Hafız Zebidi Gazaliden i’tizar ederek diyor ki.;
Sonra Musannıf ihyasında bazı mürsel ,maktu ve senedlerinde söz edilen hadisleri rivayet etmektedir.Çoğu zaman maktu ve mürsel ;imamların rivayet ettikleri bazı müsned hadislerden daha sahih olur.Vera’da ,bu suretle yapmak ,birkaç sebebden dolayı caizdir.
1 – gazali der ki; bizler rivayet ettiğimiz hadislerin kesinlikle batıl olduğuna inanmıyoruz.
2 – der ki; bizimle beraber ,naklettiğimiz hadisde hüccetimiz vardır; o da ehli hadisin işiterek rivayet etmeleridir.Eüer Allah nezdinde hakikatte hata ettilerse bu hata onlardan sakıttır.
3 – der ki; zaif haberler ,kitab ve sünnete muhalif değildir.;onu redetmek bize gerekmez.Bilakis içinde ayet ve hadise delalet eden yani tefsir edenlerde vardır.
4 – der ki; biz husni zanla müteabbidiz,çok zandan neyhedilmişiz.
5 – der ki; hadisin hakikatine muayeneden başka bir yolla ulaşılmaz.ve buna yolda yoktur.biz taklide ve nakledenlere husnu zandan dolayı tasdike mecbur olduk.kalbimiz buna mutmain oldu,sinirlerimiz buna yatıştı ve naklettiğimizi hak gördük;haberde geldiği gibi.
kaldı ki biz,mümin olan selefimizde kendilerinin bizden daha hayırlı olmalarına inanmaya mecburuz.biz resulullah sallallahu aleyhi ve sellem üzerinde tabilerinin üzerinde söz uydurmazken ,nasıl onlara söz uydurmayı yakıştırabiliriz?Çünkü onlar bizim çok fevkimizdedirler.
ve nitekim çok zaif hadisler çok sahih senedlerle gelmektedir.çünkü başka bir yoldan sahih senedlerle hadisin rivayet edilmesi muhtemel olduğu için zaif senedlerle sahih hadislerin rededilmeside mümkündür.çünkü ilmin hepsini ihata etmedik.yahud da hadislerin onunla muattal olduğu ve hadis ravilerinin tad’if edildiği bazı şeyler fukaha ve arif-u billah olan ulema nezdinde cerh ve ta’dil sayılmaz.mesela ravinin mechul olması cerhe sebeb olmaz.muhtemel ki ravi şöhretten sakınarak kendini gizledi.ve şöhretten kaçınmak mendubdur.yahud ravinin etbaı az olduğu için tanınmamıştır.yahud ravi tekleştiği ve kendisinden başkası tarafından eser bilinmediği için tekleşmiştir.muhtemel ki hadisle tekleşen çok zeki ve hafız olduğu için başka sukatın ezberleyemediği şeyleri ezberlemiştir.[1]
[1] bakınız ismail çetin hocaefendi şerh-i mişkat cilt -1 sahife 77
dipnottaki kaynaklar : ithaf’us saadet -il müttekin,c.1 bkz.el esraru’l merfua s.46 ,ilau’s sünen mukaddime 1 s.49-51 ,reddul muhtar c.1 s.87,el ecvubet -ul fasıle s.36,makalat’ul kevseri s.44 ve devamı