Hedeflerinize kolay yoldan, kısa sürede ulaşmak kulağa her ne kadar güzel gelse de, ne zaman büyük bir hedefe (iş kurmak, çok para kazanmak, iyi bir sporcu olmak gibi) ulaşmaya çalışırsanız, bilginiz olmadan bunlara ulaşmanız mümkün değildir.
Tabi hedeflediğiniz alandaki çevreniz de önemli ama ne bildiğiniz ve neler yapabileceğiniz çok daha önemli.
Bir konuda ne kadar çok bilgiye sahip olursanız, hedefinize ulaşma ihtimaliniz doğru orantılı olarak artacaktır. Peki çok fazla bilgi öğrenmek istiyoruz ama vaktimiz kısıtlı, ne yapabiliriz? Cevap basit değil ama etkili: hızlı öğrenme.
O halde hemen konuya girelim. İşte öğrenme sürecini hızlandırmak için bilimsel araştırmalar ile kanıtlanmış 10 hızlı öğrenme tekniği.
1. Hatırlamak istediklerinizi yüksek sesle söyleyin
Araştırmalar, sessizce okumak veya düşünmekle karşılaştırıldığında, konuşma eyleminin “seçilmiş bilgilerle hafızayı geliştirmek için oldukça güçlü bir mekanizma” olduğunu gösteriyor.
Bilim adamlarına göre, “Öğrenme ve hafıza, aktif katılımdan yararlanır. Bir kelimeye aktif bir ölçü veya bir üretim unsuru eklediğimizde, o kelime uzun süreli hafızada daha belirgin hale gelir ve dolayısıyla daha unutulmaz hale gelir.“
Kısacası, zihinsel olarak prova yapmak iyi olsa da, yüksek sesle prova yapmak çok daha iyi ve çok daha etkilidir.
2. Not alırken klavyeyi değil, kalem ve kağıt kullanın
Çoğumuz kalem yerine klavyeyi tercih ettiğimizde çok daha kısa sürede yazabiliriz. (Ve çok daha düzgün bir şekilde)
Ancak araştırmalar, notlarınızı el yazısıyla yazmanın, yazdığınız şeyleri daha iyi öğrenebileceğinizi söylüyor. Etkili bir şekilde, elle not almak hem anlamayı hem de akılda tutmayı geliştirir, çünkü bir kağıda yazı yazarken, klavyeye göre hata yapma lüksünüz daha azdır.
Dijital bir metni değiştirmek çok kolay fakat kalem ile yazılan bir cümlede bu kadar kolay olmayacaktır. Bu yüzden beyniniz doğru yazmanıza yardımcı olmak için aynı anda kelimelerin birkaç halini size düşündürür. Bu sadece anlık tekrar yaparak bilgilerin daha kalıcı olmalarına yardımcı olur.
3. Kısım kısım çalışın
Çok kısıtlı bir zamanda bir metin yazmanız gerekebilir. Bu yüzden hızlı hızlı yazıp bitirmek isteyebilirsiniz. Ama bunun sonucu olarak hata yapma lüksünüz de artıyor.
Araştırmalar, “dağıtılmış uygulamanın” öğrenmenin çok daha etkili bir yolu olduğunu gösteriyor.
Çok güzel bir hikaye yazdığınızı hayal edin. Başlığını ve girişini hazırladıktan sonra, bir kez gözden geçirin. Ardından düzeltmeler ve revizyonlar yapmak için birkaç dakikanızı ayırın.
Sonrası yazmadan önce birkaç saat, hatta bir günlüğüne uzaklaşın. Sonra devam edip aynı adımları tekrar uygulayın.
Dağıtılmış uygulama neden işe yarıyor? “Çalışma aşamasında gözden geçirme”, hafızanızdan bir şeyi çağırdığınızda ve bunu çağırmaya devam ettiğinizde, unutmak zorlaşır. Tekrar ederek pekiştirmiş olursunuz.
Başka bir teori, “bağlamsal değişkenlik” ile ilgilidir. Bir bilgiyi hafızanıza kaydettiğinizde, beyniniz bu bilgiyi nasıl kaydettiğinizi de tutar, bunlar arasında bir ilişki oluşturur. (Bu yüzden eski bir şarkıyı dinlemek, o şarkıyı ilk duyduğunuzda nerede olduğunuzu, ne hissettiğinizi vb. hatırlamanıza neden olabilir) Bu bağlam bilgi almak için size ipuçları yaratır.
