Devrim niteliğindeki günlerin para piyasalarında ticaret savaşının fitilini nasıl ateşlemiş olduğuna tanıklık etmeye hazır mısınız?
Dünya para biriminin yer değiştirmesi, doların gelişmiş ülkelerde değerini kaybetmesi hiç de tesadüf değil. ABD MALİYE BAKANLIĞI teşhisine göre kur manipilasyonu yapmanın belli kriterleri olduğunu ifade etmesi ve ÇİN’ den rahatsız olmasının ardında yatan sebepler olduğunu iddia etmesinde haklılık payı var mı?
ÇİN KAPALI BİR KUTU
ÇİN’in , küresel ekonomide görülen risklerden kaçınmak için dolar cinsinden varlıklarını azaltarak altın varlıklarını arttırmaya ağırlık vermesi ile dikkatleri bir anda üzerine çekti. ÇİN’in ABD doları cinsinden rezervlerini düşürmeye ve altın gibi diğer finansal varlıklar cinsinden rezervlerini arttırmaya yönelik izlediği politika ne anlama geliyor?
Hatırlayacak olursanız…
ÇİN’ in 1994’ de yaptığı devalüsyon ve ucuz emek gücü sayesinde daha da kapsamlı bir biçimde artan REKABET KABİLİYETİ Tayland ve Malezya’nın ihracatını azaltması bütün dünyada genel olarak elektroniğe, özel olarak da yarı iletkenlere yönelik talepte bir düşüş yaşatmıştı ki bunlar ASYA ekonomilerinin uzmanlaştığı alanlar için verilebilecek örneklerden biridir.
Esasında ÇİN ekonomik kurallarını yeniden yazmadı ya da bir mucize yaratmadı, iyi modelleri uyguladı. Birçok olayda, ASYA’ da ve başka yerlerde test edilmiş modelleri takip ettiler. Haliyle ÇİN halkının sanayisi de geriye kalanı gerçekleştirdi.
Farkındalığın fitilini tetikleyen ÇİN’ in kuru düşük tutarak 2014-2015 yıllarından beri kendi para birimi YUAN’ ı daha değerli kılma yönündeki çabası gözlerden kaçmadı.
Ticaret dengesini sağlamak amacıyla ÇİN HÜKÜMETİNİN para birim değerini kasıtlı olarak düşük tutmasından ne anlamamız gerekiyor?
ÇİN isterse para basabilir ve bu parayı AMERİKAN DOLARI almak için kullanabilir. YUAN’ın arz miktarını ve dolara olan talebini arttırıp, kendi para birim değerlerini düşük tutabilir. Peki asıl soru YUAN ile satın aldıkları dolarları ne yaptıklarıdır? Gerçekte istemedikleri o dolarları ellerinde tutmayı sevmezler.Bu dolarları saklamaktansa Amerikan Hazinesinden aldıkları bonoları AMERİKAN HÜKÜMETİNE borç olarak verirler. Yani, bastıkları YUAN’lar ABD Hazinesine gidiyor. ABD Hazinesi de ÇİN MERKEZ BANKASINA hazine bonosu veriyor. Bu olağanüstü akıllı manevraların yarattığı sonuçlar için ne derseniz? ÇİN Bankası kendi parasıyla kazanç elde ederken ABD Hükümetinin borçlarını finanse etmeye yardım ettiği gerçeğidir.
Hazine bonolarına artan bir talep oluştuğu takdirde bu da hazine bonolarının fiyatlarını arttıracaktır. Fiyatın artması ABD Hükümetinin faiz miktarını yani ödemek zorunda olduğu borç yükünün azalması anlamındadır.
Gerçek şu ki, ÇİN ekonomisi yatırıma dayalı bir ekonomiden, tüketime dayalı bir ekonomiye dönüşmeye başlaması finansal heyelanın tetiklenmesine en büyük neden oldu.
Halbuki ,Çin’ in son on beş yıldır etkileyici büyümesi, esasen başka yerlerde geliştirilen malların üretiminden kaynaklanmıştır. ÇİN’ de birçok yetenekli, zeki ve yenilikçi insan olmasına rağmen yasalar FİKRİ MÜLKİYETİ yeterli derecede korumamaktadır. Komşu fabrikanın araştırmaya para harcamadan ürünü kopya edip üretebileceği bir ortamda, ÇİNLİ üreticinin yeni ürünlerin araştırma geliştirmesine para harcamasını gerektirecek nedeni pek yoktur. Zamanla ÇİN’in fikri mülkiyeti koruyacak adımlar atması beklenmektedir. ABD yönetimi ayrıca ÇİN’in, AMERİKALI şirketlerin teknolojilerini ve fikri mülkiyetlerini ele geçirmeye yönelik usulsüz faaliyetleri gerekçesiyle ek gümrük vergisi uygulamasını yürürlüğe koyması da bu sebepler arasındadır.
Gelin yine şöyle bir kafamızı kaldırıp ÇİN’ İN tarihine bakalım.
KÜLTÜR DEVRİMİ FELAKETTİ
1917 SOVYET devriminden sonra ÇİN gibi büyük ve önemli bir ülke KOMÜNİST sisteme katılıyordu. Tarihte unutulması mümkün olmayan önemli bir jeo-politik gelişmeydi. 20. Yüzyılın en marjinal ismi olan ‘’MAO’’ dönemi skandallarla doluydu. Uyguladığı yanlış politikalar yüzünden milyonlarca ÇİNLİNİN hayatına mal olmasına sebep olmuştu.
ÇİN MUCİZESİ
Esas değişim 1978 sonrasında yaşandı. ÇİN kominist partisi iktidarda olmaya devam ediyordu etmesine ama ekonomik politikalarda köklü değişikliklere gidildi. Ekonomide kapitalist sisteme geçildi. ÇİN, mucizevi şekilde büyüme oranlarına imza attı. Milyonlarca ÇİNLİ sefaletten kurtularak zengin oldu. ÇİN, ABD’ ye kafa tutabilen sert bir rakip haline geldi.
ÜSTÜ KOMÜNİST, ALTI KAPİTALİST
ÇİN’ de perde arkasında sıkı bir komünist atmosferinin ağırlık basmasından ABD’ nin huzursuz olması çok normaldi. ABD boşuna kızmıyordu. Neden mi? Her niyetin altında bir hedefin yattığını bizlere gösteren ÇİN’ in ekonomik verileri analiz edildiğinde ÇİN’ in özel sektör açısından gerilemesinin, kamu sektörünü öne çıkarmaya çalışmasının ardında ideolojik yapılar mı hedef alındı dersiniz. Depreşen bir kominizm sevdası peşinde ekonominin dümenini ne tarafa sürükleyecekler hep beraber göreceğiz.
www.haberhurriyeti.com / Serra Aytaç