Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki tartışmalı Dağlık Karabağ’da dün başlayan çatışmalarda arasında sivillerin de olduğu minimum 23 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Ermenistan’ın arkasında Azerbaycan’da da kısmi sıkıyönetim duyuru edilmiş durumda. Bölgede Azerbaycan ordusu ile Ermeni milisler arasındaki çatışmaların hâlâ devam ettiği belirtiliyor. Milletlerarası kamuoyundan çatışmaların sonlandırılması için çağrılar yapılıyor. Ancak her iki ülke de kararlılık mesajları paylaşıyor.
Peki Azerbaycan ile Ermenistan aralarında çözülemeyen mesele nasıl başladı? Bölgedeki son gelişmeler neler?
Dağlık Karabağ bölgesinde Pazar günü başlayan çatışmalar devam ediyor. Ermenistan çatışmanın birincil gününde seferberlik; Azerbaycan ise ikinci gününde kısmi seferberlik bildiri etti. Her iki ülke de müşterek saldırılarda sivillerin öldüğünü bildirdi. Dünya kamuoyunun gözü bir kez daha yıllardır sürekli çatışmaların yaşandığı Dağlık Karabağ’a çevrilmiş durumda.
Dağlık Karabağ sorunu ne zaman, nasıl başladı?
Azerbaycan-Ermenistan çatışmasının kökeni 20. yüzyılın başlarına dayanıyor. Sovyetler Birliği döneminde, Josef Stalin Azerbaycan sınırları içinde bulunan Dağlık Karabağ’da bir Ermeni özerk bölgesi oluşturma kararı verdi. Bunun için farklı bölgelerden fazla sayıda Ermeni’yi buraya yerleştirdi. Rusların bu politikası kanlı meyvelerini 90’lı yılların sonunda vermeye başladı.Sovyetler Birliği zayıflamaya başlayınca, Ermeniler Karabağ’ın Sovyet Azerbaycan’dan Sovyet Ermenistan’a devredilmesine ilişkin taleplerini dillendirdiler. İki toplum arasındaki uyuşmazlık çatışmaya, 1990’lı yılların başlarında da geniş çaplı savaşa dönüştü.Rusların desteğini de alan Ermeniler, 1991’de Hankendi’ni, 1992’de Şuşa ve Hocalı’yı işgal etti. daha sonra Laçın, Hocavend, Kelbecer ve Ağdere’yi de ele geçiren Ermeniler, 1993’te Ağdam’a girdi. Ağdam’ı, Cebrayıl, Fuzuli, Gubadlı ve Zengilan illerinin işgali izledi. Ermeniler bu süreçte Azerbaycan Türklerine karşısında katliamlar yaptı. Azerbaycan topraklarının yüzde 20’si işgal edildi, 1 milyona yakın Azerbaycanlı da yaşadıkları bölgeleri terk etmek zorunda kaldı.
Hocalı Katliamı’na ilişkin ayrıntılı içerik
İnsanlık Tarihinin Kara Lekesi: Hocalı Katliamı’nın Üzerinden 28 Yıl Geçti –
Taraflar hangi açıklamaları yaptı?
Çatışmaların yeniden başlaması üzerine iki ülkeden karşılıklı sert mesajlar geldi.Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, birincil çatışmaların ardından ulusa sesleniş konuşması yaparak “Azerbaycan sadece öz topraklarını savunmaktadır. Dağlık Karabağ, tarihi olarak Azerbaycan toprağıdır ve bu hakikattir. Bu konuda uluslararası hukuk da bizim yanımızdadır. Bütün ülkeler Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü tanımaktadır.” dedi.Ermenistan Başbakanı Paşinyan ise, televizyondan yayınlanan açıklamasında, “Azerbaycan’ın otoriter rejimi bir kez daha Ermeni halkına savaş ilan etti. __Güney Kafkasya’da sonucu emin olmayan büyük çaplı bir savaşın eşiğindeyiz” dedi.Paşinyan, dün akşam yaptığı açıklamada da Türkiye’ye karşın suçlamalarda bulunarak Ermenistan Savunma Bakanlığı’nın elinde Azerbaycan ordusunun Türk silahları kullandığına dair bilgiler olduğunu öne sürdü.
Paşinyan keza Türkiye’nin bölgeye muhtemel müdahalesini durdurmak milletlerarası topluma tüm nüfuzunu faydalanma çağrısında bulundu.
I call on the international community to use all of its influence to halt any possible interference by Turkey, which will ultimately destabilize the situation in the region. This is fraught with the most devastating consequences for the South Caucasus and neighboring regions.— Nikol Pashinyan (@NikolPashinyan) 27 Eylül 2020
Ermenistan’ın Twitter hesabından ‘inanç ve güç’ ifadeleriyle paylaşılan eli silahlı din adamının fotoğrafı da bir hayli tepki çekti.
Türkiye’nin tepkisi ne oldu?
Türkiye dün Azerbaycan’a tam destek açıkladı.Cumhurbaşkanı Erdoğan Twitter hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Bugün yaptığımız telefon görüşmesinde dirayetli ve kararlı duruşuna bir kez daha şahit olduğum Azerbaycan Cumhurbaşkanı kardeşim İlham Aliyev’e ifade ettiğim gibi, Türkiye “tek millet, iki devlet” anlayışıyla, Azerbaycanlı kardeşleriyle dayanışmasını güçlendirerek sürdürecektir” dedi.
