Hangi Site Kime Göre
Çok yakında internet sitelerini içeriklerine göre sınıflandıracak bir sistemle karşılaşabiliriz. Devamı…
Televizyonlarınız çöpe gidebilir
50 yıldır kullanılan analog yayından, sayısal yayın dönemine geçiliyor. Peki, televizyonunuz buna uygun mu? Devamı…
Kazalarda İlk Yardımın ÖnemiTRAFİK KAZALARI
A- Kaza:
Beklenmedik bir anda meydana gelen, daha önceden olacağı tahmin edilemeyen, planlanmayan, önlemler alındığı zaman Çoğunun önlenebileceği ölüm, yaralanma ve maddi hasarla sonuçlanan olaylara KAZA denir.
Ev kazaları, iş kazaları, spor kazaları , okul kazaları trafik kazaları gibi gruplara ayrılabilirler .
Ülkemizde çoğu kez boyutunun büyüklüğüne göre felaket ile karıştırılır. Oysa FELAKET, kasıt olmaksızın oluşan, insanları ve çevreyi olumsuz etkileyen doğal kaynaklı olaylardır. Depremde ve selde olduğu gibi.
Kazaların nedenleri biraz sonra sayılacaktır; ama burada şunu belirtmek gerekir ki, kazaların en büyük sorumlusu insan iken felaketlerin sorumlusu doğal olaylardır. Ayrıca meydana geldikleri sırada verdikleri zarar açısından felaketler kazalara göre daha büyük ölçüde zarar verirler. Öreğin Marmara depreminde 45 saniyede binlerce kişi yaşamını yitirirken, ülkemizdeki en fazla ölümün yaşandığı bir trafik kazasında 37 kişi yaşamını yitirmiştir. Ancak trafik kazalarındaki yıllık ölü sayısı felaket boyotuna ulaşmaktadır.
B- Kazaların Nedenleri:
Şöyle özetlenebilir:
• İnsanın kendi kendine kazaya neden olması
• Başka insanların kaza ile karşı karşıya bırakılması
• Kullanılan araç ve gereçler
• Çevre ve doğa olayları
• Eğilim eksikliği ve ihmaller
• Teknik ve yasal yetersizlikler, Kişisel yetersizlikler• Uygulama ve denetim azlığı
• Yanlış inanç, örf ve adetler
C- Trafik Kazaları:
Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve çarpan çarpılan nesnede maddi hasar oluşturan olaylara Trafik kazası denir. Kapsamı:
• En az 2 aracın çarpışması
• Araç ile yayanın çarpışması
• Araç ile hayvanların çarpışması
• Araç ile sabit nesnelerin çarpışmasıdır.
D- Ülkemizde ve Dünyada Trafik Kazaları:
Ülkemiz her yıl binlerce insanı yaşamından eden, binlercesini sakat bırakan, milyarlarca liralık milli servet kaybına, insanların işgücü kaybına, ruhsal yapılarının bozulmasına neden olan trafik kazaları ile dünyada ilk 10 sırada yer almaktadır.
Ülkemiz istatistiklerine bakıldığında kaza, yaralı ve ölü sayılarının gerçekçi olmadıkları görülmektedir. Emniyet Genel Müdürlüğü rakamları, Jandarma kayıtları, Hastanede ölenler veya kırsal alanlarda kayıtlara girmeyenleri toplayabilirsek; rakamlar korkunç boyutlara ulaşmaktadır. Sadece EGM ve jandarma kayıtlarına göre yaşamını kaybedenlerin sayısı:
1998 yılında 8944, 1999 yılında 8523, 2000 yılında ise 7306 olarak kaydedilmiştir Araştırmalara göstermiştir ki; ülkemizde en fazla kaza; yaz mevsiminde, haftanın cuma ve cumartesi günleri, günün 12:00- 18:00 saatleri arasında olduğudur.
Gelişmiş ülkelerde kaza sayısı daha az olduğu gibi toplumsal olarak ilkyardım bilinci ve uygulaması yerleştiği için ölü sayısı da oldukça azdır.
Bunun nedenleri:
• İlkyardım eğitiminin ilköğretim aşamasında verilmeye başlanması,
• İyi bir haberleşme sisteminin bulunması,
• ilkyardım merkezlerinin ana arterlerde belli aralıklarla bulunması,
• Trafik kurallarına tam uyulması,
• Trafik cezalarının ağır ve caydırıcı olması. Doğru uygulanması,
• Aksaklıkların kısa sürede giderilip sorun olmaktan çıkarılması sayılabilir.
E- Trafik Kazalarının Nedenleri
üç başlık altında toplanabilir.:
1. ARAÇ: %2–4 oranında kusurlu
— Lastik patlaması
— Fren, silecek, rot, direksiyon ve mala arızaları
— Araç bakımının zamanında yapılmayışı
— Eski ve yetersiz araçların kullanılması
2. ÇEVRE:
A.YOL: %2–4
— Artan nüfusa paralel yeni yolların yapılmayışı,
— Artan yolların bakımsızlığı,
— Uyarı işaretlerinin yetersizliği,
— Kaldırımların yetersizliği veya amacı dışında kullanılışı
B- İKLİM KOŞULLARI. %1–2
— Buzlanma, sis, yağmur
— Çok sıcak, çok soğuk
3. İNSAN: %90–95 hata payına sahiptir.
A. Mühendislik hataları: Yol ve araç yapımında, planlanmasındaki hatalar
B. Yolcular: Sürücünün dikkatini dağıtabilirler
C. Yayalar: Şehir içinde daha, fazla kazaya neden olmaktalar. Zira, Yaya geçitlerini kullanmıyorlar, aniden yola çıkıyorlar, trafik kurallarına uymuyorlar, dikkatsiz ve bilgisizler.
D. Sürücüler: %80–85 kazadan sorumlular. Çünkü
1. Trafik kurallarına uymuyorlar, kural çiğnemek bir hobi
2. Alkollü araç kullanıyorlar
3. Dikkatsiz, uykusuz ve yorgun araç kullanıyorlar
4. Bilinçsizce, sorumsuzca araç kullanıyorlar
5. Ruhsal yapılarında dengesizlik olabilir6. Bedensel organ eksiklikleri olabilir.
İLKYARDIM TANIMI:
Birdenbire hastalanan veya yaralanan kişiye tıbbi tedavi yapılıncaya kadar anında ve olay yerinde çevre olanaklarıyla yapılan geçici müdahaleye ilkyardım nedir.
İlkyardımcı şunu asla unutmamalıdır ki; yapacağı işlem bir tedavi değildir; çünkü amacımız tedavi değildir ilk yardımdır. Bazı kitaplarda ilk yardım, 3T (tanı- tedavi- taşıma) olarak açıklamaktadır. Ancak bura da geçen ikinci T (tedavi) ifadesi sürücü kurslarında verilen ilkyardım eğitiminde doğru olarak kabul edilemez Bilindiği gibi, tedaviyi sağlıkla ilgili okullarda eğitim alarak meslek sahibi olanlar yapabilirler.
O halde burada ilkyardımcı şöyle ifade edebiliriz:
TANİ GEÇİCİ MUDAHİLE İLK YARDIM TAŞIMA AMACI:
Yaralının durumunu kontrol altına alıp daha kötüye gitmemesine engelleyerek hayat kurtarmaktır.
SAKATLIĞI ÖNLER SAKATLIK DERECESİNİ AZALTIR İLK YARDIM HAYAT KURTARIR İLKELERİ:
İyi bir ilkyardım için şu ilkelere uyulmalıdır:
— Çabuk karar vererek yaralıyı değerlendirmek
— Yaralıyı bulunduğu pozisyondan kurtararak uygun pozisyon vermek
— Geçici önlemi hemen almak
— Kalabalığı uzaklaştırmak
— Moral vermek
— Bilincini açık tutmak— Sıcak tutmak
— Çamaşırları keserek çıkarmak
— Güvenli yere almak.
HEDEFLERİ:
— Solunumun sağlanması
— Kalbin çalıştırılması
— Kanamanın durdurulması
— Şokun engellenmesi
— Yaranın dış etkenlerden korunması
— Uygun pozisyon verilmesi
— Haberleşmenin sağlanması
Yaralının taşınarak sevk edilmesi
Örneğin, bir otobüs kazasında birçok yaralı var ise, önce soluk almayandan, kalbi çalışmayandan, kanaması olandan başlayarak ilk yardım yapılmalıdır.
AŞAMALARI:
1. Trafik emniyet önlemlerini almak
— Kaza yapan aracın arkasına 150m. Geriden görülebilecek şekilde reflektör koyulmalı. Dönemeçte ise ön tarafa da yerleştirilebilir. ( Taş, lastik ve ağaç dalı koymak yanlıştır. Orada bırakılabilecekleri ihtimali düşünülürse başka kazalara neden olabilir.)
— Böylece hem zincirleme kaza önlenerek yeni yaralanmalar da önlenmiş olacak, hem de araçtaki yaralının durumu ikinci darbe ile daha kötüye gitmemiş olacak— İlk yardımcının da güvenliği sağlanmış olacaktır.
2. Yaralıyı tehlikeli yerden güvenli yere almak
3. Hangi konuda ilkyardım yapılacağına karar vermek ve uygulamak
4. Haberleşmeyi sağlamak
5. Hangi yaralının önce taşına cağına karar vermek; gruplamak
6. Yaralıları taşıyarak sevk etmek.
İlerideki konularımızda bu aşamalar tek tek açıklanacağı için burada sadece aşama olarak sayılmış ve detaylandırılmamıştır.
İLK YARDIMCININ ÖZELKILERI:
Yaşamak bir insan hakkı, yaşatmak için çaba harcamak da bir yurttaşlık görevidir. Bu bilinçle bir ilkyardımcıda şu özellikler bulunmalıdır:– Öncelikle ilkyardım konusunda yeterli bilgi ve beceriye.sahip olmalıdır
A’da bilgi var beceri yok
B’de bilgi yok beceri var
C’de hem bilgi hem de beceri var.
Örnek bir ilkyardımcı C’de görüldüğü gibidir.
— Empati geliştirmeli (kendisini yaralının yerine koyma)
— Yarayı iyi değerlendirmeli
— Ümitsizlik belirtisi göstermeden sakin olmalı
— İlkyardımcı kendi güvenliğini riske atmamalı
— Çevre olanaklarından iyi yararlanmalı
— Eldeki malzemeyi en iyi şekilde kullanmalı
— Yaralıya moral verebilmeli
— Ambulans geldiğinde sağlık görevlilerine gerekli bilgileri aktara bilmeli.
İlkyardım bilgi ve becerisini kazanan sürücüler, kazayı gördüğü anda müdahale etmek zorundadırlar. Yoksa hem insanlık görevlerini yapmamış olacaklar hem de puan ve para cezasını birlikte ödeyeceklerdir.
Boğulma Olaylarında İlk Yardımın Önemi!
Suda boğulma yaz aylarında çok sık görülen kazalar arasında yer alır. Yüzme bilmeyenler kadar iyi yüzme bilenler de tanımadıkları bölgelerde yüzerken dalga, akıntı ve kramp girmesi gibi nedenlerle boğulma tehlikesi atlatabilirler. Suda boğulma, solunum yollarına su girmesi ile meydana gelir ve havanın serbest geçişi engelleyerek akciğerlere ulaşması bloke ederek oluşur. Kısaca, vücuttaki oksijen yetersizliğinden ileri gelen bir durumdur.
Bunları unutmayın!
• Boğulmakta olan bir insan yardım için bağıramaz.
• Denizde veya başka yerde boğulmak üzere olan biriyle karşılaşıldığında ilk önce güvenli bir şekilde çevrede ona ulaşabileceğiniz bir araç arayın.
• Eğer boğulan kişiye ulaşabileceğiniz uzaklıkta ise suyun kenarına eğilin ya da yere yatın, sıkıca tutunarak ona bir direk, kürek ya da havlu yardımı ile uzanın.
• Ulaşamayacağınız kadar uzakta ise tahta veya can simidi gibi batmayan bir cismi ona doğru fırlatın
• Boğulan kişi ulaşılamayacak kadar uzakta fakat sığ suda ise kendi güvenliğiniz alarak ona doğru hareket edin
• Şayet yüzmek durumunda iseniz onu suda gördüğünüz en son yeri aklınızda tutun ve yanınıza mutlaka cisim alın, size sarılmasına izin vermeyin.
Suda boğulmalarda, boğulma sırasında nefes borusu girişinin kasılmasına bağlı olarak çok az miktarda su akciğerlere girer. Bu nedenle bu suyu çıkartmaya uğraşmak zaman kaybıdır. Vakit kaybedilmeden hemen suni solunuma başlanmalıdır.
Boğulmalarda ilkyardım kuralları;
• Eğer mümkünse hemen ambulans yardımı istenmelidir. (112)
• Boğulmalarda ilkyardımın temel amacı, akciğerlere hava girmesini sağlamaktır
• Suda boğulmalarda, ağızdan ağza ya da ağızdan buruna solunumun suda yaptırılması mümkündür ve bu uygulamaya su içerisinde iken başlanmalıdır. Bu uygulama derin sularda mümkün olmayabilir, bu nedenle kazazede hızla sığ suya doğru çekilmesi gerekir.
• Kazazede bir kurtarma botuna veya can salına alındığında, eğer giyinik ise suni solunumu zorlaştıracak kuşak, kemer, kravat ve yakası ilikli gömlek gibi giysiler, süratle kişiyi rahatlatacak şekilde çıkarılmalı veya gevşetilmelidir.
• En kısa zamanda ciğerindeki suyu boşaltmak için zaman kaybetmeden, ağızdan ağza yapay solunuma başlayın. Solunum başlayıncaya kadar sürdürün.
• Kuvvetli suni solunum yapılır, verilen hava içerideki havanın köpürerek çıkmasını sağlar.
• Soluk verdiği zaman başı yana çevrilir.
• Kazazedenin üzerindeki ıslak elbiseleri çıkarılır ve bir battaniyeye sarılarak vücut ısısı artırılır.
Bunları yapmayın!
• Kazazedeye kolunuz uzatarak, bir bot yardımı ile ona atabileceğiniz bir cisimle onu kurtarabilecek konunda iseniz sakın suya atlamayın.
• Boğulmakta olan kişinin size sarılmasına izin vermeyin çünkü sizi de aşağı çekebilir. Suyla boğulan kişi akciğerlerinde suyun yol açtığı hasarı değerlendirmek amacıyla mutlaka hastaneye kaldırılmalı ve 48 saat süreyle kontrol altında tutulması gerektiği.
İlk Yardım Nedir?
İlkyardım, hasta veya yaralı kişiye, daha ciddi bir tıbbi yârdim uygulanmadan önce yapılan ilk bakimdir. İlkyardımın amacı, durumun kötüleşmesini önlemek için aktif olarak müdahale etmek, yasam desteği sağlamak, yaralının etkin tedavisini başlatmak, zararı en aza indirmek ve yasam kaybını önlemektir. İlkyardım tıbbi bakimin bir alternatifi değildir.
