Pasaporta benzeyen kitapçığın İstanbul’un işgal yılları sırasında çıkarıldığı tahmin ediliyor. Ciltsiz olan kitapçıkta belgeler kapağa delinen bağcıklarla tutturulmuş ve sayfalarda kartpostal tipi kalın kağıt kullanılmış. Bugün bağcıklar olmadığı için kitapçığın içinde eskiden belki başka sayfalarI da vardı.
Kitapçığın ilk sayfasında fransız işgal makamlarının tasdiki var.
Kitapçığın ilk sayfasındaki işgal makamlarının tasdiki :
Damga nın içindeki Fransızca yazılar : Controle interallie de Police Ottomane sector de Istanboul
Müttefik (Allied) Osmanlı Kontrol Polisi , İstanbul Sektörü
Metnin türkçe çevirisi : Müttefik (allied) sektörün ad-hoc sicilinde görüldü ve 20 Ağustos 1920 tarihinde kaydedildi.
Sektöre komuta eden Yüzaşı Loubere
Kitapçığın ikinci sayfası
Bu sayfa sonradan Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti tarafından aşağıda görüldüğü şekilde tasdik edilmiş
Fotoğraf mevzu:
Suphi Efendi’nin İstanbul Polis Müdüriyeti Dördüncü Şube Pasaport Memuru olduğu tasdik kılınır .
tarafından vurulan onay mührünün fotoğrafını koymuştum. Göreceğiniz gibi bu mührün Suphi dedenin mühründen tek farkı Fransız yerine İstanbulun İngiliz işgali altındaki sektörün den verilmiş olması.
Yazıyı Kars’lı kadim dostum, bana Suphi dedemin Kars'taki mezarının bulunmasında büyük yardımları dokunan, tarihçi ve araştırmacı yazar Sezai Yazıcı’nın mailinden bir paragrafla bitireyim:
Burada benim dikkatimi çeken Fransız komutan yüzbaşı Loubere’in adıdır. Zira ben hep İstanbul’un işgali dendiğinde İngilizleri ve Atatürk’e de pasaport veren yüzbaşı John Godolphin Bennett’i hatırlarım.
Tabii ki Müttefik işgal kuvvetleri içerisinde Fransızlar da vardı. Hatta kendi aralarında İstanbul’u üçe bölmüşlerdi. Beyoğlu ve Rumeli yakasından İngilizler, İstanbul yakasından Fransızlar, Anadolu yakasından İtalyanlar sorumluydu.
Ama olayların, direnişlerin ve cılız gösterilerin çok büyük bir çoğunluğu Beyoğlu ve Pera civarında cereyan ettiği için bizde hep İngilizler çağrışım yapar. Fransızları bilmekle birlikte doğrusu ben yüzbaşı Loubere’nin adına hiç rastlamamıştım. Bu vesileyle öğrenmiş olduk. Dedeniz Suphi Efendi’nin o yıllarda İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde memur olarak görev yapmış olması da önemli.
Suhi Dede'nin kitapçığının bana elektronik kopyalarını yollayan kuzenim Ömer Aykut’a, Fransızca tercümeyi yapan Paris’li dostum Ara Kebapçıoğluna, Ankara’da ki kız kardeşi Sedes hanımın yardımı ile mütercim bulup Osmanlıca metnin tercümesinin yapılmasını sağlayan İstanbullite muhabiri arkadaşım Selçuk Erarslan’a ve sosyal medya da konuya büyük ilgi gösteren Kocamustafapaşalılar sitesi üyelerine
teşekkürü borç bilirim.
Cem Özmeral
13 Şubat, 2021
Dublin, Ohio
Suphi Dede'den Kars'daki oğluna mektuplar
İlk Mektup Lemi dayımlar Kars'a ilk gittiği günlerde yollanmış. Suphi dedem ve anneannem Küçükyalı da o zaman tek katlı olan evde oturuyor. Dedem Kars'a İstanbul gazeteleri ve mektup yolluyor. Yalnız mektupları anneme yazdırıyor olmalı, dedem zarfa adresi kendi yazıyor.. Bu mektuptaki annemin el yazısı ( yanılma ihtimalim yok), eşsiz Fransız okulu kaligrafisi ile yazılmış.
Sevgili Akrabalar
İkinci mektubu da Zeynep bana yollamış, ben de yorumluyorum. Gene, annem Suphi dedenin ağzından kaleme almış ve Kars'a yollanmış. Tarihi ilk metuptan 15 gün önce. Ben 5, Cenan 2 yaşında.
Anlaşılan Cenan küçük olduğu için annem onu alıp Gölcüğe gidiyor ve beni anneannem ve dedeme bırakıyor. Zaten benim de hem Küçükyal'da hem de KMP da onlarla yalnız olarak o kadar çok anım var ki.
Bu mektuptan dedemin ölmeden iki yıl önce sağlığının kötüye gittiği anlaşılıyor.
Mektuptan dedemin doğayı sevdiği, çiçeklerle ve bahçe işleri ile uğraşmayı özlediği anlaşılıyor. Evin kirasına gelince. Küçükyalı'daki eve ikinci kat dedem öldükten sonra çıktı. Belki Kars'a gidecekleri için, belki de KMP evinde yaşamaya gideceklerdi ve evi kiraya vereceklerdi. Ben KMP da ki evde de dedem ve anneannemle yalnız vakit geçirdiğimi hatırlıyorum.
Ne güzel günlermiş insanlar haberleşmek için birbirlerine sayfalarca mektup yazarlardı. Sanki bu mektup bugün postadan bana gelmiş gibi sevindim.
Allah hepsine rahmet eylesin.
Cem Özmeral 19 Mart 2021
İkinci mektubu kardeşim Mustafa bilgisayara dökmüş :
27.3.52
K. Yali
Sevgili cocuklarim,
Mektubunuzu ve Mehmed'in dogum gununu kutlamaya vesile olan telgrafinizi aldik. Bizler memnun oldugumuz kadar Mehmet telgrafa cok sevindi. Sizlere cok sayida dualarda bulundu, resimlere bakarak "Allah dayima ve yengeme cok para versin, yakin zamanda Istanbul'a gelsinler, birlikte oynayalim diye...(burayi cozemedim)..........etti. Hakkaten Mehmed'in sizleri cok gorecegi geldi, hergun lafinizi ediyor. Mehmedin dedigi gibi insallah nakl-i memuriyetiniz yakin olur da cumlemiz birbirimize kavusuruz.
Burada havalar guzel gidiyor, yalniz etraf aciklik oldugu icin sabahlari, aksamlari serin oluyor. Lamia ablaniz bir hafta kalmak uzere Ahmet'le Golcuge gitti. Mehmet yanimizdadir.
Istanbul'dakiler, peder ve valide hanim, kardesleriniz iyidirler, merak edilecek bir seyleri yoktur.
Eve kiraci olarak henuz talip cikmadi, etraftan ogrendigimiz Nisan ayindan itibaren kiralik evler aranir diyorlar, biz de bekliyoruz.
Ben ilaclarima devam ediyorum, bahce ile ugrasamiyorum, zaten kuvvetim yok.
Bahce haliyle duruyor, etraf ot burudu, fidanlar cicek acti. Artik sizler geldikten sonra duzelir.
Hasretle annen ve ben gozlerinizden oper, Mehmed de ellerinizden oper