Parite Nasıl Bulunur?Doğan Aşkın Tuncer
İki ayrı ülkenin para birimlerinin birbirine oranlanması ile bulunan paritenin para piyasalarında iki çeşidi vardır. Bunlar Majör ve Minör paritelerdir. Majör pariteler, ekonomisi çok güçlü olan ve politik riskler tarafından tehdit edilmeyen, sağlam, dinamik ve gelişmiş ülkelerin para birimlerinin kendi aralarında birbirine oranlanması ile oluşan partelerdir. Minör pariteler ise ekonomileri daha kırılgan olan ülkelerin para birimleri ile yukarıda belirttiğimiz güçlü ülkelerin para birimlerinin arasında oluşturulan oranlamalardır. Majör paritelerde, iki majör para birimi, minör paritelerde ise bir majör para birimi ile bir minör para birimi oranlanarak parite değerleri tespit edilir.
Pariteye bir örnek vermek gerekirse ; 1 Dolar 2 TL, 1 Euro ise 3 TL olsun. Euro -- Dolar paritesi 3/2 = 1.50 olur. Dolar -- TL paritesi ise 2/1 = 2 olur. Euro --TL paritesi de 3/1 = 3 olur. Yani bir para biriminin bir başka para birimine bölünmesiyle parite bulunur, bu işlem sonucu ortaya çıkan değere de parite denir.
Para piyasalarında yatırım yapanların sıkça kullandığı bir enstrüman olan parite deneyimsiz yatırımcı için çok tehlikeli olabilir. Çünkü aracı kurumlar müşterilerine yüksek kaldıraç oranları sunarak yatırım yapmalarına izin veriyor. Diyelimki 100.- USD ile yatırım yapmaya karar verdiniz, aracı kurum bu 100 dolarla 10.000.- USD lik işlem yapmanıza olanak verebilmektedir. Eğer siz de bu kaldıraçtan yararlanır ve maksimum tutarda pozisyon alırsanız başta yatırdığınız 100.- USD yi bir kaç saniye için kaybedebilirsiniz. Pariteler anlık değişimler gösterdiği için kazanç ve kayıplar da anlık olmaktadır. Tabi ki de yüksek oranlarda kar da elde edebilirsiniz ama bunun olmazsa olmaz kuralı; yatırım yaptığınız piyasayı çok iyi tanımalı, çok iyi analiz yapmalı ve riskleri tamamen anlamış olmanızdır.