Bilişsel beceri, bilginin ne kadar çabuk ve verimli işlendiğiyle ilgilidir. Bilgi sözel, numerik ya da uzamsal ve soyut formlarda sunulabilir. Thomas General Intelligence Assessment- Genel Yetenek Değerlendirmesi (GIA) sizin bilişsel uygunluğunuzu ve 5 ayrı alandaki becerilerinizi ölçer: Mantık Yürütme, Görsel Algılama Hızı, Numerik Hız & Doğruluk, Kelime Anlamı ve Boyutsal Yönelim. Bu bölümde farklı bilişsel beceri testlerini keşfedeceğiz ama öncelikle bu testlerin neyi ölçtüğünü ve nasıl puanlandığını anlayalım.
Bilişsellik terimi psikometri uzmanları tarafından düşünme süreçlerini tarif etmek için kullanılmaktadır. Bilişsel yeteneğiniz bilgi işlem hızınıza sebep olan düşünme süreçlerinizi kapsamaktadır. Bu da; bilgiyi algılama sürecinden ne hızla onu muhafaza etmeye; var olan bilginizle organize etmeye ve ardından buradan çıkardığınız sonucu başka farklı durumlarda uygulayabilme becerinizi kapsadığı anlamına gelmektedir. Bu sizin problem çözme, analitik ve mantık becerilerinizle ilgili bir süreçtir.
Bilişsel beceri testine tabi tutulacaksanız, bu büyük ihtimalle zaman kısıtlamalı bir testtir. Ayrıca aldığınız puan size yüzdelik bir dilim şeklinde verilecektir. Bu şekilde siz kıyas örneklemi olarak seçilmiş belirli bir gruptaki diliminizle ilgili fikir sahibi olursunuz. Örneğin puanınız 36. dilimdeyse, kıyaslama yapılan gruptaki %36 kişiyle aynı puandasınız ya da onlardan daha iyisiniz demektir. Bu örnek grup ya da norm grup İngiltere’deki (UK) çalışan nüfus ya da belirli bir endüstri alanındaki norm grup olabilir.
Norm grubun belirli bir rolde ya da sektörde olup olmaması gerektiği ile ilgili bazı tartışmalar bulunmaktadır. Örneğin; kıyaslandığınız norm grubun insan kaynakları yönetimi alanında çalışan insan nüfusu olması gibi. Aslında bu durum, şirketler ve İnsan Kaynakları Yönetimi çeşitleri arasındaki tüm farkları ortaya koymamaktadır. Aksine daha geniş bir çalışan nüfus örneklemi, İngiltere’deki (UK) tüm çalışan kişilere kıyasla bireyin performansı hakkında daha fazla bilgi vermektedir.
Bilişsel Beceri Testlerinin çok fazla çeşidi vardır, bazıları aşağıda sıralanmıştır:
- Sözel mantık – sözel olarak sunulan problemleri çözme
- Sayısal mantık - sayısal olarak sunulan problemleri çözme
- Soyut mantık – şekillerle ve görsel olarak sunulan problemleri çözme
- Mekanik mantık – bilim ve mekanik temel prensiplerini kullanarak mantıklı yargılar oluşturma
- Mantık ve mantık yürütme – Mantıklı düşünme yoluyla doğru yargılara ulaşma ve porblem çözme
- Uzamsal yetenek – 2 boyutlu şekillerle çalışma ve 3 boyutlu kavramları görselleştirme yeteneği
- Sözel yetenek – Dili rahatlıkla kullanma becerisi. Örneğin; imla, dilbilgisi, eş anlamlı sözcükler, benzeşimler ve yazılı yönerge takibi
- Nicel yetenek – Sayıları kullanma becerisi. Örneğin; ondalık sayılar, kesirler, yüzdeler, sayı dizileri, temel aritmetik, tablolar, grafikler
- Genel Yetenek Değerlendirmesi (GIA) – Yeni bilgiyi işleme ve onu halihazırda bildiklerinize uyarlama hızı
Bu bilişsel beceri testleri, işverene, okulunuza ya da koçunuza, sizin yeni bir işi ya da görevi ne hızla yerine getirebileceğinizi, zaman sınırlı durumlarda ne kadar uygun kararlar alabileceğinizi, yeni gelişen ya da karmaşık durumlarla baş edip edemeyeceğinizi, sorunlar karşısında mantıklı muhakemeler yapıp yapamadığınızı ve uygun çözümler üretip üretemeyeceğinizi gösterir.
En nihayetinde bu bilişsel beceri testleri genel iş performansı ile ilgili güçlü bir gösterge olduğu kadar geliştirme ve koçluk gerektiren alanları da belirlemektedir. Bazen bu testler okullarda, derste hangi konulara odaklanılması gerektiği ile ilgili fikir verir. Bilişsel beceri hem iş sektöründe hem de akademik alanda öngörü oluşturur.