Kayak yarışmaları iki bölüme ayrılır. Bunlar:
1- Alp Disiplini
2- Kuzey Disiplini
Yarışmalarda her yarış kategorisini ayrı bir kurul yönetir. Kurulda bulunan görevliler:
a) Pistlerin hazırlanmasını sağlar ve denetler
b) Başlamayı, bitişi ve süreyi denetler
c) Alp Disiplini yarışmalarında kapıları düzenler.
Kayak yarışmalarında yarışma kurulundan başka birde jüri kurulu bulunur. Jüri kurulunun görevleri, anlaşmazlıkları çözmek ve yapılan itirazları denetlemektir.
1-ALP DİSİPLİNİ
Yokuş aşağı inerken zamana karşı yapılan yarışlardır. Bu yarış tipi Alp Dağları’nda başladığından “ Alp Disiplini” adını almıştır.
a) İniş
b) Süper GS ( Büyük Slalom)
c) Büyük Slalom
d) Slalom
e) Kombine, olmak üzere 5 yarış tipini kapsar. Bunlardan başka Paralel Slalom yarışması da vardır.
Bu tip yarışların bütün kategorileri eğimli pistlerde yapılır. Başlangıç ve bitiş noktaları arasındaki yükselti farkı, yarışın kategorisine göre 120-1000 m arasında değişir. Pist boyunca iki bayrak direğinden oluşan kapılar bulunur. Pist çıkışı, aralarında 75 cm uzaklık bulunan, 50 cm yükseklikte iki sopadan oluşur. Pistin bitiş alanı geniş ve hafif karşı eğimlidir. Bitiş, aralarında en az 6 m mesafe bulunan iki uzun sopanın üzerindeki bir flamayla belirlenmiştir.
Alp Disiplini yarışmaları zamana karşı yapılan yarışmalar olmalarından dolayı, sonuçlar saniyenin 1/100’ünü tespit edebilecek aletlerle belirlenir. Yarışmacının kayağı başlama çizgisini geçtiği anda süre başlar ve kayakçının vücudu bitiş çizgisini geçtiği anda süre durdurulur. Yarışmanın başlayacağı zaman çıkış alanında yarışmacılar ve hakemlerden başka kimse bulunamaz. Çıkıştan 10 sn önce yarışçılar uyarılır.
Yarışma kapılarının boyu 2 metredir. Bunun 1.80 metresi kar seviyesinin üstündedir. Yalnızca inişte tek renk (genellikle kırmızı) diğer yarışmalarda ise bir kırmızı bir mavi renkli kapılar arka arkaya sıralanır.
Türkiye’de iniş, Süper G, Kombine ve paralel yarışlar yapılmamaktadır.
a) İniş: Sürat ve cesaret yarışı olan iniş yarışmalarında,kayakçılar eğimli bir parkurda, sopa kullanmadan, en yüksek hıza ulaşarak inmeye çalışırlar. Bu yaklaşık olarak 2-3 dakika sürer.
Yükseklik (seviye) farkı erkeklerde 750-1000 m, bayanlarda 400-700 m arasında olup pistin en dar bölümlerinde genişlik 20 m’dir. Yarışmacılara pist yönünü göstermek ve tehlikelerden korumak amacıyla kurulan kapıların arasındaki mesafe 8 m’dir. Kapılar aynı renkte (genellikle kırmızı) 4 sopadan oluşur. Pistin belirlenmesi amacıyla, parkur boyunca sağ tarafa yeşil, sol tarafa kırmızı bayraklar dikilir. Kayakçıların iniş hızını azaltmak amacıyla, pistin belirli bölümlerinde virajlar ve kontrol geçitleri bulunur. İniş yarışlarında kullanılan kayaklar, diğerlerine oranla daha ağır, kalın ve uzundur. Bayanlar için yaklaşık 2,12-2,15 cm, erkekler için ise 2,21-2,23 cm’dir.
İniş yarışmalarında, kayakçılar yapmış oldukları büyük hızı (saatte ortalama 100 km) koruyabilmek amacıyla “aerodinamik” yani havanın direncini kırmak için yumurta duruşu pozisyonunda dizler bükülmüş ve gövde geriye verilerek, hafif çömelmiş durumdadırlar. Hava akımının engellenmemesi için kayaklar fazla bitişik olmamalı ve kalça arkaya fazla oturmamalıdır.
