Millî Varlığa Düşman Cemiyetler
Vatanın bağımsızlığını korumayı amaçlayan millî cemiyetler yanında birlik ve beraberliğimizi engellemeye çalışan işgal güçlerini destekleyen zararlı cemiyetler de kurulmuştu. İşte onlardan birkaçını tanıyalım.
İslam Teali Cemiyeti: Bu cemiyet halkın dinî duygularını kötüye kullanarak düşmana karşı direnmenin, mücadele etmenin faydasız olduğu görüşünü yaymaya çalışmıştır. İstanbul medreselerinin bazı müderrisleri tarafından kurulmuştur. Saltanat ve hilafeti korumayı ve desteklemeyi amaçlamıştır. Cemiyet, Hürriyet ve İtilaf Fırkasını desteklemiş, Millî Mücadele’ye karşı çıkmıştır. Cemiyetin merkezi İstanbul olmakla birlikte Anadolu’da da faaliyet göstermiştir.
Kürt Teali Cemiyeti: İngilizlerin himayesinde Doğu illerimizde ayrı bir devlet kurmayı amaçlamıştır. Ancak bölge halkından gerekli desteği görememiştir.
İngiliz Muhipleri Cemiyeti:İngiltere ile Osmanlı saltanatı arasındaki dostluğu güçlendirmeyi ve devleti İngiliz mandası yani hâkimiyeti altına almayı amaçlamıştır.Tek kurtuluş yolunun İngiliz hükûmetinin isteklerine
boyun eğmek olacağını halka yaymaya çalışmıştır. İstanbul Hükûmetiʼnin başında bulunan Damat Ferit Paşa bu cemiyetin üyesidir.Cemiyet, İstanbul Hükûmeti ve işgal güçleri ile yakın iş birliği içinde çalışmıştır.
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasından sonra vatanımızda yüzyıllardır huzurla yaşayan bazı azınlıklar harekete geçtiler. İşgalci güçlerle iş birliği yaparak vatanımızın bölünmesini sağlamaya çalıştılar. Bu faaliyetlerini de gerçekleştirmek amacıyla çeşitli cemiyetler meydana getirdiler. Bunlardan bazılarını daha yakından tanıyalım.
Mavri Mira: Fener Rum Patrikhanesi tarafından kuruldu. Bizans İmparatorluğu’nu yeniden canlandırmayı ve Ege’de ilerleyen Yunanlılara yardım ederek Batı Anadolu ve Trakya’yı Yunanistan’a katmayı amaçlıyordu. Doğrudan Yunan Hükûmeti’nden aldığı emirler ve desteklerle çalışıyordu. Anadolu’da Rum çeteleri kurarak Türkleri baskı altına almak ve propaganda faaliyetleri yürüterek Yunanistan’ın çıkarlarını sağlamaya çalışıyordu.
Pontus Cemiyeti: Mavri Mira cemiyeti tarafından destekleniyordu. Batum’dan Sinop’a kadar uzanan bir Rum devleti kurmayı amaçlıyordu.
Etnik-i Eterya Cemiyeti: Bu cemiyet bağımsız Yunanistan’ı oluşturmak için 1814 yılında kuruldu. I. Dünya Savaşı’ndan sonra ise Yunanistan’ı büyütmek ve Bizans Devleti’ni kurmak için çalıştı.
Hınçak ve Taşnak Sütyun Cemiyetleri: Doğu Anadolu, Çukurova ve Karadeniz bölgesinin bir kısmına sahip olarak bir Ermeni devleti kurmak için faaliyet sürdürmüştür.