Rusya ve Türkiye, 5 Ağustos’ta Rusya’nın Soçi kentinde düzenlenen bir toplantıda ekonomik işbirliğini ilerletme konusunda anlaştılar. Avrupa ülkeleri, Batı’nın kapsamını daraltmaya çalıştığı bir zamanda geldiği için bu toplantıyı biraz endişeyle karşıladı. Ukrayna’da devam eden savaş nedeniyle Rusya ile ekonomik ilişkiler.
Ancak Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, birbirleriyle her zaman sıcak ilişkiler sürdürmediler. İki ülke genellikle jeopolitik rakipler olarak görülüyor ve aralarındaki gerilim yüzyıllar öncesine uzanıyor. Şu anda ikili ilişkiler güçleniyor gibi görünüyor ve uzmanlar bunun Batı’dan bir tür intikam alınmasına yol açabileceğini söylüyor. Neler olduğunu ve bundan sonra Avrupa’nın nasıl tepki vereceğini açıklıyoruz.
Rusya ile Türkiye arasında imzalanan anlaşma nedir?
Türk TRT TV kanalı, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından alıntı yapan bir haberde, iki liderin Türkiye’ye gaz ihracatını görüştüğünü ve bir kısmını Rus rublesi olarak ödemeyi kabul ettiğini söyledi.
Bir Bloomberg raporuna göre, beş Türk bankası ruble cinsinden ödeme için Rus Mir ödeme sistemini benimsedi.
İki ülke ayrıca “birbirlerinin ekonomik ve enerji beklentilerini karşılama” konusunda anlaştılar. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak gazetecilere verdiği demeçte, “Ticari şirketlerimizin ve vatandaşlarımızın turizm gezilerinde işlem yapabilmeleri ve ticaret hacmi kapsamında para alışverişi yapabilmeleri için büyük anlaşmaların yapıldığı bankacılık-finans sektörünü konuştuk. Rus haber ajansı TASS’a göre.
Daha sonra yayınlanan ortak basın açıklamasında belirtilen diğer işbirliği alanları arasında ulaşım, ticaret, tarım, sanayi, finans, turizm ve inşaat yer alıyor.
Avrupa ülkeleri neden umursuyor?
Bir AB yetkilisi Financial Times’a, bloğun Türk-Rus ilişkilerini “daha yakından” izlediğini söyledi. Üst düzey bir Batılı yetkili, daha aşırı önlemler alınması halinde ülkelerin Türkiye’den yatırımlarını geri çekmeyi ve bankalarının ve şirketlerinin ülkede faaliyet göstermesini engellemeyi talep edebileceğini de belirtti.
Financial Times’ın bildirdiğine göre, bir başka endişe de Rusya’nın 5 Türk bankası tarafından benimsenen Mir ödeme sistemi olabilir. Visa ve Mastercard’ın Ukrayna’nın işgalinden bu yana Rusya’daki faaliyetlerini askıya almasıyla, Türkiye’deki Rus turistler artık Mir kartlarını kullanarak bazı Batı yaptırımlarını etkin bir şekilde atlatabiliyor.
Aynı zamanda Türkiye, resmi bir üye olmaksızın Avrupa Birliği’nin önemli bir ortağıdır. Ülke ayrıca, Avrupa ve Batı ülkelerinin güvenlik ittifakı olan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) uzun süredir üyesidir.
İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya katılmasına izin vermenin anahtarını elinde tutuyor ve ittifak Ukrayna’daki olaylar ışığında bunu yapmaya istekli olabilir. Financial Times raporu ayrıca, Türkiye’nin Suriye mülteci kriziyle başa çıkmadaki birincil rolüne dikkat çekerek, ülkenin Avrupa Birliği ile yapılan anlaşmanın bir parçası olarak yaklaşık 3,7 milyon Suriyeliye ev sahipliği yaptığını ve “Avrupa’ya göçmen akışının durdurulmasına yardımcı olduğunu” belirtti. Genel olarak Türkiye, Batı ile önemli bir ortaktır ve buna karşı harekete geçmek Batı için yeni bir dizi meselenin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Arbitraj?
Rusya, Türkiye’nin bir dostudur, aynı zamanda Rus-Osmanlı savaşlarına kadar uzanan eski bir jeopolitik rakiptir. Türkiye için, Moskova’nın 2015 yılında Kırım’ı ilhakı rahatsız edici bir endişeydi ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin bu “yasadışı” eylemi asla tanımayacağını söyledi. Stratejik çıkarları, Suriye iç savaşı sırasında iki karşıt taraf olmalarını da sağladı.
Son birkaç yılda, Ankara ve Moskova, zaman zaman anlaşmazlıklara rağmen projeler üzerinde işbirliği yapabildi. Liderler, 5 Ağustos toplantısının ardından Kremlin’in internet sitesinde yer alan yorumlarında, 2010 yılından bu yana Rusya’nın Rosatom tarafından desteklenen Akkuyu nükleer santralinin inşaatına devam edildiğini kaydetti. Tamamlandığında, Türkiye’nin ilk nükleer santrali olacak. Fabrika.
Web sitesine göre ayrıca, “Rusya’nın en büyük gaz rezervlerini Türkiye’nin gaz iletim ağına doğrudan bağlayan ve Türkiye’ye ve güney ve güneydoğu Avrupa’ya güvenilir enerji sağlayan” Karadeniz’den geçen bir su altı doğalgaz boru hattı olan Türk Akımı’na da dikkat çektiler.
Öte yandan Amerika Birleşik Devletleri, Moskova’dan S-400 hava savunma füze sistemi satın alması nedeniyle 2020 yılında Türkiye’ye Yaptırımlar Yoluyla Amerikan Düşmanlarına Karşı Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında yaptırımlar uyguladı. Hindistan da bu sistemi satın aldı, ancak ABD hükümeti tarafından CAATSA’nın dayatılmasından muaf tutuldu.
Erdoğan ne Ukrayna’nın işgalini destekledi ne de Türkiye Rusya’nın Batı önderliğindeki ekonomik boykotuna katıldı. Türkiye, Temmuz ayında Ukrayna ile Rusya arasında, Karadeniz’de Ukrayna’da önemli limanlar açan bir tahıl ihracat anlaşmasına aracılık ettiğinde, son zamanlarda bu vasatlığı tekrar kullandı. Türkiye’nin Rusya ile artan yakınlaşması karşısında bu pozisyonun daha ne kadar sürdürülebileceği sorusu ortada duruyor.
“Bedava müzik aşığı. Sert yemek fanatiği. Troublemaker. Organizatör. Bacon fanatiği. Zombi aşığı. Seyahat bilimcisi.”