2021-2022 eğitim öğretim yılı Gezegen Yayıncılık 11. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabında sayfa 53’te yer alan metni anlama ve çözümleme sorularının cevapları:
1) Metnin tema ve konusunu söyleyiniz.
Tema: Anadolu
Konu: Anadolu çocuklarının yaşadığı acı olaylar
2) Metnin oluşmasında hangi olaylar etkili olmuştur? Bu olaylar arasında nasıl bir ilişki vardır?
Yüzyıllar boyu Anadolu’nun görmezden gelinmesi, Birinci Dünya Savaşı sırasında ilan edilen büyük seferberlik, yurdumuzun işgale uğraması gibi olaylar metnin oluşmasında etkili olmuştur. Tüm bunların ardından Anadolu, yoksul, bakımsız bir coğrafya haline gelmiştir.
3) Metnin olayları hangi zaman diliminde kurgulanmıştır? Metnin kurgu zamanı ile konu edindiği tarihsel dönem arasında nasıl bir ilişki vardır?
Metin kısa bir zaman içinde başlayıp bitiyor ancak tam bir tarih verilmiyor. Ancak biz olayların Birinci Dünya Savaşı’nın hemen ardından yaşandığını anlayabiliyoruz. Dönemin tarihsel gerçekliği ile metinde kurgulanan zaman örtüşmektedir.
4) Metinde anlatıcı bakış açılarından hangisi kullanılmıştır?
Metinde olaylar anlatıcının gözünden anlatılmıştır. Bu nedenle kahraman bakış açısı (birinci tekil) kullanılmıştır.
5) Metinden yazara özgü dil ve anlatım özellikleri taşıyan ifadelere örnekler veriniz.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Milli Edebiyat Dönemi’nin en büyük temsilcilerinden biridir. Bu dönemde dilde sadeleşme hareket başlamış, konuşma dili ile yazı dili arasındaki fark azalmıştır. Bu metinde de dilin oldukça sade olduğu görülmektedir.
6) Metin hangi hikâye tarzının özeliklerini taşımaktadır? Bu özellikler nelerdir?
Bu metin bir olay hikayesi (Maupassant tarzı) örneğidir. Hikâyenin merkezinde bir olay bulunmaktadır. Serim, düğüm, çözüm bölümleri belirgindir.
7) Metnin içeriği Millî Mücadele Dönemi ile ilgilidir. Buna göre metnin içeriği ile söz konusu donemin toplumsal gerçekliği arasında nasıl bir ilişki olduğunu belirleyiniz.
Kimi edebî eserler konusunu yaşanmış olaylardan seçer. Bu eserde konu, tarihsel bir gerçeklikten seçilmiş, Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu insanının durumu, bir çocuğun özeline indirgenerek anlatılmıştır.
8) Olaylar karşısında metnin başkahramanının sergilediği tutum ve davranışları değerlendirdiğinizde neler söyleyebilirsiniz?
Başkahraman otuzlu yaşlarında, muhtemelen iyi eğitim görmüş biridir. Ancak karşısındaki çocuğun anlattıklarının ardından utanmış, kendisini toy bir çocuk gibi hissetmeye başlamıştır.
Bu etkinlik Yakup Kadri’nin “On Dört Yaşında Bir Adam” isimli hikâyesine yönelik hazırlanmıştır. Hikâye ile ilgili detaylı incelemeye ulaşmak için bağlantıya tıklayınız.