Transkript
1 -Biz bu topraklar n insanlar y zdedi pirimiz Anadolu "can" dedi inde "feda" demek töremizdir Yok demedik ki hiçbir zaman "Can" dedi Anadolu "Feda" diye ünledi Ayn anadan do mad m z kardefllerimiz kardeflten ötelerimiz Dü ünümüz kuruldu cenk meydanlar nda Döllendik cenk meydanlar nda akan yi itlerin kan yla Aln m za ba l lo usa kufla koydu ad m z umudun analar fiimdi sab rla kundak açar z Ölen her hücremizden umuda Direngen düfller do ururuz do urmad m z evlatlar m za Son evlat en k ymetlisi olur derler Son evlad m z n ad n Özgürlük koyacak Anadolu Bizi ba r na bast nda... Gülnihal Y lmaz ve Fatma Tokay Köse; iki ölüm orucu direniflçisiydi. Yüzlerce gün direndiler zulme; yüzlerce gün yürüdüler açl - n koynunda. Bu zorlu yürüyüflün zorlu günlerini birlikte paylaflt lar. Ölüme adeta elele yürüdüler. Günler ve geceler boyu karfl l kl yazd klar fliirlerle konufltular. Ve befl gün arayla flehit düfltüler. Feda destan iflte bu elele yürüyüflün ürünüdür. Henüz bitirmemifllerdi destan... Henüz tamamlanmam fl bir destan n içinde yafl yoruz, Gülnihallerin, Fatmalar n destanlar büyük destan tamaml yor parça parça. Feda Destan Feda Destan Boran Gülnihal Y lmaz Fatma Tokay Köse Boran Feda destan n yaratanlara...
2 Gülnihal Y lmaz Fatma Tokay Köse Boran
3 FEDA DESTANI Gülnihal Y lmaz Fatma Tokay Köse
4 2 BORAN YAYINEV Feda Destan Gülnihal Y lmaz Fatma Tokay Köse Birinci Bas m: Eylül 2003 Bask : ASPAfi Boran Yay nevi: nebey Mah. Koçibey Sok. Yüksel flhan No: Fatih / STANBUL
5 Feda Destan 3 Yay nevinden... Gülnihal Y lmaz ve Fatma Tokay Köse; iki ölüm orucu direniflçisiydi. Yüzlerce gün direndiler zulme; yüzlerce gün yürüdüler açl n koynunda. Bu zorlu yürüyüflün zorlu günlerini birlikte paylaflt lar. Ölüme adeta elele yürüdüler. Günler ve geceler boyu karfl l kl yazd klar fliirlerle konufltular. Ve befl gün arayla flehit düfltüler. Feda destan iflte bu elele yürüyüflün ürünüdür. Destan n ad Feda Destan olarak kendileri taraf ndan konulmufltur. Henüz bitirmemifllerdi destan ; aralarda eklemeyi düflündükleri çeflitli bölümler vard. Bu ekleri biz de yapmad k; her kelime, her sat r, onlar n kaleminden ç kt haliyledir. Henüz tamamlanmam fl bir destan n içinde yafl yoruz, Gülnihallerin, Fatmalar n destanlar büyük destan tamaml yor parça parça. Gülnihal, ölüm orucunun 200. Günü hediyesi olarak bir fliir yazd Fatma ya:
6 4 Her sabah çocuk gözler bize bakar asl nda gözler, her daim üstümüzdedir bazan farketmeyiz ceviz a açlar n n alt nda mefle koruluklar n seyre dalan her bir göz binbir düflle örülüdür belki fleker, belki bir k nal kuzu belki de hiç görmedi i yerlere ayak basman n hayali... flimdi düfllerin gözleri bize bak yor... Düfllerin gözlerinin onlara bakt yerde, onlar bir an bile karars zl a düflmediler. Yürüyecek, yürüyecek ve o gözlerde okuduklar düflleri gerçeklefltireceklerdi. Fatma, 15 Ocak ta Gülnihal ve kendisine dair flu dizeleri not düfltü tarihe: Vakit ne zaman eriflir hissetmeliyiz yoldafl bekledi imiz günler yak n çok yak n derim fakat uzat elini o andan önce!... Su, atefl, toprak toprak alt ndaki hayat! bu hayattan do an hayatta gerçekleflir düfllerimiz ver o an elini
7 Feda Destan 5 suyun ve ateflin türküsünü toprakça söyleyelim... Toprakça söylediler türkülerini. Konuflma güçlü ü yaflad klar dönemlerde art k birbirleriyle paylaflmak istedikleri duygular da dizelere döküyorlard. - "Art k çok yaklaflt k, bekledi imiz günlere" demiflti Fatma, Gülnihal cevap vermiflti: - "fiimdi de kendi pay m za ölece iz yoldafllar!" Aral k n flehitleri için 28'lerin Hikayesi ni yazm fllard. Bayra o günden bu yana tafl yanlar için Feda Destan n yazmaya bafllam fllard. Ama art k s ra onlardayd. Art k Feda Destan n n sonraki dizelerini yazamayacaklard. Bayra ve kalemi yoldafllar na devrederek ölümsüzlefltiler. Onlar n kaleminden de il yüre inden akan bu destan yay nlamak, bizim için bir onurdur; onlar n bafllad destan, hücrelerde, onlar n yoldafllar taraf ndan sürdürülüyor. F Tiplerinde tecrit sürüyor. Tecrite karfl ölüm orucu sürüyor. Özgür Tutsaklar, Gülnihallerin ve Fatmalar n yoldafllar, 107 flehit verdikleri bu direnifli 1000 li günlere tafl d lar. Direnifl bayra hala tutsaklar n al nlar ndaki k z l bantlarda dalgalanmaya devam ediyor. Yeni Gülnihaller, Fatmalar ekleniyor flehitler kervan na. Her gün yeni dizeler ekleniyor destana.
