1
laikliğin ortaya çıkış yeri fransa.onun için amlaşılması büyük devrimlere yöneltmiş halkları.fransız ihtilali cumhuriyetçileri yönetime geçirmiş.din ve vicdan özgürlüğü bireysel bir hak tanımına kavuşmuş zamanla.devletin hukuktan anladığı siyasetin konusu birazda.ancak kapitalizmin sanayileşmeyle birlikte tarihsel bir vaka oluşu marksı düşündürmüş bu konuda.burjuva için sanatın anlamı tartışılmış batıda.işte sosyalizmin uygulanma şansı sınıf çelişkilerinden sonraki dönem için verilecek savaşın içinde yaşanıyordu sosyal haklar.işte faşizmin kutsalı bahane göstermesi mülkiyet için.bunlar yeni dünyanın gerçekleri olduğundan soğuk savaş gibi bir imtihandan geçmiş dünya.çürüyen kapitalizmin sermayecilikte ısrarı gelir uçurumu demek.bir nevi faşizmin başarısıyla ölçülmüş örgütlü mücadele.türkiyede laiklik tanzimatla birlikte tarışmalarıda başlamış siyasette.hürriyet islamın özlemidir bu dönemde.istibdad bir kavram olarak faşizmden farksızdır dünya siyasetinde.onun için meşrutiyet için örgütlenenlerde görmeli halkçılık kavramını.modern islamın bu konudaki iddiası toplumun kaderi olmuş aynı zamanda.islamın modern yüzü yeni bir kavram.bir nevi kültürle savaşın sonuçlarını çıkarmış ortaya.islamcı ideologların kurandan ne anladığına dair varsayım.ümmetçilik ve hilafet ittihad-ı islamın çaresidir aydınlara göre.bir ahlak sorunu bu bütünleşmenin harcı olmuş.insana layık gördüğü bir hayatın şifrelerinde var mahremiyet.itiraz getirmek bunlarla sınırlı tutulmuş savunulan tezlere bakınca.sosyalizmin içinden gelenler halkçı kimliğiyle islamcılara can suyu olmuş adeta.sosyalizmin uygulanma şansı günümüz için anayasal haklarla sınırlı tutulmuş.bu anlayışa göre emeğin karşılığı kutsaldır.dolayısıyla kapitalizme müdahil oluyor partilerle demokratik rejim.sol partiler chp için çalışıyor türkiyede.bu gerçeği herkes bildiğinden laik antilaik çatışmanın sığlığında yaşanıyor tartışmalar.chpnin vesayetçilikte bulması yönetsel gücü.bunlar chpnin açmazıdır sağ siyasete göre.ancak bir faşizm karşıtlığı değildir mustafa kemalin savaşı.batıcılığın revaçta olduğu dönemin tipik bir örneğidir inkılapçılık.ancak karşı devrime umut bağlayanlar için laikliğin ifade ettiği anlamda sorunlar var.devletin dini adalet olduğundan kurandaki hüküm ayetleri bağlayıcılığını koruyor hala.islamın hukuka bakışı tarihsel olduğundan en son mecelle örneği vardı osmanlıda.ancak bu durumu kabullenmiyor islamcı ideologlar.bunlar için sosyal ilişkiler sakıncalı görülmüş insanın günah işlemekte bir ortama kavuşmuş olma ihtimali söz konusu olduğunda.geleneksel düşüncede olmayan yasaklamalar için örnek gösterilmiş insan ilişkileri.buda tümüyle reddetmenin sonuçlarıyla yaşamaktır dünyada.izdivaç için tarikatlerin aracı olması bilinen bir durum.insanın tek gayesi ahirete hazırlık olmasını savunanlar için cihadın nasıl bir anlama sahip olduğu bilinen bir gerçek.her görüşten insanı hedef aldığından elkaide gibi örgütlerin küfür tanımı ideolojilerin islam yorumunada reddetmekle kavuştuğu anlamda gizlenmiş faşizm.ihtiyaç duyulan kültüre bağlı kalmanın faciası.bu açmazla karşılaşmış çağdaş dünyada islam.felsefi bir bakış şüpheyle karşılandığından vahyi aklın üstünde görme zaafıdır aynı zamanda tefekkür.eğitime bakınca tevhid-i tedrisatın uygulanmış olduğu görülür.resim ve müzik gibi dersler tedrisatın dışında tutulmuş milli kültüre aykırı görüldüğünden.elbette inanç esasları eğitimin bir parçası.ancak bir kültürün nesnesidir yalnızca dini düşünce.evrim teorisi bu bağlamda ele alınabilir.atatürkçü düşünce için dinin taşıdığı anlam modern felsefenin yorumudur yalnızca.evrime inananların sayısı azaldığından yaratılış