İsrail’de yaşananlar göründüğü gibi değil. Sol, bütün bileşenleriyle, hükümetin ve Knesset’in İsrail demokrasisini yok etme çabalarına karşı savaşmıyor.
Bunu üç nedenden dolayı biliyoruz.
Birincisi, Adalet Bakanı Yariv Levin’in şu anda Knesset’te yasama sürecinden geçen yargı reformu paketi geçerse İsrail demokrasisinin öleceğini iddia eden yargı reformuna karşı mücadelenin liderleri, bunun doğru olmadığını biliyorlar.
Muhalefet lideri Yair Lapid, Kohelet Forum’da geçmişte yaptığı bir konuşmada, adli aktivizm konusunda Levin’in paketiyle tamamen uyumlu bir pozisyon ortaya koydu. Nitekim Lapid’in sözleri mevcut reformun temellerini attı.
O konuşmada Lapid, “[eski Yüksek Mahkeme Başkanı ve İsrail’in yargı devriminin babası] Yargıç Aharon Barak tarafından getirilen türden adli aktivizme karşı çıktım ve hâlâ da karşıyım. Her şeyin adaletli olduğunu doğru bulmuyorum. Yargıtay’ın ‘makul kişi’ kararına göre temel şeyleri değiştirmesini doğru bulmuyorum. Bu, Knesset’in yasal kanuna asla getirmediği, amorf ve tamamen sübjektif bir tanımdır. Demokratik yöntemin kutsal temeli olan kuvvetler ayrılığının, hükümetin bir kolunun kendini diğerlerinden üstün görerek ihlal edilmesi bana göre doğru değil.”
Lapid yalnız değil. Muhalefetin önde gelen hemen hemen her üyesi son yıllarda benzer açıklamalar yaptı. Yargı reformuna karşı protestoların en kışkırtıcı liderlerinden biri eski savunma bakanı ve IDF Genelkurmay Başkanı Moshe Ya’alon. Knesset’e yeniden seçilme teklifini kaybeden Ya’alon, kendisini kanunsuz bir protesto lideri olarak yeniden şekillendirdi. Bu hafta düzenlediği basın toplantısında Ya’alon, yasal reform paketinin İsrail’i “demokrasiden diktatörlüğe” dönüştüreceğini söyledi. Netanyahu hükümetini “suçlu ve yasadışı” olarak nitelendirdi.
Ya’alon genel grev çağrısında bulundu ve “İsrail Devleti’nin faşist, ırkçı, mesihçi ve yozlaşmış bir devlet olduğu düşüncesinin” insanları geceleri uyutmadığını ilan etti.
Ancak 2009’da siyasete ilk girdiğinde yaptığı bir konuşmada Ya’alon farklı bir melodi söyledi. O zamanlar Ya’alon, şimdi temsil ettiğini iddia ettiği güçlere sövüp sayıyordu. “Buradaki medya taraflı,” diye söze başladı.
“Maalesef,” diye devam etti Yaalon, “bugün İsrail’deki söylemi çarpıtılmış bir şekilde etkileyen güçler var, onlara seçkinler diyoruz. Bugün çok endişelenmemiz gereken noktaya kadar manipülatif ve yanıltıcı. Hala çok endişeliyim. Çok fazla güçleri var. İsterseniz başbakan üzerinde etkileri var. Bugün, yetkiye sahip ve sorumluluğu olmayan güç merkezlerimizin olduğu bir durum var…. Bu demokrasi değil. Zenginler böyle bir güç haline geldi. Medya böyle bir güçtür. Yargıtay böyle bir güçtür.”
Bu tür ifadeler, İsraillilerin büyük çoğunluğunun hukuk sisteminin reforma ihtiyacı olduğuna inandığını gösteren anketleri yansıtıyor. Ancak bu bizi, görünüşte yargı reformuyla ilgili olan mevcut huzursuzluğun aslında yargı reformuyla ilgili olmadığını bildiğimiz ikinci yola getiriyor: Muhalefetteki hiç kimse paketin kendisi hakkında bir tartışmaya girmek istemiyor. Knesset Anayasası, Hukuk ve Adalet Komisyonu’ndaki muhalefet milletvekilleri hiçbir şeyi tartışmıyor. Muhalefet partilerinden milletvekilleri, taslağı tartışmak ve değişiklik önermek ya da kendi yasa tasarılarını getirmek yerine, Knesset çoğunluğunun ve hükümetin işlerini yapmaya hakkı olmadığı konusunda ısrar ediyorlar. Demokratik olarak seçilmiş Knesset ve hükümetin seçmenlere verdikleri taahhütlerle eşleşen teklifler sunma süreci gayri meşru ve anti-demokratiktir.
