Evde tansiyon ölçümü hipertansiyon hastaları için önemlidir. Bu yazımızda tansiyon ölçümü ile ilgili bilgilere yer vereceğiz.
Dolaşım sisteminin merkezinde yer alan kalp kasılıp gevşeme hareketi yaparak pompaladığı kan ile hücrelerin, doku ve organların beslenmesini sağlayan en temel organdır. Bu kan pompalama işlemi sürdürülürken kalbin kasılmasıyla kanın damar duvarına uyguladığı kuvvet tansiyon olarak tanımlanır. Bir diğer adıyla kan basıncı olarak adlandırılabilir.
Kan basıncının arttığı veya azaldığı durumlarda vücuttaki sistemler üzerinde farklılıklar görülür.
Tansiyon Ölçümü İle İlgili Genel Bilgiler
- Kan basıncı milimetre civa (mm-Hg) olarak ölçülü
- Normal değer olarak 120/80 kabul edilsede kişinin damar yapısı,yaşı cinsiyetine göre farklılıklar gö Kişinin tansiyonu değerlendirilirken kişinin daha önceki ölçümleri baz alınarak değerlendirme yapılmalıdır.
- Kan basıncı yaş arttıkça artar
- Ergenlikten sonra erkeklerin kan basıncı kadınlardan daha yüksek seyreder, menapoz sonrasında ise kadınların kan basıncının daha yüksek olduğu görülmüştü
- Kişilerin psikolojik durumu tansiyonu doğrudan etkiler anksiyete, korku, kızgınlık gibi durumlarda kan basıncı artar
- Kan basıncı otururken veya ayaktayken yatma durumundaki kan basıncına göre daha yüksek seyreder.
- Kan basıncı genellikle geceleri düşük seyrederken,bireyin sabah uyanmasıyla birlikte yükselme eğilimindedir.
Sistolik Kan Basıncı Nedir?
Kalp kasının kasılması esnasında kan damarında oluşan en büyük basınç olarak adlandırılabilir. Halk arasında büyük tansiyon olarak adlandırılır.
Diastolik Kan Basıncı Nedir?
Kalp kasının gevşemesiyle kan damarları üzerindeki basınç azalır. Bunun sonucunda halk arasında küçük tansiyon olarak adlandırılan diastolik kan basıncı oluşur.
Korotkoff Sesleri Nedir?
Kan basıncının ölçüldüğü sırada atar damarın üzerine yerleştirilen steteskop ile duyulan seslere verilen isimdir. Başta belirsiz fakat yavaş yavaş hassasiyeti artan açık vuruş sesleri ilk duyulan ses olarak tanımlanıp büyük tansiyon yani sistolik basınç değeridir,sürekli bir sessizlik sürecinden sonra son ses işitilir ikinci ses ise küçük tansiyon yani diastolik kan basıncı değeridir.
Evde Tansiyon Ölçüm Yapmadan Önce Dikkat Edilecekler
- Birey en az 5 dakika dinlendikten sonra ölçüm yapılmalıdır.
- Kan basıncı ölçülmeden önce kahve gibi kafein içeren içecekler sigara gibi nikotin içeren maddeler kullanıldıysa en az 30 dk beklendikten sonra ölçüm yapılmalıdır.
- Birey kan basıncı ölçülmeden 30 dk önceye kadar yoğun egzersiz yapmamalı ve yemek yememelidir.
Evde Tansiyon Ölçüm Yapılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Koldan ölçüm sırasında kol kalp seviyesinde olmalı veya diğer kolla ya da yastık yardımıyla desteklenmelidir ,ayaklar yere basar konumda bulunmalıdır.
- Bireyin kolunu çevreleyen manşon kısmı bireyin yaşına uygun olmalıdır, kolu tamamen çevrelemelidir.
- Ölçümler kesinlikle kıyafet üzerinden yapılmamalıdır ve dar kıyafetler yerine bol kıyafetler tercih edilerek kol bölgesine ekstra basınç uygulanması engellenebilir.
- Birey ölçüm yaparken ellerini yumruk yapmamalı ve konuşmamalıdır.
- Steteskop daha net duyabilmek için çok fazla bastırılmamalıdır.
Evde Adım Adım Tansiyon Ölçümü Nasıl Yapılır?
- Ölçüm yapılacak oda sessiz, rahat ve normal ısıda olmalıdır.
- Hasta en az 5 dakika oturur veya yatar pozisyonda dinlenmelidir.
- Ölçüm öncesi hastanın duygu durumu, egzersiz, dolu mesane, yemek yenmiş olması, sigara içimi, kafeinli içeceklerin tüketilmesi, ilaç alımı, ağrı hissedilmesi, şok, dehidratasyon gibi kan basıncını olumsuz yönde etkileyecek faktörlerin değerlendirilmesi gereklidir.
- Hastanın kilo ve yaşına uygun, daha önceden kalibre edilmiş manşona sahip kan basıncı ölçüm aleti kullanılmalıdır.
- Hasta eğer oturtulacak ise sırtı yaslanmalı ve ayakları yere basmalıdır.
- Ölçüm yapılacak kol kalp hizasında olacak şekilde desteklenmelidir ve ölçülecek kolu sıkacak hiçbir giysi giymemelidir.
- Genelde dominant olmayan koldan ölçüm alınarak başlanır.
- Klinikte veya evde elektronik alet kullanılacaksa mutlaka önce nabız muayenesi yapılıp normal ritmde olup olmadığı kontrol edilmelidir. Atrial fibrilasyon gibi bir aritmi mevcut ise elektronik aletler vuruları kaçırabilir. Bu durumda oskültasyon ile ölçümler alınmalıdır.
- Ölçüm için öncelikle manuel olarak brakial arter nabzının kaybolduğu basıncı tesbit etmek ve sonra oskültasyonda bu noktanın 20 mmHg üzerine kadar manşonu şişirmek yöntemi tercih edilmelidir. Aksi taktirde sistolik kan basıncı değerini bilmeden manşonun aşırı fazla şişirilmesi yüksek sistolik kan basıncı ölçümlerine yol açabilir.
- Sistolik ve diyastolik KB’nı belirlemek için faz I ve faz V Korotkoff sesleri kullanılmalıdır.
- Manşon 2-3 mmHg/sn hızında indirilmelidir. Daha hızlı indirmelerden kaçınılmalıdır.
- Kan basıncı ölçümü mutlaka her iki koldan yapılmalıdır. Her iki kol arası kan basıncı farkı <10 mmHg ise normal kabul edilebilirken kan basıncı farkının > sistolik 20 mmHg ve diastolik >10 mmHg olduğu durumlarda ise mutlaka ileri araştırma yapılmalıdır.
- İlk muayenede risk faktörleri olsun olmasın mutlaka ortostatik hipotansiyon varlığına bakılmalıdır. Sistolik kan basıncı >20 mmHg düşerse ileri sorgulama ve araştırma yapılmalıdır.
- Kan basıncı takipleri yüksek çıkmış olan koldan ölçümlere devam edilerek yapılmalıdır.