VPN, "Sanal Özel Ağ" anlamına gelir ve genel ağlar kullanılırken korumalı bir şebeke bağlantısı oluşturmaya olanak verir. VPN programları internet trafiğinizi şifreler ve çevrimiçi kimliğinizi gizler. Böylece üçüncü kişilerin çevrimiçi hareketlerinizi takip etmesi ve veri çalması zorlaşır. Şifreleme gerçek zamanlı olarak gerçekleşir.
VPN, IP adresinizi VPN ana bilgisayarı tarafından yönetilen özel olarak yapılandırılmış bir uzak sunucu üzerinden yeniden yönlendirerek maskeler. Yani siz internette VPN ile gezinirken VPN sunucusu verilerinizin kaynağı olur. Bu, İnternet Servis Sağlayıcınızın (ISP) ve üçüncü kişilerin ziyaret ettiğiniz web sitelerini veya gönderdiğiniz ve aldığınız verileri göremediği anlamına gelir. VPN, bütün verilerinizi "anlaşılamaz" hâle getiren bir filtreymiş gibi çalışır. Herhangi biri bu verileri ele geçirse bile kullanamaz.
VPN bağlantısı, çevrimiçi veri trafiğinizi gizler ve dışarıdan erişilmelerine engel olur. Şifrelenmeyen veriler, ağa erişimi olan ve görmek isteyen herkes tarafından görüntülenebilir. VPN sayesinde bilgisayar korsanları ve siber suçlular bu verilerin şifresini çözüp verileri kullanamaz.
Güvenli şifreleme: Verileri okuyabilmek için şifreleme anahtarına ihtiyacınız olur. Şifreleme anahtarı olmazsa ve bir kaba kuvvet saldırısı gerçekleşirse bilgisayarın kodu çözümlemesi için milyonlarca yıl gerekir. VPN sayesinde çevrimiçi hareketleriniz ortak ağlarda bile gizlenir.
Konumunuzu gizleme: VPN sunucuları aslında internette sizin vekilleriniz gibi davranır. Demografik konum verileriniz başka bir ülkedeki sunucudan geldiği için gerçek konumunuz tespit edilemez. Ayrıca çoğu VPN hizmeti, yaptıklarınızın kayıtlarını depolamaz. Bazı sağlayıcılar ise yaptıklarınızı kaydeder ancak bu bilgileri üçüncü kişilere aktarmaz. Yani kullanıcı davranışlarınızın muhtemel kayıtları kesin olarak gizli kalır.
Bölgesel içeriğe ulaşma: Bölgesel internet içeriklerine her yerden ulaşmak her zaman için mümkün olmayabilir. Servislerde ve web sitelerinde çoğunlukla dünyanın sadece belli bölgelerinden ulaşılabilen içerikler bulunur. Standart bağlantılar, konumunuzu belirlemek için ülkedeki yerel sunucuları kullanır. Bu da seyahat ettiğiniz sırada kendi ülkenizdeki içeriklere, kendi ülkenizdeyken de uluslararası içeriklere ulaşamayacağınız anlamına gelir. VPN konum yanıltması ile başka bir ülkedeki bir sunucuya geçip konumuzu etkili bir şekilde "değiştirebilirsiniz".
Güvenli veri aktarımı: Eğer uzaktan çalışıyorsanız şirketinizin ağındaki önemli bilgilere erişmeniz gerekebilir. Güvenlik sebebiyle bu tip bilgiler için güvenli bağlantı gerekir. Ağa katılmak için genellikle VPN bağlantısı şart koşulur. VPN hizmetleri, özel sunuculara bağlanır ve herhangi bir veri sızıntısı riskini ortadan kaldırmak için şifreleme yöntemleri kullanır.
İSS'niz genellikle bağlantınızı internete bağlandığınızda ayarlar. IP adresi üzerinden sizi takip eder. Ağ trafiğiniz İSS'nizin sunucuları üzerinden yönlendirilir ve böylece internette yaptığınız her şey kayıt altına alınıp görüntülenebilir.
İSS'niz güvenilir gibi görünebilir ama göz atma geçmişinizi reklam firmaları, polis, hükûmet ve/veya üçüncü kişilerle paylaşabilir. İSS'ler ayrıca siber suçluların saldırılarına maruz kalabilir: Servis sağlayıcınız ele geçirilirse kişisel ve özel verileriniz tehlikeye girebilir.
