Zerrin Özköse Şatırlar1, Naciye Türk Özterlemez1, Güldal Yılmaz2, Mustafa Kavutçu3, Mustafa Arslan11Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Ankara
GİRİŞ VE AMAÇ: Geçici global iskemi/reperfüzyon(İR) majör bir perioperatif komplikasyondur ve diyabet İR tarafından indüklenen oksidatif stres ve inflamasyon yanıtını artırır. Bu çalışmanın amacı timokinonun farklı dozlarının diyabetik ratlarda geçici global serebral İR ilişkili oksidatif stres ve inflamasyona karşı koruyucu etkisinin olup olmadığını araştırmaktır.
YÖNTEM: Etik kurul onayı alındıktan sonra, streptozosin(55 mg/kg) ile diyabet oluşturulan 30 Wistar Albino ratlarda diyabetin etkisi belirginleştikten sonra, randomize olarak 5 gruba ayrıldı. Diyabet kontrol(grup DK), diyabet İR(grup DİR), diyabet İR-Timokinon 25(grup DİR-T25), diyabet İR-Timokinon50(grup DİR-T50) ve diyabet İR-Timokinon100(grup DİR-T100). 6 rat kontrol grubu(grup K) olarak değerlendirildi. İskemiden 1 saat önce timokinon 25, 50 ve 100mg/kg dozlarında intraperitoneal olarak uygulandı. 72. saat kan şekeri 250 mg/dl ve üzerinde saptananlar diyabetik olarak kabul edildi ve 4 hafta sonunda 10 dk iskemi sonrası 30 dk reperfüzyon uygulanan ratların beyinlerinden alınan doku örneklerinde; biyokimyasal ve histopatolojik parametreleri değerlendirildi. Gruplar arasında fark olup olmadığını belirlemede bağımsız gruplarda Kruskal-Wallis testi ile değerlendirildi. Anlamlılık bulunan gruplarda Mann-Whitney U testi ile karşılaştırılma yapıldı.
BULGULAR: Beyin dokusu MDA enzim aktivitesi GrupK ile karşılaştırıldığında GrupDK ve DİRde anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0.034,p=0.007,sırasıyla). GrupDK ve DİR ile karşılaştırıldığında ise Grup DİR-T25 ve DİR-T50 gruplarında MDA enzim aktivitesi anlamlı olarak düşük bulundu (Grup DK;p=0.010,p=0.015;Grup DİR;p=0.002,p=0.002,sırasıyla). SOD enzim aktivitesi GrupK ve DK ile karşılaştırıldığında Grup DİR ve DİR-T100de anlamlı olarak yüksek bulundu (Grup D;p<0.0001,p=0.002; Grup DK;p=0.001,p=0.025,sırasıyla). Ayrıca SOD enzim aktivitesi Grup DİR ile karşılaştırıldığında ise Grup DİR-T25 ve DİR-T50 gruplarında anlamlı olarak düşük bulundu (p<0.0001,p<0.0001,sırasıyla). CAT enzim aktivitesi Grup K ile karşılaştırıldığında Grup DİRde anlamlı olarak düşük bulundu(p=0.010). Ayrıca CAT enzim aktivitesi Grup DİR ile karşılaştırıldığında ise Grup DİR-T25 grubunda anlamlı olarak düşük bulundu(p=0.003),(Tablo 1).
TARTIŞMA VE SONUÇ: Çalışmada ulaştığımız bulgular, serebral iskemi reperfüzyon hasarında iskemiden önce kullanılan timokinonun düşük dozlarda protektif, yüksek dozda ise prooksidan etkilerinin olduğunu göstermektedir. Bulgularımızın geniş serili klinik ve deneysel çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Timokinonun anestezide kullanım endikasyonlarının genişleyeceği kanaatindeyiz.