PLC İngilizce Programmable Logic Controller (programlanabilir lojik kontrol cihazı ) kelimelerinin baş harflerinin kullanılmasıyla adını almıştır. 1960 yıllarında Richard Morley tarafından tanıtılmıştır.
Gelişen teknoloji sayesinde PLC ‘ler fabrika otomasyonlarında ve makina panolarında karmaşık kumanda problemlerinin çözümünde kolaylık sağlar. Otomatik çalışması istenilen sistemlerde tercih edilerek insan iş gücü ve hata oranını en az seviyeye indirip hızlı ve kaliteli ürünlerin üretilmesinde büyük önem kazanmıştır.
PLC ‘ler zorlu çalışma ortamlarında rahatça çalışabilmektedir. Bilgisayar mantığına benzer bir çalışma şekli vardır. Bir birlerinden ayıran özelliği PLC ‘nin birden fazla çıkış-giriş ( I/O ) bölümlerinin olmasıdır. Bu giriş ve çıkış bölümleri programa yüklenen yazılımları CPU değerlendirerek giriş-çıkışları kontrol edilir. Ayrıca matematiksel işlemlerde rahatlıkla yapabilmektedirler. PLC kullanımlarının yaygınlaşmasıyla birlikte otomasyon panolarında röle sayılarında gereksiz malzemelerde azalmalar görülmüştür bunların yerine akıllı röleler yer almıştır. Bu sayede otomasyon panolarında malzeme fazlalğından kurtularak montaj esnasında kolaylıklar sağlanılmıştır.
Plc ler yazılımcılar tarafından programlanarak endüstriyel tesisler yazılan programın senaryosuna göre hata oranını en aza indirgeyerek çalışmaktadırlar. Geliştirebilme özelikleri sayesinde programlara iler ki zamanlarda değiştirilmek istenen veya ilave yazılım ile kolaylıkla prosese uyum sağlamaktadırlar. Bütün plc lerde yazılım mantığı birbirlerine benzeselerde farklı markalarda, yazılımları ve kodlama şekilleri farklılık gösterebilmektedir. Endüstri 4 ile beraber plc programlama dilinin önemini git gide artmaktadır. İş hayatında yazılımcıların çalışma imkanı oldukça geniştir. İlerki yıllarda plc programlayabilen yazılımcıların değeri daha çok artaçaktır.
PLC dört ana bölümden oluşmaktadır
1. CPU (merkezi işlem )
2. Bellek ( Rom, Ram, Eprom; vb…)
3. Giriş bölümü : Analog input / Dijital input ( AI / DI )
4.Çıkış bölümleri : Anolog output / Dijital output ( AO / DO )
* CPU : Giriş modülüne giren sinyalleri değerlendirerek çıkış modülüne aktaran birimdir.
* bellek :
Rom bellek : Sadece okunabilir bellek
Ram bellek : rast gele erişebilir bellek
eprom : CPU ‘ da kullanılan bilgileri sisteme yüklü olan programı silmeden üzerine yazılan yeni bilgileri kaydeder.
PLC Fonksiyonu
PLC, mikroişlemciye dayanan ve bilgisayar teknolojisi, otomatik kontrol teknolojisi ve iletişim teknolojisini entegre eden genel amaçlı bir endüstriyel otomatik kontrol cihazıdır. Kolay bakım vb. gibi bir dizi avantaj sağlar. Metalurji, enerji, kimya endüstrisi, ulaşım, güç ve diğer alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Modern endüstriyel kontrolün (PLC, robot ve CAD / CAM) üç sütunundan biri haline gelmiştir. PLC’nin özelliklerine göre, fonksiyonel formları aşağıdaki tiplerde özetlenebilir.
(1) Anahtarlama Lojik Kontrolü
PLC güçlü mantık operasyon yeteneğine sahiptir, basit ve karmaşık mantık kontrolü gerçekleştirebilir. PLC’nin en temel ve en yaygın kullanılan alanı, geleneksel röle kontaktörlerinin kontrolünün yerini alıyor.
