Kosova ekonomisinin yükselen yeni sesi, Yenilikçi Türk Hareket Partisi’nin en önemli milletvekili adaylarından Davut Kazaz, Kosova ekonomisini yorumlayarak özellikle Türk iş insanlarına önemli bilgiler verdi. İşte Davut Kazaz o yazısı...
Kosova, genç ve gelişmekte olan bir ülke olarak ekonomik kalkınmayı kendisine birincil hedef olarak belirlemeli. Ekonomik büyümenin en temel göstergesi üretim artışıdır. Yapılan ampirik ve teorik çalışmalar büyümenin en temel ögelerinden biri olarak sermaye birikiminin olduğunu ortaya koymaktadır. Belli bir dönemde mal ve hizmet üretme kapasitesinin en temel göstergelerinden olan sermaye birikimi, istihdam ve verimlilik artışı sağlama, dolayısıyla da ülkelerin refahlarını arttırmanın başlıca unsurlarındandır.
Kosova’nın da içinde yer aldığı gelişmekte olan ülkelere baktığımız zaman sermaye birikimi eksikliği (yetersizliği) sorunun ortak bir problem olduğunu görmekteyiz.
Bu sorunu gidermek adına gelişmekte olan ülkeler yabancı yatırımları ülkelerine çekmek ve eksik olan sermaye birikimi sağlamayı amaçlamaktadırlar. Bu nedenle yabancı yatırımları kendilerine çekmek isteyen ülkeler birbirleri ile rekabet içine girmektedir. Yabancı yatırımcıları çekmek adına teşvik ve düzenlemeler uygulayan ülkeler aynı zamanda yabancı yatırımcı için güvenilir ve istikrarlı bir ortam oluşturmak zorundadır. Çünkü istikrarli bir hükümet, güvenilir mahkemeler ve yolsuzluğun olmaması yabancı yatırımcının bir ülkeyi tercih etmesi adına en önemli noktaların başında yer almaktadır.
Yabancı yatırımların ülkeye getireceği artılar:
· Yatırım, ölçek ekonomilerinin ve artan getirinin temelini oluşturur,
· Yatırım, yeni teknolojilerin kullanılmasını sağlayan temel araçtır,
· Yatırım, deneyim kazanma ve yaparak öğrenme imkânı sunmaktadır,
· Yatırım, sosyal sermayenin ve çeşitli dışsallıkların temelini oluşturmaktadır,
· Yatırım, verimliliği yüksek çalışma alanları yaratmaktadır.
Doğrudan yabancı yatırımlar esasında; sermaye akışı olup kar elde etmek amacıyla yatırımcı tarafından bir ülkede yatırımda bulunmak yani bir firmayı satın almak veya yeni bir firma kurmak ya da o ülkede var olan bir firmaya ortak olmakla gerçekleştirilen faaliyet şeklinde ifade edilmektedir.
Doğrudan yabancı yatırımlarının Kosova için önemi daha net bir şekilde anlayabilmek adına Kosova Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (KCMB) yayınladığı doğrudan yabancı yatırım verilerini kullanarak 2007-2019 yılları için aşağıda verilen şekiller oluşturulmuştur.
KCMB’de yer alan verilere göre, Kosova’ya yapılan doğrudan yabancı yatırımlar yıllar itibariyle düşüşte olduğu görülmektedir. Verilere baktığımız zaman istikrarsızlığın ve kötü ekonomik yönetimin etkilerini daha kolay görmekteyiz. Bu istikrarsız ve kötü gidişat artık sona ermeli.
Diğer yandan Türkiye’den Kosova’ya gelen yabancı yatırımların ne denli vahim bir durumda olduğu aşağıdaki şekilde görülmektedir. Türk yatırımcılar Kosova yerine başta Sırbistan olmak üzere çevre ülkelere yatırım yapmaktalar.
Bunun muhtemel nedeni ise, Kosova’da yukarıda değinilen sübvansiyon, yatırım teşvikleri ve diğer düzenlemeler ile birlikte ekonomik ve siyasi istikrarın da oluşmaması şeklinde ifade edilebilir. Gerekli düzen oluşturulmadan doğrudan yabancı yatırımlar Kosova yerine bölgedeki ülkelere yönelecektir. Bu durum, Kosova’nın ekonomik olarak kalkınmasını ve gelişmesini engellemektedir.
Özetle, Kosova’da ekonomik durumun düzelmesi açısından öncelikle atılması gereken adımlar arasında ilk sırada ekonomik ve siyasi istikrarın sağlanması yer almaktadır. Daha sonra, doğrudan yabancı yatırımları ülkeye çekerek ülkenin kalkınmasını ve bölgede söz sahibi bir ülke konumun gelmesi adına adımların atılması şarttır.
Yapılacak gerekli düzenlemeler ve politikalarla özellikle dost ülke Türkiye’den gelecek Türk iş insanlarının yatırımlarına uygun bir coğrafik bölge ve verimli iş sahası oluşacaktır.
Kültürel ve tarihi bağlarımızı göz önüne aldığımızda Türkiye ile gerçekleştirilecek ekonomik, siyasi ve sosyal iş birliklerimiz sayesinde her iki ülke açısından gelişim ve karlı bir ortam sağlanacaktır. Bu sayede hem Kosova kalkınma yolunda ilerleyecek hem de Türkiye’nin Balkanlardaki yetkinliği pekişecektir.