Henüz ilgili bir haber eklenmedi.
Henüz yazara ait resim eklenmedi.
Umberto Eco'nun Gülün Adı kitabını duymayan yoktur her halde...
Romanın heyecanlı bir yerinde Rahip, orta çağ manastırının kitaplığında yırtık bir el yazması bulur. Şöyle yazmaktadır:
“Birinci kitapta tragedyayı ele almış, acıma ve korku esinleyerek, nasıl bu duygulardan arınma sağladığını görmüştük. Söz verdiğimiz gibi şimdi de güldürüyü...”
Poetika eserinin kayıp olan ikinci bölümünün giriş cümleleridir bunlar... Aslında böyle satırlar yoktur. Böyle bir el yazması da.. Tamamen Umberto Eco uydurmuştur:) Ve koca bir romanı Aristoteles'in kayıp olan bu kitabı üstüne yazmıştır.
Bu ilginç bilgiyi kitabın çevirisini yapan ve Oktay Rifat'ın torunu olan Samih Rifat'ın o etkileyici ve bir o kadar da bilgilendirici önsözünden öğreniyoruz. Bir yandan da serzeniş gösteriyor Samih Rifat. Çoksatanlar listesine giren, vizyonda filmi gişe rekorları kıran Gülün Adı bu kadar bilinirken insanlar merak etmiş midir hiç Poetika'yı?
Mantığın babası Aristoteles... Ve Poetika... Yani şiir sanatı... Aslında bir şeyleri yapabilme, bir şeyleri gerçekleştirebilme sanatıdır.
Elimizde tam 2400 yıllık bir eser tutuyoruz. Yüz yıllardır özellikle Avrupalı filozof, şair ve tiyatro dramaturglarına ışık tutmuş bir eser. Felsefe tarihinin ilk sanat eseri...
Ona göre sanat bir 'mimesis' yani taklittir. Sanatçı taklit eder. Hayatta var olan her gerçeği taklit ederek sunar. Şiir ve tragedya her ne kadar başlarda dini bir öge olarak kullanılsa da zamanla sanatsal bir yapıya dönüşmüştür. O yüzden kitapta anlatılan bizim bildiğimiz şiirden öte insanların ruhunu arındıran (katarsis), duygularını kabartan, bir yandan da olması gerekenin en iyisini gösteren tragedyalardır. Bir nevi gösteri sanatıdır yani.
O dönemde tragedyalar üst tabakalar için yazılırmış. Olması gereken en iyi durumu biraz da trajik konuları da içine katarak insanda bir arınma meydana getirecek şekilde ele alırmış. Ama komedyalar öyle mi? Değil tabii... O dönemde gülünç olmak alçaklıktır. Aristoteles'e göre de tragedyalar iyi olanı, üst tabakayı; komedyalar ise çirkin olanı ve alt tabakayı taklit eder. Hatta o dönemde kentleri çevreleyen mahallelere kome adını verdiklerini, komedya oyuncularının da adlarının küçük görülerek kentten kovulmuş olmalarından ve bir kome’den ötekine dolaşıp durmalarından aldığı söylenir. Yani aslında bizim bildiğimiz kome'dyen kome'den kovulmuş, aşağılık kişi anlamına geliyor olabilir mi acaba? :)
Kitabın aslında ikinci bölümünün komedyalardan bahsedildiği söylenir ama Aristoteles öldükten sonra öğrencisine kalan yapıtları tam olarak toplatılamaz ve yüzyıllar boyu mahzende saklı kalan yazılar bulunduğunda ise bir kısmı eksik olarak yazılıp yayına verilir. Yani bu kitap da eksiktir aslında. Ama bir yandan da acaba komedyalar hakkında bu kadar olumsuz şeyler söylenirken Aristoteles gerçekten bu konuda bir şeyler yazmış mıdır, insan düşünmeden edemiyor.
Kitabın anlaşılmasının zor olduğunu söyleyenler olmuş ama bence Aristoteles gayet açık ve net anlatıyor her şeyi. Bunda çevirinin de getirmiş olduğu bir güzellik var. Ama öncesinde Homeros'un İlyada ve Odysseia eserini okumak ya da bilgi edinmek kitabın anlaşılırlığını arttıracaktır. Zira çoğunluk burdan örnek vermiş Aristoteles... Daha örneklediği çok eser ve tragedya yazarı var ama maalesef günümüze kadar gelememişler.
Özellikle Aristoteles'in estetik felsefesi üzerine bilgilenmek istiyorsanız okumanızı tavsiye edebilirim.
Herkese bilgece okumalar...
