Üniversite: Sakarya Üniversitesi
Bölüm: Sosyal Bilimler Enstitüsü
ÇALIŞMA ALANLARI
YÜKSEK LİSANS VE DOKTORA ÖĞRENCİLERİ
FATİH AYAR (2008)
Zâkirzâde Abdullah(Bîçâre)’ın Dîvânının transkripsiyonu
Çalışmamızda Zakirzade Abdullah Efendi’nin hayatı, edebi kişiliği, dünya görüşü ve yazmış olduğu divanının transkripsiyon çevirisi ortaya konulmuştur. Zakirzade Abdullah Efendi Osmanlı İmparatorluğunun en ihtişamlı döneminin nihayetine erdiği 17.yy da yaşamış bir mutasavvıf şairdir. Şâirin hayatı ve eseri hakkında bugüne kadar hiçbir araştırma yapılmamıştır. Kendisi Halvetî tarikatının Celvetiyye koluna mensup bir şeyhtir. Tarikat mensubu diğer bütün şairlerde olduğu gibi şiirlerinin yazılış amacı bir sanat göstermekten ziyade insanları eğitmek ve kalplerine Allah sevgisini yerleştirmek olduğundan şekil ve vezin açısından bir takım kusurlar görülmektedir. Bursa İnebey Kütüphanesi’nden temin ettiğimiz el yazması divanın yaptığımız araştırmalar neticesinde bir başka nüshasına daha rastlayamadık. Bu çalışmamda, tezimizin konusunu teşkil eden eseri ve müellifini Edebiyat camiasına tanıtmak ve Tasavvuf edebiyatı alanında yapılan çalışmalara katkıda bulunmayı amaçladık.
AYTEN KOÇVER (2008)
Mahmud Celaleddin Paşa Divanı, inceleme-metin
Mahmud Celâleddin Paşa bir devlet adamı, hukukçu olmasının yanında aynı zamanda19. yüzyıl dívân şairidir. Dönemindeki yeni edebiyat akımının aksine o dívân şiiri geleneğini sürdürmüş, bu geleneğe bağlı kalarak şiirler yazmıştır. Üzerinde çalıştığımız, Girit Vâli Vekíli Mahmut Celâleddin Paşa’ya ait bu eserin matbu bir nüshasını Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi’nden temin ettik. h. 1311 ( m. 1894 ) yılında Girit Matbaası’nda basılan bu divanın yazma bir nüshasına rastlayamadık. Bu çalışmada amacımız tezimizin konusunu oluşturan eseri ve müellifini Edebiyat camiasına tanıtmak ve Divan edebiyatı alanındaki çalışmalara katkıda bulunmaktır. Bu sebeple çalışmamızda Mahmud Celâleddin Paşa’nın hayatını, edebi kişiliğini, musiki yönünü ve divanını tanıtmaya çalıştık. Eserinde bulunan manzumelerin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durmayı uygun gördük. İnceleme-metin çalışmasına uygun bir şekilde eseri ele almaya çalıştık.
LEJLA SLJİVİC (2008)
Hasan Kâ’imî Efendi’nin Vâridâtı inceleme-metin
Üzerinde çalıştığımız eser Hasan Kâ’imî Efendi’nın Vâridât’ı 17. y.y. ürünüdür. Dünya çapında onun eserinin sayısı kimi DÎvân kimi Vâridât ismi altında hemen hemen 100 civarında bulunmaktadır. Biz Varidat’ın transkripsiyonu yaparken Süleymaniye Kütüphanesinde bulunan Lalelî koleksiyonunda 1757 no?lu DÎvân-ı Kâ’imî altında kayıtlı olan nüshayı ele aldık. Aynı zamanda Süleymaniye Küt. Haci Mahmut Ef. 3476 no?lu, Hacı Mahmut Ef. 3535 no?lu, ve Bosna Hersek?te Gazi Husrev-bey Kütüphanesinde 5341 no?lu nüshalardan metni doğru okumak için faydalandık. Varidat’ın ele aldığımız nüshası Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olup 41 varak civarında el yazma manzum bir eserdir. Kâ’imî?nin Vâridât?ı gerek tarihî ve sosyal açıdan, gerekse tasavvufi bakımdan önemli bir kaynaktır. Yerel unsurlar ve dil özellikleri bakımından da üzerinde durulmağa değer. İçindeki şiirler hep Kasîde-i Âhir başlığı altında verilmiştir. Şairimizin tasavvufî hayat anlayışını yansıtan Kadiri koluna mensup olduğunu, daha birinci şiirinde `Abdu’l ?âdirî Geylân’ye medhiyelerle yer verişinden anlıyoruz. Eser Osmanlıcadan Latin alfabesine çevrilip transkripsiyonlu metin haline gelmiştir. Elde edilen metnin dil, şekil, muhteva çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmıştır.
