Akciğer kanserinin evreleri nelerdir ve nasıl belirlenir? Akciğer kanserinde kullanılan tedavi yöntemleri hakkında bilgi.
Akciğer Kanserinin Evreleri ve Tedavisi
Akciğer kanseri evreleri nasıl belirler?
Bir kanser evresi, kanserin vücuda ne ölçüde yayılmış olduğunun ölçüsüdür. Evreleme, bir kanserin boyutunun ve çevresindeki dokuya nüfuzunun yanı sıra lenf nodlarında veya diğer organlarda metastaz varlığının veya yokluğunun değerlendirilmesini içerir. Evreleme, belirli bir kanserin nasıl tedavi edilmesi gerektiğini belirlemek için önemlidir çünkü akciğer kanseri tedavileri belirli aşamalara yöneliktir. Bir kanser evrelendirmesi, belirli bir hastanın prognozunun tahmininde kritiktir; yüksek evre kanserler genellikle düşük evre kanserlere göre daha kötü prognoza sahiptir.
Doktorlar, laboratuar (kan kimyası) testleri, X-ışınları, BT taramaları, kemik taramaları, MRI taramaları ve PET taramaları gibi akciğer kanserini doğru bir şekilde test etmek için çeşitli testler yapabilir. Anormal kan kimyası testleri, kemik veya karaciğerde metastaz varlığına işaret edebilir ve radyolojik prosedürler bir kanserin boyutunu ve yaygınlığını belgeleyebilir.
KHDAK, şiddet sırasına göre I’dan IV’e kademeli olarak atanır:
Evre I’de kanser akciğerle sınırlıdır.
Aşama II ve III’te, kanser göğüsle sınırlıdır (daha büyük ve daha invaziv tümörler evre III olarak sınıflandırılır).
Evre IV kanseri göğüsten vücudun diğer bölgelerine yayılmıştır.
Çoğu doktor SCLC tedavisini belirlemek için iki katmanlı bir sistem kullanır:
Sınırlı evre (LS) SCLC, göğüs bölgesinde sınırlı kanseri ifade eder.
Kapsamlı evre (ES) SCLC’de kanser göğüsün ötesine geçerek vücudun diğer bölgelerine yayılmıştır.
Akciğer kanserinin tedavisi nedir?
Akciğer kanseri tedavisi öncelikle kanserin, kemoterapi veya radyasyon terapisinin yanı sıra bu tedavilerin kombinasyonlarının cerrahi olarak alınmasını içerir. Hedeflenen tedaviler ve immünoterapi de daha yaygın hale gelir. Belli bir birey için hangi tedavilerin uygun olacağı kararı verilirken, tümörün yerini ve boyutunu ve hastanın genel sağlık durumunu hesaba katmak gerekir.
Diğer kanserlerde olduğu gibi, iyileştirici (bir kanserin ortadan kaldırılması veya yok edilmesi) veya hafifletilmesi (kanseri tedavi edemeyen ancak ağrı ve acıyı azaltabilen önlemler) için tasarlanmış tedavi reçetesi uygulanabilir. Birden fazla terapi türü öngörülebilir. Bu gibi durumlarda, birincil terapinin etkilerini arttırmak için eklenen terapiye adjuvan terapi adı verilir. Adjuvan terapisine bir örnek, cerrahiyi takiben kalan tümör hücrelerini öldürme girişimi olarak tümörün cerrahi olarak çıkarılmasından sonra verilen kemoterapi veya radyoterapidir.
Cerrahi:
Tümörün cerrahi olarak çıkarılması genellikle sınırlı evre (evre I veya bazen evre II) KHDAK için yapılır ve akciğerin ötesine yayılmamış kanser için tercih edilen tedavi yöntemidir. Akciğer kanserlerinin yaklaşık % 10-35’i cerrahi olarak çıkartılabilir, ancak tümör yayılım göstermişse ve daha sonraki bir zamanda tekrarlayabileceğinden, çıkarma her zaman bir iyileşme ile sonuçlanmaz. İzole edilen, yavaş büyüyen akciğer kanseri olan insanlar arasında, tanıdan beş yıl sonra % 25-40 oranında hayatta kalım görülür. Tümörün cerrahi müdahale için anatomik olarak uygun olmasına rağmen, hastanın operasyondan kurtulma kabiliyetlerini sınırlayacak diğer ciddi koşulları (kalp veya akciğer hastalığı gibi) olması durumunda cerrahi müdahale mümkün olmayabilir.
Seçilen cerrahi prosedür, tümörün büyüklüğüne ve yerine bağlıdır. Cerrahlar göğüs duvarını açmalı ve akciğere kama rezeksiyonu (bir lobun bir kısmının çıkarılması), lobektomi (bir lobun çıkarılması) veya pnömonektomi (tüm akciğerin alınması) yapılmalıdır. Bazen de akciğer bölgesindeki lenf düğümleri de alınır (lenfadenektomi). Akciğer kanseri ameliyatı, genel anestezi, hastaneye kaldırma ve haftalarca aylarca takip bakımını gerektiren önemli bir cerrahi prosedürdür. Cerrahi prosedürü takiben hastalar nefes darlığı, ağrı ve güçsüzlük yaşayabilir. Ameliyat riskleri, kanama, enfeksiyon ve genel anestezinin komplikasyonlarına bağlı komplikasyonları içerir.
