Sınırlı bir süre ve yer için patent/ faydalı model sahibine, üçüncü kişiler tarafından buluşun izinsiz olarak üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini engelleme amacıyla tanınan tekel haklarıdır.
Patent için koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıl, faydalı model için 10 yıldır. Bu süreler uzatılamaz.
Faydalı Model sadece ürünler için verilir, usuller ve usuller sonucu elde edilen ürünler, kimyasal ve biyolojik maddeler, eczacılıkla ilgili maddeler hakkında faydalı model belgesi verilmez.
Bazı ülkelerde faydalı model koruması mevcuttur. Örneğin; Almanya, Çin, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya vs.
Patent için yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik kriterlerini sağlamak gerekir. Faydalı modelde buluş basamağı kriteri aranmaz.
Patentte araştırma ve inceleme raporları düzenlenir, faydalı modelde inceleme raporu düzenlenmez
Keşifler, bilimsel teoriler ve matematik yöntemleri
Estetik niteliği olan yaratmalar
Zihni, oyun veya iş faaliyetlerine ilişkin plan, kural ve yöntemler, bilgisayar programları
Bilginin sunumu
Ticari kullanımı “kamu düzeni” veya “genel ahlaka aykırı” olan buluşlar
Bitki çeşitleri veya hayvan ırkları ile bitki veya hayvan üretimine yönelik esas olarak biyolojik işlemler
İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak teşhis yöntemleri ile cerrahi dahil tüm tedavi yöntemleri. Sanayide uygulanabilir buluş olarak değerlendirilmez. (Bu koşul, maddelere, bileşiklere, bunların üretim usullerine ve bu tür metodların kullanıldığı cihazlara uygulanmaz.)
Oluşumunun ve gelişiminin çeşitli aşamalarında insan bedeni ve bir gen dizisi veya kısmi gen dizisi de dâhil olmak üzere insan bedeninin öğelerinden birinin sadece keşfi.
İnsan klonlama işlemleri, insan eşey hattının genetik kimliğini değiştirme işlemleri, insan embriyosunun sınai ya da ticari amaçlarla kullanılması, insan ya da hayvanlara önemli bir tıbbi fayda sağlamaksızın hayvanlara acı çektirebilecek genetik kimlik değiştirme işlemleri ve bu işlemler sonucu elde edilen hayvanlar.
Bir buluşun patentle korunabilmesi için teknik bir özelliğinin olması ön koşuldur. Bir buluşa patent verilebilmesi için üç kriter aranmaktadır.
Yenilik, patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde erişilebilir (yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım vb. yolla açıklanan) her türlü bilgi yeniliği engeller.
[/ Fusion_li_item] [/ fusion_checklist]
Buluş Basamağı: Tekniğin bilinen durumunun aşılması, Buluşun, ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamayacak nitelikte olması (Problem- Çözüm)
Faydalı Modelde buluş basamağı kriteri aranmaz.
[/ Fusion_li_item] [/ fusion_checklist]
Sanayiye uygulanabilirlik: Buluşun tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir nitelikte olması. Birden çok kopyası yapılabiliyor mu? Nasıl uygulanacağı belirli mi?
Dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgiler tekniğin bilinen durumunu oluşturur ve yeniliği engeller.
Başvurudan önce yayın yapılmamalı. Örneğin: makale, basın bülteni, konferans, sunum/poster/faaliyet veya blog oluşturma
Başvurudan önce buluşu oluşturan ürünlerin satılmaması
Başvurudan önce açıklama yapılmamasına dair sözleşme yapılmadan ders verilmemesi veya sunum yapılmaması gerekir.
Hoşgörü süresi, buluş ya da başvuru sahibi tarafından yapılan buluş açıklamasına karşın belirli bir süre içerisinde başvuru yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. Türkiye, Birleşik Devletler ve Japonya gibi bazı ülkelerde buluşun acele ya da tedbirsiz yayın sonuçlarının buluşa ilişkin yeniliği etkilememesi için başvuru/buluş sahibine “hoşgörü süresi” adı verilen belirli bir süre (12 ay) tanınmaktadır.
Rüçhan hakkı, başvuru sahibinin Paris Sözleşmesine taraf ülkelerin herhangi birinde yaptığı başvurudan itibaren 12 ay içinde, sözleşmeye taraf başka ülkelerde de başvuru yaparak tarih önceliği avantajından yararlanmasını sağlamaktadır.
Başvuru sahibine patentte konu olan teknolojiyi belirli bir süre ile üçüncü kişilerin üretmesini, satmasını, kullanmasını engelleyici tekel bir hak verir. Devredilebilir ve devralınabilir bir mülkiyet hakkıdır. Lisans verilerek kiralanabilir.
Firmalar için rekabet ve ekonomik avantaj sağlamaktadır.
Akademisyenler için prestij, atama yükselme kriterlerinde puan ve akademik teşvikte fayda sağlamaktadır.
Buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapılmaz.
Karşılaştığımız teknik problemlerin çözümü, buluşumuzun yeni olup olmadığı, rakiplerimizin son teknolojilerini, bir buluşun nasıl gerçekleştiğini patent dokümanlarını inceleyerek bulabilirsiniz. Yayınlanan patent başvuruları, verilen patentler ve ilgili teknik bilgiler patent veri tabanlarında derlenmiştir. Bu veri tabanlarının büyük bölümüne internet ortamında çevrimiçi erişim sağlanabilmektedir.
Başvuru öncesinde gerçekleşen Ar-Ge masrafları, patent sürecindeki maliyetler ve zaman kaybı gibi kaynak israfları önlemek için ön araştırma yapmak gerekir.