Taliban Afganistan’ın başkenti Kabil’i 15 Ağustos 2021’de kontrol altına aldı ve böylece ülkede uzun zaman sonra yeniden iktidarı ele geçirmiş oldu. Taliban’ın ülke yönetiminde söz sahibi olduğu 1996-2001 arasının hafızasıyla birlikte dünya, ülkedeki kadınları neyin beklediğini telaşla takip etmeye başladı.
Dahası, Afganistan’da yönetimin el değiştirmesi dünya genelinde Taliban’la benzer radikal silahlı örgütler için de motivasyon kaynağı olmuş gibi görünüyor. El Kaide’nin Yemen’de faaliyet gösteren birimi ile Suriye’de Hayat Tahrir El-Şam örgütü, Pakistan’da Tehrik-i-Taliban Pakistan örgütü ve Çin’de Türkistan İslam Partisi’nin Taliban’a kutlama mesajları ilettiği görülüyor.
Taliban yetkilileri, kadınların şeri kurallar dahilinde eğitim ve çalışma hayatına devam edebileceği gibi “ılımlı” açıklamalarda bulunsalar da, sosyal medyada konuyla alakalı pek çok görüntü dolaşıma girdi. Bu görüntülerin bazılarını inceledik.
Görüntü 1: Kırbaç cezasına çarptırılan kadın videosu
Bir kullanıcı tarafından 23 Ağustos 2021’de Twitter’da paylaşılan bir videoya göre Taliban’ın Afganistan’daki yönetimini ele geçirmesinin ardından kırbaç cezaları başladı.
Görüntüler Afganistan’dan, ancak güncel değil. 2020’nin sonlarında kaydedildiği düşünülen görüntülerin tam tarihi bilinmiyor. Ancak ilk olarak Nisan 2021’de yayınlanan görüntüleri yetkililer de doğrulamış. Herat bölgesinden kaydedilen görüntülerde Taliban, bir erkekle telefonda konuştuğu gerekçesiyle bir kadına kırbaç cezası uyguluyor.
Görüntü 2: Burka giymediği için taşlanan kadın
18 Ağustos 2021’de paylaşılan videoya göre Afganistan’ı ele geçiren Taliban, burka giymediği için bir kadını taşlayarak öldürdü.
Görüntü Afganistan’da da tartışma yaratmış. Videoyu araştırmak için bir insan hakları komisyonu oluşturulmuş. Videonun kime ait olduğu da tartışma konusu. Taliban olayın 2015 yılında Ghor eyaletinde gerçekleştiğini ve failin hükümet yanlısı milis güçler olduğunu iddia ediyor. Ancak bazı aktivist ve yerel yöneticiler, olayın 2020 başlarında yaşandığını ifade ederek Taliban’ı sorumlu tutuyor.
Görüntü 3: Afgan kadınlar Taliban’ı protesto etti
Afganistan'daki son gelişmelerin ardından sosyal medyada dolaşıma giren bir diğer video ise Afganistan'da kadınların Taliban’ı protestosunu gösteriyordu.
Ancak video İran’dan. Afganistan’daki olayları protesto etmek isteyen İranlı kadınlar Kum kentinde bir gösteri yürüyüşü düzenlemiş. Yabancı kaynaklarda da benzer şekilde yayılan görüntülerin Kum’dan olduğunu İranlı gazeteciler de doğrulamış.
Afgan kadınların çoğu, Taliban’ın değişmediği yönünde fikir beyan etmeye devam ediyor. DW’nin haberine göre Kabil’in alınmasından önce ele geçirilen diğer bölgelerde kadınlar çoktan baskı altına alınmış durumdaydı. Ülkedeki kadınların hak ve özgürlükleri için endişe ediliyor.
Taliban’ın Afganistan’ı kontrol etmeye başlamasının ardından yaşanan göç dalgasıyla da bir çok eski görüntü sosyal medyada dolaşıma girdi. Teyit, göç hareketi ile Türkiye’de yayılan eski tarihli içerikleri derleyen bir yazı da hazırlamıştı.