Rezene hakkında bugüne kadar neler duydunuz bilmiyorum. Fakat bu kadar sağlıklı olduğunu ben şahsen bilmiyordum. Bu yazıda rezene kullanımının çeşitli etkilerini sizin için derledim.
Bence yazının sonuna geldiğinizde siz de kendisi ile ciddi düşünmeye başlayacaksınız 🙂
Rezene Nedir?
Rezene bilimsel adıyla Foeniculum Vulgare, havuç ailesinden çiçekli bir bitki türüdür. Bu muhteşem bitkinin Wikipedia linki burada 🙂
Sarı çiçekleri ve tüylü yaprakları olan dayanıklı ve çok yıllık bir bitkidir. Akdeniz kıyılarına özgüdür, ancak dünyanın birçok yerinde, özellikle deniz kıyısına yakın kuru topraklarda ve nehir kıyılarında görülebilmektedir.
Son derece aromatik ve lezzetli olmasından dolayı aşçılıkta yoğun şekilde kullanılır. Aynı zamanda çok eski çağlardan bu yana tıbbi amaçlı kullanımına da rastlanır.
Rezene vücutta antioksidan, antienflamatuar ve antibakteriyel etkiler göstermektedir.
Rezene İçindeki Faydalı Vitaminler
Rezenenin kökü de tohumları da oldukça faydalı. Aşağıdaki tabloda 1 ölçek (87 gr) rezene kökü ve 1 yemek kaşığı (6gr) rezene tohumunun vitaminsel içeriğini görebilirsiniz.
|Taze Rezene Bitkisi Soğanı||Kurutulmuş Rezene Tohumları|
|Kalori||27||20|
|Lif||3gr||2gr|
|C Vitamini||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %12’si||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %1’i|
|Kalsiyum||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %3’ü||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %5’i|
|Demir||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %4’ü||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %6’sı|
|Magnezyum||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %4’ü||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %5’i|
|Potasyum||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %8’i||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %2’si|
|Manganez||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %7’si||Bir insanın günlük alması tavsiye edilen miktarın %17’si|
Tablodan da anlaşıldığı gibi rezenenin kökü de tohumları da kalori olarak oldukça düşük fakat bununla birlikte inanılmaz besleyici ve vitaminli.
Taze rezene soğanı, bağışıklığı kuvvetlendiren, doku onarımını kolaylaştıran ve kolajen sentezini teşvik eden oldukça mühim ve suda çözünür bir vitamin olan C vitamini kaynağıdır. Bununla ilgili yapılmış bir araştırmayı incelemek isterseniz bu linke tıklayabilirsiniz.
Ayrıca C vitamini vücudumuzda güçlü bir antioksidan görevi görür ve serbest radikaller adı verilen kararsız moleküllerin neden olduğu hücresel hasarlara karşı koruma sağlar. C vitaminin detaylı faydaları için bakabileceğiniz bir kaynak da burada.
Hem soğanı hem de tohumları; enzim aktivasyonu, metabolizma, hücresel koruma, kemik gelişimi, kan şekeri regülasyonu ve yara iyileşmesi gibi bir çok önemli vücutsal aktivite için gerekli olan “mineral manganez” içermektedir.
Manganezin yanı sıra, rezene tohumları kemik gelişimi için çok büyük oranda önem taşıyan potasyum, magnezyum ve kalsiyum da dahil olmak bir çok mineral içerir.
Yüksek Oranda Bitkisel Bileşen
Rezene ve rezene tohumlarının belki de en etkileyici faydası, içerdikleri antioksidanlar ve güçlü bitki bileşenlerinden gelmektedir.
Bitkinin içerdiği yağın, Polifenol antioksidanları Rozmarinik asit, Klorojenik asit, Kuersetin ve Apigenin dahil olmak üzere 87’den fazla uçucu bileşen içerdiği gözlemlenmiştir. Buradaki araştırmada detaylı bilgilendirmeyi görebilirsiniz.
Polifenol antioksidanlar, sağlığımız üzerinde güçlü etkileri olan anti-enflamatuar görevlilerdir. Anti enflamatuarlar nedir derseniz; vücutta ya da kanda oluşan iltihaplarla savaşan küçük ve sağlığımıza dost askerlerdir diyebilirim.
Şu linkte görebileceğiniz gibi bir çok çalışma, antioksidanlarla zenginleştirilmiş beslenme listelerini uygulayan kişilerin kalp hastalığı, obezite, kanser, nörolojik hastalıklar ve tip 2 diyabet gibi kronik hastalık risklerinin daha düşük olduğunu göstermektedir.
Laboratuvar ortamında yapılan tüp deneylerinde ve hayvanlarla yapılan testlerde bu organik içeriklerin antikanser, antimikrobiyal, antiviral ve antienflamatuar özelliklere sahip olduğuna dikkat çekilmiştir. Bu konuda daha derinlemesine bilgi almak isterseniz eğer şu çalışmaya göz atabilirsiniz.
