Dört ciltlik bir roman özeti
DURGUN DON
Yazarı :Mihail Şolohov
Kitap 4 cilt yaklaşık 1800 sayfa
1900’lü yıllar Rusya’nın Don Nehri kıyılarında Tatariski Köyünde Melehov ailesinin etrafında gelişen gerçekçi bir roman.
Panteleviç Melehov şavaş gazisi bir aile babasıdır.İki oğlu ve bir kızı vardır.Verimli Don ovasında bir parça toprağı ile uğraşıp geçimini sağlamaktadır.
Çocuklarının büyüyüp çiftçilikte yardımı ile orta halli bir köylü ailesi olurlar.Büyük oğlu Piyotr evlenir ve düzenli bir yaşantısı vardır.Küçük oğul Groger ise gözünü budaktan sakınmayan,tuttuğunu koparan genç bir Kazak’tır.
Köy erkekleri askeri eğitime gittikleri bir sırada Groger komşusunun karısı Aksinya ile yasak aşk yaşamaya başlar.Bu olay çeşitli dedikodulara yol açar.
Baba Panteleviç oğlunu şıkıştırır.Varlıklı bir ailenin kızı olan Natalya ile evlendirir.Ancak Groger ile Aksinya arasındaki aşk kesintilerle devam eder.
Bu sırada I.Dünya Savaşı başlamıştır.O dönem Rusya’sında Kazaklar yaman süvarilerdir.Tatariski erkekleri silah altına alınır.Savaş Rusya ile Almanya-Avusturya arasındadır.
Piyotr’dan sonra Groger’de savaşa katılır.
1917 yılına kadar süren bu savaşta Groger birkaç madalya alır ve teğmenliğe yükselir.Birkaç kez yaralanır.Tedavi olduktan sonra tekrar savaşa katılır.Baba oğul Groger ile övündükçe övünür.
Savaş yıllarında Bolşevik düşünce ile tanışır.Bu düşünceye sıcak bakmaya başlar.I.Dünya Savaşı sürerken Rusya’da Bolşevikler devrim yaparak iktidarı ele geçirir.Savaştan tek yanlı olarak çekilir.Groger ve ağabeyi Piyotr evlerine dönerler.
Generaller ve yüksek rütbeli subaylar Bolşevik devrime karşı ayaklanma başlatırlar.Don kıyısındaki ve özellikle hali vakti yerinde olan Kazaklar bu ayaklanmaya destek olurlar.
Önceleri bu ayaklanmalara karşı olan Groger Melehov Bolşeviklerin bazı uygulamalarına karşı çıkar ve isyan başlatır.Bu isyana kısa sürede bir tümen Kazak katılır.İsyancılar ve karşı devrimciler önceleri bazı başarılar kazanırlar.Hatta karşı devrimciler ile isyancılar birleşirler.Ancak gönüllü Kızıl Ordu birlikleri karşısında büyük bir bozguna uğrarlar.Bu şavaş sırasında Piyetor Melehov ölür.
Kazak halkı savaş,açlık ve tifüs salgını yüzünden kayıplar vermektedir.Melehov ailesinden Groger’in eşi Natalya,Piyetor’un eşi Darya,baba Pantalev ve anne İlyiçyana hayatını kaybeder.
Bozgundan sonra isyancılar ve karşı devrimciler Kırım’a doğru geri çekilmeye başlarlar.Ayaklanmanın elebaşı general ve subaylar İngiliz ve Fransız gemilerine binerek kaçarlar.
Groger Melehov ve bazı Kazaklar ülkelerini terk etmezler.Kızıl Orduya teslim olurlar.Teslim olan Kazak süvarileri sürmekte olan Polanya savaşına katılırlar.Ancak Kızıl Ordu komutanları bu kazaklara pek güven duymazlar.Savaşın son dönemlerinde Kazakları ve bölük komutanı olan Groger Melehov’u terhis edip evlerine yollarlar.Kısa aralarla 7 yıl süren savaşa katılan Kazaklar bitkin halde evlerine dönmeye başlarlar.Yine de içlerinde buruk bir sevinç vardır.Kayıp ettikleri yakınlarını bir tarafa bırakıp sağ kalanlarla yetinmeye bakarlar.Ancak unuttukları bir şey vardır.İsyan etmenin hesabını vermek.
Eve dönüşten bir gün sonra Groger Melehov ilçe devrim komitesine çağrılır.Burada ifadesi alınır.Bu sorgulamadan tutuklanacağını anlayan Groger Melehov tekrar kaçmaya ve saklanmaya başlar.Altı aylık bir saklanmadan sonra sevgilisi Aksinya’yı alıp izini kaybetmeye karar verir.
Bir gece eve gelip çocuklarını kız kardeşine bırakıp Aksinya ile yola düşer.Artık yeni kuracağı yaşamı düşünmektedir.Yolda giderken bir Kızık Ordu müfrezesi ile karşılaşır.