Özellikle Türkiye'ye (ülke okurlarına) çok uygun olan bir girişiyle dikkati çekiyor kitap.
"Kapital çok satılan, az okunan, hiç anlaşılmayan bir yapıttır."
Gerçekten de öyle değil mi? En kaliteli(!) solcuların bile okuyup anlamakta zorlanacağı( hiç anlamadığı diyemiyorum. Daha iyimser yaklaşmalıyım) bir eser değil mi Kapital?
İnsanlığın ateşleyicileri arasında geçen Aristoteles ve Hegel'den sonra Marks'ın tüm bunların üstüne doğup büyümesi, kolay kavranacak bir şey olmasa gerek zaten. Kendi adıma henüz birinci kitabı bile okuyabilmiş değilim. Ki üç kitap için düşündüğümüzde kendimizi avutmak, çevremizce kabul görünmek üzere olabilir bu yapıtları temin etmek. Peki neden anlamıyoruz Kapital'i? Bu kitapta buna değiniliyor. Çünkü ekonomist olmanın yanında; felsefeye, toplumbilime, siyasete, tarihe...yönelik güçlü kazanımlarımızın da olması gerekiyor. Peki biz, az okuyan bir toplum olarak bunu nasıl elde edebiliyoruz?
Kitapta sosyalistler için de güçlü bir eleştiri var. Bu eleştiri, kendisine sosyalist diyenlerin; aydın, yetkin kişilerin (yani sosyalist olsun olmasın ama kabul edilen kişilerin) insana ve emeğe saygı duyduğunu söylemesine karşılık anti sosyalist bir hareket ile sosyalistler karşısında değerini yitirmemesi ilginç geliyor. Emeğe saygı görmezden gelindiğinde, bunu yapan kişi ve kişilerin kim oldukları önem kazanıyor. Güçlü bir kişi ise ses çıkarılmıyor. Bir 'ama' ile kılıf uyduruluyor buna. Kitapta buna örnek olarak Bilge Karasu, Enis Batur ve Mehmed Fuat örnekleri var.
Nabza göre şerbet veren solcular işte.
Kapital'in mantığının kavranması için çalışan bu kitabın yazarı dünya edebiyatından; Şikago Mezbahaları, Bereketli Topraklar Üzerinde, Nana, Kiralık Kasalar gibi roman ve öykülerden bölümleri yardımına, desteğe çağırıyor. Böylece görüyoruz ki edebiyatın içinde; insan, emek, saygı, yabancılaşma...gibi kavramların etkisi mevcut. Bir yapıttan sağlanan şey sadece okuma zevki ile sınırlı kalmamalı demektir bu.
Kapital kitabını anlamanın yolu teorik bilgiler ile kafamızı doldurmak değildir. Yaşamın içinden gördüklerimiz bize Kapital için bir kaynak oluşturacaktır. Okumalarımız elbette felsefeye, bilime, dine, ekonomiye... yönelik olmalıdır ama anlam kazanmasının yolu bunları örneklemekten de geçer.
Kapital'i bir yana bırakalım isterseniz. Kitapta da değindiği üzere Marks'ı anlamak gerekir önce. Bunun için de Marks'ın gençlik yıllarına gidilmeli. Kapital'i oluşturan adımlar tekrar edilmeli.