Radyasyon: Radyasyon tedavisi hem KHDAK hem de SCLC için bir tedavi olarak kullanılabilir.
Radyasyon tedavisi, bölünen kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili X ışınları veya başka tür radyasyon kullanılabilir. Radyasyon tedavisi, iyileştirici terapi, palyatif terapi (iyileştirici terapi ile olduğundan daha düşük dozlarda radyasyon kullanılarak) veya ameliyat veya kemoterapi ile birlikte adjuvan terapi olarak verilebilir. Radyasyon ya dışarıdan, kanserli bölgeye doğru radyasyon yönlendiren bir makine kullanılarak ya da dahili olarak vücudun tümör lokalize olduğu alan içinde kapalı konteynırlarda radyoaktif maddelerin yerleştirilmesi yoluyla gönderilir. Brakiterapi, doğrudan kanserli bölgeye yerleştirilen küçük bir radyoaktif madde peletinin kullanımını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bu genellikle bir bronkoskop ile yapılır.
Radyoterapi,
Cerrahi müdahaleyi imkansız hale getiren lenf düğümleri veya nefes borusu gibi alanlara tümör yayılmışsa veya hastanın büyük ameliyat geçirmesini önleyici diğer koşulları varsa, veya hasta cerrahiyi reddederse uygulanabilir. Radyoterapi genellikle tek bir terapi olarak verildiğinde sadece bir tümörü küçültür veya büyümesini sınırlar, ancak insanların % 10-15’inde kanserin uzun süreli azalmasına ve hafiflemesine yol açar. Radyoterapi ile kemoterapi kombinasyonu, kemoterapi uygulandığında sağkalımı daha da uzatabilir.
Akciğer kanserine ek olarak ciddi akciğer hastalığı olan bir kişi akciğere radyoterapi alamayabilir çünkü radyasyon akciğerlerin işlevini daha da düşürebilir. Bazen tek beyin metastazlarının tedavisinde “gamma bıçağı” adı verilen bir dış radyasyon terapisi kullanılır. Bu prosedürde, farklı yönlerden gelen çok sayıda ışın demeti, birkaç dakika ila saat boyunca tümöre odaklanır. Bu, kanserli olmayan dokular tarafından alınan radyasyon dozunu azaltır.
Harici radyasyon terapisi için, tedavi öncesi simülasyon adı verilen bir işlem gereklidir. BT taramaları, bilgisayarlar ve kesin ölçümleri kullanarak, simülasyon, radyasyonun verileceği tam yeri, tedavi alanını haritalamaktadır. Bu işlem genellikle 30 dakika ila iki saat sürer. Harici radyasyon tedavisinin kendisi genelde haftanın dört veya beş gün olarak birkaç hafta boyunca yapılır.
SCLC genellikle beynin içine yayılır. Bazen tedaviye iyi cevap veren SCLC’li kişiler, BT veya MRI taramaları ile henüz saptanamayan ve henüz belirtiler üretememiş beyne yayılmalar (mikrometastaz) için radyasyon tedavisi ile tedavi edilir. Bu, profilaktik beyin radyasyonu olarak bilinir. Beyin radyasyon tedavisi, kısa süreli hafıza problemlerine, yorgunluğa, mide bulantısına ve diğer yan etkilere neden olabilir.
Radyasyon tedavisi yorgunluk ve enerji eksikliği gibi hoş olmayan yan etkilere neden olabilir. Azalan bir beyaz kan hücresi sayısı (kişiyi enfeksiyona daha duyarlı hale getirir) ve düşük kan trombosit düzeyleri (kan pıhtılaşmasını zorlaştırır ve aşırı kanamaya neden olur) radyasyon terapisinde de görülebilir. Sindirim organları radyasyona maruz kalan alanda bulunuyorsa, hastalar bulantı, kusma veya ishale maruz kalabilir. Radyasyon tedavisi, tedavi edilen bölgedeki deriyi tahriş edebilir, ancak bu tahriş genellikle tedavinin bitiminden sonra zamanla düzelir.
Kemoterapi:
Hem KHDAK hem SCLC, kemoterapi ile tedavi edilebilir. Kemoterapi, kanser hücrelerinin büyümesini durduran ya da bölünmesini önleyen ilaçların uygulanmasını ifade eder. Kemoterapi tek başına, cerrahi tedavinin bir adjuvanı olarak veya radyoterapi ile birlikte verilebilir. Bir takım kemoterapötik ilaçlar geliştirildiyse de, platin bazlı ilaçlar olarak bilinen ilaç sınıfı akciğer kanserlerinin tedavisinde en etkili olanlarıdır.
