Türk medeni kanununa göre ölen bir kimsenin mirasının reddedilmesi, iki şekilde yapılmaktadır. Bunlardan ilki, mirasın gerçek reddi olarak adlandırılmaktadır. Diğeri ise, mirasın hükmen reddi biçiminde yapılmaktadır. Mirasın gerçek reddinin bir kimsenin ölümünün üzerinden ilk üç ay içerisinde yapılma zorunluluğu vardır. Bu süre tamamlanırsa mirasçıların mirası kabul ettiği hükmüne varılacaktır. Fakat mirasın hükmen reddi için yasalarda herhangi bir süre belirtilmemektedir.
İçindekiler
Mirasın Hükmen Reddi Ne Demektir?
Mirasın hükmen reddi konusu, Türk Medeni Kanununun 605. maddesinde tanımlanmaktadır. Buna göre mirası bırakan kimsenin bıraktığı mirasın, borca batmış durumda olduğu açıkça tespit edilebilirse, bu mirasın bırakıldığı kişiler, mirası reddetme hakkına sahiptir. Fakat mirasın hükmen reddedilebilmesi için ölen ve söz konusu mirasın sahibi olan kimsenin sahip olduğu borçların, mirasın toplamından daha fazla olması koşulu aranmaktadır. Yapılan tetkikler sonucunda bu durum net bir biçimde gözlemlenebiliyor ise, kişilere mirası hükmen reddetme hakkı doğmaktadır. Bunun dışında murisin ödeme aczinin de ispat edilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Mirasın Hükmen Reddi Nasıl Yapılır?
Mirasın hükmen reddinin talep edilebilmesi için bahsedilen tespitlerin yapılması gerekmektedir. Vefat eden kimsenin sahibi olduğu tüm mal varlığının yanı sıra tüm alacakları da hesap edilir. Bu hesaplamanın sonucunda kişinin tüm bu sahip olduğu mirasın borçlardan az olması halinde, mirasın hükmen reddi davası açılabilmektedir. Yapılan bu resmen tespitin yanı sıra, ölen kimsenin yakınları tarafından bu kimsenin borçlarının mirasından daha yüksek olduğu bilinmekte ise, mirasın reddi davası açılabilmektedir. Miras bırakan kimsenin ödemeden aczi, bu kimsenin ölüm tarihine göre belirlenebilmektedir. Bu süreçte mirasçıların konuya iyi niyetli veya kötü niyetli olarak yaklaşmalarının herhangi bir önemi yoktur. Terekenin borca batmış durumda olduğu ispat edildikten sonra, davanın açılması için herhangi bir engel kalmayacaktır.
Mirasın hükmen reddi davasının açılabilmesi için bir diğer şart ise, mirasçıların bu davayı açıncaya dek mirası kabul ettiklerine dair herhangi bir davranışta bulunmamış olmaları gerekmektedir. Bu davranışlar, mirasçıların mahkemeden veraset ilamı çıkarmaları, intikal vergisi beyannamesi verilmesi gibi davranışlardır. Bunun dışında eğer mirası bırakan kimsenin alacaklıları, mahkemeye başvurarak manevi tazminat davası açmışsa ve mirası bırakan kimsenin mirasçıları da bu davayı kabul ederek mahkeme huzurunda sulh oluşturmuşsa, bu durumda da mirasçıların mirası kabul ettikleri hükmü ortaya çıkmaktadır. Bu davranışlarda bulunmuş olan mirasçıların, mirasın reddi davasını açmaları mümkün değildir. Mahkemede görülen davanın sonucunda alınan hükmen ret kararı, yasal bir karardır. Bu kararın üzerine mirası bırakan kimsenin alacaklıları tarafından mahkemelerde mirasçılara karşı dava açması ve herhangi bir hak talebinde bulunması, mirası bırakan kimsenin borcundan mirasçıların sorumlu tutulması söz konusu olamaz.
