Ülkeler ve endüstriler arası rekabetin uzaya taşındığı günümüzde, uzay teknolojisinin önemi ve kaydedilen ilerlemeler oldukça önem taşıyor. Geliştirilen uydular, roketler ve uygulamalar savunma ve güvenlik sanayiinde ciddi atılımlara sebep oluyor. Sanat, teknoloji ve tasarımın bir araya geldiği Circle Love platformu olarak uzay teknolojisi nedir ve Milli Uzay Programı neleri içeriyor konularını sizler için araştırdık.
Uzay Teknolojisi Nedir?
Uzay teknolojisi nedir? Bunun cevabı, uzay yolculuğu veya uzay araştırmaları gibi amaçlarla astronotikte kullanılmak üzere uzay bilimi tarafından geliştirilen teknolojiler bütünüdür. Uzay teknolojisi, uzay araçlarını, uyduları, uzay istasyonlarını ve destek altyapı donanımlarının gelişimini ve izlenen prosedürleri içeriyor. Bu endüstri o kadar yeni ki tamamen yeniden tasarlanan ve üretilen ekipmanları ve icat edilmesi gereken teknikleri beraberinde getiriyor.
Hava tahmini, uzaktan algılama, uydu navigasyon sistemleri, uydu televizyon gibi birçok yaygın günlük hizmetle ve bazı uzun mesafeli iletişim sistemleri uzay altyapısına dayanıyor.
Astronomi ve yer bilimi de uzay teknolojisinden yararlanmaktadır. Uzayla ilgili atılımlardan kaynaklanan veya bu projelerle ortaya çıkan yeni teknolojiler daha sonra diğer ekonomik faaliyetlerde de kullanılır.
Son yıllarda hükümetler tarafından kontrol edilen uzay teknolojileri tekeli sona erdi. Uzay endüstrisinin artan özelleştirmesi, yenilikçi ve uygun fiyatlı çözümlerle yeni nesil uzay şirketlerini de piyasaya getirdi.
Tüm fırlatma aracı, yük ve fırlatma altyapısı sistemi aracılığıyla yeni nesil yenilikçi, uygun fiyatlı çözümler getirme konusunda giderek daha önemli bir rol oynayan özel şirketler endüstriye basitlik, güvenilirlik ve düşürülen maliyetler olarak katkılar sağlıyor.
“Yeni Uzay Devrimi”
"Yeni Uzay" devriminin arkasındaki itici güç, maliyetlerin oldukça ucuzlamasıdır. Uzayda bir istasyon kurmak veya operasyon yapmak için gereken sermaye önemli ölçüde azaldı: Büyük ölçüde Elon Musk'un SpaceX'i sayesinde, fırlatma maliyetleri yaklaşık 80.000 $ / kg'dan, 5.000 $ / kg'ye düştü.
Düşük maliyetli uydular ise yeni kullanım alanlarının ve iş modellerinin geliştirilmesine öncülük etti. Bu alanda sağlanan istihdamlar ise global ekonomiye yön verebilecek güce sahip durumda.
Uzay teknolojisindeki yenilikler sistem üretimi, yörünge içi yönetim ve uygulamalara değer katma dahil olmak üzere birçok açıdan potansiyel olarak önemli bir role sahiptir. Uydulardan alınan görüntüler, doğal afetlerin etkilerinin anlaşılmasından casusluğa kadar çok çeşitli alanlarda kullanılabilir.
Uzayda yapay zeka, ölçek, otomatik görüntü etiketleme ve harita korelasyonları ekleyerek uydu teknolojilerinde yeni bir bölüm açıyor. Bunlar, üçüncü dünya ülkelerinin ekonomik durumunu anlamak gibi tamamen yeni alanlar için kullanılabilir.
“Yeni Uzay Devrimi” hakkında daha ayrıntılı bilgi için, Türkiye’nin teknoloji odaklı düşünce kuruluşu ThinkTech’in hazırlamış olduğu “YENİ UZAY ÇAĞI: 21’İNCİ YÜZYILDA KOZMİK REKABET IV - Uluslararası Uzay İstasyonu ve Uzay İstasyonlarının Geleceği” adlı içeriğe göz atabilirsiniz.
Teknolojinin Önemi
Yüksek performanslı, uygun fiyatlı, programlanabilir bilgi işlem sistemleri pratikte birer ticari üründür. Bununla birlikte, uzay araştırmaları, bilgi işlem sistemleri için tamamen farklı zorluklar getirir. Örneğin radyasyon: Uzaydaki elektroniklerin, fonksiyonlarında anormalliklere neden olabilecek radyasyona karşı son derece savunmasız oldukları için ekstra dayanıklı olmaları gerekir.
Aşırı sıcaklıklar, kullanılabilen malzemeleri büyük ölçüde kısıtlar. Bakımları neredeyse imkansızdır ve elektronik parçaların sağlamlığı, yedekliliği ve kullanım ömürleri konusunda sürekli renovasyon yapılmalıdır. Cihazlar küçük ve entegre olabilir olmalı ve zorlu uzay ortamına karşı radyasyona dirençli ve eş zamanlı programlanabilmelidir.
En büyük teknolojik yeniliklerden olan robotik kollarla ilgili sitemizin Robotik Nedir? Robotik Teknoloji Ne İşe Yarar? içeriğine göz atabilirsiniz.