(2) Analog Miktar Kontrolü
A/D ve D/A dönüşüm modülleri PLC’de yapılandırılmıştır. A/D modülü, yerinde sıcaklığı, basıncı, akışı, hızı ve diğer analog miktarları dijital miktarlara dönüştürebilir ve daha sonra bunları PLC’deki mikroişlemci ile işleyebilir (mikroişlemci yalnızca dijital miktarları işleyebilir) ve ardından kontrol veya D/A modülü analog bir miktara dönüştürüldükten sonra nesne kontrol edilir, böylece PLC analog miktarı kontrol edebilir.
(3) Proses Kontrolü
Modern büyük ve orta ölçekli PLC’ler genellikle kapalı döngü proses kontrolü gerçekleştirebilen PID kontrol modülleri ile donatılmıştır. Kontrol işleminde bir değişkende sapma olduğunda, PLC PID algoritmasına göre doğru çıkışı hesaplayabilir ve daha sonra değişkeni ayarlanan değerde tutmak için üretim sürecini kontrol edebilir ve ayarlayabilir. Şu anda, birçok küçük PLC’nin de PID kontrol fonksiyonları vardır.
(4) Zamanlama ve Sayma Kontrolü
PLC güçlü bir zamanlama ve sayma fonksiyonuna sahiptir. Kullanıcılara düzinelerce, hatta yüzlerce veya binlerce zamanlayıcı ve sayaç sağlayabilir. Zamanlama zamanı ve sayım değeri, kullanıcı programı yazılırken kullanıcı tarafından keyfi olarak ayarlanabilir veya endüstriyel sitede bir programcı aracılığıyla operatör tarafından ayarlanabilir. Böylece zamanlama ve sayım kontrolünü gerçekleştirir. Kullanıcıların daha yüksek frekanslı sinyalleri sayması gerekiyorsa, yüksek hızlı sayma modülünü seçebilirler.
(5) Dizi Kontrolü
Endüstriyel kontrolde, ardışık kontrolü sağlamak için PLC adım talimatı programlama veya kaydırma yazmacı programlama kullanılabilir.
(6) Veri İşleme
Modern PLC sadece aritmetik işlemler, veri iletimi, sıralama ve tablo araması yapmakla kalmaz, aynı zamanda veri karşılaştırma, veri dönüştürme, veri iletişimi, veri görüntüleme ve yazdırma vb. gerçekleştirir. Güçlü veri işleme yeteneklerine sahiptir.
(7) İletişim ve ağ oluşturma
Modern PLC’lerin çoğu iletişim ve ağ teknolojilerini kullanır, RS-232 veya RS-485 arabirimlerine sahiptir ve uzaktan G/Ç kontrolü gerçekleştirebilir. Birden fazla PLC ağa bağlanabilir ve birbirleriyle iletişim kurabilir. Programlar ve veriler harici cihazlar ile program aktarımı, veri dosyası aktarımı, izleme ve tanı gibi bir veya daha fazla programlanabilir kontrolörün sinyal işleme ünitesi arasında değiştirilebilir. İletişim arayüzü veya iletişim işlemcisi, standart bir donanım arayüzüne veya özel bir iletişim protokolüne göre programların ve verilerin aktarımını tamamlar.
PLC seçiminde dikkat edilmesi gerekilen özellikler
1. İşlemci hızı 2. Haberleşme olanakları 3. Giriş ve çıkış modüllerinin elektriksel özellikleri
4. Program hafızası 5. Zamanlayıcı sayısı 6. Program yedekleme olanağı
7. Dahili röle sayısı 8. Modüllerdeki giriş ve çıkış sayıları
Elektro Mekanik Rölelere Kıyasla PLC Avantajları
- Bilgisayarlarla arayüz / iletişim kurma yeteneği
- Basit programlama
- Yüksek güvenilirlik
- Kolay bakım
- Sağlam yapı – son derece zorlu koşullarda çalışabilir
- Küçük boyutu
- Kolay genişletilebilirlik
- Uzun vadede ekonomik