Ancak ilkyardım eğitimi alan kişiler, durumu ve acili yetin derecesini tayin etme ve profesyonel tıbbi yârdim ulasana kadar yapılabilecek en doğru şeyleri belirleme yeterliliğine sahiptir. Yaralanmanin, ölüm olaylarının dördüncü ana nedeni olduğu düşünülürse, ilkyardım eğitiminin gerekli olduğu çok açıktır. Düşmeler en sık rastlanan yaralanma sebebidir.
Ancak trafik kazaları en ölümcül olanıdır. Yaralanma ölümlerinin %22’si trafik kazaları sonucu oluşmaktadır. İlkyardım inceleme ve araştırmayla baslar. Bir yaralıya yaklaşmadan önce olay yerinde, yaralı ve kurtarıcının hayatini tehlikeye atabilecek faktörlerin önlenmesi gerekir. Daha sonra yapılan ilk inceleme, yaralının hayatini kurtaracak işlemlerin hemen uygulanmasının gerekip gerekmediğini belirler.
UNUTMAYIN ZAMANINDA YAPACAGINIZ BASIT VE ETKILI BIR YARDIMLA, HASTA YA DA YARALININ HAYATINI KURTARABILIRSINIZ.
ILKYARDIMIN TEMEL ASAMALARI:
İlk önce yaralının genel sağlık durumu değerlendirilir. Yaralının omuzlarına hafifçe dokunup ona seslenerek bilincinin yerinde olup olmadığı saptanır. Derhal ambulans çağırılır.
Yaralı, boynu ve bası sabit tutularak sırt üstü yatırılır. Yaralının bilinci kapalı ise çenesi yukarı kaldırılarak bası geride tutulur. Böylece dilin, nefes borusunu kapatması önlenir.
Yaralının nefes alıp almadığına bakılır. Nefes almıyorsa ağzından veya burnundan suni teneffüs yapılır. Nefes verirken göğüs kalkıyor mu diye bakmak gerekir. Nefes verme aralarında akciğerlerden hava boşalması beklenmelidir. Kan dolaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğini anlamak için nabız kontrol edilir. Nabız, âdem elması ve boyun kası arasındaki bölgeye, üç parmakla hafifçe bastırılarak kontrol edilir.
Yaralının nabzı yoksa kalp masajına başlanır. Temel yasam desteği tek kişi ile yapılıyorsa 15 kalp masajı ve 2 tam nefes seklinde tekrarlanarak uygulanmalıdır. İki kişi ile ise 5 kalp masajı 1 nefes seklinde uygulanır. Temel yasam desteği, sadece solunumu ve kan dolaşımı durmuş kişilere uygulanır. Eğer nabız var, solunum yoksa her 5 saniyede bir nefes verilmelidir.
Solunum ve kan dolaşımı sağlandığında temel yasam desteği kesilmelidir.
SOLUNUMUN DURMASI
Yapay solunumun en basit ve etkili metodu, hastanın akciğerlerine kendi nefesinizi güçlü bir şekilde üflemektir. Ağızdan ağza solunum, solunumu çok zayıf ve düzensiz olan hastalara da uygulanabilir. Bu durumda nefes verişinizi, hastanın nefes verisine göre ayarlamanız gerekir.
En yakin acil sağlık kurulusunu aradıktan sonra, ağızdan ağza solunuma başlayın. Bu sirada hasta, sert bir zeminde, sirtüstü yatmalidir.
Eger boyun yaralanmasindan süphe edilmiyorsa, bir elinizle hastanin basini çene kemiginden yukari dogru çekerken diger elinizle de alnina bastirarak basin geride kalmasini saglayin. Eger boyun yaralanmasindan süpheleniyorsaniz, hastanin basina veya boynuna müdahale etmeyin. Hastanin basini sarsmadan sadece çenesini nazikçe kaldirarak nefes borusunu açmaya çalisin.
Eliniz hastanin alnindayken basparmaginiz ve isaretparmaginizla burun deliklerini kapatin. Derin bir nefes alin. Agzinizi hastanin agzi üzerine yerlestirin ve 2 güçlü nefes verin. Daha sonra her 5 saniyede 1 nefes verin. Her nefeste hastanin gögsünün kalktigini görmelisiniz.
Hastanin gögsü genislediginde nefes vermeyi kesin. Agzinizi çekin ve yüzünüzü hastanin gögsüne dogru çevirin. Böylelikle kulaginiz hastanin agzi seviyesinde olacaktir. Hastanin akcigerlerinden havanin çikisini dinleyin ve gögsün inisini izleyin. Daha sonra solunum islemlerini tekrarlayin.
Hastanin bilek veya boyun damarindan nabzini kontrol edin. Eger nabiz yoksa ve kalp masaji egitiminiz varsa kalp masajina baslayin. Buna hasta kendiliginden solunuma baslayincaya veya tibbi yardim gelene kadar devam edin.
AGIZDAN BURUNA SOLUNUM
Eger hastada yüz yaralanmasi varsa kisinin agzina nefes vermekte zorlanirsiniz. En yakin acil saglik kurulusunu aradiktan sonra hemen ilkyardima baslayin.
Kisiyi sert bir zemin üzerinde sirtüstü yatirin.
Bir elinizi hastanin çene kemigine yerlestirip, yukari dogru kaldirirken diger elinizi hastanin alnina koyun ve çeneyi yukari dogru iterken alni asagi dogru bastirarak hastanin basina pozisyon verin.
Derin bir nefes alin ve agzinizla hastanin burnunu kapatin.Hastanin agzini da çenesini iterek kapali tutun. Hastanin burnuna kuvvetle nefesinizi verin. Agzinizi çekin, hastanin çenesini açin ve havanin çikisina izin verin. Bu islemi 5 saniyede bir tekrarlayin.
BEBEKLERE VE ÇOCUKLARA SUNI TENEFFÜS
Bebeklerde ve çocuklarda suni teneffüs islemi yetiskinlerdekine benzer, sadece agzinizla çocugun hem agzini hem de burnunu kapatmalisiniz. Çocugun basini çok geriye çekmeyin yoksa nefes borusu tikanabilir. Nefesleriniz daha yumusak olsun. Çocuklarda 4 saniyede 1 nefes (dakikada 15 nefes), bebeklerde 3 saniyede 1 nefes (dakikada 20 nefes) verilmelidir. Çocugun gögsü kalkmaya baslayinca nefes vermeyi kesin. Her nefes veris öncesinde yeniden nefes alin.
KALP KRIZI
Kalp krizi yasami tehdit eden acil bir durumdur. Kalbi besleyen ana damarlarin daralmasi veya tikanmasina bagli olarak kalbin bir bölümüne yeterli kan ve oksijen gitmemesi sonucu olusur. Eger bu kan ve oksijen yetersizligi uzun sürerse kalp kaslarinin bir bölümü ölür.Kalp krizi belirtileri, asagidakilerden birkaçini ya da hepsini içerebilir. Santral gögüs bölgesinde aniden gelen ve ezici bir basinçla hissedilen, sabit, 20 dakika veya daha uzun süren, kola, omuza, boyuna, çeneye, sirt ortasi ve mideye vuran gögüs agrisi, asiri terleme, bulanti, kusma, yogun halsizlik, akinti, korku, soluk mavimsi gri deri rengi, mavi tirnaklar ve nefes darligi. Kalp agrisi hazimsizlikla karistirilabilir. Eger agrinizin sebebinden emin degilseniz güvende olmak için kalp krizi gibi ele alin. En yakin acil saglik kurulusunu arayin ve asagida verilen ilkyardim talimatlarini uygulayin.Kalp krizi tedavisi, hastanın bilincinin kapalı ya da açık olmasına göre değişir.
A) Bilinci Kapalı, Nefes Almayan Hasta:
En yakin acil sağlık kurulusunu arayın, daha sonra müdahaleye başlayın. Kişiyi sert, rahat bir yere sırtüstü yatırın. Elinizi hastanın çenesine koyup yukarı kaldırırken diğer elinizi hastanın alnına koyup aşağı bastırarak basını arkaya yatırın.
Hastanın alnındaki elinizin bas parmağınız ve işaret parmağınızla hastanın burun deliklerini kapatın. Derin bir nefes âlin. Ağzınızı hastanın ağzı üzerine sıkıca bastırın ve iki yavaş, derin nefes verin. Arada tekrar derin bir nefes âlin ki hastaya taze hava verebilesiniz. Göğüs kafesinin yükseldiğini görene dek hava üflemeye devam edin.
Hastanın göğsü yükseldiğinde hava vermeyi durdurun. Ağzınızı çekin ve basınızı hastanın göğsüne doğru çevirin. Böylece kulağınız hastanın ağzının üzerinde olacaktır. Hastanın akciğerlerinden hava çıkısını kulağınızla hissedin ve dinleyin ayrıca göğsün alçaldığını gözlemleyin. Bu solunum işlemini her 5 saniyede 1 nefes vererek sürdürün.
Kişinin bilek ya da boyun atardamarını 5–10 saniye boyunca nabız için kontrol edin. Eğer nabız yoksa kalp masajı eğitimi aldıysanız kalp masajına başlayın. Suni solunum kalp masajı sırasında da sürdürülmelidir. Bu işlemi tıbbi yârdim gelinceye ya da hasta nefes almaya başlayıncaya kadar sürdürün.
B) Bilinci Açık Hasta:
En yakin acil sağlık kurumunu arayın, ilgiliye olası bir kalp krizini ve oksijen ihtiyacını iletin.
Hastayı nazikçe oturtun ya da yan oturur pozisyona getirin. Yatmak nefes almayı zorlaştırır.
Özellikle boyun çevresindekiler olmak üzere giysileri gevşetin. Hastayı bir battaniye ya da palto ile sararak sıcak tutun.
Hastayı sakinleştirin ve rahatlatın ama herhangi bir şey yedirip içirmeyin.
Eğer ambulans bulunamıyorsa hastayı en yakin hastanenin acil servisine götürün.
Bilinçsiz hasta kendine gelirse ve solunumu baslarsa yukarıdaki adımları izleyebilirsiniz.
BILINÇ KAYBI
Bilinç kaybı sadece koma durumu için geçerli bir tanımlama değildir; ayni zamanda kişinin uykulu, dikkatinin dağınık ve varlığınıza tepki veremediği durumlar için de söz konusudur. Beyin travması (kaza veya darbe sonucu), kan kaybı, oksijensiz kalma (boğulma), metabolik bir hastalık (diyabet) veya ilaç nedeniyle zehirlenmeler sonucu oluşabilir. İlk olarak en yakin acil sağlık kurulusunu arayın sonra ilkyardıma başlayın.
Not: Eğer omurilik zedelenmesinden şüpheleniyorsanız ve hasta kusmuyorsa yerinden kımıldatmayın. Omurilik zedelenmesi söz konusu değilse omurgayı esnetmeden, hastanın basını ve vücudunu es zamanlı olarak yana çevirebilirsiniz; ancak bas ve vücudun birbirleriyle olan konumlarını bozmayın. Bir insanin bilinci yerinde değilse normal refleksler ve kasların gevşekliği kaybolur. Bu nedenle olabilecek en büyük tehlike dilin boğazı tıkaması veya ağızdaki yabancı cismin nefes borusunu tıkamasıdır. Nefes borusunu açıp solunumu sağlamış olsanız da asla baygın birisini yalnız ve müdahalesiz birakmayin. Komaya giren bir insanin nefesi kesilebilir, sonuç olarak da kalbi durur.
ILKYARDIM POZISYONU
Omurilikteki bir hasardan şüpheleniyorsanız ve hasta kusmuyorsa yerinden kımıldatmayın. Gerekli her şeyi yaptıktan sonra acil tıbbi yardımı beklerken hastayı ilkyardim pozisyonuna getirin. Eller ve ayaklar vücudun rahat ve sabit olmasını sağlayacak şekilde olmalıdır.
Yanına diz çöküp kolunu basının arkasına atin karsı taraftaki kolunu göğsünün üstüne koyun ve bacağını dizinden büküp kendi tarafınızdaki bacağın üzerine koyun Dikkatlice bası da vücutla birlikte kendinize doğru bir elinizle döndürün ve diğer elinizle yüzünü koruyun
Başını geri itin, çeneyi öne çıkarın ki rahat nefes alsın ancak çeneyi vücuttan daha alçakta tutun ve sıcak tutun
YARALANMA VE SIDDETLI KANAMALAR
Yırtılmış bir atardamar nedeniyle çok kısa zamanda yüksek miktarda kan kaybedilebilir. Şiddetli kan kaybı kişiyi soka ve bilinç kaybına götürebilir ve eğer durdurulamazsa ölümcül olabilir. Yetişkin bir insan 1.5 litre kadar kan kaybederse ya da bir çocuk yarim litre kan kaybederse, kan kaybı şiddetli kabul edilir. Yaralı bir atardamarın duvarlarındaki kaslar yarayı kapatmak için pıhtı oluşumuyla birlikte kasılacaktır.
Eğer pıhtılaşma herhangi bir nedenle gerçekleşmezse kanamanın kontrolü çok daha zor olacaktır. En yakin acil sağlık kurulusunu arayın ve ilkyardıma başlayın. Küçük yaralanmalarda kanama kısa sürede kendiliğinden durur. Ancak derin bir yarada kan o kadar hızlı akar ki pıhtı oluşumuna fırsat kalmaz. İlk yardımın amacı kani mümkün olduğunca kısa sürede durdurmaktır.
Kişiyi sırtüstü yatırın ve mümkünse yaralı kısmi yukarı kaldırın. Bu kan akısını azaltacaktır. Cam veya metal gibi derinde olmayan ve kolay hareket ettirilebilen cisimleri yaranın içinden çıkarın ama derine saplanmış cisimlere dokunmayın.
Temiz bir bezle yaranın tam üstüne, kanama durana dek 5–10 dakika basınç uygulayın. Yaranın ağzı açıksa her iki kenarı da birbirine doğru itin. Eğer yaranın içinde herhangi bir şey varsa basıncı cismin çevresine uygulayın, üzerine değil.
Sağlam ve temiz bir bandajla yarayı sıkıca sârin. Eğer hazırda bir bandaj yoksa bir parça temiz bez kullanın. Turnike kullanmayın.
Eğer kan, bandajın dışına tasarsa bandajı çıkarmayın. Onun yerine üzerine biraz daha bez koyun ve sıkıca bağlayın
Burun Kanamaları:
Sik rastlanan acil durumlardan biridir. Kafa travması sonucunda burun veya kulaktan kanama, kafatası kiriği olduğunu gösterir ve kontrolü zordur. Bu tip kanamalarda temiz bir bez ile buruna hafifçe bastırılmalı ve hasta mümkün olduğunca çabuk acil sağlık kurulusuna ulaştırılmalıdır.
Diger nedenlerle oluşan kanamalarda, burun deliklerini sıkarak veya üst dudak ile dişetleri arasına yuvarlak gazlı bez yerleştirerek basınç uygulanır. Hastayı oturtun ve basını öne eğin. Hastanın sakin olmasını sağlayın ki endişelenerek kan basıncının artmasına sebep olmasın. Burnun üzerine buz koyun. Tüm bu uygulamalara rağmen kanama devam ederse hastayı en yakin sağlık kurulusuna götürün.
