En büyük D vitamini kaynağının kapınızın çabucak dışında, güneş ışınları olduğunu biliyorsunuzdur. Güneş, D vitamininin ciltte sentezlenmesine yardımcı olur. D vitamini, kemik sıhhati, bağışıklık sistemi ve beyin gelişimi için epeyce değerlidir. Fakat D vitamini sıhhatiniz için bir nimet olabileceği üzere eksikliği de sıhhat meselelerine yol açabilir.
D vitamini eksikliği ile hastalıklar ortasında birçok alaka vardır. Doğal olarak D vitamini düzeylerini artırmak sıhhatinizi güzelleştirmenin ve birden fazla hastalık riskinizi azaltmanın en kolay yollarından bitidir.
D vitaminini yiyeceklerden de alabilirsiniz, lakin seçenekler sonludur. D vitamini birkaç besinde doğal olarak bulunur. Somon balığı D vitamininin birkaç iyi besin kaynağından biridir. Yumurta sarısı da az ölçüde D vitamini içerir ve destekli sütler, tahıllar ve portakal suyu da günlük gereksiniminizin bir kısmını karşılayabilir.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ BELİRTİLERİ
D vitamini eksikliğinin belirtileri ortasında kemik ağrısı, kas zayıflığı, yorgunluk ve ruh hali değişiklikleri yer alır. Pek çok faktör bu belirtileri etkileyebilirken, son vakitlerde hayat üslubunuzu değiştirmediyseniz, bu çeşit durumlar D vitamini eksikliğinin belirtileri olabilir.
D vitamini pek çok besinde bulunmadığından ve yaşadığınız yere bağlı olarak güneşlenme müddetiniz sonlu olabileceğinden uzmanlar, D vitamini seviyelerinin yıllık olarak denetim ettirilmesi gerektiğini öneriyor. Yıllık denetimlerden sonra, bir desteğin gerekli olup olmadığını yahut daha fazla D vitamini açısından güçlü besinler tüketmenin gerekli olup olmadığını sıhhat uzmanınızla değerlendirebilirsiniz. Ayrıyeten, koyu derili bireyler, altta yatan makul sıhhat meseleleri olanlar yahut belli ilaçları alanlar ve güneş ışığını hudutlu biçimde alan bir kentte yaşayanlar da dahil olmak üzere birtakım kümelerin D vitamini düşüklüğüne daha yatkın olabileceğini unutmayın.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİNE BAĞLI 10 HASTALIK
D vitamini yetersizliği, kimileri hayatı tehdit eden hastalıklar olmak üzere birçok sıhhat meselesini tetikleyebilir. İşte D vitamini eksikliğine bağlı 10 hastalık:
D Vitamini Eksikliği ve Teneffüs Hastalıkları
D vitamini desteklerinin koronavirüsün neden olduğu teneffüs yolu hastalığını önlemede yahut yönetmede yararlı olabileceğini gösteren ön araştırmalar hakkında çok fazla şey konuşuldu. Çalışmalar hala erken etapta olsa da, geçmiş araştırmalar D vitamininin teneffüs yolu hastalıklarından korunmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Örneğin, 2017’de yayınlanan bir çalışmada, D vitamininin pnömoni, bronşit ve sinüzit dahil olmak üzere teneffüs yolu enfeksiyonları üzerindeki tesirini inceleyen 25 klinik çalışmanın bilgilerine bakıldı. Araştırmacılar, 11 bin 321 çalışma iştirakçisinden D vitamini alan bireylerin, D vitamini almayan şahıslara kıyasla teneffüs yolu hastalığına yakalanma riskinin yüzde 12 daha az olduğunu buldular.
Birçok farklı araştırma, plaseboya kıyasla D vitamini alan okul çağındaki çocukların grip olma risklerinin yüzde 42 daha az olduğunu buldu.
D vitamini desteği ile koronavirüs ortasındaki temas fikrinin şimdi erken olduğunu söyleyen araştırmacılar, D vitamini eksikliği oranlarının yüksek olduğu ülkelerde koronavirüs vefat oranlarının daha yüksek olduğunu gösteren bir çalışma olduğunu da belirtiyor.
