Damat Mahmud Celaleddin Paşa (1853-1903) ( Şair Âsaf)
Damat Mahmud Celaleddin Paşa, Mahmut Celaleddin Âsaf, (d. İstanbul 1853 - ö. Brüksel 17 Aralık 1903), Osmanlı devlet adamı, şair ve yazarı Kaptan-ı Derya Gürcü Halil Rıfat Paşa'nın oğlu, padişah Abdülmecit'in damadı ve Prens Sabahattin'in babası [1] olan Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemi şair ve yazarıdır.
Hayatı
1853 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Babası, yenilik taraftarı bir II. Mahmud’un kızı Saliha Sultan’la evlenmiş olan Saliha Sultan ölünce de, İsmet Hanımla evlenen Kaptan-ı Deryâ Damat Gürcü Halil Rıfat Paşa’dır. Mahmud Celaleddin Paşa babasının ikinci eşi İsmet Hanım’dan dünyaya gelir. [2] Babasını, daha iki yaşında iken kaybedince özel öğrenim görerek yetişir. Önce Bab- Ali de işe başlar. Daha sonra çeşitli devlet memurluklarında bulunur. Paris konsolosluğunda iki yıl görev yaparak Fransızcasını da iyice geliştirir. [3][4]
İlk evliliğini İffet Hanım'la yapmış ve üç çocuğu olmuştur. 28 Aralık 1876'da Abdülmecit'in kızı Seniha Sultan'la evlenir. Bu evlilik akabinde şurayı devlet üyeliğine atanır ve bu evlilikten oğlu Prens Sabahattin ve Lütfullah Bey dünyaya gelir. II. Abdülhamit'in tahta geçmesinden sonra 30 Mart 1877'de vezir olur. 18 Nisan 1878'de Mehmet Sadık Paşa kabinesinde Adliye Nazırı olarak görev alır.
Nazırlığı sırasında Adliye nezaretinde yeni düzenlemeler yaparak genel affın kapsamını genişletir. Nezarete birçok tayin yaparak muhakeme usul kanunu yeniden düzenleyerek, adli, hukuki ve cezai davların ayrı mahkemelerde yapılmasını önerir.
Abdülhamit'i tahttan indirmek üzere örgütlenen Skelyeri-Aziz Bey komitesi ile karısı Seniha Sultan ve kendisinin ilişkisi olduğu gerekçesi ile adliye nazırlığı görevinden alınana kadar II. Abdülhamit’in en yakın adamlarından birisi olmuştur. Bu komite işe bağlantısı olmadığı ortaya çıkınca kendisine Evkaf Nazırlığı ve Şura-yı Devlet üyeliği teklif edilirse de Padişah’a gücendiği için bu görevi kabul etmez.[5]
Mahmut Celaleddin Paşa, bu yıllarda konağını devrin şairlerinin toplandığı bir merkez haline getirir. Manastırlı Rıfat ona Asaf mahlasını verince Âsaf mahlasıyla şiirler yazan Paşa, sadarete yönelik eleştiri ve öneriler de kaleme almaya başlar. HERSEKLİ ARİF HİKMET, Üsküdarlı Talat ve Safi gibi devrin önemli şairleri konağının ve şuara meclisinin müdavimleri arasındadır. Tanzimat şairleri ile de yakın ilişkiler içindedir.
Bu yıllarda Bağdat Demir Yolu ihalesinde İngilizlerin ortak olduğu bir şirkete verilmesi için aracılık ederse de ihale Almanlarda kalır.
Avrupa Yılları
Bu olaydan sonra II. Abdülhamit’e karşı açıkça cephe almaya başlar. 1899 da II. Abdülhamit'e olan muhalefeti nedeniyle iki oğlu Prens Sabahattin ve Prens Lütfullah'la birlikte Avrupa'ya kaçar. Önce Marsilya'ya, oradan, Paris’e gider. Paris teki Jön Türklerle bir araya gelir. Bazı Jön Türklerin hükümetle anlaşıp yurda dönmesinden sonra Paris’te kalan Jön Türklerin lideri haline gelir Özellikle Prens Sabahattin’in çalışmaları ile şairleri bir arada toplar. Çeşitli gazetelerde padişahı ve çevresindekileri ağır bir dille eleştiren yazılarını yayımlatır.
