Sri Lanka'nın yeni Başbakanı Ranil Wickremesinghe yaptığı açıklamada, krizden etkilenen ada ülkesinin ekonomisini düzeltmek adına altyapı projelerini azaltarak altı hafta içinde geçici bir bütçe sunacağını söyledi. Altyapı projeleri için ayrılmış olan fonlar da iki yıllık bir yardım programına yönlendirilecek.
İki hafta önce göreve başlayan Wickremesinghe, hükümetin krizle mücadele sürecinde enflasyonun yükselebileceğini ve sokaklarda daha fazla protesto olabileceğini söyledi.
Herhangi bir huzursuzluğun kontrolden çıkmamasını umduğunu belirten Wickremesinghe, fonların 22 milyon insan içinde en savunmasız durumda olanlara yardım etmek için kullanacağını söyledi.
Wickremesinghe, ticari başkent Kolombo'daki sömürge döneminden kalma başbakanlık ofisinde verdiği röportajda şöyle konuştu:
"Önümüzdeki zor günlere bakıldığında, protesto olmalı. İnsanlar acı çektiğinde bunlar doğaldır, protesto etmeleri gerekir. Ancak bunun siyasi sistemi istikrarsızlaştırmamasını sağlamak istiyoruz. Geçici bütçeyle, harcamaları kısmak, mümkün olan yerlerde tamamen kesmek ve bunu insanların refahına kullanmak amacındayız."
Hindistan'ın güney ucunda yer alan ülke, 1948'deki bağımsızlığından bu yana en kötü ekonomik krizle sarsılıyor. Döviz kıtlığı nedeniyle yakıt ve ilaç gibi temel ihtiyaç maddelerinin ithalatı ciddi şekilde azaldı. Ülkede son aylarda daha önce benzeri görülmemiş protestolar gerçekleşti.
Halkın tepkisi eski lider ve ailesine
Halkın tepkisinin çoğu, protestocuların ekonomiyi kötü idare etmekle suçladığı Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa ve ailesini hedef aldı.
Mevcut krizin kökleri aynı zamanda ülkenin kazançlı turizm endüstrisini harap eden ve yabancı işçi dövizlerini tüketen Covid-19 pandemisinde ve Rajapaksa yönetiminin hükümet gelirini tüketen popülist vergi indirimlerinde yatıyor.
Wickremesinghe, "Rupi gelirimiz yok ve şimdi (bir) trilyon rupi daha basmamız gerekiyor," dedi ve yıllık enflasyonun önümüzdeki aylarda %40'ı geçebileceği ve zaten yüksek fiyatlar ile boğuşan Sri Lankalı haneler üzerinde daha fazla baskı yaratabileceği konusunda uyardı.
Pazartesi günü yayınlanan hükümet verilerine göre, enflasyon Mart ayındaki %21.5'e kıyasla Nisan ayında yıllık rekor %33.8'e yükseldi.
Salı günü erken saatlerde hükümet, kamu maliyesinin onarılmasına yardımcı olmak için benzin ve motorin fiyatlarında uzun vadeli artışlar duyurdu.
Ekonomistler, artışların gerekli olduğunu, ancak enflasyonu artıracağını söylediler. Ayrıca para basmanın enflasyonist baskıları artıracağı endişelerini dile getirdiler.
Hükümet israfla savaşacak ve kamu sektöründe kesintiler olacak
Yardım önlemlerine para bulmak için Wickremesinghe, devlet sektörleri genelinde olası harcama kesintilerini gözden geçirdiğini söyledi ve ekledi:
"Sadece sağlık bakanlığı harcamalarını kısamayız. Eğitim Bakanlığında sınırlı bir kesinti olabilir ama kısıntı yapabileceğimiz daha birçok bakanlık var"
Kamu maliyesini tekrar rayına oturtmak için somut bir planın, Sri Lanka'nın bir kredi paketi için Uluslararası Para Fonu (IMF) ile devam eden müzakerelerinin bir parçası olması muhtemel. Wickremesinghe, IMF ile müzakereleri yönetecek yeni bir maliye bakanının en kısa sürede atanacağını söyledi.
Protestolar ve ölümler sonrası gelen istifa
Kolombo'da hükümet destekçileri ve protestocular arasındaki çatışmaların ülke çapında dokuz kişinin ölümüne ve yaklaşık 300 kişinin yaralanmasına neden olan bir şiddet olayını tetiklemesinden saatler sonra Cumhurbaşkanı Rajapaksa'nın ağabeyi Mahinda başbakanlıktan istifa etmişti.
Wickremesinghe, geçen yıl üretkenliği azaltan kimyasal gübre ithalatını durdurmaya yönelik kötü bir karar nedeniyle ülkede Ağustos ayından itibaren gıda kıtlığı endişesi olduğunu ve Sri Lanka'nın aynı zamanda temel gıda maddelerini desteklemek için müttefiklerinden ve çok taraflı kuruluşlardan gelen dış yardıma da ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Stratejik olarak konumlanmış ada üzerinde nüfuz sahibi olmak için Çin ile uzun süredir rekabet eden Hindistan, son aylarda Sri Lanka'ya gıda, yakıt, ilaç ve mali destek sağlayan ülkelerin en başında geldi.
Wickremesinghe, önümüzdeki hafta de Çin'in Sri Lanka büyükelçisi ile gübre ve ilaç yardımı için görüşeceklerini söyledi.