Yarışmanın yapılacağı pistte, yarışmadan 3 gün önce,pistin yönünü ve kapıların durumunu kontrol etmek amacıyla deneme yarışları yapılır. Üçüncü gün deneme yarışlarına bütün kayakçıların katılması zorunludur. Yarışmacılar, çıkış yerlerinden 60 sn aralıklarla çıkış yaparak yarışa başlarlar. Yarışa başlama sıraları 3. gün deneme yarışları sırasında kura ile belirlenir. Batonlar, çıkışta hız almak için kullanılırlar. Daha sonra yarış süresince hemen hemen hiç kullanılmazlar. Yarışmacılar, çıkıştan 10 sn önce uyarılırlar. Çıkışa 5 sn kaldığı zaman “başla” komutu verilerek geriye sayım başlar. Çıkış için hazır olmayan yada zamanından önce çıkış yapan yarışmacı diskalifiye olur. Yarışmacının yarış süresince hiç kapı atlamadan hepsinden geçmesi gerekir.
Yarış sonunda kurallara uygun olarak yarışan bütün yarışmacıların dereceleri resmi olarak açıklanır. Yarışmayı en kısa sürede bitiren kayakçı birinci olur.
b) Süper G (S. Büyük Slalom): Süper G,kayakçıların fiziksel ve psikolojik kondisyonlarına, teknik yetenek ve cesaretine dayalı 2 dakika kadar süren yarışlardır. Kayakçılar yarış sırasında 90-120 km/sn hıza ulaşırlar. Yarış pistinde en az 3 doğal tramplen vardır. Yükseklik farkı erkeklerde 500-900 m, bayanlarda ise 500-700 m’dir. Kapılar mavi ve kırmızı renkli sopalardan oluşur. Kapı arası mesafe 15 m kadar olup, en az 14 kapı, en fazla 24 kapı bulunur. Kayakçılar yarışlarda tulum ve kask giymek zorundadırlar. Kayakların boyu bayanlarda yaklaşık 2,10-2,12 m, erkeklerde ise 2,15-2,20 m kadardır.
c) Büyük Slalom: Yarışmacılar, pist üzerine belli aralıklarla dikilmiş olan kapılardan hızla geçerek kayarlar.
Pistin yükseklik farkı erkeklerde 250-400 m, bayanlarda 250-350 m arasında değişir. Genişlik en az 30 m olur. Kapılar 4 sopadan oluşur. Sopalara sarılan bayraklar (flamalar) sopalarla aynı renkte yani kırmızı ve mavidir. Kapı genişliği 4-8 m arasında değişir. Birbirini izleyen kapılar arasındaki mesafe ise en az 5 m’dir. Kapı sayısı genellikle erkeklerde 45-65, bayanlarda 30-45 arasındadır. Düşey yüksekliğin %15’inin +5’i kapı sayısıdır. Örneğin yükselti farkı 300 m olan bir yarışta (300×15/100)+5=45 ise 40-50 kapı kullanılır.
Büyük slalom yarışları iki parkurda düzenlenir. Kapılar dikey ve yatay olmak üzere ikiye ayrılır. Açık kapılar, yarışçıların süratini arttırmak amacıyla, dikey kapılarda yarışçıların kontrol yeteneklerini ölçmek amacıyla kullanılır. Teknikle birlikte, büyük bir fiziki güç gerektiren slalom yarışlarında hız oldukça fazladır. Dönüşler sopa yardımı olmadan yapılırlar. Yarış sırasında estetik görünüm, akrobatik hareketler, çukur ve tümsekleri en iyi şekilde kullanarak kaymak bu yarış biçiminin temel özellikleridir.
Büyük slalomda kullanılan kayaklar esnek ve genişlikleri iniş kayaklarından az, slalomdan fazladır.
Yarışın ilerleyen bölümlerinde, pist üzerindeki karın sertleşmesi sonucu, kayma zorlaşır. Bu nedenle dereceleri iyi olan yarışçılar yarış başında kayma önceliğine sahiptirler. Yarışlar gruplar halinde yapılır ve her grupta 15 yarışmacı bulunur. Yarışmacılar start yerinden 60 sn arayla çıkarlar. Çıkışını yapan kayakçı bitişe kadar numara sırası ile kapıların hiçbirini atlamadan geçmelidir. Tek bir kapının bile atlanması o yarışmacının diskalifiye olmasına neden olur.
