ASFALT ÜRETİM SÜRECİ19.05.2022 16:05
Asfalt (bitüm); ham petrolün doğal süreçler içinde doğada çökmesiyle veya insan eliyle damıtılması yolu ile elde edilir. Bu madde hidrokarbon bileşimli, koyu kahverengi ile siyah arası değişen renge sahiptir. Bazen performansı artırmak için bitümler polimerlerle modifiye edilir.
Özellikle yol yapım işlerinde üst yapı malzemesi olarak kullanılan asfalt; mineral ve agrega dahil edilerek üretilen yapışkanlı bitümlü bağlayıcı karışımıdır. Asfalt yol yapımında kullanılacak olan asfalt karışımlardaki agregalar, üretilecek üst yapının özelliklerine göre seçilen sert minerallerdir. Bunlar kırmataş, çakıl ve kum gibi malzemelerdir.
En çok üretimi yapılan asfalt yol türleri sıcak karışım asfalt, soğuk asfalt ve sathi kaplama olmak üzere üçe ayrılır.
1-Sıcak karışım asfalt: 145-160°C derecede agregayla, hemen hemen aynı sıcaklıkta ısıtılarak sıvı hale getirilmiş bitüm, istenen oranlarda karıştırılmaktadır. Karışımdaki agrega ve bitüm oranları üretilmek istenen ürünün özelliğine göre değişmektedir. Bununla birlikte karışımın hemen hemen % 95'i agrega, % 5'i ise bitümdür.
Sıcak karışım asfalt üretim tesislerinde genel olarak 3 farklı boyda agrega kullanmaktadır. Agregalar dryer içerisinde 145-160°C sıcaklıkta kurutulur ve ondan sonra 155-160°C derecede ısıtılan bitüm ile birlikte mikser içinde karıştırılır. Karışıma, filler, taş mastik gibi katkı malzemeleri de ilave edilebilir. Her bir batch karışım süresi yaklaşık 45 saniye olmaktadır. Bitüm ile agreganın tamamen birbirleri ile homojenleşmesi gerekmektedir. İnce mineral filler de karışıma ilave edilir ve bitümün agrega üzerine bağlanmasına yardımcı olur. Asfalt üretim tesisleri yaklaşık 160°C’de asfalt üretmektedir. Sabit ve mobil olmak üzere iki tip asfalt plenti kullanılmaktadır.
2-Soğuk asfalt: İnce agrega,asfalt emülsiyonu, mineral filler ve su ile oluşturulan bir karışımdır. Asfalt kaplama yüzeyinin bakım ve onarımında kullanılmaktadır. Sıcak asfalt ve diğer kaplama uygulamalarına göre maliyeti daha düşüktür.
Trafikte araç kullananlar için sürüş performansını etkileyen yoldaki tekerlek izleri, tümsekler, çukurlukların elimine edilmesinde ve yüzey düzgünlüğünün amaçlandığı durumlarda soğuk asfalt oldukça etkilidir. Ayrıca ekonomiktir ve üretimi daha kolaydır.
Bitüm karışımı, genellikle kamyon üstüne monteli ve tasarımı da ona göre yapılmış serme makineleri ile yol yüzeyine uygulanmaktadır.Karışım harcına istendiği takdirde ilave katkı malzemeleri eklenebilmektedir.
3-Sathi kaplama: Bağlayıcının ve agreganın birbiri ardına yüzeye serildiği uygulamadır. Asfalt distribütörü ile yol yüzeyine asfalt emülsiyonları püskürtülmekte, bunun üzerine ise peşinden mıcır serilmekte ve serili malzeme silindir ile sıkıştırılmaktadır. Sathi kaplama, bir ya da birkaç tabaka olarak da uygulanabilir. Serimi kolay ve maliyeti düşüktür. Ancak değişen iklimsel koşullardan çok fazla etkilendiği için bakım– onarım maliyetleri yüksek olmaktadır.
