1
MOMENTUM İtme ve momentum kavramları Momentum Momentumun Korunumu
2
İtme ve Momentum İtme ve momentum kavramları dinamik sorularını daha kolay çözebilmek için çıkarılmış kavramlardır. Dinamiğin temel yasası olan F= m. a bağıntısı geliştirilerek itme ve momentum denklemleri bulunabilir.
3
İtme ve Momentum İtme : I ile gösterilir. Momentum : m.V P ile gösterilir. Cismin son momentumundan ilk momentumunu çıkarırsak cisme uygulanan itmeyi buluruz. Momentum ve itme vektörel olduğundan bu çıkarma işlemi vektörel çıkarma olmalıdır.
4
Momentum İki cismin çarpışmasında veya patlamalarda bileşke momentum değişmez. Çarpışmalar ikiye ayrılır. 1. Esnek Çarpışmalar: Kinetik Enerji de korunur. Bilardo toplarının çarpışması gibi. 2. Esnek Olmayan Çarpışmalar: Enerji korunmaz. Çarpışmadan sonra iki cismin beraber hareket ettiği durumlar, her türlü patlama veya bir araya gelme olayları gibi.
5
Momentumun Korunumu Yukarıdaki şekilde kırmızı ve mavi toplar çarpıştığı anda mavi topun kırmızı topa uyguladığı tepki kuvveti F 1, kırmızının maviye uyguladığı F 2 dir. Etki tepki kuvvetleri birbirine eşit büyüklükte ama zıt yönde olduğundan vektörel olarak F 1 =-F 2 dir. Cisimlere uygulanan itmeler : Anahtar dönme ve ötelenme hareketleri yaparken, anahtarın kütle merkezi bir doğru boyunca hareket eder!!!
6
Momentumun Korunumu En son bulunan denklem çarpışmadan önceki ilk bileşke momentumun çarpışmadan sonraki son bileşke momentuma eşit olduğunu gösterir. Bu ilkeye momentumun korunumu ilkesi denir.
7
Momentumun Korunumu-Örnekler
8
9
10
11
12
13
14
Momentum ÖRNEK 1 İyi bir tenis oyuncusu topa vurduğunda, topun raketi terk ettiği andaki hızı 55 m/s olabilir. Topun kütlesi 0,060 kg ve tenis raketiyle çarpışma süresi 4 ms ise oyuncunun topa uyguladığı ortalama kuvveti bulun. Aynı kuvveti uygulayarak 60 kg olan birisini kaldırmak mümkün müdür? Cevap: 800 N, Evet
15
Momentum ÖRNEK m/s hızla 0,020 kg kütleli mermileri atan 5,0 kg kütleli bir tüfeğin geri tepme hızını hesaplayın. Atmadan önce-Durgun Atıştan sonra
16
Momentum ÖRNEK kg kütleli A vagon 24,0 m/s hızla giderken aynı kütleli durmakta olan B vagonuna çarpar. Çarpışmadan sonra vagonlar birlikte hareket ettiğine göre vagonların çarpışmadan hemen sonraki hızı nedir? Çarpışmadan önce Çarpışmadan sonra durgun
17
Momentum-Bazı Kavramlar 1. İtme dendiğinde çekme şeklinde uygulanacak kuvvetin bir itmesinin olmadığı, 2. İmpuls ve itme aynı kavramlardır. 3. İki cismin çarpışmasında, daha hızlı hareket eden, daha büyük kütleli cismin daha büyük kuvvet her zaman uygulayamaz. 4. Momentum çarpışmalardan ibaret değildir. 5. Momentum vektöreldir ve büyüklüğü kadar yönü önemlidir. 6. Momentum enerji değildir. 7. Momentumun birimi kg.m/s dir. 8. Momentumun her zaman korunduğu sanılmakta, dış kuvvet varken korunmadığı bilinmemektedir. 9. TV ve sinemada görülen bazı olaylar; yanlış algılamalarına neden olduğu görülmektedir. Örneğin; bir tabancadan çıkan küçük bir mermi çekirdeği bir insana saplandığında, filmlerde olduğu gibi adamı geriye doğru sürükleyemez.