Bilindiği gibi, 4751 sayılı Kanunla 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 20 nci maddenin (b) fıkrasında, “2002 yılında yapılacak genel beyana esas olmak üzere 2001 yılında yapılmış olan arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin takdir kararları, takdir komisyonlarınca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde incelenerek, arsa ve arazilerin takdir işleminin yapıldığı tarihteki asgari ölçüde birim değerleri yeniden takdir edilmek suretiyle karara bağlanır. Bu kararlar hakkında, Büyükşehir Belediyesi bulunan illerde 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasının ikinci bendi hükmü uygulanır.Takdir kararlarından; arsalara ait olanlar, takdirin ilgili bulunduğu il ve ilçe merkezlerindeki ticaret odalarına, ziraat odalarına ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları ile belediyelere, araziye ait olanlar ise il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odaları ile belediyelere imza karşılığında verilir. Kendilerine karar tebliğ edilmiş bulunan daire, kurum, teşekkül ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları 30 gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi mahkemeleri nezdinde açılan davalar hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) ve (c) fıkraları uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükme göre, 2002 yılında yapılacak genel beyana esas olmak üzere 2001 yılında yapılmış olan arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin takdir kararlarının takdir komisyonlarınca 9/4/2002 tarihinden itibaren 30 gün içinde incelenerek, yeniden yapılacak takdirlere ilişkin çalışmaların aşağıdaki esaslara göre yürütülmesi uygun görülmüştür.
I-TAKDİR KOMİSYONLARININ VE MERKEZKOMİSYONUNUN KURULUŞU
1. Arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim değerlerinin tespiti, 20.3.2001 tarihli ve B.07.0.GEL.0.66/6650-150/14882 sayılı 2001/1 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesinde açıklandığı şekilde, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 72 nci maddesine göre yeniden oluşturulacak arsa ve arazilere ait takdir komisyonlarınca yapılacaktır.2. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunun geçici 20 nci maddenin (b) fıkrası ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasının ikinci bendi hükmüne göre, büyükşehir belediyesi bulunan illerde belediyeler itibariyle oluşturulan takdir komisyonu kararlarını inceleyecek Merkez Komisyonu ise;
a) Vali veya vekalet vereceği memurun başkanlığında,
b) Defterdar veya vekalet vereceği memur,
c) Vali tarafından görevlendirilecek tapu sicil müdürü,
d)Ticaret Odasınca görevlendirilecek bir üye,
e) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasınca görevlendirilecek bir üye,
f) Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğince görevlendirilecek bir üyeden,
kurulacaktır.
II- ARSA VE ARAZİLERE İLİŞKİN OLARAK YENİDEN YAPILACAK TAKDİRLERDE UYULACAK ESASLAR
Arsa ve arazilere ait takdir komisyonları; 2002 yılında yapılacak genel beyana esas olmak üzere 2001 yılında yapılmış olan arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin takdir kararlarını Emlak Vergisi Kanununa 4751 sayılı Kanunla eklenengeçici 20 nci maddenin (b) fıkrasının yürürlük tarihi olan 9/4/2002 tarihinden itibaren 30 gün içinde inceleyerek, arsa ve arazilerin takdir işleminin yapıldığı 2001 yılındaki asgari ölçüde birim değerlerini yeniden takdir etmek suretiyle karara bağlayacaklardır.Bu nedenle;
1) Arsa ve arazilere ilişkin olarak takdir komisyonlarınca 2002 yılı için 2001 yılında asgari ölçüde takdir edilmiş bulunan metrekare birim değerlerinin incelenmesi sonucu değiştirilmesi gerekli görülen değerler değiştirilecek, yapılan inceleme sonucu herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek bulunmayan metrekare birim değerleri ise aynen takdir edilebilecektir.
