gönül gözünüzde belirmeden onun esaretinden kurtulmak muhaldir. Bu kurtuluş hâsıl olmadıkça da ahiret esenliği ve kurtuluşu son derece zordur. “Dünya sevgisi tüm hataların başıdır” sözü şaşmaz bir kaidedir. Tedavi, zıtlarla olduğu için bu rezil dünya muhabbetini gidermenin ilacı da ahiret işlerine rağbet etmeye ve parlak şeriat hükümlerine muvafık güzel ameller yapmaya bağlanmıştır. Noksan sıfatlardan münezzeh, kemâl sıfatlarla muttasıf olan Hak Teâlâ, dünya hayatının beş, hatta dört şeyden ibaret olduğunu beyan etmiş ve şöyle buyurmuşlardır: “Bilin ki, dünya hayatı ancak bir oyun, bir eğlence, bir süs, aranızda karşılıklı bir övünme, çok mal ve evlat sahibi olma yarışından ibarettir…”
İnsan güzel amellerle meşgul olmaya başlayınca dünyanın en büyük iki cüzü olan oyun ve eğlence zorunlu olarak eksilmeye başlar. İpek giymekten ve ziynetin tahsilinde umde sayılan altın ve gümüş kullanmaktan kaçınmak ve sakınmak hâsıl olunca dünyanın ikinci cüzü olan ziynet de ayrılıp gitmeye başlar. İnsan, Aziz ve celil olan Allah katında üstünlük ve değerin soy sop ile değil, verâ‘ ve takvâ ile olduğuna kesin inanınca elbette böbürlenmekten imtina eder. Malların ve çocukların noksan sıfatlardan münezzeh kemâl sıfatlarla muttasıf olan Allah Teâlâ’nın zikrine mâni ve yüce mukaddes zata yönelmeye engel olduğunu bilince zorunlu olarak bunlarla övünmekten geri dumayı tercih eder ve artmalarını da ayıp sayar. Özetle; size hiçbir şeyin zarar vermesini istemiyorsanız: “…Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin…” Şiir:
Ey adam! Gösteriyorum sana maksat hazinesinin yolunu.
Ben ulaşamazsam belki sen ulaşırsın.
Son meramım şudur: Büyüklerin evladı olan Şeyh Miyân Abdülmümin ilim tahsilini bitirdikten sonra sûfilerin yolunda seyr-i sülük ile meşgul olmakta, seyr-i sülükün zımnında da bir takım garip haller müşahede etmektedir. Beşer olma zarureti, istemese de hanımı ve çocukları sebebiyle onu dara sokmuştur. Bu fakir, darlığını gidermeniz için onu size yönlendirdi. “Cömert kişinin kapısını çalana kapı açılır” denilmiştir. Vesselâm…