Evinizin Konforunda Uyku Testi
Polisomnografi: Uyku Testi
Uykudaki değişik fizyolojik patafizyolojik parametrelerin gece boyunca en az 6 saat süreyle kaydedilip, bu verilerin uyku tıbbı konusunda uzman bir hekim tarafından değerlendirmesi ve raporlamasından oluşan bir işlemdir.
Neden “Evde Uyku Testi”?
- Kişinin kendi evinde, kendi konforunda uygulanmaktadır,
- Kişiye uygun tarihe ve saate randevu verilmektedir,
- AASM (Amerikan Uyku Derneği) ve ESRS (Avrupa Uyku Derneği) standartlarına uygundur.
- Doktor isteği doğrultusunda teknisyen eşliğinde AutoCPAP veya CPAP/BiPAP titrasyonu imkanı vardır.
Evde Polisomnografi Uygulaması :
Teste Hazırlık :
Uzman, kişiye uygun olan günde rutin uyku saatinden birsaat önce adreste bulunur. Baş ve vücut kısmına parametrelerin kaydı için minik elektrotlar, özel bir yapışkan ile geçici olarak yerleştirilir. Daha sonra kendi konforunda ve mahremiyetinde olan kişi rahatça uyur. Uzman, test esnasında online takip ya da ambulatuvar (uzaktan takip) şeklinde kaydı takip eder. Test esnasında kişinin ihtiyacı olduğunda, kalkması (lavabo ihtiyacı vb.) mümkündür.
Uykunun Skorlaması :
Her bir parametre için belirlenmiş filtre ve örneklem hızları kullanılarak; uyku sırasında ortaya çıkan normal dışı durumlar elektrofizyolojik olarak saptanır. Polisomnografinin, analiz edilmesi ve raporlaması konusunda uzman hekim tarafından gerçekleştirilir.
Sonuçlar :
Rapor ve analiz sonuçları, testten sonraki 2 iş günü içinde kişinin adresine ulaştırılır. Daha sonra kişinin hekimi bulgulardan emin olarak uygun tedaviye başlayabilir. Sonuç olarak, polisomnografi uygun şartlarda ve deneyimli kişiler tarafından uygulandığında başarıyla sonuçlanır. Hekime oldukça detaylı bilgi veren, kişiyi konforundan mahrum etmeden ve zahmetsiz şekilde uygulanan bir testtir.
Uyku Evrelerinin Özellikleri
Uyanıklık evresinde düşük voltajlı, karışık frekanslı EEG karakteristikleri söz konusudur. Frekansı 8-13 Hz olan ve en belirgin olarak pariyetooksipital lokalizasyonda görülen bu uyanıklık aktivitesi alfa aktivitesi olarak isimlendirilir. Evre N1; genel olarak uyanıklıktan uykuya geçiş evresi yani uykunun başlangıcı olarak kabul edilir. Bu evre kısa sürelidir ve tümgece uykusunun %1-5’ini oluşturur.
Uyku iğciği ve K kompleksinden en az birinin epoğun birinci yarısında görülmesi ile bu evre N2 olarak isimlendirilir. Göz hareketleri yavaştır. Tüm gece uykusunun %45 -50 ‘sini oluşturur. Hem süre olarak hemde oran olarak en uzun uyku evresidir. Ancak uyanıklığa, derin uykuya ya da REM uykusuna geçiş olduğunda veya arousal(uyanıklık reaksiyonu) ortaya çıktığında N2 sonlandırılır. N3 evresinde K kompleksleri ve uyku iğcikleri olabilir. N3 için tek kriter epoğun %20’sinden fazlasında yavaş dalgaların ortaya çıkmasıdır. Bu evrede de göz hareketleri yavaş, kas tonusu belirgin azalmıştır.
Gece uykusunun %20-25 ‘ini oluşturur. REM uykusu sırasında uyanıklıktakine benzer desenkonizasyonu gösteren düşük dalga boylu, hızlı aktivite gözlenir. Hızlı göz hareketleri (REM-Rapid Eye Movements) 500 milisaniyeden daha kısa süreli, konjüge, düzensiz, keskin uçlu göz hareketleridir. Yüzde, kol ve bacaklarda minik seğirmeler dışında, REM uykusunda kas aktivitesi tamamen kaybolmuştur.
Uykunun polisomnografik olarak değerlendirilmesi ve evrelendirilmesi özellikle uykuda ortaya çıkan anormal hareket ve davranışların, uykuda ortaya çıkan bozuklukların ya da uykuda ortaya çıkan hareket bozukluklarının ortaya konmasını sağlar. Örneğin; narkolepside, uykuya daldıktan sonra ilk 15 dakika içinde ortaya çıkan REM (shortonset REM=SOREM)epizodları tanıda önemlidir. Uyku-apne sendromunda, sık uyanıklık görülmekte ve apne epizodlarını takiben gelişen uyanıklıklar epok evrelemesini olumsuz etkilemektedir.
REM-NREM Döngüsü
Beyin sapında yer alan ve biri deşarj olurken diğeri şarj olan, ’’on-off’’ hücreleri denen iki hücre grubu periyodik olarak REM döneminin başlangıç ve bitişini belirler. REM-NREM uyku evreleri; EEG ile ölçülen beyin elektrik aktivitesi, göz hareketleri ve kas tonusundaki değişiklikler değerlendirilerek saptanabilir. Erişkinde NREM uykusu toplam uykunun 4/5’ini oluşturur.
Uyku dönemleri ve sinir yanıtındaki değişiklikler asetilkolin, norepinefrin, serotonin ve histaminin farklı salıverilmeleri ile yönlendirilmektedir. Uyanıklık sırasında tüm bu nöromedyatörler yüksek seviyede salınırken, REM uykusu sırasında serotonin ve norepinefrin salınması en aza iner ve tek başına asetilkolin salınımı baskın hale gelir. NREM sırasında ise tüm bu nöromedyatörler göreceli olarak daha düşük seviyede salınırlar.