Author : Hilmi Güney
Type : Özgün Makale
Printing Year : Temmuz 2017
Doi Number : http://dx.doi.org/10.29228/ijiia.2.16
Number : 2
Term : HAZİRAN-TEMMUZ/ YAZ
Date : 2017-05-25 16:43:01
ABSTRACT
Arkeolojik kazılardan çıkarılan eserlerin, klasik arkeolojik analizlerinin yapılması, temel uygulama olan tarihlendirme bir başka deyişle yaş tayinleri bir gerekliliktir. Çıkarılmış eserler; Potasyum Argon, Radyokarbon ve Termolüminesans Metodları, Spektrografik Analiz, Arkeomagnetizma, Dendrokronoloji gibi yöntemler ile analiz edilmektedirler. Son yıllarda arkeolojide kullanılan bu klasik metotlar, gelişen teknolojiyle arkeojeoloji ve arkeogemoloji bilimlerinin analiz yöntemleriyle ilişki kurularak geliştirilmiştir. Arkeolojide bu iki disiplinin analiz ve yöntemlerine kaçınılmaz bir şekilde ihtiyaç duyulmaktadır.
Arkeojeolojik çalışmalar ve arkeolojik veriler, mineralojik ve jeolojik veriler ışığında yorumlanmaktadırlar. Geleneksel arkeojeolojide, jeolojik ve zemin etüdü yöntemleri kullanılırken, günümüzde mikrografik çalışmalar ve mikrofasiyes analizler önemli hale gelmiştir. Bu bağlamda arkeojeoloji; arkeolojik kazı alanlarında jeolojik arazi yapısının belirlenerek, bölgeden çıkarılmış eserlerin, bölgenin jeolojik arazi yapısını oluşturan kayaçlar ile karşılaştırılmasına dayalı birtakım arkeometrik analiz çalışmalarını kapsamaktadır. Yapılan araştırmaya göre; bu analiz çalışmaları farklı yöntem ve cihazlar yardımıyla ele alınıp analiz edilmektedirler. Bu yöntemlerden en önemlisi; Boyar madde ve Pigment Analiz Yöntemi olan RP-HPLC-DAD Analizleri ile SEM-EDX Yapı, Pigment ve Elementel Analizleridir. Buna ek olarak; Optik Mikroskop Yardımıyla Teknik Analizler, CIELAB Spektroskopisi İle Renk Ölçümü dâhil edilebilir.
Arkeogemoloji ise arkeomineralojinin bir alt dalı olarak önemi gittikçe artan bir bilim dalıdır. Müzelerde saklanan ve arkeolojik kazılarda çıkartılan antik süstaşı ürünlerin ve mücevherlerin tanımlanmasında büyük öneme sahiptir. Bölgeden çıkarılan antik dönem eserlerin, gemolojiksel araştırma yöntemleri ile incelenmesi, arkeomineralojik ve arkeogemolojik yönden analiz edilmesine olanak sağlamaktadır. Tüm bu analizler için esere kesinlikle zarar vermeyen gemoloji laboratuar cihazları kullanılmaktadır. Böylece çıkarılan eserlerin, bölgedeki kayaç türlerinin nerede yapı taşı olarak kullanıldığının ve hangi tür süstaşı olduğunun kesin tespiti yapılabilmektedir.
Tüm bunlara dayanarak son yıllarda arkeoloji biliminde; kazı alanında yapılan çalışmalardan elde edilen eser ve veriler ancak her iki disiplinin yaptığı analizler ışığında, arkeolojik döneme ait gerçeğe daha yakın bilgilere ulaşılabildiği açıkça ortaya konulmaktadır.
Keywords
Arkeoloji, Arkeojeoloji, Arkeogemoloji, Arkeometri