Bitki çaylarının bin bir derde deva olduğu artık çok yaygın olarak bilinen bir gerçektir. Yaz aylarının sonuna doğru küçük beyaz çiçekler açan melisa bitkisi bazı yörelerde nane balsamı, mavi balsam, bal bitkisi, oğulotu ve tatlı balsam olarak da adlandırılmaktadır. Hemen herkes gün içinde bir fincan bitki çayı içiyor, özellikle de mevsim değişikliklerinde, soğuk havalarda bitki çaylarının rahatlatıcı ve iyileştirici etkisinden faydalanıyor. Bizler için şifa kaynağı olan bu çaylardan birisi de melisa çayıdır. Melisa ya da Melissa officinalis olarak bilinen bitki; anksiyete, uyku bozuklukları, hazımsızlık gibi sağlık sorunlarının giderilmesinde ve yaraların tedavi edilmesinde yüzyıllardır tüm dünya genelinde kullanılan bir bitkidir. Asıl olarak nane ailesine ait bir bitki olan melisa, çay olarak demlenip içilebilir, melisa çayı ile cilt temizlenebilir.
Sadece 1 tatlı kaşığı kadar kuru melisayı bir bardak sıcak suyun içinde demleyerek çay günde 2 fincan melisa çayı içmek pek çok soruna iyi gelir. Taze olarak demlenen melisa çayına, pamuk batırarak cildi temizlemek de cilt sağlığı için çok önemlidir. Melisa bitkisi genel olarak sakinleştirici özelliği ile bilinmekte, melisa çayının stres ve kaygıyı azalttığı, uyku düzenini sağladığı, rahatlatarak iştah açtığı düşünülmektedir. Kullanım geçmişi Orta Çağ’a, hatta daha önceki dönemlere dayanan melisanın şifalı etkilerinden yararlanmak, pek çok sağlık sorununu önlemek için melisa çayı içmek önerilir.
Melisa bitkisi yabani olarak güney Avrupa ve Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde yetişmekle birlikte, ilaç ve kozmetik sektöründe kullanıldığı için profesyonel olarak da yetiştiriciliği yapılmaktadır. Melisanın limon gibi hafif, ancak ferahlatıcı bir kokusu bulunduğundan daha çok sakinleştirici olarak işe yarar.
Melisa bitkisinin genel olarak kullanımı kurutulmuş yapraklardan taze taze hazırlanan çay olmakla birlikte; kapsül, krem ve yağ formlarında da bulunup kullanılabilir. Melisa genel olarak;
- Uyku sorunları,
- Aşırı sinir, stres,
- Mide rahatsızlıkları,
- Sindirim sorunları,
- Şişkinlik ve gaz,
- Yüksek ateş gibi sorunların doğal olarak giderilmesinde kullanılmaktadır.
Melisa çayı nasıl hazırlanır?
Melisa çayının hazırlanışı klasik bir bitki çayının hazırlanışı gibidir. Öncelikle 2 su bardağı su kaynatılır, ateşin üzerinden alındıktan sonra 1 tatlı kaşığı kurutulmuş melisa bitkisi suyun içine alınır. Ağzı kapalı bir şekilde 10 dakika kadar demlenmesi beklenir. Çay ılık hale geldikten sonra melisa çayı içilir. Günlük olarak hazırlanan 2 fincan melisa çayı gün içinde tüketilir. Uzmanların melisa çayı tüketimine dair günlük doz önerisi 1.5 – 4 gram, yani 1 – 3 çay kaşığı arası, 1 tatlı kaşığı kadar kurutulmuş melisadır.
Melisa çayının faydaları nelerdir?
Stresi azaltma, uyku bozukluklarını düzenleme ve ruhsal, fiziksel olarak sakinleştirme özellikleri ile bilinen melisa çayının tüketimi önerilir. Bunların yanında içinde melisa bitkisi bulunan cilt kremlerinin uçuk tedavisinde etkili olduğu, mantar ve egzama gibi cilt hastalıklarının tedavisinde kullanılabildiği bilinmektedir. Özellikle de melisa bitkisinin özünden elde edilen melisa yağının çok güçlü bir anti bakteriyel olduğu biliniyor. Melisanın faydalarına dair yapılan araştırmalar kısıtlı olmakla birlikte melisanın Alzheimer hastalarında iyileştirici rol oynadığı, bilişsel işlevde gelişme sağladığı düşünülmektedir.
Uykusuzluğu tedavi eder!
Bitki çayları genellikle ruhen ve bedenen sakinleştirici etki göstermektedir. Bu bağlamda melisa çayının da sakinleştirici bir etkisi vardır. Özellikle de stresli, gergin günlerin gecelerinde uyumak daha zor olabilir. Böyle zamanlarda uykuya dalmak için yatmadan önce melisa çayı içmek önerilir. Bu konuda yapılan birçok araştırma da uykusuzluk ve anksiyete tedavisinde melisa çayı tüketiminin olumlu etkilerini göstermektedir. Tıpkı kediotu, şerbetçiotu ve papatya gibi melisa da ruhsal rahatlama sağlamaktadır. Araştırma sonuçları da melisa çayının uykuya dalmak ve uyku kalitesini artırmak açısından çok faydalı olduğunu gösteriyor.
