İçindekiler
Okumaya başlamadan önce yazının çok derin spoiler’lar içerdiğini belirtmek isterim…
The Queen’s Gambit adını 1. d4 d5 2. c4 hamleleriyle tanımlanan satranç açılışı olan Vezir Gambiti ve Walter Tevis’in aynı adlı romanından alıyor. Her bölümünün adı da bir satranç teriminden oluşan mini seri. Dahi bir satranç ustasıyla mı karşı karşıyayız acaba dedirtiyor. Yoksa yetimhanenin verdiği sakinleştirici ilaçların sayesinde zihnini öyle çalıştırabilen sahte bir zeka ile mi tam belli olmuyor. Ailemizin turuncu saçlı yeni üyesi Elizabeth. Bu sevimli kız gittiği yetimhanede özel yeteneklerini keşfetme fırsatını yakaladı.
Openings – 1.Bölüm
Bir satranç oyununun ilk hamlelerine ‘açılış hamleleri’ denir. Tüm açılış dizilimleri beyazın hamlesiyle başlar ve siyahın bu hamleye yanıt vermesiyle biter.
The Queen’s Gambit Elizabeth, satrancı okulun hademesi Mr. Shaibel sayesinde öğreniyor. Yerle bir olan geçmişinden kaçma fırsatı buluyor. Satrançta, bir anda lisedeki satranç kulübüyle eş zamanlı olarak oynayabilecek bir seviyeye ulaşıyor. Ama o yeşil hapı almadığı zaman bağımlılık belirtileri göstermeye başlıyor. Bu bölümde ayrıca kendisinin de ustası olacağı Sicilya Savunması‘nı görüyoruz.
Exchanges – 2.Bölüm
Satrançtaki değişim, bir oyuncunun kale için fil veya atı değiştirdiği bir durumu ifade eder.
Elizabeth Harmon, evlat edinilerek banliyöde yeni bir hayata başlıyor. Tebeşirleri temizlemeye indiği yetimhanenin bodrum katındaki satranç kaçamaklarından kurtuluyor. Satranç turnuvalarını kovalamaya başladığı yeni bir hayata da kavuşuyor.
Kendini tamamen satranca veriyor. Beynini çalıştırmaya özen gösteren yapısı, yaşıtları arasında dış görünüşten dolayı dışlanmaya maruz kalmasına neden oluyor. Ama Elizabeth buna çok da aldırmıyor. Sınıf arkadaşları marka giyinme, amigo olma ve çocuk yapma hayalleri kuruyor. Ama Elizabeth markette gördüğü satranç dergilerini okuyabilmenin ve orada varlığından haberdar olduğu turnuvalara katılabilmenin yollarını arıyor.
1950’lerdeki tipik ev kadını profiline uyan annesi ”senin yaşında sadece siyahi kızlar çalışır” diyor. Bu sözle dönemdeki ırkçılığın ne düzeyde olduğunu da görebiliyoruz.
Doubled Pawns – 3.Bölüm
Satrançta, çift piyonlar aynı hizada bulunan aynı renkteki iki piyondur.
Elizabeth, artık bulunduğu bölgenin dışında, geniş çapta turnuvalara da katılmaya başlıyor. Bu durum basının da ilgisini çekiyor ve zaman zaman haberleri yayınlanıyor. Gazetecilerden biri Elizabeth’in madde bağımlılığı ve farklı çalışan beynine ithafta bulunuyor. Apofeni olup olmadığı üzerine çekincelerini dile getiriyor ama dehamız bunu reddediyor. O sadece zihnini satranç tahtası olarak kullanabilen ve sonsuz olasılığı kafasından çalışabilen eşsiz bir beyin. Cinsiyeti, bağımlılıkları ve takıntıları, basında başarılarının her daim önüne geçiyor.
Bir önceki bölümde ırkçılığa laf dokunduran ve hatırlatan The Queen’s Gambit bu bölüm de ataerkil bir dünyada cinsiyetten bağımsız olarak ün yapmaya çalışmanın zorluklarına odaklanıyor.
Middle Game – 4.Bölüm
Satrançtaki orta oyun, oyunun açılış ve bitiş oyunu arasındaki kısmıdır.