D vitamininin bağışıklık sistemimizde ve bedenimizin enfeksiyonla savaşma yeteneğinde rol oynadığını biliyoruz. Bağışıklık hücrelerinde D vitamini reseptörleri olduğunu ve D vitamini eksikliğinin enfeksiyona karşı duyarlılığımızı artırdığını biliyoruz. Münasebetiyle, D vitamini eksikliğinin koronavirüs enfeksiyonu riskini artırması mümkündür, lakin kesin bir sonuca varılmasına müsaade veren spesifik araştırma sonuçları şimdi yok.
D Vitamini Eksikliği ve Erektil Disfonksiyon
Araştırmalar, şiddetli erektil disfonksiyonu (ED) olan erkeklerin, hafif ED’li erkeklere nazaran D vitamini seviyelerinin kıymetli ölçüde daha düşük olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, D vitamini eksikliğinin, damarların genişleme yeteneğini engelleyerek ED’ye neden olabileceğini söylüyor.
Örneğin, Amerikan Kardiyoloji Koleji Mecmuası’nda yayınlanan bir araştırma, sağlıklı insanlarda D vitamini eksikliğinin nitekim de damar sertliği ile irtibatlı olduğunu öne sürdü. Ereksiyonun sağlanması için gerekliliklerden biri, penise kan sağlamaktan sorumlu olan atardamarların düzgün çalışmasıdır.
ED, erkekler ortasında en yaygın cinsel meseledir. ED, diyabet, prostat kanseri ve yüksek tansiyon üzere başka sıhhat durumlarından kaynaklanabilir. Yaygın ED tedavileri, hormon replasman tedavisi, sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak ve istikrarlı bir diyet yemek üzere ömür stili değişikliklerini içerir.
D Vitamini Eksikliği ve Depresyon
Mevsimsel duygudurum bozukluğuna aşina iseniz, D vitamini eksikliğinin daha yüksek depresyon riski ile irtibatlı olabileceğini duymak sizi şaşırtmayabilir. Ne de olsa, D vitamininin bir öbür ismi güneş ışığı vitaminidir ve bunun nedeni, birçok insanın güneşe maruz kalma sayesinde gereksinim duydukları D vitamininin birçoklarını üretmesi değildir.
D vitamini düzeyleri ruh hali ile irtibatlıdır. Eksik D vitamini seviyelerinin depresyonla alakalı olduğu ruh hali ve D vitamini seviyeleri ortasında bir bağ olduğunu gösteren araştırma delilleri vardır.
Bununla ilgili yakın vakitte yapılan bir çalışma, D vitamini desteğinin tip 2 diyabetli bayanların ruh halini güzelleştirmeye yardımcı olduğunu buldu. Küçük çalışmadaki tüm bayanlara altı ay boyunca yüksek dozda D vitamini (haftada 50.000 IU) verildi. Araştırmacılar, depresyon ve korkuda kıymetli bir azalma ve zihinsel sıhhatte bir güzelleşme olduğunu buldular.
Şayet boşluk yahut ümitsizlik, sonluluk, yorgunluk, iştah değişiklikleri üzere depresyon belirtilerini sebepsizce yaşıyorsanız, bunun en büyük nedeni düşük D vitamini düzeyleri olabilir.
D Vitamini Eksikliği ve Demans
Araştırmalar, ileri yaştaki yetişkinlerde orta ve şiddetli D vitamini eksikliğinin Alzheimer hastalığı da dahil olmak üzere kimi demans (bunama) tipleri için iki kat risk ile alakalı olduğunu buldu. Demans, günlük ömrü olumsuz etkileyen niyet, davranış ve hafızadaki düşüşlerdir. Alzheimer hastalığı demansın en yaygın biçimidir ve bunama olaylarının yüzde 80’ini oluşturur.
Bunaması olmayan 65 yaş ve üstü 1600’den fazla kişiyi tahlil eden bir araştırmada, olağan D vitamini seviyesine sahip bireylerle karşılaştırıldığında, D vitamini seviyesi düşük olanların tüm nedenlere bağlı bunama geliştirme riskinin yüzde 53 arttığı, önemli seviyede eksik olanların ise yüzde 125 arttığı gözlemlendi. Ayrıyeten, çalışma müellifleri, daha düşük D vitamini düzeylerine sahip şahısların, bilhassa Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin yaklaşık yüzde 70 daha fazla olduğunu ve önemli formda eksik olanların bu nörodejeneratif bozukluğu geliştirme mümkünlüğünün yüzde 120’nin üzerinde olduğunu buldular.
