Başlama tarihi: Ekim 2013
Bitiş tarihi: Ekim 2015
Destekleyenler: Tübitak
For English information on the project, please click.
1960’lı yıllardan itibaren sosyal bilimler literatürü Batı toplumlarında ortaya çıkan bir ‘yeni orta sınıf’ın varlığını işaret etmektedir. Türkiye’ de ise her ne kadar 1980’li yıllardan itibaren orta sınıfın kompozisyonunda gerçekleşen bir değişiklikten, 90’lı yıllardan sonra ise bir ‘yeni orta sınıf’ın varlığından söz edilebilir olsa da sosyal bilimlerin bu konuya olan ilgisi ancak geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkmıştır. Güncel çalışmalar, genç bir nüfusa sahip ve hızla dönüşen ülkemizde orta sınıfın nüfus içerisinde gittikçe artan ağırlığının ve değişen kompozisyonunun küçümsenemeyecek önemini ortaya koymuştur. ‘Değişen Orta Sınıf ve Yeni Yaşam Stilleri’ başlıklı araştırmamız öncelikle bu önemli alana yaşam stilleri çalışmaları kapsamında özgün ve kapsamlı bir akademik katkı sunmayı hedeflemektedir.
Orta sınıfların yaşam stillerini ele alan çalışmalar, nicel verilerden yola çıkarak oluşturdukları kategoriler ve bu kategorileri oluşturma biçimleri açısından oldukça betimleyici olabilmekte söz konusu kategorilerin nesnel toplumsal konumlarla bağı ve nesnel gerçeklikle ilişkileri zayıf kalabilmektedir. ‘Değişen Orta Sınıf ve Yeni Yaşam Stilleri’ başlıklı araştırmamız nitel araştırma yöntemlerini kullanarak elde edeceği verilerden hareketle iki aşamalı bir modelleme yaparak toplumsal gerçekliği yansıtan ve kuramsal açıdan güçlü bir analiz yapmayı hedeflemektedir. Bu araştırma, Pierre Bourdieu’nün geliştirdiği kuramın yanı sıra son dönemde Almanya’da gerçekleştirilen yaşam stili araştırmalarına dayanarak, nesnel toplumsal konumlar ile yaşam stilleri uzamı arasındaki mütekabiliyet bağından yola çıkarak orta sınıflara özgü yaşam stillerini; ‘ailevi ve toplumsal ilişkilerin kurgusu’, ‘kültürel pratikler ve estetik beğeniler’, ‘tüketim pratikleri, teknoloji kullanımı ve farklılaşma araçları’, ‘dini inanç, pratikler ve etik yatkınlıklar’, ‘siyasi katılım, kanı ve tutumlar’ ve ‘gelecek kurgusu ve beklentiler’ inceleme alanları üzerinden ortaya koymaya çalışılacaktır. Böylece Türkiye’de orta sınıfın kompozisyonunda ortaya çıkan son 20 yıllık değişimlere rağmen orta sınıf ve orta sınıf kesimlerine özgü yaşam stillerinin bir değişime uğrayıp uğramadığını görmek amaçlanmaktadır.
Projemiz, kullanacağı ve geliştireceği kavramsal araçlarla, orta sınıf çalışmaları alanında çok boyutlu bir toplumbilimsel çözümleme ve kuramsal katkı öngörmektedir. Araştırmanın, özgün kavramsallaştırmalar ve toplumsal gerçeklikte karşılığı olan sınıflandırmalar yapabilen bir özellikte olması hedeflenmektedir. Araştırma kapsamında derinlemesine görüşme, odak grup, katılımcı gözlem ve söylem analizi yöntemleri birlikte kullanılacak ve bunun yanı sıra istatistiksel verilerden de faydalanacaktır. Ayrıca araştırma sonunda elde edilen veriler orta sınıf ve farklı sınıf kesimlerinin yaşam stilleri uzamını oluşturmak için kullanılacaktır. Bunların ötesinde bu araştırmada elde edilmesi beklenen bulguların sosyal politikaları belirleyecek nitelikte ve her ölçekteki karar alma mekanizmalarına destek olması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Orta Sınıf – Yeni Orta Sınıf – Yaşam Stili – Mütekabiliyet Analizi – Pierre Bourdieu