Beyanname Nedir ve Nasıl Verilir?
Beyanname nedir sorusunu cevaplamadan önce, neden beyanname vermemiz gerektiğine değinelim. Bu yüzden önce vergi nedir sorusuyla konumuza başlamakta fayda olduğunu düşünüyoruz.
Vergi: Devletin, firma veya şahıslardan kamu harcamalarının finansmanını sağlamak için karşılıksız ve siyasi cebir yoluyla toplamış olduğu paralardır.
Beyanname Nedir?
Beyanname nedir? Bir mal veya hizmet alım veya satımında kişi veya firmaların yapmış oldukları beyana dayalı, yazılı olan belgeye beyanname denir. Vergi ödemekle yükümlü kurum veya şahısların ilgili alım satıma konu ettikleri mal veya hizmetlerinin ihraçları, satışları vb. gibi durumlarda doldurmak zorunda oldukları yazılı beyana dayanan belgeye beyanname denir.
Beyanname çeşitleri nelerdir?
Sık kullanılanlara ve vergi türlerine göre beyanname çeşitlerini sıralayacak olursak;
- Gelir vergisi beyannamesi
- Kurumlar vergisi beyannamesi
- Katma değer vergisi beyannamesi
- Geçici vergi beyannamesi
- Muhtasar beyanname
- Münferit beyanname
- Damga vergisi beyannamesi
- Özel tüketim vergisi beyannamesi
Gelir vergisi beyannamesi:
Şahıslar veya kurumların ödemekle mükellef oldukları vergi türlerine göre beyannamelerde değişik isimlerle anılırlar. Örneğin; bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği gelirlerin safi tutarı vergiye esas olan tutardır. Bu kişiler bu tutarları üzerinden gelir vergisi beyannamesi verirler.
Kurumlar vergisi beyannamesi:
Eğer kurumlar aynı şekilde bir hesap dönemi boyunca gelir elde ediyorsa safi kurum kazancı üzerinden kurumlar vergisi beyannamesi vermek zorundadırlar.
Katma değer vergisi beyannamesi:
Peki, katma değer vergisi beyannamesi nedir? Biraz ondan da bahsedelim. 1984 senesinde kabul edilen 3065 sayılı kanuna göre uygulanan Katma Değer Vergisi harcama vergisi niteliğinde olan dolaylı bir vergidir. Yani satıcı olan taraf satmış olduğu mal veya hizmeti karşı tarafa yani alıcıya yansıtmaktadır.
Geçici vergi beyannamesi:
Basit usule tabi olmayan yani gerçek usulde vergiye tabi olan ticari kazanç elde edenler, serbest meslek kazancı elde edenler ve kurumlar vergisine tabi olan mükelleflerin cari vergilendirme döneminden mahsup yapılmak sureti ile 3’er aylık gelirleri üzerinden hesaplanıp vergi dairesine ödenen peşin vergi uygulamasına esas verilen beyannamedir.
Muhtasar beyanname:
İşverenler veya vergi kesintisi yapmak zorunda olan kurumlar tarafından tevkifatı yapılan vergilerin vergiye esas olan tutarları ile beraber vergi dairesine toplu bir şekilde bildirmek zorunda oldukları tutarlar için verilen beyannamedir. Yani burada vergi asıl borçludan değil vergi sorumlusundan vergi talep edilir.
Münferit beyanname:
Dar mükellef olan gerçek kişilerin Türkiye’de elde etmiş oldukları kazanç ve iratları bildirmek zorunda oldukları beyanname çeşididir.
Damga vergisi beyannamesi:
Bazı durumlarda kişiler ile kişiler, kişiler ile firma veya kurumlar ya da kurumlar ile kurumlar arasında hukuka dayanan ve resmi olan iş ve işlemleri belgeleyen kağıtlardan alınan vergidir.
Özel Tüketim Vergisi Beyannamesi:
Petrol ürünleri, doğalgaz, kayıt ve tescile tabi olan veya olmayan motorlu kara taşıtları, beyaz eşyalar, kolalı gazozlar, alkollü içkiler ve tütün mamulleri üzerinden alınan vergiler için verilen beyannamedir.
Beyanname verme süreleri;
Beyanname verme süreleri ise şöyledir;
Yıllık gelir vergisi beyannamesi: 1- 25 Mart tarihleri arasında verilir ve yine aynı ayın sonuna kadar da ödenir,
Kurumlar vergisi beyannamesi: Hesap döneminin bitimini takip eden 4üncü ayın 1 ile 25 i arasında verilip aynı ayın sonuna kadar ödenir.
Katma değer vergisi beyannamesi: Takip eden ayın 24. Günü akşamına kadar verilip, aynı ayın 26. Akşamına kadar ödenir.
Geçici vergi beyannamesi: Takvim yılının 3er aylık dönemleri itibarıyla verilir.
Muhtasar beyanname: İzleyen ayın 23. Günü akşamına kadar verilir ve aynı ayın 26. Akşamına kadar ödenir.
Münferit beyanname: Kazançların elde edildiği günü takip eden 15 gün içerisinde verilir.
Damga vergisi beyannamesi: Takip eden ayın 23. Günü akşamına kadar verilir.
Özel tüketim vergisi beyannamesi: 1 sayılı listede yer alan mallar için takip eden 10. Günün akşamına kadar mükelleflerin katma değer vergisi yönünden bağlı bulundukları vergi dairesine verilir. Diğer listede yer alanlar ise izleyen 15. Günü akşamına kadar yine KDV yönünden bağlı oldukları vergi dairesine verilir.
E-beyanname ve beyanname sorgulama
Maliye bakanlığının bağlı kuruluşu Gelir İdaresi Başkanlığı’nın sunmuş olduğu hizmet olan bağlı İnternet Vergi Dairesi gib.gov.tr sitesi üzerinden kolaylıkla beyanname sorgulama yapabilirsiniz. Mükellefler beyanname hazırlama ve e-beyanname gönderme gibi sıkça kullanmış oldukları işlemlere ebeyanname.gib.gov.tr adresinden erişebilir. Yazımızda da detayları ile bahsetmiş olduğumuz vergi türlerine ulaşabilir ve elektronik ortamda beyanname kolaylıkla gönderebilirler.