“Ve ayrılık kapı tokmaklarında tünüyor üşüyerek ve saatlerin içinde sırıtarak tik tak edip duruyor.Oysa bizler sanki önümüzde yaşayacağımız sonsuz zaman varmış gibi gülümsüyoruz, oysa veda, oysa vedalar içimizde hazır bekliyor.”
Wolfgang BORCHERT
Yılankale’den havalanıp da Vardaha köprüsüne kanat vuran şahanın gördüğüdür Çukurova. Berdan çayından aşağıya Akdeniz’in ıssız kayalıklarına inen kara sevdalıların gezdiğidir. Divane olmuş atlıların toz bulutları içinde rüzgarla yarıştığı yurttur. Yufkayla yenilen kömeçtir ırgat çadırlarında.
Seyhan’da boğulan çocukların, vurulup da Ceyhan’a devrilen yiğitlerin ağıtıdır Çukurova. Su gibi Chevroletler gezer yollarında. Koca Yaşar Kemal destan düşer dağ bayır dolaşıp. Karac’oğlan sevdalı bir uğultudur Toroslarda hâlâ.
Zaman, alıp götürüyor dirimi. Ölüler kalıyor geride. Yaşanmış her an, sırça bir madene dönüşüyor da sanki kırılıp eşyanın üzerine dökülüyor. Sesler, dokunuşlar ufalanıyor zamana değer değmez. Zamanın gerisinde kalan her yaşanmışlık bir hayal hissi yaratarak mekâna siniyor. Birbirinden habersiz içiçe geçmiş binlerce, on binlerce hayalet yitirilen gerçekliği arıyor şaşkın bir kısır döngüyü sürükleyerek. Tükettiğimiz günler geri gelmeyecek. İçimizde bir sır gibi saklıyoruz bu gerçeği. Güze mecbur bir ağaç gibi yaprak döke döke ilerleyeceğiz ölüme. Zorba zamana karşı tek savunmamız anımsamak ve geçmişin peşinden gitmek anılar ve mekanlar boyunca.
Çocukluğum unutulmuş bir bahçe gibi zamanın kim bilir hangi koyağında duruyor hâlâ? Bahçelerin ve kuşların anlamlandırdığı bir çocukluk bu. Toprağın nefes aldığı günlerden kalma bir hikâye.
Adana’nın göğünde üveyikler uçardı o zamanlar. Geceleri çakalların ulumaları duyulurdu. Bir görünüp bir kaybolan tavşanlar dikkatime şaşardı sanki uzun kulaklarını oynatarak.Toprak kadim nefesini boşaltırdı göğe doğru ve ekinler dalgalanırdı bir deniz gibi. Deliler gibi koşardım tarlalar boyunca. İncir ağaçlarında gündüz körlüğüyle etrafı dinleyen puhu kuşlarıyla göz göze gelirdim kimi zaman.
Hafta sonları babamla halamın bağ evine giderdik. Adana’nın kıyısında, boylu boyunca uzanan tarlaların ve bahçelerin ortasına çöküvermiş küçük bir evdi. Avlusunu heybetli bir dut ağacı sarıp sarmalardı. Her sabah avludaki emektar tulumbanın homurtularıyla başlardı gün. Derken, her yer güneşin hücumuyla aydınlanır, incir ağaçlarında rayihadan sarhoş olan kuşlar uzun uzun öterdi. Seslerin, kokuların ve renklerin diyarıydı bu mekan. Şimdi apartmanlardan, betondan ve asfalttan ibaret bir heyula yükseliyor yerinde.
Halam, dudağının kenarında hep asılı duran cigaradan mı bilmem, pek konuşmaz, uzun uzun bakardı. Ağzındaki cigaranın külü uzar, yaşlı ve maharetli elleri hep bir şeylerle meşgul olurdu. Konuşma yeteneğini yitirdiğini sandığınız an ortaya birkaç sözcük fırlatırdı. Bu sözcükler mutlaka hedefini bulur ya bir sorunu çözer ya yapılacak işleri planlar ya da birilerinin ağzının payını verirdi. Konuşmayı sevmezdi. Soğukkanlıydı, acele etmeden kararlı hamlelerle yapardı ne yapacaksa.
Kocası halamın tam zıttıydı aslında. Fıldır fıldır mavi gözleriyle bir dakika yerinde duramaz, kır düşmüş sakallarını titrete titrete sürekli konuşurdu. İkide bir takkesini çıkarıp başına geri koyar, namazını göz açıp kapayıncaya kadar kılardı. Hayatı bir tavşan hızıyla yaşayan bir insandı.
Bağ, bir toprak ağasına aitti. Halamla kocası tarlalarla, bahçelerle ilgilenir, işleri takip ederlerdi. Her gidişimizde halam avludaki ocağa sahanı koyar ve bize yemek pişirirdi.
Toz alır gibi hızlı hareketlerle saçlarımı okşamaktan öte bir yakınlık görmediğim bu kadın, bir büyücüydü aslında. Suratından nemrutluk damlayarak bir çırpıda yaptığı yemekler insanı lezzetten sarhoş ederdi.
