“Nesneler," diye yanıt verdi büyükbaba, “göründükleri gibi değildir." '
Hafızam bir balığınkinden daha kötüdür. Ayrıca hep hatırlamamın hiçbir fark yaratmayacağı şeyler kazınır aklımın bir köşesine. Pek çok kişinin üzerinde saatlerce konuşabildiği önemli mevzuları kolay kolay anımsamam ama zihnimin gölgeli kısımlarında belli zaman aralıklarına ait önemsiz sahneler kalıverir. Birini kokusundan hatırlarım, birini gürültüsünden. Çatapat sesleri ve o duman saniyeler içinde 7 yaşımdaki bir yaz akşamına götürüverir beni ya da bir incir ağacının kokusu Beşiktaş'a doğru inen yokuştaki metruk bir evin bahçesine bırakıverir bir anda.
Yeni yakılmış bir sigarının kokusuyla dedemin yüzü beliriverir gözlerimin önünde, iki dakikada tadını kaybeden sakızlar ağzımda büyürken, aklım çoktan anneme sakız için para versin diye yalvarışlarıma gider. Mezuniyet anında kep atışım aklıma katiyetle gelmez ama bir öğrencimin okulu uzadığı için önümde yarım saat ağlayışını unutamam. Hafıza hakikatle tuhaf bir şey bana sorarsanız, lanet mi nimet mi olduğunu hiç çözemediğim..
Yine de, hatırlamanın en kolaylaştığı zamanlar elime bir kitap aldığım anlardır. Örneğin, 9 yaşında Çalıkuşu' nu ilk kez okuduğumda Munise ardından hıçkıra hıçkıra ağlayışım daha bugün gibi aklımdadır. Bir ölüm acısı, bir kalp ağrısı, bir arkadaş kahpeliği, bir gurbet sancısı bir kitabın tek bir satırı ile gelir de baş köşeye kuruluverir içinizde. Üstelik kitapların en mucizevi tarafı da, sadece sizin eskici dükkanınızda kalanları getirmez aklınıza, başkalarının anılarına da konuk eder. Gerçek hayatta belki hiçbir ihtimalle tanıyamayacağınız kimseler bir bakarsınız bir bardak çay ile eşlik ediyor size. Yoksa hangi evrende mümkündür Turgut Özben' in kafasına girebilmek, Mr. Darcy ile saniyeler içinde atışabilmek ya da Küçük Prens' in tilkisi ile muhabbet edebilmek?
İşin ilginç tarafı nedir biliyor musunuz, kitaplar bunu yaparken, aynı dünyada olmanıza zerre kadar gerek yoktur. Sene 2089 olabilir mesela, dünyada insan kalmamıştır ama siz bir bakarsınız satırlardaki bir yansıma düşüverir hemen yanı başınıza. Yahut kimsenin tesellisi sizi tatmin etmezken, bir anda bir Chesire kedisi gelip okkalı bir laf eder de kurtulursunuz içinizdeki düğümden. Bir kitabın gücü, sanatın hiçbir dalında yoktur bana sorarsanız. Hangi dünyanın kapısı sizin bir kapağı kaldırmanız ile açılıp kapanabilir? Siz kafanızda nasıl resmetmişseniz öyledir o dünya; kimisi için aşık olduğu komşu kızıdır Kürk Mantolu Madonna, kimisinin ta ciğerinde yaşar Zebercet. Aklınıza hiçbir araç geliyor mu ki iyi bir kitabın yaşattığı yolculuğu vaat edebilsin?
Fantastik edebiyat, bu alanda bence çok daha zoruyla uğraşır. Hayal edebileceğinizin ötesinde bir dünyanın içine çeker sizi, olmayacağına fizik kanunları ile emin olduğunuz gerçeklerin dışına yani. Bambaşka ırklar yaratır, kağıttan kuleler yaptırır, gökyüzünün yedinci katına çıkarttırır, ha bir de sizi buna bir güzel inandırır. Hatta bazen öyle inandırır ki, şu sefil hayatı bıraksam da oraya gidebilsem deyiverirsiniz. Şahsen ben Hogwarts kabul mektubumu olmayan şömine boşluğumuzdan az beklemedim değil..