Dizinin bu bölümünde bölüm sonu canavarımızla karşılaşıyoruz. İşte Elizabeth’in ilk mağlubiyeti. Büyük usta Vasily Borgov ile tanışıyoruz.
Annesinin aşk hayatından kesitler izlediğimiz bölüm, Elizabeth’in aşk hayatına dair hep bulanık sularda yüzdüğümüz bölümlerden biri olmaya devam ediyor. Bir erkekle birlikte olmaktan ve olma fikrinden çok zevk almadığına şahit oluyoruz. Buna rağmen nedense D.L. Townes’a platonik aşkının ağır bastığı gösteriliyor.
Fork – 5.Bölüm
Satrançta, çatal. Tek bir taşın aynı anda iki veya daha fazla doğrudan saldırı yaptığı bir taktiktir.
Elizabeth’in akşamdan kalmanın yorgunluğu ile Borgov’a 2. kez yenildiğini izliyoruz The Queen’s Gambit’in bu bölümünde. Artık bu alışkanlıklarının pahalıya patlamaya başladığını anladığımız bölümlerden biri. Biz anlıyoruz ama Elizabeth henüz anlamış değil tabii.
Adjournment – 6.Bölüm
Bir ara verildiğinde, hamlesi olan oyuncu bir sonraki hamlesini maç kağıdına gizlice yazar, ancak satranç tahtasında hamle yapmaz. Bir sonraki oturumunda bu hamle ile birlikte oyun açılır.
Elizabeth, annesini kaybettikten sonra tek başına kafa dinlemek için banliyödeki evine dönüyor. Çıkarılma tehdidiyle karşılaşan Elizabeth, evi üvey babasından satın alıyor. Ve artık üvey annesinin bir kopyasına dönüşüyor. Kendini tamamen içki ve sigaraya kaptırıyor. Bu döngüden asla çıkamadığı için satranç oynamaya fırsatı dahi olmuyor.
Bu bölüme kadar, belirli aralıklarla onu bu durumdan kurtaranların hepsinin erkek. Ve kadınlar ise sadece baştan çıkaran ve zamanını çalan unsurlar olarak gösteriliyor.
End Game – 7.Bölüm
Satranç ve satranç benzeri oyunlarda, oyun sonu, tahtada birkaç taş kaldığında gelinen oyun aşamasıdır.
Elizabeth’in flashbackleri tüm bölümlerde karşımıza çıkıyor. bu sefer de başka bir deha olan annesinin intiharını görüyoruz. Bu sayede Elizabeth’in evlilik dışı ve istenmeyen bir çocuk olduğunu da öğreniyoruz bu vesileyle.
Satranç dehamızın koruyucu meleği Jolene oluyor ve bu spora başlamasını sağlayan Mr. Shaibel’ın da ölmesi kendine gelmesini sağlayarak Moskova’daki büyük turnuvaya hazırlanma çalışmalarını hızlandırıyor.
İlk bölümlerde Elizabeth’in almış olduğu Rusça dersler etkisini son bölüme kadar göstermiyor. Sadece etrafında konuşulanları anlayabildiğini görüyoruz ama bunu belli etmeyi seçmiyor.
Moskova’daki turnuvada eski ve yaşlı şampiyonlardan biriyle maç uzayınca erteleme kararı alınıyor. Borgov’un da aralarında olduğu bir ekip Elizabeth’i yenebilmek için gece boyunca yaşlı şampiyona ders veriyor. Elizabeth ise tek başına bu oyun üzerine tüm gece çalışıyor. Satrançtaki erkek dayanışmasının karşısında, kadın olduğu için tek kalışına bir kez daha şahit olduğumuz anlardan biri. Elizabeth, yaşlı şampiyonu yeniyor. Fakat Borgov’la olan oyun da ertelenince tüm tanıdıkları telefonun ucundan seferber oluyor. Hep birlikte olası tüm hamlelerin üzerinden geçerek birlikte çalışıyorlar.
Elizabeth Artık Büyük Usta Oluyor
Nihayet, Rusları kendi oyunlarında yenen kadın olarak tarihe geçiyor. Ne kilisenin ne de politikanın kuklası olmayı reddeden Elizabeth Harmon, sonunda saf satrancın verdiği mutluluğa geri dönüyor ve kendi kararlarının izinden gitmeyi tercih ediyor.