Soru: Memur için evlendiği vakit evlilik bildiriminde bulunması tarafında yasal bir mecburilik var mıdır?
Karşılık: Mevcut mevzuatta memurun yalnızca evlendiğini belirtmek için bildirimde bulunmasını gerektiren bir düzenleme bulunmamaktadır. Fakat memuriyete ait mali ve toplumsal haklardan yararlanmak ve belirli sorumlulukları yerine getirmek için evliliğin bildirilmesi gerekmektedir. Mernis kapsamında kamu yönetimlerinin memurun kimlik ve aile bilgilerine ulaşması mümkün bulunmaktadır.
Merkezi İdare Harcama Dokümanları Yönetmeliğinin “Sosyal yardımlar” başlıklı 12. unsurunda, “Kamu işçisine yapılacak toplumsal yardım ödemelerinde, ödemenin çeşidine nazaran aşağıda belirtilen evraklar aranır.
a) Evlenme yardımı: Aile yardımı bildirimi (Örnek No: 14) ödeme evrakına bağlanır.
b) Aile yardımı : Aylıklarla birlikte ödenen bu yardım, işçinin birinci işe girişinde alınacak Aile Yardımı Bildirimine (Örnek : 14 ) dayanılarak ödenir. Bu bildirim, çalışanın aile yardımından yararlanan eş yahut çocuk durumunda meydana gelen değişiklikler ile yer değiştirme suretiyle atama halinde yenilenir. Bildirimler, ödeme evrakının birinci nüshasına eklenir.
c) Doğum yardımı : Doğum olayının meydana geldiği yeri ve tarihi belirten ilgilinin dilekçesi ödeme dokümanına bağlanır.…” denilmektedir. Emsal bir karar Mahalli Yönetimler Harcama Dokümanları Yönetmeliğinin 11. hususunda de yer almaktadır.
Günümüzde maaşları KBS’den yapılan kamu vazifelilerinin aile yardımı bildirimleri E-Devlet üzerinden Kamu Çalışanı Aile Bilgileri Bildirim Sistemi (KAPBİS) üzerinden yapılabilmektedir. Sisteme girildiğinde eş ve çocuklara ait bilgiler tek bir tuşla Mernis’ten alınmaktadır. Maaşları KBS’den yapılmayan işçinin ise memuriyete birinci atanmada ve durum değişikliklerinde yazılı olarak Aile Yardımı Bildirimi vermesi gereklidir.
Ayrıyeten kamu vazifelileri makul yıllarda ve mal varlığındaki değişiklik olduğu durumlarda kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ilişkin mal bildirimi vermek zorundadır. Hem aile bildirimi hem de mal bildiriminde memurun eşine ait kimlik bilgilerini girmesi mecburidir. Evlilik bilgileri Toplumsal Güvenlik Kurumu ile de paylaşılmaktadır. Memurun eş ve çocukları bakmakla yükümlü olunan şahıslar kapsamında olduğundan genel sıhhat sigortası kapsamında tedavi yardımından yararlanmaktadır. Bu ve başka toplumsal güvenlik haklarının kapsamının belirlenmesi için memurun uygar haline ait bilgi Kurum sistemine girilmektedir.
Başka taraftan memur, evlenmeye bağlı olarak 7 gün mazeret müsaadesi kullanmak için evlendiğini yazılı olarak beyan etmelidir.
Sonuç olarak memurun yönetime yalnızca “evlendim” demek için beyanda bulunması gerekli değildir. Fakat memuriyete bağlı çeşitli mali ve toplumsal haklardan yararlanıp yararlanamayacağının bilinmesi için elektronik ortamda yahut yazılı olarak doldurulan formlarda evlilik durumuna ait bilgi alanlarının yanlışsız bir formda cevaplanması zaruridir. Mal bildirimi verilirken de eşe ilişkin bilgiler ile bildirime tabi ögelerin formda yer alması gerekli olup, eksik bildirimde bulunmak disiplin cezası ile yaptırıma bağlanmıştır.