2) Takdir komisyonları, takdir işlemlerinin yapılması sırasında, 2001/1 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesinde “Arsalara Ait Takdirlerde Uyulacak Esaslar” ve “Arazilere Ait Takdirlerde Uyulacak Esaslar”ı belirleyen bölümlerde (21 ve 32 nci maddeler hariç) yer alan açıklamaları da göz önünde bulunduracaklardır.
3) Bir cadde veya sokağın bir tarafının bir belediyeye diğer tarafının ise diğer bir belediyeye ait olması halinde, farklı takdir komisyonlarınca yapılacak takdirlerde ortaya çıkabilecek değer farklılıklarını en aza indirmek ve vatandaşların mağduriyetini önlemek bakımından, takdir komisyonları arasında gerekli eşgüdümün sağlanarak olabildiğince uyumsuzlukların giderilmesine çalışılacaktır.
4) 2002 yılında yapılacak genel beyana esas olmak üzere, 2001 yılında yapılmış olan arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin takdir komisyonu kararları aleyhine açılan davalar sonucu, yargı mercilerince verilen kararlara göre kesinleşen değerlerin de takdir komisyonlarınca yeniden yapılacak değer tespitlerinde dikkate alınması gerekmektedir.
5) Takdir işlemleri yapılırken gerekli olan hallerde teknik elemanlardan da faydalanılacaktır.
6) Arsa takdirleri arsalara ait takdir komisyonu tarafından, arazi takdirleri ise arazilere ait takdir komisyonları tarafından yapılacaktır.
7) Takdir komisyonlarınca tespit edilecek arsa ve arazi metrekare birim değerleri dört yıl süreyle (Bakanlar Kurulu’nca dört yıllık takdir süresi kısaltılmadığı takdirde) geçerli olacaktır. Ancak, vergi değerini tadil eden sebeplerin bulunması nedeniyle mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesabında, söz konusu değerler gelecek yıllarda emlak vergisindeki yıllık artış oranı olan yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılarak dikkate alınacağından, değer tespiti yapılırken ileriye yönelik muhtemel değer artış ve azalışı gibi faktörler üzerinde durulmayacaktır. Buna göre, takdirler, takdir işlemlerinin yapıldığı tarihteki asgari ölçüdeki birim değerlere göre gerçekleştirilecektir.
III-TAKDİR KOMİSYONLARINCA YAPILACAK İŞLER
1. Hızla oluşturulacak takdir komisyonları 2002 yılı genel beyan dönemi için daha önce takdir edilmiş asgari ölçüdeki arsa birim değerlerini en kısa zamanda inceleyerek yeniden tespit edeceklerdir. Bu tespitlere ilişkin olarak hazırlanacak kararın aslı kararı veren komisyonda dosyalanacaktır.2. Büyükşehir belediyesi bulunan illerde arsa ve arazilere ait takdir kararlarının birer örneği imza karşılığında merkez komisyonuna verilecektir. Merkez komisyonu kendilerine tebliğ edilen kararı 15 gün içinde inceleyecek ve inceleme sonucu belirlenen değerleri ilgili takdir komisyonuna geri gönderecektir. Merkez komisyonunca belirlenen değerlerin ilgili takdir komisyonu kararlarında yer alan değerlerden farklı olması halinde bu değerler, ilgili takdir komisyonlarınca yeniden yapılacak takdirlerde dikkate alınacaktır.
3. Arsalara ilişkin takdir komisyonu kararları mutlaka gerekçeli olacak ve yedi örnek halinde yazılacaktır. Ticaret ve ziraat odası bulunmayan yerlerde karar sayısı beş, bunlardan sadece biri bulunan yerlerde karar sayısı altı örnek olacaktır.
