Kamu çalışanlarının mali ve sosyal haklarının belirleneceği 6. Dönem Toplu Sözleşme görüşmeleri bugün başlıyor. MEMUR SEN Genel Başkanı Ali Yalçın, 3.6 milyon memur ve 2.4 milyon emekli memur olmak üzere yaklaşık 6 milyon kişiyi ilgilendiren toplu sözleşme görüşmeleri öncesinde geçen hafta KAMU-SEN ile birlikte hazırladıkları taleplerini açıklamıştı. Teklifte, taban aylığa seyyanen 600 lira zammın yanı sıra 2022 yılında yüzde 21, 2023 yılında da yüzde 17 artış talep edildi. Ayrıca, her yıl yüzde 3 olmak üzere iki yılda toplam yüzde 6 refah payı istendi.
Görüşmeler bugün Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin başkanlığında yapılacak toplantıyla başlayacak. Toplu sözleşme sürecinde uzlaşma sağlanamaması halinde Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’nun alacağı karar geçerli olacak. Görüşmelerin, Hakem Kurulu süreci dahil ağustos ayı içinde tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle hükümetle sendikalar arasındaki görüşmelerin üç hafta içinde olumlu veya olumsuz bir sonuca bağlanması zorunlu.
MEMUR MAAŞLARI 2010-2021 ARASINDA YÜZDE 221.52 ARTTI
Memur maaşları aylık maaş katsayısına göre belirleniyor. Ocak ve temmuz aylarında toplu sözleşme zammı ile bir önceki altı aylık dönemin enflasyon farkı yansıtılıyor. 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Toplu Sözleşme dönemi hariç memur maaşları genel olarak toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkına göre artırıldı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın verilerine göre, 2010 yılından bu yana memur maaşlarında yıllık bazda en yüksek artış yüzde 17.40 ile 2019 yılında gerçekleşti. Bu artışta, 2018 yılının ikinci yarısında yaşanan yüksek enflasyon farkının etkisi oldu.
Memur maaşlarında en düşük artış ise 2014 yılında yaşandı. 2014’te tüm çalışanların sadece taban aylığına 175 lira zam yapıldı. Bunun memur maaşlarına oransal etkisi yüzde 0.27’de kaldı.
2012 - 2013 ve 2020 - 2021 yıllarını kapsayan toplu sözleşme görüşmelerinde uzlaşma sağlanamadığı için maaş artışları Hakem Kurulu tarafından belirlendi.
2009 yılı aralık ayında 0,055920 olan memur maaş katsayısı, 2021 temmuz ayında 0,179797’ye yükseltildi. 2009 aralık ayından bu yana olan dönemde memur maaş katsayısındaki artış yüzde 221.52 olarak gerçekleşti.
Aynı dönemde Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yüzde 220,33 oranında arttı. Yıllık enflasyon söz konusu dönemde en düşük yüzde 6.16 ile 2012 yılında kaydedilirken, 2018 yılında da yüzde 20,30 ile en yüksek seviyeyi gördü.
Son 12 yıllık dönemde toplu sözleşmeler ile belirlenen artışlar enflasyonun altında kaldığı için altışar aylık dönemlerde yansıtılan enflasyon farkları dolayısıyla maaş artışları enflasyonla başa baş gerçekleşti.
Kamu çalışanlarının alım gücünün artırılabilmesi için ya enflasyonun düşmesi ve toplu iş sözleşmesi ile belirlenen rakamın altında kalması ya da enflasyonun üzerinde ilave artış yapılması gerekiyor. Sendikalar, çalışanların enflasyona ezdirilmemesi için her yıl enflasyonun üzerine yüzde 3 refah payı ilave edilmesi talebiyle masaya oturdu.
|Son 12 yıldaki maaş zammı ve enflasyon oranları|
|Maaş artışları|
|Ocak||Temmuz||Yıllık||Yıllık TÜFE|
|2010||2,61||3,59||6,30||6,40|
|2011||4,22||4,04||8,44||10,45|
|2012||6,79||4,00||8,16||6,16|
|2013||3,14||4,00||7,27||7,40|
|2014||0,27||0,27||8,17|
|2015||3,00||4,76||7,90||8,81|
|2016||6,90||5,00||12,25||8,53|
|2017||3,00||6,92||10,13||11,92|
|2018||5,69||8,65||14,83||20,30|
|2019||10,73||6,02||17,40||11,84|
|2020||5,49||5,75||11,56||14,60|
|2021||7,33||8,45||16,40||8,45 (*)|
|Toplam artış||221,52||220,33|
|(*) Haziran ayı|
KAMU İŞÇİLERİNİN TOPLU SÖZLEŞME SÜRECİ
Kamuda çalışan yaklaşık 700 bin işçiyi kapsayan 2021-2022 yıllarına ilişkin toplu iş sözleşmesi süreci de devam ediyor. TÜRK – İŞ ve HAK – İŞ, en düşük ücretin 4 bin 800 liraya yükseltilmesini, bunun üzerine 2021’in ilk 6 ayı için yüzde 20, diğer 6’şar aylık dönemler için ise enflasyon artı yüzde 3 refah payı talebinde bulundu.
Hükümet ise brüt ücreti 3 bin 750 TL’nin altındakilere 100 lira, 3 bin 750 – 4 bin lira arasındakilere 60 lira seyyanen zam verilmesini, ilk altı ay için yüzde 9, ikinci altı ay için yüzde 5 artı enflasyon farkı oranında artış yapılmasını teklif etti. Hükümetin önümüzdeki günlerde yapılacak toplantıda teklifini artırması bekleniyor.
Kamu işçileriyle olan toplu iş sözleşmesi sürecinin de ağustos ayı içinde tamamlanması gerekiyor. Bazı işkollarında sözleşme süreci daha önce başladığı için ay sonuna kadar uzlaşma sağlanamadığı takdirde sendikaların grev kararını uygulamaları gerekiyor.