Yarışma sonucunun belirlenmesi için her iki ayağında bitirme sürelerinin toplamı değerlendirilmeye alınır. Yarışmayı en kısa sürede bitiren 1. olur.
d) Slalom: Yarışmacıların pist üzerinde belirli aralıklarla dikilmiş iki sopadan oluşan kapılardan geçerek yaptıkları yarışma şeklidir. Alp Disiplini yarışmaları en kısa mesafede olanıdır. (45-60 sn)
slalom yarışlarında pistin eğimi ¼’ünde 30 derecedir. Çıkışla bitiş arasındaki yükselti farkı erkeklerde 140-220 m, bayanlarda 120-180 m’dir. Slalom kapıları kar yüzeyinden 180 cm yükseklikte kırmızı ve mavi renkte iki sopadan oluşur. Bir kapıyı oluşturan sopaların ikisi de aynı renkte olmalıdır. Kapı genişliği 3.20-4 m, iki kapı arasındaki uzaklık 0.75-15 m olup kapı sayısı erkeklerde 55-75, bayanlarda 45-60 arasında değişir. Çıkıştan bitişe kadar numaralanan kapılar açık, dikey ve eğik olmak üzere 3’e ayrılır. Yarışmacı bütün kapılardan geçmek zorundadır. Geçilmesi zor olan kapılar pistin ortasına yerleştirilir. Yarışmacı, çıkış hakeminden onay aldıktan sonra çıkış yapabilir. Birinci ayak yarışlarının çıkış sıraları kura ile belirlenir. İkinci ayakta ise birinci ayaktaki dereceler göz önüne alınır. Diğer yarışlarda olduğu gibi slalomda da yarışmacı bütün kapılardan geçmek zorundadır. Kayakçının kapılardan geçerken onlara çarpması hatta devirmesi önemli değildir. Yarışmayı en kısa sürede bitiren yarışmacı 1. olur. Bu yarışmada kullanılan kayaklar erkeklerde genelde 203-205 cm, bayanlarda 190-195 cm’dir.
e) Kombine Yarışlar: İniş, Slalom ve Büyük slalom yarışlarını kapsayan bir kategoridir. Kombine yarışlarda yarışmacılara her dal için ayrı ayrı puanlar verilerek bu puanlar toplanır. Toplam puana göre sıralama belirlenir. Kombine yarış türlerinde slalomun çıkış sırası, iniş yarışmalarında elde edilen sıralamalara göre belirlenir. İnişte ilk 5’i elde edenler slalomda tersine bir sıra izlerler.
Paralel Slalom: Alp Disiplini’nin bir başka kategorisi olan ve “çifte slalom” olarak adlandırılan yarış çeşididir. Yeni ve değişik bir tür olmasına rağmen bilinen şampiyonalarda yer almaz. Sadece dünya kupası yarışlarında yer alır. Paralel slalomda, iki yarışmacı aynı anda birbirinin benzeri olan iki parkurda yarışırlar. Yarış alanları benzer parkurların yan yana dizilmesiyle oluşturulur. Pist üzerindeki kapılar 30 cm genişliğinde 70 cm yüksekliğindeki flamaların, iki sopa üzerine gerilmesiyle oluşturulur. İki pist arasındaki uzaklık 6-7 m arasında değişir.
İki yarışmacının aynı anda çıkış aldığı paralel slalom yarışmalarında yan yana olan pistlerin birinde kapıların hepsi kırmızı diğerinde ise mavi renktedir. Bu pistler yarışmacıların zorunlu bir tek atlamayı gerçekleştirmelerini sağlayacak biçimde hazırlanırlar.
2-KUZEY DİSİPLİNİ
Doğum yeri Norveç ve İskandinav ülkeleri olan Kuzey Disiplini, yarışmacıların dayanıklılığını ölçen zorlu bir yarıştır.
a) Kros
b) Kayakla Atlama
c) Kombine
d) Biatlon yarış türlerini kapsar.
a) Kros (Kayaklı Koşu) : Fazla eğimli olmayan dağlık arazide kayakla yapılan uzun mesafe kayaklı koşu yarışıdır.
