Karadağ’da neler oluyor?
Batı Türkistan’ın (Balkanlar’ın) nüfusu küçük, üzerine oynanan oyunları büyük ülkesi Karadağ’da, her şey 2014 yılı sonlarında başladı. Düzenlenen yolsuzluk operasyonunda, eski Karadağ Cumhurbaşkanı’nın ve bazı belediye başkanlarının çocuklarının aralarında bulunduğu, 13 kişi gözaltına alındı.
Operasyon basına yansıyınca, Demokratik Cephe Hareketi-DF öncülüğündeki muhalifler de harekete geçti. “Karadağ’da devrim! Herkes sokağa!” sloganıyla organize olan protestocular arasında siyasetçilerin yanı sıra gazeteciler, akademisyenler ve bazı muhalif aktivistler vardı. Yolsuzluğun yanı sıra ekonomik sorunlar ve işsizlik gibi sebeplerle, hükümetin istifasını ve erken seçime gidilmesini talep ediyorlardı.
Düğmeye basanlar, Batı yanlısı Sosyalist Demokrat Parti-DPS lideri Milo Cukanoviç’ten kurtulmak adına, iyi bir fırsat yakaladıklarını düşünüyorlardı. Ancak halktan çok fazla karşılık bulamadılar.
Karadağlılar, muhaliflere sufle verenlerin, iyi niyetli olmadıklarını biliyordu. Bu sebeple, Şubat 2015’de başlayan protestolar, yıl ortasında oldukça zayıfladı.
Ne var ki düğmeye basanların, vazgeçme niyetleri yoktu. Eylül sonunda, meclis binası önünde, çadırlı yeni bir eylem başlatıldı. Eyleme öncülük edenlerin seslenişi oldukça tanıdıktı: “Diktatör rejime son!”
2016 yılındaki genel seçimler, bu söylemlerin, halkta karşılık bulmadığını açıkça gösterdi. Başbakan Cukanoviç liderliğindeki DPS, oyların yüzde 40’ını alarak, birinci oldu. DF ise onun yarısı kadar oy alabildi. Ancak Cukanoviç, bu neticeyi başarısızlık olarak kabul ederek, istifasını sundu. Başbakanlık görevini, aynı partiden, Duşko Markoviç üstlendi.
Milo Cukanoviç’in bir diğer istifa gerekçesi, cumhurbaşkanlığı için aday olmaktı. Nitekim 2018 yılında, ilk turda yüzde 53.90 oy alarak, cumhurbaşkanı oldu.
DPS, 2020 yılındaki genel seçimlerde de ipi önde göğüsledi. DF öncülüğündeki “Karadağ’ın Geleceği İçin İttifak” ise ikinci sırada yer aldı. Liberal demokrat çizgideki “Bizim Ulusumuz Barıştır”, Arnavut siyasi hareketi “Birleşik Reform Hareketi-URA” ve “Siyahtan Beyaza” ittifakları onları takip etti.
Uzun yıldır iktidarda olan DPS parlamentoda yeterli çoğunluğu sağlayamayınca, yeni hükümeti kurma vazifesi muhalefete verildi. “Karadağ’ın Geleceği İçin”, “Bizim Ulusumuz Barıştır”, “Birleşik Reform Hareketi-URA” ve “Siyahtan Beyaza” ittifaklarından oluşan koalisyon, 81 üyeli meclisten, 41 oyla güvenoyu aldı.
Rusya ve Sırbistan yanlısı Zdravko Krivokapiç liderliğindeki yeni hükümetin en dikkat çeken özelliği, Arnavut kökenli Dritan Abazoviç oldu. Başbakan yardımcılığı görevini üstlenen Abazoviç, bazı kesimlerce, “hainlik” ile suçlandı.
