Araştırmacılar ‘5 saniye Kuralı’ olarak bilinen yere düşen yiyeceğin ,düştüğü andan itibaren ilk saniyelerde tüketilebileceği kuralını çürütüyorlar. Bazen bakteriler bir saniyeden bile daha kısa sürede bulaşabiliyorlar.
Bakterilerin nüfuz etmemesi için , yere düşen bir şekeri yerden ne kadar hızlı aldığınızın bir önemi yoktur.Rutgers araştırmacıları,yere düşen bir yiyeceğin ilk 5 sn. içinde yenilebilmesi şeklindeki yaygın kanıyı çürüttüler.
Yiyecek biliminde uzman ve profesör olan Donald Schaffner ortamdaki nem,yüzeyin türü ve etkileşim sürecinin tamamının bakterilerin karşılıklı olarak birbirine bulaştırılmasına katkısı olduğunu buldu.Bazı örneklerde,transfer bir saniyeden daha kısa sürede başlıyor.Yaptıkları araştırmaların sonuçları American Society for Microbiology’s journal(Applied and Environmental Microbiology) ‘de online olarak yayınlanıyor.
Schaffner ‘Yaygın görüş yere düşen yiyeceğin ilk beş saniyede yenmesinin güvenli olduğu şeklindedir.Çünkü bakterilen transfer olması için zamana ihtiyacı vardır.’ dedi.TV programlarında hala bu kuraldan bahsedildiğini,gazete makalelerini okuyanların sınırlı sayıda olduğunu ekledi.
New Brunswick Rutgers Üniversitesi Çevre ve Biyoloji Bölümü mezunu Robyn Miranda ile birlikte araştırmayı gerçekleştiren Schaffner ‘Bu konuyu araştırmaya karar verdik çünkü uygulaması oldukça yaygındır.Mesele size önemsiz gibi görünebilir biz sonuçlarımızı sağlam kanıtlara dayandırarak sunmak istedik.’ dedi.
Araştırmacılar 4 farklı yüzey(Paslanmaz çelik,seramik fayans ,tahta ve halı yüzeylerinde) ve yiyecek türü (karpuz,ekmek,yağlı ekmek ve yumuşak şeker) üzerinde incelemeler yaptılar.Ayrıca 4 farklı süre belirlediler.(Bir saniyeden kısa, 5 sn. , 30 sn. ve 300 sn.) İnsanın sindirim sisteminde doğal olarak bulunan Salmonella’nın nonpatojenik kuzeni ,Enterobakter aerojen yetiştirmek için; hayvan kökenli olmayan proteinlerden hazırlanmış bileşim veya peptone buffer (peptonlu tampon )ortamları kullanıldı.
Bakteri transferi her bir yüzey,yiyecek türü,uygulama süresi ve bakteriyel ortam bazında değerlendirildi.Yüzeylere bakteriler aşılandı ve yiyecek örnekleri düşrülmeden ya da belirli aralıklarla bırakılmadan önce yüzeyin tamamen kuru kalmasına özen gösterildi.2560 ölçüm gerçekleştirildi,128 senaryo her birinde 20 kez tekrar etti.Transfer sonrası yiyecek ve yüzey örnekleri analiz edildi.
Karpuzun en fazla kirlendiği,jelibonun ise en az kirlendiği çok da sürpriz olmasa gerek.Schaffner ‘Yüzeyden yiyeceğe geçen bakterilerin en çok ıslaklıktan etkilendiği ortaya çıkıyor.Bakterilerin bacakları olmadığına göre en çok nemle(ıslaklıkla)hareket ediyor.Yiecek ne kadar ıslaksa bakteri transferi olasılığı o kadar artıyor.Ayrıca yiyeceğin yüzeye daha uzun temas etmesi halinde genellikle daha fazla bakteri transferi gerçekleşiyor.’şeklinde açıkladı.
‘Belki de en beklenmedik sonuç halıya ait.Halı , seramik fayanslar ve paslanmaz çeliğe oranla daha düşük bir bakteri transferi riskine sahip.Tahta ise bu konuda daha değişken bir orana sahip.Bakteriyel transferlerde yüzeyin şekli ve yiyecek önemli bir rol oynuyor gibi görülüyor.’ şeklinde açıklamalarını sürdürdü.
Bu yüzden bazı araştırmacılar temas süresinin uzunluğunun bakteri transferini etkileme sebeplerinden biri olmasından dolayı ‘5 saniye kuralı’nı reçerli sayarken,bu araştırma bakteri transferini yiyeceğin türünün ,düştüğü yüzeyin de süre kadar etkili olduğu hatta bazen süreden de fazla etkili olabileceği gibi faktörlerin de olduğunu bize göstermiştir.
Schaffner ” 5 sn. kuralı’ yüzeyden yieceğe bakteri transferi gerçekleşirken gerçekte ne olduğunu açıklamayı basitleştirir.Oysa bakteri anında bulaşabilir.’ şeklinde çalışmasını özetlemiştir.
Kaynak:Rutgers Üniversitesi