Bu tür davalar diğer miras reddi davalarında olduğu gibi, herhangi bir süre şartına bağlanmamıştır. Bundan dolayı mirasçılar mirası kabul ettiklerini gösteren davranışların herhangi birini gerçekleştirmedikleri sürece diledikleri zaman mirasın hükmen reddi davasını açma hakkına sahiptir.
Mirasın Hükmen Reddi Davası Nasıl ve Nerede Açılabilir?
Mirasın hükmen reddi davasının bir avukat aracılığı ile açılabilmesi için mirasçıların avukata mirasın hükmen reddi yetkisini içeren bir vekaletname vermeleri gerekmektedir. Bu şekilde hazırlanan, yani bir kimseyi yalnızca tek bir konu için yetkili kılan vekaletnameler, kanunda” özel vekaletname” olarak adlandırılmaktadır Bu davanın açılması için avukata bu tür bir özel vekaletname vermeye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu işlemin üzerine avukat tarafından yapılacak başvuru ile mirasın hükmen reddi davası açılabilir. Mirasın hükmen reddi davası, maktu harcı olarak adlandırılan bir harcın ödenmesi sureti ile açılmaktadır. Bu dava için görevli olan mahkemeler Asliye Hukuk Mahkemeleridir.
Mirasın hükmen reddi davalarında davanın tarafı kanun nazarında “tereke alacaklısı” olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple dava, tereke alacaklısının sahip olduğu ikamet adresine bağlı olan mahkemelerde kolaylıkla açılabilmektedir. Mirasın hükmen reddi davası ancak mirası bırakan kimsenin yasal olarak belirlenen varisleri ve atanmış mirasçıları tarafından açılabilen bir davadır. Bunun dışında başka bir kimsenin mirasın hükmen reddi davası açmaya herhangi bir hakkı ve yetkisi bulunmamaktadır.
Mirasın hükmen reddi davası açıldığı zaman, dava süreci henüz devam ediyor ve mahkeme tarafından net bir karara henüz varılmamış ise, bu durumda tereke alacaklıları tarafından, ölen kimsenin mirasçılarına karşı açılacak herhangi bir alacak davasında mirasın hükmen reddi davasının sonucunun alınması beklenecektir. Böyle durumlarda mirasın hükmü davası “bekletici mesele” olarak görülmektedir. Bu dava sonuçlanmadan diğer davalar için herhangi bir hükme varılması söz konusu olamaz.
Açılan davada yapılan görüşmeler ve incelemeler sonucunda eğer mirasın hükmen reddi mahkeme tarafından kabul edilmiş ise, bu kararın üzerine vefat eden kimsenin borcundan dolayı mirasçılara karşı hiçbir dava açılamayacaktır. Mirasçılar bu borçtan tamamen muaf tutulacaktır.
Mirasın hükmen reddi davalarında en çok sorulan sorulardan bir tanesi de, dava ile birlikte mirasçıların ölen kimseden alacakları dul ve yetim aylıklarını da reddetmiş olup olmadıkları konusudur. Bu durumda bilinmesi gereken en önemli bilgi, SSK ve Bağkur gibi kurumlardan almaya hak kazanılan bu tür aylıkların, asıl terekeye dahil edilmemeleridir. Eğer borçlunun tahakkuk eden primlere ilişkin bazı borçlarının bu aylıktan kesilmesi söz konusu ise, bunlar aylıktan kesilebilir. Ancak bu tür borçlar temizlendikten sonra maaşın bağlanması için hiçbir engel bulunmamaktadır. Reddi miras davaları, kişilerin alacağı dul ve yetim aylıklarını kapsamaz.
Günümüzde en çok açılan davalardan biri olan mirasın hükmen reddi davaları, mirasçıların miras bırakan kişinin borçlarını ödeyemeyecek durumda olması halinde mirasçılara kanun tarafından sunulan bir haktır. Bu davaların daha bilinçli olarak açılması ve akıllarda oluşan soru işaretlerinin giderilmesi için bu bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır.
Diğer Yazılar:
Bir önceki yazımız olan Mirasın Gerçek Reddi Davası başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.