8 6
9 Feda Destan 7 I. BÖLÜM (M LENYUM, TERÖR STLER VE ONLAR ÜZER NE)
10 8 Bugün sizlere bir destan anlataca z büyükler Diyece imiz herfley ayniyle vaki dir. Anlatacaklar m z yaflayan insanlar n hikayesidir Dinleyece iniz özgürlü e sevdal yüreklerin türküsüdür Destan n ad n koymak okuyana yarafl r Biz FEDA DESTANI dedik ad na Ancak bilin ki as l ad yüreklerinizde gizlidir.
11 Feda Destan 9 Anlatacaklar m z n geçti i zaman Develer tellal, pireler berber iken de il... Yafland yer Kaf Da 'n n ard hiç de il... Herfley sizin yan bafl n zda oldu Kulaklar n z duydu, gözleriniz gördü. Bize düflen, üstüne düflen yalan perdesini kald rmakt Kald ral m dedik. Kifli gerçeklere merakl ysa gönül gözü de görür Düflünmek ve sormak gerçek kap s n n anahtar idi. Alal m o anahtar elimize Dalal m gerçek kap s ndan içeri...
12 10 kibin y l pek debdebeli bafllad. Milenyum denildi Gökten ya mur yerine dolar ya acak denildi Denildi babam denildi Demokrasi geldi gelecek filan Avrupa kap s ndan atlad k atlayaca z filan... Gelen: Yokluk, yoksulluk, katliam Ya an iflsizlik, ya an zulüm, ya an kan... Bizim ülkemizde, ya an herfley önce hapishanelere ya ar. Coplar önce hapishanelerde, sonra sokaklarda kalkar. Hayat n kanl nabz hapishanelerde atar... Hapishanelere aslan yata derler Türkiye'de hapishaneler insan yata d r. Hem de en has ndan...
13 Feda Destan 11 Müessesemiz tüm halk n hizmetine aç kt r... Hem de en konforlu taraf ndan A, B, C, D, E olmad F O da olmazsa Elif lam mim vav Yetmedi mi Alfa beta gama... Bütün tipleriyle hizmete aç kt r zindanlar m z Çünkü tutacak yoktu baflka dal m z Görsün de ibret als n k ymetli vatandafllar m z T rss n da sussun bald r ç plaklar m z... Sosyal patlama, siyasal çatlama neyim falan... Patlayacak bir fley varsa onu da biz patlat r z... Göz patlat r z... Vakti zaman nda bir k ymetli savc Bir ulu kifli bir bilgeler bilgesi flahlar flah... Yar m kilo siyanürlük iflleri var buyurdu da dikkate almad yd k
14 12 fiu teröristlerin suyuna siyanür kat p paklamal yd k Bunlar insan de il bir afet... Soyu tüketilmesi gereken bir mahlûkat Bunlar n yüzünden Sam Amca'dan habire sille tokat Hadi o mühim de il iki bel k rar, el etek öperiz olmazsa bir yerleri peflkefl çekeriz Pezevenkli e oldum olas mütedeyyiniz... Ama tokat n has Osmanl tokad Ad Osmanl olsa da Bu tokat bald r ç plaklar iyi bilir. Korkulacak fley öfkeyle patlat lacak tokatt r Korku da lar bekler velhas l- kelam... Korku artt kça Zulümlerden zulüm seçtirmek vazifemizdir derim... Sayg lar mla ilgililere arz ederim.
15 Feda Destan 13 Memleket gerçe i bu... Anlatmakla bitmez... Bizim destan m z bu gerçe e meydan okuyanlara dairdir. Hapishanelerde dört mevsim direnenlerin hikayesidir... Biz adlar na ONLAR dedik Adal lar n soyundan geldiklerini de söylemeliydik Bu destan n Otuz y ll k bir tarihin imbi inden süzülüp geldi ini eklemeliydik Köklerinin Bedreddinlerde Yüreklerinin dünyan n dört bir yan nda oldu unu anlatmal yd k Art k bunlar da malumunuz oldu madem Dalal m ONLAR n dünyas na...