Bu kitabı okumayı Einstein-Rosen'dan beri düşünüyordum. Çünkü Evreni veya var oluşumuzun sebebini anlamaya çalışacaksak en temel konu zaman kavramını anlayıp çözebilmektir. Şunu belirtmek istiyorum ki Aristoteles ne kadar çağına göre çığır açıcı bir fikri savunmuş olsa da Fizik açısından anlatmaya çalıştığı zaman kavramı bizim için her hangi bir anlam ifade etmemektedir. Aristotelesin yaptığı en büyük hatalardan biri zamanın parçalanabilirliğini savunması bunu anlatırken kafasında ki soru işaretlerini kitap da çok net bir şekilde görebiliyorsunuz. Gelelim Aziz Augustinus'a fikirlerinde çok cesur bir Hristiyan filozof ; Tanrının hiç bir şeyi yaratmadan önce nasıl bir zaman içerisinde olduğunu, zamanın olmadığı yerde "o zaman" diye bir şeyinde olmadığını ama yine de Tanrının bengiliğinin bütün geçmiş ve gelecek zamanların ötesinde olduğunu çok cesurca söylemiştir. Augustinus bunların dışında bir şey daha söylüyordu "İnsan ne olursa olsun zamanın hakikatine ulaşamaz yalnızca zamanın akışını algılayabilir." Bunu da zamandan ayrı bir zamanın var olduğunu savunarak destekliyordu. Ne kadar modern felsefesinin temellerini atmış olsa da kendisi bir yanılgı içerisindeydi Evrende hiç bir şey üç boyutlu destek den yoksun olamazdı.
İncelemenin buraya kadar ki kısmı ne kadar eleştiri içerse de bu sefer M. Heidegger'a sataşmayacağım. Çünkü hocasının izinden giderek bengi dönüşünü bütün bilgisiyle kucaklıyor diğer dostu Hegel gibi kem küm etmiyor ve zaman kavramında anlayamadığı noktaları Kant'ın uzay ve zaman üzerine yaptığı görüşleri ile destekleyerek geliştiriyor. Kitabı okuyacak olanlara tavsiyem bura da diğer filozofların zaman kavramları görüşüne nazaran Heidegger'ın bölümüne daha çok zaman ayırın çünkü Modern fiziğe daha uygun ve daha nefes kesici.
İncelemeyi sonlandırırken son sözü zaman kavramı üzerine dehşete düşüren Antinomisi ile Immanuel Kant'a bırakıyorum.
"Orada her zaman en uzak dünyadan daha da uzak bir başkası vardır, geçmiş ne denli geride kalırsa kalsın arkasında daha da öte bir başkası vardır, gelecek ne denli uzakta olursa olsun her zaman ötesinde daha da uzak bir başkası vardır; düşünce ölçüşemez bu tasarım karşısında yenik düşer - tıpkı birinin düşünde ötelere uzanan ve görünürde bir sonu olmaksızın gözden yitene dek süren uzun bir koridor görmesi gibi."
Öncelikle anlaması zor bir kitap değildi, karışıktı lakin Aristo tane tane anlatmış her şeyi. Elbette yazmalarda okunamayan, çevirilerde sıkıntı yaratan vs. yerler ve Aristo'nun kendi anlatımından kaynaklanan sıkıntılar olsa da, genel itibariyle sanatın bir taklit oluşunu ve şiir sanatının hatlarını, detaylarını, sorunlarını vs. ortaya koyuyor. Eleştiriler getiriyor ve bunlara verilebilecek yanıtları arıyor. Sanat algısının günümüzde ne kadar değiştiğini görmek muazzam bir haz veriyor açıkçası. Elbette herkes okusun diyemeyeceğim zira Destan, Tragedya ve Komedya ile doğrudan ilgisi olmayanların ekseriyetle beşinci sayfasında okumayı bıraktığı bir kitap. Yine de benim hoşuma gitti.
Poetika, Aristoteles'in sanat üstüne yazdığı başyapıtını okurken beni zaman zaman çok fazla zorlasa da anlamını bilmediğim kelimelere sık sık notlar kısmına dönerek okudum. Sanatın kökenine inmek isteyenler için kesinlikle okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Kitabı alıp okumama neden olan durum okuduğum bölümde aldığım TV Draması dersinde sık sık adının geçiyor olması açıkçası beni meraklandırmıştı artık post modern drama kitaplarını okuduğumda şuan daha iyi anlayabileceğimi düşünüyorum.
Çok değerli ama anlaması çok zor bir kitap.Okulda bunu öğrenme zorunluluğum olmasa hayatta açıp okumazdım.Karma -karışık edebiyyata ait kanunlar ve s. ve s.Belki de Aristotelin dilini anlamam için biraz daha düşüncemi çalıştırmalı ve daha çok kitap okumalıyım.
İncelemeye başlamadan önce şunu belirtmek istiyorum: Toplum tarafından yanlış bilinen bir şey vardır, bu "Ahlak" ile "Etik" kavramlarının birbirine karıştırılmasıdır ya da aynı olduğu varsayılmasıdır. İkisi birbirinden farklıdır. Etik, daha çok toplumsaldır ve kuralları evrensel niteliktedir, yasayla uyum içindedir ve kapsayıcıdır. Ahlak ise kişiseldir. Herkese göre farklılık gösterebilir ve bireyseldir. Yani bana doğru gelen bir davranış bir başkasına yanlış gelebilir. İkisi arsındaki farkı örnekleyecek olursak; Hırsızlık yapmak etik değildir ve her toplumda bu kabul edilir ama kürtaj yapmak her kişiye göre farklı bir algısı vardır kimine göre ahlakidir kimine göre ise değildir. Kitapta geçen Nikomakhos, Aristonun oğludur ve ona öğüt verme amacıyla kaleme alınmıştır.
