Alzheimer hastalığı, hafıza ve düşünme becerilerini yavaş yavaş yok eden ve sonunda en basit görevleri yerine getirme yeteneğini yok eden, geri dönüşü olmayan, ilerleyici bir beyin bozukluğudur. Alzheimer hastalığı olan çoğu insanda semptomlar ilk olarak 60’lı yaşlarda ortaya çıkar. Bu yazıda, Alzheimer hastalığının doktorlar tarafından nasıl teşhis edildiğini ve doktorunuzla randevuya hazırlanmak için ne yapmanız gerektiğini öğreneceksiniz.
Alzheimer hastalığının teşhisi
Tanısal değerlendirmenin önemli bir bileşeni, semptomlar hakkında kendi kendine bildirimde bulunmak ve yakın bir aile üyesinin veya arkadaşının semptomlar ve bunların günlük yaşam üzerindeki etkileri hakkında sağlayabileceği bilgilerdir. Ek olarak, Alzheimer hastalığı teşhisi, doktorunuzun hafıza ve düşünme becerilerini değerlendirmek için uyguladığı testlere dayanır.
Laboratuvar ve görüntüleme testleri, diğer olası nedenleri ekarte edebilir veya doktorun bunama semptomlarına neden olan hastalığı daha iyi karakterize etmesine yardımcı olabilir.
Tüm teşhis araçları seti, bunamayı tespit etmek ve Alzheimer hastalığının veya başka bir durumun neden olup olmadığını nispeten yüksek doğrulukla belirlemek için tasarlanmıştır. Alzheimer hastalığı, beynin mikroskobik incelemesi karakteristik plakları ve yumakları ortaya çıkardığında ölümden sonra kesin olarak teşhis edilebilir.
Alzheimer hastalığını teşhis etmek için yapılan testler
Bir teşhis çalışması muhtemelen aşağıdaki testleri içerecektir:
Fiziksel ve nörolojik muayene
Doktorunuz bir fizik muayene yapacak ve muhtemelen aşağıdakileri test ederek genel nörolojik sağlığı değerlendirecektir:
- refleksler
- Kas tonusu ve gücü
- Sandalyeden kalkıp odanın içinde yürüyebilme
- Görme ve işitme duyusu
- Koordinasyon
- Denge
Laboratuvar testleri
Kan testleri, doktorunuzun tiroid bozukluğu veya vitamin eksiklikleri gibi hafıza kaybı ve kafa karışıklığının diğer olası nedenlerini ekarte etmesine yardımcı olabilir.
Ruhsal durum ve nöropsikolojik testler
Doktorunuz, hafıza ve diğer düşünme becerilerini değerlendirmek için kısa bir zihinsel durum testi veya daha kapsamlı bir dizi test yapabilir. Nöropsikolojik testlerin daha uzun biçimleri, benzer yaş ve eğitim düzeyindeki insanlarla karşılaştırıldığında zihinsel işlev hakkında ek ayrıntılar sağlayabilir. Bu testler, gelecekte semptomların ilerlemesini izlemek için bir başlangıç noktası oluşturmak için de önemlidir.
Beyin görüntülemesi
Beynin görüntüleri artık esas olarak Alzheimer hastalığı dışındaki durumlarla ilgili – felç, travma veya tümör gibi – bilişsel değişikliğe neden olabilen gözle görülür anormallikleri saptamak için kullanılıyor. Şu anda başlıca tıp merkezlerinde veya klinik deneylerde kullanılan yeni görüntüleme uygulamaları, doktorların Alzheimer hastalığının neden olduğu belirli beyin değişikliklerini tespit etmesine olanak sağlayabilir.
Beyin yapılarının görüntülenmesi aşağıdaki testleri içerir:
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI). MRI, beynin ayrıntılı görüntülerini üretmek için radyo dalgaları ve güçlü bir manyetik alan kullanır. MRI taramaları öncelikle diğer hastalıkları dışlamak için kullanılır. MRI taramaları beyin küçülmesini gösterebilse de, bilgiler şu anda tanı koymak için önemli bir değer katmıyor.
- Bilgisayarlı tomografi (BT). Özel bir X-ışını teknolojisi olan CT taraması, beyninizin kesit görüntülerini (dilimlerini) üretir. BT taraması şu anda esas olarak tümörleri, felçleri ve kafa yaralanmalarını ekarte etmek için kullanılmaktadır.
Pozitron emisyon tomografisi (PET) ile hastalık süreçlerinin görüntülenmesi yapılabilmektedir. PET taraması sırasında, beyindeki belirli bir özelliği ortaya çıkarmak için kana düşük seviyeli bir radyoaktif izleyici enjekte edilir. PET görüntüleme şunları içerebilir:
- Florodeoksiglukoz (FDG) PET taramalar, besinlerin zayıf metabolize olduğu beyin bölgelerini gösterir. Dejenerasyon kalıplarını (düşük metabolizma alanları) belirlemek, Alzheimer hastalığı ile diğer demans türleri arasında ayrım yapmaya yardımcı olabilir.
- Amiloid PET görüntüleme beyindeki amiloid birikintilerinin yükünü ölçebilir. Bu görüntüleme testi öncelikle araştırmalarda kullanılır, ancak bir kişide olağandışı veya çok erken demans semptomları varsa kullanılabilir.