Nasıl çalıştığına bakılmaksızın, dağıtılmış uygulama kesinlikle işe yarar. Bu nedenle, öğrenme seanslarınıza ara vermek için kendinize yeterli zaman verin. Daha verimli ve daha etkili bir şekilde öğreneceksiniz.
4. Kendinizi sık sık sınayın
Bir dizi çalışma, kendi kendini test etmenin (bir konuda sorular sorup cevabını bilip bilmediğinizi ölçmek) öğrenme sürecini hızlandırmak için son derece etkili bir yol olduğunu göstermektedir.
Kendinizi test edip yanlış cevaplarsanız, doğru cevabı öğrendikten sonra, hatırlama olasılığınız artıyor. (Bir şeyi yanlış yapmak, bir dahaki sefere onu hatırlamanın harika bir yoludur, özellikle de kendinize karşı sert olma eğilimindeyseniz)
Bu yüzden sadece ödevinizi, işinizi veya sunumuzunu prova etmeyin. Çok basit bile olsa hayatınız ile ilgili bilgileri (doğum günleri, ilgi alanlarınız, boyunuz, kilonuz, şifreleriniz vb.) de arada bir sınayın.
Bu sadece bilginize güvenmek için değil, bilmediğiniz şeyleri de daha çabuk öğrenmeniz için büyük bir avantaj olacaktır.
5. Pratik yapma şeklinizi değiştirin
Herhangi bir konuda ne kadar pratik yaptığınız değil, nasıl pretik yaptığınız da önemlidir. Eğer yanlış bir yöntem uyguluyorsanız, bu size vakit kaybettirmekten ve gelişiminizi alıkoymaktan başka bir işe yaramaz. Hatta bazen yeteneğinizi de köreltebilir.
Örneğin bir sunum yapacaksınız ve hiçbir hata yapmamak için pratik yapıyorsunuz. Uygulamanız gerekenler:
- Sunumun temellerini belirleyin. Sunumunuzu canlı olarak yaptığınızda sonunda karşılaşacağınız tepkileri düşünün. Ses tonunuzu ve beden dilinizi değiştirerek tekrar yapın ve tepkileri tekrar düşünün.
- Bekleyin. Hafızanızın yaptıklarınızı pekiştirilmesi için kendinize en az altı saat verin.
- Tekrar pratik yapın, ama bu sefer…
Biraz daha hızlı bir sunum yapın. Biraz, sadece biraz, normalde yaptığınızdan daha hızlı konuşun. Slaytlarınızda biraz daha hızlı ilerleyin. Hızınızı artırmak, daha fazla hata yapacağınız anlamına gelir, ancak sorun değil; bu süreçte eski bilgileri yeni bilgilerle değiştireceksiniz ve oluşabilecek sorunları çözmek için zemin hazırlayacaksınız. Veya tam tersi, yavaşlayın…
Sunum koşullarını değiştirin. Farklı bir sunum aracı (örneğin, bilgisayar yerine televizyon) kullanın. Veya farklı bir uzaktan kumanda, kulaklık mikrofonu yerine bir yaka mikrofonu… Koşulları biraz değiştirin; bu sadece anlık hafızayı değiştirmenize yardımcı olmakla kalmayacak, aynı zamanda sizi beklenmedik durumlara daha iyi hazırlayacaktır.
6. Düzenli egzersiz yapın
Araştırmalar, düzenli ezgersiz yapmanın hafızayı güçlendirebileceğini göstermektedir.
Egzersizin, beyin hücrelerinin işlevini, büyümesini ve hayatta kalmasını destekleyen bir protein olan BDNF (beyin kaynaklı nörotrofik faktör) adlı bir kimyasalda artışa neden olduğu keşfedildi.
Egzersiz yaparsanız sadece kendinizi daha iyi hissetmekle kalmaz, aynı zamanda hafızanızı da güçlendirirsiniz.
7. Daha fazla uyuyun
Uyku, beyinde hafıza için ilişkilendirme işleminin çoğunlukla gerçekleştiği zamandır. Bu yüzden kısa bir şekerleme bile hafızanızı iyileştirebilir.