Yarış pisti çembersel bir alan olduğundan bitiş çizgisi ve çıkış çizgisi aynı yerde ve yan yana bulunur. İnişli çıkışlı doğal araziler üzerinde yapılan kayak krosunda parkur uzunluğu erkeklerde 10, 15, 30, 50 km, bayanlarda 5, 10, 20 km’dir. Genişlik en az 2.5 m’dir. Pistin 1/3’ü düzlük, 1/3’ü tırmanış, 1/3’ü de iniş aşamalarından oluşur. Pistin yükseklik farkları ise; 3-5 km’ler için 100 m, 10-15 km’ler için 150-200 m, 20 km ve üstü için 250 m’dir.
Zor tırmanışlar yarışmanın ilk km’lerinde, uzun inişler ise son km’lerde bulunur. Pistin çıkış ve iniş alanlarında, gerekli bilgilerin verilebilmesi için hava ve kar sıcaklığı tablosu, ara ve geçici sonuçlar tablosu, yarışma ile ilgili bilgileri yayınlayabilecek ses düzeni bulunur. Yarışçıların yarış süresinde alkollü olmamak şartıyla her türlü içeceği içmeleri serbesttir. Bunun sağlanabilmesi amacıyla pistin belli noktalarına içecek istasyonları (15 km’de 1, 30 km’de 2, 50 km’de 3) bulunur. Olabilecek bir kazaya karşı pistin çıkış ve bitişinde doping testide yapılabilen ilkyardım odaları vardır.
Kros yarışlarında kullanılan özel ince kayaklar, Alp tipi kayaklarına oranla daha uzun, dar ve hafiftir. Kayağın kar ile sürtünmesinden doğan kaymayı arttırmak için kayağın altına özel kremler sürülür. Bir çift Kayağın ağırlığı ortalama 1.4 kg’dir. Ayakkabılar kayağa yalnızca burun kısmından bağlı bulunur. Böylece ayak topuğu yürüyüş sırasında aşağı yukarı rahatça hareket edebilmektedir. Sopalarda diğerlerine göre daha hafif ve uzundur. Yarışmacılar çıkış komutuyla birlikte 30 sn arayla çıkış noktalarında ayrılırlar. Çıkıştan önce yarışmacının her iki ayağıda çıkış çizgisinin gerisinde, batonları ise önünde bulunmalıdır. Kros yarışmalarında 3 sn önce çıkmaya izin verilebilir. Bu yarış türünde yarışmacılar, bir ayaklarını kaldırıp diğerleriyle bastıklar zaman, basmış oldukları ayaklarıyla yeri iterek hafifçe kayarlar. Kayma sırasında, itişi yapan ayağın karşıtı olan eldeki sopa kara saplanarak itişe yardım eder. Arkadaki yarışçı kendisinden önce çıkan yarışçıya yetişip, geçmek istediği zaman “ yolver” diye seslenir.bu durumda öndeki yarışçı yol vermek zorundadır. Yarışma sırasında yarışmacıya, iki sopa ve bir kayağını değiştirme hakkı verilir. Bir kayağı bitiş çizgisini geçtiği anda yarışmacı yarışı bitirir.en kısa sürede yarışı bitiren 1. olur.
Bayrak Yarışları: Dayanıklılık yarışlarının bir başka biçimi olan bayrak yarışlarında erkekler 4×10 km, bayanlar 4×5 km’de yarışırlar. Pist, kros pistlerin aynısı olmasına rağmen farklı olarak bu yarışta bayrak değiştirme alanı vardır. Bu alan 30 m uzunluğunda olup çıkış ve bitişe yakın bir yerde bulunur. Bayrak yarışları 4 kişilik ekipler arasında yapılan bir takım yarışıdır. Yarışmacılar, yarıçapı 100 m olan bir çemberin yayı biçimindeki çıkış çizgisi üzerinde 2 m aralıklarla dizilip birlikte çıkış yaparlar. Çıkış alanının bütün yarışmacıların beraber çıkışına elverişli olmadığı zaman 4 m aralıklarla çift sıra yapılır. Yarışmacıların bayrak değiştirmesi, bayrak değiştirme alanında, takım arkadaşlarının eline vurmasıyla gerçekleşir. Bu işlem kurallara uygun yapılmadığı zaman yarışmacılar geri çağrılarak işlem tekrar ettirilir. Bayrak yarışlarının her bölümünde ayrı renkler kullanmak zorunludur. Olimpik yarışlarda ve Dünya Şampiyonaları’nda takımların ilk yarışmacıları kırmızı, ikinciler yeşil, üçüncüler sarı, dördüncüler mavi renkleri taşırlar. Yarışın sonunda, takımların en son yarışmacıları arasında varış çizgisini ilk geçenin takımı 1. olur.
b) Kayakla Atlama: Dik eğimli bir rampadan kayıp hız alınarak yapılan atlama yarışlarıdır.