Milli Uzay Programı Neleri İçeriyor?
Milli Uzay Programı, Türkiye’nin uzay politikaları alanında ileriye dönük strateji, hedef ve projelerinin oluşturulması ve bunların ulusal ve uluslararası ortaklarla birlik içerisinde yürütülmesini içeren bir program olarak hazırlandı. Programın amaçları, dünyadaki gelişmeler baz alınarak ve Türkiye’nin potansiyeli göz önünde bulundurularak belirlendi.
Programın amaçları arasında ülkemizin uzay teknolojilerinin oluşturulması ve geliştirilmesi alanındaki ihtiyaçlar ve işgücü yetenekleri sayesinde inove edilecek teknolojilerin ve gerekli altyapıların sağlanması ve Türkiye’nin bu alandaki dışa bağımlılığının azaltılması yer alıyor.
İnovasyonun teknolojideki önemi hakkında bilgi edinmek isterseniz İnovasyon Nedir ? İnovasyonun Önemi ve Steve Jobs Örneği adlı aydınlatıcı yazımızı okuyabilirsiniz.
Milli Uzay Programı çerçevesinde stratejik hedefler belirlendi. Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanan hedefler ise şöyle:
Türk Astronot: Türkiye’nin uzay endüstrisindeki görünürlüğünü artırmak için bir Türk vatandaşı, bilim adına araştırmalar yapmak için uzaya gönderilecek. Böylece Türkiye, uluslararası uzay istasyonunun avantajlarından yararlanarak deneyler yapma imkanına kavuşacak.
Ay Görevi: Cumhuriyet’in 100’ncü yılında küresel iş birliği ile yakın Dünya yörüngesine ateşlenecek Türk mühendisler tarafından özgün olarak tasarlanan milli hibrit bir roketle Ay’a sert iniş gerçekleştirilecek. İkinci aşamada, ilk fırlatma bu kez tamamen milli bir roketle uluslararası işbirliği olmadan yapılacak ve Ay’a yumuşak iniş gerçekleştirilecek.
Uzay Farkındalığı: Uzay bilimleri alanlarında yüksek lisans ve doktora bursları verilerek bu alanda donanımlı işgücü geliştirecek. Bu burslar gençler arasındaki uzay farkındalığını artıracak. Düzenli olarak ulusal ve uluslararası çapta yaz okulları, kurslar ve çalıştaylar organize edilecek.
Yerli Uydu: İleri düzey uydu geliştirme sektöründe küresel rekabet sağlayacak ticari bir marka kurulacak. Türkiye’nin uydu üretim kapasitesi artırılarak, üretimler Türkiye Uzay Ajansı’nın komutasıyla kurulacak olan tek bir milli şirket bünyesinde yapılacak.
Uzay Teknolojileri Geliştirme Bölgesi: ODTÜ işbirliğiyle yerli ve yabancı şirketlere yatırım fırsatları sağlayacak bir uzay teknoloji geliştirme bölgesi kurulacak. Stratejik teşvik hamleleriyle uzay alanına kazandırılabilecek yeteneklere sahip KOBİ’lerin bu bölgede yer alması sağlanacak.
Uzay Meteorolojisi: Uzaydaki yetkinliği ve araştırmaları artırmak amacıyla uzay havası veya meteorolojisi olarak tabir edilen alana yatırım yapılacak. Özellikle iyonosfer katmanındaki keşifler desteklenecek. Uzay meteorolojisi gözlemlerini toplayan ve analiz eden uzman bir kurul oluşturulacak.
Uzay Nesneleri: Gerekli atılımlar ve araştırmalarla Türkiye, uzay gözlemleri ve uzay nesnelerinin yerden takibi konularında daha aktif ve yetkin olacak. Radyo teleskopları kullanılarak uzaydan gelen radyo dalgaları üzerinde çalışılacak. Tüm aktif uydular ve istasyonlar hem yerden hem de uzaydan izlenecek.
Türkiye’nin istihbarat ağını güçlendirmeyi de amaçlayarak belirlenen bu stratejik hedefler, uydular sayesinde gelişecek istihbarat teknolojilerini de gündeme getiriyor. Uyduların bu sahadaki kritik rolü hakkında merak ettiklerinizi ThinkTech’in hazırlamış olduğu Uydu Görüntüleriyle Eylem Bazlı Öngörüsel İstihbarat adlı analizinde bulabilirsiniz.
Uzay Limanı: Ülkemizde jeolojik olarak en uygun fırlatma alanları belirlenecek ve fırlatma tesisleri inşası için gereken altyapı geliştirilecek. Uzay limanı işletmesi kurularak uzaya erişim sağlanacak.
Uzay Sanayisi: Uzay alanında sanayi oluşturulması ile ilgili projeler yürütülecek. Ülkemizce üretilen milli uzay teknolojisi ürünleri ve hizmetleri küresel pazarda yerini alacak. Tüm araştırmalar ve projeler için nitelikli işgücü sağlanması amacıyla istihdam oluşturulacak.
Bu yazımızda uzay teknolojisi nedir ve Milli Uzay Programı neleri içeriyor konularını detaylıca ele aldık. Bilim ve teknolojide yaşanan son yeniliklerden ilk siz haberdar olmak isterseniz Circle Love’ı takip etmeyi unutmayın!