Yine rezene ve tohumlarında bulunan bir bitkisel bileşik olan “Limonen” bileşeninin, fareler üstünde yapılan deneylerde vücutlarının sağlıklı kalma mücadelesini desteklediği ve fare hücrelerini bazı kronik hastalıkların neden olduğu hasarlardan koruduğu görülmüştür.
Yani diyebiliriz ki, rezene bitkisinin tüm kısımları, klorojenik asit, limonen ve quercetin gibi güçlü antioksidanlar bakımından zengindir ve sağlığa oldukça faydalıdır. Muhteşem değil mi?
Rezene Kilo Verdirir mi?
Gerçeği söylemek gerekirse bu kısım benim için an can alıcı kısım. O nedenle rezenenin bitkisel bileşenlerinin kilo verdirme gücü beni mutlu etti 🙂
Çünkü araştırmalarımdan anladığıma göre sevgili rezene bitkisi sadece yemeklerimize lezzet katmakla kalmaz, aynı zamanda iştahı azaltmaya yardımcı olur.
9 sağlıklı kadın ile yapılan bir çalışmada, öğle yemeğinden önce 2 gram rezene tohumu ile yapılan 250 ml’lik çay içen kadınların, içmeyenlere oranla önemli ölçüde daha az açlık hissettiği ve dolayısıyla daha az kalori aldığı gözlemlenmiştir. İlgili araştırma için şuraya tıklayabilirsiniz.
Bitkinin önemli bir bileşeni konumunda olan Anethole’un, iştah bastırıcı bir etken olduğu bu araştırmalarla desteklenmektedir. Ayrıca bitkinin içerdiği yüksek lif oranı da daha uzun süre tok hissetmemizi sağlamaktadır.
Bu nedenle rezene, diyetlerimizi destekleyerek daha kolay rejim yapmamızı ve kilo vermemizi sağlayabilmektedir diyebiliriz. Yaşasın!
Rezene ve Kalp Sağlığı
Bu muhteşem bitkinin içinde bulunan yüksek lif oranı kalbimize dosttur.
87 gr rezenede 3 gr lif bulunmaktadır ve bu da sağlıklı bir insan vücudunun günlük ihtiyacının %11’ine denk gelmektedir. Dolayısıyla rezenenin verdiği doyma hissi yüksektir ve yüksek kolesterol ve kalp rahatsızlıkları gibi hastalıklara davetiye çıkaran risk faktörlerini azaltır.
Bu linkte de görebileceğiniz çalışmada da olduğu gibi yüksek lif oranına sahip besinlerin tüketimi, kalp hastalıkları ile karşılaşma riskini düşürmektedir. Araştırmaya göre günde tüketilen her 7gr lif, kalp hastalığı riski oranını %9 civarında düşürmektedir.
Bu nedenle bu muhteşem bitkinin kalbe iyi geldiğini söyleyebiliriz.
Ayrıca rezene ve tohumları kalp sağlığı için önemli rol oynayan magnezyum, potasyum ve kalsiyum gibi besleyicileri de içermektedir. Örneğin, diyetimize zengin potasyum kaynakları eklemek, yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olabilir, ki hepimizin bildiği gibi yüksek tansiyon da zaten kalp hastalığı için bir risk faktörüdür.
Beslenme düzenine zengin potasyum kaynakları eklemek yüksek kan basıncını düşürmede ve dolaylı olarak kalp krizi riskini azaltmada vücuda yardımcı olmaktadır.
Bu durumda, içeriğinde zengin lif, potasyum, magnezyum ve kalsiyum gibi kaynaklar bulunduran rezene bitkisi sağlığa oldukça faydalıdır diyebiliriz. Buradan da rezeneye bir puan daha yazalım 🙂
Kanserle Mücadelede Rezene
Rezene içindeki çok çeşitli ve güçlü bitkisel bileşenler, bazı kanser türleri de dahil olmak üzere kronik hastalıklara karşı korunmaya yardımcı olabilmektedir. Örneğin, bitkinin tohumlarındaki ana aktif bileşenlerden biri olan Anethole’ün kanserle mücadele özellikleri sergilediği bazı araştırmalarda gözlemlenmiştir.
Bir test tüpü çalışması, insan meme kanseri hücrelerinde Anethole’ün hücre büyümesini ve uyarılmış apoptozu veya programlanmış hücre ölümünü bastırdığını göstermiştir. İlgili çalışma için tıklayabilirsiniz.
Yine meme kanseri hastalar üzerinde yapılan şuradaki gibi çalışmalarda; Anethole maddesinin, kanserli hücre büyümesini ve hastalıktan dolayı ölmesi beklenen hücreleri baskılayıp engellediği gözlemlenmiştir.
Bir başka çalışmada rezene ektresinin hasta meme kanseri hücrelerini yavaşlattığı ve hücre ölümünün önüne geçtiği gözlemlenmiştir. Ayrıca hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde rezene ekstresinin meme kanseri ve karaciğer kanserine karşı vücudu koruduğu görülmüştür.
Pek tabi ki bu çalışmalar umut verici olsa da rezenenin tamamen alternatif bir kanser tedavisi yöntemi olduğunu söylemek şuanda mümkün değildir. Bunu söyleyebilmek için insanlar üzerinde yapılmış çok sayıda daha deney olması gerekir.
