What are you Looking for?
Dünyada artık birçok otomobil üreticisi kaynaklarının önemli bir kısmını elektrikli otomobil üretimine ayırıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün yayınladığı çevre raporlarının ardından, dizel araçların karbon salınım oranının yüksek olduğu anlaşılmış ve dizel araçlar, küresel ısınmanın engellenmesi aşamasında önlem alınması gereken önemli bir konu haline gelmiştir. Tüm bu gelişmeler geleneksel içten yanmalı motorlu araçların yerine elektrikli araç yatırımlarını tetiklemiştir.
Öte yandan petrolün dünyada sınırlı kaynaklar arasında gösterilmesi ve benzin fiyatının gün geçtikçe artması, sürdürülebilirlik açısından ülkeleri farklı çıkış yolları aramaya yöneltmiştir.
Klasik benzinli ve dizel araçlarda geleneksel içten yanmalı motorlar kullanılırken, elektrikli araçlarda batarya yer almaktadır. Bataryaların farklı türleri olmakla birlikte, şarj ihtiyacı yenilenebilir bir enerji kaynağından elde edildiği takdirde şu an için maliyeti en düşük ve doğaya en az zarar veren araçlardır.
2010 yılında batarya maliyeti 1000 $ / kwh iken 2017 yılında bu maliyet %79’luk bir düşüşle 209 $ / kwh’a düşmüştür. Araba bataryalarının enerji yoğunluğu ise her yıl %4-5 oranında artış göstermektedir. Batarya maliyetlerinin düşmesi ve gün geçtikçe daha güçlü bataryaların üretilmesi ile birlikte 2030 yılında elektrikli araçların yılda 20 milyondan fazla satılacağı öngörülmektedir.
Elektrikli araçların geleceği için alternatif ham maddeler bulma yönünde çalışmalar gün geçtikçe artsa da lityum-iyon teknolojisinin sektörü domine ettiği söylenebilir. Aynı şekilde kobalt kaynaklarının geri dönüşümüne ilişkin çalışmalar da gün geçtikçe hız kazanmaktadır.
Alternatif ham maddeler aranmasının en önemli nedenlerinden biri aktif olarak kullanılanların dünyada sadece belirli bölgelerde ve sınırlı olarak üretilmesidir. Örneğin, dünya üzerindeki kobaltın %65’i yalnızca Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde çıkarılırken, lityumun %75’i Arjantin, Şile ve Bolivya üçgeninde bulunmaktadır. Öte yandan, Endonezya’nın nikelin ihracatını 2014 yılında yasaklamasının nikel fiyatlarının %50 artmasına neden olduğu belirtilmektedir.
Çok uluslu yatırım bankası Goldman Sachs’ın yaptığı araştırmaya göre 70 kwh bataryaya sahip olan Tesla’nın S modelinde 63 kilogram lityum karbonat eş değeri (lithium carbonate equivalent) ham madde kullanılmıştır ve bu 10.000 telefonun içeriğinde kullanılan lityuma eş değerdir. Bu da elektrikli araçların pazar payında %1’lik artış olması durumunda, lityuma olan talebin yıllık bazda 70.000 ton artacağı anlamına gelmektedir.
Bataryalı elektrikli araçlarda, elektrik motoruna güç vermek ve tekerlekleri döndürmek için bir bataryada depolanan elektrik kullanılır. Depolanan elektrik tükendiğinde, batarya ya bir duvar prizi ya da özel bir şarj ünitesi yardımıyla yeniden doldurulur. Bu araçlar, benzin veya mazot ile çalışmadıkları için “tamamen elektrikli” araçlar olarak kabul edilir.
Halihazırda egzozu bulunmayan bataryalı elektrikli araçlar, bu açıdan çevre ile barışık ve egzoz salınımı yapmayan modellerdir. Güneş veya rüzgar enerjisi ile şarj edilebilme imkanının olması, hem maddi olarak hem de çevresel olarak dünyanın birçok yerinde tercih edilme nedenleri arasındadır. Bunun dışında, herhangi bir benzin ya da dizel yakıta ihtiyaç duyulmadığından tasarruf sağlamaktadır.
