Prof Dr. Nurettin Heybeli kabus haline dönüşen ayak bileği sorunlarına çözüm olarak yaptığı çalışmaları anlatıyor.
Ayak bileği Protezi girişimini ilk kez 2000’li yılların başlarında Washington Üniversitesine bağlı Harborview Hastanesi bünyesinde özel dal merkezi olarak Ayak ve Ayak Bileği Cerrahisi hizmet ve eğitimi veren “S. T. Hansen Foot and Ankle Institute” bünyesinde izledim. Ayak ve ayak bileği cerrahisi eğitimim için yaptığım 3 haftalık ziyarette hem operasyon hem de kliniklerde takip edilen hastalarda görme şansım oldu. O yıllarda şu an büyük oranda terk edilmiş olan “Agility” protezi kullanılmaktaydı. Prensip olarak, sementli (kemik çimentolu) protezlerin başarısızlığının fark edilmesi sonucunda sementsiz uygulanan ancak polietilen komponentin hareketli olmadığı (2 komponentli) bir protezdir. Tibial komponentin daha geniş bir alana oturması amacını taşıyan tibiofibular sindesmozun otojen kemik ile greftlenerek, tibia ve fibula arasında bir sinostoz (kemik köprüsü) oluşturulması işleminin de eklenmesi sonucunda hem anterior (ön) hem de lateral (dış yan) kesiler yapılan, ek olarak bir eksternal fiksatörün ayak bileği eklemini girişim sırasında distrakte etmek içn uygulandığı bir majör bir girişimdi. Teorik olarak iyi bir fikir gibi görünen bu teknikte, geniş kemik kayıplarına neden olunması başta olmak üzere bir çok öngördüğüm sorundan dolayı o dönemde hastalarıma uygulamak isteyeceğim bir girişim olarak görmedim. Yine de başarısız olgularda protezin çıkartılması sonrası gereken major girişimleri bir kenara koyarsak olumlu hastalar da azımsanacak sayıdadeğildi. Poliklinik kontrolünde tanıştığım 60’lı yaşlarda bir bayan hastayı anımsarım. Kendisi hobi olarak kuş gözlemciliği yapan birisi iken ayak bileği osteoartrozu (kireçlenmesi) sonrası doğaya çıkamamaktan yakınmış, protez sonrası düz olmayan zeminlerde de yürüyebilme yeteneğini tekrar kazanarak hobisin devam ettirebilmiş ve bundan duyduğu mutluluğu çevresiyle paylaşan bir hastaydı. Bu nedenle gelişmeleri takip etmeye başladım.
Bu eğitim sürecimde ayak bileği protezi konusunda aldığım mesaj, “Agility” protezi ile bu girişimi yapabilecek teknik bilgi ve becerileri elde etmiş olsam da komplikasyon oranının yüksek olması nedeniyle, tekniğin ve protez tasarımının daha ilerlemesini beklemek oldu.
Bu dönem içerisinde literatürü incelemeye ve takibe başladım. Bir çok alandan farklı olarak, ayak bileği protezi konusunda daha olumlu sonuçlar Avrupa ülkelerinden gelmekteydi ve başlıca kullanılan protez “STAR” idi. Bu protez, halen kabul gören hareketli polietilen insert ve çimentosuz tasarımın öncülerindendir.
2004 yılına geldiğimizde EFAS (Avrupa Ayak ve Ayak Bileği Derneği) “Travelling Fellowship” bursunu kazanarak birçok konunun uzmanı ile ameliyata girme şansı elde ettim. Bu süreçte Almanya da “Salto” protezi ameliyatlarına Prof. Kuestner ile katıldım. Belçika da “Hintegra” protezini Prof. Hintermann ile birlikte tasarlayan az sayıdaki bayan ortopedik ayak cerrahlarından olan Prof. Dereymaeker ile Hintegra olgularında tecrübe kazandım. “Hintegra”, anatomik tasarımı, ön korteksi zayıflatamama özelliği, minimal kesiler ile çok az kemik kaybına yol açması ve olası bir gevşeme durumunda revizyon kolaylığı ya da artrodeze dönüşün sorunsuzluğu özellikleri ile dikkatimi çekti.
“Fellowship”in sonunda Heidelberg’te Prof. Thermann ile tanışma ve ameliyatlarına girme şansım oldu. Buradaki “İleri Kurs” içeriğinde Prof. Hintermann ile şahsen de tanıştım ve bağlantımız o günden beri hiç kopmadı. Kendisi öğretme konusunda çok cömert, iyi bir cerrah ve insandır. Artık, ülkemizde yararlı olabilecek bir sürece girdiğimi hissediyordum, sıra tekniğine hakim olmaya gelmişti. “EFAS Fellowship” bursunu destekleyen üretici, Fransa’nın Lyon şehrinde merkezi olan Newdeal firmasıydı. Heidelbergteki “Fellowship” sonrası meslektaşım İtalyan ayak cerrahı Dr. Francesca Vannini ile rapor sunduğumuz gün verilen resepsiyonda ekipleri ile tanıştık. Kendilerine Hintegra ile elde edilen ayak bileği protezinin iyi sonuçlarını hayranlıkla gördüğümü ve benzer iyi sonuçları alabilmek için tekniğini öğrenmek istediğimi ilettim. Lyon’a model kemiklerde eğitim yapmama izin vererek davet ettiler. Bu davet sonrasında gerçek ameliyat tekniğini izlemek için Prof. Hintermann ile de randevulaştım. Ardışık 2 günde bir gün 4, diğer gün 3 hasta olmak üzere toplam 7 adet total ayak bileği protezi ameliyatı yapacağını öğrendim. Hemen çalıştığı yer olan Basel Üniversitesi hastanesinin yolunu tuttum. Unutulmaz iki tam gün oldu. Tüm vakalarda kendisine 1. Asistan olarak yardım etme şansını verdi ve cerrahi ipuçlarını gösterdi. Kendisini daha sonra Türkiye’ye de konferans için davet ettim ve bir ulusal kongremizde aynı panelde ayak bileği protezi konusunda birlikte sunum yapma onuruna eriştim.
2005 yılına girdiğimizde ülkemizin en yoğun kemik ve eklem cerrahisi hastanelerinden olan Baltalimanında şef yardımcılığı görevindeydim. Proteze uygun ilk vakanın, bir Arnavut hasta olması ilginçti. Ameliyatından 10 yıl sonra kendisi kontrole gelmese iyi olduğu haberleri ile birlikte, ülkesinde kalça çıkığı teşhisi konmuş olan torununu tedavi için bana göndererek onore etmesi çok güzel bir anı oluşturdu. Ardından yaptığımız İlk Türk hastamızın ameliyatından sonar hastamın oğlundan aldığım teşekkkür e-postasını meslek hayatımın en güzel anlarından ve hediyelerinden biri olarak görürüm. “Bana Babamı Kazandırdınız” cümlesi ile emeklerimizin karşılığını aldığımızı hissetmiştim. 10. Yılına girdiğimiz bu süreçte bir ayak bileği protezli arkadaş grubu oluşturduğumu hissediyorum.