Av. Hasan Sözmener
Dönülmez akşamın ufkundayız
Son zamanlarda bana gelmekte olan sorulardan ortaya çıkan odur ki, çok sayıdaki yaşlı insanımız, mal varlıklarını, ölmezden önce, çocuklarına, yakınlarına verip koçan etmek istemektedirler. Vermek istemektedirler ancak, verdikleri malların da kendileri ölünceye kadar kendilerinde kalmasını ve çocuklarının veya yakınlarının bu malları elden çıkarmamalarını arzu etmektedirler.
Bazı yaşlılarımız ise, vasiyetname ile tüm mallarını bir veya birkaç mirasçısına veya bir veya birkaç yakınına bırakmak istemektedirler. Bazıları ise, sağ kalacak olan eşlerini garanti altına almak istemekte ve kendilerinden, eşlerine kalacak olan 1/6 oranındaki miras payını az bulmaktadırlar.
Benden istenilen, yaşlılarımızın bu isteklerinin yasal olarak yerine getirilmesinin mümkün olup olmadığı hakkında bilgi vermemdir.
Esas olan bu konulardaki bilgilerin, herkesin kendi avukatından almasıdır. Benim bu konuda vereceğim bilgiler genel bilgiler olup, kişilerle ilgili özel durumlara ilişkin bilgiler değillerdir.
Yaşlılarımızın yukarıdaki isteklerini sorulara çevirerek cevaplandırmayı deneyeceğim.
Vereceğim cevaplar, şu anki yasal duruma göre olacaktır.
Birinci soru, bir kişi, bağış yolu ile devir ve koçan ettiği mallara ilişkin olarak, koçanı devralan yakını ile anlaşmak süreti ile bu malları, ömür boyu tasarrufunda bulundurmayı yani, sokağa atılmamayı garanti altına alabilir mi?
Böyle bir anlaşma ile ömür boyu tasarruf yani sokağa atılmama garanti altına alınamaz. Malı devir ve koçan alan yakın, malı bir başkasına devir ve koçan edebilir veya malı ipoteğe verebilir veya kendisi dahi, malı kendisine devredeni sokağa atabilir.
İkinci soru, bir kişi, vasiyetname ile, tüm malvarlığını bir veya birkaç mirasçısına veya bir başkasına bırakabilir mi? Bu soru şu şekilde de sorulabilir; Bir kişi, vasiyetname ile, bir veya birkaç mirasçısını, mirasından mahrum edebilir mi?
Bu soru en fazla sorulan sorudur. Bir kişi geride eş ile birlikte (veya eş olmaksızın) aynı hat üzerinde alt soy, yani çocuk veya torun veya torun çocuğu... bırakıyorsa veya aynı hat üzerinde alt soy bırakmıyor ancak eş veya annesini veya babasını bırakıyorsa, bu takdirde, geride bıraktığı bu gibi mirasçılarını yapacağı vasiyetname ile, tamamı ile mirastan mahrum edemez. İstek üzerine vasiyetname hazırlamakta olan bazı kişilerin, bu konuda vasiyetname bırakmak isteyenleri kandırmakta olduklarına dair bilgiler almaktayım.
Üçüncü soru, bir kişi, kendisinden sonra sağ kalacak olan eşinin miras payını artırabilir mi? Veya geride kalan eşin, ölmüş olan eşinin malvarlığını, hayatta olduğu müddetçe tasarrufunda bulundurması sağlanabilir mi?
Bu sorunun cevabı da maalesef olumsuzdur. Özellikle geride kalan eş, ölen eşinin alt soyu ile birlikte mirasçı olarak kalıyorsa, miras hak payı 1/6’dır.
Yukarıda özetlemiş olduğum yasal durum nedeni ile birçok yaşlımızın üzüntü ve keder içerisinde olduklarını gözlemliyorum. Bunun yanı sıra sağ kalan mirasçılar arasındaki birçok miras kavgasının, ölmüş olan insanlarımızın kemiklerini sızlatacak boyutta olduğunu da gözlemliyorum. Başka bir gözlemim ise, mahkemelerin, miras kavgalarını bitirmekte isteksiz olduklarıdır. Miras çekişmeleri nedeni ile henüz kapatılamamış on senelik yirmi senelik terekeler bulunmaktadır. Mirasçıların bir tanesinin huysuzluğu veya anlaşmaya yaklaşmaması, terekeleri sürüncemede bırakmaktadır. Çarpıcı bir örnek: Miras bırakan öldüğünde tüm evlatları hayatta idi. Yanılmıyorsam 5 tane evladı vardı. Tereke kuruldu ve mirasçılar kavgaya tutuştu. Bu konuda mahkemeden yardım istendi ancak her yapılan dilekçe semeresiz kaldı. Aradan yıllar geçti, miras bırakanın tüm evlatları teker teker öldüler. Ancak tereke hala tenfiz edilemedi yani dağıtılıp kapatılamadı, Tereke açık duruyor ve şimdi de miras bırakanın torunları yaşlandılar.
Yasama organının, halkın ve özellikle yaşlılarımızın bu konulardaki isteklerini karşılayabilecek, yasal düzenlemeleri veya değişiklikleri yapması gerekmektedir.
Dönülmez akşamın ufkunda olanların gözlerinin açık gitmemesini sağlamak boyunlarının borcudur. Onlara vakit çok geç demeyiniz. Seçilmeleri halinde yetkileri sembolik olacak olan ancak buna rağmen padişah yetkilerine sahip olacaklarını zannedenlerin bu konudaki düşüncelerini de öğrenmek istiyorum. Cumhurbaşkanı seçilmemeleri halinde, bulundukları veya bulunacakları görevlerinde bu konuda, ne yönde çaba sarf edeceklerini bu vesile ile öğrenmiş oluruz.
Dördüncü soru padişah yani cumhurbaşkanı adaylarına olsun; Sayın adaylar, oldu olacak yukarıdaki konularda ne düşünüyorsunuz? Yani dönülmez akşamın ufkunda olanların istekleri hakkında neler yapacaksınız?