Düzenli olarak herkese açık Wi-Fi ağlarına bağlanıyorsanız bu ihtimali göz önünde bulundurmalısınız. İnternet trafiğinizi kimin izlediğini ve sizden ne çalabileceklerini bilmenize imkân yoktur; şifreleriniz, kişisel verileriniz, ödeme bilgileriniz veya kimliğinizin tamamı bile çalınabilir.
VPN'ninize bir veya birden çok işlem yapmak için güvenebilmeniz gerekir. VPN uygulaması da güvenlik açıklarına karşı korumalı olmalıdır. Kapsamlı bir VPN çözümünden beklenen özellikler şunlardır:
İnternetin kullanılmaya başlandığı günden beri, internetteki göz atma verilerini korumak ve şifrelemek için çaba sarf edilmektedir. ABD Savunma Bakanlığı, internet iletişim verilerini şifrelemek için projelere 1960'larda başlamıştır.
Bu çalışmaların sayesinde ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network - Gelişmiş Araştırma Projeleri Birimi Ağı) adlı bir paket dağıtım ağı oluşturmuştur ve bu da Transfer Kontrol Protokolü/İnternet Protokolü'nün (TCP/IP) geliştirilmesini sağlamıştır.
TCP/IP'de dört katman mevcuttu: Bağlantı, internet, ulaşım ve uygulama. O dönemdeki internet seviyesinde yerel ağlar ve cihazlar evrensel ağa bağlanabiliyordu; ifşa tehlikesi de bu aşamada netlik kazandı. 1993 yılında Columbia Üniversitesi ve AT&T Bell Labs'in kurduğu bir ekip, modern VPN'nin ilk versiyonunu ortaya çıkarmayı başardı; ürettikleri çözümün adı swIPE yani yazılım IP şifreleme protokolüydü.
Ertesi yıl Wei Xu, çevrimiçi olarak paylaşılan bilgi paketlerinin kimliğini doğrulayan ve bu paketleri şifreleyen bir internet güvenlik protokolü olan IPsec ağını geliştirdi. 1996 yılında ise Gurdeep Singh-Pall isimli bir Microsoft çalışanı, Noktadan Noktaya Tünelleme Protokolü'nü (PPTP) geliştirdi.
Singh-Pall'in PPTP'yi geliştirdiği dönemde internet kullanımı giderek popülerleşiyordu ve kullanıma hazır, sofistike güvenlik sistemleri ihtiyacı doğdu. O zamanlarda antivirüs programları kötü amaçlı yazılımların ve casus yazılımların bilgisayarların sistemlerine sızmasını engelleme konusunda zaten başarılıydı. Ancak insanlar ve firmalar, internetteki arama geçmişlerini gizleyebilecek şifreleme yazılımları talep etmeye başladılar.
Böylece 2000'lerin başında ilk VPN yazılımları ortaya çıktı ancak çok büyük oranda sadece firmalar tarafından kullanılmaya başlandılar. Fakat özellikle 2010'lu yılların başında yaşanan güvenlik ihlallerinden sonra VPN'ler için tüketici piyasası da hızla oluşmaya başladı.
GlobalWebIndex'in verilerine göre 2016 ile 2018 yılları arasında dünyadaki VPN kullanıcısı sayısı eskisinin dört katına çıktı. İnternet kullanımının kısıtlandığı ve internetin sansürlendiği Tayland, Endonezya ve Çin gibi ülkelerde internet kullanan her beş kişiden biri VPN kullanmaktadır. ABD, Birleşik Krallık ve Almanya da ise VPN kullanıcısı oranı %5 gibi düşük miktarlardadır ancak bu sayı giderek artmaktadır.
Son yıllarda VPN alımında en önemli etkenlerden biri, kullanıcıların coğrafi olarak kısıtlandırılmış içeriklere erişim talebindeki artış olmuştur. Örneğin, Netflix veya YouTube gibi video yayını yapan hizmetler bazı videoları sadece belirli ülkelerde izlenime açmaktadır. Modern VPN'ler ile IP adresinizi şifreleyerek başka bir ülkeden internete bağlanmış gibi görünebilir ve içeriklere her yerden ulaşabilirsiniz.
VPN'ler internette gezinirken yaptıklarınızı şifreler ve bu şifre sadece bir anahtarla açılabilir. Bu anahtarı sadece bilgisayarınız ve VPN programınız bilir, böylece İSS'niz nerede gezindiğinizi izleyemez. Farklı VPN'ler farklı şifreleme süreçleri kullanır ama genellikle üç adımda işlev gösterirler:
1. İnternete bağlandığınızda VPN programınızı açın. VPN, internetle sizin aranızda güvenli bir tünel görevi görür. İSS'niz ve başka üçüncü kişiler bu tüneli tespit edemez.
