Arı Nedir?
Arı, böcekler sınıfının zarkanatlılar takımından bir böcektir. Hayvanlar dünyasının en çalışkan yaratıklarından biridir. Çiçek tozlarından ve çiçeklerin balözlerinden yaptığı bal denen besleyici ürün, insanlar için yararlı bir yiyecektir. İnsanlar, çok eski çağlardan beri, şeker ihtiyaçlarını bal yiyerek gidermişlerdir.
Arının başı, vücudunun en önemli organıdır. Görme, koklama ve dokunma organlarıyla emici organları hep başında toplanmıştır. Başın iki yanında koku alma ve dokunma organı olan duyargaları vardır. Arının koku alma duygusu çok kuvvetli olduğundan balı alınacak çiçeği çok uzaktan bulabilir.
Başın iki yanında binlerce basit gözün yan yana gelmesiyle ortaya çıkmış iki petekgöz bulunur. Bu gözlerin her biri karşıdaki cismin bir kısmını görür, hepsinin bir araya gelmesiyle arı o eşyayı tam olarak görebilir. Arının iki petek gözünden başka, alnının ortasında üç basit gözü, başın ön kısmında da ağzı vardır. Ağız, hayvanın çiçeklerden balözü emmesini sağlayacak biçimdedir. Arının dili, boru şeklindeki bir km içindedir.
Arının göğsü, üç ayrı halkadan yapılmıştır. Her halkada bir çift ayaktan başka, ikinci ve üçüncü halkalarda da birer çift kanat vardır. Arının sağlı sollu ikişer kanadı vardır. Ön kanatlar uçmaya, arka kanatlar da denge bulmaya yarar.
Arının arka bacaklarının üzerinde sepetçik denilen oyuklar, bu oyukların etrafında da fırça denilen birtakım kılçıklar bulunur. Arı, çiçeklerden topladığı tozları yumak haline getirip bu sepetçiklere doldurur. Sepetçiğin etrafındaki kıllar, arı uçarken, çiçek tozlarının yerinde kalmasına yarar.
Arılar çiçekten çiçeğe dolaşarak balözü toplarlar.
Arının karın bölgesi, göğüsten ince bir boğumla ayrılmıştır. 12 halkadan meydana gelen karın bölgesinin ilk 7 halkası, dışardan kolayca ayırdedilir. Öteki 5 halkada balmumu salan bezler bulunur. Ayrıca karın halkalarının sonuncusunda, zehir kesesine bağlı bir iğne vardır. Bu iğne, sadece işçi arılarda bulunur, hayvanın düşmanlarına karşı kendini korumasına yarar.
Arıların Yaşayışı
Arıların yaşayışı çok ilgi çekicidir. Topluluk halinde yaşayan bu böceklere hayvanların mühendisleri denebilir. Her kovan, kendi başına bir topluluktur. Bu toplumda da her arının bir görevi vardır. Bir kovanda 10.000 – 50.000 kadar arı yaşar; bu kalabalık arasında arılar, görevlerini hiç şaşırmazlar. Her kovanda üç çeşit arı bulunur: arı beyi, işçi arı, erkek arı.
1) Arıbeyi: Her kovanda bir arıbeyi bulunur. Arıbeyinin bir adı da kraliçe’dir. Bundan da anlaşılacağı gibi, arıbeyi, dişi arıdır. Onun görevi, arı sayısını çoğaltmaktır. Arıbeyinin kanatları, öbür arılardan daha kısa, karın bölgesi ise daha uzundur. Arıbeyinin kovanda, özel bir peteği vardır. Arıbeyi, günde 2 000 – 3 000 yumurta verir. İşçi arılar, arıbeyinin ağzına özel bir balozu verip onu beslerler. Çıkan yumurtaların bir kısmı döllenmiştir, bir kısmı da döllenmemiştir. Döllenmiş olanlardan işçi arılar, döllenmemiş olanlardan da
erkek arılar çıkar. Bir arıbeyinin ortalama ömrü 4,5 yıldır.
2) Erkek arı: Bal özü ve çiçek tozu almak için özel bir organı yoktur. Erkek arıda iğne de bulunmaz. Yaz sonunda arıbeyi gece uçuşuna çıktığı zaman erkek arılar onun ardından giderler. İçlerinden biri arıbeyini döller ve ölür. Diğerleri de işçi arılarla savaşırlar. Bu savaşta erkek arılar yenilir; öldürülürler.
3) İşçi arılar: Bunların boyları erkek arılardan ve arıbeyin-den biraz daha küçüktür. Kışın 4-5 ay, yazın da 1-1,5 ay kadar yaşarlar. İşçi arılar, kısırdırlar, yani yumurtlayamazlar. Balı işçi arılar yapar.
Yavru Arılar Nasıl Büyür?
Arıbeyinin yumurtladığı yumurtalar, 3 gün içinde patlar. İçinden kurtçuk şeklinde, minik yavrular çıkar. İşçi arılar, başlarındaki bezden çıkan süt koyuluğundaki besleyici sıvıyla yavru arıları beslerler. Yavru arıların 3 gün içinde ağırlıkları bir kat artar. Bir hafta sonra da bal ve çiçek tozu yemeye başlarlar.
İşçi arılar, kurtçukların bulundukları petekleri balmumuyla kapatırlar. İçerde kalan kurtçuk, yuvarlanıp tostoparlak olur. 8-10 gün kadar burada büyüdükten sonra, ergin bir arı haline gelip peteği deler, dışarı çıkar. Bu bir işçi arıysa ilk günler peteği ve etrafını temizler, biriken çiçek tozlarını kaldırır. Birkaç gün de diğer iç hizmetleri görür. Bir süre kovanın kapısında nöbet bekler. Birkaç deneme uçuşu yaptıktan sonra dışarı çıkar. Artık ömrünün sonuna kadar çiçekten çiçeğe konup bal toplayacaktır.
Oğul Verme
Kovanda yeni bir arıbeyi çıkınca, eski arıbeyi, yeni arıyla savaşmak zorunda kalır. Savaşı kazanan kovanın arıbeyi olur. Yenilen eğer ölmediyse kendi taraftarlarıyla beraber bir ağacın dalına konar. Hepsi bir araya toplanıp bir oğul meydana getirirler. Arılar bu oğulu alıp yeni bir kovana koyarlar, böylece yeni bir arı toplumu doğmuş olur.
Sonbaharda havalar serinlemeye başlayınca, arılar, içleri balla dolu petekleri balmumuyla örterler. Arıcılar bu balların hepsini almazlar. Alırlarsa, arılara kışlık yiyecek kalmaz. Bazen arılar için şekerli suda verilebilir.