İşte Hurda Köşkü bu alanda elime en son geçen kitaplardan biri. Kitapçıda öylesine volta atarken, Kirkus Reviews tarafından 2014' ün en iyi gençlik kitabı seçildiğini ve New York Times' ın Kayda Değer Kitaplar listesine girdiğini okuduğumda, bir de hafiften konusuna göz attığımda merakıma yenilip eve doğru bana eşlik etmesine karar verdim; yeni bir dünyaya şöyle bir göz atıp çıkmak hiç de fena olmaz gibime geldi.
Londra dışındaki kaybolmuş, atılmış yahut ihmal edilmiş eşyaların toplandığı bir hurdalıkta hep birlikte yaşayan kalabalık Iremonger ailesini konuk ediyorsunuz zihninize kitabın sayfalarında gezinirken. Bu köklü ailenin asilleri ve hizmetkarları ile disiplinli, çalışma odaklı fakat bir o kadar da hoyrat bir hayat sürdükleri neredeyse oda içinde oda şeklindeki bir köşkün hurdalıkla çevrili olması ve o hurdalığın her geçen gün büyüyüp kabarması ürkütücü bir atmosfer oluşturuyor hayalinizde. Mekanın tuhaflığı karakterlere de yansıyor üstelik. Kitapta tanıştığınız her bir karakterin kendine ait doğum nesnesi var. Doğumunuzla birlikte evin baş reislerinden büyükannenin size rastgele atadığı bu nesneler, kadın ayakkabısından kibrit kutusuna kadar değişebilen günlük eşyalar olsa da her daim yanınızda taşıyıp, çok dikkat etmeniz gereken şeyler. 16 yaşına gelene kadar erkekler şort giyiyor bu hurdalarla çevrili köşkte, sonrasında ise pantolona terfi edip, uygun görülen bir aday ile evlendiriliyor. Hikayemizin kahramanı Clod Iremonger da doğum nesnesi banyo tıpası olan hastalıklı, cılız bir Iremonger. Ama onu diğer Iremongerlardan ayıran en önemli fark, doğum nesnelerinin konuştuklarını duyabiliyor olması. Kendi tıpasının 'James Henry' dediğini duyuyor örneğin, ya da devamlı tavan arasında bağıran bir 'Robert Burrington' var. Bu sebeple çevresi tarafından itilip kakılan ve tuhaf bulunan bir çocuk Clod Iremonger. Kendisinin de pantolon giymeye ve hiç de istemediği bıyıklı talibiyle evlendirilmesine oldukça az zaman var. Fakat her şey Lucy Pennant isimli bir kızın köşke gelişi ve akabinde bir doğum nesnesinin kaybolup diğer eşyaların da bundan etkilenmesi ile değişiyor. Eşyalara, Iremongerlara ve köşke dair bilinmeyen gerçekler bir anda su yüzüne çıkıveriyor ve Clod Iremonger' ın dünyası bir anda tepetakla oluveriyor. Hurda Köşkü, yıllar yıllar boyunca devam eden kurulu düzenin bir kahraman tarafından bozulup değiştirildiği klasik fantastik kurgu hikayelerinden biri gibi gelse de, detaylardaki incelikler ve gerçeğe atıf yapan sembolik karakterler göz ardı edilecek gibi değil. Ayrıca kitaptaki hurda köşkünün çizimleri de okuyanlar için sevimli bir sürpriz. Bu kitabın filmini en iyi Tim Burton çekerdi dersem, belki aklınızda kitabın iz düşümüne dair bir fikir oluşuverir.
Aslen üç kitaplık bir seri olan Iremongerların hikayesi Edward Carey tarafından kaleme alınmış, dilimize de şimdilik sadece ilk kitabı ile Ebru Gündem Kızıldağ tarafından çevrilmiş. Aslen bir çocuk kitabı olarak da tanımlansa da, bana sorarsanız, kitap kesinlikle bir çocuk-genç kitabı değil, BeetleJuice' i 10 yaşındaki çocuğunuzla izlemekte nasıl zorlanırsanız, bu kitabı da kolaylıkla eline veremezsiniz gibime geliyor. Ama bir yetişkin olarak söyleyebilirim ki, gerilimin nokta atışı ile yavaş yavaş ve neredeyse hissettirmeden tırmandığı, hayal gücünün sınırlarının zorlandığı serinin ikinci kitabı umut ederim ki bizleri çok bekletmez. Dünyanıza bir pencere açıp arada kaçmayı arzu ediyorsanız, şöyle bir göz atmanızı tavsiye ederim.
“Nesneler," diye yanıt verdi büyükbaba, “göründükleri gibi değildir." '