Korku, insanın yaşam ile uyum sağlamasını, sosyal hayat içinde yer almasını, eş dost ve arkadaşı ile belli “sınırlar” içinde yaşamasını sağlayan, doğal bir duygu durumudur; en önemli insani reflekstir. Ancak insan bu refleksin nasıl kullanılacağını belli yaşlarda, belli provalar yaparak öğrenir ve bu şekilde yetişkinliğe doğru ilerler.
Henüz konuşma çağına gelmemiş bebekler, içinde bulundukları dünyayı yeterince tanımadıklarından dolayı, birtakım korkular yaşarlar. Özellikle tanımadıkları seslere karşı çok duyarlı ve ürkektirler. Bu dönemde annenin bebeğinin yanında bulunması oldukça önemlidir. Çocuk tanımadığı seslerden ürktüğünde annesine sığınabiliyor ve onun teselli edici davranışları ile karşılaşıyorsa, duygu dünyası güçlenir. Korkuya direnç kazanır.
5 yaş döneminde ise çocuklarda doğal bir korku dönemi başlar. Bu dönemde çocuklar, hayal dünyasında canlandırdıkları çizgi film karakterlerinden, anne babalarından duydukları ölümcül hikayelerden, anlam veremedikleri cin, şeytan ve melek gibi varlıklar ile ilgili zihinlerinde canlandırdıkları görüntülerden korkarlar… Bu soyut kavramların ne kadar hayatın içinde olduklarını tam kavrayamadıkları için özellikle gece korkuları yaşarlar. Bunlar dönemsel korkulardır ve endişe edecek bir durum yoktur. Aslında her çocuğun yaşaması gereken bu “doğal korku dönemi” anne babaların küçük ve zahmetsizce uygulayacağı yöntemlerle kolaylıkla atlatılacakken bazen anne babaların çocuklardan şüphe etmesi, “yalan söylüyor” endişesine kapılarak aşırı tepki vermesiyle sorunların katlanarak büyüdüğü ve zaman olarak da daha fazla uzadığı bir dönem halini almaktadır.
Halbuki korku insani bir reflekstir ve çocuk korkuyorum diyorsa korkuyordur. “Ne var bunda korkacak” demek çok kaba ve çocuğun ruhuna karşı saygısızca bir davranıştır. Bilinçli bir anne baba olmanın gereği olarak “Korkuyorum” diyerek anne babasından yardım bekleyen çocuğa tebessüm ederek “Demek korkuyorsun, gel hadi yanıma” diyerek sahip çıkılması gerekir.
Böylesi durumla karşı karşıya kalan ebeveynler, sakin olmalı, çocukların sordukları sorulara yaşına uygun cevaplar vermelidir.
Burada belki de hemen akla gelecek olan soru şudur:
“Acaba çocuk bu davranışımızı suistimal eder mi?Korkmadığı halde korkuyorum diye yalan söyler mi?”
Bazı çocuklar anne babasından ilgi görmek için ya da onların dikkatini çekmek için korkmadığı halde “Korkuyorum” diyebilir. Ancak böylesi bir durumda da anne baba çocuğuna karşı asla “Korkmuyorsun sen. Yalan söylüyorsun, senin amacın bizimle yatmak.” diyerek yaklaşmamalıdır. Bu durumda çocuğu “korkusuzluğa” teşvik etmemeli, sorunun kaynağına inilmelidir. Eğer çocuk “Korkuyorum” yalanına sığınarak anne babasının sevgisini dilenmeye çalışıyorsa bu çocuğa “Yalancı” gözü ile bakılmaz, aksine anne babaya “Nerede hata yaptınız ki çocuk, sizden sevgi isterken yalana başvurmak zorunda hissediyor kendini?” diye bakılır. Madem ki çocuk karanlık korkusunu bahane ediyor ve anne babası ile yatmak istiyor, burada önemli olan şey, anne babanın “Bizim çocuğumuz neden hala bizi bırakmadı?” diyerek sorunun bir de bu yönüne yoğunlaşmalarıdır. Olabilir ki çocuk vaktinde sevgiye doyamamıştır ya da çocuk kendisini yalnız ve terk edilmiş hissediyordur.
Her halükarda ifade edelim ki korku, insani bir davranıştır; özellikle belli yaş aralıklarında yaşanması gayet normaldir. Çocuk bazen korku yalanına sığınarak anne babasının ilgisini çekmeye çalışabilir; ama burada sorgulanacak olan kişi çocuk değil, anne babanın kendisidir.
5-6 yaş döneminde dönemsel yaşanan bu korkuların haricinde çocuk izlediği filmlerden, deprem, yangın, anne babanın ayrılma ihtimali gibi daha somut olaylardan korkmaya başlayabilir. Zaman zaman gelip geçen korkularda ebeveyn tutumu çok önemlidir. Gerçekçi ve soğukkanlı bir ebeveynin yanındaki çocuk, korkularını daha kolay; duygusal ve kaygılı bir ebeveynin yanındaki çocuk ise bu dönemi daha zor atlatır.
Pedagog Adem Güneş