KIRIKLAR VE ÇIKIKLAR
Röntgen olmaksızın bir kemiğin kirik olup olmadığını belirlemek her zaman mümkün değildir. Eğer emin değilseniz, yaralanmaya sanki kirikmiş gibi yaklaşın. Eğer kişi çok ağrılıysa, yaralı bölgesini hareket ettiremiyorsa, üzerine ağırlık veremiyorsa ya da yarada sekil bozukluğu varsa kirik veya çıkıktan şüphe edin.
Çıkık bir kemiği yerine oturtmaya çalışmayın. Bu sadece bir uzman tarafından yapılabilir. Kolu veya bacağı bulduğunuz pozisyonda sararak sabitleyin ve yaralıyı hastaneye götürün. Eğer yaralı hareket edemiyorsa ambulans çağırın.
Hastanın bir şey yiyip içmesine izin vermeyin, çünkü hastanın kemiklerini genel anestezi altında düzeltmek gerekebilir ve yemek hastanın kusmasına neden olabilir. Kişiyi sıcak tutun ve sok olasılığı açısından sürekli izleyin.
Kanama varsa önce onu tedavi edin. Kişiyi olabildiğince az hareket ettirin. Hareket, kirik kemikleri daha da ayırır ve organları yaralayabilir. Açık bir yara varsa temiz bir bez parçasıyla kapatın.
Tespit Uygulaması:
Tespit genellikle gereklidir. Hareketi önleyerek kiriğin daha da kötü olmasını engelleyebilirsiniz. Bu, özellikle hastanın nakli veya tıbbi yardımın gecikeceği durumlarda önem taşır. Tespit malzemesinin sert olması gerekir. Mümkünse bir üst ve bir alt eklemin oynamasını engelleyecek derecede uzun olmalıdır.
Tespit, tahtalarla, karton parçalarıyla, gazetelerle yapılabilir. Kirik bir üst kol veya bacak için yaralı uzvu tespit etmeden önce kol ile gövde arasına veya bacaklar arasına destek koymak gerekir. Tespiti bağlamak için bez (bandaj, kravat vb.) kullanın.
Kirik ön kol:
Hastanın ön kolunu 90 derece açıyla vücuduna yapıştırın, avucu göğsüne gelirken başparmağı yukarı doğru olmalı. Ön kola tespit uygulayın. Tespit dirsekten el bileğine kadar uzanmalı. Tespiti, kiriğin altından ve üstünden bağlayın. Ön kolu boyundan geçen geniş bir sargı ile parmakların dirsekten biraz daha yukarı seviyede olmasını sağlayacak şekilde asin.
Yaralı bacağın sağlam bacağa tespiti:
Nazikçe yaralı bacağın dizini düzeltin. İki bacak arasına bezler koyun. Yaralı bacağı diğer bacağa birkaç yerinden bağlayın, ama kesinlikle tam kirik üzerinden olmasın. Eğer iki geniş tespit bulma olanağınız varsa bunları kullanmak en idealidir. Tespitler bacağın tüm uzunluğu boyunca olmalıdır.
Omurga Yaralanmaları
Eğer hastanın boyun veya omurgasında ciddi ağrı varsa, kol veya bacaklarında his kaybı varsa, mesane veya barsak kontrolünü yitirmişse omurga kiriği veya çıkığı olabilir. Bu tip vakalarda, hastanın hayati tehlike altında değilse veya kusmaya bağlı olarak boğulmuyorsa, hastayı kıpırdatmamak gerekir. Eğer hastayı hareket ettirmek gerekirse vücudunu dümdüz tutmalısınız. Beli veya boynu bükülmemeli, vücudu dönmemeli. Hastayı kapı, masa, ütü masası veya geniş bir kalas gibi sert bir zemin üzerine yerleştirmelisiniz.
BURKULMA VE GERILME
Kasta veya ten donlardaki yırtılma, gerilme; bağlardaki veya eklem kapsülündeki yırtılma ise burkulma olarak tanımlanır. Burkulma ve gerilme dokuların aşırı zorlanmasından olur. İki yaralanma için de belirtiler aynidir. Ağrı, şişme ve morarma… Ciddi burkulmalar sanki kirikmiş gibi tedavi edilmelidir. Ağrı ve şişmeyi azaltmak için soğuk su ya da buz torbası kullanılır. Eklem veya kası, elastik “8” seklinde bandajla sârin ve 1–2 gün için üstüne bastırmayın. “8” seklinde bandaj uygulamasını ayak çevresinde 1–2 kez dairesel olarak sârin. Bandajı diyagonal olarak ayağın üstünden ve bileğin çevresinden geçecek şekilde bağlayın; bandajı ayağın üstünden aşağı doğru ve ayağın tabanından geçirin. “8” seklindeki dönüşlere devam edin, ayak (parmaklar hariç), bilek ve bacağın altı kaplanana kadar bandaj sârin; bant ya da klipsle bandajı sabitleyin.
( Kaynak : http://www.ilkyardim.org/ )
Bir ilkyardım çantasında neler bulunması gerektiği konusunda dünyada ya da ülkemizde tam bir birliktelik sağlanabilmiş değildir.
Yerli ve yabancı kaynaklı kitaplarda az – çok farklı listelere rastlanır. Satışa sunulmuş bazı ilkyardım çantalarında kullanımı zor kullanım alanı kısıtlı ederi yüksek malzemelere rastlanabilir. Yalnızca yasal zorunluluğu yerine getirmek için hazırlanmış, ederi çok düşük olmakla beraber, zorunlu ilkyardım malzemelerinin bazılarını içermeyen çantalar da bulunmamaktadır.
İlkyardımcının, yanında taşımak ya da kolay ulaşılabilir bir yerde bulundurmak üzere bir ilkyardım çantası edinmesi gerektiği açıktır.
Tutulacak yol, hazır bir ilkyardım çantası satın alıp aşağıda verilen listeye uygunluğunu kontrol edip, gerekiyorsa tamamlamak olabilir. Diğer seçenek ise listedeki malzemeleri tek tek satın alınarak bir araya getirmektir.
Aşağıda verilen birinci liste temel ilkyardım bilgisi almış ya da almamış kişilere gerekecek zorunlu malzemeleri içerir. İkinci listede ise zorunlu olmayan, ancak, daha fazla destek sağlayabilecek malzemeler bulunmaktadır.
İlkyardım çantası düzenli aralıklarla kontrol edilip malzemelerin kullanılabilir durumda olduğu görülmeli, her kullanımdan sonra da yetersiz kalan malzemeler tamamlanmalıdır.
Aşağıdaki vermiş olduğumuz malzemeler trafikteki araçlara yönelik olarak hazırlanıldığı için trafik şartlarına göre bazı malzemeler de içermektedir.
Zorunlu ilkyardım Malzemeleri
1. Üçgen reflektör ya da reflektörlü pazuband
2. El feneri
3. Telefon jetonları, telefon kartı
4. Not defteri
5. Sabit kalem
6. Önemli telefonlar listesi
7. Yara bandı
8. Sterilyara bezleri (1Ox1O cm, çok sayıda)
9. Rulo bandajlar (1O cm. x3-5m, çok sayıda)
10. Üçgen sargılar (tabanı 1.2m. Kenarları 1m, 4 adet)
11. Tıbbi Flaster (5cm.x5m.)
12. Makas
13. Çengelli iğneler (1O adet)
14. Pamuk (yasal zorunluluk nedeniyle)
15. Elastik turnike
16. Kauçuk eldiven
17. Plastik poşetler (4 adet)
18. Şok örtüsü
19. Elastik bandaj (2 adet)
20. İçindekiler listesi
Yardımcı Malzemeler
1. Steril yara bohçaları
2. Steril göz sargısı
3. Plastik havayolu (airway)
4. Sişirme ateller (el, kol, parmak, ayak için)
5. Tahta ateller
6. Şişme yastık
7. Sabun
8. Kurtarma ipi
9. İl ve bölge karayolu haritası
1O. Düdük
Dünyanın Enleri
Dünyanın En Yüksek Şelaleleri
|Şelale||Ülke Adı||Yükseklik Metre|
|Angel||Venezüella||1.000|
|Tugela||Güney Afrika||914|
|Cuquenán||Venezüella||609|
|Sutherland||Yeni Zelanda||580|
|Takkakaw||Kanada||502|
|Ribbon (Yosemite)||ABD||491|
|Gavarnie||Fransa||421|
|Vettisfoss||Norveç||365|
|Staubbach||İsviçre||299|
|King Edward VIII||Guyana||259|
Kıtalara Göre En Yüksek Dağlar
|Kıta||Ülke||Dağ Adı||Yükseklik|
|Asya||Çin||Everest||8,848|
|Güney Amerika||Arjantin||Aconcagua||6,960|
|Kuzey Amerika||ABD –Alaska||Mt. McKinley||6,194|
|Afrika||Tanzanya||Kilimanjaro||5,895|
|Avrupa/Asya||Rusya||Gora El’brus||5,642|
|Antarktika||Antarktika||Vinson Massif||5,140|
|Avrupa||Fransa||Mt. Blanc||4,807|
|Avustralya||Avustralya||Kosciusko||2,228|
Dünyanın Büyük Nehirleri
|Nehir||Ülke Adı||Nehir||Ülke Adı|
|Nil||Afrika||Dicle/FIrat||Türkiye – Irak|
|Niger||Batı Afrika||Darling||Avustralya|
|Congo||Orta Afrika||Yangtze||Çin|
|Zambezi||Zambiya||Yellow||Çin|
|Amazon||Güney Amerika||Mekong||Güneydoğu Asya|
|Paraná||Brezilya/Arjantin||Ganges||Himalayalar|
|Orinoco||Venezüella||Volga||Rusya|
|Mackenzie||Kanada||Danube||Almanya|
|Yukon||Kanada||Sen Nehri||Fransa|
|Mississippi||ABD||Thames||İngiltere|
|Rio Grande||ABD/Meksika||Arno||İtalya|
|Colorado||ABD|
Dünyanın Büyük Çölleri
|Çölün Adı||Bulunduğu Yer|
|Büyük Sahra Çölü||Orta/Kuzey Afrika|
|Kalahari Çölü||Güney Afrika|
|Namib Çölü||Güneybatı Afrika|
|Atacama Çölü||Şili|
|Gobi Çölü||Moğolistan|
|Arabistan Çölü||Arabistan|
|Büyük Avustralya Çölü||Batı Avustralya|
|Mojave Çölü||Güneybatı Amerika|
|Painted Desert||Güneybatı Amerika|
|Sonoran Çölü||Kuzey Meksika|
|Thar Çölü||Pakistan-Hindistan|
Dünyanın En Büyük Yanardağları
|Yanardağın Adı||Bulunduğu Yer|
|Tambora||Endonezya|
|Krakatau||Endonezya|
|Pinatubo||Filipinler|
|Asama||Japonya|
|Fujiyama||Japonya|
|Mt. Pelee||Martinik|
|Momotombo||Nikaragua|
|Popocatépetl||Meksika|
|El Chichon||Meksika|
|Cotopaxi||Ekuador|
|Ruiz||Kolombiya|
|Vesuvius||ıtalya|
|Etna||Sicilya|
|Mauna||Loa Hawaii|
|Mt. St. Helens||ABD|
Dünyanın En Büyük Mağaraları
|Mağaranın Adı||Ülke||Mağaranın Özelliği|
|Aggtelek||Macaristan||En büyük sarkıtları olan mağara|
|Altamira Mağarası Santander,||İspanya||Çok eski kaya resimleri|
|Blue Grotto||Carpri Adası||Yarı sualtında olan mağarada mavi ışıkların parlaması|
|Carlsbad Mağarası||New Mexico,||ABD Dünyanın en büyük mağarası|
|Jenolan Mağarası Blue Mountains,||Avustralya||Güzel sarkıt ve dikit oluşumları|
|Kent Mağarası Torquay,||İngiltere||Antropolojik bulgu merkezi|
|Mammoth Mağarası Kentucky||ABD||Mağaranın çapı 16 km’dir ve içindeki geçitlerin uzunluğu 482 km. bulur|
|Peak Mağarası veya şeytan Deliği Derbyshire,||İngiltere||Mağara bir dağın içine yaklaşık 685 m kadar girer ve yüzeyin 182 m. altına iner|
|Postojna Grotto Trieste,||İtalya||Avrupa’daki en büyük skolâstik mağara|
|Singing Cave (şarkı söyleyen mağara)||İzlanda||İçeride şarkı söyleyenlerin seslerinin yankılanması ile ünlüdür.|
|Wind Mağarası South Dakota,||ABD||Kızılderili Sioux kabilesine göre insan ırkının doğduğu mağara.|
Dünyanın En Büyük Okyanusları / Denizleri
|Denizin Adı||Alanı (km²)|
|Pasifik Okyanusu||165.760.000|
|Atlantik Okyanusu||824.00.850|
|Hint Okyanusu||65.527.000|
|Arktik Okyanusu||14.090.118|
|Akdeniz||2.965.809|
|Karayip Denizi||2.718.205|
|Güney Çin Denizi||2.319.086|
|Bering Denizi||2.291.891|
|Meksika Körfezi||1.512.850|
|Okhotsk Denizi||1.589.742|
|Doğu Çin Denizi||1.249.157|
|Hudson Körfezi||2.232.322|
|Japon Denizi||1.007.769|
|Andaman Denizi||797.979|
|Kuzey Denizi||575.239|
|Kızıl Deniz||437.469|
|Baltık Denizi||422.170|
Dünyanın En Büyük Gölleri
|Gölün Adı||Bulunduğu Yer||Alanı –(km²)|
|Hazar Denizi||Orta Asya||394.299|
|Superior||ABD/Kanada||82.414|
|Victoria||Tanzanya/Uganda||69.485|
|Aral||Kazakistan/Özbekistan||66.457|
|Huron||ABD/Kanada||59.596|
|Michigan||ABD/Kanada||58.016|
|Tanganyika||Tanzanya/Kongo||32.893|
|Baikal||Rusya||31.500|
|Great Bear||Kanada||31.080|
|Nyasa Malawi||Mozambik- Tanzanya||30044|
Dünyanın En büyük adaları
|Adanın Adı||Bulunduğu Yer||Alanı (km²)|
|Grönland||Kuzey Atlantik||2.175.597|
|Yeni Gine||Güneybatı Pasifik||820.033|
|Borneo||Batı Pasifik||743.107|
|Madagaskar||Hint Okyanusu||587.042|
|Baffin||Kuzeydoğu Atlantik||476.068|
|Sumatra||Hint Okyanusu||473.605|
|Honshu||Japon Denizi||230.316|
|İngiltere||Kuzey Atlantik||229.883|
|Ellesmere||Kuzey Buz Denizi||212.688|
|Victoria||Kuzey Buz Denizi||212.199|
Dünyanın En Soğuk Yerleri
|Yer Adı||Bulunduğu Yer||Derecesi|