Kitap on farklı bölümün birleşiminden oluşmuştur. Politikanın temel prensiplerini sağlam bir zeminde inşa etmek için öne sürülen olguların Etik sahasında açıklandığı bir kitap diyebiliriz. Aristo'nun ele aldığı konular üzerinden siyaset etiğinin nasıl olması gerektiği sonucuna bağladığı değerler tartışmasıdır. İyi, doğru, mutluluk, dostluk, erdem, doğa, aile içindeki yönetim ilişkileriyle, bir kral ile tiranın karşılaştırması gibi başlıca konuları ele alır. Antik çağda yaşayan Aristotales binlerce yıl öncesinden günümüze ışık tutar, daha o zamandan doğanın önemine vurgu yapar. Yani bizim düşündüğümüz gibi oğlum şunu yap, şunu yapma tarzında bir öğüt verme şekli değildir onun kitabı daha çok ortaya attığı kavramları çözümleme çabasına girer ve bir temellendirmeye varır. Siyasetle etiği bağdaştırır, mutlu olma yolunda insanlara değerlerini sorgulattırır. İyi okumalar.
Bu kitabı kimler okumalı ? Sorusu ile başlamak istiyorum incelemeye. Hiç düşünmeden cevap verebilirim ki herkes bu kitabı okumalı. Öncelikle siyaset bilimi , kamu yönetimi veya tarih eğitimi alanlar ya da bu alanlara ilgisi olanların kesinlikle okuması gereken bir eserdir. Aristo bu kitapta Anitalıların devlet yapısını , işleyişini , kurumlarını , yönetim şekillerini ve geçirdiği evreleri anlatıyor. Monarşi , oligarşi , tiranlık , demokrasi sistemlerinin Antik Yunan da nasıl uygulandığı , nasıl başladığı ve sonlandığı hakkında bilgiler bulabiliyorsunuz bu kitapta. Bu yönetim şekilleri ve sistemleri işlenirken dönemim tarihine ve yaşanan olaylara da değindiği için siyaset bilimciler ve tarihçiler için kaynak kitap olma özelliğini de taşıyor bu kitap. Son olarak İş Bankası Hasan Ali Yücel Klasikleri Dizisinden olan çevirisini tavsiye ederek sonlandırayım incelememi. Bu kısacık eser üzerine yayınlanmış akademik bir çok çalışma bulmanız mümkündür ben kısaca neler anladığına değinmeye çalıştım. Kendi adıma söylemem gerekirse günümüzden yaklaşık 2500 yıl önce yaşayan insanların günlük hayatlarına , yaşayış ve yönetim şekillerine kadar detaya inen üstelik bunu 77 sayfalık bir kitapta yapan Aristo ya ve eserine mutlaka bakmanızı öneririm.
Öncelikle belirtmeliyim ki Platon un Devlet’ini okumadan bu kitabı okumayın. Şöyle bir bilgi vereyim Platon, Sokrates’in öğrencisi; Aristoteles ise Platon’un öğrencisi. Ek bilgi olarakta Büyük İskender Aristoteles’in öğrencisidir. Arsitoteles Politika kitabında oldukça ayrıntılı bir şekilde en küçük bireyden (baba ve köle/ yöneten ve yönetilen) haneye , kentten devlete gibi oldukça ayrıntılı incelemeler yapmış. Büyük ölçüde de Platon’un savlarına karşı tez üretmiş veya daha da açmış. Yönetim şekillerini çok ayrıntılı şekilde incelemiş. Daha sonra insanın yetiştirilmesi vb konuşara değinmiş. 2400 yıl kadar önce belki de bizim bugün ulaştığımız şeyleri ilginç bir şekilde tespit etmiş. Ancak şunu da belirtmeliyim bazen o kadar çok ayrıntıya girmiş ki akademik bir kariyer yapmıyorsanız o konudan iyice uzaklaşıyorsunuz. Son olarak bu kitap belkide Platonu, haliyle Sokrates’in bazı savlarını çürütmüş ama bu fikirleri ilk ortaya atan Sokrates olduğu için ona hayran olmamak mümkün değil. Bişeyi eleştirebilir veya geliştirebilirsiniz ancak üretmek başka bir olaydır.
2300 sene önceki bir eseri okumanın heyecanıyla okudum açıkçası bu kitabı. Tabi bir de Aristoteles etkisi var. Destan ,tragedya ve şiir konusunda bugüne kadar okuduğum en eski inceleme kitabı. Öyle anlar oldu ki dersanedeki hocamdan cümlenin öğeleri dersini aldığım hissi oluştu hem de tebessüm ede ede. Bir kütüphanede bulunmalı..
İlgisiz bir insanin okuyamayacağı benim beynimi yakan bir kitap , büyük ithimal felsefecilerin derslerinde hocaların okumaya zorladığı bir kitap olsa gerek Felsefe okuyan arkadaşımdan bildiğim kadarıyla ... Bölümle ilgili değilseniz başlamayın