Bir çalışmada katılımcılar hafıza güçlerini test etmek için resimli kartları ezberlediler. Bir dizi kartı ezberledikten sonra 40 dakikalık bir ara verdiler ve bir grup uyurken diğer grup uyanık kaldı. Aradan sonra her iki grup da kartların hafızaları üzerinde test edildi. Uyku grubu, uyanık kalanların yüzde 60’ına kıyasla, kalıpların ortalama yüzde 85’ini koruyarak önemli ölçüde daha iyi performans gösterdi.
Araştırmacılar ayrıca, uyku yoksunluğunun yeni bilgileri belleğe kaydetme ve yaptığınız kısa süreli anıları pekiştirme yeteneğinizi etkileyebileceğini bulmuşlardır.
Daha fazla uyuyun, beyninizde daha fazla bilgi tutun.
8. Birkaç konuyu art arda öğrenin
Sınır belirlemek (bir öğrenme oturumu sırasında bir konuya, bir göreve veya bir beceriye odaklanmak) yerine, art arda birkaç konu veya beceri öğrenin veya uygulayın.
Sürece serpiştirme: İlgili kavramların veya becerilerin paralel olarak incelenmesi. Serpiştirmenin beyninizi (ve motor becerilerinizi) eğitmenin çok daha etkili bir yolu olduğu ortaya çıktı.
Bir teoriye göre, serpiştirmenin beyninizin kavramlar veya beceriler arasında ayrım yapma yeteneğini geliştirdiği düşünülmektedir. Sadece bir konuya odaklandığınızda, beyniniz o konu ile alakalı sinyaller verir, sinir sisteminiz ona yönelik çalışır. Belli bir süre sonra eğer hala, sadece aynı konu üzerinde çalışmaya devam ederseniz beynin bu konuya yönelik gönderdiği sinyaller daha yavaş olabilir.
Tam tersini uyguladığınızda, yani birden çok konuyu aynı anda öğrenmeye çalıştığınızda, beyniniz hepsini öğrenmek isteyeceği için daha fazla çalışabilir. Bu sayede beyninizi, sürekli olarak farklı hareketleri veya farklı kavramları görmeye, hissetmeye ve ayırt etmeye zorlamış olursunuz.
9. Başka birine öğretin
Bir konuda çok bilgili olmasanız bile, öğrendiğiniz bir şeyi başkalarına öğretmeye başlarsanız, gerçekten o konuda bilgili hale gelebilirsiniz.
Araştırmalar, bir şeyler öğretenlerin, bu durumun öğrenmelerini hızlandırdığı ve daha fazlasını akılda tuttuğunu kanıtlıyor.
Birine öğretmeniz gerektiğini düşünmek bile daha etkili öğrenmenizi sağlayabilir. Araştırmacılara göre, “Öğretmenler öğretmeye hazırlanırken, kilit noktaları aramaya ve bilgileri tutarlı bir yapı içinde organize etmeye eğilimlidirler. Sonuçlarımız, öğrencilerin öğretmeyi umduklarında, bu tür etkili öğrenme stratejilerine de yöneldiklerini göstermektedir.“
Öğretme eylemi aynı zamanda bilgiyi geliştirmeye de yardımcı olur. Doğru bilgileri öğretmek için daha fazla araştırma yapmanız gerekir. Bu yüzden bu araştırmalarda edindiğiniz bilgiler de hafızanızda yer edinir.
10. Bildiğiniz şeyler ile ilişki kurun
Yeni bir şeyi, aşina olduğunuz bir şeyle ilişkilendirmeye çağrışım yoluyla öğrenme denir.
Basit bir ifadeyle, ne zaman, “Ah, anlıyorum… bunun gibi” dediğinizde, ilişkisel öğrenmeyi kullanmış olursunuz.
Örneğin öğrendiğiniz bir şeyi, bildiğiniz renklerle, müziklerle, kokularla veya kelimeler ile hafızanıza attığınızda, tekrar hatırlamak istediğinizde sadece bunları düşünmeniz yeterli
Tüm bunlar, kısa sürede daha fazla bilgiyi öğrenmeniz yani hızlı öğrenmenize yardımcı olacaktır.
Unutmayın, her hızlı öğrenme tekniği herkeste aynı etkiyi göstermeyebilir ama bu teknikler araştırmalar ile kanıtlanmıştır. Bu yüzden diğer hızlı öğrenme tekniklerinden daha etkilidirler.
Sadece bir konuda uzman olmak ve daha fazla şey bilmek için değil yeni bir alışkanlık kazanmak için de bu teknikleri uygulayabilirsiniz.