Yarışmacı rampanın ucundan büyük bir hızla fırladıktan sonra havada uzun bir yol alamaya çalışır. Olimpiyatlar ve Dünya Şampiyonaları’nda 90 ve 70 m olmak üzere 2 kategoride düzenlenir. Atlama yarışlarında bu rakamlar rampa yüksekliğini değil, atlanılacak olan mesafeyi belirtir. 1992 Albertville Kış Olimpiyatları’nda 70 m atlayışları kaldırılarak, 120 m atlayışları getirilmiştir. Atlama pistlerinde, yarışmacıların, inmeleri gereken noktaya “Norm Noktası” (P) adı verilir. Norm noktası “Tablo Noktası”na kadar uzatılabilir. İnişin güvenli olarak yapılabileceği en uzak nokta ise “Kritik Bölge” noktası olarak adlandırılır. Norm noktası 80 m üstünde olan tepelerde kayma hızını ve rüzgar hızını ölçen cihazlar vardır. Norm noktası, pistin iniş bölümünün iki yanına yerleştirilen iki metre uzunluğunda mavi renkte iki tahta, tablo noktası eş biçimde yeşil renkte iki tahta, kritik noktada eş biçimde kırmızı renkte iki tahta ile belirlenir. Rüzgarın ani olarak değişebilme olasılığına karşı rampanın tepesinde birden fazla çıkış kapısı bulunur. Çıkış kapısından tramplenin dibinde bulunan tramplen sehpasına kadar olan alan “ hızlanma bölümü” adını alır.
Atlamada kullanılan kayaklar kalın,uzun ve ağırdır. Dengenin rahatça sağlanabilmesi için kayakların altında 3 tane oyuk bulunur. Yarışlar dört grup halinde yapılır. Her yarışmacının 2 atlama hakkı vardır. Bu iki hakkın dışında yarışmacı birde deneme atlayışı yapar. Yarışmacı yarışa başlarken çıkışını yaptıktan sonra gerekli hıza ulaşabilmek için, hızlanma bölgesinde hafifçe çömelerek, baton ve hız arttırıcı araçlar kullanmadan kayar. Yarışmacı atlama noktasına geldiği zaman yukarı doğru fırlayarak uçuşa geçer. Atlama kayaklarının geniş olmasından dolayı havaya dayanmak kolaylaşır. Havadayken dengenin sağlanabilmesi açısından kayakların durumu, vücudun kayak ile yaptığı açı ve duruşu, kolların duruş şekli çok önemlidir.
Havadayken kayaklar birbirine paralel ve yukarı doğru hafif eğimli, vücut öne eğik, dizler dik, kollar gergin ve vücuda yapışık olmalıdır. İniş esnek bir biçimde,tepenin eğimli bölümünde dik bir duruşla dizler bükülüp kollar açılarak yapılır. İniş alanındaki eğimin sona ermesiyle birlikte yarışmacı bir dönüş yaparak durur. Değerlendirme yapılırken atlama mesafesi ve atlama tekniği birlikte ele alınır. Atlanılan mesafe değerlendirilmeye alınırken, uzaklıklar yarım metreye indirgenerek ve norm noktasının durumuna göre düzenlenen tablolar esas alınarak hesaplanır. Stil hakemleri de yarışmacıların hareketlerini ölçerek teknik puanları verirler.
Puanlar, tam ve yarım puan şeklindedir. Teknik puanlar, yarışmacının kayma pistinden ayrılması ile yere düştükten sonra durmasına kadar geçen sürede dengesine, soğukkanlılığına, stilin ve atlayışın düzgünlüğüne bakılarak verilir. Yarışmacının inişten sonra dengeli olarak kaymaya başlamasına “ ayakta atlayış “ adı verilir. Ayakta atlayış stiline 6-20 puan verilir. Uluslar arası yarışmalarda atlayışları, hakemler kulesinden izleyen 5 hakem değerlendirir. Değerlendirmelerin sonuçları için 5 hakemin verdikleri puanların en yükseği ile en düşüğü atılarak ortadaki üç hakemin verdiği puanlar toplanır ve uçuş stili için verilen puan bulunur. Toplam puanı en yüksek olan 1. olur.