16 14 Onlar Bir ayd nl k sofras nda diz k ranlard Onlar Sen gibi, ben gibi birer cand Onlar insand... nsano lu iki türlüdür. Renkleri baflka dilleri baflka belki ama türküleri ayn... Çirkin bir tahteravallinin taraflar d r onlar... Tahteravallinin bir taraf ne kadar yukardaysa Öbür taraf o kadar afla dad r. Tahteravallinin alt taraf milyarlar Üst taraf bir avuç... Bir taraf nda çal flanlar çal flsa da doymayanlar Di er taraf nda kene gibi yaflayanlar... Kene dedik ama kene masum Kene nin kötülü ü asalakl ndand r Ama kene s rt nda oldu u canl yla ayn flartlarda yaflar Bunlar yaln zca asalak de il
17 Feda Destan 15 Bunlar saltanatlar sürsün diye hiç durmadan iflleyen bir k y m makinas flkenceler, katliamlar üreterek yaflayan bir zulüm fabrikas... Bunlar hain, bunlar düflman... Bunlar, kökleri Hitler'de, Franco'da, Kuyucu Murat'ta kan içerek beslenen birer hayvan... Destan m z Dünya dönüyor madem Devran da dönecek Kölelik a al k y k ld madem Bu saltanat da çökecek diyenlerin hikayesidir...
18 16 Onlar akl n ve hayat n sesini dinleyen insanlardand r Sorular sordular, cevaplar buldular nsan olmak; Anlamak, düflünmek ve yaflamaktan geçer dediler... nsan, düflündü ünü yapmay beceren tek mâhluktur madem Madem insan insan yapan akl ve elleridir Madem insan insan yapan yürekle birleflen düflüncelerdir Gelecek ak l, yürek ve bilektedir deyip Yola koyuldular Tarihe bakt lar, halk n gücünü gördüler Gelece e bakt lar, halk n kurtuluflunu gördüler Yüreklerine bakt lar, sevgiyi gördüler Onlar halka güvenen birer cand lar Onlar insan gibi insand lar namustular, vicdand lar... Anadolu'nun dolu dolu yaflayan kendi yoksul, gönlü zengin canlar yd lar Onlar halk n evlad, halk n kahramanlar yd lar
19 Feda Destan 17 ki bin y l na girmeye yak nken tarih Yerküre hala yerinde duruyordu. Tek kutuplu dünya dediklerinden bu yana dünyaya iki kutup aras nda uçurum büyüyordu - Fizik kanunlar ndaki m knat s kutuplar de il fakat nsanla insan nsan n çal flan yla çal flmayan Üreteniyle üretmeyeni Üretti ini yiyemeyenle, üretilenin hepsini yiyece im diyeni nsan s fat m knat s kal b de il ki Z t kutuplar çekmez birbirini Kutbun birindekinin sadece flekli-flemali insan Di er kutuptaki; ak l, yürek, bilek ve namus bütünlü ünde Gören, NSAN der... kinci bin y la girmeye yak nken tarih Tek kutuplu dünya diyenler Yani kendini yeryüzünün efendisi ilan edenlere; Teknoloji, internet, sterlin, dolar, mark... Borsa, borsada canlanma...
20 18 nsan olan kutuba; açl k, iflsizlik, bilgisizlik, evsizlik ve ölüm reva... Görmemek, duymamak, konuflmamak bedava Ellerini aç p semaya, sadece Rabbim densin Fakat insan n insan taraf, Akl var düflünür Gözü var görür Dili var söyler Elleriyle yeni bir dünya kurmay ister Ve söyledi mi; hakikat söyler, hakikat eyler Destan m z n yaz c lar ; Tek kutuplu dünya diyen efendiler düzenine kar fl duranlard r nsanl n gelece ine sahip ç kanlard r nsanl k tarihinin ikibinine direnme mührünü basanlard r. Bundan dolay ; -bizce- HAK KATL NSANDIR... (Kitab m zda Hakikatli insan n 21. asra girerken yaflad klar n n sadece küçük bir bölümü bulunmaktad r.)
21 Feda Destan BÖLÜM (TEK KUTUPLU DÜNYACILARA HAK KATL NSANI KISA TANITIM)
22 20 Tek kutuplu dünyac lara göre Hakikatli insan olmak yasakt r. -Hele bir de bu dünyan n Türkiye'sinde isen- nsan olmak; anlamak, düflünmek ve yapmaktan geçer dediysen Deyip de durmad ysan Deyip de durmad n diye Evde, da da, sokakta... öldürülmeden M T, J TEM, TEM'de iflkencede intihara Kay p mezarlara kar flmadan kald ysan hayatta Ömrünün bir kesitinde büyük ihtimal Tan fl rs n hapishaneyle Bu memlekette hapishane çoktur... Fakat efendilerin dedi ine göre Hiçbiri milenyum teknolojisine uymuyormufl. - Islah edilmeli
23 Feda Destan 21 - Avrupa standartlar getirilmeli - Tutuklu ve hükümlüler bireysel etkinlikler yürütmeli - Örgüt bask s yokedilip, birey bireyli ini keflfetmeli - Hem tutuklu ve hükümlülerin sa l klar da bizim için önemli - Türkiye'ye ça dafl-demokratik sistemler gerekli... Böyle çeflit çeflit aç klamalarla As l hedeflerini gizlemekti niyetleri Bu ülkede nsan karfl t grupça sunulan her program Önce hapishanelerde bafllar Sonra, duvarlar n ard na taflar... Sunulan program; tarihseldi; Taa Hitler'den gelmekteydi. Türkiye'deki ad na; F tipi dendi Ama Anadolu'nun A s F ye nas l çevrilecekti? Yeryüzü tan k olup görecekti... (Biz duyup gördüklerimizin tümünü ka da dökmedik ama, yazd klar m z n her bir sat r n n gerçek oldu unun bilinmesini isteriz.)
