Modern çağın en değerli ekonomik öykülerinden biri klâsik para ünitelerine alternatiftir. Ekseriyetle “kripto” olarak isimlendirilen ve bazen “dijital para birimi” olarak anılan, en tanınan örnekleri Bitcoin ve Ethereum, fakat daha binlercesi var. Kripto para ünitesi nedir, yetkililer onu neden vergilendiriyor ve finansal durumunuza nasıl yansıyor?
Basitçe söylemek gerekirse, kripto, bireylerin sahip olduğu ikili datalarla temsil edilen yeni bir tıp değişim aracıdır. Hassas datalar, dijital bir veritabanında yüksek güvenlikli kriptografi (dolayısıyla “kripto” adı) aracılığıyla saklanır. Bu kayıtlar üç şey yapar. Sahiplik transferlerini takip eder, yeni madeni paraların basılmasını denetim eder ve tüm süreç kayıtlarını büsbütün inançlı tutmak için çalışırlar.
Bütün bunlar kulağa teorik gelse bile, milyonlarca kripto sahibi için gerçek şu ki, alternatif para ünitelerinin gerçek pahası var; birçok ülkede vergiye tabidir ve bir sermaye varlığı olarak kabul edilir. Lakin vergilendirme gayesiyle sermaye çıkarı ve sermaye kaybı kurallarına tabidirler. Tıpkı pay senetleri üzere olağan para üzere harcanabilir ve uzun vadeli karlar için elde tutulabilir; ve hatta kâr için çıkarılır (yaratılır). Tekrar de, vergilendirme düzenlemeleri bir ülkeden başkasına değişmektedir. Kripto yatırımlarına girmeden evvel yasal yükümlülüklerinizi yerine getirmek için her vakit bir vergi danışmanına danışın.
Kripto Para Ünitesi Kıymetini Ne Verir?
Ekonomide, rastgele bir para ünitesinin kıymetini, bir değişim biçimi olarak kullanışlılığından (onu harcayabilirsiniz) ve bir paha deposu olarak kullanılabilmesinden (ileride kullanmak üzere saklayabilirsiniz) aldığı söylenir. Kripto paralar, popülaritesini artıran bu özelliklerin her ikisine de sahiptir.
Olumsuz tarafı, birçok klasik para birimininki üzere kriptonun pahası çok istikrarlı değil. Bir bankada sahip olduğunuz dolarları düşünün. Uzun vadede kıymetlerindeki tek değişiklik enflasyonun neden olduğu düşüştür. Karşılaştırma için, rastgele bir büyük kripto para ünitesinin günlük pahasına bakın. Kripto değişkendir ve fiat para ünitelerine kıyasla çılgınca dalgalanır.
Dolayısıyla, kripto paranın bir değişim aracı ve bir kıymet deposu olmasına bağlı olarak pahası olduğu söylenebilirken, yarın Bitcoin yahut Ether’inizin ne kadar bedelli olacağını söylemek mümkün değil. Birçok yatırımcı, trader ve hodler için, tanınan dijital paraların fiyatlarının artması talihi, nişi bu kadar faal tutan şeydir ve bu kadar çok kripto borsasının yaratılmasına neden oldu.
Kripto Para Ünitesi Neden Vergilendirilebilir?
Vergilendirme siyasetleri bir ülkeden başkasına farklılık göstermektedir. Bu soruya kısa bir yanıt, her şeyin bulunduğunuz yerin nerede olduğuna, tuttuğunuz dijital varlıkların çeşidine, ne kadar müddettir elinizde tuttuğunuza, kâr ve zararlarınıza ve başkalarına bağlı olmasıdır.
Örneğin, ABD maddeleri, tıpkı bir portföyde tuttuğunuz pay senetleri yahut tahviller üzere, Bitcoin ve başkaları üzere sanal para ünitelerini sermaye varlıkları olarak kabul eder. Ve Bitcoin ve altcoinler sermaye yararlarına ve sermaye kayıplarına tabi olduklarından, onları başlangıçta ödediğinizden daha yüksek bir fiyata satarsanız onlar için vergi borcunuz olabilir. Lakin Singapur, Hong Kong ve daha fazlası üzere ülkeler için tıpkı durum olmayabilir. Tekrar de, yönetmelikler vakit zaman değişikliğe tabi tutulmaktadır.
