Bilgisayarların ve akıllı telefonların elektronik sistemlerindeki geçici bellek bölümüne cache ya da önbellek denilir. Bilgisayar ve işletim sistemleri üzerinde gerçekleştirilmekte olan işlemler ilk olarak cache’de yazılı olarak bekletilmektedirler.
Cache, verilerin geçiri olarak saklanmasını ve kullanıcı aynı işlemi tekrarlamak istediğinde önbellekte saklanan verilerin alınması yoluyla işlemin daha hızlı yapılmasını sağlar.
Önbellek, kullanıcıların web sitelerine yaptığı girişlerle site içinde bulunan görsellerle içeriklerin kopyalanmasını sağlar. Bilgisayarlardan, tabletlerden ya da akıllı telefonlardan girilen web siteleri ilk kez açıldığında genellikle yavaş açılırlar. Site içeriği açılır açılmaz önbellekte kopya oluşturulur. Böylece web sitesi yeniden ziyaret edilip açılmak istendiğinde ilk sefere göre çok daha hızlı açılır.
Web sitelerinde izlenen videolar doğrudan cache’ye kopyalandığından yeniden izlenmek istenildiğinde cache’den açılır. Bu sayede video daha hızlı ve takılmadan izlenebilir. Ancak cache belleklerinin belirli bir kapasitesi vardır. Eğer kapasite dolarsa cihazın yavaşlaması söz konusu olabilir. Bu yüzden cache bellek kapasitesi yüksek cihazların satın alınması tercih edilmelidir.
Cache önbellek bilgisayar, tablet ve akıllı cep telefonlarının işlemci de denilen elektronik aksamlarında bulunur. İşlemcilerin özelliklerine göre cache bellek özellikleri de değişmektedir. Diğer yandan RAM olarak bilinen belleğin de cache’ye yardımcı olması sayesinde sistemin çok daha rahat ve hızlı bir şekilde çalışması sağlanmaktadır.
Önbelleğin Sağladığı Yararlar Nelerdir?
İnternet kullanıcılarının da web sitesi sahiplerinin de buluştuğu ortak nokta sitelerin hızlı açılması isteğidir. Bu nedenle web sitelerinin hızlı bir şekilde açılması web sitesi sahipleri kadar ziyaretçileri de mutlu etmektedir. Web sitelerinin hızlı açılmasında etkili olan unsurların başında cache önbellek gelir. Açılmış olan web sitesinin yeniden yüklenmek istenildiği durumlarda cache web sitesinin daha hızlı bir şekilde açılmasını sağlayarak kullanıcı deneyimini olumlu yönde etkiler.
Web sitesinin cache yani önbellekten açılması sunuculara daha fazla trafiği tolere etme imkanı verir. Bu sayede ağ maliyetleri düştüğü gibi web sitesinin hızlı açılması Google arama motoru sıralamalarında üst sıralarda yer almasını sağlayarak SEO çalışmalarını da olumlu yönde etkileyecektir.
Kullanıcıların cihazlarından açtıkları web sitelerindeki verilerde herhangi bir değişiklik olduğu durumlarda cache önbellek alanında saklanan site içeriği temizlenir ve yenilenmiş haliyle önbelleğe yeniden kaydedilir. Bu sayede veri güncellemesi süreci de tamamlanır.
Önbellek Temizliği Nasıl Yapılır?
Teknolojiyle iç içe olmanın hayatımıza en büyük getirilerinden biri olan cep telefonları kullanıcıların İnternete en çok bağlandığı cihazlardır. Cep telefonlarının her an elimizin altında olması nedeniyle kullanıcılar herhangi bir konuyu merak ettiklerinde, araştırmak istediklerinde ya da benzer durumlarda cep telefonlarından internet araması yaparlar. Bu işlemin daha hızlı bir şekilde yapılabilmesi için önbellek temizliği çok önemlidir. Çünkü cep telefonlarından girilen her web sitesi cache’de kopyalanır. Önbellekteki veriler girilen web sitesinde bulunan görsellerin ve videoların daha hızlı açılmasını sağlasa da önbelleğin de bir kapasitesi vardır.
Cache temizliğinin yapılmadığı durumlarda gereksiz çok fazla veri kopyası olduğundan cihaz zaman içinde yavaşlar. Bu tür sorunlar yaşanmaması için önbellek düzenli aralıklarla temizlenmelidir.
Cache önbellek temizleme cihazlara ve kullanılan tarayıcıya göre değişebilir. Bunun yanı sıra bazı internet sitelerinde ücretsiz olarak bulunan cache önbellek temizleme programları indirilerek kullanılabilmektedir.
DNS Cache Temizleme
DNS cache önbellek kullanıcıların girdikleri web sitelerinin IP adreslerini kopyalayıp saklar. DNS adresleri de mutlaka belirli aralıklarla önbellekten temizlenmelidir. Kullanıcıların nadiren giriş yaptıkları web sitelerine ait IP adreslerinin önbellekte kalması tamamen gereksiz bir alan işgaline neden olur.
Microsoft işletim sistemi önbellek temizliği komut istemiyle yapılabilir. Başlat menüsünde bulunan komut istemi ya da çalıştır kısmına cmd yazılarak komut alanı açılır. ipconfig/flushdns yazılıp enter yapılınca “Windows IP configuration successfully flushed the DNS Resolver Cache” uyarısı alınır. Bu DNS cache belleğinin temizlendiği ve kullanıcının ziyaret ettiği web sitelerine ait IP adreslerinin sistemden tamamen silindiği anlamına gelir.
Microsoft Internet Explorer Cache Temizleme
Windows işletim sistemlerinde web tarayıcı olarak kullanılan Internet Explorer’da girilen web sitelerinin verileri önbellekte saklanır. Belirli aralıklarla önbellek temizliği yapılması tarayıcının hızlanmasını sağlar.
Internet Explorer’da cache temizleme için tarayıcının sağ üstünde bulunan Araçlar tıklanır. Güvenlik sekmesi daha sonra gözaltı geçmişi temizle tıklanarak geçici internet dosyaları ve web sitesi dosyaları sil sekmesi işaretlenir. Böylece önbellek temizleme işlemi tamamlanır.
Google Chrome Cache Temizleme
Google Chrome önbellek temizleme işlemi için tarayıcının sağ üst köşesindeki üç nokta butonuna tıklanarak Ayarlar sekmesine gidilir. Açılan pencerenin solundaki güvenlik ve gizlilik sekmesi tıkladıktan sonra tarama verilerini temizle seçildikten sonra cache önbellek verileri temizlenir.
IOS Cache Önbellek Temizleme
Cache bellek akıllı cep telefonlarının hızını doğrudan etkiler. Cihazların önbelleğinin düzenli olarak temizlenmesi cihazın hızlı çalışmasını sağladığı gibi şarj süresini de uzattığından avantajlıdır. Ayarlar ve Safari tarayıcısı açılarak geçmişi ve web sitelerini temizle tıklanır. Böylece önbellek temizleme yapılır.