Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı(KOAH) ilerleyici bir hastalık olmasına karşı önlenebilir vede tedavi edilebilir bir hastalıktır. KOAH’lı bir hastanın yapması gereken ilk iş sigarayı bırakmak amacıyla hekime başvurmak olmalıdır.
Bunun dışında, diğer zararlı toz vede dumandan uzak durulması, ortam havasının temiz tutulması, grip ve zatürre aşılarının yapılması ve nefes yoluyla alınan ilaç tedavisinin yanı sıra fiziksel aktivitenin önerilmesi ve uygulanmasının sağlanması; hem hastalık gelişimi, hem hastalığın ilerlemesi vede kötü sonuçlarının önlenmesinde önemli adımlardır.
KOAH’lı hastalarda kullanılan ilaçlar ya hava yolları ya da hava keseciklerinde (alveoller) etki göstermektedir. Genel olarak 2 tip ilaç kullanılmaktadır: Nefes açıcı olanlar (bronkodilatatörler) veya havayollarında hastalığa neden olan yangıyı baskı altına alan ilaçlar (iltihap gidericiler).
Nefes açıcılar(Bronkodilatatörler): Bu gruptaki ilaçlar özetle, beta 2 agonistler, antikolinerjikler ve teofilindir. Farklı mekanizmalarla etki gösteren bu ilaçlar, havayolları etrafındaki kas tabakasını gevşeterek havayollarının genişlemesine neden oluyorlar. Böylece nefes darlığı, hırıltı vede öksürük azalır.
İltihap gidericiler: KOAH’ta havayollarında vede hava keseciklerinde akciğer dokusunu bozan, iltihabi olmayan bir yangı ortaya çıkar. Bu durum, zamanla havayollarının yapısını bozar vede daralmasına neden olur. Bu gruptaki ilaçlar inhaler ya da oral kortikosteroidler ve antibiyotiklerdir.
Steroidler, iltihabi olmayan yangıyı kontrol altına alan ilaçlardandır. Nefes yoluyla ya da ağızdan alınan şekilleri vardır. Bu ilaçlar her hastada ve her zaman kullanılmamaktadır. Hekime danışılmadan asla kullanılmamalıdırlar. Antibiyotiklerse; bakteriyel enfeksiyonlara karşı kullanılmaktadır. Balgamın miktarı artıp, rengi yeşil iltihaplı bir hal aldığında oldukça önerilir. Antibiyotik mutlaka doktorun önerdiği doz vede saatte alınmalıdır, önerilen süreye uyulmalıdır.
İlaçların solunum yoluyla, yani inhalasyonla alınması, yan etkilerinin yok denecek kadar azaltılması vede doğrudan akciğerlere etki etmesi açısından özellikle tercih edilmektedir. Solunum yoluyla verilen ilaçların etkili olması için doğru şekilde kullanılması gerekir. İlaçlar ancak doğru bir şekilde kullanıldığında, akciğere doğru miktarda ilaç ulaşacaktır.
İnhalasyonla kullanılan ilaçların aerosol vede kuru toz inhaler (aerolizer, breezhaler, diskus, easyhaler, handihaler, sanohaler, turbuhaler, twisthaler vb) gibi çeşitli formları mevcuttur.
Solunum sıkıntısının fazla olduğu durumlarda ilaçları hava yollarına daha iyi iletebilmek amacıyla nebülizatör kullanılabilinir. Nebülizatör sadece ataklar sırasında tercih edilmeli, sürekli inhaler tedavi yerine asla kullanılmamalıdır.
İlaçlar, doktorun önerdiği şekilde kullanılmalı, önerilenden fazla da kullanılmamalıdır.
İnhaler cihazların doğru kullanımını bir doktorun ya da hemşirenin göstermesi önemlidir. İlaçların doğru kullanılıp kullanılmadığının her doktor görüşmesinde tekrar değerlendirilmesi önemle önerilmektedir.
Kaynak: Türk Toraks Derneği KOAH ÇG