Farklı ideolojilerden partilerin bir araya gelmesiyle kurulan hükümetin uzun soluklu olamayacağı, en başından belliydi. Nitekim ilk kriz, Adalet Bakanı Vladimir Leposaviç’in Srebrenitsa soykırımını inkâr etmesiyle yaşandı. Her ne kadar Leposaviç çark edip, özür dilese de görevden alınmaktan kurtulamadı. İlaveten Karadağ Meclisi, Srebrenitsa soykırımının inkârını yasaklayan bir tasarıyı da kabul etti.
Ancak bu bile, suların durulmasını sağlamadı.
DF ittifakını oluşturan liderler, Başbakan Zdravko Krivokapiç’in istifasını ve yeni bir hükümet kurulmasını talep ettiler. Başbakan Krivokapiç ise yeni bir hükümet kurulması için girişimde bulunacağını ve “Hıristiyan Demokrat” bir parti kurmayı planladığını açıkladı. Öte yandan; Başbakan Yardımcısı Dritan Abazoviç’ten, İçişleri Bakanı Sergey Sekuloviç’in görevden alınması halinde, hükümeti düşürme resti geldi.
Hükümetteki çekişmeleri fırsat bilen Karadağ Sosyal Demokrat Partisi-SDP lideri Rasko Konyeviç ise güvensizlik oylaması talep edeceğini duyurdu. DPS lideri Cukanoviç de bu girişimi destekleyeceğini açıkladı.
Ardından Başbakan Yardımcısı Abazoviç’ten dikkat çeken bir başka açıklama daha geldi. Abazoviç, “Karadağlıların reform ve AB üyelik sürecinde ilerleme talep ettiğini, mevcut hükümetin, bunun için gereken meclis çoğunluğuna sahip olup olmadığını görmek istediğini” söyledi.
Bu ifadelerin ardından Başbakan Krivokapiç, Abazoviç’in yerine Maliye Bakanı Miloyko Spayic’in getirilmesi için meclise bir teklif sundu. Ancak bu girişim, benzemezler hükümetinin sonu oldu. Koalisyon ortağı URA’nın güvensizlik oylaması talebi neticesinde, hükümet düştü. Ardından Karadağ Meclisi Başkanı Aleksa Beçiç, görevden alındı.
Geçici Başbakan Zdravko Krivokapic ile Dışişleri Bakanı Corce Raduloviç tartışmaları, Meclis Başkan Vekili Strahinya Bulayiç’in yeni hükümetin oylanması için oturum tarihi vermemesi ve sonrasında istifası ve Sırp partilerinin yol kapama eylemleri, yaşanan siyasi krizin derinliğini biraz daha artırdı.
Bu durum, tüm krizleri fırsata çevirmeyi başaran, Abazoviç’in önünü biraz daha açtı. Hükümeti kurma görevi verilen Abazoviç, Sosyalist Halk Partisi, Sosyal Demokratlar ile etnik Arnavut ve Boşnak partilerinin desteğiyle, ülkenin yeni başbakanı oldu. Kurulan azınlık hükümetinde iki Boşnak bakan da yer aldı.
Suçla mücadelede yeni bir sayfa açtıklarını ve güvenlik alanında reforma gidileceklerini açıklayan Abazoviç’in ilk icraatlarından bir tanesi, Ulusal Güvenlik Ajansı Müdürü Deyan Vukşiç’i görevden almak oldu. Bir diğer dikkat çeken hareketi ise Sırbistan, Arnavutluk ve K. Makedonya’nın dâhil olduğu “Açık Balkan” girişimini desteklemesi oldu.
Bazı kesimlerin “Büyük Sırbistan” projesi olarak adlandırdığı bu girişime Kosova ve Bosna’nın katılmadığı göz önünde bulundurulursa: Batılıların, Abazoviç’ten, Batı yanlısı bir “çakma Albin Kurti” çıkarma girişimi ne kadar başarılı olabilir?
Bu sorunun cevabını, ilerleyen günlerde, hep birlikte göreceğiz.