Ölen kimsenin ölüm anında kalan malları, mirasçılarına geçtiği gibi aynı zamanda borçları da mirasçılarına intikal etmektedir. Ancak bazı durumlarda murisin kalan borçları mirasçıların ödeme gücünü aşmaktadır. Kalan borçlar mirasçıların ödeme gücünü aşsın veya aşmasın borçları ödemek istemeyen borçluların başvuracağı yol mirasın reddidir.
Bir kimse vefat ettiğinde kalan malvarlığı ile borçları arasında maddi anlamda fark olabilir. Diğer bir deyişle kalan mallardan elde edilecek gelir ile borçların kapatılması mümkün olmayabilir. Bir başka durum ise, ölen kişinin malı değil yalnızca borçları geriye kalmış olabilir veyahut mirasçılar muristen kalan borçları, murisin malları olsa dahi hiçbir şekilde ödemek istemeyebilirler. Bir kimsenin hayatta iken çok fazla borç yapmış olduğu, ödeme güçlüğü yaşadığı biliniyor ise kendisi vefat ettiğinde mirasçılar, kalan borçları tespit etmekte zorlandıklarından ölen kişinin borçlarının sorumluluğunu almak istemeyebilirler. Bu durumda mirasçıların mahkemeye başvurarak mirası reddetmeleri gerekecektir. Mirasçılar mirası reddettiklerinde muristen kalan malları da reddetmiş olacaklardır. Mirasın reddi yalnızca borçları reddetmek anlamına gelmemektedir. Bu durum toplum arasında en çok karıştırılan hususlardan birisidir.
En çok merak edilen ve sorulan konulardan bir diğeri ise, murisin emekli maaşının ne olacağıdır. Ölen kişi yaşamında emekli maaşı alıyor; ancak buna rağmen çok fazla borcu bulunarak vefat etmiş ise mirasçılar mirası reddettiklerinde, murisin emekli maaşı şartları taşımaları halinde mirasçılarına intikal edecektir. Burada emekli maaş açısından bir istisna söz konusudur. Elbette ki önemle belirtmek isterim ki, emekli maaşı alabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu ve kanunlar tarafından aranan şartları taşımak gerekmektedir. Bu duruma, murisin vefatından sonra geride kalan öğrenci ve bekâr kızının ölen anne veya babasının emekli maaşını alabilmesi örnek verilebilir.
Mirası reddetmek isteyen mirasçıların dikkat etmesi gereken iki durum vardır. Bunlardan ilki mirasçılar mirası murisin ölümünden itibaren 3 ay içinde reddedebilirler. İkinci durum ise, mirasçıların murisin vefatından sonra kalan mirasına müdahale etmemiş olmaları gerekmektedir. Diğer bir deyişle mirasçılar murisin kalan mirasını kabul anlamına gelecek iş ve işlemler yaparlar ise mirasın reddi talepleri mahkeme tarafından reddedilecektir.
Diyelim ki, mirasçılar murisin vefatından sonra 3 ay içinde mirası reddetmediler ve kendilerine mirasçı olduklarından dolayı kalan borçların ödenmesi talebi ile alacaklılar başvurmaya ve icra takiplerine başladılar. Böyle bir durumda murisin terekesinin borca batık olduğu yapılan araştırmalardan anlaşılıyor ise Miras Hukukunda buna terekenin borca batık olması denilmektedir. Terekenin borca batık olması, yani murisin kalan mallarının borcu ödemeye yetersiz kalması durumunda her zaman mirasçılar mirasın reddini talep edebilirler. Bu duruma ise mirasın hükmen reddi denilmektedir.
Toplumda miras konusunda, özellikle ölen kişinin borçlarının mirasçılarına intikal etmesi, emekli maaşının mirasın reddedilmesi halinde ne olacağı gibi hususlar çokça merak edilen konulardandı. Bu sebeple bu yazımda merak edilen konuları açıklamaya çalıştım. Gelecek yazılarda görüşmek dileğiyle…
*muris: vefat eden kişi, mirasbırakan.