GÜLSEREN YAĞIZ (2004)
Kâsımzâde es-Seyyid Muhammed el-Bursevî dîvânı transkripsiyonlu metni Kâsımzâde es-Seyyid
ÖZET Üzerinde çalıştığımız eser Kasımzâde es- Seyid Muhammed el- Bursevî divânı 18. yüzyıl ürünüdür. Eser, Bursa Yazma Eserler Kütüphanesi, 744 no’lu demirbaşta kayıtlıdır. Osmanlı türkçesi alfabesiyle 166 varak halinde el yazma manzum bir eserdir. Eser tam olarak bir dîvan tertibine göre yazılmamıştır. Ancak akıcı bir üslûba sahiptir. Şairimizin tasavvufi hayat görüşünü yansıtan eserde Halvetîlik yaşayış sistemi ile ilgili beyitlerle yer verildiğini görürüz. Bunun yam sıra on iki imam sevgisi, ehl-i beyt sevgisi eserde göze çarpar. Eserde yer yer imlâ ve vezin hatalarının olduğunu görmekteyiz. Arapça ve Farsça tamlamaların yam sıra anlaşılması kolay, yalın bir dille yazılmış şirleri de mevcuttur. Hikemi şiir tarzında olan dîvanda tasavvufi temalar da ağırlıklı olarak kullamlmıştır. Kasımzâde es Seyyid Muhammed el- Bursevî, Halvetilik sisteminin yaşayış tarzım dîvâna yansıtmış olması yam sıra yazdığı şiirlerde Yunus Emre gibi bir şairden etkilendiğini ifade eden beyitlerin yer alması ve içinde bulunduğu yüzyıl itibariyle sade bir dil kullanmış olması münasebetiyle üzerinde zevkle ve ehemmiyetle çalışmamıza sebep teşkil etmiştir. Tezimizde, daha önce üzerinde çalışma yapılmamış orijinal bir el yazma eseri edebiyat şahsına aktarmaya amaçladık. Eser, Osmanlıca alfabesinden Latin alfabesine çevrilip transkripsiyonlu metin haline getirilmiştir. Elde edilen metnin dil, şekil, muhteva çerçevesinde değerlendirmesi yapılmıştır.
MEHMET NURİ KARDAŞ (2008)
Re’fet Mehmet Aziz’in hayatı, edebi kişiliği, eserleri ve divanının tenkitli metni The edisyoncritic of Re’fet Mehmet Aziz’s
Çalışmamız 18.asırda İstanbul’da doğup büyüyen Re?fet Mehmed Aziz’in hayatı, edebi kişiliği, eserleri ve dîvânının tenkitli metninden oluşmaktadır. Şairin eserlerini hangi akımlar tesirinde kalarak verdiğini, şiirlerinden hareketle vermeye çalıştık. Hayatı ile ilgili bilgiler edinerek bunları aktarmaya aktardık. Dîvânının tenkitli metninde, araştırmalarımız neticesinde ulaştığımız iki nüshasından yararlandık. Bunlardan birincisi şairin kendi dest-i hattıyla telif ettiği Süleymaniye Kütüphanesi Reşid Efendi 755 numaralı nüshasıdır. Bu nüsha 91 varaktan oluşmaktadır. Orijinal olması ve daha hacimli olması nedeniyle tenkitte bu nüshayı baz aldık. Eserin tespit ettiğimiz ikinci nüshası ise İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar bölümünde 5489 numarayla kayıtlı olan nüshadır. Bu nüsha diğer nüshaya göre eksiktir.
SEMİHA ÖZENÇ (2008)
Şeyh Mehmet La’li Fenayi’nin Şerh-i Manevi-i Şerifi’nin transkripsiyonlu metni
Tasavvuf, insan kalbinin dünyaya yönelik arzu ve heveslerden arındırılarak tam bir imân ve ihlasla Allah’a yönelmesi, insanın bu davranış ve ibâdetlerini sadece Allah rızâsı için yapması, Allah aşkıyla kendi nefsini eritip mânevî mertebesini yükseltmesidir. Allah yolunda kendini eriten bir mutasavvıfımız da Şeyh Mehmet La’lî Fenâyî Efendi’dir. Gülşeniyye tarikatına mensub Şeyh Mehmet La’lî Fenâyî Efendi, Hz. İbrahim Gülşenî’nin Mânevî-i Şerîf adlı eserinin ilk beş yüz beytinin şerhini kaleme almıştır. Bu şerh-i şerifde yer yer Hz. Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin aşk ve ilim deryâsından feyizlenen Şeyh Mehmet La’lî Fenâyî Efendi, pîri Ömer Rûşenî’ye ve İbrahim Gülşenî’ye atıfta bulunarak beyitleri şerh eder. Mânevî-i Şerîf’in aşk ve tasavvuf içerikli beyitlerini şerh ederken La’lî Fenâyî Efendi, Kurân-ı Kerîm âyetlerinden, hadîs-i kudsîlerden, Peygamber Efendimizin hadîs-i şeriflerinden, diğer peygamberlerin kıssalarından, ashâb-ı kirâm efendilerimizin başından geçen hâdiselerden ve onların sözlerinden, birçok mutasavvıfın görüş ve düşüncelerinden istifâde ederek, âlimâne ve ârifâne bir şerh ortaya koyar. Mehmet La’lî Fenâyî Efendi de eserinde nefsi mâsivâdan tecrid etmenin yollarını, tasavvuf mertebelerinin mana boyutunu derin ve zaman zaman tasannua kaçan süslü bir üslûbla açıklamıştır.
