Daha önce bizlere kendi kültürü ve buradaki yaşantısı hakkında bir röportaj veren Musab Al Bayaty dostumuz ile bu sefer Irak’ta Ramazan nasıl olur, onu konuştuk.
Irak’ta Ramazan’da neler yapılır, Türkiye’den farklı neler var?
Irak’ta Ramazan, Türkiye’den çok farklı değil. Fakat öte yandan ülke atmosferinde bir değişim var ki bunu Türkiye’de hissedemiyorum. Irak’ta bir Ramazan günü ile herhangi bir gün arasındaki farkı hissedersiniz ama Türkiye’de hayat aynı gidiyor. Mesela Ramazan’da dükkanların çoğu öğleden sonraya kadar kapalı olur, iftardan önce açılır ve sahura kadar da açık kalır. İnsanların çoğu teravihi sadece 8 rekât kılar fakat imam uzun sureler okur ve yavaş okur. Bacaklarınızda bir acı ama tatlı bir acı hissedersiniz. Türkiye’deki 20 rekattan fazla zaman alır yani.
Sahur haneden haneye değişir. Bazıları sadece peynir ve hafif şeyler yerken diğerleri iftarda ne yiyorsa aynı şekilde yer. Her hafta en azından bir gün dedelerimizin evinde tüm aile olarak iftar yaparız.
Peki ya Ramazan Bayramı, onu nasıl kutlarsınız?
Bayramın ilk günü sabah kalkılıp duş alınır ve camiye namaza gidilir. Namazdan sonra büyüklerimizin bayramını kutlamaya gideriz yahut onları ararız. Akabinde de markete gidip kaymak ve kahi alırız. Kahi dediğim, Bayram sabahları yediğimiz geleneksel bir yiyecek. Bu sebeple marketlerin önünde her sabah kuyruk olur.
Ramazan’ı başka bir ülkede geçirdiğinde nasıl hissediyorsun? Daha kolay mı zor mu?
Açıkçası yere ve zamana göre değişir. Irak’ta şimdi çok sıcak bir yaz mevsimi var, ayrıca elektrik yok, bu yüzden çok zor. İnsanların çoğu öğleden sonra uyuyor. Türkiye de Irak kadar sıcak değil ama nem çok yüksek, en azından insanlar evde kalıp klimalarını açabiliyorlar tabi. Bir taraftan Türkiye’de insanlar çok açık, dışarı çıkmaktansa evde kalmak da bu bakımdan daha iyi.
Ülkende Ramazan’da insanların çoğu oruç tutar mı, tutmayan da halka açık ortamlarda yer içer mi?
Ben Irak’ta iken kontrol noktalarındaki askerler oruç tutmuyordu, çünkü yakıcı güneşin altında insanlar onların olduğu noktalardan arabayla geçip kontrol ediliyorlardı. Fakat Irak halkı dindar bir halk. Şimdilerde gençler biraz yoldan sapsalar da insanların çoğu oruç tutar. Bir yandan da hükümetin oruç tutmayan insanlara ceza kestiğini duyuyorum ki bu yanlış… Nihayetinde bu özgür irade ile olabilecek bir şeydir, insanları ikna edebilirsiniz ama zorlayamazsınız.
Ramazan’da çalışanlar için kolaylıklar sağlanıyor mu, bu yönde herhangi bir iş adeti var mı?
Genelde işverenler Ramazan’da mesaiyi erken bitirirler, böylece işçiler daha rahat eder ama tabi hepsi böyle yapmıyor. Çalışanlar ve işçiler öğlen, sıcağın zirvede olduğu dönemde paydos ederler ve iftar öncesi tekrar çalışmaya başlarlar; iftarda da bitirirler bu durumda. Öyle bir sıcak var ki daha serin hissedebilmek için baştan aşağı soğuk su dökülür her daim ancak 60 derecelik sıcağın altında pek de etki ettiği söylenemez.
Deniz Baran