OYUN ÇOCUKLUĞU VE OKUL ÖNCESİ DÖNEMİNDE BESLENME
Bu dönemde günlük enerjinin yüzde 45-50sinin karbonhidrat, yüzde 15-20sinin proteinden ve yüzde 35inin yağlardan gelmesi önerilir.
Az yağ tüketmek erişkinlerde herhangi bir sorun yaratmamakla birlikte okul öncesi çocuklarda enerji açığına sebep olur.
İki yaş altında yağ sınırlaması yapılmaz. Anne sütü ve formüle sütle beslenen bebeklerde enerjinin yüzde 40-50 gibi önemli bir bölümü yağlardan gelir. 5 yaşına doğru yağ tüketiminde dereceli sınırlama yapılır. Yağdan gelen enerjinin yüzde 35 gibi tutulması önerilir.
Okul öncesi günlük lif miktarına dikkat edilmelidir.Liften zengin beslenmenin yol açacağı problemlere göz atacak olursak :
»Doygunluk hissine sebep açacak enerji açığı ortaya çıkacak, fitattan zengin beslenme sonrası demir,kalsiyum ,çinko,bakır ve magnezyum gibi minarellerin emilimi azalacaktır.
»Liften zengin beslenme alışkanlığı olan çocuklarda gaz ve sık dışkılama gibi sorunlarda yaşanmaktadır.
Peki ne kadar lifli gıda yedirmeliyiz? 6-12 gram lif miktarı yeterlidir. Bu da günde 1-2 orta boy meyve ,1-2 porsiyon sebze ,4-5 dilim ekmek veya bulgur, makarna vb. tahıllar ile haftada 1 veya 2 kez tüketilen kuru baklagil içeren yemekler.
Oyun çocukluğu ve okul öncesi dönemlerde sorunlar:
Düzenli beslenen çocuklarda nadir rastlanmaktadır.
Demir eksikliği :Korunmak için ;
Ek besinlere zamanında başlanmalı
Uygun besinler seçilmeli
Besinlerde çeşitlilik olmalı
Süt ve yoğurt miktarı 500ml en fazla 600ml ile sınırlandırılmalı
Şekerlemeler, bisküvi, cips gibi besinler ile çay ve hazır meyve sularının tüketimlerini sınırlamalı
İyi bir demir kaynağı olan kırmızı ete haftada 3-4 defa yer vermek
Yumurta sarısı ,yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller, kuru yemişler, kuru meyveler, pekmez ve susam gibi demirden orta derecede zengin besinlere belirli sıklıkla diyette yer vermeli
Demir emilimini arttırmak amaçlı özellikle yemekle birlikte domates , mandalina, portakal gibi C vitamini içeren gıdalar tüketilmeli
Kabızlık : Sebeplerine bakacak olursak ;
2 yaş civarı zorlu tuvalet eğitimi sonucu kirletme korkusu ile kakayı tutma ,kaka yapmak istememe sonrası kabızlık gelişebilmektedir.
Bu dönemde özellikle liften zayıf beslenme sonucu da kabızlık olabilmektedir.
Süt tüketiminin 600ml üstüne çıktığı durumlar
Yetersiz sıvı alımı
Kabızlıktan korunmak için yapılması gerekenler:
Kabızlığı önleyen ilaçlar kısa bir süre doktorunuzun kontrolünde kullanılabilir.
Diyette lif ve sıvı miktarındaki artış kabızlığı önler “sebzeler, meyveler ,kuru baklagiller,kepekli –yulaflı ekmek bulgur ve tam buğday unu”
Özellikle 2 yaş öncesi zorla yapılan tuvalet eğitiminden kaçınılmalıdır.
Olumsuz yeme davranışı ve iştahsızlık
Yemeği reddeden ve iştahsız çocuklara uygulanabilecek stratejiler:
Çocukların yemekten 1 saat önce ve yemek sırasında sıvı alımları azaltılmalı
Çocuk biberon kullanıyorsa biberon bardakla değiştirilmeli
Günlük süt tüketimi 2 su bardağını aşmamalı
Çocuğa farklı besinler sunulmalı
Yemek porsiyonları anneye göre değil çocuğa göre ayarlanmalı
Reddedilen besin yerine yeni besin denenmeli, o da reddedildiyse bir sonraki öğüne kadar bir şey verilmemeli
Ara öğünler küçük porsiyonlu olmalı
Ödül olarak asla şeker ve tatlı verilmemeli
Yiyecekler çocukların yiyebileceği ve ilgilenebileceği şekilde hazırlanmalı “küçük köfte karikatürize edilmiş kek vb.”
Çocuklar anlatılanı değil gördüklerini taklit ederler. Bu sebeple anne ve babalar benzer tutarlı yeme davranışı içinde olmalı.
Grup halinde yaşıtları ile yemek seçici olan çocuklarda olumlu yemek alışkanlığı gelişmesi bakımından önemlidir.
Geçici olarak bir yiyeceğe düşkünlük veya reddetme bu yaş grubunda görülen yaygın bir sorundur. Normal bir gelişimin parçası olarak kabul edilir. Çocuğun bağımsızlığının bir parçasıdır.
Çocuğun reddetmesi durumunda ailenin çocuğu zorlaması doğru değildir. Bir süre sonra tekrar denenmelidir.
Yemek saatlerinin çocuğun gününün hoş bir bölümünde olmasına özen gösterilmelidir.
Dr. Gülsen Meral
Çocuk Hastalıkları Uzmanı
Sarıyer İsmail Akgün Devlet Hastanesi Başhekimi
UYARI! Bu uzman görüşünün bütün hakları www.ikizanneleriyiz.biz’e aittir. İzinsiz ve kaynak gösterilmeksizin tamamının ya da bir kısmının kopyalanması, içeriğinden alıntı yapılması yasaktır. Yasal işlemler için Yasal Uyarı’yı tıklayınız.