24 Haziran seçimlerinin en kritik noktası kuşkusuz ana muhalefet partisi CHP oldu. CHP Genel Merkezi seçim kararı alınır alınmaz önceki seçimlerde Anadolu Ajansı’nın manipülatif sonuçlarına karşı önlem almaya başlamış ve diğer muhalefet partilerinin katılımlarıyla kendi seçim koordinasyon platformunu oluşturmuştu. Seçim gecesi yüzlerce gönüllüsüyle birlikte eski CHP genel merkezini dolduran bilişimciler sandık başındaki müşahitlerden tutanakları bir bir alacak, sisteme girecek ve ilk kez alternatif oy sayım sistemini gerçekleştirecekti.
İlk sandıklar akşam beş civarında açılmaya başlandığında CHP Genel Merkezi’ne de yüzlerce partili akın etti. CHP seçmenleri bina bahçesinde beklerken, gazeteciler ve parti kurmayları da binanın katlarına kurulan dev ekranlardan seçim sonuçlarını izlemeye başladı. Ama hiç beklenmedik bir şey oldu. Bu ekranlardan alternatif veriler değil prime time bir televizyon kanalı üzerinden Anadolu Ajansı’nın yayını verilmeye başlandı.
Sandıklar ilk açıldığında Erdoğan açık ara öndeydi. CHP kurmayları hemen kameralar karşısına geçti ve “Bizdeki veriler ile ajans verileri tutmuyor” dediler. Bir saat sonra tekrar geldiler ve “Seçim ikinci tura kalmıştır” açıklamasını yaptılar. Ama ellerinde bunu destekleyecek hiçbir veri yoktu. Bir saat sonra üçüncü ve son kez basın karşısına geçen parti kurmayları, Yüksek Seçim Kurulu’nun resmi açıklamasını beklemeden, aylardır manipülasyon yapmakla suçladıkları Anadolu Ajansı’nın verileri üzerinden seçim sonuçlarını kabul ettiklerini açıkladılar.
Peki alternatif seçim sistemine ne oldu? Sayımlar yapılırken anlaşıldı ki sistem çökmüş, hatta hiç çalıştırılamamıştı.
CHP’nin yaptığı en büyük taktiksel hata Anadolu Ajansı’nın manipülasyon yaptığını söyleyip karşısına alternatif rakam koyamaması oldu. Dahası dev ekranlardan verilen ajans verileri açıklamalarla da meşrulaştırdı.
Gelelim genel merkezin bahçesine. Öğleden sonra bayraklarıyla, sloganlarıyla ve umutla gelen yüzlerce seçmenin bekleyişi seçim sonuçlarının kabul edilmesiyle birlikte yerini öfkeye bıraktı. Bahçedeki CHP’liler birdenbire genel merkez binasına akın etti. Yukarı çıkmamaları için kapılar kilitlendi. “Yönetim aşağı” sloganı atanlar ise Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu’ndan bir açıklama istedi. Seçim konuşması için Kılıçdaroğlu’na hazırlanan kürsünün etrafı öfkeli CHP’lilerin oturma eylemi alanına dönüşürken seçmenin karşısına çıkan resmi bir yetkili olmadı.
Peki ya CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce? Yüzde 30 oy oranıyla cumhurbaşkanlığı seçiminde ikinci sırada yer alan İnce’yi seçim sonuçları açıklandığı gece gören olmadı. Seçmenleri sonuçlar hakkındaki düşüncelerini bir gazeteciye attığı mesajla öğrendi. Sosyal medyada “WhatsApp mesajıyla terk edilen ilk milletiz” hezeyanları yükseldi.
Başkanlık seçiminde yüzde yedi oy alan İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener de sessizdi. Sonrasında YSK önüne gitmeme nedenini “Ana muhalefet partisi CHP seçim sonuçlarını kabul ettiği için gitmedim” diyerek açıkladı, topu CHP’ye attı. Yüzde birin altında kalan cumhurbaşkanı adayları Temel Karamollaoğlu ve Doğu Perinçek’in açıklamalarını bir kenara bırakırsak 24 Haziran akşamı nerede olduğu bilinen tek lider Edirne Cezaevi’nde tutuklu olan Selahattin Demirtaş’tı.
Gece iki sularında CHP Genel Merkezi’nin ikinci katından görünen manzara 24 Haziran’ın fotoğrafıydı adeta. Genel Merkez önünde öfkeyle ve protestolarla biriken yüzlerce insanın arkasındaki caddeden AK Parti Genel Merkezi’ne doğru bayraklar ve şarkılarla geçen upuzun renkli bir konvoy geçti.
