26. Uyumak abdesti bozar mı?
Uyumak abdesti bozar mı meselesinde Mâliki mezhebini de mütalaa edeceğiz. Bunun sebebi, bilhassa hacca veya umreye giden kişilerin orada gördükleri şu manzaradır:
Bazı kişiler namazdan önce uyumakta iken, ezan okunduğunda hemen kalkıp abdest almadan namaza durmaktadırlar. Hanefi mezhebinde uyku abdesti bozduğu için, orada bulunan Hanefiler buna bir mana verememekte ve şaşırıp kalmaktadır.
Hac veya umreye giden ve mezkûr hadiseyi görenleri aydınlatmak için, bu meselede Hanefi mezhebiyle birlikte Mâliki mezhebinin de görüşünü nakledeceğiz.
Hanefi mezhebinde şu durumlarda abdest bozulur:
1. Yan üstü yatıp uyumak abdesti bozar.
2. Bağdaş kurup uyumak abdesti bozar.
3. Dirseklere dayanıp uyumak abdesti bozar.
4. Ayakları yan taraftan çıkarıp oturarak uyumak abdesti bozar.
5. Namaz dışında secde pozisyonunda uyumak abdesti bozar.
Oturmuş bir vaziyette uyumak ise abdesti bozmaz.
Buna göre, bir kimse yerde oturup ayaklarını uzatarak uyusa veya sandalye gibi bir şeyde oturup uyusa abdesti bozulmaz. Ancak bir şeye dayanmaması gerekir. Eğer dayanmış ise şuna bakılır:
– Dayandığı şey çekildiğinde düşecek gibiyse abdesti bozulur. Çünkü bu, tam hâliyle kişinin kendinden geçmesidir.
– Eğer dayandığı şey çekildiğinde düşmeyecek gibiyse bu uyku ile abdesti bozulmaz.
– Eğer yere oturmuş vaziyette uyurken kıçı yerden kesilip yükselmiş olursa abdesti bozulur.
Mesela arabada yolculuk yapan bir kişi koltuğuna yaslanmadan uyusa abdesti bozulmaz. Eğer bu vaziyette uyurken araba bir tümsekten geçer ve kıçı yerden kesilirse abdesti bozulmuş olur.
Şimdi de Mâliki mezhebindeki görüşü nakledelim:
Mâliki mezhebinde az veya hafif uyku abdesti bozmaz, ağır uyku ise abdesti bozar.
Mâlikiler şöyle der:
– Ağır uyku kısa bir zaman sürse abdesti bozar. Hafif uyku ise uzun zaman dahi sürse abdesti bozmaz. Ağır uyku, kişinin sesleri yahut elinde bulunup da düşen şeyi fark edemediği uykudur. Etrafındaki sesleri veya elinden düşen şeyi fark edecek olursa bu uyku hafif uykudur ve abdesti bozmaz.
(Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 53)
Yazar: Sinan Yılmaz