24 22 Bu memlekette herhangi bir hapishane Henüz F tipleri uygulanmaya bafllamadan önce En flenlikli günlerdendir ziyaret Arada demir parmakl k, cam, tel örgüler olsa da... Yüzyüze söyleflip, göz göze sevilir Görüfl yeri için tedariklenmifl yiyecekler karfl l kl yenir, çaylar içilir.. Sohbetler-sözler; anaya, babaya, kardefle, yaredir... Yani cümlemizden dinleyip, cümlemize söylenir. kibin senesinde, bir görüfl gününde -Hakikatli insanlar ne dedi? -Durduk kulak verdik dediklerine O ul anas na; -Oy benim, y llar n kahr ndan omzu çöken ama bafl e ilmeyen anam duvarlar beyaz diye lüks oda oluyormufl hücreler Beyaz, ben ak sütünden tan r m Namus diye damar mda tafl r m Tuzuyla bir ter katt n Kireç badanal toprak damda yüzy l geçse yatar m Fakat hücre bu oda de il Duvardaki beyazda ter yok, tuz yok nsana yabanc bir beyaz Bu beyaz kirli bir beyaz Zulme kesen bir ayaz...
25 Feda Destan 23 Kardefl kardefle dedi; -oy benim, birlikte koflmalara, da bay r dolaflmalara bulutlara as l düfller kurmaya doyamad m hücrenin ad n oda koymufllar -hem de lüksünden- Lüksü nas l dersen Dufl, tuvalet, bitifli inde mutfak niyetine lavabo... Bir de plastik masada yapma çiçek Ohh... diyorlar, yat... Yatt n yerden elini uzat Avrupa standartl bir hayat Lüks oda reklamlar n izlemiflsindir zaten Dönelim bana, can kardeflim Paylaflmadaki güzelli e ilk ad m m ben Beraberlik insan olman n gere i nsan, insans z durmaz Kardeflten öte ba lananlar n ayr s, gayr s olmaz Avrupa standart ym fl?... stemem aman... nsanca yaflamaktan ötesini kabullenmez bu can...
26 24 Yar yare dedi ki; - Oy benim bir güz vakti da lardan bahar toplay p, yüre imin kilidini açan m Sevda ki yürek ister Yürek namusuyla sever Biz ki bu gerçekle sevmifliz Ekme e ve adalete doyulsun diye ömrümüze al kefenler biçmifliz Derler ki flimdi; nanc ve onuru b rak, unut adaleti, sevgiyi Ekmek istiyorsan tredmana uy De ifliverir huy, suy... Al moru neylersin Bak zamanla beyazl seversin, rahat edersin... Diyorum ki bir tanem Beyaz sen, k nal ak ellerinden, saç n n tellerinden tan rs n Nergislerden, zambaklardan kokusunu al rs n Dedikleri beyaza dokunulmaz, koklanmaz Do an n özünden, sevdan n sözünden uzak bir beyaz nsan kalmaya yasak, Sevda solumaya, namus korumaya tuzak fiimdilik durum bu. Son sözümse yar; Tredmana uymam, kirli bir ten tafl yamam Ak kefene sar n r m da sevdam zdan soyunmam
27 Feda Destan 25 Hapishanelerdeki hakikatli insanlar n F tiplerine genel bak fl böyleydi Deyip-dinlenenler tek tarafl de ildi Günler aylara eklendi F tipinin nam dört bir yanda söylendi Ve dönemin efendilerince takdir toplayan baflbakan Hayat ndaki istisna do rulardan birini söyledi: Cezaevleri sorunu çözülmeden bu program uygulanmaz fievkle sar ld klar bu program IMF'nin düzenledi i, hep bana diyenler için iyi bir paketti Vergiler art r lmal Özellefltirmeler h zland r lmal Mezarda emeklilik yasas derhal ç kar lmal Kamu giderleri k s l p, çal flanlar n ücretleri sabitlenmeli Ve daha bir çok mal... meli... Baflbakan n aç klamas pek vecizdi Türkçe aç klamas belli; Programa karfl ç kanlar, hapishanelerdeki devrimcilerdir... Bunlar öyle ya da böyle bitirilmeli Bunun en uygun biçimi izole edilmeleri...