CHP Genel Merkezi’nin ışıklarının kapanmasıyla yola çıktığımızda başkent Ankara manzarası da bu fotoğraftan farksızdı. Kent genel merkezlerin bulunduğu Söğütözü’ndeki CHP seçmenleri ile AK Parti seçmenlerini ikiye bölen bir kaldırım çizgisi inceliğinde ikiye bölünmüştü, AK Parti Genel Merkezi’nin bulunduğu cadde ile doğusunda kalan ilçelerde adeta bir bayram havası vardı, seküler kesimin oturduğu Çankaya sokakları ise sessiz ve karanlıktı.
CHP’nin seçim sonuçlarını kabul ettiğine dair açıklaması dakikalar içinde sokaklara sirayet etmişti. Bir önceki seçim olan 16 Nisan 2017 anayasa referandumu sonuçlarının ilan edilmesinin ardından tencere tava çalıp sokaklara çıkan kadınlardan, YSK önüne yürüyen seçmenlerden eser yoktu. Muhalefet kadrolarının alternatif sayım konusunda ortaya koyduğu beceriksizlik ve erken saatlerde havlu atması seçmeni de zorunlu bir kabullenmeye sürükledi.
Muhalefet partilerinden sadece HDP’de bir yaşam belirtisi oldu. Yüzde 10 barajının aşıldığı haberi gelir gelmez çok az sayıdaki HDP seçmeni partinin genel merkezi önünde kısa bir kutlama yaptı. Yüzde sekiz oy alan cumhurbaşkanı adayları Selahattin Demirtaş’ın cezaevinde olması, geçen seçimde meclise gönderdikleri 59 milletvekilinden 11’inin tutuklanması nedeniyle mutlulukları buruktu.
Peki ağır, karanlık ve karamsar 24 Haziran gecesinden muhalefetin hesabına neler düştü?
Seçim sonuçlarını izlediği CHP Genel Merkezi’nin 12. katından hiç çıkmayan Kemal Kılıçdaroğlu seçimin kaybedeni oldu. Partisinin bir önceki seçimde aldığı oy oranını yüzde 25’ten yüzde 22’ye düşürdü. CHP oylarını Kılıçdaroğlu’nun MHP oylarını böleceği öngörüsüyle büyük destek verdiği İYİ Parti’ye kaptırdı. MHP oyları ise tersine arttı.
Cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce ise yaptığı tüm taktiksel hatalara karşın seçimin kazananıydı. CHP’nin son 40 yıllık tarihinde ilk kez yüzde 30 bandına partisini tek başına taşıdı. İktidarı değiştirmeye gücü yetmedi ama CHP’de değişim rüzgârlarını estirmeyi başardı.
İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener de kaybedenler kulübünde. Muhalefetin çatı aday önerilerine “ben cumhurbaşkanı adayı olacağım” diyerek yüz çeviren, muhalefet ittifakında HDP’nin yer almasını engelleyen Akşener, kaprisleri ve hırsları nedeniyle hem kendisine hem de ortak muhalefete kaybettirdi. 43 milletvekilini Parlamento’ya sokan İYİ Parti bu oyları da AK Parti ve MHP’den değil CHP’den alarak muhalefete hiçbir şey kazandırmamış oldu.
Muhalefetin siyasi öngörüsüzlüğünün bir diğer tarafında da Saadet Partisi var. AK Parti’den oy alacağı hesapları yapılan Saadet Partisi cumhurbaşkanı adayı Temel Karamollaoğlu’nun aldığı oy oranı yüzde bire dahi ulaşamadı. Parlamento seçimlerinde ise Saadet Partisi’nin adı dahi geçmedi. Saadet Partisi bir milletvekilini CHP kadrolarından meclise taşıdı, CHP yine kendisinden vermiş oldu.
Seçimin kazananlarından bir diğer isim ise Selahattin Demirtaş. Cezaevinde olmasına karşın sadece Twitter mesajlarıyla seçmenini konsolide etti, yüzde 8,4 oy oranıyla başkanlık yarışında üçüncü oldu. Partisi HDP de tüm Türkiye’de oy oranını artırdı.
24 Haziran eksileri ve artılarıyla muhalefette çok önemli değişimler yaratacak bir seçim oldu.
Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
- Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
- Arşivlenmiş makaleler
- Özel etkinlikler
- Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
- Haftalık lobicilik bülteni