Pazar günü İsrail parlamentosunun 74. yıl dönümü münasebetiyle düzenlenen Knesset töreni öncesinde yaptığı konuşmada Lapid , “şu anda öncülük ettiğiniz yasanın bedeli sadece demokrasinin silinmesi değil, aynı zamanda ortak hayatımızın acı verici bir şekilde parçalanmasıdır” uyarısında bulundu. Solun, birleşik bir siyasi yapı olarak varlığını sona erdirecek olan İsrail’den ayrılacağını ve ayrılacağını söyledi.
Lapid, konuşmasında, hükümetin önerilerinden vazgeçmesi dışında, tehdit altındaki toplumsal parçalanmayı önlemek için herhangi bir yol önermedi. “Uzlaşma” kelimesi dudaklarından hiç çıkmadı. Lapid, Başbakan Binyamin Netanyahu ve Levin ile masaya oturup herkesin kabul edebileceği bir anlaşmaya varmayı teklif etmedi. Onlara geri çekilmelerini söyledi, yoksa kendisi ve kampı İsrail’i parçalayacak.
Benzer şekilde, eski başbakan ve IDF Genelkurmay Başkanı Ehud Barak da geçen Cuma uzlaşmayı reddetmekle kalmadı. Barak, Barak, Ya’alon ve müttefikleri tarafından vaat edilen sivil çatışmalardan ve şiddetten kaçınmak için hükümet ile muhalefet arasındaki müzakerelere ev sahipliği yapmayı teklif etmeye cüret ettiği için Başkan Isaac Herzog’u Neville Chamberlain olarak şeytanlaştırdı.
Mücadelenin yargı reformu ile ilgili olmadığını görmemizin son yolu, solun konuşma noktalarına bakmaktır. Bu hafta Knesset genel kurulundan önce konuşan Likud milletvekili Ariel Kallner, siyaset, akademi ve medyadaki solcu yapının geçmişte birçok kez kullandıkları konuşma noktalarını nasıl kullandıklarına dikkat çekti.
Bugün reform karşıtları, reform geçerse İsrail’in uluslararası bir cüzzamlı olacağı konusunda ısrar ediyorlar. 2011’de Ehud Barak, İsrail’in FKÖ/Obama yönetiminin topraklarını teslim etmeye yönelik her talebine boyun eğmemesi halinde “diplomatik bir tsunami” ile karşı karşıya kalacağı ve parya bir ulus haline geleceği konusunda uyardı. 2015’te dönemin muhalefet lideri Tzipi Livni, Netanyahu’nun FKÖ/Obama yönetiminin toprak teslimi taleplerine boyun eğmemesi durumunda İsrail’in bir “ekonomik tsunami”yi tetikleyecek bir “diplomatik tsunami” ile karşı karşıya kalacağını söyledi.
23 Ocak’ta Üniversite Başkanları Komitesi, yargı reformu paketinin geçmesi halinde bunun “İsrail akademisine yıkıcı bir darbe” olacağını belirten bir mektup imzaladı. 2012’de aynı grup, hükümetin o zamanlar bir “üniversite merkezi” olan Ariel Üniversitesi’nin tam üniversite statüsü almasını sağlaması halinde İsrail akademisinin yok olacağına dair bir uyarı mektubu imzaladı.
2015’te Lapid ve soldaki ortakları, İsrail’in karasularında ve ekonomik sularında keşfettiği doğal gaz yataklarını toplaması halinde bu hareketin İsrail’in ekonomisini, sosyal dokusunu ve demokrasisini yok edeceği konusunda uyardı.
2018’de, Knesset’in Temel Yasayı geçirmesinden önce: İsrail, Yahudi Halkının Ulus Devleti olarak, sol, yasanın çıkarılmasının yatırımcıların İsrail’den kaçmasına neden olacağı konusunda uyardı. İsrail’in kredi notu düşürülebilir. Ve İsrail’in demokrasisi artık olmayacaktı.
Özetle, kavganın yargı reformu ile ilgili olmadığını biliyoruz çünkü şimdi reformun demokrasiyi yok edeceği konusunda ısrar eden kampın önde gelen üyeleri geçmişte demokrasi adına konuştular; çünkü yasal reform paketiyle ilgili her türlü tartışmaya karşılar ve her türlü tavizi reddediyorlar; ve tüm mücadeleleri, masadaki reformlarla hiçbir ilgisi olmayan önceki kampanyalarından tekrarlanan sloganlara dayandığı için.
Öyleyse, karşı çıktıkları yargı reformları değilse, İsrail toplumunun önde gelen üyelerini iç savaş çağrısı yapmaya, Netanyahu ve bakanlarını öldürmekle tehdit etmeye, paralarını ülkeden çekip ekonomisini yok etmeye tehdit etmeye, yabancı hükümetlerle lobi yapmaya iten şey nedir? İsrail’e düşman politikalar benimsemek ve ayaklanmaları, genel grevleri ve şiddeti ilan etmek ve organize etmek için mi?
