Devlet memuru bir şekilde kamu görevinden çıkarılmış ve idarenin tesis etmiş olduğu işlemin iptali davası ile mesleğine iade edildiğinde; memurun çalıştığı kurum, memurun görevden ayrı kaldığı sürelere ilişkin maaşını faizi ile birlikte iade etmek zorundadır. Yoksun kalınan maddi hakların iadesi aslında devlet memurluğundan çıkarılma veya açığa alınma ile birlikte maaşını tam alamayan kamu görevlilerinin görevlerine tekrardan geri dönmeleri ile hak etmiş oldukları görevden ayrı kaldıkları sürelere ilişkin ücretlerin iadesi olarak tanımlanmaktadır. Yaşanan bu durumu bertaraf edebilmek için iki yol bulunmaktadır. Bunların birincisi idarece tesis edilen idari işlemin iptali davası ile alınmamış olan parasal hakların iadesi talep edilebileceği gibi, ikinci olarak ta idarece tesis edilen idari işlemin iptali davası sonrasında açılacak alınmamış olan parasal hakların iadesi davası ile de talep edilmesi mümkündür. Bu sürecin yürütülmesinde dikkat edilmesi gereken en önemli husus; alınmamış olan parasal hakların iadesinin gerekçesinin hukuka uygun bir zeminde davalı idareden istenmesidir.
Görevine geri dönmüş kamu görevlisinin özlük hakları kamu görevlisinin ilgili kanun hükümlerine göre göreve kabul edilme şartlarının sonradan kaybedildiğinin anlaşılması veya görevi esnasında bu şartlardan herhangi birini yitirerek görevine son verilmesi halinde, hakkında yürütülen disiplin tahkikatı sonrasında ilgilinin tabi olduğu hükümler çerçevesinde kamu görevinden veya görevinden yani mesleğinden çıkarılmasına karar verilmesi durumunda, 657 sayılı DMK, 926 Sayılı TSK PK, 2802 sayılı HSK, 2914 sayılı YPK, 5434 sayılı T.C. ESK İle 375 sayılı KHK’nin Geçici 35’inci maddesi gereğince Bakan Onayı ile görevden çıkarılmasına karar verilmesi durumunda ya da OHAL KHK ile kamu görevinden ihracına karar verilmesi durumlarında ilgilinin hakkında tesis edilen işleme karşı; idari yargı yolunda açılan iptal davasının lehe sonuçlanarak mahkeme kararıyla göreve dönmesine karar verilmesi durumunda meslekten ya da memuriyetten ayrıldığı tarihten itibaren geçmişe dönüş olarak parasal haklarının iadesi, özlük haklarının iadesi diğer bir ifadeyle hakkında gerçekleştirilen işlem sebebiyle alınmamış olan parasal haklarının iadesi mümkündür.
657 sayılı DMK’nun “genel ve özel şartlar” başlıklı 48’inci maddesinde devlet memurluğuna giriş için bir takım şartlar öngörmüştür. Devlet memurluğuna alınmada Genel Şartlar 48’inci maddenin (A) fıkrasında; Türk Vatandaşı olmak, Kanun’un 40. maddesindeki yaş ve 41 maddesindeki öğrenim gerekliliklerini taşımak, kamu haklarından yasaklı bulunmamak, dolandırıcılık, sahtecilik, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, güveni kötüye kullanma, hileli iflas gibi 48. maddenin A fıkrasının 5. bendinde sayılan suçlardan mahkum suçlarından mahkum olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak, askerlik çağına gelmemiş olmak, askerlik hizmetini yapmış ya da ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak ve 53. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla görevin yapılmasına engel olabilecek bir akıl hastalığı bulunmamak olarak sayılmıştır. Özel Şartlar ise 48’inci maddenin (B) fıkrasında; hizmet göreceği sınıf için DMK’nın 36. ve 41. maddelerinde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarından birinden diploma almış olmak ve kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak olarak belirtilmiştir. Genel ve özel şartlara ilaveten ilgilinin başvurduğu kurumun ilgili mevzuatında yeralan şartlarında sağlanması gerekmektedir. Bu kapsamda özellikle MSB, JSGK ile EGM bünyesinde görev alacak kişilerin 657 sayılı DMK’ndan farklı olarak özel kanunlarda yer alan şartları taşımaları gerekmektedir.
Sonuç olarak kamu görevlisinin haksız olarak görevine son verilmesi halinde görevine yargı yoluyla iade edildiği durumlarda alınmayan parasal hakların kaybının ilgili idare tarafından tazmin edilmesi özlük haklarının iadesi davası ile mümkündür.