Ticaretin alıcı ya da satıcı fark etmeksizin hangi tarafında olursanız olun sürekli göz önünde olan bir belge vardır: Fatura. Faturanın temelde ne olduğu herkes tarafından biliniyor olsa da asıl amacını, içeriğini ve daha da önemlisi fatura çeşitleri arasındaki farkı bilmek önemlidir.
Fatura; satıcı tarafından alıcı adına düzenlenen, satış hakkında detaylı bilgiler içeren, yapılan ürün ve hizmet satışını yasal hale getiren bir belgedir. Ama tanımı bu kadarla sınırlı değildir.
Fatura Çeşitleri Nelerdir?
Faturalar, alışveriş ile ilgili belgelerdir. Dolayısıyla alışveriş çeşitleri olduğu gibi fatura çeşitleri de vardır. Farklı çeşitlerde olsa bile hemen her durumda fatura kesmek yasal bir yükümlülüktür. Bilmeniz gereken bir başka şey de hangi durumda hangi faturayı kesmeniz gerektiğidir. Hatırlatmakta fayda var, e-ticaret yapıyor olsanız bile bu fatura çeşitlerinden birkaç tanesini ya da hepsini kullanmanız gerekebilir.
Satış Faturası
Satış faturası, standart bir alışveriş sonucu satıcının müşteriye kestiği faturadır. Sunulan ürün veya hizmeti belgeleyerek yasal hale getiren bu faturada, satılan ürün veya hizmetin tüm detaylarına yer verilir.
Satış faturasından iki farklı fatura çeşidi ortaya çıkaran bir detay vardır. O da ödemenin peşin mi yoksa vadeli mi olduğudur. Peşin ödemelerde alt kısım imzalanır, kaşelenir ve bu faturaya “kapalı fatura” denir. Vadeli satışlarda ise imzanın ve kaşenin üst kısımda yer alması gerekir.
İrsaliyeli Fatura
İrsaliyeli faturanın ne olduğu adından da anlaşılıyor aslında. İrsaliyeli fatura olarak adlandırılan bu belge hem fatura hem de sevk irsaliyesi yerine geçer. Sevk irsaliyesi alıcının gelip aldığı değil, satıcının alıcıya gönderdiği ürünler için hazırlanan, taşıma sürecinde taşıtta bulunması gereken; alıcı, satıcı ve ürün hakkında bilgiler içeren bir belgedir. Faturada olması gereken bilgilerin tümü irsaliyede de olduğu için bu iki belge, irsaliyeli fatura olarak birleştirilmiştir.
Proforma Fatura
Proforma fatura, göstermelik fatura olarak da tabir edilebilir. Çünkü bu fatura bir satış için değil, potansiyel bir satışın teklifi için hazırlanır. Satıcı, ürün veya hizmetin hangi miktarını ne kadar ücrete satabileceğini göstermek amacıyla, ürünü satmış gibi bir fatura düzenler ve potansiyel alıcıya gönderir. Ticaret ve Vergi Hukuku’nda yeri olmayan bu faturanın hiçbir mali değeri yoktur. Bu fatura karşılığında mal ya da hizmet verilmez, ödeme alınmaz ve alışveriş gerçekleşmez.
İade Faturası
İade faturası, iade işlemlerinde kullanılan bir fatura çeşididir. Satıcının, faturalandırdığı bir ürün hakkındaki sorumluluğu, satış anında sona ermez. Alıcının belirli bir zaman dilimi içerisinde ürünü iade etme hakkı vardır. Bu iade işlemi gerçekleştiğinde ise satıcı, sattığı ürünü geri aldığına dair bir “iade faturası” keser.
E-ticarette Hangi Faturalar Kullanılabilir?
E-ticaret sektöründe hizmet veriyorsanız, fatura konusunda kafanız karışmış olabilir. İşletmenizi dijital bir alanda kursanız da pek çok konuda fiziksel işletmeler ile aynı mevzuata tabi tutulursunuz. Dolayısıyla sizin de yukarıda bahsi geçen fatura çeşitleri ile ilginiz vardır. E-ticarette de bu fatura çeşitlerinin tamamı kullanılır.
E-İhracat Faturası
Ama asıl bilmeniz gereken detay, e-fatura ve e-arşiv faturasıdır. Ticaretin elektronik ortama taşınmasıyla ortaya çıkan bu fatura çeşitleri, kullanmak zorunda olduğunuz belgeler olabilir.
E-Fatura
E-fatura, klasik faturanın dijital ortamda hazırlanan formatıdır. Kâğıt fatura ile aynı niteliklere ve yasal geçerliliğe sahiptir. İki e-ticaret mükellefi arasındaki ticari işlemler için kesilir. E-fatura kesebilmek için GİB portalını kullanmak ya da mevcut muhasebe programı için fatura entegrasyonu yapmak gerekir.
E-Arşiv Faturası
E-arşiv faturası, mükellef tarafından muhafazası zorunlu olan ve belirli periyotlarla GİB’e gönderilmesi gereken elektronik fatura nüshasıdır. Bu faturaların alıcıya gönderilmesi zorunlu değildir. E-arşiv faturası işlemleri için de fatura entegrasyonuna ihtiyaç duyulur.
Fatura Çeşitleri Nelerdir? Fatura Nasıl Kesilir? – Uweta