YAVUZ ÖZENÇ (2008)
Şeyh Hüsameddin-i Uşşaki Divanı transkripsiyonlu metin
Şeyh Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî, Osmanlı İmparatorluğu’nun en ihtişamlı döneminde yaşamıştır.16.yy’da Osmanlı İmparatorluğu ta başlangıçtan -kuruluş döneminden- beri belki de dünyada başka hiçbir devlete nasib olmayan bir biçimde -aradaki Fetret Devri’ni saymazsak- birbiri ardına gelen Osman Bey, Orhan Bey, Murad Hüdâvendigâr, Yıldırım Bayezid, 2. Murad, Fatih Sultan Mehmed, 2. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman gibi olağanüstü derecede iyi yetişmiş ve dahi sayılabilecek padişahlar tarafından son derece iyi yönetilerek zirve noktasına ulaşmıştır. Devletin siyasi alandaki bu yükselişi diğer alanlara da sirayet etmiş kültürel ve sosyal alanlarda da bu yükseliş kendini göstermiştir.İzlenen fetih siyaseti neticesinde devlete katılan topraklarla sınırlar genişlemiş buna paralel olarak farklı kültürlerle ilişki kurulmuş, zengin bir kültür ve edebiyat ortamı oluşmuştur. Edebiyat sahasında bu gelişmelere paralel olarak o döneme kadar Arap ve İran edebiyatlarının etkisi altında olan şiirimiz artık kendi kimliğini kazanarak olgunlaşma sürecine girmiştir. Divan edebiyatımızın şahikaları sayılan batıda Baki, doğuda Fuzûlî ortaya koydukları muhteşem eserlerle bizim edebiyatımızın Arap ve İran edebiyatlarından hiç de aşağı kalır yanı olmadığını hatta onlardan daha üstün olduğunu tebarüz ettirmişlerdir. Ancak edebiyatımız için bir şans olan fakat bu zirve isimlerle aynı dönemde yaşamış diğer sanatçılar için şanssızlık sayılabilecek bir dönemde eser veren şairler bu iki dev çınarın gölgesinde kalmışlardır. İşte diğer alanlarda olduğu gibi edebî açıdan da son derece mümbit böyle bir ortamda temelleri Hoca Ahmed Yesevî tarafından atılan ve Horasan Erenleri vasıtasıyla Anadolu’ya ve Balkanlara yayılan Dînî-Tasavvufî edebiyatımızda da manevi sahadaki zenginliğin ve olgunlaşmanın da etkisiyle son derece başarılı ürünler ortaya konulmuştur. Şeyh Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî de Halvetî tarikatının Uşşâkî koluna mensuptur. Mensubu olduğu tasavvufî ekolün ilkelerini insanlara anlatmayı amaç edinerek oluşturduğu Divan; dini, ahlaki, tasavvufi, didaktik, konuları işleyen şiirlerden oluşmaktadır. Allah aşkı, peygamber sevgisi, mensubu bulunduğu tasavvufi ekolün prensipleri ön plandadır. Müstensihi hakkında tam olarak bir bilgi sahibi olamadığımız divan, Şeyh Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî’nin yaşadığı devirden yola çıkılarak 16. yy.a ait rik’a harflerle oluşturulmuş bir elyazmasıdır. Tarikat mensubu diğer bütün şairlerde rastladığımız bir hususu bu divanda da görmekteyiz. Şiirlerin yazılış amacı bir sanat göstermekten ziyade insanları eğitmek, kalplerinde Allah sevgisini yerleştirmek olduğundan şekil ve vezin açısından bir takım kusurlar görülmektedir. Fakat şiirler orijinal ifadeleri, coşkulu söyleyişleri ve taşıdıkları derin mânâları itibarıyla insanların belleğinde kolaylıkla yer edebilecek hususiyetleri dolayısıyla Şeyh Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî Divanı’nı muasırları arasında ön planda görebiliriz.