Grafik tasarım konusuna geçmeden önce dilerseniz ilk önce belli gereksinimler doğrultusunda tasarımı gerekli kılan en önemli …
İLETİŞİM
Grafik tasarım konusuna geçmeden önce dilerseniz ilk önce belli gereksinimler doğrultusunda tasarımı gerekli kılan en önemli öğelerden biri olan iletişimden bahsedelim.
Asllında genel olarak bakıldığında iletişim kavramının tek ve geçerli bir tanımını yapmak oldukça zor. Kısaca ele alacak olursak:
İletişimi, gönderici ve alıcı olarak adlandırılan iki insan ya da insan toplulukları arasında gerçekleşen bir düşünce, duygu, davranış ve bilgi alışverişi olarak tanımlayabiliriz. Basitçe anlatacak olursak iletişim iki kişinin duygu, düşünce ve bilgilerini, birbiriyle ya da daha fazla kişiyle paylaşarak kendilerini anlatma ve birbirini anlaması süreci olarak karşımıza çıkmaktadır.
İnsan tüm yaşamı boyunca, psikolojik olarak, varlığını bildirme ve varlığının farkındalığının kendisine bildirilmesine ihtiyaç duyar. Bu ihtiyaç içindeki insan ve insan toplulukları sözlü, sözsüz çeşitli iletişim yollarına belirli doğrultuda başvurmuşlardır. Bu doğrultuda insanlar başkalarıyla bir arada olmak, onları anlamak ve kendilerini diğer insanlara anlatabilmek ve en nihayetinde çevresindeki insanları etkileyebilmek, toplumla birlikte yaşayabilmek için iletişim kurmak zorundadır.
İletişim her türlü kişiler arası ilişkileri, toplumları yaratır ve bir arada tutar. Kendisini tanıması, tanıtması ve karşılık olarak kendini değerlendirmesinde bu iletişim süreçleri açısından önemli rol oynar. Bireyler kendileriyle ve başkalarıyla iletişim kurarak kendi kişiliklerini geliştirebilir, topluma adaptasyon sürecini hızlandırabilirler.
İletişim öğrenilebilir bir faaliyet olmakla birlikte, insanlar nasıl iletişim kurmaları gerektiğini yine iletişimden yararlanırlar öğrenirler. Eğitim kurumları, kitaplar, internet (güvenilir siteler aracılığıyla), bir kısım tv programları bunlara örnek olarak verilebilir.
Sabah uyandığımızda başlayıp, akşam yatana kadar geçen süre zarfında bir iletişim süreci içinde bulunmaktayız. İnsan, çevresinden gelen sürekli bir mesaj bombardımanına maruz kalmakta ve istemli istemsiz beynine işlenmektedir. Tabi bu mesajların birçoğu da dikkat çekmek amacıyla hazırlanmış görsel ve sözlü mesajlardan oluşmaktadır. İletişim araçları açısından günümüzü değerlendirecek olursak televizyon ve bilgisayar çağı olarak niteleyebiliriz. İnsanlar zamanlarının büyük bir kısmını televizyon ve bilgisayar karşısında geçirmektedirler. Buda fazla miktarda veri şeklinde sesli, görüntülü, yazılı mesaja maruz kalma olarak karşımıza çıkıyor. Bütün bu iletişim ve mesaj ağının getirisi olarak birçok iletişim organı görsel ve sözel mesajları etkileyici, çekici bir şekilde insanlara sunmak ve akılda kalmasını sağlamak amacıyla grafik tasarımcılara ihtiyaç duymaya başlamışlardır. Grafik tasarımcı bir mesajda hangi yazı karakterini, hangi görsel öğeleri kullanacağını bilir ve doğru bir tasarım üslubuyla verilecek mesajı en doğru şekilde vermeye çalışır. Her daim iyi bir tasarım ortaya koymak, verilmek istenen mesajı alıcıya doğru verebilmek, tasssarımcı açısından varılacak sonuç ve değerli bir yatırım olduğu içinde tasarımcı mesajı en doğru, anlaşılır, akılda kalıcı, hedef odaklı bir anlatım şekliyle ortaya koyar.