Demansın hem hastalar hem de aileleri üzerindeki yıkıcı tesirleri göz önüne alındığında, bu bulgular kaygı verici görünebilir. Lakin araştırmacılar, çalışmalarının gözlemsel olduğunu, yani D vitamini eksikliği, bunama ve Alzheimer ile direkt bir neden-sonuç münasebeti kanıtlamadıklarını belirttiler. Bununla birlikte, güneş ışığı vitamininin beyinde bunama ile temaslı plakları temizlemeye yardımcı olabileceğini öne sürdüler.
D vitamini ve demans ortasındaki münasebetten bağımsız olarak, sağlıklı bir diyet izlemek (MIND diyeti bilhassa düşük demans riski ile bağlantılıdır), tertipli antrenman yapmak ve zihinsel sıhhatinize yönelmek üzere denenmiş ve gerçek sıhhat tavsiyelerini izlemenin demans riskini azaltmada yardımcı olabileceğini unutmayın.
D Vitamini Eksikliği ve Prostat Kanseri
Yakın vakitte ABD’de yapılan bir araştırmada, Amerikalı erkeklerde düşük D vitamini düzeyleri ile agresif prostat kanseri ortasında bir irtibat bulundu.
Araştırmacılar, prostat biyopsisi yapılan 40 ila 79 yaşları ortasındaki 667 erkekte D vitamini düzeylerine baktılar. D vitamini ve prostat kanseri ortasındaki ilişki, bilhassa Afrika kökenli Amerikalı erkeklerde güçlü görünüyordu ve sonuçlar, D vitamini seviyesi düşük olan Afro-Amerikalı erkeklerin, olağan D vitamini seviyesine sahip başka erkeklere nazaran kanser için olumlu test verme risklerinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Bu bulgular gözlemsel olmasına karşın (yani, çalışma düşük D vitamininin prostat kanserine yol açtığını kanıtlamadı), araştırma, kâfi D vitamini alımının hastalık riskinizi azaltmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor. Ayrıyeten şayet etkileniyorsanız çabucak teşhis ve tedavi alabilmeniz için sistemli hekim ziyaretleri yapmalı ve prostat kanseri belirtilerini izlemelisiniz.
Amerikan Kanser Derneği’ne nazaran prostat kanseri çoğunlukla ileri yaştaki erkeklerde görülür ve ortalama teşhis yaşı yaklaşık 66’dır. Cilt kanseri dışında, erkeklerde en sık görülen kanserdir.
D Vitamini Eksikliği ve Kalp Hastalıkları
Çok sayıda çalışma, düşük D vitamini düzeyleri ile kalp hastalıkları ve ilgili komplikasyonlar ortasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir. İncelemeler ateroskleroz, yüksek tansiyon, diyabet ve felç dahil olmak üzere kalp hastalığı ile ilgili sıhhat sıkıntıları için potansiyel bir hatalı olarak D vitamini seviyelerini işaret ediyor.
Kalp hastalıkları riskini azaltmak için sağlıklı bir kiloyu korumak, nizamlı idman yapmak ve yağsız et, kuru yemiş ve güçlü meyve ve sebzelerden oluşan sağlıklı bir diyet izlemek gerektiğini unutmayın.
D Vitamini Eksikliği ve Osteoporoz
D vitamininin birincil rollerinden biri kemik sıhhatini korumaktır. Düşük D vitamini düzeyleri, düşük kemik kalsiyum depolarına yol açarak kırık riskini artırır. Bu nedenle, bir D vitamini eksikliği osteoporoz riski altına sokabilir.
D vitamini, osteoporoz dahil olmak üzere kemik sıhhatinde büyük bir rol oynar. Düşük D vitamini düzeyleri kalsiyum emilimini azaltır ve kalsiyum emilimi kemik sıhhati için değerlidir.
D Vitamini Eksikliği ve Şizofreni
Şizofreni, önemli bir beyin bozukluğudur. Çoklukla 16 ila 30 yaşları ortasında görülen şizofreni belirtileri ortasında halüsinasyonlar, tutarsız konuşmalar, toplumsal uzaklaşma ve odaklanma yahut dikkat etmede zahmet yer alır.
