Taliban’ın Afganistan’a hakim olmasıyla ülkelerinden kaçan Afganları barındırmak için daha önce sınır kentlerinde mülteci kampları kurma planları yapan İran, göçü tetikleyeceği endişesiyle kararını değiştirdi ve sınırdaki Afgan mültecileri ülkelerine gönderme kararı aldı.
Sovyetler Birliği’nin 1979’da Afganistan’ı işgalinin ardından İran’a doğru başlayan Afgan mülteci akını, ABD işgali, iç savaşlar ve istikrarsızlık sebebiyle yaklaşık 42 yıldır sürüyor.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin (BMMYK) verilerine göre, Afganistan’ın sınır komşusu İran, 800 bini kayıtlı olmak üzere yaklaşık 3 milyon Afgan vatandaşına ev sahipliği yapıyor.
İran Kadın ve Çocuk Mültecileri Koruma Heyetine göre ise oturma izni olan 950 bin Afgan mültecinin yanı sıra 1,5 milyonu aşkın Afganistan vatandaşı da kaçak şekilde ülkede bulunuyor.
İran, Afganistan’daki çatışmaların artması üzerine ülkenin güneydoğusunda yer alan Sistan-Beluçistan eyaletindeki Milek Sınır Kapısı’nı 6 Ağustos’ta kapattığını duyurdu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami ise 13 Ağustos’taki açıklamasında, Afganistan’a açılan sınırlarının güvende olduğunu ve herhangi bir sorun yaşanmadığını söyledi. İranlı komutan, güvenlik güçlerinin gerekli önlemleri aldığını ve endişe edilecek bir durum bulunmadığını kaydetti.
Son haftalarda Taliban’ın Afganistan vilayetlerini peş peşe kontrolüne almasının ardından başkent Kabil de düşünce bazı Afganlar İran’a kaçtı ancak İran sınır güvenliği, Afgan mültecilerin ülkeye girişine izin vermedi. İran Kızılayı ise sınırda tutulan Afganlara yardım ulaştırıldığını ve yaklaşık 24 saatin ardından göçmenlerin ülkelerine geri gönderildiğini açıkladı.
İranlı yetkililer, mülteciler için geçici kamp kurma planından vazgeçti
Tahran yönetimi, Afganistan’daki çatışmaların ilk günlerinde göç dalgasına karşılık 3 eyalette geçici çadır kampları kurulacağını açıklasa da daha sonra göçü tetikleyeceğinden endişe duyarak bu kararını değiştirdi.
İran İçişleri Bakanlığı Sınır İşleri Genel Müdürü Hüseyin Kasımi, 15 Ağustos’ta Afganistan’dan gelen göç dalgasına ilişkin yaptığı açıklamada, “Sınırlarımıza gelen Afgan vatandaşlarına geçici barınma sağlamayı ve koşullar düzeldikten sonra ülkelerine geri göndermeyi planlıyoruz.” ifadelerini kullandı.
İçişleri Bakanlığına bağlı Göç İdaresi Genel Müdürü Mehdi Muhammedi ise 16 Ağustos’taki bir demecinde, sınırlarda geçici kamplar kurulacağına dair açıklamaların asılsız olduğunu ve “bu iddiaların yeni Afgan göçlerine yol açabileceğini” belirtti.
İçişleri Bakanlığı Sınır İşleri Genel Müdürü Kasımi de önceki açıklamasını düzelterek, Afganistan sınırında konuşlu güvenlik güçlerine “İran’a girmek isteyen Afganları engellemeleri” talimatı verildiği bilgisini paylaştı.
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, İçişleri Bakanı Abdurrıza Rahmani Fazli başta olmak üzere konunun muhatapları ve üst düzey yetkililerden Afgan göçüyle ilgili açıklama yapılmadı.