Etkili bir iletişimin sağlanması için gerekli olan mesaj verenin (tasarımcının, reklamcının vb.) farklı ilgi alanları olan, gittikçe daha da profesyonelleşen ve ortak ilgi alanları nedeniyle bir araya gelmiş insan topluluklarına seslenme durumunda olduğunun bilincine varmış olmasıdır. Başka bir deyişle iletişim organı hedef kitlesini iyi tanımak zorunda olup verilecek mesaj için öncel olarak o konuda veri toplayarak yeterli bilgiye sahip bulunmak durumundadır. Hedef kitlenin beğenileri, fiziksel ve psikolojik özllikleri, yaşam biçimleri vb. araştırılmalı bu alanda hizmet sunulmalıdır. İletişim sürecinde dikkat edilmesi gereken bir diğer unsurda göndericinin mesajı ilettikten sonra, hedef kitle tarafından alınıp, anlaşıldığı konusunda bilgi sahibi olmasıdır. İletişim sürecinin tamamlanabilmesi için gönderilen mesajın okunması anlaşılması ve harekete geçirici özelikte olması gerekmektedir.
Bu yazıyla ön bilgi olarak iletişim ve iletişimin gerekli araçlarından biri olan grafik tasarımla ilişkisine değindim. Umarım azda olsa size iletişim hakkında ve iletişim öğelerinden biri olan grafik tasarımın iletişim açısından ne denli gerekli olduğuna ilişkin bilgi sunabilmişimdir. Son bir not olarak şunu belirmek isterim ki, sağlıklı bir iletişim tam anlamıyla insanların birbirlerini dinlemeleri, birbirlerinin duygu, düşünce ve eylemlerini anlamaya çalışmaları, anlatılanlara karşılık kendi anlatmak istedikleri duygu, düşünce ve her türlü isteğini açık, anlaşılır bir şekilde anlatmaya çalışmakla sağlanabilir. Kendinize ve karşınızdakilere karşı anlayışı, saygıyı elden bırakmadan daha kolay çözüm yolları bulur, isteklerinize daha kolay ulaşırız…
TASARIM
Tasarım zeka ve sanatsal yeteneğin, bir amaç doğrultusunda nesnelliğe geçiş sürecidir. Bu nedenle tasarım aşamasında; algımız ve beynimiz paralel olarak birbirini destekler ve ön izlenim olarak bize düşüncelerimiz aracılığıyla yansır. O zaman diyebiliriz ki tasarım aşamasında önde gelen unsurlar; birikimlerimizin yansıması olan algımız ve aynı zamanda bunları işlememizi, kullanmamızı ve ortaya çıkarmamızı sağlayan ussal bilgilerimiz en başta tasarımı besleyen ortaya çıkmasını sağlayan öğelerdir.
Yaratıcılığın temel evrimini tamamlamayı sağlamak için, işleyen süreçte başlangıç olarak; zihinde canlandırma, göz önüne getirme, zihinde soyut kavramlar oluşturma şeklinde vb. gerçekleşirken, tasarımı hazırlama sırasın da ise bu problemin tanımı, bilgi toplama, yaratıcılık ve buluş süreci, çözüm bulma ve uygulama şeklinde karşımıza çıkar.
Tasarım konusunu başka yazılarda farklı açılardan ve daha detaylı yine ele alacağım. Şimdi ise asıl konumuz olan grafik tasarıma geçmeden önce son olarak olarak belirtmek istediğim konu; uygulamalı tasarım dalları. Bunlar:
Endüstri Tasarımı,
Çevre Tasarımı,
Grafik Tasarım.
ENDÜSTRİ TASARIMI
Endüstriyel tasarım; endüstride üretilen, tüketici ihtiyaç ve problemlerine yönelik, estetik, yaratıcılık, teknik avantaj, işlevsellik, hedef kitlenin beğenisine ve kullanıcının ihtiyaçlarına uygunluk gibi ölçütleri gözeterek geliştirilen, üretime uygun yeni ve güncel ürünün üç boyutlu olarak tasarlanmasıdır.
Endüstiyel tasarımın kapsadığı başlıca alanlara örnek verecek olursak bunların; otomotiv sektörü, elektronik ve iletişim sektörü, mobilya sektörü, beyaz eşya, tekstil, ambalaj sanayi olduğunu görürüz.