Güç derecesi, bağlantı tipi ve kablo gereklilikleri aracın özelliğine göre değişiklik gösterse de genel olarak; Batarya değiştirme (QuickDrop), Ev Tipi (On-Board), Normal (Off-Board), Hızlı (Off-Board) ve Kablosuz (Wireless) Şarj en bilinen şarj yöntemleridir. Gelişen teknolojik gelişmelerle birlikte şarj istasyonlarının sayısı ve hızlı şarj etme olanakları gün geçtikte artmakta, hatta 3 dakika içinde bütün bataryanın şarj edilmesi gibi konular gündeme gelmektedir.
Batarya tiplerine ve şarj yöntemlerine göre ise 3 adet şarj seviyesi bulunmaktadır, bunlar; Seviye 1 (Level 1), Seviye 2 (Level 2), Seviye 3 (Level 3) olarak adlandırılmaktadır. Elektrikli araçlar, alternatif akım yöntemini kullanan AC tipi şarj üniteleri veya doğru akımı kullanan DC tipi şarj üniteleri ile şarj edilebilmektedir. Tesla hariç hemen hemen bütün elektrikli araçlar, AC şarj istasyonundan bataryalarını şarj edebilmektedirler. Tesla ise, Supercharger şarj istasyonları ile DC olarak şarj işlemini gerçekleştirmektedir.
Bataryası ölürse Elektrikli otomobil pazarı, yalnızca tüketicinin bu teknolojiye güvensizliği nedeniyle değil, aynı zamanda özellikle yüksek otomobil fiyatları nedeniyle de patlamayı başaramadı. Üreticilerin yaptığı teknolojik araştırma ve yatırımlar, önümüzdeki yıllarda liste fiyatlarında muhakkak düşüşü sağlayacaktır. Sıfır emisyonlu otomobillerle ilgili şüphelerden biri de elektrikli otomobil akülerinin maliyeti ile ilgili. Piller garanti süresi dışında hasar görürse, değişim için maliyet olarak zorlanabilirsiniz. Kısaca elektrikli araba bataryası ölürse; 17,6 kWh Smart EQ’nun pilini değiştirmek 9.000 € ‘ya kadar mal olurken, aynı işlemi 80 kWh Mercedes EQC için gerçekleştirmek 40.000 €’ ya kadar mal olabilir.
Elektrikli araba bakım masrafı, benzinlilerin yarısı kadar. Consumer Reports firmasının çalışması, elektrikli araçların (EV) bakımının aynı klasmanda bir benzinli modele göre yaklaşık yarı maliyet gerektirdiğini ortaya koyuyor. Elektrikli araba derken, aracın tamamen batarya ile veya hibrit bir teknolojiye sahip olması pek farketmiyor. Raporda bu gerçeğin, elektrikli arabaların hala pahalı bulunduğu ülkelerdeki tüketicilerin fikrinin olumlu yönde değişmesine fayda sağlayabileceği aktarılıyor.
Raporda farklı kategorilerdeki araçların kullanım ömrü boyunca, ortalama bakım masrafları üzerinde yapılan hesaplamaların sonuçları veriliyor. Bu çalışma için 2019 ve 2020 yıllarında binlerce araçtan toplanan saha verileri analiz edilmiş. Buna göre benzin motorlu (Internal Combustion Engine – ICE) araçların bakım ve onarım masafları mil başına yaklaşık 0,061 dolar civarında. Buna karşın Nissan Leaf ve Tesla modelleri benzeri bataryalı tam elektrikli (Battery-Electric Vehicle – BEV) araçların bakım ve onarım masrafları mil başına yaklaşık 0,031 dolar. Toyota Prius benzeri yarı elektrikli, yani hibrit (Plug-in Hybrid Electric Vehicle – PHEV) araçlarda ise masraf mil başına 0,030 dolara geliyor.
2021 yılı için MTV rakamları belli oldu. Yılda 2 eşit taksitle ödenen MTV’de, %9,11 oranında artış yaşandı. Buna göre Türkiye’de satılan elektrikli otomobil modellerinde en düşük MTV 315 TL’ye, en yüksek MTV ise 12.526TL’ye çıktı.