İngiltere'de Brexit depremi sürerken, "anlaşmasız bir ayrılığa hazırlanan" Avrupa Birliği, bu durumdan en çok etkilenecek ülkelere tahsis edilmek üzere 800 milyon Euroluk mali fon ayırdığını duyurdu. Yardım fonu ile Brüksel, başta İrlanda, Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Danimarka olmak üzere, üye ülke ekonomilerinin Brexit şokunu hafifletmeyi hedefliyor. AB liderleri, 17-18 Ekim'deki kader zirvesinde buluşarak bu adımlara son şeklini verecek.
Avrupa Komisyonu, İngiltere Başbakanı Boris Johnson'ın, "No deal" yani anlaşmasız ayrılık tehdidinin etkili olmadığını göstermek istercesine, 27 üyesine bu kara senaryoya hazırlanmaları çağrısı yaptı. Üye ülkelerdeki tüm aktörleri hazırlıklarını tamamlamaya çağıran Komisyon, sektörlerden 31 Ekim tarihini baz alarak, daha önce yapılan hazırlıklarda öngörülen hükümleri de buna göre güncellemelerini istedi.
Komisyon, Çarşamba günü yayınladığı açıklamada, anlaşmasız bir Brexit sonrası en çok zarar görecek ülkelere iki ayrı fondan, acil yardım yapılacağını belirtti. Bunlardan birincisi, doğal afet durumunda üye ülkelere verilmesi öngörülen Avrupa Dayanışma Fonu. Bu fondan 600 milyon Euro'nun Brexit sarsıntısının etkilerini azaltmak için kullanılacağı belirtildi.
Komisyon, Birlik ülkeleri bu yıl çok az sayıda doğal felaketten etkilendikleri için, bu fonun Brexit sonrası sarsıntının etkisinin azaltılması amacıyla kullanılabileceğini açıkladı. Ancak fonun yalnızca bu yıla ait bir uygulama olduğunu ve şirketlere yardım, istihdamı koruma ve Brexit nedeniyle artacak gümrük kontrol ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılacağının altını çizdi.
Fona eklenecek 180 milyon Euroluk ikinci kaynaksa, küreselleşme nedeniyle işten çıkarılan işçilere yardım edilmesi için ayrılan Avrupa Küreselleşme Uyum Fonu'ndan aktarılacak. Bu fon da Brexit nedeniyle işini kaybeden çalışanlara ve zor duruma düşen şirketlere verilecek.
Bu fonlar başta İrlanda, Fransa, Almanya, Belçika, Hollanda ve Danimarka olmak üzere, ekonomileri anlaşmasız ayrılıktan en çok etkilenen ülkelere tahsis edilecek. Brexit fonundan yararlanmak isteyen şirketler, anlaşmasız ayrılık yapıldığı tarihten itibaren 2020’nin Nisan ayına kadar başvuru yapabilecekler.
AB zirvesi 17-18 Ekim'de toplanıyor
Fonların en çok küçük ve orta ölçekli şirketler, tarım sektörü ile yeni gümrük problemleri ile karşılaşacak devletlere gitmesi planlanıyor. Uzmanlar 1 Kasım tarihinde tam bir gümrük kaosu yaşanacağı uyarısında bulunuyor.
Komisyon’un bir başka önerisi de balıkçılık sektöründe mevcut statükoyu korumak. Brüksel, İngiliz balıkçıların geçici olarak Avrupa sularına, Avrupalı balıkçıların da İngiliz sularına geçişine izni verilmesini önerecek.
Tüm bu öneriler, 17-18 Ekim tarihinde Brüksel'de yapılacak ve hem AB’nin hem de Brexit'in kaderini belirleyecek liderler zirvesinde ele alınacak.
Siyasi tedbirler de kapıda
Avrupa Birliği, anlaşmasız Brexit'ten siyasi olarak en çok etkilenecek üyesi İrlanda ile de sıkı diyaloğu sürdürdüğünü açıkladı. İrlanda Cumhuriyeti ile Kuzey İrlanda arasındaki sınırın yeniden oluşmaması için işbirliğinin sürdüğünü belirten Komisyon, İrlanda'yı tek pazar içinde tutarak bunu başarmaya çalışıyor.
Komisyon Brexit anlaşmasını çıkmaza sokan, İngiliz hükümeti ile varılan anlaşmada yer alan, ancak İngiltere Parlamentosu’nun üç defa reddettiği anlaşmanın "backstop" yani güvenlik ağları ile ilgili maddesinin arkasında durmaya devam ediyor. Brüksel İngiltere'den anlaşmasız ayrılık durumunda, İrlanda topraklarına barış getiren 1998 Hayırlı Cuma Anlaşması'nın da korumasını istiyor.
AB, anlaşmasız ayrılık durumunda, kendi topraklarındaki İngilizler ile İngiltere'deki AB vatandaşlarının durumunu netliğe kavuşturduktan sonra, Londra ile ilişkilerin geleceğini konuşmak istiyor. Ayrıca, İngiltere'den Brexit dolayısıyla taahhüt ettiği mali yükümlülüklerini yerine getirmesini bekliyor.
Birlik yönetimi ayrıca, üye devletler arasındaki bilgi akışı ve koordinasyonu kolaylaştırmak için, 27 ülke dilinde bir danışma merkezi kurarak, tüm ülkelerden gelecek soruları yanıtlamaya hazırlandıklarını açıkladı.