28 26 Hapishanedekiler: F tipi kabul edilemez Hakikati anlayan d flardakiler: Hücre iflkencedir, iflkenceye karfl ç kal m F tipine dönüfltürülmek istenen tüm Türkiye'dir dediler Demekle kalmay p, çalmad k kap, anlatmad k insan b rakmad lar. Aylar aylara eklenirken, Deyip de yapmayanlar, ne yapaca n bilmeyenler Özünü sözünü bir edip yürüyenlerle yürümeyenler... Eli yakan köz, göze batan çöp, suya düflen tafl gibi aç kça gördüler. Dününden ö renip, bugünü bilip, gelece i görenler söylediler aç kça; YOLA KOYULMALIYIZ Sa a sola sapmadan Yalan söze kanmadan Kan m z suya akmadan Afl yap p suyu, yola koyulal m dediler
29 Feda Destan 27 Ve içerdekilerin Sözün hükmü bitti dedikleri gün Takvim 20 Ekim 2000 tarihindeydi... Bugünden itibaren, ekme in, topra n, ateflin hakk için Hayat n asl için, açl k seçildi. Açl ktan ölünecekti Ölünecekti ama insan n hakikati yaflayacakt 20 küsur hapishaneden onar yirmifler, üçer befler Önden gidip ölüme yetiflmek istediler Dursun diye sessiz ölüm Kirli beyaz bu zulüm Genç ömürlerine al kefenler biçtiler 20 Ekim 2000'de onlar art k ÖLÜM YÜRÜYÜfiÇÜLER ydi
30 28 ÖLÜM ORUÇÇULARININ SON SESLEN filer NDEN B R Bu ülkede ölüm orucu ilk de ildi Bin dokuz yüz seksen dört, bin dokuz yüz doksan alt Deneyimleri yaflayan, gören, duyan Ve okuyan herkesçe bilinirdi Bu seferkinin bedelinin çok daha büyük olaca belliydi Bunu biliyorlard ölüm yürüyüflçüleri Onlar ömürlerini ortaya koyuyordu Bunu bilmelerinden ayr Gelece ine sahip ç kmas gereken milyonlar vard Bundan dolay durmad lar Gün gün ölüme giderken, anlatmay elden b rakmad lar Bendenize seslenifllerinden biri flöyleydi; Sen; ayd n sanatç, Sen gazeteci yazar, Sen; iflçi memur Sen; ö renci gençlik, hakim, savc, floför, imam, doktor, simitçi, kahveci, muhasebeci... Bu ülkenin tüm üretenleri Sözümüz sizedir, yürüyüflümüz sizin için
31 Feda Destan 29 Hep birlikte ayakta ve hayatta kalmaya Bulmal y z bir biçim Yoksa ölümden öte kalm yor seçim F tipleri sadece bizlere de il Tüm topluma seçilmifl model. Ey halk m z... Seviyoruz sizi can m zdan çok Bugün duymad ysan z sesimizi Bilmediyseniz ad m z Suçlam yoruz sizi hepten Fakat bilip de yapmayanlar n vicdan n ezip geçecek cesaretlerimiz Bu seslenifllere kulak t kayanlar Üzerine düflenleri yapanlar da vard Onlarla gönül birli iyle yetinmeyip Duvarlar d fl nda ayn yola koyulanlar da
32 30 Kimi de: Durun yapmay n. Az daha bekleyin. Devletin dedi ine göre hal belleyin dedi. Devletin dedikleri ise iyiydi, hofltu fakat hepsinin sonu bofltu. Osmanl 'dan bu yana yalan, hilesi çoktu. Bir yandan ölüm yürüyüflçüleriyle oturmuflken görüflme masas na, di er tarafta dolar imparatorunca sabit tutulan baflka bir masa. Devletin hesab : - ki düflman n tan yan anlam flt. Görüflmek de il oyalamak. Tek kutuplu dünyaya sabit masada as l karar al nacak.
33 Feda Destan BÖLÜM: (ANKARA KAN, ÇANAKKALE F DAN)
34 32 Ankara, Ankara Seni görmek ister her baht kara Diye türküler yak l rd bir zaman. Ankara: Baflkenti Türkiye'nin, kalbi hükümetin. Ankara'da baflta oturanlar milletin temsilcisi iken daha onu görmek isterdi her baht kara ama milenyum gelinceye kadar Ankara'da baflta oturanlar n as l ve asil ifli karartmakt halk n yazg s n Ankara'da Baflbakanl k konutunda bir karara var lacakt 2000 y l n n 18 Aral k' nda Karar alacaklar: Seçilmifl dört muhterem zat, oturdular masan n bafl na k rm z ceylan derili, s cac k, yumuflac k koltuklara al fl k kaba yerlerini yayarak... Birinci zat: Y llar n siyasetçisi ABD ç karlar n n Türkiye'deki en sad k bekçisi, eski Karao lan, yeni: Ak güvercinli partinin genel baflkan, Türkiye devletinin Baflbakan Bülent Ecevit. kinci zat: Ayn soydan Baflbakan n yard mc s sessiz mazbut durufllu ortaklaflmalarda iyi buluflturucu Hüsamettin Özkan. Üçüncü zat: Nam yürümüfl emniyet teflkilat nda uzun y llar emek vermifl, emeklerinin
35 Feda Destan 33 karfl l n alm fl, emekli polis flefi. fiimdiki içifllerinin bafl çiflleri Bakan : Saadettin Tantan Dördüncü zat: Profesörlük aflamas na ç km fl hukukçu hem inançl hem de demokrat yanlar yla bas n m zda bolca tan t ld. Adalete bakan Hikmet Sami Türk. fiimdi görüflülecek konunun o da birinci dereceden muhattab. Baflbakan önce dinlemedeydi. Söz ald bakanlar: Kendilerinden emin. Bütün haz rl klar m z tamam. Operasyon için gerekli teçhizat ve teflkilat bilgileriniz dahilindeydi. Daha evvelki tecrübelerimizi de nazar dikkate alarak bir y ll k e itimden geçirerek operasyona tamam haz rl k. Hikmet Sami: Kamuoyu ve tutuklular bu kadar oyalayabildik. Görüflmeleri sürdürür görünürken tam zaman d r, derim efendim. Hüsamettin: Son sözünüze göre gerekli talimatlara geçelim Baflbakan m. Baflbakan Ecevit: Tamam operasyon yar n sabah yap labilir, hay rl olsun! O gün toplant lar böyle bitti. Fakat sabah: Kime, nas l hay rl olacakt?