4. Takdir komisyonları, takdir kararlarının (büyükşehir belediyesi bulunan illerde merkez komisyonu incelemesinden geçmek suretiyle yeniden yapılan takdirlere ilişkin kararlar) iki örneğini ilgili belediyeye, bir örneğini Defterdarlıklara (Gelir Müdürlükleri), birer örneğini ise takdirin ilgili bulunduğu il veya ilçe merkezlerindeki ticaret odalarına, ziraat odalarına, ilgili mahalle veya köy muhtarlıklarına en geç 9 Mayıs 2002 (Büyükşehir belediyesi bulunan illerde 24 Mayıs 2002) tarihine kadar tevdi edeceklerdir.
5. Arazilere ilişkin takdir komisyonu kararının aslı, kararı veren komisyonda dosyalanacak ve kararın birer örneği il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odaları ile ilde mevcut (ilçeler ve beldeler dahil) belediyelere en geç 9 Mayıs 2002 (Büyükşehir belediyesi bulunan illerde 24 Mayıs 2002) tarihine kadar verilecektir. Bu durumda komisyon kararının ilde mevcut belediye sayısından üç örnek fazla olarak düzenlenmesi gerekmektedir.
6. Takdir komisyonu kararları, Emlak Vergisi Kanununun geçici 20 nci maddenin (b) fıkrasında yer alan dava açma süresini ve yerini de içerecek bir yazı ile ilgililere tebliğ edilecek, tebliğlerin memur eliyle yapılması sağlanacaktır.
7. Bir mahallenin veya köyün birden fazla belediyenin yetki alanına girmesi halinde, bu mahalle veya köye ait takdir işlemi, mahalle veya köyün alan itibariyle büyük bölümünü yetki alanı içerisinde bulunduran belediyenin takdir işlerine bakan komisyonca yapılacaktır. Ayrıca bu tür kararlar diğer belediyeleri de ilgilendirdiğinden, kararın tasdikli birer örneği ilgili belediyelere gönderilecektir.
8. Takdir komisyonu kararlarında ismi değişen mahalle, cadde ve sokakların yeni isimlerinin karşısına, eski isimleri de yazılacaktır.
9. 2002 yılı emlak vergisinin tarh, tahakkuk ve ikinci taksitinin tahsilinin 1 Kasım 2002 tarihinde başlayacağı göz önünde bulundurularak, takdir komisyonlarınca asgari ölçüde arsa ve arazi birim değer tespitlerinin önceki maddelerdeki açıklamalara göre yapılması ve bu tespitlerin, en geç 9 Mayıs 2002 (Büyükşehir belediyesi bulunan illerde 24 Mayıs 2002) tarihine kadar tamamlanması ve verilecek kararların ilgili yerlere tevdi edilmesi gerekmektedir.
IV _ BELEDİYE VE DEFTERDARLIKLARCA YAPILACAK İŞLER
1. Belediyeler tarafından yetki alanı içinde bulunan mahalle ve köy isimlerinin alfabetik sırasına göre ekteki liste (Ek-1) eksiksiz ve beş örnek olarak düzenlenecek, birisi ilgili muhtarlığa gönderilecek, birisi belediyenin ilana mahsus yerlerine asılacak (listeler 2002 yılı Kasım ayı sonuna kadar asılı kalacaktır.), diğer bir örneği ise dosyalanacaktır. Listenin kalan iki örneği, dava açma süresinin bitimini takip eden 15 gün içinde defterdarlığa gönderilecektir. Dava dilekçelerinin belediyelere gelmesinde gecikme olabileceği ihtimali göz önünde bulundurularak, takdir komisyonu kararlarına karşı dava açılıp açılmadığı hususu dava açmaya yetkili olanlardan ve gerekirse ilgili vergi mahkemelerinden görüşmelerle en kısa sürede öğrenilecektir.2. Yukarıdaki maddeye göre hazırlanacak listede, başka belediyelerden alınan karar örneklerinde yer alan cadde, sokak ve değer bakımından farklı bölgelere (Turistik bölgelerde pafta, ada veya parsellere) ait bilgiler ve değerler de yer alacak, ayrıca listenin açıklama bölümüne kararın hangi belediyeden alındığı yazılacaktır. Defterdarlıklarca bu açıklamalar titizlikle dikkate alınarak, hazırlanacak kitaplarda ilgili bilgilerin mükerrer olarak yer alması önlenecektir.
