İngilizce: death anxiety
Ölüm kaygısı terimi, ölme korkusuna atıfta bulunmak veya bir korkunun yüksek yoğunluğunu belirtmek için kullanılır. (Bkz; Tanat-o-fob-i)
Arka Plan
Tamamen psikolojik bir ölüm korkusuna thanatofobi denir. Ancak ölüm korkusu, miyokard enfarktüsü veya pulmoner emboli gibi ağır somatik hastalıkların bir belirtisi olarak da ortaya çıkar. Bu durumlarda ölüm korkusu, stres hormonlarının yoğun bir şekilde salgılanmasına yol açarak hastanın kardiyovasküler durumunu daha da istikrarsızlaştırabilir. Bu nedenle, etkilenen hastalar genellikle sakinleştirilir.
Hoş olmayan ve baskıcı
Ölüm korkusu temelde anlaşılabilir bir olgudur: hiç kimse karanlık gelecekte bir yerlerde yatan yaşamın kaçınılmaz sonunu düşünmekten hoşlanmaz. Her ne kadar uzak görünse de, hayatlarımızın sona erdiği fikri ve “sonrası” hakkındaki belirsizlik tatsız ve baskıcıdır.
“Ölümden korkmuyorum. Sadece bu gerçekleştiğinde orada olmak istemiyorum.”ABD’li aktör ve yönetmen Woody Allen
Kaçınılmaz olana karşı stratejiler
İnsanlar ölüm ve ölmekle karşı karşıya kaldıklarında, bununla başa çıkmak için farklı stratejiler kullanırlar. Woody Allen’ın yaptığı gibi, bazıları olumsuz düşüncelerini mizahla abartır. Diğerleri ise fikirlerini tamamen bastırır ve odaklarını şimdi ve buraya yönlendirir. Ölümle ciddi bir şekilde yüzleşmek de bir çözüm olabilir.
Çoğu insan kaçınılmaz olanla başa çıkmak için kendine bir yol bulmuştur. Ölüm korkusu yaşamı belirlediğinde sorunlu bir hal alır.
Çoklu nedenler
Thanatofobiden muzdarip kişiler ölüm düşüncesini gerçek bir tehdit ve baskıcı bir tehlike olarak tecrübe ederler. Hayatlarımızın sonlu olduğu ve ölümün kaçınılmaz olduğu fikri onların ayaklarının yere basmamasına neden oluyor. Korku her şeyi ele geçirir. Sonuç olarak panik atak yaşarlar. Bunun uzun vadede olası bir sonucu da depresyondur.
Thanatofobiye yol açan nedenler çok çeşitlidir.
Bunun bir nedeni dini inanç olabilir. Terapist için tedavi etmek son derece zordur çünkü etkilenen kişi üzerinde derin bir iz bırakmıştır.
Sosyal değişim
Bir diğer neden de sosyal değişimdir. Hepimiz ölümü hayatın bir parçası olarak kabul etmeyi unuttuk. Ailelerin nesiller boyu aynı çatı altında yaşadığı eski zamanlarda, ölmek hayatın bir parçasıydı. Yalnız kalma korkusu da bugün olduğu kadar belirgin değildi.
Geriye kalan, ölüme olan duygusal mesafedir. Dolayısıyla bu konu pek çok kişi için uzak ve korkutucu bir konudur.
Bilinmeyenden korkmak
Ancak bilinmezlik fikri de korkuyla doludur. Hepimiz yaşamlarımızın sonlu olduğunu biliyoruz, ancak zamanın ne zaman geleceğini bilmiyoruz. Bu, büyük ölçüde kendi kaderini tayin eden bir yaşamla ve hepimizin kendimiz için talep etmeyi sevdiğimiz yüzeysel kontrolle çelişir.
Bireyin kendi kaderini tayin etme ihtiyacı ne kadar güçlüyse, üzerinde kontrol sahibi olmadığı bir şeyle karşı karşıya kalma korkusu da o kadar büyük olur. Geriye kalan, yabancı “ölümün gücü” karşısında güçsüzlük ve savunmasızlıktır ki bu da tezahüründe aşırı bir korkuya yol açabilir.
Geri dönüş olmadan sonlandır
Son olarak, son bir veda düşüncesi de thanatofobinin gelişiminde belirleyici bir rol oynamaktadır. Hayatta her zaman yeniden bir araya gelme ihtimali vardır. Ölümde öyle değil. Bu geri döndürülemez. Aile veya arkadaşlık bağları ne kadar yakınsa, vedaların bir tehdit olarak görülme olasılığı da o kadar yüksektir.
Etkilenen kişiler, korku ve panik ataklarla kendini gösterebilen ve yaşam kalitesi üzerinde açıkça olumsuz bir etkiye sahip olan, hayal bile edilemeyen bir acı baskısı yaşarlar. Şöyle de denebilir: Thanatofobi, etkilenen kişinin hala hayattayken psikolojik ve sosyal olarak ölmesine neden olur.
Çözücü hipnoz nasıl yardımcı olur?
Bu durumdan etkilenen kişilerin ölüm korkusunun üstesinden gelmeleri çok daha önemlidir. Bu ilk başta imkansız gibi gelebilir, özellikle de ölüm tartışılmaz olduğundan ve hayatın her zaman bir sonu olduğundan.
Bu nedenle terapi içsel tutuma odaklanır. Ölümü artık bir tehdit olarak deneyimlememek, onu varoluşun doğal bir süreci olarak kabul etmek için değiştirilmelidir.
Umut verici bir yaklaşım da çözücü hipnozdur. Buradaki amaç, etkilenen kişileri nazikçe sorunun asıl nedenine yönlendirmektir. Otojenik hipnoz, uyanık durumdaki duyguları örten ve kısmen çarpıtan aktif, kontrollü düşünceyi kapatır. Bu şekilde, etkilenenler geçmişten gelen olumsuz deneyimlere ve işlenmemiş deneyimlere erişebilirler. Normalde beynin derinliklerinde oyalanırlar ve fark edilmezler, ancak yine de hayatlarımızı etkilerler. Bu da onları anksiyete bozuklukları için önemli tetikleyiciler haline getirir.
Çözme hipnozu, bu hipnoza giren hastaların gizli hafıza içeriklerini yeniden aktive etmelerine ve onlarla yüzleşmelerine yardımcı olur. Dikkatli yüzleşme yeni düşünce kalıpları yaratır ve eşlik eden konuşma terapisi bunları pekiştirmeye yardımcı olur.