Diaspora kelimesi, eski Yunancadan gelen 2 bin 500 yıllık bir kelime. Dia, üzerine ve Sperio da tohum ekmek demek. Yani bir şeyin üzerine tohum ekmek. Alman toplumunun üzerine, Türk toplumu ekmek gibi.
Diasporadan söz edilebilmesi için bazı kriterlerin yerine getirilmesi gerekir. Cohen’e göre bunların en önemlileri, güçlü bir etnik grup bilinci ve anavatanın idealize edilmesidir. Diaspora etnik toplumda, politik ve kültürel çıkarlarını korumak için, organize bir şekilde hareket eder. Asimilasyona karşı bilinçlidir ve anavatanla bağları kopmamıştır. Bu bağları sürekli olarak devam ettirir ve anavatana yabancılaşmaz.
Milli kimliğe sahip olan bu topluluk, topraklar dışında yaşıyorsa, etno kültürel bir toplum olarak diaspora konseptine uyar ancak bir milletin oluşumu için gereken basit sosyal süreçleri ve kültürel kaynakları, diaspora tek başına yaratamaz.
Örneğin Yahudi diasporası, kutsal topraklar şiarıyla İsrail’in kurulmasını sağlamıştı. Herzl’in “Altneuland” isimli eserinde ortaya attığı bu fikir, diaspora açısından bazı zorluklar çıkardı. İsrail’e yerleşenlerin önemli bir kısmı antidemokratik ülkelerden ve baskı rejimlerinden geliyordu. Demokratik ülkelerden gelen Yahudilerin onlara uyum sağlaması kolay olmadı.
Canan Atılgan da, Almanya’da yaşayan Türklerle ilgili çalışmasında, “Homojen bir işçi grubundan heterojen bir diasporaya giden yol” ifadesini kullanıyor. Bu heterojen yapıyı anlamak ve Almanya’da yaşayan Türkleri tanımlamak için, önce bu ülkedeki Türk nüfusunun nasıl oluştuğuna bakmak gerekir.
Daha net bir tanım yapabilmek adına özetlemek gerekirse, 1961’de işçi göçünün başlamasıyla ağırlıklı olarak Orta Anadolu Bölgesi’nden gelen Türk işçiler, 1980 darbesi öncesi ve sonrası yaşanan olaylar nedeniyle iltica eden solcular, 1990 sonrası terör örgütü PKK ile sürdürülen çatışmalar nedeniyle Almanya’ya yerleşen kesim şeklinde bir resim çizebiliriz.
Bu çerçevede Almanya’da yaşayan 3,1 milyon Türk kökenli vatandaşın büyük çoğunluğu 1961’den sonra işçi olarak gelenler ve onların çocukları, evlilik – aile birleşimi yoluyla bu ülkede yaşamaya başlayanlarla birlikte, bugün 2,4 milyon civarında bir kitleye karşılık geliyor. Almanya’da kendini Kürt veya Kürt asıllı olarak tanımlayan nüfusun ise 600-700 bin arasında olduğu tahmin ediliyor.