Deyrulzafaran Manastırı, tarihi boyunca Süryani Kilisesi’nin dini eğitim merkezlerinden biri olmuştur. Manastır günümüzde de Süryani Kilisesi’nin önemli dini merkezlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Mardin Metropoliti’nin yaşamını sürdürdüğü Deyrulzafaran Manastırı, dünyanın her yerinden gelen Süryanilerin tarafından dua etmek ve bereket almak için ziyaret edilmektedir.
Deyrulzafaran Manastırı Nerededir?
DeyrulzafaranManastırı, Mardin’in şehir merkezine 4 kilometre mesafede, Mardin Ovasının karşısındaki bir dağ yamacında yer almaktadır.
Deyrulzafaran Manastırı Ne Zaman Yapılmıştır?
Hz. İsa’nın göğe yükselmesinden sonra 5. yüzyılda inşa edilmiştir.Manastır, mimarisi ve işlevleriyle Süryani Kilisesi’nin en önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Deyrulzafaran Manastırı, 1932 yılına kadar 6 asır boyunca Süryani Ortodoks patriklerinin ibadet merkezi olarak faaliyet göstermiştir.
Deyrülzafaran Manastırı, M.Ö ki dönemde “Güneş Tapınağı” sonra ki dönem ise Roma İmparatorluğu tarafından kale olarak kullanılmıştır. Roma’nın bölgeyi terk etmesinin ardından Aziz Şleymun bazı din adamlarının kemiklerini buraya getirterek kaleyi manastıra dönüştürmüştür.
Bu yüzden manastır olarak hizmet vermeye başlayan yapıya Aziz Şleymun’un ismi verilmiş ve Mor Şleymun Manastırı olarak anılmaya başlanmıştır.
793 yılında Mardin ve Kefertüth Metropoliti Aziz Hananyo burada bazı onarım çalışmaları yapmış ve yapıya Mor Hananyo Manastırı adını vermiştir. Daha sonra 15. yüzyıldan Manastır çevresinde zafaran (safran) bitkisi yetiştiğinden manastır, Deyrul-zafaran (Safran Manastırı) olarak anılmaya başlanmıştır.
Deyrulzafaran Manastırı Mimari Özellikleri
Manastır 5. yüzyılda üç katlı bir yapı olarak inşa edilmiştir. Dönem içerisinde sürekli yeni yapılar eklenmiş ve son görüntüsüne 18. Yüzyılın başlarında kavuşmuştur.
Manastır da farklı dönemlerde yapılan eklemelere rağmen yapı bütünlüğünü korumuş ve mimarisindeki maharetten dolayı yıllarca takdir edilmiştir.
Manastırın kubbeleri, kemerli sütunları, ahşap el işlemeleri, iç ve dış cephelerde ki taş nakışları oldukça dikkat çekmiştir.
Deyrulzafaran Manastırı’nda Çağdaşlaşma
Bölgeye ilk matbaa Deyrulzafaran Manastırı’nda patriklik yapan 4. Petrus tarafından getirilmiştir. 4. Petrus 1874 yılında İngiltere’yi ziyareti sırasında matbaayı satın almış ve 1876 yılında Manastır’a getirmiştir.
Matbaada 1969 yılına kadar Süryanice, Arapça, Osmanlıca ve Türkçe kitaplar basılmıştır. 1953 yılına kadar ise Öz Hikmet adında aylık bir dergi basılmıştır.
Tarih içerisinde matbaanın çürüyüp kullanılmaz hale gelmesinden sonra parçaların bir kısmı manastırda bırakılıp geriye kalan parçalar ise Mardin’de yer alan Kırklar Kilisesi’nde sergilenmektedir.