2. Cihazınız artık VPN'nin yerel ağındadır ve IP adresiniz VPN sunucusunun vereceği başka bir IP adresiyle değiştirilebilir.
3. Artık internette istediğiniz gibi gezinebilirsiniz çünkü VPN, bütün kişisel verilerinizi korur.
Çok sayıda farklı VPN türü vardır ancak aşağıdaki üç temel türü mutlaka biliyorsunuzdur:
Firmalardaki çalışanların çoğunun evde çalışırken de kullanabileceği bir şirket dizüstü bilgisayarı yoktur. 2020 yılının ilkbaharında yaşanan korona krizi nedeniyle pek çok firma, çalışanlarının hepsine yetecek ekipmanları olmadığı için sorun yaşadı. Böyle durumlarda genellikle kişisel bir aletin (bilgisayar, dizüstü bilgisayar, tablet, cep telefonu gibi) kullanımı tercih edildi. Bu durumda firmalar SSL-VPN çözümüne yöneldi, bu çözüm için de genellikle uyumlu bir donanım kutusu kullanıldı.
Yönlendirici VPN'nin önkoşulu genellikle HTML-5 uyumlu bir internet tarayıcısıdır; bu tarayıcılar, firmanın kullanıcı girişi sayfalarını açmak için kullanılır. Bütün işletim sistemleri için HTML-5 uyumlu tarayıcılar mevcuttur. Erişim, kullanıcı adı ve şifreyle korunur.
Siteden siteye VPN, temel olarak özel intranetleri gizlemeyi amaçlarken bu güvenli ağların kullanıcılarının birbirlerinin kaynaklarına erişebilmelerine izin veren özel bir ağdır.
Siteden siteye VPN, firmanız birden çok konumda faaliyet gösteriyorsa ve her birinin WAN'a (Geniş Alan Ağı) bağlı kendilerine ait LAN'ı (Yerel Ağ Bağlantısı) olması durumunda kullanışlıdır. Siteden siteye VPN'ler, iki ayrı intranet arasında dosya göndermek ancak herhangi birinin kullanıcılarının diğerine istenmeyen şekilde erişimini engellemek istediğiniz durumlarda da kullanılabilir.
Siteden siteye VPN'ler çoğunlukla büyük ölçekli şirketlerde kullanılır. Bu VPN'lerin uygulaması karmaşıktır ve SSL VPN'lerin esnekliğini sağlamaz. Ancak büyük departmanların kendi içlerinde ve birbirleri arasında iletişim sağlamalarının en etkili yoludur.
Bir VPN istemcisi kullanarak bağlanmak, evdeki bilgisayarınızı şirkette bir uzatma kablosuyla bağlamak gibi de düşünülebilir. Çalışanlar, evlerindeki ağlarını güvenli bağlantı kullanarak şirket ağına bağlayıp sanki ofislerinde otururmuşçasına hareket edebilirler. Ancak bilgisayarlara ilk önce bir VPN istemcisi kurulması ve yapılandırılması gerekir.
Bu durumda kullanıcı internete kendi servis sağlayıcısından değil, VPN sağlayıcısıyla kurduğu doğrudan bağlantıyla bağlanır. Bu, temelde VPN yolculuğunun tünel aşamasını kısaltır. Hâlihazırda mevcut internet bağlantısını gizlemek için şifreleme tüneli oluşturmak amacıyla VPN kullanmak yerine VPN ile veriler kullanıcıya sunulmadan önce otomatik olarak gizlenebilir.
Bu, güvenli olmayan herkese açık WLAN için özellikle yararlı olduğunu kanıtlayan ve giderek yaygınlaşan bir VPN türüdür. Sağlayıcıya kadar tüm verileri şifreleyerek üçüncü tarafların ağ bağlantılarına erişmesini ve bu bağlantıları tehlikeye atmasını engeller. Ayrıca ISS'lerin herhangi bir sebeple şifrelenmeyen ve kullanıcının internet erişiminin sınırlandırmalarını geçen verilerine (örneğin, devletlerin internet erişimini kısıtlaması gibi) ulaşmasını engeller.