Solu gerçekte neyin harekete geçirdiğini anlamanın iyi bir yolu, yargı reformu paketinin FKÖ/ABD’nin topraklarını geri çekme, doğal gaz hasadı yapma, Temel Yasa: Ulus-Devlet Olarak İsrail’i geçirme taleplerine boyun eğmemekle ortak noktasının ne olduğunu sormaktır. Yahudi Halkının ve Ariel Üniversitesi’nin bir üniversite olmasına izin vermek.
Cevap iki yönlüdür. Birincisi, söz konusu politikalar sol politikalar değildir. Bundan, solun, sağın seçimleri kazandığında kendi politikalarını uygulama hakkına sahip olduğunu kabul etmeye isteksiz olduğu sonucuna varabiliriz. Sol, demokrasiden endişe duymuyor. Demokrasiyi sevmez. Oligarşisini seviyor.
Mevcut histeri ve şiddet tehditleri, Yüksek Mahkeme’nin solcu gücü ve ayrıcalığı korumada oynadığı merkezi rolden kaynaklanmaktadır. Levin’in reformunun düzelteceği kendi kendini devam ettiren bir seçim süreci sayesinde, bugün Yüksek Mahkeme’ye ideolojik olarak katı ve radikal yargıçlar hakimdir. Yargıçlar kürsüden yasa koyan ve politikaları dikte eden yargıçlar, sağcı hükümetlerin politikalarını iptal eder ve onları sol politikaları uygulamaya zorlar.
Hükümetin yargı reformu planı, solun politika oluşturma ve yasama üzerindeki baskısını ortadan kaldırarak -solun bozmak için yürüttüğü siyasi kampanyalar ve hukuk mücadelesi kampanyaları gibi önceki birçok sağcı girişim gibi- İsrail’in ekonomik ve stratejik gücünün ve bağımsızlığının genişlemesini kolaylaştıracak. Bu da bizi Biden yönetimine ve solun yönetim ve diğer yabancı hükümetlerle reformlara karşı açık lobi faaliyetlerine getiriyor.
Kendisinden önceki Obama yönetimi gibi Biden yönetimi için de Netanyahu, öncelikle yönetimin İsrail karşıtı, Filistin yanlısı ve İran yanlısı politikalarına karşı çıktığı için bir tehdit. Ve Beyaz Saray için daha da kötüsü, İsrail’in stratejik ve ekonomik bağımsızlığını artıran politikalar geliştirerek, Netanyahu hükümeti İsrail’in ABD’ye olan bağımlılığını ve yönetimin İsrail’i çizgisini takip etmeye zorlama gücünü azaltıyor.
Biden’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, “Dış politikanın iç politika, iç politikanın da dış politika olduğu bir noktaya ulaştık” dedi. Bu İsrail solu için de geçerli.
İsrail solu, yabancı güçlerle ilişkilerini, bu ilişkilerin İsrail’in ulusal çıkarlarını nasıl ilerlettiği temelinde değil, sağın karşısında solun çıkarlarına nasıl hizmet ettiği temelinde geliştiriyor. Lapid-Bennett hükümetinin ABD’ye İsrail’in İran politikası üzerinde veto yetkisi verme istekliliği ve İsrail’in Lübnan yakınlarındaki doğal gaz yatağını Hizbullah kontrolündeki Lübnan hükümetine devretme anlaşmasında, solun İsrail’in ekonomik ve stratejik çıkarlarını teslim etmeye ne kadar istekli olduğunu gösterdi. ABD siyasi desteği karşılığında çıkarlar ve bağımsızlık.
Demokratların Cumhuriyetçileri demokrasiye yönelik bir tehdit olarak kınamaları ile İsrail solunun hükümetin meşruiyetine yönelik mevcut saldırısı arasındaki benzerlik, onların işbirliğinin altını çiziyor.
Perşembe gecesi, solcu protestocular lastikleri yaktılar ve Kudüs’teki ana trafik arterlerini kapattılar. Eski Başsavcı Avichai Mandelblit, şiddetin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Ebeveynler, Perşembe sabahı Tel Aviv’de ana trafik arterini kapatmak için çocuklarını kullandı. IDF Zırhlı Birlikleri’nden solcu yedek askerler ve emekli generaller de Kudüs’e yürüyüş düzenledi. Protestoların ana çabası, Pazartesi günü ekonomiyi durdurmak ve yargı reform paketi için oylama başlarken Knesset’in dışında bir isyan düzenlemek. Solcu Kaliteli Hükümet Hareketi, Yargıtay’a dilekçe vererek yargıçların Netanyahu’nun liderlik etmeye uygun olmadığına karar vererek görevden alınmasını istedi. Ve solculardan her geçen saat daha fazla şiddet çağrısı geliyor.
Bunun nasıl biteceği hala bilinmiyor. Ancak reformlar gerçekleşmezse en büyük kaybeden İsrail demokrasisi olacak.