|Vostock II||-89.2 C|
|Verkhoyansk,||Sibirya||-69.8 C|
|Snag,||Kanada||-63.0 C|
|Ust-Shchugor,||Rusya||-55.0 C|
|Sarmiento,||Arjantin||-33.0 C|
|Ifrane,||Fas||-23.9 C|
|Charlotte Pass,||New South Wales||-23. 0 C|
Dünyanın En Sıcak Yerleri
|Yer Adı||Bulunduğu Yer||Derecesi|
|Afrika Al’Aziziyah,||Libya||57.7 C|
|Death Valley,||Kuzey Amerika ABD||56.7 C|
|Tirat Tsvi,||Asya İsrail||53. 9 C|
|Oodnadatta,||Güney Avustralya||50.7 C|
|Seville,||Avrupa – ıspanya||50.0 C|
|Rivadavia,||Güney Amerika Arjantin||48.9 C|
|Antarktika||Hope Bay||14.6 C|
Dünyanın En Kalabalık Ülkeleri
|Ülke Adı||Nüfus (Milyon)||Ülke Adı||Nüfus (Milyon)|
|Çin||1,237||Rusya||147|
|Hindistan||984||Pakistan||135|
|ABD||270||Bangladeş||127|
|Endonezya||213||Japonya||126|
|Brezilya||170||Nijerya||110|
Ülke Büyüklük (milyon km²)
|Ülke Adı||Alan (milyon km²)||Ülke Adı||Alan (milyon km²)|
|Rusya||17.0||Avustralya||7.7|
|Kanada||10.0||Hindistan||3.3|
|Çin||9.6||Arjantin||2.8|
|ABD||9.3||Kazakistan||2.7|
|Brezilya||8.5||Sudan||2.5|
Şehir Nüfus (milyon)
|Şehir Adı||Ülke||Nüfus (milyon)|
|Seul||Güney Kore||10.0|
|Mexico City||Meksika||9.8|
|Sao Paulo||Brezilya||9.3|
|Bombay||Hindistan||9.1|
|İstanbul||Türkiye||8.9|
|Moskova||Rusya||8.8|
|Jakarta||Endenozya||8.2|
|Tokyo||Japonya||8.1|
|Shanghai||Çin||7.5|
|New York||ABD||7.3|
|Delhi||Hindistan||7.2|
Dünyanın En uzun binaları
|Bina Adı||Bulunduğu Şehir||Yükseklik (m)|
|Suyong Bay Tower Pusan||S. Korea||88 462|
|Shanghai World Financial Center||Shanghai||95 459|
|Petronas Tower||Kuala Lumpur||88 452|
|Sears Tower||Chicago||110 441|
|Sudirman Office||Cakarta||81 426|
|Jin Mao Building||Shanghai||88 420|
|World Trade Center||New York||110 416|
|Plaza Rakyat||Kuala Lumpur||77 382|
|Empire State Building||New York||102 381|
|Central Plaza||Hong Kong||78 373|
Şehir Metrosu Yıllık Yolcu Sayısı (milyon)
|Şehir Metrosu||Yolcu Sayısı||Şehir Metrosu||Yolcu Sayısı|
|Moskova||3,160 Milyon||Paris||1,120 Milyon|
|Tokyo||2,740||Osaka||1,000|
|Mexico City||1,420||Hong Kong||779|
|Seul||1,390||Londra||770|
|New York||1,130||São Paulo||701|
Demiryolu Tünelleri Uzunluk (km)
|Demiryolu||Ülke||Uzunluk (km)|
|Seikan||Japonya||53.9|
|Chunnel||İngiltere / Fransa||50|
|Simplon||İsviçre / İtalya||19.7|
|Apennine||İtalya||18.5|
|St. Gotthard||İsviçre||14.9|
|Lötschberg||İsviçre||14.6|
|Mont Cénis||Fransa||13.7|
|New Cascade||ABD||12.5|
|Vosges||Fransa||11.2|
|Flathead||ABD||11.2|
Karayolu tünelleri Uzunluk (km)
|Karayolu||Ülke||Uzunluk (km)|
|St. Gotthard||İsviçre||16.4|
|Pinglin Highway||Tayvan||12.8|
|Trans-Tokyo Bay||Japonya||9.3|
|Store Baelt||Danimarka||8|
|Mt. Blanc||Fransa /İtalya||12.7|
|Mt. Ena||Japonya||8.5|
|Great St. Bernard||İsviçre / İtalya||5.4|
|Mount Royal||Kanada||5.1|
|Queensway Road, Mersey River||İngiltere||3.5|
|Lincoln, Hudson River||ABD||2.5|
Dünyanın En Büyük Kanalları
|İsim||Yer||Uzunluk (km)|
|Panama||Panama||81.5|
|Süveyş||Mısır||16.9|
|St. Lawrence Geçiti||ABD/Kanada||3.862|
|Albert||Belçika||128.7|
|Amsterdam – Rhine||Hollanda||72.4|
|Kiel (Nord-Ostsee Kanal)||Almanya||98.6|
|Sault Ste. Marie||ABD/Kanada||1.9|
|Welland||Kanada||44.2|
Dünyanın En uzun köprüleri
|İsim||Yer||Uzunluk (m)|
|Akashi Kaikyo Hyogo,||Japonya||1,990|
|Storebælt||Danimarka||1,624|
|Humber Hull||İngiltere||1,410|
|Jiangyin Yangtze||Çin||1,385|
|Tsing Ma Bridge||Hong Kong||1,377|
|Verrazano-Narrows||New York Körfezi||1,298|
|Golden Gate||San Fransisko Körfezi||1,280|
|High Coast Bridge Västernorrland,||İsveç||1,210|
|Mackinac Straits||Michigan / ABD||1,158|
Diğer Enler
Dünyanın en yüksek şelalesi: Angel-Venezuela–1.000 m.
Dünyanın en büyük nehri: Nil-Afrika
Dünyanın en yüksek dağı: Everest-Asya–8.848 m.
Dünyanın en büyük çölü: Büyük Sahra Çölü-Orta/Kuzey Afrika
Dünyanın en büyük yanardağı: Tambora-Endonezya
Dünyanın en büyük mağarası: Carlsbad Mağarası-New Mexico, ABD
Dünyanın en büyük gölü: Hazar Denizi-Orta Asya–394.299 km²
Dünyanın en büyük adası: Grönland-Kuzey Atlantik–2.175.597 km²
Dünyanın en sıcak yeri: Al’Aziziyah-Libya–57,7 C
Dünyanın en soğuk yeri: Vostock II- -89,2 C
Dünyanın en kalabalık ülkesi: Çin–1.237.000.000 kişi
Dünyanın en geniş ülkesi: Rusya–10.610.083 km²
Dünyanın en küçük ülkesi: Vatikan–0.272 km².
Dünyanın en kalabalık şehri: Tokyo-Japonya–26.500.000 kişi
Dünyanın en uzun binası: Suyong Bay Tower-Pusan(Güney Kore): 88 kat 462 m.
Dünyanın en uzun demiryolu tüneli: Seikan-Japonya–53,9 km.
Dünyanın en uzun karayolu tüneli: St.Gotthard-İsviçre-16.4 km.
Dünyanın en uzun kanalı: Panama kanalı-Panama–81,5 km.
Dünyanın en uzun köprüsü: Akashi-Japonya–1.990 m.
Dünyada en çok konuşulan dil: Çince (mandarin)-885.000.000 kişi
Dünyanın en çok ülke ile sınırı olan ülke: Çin (15 ülke ile sınırı var)
Dünyanın en yüksek yerleşim yeri: Webzhuan, Çin-Deniz seviyesinden 5.090 m. yukarıda
Dünyanın en alçak yerleşim yeri: Calipatria, Kaliforniya, ABD -deniz seviyesinin 54 mt. Altında
Dünyanın en uzun kesintisiz sınırı: ABD-Kanada sınırı.
En geniş ülke : Rusya – 10.610.083 km²
En küçük ülke: Vatikan – 0.272 km²
En çok ülke ile sınır komşusu olan ülke. Çin – 15
En uzun kesintisiz sınır : ABD – Kanada
En kalabalık şehir merkezi : Tokyo – 26.5 milyon
En geniş alana yayılmış şehir: Mt. Isa, Queensland, Avustralya – 25.427 km²
En yüksek yerleşim birimi : Webzhuan, Çin – deniz seviyesinden 5.090 metre yukarıda
En alçak Calipatria,: Kaliforniya, ABD – deniz seviyesinin 54 metre altında
En kuzeydeki yerleşim birimi : Ny Alesond, Norveç – 78.5 derece kuzey
En güneydeki yerleşim birimi : Puerto Williams, Şili – 55.1 derece güney
En ıssız, yerleşim olmayan ada: Tristan da Cunha – Güney Atlantik
En çok dil konuşulan ülke: Papua Yeni Gine – 869
En kuzeydeki kara parçası : Islet of Odaaq, Grönland açıklarında
En güneydeki kara parçası: Güney Kutbu, Antarktika
Türkiye’nin Enleri – Türkiye’nin İlkleri / Ülkemizin Enleri – Ülkemizin İlkleri
İlk hava şehidimiz Fethi Bey’dir.
İlk Türk uçağı Mavi Işık’tır(Kayseri/1979)
Dünyanın ilk ve tek cellât mezarı İstanbul Eyüp’te yer alır.
Nargile Osmanlı’ya ilk olarak Yavuz Sultan Selim zamanında Hindistan’dan getirildi.
Yerleşim yerine yapılan ilk baraj Denizli Gökpınar Barajı’dır.
Türkiye’de ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapıldı.
En fazla yağış alan ilimiz Rize’dir.
TBMM’nin ilk başkanı Fethi Okyar’dır.
İlk başbakanımız İsmet İnönü’dür.
En büyük adamız Gökçeada’dır.(Çanakkale)
İngilizce ile eğitime başlayan ilk Türk okulu Ankara TED Koleji’dir.(1954)
Türkiye’de özürlülere yönelik ilk otel Antalya’da hizmete girmiştir
Türkiye’nin ilk özel hayvanat bahçesi Bogaziçi Hayvanat Bahçesi’dir. (Izmit-Darica)
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasası 1924 anayasasıdır.
Türkiye’nin en çok otel bulunan yeri Eminönü’dür.
Türkiye’de feribot ile taşımacılık yapılan tek göl Van Gölü’dür.
Kıbrıs Barış Harekâtı esnasında uçaklarımızın yanlışlıkla vurduğu gemimiz Kocatepe’dir.
Türkiye’nin ilk kadın bakanı Türkan Akyol’dur.
İlk şah tuğrası Yavuz Sultan Selim’in tuğrasında görülmeye başlanmıştır.
İlk Türkçe ezan İstanbul Fatih Camii’nde okundu.
Türkiye’nin ilk televizyon yayını İstanbul’dan yapıldı.
Cumhuriyet döneminde kurulan ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırka’sır.
Türkiye’de ilk politika okulu Nazif Ülken tarafından kurulmuştur.
Türkiye’de en fazla milletvekili seçilen İsmet İnönü’dür.(14 defa)
Ramazan çadırı ilk kez 1995 yılında Üsküdar Belediyesi tarafından kuruldu.
Cumhuriyet tarihinin en uzun süreli azınlık hükümeti Anasol-D hükümetidir.
Türkiye’deki ilk mali kurum Emniyet Sandığı’dır.
Türkiye’nin bilinen ilk erkek hemşiresi Murat Bektaş’tır.
Türkiye’nin ilk haber ajansı Anadolu Ajansı’dır.(1920)
Türkiye’nin ilk ve tek sınır ötesi harekâtı Kıbrıs çıkarmasıdır.
Türkiye’de kurulan ilk parti C.H.P’dir.
Latin alfabesine resmi olarak ilk geçen Türk devleti Azerbaycan’dır.
Türkiye’nin en düşük gelir elde edilen ili Muş’tur.
Yüzölçümü itibariyle en küçük komşumuz Ermenistan’dır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ilk başkanı M. Kemal’dir.
Türkiye’de baskı tekniğini ilk kez İbrahim Müteferrika kurmuştur.
İlk TSE belgesi Yıldırım Bayezid devrinde çıkarılmıştır.
Türkiye’nin en yüksek minaresi Selimiye Camisinde bulunur.
Türkiye Cumhuriyeti devletini ilk kabul eden devlet Ermenistan’dır.
Osmanlı Devleti’nin ilk bankası Banka-i Der Saadet’tir.(İstanbul Bankası)
Türkiye’de ilk uçak fabrikası Kayseri’de açıldı.
Kelaynak kuşları ülkemizde sadece Urfa’nın Birecik ilçesinde bulunur.
En işlek kara sınırımız Yunanistan sınırıdır.
Türkiye’de öldürülen ilk başbakan Nihat Erim’dir.
Türkiye’de ilk İngilizce gazete İlnur Çevik tarafından çıkarılmıştır.
Türkiye’nin ilk haber spikeri Zafer Cilasun’dur.
Mallarda kalite arayan ilk millet Türklerdir.
Türkiye dışarıya ilk olarak G. Kore’ye asker göndermiştir.
Türkiye’nin en eski şehri Hakkâri’dir.
Türkiye’de taşkömürünü ilk defa Uzun Mehmet bulmuştur.
Konya Türkiye’nin en uzun karayolu ağına sahiptir.
Türkiye’nin en kalabalık mezarlığı İstanbul Karacaahmet Mezalığı’dır.
Dünyada en fazla konuşulan diller sırasıyla şöyledir: Çince, Hintçe, İngilizce, İspanyolca ve Türkçedir.
Türkiye’de ilk milletvekili seçimleri I.Meşrutiyet’e yapıldı.
Ege Bölgesi’nde en uzun kıyılara sahip ilimiz Muğla’dır.
Karadeniz’in en yüksek dağı Kaçkar Dağı’dır.
Taşkömürü ilk defa Zonguldak’ta çıkarılmıştır.
Türkiye’de petrol arama çalışmaları ilk defa İskenderun’da yapılmıştır.
Türkiye’nin en zengin boksit yatakları Seydişehir’de bulunur.
Türkiye’de heyelan en çok kış mevsiminde görülür.
Türkiye’nin doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır.
Türkiye’nin ilk turistik yerleşim yeri Çeşme’dir.
Kümes hayvancılığı en çok Marmara Bölgesi’de farklıdır.
Türkiye’nin en doğu ucunda Iğdır ili bulunur.
Türkiye’nin çay yetiştirilen tek yöresi D.Karadeniz’dir.
Türkiye’de rüzgârın en etkili olduğu yer İç Anadolu’dur.
Türkiye’nin en az göç veren bölgesi Marmara Bölgesidir.
Türkiye’nin en az ormana sahip bölgesi G. Anadolu Bölgesi’dir.
İç Anadolu Bölgesi’nin en yüksek yeri Erciyes Dağı’dır.
Ulaşım yapılabilinen tek akarsuyumuz Bartın Çayı’dır.
Ülkemizde ilk dokuma fabrikası Nazilli’de açılmıştır.
Ülkemizde ilk şeker fabrikası Uşak’ta açılmıştır.
Ülkemizde ilk demir-çelik fabrikası Karabük’e açılmıştır.
Kayısı, fındık, çay üretiminde ülkemiz ilk sırada yer alır.
Dünya bor rezervlerin %70’i ülkemizde yer alır.
Ülkemizde ipek böcekçiliği en fazla Marmara Bölgesi’nde yapılır.
Türkiye’nin en fazla kara sınırı Suriye ile(877),en az kara sınırı ise Nahçıvan iledir(10)
Ege kıyıları en uzun kıyımızdır.