Bu tip VPN erişiminin avantajı, şirketin kaynaklarına daha etkili ve evrensel erişimdir. Düzgün bir telefon sisteminin de önceden kurulduğunu varsayarsak çalışanlar sisteme bir kulaklıkla bağlanıp sanki şirketteki masalarındaymış gibi hareket edebilirler. Örneğin, böyle bir durumda firmanın müşterileri, konuştukları çalışanın şirkette mi yoksa evlerindeki ofislerinde mi olduğunu bile anlayamazlar.
VPN yüklemeden önce farklı uygulama yöntemlerini bilmek önemlidir:
Bağımsız VPN istemcileri için yazılım yüklenmesi şarttır. Bu yazılım, uç nokta gereksinimlerini karşılamak için yapılandırılır. VPN kurulurken uç nokta, VPN bağlantısını çalıştırır ve diğer uç noktaya bağlanarak şifreleme tünelini oluşturur. Firmalarda bu adım genellikle firmanın verdiği bir şifre veya uygun bir sertifikanın yüklenmesini gerektirir. Şifre veya sertifika kullanarak güvenlik duvarının yetkili bağlantıları tanıması sağlanır. Bundan sonraki adımda çalışan, sisteme özel bilgilerini girerek kendini tanıtır.
Google Chrome ve Firefox gibi çoğu web tarayıcısına VPN uzantısı eklenebilir. Hatta aralarında Opera'nın da bulunduğu bazı tarayıcıların entegre VPN uzantıları bulunur. Uzantılar, kullanıcıların internette gezinirken VPN'ye geçmelerini ve yapılandırmalarını kolaylaştırır. Ancak VPN bağlantısı, sadece bu tarayıcıda paylaşılan bilgiler için geçerlidir. Başka tarayıcılar ve VPN kullanılan tarayıcının dışında yapılan aktiviteler (ör. çevrimiçi oyunlar) VPN tarafından şifrelenemez.
Tarayıcı eklentileri her ne kadar VPN istemcileri kadar kapsamlı olmasa da internette fazladan güvenlik isteyen ortalama kullanıcılar için uygun bir seçenek olabilirler. Ancak güvenlik ihlallerine karşı daha savunmasız oldukları kanıtlanmıştır. Kullanıcılara ayrıca isim yapmış bir eklentiyi tercih etmeleri önerilir çünkü veri madencileri sahte VPN eklentileriyle bilgisayara sızmaya çalışabilir. Veri madenciliği, tıpkı pazarlama stratejisi uzmanlarının hakkınızda bir profil oluşturmak için yaptıkları gibi veri toplamaya denir. Böylece reklam içeriği kullanıcıya göre özel olarak gösterilir.
Birden fazla cihaz aynı internet bağlantısına bağlıysa, her cihaza ayrı bir VPN yüklemektense yönlendiriciye yüklemek daha kolay bir çözüm olabilir. Yönlendirici VPN, akıllı televizyonlar gibi internet ayarı yapmanın zor olduğu cihazları korumak istiyorsanız özellikle kullanışlıdır. Ev eğlence sistemlerinizden coğrafi olarak kısıtlandırılmış içeriklere erişmenize de yardımcı olabilir.
Yönlendirici VPN'yi yüklemesi kolaydır; sürekli olarak gizlilik ve güvenlik sağlar ve güvenliksiz cihazlar internetinize bağlandığında ağınızın güvenliğini korur. Ancak yönlendiricinizin kendi kullanıcı arayüzü yoksa yönetmek biraz daha zorlaşabilir. Bu durum, gelen bağlantıların engellenmesi gibi sonuçlara yol açabilir.
Şirket VPN'si, kişiselleştirilmiş kurulum ve teknik destek gerektiren bir çözümdür. Bu tür VPN'yi genellikle şirketin bilgi işlem ekibi hazırlar. Kullanıcı olarak sizin VPN'de değişiklik yapmanız söz konusu değildir ve aktiviteleriniz ile veri transferleriniz şirket tarafından kayıt altına alınır. Firma, böylece potansiyel veri sızıntısı riskini minimuma indirir. Kurumsal VPN'yi kullanmanın en büyük avantajı, fırmanın dışında evlerinden kendi internet bağlantılarıyla çalışanların bile firmanın intraneti ve sunucusuna güvenle bağlanmasını sağlamaktır.
Evet, akıllı telefonlar ve diğer internet bağlantılı cihazlar için çok sayıda VPN seçeneği mevcuttur. VPN, mobil cihazınızda ödeme bilgilerinizi ya da başka kişisel verilerinizi saklıyorsanız veya internette gezinmek için bile gerekli olabilir. Çoğu VPN sağlayıcısı mobil çözümler de sunar ve bunlar genellikle Google Play veya Apple App Store'dan indirilebilirler (Kaspersky VPN Secure Connection gibi).
