Leonardo da Vinci, birçok disiplini kapsayan karmaşık tasarımlarıyla hem çağdaşlarını hem de modern gözlemcileri etkileyen gerçek bir Rönesans insanıydı. Onu bugüne kadar bir sanatçı, mucit ve bilim insanı olarak tanıdık. Ancak artık bu tanımların arasına köprü tasarımcısını da ekleyebiliriz. Üstelik bu köprü hayata geçirilmiş olabilseydi bugün İstanbul’da belki de dünyanın en güzel köprüsü olarak anılan bir köprü olacaktı.
Da Vinci İle II. Beyazıt’ın İlgisi Ne?
Olay, Fatih Sultan Mehmed’in oğlu, Yavuz Sultan Selim’in babası olan dönemin Osmanlı hükümdarı II. Beyazıt’ın hükümdar olduğu zamanlarda geçiyor. 1502 yılında Sultan Haliç körfezine bir köprü yaptırarak Galata ile İstanbul’u birleştirmek istedi. Bu bölgede aslında 6. yüzyılda Büyük Justinianus tarafından yapılmış olan bir köprü vardı. Ancak Sultan bu köprüyü merkeze daha yakın bir yere almak istiyordu. Bu köprü için padişah öneriler aldı. Da Vinci, padişaha mektup gönderenler arasındaydı.
Leonardo Da Vinci çalışmalarını ve çizimlerini deftere kaydetme alışkanlığına sahipti. Bu çizimler ve defter sayfalarının bir kısmı günümüzde Paris’teki Fransa Enstitüsünde bulunuyor. Da Vinci bu deftere Vera’dan ( Galata) Constantinapolis’e uzanacak köprüyü 40 braccia genişliğinde, sudan 70 braccia yüksekleğinde, 600 braccia uzunluğunda, yani denizin 400, karanın 200 braccia üzerinde olacak şekilde tasarlayacaktı. ( Braccia yerel bir ölçü birimi. 1 metre, 1,64 braccia )
Da Vinci köprü tasarımı geniş bir tek bir kemere sahipti. Ayrıca gemilerinin altından geçmesine izin verecek kadar uzun olacaktı. Sultan bu köprüyü onaylasaydı, o zamanlarda dünyadaki en uzun köprü açıklığına sahip köprü olacaktı.
Ancak Da Vinci işi alamadı ve köprü yapılamadı. Zaman geçti, Leonardo’nun planları kayboldu. 1952’de bulunmasıyla da tasarım ise mühendislere ilham verdi. 2001’de Oslo’da modern malzemeler kullanılarak köprünün küçültülmüş bir sürümü yapıldı.
Da Vinci Köprüsü Test Ediliyor
Yakın zamanda ise MIT’deki bir grup araştırmacı, da Vinci’nin tasarımını analiz etti ve köprüsünün inşa edilmesi durumunda sağlamlığını test etti. Çalışma ekibi, ilk olarak kullanılacak malzemeleri, dönemin inşaat yöntemlerini ve bölgenin jeolojisini araştırdı.
Araştırmacılar kullanılması gereken malzemeyi dönemin koşullarını göz önüne alarak taş olarak kabul etti. Ekip, orijinal köprünün gerektirdiği binlerce taş bloğu temsil etmek için üç boyutlu yazıcı ile 126 blok hazırladı. Oluşturulan modelleri, da Vinci’nin yaklaşık 919 feet (280 metre) olarak planlanan köprü tasarımından 500 kat daha küçüktü.
Araştırmacılar hazırladıkları blokları bir iskele kullanarak bir araya getirdiler, “kilit taşı” kemerin üstüne koyduktan sonra, iskeleyi çıkardılar ve köprü ayakta kaldı. Sonuç geometrinin gücünün bir kanıtı idi. Köprüde kullanılan bloklar, sadece sıkıştırma ile bir arada kalmıştı.
Da Vinci’nin tasarımı ve MIT bilim adamlarının modeli, muhtemelen da Vinci’nin bölgenin depremlere yatkın olduğunu bildiği için, köprünün uçlarının her iki tarafında dışa doğru uzanan yapıları da içeriyordu. Bu nedenle araştırma ekibi köprüyü, iki hareketli platform üzerine inşa ettiler. Köprü harekete karşı dirençliydi, ancak çok gerildikten sonra biraz deforme oldu.
Peki ya bu köprü günümüze dek ulaşmış olsaydı, İstanbul’un kent dokusuna etkisi ne olacaktı? Bunun cevabını elbette kesin olarak vermek mümkün değil. Ancak yapılan araştırma, günümüze ulaşma ihtimalinin yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Göz Atmanızı Öneririz
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Leonardo Da Vinci Once Designed The World’s Longest Bridge, Engineers Just Proved It Would Have Worked; Yayınlanma tarihi:11 Kasım 2019; Bağlantı: https://www.iflscience.com
- Da Vinci’s Forgotten Design for the Longest Bridge in the World Proves What a Genius He Was; Yayınlanma tarihi: 10 Ekim 2019; Bağlantı: https://www.livescience.com/
Dip Not:
Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım