Otomobilden benzine, rüzgar türbininden düz ekrana, yeniden şarj edilebilir pilden tıp cihazına, mıknatıstan kozmetiğe kadar pek çok ürün nadir elementler sayesinde bugünkü yapılarıyla gerçekleşebiliyor. Hatta neredeyse bazı ürünler bunların tamamına muhtaç. Örneğin mobil telefonun içindeki 76 farklı mineralin 13’ü nadir! Onlar olmazsa cihaz da minyatürleşemez, çok işlevli ve dayanıklı olamazdı.
* * *
Nadir elementlerin bambaşka özelliklerini ve kullanma alanlarını keşfedince talepleri de artıyor. Ancak bu elementlerden çok çok az miktarda kullanmak yeterli olduğundan yıllık tüketimleri tüm dünya için 190.000 tondan daha az! Bu rakam petrol, kömür, demir gibi minerallerin çok gerisinde… Fakat talep artış hızı çok yüksek!
Şimdilik dünya nadir element pazarının başlıca satıcısı Çin! Çin bu pazarı %98 oranında kontrol ederek ABD’nin hegemonyasını kırmış bulunmakta. Bu başarının ardında ucuz işgücü ile çevresel önlemlerin göz ardı edilmesi sonucunda gelen düşük maliyetler yatıyor.
* * *
Adları nadir olmasına karşın bu element grubu gerçekte nadir değil! Örneğin Lanthanum, Neodymium kurşun ve altından daha yaygınlar, Cerium bakır kadar bol. Onlara nadir sıfatının verilmesi saf olarak bulunmamaları ile şimdiye dek değerlerinin düşüklüğü nedeniyle ayrıştırıcı proseslerin geliştirilmemesi idi.
Yeni ürün grupları için zorunlu hale gelmeleri koşulları değiştirdi. Şimdilerde pek çok ülke nadir elementleri kullanılabilir kılmak için verimli, çevreci ve nadir prosesler geliştiriyor. Keşke biz de seyirci kalmasak…
Yazar Hakkında
Halefşan Sümen
Alternatif Yayıncılık