Kemoterapi çoğu SCLC için tercih edilen tedavi yöntemidir çünkü bu tümörler teşhis edildiğinde genellikle vücutta yaygınlaşır. SCLC’ye sahip kişilerin yalnızca yarısı, kemoterapi almadan dört ay boyunca hayatta kalmaktadır. Kemoterapi ile sağ kalım süresi dört ila beş kat artar. Tek başına kemoterapi KHDAK tedavisinde özellikle etkili değildir, ancak KHDAK metastazı yaparken birçok olguda sağkalım süresini uzatabilir.
Kemoterapi, haplar, intravenöz infüzyon veya kombinasyon şeklinde verilebilir. Kemoterapi tedavileri genellikle ayakta tedavi ortamında verilir.Ne yazık ki, kemoterapide kullanılan ilaçlar vücutta normal olarak bölünen hücreleri öldürerek istenmeyen yan etkilere neden olmaktadır. Kan hücrelerine hasar, enfeksiyonlara duyarlılığın artmasına ve kan pıhtılaşmasıyla ilgili zorluklara (kanama veya kolayca morarma) yol açabilir. Diğer yan etkiler yorgunluk, kilo kaybı, saç dökülmesi, mide bulantısı, kusma, diyare ve ağız yaraları içerir. Kemoterapinin yan etkileri, kullanılan ilaçların dozajına ve kombinasyonuna göre değişir ve ayrıca kişiden kişiye değişebilir. Kemoterapinin birçok yan etkisini tedavi edebilen veya önleyebilen ilaçlar geliştirilmiştir. Yan etkiler genellikle tedavinin iyileşme safhasında veya tedavinin tamamlanmasından sonra kaybolur.
Hedefe yönelik terapi:
Moleküler hedefli terapi, tümörleri, spesifik genetik değişikliğe (sürücü mutasyonları) sahip olan ve tümör büyümesini teşvik eden alt gruplarda çalışmak üzere tanımlanan ilaçların verilmesini içerir.
EGFR hedefli tedaviler:
İlaçları, belirgin olarak kanser hücrelerini hedef alan ilaçlar olarak adlandırılır ve normal kemoterapötik ajanlara göre normal hücrelere göre daha az zarar verir. İlaçlar, epidermal büyüme faktörü reseptörü (EGFR) olarak adlandırılan ve hücrelerin bölünmesinin teşvikinde önemli olan bir proteini hedef alır. Bu proteini kodlayan gen pek çok küçük hücreli akciğer kanseri vakasında mutasyon geçirerek tümör büyümesini teşvik eden bir mutasyon yaratır. EGFR genindeki mutasyonlar, kadınlarda ve hiç sigara içmemiş insanlardaki kanserlerde daha yaygındır. EGFR reseptörünü hedef alan ilaçlar bazen ilaca karşı direnç gelişmesi olarak bilinen, bir süre sonra, çalışmayı bırakırlar. Direnç genellikle kanser aynı gen içinde yeni bir mutasyon geliştirdiğinde ve bunun ortak bir örneği EGFR T790M mutasyonu olarak adlandırılır.
İmmünoterapi:
İmmunoterapi, ileri akciğer kanserlerine sahip bazı hastalar için etkili bir seçenek olabilir. İmmünoterapi ilaçları, tümör hücrelerine karşı bağışıklık sisteminin etkinliğini güçlendirerek çalışır. Bu ilaçlar, kontrol noktalarını ya da bağışıklık tepkisini kontrol eden ve bağışıklık tepkisini teşvik eden alanları hedef alan kontrol noktası inhibitörleridir. Kanserlere karşı bağışıklık tepkisini güçlendiren PD-1 proteinini hedef alır.
Radyofrekans ablasyon (RFA):
Radyofrekans ablasyon, özellikle erken evre akciğer kanseri vakalarında ameliyata alternatif olarak uygulanır. Bu tür tedavilerde, genellikle BT taraması ile yol gösterici olarak ciltten bir iğne kansere sokulur. Radyo frekansı (elektrik enerjisi) daha sonra iğnenin ucuna iletilir, burada dokularda ısı üretilir, kanserli doku öldürülür ve kanseri besleyen küçük kan damarları kapatılır. RFA genellikle ağrılı değildir ve akciğer kanseri de dahil olmak üzere bazı kanserlerin tedavisinde uygulanabilir. Çalışmalar, bu tedavinin, akciğer kanserinin erken safhalarını tedavi etmek için kullanıldığında cerrahiye benzer şekilde sağkalımı uzatabileceğini, ancak büyük cerrahi girişimlerin riskini ve büyük cerrahi işlemlerle ilişkili iyileşme süresini ortadan kaldırır.
Deneysel tedaviler:
Günümüzde akciğer kanseri tedavisinde kesinlikle etkili olan herhangi bir tedavi bulunmadığından, hastalara hala deney aşamasında olan bir takım yeni terapiler önerilebilir. Yeni ilaçların ya da yeni ilaç kombinasyonlarının, yaygın olarak kullanılan tedavilere kıyasla, yeni ilaçların etkinliğini değerlendiren çalışmalar olan klinik denemeler mevcuttur.