6 AYLIK EKONOMİK PERFORMANS
Ülkelerin en önemli gündem maddesi ekonomik gelişmelerdir. Siyasi iktidarların ajandasındaki ana gündem ekonomik sorunlar olup ;ciddi ve kararlı adımlar gerektirmektedir. Lider ülkeler arasında siyasi iklimler hızla değişiyor. Güçlü ülkelerin ticari savaşları sürekli yön değiştiriyor. ABD’nin siyasal baskısı ve ambargosu global ticareti etkiliyor. ABD askeri ve siyasi baskılarla dünyayı dizayn etmektedir. Bu anlamda ABD dünya ekonomisine yön veren bir güç konumdadır. Tehdit gördüğü her ülkeyi sindiriyor ,ayar veriyor ve eziyor. Bir çok ülke adına Trump yönetimi soru işaretidir. Sorunların ve çözümsüzlüklerin adresidir. Trump yönetiminin siyasi politikaları ve kararları gelişmekte olan ülkeleri derinden etkiliyor. ABD’nin mali disiplin politikası, dünya ülkelerinin kalkınmasına ve istikrarına yönelik ekonomik bir savaş halidir. ABD dolarının güçlenmesi ,serbest piyasa koşullarında ülkeler arasındaki ticareti olumsuz etkiliyor. Bu durum cari açık veren ülkeler için büyük kayıptır. Makro düzeyde devletlerin , mikro düzeyde şirketlerin yoksullaşmasına ve zayıflamasına neden oluyor. Urban bölgesinde yaşayan fakir ve yoksul halklar için pahalılık demektir. Alım gücünün zayıflaması demektir. Milli gelir kaybı demektir. Maliyetlerin artmasıdır. Fiyatların yukarı çıkasıdır. Enflasyon oluşmasıdır. Resesyonun görülmesidir. Devalüasyon meydana gelmesidir. Faizlerin yükselmesidir. Faizlerin yükselmesi , yatırımların ve mudilerin azalması anlamına gelir. Yerel para birimlerinin dolar karşısında gücünün oldukça zayıflamasıdır.
Bazı kendini çok bilmiş gafiller, sosyal medyada ve basında ekonomi uzman kesildi. Enflasyon ve döviz kurunun yüksek olmasıyla rekabet gücümüzün arttığını savunuyorlar. Bu cahillerin söylemlerinin hiçbir bilimsel dayanağı yoktur. Cari açık veren bir ülkede enflasyon ve kur artışı rekabeti artırmaz. Tam tersine global rekabeti düşürür. İhracatın artmamasının sebebi ,aşırı maliyetlerdir. Uzun vadede pazar paylarının düşük maliyetli üretim yapan Çin ,Hindistan gibi ülkelere kaymasıdır. Döviz kurunun aşırı yüksek olduğu dönemde ithalata bağımlı ülkelerde ciddi sıkıntılar oluşur.
ABD’nin izlemiş olduğu sıkı mali disiplin politikalarının sonucuyla , 2018 yılı 6 aylık gelişmeler pozitif ve sevindirici değildir .2018 1.Çeyrek gayri safi yurtiçi hasıla rakamı cari fiyat artışı 21.9 % ile 792 milyar 691 milyon TL olarak gerçekleşti. Dolar karşılığı 207 milyar 839 milyon dolar oldu.