Yemek işini halledip ortalığı toparladıktan sonra avludaki tahta sandalyeye oturur, kim bilir hangi büyülü âlemleri düşünerek cigara üstüne cigara içerdi. Heybetli dut ağacı yaşlı bedenine ağır gelen dallarını tartmaya çalışır, rüzgar her estiğinde yapraklarının telaşlı çırpınışıyla göğe avuç avuç kuşlar fırlatırdı. Avlunun kıyısına tüneyen tulumba ölümü bekleyen ihtiyar bir hayvan gibi dirimi dinlerdi. Kuyu yitirilmiş zamanların çığlığıyla göğe açardı. ağzını. Bağ evinin köpekleri Civciv’le Canavar zincirlerini şakırdatarak kaçınılmaz sonu hissetmenin hüznüyle susardı. Bu Kangal cinsi köpeklerden iri olanının ismi Civciv’di. Daha küçük olanı ise Canavar…
Çocuk aklımla bu absürt durumu bir türlü anlamlandıramazdım. Sanki bu devasa Kangal gerçekten de küçük bir civcivdi de halamın büyülü bir hareketiyle birden köpeğe dönüşmüştü. Canavar ise kim bilir hangi masaldan aşırılıp cezalandırılmıştı da heybetten yoksun bırakılmıştı.
Eniştemin yiğeni Timuçin, portakal bahçelerini ilaçlar, tarlayı sürer, hasat zamanı meyve dolu kasaları taşırdı. Sarışın, mavi gözlü bir delikanlıydı. Tıp öğrencisiydi. Çocuk aklımla hep özenirdim ona. Okumaktan başka çıkarımız yoktu. Bunu anlayacak yaşa gelmiştim. Yorulduğu zaman bir ağaca sırtını verip soluklanırdı. Uzakları dinlerdi. Zamanı düşünürdü belki de. Geleceğin vaatlerini düşlerdi. Oysa kalp krizinden öldüğünde henüz kırk üç yaşındaydı.
Gençliğin cevheri damarlarımızda dolaştığı sürece yarının hükmü geçer. Zamana yenildikçe geçmişe döner yüzümüz. Deli bir hızla kalbimizde azalan zaman geleceğe dair bir vaatte bulunmaz.
Geleceğe açılan güzel günleri düşlerdim. Yoksulluktan, yoksunluktan öte mutlu bir hayat vardı elbet. Babam ise çoktan geçmişe dönmüştü yüzünü. O da halam gibi susarak kendini var eden bir insandı. Şimdi fark ediyorum, yan yana ayrı yönlere giden iki yolcu gibiydik. O, ellili yılların Adana’sındaydı. Fiyakalı bir Chevrolet’in direksiyonunda çapkınca gülümseyen bir delikanlıydı hâlâ. Yazlık sinemalarda Ayhan Işık filmleri seyreden elleri mazot kokulu bir delikanlı…
Çocukluk ve gençlik uzak bir ülkedir. Zaman bir küheylan gibi akar sonsuza, hayata inandığımız günler geride kalır. Artık ben de geçmişe sığınacak yaşa geldim. Babam apartmanlarla çevrili küçük bir mezarda yatıyor şimdi. Neredeyse çeyrek yüzyıl oldu. Yalnız ve kuşsuz bir ağaç gölgeliyor mezarını. Halam ve eniştem masalsı köpeklerini alıp büyülü bir aleme göçtüler çoktan. Dr. Timuçin ölüm haberinden yakışıklı gülümseyişiyle bakıyor hâlâ.
İncir zamanı, sıcağın şehre çöreklendiği ve zamanın etlendiği bazı geceler yolunu kaybetmiş bir üveyik çarpar camlara. Kim bilir hangi beton kafesin kıyısında bir puhu öter. Buram buram bir toprak kokusu sarar ortalığı, dağlara yağmur yağar.
Bağ evinin yokluğuna sinmiş yaşanmışlıklar ahraz bir şaşkınlıkla yiten zamanı arar. Bilirim, kirpi saçlı, kara gözlü bir oğlan durur hâlâ orada. Düşlere ve zamana inanan bir çocuk. Oysa bir aldanış türküsüdür hayat. Genlere nakşolan yazgı bırakmaz insanın peşini.
Zaman, alıp götürüyor dirimi. Sesler kalıyor geride. Atmosfere karışıp ölümsüzlüğün sırrına varmış sesler… Acıya kesmiş çığlıklar çırpınıyor kanadı yaralı kuşlar gibi, kahkahalar sönüyor terk edilmenin hüznüyle. Sevgiye dair sözler kurumuş bir çiçek güzelliğiyle unutuşa devroluyor. Yarım kalmış cümleler kanat çırpıyor kaybedilmiş günlere. Tükettiğimiz hayatlar geri gelmeyecek. İçimizde bir sır gibi saklıyoruz bu gerçeği. Güze mecbur bir ağaç gibi yaprak döke döke ilerleyeceğiz ölüme. Zorba zamana karşı tek savunmamız anımsamak ve geçmişin peşinden gitmek anılar ve mekanlar boyunca.
Biten her gün, kalbimde göveren bir veda.
Hep veda…
Murathan ÇARBOĞA