Üçkuyular-Bostanlı arasında düşünülen tüp geçit projesi, kentin önemli aktörleri tarafından doğru bulunmuyor
<Fatih YAPAR>{nomultithumb}
İzmir’in ulaşım sorununu rahatlatmak için 10 yılı aşkın süredir gündeme getirilen köprü ya da tüp geçit projesi Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın İzmir’de yaptığı,… “Körfez’e tüp geçit 2008’de tamam’ açıklamasıyla farklı bir boyut kazandı. Daha önce de konuşulan ancak sözde kalan projenin hükümet tarafından programa alınması dikkatleri bu konu üzerine çekerken Üçkuyular-Bostanlı arasında düşünülen tüp geçit projesi, kentin önemli aktörleri tarafından doğru bulunmuyor. Başta Buca Belediye Başkanı Cemil Şeboy olmak üzere çok sayıda kişinin Körfez’e köprü yakışır’ görüşünün aksine Bakan Yıldırım’ın, ‘Körfez’e tüp geçit yapıyoruz’ açıklaması meslek odalarını kızdırdı. Birçok oda başkanına göre körfeze ne tüp geçit ne de köprü gerekiyor. İzmir’in önceliği bu iki proje de değil. Hükümet tüp geçit derken EBSO Başkanı Tamer Taşkın, İTO Başkanı Ekrem Demirtaş tüp geçit projesini destekliyor. Karşıyaka Eski Belediye Başkanı Cevdet Tümtük’e göre iki proje de kentte tartışılmalı, hangi projenin olması gerektiğine İzmirli karar vermeli. İşte bu konuda birbirinden farklı görüşler:
Ben yaptım olduyla olmaz
İzmir’in ulaşım master planı hazırlanmadan bu tür büyük projelerin gündeme gelmemesi gerektiğini belirten İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Prof. Dr. Ömer Zafer Alku, “Trafikte bulunan araç sayısının ve İzmir’in ulaşım potansiyelinin iyice hesaplanması gerekiyor. Büyük yatırımlar için öncelikle fizibilite çalışmaları yapılmalıdır. Bunlar gündeme geldiğinden bu yana yapılan çalışmalar hakkında kimse bilgi vermedi. Ayrıca körfezin derinliği bellidir. Ortalama 15 metre derinliği olan körfezde su altından tüp geçit ile ulaşımın güvenli olamaz. Gemi trafiğinin ve İzmir Limanı’nın çalışma şekilleri de göz önüne alınmalıdır. Bazı şeyler ben yaptım oldu mantığı ile bitirilemez. Kentin ve burada yaşayanların yarına ne oluyorsa o yapılmalıdır. Yıllardan beri kangren olan Kordonyolu projesi’nin limanda kalan viyadük ve ayakları çözüme kavuşturulmalıdır. Kordon’da bululan köprü ayaklarını ortadan kaldırmaktan aciz bir yönetim projelerle ortaya çıkamaz” diye konuştu.
Tamamen politik açıklama
Bakanlık tarafından alınan kararın iyice irdelenmesi gerektiğinin altını çizen Şehir Plancıları Odası İzmir Şube Başkanı Tolga Çilingir, “Ulaşım master planı bile olmayan şehirde bu tür projeler sorun çıkartabilir. Hesaplamaların yeteri kadar yapılmadığı büyük çalışmalarda sorunlar ile geride kalanlar uğraşmak zorunda kalıyor. Parti temsilcilerinin söylediği bu tür projeler ile tamamen sempati kazanmaya yöneliktir. Politik çıkarlar düşünülerek söylenen tüp geçit projesinin başka sorunları da var. Körfez için köprü bile yapılsa ayaklarının olacağı, giriş ve çıkışlarının sağlandığı iki yönde de SİT alanı ile karşılaşılıyor. Kuş cenneti ve Kent Ormanı’nın olacağı iki yönde doğal SİT alanlarının bulunduğu yerler. İzmir’in daha öncelikli sorunları varken bu tür çalışmalar gereksiz” dedi.
Başka iş mi yok
Tüp geçit projesinin önce fizibilitesinin yapılması gerektiğini, kent için ihtiyaç olup olmadığının da öncelikle araştırılması gerektiğini ifade eden Mimarlar Odası Başkanı Tamer Başbuğ, “Çevre yolunun tamamlanması için gerekli olan tek proje gibi sunulan çalışma tamamen politik açıklamalarla yapıldı. İzmir’in buna ihtiyacı var mı da bu tür projeler ön plana çıkartılıyor. Kentin öncelikli sorunları dururken bunlar çok anlamsız” diye konuştu.