Asfalt Üretimi
Asfalt üretim tesisleri, iş alanına ne kadar kısa mesafede olursa üretim yapılabilmesi ve işin tamamlanması da o kadar hızlı olmaktadır.
Asfalt plentleri, Batch plentler, Drum mix (sürekli karışım) plentler ve Entegre asfalt plentler olmak üzere üç türdür. Her üç tip de sabit ve mobil olarak üretilebilmektedir.
1-Batch Tip Asfalt Plent: Dünyada en çok kullanılan tesislerdir. Bu tip plentlerde yüksek kalitede üretim yapılabilir. Bir üretim sürecinde istenen özelliklere göre tüm bileşenler ayrı ayrı tartıldıktan sonra, üretim sürecine dahil edilmekte ve her üretim periyodu yaklaşık 40-50 saniyede bitirilmektedir. Bu tür plentlerde üretim miktarı drum mix plentlere oranla daha düşük olmaktadır.
2-Drum mix (sürekli karışım) asfalt plent: Bu tip tesislerde, batch plentlerden farklı olarak, agrega kurutucudan çıkarken bitüm ve diğer katkılar da buna ilave edilir. Mikser bulunmadığından batch tipi plentlerde olduğu gibi bekleme süreleri (karıştırma, mikser kapağı açılması ve kapanması, malzeme boşalması, vb.) oluşmamaktadır. Dolayısıyla da üretim miktarları batch tipi plentlere göre daha yüksektir.
3-Entegre asfalt plent: Kırma-eleme sistemleri de üzerinde olan kompakt plentlerdir. Klasik tesislerde kırılmış ve boyutlarına göre ayrılmış agregalarkullanılırken, kompakt tesislerde kırma-eleme işlemi asfalt plenti üzerinde yapılmaktadır.
Asfalt Plentinde Bulunan Modüller ve Asfalt ÜretimAşamaları
Asfalt plentleri; besleme siloları, konveyorbantlar, dryer, otomatikkantar, mikser ve yükleyici modüllerden oluşmaktadır.
Besleme siloları: Agreganın depolandığı silolardır.
Konveyor Bantlar: Silolarda depolanan agreganın döner fırın olarak adlandırılan kurutucuya taşınmasını sağlayan sistemdir.
Dryer: Besleme bandından gelen malzemenin kurutulduğu döner fırındır. Döner fırının bir ucundan malzeme girer, diğer ucunda da brülör vardır. Brülörler, döner fırın içindeki agregayı önceden belirlenen sıcaklığa kadar ısıtır ve kurutur.
Elek ve sıcak agrega bunkeri: Kurutucudan gelen sıcak agrega eleklerde boyutlarına göre ayrılarak sıcak agregabunkerine gelir. Elek üstü malzemeise tekrar kırıcıya gönderilir. Sıcak agrega bunkerlerine gelen malzemeler, üretim reçetesine göre otomatik tartım sistemi ile istenilen miktarda karıştırıcıya alınır.
Mikser: Sıcak agrega bunkerlerinden gelen agregalar ile sıcak bitüm malzemesinin buluştuğu ve karıştırıldığı kısımdır. Agrega ile bağlayıcı bitümü tam olarak homojenize bir şekilde birleştiren mikserden çıkan sıcak karışım, doğrudan kamyonlara veya silolara aktarılır.
Toz kontrol sistemi: Asfalt plentlerindeki işlemler sırasında yüksek miktarda toz salınımı olacağından dolayı bütün asfalt plentlerinde toz kontrol sistemi bulunmaktadır. Genellikle kuru tip, değiştirilebilir torbalı filtre sistemi kullanılır.
Bitüm sistemi: Bitüm depolama tankları ve ısıtma sisteminden oluşur. Rafineriden ısı yalıtımlı araçlarla sıcak olarak plente getirilen bitümlü malzemeler, bitüm tanklarında depolanır. Bitümlü malzemenin donmaması için tanklarda ısıtma sistemi bulunur. Genellikle, sıvı veya gaz yakıtlı kızgın yağ kazanları kullanılır.