Ülkemizin en büyük gölü Van Gölü’dür.
Ülkemizde 15 adet büyükşehir,38.000’de köy mevcuttur.
Türkiye’nin en uzun akarsuyu, Kızılırmak’tır.
Zonguldak kömür yatakları birinci zamanda oluşmuştur.
Çanakkale ve İstanbul boğazları dördüncü zamanda oluşmuştur.
Kıyılarımıza en yakın ada Midilli Adası’dır.
Türkiye dışında Türk bayrağının dalgalandığı tek kale Caber Kalesi’dir.
Coğrafya ve Türkiye’nin En’leri
Enlemin etkilediği en önemli faktör iklimdir.
• Boylam en çok yerel saat farklılaşmasını sağlar.
• En büyük paralel Ekvator, en küçük paraleller kutup noktalarıdır.
• Meridyenlerin en önemli özelliği boylarının eşit olmasıdır.
• Güneş ışınlarının en son dik geldiği yerler, dönencelerdir.
• Dönencelerin sınırını belirleyen en önemli faktör eksen eğikliğidir.
• En son, bir günün 24 saate kadar yaşandığı yerler kutup daireleridir.
• Gündönümlerinde, güneş ışınlarının en son teğet olarak geldiği yerler kutup daireleridir.
• Paralellerle meridyenleri birbirinden ayıran en önemli farklar: uzunlukların meridyenlerde aynı, paralellerde farklı olması, aradaki mesafenin paralellerde aynı, meridyenlerde farklı olmasıdır.
• İki meridyen arasındaki uzaklık, en fazla Ekvatorda en az kutuplardadır.
• Yerel saatin, en ileri olduğu yer 180o Doğu meridyeni; en geri olduğu yer 180o Batı meridyenidir.
• Bir yerde güneşin en yüksek olduğu an, gölgenin en kısa olduğu an, Güneş ışınlarının gün içinde en büyük açıyla geldiği an öğle vaktidir.
Türkiye’nin;
• En güney noktası 36o Kuzey paralelinden,
• En kuzey noktası 42o Kuzey paralelinden,
• En batı noktası 26o Doğu meridyeninden,
• En doğu noktası 45o Doğu meridyeninden,
Türkiye’nin;
• En uzun kara sınırı Suriye,
• En kısa kara sınırı Nahcivan,
• En işlek kara sınırı Bulgaristan,
• En elverişsiz İran sınırı,
• En uzun deniz sınırı Ege denizi sınırıdır.
Dünya’nın Şekli ve Hareketleri
Dünyanın geoid olmasının en önemli sonuçları:
• Ekvator yarıçapının kutuplar yarıçapından fazla olması,
• Yerçekiminin en az Ekvator’da, en fazla kutuplarda olmasıdır.
Dünyanın yuvarlak olmasının en önemli sonuçları;
• Güneş ışınlarının düşme açısı;
• En büyük Ekvator’da
• En küçük kutuplarda olması
Dünyanın dönüş hızının;
• En fazla Ekvator’da
• En az kutuplarda olmasıdır.
İki meridyen arası uzaklığın;
• En fazla Ekvator’da,
• En az kutuplarda olmasıdır.
• Eksen eğikliğinin en önemli sonucu mevsimlerin oluşmasıdır.
• Eksen eğikliğinin en önemli sonucu mevsimlerin oluşturması ve dönencelerin sınırını belirlemesidir.
Dünyanın yıllık hareketi sırasında Güneş’e;
• En uzak olduğu an günötedir. (4 Temmuz)
• En yakın olduğu an gün beridir. (3 Ocak)
• Dünyanın yörüngesinin elips olmasının en önemli sonucu mevsim sürelerinin farklı olmasıdır.
21 Mart ve 23 Eylül’de Ekvator’da;
• Gölge boyu en kısa,
• Isınma en fazla, aydınlatılan alan en dar,
• Işınların yere değme açısı en büyük,
• Işınların atmosferde tutulması en az,
• Işınların atmosferde aldığı yol en kısa,
• Işınların geri yansıması en azdır,
21 Haziran’da Kuzey yarımkürede;
• En uzun gündüz,
• En kısa gece,
• En kısa gölge,
• En Yüksek sıcaklıklar yaşanır.
21 Aralık’ta; Güney yarım kürede;
• En uzun gündüz,
• En kısa gece,
• En kısa gölge,
• En yüksek sıcaklıklar yaşanır.
Dünyanın şeklinden, günlük ve yıllık hareketinden hiçbir zaman etkilenmeyen özellik: Eksen eğikliğidir.
Harita Bilgisi
·Harita ve plânın en önemli özelliğinin, kuşbakışı çizim ve ölçeğinin olmasıdır.
·Krokiyi harita ve plândan ayıran tek özellik kabataslak olmasıdır.
·Haritalarda bozulma en fazla kutuplarda, en az Ekvator’dadır.
·Haritalarda en fazla ayrıntı plânlarda, en az ayrıntı Atlas Haritalarındadır.
Büyük Ölçekli haritaların; en olumlu özellikleri ayrıntısının çok ve bozulma oranının az olmasıdır. En olumsuz özellikleri ise, gösterdiği alanın az olması ve duvarda fazla yer kaplamasıdır.
Küçük Ölçekli haritaların; en olumlu özellikleri gösterdiği alanın fazla olması ve duvarda az yer kaplamasıdır.
Yeryüzü şekillerinin haritalarda gösterilme metodundan; en kullanışlısı izohips metodudur. Tapoğrafya yüzeyini (engebeleri) en iyi ifade eden metod arama metodudur. Her ikisini birden ifade eden en iyi metod kabartma yöntemidir.
İzohipslerde;
En fazla eğitim; çizgilerin sık olduğu yerde,
En az eğitim; çizgilerin seyrek olduğu yerlerdedir.
Çizgilerin en sık olduğu yerde;
·En fazla aşındırma,
·En zor tırmanma,
·En kısa uzunluk vardır.
İzohipslerde;
·En yüksek noktayı en içteki çizgi,
·En alçak noktayı en dıştaki çizgi gösterir.
İzobarlarda;
·En derin noktayı, en içteki eğri,
·En sığ yeri en dıştaki eğri gösterir.
İç ve Dış Kuvvetler
·En kısa sürede yeryüzünün şekillenmesi depremler ile olur.
·En fazla deprem Büyük Okyanus çevresi, Atlas Okyanusu kıyıları, Akdeniz ülkeleri ve Doğu Afrika’da görülür.
·En az deprem İskandinavya, Doğu Avrupa, Rusya, Kanada ve Avustralya’da görülür.
Türkiye’de;
·En fazla deprem, Kuzey Anadolu fay hattı, Batı Anadolu fay hattı ve Güneydoğu fay hattı kuşağında olur.
·En az deprem, Konya ovası, Taşeli platosu, Mardin eşiği ve Ergene havzasında olur.
·En şiddetli ve zararlı deprem, tektonik depremdir.
·Volkanizmanın en olumlu özellikleri verimli topraklar ile kurşun, krom, pirit ve manganez gibi madenleri oluşturmasıdır.
Mekanik çözülme;
·En fazla çöllerde, kutuplarda ve dağların yüksek yerlerinde görülür.
·En çok kimyasal çözülme Ekvatoral bölgelerde görülür.
Türkiye’de;
·En verimli taşınmış toprak alüvyondur.
·En fazla yıkanmış toprak laterittir.
·En verimsiz toprak Tundra toprağıdır.
Türkiye’de;
·En fazla heyelan Doğu Karadeniz’de görülür.
·En az heyelan İç Anadolu’da görülür.
·En geniş havzaya Amazon nehri sahiptir.
·En yüksek debiye (akıma), Amazon, Kongo, Missisipi ve Nil nehri sahiptir.
·En düzenli rejime Amazon, Kongo ırmakları sahiptir.
·En çok derine aşındırma akarsu ağzındadır.
·En önemli akarsu aşındırma şekli vadilerdir.
·Denge profilini kazanan akarsuda;
·Eğim en az, hız en az, enerji en az, denizden yükseklik en azdır.
·Türkiye’de rüzgârların en etkili olduğu bölge İç Anadolu’dur.
·Dalga aşındırması en fazla dik kıyılarda etkili olur.
Türkiye’de;
·En fazla falez (yalıyar) Karadeniz kıyılarındadır.
·Gel-git en fazla Kuzeybatı Avrupa kıyılarında görülür.
·Gel-git en belirgin; Bir ay içinde dolunay zamanı, yıl içinde ekinokslarda görülür
İklim
·En önemli atmosfer tabakası Troposfer’dir.
·Güneşten alınan enerji miktarı en çok ışınların düşme açısına bağlıdır.
·En büyük açıyla güneş ışınlarını alan yerler, dönenceler arasıdır.
Dünyada;
·En yüksek sıcaklıklar dönenceler civarında görülür.
·En düşük sıcaklıklar orta kuşak karalarının iç kısımlarında olur.
Türkiye’de;
·En yüksek sıcaklıklar Güneydoğu da, en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğudadır.
·Basınç, en yüksek 30 derece enlemlerindedir. (Suptropikal-Dinamik Yüksek Basınç)
·Bir izobar haritasında çizgilerin en sık olduğu yerde rüzgar en hızlı eser ve en kısa yolu takip eder.
·Havanın taşıyabileceği en fazla neme maksimum nem ya da doyma noktası denir.
Yağışın oluşması için;
·En önce havanın yükselmesi gerekir.
·En çok konveksiyon yağış, Ekvator çevresinde görülür.
Dünyada;
·Yağış rejimi düzenli bir şekilde en fazla yağış alan yer Ekvatoral Bölgedir.
·Yağış rejimi düzensiz olarak en fazla yağış alan yer Muson Asyasıdır.
·En az yağış 30 derece enlemleri civarındadır.
Türkiye’de;
·En fazla yağış Doğu Karadeniz’de,
·En az yağış Tuz gölü civarında,
·En kurak Güneydoğu Anadolu’dur.
·En sıcak iklim ekvatoral iklimdir.
·En soğuk iklim kutup iklimidir.
·En fazla günlük sıcaklık farkı çöl ikliminde, görülür.
·En az günlük sıcaklık farkı Ekvatoral iklimde görülür.
·En fazla yıllık sıcaklık farkı Karasal iklimdedir.
·En az yıllık sıcaklık farkı Ekvatoral iklimdedir.
·En düzenli yağış rejimi Ekvatoral iklimdedir.
·En düzensiz yağış rejimi çöl iklimindedir.
·En çok kışın yağış alan iklim Akdeniz iklimidir.
·En çok sonbaharda yağış alan iklimler ılıman okyanus iklimi ve Karadeniz iklimidir.
·En çok yağışı ilkbahar ve sonbaharda alan iklim Ekvatoral iklimdir.
·Yağış rejimleri birbirine en çok benzeyen iklimler; Muson,Savan ve şiddetli Karasal iklimlerdir.
Nüfus ve Yerleşme
Dünyada;
En sık nüfuslu yerler;
Güneydoğu Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın doğusudur.
En seyrek nüfuslu yerler;
Kutup bölgeleri, çöller, yüksek dağlar ve Ekvatoral bölgelerin alçak yerleridir. (Amazon ve Kango boyları)
Dünyada;
·En fazla nüfus artışı Afrika, Güney Amerika ve Güney Asya’dadır.
·En az nüfus artışı Avrupa’dadır.
Türkiye’de;
·En sık nüfuslu bölüm, Çatalca-Kocaeli bölümüdür.
·En seyrek nüfuslu bölüm, Hakkari bölümüdür.
·En hızlı nüfusu artan il, İstanbul’dur. (sürekli göç sebebi ile)
Türkiye’de;
·En çok göç alan il, İstanbul’dur.
·En çok göç veren iller, Artvin ve Rize’dir.
Gelişmiş bir ülke ile geri kalmış bir ülke karşılaştırıldığında;
Gelişmiş ülkelerde;
·Orta yaş nüfus en azdır.
·Genç nüfus en azdır.
·Ortalama yaşam süresi en uzundur.
·Doğurganlık en azdır.
·Sanayi gelirleri en fazladır.
·Tarım gelirleri en azdır.
·Okur-Yazar oranı en fazladır.
·Sağlık hizmetleri en fazladır.
·Milli gelir en fazladır.
·Sanayi ürünleri ihracatı en fazladır.
·Tarım ürünleri ihracatı en azdır.
·Sanayi ürünleri ithalatı en azdır.
·Tarım ürünleri ithalatı en fazladır.
·Kent nüfusu en fazladır.
·Kır nüfusu en azdır.
·Nüfus artışı en azdır.
·Üretim en fazladır.
·İç göç en azdır.
·Dışarıdan gelen işçi en çoktur.
·Tarımın iklime bağımlılığı en azdır.
·İklimin nüfus dağılışına etkisi en azdır.
·Modern tarım metodu en fazladır.
·Bağımlı nüfus en azdır.
·Alt yapı sorunu en azdır.
·Bebek ölümü en azdır.
Dünyada;
En fazla nüfuslanmış kıta Asya, en az nüfuslanmış kıta Avustralya’dır.
Türkiye’de;
·En fazla göç veren bölge Karadeniz’dir.
·En az göç veren bölge Marmara’dır.
·En fazla nüfuslanmış bölge Marmara’dır.
·En az nüfuslanmış bölge Güneydoğu Anadolu’dur.
Tarım ve Ekonomi
·En fazla intensif tarım Batı Avrupa ülkelerinde uygulanır.
·En fazla kakao Brezilya’da üretilir.
·En çok kauçuk ABD’de üretilir.
·En çok hurma; Irak, Mısır, Arap ülkelerinde üretilir.
·En fazla yer fıstığı; Hindistan’da üretilir.
·En fazla pamuk; BDT ve ABD’de üretilir.
·En çok çay; Hindistan, Çin ve Srilanka’da üretilir.
·En çok portakal; ABD ve Brezilya’da üretilir.
·En çok muz; Brezilya, Hindistan, Filipinler, Endonezya ve Ekvatorda üretilir.
·En çok pirinç; Muson Asya’sında üretilir.
·En çok mısır; ABD’de üretilir.
·En çok buğday; ABD, BDT, Kanada, Arjantin, Türkiye ve Hindistan’da üretilir.
·En fazla fındık; Türkiye’de üretilir.
·En fazla incir; Türkiye’de üretilir.
