Romanı, miskinler tekkesinde tembel tembel oturur gibi okumanız pek mümkün görünmüyor: İç içe geçmiş iki hikâyeyi karıştırmamak için ayrı, karakterlerin karşılıklı konuşmalarının peş peşe virgüllerle ayrılarak verilmesinden dolayı da –neyse ki buralarda büyük harf imdâdına yetişiyor okurun- ayrı bir zahmet çekmeniz gerekiyor. Başarabilirseniz, dikkatinizi topluyor ve eserle, bilhassa düzeltmen Raimundo Silva’yla hemhal olup, rüyâ gibi geçen bir zaman dilimininde oradan oraya dolanıyorsunuz. Bunların benim içinse eziyetten ziyâde, aksine bambaşka bir keyif sebebi olduğunu belirtmem gerek; yeni, farklı veya zorlayıcı üslûbun câzibesi de denebilir belki. Ayrıca, Ken’an Rifâî’nin dediği gibi: Zahmet çekmeyen feraha vâsıl olmaz.
Lizbon Kuşatmasının Tarihi, tarihin, her zaman taraflı aktarılıp, anlatılabileceği hissesini de kulağımızı çekerek hatırlatmaktan geri durmayan bir eser. Belki bazı okurları için José Saramago okumaya başlarken ilk önerilecek kitap olmayabilir, ancak benim için öyle olmadı, çok beğendim. Nezdimde, okuyucuyu tebessüm ettiren yazarlar sınıfındaki yerini aldı; eserleri okunmalı, hangisi olursa, hiç olmazsa tarafımdan.
Unutmadan, yarım bırakırken, güzelim önsezisiyle bu kitabı “çok sevebileceğimi” önceden kestirip, okumama vesîle olan sevgili edip ce
, kutluyor ve bir kez daha çok teşekkür ediyorum.