Bu nedenle kanser ve benzeri türde hastalığı olanların, yüksek dozlarda rezene ve takviyelerini almadan mutlaka doktorlarına danışmasının gerekli olduğunu belirtmekte fayda var.
Emziren Anneler İçin Rezene Faydalı mı?
Rezenenin, süt salgısını artıran galaktojenik özelliklere sahip olduğu biliniyor.
Bu her derde deva bitkinin içeriğindeki Anethole maddesinin sağladığı Dianethole ve Fotoanethole gibi maddelerin, galaktojenik etkiye sahip olduğu çeşitli kaynaklara göre bilinen bir gerçek.
Zengin içeriğinden dolayı rezene, kadındaki süt salgısını ve prolaktin hormon seviyelerini artırabilmekte.
Bunun yanı sıra rezene çayı ile yapılan bazı çalışmalarda rezenenin etkili olmadığı sonuçlara da rastlanmış. Söz konusu çalışmada yeni emziren annelerin bazılarında süt salgısı artırımına rastlanmamış. Yani rezenenin kesinlikle süt arttırımına destek olduğu net olarak söylenememektedir.
Bunun nedeni de aslında her emziren annenin kan değerlerinin ve vücut ihtiyaçlarının farklı olmasıdır. Bebeğin sağlığı için fazla sütümüz olmasını istememiz normal ama emziren annelerin rezene tüketimi ve oranları için mutlaka doktora başvurması gerektiğinin altını burada çizmek gerekir.
Emziren bir vücutta kan değerleri sabit bir skalada durmayabilir. Çeşitli eksiklikler ve fazlalıklar emziren annelerde daha sık görülebilir. Bu nedenle emziren annelere beslenme düzenleri ve listeleriyle ilgili öncelikle doktora danışmalarını mutlaka tavsiye ediyorum.
Rezenenin Bilinmeyen Diğer Faydaları
Yukarıda belirtilen faydaların yanı sıra, sağlığımıza aşağıdaki şekillerde de farklı faydalar sağlayabiliyor.
– Rezene içinde bulunan maddelerin; vücuda zararlı bakterilerin (Escherichia coli, Staphylococcus aureus ve Kandida albicans gibi) büyümesini engellemeye yaradığı bilinmektedir. Tam da bu nedenle bu sevgili bitki antibakteriyel özelliklere sahiptir.
– Bitkinin kökü ya da tohumları vücutta iltihapları azaltabilmektedir. Rezene içindeki C vitamini ve Kuercetin gibi güçlü antioksidanlar, iltihap ve buna bağlı yangıların seviyelerini düşürmektedir.
– Ruhsal ve zihinsel sağlığı da artırır. Hayvanlar üzerinde yapılan şu gibi deneylerde rezene kullanımının, menopoz dönemindeki dişilerde cinsel fonksiyonları artırdığı ve yaşlanmaya bağlı unutkanlıklarda da azalma sağladığı gözlemlenmiştir.
– Rezene kullanımı menopoz semptomlarına da iyi gelmektedir. Menopoz dönemindeki kadınlar üzerinde yapılan farklı çalışmalarda rezene kullanımının sıcak basmalarını, vajinal kaşıntıları, seks esnasında yaşanan cinsel ağrıları ve uyku düzensizliklerini azalttığı ve cinsel ilişki esnasında cinsel fonksiyonlara bağlı memnuniyeti artırdığı kanıtlanmıştır.
Hamile Kadınlar Rezene Kullanabilir mi?
Bu bitkinin kökü ve tohumları normal dozajlarda ve doğrudan tüketildiğinde güvenli olsa da, piyasada bulunan rezene özleri ve takviye edici gıdalar hamileler için çok uygun olmayabilir.
Rezene bitkisi, güçlü östrojenik özelliklere sahiptir, yani östrojen hormonuna benzer şekilde etki eder. Bu menopoz semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilirken, hamile kadınlar için güvensiz olabilir.
Östrojen benzeri aktivitesi nedeniyle, hamileler tarafından tüketildiğinde bebeğin büyüme sürecini negatif etkilemesi hakkında endişeler de bulunmaktadır.
Bu nedenle hamilelik sürecinde, takviye edici gıda olarak geçen haplardan ya da rezene yağı gibi güçlendirilmiş ekstrelerinden uzak durmakta fayda var bence.
Eee Şimdi Rezene Tüketiyor muyuz?
Açıkçası bu güzel kokulu bitkinin bu kadar faydalı olduğunu hiç bilmiyordum 🙂
Oldukça besleyici ve aynı zamanda kilo vermeye yardımcı olması beni kendine hayran bırakmaya yetti.
Bu nedenle ben kendime rezene ile yapılabilecek yemek tarifleri bakmaya başladım bile. Yakında bunları burada sizinle de paylaşacağım. Yükledikçe buradan da link vereceğim ve siz de öğrenebileceksiniz.
Şimdilik bu öğlen salatama çiğ kökünden ekleyerek ve tohumlarını da çorbanın içine atarak işe başlayacağım. Ayrıca rezene içerikli çayları da çok yakında size önereceğim.