Güreş, diğer spor çeşitlerine göre ülkemiz için oldukça ayrı bir öneme sahiptir. Ata sporu olarak tabir edilen güreş, aynı zamanda geleneklerimiz arasında varlığını sürdüren önemli bir aktivitedir. İki kişilik sporlarımız arasında yer alan güreşte belli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallara uyarak rakibinizi alt etmeniz gerekir. Kural dışı hareketlerde güreş durdurulur ya da iptal edilir. Bu nedenle güreşte kafanıza göre hareket etmeniz mümkün değildir.
Kuvvet ve zeka gerektiren bir spordur. Bu nedenle gücünüz kadar yapacağınız zeki hareketlerle de rakibinizi yenebilirsiniz. Güreş, Türklük ile birleşen bir spordur. Bu nedenle dünyanın neresine giderseniz gidin, güreş denince akla ilk olarak Türkler gelir. Bu nedenle güreş, ülkemizde düzenli olarak devam ettirilen bir spordur. Güreş farklı çeşitlere sahip olan bir spor dalıdır. Peki, güreş türleri nelerdir? Güreş geleneksel güreş, minder güreşi ve plaj güreşi olmak üzere üç ana kola ayrılır.
Minder Güreşi
Mavi ve kırmızı renkli mayolarla 9 metre çapa sahip olan minderler üzerinde yapılan güreş çeşididir. Minder güreşinde Dünya Güreşler Birliğinin vermiş olduğu talimatlar uygulanır. Minder güreşinde ise farklı stiller uygulanmaktadır. Bu stiller şunlardır:
- Serbest Güreş Stili: Bu güreşte tehlike arz eden tüm hareketler yasaktır. Bu stilde ayakla yapılan hamleler serbesttir.
- Grekoromen Güreş Stili: Roma ve Eski Yunan güreşçileri örnek alınarak yapılan güreş stilidir. Bu güreşte ayakla herhangi bir hareketin yapılması yasaktır.
Minder güreşi yapan kadınlar, serbest güreş stilini uygularlar. Bu güreş çeşidini diğer güreş çeşitlerinden ayıran en önemli özellik ise minder üzerinde yapılmasıdır.
Yağlı Güreş
Geleneksel güreş çeşitleri arasında yer alan yağlı güreş, ülkemizle bütün haline gelen bir güreş türüdür. Adından da anlaşıldığı üzere güreş yapan kişilere zeytinyağı sürülür. Aynı zamanda yine güreş yapan kişiler kispet giyerler. Yağlı güreş, ülkemizde gelenek haline gelen ve her yıl düzenli olarak yerine getirilen bir güreş türüdür. Türk kültüründe ayrı bir öneme sahip olan yağlı güreş, açık alanda yapılır. Yağlı güreşin yapıldığı alana ise er meydanı denilir. Bu meydan çayır üzerinde yer alır. Yağlı güreş yapılırken aynı zamanda davul-zurna bu spora eşlik eder. İnsanlar hem güreşi seyrederler hem de eğlenirler. Yağlı güreşte genel olarak serbest teknikler uygulanır.
Yağlı Güreşte Baş Pehlivan
Geleneksel olarak yerine getirilen Kırkpınar güreşleri, her yıl başpehlivanını açıklar. Bu başpehlivan, baş boyu adı verilen oyunda birinci gelir. Böylece oyunu kazanan kişi başpehlivan unvanını alır. Başpehlivanlık bir sonraki Kırkpınar güreşlerine kadar devam eder. Ülkemizde başpehlivan unvanını almak ise son derece önemlidir. Bu nedenle Kırkpınar güreşleri, kültürümüzün en değerli gelenekleri arasında yer almaktadır.
