Sadeleştirdim. Sadeleştirince de yanıta yaklaştım.
Anlatayım…
Dört işlem diye bir şey var mıdır? Olmaz olur mu? Sözü edilen işlemler teker teker değil, dördü bir arada yerleşmişlerdir belleğimize, dilimize… Toplama, çıkartma, çarpma, bölme.
Dört işlem diye bir şey yoktur.
Bu dört işlemden ikisi, diğer ikisinin çocuğudur. Aslında temelde iki hamlesi vardır matematiğin: toplamak ve çıkartmak… İki hamle: azalmak ve çoğalmak.
Eh tabii bir de sıfır.
Yani hiç.
Ayrıca sonsuz…
Yani hep.
Ama dört işlem yoktur… En çıplak ve en ilkel matematiğimize yerleşen bu tabir, bu sayısal davranış aslında şişirmedir. O kadar kalabalık bir dörtlü oluşur ki yan yana geldiklerinde, aslolanlar ve türemişler ayrışamazlar birbirlerinden. Türemişler aslolanlardan daha kıymetli sayılır kimi kez… Ve çoklukla türemişler aslolanı rehin tutar, saklar, kamufle eder.
Oysa aslolan indirgenemezdir. O parçalanamayan bir atom çekirdeğini andırır. Ayrıştırılamayan, -eğer ayrıştırılırsa kendisinden başka bir şeye dönüşen sabit bir ilkedir.
İndirgenemez olan sadeleşmeye direnebilir. Çünkü o sadeliğin ta kendisidir.
Peki, insanı bu kadar sade ve asil bir matematikle kavramak mümkün müdür? Milyarlarca başka türden kişiyi anlamak için biricik ve kök bir ilke bulunabilir mi? Bu insanlara karakterlerini veren sayısız karmaşaya ve renge haksızlık olmaz mı?
Olur.
Ama bir insanın diğerine yaklaşmasını, ona dahil olup, onu dahil etmesini –yani çoğalmayı- bir tek ilkeyle anlayabilirsiniz.
Öte taraftan, vazgeçişleri, dargınlıkları, inkârı, nefreti de –yani azalmayı- tek bir ilke ile anlayabilirsiniz.
Bir insanı ya göze alırsınız ya da gözden çıkartırsınız. Bölünmeleriniz de katlanmalarınız da bunların çocuğudur… Diğer başka her şey de bu iki işlemden türer. Ama nihayetinde hep yalnızsınızdır.
Yalnızsınızdır.
Bu kendimize olan borcumuzdur. Koca kara bir delik gibi zihnimizin ortasında sallanır. Bir türlü denkleştirilemez… Ne kadar toplasak da çıkartsak da, ne kadar kabullensek de vazgeçsek de. Büyüyen yahut küçülen bu kara delik, varlığından hiçbir şey yitirmez…
Bu yokluğun varoluşudur. Ve matematik bunu henüz açıklayamamıştır. Benim de matematikten kalır yanım yok.