Kripto Sanat Nedir ve Nasıl Ortaya Çıktı?
21. yüzyıl itibarıyla paranın demokratik ortamlarda el değiştirmesiyle sanat da bu yeni ekonomik düzene ayak uydurdu. Sanatın da bağımsızlaştığı ve çok önemli olduğu modern toplumlarda sanat eserleri de güçlerini parayla hissettirmeye başladı.
“Code is new art&code is new money’’ söylemiyle sanatın yeni yüzü olan kripto sanat böylece ortaya çıktı. Dijital ortamda varlıklarını sürdüren kripto paralar gibi sanat eserleri de dijital ortamda yatırım yapmak isteyen sanatsever alıcılarla buluşuyor.
Pandemiyle birlikte kapanan, kısıtlanan sanat galerilerindeki eserlerin satışlarının yavaşlaması sebebiyle sanatta da NFT düşüncesi ortaya çıktı. Temas olmadan alım satımların yapılabileceği, herkesin kolaylıkla erişebileceği yeni bir sanat pazarlama ortamı herkesin ilgisini çekti.
NFT ile Sanatın Değeri Nasıl Anlaşılır?
Kullanım alanı çok geniş bir ortam olduğu için sanat eserlerinin değerleri de çok değişken. Fiyatlar kişilerin belirlediği ve mutabık kalınan teklifler üzerinden işlem görüyor. Ünlü isimlerin, girişimcilerin bir esere fiyat vermesiyle belirlenebilen bir değer söz konusu. Sanat olarak NFT ortamının geliştirici, girişimci, yeni ve heyecan verici inovasyonlar yapmak için de çok uygun bir ortam olduğunu söylemek mümkündür. Elimizle tutamadığımız, hissedemediğimiz, duvarımıza asamadığımız ya da bir yere koyamadığımız, sürekli göremediğimiz bir sanat eserinin nasıl bir faydası ve avantajı olabilir?
NFT ortamlarında sanat yapıtının ilk kimin tarafından yapıldığı daha rahat ortaya çıkar. Sanat eserinin sahte olup olmadığını ve ilk kim tarafından yapıldığını kusursuz bir şekilde gösteren bir ortamdır.
Dijital sanat ortaya çıktığında, sanat eserlerinin ilk sahiplerinin bulunması (geleneksel yapıtların aksine) oldukça güçtü. NFT ortamı sayesinde sanatçılar, artık kendilerini koruyabilecekler ve sahteden arınabileceklerdir.
NFT Ortamlarına Nasıl Ulaşılır?
NFT ortamından yararlanabilmek için öncelikli olarak bir dijital cüzdana ihtiyaç var. Sonrasında bu dijital cüzdanın içerisine Bitcoin gibi kripto para birimi olan Ethereum satın alınması ve aktarılması gerekli. En son yapılması gereken işlem ise NFT’nizi bir dijital sanat eserine dönüştürmek için en yaygın kullanılan pazarlara girmek. Bunlar ise şöyle sıralanabilir: OpenSea, Mintable, Nifty Gateway ve Rarible. Eserler bu pazarlara yüklendikten sonra bir NFT’ye dönüştürülerek satılabilir.
NFT Sanat Eserlerine Dünyadan ve Türkiye’den Örnekler
1.Mike Winkelmann
Dünyadaki en önemli ve en yüksek değere satılmış olan NFT sanat eseri sahibi Beeple takma isimli Mike Winkelmann. Londra’da bulunan Christie’s Müzayede Evi’nde Beeple’ın dijital sanat eseri tam 69,4 milyon dolara alıcı buldu. Winkelmann’ın “Everydays: The First 5,000 Days” isimli kolaj çalışmasında Donald Trump gibi siyasi liderlerden Mickey Mouse gibi çizgi film karakterlerine kadar çok farklı çizimler yer alıyor. Jpg formatında olan bu çalışma,bir müzayede evinde satılan ilk dijital eser olarak tarihe geçti.
2.Tarık Tolunay
İstanbul’un tarihini ve bugününü yansıtmak için yaşayan haritalar çizen Tarık Tolunay da eserlerini NFT ortamında sattı. “Pandemi’’ isimli eserini yaklaşık 36.000 dolara İranlı bir koleksiyonere satan sanatçının “Haydarpaşa Panoroma’’ adlı çalışması ise NFT ortamında 90.000 dolara teklif aldı.
Sanatçı NFT sistemi hakkında görüşlerini şöyle belirtiyor:”NFT sistemi artık sanat dünyasının iletişim aracı diyebiliriz. Ve bu aracı seve seve kullanmaya devam edeceğim. Satış esnasında açık arttırmada çok fazla heyecanlanmadım. Zaten beklediğim bir şeydi. Ancak son zamanlarda çok hızlandırılmış bir süreç yaşıyorum. Yeni bir dünyaya adım attık ve bu dünyadan çok hızlı dönüşler aldık.”
3. Refik Anadol
Dünyanın birçok yerinde eserleri sergilenen ve sergilenmekte olan ünlü dijital sanatçı Refik Anadol’un, NFT projesi 20 Mart’ta Nifty Gateway üzerinden gerçekleşti. Bu eserin tüm geliri Open Earth Vakfı’na bağışlandı. Amerika’daki bu vakıf, iklim değişikliğinin negatif sonuçlarını azaltmak ve Paris Anlaşması’nın küresel olarak nasıl ilerlediğini kaydetmek için çok ciddi fon topluyor ve araştırmalar yürütüyor. Refik Anadol da ekibiyle birlikte kripto sanatla ilgili tartışmalardan biri olan karbon ayak izi ve bunun doğa üzerindeki etkisine katkıda bulunmuş oldu. Refik Anadol’un “Makine Hatıraları: Uzay” isimli son sergisi ise ülkemizin en iyi dijital sanat örneklerinden.
4.Hypebeast
RTFKT Studio adıyla sanal sneaker markasını oluşturan Hypebeast, NFT olarak tasarladıkları 600 çift spor ayakkabıyı satışa sunarak 3,1 milyon dolar gelir elde etti.
Aleyna UZUN