Araştırmalara nazaran D vitamini eksikliği olan bireylerin, kâfi D vitamini seviyeleri olan beşerlerle karşılaştırıldığında şizofreni tanısı alma riski iki kat artabilir. Ekim 2014’te Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism’de yayınlanan bir incelemede araştırmacılar, şizofreni ve D vitamini eksikliği ortasındaki muhtemel alakayı tahlil eden 19 gözlemsel çalışmanın bulgularını gözden geçirdiler ve iki faktör ortasında bir temas gözlemlediler.
Düşük D vitamini tedavisinin şizofreniyi önlemeye yardımcı olup olmayacağını belirlemek için randomize denetimli çalışmalara muhtaçlık duyulacağını belirtseler de, bu durumun yüksek enlemlerde ve soğuk iklimlerde daha yaygın olduğunu öne sürdüler.
Şizofreninin tam olarak tedavisi yoktur, şizofreninin idare sistemleri ortasında ilaç tedavisi, psikososyal terapi, bilişsel davranışçı terapi ve aile eğitimi ve dayanak kümeleri yer alır.
D Vitamini Eksikliği ve Diyabet
Düşük D vitamini düzeyleri ile diyabet ortasındaki ilişki açıktır. Neden bir ilişki olduğu hala bilinmiyor, fakat temas kesin olarak var.
Birtakım araştırmacılar, irtibatın D vitamininin insülin hassaslığı ve direncindeki rolüyle ilgili olduğuna inanıyor; bununla birlikte, randomize denetimli çalışmaların tümü, D vitamini destekleri yoluyla D vitamini seviyelerini artırmanın insülin hassaslığında güzelleşmeler sağladığına dair ispatları desteklemiyor. Evvelki araştırmalar bu karışık sonuçlara işaret ediyor.
Temasın bir öbür mümkünlüğü, D vitamininin iltihaplanmadaki rolüyle ilgilidir, zira tip 2 diyabetli bireylerde daha yüksek kronik iltihaplanma vardır. Mart 2017’de yayınlanan bir derlemede, D vitamini eksikliği olduğunda bedendeki birçok hücresel sürecin bozulmaya başladığı ve bunun diyabet üzere hastalıkların başlangıcına yer hazırladığı bulundu.
Tekrar de diyabet riski taşıyan şahıslar agresif bir destek programına başlamamalıdır. D2d isimli büyük, çok merkezli bir çalışmanın yayınlanan bulgularından bu yana, D vitamini desteğinin tip 2 diyabeti önlediğinin hala belgisiz olduğu biliniyor. Lakin doğal olarak alınan D vitamini, büyük bir fark yaratabilir.
D Vitamini Eksikliği ve Göğüs Kanseri
Düşük D vitamini düzeyleri ile bir irtibat paylaşan yalnızca prostat kanseri değildir. D vitamini eksikliği ile göğüs kanseri ortasında da bir irtibat vardır.
D vitamini çalışmalarının birden fazla, D vitamini seviyesi ile göğüs kanseri riski ortasındaki ilgiyi destekliyor. Bu, D vitamini eksikliğinin daha yüksek göğüs kanseri riski ile alakalı olduğu manasına gelir.
Araştırmalarda yüksek konsantrasyonlarda D vitaminine maruz kalan göğüs kanseri hücrelerinin, şiddetin azalmasıyla bağlı olduğu bulundu. Lakin elbette tam olarak kanıtlanması için daha çok çalışmaya muhtaçlık var.
D VİTAMİNİ AÇISINDAN VARLIKLI BESİNLER
D vitamini elde etmek için günde 15 ila 20 dakika güneşe çıkmamız kafidir, bu nedenle güneş vitamini olarak bilinir fakat bu imkan her beşerde yoktur. Bu nedenle, kâfi günlük D vitamini dozunu almanın tek yolunun bu olmadığını bilmelisiniz, zira D vitamininin yüzde 20’si sağlıklı, çeşitli, istikrarlı bir diyet yoluyla alınır.
D vitamini açısından en güçlü besinler hangileri diye merak ediyorsanız, en önemli besinler şunlardır:
– Yağlı balık (somon, ton balığı, sardalya)
– Yumurta
– Tam yağlı süt
– Yoğurt
– Tereyağı
– Kaşar peynir
– Morina karaciğeri yağı
– Somon yağı
– Dana karaciğeri
– İstiridye
– Karides
– Mantarlar
Ensonhaber