Bundan 165 yıl önce New York’ta tekstil sektöründe çalışan yüzlerce kadının erkeklere kıyasla düşük ücretlerini, uzun çalışma saatlerini ve insanlık dışı çalışma koşullarını protesto etmeleriyle başlayan kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olmak yolunda verdikleri mücadele, aradan yaklaşık iki yüzyıla yakın zaman geçse de halen devam ediyor. Yedi milyar insanın nefes alıp verdiği dünyamızın olduğu kadar hayatın her alanının da yarısını oluşturan kadınlar, insanlığın modernliği ve gelişimiyle böbürlendiğimiz (!) 21. yüzyılda hala insan olmaktan gelen temel haklarını olması gerektiği gibi elde edememenin burukluğu ve mücadelesi içinde. Dün tüm dünyayla birlikte ülkemizde de Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutladık. Bu haftaki satırlarımız Togo’da evladını sokaktaki leğende yıkamaya çalışan kadınlara, Çin’de günde 12 saat çalışıp da aylık 60 dolar kazanabilen kadınlara, Haiti’de ortalıkta kol gezen hastalıklar yüzünden ölmek üzere olan kadınlara, ülkemizde şiddet görüp taciz edilen, hayat veda etmek zorunda bırakılan kadınlara armağan olsun.
Türkiye İstatistik Kurumunun verilerine göre ülkemizde nüfusun yarısını oluşturan kadınlar maalesef hayatın diğer alanlarında pastayı erkeklerle birlikte yarı yarıya bölüşemiyor. 21. yüzyılda ülkemizde hala her 100 kadından 7’si okuma yazma bilmezken işgücüne katılan kadınların oranı ise ancak %31’i buluyor.
Kadınlar erkeklere kıyasla ortalama 4 yıl daha erken evleniyor. Ülkemizde evlenme istatistiklerine göre; resmi olarak ilk evliliğini 2021 yılında yapmış olan kadınların ortalama evlenme yaşı 25,4 iken erkeklerin ortalama evlenme yaşı 28,1 oldu. Kadınlarda ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il 28,9 yaş ile Tunceli olurken ilk evlenme yaşının en düşük olduğu il ise 22,5 yaş ile Ağrı oldu.
Kadınlar toplumun her alanında sahip oldukları güç itibarıyla yer alması gerekirken yer aldıkları kesimlerdeki kazanımlarıyla da aslında hayatı bir adım geriden idame ettirmek zorunda kalıyor. Yine Türkiye İstatistik Kurumunun verilerine göre, ülkemizde özdeş erkekler ile kadınlar arasında ortalama kazanç farkı 1,3 kat olarak ortaya çıkıyor. Eğitim durumları itibarıyla alt kırılımları incelediğimizde aynı eğitim düzeyine sahip olsa da erkeklerin ortalama olarak kadınlardan daha fazla kazandığı görülüyor. Örneğin lise altı eğitim düzeyine sahip bir erkek aynı eğitim düzeyindeki bir kadından 1,6 kat daha fazla kazanırken yükseköğretim mezunları arasındaki bu fark 1,4 kat.
Ülkemizde her 10 kadından 4’ü yaşadığı çevrede gece yalnız yürürken kendisini güvensiz hissettiğini ifade ederken her 10 kadından 1’i ise evinde, aslına bakarsanız en güvende hissetmesi gereken yerde, yalnız başınayken kendini güvensiz hissediyor.
2014 yılında yapılan Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması’nın sonuçları ise ülkemizde kadının adının olmadığını gösteriyor. Türkiye’de her 10 kadından 4’ünün yaşamının bir döneminde şiddete maruz kalırken eşinden ayrılmış veya ayrı yaşayan kadınlarda bu oran %75’e ulaşıyor. Üzücü olan şu ki, söz konusu kapsamlı çalışmanın yakın dönemli güncel bir hali mevcut olmasa da yaşadıklarımız ve şahit olduklarımız bu oranların daha yüksek seviyede gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
Bu haftaki buluşmamızı başlığa ismini veren, uzun dönemlerdir söylenegelen bir sözün doğrusunu ifade ederek bitirelim: kadın milleti değil mi her biri mükemmel. Başta ülkemizde olmak üzere tüm dünyada, kadınların evlerinden çıktıklarında ayrımcılığa maruz kalmadığı, eve dönerken korku beslemedikleri, hayatın her alanında insan olmaktan gelen asli haklarına sahip oldukları bir dünyaya ulaşmak dileğiyle, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutluyorum.
Güzel ve sağlıklı bir hafta geçirmeniz ümidiyle…
Bu yazı 9 Mart 2022 tarihinde Ticari Hayat Gazetesi‘nde yayımlanmıştır.