Earth Commission tarafından hazırlanan ve Nature‘da yayımlanan yeni bir araştırmada, 40 bilim insanı, gezegenimizin su mevcudiyeti, global sıcaklığı, besin döngüsü, ekosistem bakımı ve aerosol kirliliği konularında giderek büyüyen krizlerle karşı karşıya olduğu belirtildi. Bunların hepsinin hayat takviye sistemlerinin istikrarına yönelik tehditler oluşturduğu ve toplumsal eşitliği daha da kötüleştirdiği aktarılıyor.
“Devrilme noktasına yaklaşıyoruz”
Araştırmanın başyazarlarından Prof. Johan Rockström şunları söyledi: “Bu, tüm insan-gezegen sisteminin disiplinler ortası bir bilimsel değerlendirmesini yapma teşebbüsüdür ve karşı karşıya olduğumuz riskler göz önüne alındığında yapmamız gereken bir şeydir. Giderek devrilme noktalarına yaklaşıyoruz ve global ölçekte hayat takviye sistemlerinde giderek daha fazla kalıcı hasar görüyoruz.”
Çalışma, gezegen için insan bedeninin yaşamsal belirtileriyle karşılaştırılabilecek bir dizi “güvenli ve adil” ölçüt ortaya koyuyor. Nabız, sıcaklık ve kan basıncı yerine su akışı, fosfor kullanımı ve arazi dönüşümü üzere göstergelere bakılıyor.
Pek çok alanda eşikler aşıldı
Bunu başarmak için “güvenli ve adil” hudut, dünyanın yüzde 50 ila 60’ının yüklü olarak doğal ekosistemlere konut sahipliği yapması. Lakin gerçek şu ki, gezegenin sırf yüzde 45 ila 50’si bozulmamış bir ekosisteme sahip.
Çalışma yüzey sularına da odaklanıyor. Belirtilenlere nazaran rastgele bir havza alanında ırmak ve akarsu akışının yüzde 20‘sinden fazlasının engellenmemesi gerekiyor. Lakin bu oran günümüzde yüzde 34 üzere tasa verici bir düzeyde. Bu durum su kalitesinin düşmesine ve tatlı su tipleri için habitat kaybına yol açmakta. Bununla birlikte dünyadaki ırmak havzalarının yüzde 47’si tasa verici bir süratle tükendiğinin altı çiziliyor.
Besin döngüleri başlığı altında ise azot ve fosfor kullanımı inceleniyor. Bu bileşenlerin kullanımının (özellikte tarım alanında) toprakta tahribata ve yer altı sularının kirlenmesine neden olduğundan kelam ediliyor. Rapora nazaran burada kilit nokta global eşitlik. Yoksul ülkelerin daha fazla gübreye muhtaçlığı varken, varlıklı ülkelerin gübre fazlasını azaltması gerekiyor
Zaman azalıyor
Çalışmanın müellifleri teşhisin acımasız olduğunu lakin bir tedavi için vaktin tükenmekte olduğunu söylüyorlar. Bir öteki Earth Commission eş lideri ve çalışmanın baş müellifi Prof. Johan Rockström, “Bulgularımız epey tasa verici. Tahlil edilen 5 temel alanda, global ve mahallî ölçekte birçok hudut esasen aşıldı. Bu, vaktinde bir dönüşüm gerçekleşmediği takdirde geri dönüşü olmayan aşım noktalarının ve insan refahı üzerindeki yaygın tesirlerin kaçınılmaz olacağı manasına geliyor.” Raporda hükümetlerin, düzenleyici kuruluşların ve şirketlerin olduğu kadar insanların da ellerini taşın altına sokması gerektiği söz ediliyor.