Ailenizde uyuşturucu madde, uyarıcı madde veya alkol bağımlısı kişiler varsa kendinizi nasıl bir çıkmazda hissettiğinizi anlayabiliyorum. Bazen huzursuzluk, korku, bazen yüksek kaygı, bazen çaresizlik ve birçok zaman yorgunluk gibi negatif birçok duyguyu sık sık yaşadığınızı tahmin edebiliyorum. Böyle bir problemin merkezinde bulunduğunu düşündüğünüz aile bireyleri olarak, bağımlı kişiye karşı zaman zaman öfke gibi duygular da hissedebileceğinizi de öngörebiliyorum. Bu zorlu süreçte bağımlı kişiye nasıl yaklaşmanız gerektiğini merak ediyorsanız şunları söyleyebilirim;
1- BAĞIMLILIĞIN BİR HASTALIK OLDUĞUNU UNUTMAYIN!
Bağımlı kişilerin iradesi zayıf olduğunu düşünüp onları çoğu zaman yargılarız. Oysa onlar iradesiz değil, bağımlı bir beyne sahip hastalardır. Hastaların ihtiyaç duyduğu şey ise suçlanmak, aşağılanmak, dövülmek vb. şeyler değil, sadece hastalığını fark ederek tedavi olmaktır.
Bağımlılık, bir hastalıktır ve tedavisi gerekir. Bu da profesyonel bir destekle mümkündür. Ailenin ya da bağımlı kişinin kendi çabaları ile sağlıklı ve istenilen bir sonuca erişmesi zor olabilir. Bu nedenle hastaneler, Yeşilay ve BAY-DER gibi bağımlılık alanında önde gelen kuruluşlardan destek alınması gerekir.
2- MADDE VE ALKOL ETKİSİNDEYKEN KONUŞMAYIN!
Bağımlı kişiler madde veya alkol etkisindeyken onlarla konuşmaya çalışmanız, sağlıklı bir iletişim kurmayacağınızdan öfkenizi veya merhametinizi kusmak dışında hiçbir işe yaramayacaktır. Hatta birçok zaman bağımlı kişi için daha riskli davranışları sergilemek için gerekçe olabilir.
En sağlıklı iletişim kurabileceğiniz zaman dilimlerinde konuşmayı tercih edin ve iletişimi bozan konuşma tarzlarından uzak durmanız gerektiğini unutmayın. Kullandığınız iletişim dili çok önemlidir. Bizimle çalışan bağımlı yakınları bu konunun ne kadar üzerinde durduğumuzu bilirler.
3- BAĞIMLI KİŞİLER DE ÖDÜLLENDİRİLMELİ!
“Ailemize yaşattığı bu kadar problem yüzünden altın madalya da mı takalım?” diyenler olacaktır bunları söylediğim için ama olsun 🙂 Kesinlikle haklısınız ve gerçekten aile için de çok zorlayıcı süreçler yaşatır bağımlı kişiler. Ancak bağımlı insanlar sadece bağımlı değildir, aynı zamanda da insandır.
O halde elbette bağımlılığını ödüllendirmeyin. Ancak insani olarak yaptığı güzel şeyleri de görmezden gelmeyin aksine ödüllendirin. Eee ne demişler “marifet iltifata tabidir”.
4- YALAN SÖYLEMEYİN!
Elbette bağımlı kişilere yaklaşımda da yalan söylemek iletişimi ve ilişkileri daha sağlıksız bir zemine kaydırabilir. Yalan aynı zamanda gerçeklikten kopukluğu ve soyut ve net olmayan konular üzerinden iletişim kurmayı artırır.
Gerçekleri açıkça söylemediğimiz durumlarda da maalesef bağımlı yakınınız gerçeği göremeyebilir, yanlış yorumlayabilir ve hatta sizin tarafınızdan kandırıldığını düşünerek öfkelenebilir.
5- YARGILAYICI VE AŞAĞILAYICI DİL KULLANMAYIN!
Bağımlı kişiye yaklaşımda yaşanan iletişim problemleri için birçok şey söylemek mümkün ancak eleştiride yargılayıcı ve aşağılayıcı bir dil kullanmak da sık karşılaşılanlardan birisidir. Bağımlı kişilere elbette eleştiri yöneltilebilir ancak bunda sağlıklı bir ‘ben dili’ kullanılmalıdır.
6- BAĞIMLI BİR YAKININIZ OLDUĞUNU SAKLAMAK İÇİN ENERJİ TÜKETMEYİN!
Çevreye yakınınızın bağımlı olduğunu fark ettirmemek için kendinizi yıpratmayın. Bu iki noktada çok önemlidir. Birincisi siz çevreden bu durumu saklamaya çalıştıkça bağımlılık aileyi daha çok yıpratan ve tüketen bir hastalık olarak büyüyebilir. İkinci olarak ise madde bulmak için maddi kaynaklar bulunamaması durumunda yakınınız ailenin adına borç alma ve başka insanları istismar etmeye daha kolay yönelebilir.