Göz yaşı, kornea ve konjonktiva gibi gözün yüzeyel katmanları için hayatidir. Özellikle korneanın saydamlığının korunması ve enfektif ajanlara karşı bariyer konumunda olan kornea epitelinin varlığını sürdürmesi için de gözyaşı çok önemlidir.
Kuru göz sendromunda hastaların şikayetleri; yabancı cisim hissi, yanma, batma, sekonder (refleks) sulanma şeklindedir.
Kuru göz zamanla kornea saydamlığının yitirilmesine (lokom), bazen de epitel harabiyetlerine yol açmaktadır. Deri kılıfı vücut için her neyse, epitel de kornea için aynıdır. Epitel kayıpları korunaksız bir kornea demektir. Yani enfeksiyon ajanları için korneaya giriş kapısı anlamına gelir.
Olası bir enfeksiyonda keratit (lokal kornea enfeksiyonu), korneal abseler hatta kornea delinmeleri (perforasyonları) ile tüm göz içine enfeksiyonun yayılması (endoftalmi) ile gözün total körlüğüne yol açabilir. Yani bir başka deyişle basit bir göz yaşı eksikliği ile başlayan klinik durum, gözün kaybına kadar gidebilmektedir. Bunun dışında zaman içinde kuru göz, kornea saydamlığını bozarak görmeyi sınırlandırmaktadır. Hastalar buğulu bir camın arkasından bakar hale gelmektedir. Her ne kadar saydamlığını kaybetmiş kornealar için nakil ameliyatları (keratoplasti) olabilse de kuru göz zemininde yeni korneanın da akibeti aynı olacağından nakiller tercih edilmemektedir. Bu nedenle her kuru göz önemsenmeli, sonucu düşünülerek gerekli uygulamalar ve tedbirler alınmalıdır.
Kuru göz sendromuna yol açan sebepler çok çeşitlidir. Genel olarak otoümmin ve diğer nedenler olarak sınıflanabilir. Otoümmin nedenlerin başında Steven Johnson Sendromu gelir. Diğer nedenlerin başında göz yüzeyini de ilgilendiren inflamasyonla seyirli bir çok klinik durum gelir. Göz yaşının gözde muhafazasının sağlanamadığı kapak serbest kenarı hastalıkları, kirpik dibi iltehapları da nedenlerdendir. Yaşlılık, menapoz, uyku, ve yeni doğanın ilk bir ayı fiyolojik kuru göz nedenleridir. Baş boyun bölgesi radyoterapi uygulamaları, göz yüzeyinin kimyasal yanıkları da göz yaşı bezlerini harap ederek göz yaşı üretimini azaltırlar. Vitamin A eksikliği, Mikulicz Sendromu, Hepatit C gibi hastalıklar göz yaşı mukus tabakası üretimini (goblet hücre aktivitesi) azaltarak göz yaşı stabilizasyonunu bozmakta ve sonuçta gözde yeterli süre kalamayan göz yaşı kuruluğa yol açmaktadır.
Kuru gözün tespitinde göz yaşı fonksiyon testleri (Schirmer. Göz yaşı kırılma zamanı), boya testleri, viskosite testleri (osmolarite testi), impresyon sitolojisi gibi testler kullanılmaktadır. Klinik durumla uyumlu testler anlamlı kabul edilmektedir. Biyomikroskopik muayene ve boyalar yardımıyla kuru gözün düzeyi konusunda da fikir sahibi olunabilmektedir.
Hastaların test sonuçları doğrultusunda göz yaşı yapım azlığı varsa, mutlaka suni göz yaşı preperatları (lumbrikan damlalar) verilmelidir. Göz yüzeyinde yer alan gözyaşı bezlerindeki inflamasyonu çözmek için topikal (damla) steroidler kısa süreli olarak uygulanabilir. Uzun tedavi süreci planlanan hastalarda topikal Siklosporin A kullanımı gereklidir. Damlalarla baş edilemeyen kuru gözlü olgularda ya da ileri kuru göz hastalığında göz yaşının gözü terk ettiği her iki göz kapağında yer alan delikler (punktumlar) özel tıkaçlarla kapatılmalıdır. Bazı olgularda ağız ve burun mukozasından otogreft uygulamaları da gerekebilir.
Hastalara genel tavsiyeler; uzun süreli yakın dikkat gerektiren işlevleri aralıklı yapmaları, kontakt lens kullanan hasta ise lens kullanımına ara vermesi, klima karşısında uzun süre kalmaması, bulunduğu ortamın nemini artırıcı önlemler, kırma kusurlarına dönük kornea lazer uygulanması planı olan hastaların kuru göz olduklarını ilgili hekime mutlaka bildirmeleri gerekir.
Özetle kuru göz; göz sağlığı için hayatidir. Göz yaşı olmazsa olmazlardandır. Önemsenmelidir. Kuru göz şikayeti olan hastalar en erken dönemde mutlaka bir göz hekimine gitmelidir