2011 Ekim’inde ABD’de Adalet Bakanlığı Kalifoniya’nın Malibu kentindeki zengin mahallesinde (tüm ABD’nin en zengin ve en pahalı bölgesidir) bir tepenin üzerinde ve palmiye ağaçlarıyla donanmış bir yoldan ulaşılan 16 dönüm arazi üzerine kurulu ve 30 milyon dolar değerinde bir malikaneye el koydu. Bu malikane deyüzme havuzu ve golf sahası da vardı. Malikanenin parkında 2 milyon değerinde bir Maserati ve sekiz adet de Ferrari park edilmişti, malikaneye ait bir de 2 milyon dolar değerinde sürat teknesi bağlı idi. Binada 3.2 milyon dolar değerinde Michael Jackson’ın eşyalarından oluşan bir hatıra koleksiyonu da vardı. Bütün bu varlıkların değeri de 71 milyon dolardı. Ama resmi kayıtlara göre bütün bu servetin sahibi olan kişi ülkesinde yılda sadece 80 bin dolar maaşı olan ve Afrika’nın Ekvatoryal Gine’sinden gelen bir devlet çalışanına aitti. Bu devlet memurunun ilginç tarafı da Gine’nin uzun zamandan beri başkanı olan Teodoro Obiang Nguema Mbasogo’nun oğlu ve ileride işbaşına geçmesi beklenen (Allah korusun!) veliaht Mangue olmasıydı.
AFRİKA'YA OLUK OLUK PARA AKACAK
Gine 1995’ten bu yana günde 400 bin varil petrol çıkartılan bir ülke. 700 bin nüfuslu bu ülke kişi başına düşen gelir hesabıyla Fransa, Japonya ve İngiltere’ye yakın zenginlikte bir ülke olabilirdi ama olamadı. Ülkenin nüfusunun dörtte üçü günde iki dolardan daha aza yaşıyor. Geri kalan nüfus ise Başkan Obiang’in hısım akrabası ve adamlarından oluşan zenginlerdi. Ülkede çocukların yüzde 10 kadarı beş yaşına ulaşamadan ölmekte!
Afrika kıtasında aslında son on yılda yeni teknolojiler sayesinde çok petrol kaynağı bulundu. Bu nedenle Gine hikayesi birçok kez tekrarlanabilir. Afrika’da doğuda Etiyopya, Kenya, Maritius, Malawi, Tanzanya ve Uganda’da ve petrol bulunmuştu. Afrika’nın batısında da Gambia, Ghana, Liberya, Sao Tome, Senegal ve Sierra Leone de petrol bulunanlar arasında. Bugünkü fiyatlarla yeni petrol kaynakları 3 trilyon doları Afrika’nın en fakir ülkelerine zaman içinde aktaracak. Yukarıda adı geçen geleceğin petrol ihracatçısı ama bugünün fakiri 12 ülkenin toplam yıllık 2011 GSYİH sayısı 181 milyar dolardı. Bu ülkelerin GSYİH sayısı 30 yıl içinde petrolle üçte bir artmış olacak şeklinde bir hesap mümkün. Tabii eğer kıtanın siyasetçi soygunları, savaşları ve iç kavgaları biterse!
DEVLET FONUNDA SERVET YATIYOR
Petrol saadet getirmez. Az sayıda da olsa Norveç gibi medeni ülkeler var. Norveç ülkenin petrol gelirini tüm vatandaşlarına paylaştırmıştı. Paranın bir kısmı ülkenin tümü adına işletilmek için SWF kısaltması ile anılan ve 1996 yılında kurulmuş Ülke Servet Fonu’nda toplanmıştı. Şu anda fonda 750 milyar dolarlık bir servet var. Bu fonun gelirlerinden sadece yüzde 4’ü ülke ihtiyaçları için kullanılıyor. Fonun yüzde 60 kadarı hisse senetlerinde, yüzde 40 kadarı bonolarda. Sahibi olduğu hisse senetleri arasında Nestle, Royal Dutch Shell, HSBC, Novartis, Roche, Blackrock, Sanofi, Vodafone, BP, Exon Mobil gibi en sağlam ve kârlı şirket hisseleri var. Ortalama yıllık getirisi de yüzde 5-10 civarında dalgalanıyor. Norveç vatandaşları ülkenin fon getirilerinin daha fazlasını emekli maaşları için istiyor. Fonda gayrimenkul yatırımı yapmasını istiyorlar ki daha çok kazansın! Ekvatoryal Gine 685 bin kişilik nüfus ile, 28 milyar dolarlık GSYİH ve çalınanlar hariç, 21 bin dolar kişi başına ortalama gelir sahibi ama vatandaş sefalet içinde ve ortalama lafı da anlamsız, resmi işsizlik oranı bile yüzde 22! Norveç ise 4.7 milyon nüfus ile satın alma gücü paritesiyle 278 milyar dolar GSYİH ve 55 bin dolar satın alma gücü paritesiyle kişi başına gelir sahibi ve huzurlu! Aradaki fark medeniyet!