ACI
■ Bütün acılara dayanılır, yeter ki ekmeğin olsun. CERVANTES
■ İşi çok olanların gözyaşları için vakitleri yoktur. LORD BYRON
■ Acı çekmek, ölmekten daha çok cesaret ister. NAPOLEON
■ Tatlı şeyler, sonu iyi biten acılardır. AESKHYLOS
■ Hiçbir şey, acıdan daha hızlı gelemez. BAİLEY
■ Dünkü acılar, bugünkü sevinçlerin kaynağını oluşturur. POLLOK
■ Acı, acıyı bastırır. TÜRK ATASÖZÜ
AÇLIK
■ Açlık, kılıçtan bile keskindir. BEAUMONT İLE FLETCHER
■ Açlık, dünyanın en güzel salçasıdır. CERVANTES
■ Aç tavuk düşünde darı ambarı görür. TÜRK ATASÖZÜ
AKRABALAR
■ Akrabalarının sevmediği insanı kimse sevmez. PLAUTUS
■ En kötü nefret, akrabaların nefretidir. TACITUS
■ Akrabalar, ne yaşamasını nede ölecek zamanı bilen insanlardır. OSCAR WILDE
ALÇAKGÖNÜLLÜLÜK
■ Övülmek isterseniz, alçak gönüllülüğü yem olarak kullanabilirsiniz. CHESTERFİELD
■ Gerçekten alçak gönüllü olan bir insan, kendisinden hiç söz etmeyen insandır. LA BRUYERE
■ İnsan gururu yüzünden de alçak gönüllü olabilir. MANTAİGNE
■ İnsan yüzü kızaran hayvandır. MARK TWAİN
■ Bir adamın gerçekten büyük olup olmadığını, onun alçak gönüllülüğünden anlayabilirsiniz.
■ Senden iyilere yerini vermesini bil. KEBLE
APTALLIK
■ Her aptal onu beğenen başka bir aptal bulur. BOİLEAU
■ Gençler, yaşlıların aptal olduklarını sanırlar, ama yaşlılar gençlerin aptal olduklarını bilirler.
■ Bilgili bir aptal, bilgisiz bir aptaldan daha aptaldır. MOLİERE
■ Büyük tehlike, yarı aptallarla yarı akıllıların arasında yatar. GEOTHE
■ Eğer hiç aptal görmek istemiyorsanız, gözlüklerinizi kırın. RABELAİS
■ İnsanlar aptal olarak yaşayabilirler; ama aptal olarak ölemezler. YOUNG
■ Aptal ata binmiş, bey oldum sanmış. TÜRK ATASÖZÜ
■ Kendini akıllı sanan herkes aptaldır. VOLTAİRE
■ Yaşamanın tadını çıkarmaktan korkana aptal derim. ALBERT CAMUS
AŞK
■ İlk ve son aşkımız kendimize karşı olandır. BOVEE
■ Aşk, masraflarla çevrilmiş bir duygu okyanusudur. LORD DEWAR
■ Gençlerin istekleri: Aşk, Para, sağlık. Yaşlıların istekleri: Sağlık, para, aşk. Erkekler aşka âşık olarak başlarlar, kadınlara aşık olarak bitirirler; kadınlarda erkeklere aşık olarak başlar, aşka aşık olarak bitirirler. REMY DE GOURMONT
■ Aşk Fransa’da bir komedi, İngiltere’de bir trajedi,İ talya’da bir opera, Almanya’da bir melodramdır. MARGUERİTE BLESSİNGTON
■ Aşk, deniz meltemleri gibidir; sesini duyarız, nereden nereye gittiğini kestiremeyiz. BORNE
■ Aşkın gözü kördür. PROPERTİUS
■ Aşk, yüreklerden gökyüzüne kadar uzanan ateşten bir merdivendir. E.GEİBEL
■ Aşk, yepyeni kalabilen eski bir masaldır. H.HEİNE
■ Aşkın gelişi, aklın gidişidir. ANTOİNE BRET
■ Beni az, ama uzun sev. MARLOWE
■ Aşk, geceyi bile gün ışığına boğabilir. A. SALLE
■ Sevmeyi bilmeyen, ölmeyi de bilmez. ANONİM
■ Aşk, sürekli bir mutluluktur. GEORGE SAND
■ En tatlı gelen sevinç ve en kötü gelen acı aşktır. BAİLEY
BABALAR
■ Baba bilgisiyle adam olunmaz. TÜRK ATASÖZÜ
■ Baba malı tükenir. TÜRK ATASÖZÜ
■ Babalar, doğanın yarattığı bankerlerdir. FRANSIZ ATASÖZÜ
BAĞIŞLAMAK
■ Bir düşmanı bağışlamak, Bir dostu bağışlamaktan daha kolaydır. MME. DOROTHEE DELUZY
■ Başkalarını hep bağışla; kendini hiç bağışlama. SYRUS
■ Sevdiklerimiz, bizi aldattıkları zaman onları bağışlarız. Aslında en az bağışlanması gereken kişiler onlardır.
BASIN
■ Basın, milletin müşterek sesidir. ATATÜRK
■ Meclis, konuşma ve basın hürriyetlerini kısan kanunlar yapamaz. ABD ANAYASASI.
■ Basın hürriyeti kalkarsa, vicdan, eğitim, konuşma hürriyetleri de kalkar. F.D.ROOSEVELT
■ Basın hürriyeti, öteki hürriyetlerin emniyet sübabıdır; diktatör hükümetlerden başka hiçbir kuvvet onu kısamaz. GEORGE MASON
■ Bizi idare edenler, hükümetler ve gazetelerdir. WENDEL PHİLLİPS
■ Gazetesiz bir hükümet idaresine, hükümetsiz bir gazete idaresini tercih ederim. JEFFERSON
■ İyi bir başyazıda insanlara kendi düşüncelerinizi değil, onların düşüncelerini verebilirsiniz.
■ Hürriyetimiz, basın hürriyetine dayanır; basın hürriyetlide kaybolmadan kısılmaz. A.BRİSBANE
■ Üç gazete, beni yüz sancaktan daha çok korkutur. NAPOLEON
BAŞARI
■ Hiçbir başarı kazanamayanlar için en tatlı şey, başarıdır. EMİLY DİCKİNSON
■ Dünyada başarı kazanmanın iki yolu vardır: Kendi aklından faydalanmak, başkalarının akılsızlığından faydalanmak. BRUYERE
■ Dünyada başarı kazanabilmek için aptal görünmeli, akıllı olmalıdır. MONTESQUİEU
BEKARLIK
■ Bekar bir adam, son saniyede daha iyisini bulan kadınların bir hatırasıdır. ANONİM
■ Topluma en büyük eserleri, çocuksuz adamların evlenmemiş olanları vermişlerdir. BACON
■ Bekar gözüyle kız alınmaz. TÜRK ATASÖZÜ
BENCİLLİK
■ Sevgililerin birbirilerinden hiç bıkmamalarının sebebi, hep kendilerinden söz etmeleridir.
■ Herkesin sizden iyi bir şekilde söz etmesini mi istiyorsunuz? Öyleyse kendinizi övmeyin. PASCAL
BİLGİ
■ Gençken bilgi ağacını dikmesek, yaşlandığımız zaman gölgesine sığınacak bir yerimiz olmayacaktır. S.R.CHAMFORT
■ Bilgi, sevgiyle zekânın anasıdır. A.W.HARE
■ Bütün bildiğim, bir şey bilmediğimdir. SOKRATES
■ Bazı şeyleri yarım bileceğine, bir şey bilme daha iyi. NİETZSCHE
■ İnsanın, cahil olduğunu bilmesi bilgiye atılmış ilk adımdır. DİSRAELİ
■ Dünyada en zor şey, insanın kendini bilmesidir. THALES
■ Bildiklerini saatin gibi kullan; kendine sakla. Herkesin ortasında sık sık çıkarıp caka satma. CHESTERFİELD
■ Başkalarını bilen kimse bilgili, Kendini bilen kimse akıllıdır. LAO-TSZE
■ Ne olacağımızı değil, ne olduğumuzu biliriz. SHAKESPEARE
■ Bazı insanlar koca evreni bilirler de kendilerini bilmezler. LA FONTAİNE
■ Çok bilenin, derdi de çok olur. LESSİNG
BOŞ İNANÇLAR
■ Boş inançlar, cılız akıllıların dinleridir. BURKE
■ Boş inançlarda, Tanrıya karşı duygusuz bir korku vardır. CİCERO
CEZA/CEZAEVİ
■ Suçluları asmak onları iyileştiremez ki. VOLTAİRE
■ En büyük cezaevi taş duvarların, demir parmaklıkların değil, insan kafasının içidir. LOVELACE
■ Haklıların mahkûm edildiği bir ülkede, bütün doğruların yeri cezaevidir. THOREAU
CUMHURİYET
■ Cumhuriyetler zenginlikten, diktatörlerde yoksulluk yüzünden yıkılırlar. MONTESQUİEU
ÇOCUKLAR
■ Çocuklar iyi yapmanın en iyi yolu onları sevindirmektir. OSCAR WILDE
■ Çocukları eleştirmecilerden çok, örneklere ihtiyacı vardır. JOUBERT
■ Bir çocuk sütle ve övgüyle beslenir. LAMB
■ Çocuk mantığın uykusudur. ROUSSEAU
■ Mutlu çocuk! Beşik ne büyük geliyor sana; büyü de bakalım dünyaya sığabilecek misin?
■ Çocuklar uyuya uyuya büyür, ihtiyarlar uyuya uyuya ölür. TÜRK ATASÖZÜ
■ Çocukları duymayınız, görünüz. İNGİLİZ ATASÖZÜ
DAVRANIŞLAR
■ Erkekler yasaları, kadınlar davranışları şekillendirir. DE SEGUR
■ Davranışlar herkesin kendini seyrettiği bir aynadır. TERENCE
DEDİKODU
■ Dünyada, kendi hakkında konuşulmaktan daha kötü bir şey vardır; kendi hakkında konuşulmamak. OSCAR WILDE
DEĞİŞME
■ Irmaktan geçerken at değiştirilmez. TÜRK ATASÖZÜ
■ Her gün değişiyoruz; düşüncelerimizle eserlerimiz nasıl aynı kalabilir? CARLYLE
■ Yüksek bir mevkiye yerleşen alçak bir kişiden daha kötü bir şey olamaz. CLAUDİANUS
DEMOKRASİ
■ Demokrasi, halkın halk tarafından halk için iradesidir. LİNCOLN
■ Demokrasinin kusurları, yine demokrasiyle kapatılır. ALFRED E.SMİTH
■ Demokrasi demek, ”sende benim kadar iyisin” demektir. THEODORE PARKER
DENEY
■ Deneyler, en iyi öğretmenlerdir. Yalnız okul masrafları biraz çoktur. CARLYLE
■ Başkalarının deneylerinden yararlanmayı bilecek kadar akıllı kimse var mı şu dünyada.
DİKTATÖRLÜK
■ Nasıl güneş batmadan akşam olmazsa; basının elinden özgürlüğü alınmadan da diktatörlük olmaz. COLTON
■ Bir ulusu tek kişinin idare edebileceğine inanırım, şu şartla: O adam ayaklarında çizme, elinde kırbaç, O ulus sırtında semerle doğarsa.
ALGERNON SİDNEY
■ İyi bir anayasa, en iyi diktatörlükten kat kat iyidir. MACAULAY
DİL
■ Kendi dilini tam olarak bilmeyen, başka dili de öğrenemez. G. BERNARD SHAV
■ Kuşlar ayaklarıyla, insanlar dilleriyle yakalanırlar. THOMAS FULLER
■ Dil sürçeceğine ayak sürçsün daha iyi. HERBERT
■ Dilsiz olmak, çok söylemekten yeğdir. TÜRK ATASÖZÜ
DİLENCİLER
■ Ölü bir imparator olmaktansa, yaşayan bir dilenci olmak daha iyidir. LA FONTAİNE
■ Bir dilenciyi at sırtına koy da bak, nasıl dört nala sürüyor. BURTON
■ Dilencilerin seçmeye hakkı yoktur. BEAUMONT İLE FLETCHER
DOKTRİNİN
■ Doktrinin derisi soğukluktur, ama içi tıka basa samanla doludur. HENRY W.BEECHER DOSTST
■ Üç gerçek dost vardır: Yaşlı bir eş, yaşlı bir köpek, hazır para. FRANKLIN
■ Dostu olmayanın düşmanı da olmaz. TENNYSON
DÜŞMAN
■ İnsanın en büyük düşmanı kendisidir. CİCERO
■ Bir tek düşmanı olan, her yerde onunla karşılaşır. EMERSON
■ Tanrı’ya ettiğim dua pek kısadır: ”Tanrım, düşmanlarımı gülünç duruma düşür. ”VOLTAİRE
■ Düşmanın eline kılıç verilmez. TÜRK ATASÖZÜ
■ Düşmanın karınca gibi ise sen onu fil gibi san. TÜRK ATASÖZÜ
■ Düşmanım dost olacağına, düşman olsun daha iyi. BİAS
■ Uyuyan köpeği uyandırmaya gelmez. ALLESSANDRO ALLEGRİ
■ Unutma ki, ağzında bal olan arının kuyruğunda da iğnesi vardır. LYLY
DÜŞÜNCE
■ Fikirler cebir ve şiddetle, top ve tüfekle asla öldürülemez. ATATÜRK
■ Büyük işler gibi, büyük düşüncelerinde davula ihtiyaçları yoktur. BAİLEY
■ Uyuyan düşünce, bir daha uyumaz. CARLYLE
■ Düşünceler iyi ve cesur olanların beyinlerinde, kollarında gelişmelidir; yoksa rüya olmaktan ileri gidemezler. EMERSON
■ Hiçbir ordu, zamanı gelmiş bir düşünceye karşı koyamaz. VİCTOR HUGO
■ Düşüncelerini değiştirmeyenler sadece aptallarla ölülerdir. LOWELL
■ Düşünüyorum, öyleyse varım. DESCARTES
■ Düşünmeden öğrenmek, vakit kaybetmektir. KONFİÇYUZ
■ Herkes düşüncelerinde yanılabilir. Ama aptallar bir türlü yanıldıklarını anlayamazlar. CİCERO
■ Soylu düşünceleri olan kişiler yalnız değildirler. SİR PHİLİP SİDNEY
■ Büyük düşünceler, yürekten doğar. VAUVENARGUES
■ İnsan, savaşmadığı düşüncelerini değiştiremez. THOMAS MANN
■ Düşünce rüzgar, bilgi, yelken, insanlık bir kayığın kendisidir. A.W.HARE
■ Ölümsüz olarak bildiğim tek şey, düşüncedir. MEREDİTH
■ Acayip şeyler, acayip düşüncelerden doğar. SHELLEY
■ Düşüncelerle karşılaşınca, zayıflar korkar, aptallar karşı gelir, akıllılar karar verir. J.ROLAND
■ Alçakgönüllü yüreklerde yaşayan düşünceler, yüksek düşüncelerdir. MONTAİGNE
GECE
■ Gecenin kara pelerini herkesi aynı şekilde örter. DU BARTAS
■ Sabah yaklaştıkça, gece kararır. LONGFELLOW
■ Gece, kadınlarla yıldızları güzel gösterir. LORD BYRON