VPN'lerin kapsamlı antivirüs yazılımları gibi çalışmadıklarını bilmek gerekir. IP adresinizi korur ve internet geçmişinizi şifreler ancak VPN bağlantısı, bilgisayarınıza dışarıdan sızılmasına karşı koruma sağlamaz. Bunu sağlamak için kesinlikle Kaspersky Internet Security gibi bir antivirüs yazılımı kullanmalısınız. Çünkü VPN, tek başın sizi Truva Atlarından, virüslerden, botlardan veya diğer kötü amaçlı yazılımlardan korumaz.
Kötü amaçlı yazılımlar bir kez cihazınıza girerse, VPN çalıştırsanız da çalıştırmasanız da bilgilerinizi çalabilir veya onlara zarar verebilirler. Bu yüzden, maksimum güvenlik sağlamak için VPN'yi kapsamlı bir antivirüs programıyla birlikte kullanmanız önemlidir.
Güvenebileceğiniz bir VPN sağlayıcısı seçmeniz de büyük önem taşır. İnternet trafiğinizi İSS'niz göremez ancak VPN sağlayıcınız görebilir. VPN sağlayıcınız güvenli değilse tehlikedesiniz demektir. Bu yüzden hem internetteki aktivitelerinizi gizlemek hem de en yüksek düzeyde güvende olmanızı sağlamak adına güvenilir bir VPN sağlacısı seçmeniz büyük önem taşır.
Daha önce de belirtildiği gibi Android akıllı telefonlar ve iPhone cihazlar için VPN bağlantıları mevcuttur. Neyse ki akıllı telefon VPN hizmetleri oldukça kolay kullanılabilir ve genelde aşağıdakileri kapsar:
Ancak şunu da unutmayın: Bir VPN, ancak sağlayıcısının veri kullanımı ve depolama politikaları kadar güvenlidir. VPN'nin verilerinizi sunucularına aktardığı ve bu sunucuların sizin adınıza internete bağlandığı unutulmamalıdır. Veri kayıtlarını depoluyorlarsa bu depolamayı ne amaçla kullandıklarını mutlaka öğrenin. Ciddi VPN sağlayıcılarının önceliği genellikle gizliliğinizdir. Bu yüzden Kaspersky Secure Connection gibi güvenilir bir sağlayıcı seçmelisiniz.
Yalnızca internet verilerinin şifrelendiği unutulmamalıdır. Hücresel bağlantı veya Wi-Fi bağlantısı kullanmayan hiçbir şey internet üzerinden iletilmez. Sonuç olarak VPN uygulamanız, standart sesli aramalarınızı veya kısa mesajlarınızı şifrelemez.
VPN bağlantısı, sizinle internet arasında güvenli bir bağlantı oluşturur. VPN sayesinde bütün veri trafiğiniz şifreli bir sanal tünele yönlendirilir. Bu tünel, interneti kullandığınızda IP adresinizi gizler ve konumunu herkes için görünmez kılar. VPN bağlantısı, dışarıdan gelecek saldırılara karşı da güvenlidir. Çünkü şifreli tüneldeki verilere yalnızca siz erişebilirsiniz; anahtarları olmadığı için başkaları verilerinize erişemez. VPN, bölgesel olarak sınırlandırılmış içeriklere dünyanın her yerinden erişmenizi sağlar. Çoğu yayın platformu her ülkeden izlenemez. Ancak VPN kullanarak hepsine erişebilirsiniz. Kaspersky'nin VPN çözümleri, hem Windows bilgisayarlarda hem de Apple Mac cihazlarında kullanabilir.
Artık akıllı telefonlar için mobil veri trafiğini kimliksiz hâle getiren pek çok VPN bağlantısı sağlacısı bulunmaktadır. Google Play Store veya iOS App Store'da sertifikalı sağlayıcıları bulabilirsiniz. Ancak VPN'nin sadece internetteki veri trafiğinizi gizlediğini ve koruduğunu unutmayın. VPN bağlantısı sizi bilgisayar korsanlarının saldırılarından, Truva Atlarından, virüslerden veya diğer kötü amaçlı yazılımlardan korumaz. Bu yüzden ayrıca güvenilir bir antivirüs yazılımı da kullanmanız gerekir.