Pek çok hamile kadının karşı karşıya kaldığı problemlerden biri de mide yanmasıdır. Bu konu üzerine ayrıntılı bilgiyi ve mide yanmasını önlemek için neler yapılabileceğini bu makalemizde bulabilirsiniz...
Hamilelik döneminde mide yanması sık görülen ve sinir bozucu bir durumdur. Ne kadar sık görülse ve biz ne kadar önemsemesek de, mide yanması neden kaynaklanır? Sebepleri ve tadavisi nedir? Bu sorularımızı Op. Dr. Ferhan Kulu’ya sorduk.
Gebelikte büyüyen rahim mideyi yukarı doğru iter, hem midede hem de yemek borusunda tonüs azalır ve sonuç olarak hastada göğüs bölgesinde yanma (pirozis) ortaya çıkar.
Yatmadan 3 saat öncesinden itibaren su dışında yiyecek ve içecek almamak, yağlı yiyecekler tüketmemek, sigara içmemek gibi önlemler önemlidir.
Gebelerde midenin boşalma zamanı da uzamaktadır. Bu da yanma için önemli bir nedendir. Gebelerin % 70’inde görülür.
Gebelik döneminde sindirim sistemi fonksiyonlarında çeşitli değişiklikler görünmektedir. Artan gebelik hormonları özellikle progesteron sindirim sisteminde ve midedeki tüm kaslarda gevşemeye neden olur. Midenin üst kısmındaki kapakçıkta da gevşeme olduğu için mide içeriği ve asidi yemek borusuna kaçar ve bu bölgeyi tahriş eder ve kalbin olduğu bölgede hissedilen ve rahatsızlık ve bir yanmaya ağızda anormal bir tada neden olur.
MİDE YANMASI NASIL OLUŞUR?
Gebelikte büyüyen rahim mideyi yukarı doğru iter, hem midede hem de yemek borusunda tonüs azalır ve sonuç olarak hastada göğüs bölgesinde yanma (pirozis) ortaya çıkar. Artmış mide basıncı ve yemek borusundaki negatif basınç reflüyü (mide asidinin yemek borusuna kaçışı) daha da kolaylaştırır. Gebelerde midenin boşalma zamanı da uzamaktadır. Bu da yanma için önemli bir nedendir. Gebelerin % 70’inde görülür.
HANGİ DURUMLARDA YANMA OLUR?
Bazı gebelerde genellikle yemeklerden sonra yağlı yiyeceklerle ve asitli içeceklerle bulgular şiddetlenmektedir. Hastaların şikayetleri yatar pozisyonda artar. Hatta hastalar oturur pozisyonda uyuduklarında daha rahat ettiklerini söylerler.
5. gebelik ayından sonra özellikle büyüyen rahim, mideye mekanik baskı yaparak yanma şikayetlerini arttırır. Son 3 ayda daha da çok rahatsızlık verici olur.
Tanı için değerlendirmeye detaylı bir öykü almakla başlanmalıdır. Gebelikte göğüs ağrısı, boğaz ağrısı, öksürük, sesli solunum gibi atipik bulgularla başvuran hastalarda reflü hastalığı akla gelmelidir.
GEBELİKTE MİDE YANMASINI ÖNLEMEK İÇİN DİKKAT EDİLMELİDİR;
-Az ve sık yemek yenmelidir. 3 ana öğün, 3 ara öğün şeklinde beslenmek önerilir.
-Baharatlı, aşırı yağlı, kızartma yemekler tüketilmemelidir. Salam, sucuk gibi tam pişmemiş baharatlı etler yenmemelidir.
-Çiğ sebzeler mide yanmasını arttırabilir.
-Kilo kontrolü sağlanmalıdır. Aşırı kilo almak mide yanmasını arttırıcı bir faktör olur.
-Sigara içilmemelidir.
-Yemekler yavaş yenmeli ve çok iyi çiğnenmelidir.
-Karnı çok sıkan sıkı giysiler ve sıkı iç çamaşırlarından kaçınılmalıdır.
-Alkol, kahve ve çikolata mide yanması şikayetini arttırır.
-Portakal, greyfurt gibi meyve suları, gazlı içecekler, domates suyu ve salça gibi besinler yanmayı arttıracağı için az tüketilmelidir.
-Geç saatlerde yemek yenmemelidir. (son beslenme yatma saatinden 2–3 saat önce sona erdirilmelidir.)
-Yatmadan yarım saat önce bir bardak ılık su içmek midemizi rahatlatabilir.
-Yatağın başucu takoz yardımıyla 10 cm kaldırılabilir. Bu yöntem şikayetleri azaltmada oldukça etkin olabilir.
-Yüksek yastıkta yatmak mide yanmasını azaltır.
-Bazı ilaçlar mide şikayetlerini arttırabilir (antikolinerjikler, sakinleştiriciler, nefes açıcı bazı ilaçlar, bazı tansiyon ilaçları, aspirin ve benzeri ağrı kesiciler)
Yanma şikayeti ile başvuran gebelerde endoskopik tetkik yapıldığında yaklaşık olarak vakaların 2/3 ünde patolojik tanı olarak yemek borusu iltihabına rastlanmaktadır.
TEDAVİ
Yaşam tarzı değişiklikleri gebelerin tedavisinde ilk yapılacak önlemdir ve oldukça yardımcıdır. Bu öneriler arasında yatağın başucunun kaldırılması, gebenin şikayetlerini arttıracak öne doğru eğilme ya da karın için basıncını arttıracak diğer pozisyonlardan (ıkınmak, öksürmek, ağır kaldırmak) kaçınılması, az miktarda ancak sık yemek yemesi sayılabilir. Yatmadan 3 saat öncesinden itibaren su dışında yiyecek ve içecek almamak, yağlı yiyecekler tüketmemek, sigara içmemek gibi önlemler önemlidir.
Bu tedbirlerle şikayetleri azalmayan gebelerdeki bir sonraki tedavi basamağı doktor kontrolünde ilaç tedavisine başlamaktır.
MİDE ŞİKAYETİ VE YANMA
Detaylı öykü ve fizik muayene.
Laboratuar testleri (kan sayımı, karaciğer enzimleri, idrar ve dışkı analizleri, serum elektrolitleri.)
Gerekli durumda ultrasonografi.
Ülser veya reflü şüphesi var.
Diyet ve yaşam tarzında değişiklikler.
Bulgular devam ediyor.
Asit gidericiler, midede bariyer oluşturan ilaçlar başlanır.
H2 reseptör blokerleri (gebeliğin 4. ayından sonra) kullanılabilir.
Kesin tanı için endoskopi planlanır. Proton pompa inhibitörleri kullanılır.
Gebelikten önce mide yanması varsa gebelikte çoklukla şiddeti artar. Annelik yaşı ilerledikçe şikayetlerle daha sık karşılaşırız.
Reflü sorunu olan gebelerde doğum sırasında anestezi kullanılacaksa çok dikkatli olunmalıdır. Operasyon sırasında ya da anestezi altında asitli mide içeriğinin yemek borusundan akciğere kaçışı çok tehlikeli problemlere neden olabilir.
Doğumu takiben mide yanması sıklıkla ve genellikle kendiliğinden geçer.