2017 1. çeyrek %15,3 , 2.çeyrek %16,3, 3. çeyrek %24.4 , 4. Çeyrek %19 iken 2018 1 çeyrek gsyh cari fiyat artışı %21.9 oldu. GSYH toplumsal refah düzeyinin bir ölçümüdür. Ekonominin sürdürülebilir bir seviyede olması ihracatın ve yatırımların devam etmesi anlamına gelir. Bu bağlamda GSYH ekonominin hacminin ve büyüklüğünün bir göstergesidir. GSYH ekonomik gücün ve performansın bir işaretidir. GSYH nominal ve reel olarak büyüyebilir. Eğer GSYH fiyat artışlarından dolayı artıyorsa bu bir parasal nominal büyümedir. Enflasyona dayalı bir büyümedir. GSYH miktar bazında artıyorsa reel olarak büyüme var demektir. 2018 1. Çeyrek %7.4 büyümesi bir nominal değerli büyümedir. Cari fiyatlarla olan büyüme nominal büyümedir. Sabit fiyatlarla miktar bazında bir artış reel büyümenin ifadesidir. 1. çeyrek %7.4 büyüme oranı bir algı ve makyaj ürünüdür. Ekonomik büyüme enflasyondan her zaman negatif etkilenir. Borçla finanse edilen ekonomi kırılgan ve yay gibidir. Üretim kesiminde ve ihracat oranlarında enflasyon bazında artış ve büyüme yoktur. Büyüme oranlarında kartelin ve tekelleşmenin payı farz ediliyor. Büyüme oranlarını etkileyen şirketin faaliyetleri göze çarpıyor. %7,4 büyüme toplumsal olarak hissedilmiyor. Türkiye’deki ekonomik büyüme enflasyona bağlı büyümedir.
2018 yılına ait ilk 6 aylık enflasyon ortalaması %11,55 çıkıyor. Haziran ayında enflasyon oranı %15,39, İki aylık enflasyon değeri %11.49 , aylık bazda Tüfe %2.61 artış gösterdi. Maliyetler ve fiyatlar yukarı yönde hareket ediyor. Son 6 aylık period içerinde enflasyonun artışı tahmin ediliyor.
Dış ticaret hacmi 2018 yılı ilk 6 aylık toplam rakamı 204 milyar 902 milyon dolar oldu. 2018 ilk 6 aylık ithalat rakamı 122 milyar 991 milyon dolar oldu. 6 aylık ihracat toplam rakamı 91 milyar 910 milyon dolar oldu. İlk 6 aylık dış ticaret açığı 40 milyar 992 milyon dolar olarak gerçekleşti. Üretim ve satış bazında yıl bazında büyük ihracat artışı görülmüyor. 2014 yılından itibaren enflasyon oranında dahi ihracat üzerinde bir artış yansımıyor. Sanayi ve üretimde daralma ciddi olarak görülüyor. Üretim kısmında bir durgunluk söz konusudur. Piyasalardaki oynaklık üreticileri tedirgin ediyor. Dövizdeki hızlı değişim yatırımcıları, üreticileri ve tüketicileri etkiliyor.
Kamu ve özel sektörün üzerindeki borç yükü dövize olan talebi artıyor. Yerel para biriminin aşırı değer kaybetmesiyle mudiler sıkıntılı anlar yaşıyor. Kredi faizlerinin ve finansman maliyetlerinin yükselmesiyle yatırımcılar ve üreticiler kaybediyor. Borçlu şirketlerin önlerinde banka memurları dolaşmaya başladı
Yeni sistemin başlamasıyla ve yaz döneminin vermiş olduğu canlılık neticesiyle piyasalarda bir hareketlilik bekleniyor. Likidite sorununa çözüm üretmek,enflasyonu düşürmek ,dövizdeki dalgalanmalara mani olmak ,ülkeler arası ikili ilişkilerin düzeltilmesi ve ihracata hız verilmesi çok önemlidir. Sosyal adaleti ve eşitliği uygulamak gerekir. Ekonomik fırsatları eşit olarak dağıtmak ve yaymak mühimdir. İhalelerde eşitlik ilkesinden vaz geçilmemelidir. Yargıya güven sağlanmalıdır. Fişlemelere karşı önlem alınmalıdır. Toplumsal kutuplaşmaya, çatışmaya, ayrışmaya karşı duruş sergilenmelidir. Yapılan yeminlere sadık kalınmalıdır.
453 milyar dolar borç ödemesinin olduğu bir yerde kurun aşağı yönde hareketi zor olur. Kısa vadede kuru aşağı yönde tahmin etmiyorum. Büyük finans çözümü olmadığı takdirde zor şartlar görülebilir.