Sindirim sisteminin fonksiyonlarını düzenler!
Sindirim sisteminin sağlıklı bir şekilde çalışması tüm vücut sağlığı için çok önemlidir. Bu bakımdan kabızlık, şişkinlik ve hazımsızlık gibi sorunların en kısa sürede çözülmesi gerekir. Hazımsızlığa bitkisel, doğal bir çözüm bulmak için de önerilerden birisi de melisa çayıdır. Zaten melisa çayı, sindirimi kolaylaştırmak ve gastrointestinal rahatsızlıkları hafifletmek için geleneksel olarak çok uzun yıllardır kullanılmaktadır. Uzmanlar melisanın hazımsızlık tedavisinde etkili olduğunu bildirmekteler. Bu bağlamda melisanın genellikle hazımsızlık tedavisinde diğer otlar ile birleştirilmesiyle elde edilen çaylar da çok etkili olabilmektedir. Özellikle nane ve melisa bitkilerinin birlikte demlenmesiyle elde edilen çay mide sorunlarının en aza indirilmesine yardımcı olmaktadır.
Uçukların ve yaraların tedavisinde etkilidir!
Melisa çayının cilde topikal olarak uygulanmasıyla cilt sağlığına katkıda bulunmak, birtakım cilt sorunlarını tedavi etmek mümkündür. Taze olarak demlenmiş melisa çayı ılık hale geldikten sonra bir pamuk yardımıyla soğuk yaralara ve uçukların üzerine uygulanabilir. Uzmanlara göre, melisa bitkisi uçuk virüsü ile mücadele eden flavonoidler, fenolik asitler ve diğer bileşikleri bolca barındırmaktadır. Bu konuda yapılan araştırmalar, melisa bitkisinin uçuk virüsünü yok edebildiğini göstermektedir. Melisa çayı ağız ve genital organ etrafında bulunan uçukların doğal olarak tedavisine yardımcıdır.
Alzheimer hastalığının belirtilerini hafifletir!
Birkaç tıbbi çalışmaya göre, melisa çayı içmek zihinsel fonksiyonları desteklemekte ve özellikle de yaşlanmayla birlikte azalan zihinsel işlevleri canlandırmaktadır. Bu bakımdan yaşlılıkta en sık yaşanan zihinsel sorunlardan birisi olan Alzheimer hastalığının belirtilerini hafifletmek için de melisa çayından faydalanılabilir. Araştırmalara göre melisa çayı, ajitasyonu azaltmak ve Alzheimer olan kişilerde bilişsel fonksiyonları geliştirmek için faydalı etkiler göstermektedir. Uzmanlara göre düzenli olarak günde bir fincan melisa çayı içmek belleği geliştirmek ve Alzheimer hastalığından hafif ve orta derecede mustarip olan kişilerde anksiyeteyi azaltmak bakımından çok faydalıdır.
Yemeklere aroma katar!
Melisa çok hoş kokulu bir bitkidir ve yemeklerde lezzetli bir baharat olarak kullanılabilir. Melisa bitkisini, dünya mutfaklarında ödüllü şefler, yemeklerine aroma, tat lezzet katmak için sıklıkla kullanmaktalar. Özellikle de taze melisa yaprakları yemeklerde daha çok tercih edilmektedir. Kurutulmuş melisa yaprakları ise genellikle limonlu çay üretiminde kullanılıyor. Melisa hem mis kokusu hem de faydaları dolayısıyla yeşil veya siyah çaylara ilave edilebiliyor. Bunların yanında taze melisa ise balık, yeşil salata, meyve salataları, sebze yemekleri, tavuk ve soslarda lezzet ve koku için kullanılıyor.
Kozmetik alanda kullanılır!
Melisa nadiren parfüm yapımında kullanılmakta ve yağı da çıkarılmaktadır. Melisa bitkisinin cildi temizleyici ve rahatlatıcı etkisi bulunmakta, akne tedavisine de yardımcı olmaktadır.
Melisa çayı tüketecek olanlara öneriler
- Melisa çayının günde 2 fincandan fazla tüketilmesi bazı sakıncalara sebep olabileceği için önerilmez. Günde 1 fincan yeterliyken, en fazla 2 fincan melisa çayı içilebilir.
- Herhangi bir rahatsızlığı olan ve düzenli olarak ilaç kullanan kişiler melisa çayı içmeden önce doktora danışmalılar.
- Melisa bitkisi, tiroid ilaçları ve HIV ilaçları gibi bazı ilaçlar ile etkileşime girebileceği için bu tür durumlarda tüketilmesi önerilmez.
- Melisa bitkisinin de çayının da hamilelik ve emzirme dönemlerinde kullanımına dair yeterli bilimsel çalışma bulunmamaktadır. Bu bakımdan tüketilmemesi daha doğru olur.
- 15 yaşın altındakilerin melisa çayı tüketmeleri önerilmez.
- Uykusuzluk ve kaygı tedavisi için ilaç kullananların melisa çayı tüketmeden önce doktora danışmaları gerekir.