Hayvanlar köy hayatını, insanların yaşantı şekillerini nasıl etkiliyor hiç düşündünüz mü? Avlularımızı onlara göre düzenliyoruz, günlük yaşantımızı onlara göre planlıyoruz, önceliklerimizi onlara göre belirliyoruz. Eh bunuda hak ediyorlar doğrusu, çünkü ihtiyacımız olan birçok şeyi onların sırtından kazanıyoruz.
Hayvanların etkisi ile köyün fiziki durumunun ne kadar ilgili olduğunu daha iyi anlamak gerekir. Köyü gözümüzün önüne getirirsek, yasaklıklar doğal olarak ahayvanların geçemeyeceği şekilde kapalı, harmanlıklara sınırı olan tarlalar da çalı avlu ile kapalı, aslında köyün etrafı çalı avlu ile çepe çevre kapatılmış durumda. Peki hiç düşündünüz mü niye herkesin tarlası kapalı değilde köye cephesi olan tarlara avlu yapılmış!
Eskiden herkes hayvanını sabah köy meydanına getirir ve köyün çemeğosuna (çobanına) teslim edermiş, tabi şimdiki gibi süt ırkı narin hayvanların olmadığı, çoğunlukla herkesin kendi et, süt ihtiyacını karşılamak için yetiştirdiği zamanlar. -Tabi sonra süt para etmeye başlayınca hayvan sayıları ve bakım şekilleri hızla değişinceye kadar.- Çemeğo da tüm köyün hayvanlarını toplar ve akşama kadar merada otlatırmış, bu kadar çok hayvana bakmak da o kadar kolay olmasa gerek ki bazı hayvanlar köye kontrolsüz olarak dönermiş. Tabi bir ayrıntıyı da burda atlamamak gerekir. O zamanlar harman aylarca sürer, hasadı kaldırmak şimdiki gibi biçerdöğerden direkt ambara girmez, harmanda birçok aşamadan geçtikten sonra tamamlanırmış. Köydeki harmanlık denen yerler de her hanenin bir harman yeri olur, her yıl herkes kendi harman yerini kullanırmış, bu yüzden olsa gerek köyün etrafında bu kadar çok boş ve düz alan bırakılmış.
Konumuza dönecek olursak, çemeğo’nun meraya götürdüğü hayvanların geri dönerek harman yerlerine veya diğer ziyanlara girmemeleri için çalı avlu ile çevrilmiş olan köy giriş-çıkışların da kontrollü olması için toplam 7 adet ana kapı yapılmıştır. Buralardan geçenler kapıları açıp geçtikten sonra tekrar kapatmak zorundaymışlar. Eğer öküz arabası veya at ile geçiyor olsalar dahi araçlarından inerek bu kapıları kapatırlarmış.
Şimdi eser kalmayan bu kapıların yerlerini ve o zamanlarda nasıl adlandırıldıklarını hatırlayalım.
Köye ilk giriş yerindeki (Osmaniye tarafından) ana yolda bulunan kapıya “Çeyıpçe” yani; Ova kapısı.
Bağlıktan Yukarıdemirciye giden yolda bulunan kapıya, “Kuleçe Kablaç” yani; dere kapısı,
Okul yanından Yukarıdemirciye giden yolda bulunan kapıya “Demirci Ğogu Kablaç” yani; Demirci yolu kapısı.
Mezarlık sırtındaki Filibeliler köyüne giden, yani çiftlik (Hacıpehlivan) köyüne giden yoldakilerden soldakine “Çiftlik Ğog Kablaç Semog” Çiftlik yolu kapısı sol.
Sağdakine ise “Çiftlik Ğog Kablaç cabğu” Çiftlik yolu kapısı sağ.
Ambaroba köyüne giden yoldaki kapıya “Şıhelkoğ Kablaç” yani; Değirmen arkası kapısı.
Cami tarlalarının yanından meraya çıkılan yerdeki kapıya da “Çemdekoyoğ kableç” yani; sığıryolu kapısı denirdi.
Kültürün içerisinde hayvan kültünün ne kadar etkili olduğunu, hayvanların insan yaşayışını nasıl etkilediğini burada bir kez daha görmek mümkün.
Saygılarımla,
Nurettin Akçal
Haziran 2009