Manipülatif haber üretmek “basın özgürlüğü” ile açıklanamaz
İngiliz kamu yayın kurumu British Brodcasting Corporation'ın (BBC) yeni Genel Müdürü Tim Davie, geçen hafta göreve başladı. Davie, göreve geldikten hemen sonra yaptığı ilk konuşmada çalışanlardan sosyal medyada görüşlerini paylaşmamasını istedi. Buna gerekçe olarak da kurumun "tarafsız olduğu" imajını geri kazanabilmesini gösterdi.
BBC son zamanda yaptığı "taraflı" haberlerle örnek "kamu yayıncılığı" ilkesinden hayli uzaklaştı. Geçmişte İletişim Fakültelerinde kamu yayıncılığı alanında dünyadaki en iyi örnek olarak anlatılan BBC, bugün gelinen noktada pusulasını çoktan şaşırmış gözüküyor. Kamu hizmeti yayıncılığı kavramının geçmişi BBC'nin kuruluş yıllarına dayanıyor. Bu kavramı BBC'nin ilk Genel Müdürü John Reith, ortaya atmıştı. Diğer Avrupa ülkeleri de kendi koşullarına göre değişiklikler yaparak kamu yayın kurumlarını kurmuşlardı.
BBC KURULUŞ İLKELERİNE SAHİP ÇIKABİLECEK Mİ?
BBC, özellikle Xinjiang konusunda yapılan adeta "imal edilmiş" haberlerle "görevlendirilmiş" bir basın yayın organı misyonu taşıyor izlenimi yaratır oldu. Çin Dışişleri Bakanlığı Enformasyon Dairesi, BBC'nin Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi hakkında ürettiği "sahte haberler" üzerine geçen ay girişimde bulundu. Beijing muhabiri John Sudworth tarafından yazılan haber, BBC'nin internet sitesinde yayınlandı. Haber doğruluk taşımadığı gibi ideolojik ön yargılarla doluydu. Dünyanın en eski kamu yayın kuruluşu olan BBC, bu tür üretimlerle haberciliğin temel ilkesi "doğruluk"tan uzak ve manipülatif masabaşı işlere imza attığı gibi kurulduğu günlerde taşıdığı ideallerden de uzak bir kimliğe büründü.
BBC ÇALIŞANLARINA "TARAFSIZLIK" UYARISI
BBC'nin yeni Genel Müdürü Tim Davie, sosyal medya konusunda çalışanlara uyarı yaparken "tarafsızlık" ilkesine aykırı şekilde yorum ile görüşlerini bildirenler için düzenlemelerin katı şekilde uygulanacağını, tarafsızlığın "BBC kimliğinin özü olduğunu" ve bunun toplumun kutuplaştığı dönemlerde de başarılabileceğini belirtti.
Yaptıkları bir araştırmadan örnek veren yeni genel müdür, insanlarda BBC için "belli bir perspektif tarafından şekillendirilmiş algısı" olduğunu aktararak çalışanlara şu uyarıyı yaptı; "Sosyal medyada fikir sahibi bir köşe yazarı veya partizan bir kampanyacı olmak isterseniz, bunu anlayabilirim. Ancak o zaman BBC'de çalışmamalısınız."
İngiltere medyası ile hükümetinde bir süredir kamu yayıncısı BBC için ödenen TV lisans ücretinin kaldırılması ve abonelik sistemine geçilmesi yönünde tartışmalar var. BBC için ödenen TV lisansı 2027 yılına kadar güvence altına alındı fakat sonrası için tartışmalar sürüyor. Tim Davie, bu konu ile ilgili de görüşlerini paylaşarak, abonelik sistemine geçiş yönünde atılacak bir adımın, BBC'yi diğer medya kuruluşlarından farksız hale getireceğini, çok az sayıda kişiye hitap etmesine neden olacağını ve herkesin tv lisansı ücretinin karşılığını alabilmesi için radikal bir değişiklik yapmaları gerektiğini ifade etti.
"BBC'DE ÇEŞİTLİLİK EKSİK"
Birleşik Krallık'taki bazı yayın kuruluşları da BBC ile ilgili görüşlerini paylaştı. Bunlardan ikisi The Independent ve The Daily Telegraph'tı.
The Independent'a göre, BBC'de daha çok renk ve daha çok çeşitlilik gerekiyor zira toplumdaki azınlıkların ekipteki temsil oranları düşük olduğu için kurum habercilik niteliğini yitiriyor.
The Independent'ta yer alan açıklama şöyle:
"Kamuya yaptığı aksi yönde açıklamalara rağmen BBC'nin çeşitlilik konusunda büyük bir açığı var. Henüz yayınlanmayan ama Huffpost'un ulaştığı istatistiklere göre, BBC'de çalışan 2 bin yöneticinin sadece 41'i siyah. En üst katta oturan 319 yönetici arasında siyahların oranı yüzde biri bile bulmuyor."
"BREXIT" KONUSU TARAFSIZLIĞIN KORUNAMAMASINA BİR ÖRNEK
The Daily Telegraph ise, BBC'de "tarafsızlık"tan vazgeçildiğine vurgu yaparak kurumdaki en büyük sorunun, redaktörlerin siyasi görüşlerinin toplumun düşüncelerini yansıtmaması olduğunun altını çiziyor.
The Daily Telegraph'taki açıklama şöyle:
"BBC gazetecilerinin etnik ve toplumsal cinsiyet açısından çeşitliliği hem ekran yüzlerinde hem de ekranda görünmeyenlerde gözle görülür biçimde düzeldi. Fakat en önemlisi, çalışanların sosyo- ekonomik kökenleri ve düşünceleri konusunda çeşitlilik geriledi. BBC'nin önemli konularda ulusun ruh halini sıkça ve ciddi anlamda ıskalamasının nedeni yöneticilerin bilişsel çeşitliliğindeki kronik yetersizliklerdir. Buna bir örnek de, gazetecilerin Twitter'daki beğenileri kamuoyuyla karıştırdıkları ve tarafsızlıklarını muhafaza edemedikleri Brexit konusu."
MANİPÜLATİF HABER ÜRETMEK "BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ" İLE AÇIKLANAMAZ
"Gerçek olmayan" haberler, son dönemde BBC'nin itibarına büyük zarar getirdi. İdeolojik ve ön yargı dolu haberler üretip bunu "basın özgürlüğü" adı altında açıklamaya çalışmak, BBC gibi köklü bir kurumun ilkeleri ile örtüşmüyor. BBC, "tarafsızlık" ve "doğru" habercilik ilkelerine sahip çıkmadığı sürece kurum ile ilgili görüşler şüphesiz değişmeyecektir. Batı menşeili kimi kuruluşlarla el ele verip, "manipülatif" haberciliğe imza atarak kurulduğu günkü ilkelerini geride bırakan BBC, yeni genel müdürü ile gerçek misyonunu hatırlayabilecek mi, yakın gelecekte göreceğiz.
Tuğçe Akkaş