■ Gecenin binlerce gözü vardır. W.BOURDİLLON
GEÇMİŞ
■ Geleceğin en iyi peygamberi geçmiştir. JOHN SHERMAN
■ Geçmişi hatırlamayanlar, onu bir kere daha yaşamak zorunda kalırlar. GEORGE SANTAYANA
■ Geçmiş, bir kova külden başka bir şey değildir. CARL SANDBURG
GELECEK
■ Dünyada her şey yıkılsa bile, gelecek yerinde durur. BOVEE
■ Geleceği hiç düşünmem; ansızın geliverir. ALBERT EİNSTEİN
■ Bu günü görmek. Geleceği görmekten daha kolaydır. FRANKLİN
■ Geleceği satın alabilecek tek şey, bugündür. SAMUEL JOHNSON
GENÇLİK
■ Geçlik, insanın başına hayatta bir kere gelir. LONGFELLOW
■ Gençliğimizin rüyalarından ayrılmalıyız. SCHİLLER
■ Ne kadar uzun yaşarsanız yaşayın; ilk yirmi yıl ömrünüzün en uzun yarısıdır. SOUTHEY
■ Gençlikte, güzellikte akıl arama! HOMEROS
GÖZLER
■ Gözler kendilerine, kulaklar başkalarına inanırlar. ALMAN ATASÖZÜ
■ İnsan, gözleri kapalı olduğu zaman da görebilir. COLERİDGE
■ Bütün mesele, ruhları görebilecek gözler edinmektir. LORD BYRON
■ Gözler insan ruhunun penceresidir. DU BARTAS
GÖZYAŞLARI
■ Gözyaşları, acının sessiz sözleridir. VOLTAİRE
■ Gözyaşları, insan ruhuna yağan yaz yağmurlarıdır. ALFRED AUSTİN
■ En çabuk kuruyan şey, gözyaşıdır. CİCERO
GURUR
■ Gururla zayıflık, ikiz kardeştirler. LOWELL
■ Küçük insanların büyük gururları vardır. VOLTAİRE
■ Bütün büyük yanlışlıkların altında gurur yatar. RUSKIN
KADIN
■ Bir kadın sevgisine ulaşmak için geçilen yolların en kısası ”acındırmaktır.” B.I.FLETCHER
■ Kadını güzel yapan Tanrı; sevimli yapanda şeytandır. VİCTOR HUGO
■ Kadınların aşkları suya yazılmış inançları da kuma çizilmiştir. AYTOUN
■ Kadınların üzüntüsü yaz fırtınası gibidir; şiddetli ama kısa olur. JOANNA BAİLLİE
■ Kadın insanın gölgesi gibidir; kovalarsanız kaçar, kaçarsanız kovalar. CHAMFORT
■ Erkekler, kadınlara istediklerini söylerler; kadınlar, erkeklere istediklerini yaparlar. DE SEGUR
■ Kadınların çoğu, resimleri kadar genç değildir. SİR MAX BEERBOHM
■ Kadınlar, gururlarını kurtaran yalanlardan hoşlanırlar. G.F.ATHERTON
■ Kadınların ellerine düşeceğine kucaklarına düş. BİERCE
■ Kadınların en büyük suçları erkeklere benzemek istemeleridir. DE MAİSTRE
■ Kadının namusunu erkeklere karşı koruması, ününü kadınlara karşı korumasından çok daha kolaydır. ROCHEBRUNE
■ Kadının kötüsü kadar kötü, iyisi kadar da iyi bir yaratık yoktur. EURİPİDES
■ Bir kedinin dokuz canı, bir kadının da dokuz kedi kadar canı vardır. FULLER
KALEM
■ Kalem, kılıçtan daha güçlüdür. BULWER-LYTTON
■ Kalem, acemi avcıların elinde hedefini şaşıran bir ok da olabilir. BARACCİO
■ Dünyayı yönetenler kalem, mürekkep ve kâğıttır. JAMES HOWELL
KAN
■ Kan dökenin kanı temiz kalmaz. BARACCİO
KANDIRMA
■ İnsanı kendisi kadar kimse kandıramaz. GREVİLLE
EVLİLİK
■ Bütün bildiklerini karısına söyleyen koca, az şey biliyor demektir. THOMAS FULLER
■ Karılar; gençlerin sevgilisi, orta yaşlıların arkadaşları, yaşlılarında dadısıdır. BACON
■ Kötü kızdan iyi karı olmaz. FRANKLIN
■ Bütün kocalar aynıdır, yüzleri değişik olmazsa birbirinden ayırt edemezsiniz. ANONİM
■ İyi bir koca sağır, iyi bir karıda kör olmalıdır. ANONİM
■ İyi bir koca geceleyin ilk uyuyan, sabahleyin de son kalkan kişi olmamalıdır. BALZAC
KOMŞU
■ Arkadaşsız ederiz, ama komşusuz edemeyiz. THOMAS FULLER
■ Komşunun tarlası daha verimli, komşunun sütü daha çok görünür. OVİDİUS
KONUK
■ Misafir misafiri istemez; ev sahibi hiçbirini istemez. TÜRK ATASÖZÜ
■ Hiçbir konuk üç günden fazla çekilmez. PLAUTUS
■ Fırtınanın kapınıza attığı konuklara iyi davranın. HORATİUS
KONUŞMAK
■ Konuşmak, öğrenmeye yol açar; ama dehanın okulu yalnızlıktır. GİBBON
■ Sessizlik de bir çeşit konuşma sanatıdır. HAZZLİTT
■ İnsan ne kadar az düşünürse, o kadar çok konuşur. MONTESQUIE
■ Her insanın düşündüğünü söylemeye, her dinleyenin de ona karşı çıkmaya hakkı vardır. SAMUEL JOHSON
■ Söylediklerini kabul etmeyebilirim; ama söyleme hakkını ölünceye kadar desteklerim. VOLTAİRE
■ Konuşma, insanın aklını kullanma sanatıdır. EFLATUN
■ Çok konuştukça, düşünce ölür. HALİL CİBRAN
KÖTÜLÜK
■ Biri sana kötülük ederse unut, ama sen birine kötülük edersen hiç unutma. HALİL CİBRAN
■ Kötü olaylar, kötü sebeplerden doğar. ARİSTOPHANES
■ Çamur atma; hedefini şaşırır, kirli ellerinle kalıverirsin. JOSEPH PARKER
■ Kötü kazanabilir. Ama üstün gelemez. JOSEPH ROUX
■ Kötülüğün içine kolayca girilir, ama güçlükle çıkılır. MME. DE. MAİNTENON.
■ En çok, kendine yapacağın kötülüklerden kork. PESTALLOZİ
■ Kimse bir birinden kötü olamaz. JUVENAL
■ Kötülükle ancak kötülük uyuşabilir. LİVY
MODA
■ Modadan ayrılmayan bir kadın, kendine aşık olmuş bir kadındır. LA ROCHEFOUCAULD
■ Moda öyle dayanılmaz, öyle çirkin bir şey ki, altı ayda bir değiştirmek zorunda kalırız. O.WILDE
MUTLULUK
■ Bana bir mutluluk söyleyin ki, acı karşılığında elde edilmiş olmasın. MARGERET OLİPHANT
■ Herkes mutluluktan bahseder, ama pek az kimse bilir onu. MME. JEANNE P.ROLAND.
■ Herkes kendi mutluluğunun demircisidir. ALMAN ATASÖZÜ
■ Talihli olanların horozları bile yumurtlamaya başlar. RUS ATASÖZÜ
■ Mutluluk, sağlamlığı yaratır. C.W.CURTİS
■ Mutluluk, paylaşılmak için yaratılmıştır. CORNEİLLE
■ Mutluluk, bizi zorlayan kadere karşı kazanılan zaferlerin en büyüğüdür. ALBERT CAMUS
■ İnsanlar için en ideal düzen, onların mutlu olduğu düzendir. ALBERT CAMUS
■ Başkalarının mutluluğundan kendine pay çıkaran insan, en mutlu insandır. GEOTHE
NAMUS
■ Namuslu davranmak en iyi siyasettir. CERVANTES
■ Namuslu bir adam, Tanrı’nın en soylu eseridir. ALEXANDER POPE
NÜKTE
■ Keskin nükteler de, keskin bıçaklar gibi sık sık sahiplerinin parmaklarını keser. ARROWSMİTH
■ Nükte, konuşmanın yemeği değil, tuzudur. HAZZALİT
■ Bir gram nükte, bir kilo acıya bedeldir. RİCHARD BAXTER
ÖĞRENMEK
■ Herkes öğrenmek ister; kimsede karşılığını vermeye kalkışmaz.JUVENAL
■ Öğrenmenin üç kaynağı vardır; çok görmek, çok acı çekmek, çok çalışmaktır. CATHERALL
■ İnsan, kendi yanlışlarından çok şey öğrenebilir. FREUDE
ÖĞÜT
■ Verilen öğütlerden yalnız akıllılar yararlanır. SYRUS
■ Hiçbir zaman kimseye savaşa gitmeyi ya da evlenmeyi öğütleme. İSPANYOL ATASÖZÜ
■ Konuşacak zamanı bil; krallara öğüt vermek tehlikelerin en büyüğüdür. HERRİCK
■ Sakın bir toplulukta öğüt vermeye kalkma. ARAP ATASÖZÜ
■ Sersemler bile ara sıra iyi öğütler verir. BOİLEAU
■ Ne öğüt verirsen ver, yalnız kısa olsun. HORİTUS
■ Öğüt, geçer akçelerin en küçüğüdür. BİERCE
■ Aklı az olanın verdiği öğüt çok olur. BOİLEAU
■ En iyi öğüdü ancak kendine verebilirsin. CİCERO
■ En iyi öğüt verenler kadınlardır. CELDERON
■ Salım limanda olanlar, rahat öğüt verirler. SCHİLLER
ÖVGÜ
■ Akıllı erkeği arkasından, kadını da yüzüne karşı öv. GAL ATASÖZÜ
■ Bütün seslerin en tatlısı övgüdür. KSENOPHON
■ Beni daha az övseydin, seni daha çok överdim. LOUİS XIV
ÖZÜR
■ Özür, yalandan daha korkunç, daha kötüdür; üstü örtülmüş bir yalandır çünkü. ALEXANDER POPE
■ Akıllı bir kimse, hiçbir zaman özür dilemek zorunda kalmaz. EMERSON
PARA
■ Para iyi bir uşak, kötü bir efendidir. BACON
■ Paranın değerini öğrenmek isterseniz, borç almaya çalışın. FRANKLIN
■ Varlığında bu kadar gururlandığın paran, senin doğumunu değiştiremez ki. HORATİUSUS
■ Para konuşunca, doğruluk susar.
RUS ATASÖZÜ
■ Para arttıkça, para sevgisi de artar. JUVENAL
■ Para önden gidip insana bütün yolları açar. SHAKESPEARE
■ Çoğu kötülüğün başı, para sevgisidir. ANONİM
PARTİLER
■ Ülkenin yararlı olan, partisine de yararlı olur. R.B.HAYES
■ Siyasi partiler birbirini kontrol etmek için kurulurlar. HENRY CLAY
■ Partiler, düzenli düşüncelerdir. DİSRAELİ
PAZARLIK
■ Pazarlık etmek için, en az iki kişi olması gereklidir. İNGİLİZ ATASÖZÜ
■ Kimsenin kazançlı olmadığı pazarlık, kötü bir pazarlıktır. İNGİLİZ ATASÖZÜ
■ Az samimiyet tehlikeli, çok samimiyet de, çok tehlikelidir. OSCAR WİLDE
■ Samimiyetin dili yoktur. O, gözlerden anlaşılır. ATATÜRK
■ Samimiyeti yitirmek, gücünü yitirmektir. BOVEE
SANAT
■ Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir. ATATÜRK
■ Sanat ne kadar uzun tanrım, hayat ne kadar kısa.! GOETHE
■ Sanatı duyan insanlarla, sanatı anlayan insanlar çoktur; ama sanatı hem duyan, hem de anlayan insan pek azdır. G.S. HİLARD
■ Sanatçıya iki göz yetmez. LAMARTINE
■ Sanatlar, hürriyet tarafından emzirilince büyürler. SCHİLLER
■ Sanatın düşmanı bilgisizliktir. BEN JOHNSON
SAVAŞ
■ Harp zorunlu ve kaçınılmaz olmalıdır. Milletin hayatı tehlikeyle karşı karşıya kalmadıkça harp bir cinayettir. ATATÜRK
■ Savaşta bütün gecikmeler tehlikelidir. DRYDEN
■ Savaşı bilmeyen, barışı da bilmez. JAPON ATASÖZÜ
■ Savaş, bulduğu ülkeyi bir daha bırakmaz. BURKE
■ Savaşta yasalar susar. CİCERO
■ Kötü bir barış, savaştan daha berbattır. TACİTUS
■ Akıllılar dövüşmeden önce kazanırlar, cahiller kazanmak için dövüşürler. ZHUGE LİANG
SIR
■ Başkaları senin sırrını açıklamasını istemiyorsan, sen kendi sırrını açıklama. SENACA
■ Bir insan sarhoş olunca ya da aşık olunca sır tutamaz. ANTİPHANES
SİYASET
■ Her siyasi parti, kendi yalanını yutarken ölür. JOHN ARBUTHNOT
■ Bir siyasetçi gelecek seçimi, bir devlet adamı gelecek kuşağı düşünür. JAMES F.CLARKE
■ Devlet adamı koyunu kırpar; siyasetçi koyunun derisini yüzer. AUSTİN O’MALLEY
■ Çağdaş siyasi toplum, ”insanları umutsuzluğa düşürme makinesi” dir. ALBERT CAMUS
■ Muhalefetin görevi, muhalefet etmektir. RANDOLPH CHURCHİLL
■ Siyasetle ahlakı ayıranlar, ikisine de bir şey anlamamışlar demektir. JOHN MORLEY
SONUÇ
■ Küçük bir kıvılcım, yangına sebep olur. DANTE
■ Koca selleri meydana getirenler, küçük dereciklerdir. SHAKESPEARE
SÜSLENMEK
■ Çok süslenenlere bakın; hepside gizlenmek istiyordur. ARİSTO
■ Hiç giyinmeyen bir güzel, en iyi biçimde giyinmiş demektir. PHİNEAS FLETCHER
■ Aynaya bakacağına, üstündeki elbiselere bak. BARACCİO
ŞEREF
■ Her âşık, şairdir. EFLATUN
■ Şairlerin yalan söylemek için ehliyetleri vardır. PLİNİUS
■ Şiir şeytanın şarabıdır. ST AUGUSTINE
■ Şiir, güzelliğin ülkesinde yaşayan gerçektir. GİLFİLLAN
TARAFSIZLIK
■ Yürek hiçbir zaman tarafsız değildir. SHAFESBURY
■ Tarafsızlık, bir ilke olarak sürüp giderse, zayıflık olur. KOSSUTH
■ Tarafsızlık, geri tepen bir armağandır. BARACCİO
TARIM
■ Gerçek çiftçi, ürününü göremeyeceğini bildiği halde, toprağını eken adamdır. CİCERO
TARİH
■ Tarih, olmayan olayların, o olayların geçtiği yerde bulunmayan kişiler tarafından yazılışıdır.