Tabii ki, kripto paranız için vergi borcunuz varsa, borcunuz ölçü, sermaye çıkarlarınızın büyüklüğüne ve ayrıyeten gelir diliminize (ve başka birkaç faktöre) nazaran ödediğiniz vergi oranına bağlı olacaktır. Uzun vadeli sermaye yararları üzerindeki mevcut vergi oranı, gelir dilimine nazaran yüzde 0,15 yahut 20’dir.
Bitcoin ve Altcoinler Nasıl Vergilendirilir?
Kripto için vergi oranı aşağıdaki konulara dayanmaktadır: gelir kümeniz; süreçlerinizin sermaye çıkarı mı yoksa ziyan mı olduğu; kayıp yahut çıkarların uzun vadeli mi yoksa kısa vadeli mi olduğunun belirlenmesi; ve ister bir hobi olarak ister bir ticari teşebbüs olarak kripto madenciliği yapıyor olun. Bununla birlikte, altcoin sahiplerinin büyük çoğunluğunun uzun vadeli yararlar elde etmeyi umarak kripto para ünitesini satın alıp elinde tuttuğunu hatırlamakta yarar var.
Başka bir büyük küme daha var, yani kısa vadeli karlar elde etmeyi umarak büyük borsalarda sıklıkla farklı kripto para ticareti yapan kripto para ünitesi meraklıları.
Kripto Sermaye Çıkarları ve Sermaye Kaybı Vergilendirmesi
Örnek olarak ABD vergilendirme çerçevesini ele alalım, standart sermaye kaybı ve sermaye çıkarı kuralı kripto için geçerlidir; Rastgele bir yılda, kripto yatırımcıları rastgele bir çıkarı uzun vadeli yahut kısa vadeli olarak bildirmeli ve bunlar üzerinden sizin belirlediğiniz oranda vergi ödemelidir. Bununla birlikte, yatırımcı bir ziyan gösterirse, tıpkı ölçüdeki olağan geliri dengelemek için 3.000 dolara kadar kullanabilir.
Ya kayıplarınız 3.000 dolardan fazlaysa? Bu durumda, birinci 3,000 doları cari yılın olağan gelirini mahsup etmek için kullanırsınız ve geri kalanını, ziyan büsbütün tükenene kadar süresiz olarak gelecek yılların sermaye yararlarına karşı netleştirilebilecek bir ileri taşıma ziyanı olarak kullanırsınız.
Sermaye Karları Vergi Olayları
Düzenleyiciler, “vergiye tabi olaylardan” yahut kişisel bir vergi mükellefi için vergi borcunu tetikleyen durumlardan bahseder. Pekala kripto ile vergi olayları nelerdir?
ABD’de açıklanan vergilendirme olaylarına nazaran, birinin size armağan ettiği yahut daha evvel satın aldığınız Bitcoin yahut altcoin’leri satarsanız sermaye yararı elde edersiniz. Kripto paradaki temeliniz, onu aldığınız yahut satın aldığınız andaki pahasıdır.
Ardından, kriptoyu sattığınızda, kıymeti kendi temelinizle karşılaştırmanız gerekir. Satış fiyatı daha yüksekse, elde tutma müddetine bağlı olarak kısa yahut uzun vadeli bir kar elde edersiniz. Bir yıla kadar elde tutma, kısa vadeli bir çıkar yahut kaybı tetikler. Bir yıldan fazla uzun vadeli çıkar yahut kayıp tetikler.
Kazanç elde etmenin öteki bir yolu da mal yahut hizmetlere kripto para harcamaktır. İç Gelir Servisi (IRS) bunu kripto paranın “satışı” olarak görüyor ve satış fiyatını satış anındaki kripto bedeline dayandırıyor. Diyelim ki beş yıl evvel 50 dolara bir ünite ELES token (varsayımsal bir kripto para) satın aldınız ve düne kadar tuttunuz, o sırada onu çevrimiçi olarak 200 dolara kamp ekipmanı satın almak için kullandınız. Bu durumda, 150 dolarlık (yani, 200$ – 50$) uzun vadeli bir sermaye karı kaydedersiniz.