3. Bu bölümün 1 inci maddesinde, muhtarlığa gönderileceği bildirilen listenin, “muhtarlıklarda uygun bir yere asılmak suretiyle ilan edilmesi ve asılan listelerin 2002 yılı Kasım ayı sonuna kadar asılı kalması” hususunu belirten bir yazı ile tevdi edilmesi gerekmektedir.
4. Defterdarlıklar, kendilerine gönderilen takdir komisyonu kararları ve listelere dayanarak o il’e ait tüm ilçelere ilişkin takdirleri ihtiva edecek bir kitap hazırlayacaklardır. Yeteri kadar bastırılacak olan bu kitabın 5 adedi en geç 9 Ağustos 2002 (Büyükşehir belediyesi bulunan illerde 24 Ağustos 2002) tarihine kadar Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
5. Daha önceki genel beyan dönemlerinde yapılan asgari ölçüde arsa birim değer takdirlerine ait takdir komisyonu kararlarına karşı açılan davalar üzerine Danıştay’ca takdir komisyonu kararlarının gerekçeli olmadığı, en düşük değerli arsa veya arsaların değerinin dikkate alınmadan karar verildiği, bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı veya yaptırılan bilirkişi incelemelerinin yetersiz olduğu, takdirler sırasında Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük hükümlerinin dikkate alınmadığı belirtilerek, bu durumdaki takdir komisyonu kararları ya iptal edilmiş, ya da bu kararları iptal eden vergi mahkemesi kararları tasdik edilmiştir.
Belirtilen bu durumların meydana gelmemesi için takdirlerin yapılmasında gereken titizlik gösterilecektir.
V- TAKDİR KOMİSYONU KARARLARININ DAVA KONUSU OLMASIHALİNDE YAPILACAK İŞLEMLER
1. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun geçici 20 nci maddenin (b) fıkrası gereğince, takdir komisyonu kararlarına karşı 30 günlük süre içinde ilgili daire, kuruluş ve muhtarlıklarca vergi mahkemeleri nezdinde dava açılabilecek ve söz konusu madde ile Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrası hükmüne göre de, vergi mahkemesi kararlarına karşı 15 gün içinde Danıştay’a başvurulabilecektir. Tek savunma ile dosyası tekemmül edecek bu davalar, Danıştay ve vergi mahkemelerince dosyanın tekemmül tarihinden itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanacaktır.Takdir komisyonlarınca incelenerek yeni verilecek kararlara karşı dava açılmış olup olmamasına göre yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir:
a) Takdir komisyonu kararları aleyhine süresi içerisinde vergi mahkemeleri nezdinde dava açılmamış ise, takdir edilen değerler kesinleşecektir.
b)Takdir komisyonu kararlarına karşı vergi mahkemeleri nezdinde dava açılmış olması, bu kararlar uyarınca yapılacak işlemleri durdurmayacağından, esasa ilişkin bir karar verilmedikçe takdir komisyonu kararları uygulanacaktır. Ancak, bu kararlar hakkında yürütmenin durdurulmasının talep edilmesi ve vergi mahkemelerince de yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi halinde, vergi mahkemelerinin kararlarına göre işlem yapılacaktır.
c) Açılan davalar sonucunda vergi mahkemelerince takdir komisyonu kararlarının iptaline karar verilmesi halinde, vergi mahkemesi kararları ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin 1 numaralı fıkrası uyarınca, gecikilmeksizin işlem tesis edilecek ve bu süre hiçbir şekilde 30 günü geçmeyecektir. Bu bağlamda, takdir komisyonları derhal toplanacak ve vergi mahkemesi kararları gözönünde bulundurulmak suretiyle yeni bir karar vereceklerdir.
