Radyasyon Acil Durumlarının Yönetimi
Acil Durum ve Çevresel İzleme
Ülkemiz sınırları içerisinde gerçekleşebilecek veya ülkemiz sınırları dışında gerçekleşip ülkemizi etkileyebilecek radyasyon acil durumları için Nükleer Düzenleme Kurumu ulusal bildirim noktasıdır. Bu kapsamda;
Nükleer tesisler,
- Radyoaktif atık tesisleri,
- Radyasyon tesisleri,
- Radyasyon uygulamaları ve radyasyon kaynakları
ile ilgili acil durumlara ilişkin bildirimler 444 63 56 ve 444 82 35 numaralı telefonlar ve 0312 295 89 47 numaralı faks aracılığı ile Kurumumuza yapılabilir.
Radyasyon acil durumlarının yönetiminde genel olarak 2/7/2018 tarihli ve 702 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve 29/5/2009 tarihli ve 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve konuya ilişkin ikincil düzenlemeler olan;
- Radyasyon Acil Durumlarının Yönetimine Dair Yönetmelik
- Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği
- Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği
esas alınmaktadır.
Söz konusu mevzuat temel alınarak ulusal planlama yapısı;
Ulusal mevzuat ve planlama yapısı kapsamında NDK'nın radyasyon acil durumlarına ilişkin sorumlulukları:
Genel kriterleri ve müdahale eylem düzeylerini belirlemek, ilk müdahale ekiplerine bilgi desteği sağlamak;
İhbar ve bildirimleri değerlendirmek, tehlike durumunda acil durumdan etkilenen ilin Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezine, AFAD Başkanlığına, ilgili bakanlık ve kuruluşlara bilgi vermek;
Erken uyarı sistemleri kurmak, radyolojik izleme yapılmasını sağlamak ve verileri değerlendirmek;
Uluslararası sözleşmeler ve kurumlarla ilişkiler kapsamında bildirimleri almak, gerekli önlemlerin alınması için bildirim yapmak ve bilgi alışverişini koordine etmek;
Saha içi radyolojik ve nükleer acil durum planlarını ve bunların saha dışı planlar ile uyumunu değerlendirmek;
Radyolojik ve nükleer acil durumların sınıflandırılması ve raporlanması için gereklilikleri belirlemek;
Acil durum çalışanları için izin verilen doz düzeylerini belirlemek;
Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri ve radyoaktif atık tesislerindeki koşulları değerlendirmek, doz tahminleri yapmak, karar vericilere tavsiyelerde bulunmaktır.
NDK, radyasyon acil durumlarına ilişkin "erken uyarı sistemleri kurmak ve radyolojik izleme yapılmasını sağlamak" görevi kapsamında Radyasyon Erken Uyarı Sistemi Ağı'nın (RESA) işletilmesi ile ilgili görevleri yerine getirmektedir.
Radyasyon acil durumları sırasında doz tahminleri yapmak ve karar vericilere tavsiyelerde bulunmak için "Çevresel Atmosferik Dağılım Modelleme Sistemi - Çevresel Acil Durum Müdahale Sistemi" (ÇADMS) kullanılmaktadır.
Sistem sınırlı alan meterolojik tahmin yazılımı, uzak mesafe parçacık taşınımı yazlımı, kısa dönem doz hesaplama yazılımı ve sonuçlar için grafik yazılımı olmak üzere başlıca 4 öğeden oluşmaktadır. Yurt içinde veya dışında meydana gelebilecek bir nükleer kaza sonrası ülkemizin hangi bölgelerinin, ne ölçüde ve ne zaman etkileneceğini hesaplayacak olan "Çevresel Atmosferik Dağılım Modelleme Sistemi - Çevresel Acil Durum Müdahale Sistemine" (ÇADMS) alternatif olabilecek karar destek sistemleri ile ilgili çalışamalar sürdürülmektedir.