36 34 Hay rl olsun denilen sabaht. Yaln z bir fark vard. Bu memlekette gün do madan dayan l nca kap na pek hayra ç kmazd. Tarih 18 Aral k 2000'e geldi inde hapishane kap lar na devletin gücü dayand. Bayrampafla, Ümraniye, Çank r, Ayd n, Uflak, Çanakkale, Bursa, Ceyhan, Malatya, Ulucanlaflan 10 can n kan yla yanan Ankara Ulucanlar... Toplam 20 hapishanede saat 05:00'de gün yerine karanl k çöküyordu, çat lara, maltalara, camlara bu sabah duvarlar baflka bir kara. Emir ç karm fl art k Ankara. Kap lara dayanan, duvarlara sinen, çat lara mevzilenenlerin rengi karadan kara. Kömür, katran, kahve, gece karas de il hapishaneye inen. Teslim olun. Ba rd klar bizimkilerdi. Peki duvarlar aras na hapsedilmifl can neyi teslim edecekti? Sormas gerekenler bu soruyu sormad. Bir, Teslim Ol diyen bir de teslim olmas istenen bildi. Teslimiyet ne menem fleydi. 20 hapishane o güne teslim denen, h yanet ça r s yla girdi. 20'den biri Çanakkale: Çanakkale'de it durmaz derler bir tepe, it durmayan yerde insan durur mu deme. Bu tepenin yamac ndayd hapishane.
37 Feda Destan 35 Karga gürültüsüne mart sesi kar fl r, baz baz deniz kokard ci erler bayram Bazen de fabrika bacalar ndan taflan so an ve bal k kokusuyla iç bunaltan bir havas vard. Varsa siyatik, bronflit, ast m n z, hastaysa böbre iniz hiç tavsiyem de il kal nmaz burda. Gerçi hapiste yatan n siyati inden kime ne. Ad var it durmaz tepesi. t durmaz yerde insan durdururlar. Hapishanenin mevcudu çoktu. Milletleri, mezhepleri, meslekleri çeflit çeflitti Ama yürekleri, ak llar ve yollar birdi. En güzeli yaratma yolunda beraberlerdi. Bundan dolay ki it durmaz yerleri dahi güzelleyebilirlerdi. Baykufl, karga seslerini bitiren türküler yakarlar mesela. Duvarlara flen kahkahalar n katarlar. Bilirler topra n k ymetini mesela. nsanla tabiat n, dünya kurulal beri süren beraberli inin k ymetini bilirler. Ve betona inat topra n hasretini giderirler. Çay karavana art yla üretilen toprakta dindirirler. Betona inat topra a hasreti. Reyhan, mor menekfle, japon gülü Birde akflamsefas, Ve karanfil Nazl nazl boy verince saks larda. Her mevsim bahar, Her mevsim yazd r. Onlar n mekan nda.
38 36 Ben yazmad için kitaplar nda iflleri, afllar, düflleri beraberdir. Ve hayat biz olmay bildiklerinden herfley güzeldi. 20 ayr yerde, ayn gün ve saatte, Teslim olmas istenen biz lerdik. O gün hapishanelerdeki bizler operasyon sözüyle uykulardan uyand. Operasyon bahsi geçen karanl kt r. t durmazda bu sözle uyanan bizlerden birinin ad, Fidand. Ölüm yürüyüflçülerindendi. Açl n 57. gününde gözlerini kepçe, dozer, silah, cop ve kalkan görüntüleriyle aralad. Oysa bu sabaha kadar erken ama kendili inden uyan r arkadafllar n imrendiren güzellikte çal fl rd. Günü selamlamaya tam vaktinde haz rd. Bugün ola anüstü do rulsa da yata ndan ayn sakinlikte haz rd. Yatakhaneden ç kt. Karanl n indi i dört yan dolaflt... Bakt : USA teknik ve e itimiyle karanl k tavanda gaz lambas, camlarda namlu, kepçe, dozer, vinç, itfaiye s ras yla ayakl kuvvet say s fazlas yla... Düflündü Fidan: Karanl k ilerlemekte... As l iflleri yüre e korku vermek, ci eri befl paral k etmek, çok geçmez bafllarlar ölüm kusmaya. Onlar geçmeden harekete geçmeliyim ç kmal y m öne. Daha dün söyledik söz verdik. Dokunmaya kalkarsan z bize, yakar z kendimizi.
