Koah hastalığı ve tedavi yöntemleri, temel olarak; hastanın şikayetlerini azaltmak, yaşam konforunu yükseltmek ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı hedefler. Şu an için Koah için hastalığı ortadan kaldıracak kesin bir tedavi yoktur. Ancak sigara ve diğer risk faktörlerinden uzak durmak, hastalığın ilerlemesini büyük oranda yavaşlatır. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığının kısaltılmış hali olan Koah, halk arasında kronik bronşit, müzmin bronşit gibi isimlerle de anılır. Bir akciğer hastalığı olan Koah’da akciğerlerde bulunan ve bronş olarak adlandırılan hava keseciklerinin tıkanması sonucu; solunum güçlüğü, nefes darlığı ve öksürük gibi problemlere yol açan kronik bir hastalıktır. Amfizem ve kronik bronşiti içeren bir hastalık olan Koah’ın en önemli özelliği, akciğerlere giren ve çıkan havayı, nefes darlığı oluşturacak kadar kısıtlamasıdır.
Koah’ın tedavisi ise tamamen ortadan kaldırılamaz; fakat hastalığın oluşturduğu şikayetler azaltılabilir. Tedavi yöntemleri ise aşağıdaki gibidir:
- Hastalığa neden olan sigara ve diğer zararlı risk faktörlerinin kullanımını sonlandırmak. (Hastayı zararlı maddelerden uzak tutmadıkça tedavinin başarılı olması mümkün değildir.)
- İnflamasyonu (nefes borularındaki yangıyı) azaltan ve nefesi açan ilaçlar kullanmak. (Genelde solunum yolu aracılığıyla alınırlar.)
- Balgam sökücü ilaçlar
- Öksürük kesici ilaçlar
- Nefes rehabilitasyonu
- Oksijen tedavisi
- Zatürre ve grip aşıları
- Düzenli egzersiz
- Mekanik ventilasyon
- Alfa-1 antritripsin
- Cerrahi muayene
- Akciğer volüm azaltıcı cerrahi
- Bullektomi
- Akciğer transplantasyonu (nakli)
Koah Tanısı Nasıl Konulur?
Koah teşhisi, muayene sonrası kişinin şikayetleri değerlendirilerek konulur. Kişi, uzun süredir sigara içiyorsa ve nefes darlığı, öksürük ve balgam sorunları varsa KOAH tanısı için yeterlidir. Ancak, kesin sonuç hekim tarafından yapılacak başta solunum testi olmak üzere; gerekli görülen diğer testlerle elde edilir. KOAH tanısı için, doktor tarafından birden fazla test önerilebilir. Bu testler; akciğer röntgeni, kan sayımı, biyokimya, arteryal kan gazı tayini ve bazı durumlarda da tomografi çekimidir.
Koah Belirtileri Nelerdir?
Koah belirtileri de en az hastalığın ne olduğu kadar önemli bir konudur. Hastalığın çok ilerlemeden yavaşlatılabilmesi ve sürecin takip edilebilmesi için belirtilerinin de bilinmesi gerekir. Koah belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
- Özellikle fiziksel aktiviteler sırasında nefes darlığı yaşanması
- Öksürük
- Hırıltılı solunum
- Kan tükürme
- Göğüs sıkışması
- Beyaz, sarı ya da yeşil renkte balgam çıkarma
- Siyanoz (özellikle ağız, göz ve tırnak çevresinde mavileşme)
- Solunum yolu enfeksiyonun sıkça görülmesi
- Yorgunluk/halsizlik
- Depresyon
- İleri aşamalarda istemeden kilo verme
- Bacaklarda, ayaklarda ve ayak bileklerinde şişlik oluşması
Hastalığın başlangıcında ortaya çıkan nefes darlığı, ilerleyen aşamalarda uyku esnasından bile oluşabilir. Yine hastalığın ilk aşamalarındaki belirtilerden olan öksürük ve balgam şikayetleri de, KOAH’ın ilerleyen aşamalarda şiddetli öksürük ve yoğun balgam olarak gözlenebilir.
Koah Evreleri Nelerdir?
Koah aşamaları, hastalık belirtilerin şiddetine göre 4’e ayrılır: Hafif koah, orta koah, ağır koah ve çok ağır koah.
- Hafif koah; özellikle yoğun hareketli ve tempolu aktiviteler gibi efor gerektiren işler sonucu nefes darlığının ortaya çıkmasıdır. Hastalığın başlangıç evresidir.
- Orta koah; gece uykusunun bölünmesine neden olmayan ancak; basit gündelik işler sonucu nefes darlığı oluşan evredir.
- Ağır koah; nefes darlığı şikayetinin gece uykusunu bile olumsuz etkilediği ve solunum problemine bağlı oluşan halsizlik sonucu gündelik işlerin yapılamadığı, hastalık evresidir.
- Çok ağır koah; nefes almanın bile güçleştiği hatta yürümekte bile zorluk çekildiği gözlenen aşamadır. Ayrıca dokulara yeterli oksijen gidemediğinden bazı organlarda rahatsızlıklar oluşur. Akciğer hastalığının ilerlemesine bağlı kalp yetmezliği gelişebilir ve hasta hayatını oksijen desteği olmadan idame ettiremez.
Koah Nedenleri Nelerdir?
Koah oluşumunda etkili olan faktörlerin başında sigara kullanımı gelir. Hatalığın ilerlemesi, günlük sigara kullanımına bağlıdır. Ayrıca yalnız sigara kullananlarda değil, pasif içicilerde de koah görülebilir. Dünya çapındaki en yaygın hastalılardan biri olan koah, başka nedenlerden de ortaya çıkabilir:
- Kirli hava koşulları
- Mesleki deformasyon (toz, duman, kimyasal madde, zararlı gaz vb. solumak)
- Yaş ve cinsiyet
- Genetik hastalıklar