Benzer formda, altı ay evvel kripto paranın pahası 100 dolar iken bir ünite ELES kripto parası çıkarmış ve yakın vakitte 1.000 dolara satmış olsaydınız, kısa vadeli sermaye yararınız (bir yıldan az) 900 dolardan olurdu. Bir ticari teşebbüs olarak kripto madenciliği yapıyorsanız, bu kar için müracaatta bulunmanız gerekir.
Sermaye Kaybı Vergi Olayları
Kripto satışı yahut harcamalarında ziyana uğramak, çıkar sağlamak kadar kolaydır.
Perakende Harcamalarında Kullanılırsa Kripto Vergiye Tabi midir?
Yorum bir ülkeden başkasına farklılık gösterir. Birtakım ülkeler kripto harcamanın vergiye tabi bir olay olmadığına, fakat ELES’teki IRS kurallarına nazaran olduğuna inansa da, kripto harcamak tıpkı onu satmak üzeredir ve ölçü ne kadar küçük olursa olsun vergi sonuçlarına tabidir. Vergi kanunu kriptoyu mülk olarak sınıflandırdığından, “harcama satmaktır” ve harcadığınız madalyonun gerçeğe uygun kıymetini kaydetmeli, bu pahası onu aldığınız zamanki bedeliyle mukayeseli ve bir kar yahut kayıp rapor etmelisiniz.
Kripto Madencileri Vergiden Muaf mı?
Kripto madencileri ABD’de vergiden muaf değil aslında, çıkardıkları tüm kripto paraların, madenciliğin kesin tarihlerinin ve madeni paraların çıkarıldığı gündeki kesin kıymetlerinin titiz kayıtlarını tutmaları gerekiyor. Lakin bir işletme işleten madenciler, işletme faaliyetiyle temaslı muhakkak masrafları belgeleyebildikleri sürece kira, elektrik ve ekipman üzere olağan masrafları düşebilir.
Yalnızca hobi olarak kripto madenciliği yapan şahıslar, birebir çıkar ve kayıp raporlama kurallarına tabidir. Bunun yerine, hobi sahipleri karlarını ve kayıplarını sıradan gelir olarak bildirirler. Lakin hobi kayıplarını lakin elde edilen karlar ölçüsünde mahsup edebilirler.
Temel olarak, kayıpların “vergilendirilmesi” yoktur. Madencilik hobiniz 500 dolar getirdiyse lakin 700 dolar madencilik kaybınız olduysa, hobiden 200 dolar değil sıfır kazanç/kayıp rapor edersiniz.
Son Sözler
Herkesin kripto para ünitesi hakkında iki şeyi bilmesi gerekir. Birincisi, gelecekteki kıymeti kıymetli ölçüde artabilir yahut düşebilir, bu da onu pahasının kıymetli ölçüde takdir edileceğine inananlar için cazibeli bir yatırım haline getirir. İkincisi, kripto ile nasıl etkileşime girerseniz girin, gelecekte bir noktada sermaye çıkarlarıyla müsabakanız, vergiye tabi geliriniz olması ve vergi borcunuz olması çok yüksek bir olasılıktır (çabalarınız için göstereceğiniz sadece kayıplarınız yoksa). Olağan ki, nerede olduğunuza ve yönetmeliklerin sizin için geçerli olup olmadığına da bağlı.
Sanal para üniteniz (Bitcoin yahut altcoinler) varsa, satmaya yahut harcamaya karar verdiğinizde büyük olasılıkla sermaye çıkarına yahut kaybına maruz kalacaksınız. Bunun en temel nedeni, kripto para ünitesinin, onu boşalttığınız anda vergi yükümlülüğü yaratan bir sermaye varlığı olmasıdır.
Kriptolarınızı birçok kripto borsasından birinde saklayıp satsanız bile kripto vergileri borcunuzun olabileceğini unutmayın. Ayrıyeten, bir ticari teşebbüs olarak kripto madenciliği yaparsanız, yeni kripto paraların yaratılması (madencilik) sonucunda vergiye tabi geliriniz olur. Devlete ne kadar borçlu kalacağınız, vergi oranınıza, ne kadar madencilik yaptığınıza ve iş teşebbüsünüzün yıl boyunca rastgele bir kesintisi olup olmadığına bağlı olacaktır.
Hemen çabucak her durumda, kripto para ünitesine sahip şahıslar, madencilik işletmelerinde sermaye karı ve/veya hür meslek vergisi biçiminde bir vergi yükümlülüğüne maruz kalırlar.