ZEYTİN VE YAĞ ÜRETİMİ
Anavatanı Doğu Akdeniz çanağı olarak bilinen zeytin, tarih boyunca insanlığa en fazla fayda sağlamış meyvelerdendir. Tarihçesi araştırıldığında, İncil ve Kur’an-ı Kerim gibi kutsal kitaplarla birlikte milattan önceye dayanan arkeolojik kaynaklarda da zeytinden önemle bahsedilmiştir. Zeytin fidesi ekiminden beş ya da altı yıl sonra mahsül verme karakteristiğinden dolayı toprak bütünlüğünü uzun süreyle koruyabilen medeniyetler dönemlerinde sayıca artmış giderek ciddi bir ekonomik değer olmuştur. Özellikle Helen Uygarlığı, Roma İmparatorluğu ve mirasçısı Bizans sınırları içerisinde kalan bugünkü Yunanistan, Türkiye, Ege Adaları, Güney İtalya ve Akdeniz’in Kuzey Afrika kıyılarında giderek yaygınlaşmıştır. İslam inancının Ortadoğu’da doğuşuyla birlikte bölgede yaşayan ve Müslümanlaşan Arap ve diğer kavimler de zeytinyağı kullanımını benimsemişlerdir. İkinci milenyumun başlarında Türkler Anadolu’ya girmeye başlamış ve on yıllar geçtikçe bu bereketli topraklarda önceden yaşayan halklarla gittikçe kaynaşarak birbirlerinden hem sosyolojik hem de kültürel anlamda etkilenmişlerdir. Özünde göçebe olan Türk kavimleri tarım üzerinden gelir temin edilen yerleşik hayata, özellikle Anadolu’ya gelişleriyle beraber geçmişlerdir. Gerek Selçuklu gerekse Osmanlı Uygarlığı üzerlerinde hakimiyet kurdukları diğer etnik gruplarla birlikte yaşamayı bir varoluş modeli olarak algılayarak, mutfak kültürleri de dahil olmak, üzere birbirleri üzerinde yansımaları olmuştur. Böylelikle, özellikle zeytinyağı, Osmanlı Mutfağı çatısı altında, özellikle Rum nüfus ve onların beslenme alışkanlıklarından etkileşerek, giderek köklü bir yer edinmiştir.
Türk Mutfağında Zeytin ve Zeytinyağı
Günümüz Türk Mutfağı’nda zeytin ve zeytinyağının yeri yadsınamayacak kadar önemlidir. Halkımızın alt yahut üst, hiç fark yaratmaksızın, tüm sosyoekonomik katmanlarının sofralarında zeytin ve zeytintağı başköşeyi almıştır. Türkiye’nin her köşesinde zeytinin olmadığı bir kahvaltı ya da zeytinyağının kullanılmadığı bir salata düşünülemez. Özellikle Marmara, Akdeniz ve Ege Bölgelerimizin mutfak kültüründe zeytinyağı gerek soğuk mezelerde gerekse sıcak yemeklerde kullanılan başlıca yağ çeşididir. Çağdaş yaşamda sağlıklı beslenmenin önemi dünya çapında anlaşıldıkça modern toplumlar tükettikleri gıdaların faydalarını sorgulayarak beslenme alışkanlıklarını Akdeniz Mutfağı odaklı güncellemektedirler. Ülke insanımızın göçebe kültürü etkisindeki tarihinde hayvansal yağlar daha yoğun kullanılmış olsa da sosyolojinin dönüşümü ve sağlıklı yaşam bilincinin artmasıyla zeytinyağı yüksek talep gören bir besin maddesi olmuştur.