Noni
N harfi ile başlayan bitkiler
NONİ
(Morinda citrifolia)
Turunçgiller familyasındandır.
3-6 metre boylarında karşılıklı dizilişli 10-25 cm uzunluk ve 5-17 cm genişlikteki sivri uçlu belirgin damarlı , yumurtamsı, parlak yeşil yapraklarını dökmeyen başcıklar oluşturarak beş taçyapraklı beyaz çiçekler açan bir ağaçcıktır.Çiçeklerin tek tek solmasıyla çiçek başının yerinde çam kozalağına benzer yeşil bir meyve çıkar.Bunlar ortaya çıktığında bir yandanda çiçekler açmaya devam eder.Bu sebeple çiçeklerle meyveler ağaçcık üzerinde aynı anda varlıklarını sürdürürler.Yeşilken sert olan meyveler olgunlaşınca sararır yumuşar ve biraz hoş olmayan bir şekilde bozuk peynir yada yoğurt gibi kokar.
Bitkinin anayurdu Pasifik Polinezya, Asya ve Avustralya adalarıdır ama günümüzde bütün tropikal bölgelerde görülür.
Kökleri boyar madde olarak kullanılır asit ortamında sarı baz ortamında kırmızı boya verir.Olgunlaşmamış meyveler Hindistan’da bir karışım baharatı olarar körinin yapımına girer.
Bitkinin asıl değeri ve önemiyse şifa verici özelliklerinin olmasıdır.
Geleneksel polinezya Hawai ve tahiti halk hekimliğinde 2000 yıldır yararlanılan bir eczacıdır noni.Yöre halkını bağışıklık sistemini güçlendirerek bakteri virüs parazit yada mantar kökenli enfeksiyonlara karşı korumuştur.
Bunun için bitkinin özellikle meyveleri ile meyve suyu kullanılsa da günümüze gelindiğinde diğer parçalarda adeta kapının eline kalmıştır.Çünkü bu bitkiden hareketle hazırlanmış sayısız ecza yada besin var bugün ve bunların kimileride yapraklardan , çiçeklerden , ağacın kabuğundan, köklerinden hazırlanıyor.
Aslında olgun meyvenin kokusunun pek hoş olmaması onun doğrudan tüketimini zorlaştırır yöre halkı onu daha çok kıtlık dönemlerinde tüketmiştir.Bugünde Avrupalı ithalatçılar meyve kurusunu ve meyveden hareketle hazırladıkları kapsül yada komprimeleri meyve sularını koku ve lezzet vericilerle çekici kılmaya çalışırlar.
Dikkat halihazırda gözlenebilen bir yan etkisi bulunmamakla birlikte bitki üzerinde henüz yeterli araştırma ve inceleme yapılmadığı için hamile ve emzikliler kullanmamalıdır.