Rusya’nın Ukrayna’yı işgal girişimi devam ederken son günlerde Türkiye’de ve dünyada ayçiçeği ve ayçiçeği yağı önemli bir gündem maddesi haline geldi. Bunun nedeni Ukrayna ve Rusya’nın hem dünyanın en büyük ayçiçeği yağı üreticileri hem de ihracatçıları olmaları.
ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre Ukrayna yıllık 7.3 milyon ton ile açık ara dünyanın en büyük ayçiçeği yağı üreticisi (ham+rafine) konumunda bulunuyor. Ukrayna’yı 5.8 milyon tonla Rusya takip ediyor. Ukrayna geçtiğimiz yıl 7.3 milyon tonluk üretiminin 6.6 milyon tonunu ihraç etti ve dünyanın en büyük ayçiçeği yağı ihracatçısı oldu. Ukrayna’yı 3.8 milyon ton ile Rusya takip etti. İhracatta bu iki ülke tüm dünyaya fark attı.
TÜRKİYE EN BÜYÜK 3. İTHALATÇI
Buna karşılık Türkiye 800 tonu aşkın ithalatıyla geçen yıl Hindistan ve Çin’in ardından dünyanın en çok ayçiçeği yağı ithal eden 3. ülkesi oldu. Hindistan 2.7, Çin ise 2.2 milyon tonluk ithalat yaptı. Türkiye geçen yılki 1.1 milyar dolarlık ayçiçeği yağı ithalatının yüzde 80’ini, ocak ayındaki 166.6 milyon dolarlık ithalatın ise neredeyse tamamını Rusya ve Ukrayna’dan yaptı Savaş nedeniyle bölgede ticaret durma noktasına gelirken, ayçiçeği yağında düşen arz Türkiye dahil dünya genelinde fiyat artışlarına yol açtı.
‘YETERLİ STOK BULUNMAKTADIR’
Tarım ve Orman Bakkanı Vahit Kirişci konuya ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada “Ayçiçek yağı gibi temel gıda ürünlerinde yeterli stok bulunmadığı yönünde paylaşılan bilgiler doğru değildir. Gerekli tedbirler alınmıştır. Ülkemizin yeterli miktarda ayçiçek yağı stoku bulunmaktadır. Asılsız iddialara itibar etmeyin. Endişe edilecek bir durum söz konusu değildir” ifadelerini kullandı.
24 ŞUBAT’TA İHRACAT DURDU
Enerji ve emtia konularında dünyanın önemli bilgi sağlayıcılarından S&P Global Commodity Insights da ayçiçeği ve ayçiçeği yağındaki son gelişmelerle ilgili bir makale yayımladı. 24-25 Şubat’ta Ukrayna’dan ayçiçek yağı ihracatının durduğu belirtilen yazıda bu ülkede sektörün üretiminin de tamamen durduğu bilgisi verildi.
Makalede görüşlerine yer verilen bir uzman “Ayçiçek yağı sevkiyatları tamamen durdu. Bu (savaş) 2-3 hafta daha devam ederse ayçiçeğinde bahar ekimleri ertelenebilir, gelecek sezon hedefleri riske girebilir” ifadelerini kullandı.
YAZ ÖNCESİ EKİM YAPILIYOR
Ayçiçeği yaz öncesinde nisan-mayıs aylarında ekiliyor ve eylül ayından itibaren hasadı alınmaya başlıyor. Yazıda yer alan bilgilere göre Ukrayna’daki çiftçiler aynı anda farklı zorluklarla karşı karşıya kaldı. Halihazırda Kaharkov ve Luhansk gibi önemli ayçiçeği tohumu üreten bölgeler Rus askerlerinin kontrolüne girdi. Bunun yanında çiftçilerin başta gübre olmak üzere ekim için gerekli birçok malzemeye erişimi kalmadı.
Konuyla ilgili yazıda yapılan değerlendirmede “Tarım bölgelerinde devam eden askeri hareketlilik birçok yolun kapanmasına, şirketlerin faaliyetlerini durdurmasına neden oluyor. Bu durum ortalama ekim alanının düşmesine yol açabilir” ifadeleri yer aldı.
Ukrayna’da geçen yıl 6.5 milyon hektar alanda ayçiçeği ekimi yapılmıştı.