ZEHRA ORUÇ - BURSA
Değerlendirilebilir Atık Malzemeler Sanayicileri Derneği (TÜDAM) Başkanı Vedat Kılıç, son günlerde yazılı ve görsel basında yer alan “Türkiye, İngiltere’nin çöpünü ithal ediyor” haberleri ile kamuoyunun yanıltıldığını söyledi. Kılıç, İngiltere’den ithal edilen atığın ‘çöp’ kavramı ile ifade edilerek yürütülen algı operasyonunun Türkiye’deki geri dönüşüm endüstrisini devre dışı bırakmak isteyenlerce yapıldığını kaydetti. Bu algı operasyonu yapanlara ‘hodri meydan’ diyen Kılıç, “Türkiye İngiltere’nin çöpünü getirmiyor” dedi. Kılıç, “2022 yılı ilk iki ayda Türkiye 52 ülkeden 115 bin 757 ton plastik atık ithal etti. Bunun için de 50,4 milyon dolar ödendi. Bu denli bedel ödenen bir malzeme çöp olabilir mi? Bu kadar para ödeyip karşılığında çöp alıp, toprağa gömmemiz mümkün mü? Böyle bir safsata olabilir mi?” açıklamasında bulundu.
“Hurda metalde en büyük ithalatçıyız”
Son beş yıldır gündemde olan döngüsel ve yeşil ekonomi süreciyle birlikte özellikle plastik ürünlerin içerisinde yüzde 25 ila 30 oranında geri dönüştürülmüş hammadde kullanılması zorunluluğu, tüm dünyada atık kaynaklarını stratejik bir ürüne dönüştürdüğünü söyleyen Kılıç, “Hurda metalde dünyanın en büyük ithalatçısı konumunda olan Türkiye, kağıtta da son zamanlarda yapılan yatırımlarla 6 milyon ton üretim mertebesine ulaştı. Plastik atık ithalatında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Atık İthalatçı Genelgesi ve Ticaret Bakanlığının Ürün Güvenliği Denetim Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı Atık İthalatı Tebliği’nin uygulamaları ile kontrol altında tutuluyor” diye konuştu.
İthalatçı belgesi alan işletme sayısı 100’e düştü
Plastik atık ithalatına yönelik, 2020 yılında ithalatçı tesis kapasitesinin yüzde 50’si kadarına kota getirildiğini, 2021 yılı başında da bazı GTİP ve atık kodları ithalat yapılabilir atıklar listesinde çıkarıldığını anımsatan Vedat Kılıç, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından atık ithalat sürecine ve ithalat yapan işletmelere ilişkin düzenlemeler getirilerek, yasağın kaldırıldığını aktardı. Kılıç, getirilen kriterler kapsamında ithalatçı belgesi alan işletmelerin sayısının 600’lerden 100’lere gerilediğini ve bu işletmelerin atığı gerçekten işleyerek bir hammaddeye, değere dönüştüren sanayiciler olduğunu belirtti.
“İngiltere’de cezalar başlayınca recycle hammadde kıymetlendi”
Yeşil Mutabakat ve döngüsel ekonomi kapsamında geri dönüşümden elde edilen hammaddenin ana sanayide kullanımının arttığına dikkati çeken Kılıç, “Tekstilden hijyen grubuna kadar pek çok sektörde kullanılan hammaddenin yüzde 30 recycle’dan elde edilmiş hammaddeyi kullanarak üretim zorunluluğu getirildi. İngiltere’de bu uygulama 1 Nisan 2022 itibari ile yürürlüğe girdi. Uygulamayan tesislerden, ton başına 200 pound vergi alınıyor. Hal böyle olunca plastik atıklardan elde edilmiş recycle hammadde dünyada stratejik öneme sahi bir meta haline geldi. İnsanların çöp diye itibarsızlaştırdığı malzeme aslında çöp değil. Bilakis İngiltere’deki, Avrupa’daki güçlü sanayii Türkiye’nin bu pazarda kırmızı kart görmesi için yapılan ciddi bir strateji, ciddi bir oyundur. Türkiye çöp ithal edip toprağa gömmüyor. Veriler de uygulamalar da bunu açıkça ortaya koyuyor” dedi.
“Sanayii, geri dönüştürülmüş hammaddede dışa bağımlı olacak”
Kılıç, sözlerini şöyle sürdürdü: “Türkiye atık ihraç edilecek ülkeler sınıfından çıkarıldığı takdirde atık ithalatı yapamaz duruma geleceğiz. Bu durumda ana sanayimiz Avrupa’ya ihracat yapmak için üretimde ihtiyaç duyduğu recycle hammaddeyi nereden tedarik edecek. Edemediği için nasıl ki orijinal hammaddede dışa bağlıysak, recycle hammaddeyi de orijinalden daha fazla para ödeyerek İngiltere’den, Avrupa’dan ithal etmek zorunda kalacağız. Bu da rekabet gücümüzü kaybetmemize sebep olur.”
“Atık ithalatı artık sanayicinin işi”
Atığın ithalat yönetmeliğinde de birtakım düzenlemelerin olduğu bilgisini veren Kılıç, “Yapılan birçok düzenlemeden sonra artık yönetimi artık sanayicinin yapabileceği bir iş kolu haline geldi. Günümüz koşullarında atığı al-sat yapanların değil, atığı alıp işleyip hammaddeye dönüştüren şirketlerin ithalatı yapabildiği bir döneme girdik” şeklinde konuştu.
Global oyuncular da yatırım iştahında
Son zamanlarda global oyuncuların da maliyet avantajlarından iştahlanarak, Türkiye’de geri dönüşüm sektörüne yatırım planladığının da altını çizen Vedat Kılıç, “Ülkeye ziyarete gelip, partnerlik veyahut kendilerine ait yatırımlar planlayan global şirketler gündemde. Türkiye’deki maliyet ve işçilik avantajlarından faydalanmak istiyorlar. Türkiye’de kaynağa ulaşım ne kadar kolaylaşırsa, ülkemize yatırım yapmaları o kadar hızlanacaktır” diye konuştu.
4.5 MİLYON TON TÜRKİYE KAĞIT ENDÜSTRİSİ KAPASİTESİ
6 MİLYON TON 2023’TE HEDEFLENEN KAĞIT ÜRETİM KAPASİTESİ
5 MİLYAR LİRA EVSEL ATIKLARLA TOPRAĞA GÖMÜLEN MİKTAR