Cenevre’de İshak Sükûti, tarafından çıkartılan Osmanlı Gazetesi'nin sahibi olur. [6]Osmanlı Gazetesi'nde sarayı ve saraydakileri eleştirmeye başlar. Osmanlı Gazetesi'ni Londra'da çıkarmak için oğulları ile 29 Mayıs 1900'de İngiltere'ye gider ve 1900'den itibaren gazeteyi Londra'da yayımlamaya başlar. Bu yıllarda İstanbul'a dönmesini talep eden saray ile arasında gittikçe sertleşen pazarlık ve yazışmalar da devam etmektedir.
İstanbul hükümetinin baskıları sonucu Londra'dan da ayrılarak Mısır Hıdivi Abbas Hilmi Paşa'nın davetiyle Mısır'a gider. "Kânûn-i 'Esâsî Gazetesi’nin çıkarılmasına yardım ederek Asâf Divanıyla, Tezkire-i ulemâ adlı eserini Kahire'de bastırır[7]
Son yılları ve Jön Türk Kongresi
Mısır Hidivi ile arası bozulunca Paris'e döner. Paris havasına intibak edemediği için Korfu Adası'na gidince Yunan-Osmanlı ilişkilerinin gerginleşir. Korfu'da rahatsızlanır ve adadan ayrılır. . 4 Şubat 1902'de I. Jön Türk Kongresini Fransa'da gerçekleştirir ve kongrenin fahri önderi olur.
Brüksel'de 17 Aralık 1903 yılında vefat eder. II. Abdülhamit Han, cenazesinin İstanbul'a getirtmek ister. Paşa'nın cenazesi Fransa'da Père Lachaise Mezarlığı'ndaki Türk kabristanına defnedilir. [8] Cenaze merasimi Jön Türklerin mitingine dönüşür. 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanı üzerine naaşı İstanbul'a getirilir ve Eyüp'te babasının mezarının da bulunduğu aile türbesine defnedilir. [9][10]
Eserleri
“Âsaf” mahlası ile şiirler yazmış ve Asaf divanı adındaki divanının Mısır da bastırmıştır. [11] Dönemin çeşitli dergilerinde yazı, eleştiri ve şiirleri yayımlanmıştır. Basılmış bir Divanı, ayrıca “Tezkir-i Ulema”, “Ulemay-ı Arabın Hilafet Hakkında Şer-i Mübin ve Ahbar-ı Sahiha”, “Damat Mahmut Paşa’dan Sultan Abdülhamit Han-ı Saniye Mektuplar” adlı basılmış risaleleri vardır.
Lüftundan anın teselli ettim
Allaha şükür tekemmül ettim
Ey bülbül hu şiyar dinle
Ahengime bakta sende inle
Bir gülşeni nevzemin açtım
Bin türlü çiçek bu yolda saçtım
KAYNAKÇA
Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.
Değerli Üyelerimiz Etkinlik, yarışma, sergi, festival, imza günü , şair ve yazarların ölüm günlerini kısaca edebiyat ve sanatla ilgili her türlü ETKİNLİK DUYURU VE HABERİ Haberler Böl&uum...
Degerli Kullanıcılar! Esa'nın ziyaretçilerinin %90dan fazlası kitap, edebiyat ve sanatla ilgili kuramsal bilgiler, biyografiler vb için gelmektedir. Bu nedenle sitemizde Kitaplık, Akademisyenler, Haberler bölümleri ile bilgi ekle, puan ver, albüm oluştur gibi ekle...
Azerbaycan Milli İlimler Akademisi ( AMEA) Folklor Enstitüsü, ESA ( Edebiyat ve Sanat Akademisi.com) ESAS DER ( Edebiyat Sanat Sanatçıları Derneği ) ve ERZİN - HATAY Belediyesi iş birliği ile “ İki Devle...
Kendinizi daha iyi tanıtabilmeniz için hesabınıza (en üst sağ) girerek lütfen mobil veya PC den biyografinizi ve profil resminizi ekleyiniz.