Bu yazıda Napoleon Bonaparte’ın : Eğer dünya tek bir devletten ibaret olsaydı, başkenti olurdu dediği , fethiyle çağ açıp çağ kapatan bir çok devlete başkentlik yapmış olan kadim şehir İstanbul’un tarihinden bahsedeceğim. Binlerce yıllık İstanbul tarihi elbette tek bir yazıya sığdırılamaz fakat elimden geldiğince bu mukaddes şehre değinmeye çalışacağım.
Tarih öncesi dönem
İnsanlık tarihine ait ilk izler Küçükçekmece Gölü yakınlarındaki Yarımburgaz mağarasında bulunmuştur. Burada Cilalı Taş ve Bakır çağında yaşamış insanların bulunduğu düşünülmektedir. Ayrıca ilk belirgin yerleşimin ise Kadıköy ve Haliç’e yapıldığı bilinmektedir. Buraya yerleşen insanlar Kadıköy’e “Khalkedon” Haliç’e ise “Altın Boynuz” adını verdiler. Böylece İstanbul tarihi başlamış oldu.
Tarihi Dönem
Byzantion dönemi
Tarihi çağlara Antik Yunanda Byzantion adında bir şehir devleti olarak adım atan İstanbul zaman geçtikçe gelişip güç kazanmıştır. Bu gelişmeler Roma devletinin gözünden kaçmamış olacak ki belli bir süre sonra Roma tarafından ele geçirilmiş ve kontrol altına alınmıştır.
Bu dönemde Latin kültürüne iyiden iyiye adapte olan Byzantion Roma İmparatorluğunun en önemli şehirlerinden biri haline gelmiştir. Sonradan adı Augusta Antonina olarak değiştirilmiş ve şehir bu isimle anılmaya başlamıştır. Ve sonra da Roma İmparatorluğunun başkenti olmuştur.
Bizans İmparatorluğu dönemi
Aradan yüzyıllar geçmiş ve Roma İmparatorluğu Batı ve Doğu olarak ikiye bölünmüştür. Bildiğiniz gibi Doğu Roma Bizans İmparatorluğu olarak devam etmiştir ve İstanbul’da bu devletin bir parçası olarak kalmıştır. Bizans’ta şehrin ismi Konstantinopolis olarak değiştirilmiş ve 1000 yıldan fazla bu devlete başkent olmuştur.
Latin İmparatorluğu dönemi
Konstantinopolis Haçlı seferlerinden sonra 1204-1261 yılları arasında Latinler tarafından işgal edilmiş ve burada bir Latin devleti kurulmuştur. Bu devletin ömrü uzun sürmemiştir.1261 de Bizans şehri geri almış ve 1453’e kadar elinde tutmuştur. Bu işgal ile ilgili ünlü Bizans komutanı Lukas Notaras şu sözü söylemiştir.
“Konstantinopolis’te Latin serpuşu görmektense Türk sarığı görmeyi yeğlerim”Lukas Notaras
Fatih Sultan Mehmed Han ve Osmanlı Dönemi
1453 yılına kadar bir çok Türk ve İslam komutanı Konstantinopolis doğuda ki tabiri ile Konstantiniyye’yi ele geçirmek için girişimlerde bulunmuştur. Bu girişimlerin motivasyon kaynağı stratejik konumu ve cennetten bir bahçeyi andıran güzelliğinin yanı sıra Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (S.A.V)’in “Konstantiniyye elbet bir gün fetholunacak onu fetheden komutan ne güzel komutan onu fetheden asker ne güzel asker” hadisi olmuştur.
Öyle ki bu gün Eyüp semtine ismini veren Ebu Eyyüb-el Ensari’ 90 yaşında İstanbul surlarına dayanmıştır. Osmanlı döneminde de bir çok Sultan şehri kuşatmış fakat başarılı olamamıştır.2. kez tahta geçen Sultan Mehmed hiç geç kalmadan fetih hazırlıklarına başladı. Şehrin güçlü surlarını aşmak için devasa toplar döktürdü ve gözlem yapıp, şehre gelen yardımları engellemek amacıyla Rumeli Hisarını inşa ettirdi.
Hazırlıklar sırasında genel olarak yaşlı vezirler kendisine karşı çıksa da kendisi gibi genç ve heyecanlı vezirleri onu sonuna kadar destekledi. Sonunda fetih için tüm hazırlıklar tamamlandı ve saldırıya geçildi. Haliç’teki zincir yüzünden gemileri karadan yürüten Sultan Mehmet Bizans ordusunu şoka uğrattı ve zorlu bir kuşatmanın ardından 29 Mayıs 1453’te henüz 21 yaşındayken şehri fethetmiş ve Fatih ismini almıştır.
Şehir ülkenin başkenti ilan edilmiş ve 1922 yılına kadar Osmanlı Devletinin başkenti olarak kalmıştır. İstanbul tarihi açısından çok önemli olan başkentlik sıfatını 13 Ekim 1923’te Ankara’nın Türkiye Cumhuriyetinin başkenti ilan edilmesiyle kaybetmiştir. Ankara’nın tarihinden ve başkent oluşundan bahsettiğimiz yazımıza ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.
Bu yazıda sizlere İstanbul tarihi hakkında bilgi vermeye çalıştım. Bu büyük kültürü birazda olsa sizlere anlatabildiysem ne mutlu bana. Tarih kategorisinden daha fazla içeriğe ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.