15 Mayıs 1919’da İzmir’in işgali haberi kısa sürede yayıldı ve tepkiyle karşılandı. İstanbul’da büyük protesto mitingleri düzenlenirken son padişahın üzüntüsü Mustafa Kemal Paşa’nın telgrafına da yansımıştı…
1918 Aralık ayı sonunda İtilaf Devletleri’ne ait savaş gemileri İzmir’e gelmeye başladı. Bu gemiler arasında iki Yunan savaş gemisi “Averof” ve “Patris” de vardı. Ayrıca Kavala’da bulunan Yunan Larissa Tümeni de 14 Mayıs 1919 günü savaş gemileri ile birlikte İzmir Körfezi’ne girdi. İngiliz Akdeniz Filosu Kumandanı Amiral Arthur Calthorpe, Kolordu Komutanı Ali Nadir Paşa’ya bir nota ile İzmir istihkamları ve çevresinin işgal edileceğini bildirdi.
15 Mayıs 1919’da sabah saat 08.00’den itibaren fiilen İzmir’in işgali başladı. İngiliz, Fransız ve İtalyan deniz kuvvetleri ile birlikte Albay Nikolas Zafirios/Saphiriotis komutasındaki Yunan Larissa Tümeni birlikleri, Punta, Pasaport ve Kramer Oteli önünde karaya çıktı. Böylece Yunanlılar, 3000 bin yıl sonra ilk kez Anadolu toprağına asker çıkarmış oldu. Yunan Evzon taburları, yanlarında yürüyen Rum kalabalıkla birlikte Konak Meydanı’na geldikleri sırada atılan bir kurşunla bayrak taşıyan bir Evzon eri yere serildi.
Bunun üzerine Yunan askerleri görebildikleri herkese ve binalara ateş açtı. İşgalci Yunan askerinin asker-sivil ayırt etmeksizin 48 saat süren kıyımında 2.000’den fazla kişi can verdi. Yaralılara işkence edildi. İngiliz Yüksek Komiseri Webb, 1919 yılında gönderdiği bir raporda, Venizelos’un bütün İzmir ve civarını mezbahaya çevirdiğini yazdı. Birçok kişi tutuklandı. İzmir’in işgali haberi kısa sürede yayıldı ve tepkiyle karşılandı. Protesto telgrafları birbirini izledi. Başta İstanbul olmak üzere tüm Anadolu halkı galeyana geldi. Padişah ile Osmanlı Hükümeti esir durumda bulunduğundan dolayı protesto dışında bir 'devlet mukavemeti'ne imkan yoktu. İstanbul’da, 18-30 Mayıs 1919’da işgali protesto etmek için büyük mitingler düzenlendi.
İzmir’in işgaline son derece üzülenlerden biri de Son Padişah VI. Mehmed Vahidüddin’di. O günü, “İzmir’in işgali faciası bütün vatanı müteellim etmekle kalmadı. Sarayda ben de yıkıldım, haberi aldığım zaman. Devr-i fütuhat bir an içinde, bir sinema filmi gibi geçti gözlerimin önünden. Talihin bu kahredici hükmüne ağlamak için yanımda bulunan herkesi dışarı çıkardım. Doya doya ağladım.” sözleriyle anlatan son padişah, aynı gün Milli Mücadele’yi örgütlemesi için Mirliva Mustafa Kemal’i, “Paşa, devleti kurtarabilirsin! Muvaffak ol!” diyerek Anadolu’ya gönderdi. Bu durumu, 20 Mayıs 1919’da görev bölgesine ulaşan Mustafa Kemal Paşa da, Dahiliye Nezareti ve Sadaret’e çektiği telgrafla doğruladı. İşte o telgraf:
Makam-ı Celil-i Sadaret-i Uzma (Yüce Sadrazamlık Makamı)
İzmir’in Yunan askeri tarafından işgali hadisesi yakından temasta bulunduğum milleti ve orduyu gayr-ı kabil-i tasvir ve tasavvur derecede (tarif edilemeyecek kadar) dil-hun etmiştir (üzmüştür). 19 Mayıs (13)35 (Miladi 19 Mayıs 1919) tarihli telgrafname-i ali-i fahimanelerinin (kıymetli telgrafınızın) bütün milletin ve ordunun tahassüsatını icmal eden (hislerini özetleyen) tehassüsat-ı asafaneleri (cümleleri) emniyet ve tesliyet-bahş olmuştur (güven ve teselli vermiştir). Ne millet ne ordu mevcudiyetine (varlığına) karşı yapılan bu haksız tecavüzü hazm ve kabul etmeyecektir. Ancak devlet ve milletin tahlis ve selametini (kurtuluş ve emniyetini) hasr-ı amal buyuran (isteyen) zat-ı akdes-i hazret-i padişahiye (padişah hazretlerine) olan sadakat-i tam (tam bağlılık) ve yeniden riyasetini (başkanlığını) deruhte buyurduğunuz (üstlendiğiniz) hükümet-i millinin en kati teşebbüsat ve icraatta (en kesin girişim ve çalışmalarda) bulunarak hukuk-ı milleti sıyanet edeceğine itminan-ı kamil hasebiyle muhafaza-i sükunet edilebilmekte olduğunu (milletin hakkını koruyacağına olan güven ve gönül rahatlığıyla huzura kavuşulduğunu) arz ederim. Fi 20 Mayıs (13)35 (Miladi 20 Mayıs 1919)
Dokuzuncu Ordu Kıtaatı Müfettişi
Yaver-i Fahri-i Hazret-i Şehriyari (Padişahın Fahri Yaveri)
Mirliva (Tuğgeneral) Mustafa Kemal
Haberekibi.com/ Emre Gül