Dengeli ve sağlıklı beslenme tedavi gören kanser hastaları için ve tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser tanısı alan hastaların % 40 ‘ında kilo kaybı görülmektedir. Tedavi sürecinde alınan kemoterapi veya radyoterapinin etkisiyle tat alma duygusu değişebilir, iştahta azalma olabilir. Mide bulantısı, kusma, ağız ve yemek borusunda yaralar sebebiyle besin alımı azalır. Bunların dışında tümörden kaynaklı vücutta protein yıkımı artar. Yeterli beslenilmediği taktirde artan protein yıkımı ile karakterize kas kaybı görülür. Bu da güçsüz ve halsiz hissetmeye sebep olur. Ancak bazı kanser türlerinde özellikle meme kanserinde hastalarda genelde kilo alma durumu gözlenir.
Kanserde beslenme tedavisinin hedefi ;
- Yetersiz beslenmeye engel olmak
- Hastalığın yan etkilerini azaltmak ve onları tedavi etmek
- Yaşam kalitesini olabildiğince artırmak
Tedavi sırasında iyi beslenen insanlar kemoterapi ve radyoterapinin yan etkilerine karşı dayanıklılıklarını artırırlar, enfeksiyona yakalanma ihtimali azalır ve bu süreçte günlük yaşantıda aktif olmaya devam ederler.
YAŞANAN BESLENME PROBLEMLERİNE KARŞI NASIL ÇÖZÜMLER UYGULAYABİLİRİZ?
1) Yemek yerken acı ya da metalik bir tat geliyorsa
- Limonlu veya naneli sakız çiğnenebilir.
- Yeni tatlarla yiyecekler tatlandırılabilir. Limon, sirke, nane, kekik, biberiye, hardal, soğan ve sarımsaktan faydalanılmalı. Karbonatla ağzı durulamak veya yemekten önce tuzlu su ile ağzı çalkalamak yiyeceklerin tadının daha iyi alınmasına fayda sağlayacaktır.
- Yemek yemeden önce dişler fırçalanmalı.
- Oda sıcaklığında ya da soğuk yiyecekler tercih edilmeli.
2) Koku almada hassasiyet yaşanıyorsa ;
- Pişirilmeden tüketilebilecek besinler tercih edilebilir.
- Havasız ortamda yemek yemekten sakınılmalı.
- Yemek yapılan ortamda bulunulmamalı. Yemek pişerken oluşan koku alınmadığında yemeğin tüketimi kolaylaşacaktır.
3) İştahsızlık varsa;
- Yemekler hoş bir atmosferde tüketilmeli.
- İştahı artırmak için doktorun izniyle hafif egzersizler yapılabilir.
- İçecek olarak süt ve ayran tercih edilmeli.
- Erken uyanılmalı ve kahvaltı mutlaka yapılmalı.
- Doygunluk hissini azaltmak için yemekten hemen önce ve yemek sırasında su tüketilmemeli.
- Sevilen besinler protein ve kalori yönünden zenginleştirilmeli. Örneğin muhallebiye yumurta eklenebilir, çorbalar terbiyeli yapılabilir ve nohut kuru fasulye eklenebilir, çorba et yemekleri ve salatalara peynir eklenebilir.
4) Bulantı ve kusma varsa;
- Sabah uyanır uyanmaz yataktan kalkmadan 1- 2 parça kızarmış ekmek, galeta ya da etimek tüketilebilir.
- Buz parçaları çiğnenerek ağızdaki kötü tat ve bulantı hissi azaltılabilir.
- Yağsız ve tuzlu yiyecekler tercih edilmeli. Simit, leblebi, makarna, haşlanmış patates olabilir.
- Yemek tüketildikten sonra 1 saat yatar pozisyonda dinlenilmeli.
- Nane şekeri ve limonlu şeker tüketilebilir.
- Günde 1-2 parça kuru zencefil ve ananas bulantıyı azaltacaktır.
- Kusma sonrası sıvı kaybını engellemek için elma suyu, kızılcık suyu, sade soda gibi içecekler tercih edilebilir.
5) Yorgunluk durumu yaşanıyorsa;
- Bol sıvı alınmalı, sıvı kaybı yorgunluğa sebep olur, en az 2 litre sıvı alınmalı.
- Sık ve kısa süreli aktiviteler yapılabilir.
- Şekerli yiyeceklerden uzak durulmalı. Bu yiyecekler hızlı enerji verir fakat sonrasında yorgun hissetmeye sebep olurlar. Öğünlerde posa, yağ ve protein içeren besinler tercih edilmeli.
- Vitamin ve mineraller sağlıklı beslenme ile yeterli miktarda alınmalı.
- Enerji ve protein ihtiyacı karşılanmalı.
- Stres yorgunluğu daha fazla artırabilir. Stres yönetimi için bir uzmandan yardım alınmalı.