Psikolojik Tedavi
Psikolojik Tedavi
Psikolojik tedavi ilaç tedavisi kadar temel bir öneme sahiptir.
Psikoterapi en yaygın olarak uygulanan psikolojik tedavi yöntemidir. Psikoterapinin konuşma ve işbirliği olmak üzere iki temel bileşeni vardır. Farklı psikoterapi yöntemlerinden söz edilebilir. Bunlar; bilişsel davranışçı terapi, psikodinamik psikoterapi, destekleyici danışmanlık ve farkındalık temelli yaklaşımlardır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (Cognitive Behaviour Therapy)
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) depresyon tedavisinde etkililiği kanıtlanmış bir davranış terapisidir. Bu terapi, olumsuz duyguların olumsuz düşüncelerden kaynakladığı ve bunların ‘sürekli düşüş’ (downward spiral) olarak adlandırılan olumsuz davranışlara neden olabildiği görüşüne dayanmaktadır. BDT günlük aktiviteleri arttırma ve günü yapılandırmayı öğretecek egzersizlerle başlamaktadır. Daha sonra olumsuz düşüncelerin nasıl tanımlanacağı, bu düşüncelerle nasıl mücadele edileceği ve bu düşünceleri olumlu olanlarla nasıl değiştirebileceği öğretilir. Terapinin önemli bir bölümü ise bireyi rahatsızlığı konusunda bilgilendirmektir (psikoeğitim). Bu değişiklikler duygudurum üzerinde olumlu etki yaratır ve günlük aktiviteleri düzenlemek kolaylaşır. BDT danışan ve terapistin birlikte yürüttüğü ve birbirlerinden bir şeyler öğrendiği bir terapidir. Terapi haftada bir ya da iki seans şeklinde yürütülür ve tedavi toplam 25-80 seans arasında değişebilmektedir.
Psikodinamik Psikoterapi (Psychodynamic Psychotherapy)
Psikodinamik psikoterapi psikanaliz bilgisine dayanır. Bu yaklaşımda psikiyatrik bozuklukların nedenlerine ilişkin varsayımların benzer olduğu görülür; bunların bilinçaltındaki duygusal problemlerden kaynaklandığı varsayılır. Psikanalizin aksine bu psikoterapi türünde şuan var olan içsel çatışmalarla ve diğerleriyle olan ilişkilerle baş etmeye odaklanılır. Terapi oturma pozisyonunda ve danışan ile terapistin göz kontağı kurabileceği şekilde gerçekleştirilir. Terapistler pasif kalmayı tercih edebilecekleri gibi aktif bir katılımla terapiyi yapılandırabilmektedirler. Haftada bir ile iki seans yapılabilir. Tedavi 16 ile 24 seans gibi kısa süreli ya da 50-100 seans gibi uzun süreli olabilir.
Destekleyici Danışmanlık (Supporting Counselling)
Bazı psikoterapistler daha dolaylı, destekleyici bir yaklaşım kullanabilirler. Destekleyici danışmanlık sağlık çalışanları ve gönüllüler tarafından da düzenli olarak kullanılmaktadır. Bu tür bir yaklaşımda amaç, danışanın problemlerini çözebileceği destekleyici bir atmosfer sağlayabilmektir. Bunu sağlayabilmek için terapist danışanını dikkatle dinler ve onu durumuyla ilgili konuşmaya ve problemlerine çözüm bulmaya cesaretlendirir. Bu tür bir danışmanlık kişiye güven ve güç verir, ancak bu terapinin depresyon tedavisinde uzun süreli etkililiğine ilişkin bir kanıt bulunmamaktadır.
Farkındalık temelli yaklaşımlar (Mindfulness-based Approavhes)
BDT ve psikodimanik yaklaşımlar depresyonla ilişkili örüntüleri değiştirmeyi amaçlarken farkındalık temelli yaklaşımlar kişinin duygu ve düşüncelerine odaklandığı ve reaktif olmayan bir yaklaşım geliştirmesine yardımcı olur. Farkındalık temelli bilişsel terapi ve farkındalık temelli stres azaltma bu yaklaşımlara örnek olarak gösterilebilir. BDT gibi bu yaklaşımlarda olumsuz duygu ve düşüncelerin otomatik olduğu öğretilir ve bunları engellemenin yolları aranır. BDT`den farklı olarak olumsuz duygu ve düşüncelere tepki göstermeden bunların getirilip gönderilebilmesini sağlayacak beceriler geliştirilir. Farkındalık temelli bilişsel terapi (FTBT) tekrarlayan depresyon yaşayan kişilerde olumlu etkiler sağlamaktadır.