39 Feda Destan 37 Bak fllar yoldafllar n n üzerinde dolaflt. çine tad na doyulmaz bir mutluluk akt. Dediklerini yapma vaktiydi. Saat 07'ye geldi inde karanl k hala ilerlemekteydi. Geçemeyeceksiniz diyen canlar ise tetikte. Canlardan bir can ad Fidan. Deyip dinleyen, yaln z halk na a layan, halk yla gülen günü bilen yar n gören ve insan s rr na erecek denli seven. Kökü Munzurlar da otuz befl y ll k Fidan boylu Fidan. Durdurmak için kirli kara ölümü, durmad, düflünmedi tereddüt etmedi. Ömrünün en ç kars z ve pervas z sesiyle ben dedi. lk alev ben olaca m dedi. Bu Ben öyle kat ks z biz di ki di er alev aday eller birer birer indi. Bu sesin heybeti karfl s nda bafllar sayg yla onay verdi. Çok mutluyum, çok teflekkür ederim dedi bu onaya. Ve sevinçten uçacak gibi... Hadi haz rl m görmeye Namusumdur diye kufland al tac n yoklad. Sar y ld z n n s cakl n avcuna ald. Yürüyüflüne bafllarken, yoldafl ellerde ördürülüp giydirilen kaza na uzand. Üzerine yüre inde tafl d güneflten ellerinin al fl k oldu u orak-çekiçten bayra n takt. Malzemelerim tamam m? diye sordu.
40 38 Ceplerini yoklad. Kutluydu. Kutlanmak istedi. Mutluydu mutlulu unu paylaflmak... fiimdi özünde ve sözünde Oy kurban olam ben dedi i yoldafllar yla vedalaflacakt. Ulaflabildi i her canla sar ld, kucaklaflt. Munzurlardan Çanakkale'ye tafl d su gibi coflkusunu yüreklere ak tt. Bu vedalaflma veda de ildi. Mutlaka ayr l klar gözyafll olur, hüzün doludur. Bu vedada ayr l a yer yoktu. Karanl n en koyu noktas na maltaya ç kt.
41 Feda Destan 39 Karfl da duran manzaraya bakt. Kask, kalkan, namlu, cop ve bombadan ibaret, do aya, insana yabanc onlarca suret. Fidan' n ad mlar sa lam. Beselerden, Zarifelerden, yadigar bir endam. Sefer yapanlara zafer tatt rmayacak it durmazda. Fidan bir anl k durdu arkas na döndü. Yolunda olacak, ad yla do acak düfllerini yaflatacak yüzbinler gördü. Fidan yan k sesliydi. Türkü söylemeyi pek severdi. Kendi ana dilinde Dersimce türkülerin yeri baflkayd ona göre. Sanki birazdan tutuflturaca kendi can de ildi. En güzel türküsünü söyler gibi Gördü ü yüz binlere seslendi: Çok mutluyum Çok teflekkür ederim Sizleri halk m çok seviyorum
42 40 Fidan sevgi ve ba l l a yabanc herfleyin d fl nda yoluna devam etti. Duvarlar n içinde de ildi. Ayaklar kutu deresi çimlerindeydi. Karanl n üstüne üstüne yürüdü ve o'na sevgisine yarafl r kinle seslendi düflman na: siz bu vatan sevemezsiniz, sevseydiniz Amerikan postallar alt nda çi netmezdiniz. Siz halk sevmezsiniz sevseydiniz, Analar m z sokakta coplatmazd n z. Düflmans n z. Dü...fl...ma...n!!! Saat, 07:20'de sesin sahibi beden atefle döndü. Alevlerini derinden, Kawa'n n bunca y ld r sönmeyen ateflinden alm flt. Bundan dolay dimdik durdu. Bu közün durdu u da lar kadar dik. Kuflkusuz öyle -ki- Bir an olsun dizleri titremedi. Dünyan n tüm dillerinde en güzel sözcü ün sembolünü anlatan elleri inmedi. Saat 07:27 oldu unda, Fidan art k FEDA'idi. Karanl k korkmufl donmufltu. Ancak kameralar na alabildikleri alevlerin korkusuyla telsizlerden flu sözcük duyuldu: Fidan Kalflen kendini yakt.
43 Feda Destan 41 Fidan uçarcas na ç kt direnifl ko ufluna geri geldi. Bu kez yoldafllar n n omuzlar nda, z lg t ve sloganlarla yerleflti. Herzamanki gibi özenli, ama flimdi daha bilge, mütevazi ve güzeldi. Düzgün Baba Oca gibiydi yeri. FEDA oldu u can yoldafllar birer-ikifler baflucuna yöneldi. Yönelenlerden biri ölüm yürüyüflçülerindendi. Fatma Ersoy adl, nazl bir selvi. Önce Fidan' n önünde sayg yla e ildi. Sonra yoldafllar ndan izin isteyip elindeki ka d gösterdi: bunu okumak istiyorum. Elindeki ka t, partisinden bir gün önce duydu u ve son kez okuyaca sözlerdi. Fatma, Bütün seslerin üstünde bir nefesle bafllad okumaya: flimdi zafer an kadar yak n... Yar n halk m z n omuzlar nda bir bayrak gibi... Okudu u herhangi bir metin de ildi. Yaflananlar n ad, gerçe in can damar yd. Fatma okumay bitirdi; ama bitmedi Fidan'la yürek sohbeti.
