MAKALEYayın Tarihi: 31.03.2020 Salı 20:41:16
Gıda katkı maddeleri
İpek Ayşe ÇETİN
GIDA KATKI MADDELERİ
Hızla gelişen çağ ile birlikte gıda ürünleri piyasasında da talepler aynı oranda artmaktadır. Çalışan nüfusun artması, beslenme alışkanlıklarının değişmesi insanları hazır ürünlere ya da hazırlanması kolay ürünlere yönlendirmektedir. Gıda endüstrisinin gelişmesi ile birlikte gıdaların koruyuculuğunu artırmak amacıyla kullanılan gıda katkı maddeleri kullanımı teknolojide zorunlu hale gelmiştir.
“Gıda Katkı Maddeleri” genel olarak halk arasında “zararlı maddeler” olarak bilinir ve doğru bilinen yanlışlardan biridir.
Peki Gıda Katkı Maddesi Nedir?
Tek başına gıda olarak tüketilmeyen, bir gıda ürününün ana bileşeni, hammaddesi veya yardımcı maddesi olarak kullanılmayan; fakat o gıdanın işlenmesi, ambalajlanması ve/veya depolanması ile ilgili olarak ve gıdanın tat, koku, görünüş, yapı ve diğer niteliklerini korumak, düzeltmek veya istenmeyen değişikliklere engel olmak amaçlarıyla gıda ürünlerine katılmalarına izin verilen madde veya maddeler karışımına gıda katkı maddesi ya da kısaca GKM denir. E kodu ile tanımlanırlar.
E Kodları ya da E Numaraları nedir?
E kodu, her gıda katkı maddesine Avrupa Birliği tarafından verilen özel tanıma kodudur. EC kodu olarak da bilinir.
Gıda katkı maddelerindeki E kodu Sınıflanmasında;
· Renklendiriciler; E100 – E180
· Koruyucular; E200 – E285, E330
· Antioksidanlar; E300 – E321
· Kalınlaştırıcı, jelleştiriciler;E400 – E495
· Tatlandırıcılar; E950 – E959 şeklinde adlandırma yapılmıştır.
Neden Kullanılırlar?
Öncelikle bilmeliyiz ki “Gıda Katkı Maddeleri”nin Avrupa Birliği ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirli limitlerde kullanımına izin verilir. Bu limit Gıda Kodeksinde; “Bir gıda katkı maddesinin kullanım miktarı, istenen etkiyi yerine getirebilecek gerekli olan en düşük miktar olarak belirlenir” ibaresiyle belirtilmiştir. Amaçları ise;
· Gıdaların raf ömrünü uzatmak,
· Oluşabilecek mikrobiyolojik bozulmalardan gıdayı koruyabilmek,
· Ürünün tat-koku gibi duyusal özelliklerini arttırmak ve geliştirmek,
· Gıdanın dış yüzeyinin düzgün görünmesini sağlamak.
Sonuç olarak baktığımızda gıda endüstrisinde katkı maddesi kullanımı yaygındır. Ülkemizde toksik ve karsinojenik olarak değerlendirilen gıda katkı maddelerinin kullanımı yasaktır. Kullanımına izin verilen gıda katkı maddeleri uygun şekilde, izin verilen besinlerde, izin verilen miktarlarda kullanılmalıdır. Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre yaptırımlar uygulanmaktadır.
Yapılan çalışmalarda güvenilir düzeyde katkı maddesi kullanımlarda sağlık üzerine olumsuz etkiler görülmemiştir. Üreticiler bu konuda hassasiyet göstermeli ve katkı maddeleri izin verildiği miktarlarda kullanılmalıdır. Tüketiciler ise gıda katkı maddeleri konusunda bilinçlendirilmelidir.