Çocuk felci ya da diğer adı ile Poliomyelit. Bu hastalık omurilikteki kasların kasılmasını başlatan sinir hücrelerine zarar veren Polio virüs enfeksiyonunun yol açtığı bulaşıcı özellikte olan bir hastalıktır. Bu hastalığın en fazla tehdit ettiği yaş grubu ise 5 yaş altındaki çocuklardır.
Dünya sağlık örgütünün verilerine göre bu hastalığa yakalanan her 200 çocuktan 1’inde kalıcı felce neden olmaktadır. 1988’deki küresel çocuk felcinin eredike edilmesi girişimi sayesinde Amerika, Avrupa, Güney Doğu Asya gibi bölgelerde bu hastalık eredike edilmesi başarılabilmiştir. Günümüzde Afganistan, Pakistan, Nijerya gibi ülkelerde bu hastalığa rastanılabilmektedir.
Çocuk Felci Belirtileri
Poliovirüs bulaşan kişilerin %95’inde herhangi bir semptom gözlemlenmezken, asemptomatik olarak adlandırılan bu durum subklinik polio olarak adlandırılmıştır. Bu kişiler hastalığın yayılmasında en tehlike bireylerdir. Hastalığı göstermeseler bile fark etmeden başkalarına bulaştırabilirler. Çocuk felcinde her zaman felç edici paralitik semptomlar görülmez. Bu hastalıkta gribi andıran belirtiler görülebilir.
Paralitik Belirtilerin Görülmediği Çocuk Felci Semptomları
- Boğaz ağrısı
- Ateş
- Kusma
- Baş ağrısı
- Yorgunlık
- Menenjit
Bu hastalığa yakalanan çocukların %1’inde ise sinir sistemine ulaşan paralitik semptomlar görülebilir. Hastalığın bu tipinde omurilikte, beyin sapında veya her ikisinde de felce rastlanılabilir. İlk semptomları nonparalitik semptomları andırsa bile bundan hastalar sonra ciddi klinik tablolar oluşacaktır. Bu tipinde 40 dereceyi bulan yüksek ateş, 1 hafta sonra gevşek felce dönüşür. 2-3 hasta içinde bazı kaslar tamemen sağlığına kavuşabilse bile bazı bölümler hiç düzelmeden kalabilir.
Paralitik Çocuk Felci Semptomları
- Refleks kaybı
- Şiddetli spazmlar
- Kas ağrıları
- Bazen çift taraflı bazen de tek taraflı izlenen gevşek ve sarkık uzuvlar
- Geçiçi veya kalıcı olabilen Ani felç
- Özellikle kalçalar ayak bilekleri ve ayaklar da olmak üzere deformite göstermiş uzuvlar
Çocuk felci geçiren bir kişi enfeksiyondan kurutulduktan sonra %80 oranında post polio sendromuna yakalandıkları bildirilmiştir. Akut enfeksiyon döneminde 15 ile 40 yıl sonra ortaya çıkan bu semptomları görülmesi halinde acil bir şekilde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir. Eğer daha önce çocuk felci geçirmediyseniz bu sendroma yakalanma ihtimaliniz yoktur.
- İlerleyici kas ve eklem zayıflıkları
- Gittikçe şiddetlenen kas ağrıları
- Genel yorgunluk veya kas yorgunluğu karşılaşılan sık bir semptomdur.
- Kas dokusunun küçülmesi veya kaybı
- Uyku da karşılaşılan uyku apnesi gibi problemler
- Soğuk sıcaklığa tolerans gösterememe
- Konsantrasyon ve hafıza bozuklukları
Çok bulaşıcı olan bu hastalık bu hastalığı barındıran enfekte dışkı ile temas edilmesi sonrasında bulaşır. Bu hastalığın hapşırık veya öksürük yoluyla bulaşılmasına çok nadir rastlanılmıştır. Bu özelliği ise virüs sıklıkla bağırsaklarda varlığını sürdürse de boğazda da varlığını sürdürebilmektedir. Tüm bu bilgiler doğrultusunda şu sonuca varabiliriz. Akan suya veya sifonlu tuvalete yeterli erişimi olmayan bölgelerde içme suyunun içine hastalıkla kontamine insan dışkısının bulabilme ihtimalinden bu hastalığa yakalanma riski açısından yüksek risk grubu altındadır.
Bu hastalığın tedavisinde virüse doğrudan etki edebilecek bir ilaç bulunmamaktadır. Tedavisinde hastalığa oluşturabileceği komplikasyonları önlemek üzerine çalışılır. En iyi tedavi çocukların hastalığa yakalanmadan aşılanmasını sağlamaktır. Bu hastalığın piyasada iki farklı aşısı bulunmaktadır. Bunlardan ilki Oral Polio aşısı Canlı aşı iken diğeri ise koldan kas içine intramuskuler uygulanan Ölü aşı İnaktif polio aşısıdır.
OPA, 6 aylık ve 18 aylık bebeklere, İPA ise 2, 4 ,6 , 18. Ay, ilköğretim 1. sınıfta kas içine karma aşıların içine enjekte edilerek uygulanır.
Jonas Edward Salk
Bu yazıda çocuk felci hastalığın aşısını bulan Jonas Salk’dan da biraz bahsetmek istiyorum. 1954 yılında geliştirdiği bu aşı sayesinde milyonlarca çocuğun hayatına dokunan Edward Salk’ı özel yapan ise geliştirdiği çocuk felci aşısını dünyadaki tüm çocuklar ulaşabilsin diye patentlememiş olmasıdır. Eğer patentlemiş olsaydı 7 milyar dolara yakın para kazanabilecekken o, insanlığı kurtarmayı tercih etti. Kendisine neden patentini almadığını sorduklarında ise şu sözleri söylemiştir.
“İnsanlığa ait, patenti yok diyebilirim. Güneşi patentleyebilir misiniz?“