- Tau Pet görüntüleme, Beyindeki nörofibriler yumakların yükünü ölçen, sadece araştırmalarda kullanılıyor.
Hızla ilerleyen demans veya çok erken başlangıçlı demans gibi özel durumlarda, beyin omurilik sıvısındaki anormal beta-amiloid veya tau’yu ölçmek için başka testler kullanılabilir.
Alzheimer hastalığı için gelecekteki tanı testleri
Araştırmacılar, beyindeki hastalık süreçlerinin biyolojik kanıtlarını ölçebilecek testler üzerinde çalışıyorlar. Bu testler tanıların doğruluğunu artırabilir ve semptomların başlangıcından önce erken tanıyı mümkün kılabilir.
Rutin bir Alzheimer hastalığı değerlendirmesi için genellikle genetik testler önerilmez. Bunun istisnası, ailesinde erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı öyküsü olan kişilerdir. Herhangi bir teste girmeden önce genetik testin risklerini ve faydalarını tartışmak için bir genetik danışmanla görüşmeniz önerilir.
Bir doktorla randevu için hazırlanıyor
Hafıza kaybı veya diğer düşünme becerileri için tıbbi bakım genellikle bir ekip veya ortak stratejisi gerektirir. Hafıza kaybınız veya buna bağlı semptomlarınız konusunda endişeleriniz varsa, yakın bir akrabanızdan veya arkadaşınızdan sizinle birlikte bir doktor randevusuna gelmesini isteyin. Destek sağlamanın yanı sıra, akrabanız soruları yanıtlama konusunda yardım sağlayabilir.
Bir doktor randevusunda birine eşlik ediyorsanız, rolünüz, gözlemlediğiniz değişikliklerle ilgili biraz geçmiş veya bakış açınızı sağlamak olabilir. Bu ekip çalışması, ilk randevular ve tedavi planı boyunca tıbbi bakımın önemli bir parçasıdır.
Birinci basamak doktorunuz, daha fazla değerlendirme için sizi bir nörolog, psikiyatrist, nöropsikolog veya başka bir uzmana yönlendirebilir.
hazırlamak için yapabilecekleriniz
Paylaşmak için mümkün olduğunca çok bilgi yazarak bir doktorla randevunuza hazırlanabilirsiniz. Bilgi şunları içerebilir:
- Tıbbi geçmiş, herhangi bir geçmiş veya mevcut teşhis ve aile tıbbi geçmişi dahil
- Tıbbi takım, mevcut herhangi bir doktorun, ruh sağlığı uzmanının veya terapistin adı ve iletişim bilgileri dahil
- İlaçlar, reçeteli ilaçlar, reçetesiz satılan ilaçlar, vitaminler, bitkisel ilaçlar veya diğer diyet takviyeleri dahil
- Belirtiler, hafızadaki veya düşünme becerilerindeki değişikliklerin belirli örnekleri dahil
Doktorunuzun hangi bilgilere ihtiyacı var?
Doktorunuz hafızadaki veya diğer düşünme becerilerindeki değişiklikleri anlamak için muhtemelen aşağıdaki birkaç soruyu soracaktır. Bir randevuya birine eşlik ediyorsanız, gerektiğinde cevaplarınızı vermeye hazır olun. Doktorunuz şunları sorabilir:
- Ne tür hafıza güçlükleri ve zihinsel gecikmeler yaşıyorsunuz? Bu sorunları ilk ne zaman fark ettiniz?
- Bu sorunlar giderek kötüleşiyor mu, yoksa bu sorunlar bazen daha iyi bazen daha mı kötü?
- Finans yönetimi veya alışveriş gibi belirli etkinlikleri zihinsel olarak çok zorlayıcı olduğu için yapmayı bıraktınız mı?
- Nasıl hissediyorsun? Her zamankinden daha depresif, daha üzgün veya daha endişeli hissediyor musunuz?
- Son zamanlarda bir sürüş rotasında veya genellikle size tanıdık gelen bir durumda kayboldunuz mu?
- Sürüşünüzle ilgili olağandışı endişelerini dile getiren oldu mu?
- İnsanlara veya olaylara genellikle tepki verme şeklinizde herhangi bir değişiklik fark ettiniz mi?
- Her zamankinden daha fazla, normalden daha az veya aşağı yukarı aynı enerjiniz mi var?
- Hangi ilaçları alıyorsun? Herhangi bir vitamin veya takviye alıyor musunuz?
- Alkol kullanır mısın? Ne kadar alkol içersin?
- Herhangi bir titreme veya yürümede zorluk fark ettiniz mi?
- Tıbbi randevularınızı veya ilaçlarınızı ne zaman alacağınızı hatırlamakta sorun mu yaşıyorsunuz?
- Yakın zamanda işitme ve görme testi yaptırdınız mı?
- Ailenizde başka kimse hafıza sorunu yaşadı mı? Ailenizde hiç Alzheimer hastalığı veya bunama teşhisi konan biri oldu mu?
- Uyurken rüyalarınızda hareket ediyor musunuz (yumruk, savurma, bağırma, çığlık)? Horlar mısın?
.