Bugün yaptığımız telefon görüşmesinde dirayetli ve kararlı duruşuna bir kez daha şahit olduğum Azerbaycan Cumhurbaşkanı kardeşim İlham Aliyev’e ifade ettiğim gibi, Türkiye “tek millet, iki devlet” anlayışıyla, Azerbaycanlı kardeşleriyle dayanışmasını güçlendirerek sürdürecektir.— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) 27 Eylül 2020
MHP lideri Devlet Bahçeli de yaptığı yazılı açıklamada, “Karabağ Türk’ündür, Türk vatanıdır. Hiç kimse bu muhkem ve müstesna gerçeği değiştiremeyecektir. Yegâne gayesi Türk düşmanlığı olan Ermenistan’ın ve kiralık silahlı unsurlarının Türk milleti karşısında tutunma ihtimali yoktur. Kanımızla, canımızla, varlığımızla Azerbaycan’ın yanındayız” dedi.HDP “Türkiye Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki savaşa değil, barışa taraf olmalı” açıklamasını yaptı.CHP de Ermenistan’ı kınadı ve Azerbaycan’a başsağlığı dileklerini iletti.
Ermenistan tarafından uluslararası hukuka aykırı olarak gerçekleştirilen ateşkes ihlalini ve sivillerin ölümüne neden olan saldırıyı kınıyoruz. Şehit düşen Azerbaycanlı kardeşlerimize rahmet, Azerbaycan halkına başsağlığı, yaralılara acil şifalar diliyoruz.— CHP (@herkesicinCHP) 27 Eylül 2020
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, “Sahada ve masada Can #Azerbaycan’ın yanındayız” dedi.
Çözümsüzlükten fayda sağlayacağını düşünen #Ermenistan yine haddini aşmıştır, bu defa yanıtını sahada almaktadır. Sahada ve masada Can #Azerbaycan’ın yanındayız.— Mevlüt Çavuşoğlu (@MevlutCavusoglu) September 27, 2020
Hulusi Akar: Azerbaycanlı kardeşlerimizin yanlarındayız
Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar: “Azerbaycanlı kardeşlerimizin öz topraklarını savunmasında yanlarındayız.”— AA Canlı (@AACanli) 28 Eylül 2020
Milli Savunma Bakanlığı da Twitter hesabına Azerbaycan’a destek veren bir görsel yerleştirdi.
Uluslararası kamuoyunun tepkisi ne oldu?
BM, ABD, AB, Rusya, Fransa ve Almanya iki tarafa da çatışmaları durdurma çağrısı yaptı.BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesinden “çok endişe duyduğunu” açıkladı.Guterres’in sözcüsü yaptığı yazılı açıklamada, “Genel Sekreter tarafları çatışmayı durdurmaya, gerilimi azaltmaya ve gecikmeden müzakerelere geri dönmeye çağırıyor” dedi.ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada taraflar şiddete acilen son vermeye ve gerilimi tırmandırabilecek söylem ya da eylemlerden kaçınmaya çağrıldı.Bakanlığın açıklamasında, dışarıdan şiddeti tırmandıracak adımların “fayda sağlamayacağı” uyarısında da bulunuldu.
Rusya: Askeri adımların durması gerekiyor
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Paşinyan ile yaptığı telefon görüşmesi sonrasında Moskova’dan yapılan açıklamada “Rusya tarafı, büyük çaplı askeri çatışmaların devam etmesi nedeniyle derin endişelerini dile getirdi. Görüşmede, çatışmaların daha da artmasını önlemek için gerekli tüm çabayı göstermenin önemli olduğu ve daha da önemlisi, askeri adımların durması gerektiği kaydedildi.”denildi.
Bölgedeki son gelişmeler neler?
Azerbaycan, dün sabah saatlerinde Ermeni güçlerinin sivil yerleşim birimlerine ateş açtığını duyurmuş ve karşı saldırı başlatmıştı.
Azerbaycan ordusunun bazı yerleşim birimlerini işgalden kurtardığı bildirilmişti.
Azeri Spiker, Kurtarılan Köylerin Haberini Verirken Gözyaşlarını Tutamadı –
Azerbaycan makamlarının paylaştığı görüntüler.
Ermenistan’a ait hedeflerin vurulma anıAzerbaycan Savunma Bakanlığı, Ermenistan’a ait hedeflerin vurulma anı görüntülerini paylaştı. pic.twitter.com/QO6XY7uapo— ANADOLU AJANSI (@anadoluajansi) 28 Eylül 2020
Azerbaycan’da da seferberlik ilan edildi
Ermenistan’ın dünkü seferberlik ilanına karşılık Azerbaycan bugün kısmi seferberlik bildiri etti. Seferberlik dahilinde Azeri vatandaşların askere alınmasının gündemde olduğu belirtiliyor.
Karabağ’daki Ermeni milisler: 32 askerimiz öldü
Dağlık Karabağ’dan bu sabah yapılan açıklamada asgari 15 Ermeni askerin hayatını kaybettiği belirtildi. Açıklamada, pazar günü başlayan çatışmalarda ölen askerlerin toplam sayısının 32’ye yükseldiği belirtildi. Azerbaycan ise askeri kayıplarla ilgili şu belli başlı dek herhangi bir izah etme yapmış değil.AA, BBC Türkçe, Euronews ve DW Türkçe