İçindekiler
Anamnez anlam itibariyle hasta olan kişinin hastalık öyküsü ve yaşamı hakkındaki bilgilerin tümünü ifade eder. Anamnez içerik olarak herhangi bir şikayet ile hastaneye başvuran kişiye hastalık teşhisi koyabilmek için sorulan soruları ve hastalıkla ilgili önemli tüm bilgileri kapsar. Psikolojide anamnez alma kişinin ruh sağlığı durumunu, geçmiş hastalık öykülerini, yaşam öyküsünü, travmalarını, duygusal deneyimlerini öğrenmek ve durumu anlayabilmek için alınan bilgileri içerir. Anamnez alma için bir bilgi toplama süreci denilebilir. Toplanan bilgiler hastanın doğru tedaviye ulaşabilmesi için gereklidir. Kişinin psikolojik sorunlarını, var olan olan sorunların şiddetini anlayabilmek için anamnez süreci kritik öneme sahiptir.
Psikiyatri ya da psikoloji alanında anamnez alma süreci, başvuran danışanın ruh sağlığı konusunda değerlendirme aşaması için önemli bir adımdır. Anamnez alma süreci, bir psikiyatri doktoru ya da psikoloji alanında uzman profesyonel kişi tarafından uygulanarak başvuran hasta ya da danışan için gerekli müdahale, tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olur. Bu alanda anamnez alma sürecindeki bilgi toplama soruları için temel adımlar şu şekilde sıralanabilir:
Anamnez alma sürecinde ilk görüşme ve güven bağını kurabilmek en önemli adımlardan denilebilir. İlk görüşme danışan ile ruh sağlığı uzmanı arasındaki ilk temastır. Bu adım görüşmede karşılıklı güven içinde ilişki kurulması için başlangıç olduğundan, danışanın rahat hissetmesi için uygun ortamın olması önemlidir. Ruh sağlığı uzmanı saygı ve empati içerisinde aktif dinleme durumunda olmalıdır. Böylelikle danışan anamnez için gerekli bilgileri güven içerisinde ve açıklıkla anlatabilir.
Anamnezde en önemli noktalardan birisi de gizlilik ve mahremiyet konusunda gerekli bilgilendirmenin yapılması denebilir. Bu anlamda danışandan alınan kişisel bilgiler yalnızca tedavi sürecinde gerekli kişiler ile paylaşılması gerekir. Anamnez boyunca elde edilen bilgilerin notlarının alınması ve kayıtlarının tutulması, sonrasında herhangi bir bilginin unutulmaması için özenli şekilde yapılması gerekir.
Anamnez alırken hasta ya da danışandan alınacak bilgiler standart formlara dönüştürülerek bazı bilgileri içerir. Bir anamnez formunda olması gereken temel başlıklar şu şekilde oluşturulabilir:
Bu başlıklar anamnezin içeriğini oluşturacak temel başlıklar denilebilir. Bu başlıklar ruh sağlığı uzmanı tarafından alt başlıklara ayrılarak derinleştirilebilir. Anamnez formu oluşturulurken hiçbir detayın atlanmaması, teşhis ve tedavi planının doğru oluşturulabilmesi için ilk ve en önemli basamaktır.
Pediatrik anamnez çocuk danışanlar ya da hastalar başvurduğunda çocukların genel sağlığını ve ruh sağlığını değerlendirmek, tanılama işlemi yapabilmek için sorulan sorular ve cevapların kayıt altına alınmasını ifade eder. Pediatrik anamnez sürecinde çocuğun temel bilgileri alınır. Çocuğun geçmiş hastalık ve yaşam öyküsü, semptomları tespit edilir ve çocuğa uygun tedavi süreci ruh sağlığı uzmanı tarafından planlanır. Pediatrik anamnezde hem çocuğun hem de çocuğun ailesinin ya da bakım vereninin katılımı gerekir.