Yağlı Güreşte Altın Kemer
Yağlı güreşin bir diğer özelliği ise altın kemerdir. Altın kemer, baş boyunun birincisi olan başpehlivana verilir. Bu kemer, yine bir sonraki güreş yılına kadar başpehlivanda kalır. Eğer bu başpehlivan 3 yıl ardı ardına birincilik kazanırsa altın kemer, o pehlivana kalıcı olarak verilmektedir. Kırkpınar güreşlerinin en büyük ödülü sayılan altın kemer, hem maddi hem de manevi olarak çok değerlidir. Altın kemer, sadece Kırkpınar güreşlerine özel hazırlanan bir ödüldür. Bu nedenle de paha biçilmez bir değeri vardır. Yağlı güreşlere başlamadan önce bu kemer, gelen izleyicilere gösterilmektedir. Sizde Kırkpınar yağlı güreşlerine giderseniz, altın kemeri takan başpehlivanı görebilirsiniz.
Karakucak Güreşi
Yine Türk kültürü ile bütünleşen güreş türlerinden biri olan karakucak güreşi, açık alanlarda yapılır. Güreş alanı yağlı güreş türü ile benzerlik göstermektedir. Ancak bu güreş türünü, yağlı güreşten ayıran bazı özellikler bulunmaktadır. Bu özelliklerin başında karakucak güreşinde giyilen pırpıt giysisi vardır. Oyun kuralları da yine yağlı güreş ile hemen hemen aynıdır. Özellikle de İç Anadolu bölgesinde yapılan bir güreş türüdür. Karakucak güreşinin yaygın olarak yapıldığı illerimiz ise şunlardır:
- Yozgat
- Amasya
- Çorum
- Samsun
- Sivas
- Erzurum
- Artvin
- Tokat
- Kahramanmaraş
Bu illerimizde sıklıkla yapılan karakucak güreşi, Cumhuriyet’in ilk kurulduğu zamanlardan beri var olan bir güreştir. Karakucak güreşi sayesinde minder güreşine birçok şampiyon yetişmiştir.
Aba Güreşi
Geleneksel güreş türleri arasında yer alan aba güreşi, aba adı verilen bir giysi giyilerek yapılır. Aba, sağlam ve kalın olan bir giysidir. Bu giysi genellikle keçi kılı, dövme yün ya da deve tüyünden yapılmaktadır. Sırt ve omuzları dayanıklı bir deriyle kaplanan bu giysinin kolları yoktur. Güreşen kişiler, bu giysinin bel veya yaka kısmından tutarak güreşi yaparlar. Gaziantep ve Hatay’da yaygın olarak yapılan bu güreş türü, pek fazla yaygın değildir. Ancak yine de ülkemizin en özel gelenekleri arasındaki yerini korumaktadır.
Şalvar Güreşi
Ağız kısımları kösele deriyle kaplanmış ve keçi yünüyle yapılmış kısa şalvarın giyilmesiyle yerine getirilen güreş türüdür. Şalvar güreşi, geleneksel güreş türleri arasında yer alır. Bu güreş türünde oyun esnasında eğer güreşçinin dizleri ya da göbeği yere değerse müsabaka yeniden ayakta başlar. Şalvar güreşi, genellikle Kahramanmaraş ve çevresinde yapılmaktadır.
Plaj Güreşi
Güreş, geçmiş dönemlerden beri süregelen bir gelenektir. Bu geleneğin oldukça basit şekillerde yerine getirilebilmesi, güreşe olan bakış açılarının çeşitlilik kazanmasına neden olmuştur. Plaj güreşinin kökeni Yunanistan’dadır. Yunanistan’ın ortaya attığı bu güreş türü, güreşin daha fazla ilgi çekmesine neden olmuştur. Plaj üzerinde yapılan bu güreş türünde maliyetin azaltılması hedeflenmiştir. Böylece bu geleneği devam ettirmek isteyen ülkeler de plajlarda güreş müsabakalarını rahatlıkla yapabilirler. Ayrıca tatil için gelen kişilerin farklı bir aktivite yapmaları da sağlanmıştır. Plaj güreşi, her ne kadar az maliyetli bir tür olsa da ülkemizde yapılan geleneksel güreş türleri kadar yoğun ilgi görmemektedir.