ÇEVRE TASARIMI
Bina, peyzaj ve iç mekan tasarımını kapsayan oldukça geniş bir çalışma alanını kapsar. Bu alanda da tasarımcının görevi en dayanıklı, işlevsel, estetik olanı bulmak ve uygulamaktır. Mimari yapıtların estetiği işlev ve amacına zarar vermeyecek doğrultuda gerçekleştirilmeye çalışılırken iç mekanda ise ergonomi ve estetik aynı aranlarda sağlanmalıdır.
Çevre Tasarımının kapsadığı başlıca alanlara örnek olarak; konutları, iş ve alışveriş merkezlerini fuar standlarını, hastaneleri, havaalanlarını verebiliriz.
GRAFİK TASARIM
Sanat; işitsel (fonetik) sanatlar, görsel (palastik) sanatlar ve dramatik (ritmik) sanatlar olarak üçe ayrılır. Müzik, edebiyat gibi sanatları; fonatik ya da işitsel sanatlara, resim, heykel, mimari, grafik tasarım gibi sanatları; görsel ya da plastik sanatlara, tiyatro, opera, bale, dans gibi sanatları; dramatik ya da ritmik sanatlara örnek verebiliriz.
Yukarda belirttiğim üzere grafik tasarım, plastic sanatlara dahil olduğu içindir ki, eğitimi güzel sanatlar dallarının içerisinde bir sanat dalı olarak yerini almıştır.
Grafik tasarım denildiğinde aklımıza gelen ilk şey görsel iletişim sanatı olduğudur. Grafik tasarım bir mesajı iletmek, bir görseli geliştirmek veya tasarlanan bir düşünceyi görselleştirmek için metnin ve görsellerin algılanabilir ve görülebilir bir düzlemde, iki boyutlu veya üç boyutlu olarak organize edilmesini içeren yaratıcı bir süreçtir.
Grafik tasarımın öncelikleri arasında mesaj iletmek olduğunu söyleyebiliriz. İşlevleri arasında esas olan öncelikleri bir mesajı iletmek, bir ürünü, bir hizmeti tanıtmaktır. Tasarım yapabilmek için tasarımcının renk bilgisi, desen bilgisi ve tipografi tekniğini bilmesi esastır.
Grafik tasarımcı günümüzde pek çok kesim tarafından bilinmeyen ya da hatırlanmayan kaligrafi sanatçıları, baskı ustaları ve zanaatçılarının geleneğinini sürdürmektedir.Grafik tasarım 20. yüzyılın başlarında metal kalıplara oyularak yazılan ve çizilen, sonrasında çoğaltılmak üzere basılan görsel malzemeler şeklinde ortaya konmaktaydı. Günümüze baktığımızda teknolojik gelişmeler ve bunun en önemli buluşlarından biri olan bilgisayarlar sayesinde grafik tasarım ürünlerine daha kolay, pratik ve kısa sürede ulaşabiliyoruz. Şimdi ise zor olan tasarlama aşaması. Tasarım yapacak insanın tasrım bilgisi ve özgün fikirleri olmalı dahası; yaratıcı bir kişilikte ve bunu uygulayabilecek yeterliliğe sahip olması en başta aranılan özelikler arasındadır.
Görsel ve yazılı basında her gün bir sürü tanıtım, ilan, sosyal mesajlar kısacası bir çok amaca yönelik reklamlar ve bunu anlatan tasarımlar günlük hayatımız da istemli istemsiz dikkatimizi çekmeye yönelik hazırlanmıştır. Hergün gazetelerde, dergilerde, televizyonda, internette, binlerce konuda binlerce tasarımla karşılaşıyoruz. Tasarımcının sorumluluğu, bilgisi, özgünlüğü bu doğrultuda hayati önem taşımaktadır. Verilmek istenen mesajın en kısa ve akılda kalıcak şekilde hazırlanması genelde tasarımcının vereceği mesaja ve sunuş şekline bağlıdır.Tasarımcı daima güncel olayları, yeniliklere takip etmeli ve sürekli kendini geliştirip yenilemelidir.