Çocukla yapılan görüşmeye ek olarak aile ya da bakım veren kişiler ile görüşmek tüm süreci anlamlandırabilmek ve doğru tanılama için önemlidir. Çocuğun ebeveynlerinin görüşmeye katılmasıyla beraber gebelik süreci hakkında da bilgi alınır. Pediatrik anamnezde gebelik sürecinde ebeveynin hastalıkları, kullandığı ilaçların not edilmesi çocuğun genel sağlık durumu hakkında not alınan bilgiler arasına eklenebilir.
Anamnez alırken hasta ya da danışan ile bağ kurabilmek tüm bilgileri detaylı ve sağlıklı şekilde alabilmek için çok önemli bir faktördür. Bu sebeple hem hastanın sağlığını değerlendirebilmek hem de güven ilişkisi kurabilmek için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunur. Psikiyatrik anamnez alınırken dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Her sağlık branşında anamnez alma süreci değerlendirme, doğru teşhis ve tedavi planı için temel aşamalardan birisidir. Psikiyatrik anamnez; kişinin ruh sağlığını etkileyen sürecin ilk basamağı olduğundan dolayı, süreçte etik kurallara uygun davranmak, duyarlı ve açık iletişim kurmak hasta ya da danışan için önemlidir.
Anamnez hastanın genel durumu hakkında sağlık profesyonelinin topladığı bilgilerin tamamını ifade eder. Psikiyatrik anamnez ruh sağlığı uzmanı tarafından hasta ya da danışanın psikolojik durumunu anlayıp değerlendirebilmek, gerekli teşhisi koymak ve tedaviyi uygulamak için toplanan bilgileri kapsar. Toplanan bilgilerin içeriğinde; kişisel bilgiler, iletişim bilgileri, hasta ya da danışanın fiziksel sağlığı hakkındaki tıbbi bilgiler, kullandığı ilaçlar, geçmiş yaşam öyküsü, aile geçmişi, sosyal ilişkileri, travmatik yaşam deneyimleri, duygu durumu, şu an içerisinde bulunduğu durum, duruma ilişkin semptomlar, semptomların şiddeti, bağımlılık durumu ve daha fazlasını içeren bilgiler bulunur.
Anamnez alma ilk görüşmede gerçekleşir. Bu sebeple tedavi süreci için oldukça kritik bir basamak denilebilir. Görüşme esnasında ruh sağlığı uzmanının dikkat etmesi gereken hususlar bulunur. İlk görüşme olduğundan dolayı empatik ve saygı çerçevesinde bir iletişim kurabilmek hasta ya danışan ile güven bağı kurabilmek için çok önemlidir. Ruh sağlığı uzmanı danışanı önyargısız, aktif dinleme ile dinlemeli, jest ve mimikleri ile bunu yansıtması gerekir. Böylelikle hasta ya da danışan anlaşıldığını hissederek daha fazla bilgi aktarabilir. Süreçte hasta ya da danışanın tüm bilgileri eksiksiz alınabilirse, teşhis koyma ve tedavi süreci planlaması daha hızlı ve etkili olur.
Anamnez, danışanın ya da hastanın psikolojik geçmişini değerlendirmek ve şimdiki durumunu değerlendirmek amacıyla kullanılan bir bilgi toplama yöntemidir. Anamnez alma süreci, bir kişinin psikolojik sorunlarının kökenlerini, semptomlarını ve semptomların şiddetini anlama, teşhis koyma ve uygun tedavi planı oluşturma açısından en önemli basamaktır.
Anamnez alma görüşmesinde hasta ya danışanın kişisel bilgileri, geçmiş öyküsü, aile geçmişi, travmatik ve duygusal deneyimleri, sosyal yaşantısı ve ilişkileri, tıbbi geçmişi, kullandığı ilaçlar, sosyal destek sistemleri, şu anki semptomları hakkında bilgiler toplanır.
Kişisel bilgileri etik olarak gizli tutmak zorunludur. Ruh sağlığı uzmanları hasta veya danışanın mahremiyetini ve gizliliğini, görüşme esnasında edinilen bilgileri yasal ve etik kurallara uygun bir şekilde saklamak ve paylaşmamakla yükümlüdürler. Hasta ya da danışanın bilgileri sadece tedavi için gerekli kişilerle paylaşılabilir.