Ulaşım rahatlar
Körfeze yapılacak bir tüp geçit projesinin İzmir ulaşımını rahatlatacağını belirten Ege Bölgesi Sanayi Odası Başkanı Tamer Taşkın, “Ulaşım için tüp geçit de olsa köprü de olsa her zaman destek veririz. Ortaya atılan fikir çok güzel. Dünya’da gezdiğimiz yerlerin bir çoğunda bu tür projeler hayata geçiriliyor. Boston Havaalanı ve Honkong’ta adalara ulaşım tüp geçitler ile sağlanıyor. İzmir’in böyle bir esere sahip olması gelişim açısından çok önemli” dedi.
Sorunlar çözülüyor
Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın İzmir ziyaretinde önümüzdeki yıl ihalesini yapacağız dediği tüp geçit projesi ile birlikte Avrupa Otoyol çalışmalarını bizim hayal ettiğimiz projelerdi diye açıklayan İTO Başkanı Ekrem Demirtaş, “Kendi yaptığımız projede İnciraltı sahilinden giren ve Bostanlı’dan çıkan bir çalışma vardı. Kenarda bulunan küçük adacıkları da büyütüp birbirine bağlayarak EXPO’ya üye ülkelerin isimlerini verecektik. Daha sonra bunları İzmir’in sahili olarak kullanmayı planlıyorduk. Daha sonra viyadükler ile bağlantı köprüler yaparak koşu yolu yapacaktık. Yeni rekreasyon alanları ile tamamlanacak projemize bakanlık sıcak baktı. Tüp geçit ile ilgili zemin etütlerinin çalışmalarına bu ay içinde başlanacak. İzmir’in iki yakasını birbirine bağlayacak bu projenin katkısının olacağına inanıyoruz” dedi.
İhale edilecek
Zemin etüdü çalışmalarının bile ihale yolu ile yapılacağı tüp geçit projesinin tüm çalışmalarının DLH tarafından yapılacağını belirten Ulaştırma Bölge Müdürü Ömer Tekin, “Yapılan etütlerden sonra proje ihalesine çıkılacak. Tünelin yap işlet devret modeli mi yoksa kamu kaynakları kullanılarak mı yapılacağı henüz belli değil. Tüm çalışmalar bitirildikten sonra proje Bayındırlık Bakanlığı’nın onayına sunulacak” diye konuştu. Öte yandan, gazetelere yansıyan İnciraltı-Çiğli arasına 6 km uzunluğunda asma köprü ve yapay ada ve üzerine DNA anıtıyla ilgili önerinin EXPO 2015 İzmir teknik ekibinin üzerinde detaylı olarak çalıştığı bir proje olmadığı, aylar önce konsorsiyuma sunulan bu teklifin kısa listeye alınmadığı öğrenildi. Bu önerinin kabul görmemesi ihtimali altında yatan olası nedenler ise şöyle:
Şeboy’a göre köprü
İzmir’in AKP’li Belediye Başkanlarından Cemil Şeboy körfezdeki en doğru işin köprü yapmak olacağını söyledi. İstanbul’daki Boğaz Köprüsü örneğinde olduğu gibi İzmir Körfezi’nin de görsel zenginliğinin köprü sayesinde artacağını savunan Buca’nın Mimar Başkanı Şeboy, “Köprü hem ulaşımı rahatlatır hem de görsel zenginlik kazandırır” diyor.
İzmirli karar vermeli
Karşıyaka’nın Eski Belediye Başkanlarından Cevdet Tümtürk de bu konuya İzmirlilerin karar vermesi gerektiğini savunuyor. Bakanlığın tüp geçit formülüyle yola çıkmasını doğru bulmayan Tümtürk, “Yapılacak proje köprü de olsa tüp geçit de olsa buna öncelikle İzmirlilerin karar vermesi daha doğru olur. Kentte enine boyuna iki projenin de geniş kesimler tarafından tartışılması gerekir” diyor.
Maliyeti yüksek
Dünyanın en uzun asma köprüsü İtalya’da yapılıyor. Calabria bölgesini Sicilya’ya bağlayacak asma köprü, 2010 yılında tamamlanacak. 2005 yılında ihalesi yapıldı ve İtalya tarihinin en büyük ihalesi olarak biliniyor; maliyeti 4.5 milyar dolar, uzunluğu 3.3 km. İstanbul’da Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün uzunluğu 1074 metre. İnciraltı-Çiğli arası için önerilen köprünün boyu Boğaziçi köprülerinden yaklaşık 6 kat, dünyanın en uzun asma köprüsü olarak projelendirilen Messina Köprüsü’nden ise iki kat daha uzun. Maliyetin, tercih edilecek özelliklere göre 2-10 milyar dolar arasında değişeceği tahmin ediliyor. İzmir Körfezi’ne köprü ya da tüp geçitle ilgili öneriler 2. Tansu Çiller Hükümeti programında da yer alıyordu. 2006 yılında Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, Bostanlı-İnciraltı arasına tüp geçit projesiyle ilgili destek istemiş, öneri İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu tarafından desteklenmişti.