■ Tarih insanların, düşlerin en aydınlık olanların gerçekleştirmek için giriştikleri umutsuz bir çabadan başka bir şey değildir, ALBERT CAMUS
TARTIŞMA
■ Herkes benim düşünceme katılırsa, yanılmış olmaktan korkarım. OSCAR WILDE
■ Akıllılar, sebepler konusunda tartışır; aptallar da karar verir. ANARCHASİS
■ Güçlü, acı kelimeler zayıf bir sebebe dayanır. VİCTOR HUGO
■ Sakın sofrada tartışmaya kalkmayın; nasıl olsa aç olmayan kazanacaktır. WHATELY
■ Tartışırken, doğruluk hep kaybolur. SYRUS
■ Tartışmalarda yapılan benzetmeler, aşkta söylenen şarkılara benzerler. Hiçbir şeyi kanıtlamazlar. PRİOR
TUTSAKLIK
■ Bir tutsağın boynuna geçirdiğiniz zincirin öteki ucu, kendi boynunuza takılıverir. EMERSON
■ Bir ulus; yarısı hür, yarısı tutsak olursa yaşayamaz. LİNCOLN
■ Zayıfların haklarını korumak için konuşmayanlar, tutsaklardır. LOWELL
ULUS
■ Ulusların çoğu çocuklara benzerler. Büyüdükçe huylarını değiştiremez olursunuz. ROUSSEAU
■ İnsanlar gibi uluslar da deneylerle güçlenirler. S.SMİLES
■ Bir ulusun değeri, o ulusu meydana getiren bireylerin değeriyle ölçülür. JOHN STUART MİLL
UMUT
■ Umut, yoksulun ekmeğidir. THALES
■ Hastalar için hayat oldukça, umut da vardır. CİCERO
■ Umut olmadan, umut edilen ele geçirilemez. LİESHERAK
■ Umut, çalışkanların rüyasıdır. PLİNİUS
■ Kadınların umudu gün ışığında örülmüştür; bir gölge, onları karartır. GEORGE ELİOT
■ Umut, genç tutkuların dadısıdır. BİCKERSTAFF
UMUTSUZLUK
■ Yaşayanlar için umut her zaman vardır. Umutsuzluk, ölüler içindir. THEOKRİTOS
■ Umutsuzluk, sersemlerin elde ettiği bir sonuçtur. DİSRAELİ
ÜLKÜ
■ Bir insanı bulunduğu mevkiyle değil, göz koyduğu mevkiyle ölçmek gerekir. TOLSTOY
■ Ülkü, dünyayı yaşatan bir güçtür. J.G. HOLLAND
■ Ülkülerimiz bizden daha temizdirler. A.B. ALCOTT
ÜN
■ Öldükten sonra unutulmak istemiyorsanız ya okumaya değer şeyler yazın yada yazılmaya değer şeyler yapın. FRANKLIN
■ Ansızın yükseliveren kişiler pek beğenilirler. Ama toprağa hızla basın bir kere, tozun, samanların, tüylerin yükseldiğini göreceksiniz. HARE
ÜZÜNTÜ
■ Zamanın azaltamadığı, yumuşatamadığı üzüntü yoktur. CİCERO
■ Üzüntü bir ilaçtır. WİLLİAM COWPER
■ Ağır bulutlar gibi, ağır yüreklerde sularını akıtınca rahatlarlar. RİVAROL
VERMEK
■ Malını veren az vermiş sayılır. İnsanın kendisini vermesi gerekir. HALİL CİBRAN
■ Yalnız verilene bakma; verene de bak. SECENA
■ Büyük armağan veren, büyük armağan umar. MARTİAL
■ Hediye atın dişlerine bakılmaz. ST. JEROME
VİCDAN
■ Temiz bir vicdan kadar yumuşak hiçbir yastık yoktur. FRANSIZ ATASÖZÜ
■ Kendi yüreğinden korktuğum kadar ne papadan, ne de papazlardan korkuyorum. LUTHER
YAŞ
■ En iyi yananlar, eski odunlar; en güvenilen kimseler, eski dostlar; en rahat okunanlar da, eski yazarlardır. BACON
■ Yirmi yaşında yakışıklı, otuz yaşında güçlü, kırk yaşında zengin, elli yaşında akıllı olmayan insan hiçbir zaman yakışıklı, güçlü, zengin ve akıllı
olamaz. HERBERT
■ Yirmi yaşında istek, otuz yaşında zekâ, kırk yaşında akıl önemlidir. FRANKLIN
■ Çizgiler, yüreklerimizde değil, yalnız alınlarımızda belirir. Çünkü insanın ruhu hiçbir zaman yaşlanmaz. JAMES A.GARFİELD
■ Gençlikte günler kısa, yıllar uzun; yaşlılıkta da günler uzun, yıllar kısadır. PANİN
■ İnsanın kırk yaşına kadar geçen yılları bir kitap, geri kalan yılları da o kitabın eleştirmesidir. SCHOPENHAUER
■ Yaşlılar her şeye inanırlar; orta yaşlılar her şeyden kuşkulanırlar; gençler de her şeyi bilirler.
■ Herkesi bıktırıncaya kadar yaşayan, çok yaşamış demektir. H.GEOGE BOHN
■ Yaş da sevgi gibidir; saklanamaz. THOMAS DEKKER
■ Kalbin yaşı yoktur. EUGENE IONESCO
■ Eğlence, gençlikte günah, yaşlılıkta çılgınlıktır. SAMUEL DANİEL
■ Pek az kimse yaşlanmasını bilir. LA ROCHEFOUCAULD
■ Yaşlanmak isteriz. Ama yaşlılıktan korkarız; bu hayatı ne kadar sevip, ölümden nasıl kaçmak istediğimizi gösterir. LA BRUYERE
■ Hiçbir akıllı adam, daha genç olmayı istememiştir. JONATHAN SWİFT
■ Yaşlanmadan önce iyi yaşamak; yaşlandıktan sonra da iyi ölmek istedim. SENECA
■ Kimse, yaşlı bir adam kadar sevemez. SOFOKLES
■ Yaşlılık ölümden çok daha korkunçtur. JUVENAL
■ Yaşlılar için, öğretmenimin zamanı hiç geçmez. AESKHYLOS
■ Kadınlarla müziğin yaşı yoktur. GOLDSMİTH
YEMEK
■ İnsanın kalbine giden yol, midesinden geçer. SARAH P .PARTON
■ Bana ne yediğini söyle, nasıl bir adam olduğunu söyleyeyim sana. BRİLLAT SAVARİN
■ Yaşamak için yemelisin, yemek için yaşamalısın. CİCERO
YEMİN
■ Yeminine bakıp insana inanma; insana bakıp yeminine inan. AESKHYLOS
■ Çok yalan söyleyenin ettiği yemin de çok olur. ALFİERİ
YENGİ/YENİLGİ
■ Kendi kendine yenmek, zaferlerin en büyüğüdür. EFLATUN
■ Yenilgi, eğitimden başka bir şey değildir. WENDELL PHİLİPS
■ Yenilgi, bir umutsuzluk kaynağı değil, taze bir başlangıç olmalıdır. SOUTH
YOLCULUK
■ Başka ülkeleri ne kadar çok görürsem, kendi ülkemi o kadar çok severim. MME.DE STAEL
■ Yolculuk ederken gözlerini yanına almayı unutma. A.B. ALCOTT
YÖNETİM
■ İşin içine çok aşçı girdi mi, çorbanın tadı tuzu kalmaz. İNGİLİZ ATASÖZÜ
ZAMAN
■ Zamanı sıkıştırmaya kalkma; hayatı meydana getiren şey zamandır. FRANKLİN
■ Zaman, tutsaklar için yaratılmıştır. JOHN B.BUCKSTONE
■ Vakitsiz açan gül, tez solar. TÜRK ATASÖZÜ
■ Zamanın mahvetmeyeceği bir şey yoktur. HORATİUS
ZENGİNLİK
■ İnsanın hayatını düzenleyen akıl değil, zenginliktir. CİCERO
■ Yalnız akıllar zenginliklerini kullanabilir. EURİPİDES
■ Zenginin malı, züğürdün çenesini yorar. TÜRK ATASÖZÜ
■ Zenginlik insanı ya destekler ya da yönetir. HORATİUS
■ Hayat kısadır. İnsan zenginliğini kullanmaya ne kadar erken başlarsa o kadar iyidir. SAMUEL JOHNSON
■ Zenginliğin zevkleri yoksulların gözyaşlarıyla satın alınır. THOMAS FULLER
■ Mademki bu zenginlikler senin, neden öteki dünyaya götürmüyorsun? FRANKLİN
■ Zengin adamlarda sağduyuya pek rastlanmaz. JUVENAL
■ Yoksullara pek cömert davranan zenginlere güvenme. PLAUTUS
■ Dünyada okuduğum en güzel kitap nedir diye sordular. “Annem” adlı kitaptır dedim A.LINCOLN
Edebiyat Dilinde Mani:
Başta aşk olmak üzere hemen her konuda yazılabilen bir halk edebiyatı nazım türüdür. Çoğunlukla 7 heceli dört dizelik bir bendden meydana gelir.Dizeleri 4-5-8-10-14 heceli kalıplarla söylenmiş maniler de vardır. Birinci, ikinci dördüncü dizeler birbirleriyle kafiyeli, üçüncü dize serbesttir. Yani kafiye dizilişi aaxa’dır. aaaxa düzeninde maniler de var. İlk iki dize hazırlık dizeleridir. Son iki dize ile anlam bağlantısı yoktur. Asıl anlatılmak istenen son iki dizede verilir. Bir çok mani çeşidi vardır. En çok kullanılanlar düz ya da tam mani, kesik mani, cinaslı mani, yedekli mani, artık mani’dir.
Düz Mani: Yedişer heceli dört dizeden oluşur. Kafiyeleri çokluk cinassızdır.
Kesik mani: Birinci dizesi 7 heceden az, anlamlı ya da anlamsız bir sözcük grubu olan maniler. Bu kesik dize sadece kafiyeyi hazırlar. Eğer meydan ve kahvehanelerde söylenen ve ilk dizeleri “aman aman” ünlemi ile doldurulan manilerse bunlara İstanbul manileri denir.
Örnek Kesik Maniler:
|Karaca


Aldım aşkın tüfeğin
Vurdum bir kaç karaca
Dünyada bir yâr sevdim
Kaşı gözü karaca
|Dağ bana


Bahçe sana bağ bana
Değme zincir kâr etmez
Zülfin teli bağ bana
|Ayağı


Kuşlardan bir kuş gördüm
Var başında ayağı
Üstad manici isen
Aç maniden ayağı
Cinaslı mani: Kesik manilerde eğer kafiye cinaslı ise bunlara cinaslı mani denir.
Yedekli (artık) mani: Düz maninin sonuna aynı kafiyede iki dize daha eklenerek söylenen maniler. Cinaslı kafiye kullanılmaz, birinci dizeleri anlamlıdır. Yedekli maniye artık mani de denir.
Örnek Yedekli Maniler:
|Ağlarım çağlar gibi


Derdim var dağlar gibi
Ciğerden yaralıyım
Gülerim çağlar gibi
Her gelen bir gül ister
Sahipsiz bağlar gibi
|Ne viran çeşme imiş


Su içecek tası yok
Yıkıldı viran gönlüm
Yapacak ustası yok
Şu vefasız dünyanın
Ucu var ortası yok
Sizde Denemek İster misiniz?
Acaba sarımsaklasak da mı saklasak samanı
Sarımsaklamasak da mı gelir zamanı
Sarımsaklamasak da gelirse zamanı
Niye sarımsaklayalım o zaman samanı.
Adem madene gitmiş. Adem madende badem yemiş.
Madem ki Adem madende badem yemiş niye bize getirmemiş.
Al bu takatukaları takatukacıya takatukalattırmaya .götür eğer
takatukaları takatukacı takatukalatmazsa takatukaları taktukacıya
takatukalattırmadan getir.
Aliş’le Memiş mahkemeye gitmiş mahkemede mahkemeleşmişler mi
mahkemeleşmemişler mi?
Be birader buraya bak başı bereli burma bıyıklı bastı bacak bayan
berberiyle bizim Bedri bey birlikte bir pirinci birinci buluşta birbirine
dizip Bursa pazarına indi.
Bir berber bir berbere “Bre berber gel birader biz beraber
Berberistan’da bir berber dükkanı açalım.” demiş.
Bir pirinci birinci buluşta bir inci gibi birbirine bağlayıp Perlepe
berberi bastıbacak Bedri ile beraber Balıkesir pazarına parasız giden bu
paytak budala babası topal Badi’den biberli bir papara yedi.
Bu çorbayı nanelemeli mi de yemeli nanelememeli mi de yemeli?
Bu ekşi eski ekşi.
Bu mumcunun mumu umumumuzun mumudur.
Bu pikap şu pikap o pikap.
Cüce çinici Celali Hoca gizlice marpuççular içindeki züccaciyecilere gidip
içi Çince yazılı cicili bicili cam çubukları cepceğizine indirmiş.
Çatalca’da başı çıbanlı topal çoban çatal sapan yapar satar.
Değirmene girdi köpek değirmenci vurdu kötek; hem kötek yedi köpek hem kepek yedi köpek.
Dört deryanın deresini dört dergahın derbendine devrederlerse
dört deryadan dört dert dört dergahtan dört dev çıkar.
El alem ala dana aldı aladanalandı da biz bir ala dana alıp aladanalanamadık.
Eller bazlamalandı da biz bazlamalanamadık.
Gökten bir damla düştü şıp benim alnıma şıp anamın alnına şıp benim
alnıma şıp anamın alnına…
İki kel kör kirpinin yırtık kürkünü dişi kel kör kirpinin yırtık kürküne
eklemişler.
İndim dereye sarul seke teke çepiç tek otlarlar. Dedim niçin sarul seke
teke çepiç tek otlarsınız? Dedi bizim sorumuz sopumuz torumuz topumuz
sarul seke teke çepiç tek otlarlar.
İndim kuyu dibine sildim süpürdüm silkindim çıktım.
İt iti itti bit iti itti it biti itti. Bit gitti it gitti. İtti bitti
gitti.
Kartal kalkar dal sarkar dal sarkar kartal kalkar.
Kırk küp kırkının da kulpu kırık küp.
Kırk kanatlılardan Kırklarelili kırkayak kıkırdayarak kırık kırak yerken
kırık kanadına kırıntılar döküldü.
Sizin damda var beş boz başlı beş boz ördek bizim damda var beş boz başlı beş boz ördek. Sizin damdaki beş boz başlı beş boz ördek; bizim damdaki beş boz başlı beş boz ördeğe: “Siz de bizim gibi beş boz başlı beş boz ördeksiniz.” demiş.
Şemsipaşa Pasajı’nda sesi büzüşesiceler.
Şu duvarı badanalamalı mı badanalamamalı mı?
Şu köşe yaz köşesi şu köşe kış köşesi ortada su şişesi.
Şu yoğurdu sarımsaklasak da mı saklasak sarımsaklamasak da mı saklasak.
Tomarzalı topal Şaban yapar çatar satar saban.
Üç tunç tas has hoş hoşaf.
Üstü üç taslı taç saplı üç tunç tası çaldıran mı çabuk çıldırır
yoksa iç içe yüz ton saç kaplı çanı kaldıran mı çabuk çıldırır.
Birinci
İnci, minci
Kim birinci
Çarşıdan aldım
Pirinci
Benim babam
Birinci
Masal Tekerlemeri
Bir varmış bir yokmuş… Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde develer tellal iken, pireler berber iken ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken birden ip koptu beşik devrildi. Babamın kafası yarıldı. Eyvah! Kaç kaçabilirsen dön köşeyi. Neyse sözü fazla uzatmayalım, masaldır bunun adı, tadını kaçırmayalım…