Ayrıca, ilgili valilerce Danıştay nezdinde temyiz konusu yapılması uygun görülen vergi mahkemesi kararları için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre 15 gün içinde dava açılabilecektir.
d) Vergi mahkemelerince tadilen tasdik yolunda karar verilmesi halinde de, 2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin 1 numaralı fıkrası uyarınca gecikilmeksizin işlem tesis edilecek ve bu süre hiçbir şekilde 30 günü geçmeyecektir. Ayrıca, bu kararlardan ilgili valilerce Danıştay nezdinde temyiz konusu yapılması uygun görülenler için 15 gün içinde dava açılabilecektir.
2. Yargı kararları üzerine takdir komisyonlarınca yeniden verilen kararlar ile daha evvel verilen takdir kararlarından yargı kararları ile kesinleşenler, belediye ve muhtarlıklarda ilana mahsus yerlere asılmak suretiyle mükelleflere duyurulacak ve bu listelerin Kasım ayı sonuna kadar asılı kalması sağlanacaktır.
3. Vergi mahkemesi kararlarına dayanılarak takdir komisyonlarınca yeniden verilecek kararlar üzerine ilgililerce tekrar dava açılmasında ve açılan davaların sürdürülmesinde, 1 inci maddedeki açıklamalara göre işlem yapılması gerekmektedir.
4. Vergi mahkemesi kararları üzerine yeniden takdir edilen değerlere karşı ihtilaf yaratılması halinde de kesinleşme tarihine kadar yeniden tespit edilmiş değerlerin uygulanmasına devam edilecektir.
5. Vergi mahkemeleri veya Danıştay nezdinde dava açılması halinde, bu mercilerden kararların süratle alınmasını temin etmek için belediyeler, savunma ve dava dilekçelerinin adı geçen mercilere mümkün olan en kısa süre içinde ulaştırılmasını sağlayacaklardır.
6. Danıştay’ın kesin kararı (veya vergi mahkemesinin kesinleşen kararı) başka belediyeleri de ilgilendirdiği takdirde, kararın birer örneği ilgili belediyelere gönderilecektir. Bu kararın örneğini alan belediyelerce, kendi listesinin açıklama bölümüne bu genelgenin IV/2 nci maddesinde belirlenen hususlar not edildikten sonra karar dosyalanacak ayrıca, bir yazı ile durum defterdarlığa bildirilecektir.
7. İdari yargı tarafından verilen karara göre kesinleşen asgari ölçüde arsa birim değerleri aylık periyotlarla defterdarlıklara bildirilecek, defterdarlıklar bunları ek listeler halinde Maliye Bakanlığına göndereceklerdir.
8. Vergi mahkemesi kararı uyarınca takdir komisyonu tarafından yeniden belirlenen değerler nazara alınarak tahakkuk ettirilen emlak vergisi; yargı kararının temyiz edilmesi halinde, Danıştay kararına göre kesinleşen birim değerler dikkate alınmak suretiyle düzeltilecektir.
DİĞER HUSUSLAR
1. 2002 yılı genel beyan dönemi için 2001 yılında yapılmış bulunan takdirler sırasında, takdire konu edilmesi gereken herhangi bir yer takdir dışı kalmış ise bu yerler için de gerekli takdir işlemleri yapılacaktır.2. Bu genelgede belirtilen işlemlerin süresinde ve sağlıklı olarak tamamlanabilmesi için takdir komisyonlarına gerekli olan her türlü araç, gereç ve personel yardımı ivedilikle yapılacak ve konu valiliklerce yakından izlenecektir.
Bilgi edinilmesini ve gereğinin buna göre ifasını önemle rica ederim.
Maliye Bakanı
EK 1 : ARSALARA AİT ASGARİ ÖLÇÜDE M2 BİRİM DEĞER CETVELİ
EK 2 : EK. 1 CETVELİN DÜZENLENMESİ İLİŞKİN ÖRNEK