için kabul edilmiştir ne söylemişse kuran.insanın halife oluşuna bakınca eşyayı tanımakla sınava tutulmuş akıl.insan tabiatı inancın saçmalığında görür varlık özünü.bu nedenle yaşamı zimmetine geçirmiştir akıl.işte uygarlığın bu tanıma kavuşmasıdır kanun ve yönetmelikler.kanunların ruhunda bulunan adalet için fıtratın emrettiği ölçülerde görülüyorsa hayat.belkide akla başvurmakta gerekli görülmüş anayasal düzen.bu noktada bir karamsarlık var insanda faşizmin zülme dönüşen etkinliğine bakınca.yaratıcı aklın önemi yalnızca diyalektik düşünceye güven duymakmıdır yalnızca.roman ve hikayeler hayatın içinden seslenir insana.bir baharda aşkı bulmanın sancısı gibidir umut.bu umutla büyür sevinçler adeta.savaşta ve barışta insana güven duymanın adıdır yaşamla barışık olma haliyle özlem duymak kardeşliğe.bu kardeşlik çağlar boyu diri tutmuş sevdayı adeta.bu sevdayla ölüme koşmuştur insan yenik düşmemek adına zülme.bu zulümle anlamını yitirmiş mücadele azmi.sömürünün şekli değişmiş ama insanın kavgaya atıldığı demlerde kararmış güneş.bu güneşle tutsaklığa ayna tutmuş umutsuzluk.tıpkı yarınsız bir mahkümün özgürlüğe bakışı.kaskatı kesilmiştir hakikat kendi zindanındaki esaretle.
2
aslında özümüzde var bizi allaha ulaştıracak cevherler.kendi dışımızda aradığımız hakikatle ölüm anında yüzleşiriz yalnızca.müminin tek gayesi allah rızası.tasavvuf şiirinde bu tema işlenir daima.nasıl kazanılır allah rızası sorusu daha mühimdir insanlar için.insan eşrefi mahlükat olduğundan hikmetle yalan arasında yaşar.bir nevi metafiziğin konusudur kaderi.öğrencisi için öğretmende görülmesi gerekli hasletler bulunmalı onun için.daima anlatılır insanın ne kadar yüce bir varlık olduğu.varlık aynasında görülen hakikatte ne vardır sorusu için yaşıyorsa dünyada.ilişkilerinde neleri dikkate alır çevresi.nasıl bir yalnızlıktır ona doğrultulmuş kibir silahı.bunları anlamanın uzağına düşmüşse hayatlar.ruh dünyamız nasıl coşkuya kapılır bize sunulursa aşk badesi.sermest olmanın girdabında yaşamak marjinalliği.bunlarla aramızda korku var.o korkuyla yüzleşmeye olanak yoktur hayatımızda.yalnızca kelimeler kendi akışkanlığı içinde.bize ait bir sırrı barındırmaz gösterişli yapılar.her şeyden uzak kalmanın yoksunluğuyla sıradanlaşır yaşam.toplum olma bilinci ideolojileri çıkarır karşımıza.bu uğurda fedakar olmanın önemi anlatılır daima.ancak allahı bulmanın ne kadar ulvi bir gaye olduğu hatırlanır.kendini bilen rabbini bilir hadisi çıkar karşımıza.en sade anlatımla tezgahından geçmek için eğitimin.savaşlar ve kayıplarla geçen tarih.insana bir şey vadetmeyince dünya.karamsar olmanın kederle bir alakası var.şairlerin çokluğu bize bir fikir verir gençlik çağında.en azından karşı cinse duyulacak ilgi içinde bulunmalı bir sevda msalına atıf.çünkü insan için bir arayış var dünyada ne kadar monoton olsda hayat.kendi içimizdeki ışıkta görülmeli yaşadığımız çevre.bu umut ışığıdır bizi tenhalara çeken en umutsuz anlarda.
3
carl gustav jungun freudla düştüğü fikir ayrılığı genelde anlaşılmayı bekleyen konularda olmuş.bilinçaltı kavramına karşılık yapısalcılığın savunulması neyin yanlışlığı konusundaki tereddüt yaşatmış bilim dünyasında.freuda göre şizofreniyi anlamanın yolu psikanalizden geçer.insan yaşadığı acıları bastırır günlük hayatta.ancak bilinçaltımız davranışlarımızı belirleme vasfına sahip.algılarımız bizi yanılttığından normal olanı anlamamız zorlaşır.düşünce bozukluğu yeni bir öğrenme şekliyle düzelir freuda göre.bunun için psiko terapi gereklidir psikiyatride.ilaçların etkisi sınırlı olmuştur yalnızca sinirleri düzenlediğinden.onun için sinir bozukluğu tedavi edilemiyor psikoterapinin imkanlarıyla.