44 42 Kara gözleri Fidan' n al duva na kilitli, bafl dimdikti. Dedi: Oy benim can yoldafl m. Daha tan flmadan senle ne mutlu ki yollar m z, y llar m z birleflmifl. kimizi de Dersim beslemifl büyütmüfl. Az daha erken gelseymiflim dünyaya evden gizlice ald n kesme flekerleri benimle de paylafl rd n mutlaka. Evde ne var ne yok da t rm fls n da. Bu yüzden H z r' n k z demifl halk sana. Paylaflmak mayanda. Malatya, Sakarya bura. yi ki hep beraber olmufluz. Ayn sevdaya bafl koymufluz. Sen ki cana can katmada, sözün eri olmada, kat ks z sevgi sunmada ö retmenim. Bu zemheri ayaz nda güneflim, inanç ateflimsin. Madem ki art k Fidan de il FEDA's n. Bundan sonra ben Fidan' m.
45 Feda Destan 43 Fatma yana na ald Munzur yata gülüflle sözünü ba lad. S radaki yoldafl na yol açt. S radaki e ildi. Fidan' n aln ndan öperken dedi; Bu so ukta aln n ne kadar s cak. Band n yerli yerinde duruyor. Al n yaz s dedikleri bu mu? Band n ç kmayacak flekilde aln na yap flm fl. Bu ise al n yaz s, tüm yazg m z senin gibi olsun. Y ld z n n alt çizgili, özel u raflsan bu kadar belli olmaz. Bofluna tak lmad k sana 'süslüsün' diye. Süsünden bir parça b rak bana diye do rulurken sohbetteki, avucuna bir saç buklesi düfltü. Bundan dolay bitirmedi sohbeti ve devam etti. Oy benim sözüne, sohbetine doyamad m, do all na hayran kald m, avuçlar mda saçlar n n alev rengi s cakl n saklayaca m. fiimdi sen memleketimiz gibi güzelsin. Saçlar n tazelenmifl mefle dallar kokusu. Gözlerin ceviz a ac alt nda yak lan uykular bu usu. Avuçlar n, avuçlar nda parlayan k na. Umutlar n en kutlusu. Nas l da bozulmam fl ellerin. Sevgiyle ifllenen topra n bereketindensin.
46 44 Hani baharda belledi in, otlar n biçti in, olgunlafl p sarartt nda yüklü baflaklar, erkek ifli demeden üzerinde t rpan ifllemekten hazetti in toprak misali. Bundan m dört mevsimin güzelli ine kesmifl bedenin. Ayaklar nda akl sar l nergisler, zemherinin k tl n n inad na bol. Bu memleketin hangi da na ad m atsan önünde bitiveren k r çiçekleri bafl nda. lla ki karanfil demifliz, kaç ömrü onda simgelemifliz. Çok flükür karanfilsiz de ilmifl direnifllerimiz. Gö sünde hemen bitivermifl. Ya ellerin, ellerine ne deyim delal m(*). O ellerden sundu un sonuna kadar helald r. Ellerin ki on parma nda on marifet. O ellerde yaratmay düflünmedin ki hiç para servet, hayat tafl makt r senin için dert. Hani kan merkezinde çal flt n günlerde hastalar na bulamay nca kan, beklentisiz, teklifsiz kan vermen gibi. A r halk nda yaratt n A r kadar ulu sayg gibi. Gülserenlerin Hüsniyelerin elini tutar gibi... Deprem ac s yüre inde yaralar n sarmak için en önde koflar gibi... (*) Delal: Kürtçede eflsiz, benzersiz demektir.
47 Feda Destan 45 Yafll larla sohbete dalar, düflmandan s rr n saklar dostunu ba fllar, Karaçerde mendil sallar gibisin. Fidans n. Onlarca can için en önde at lans n. FEDA's n yani. S n rs z yaflam veren uçsuz bucaks z hayats n. Halk n n r zk kesilmesin diye; k z l k z l, alaz alaz, s cak s cak... Ço alan gelinci e kesmifl topraks n.
48 46 Fidan ranzas nda huzurla yat yordu Yüreklere ekti i cesaretle, ba l l kla, beyinleri fl tan FEDA's ile, çat flmay yönetiyordu. Bundan sonraki herhangi bir zaman flöyle bafllanacakt söze: 19 Aral k'tan önce, 19 Aral k'tan sonra Aral k'tan sonra, it durmazda çat flma sürdü. 100 küsur cana bomba ve kurflunla Yaral çok, ölen yoktu daha. Böyle ç k ld. 21'in sabah na. Sultan adl bedeni ufak m ufak bir kad n vard. Küçük bedeninde büyük sevdalar, tafl maya kararl yd. Dayand, 21 Aral k sabah bir bomba Sultan' n gö sünü buldu. Küçük bedenini do rultamad. Dostlar onu Fidan' n ranzas na tafl d. ki kürt k z omuz omuzayd... Sonra Fahri... Kimyasal köpüklerin içinden zar-zor ç kar ld. Adli t p raporuna flöyle yaz lacakt : ölümün... ateflli silah mermi çekirde ine ba l ince barsak ve mezan yaralanmas, iç kanama ve geliflen kanama floku sonucu meydana geldi i.... Buras Çanakkale'ydi. Sene 1915'ler de ildi. Katletmeye gelenler; ngiliz, Frans z, Anzak hiç de ildi... Ama 2000'in it durmaz tepesinde