Yarışmacıların yapmış oldukları hatalar sonucu, hatanın çeşidine göre değişik oranlarda puan kesintisi yapılır. Uçuş sırasında yapılan hataların hemen düzeltilmesi halinde daha az puan kesilir. Yarışmacılar atlamadan önceki kaymaları sırasında düşerlerse 20 puan inişten sonra düşerlerse düşmüş bulunduğu yere göre 0-12 arasında puan kaybederler. Ayakta atlayışa geçileceği (inişten sonra kayılacağı)zaman denge sağlamak için eller kayaklara yada kara değdirilirse, bu düşme olarak kabul edilir. Kayakçının neden olmadığı düşmelerde, atlama tekrar ettirilir yada iniş hatasız nitelendirilir.
c) Kombine Yarışlar: Kayakla atlama ve dayanıklılık yarışlarının birleşimidir. Yarış pisti 15 km’lik parkurlardan oluşur. 2 gün süren yarışlarda 1. gün atlama, 2. gün dayanıklılık dalında mücadele verilir. Atlama yarışlarında her yarışmacının 3 atlama hakkı bulunur. Değerlendirmeler atlama yarışlarındaki gibi yapılır. 3 atlayış boyunca, yarışmacının almış olduğu en düşük puan değerlendirmeye alınmaz. Atlama yarışlarının norm noktası 60-70 m arasındadır. Dayanıklılık ve atlama yarışlarından alınan puanların toplamı kombine yarışlarının sonuçlarını verir. Toplam puanları en yüksek olan yarışmacı 1. olur.
d) Biatlon (kayarak atış): Kayak krosu ile atıcılığın birleşimi olan olimpik bir oyundur.
Biatlon yarışları erkeklerde 10 km, 15 km, 20 km, 30 km, 50 km bayanlarda 5, 7.5, 10, 15, 30 km uzunluklarında doğal ve engebeli parkurlarda yapılır fakat genel olarak Dünya Şampiyonaları ve Olimpiyatlarda 20 km’lik parkurlar kullanılır (bireysel büyükler yarışları). Parkur boyunca bayraklar ve her 5 km’de bir uyarı levhaları bulunur. 20 km’lik Büyükler Yarışlarında parkurda 4 atış noktası, 15 km’lik gençler yarışlarında 3 atış noktası, 10 km’lik yarışlarda 2 atış noktası vardır. Atış bölgelerinin uzunlukları 150 m olup her atış bölgesinde 5 hedef bulunur. Sadece tek bir tüfek ve bir çift kayak kullanılabilen yarışlarda, otomatik olmamak ve namlu çapı 8 mm.yi geçmemek koşuluyla her türlü tüfek kullanılabilir. Tetiğin düşme ağırlığı (tetiğin çekilebilmesi için harcanan güç) en az 1 kg olmalıdır. Tüfeklerde dürbün vb. güçlendiriciler kullanmak yasaktır. Biatlon yarışçıları, silahların taşınması sırasında silah askısının baskısını azaltabilmek amacıyla omuz ve dirsekleri pamukla doldurulmuş özel giysiler giyerler. Yarış öncesi en az 10 kayakçı parkurun denetlenmesi amacıyla ön kayış yaparlar. Yarışlar kayma ve atış olmak üzere 2 bölümden oluşur. Kayma sırasında önde bulunan kayakçı, geçilme durumunda arkadaki kayakçıya yol vermelidir.
Parkuru izleyip kestirme yollardan gitmek yasaktır. Atışlarda kullanılacak olan malzemelerin tümünün (fişek mermi ve yedekleri) yarışmacı tarafından taşınması gerekir. Yarışmacı,tüfeğini atış noktasına ulaştığında doldurabilir. Her atış noktasında 5 atış gerçekleştirilir. Atışlar, ayakta ve yatarak olmak üzere 2 bölümde yapılır. Parkurun 1. ve 3. bölümleri yatarak 2. ve 4. noktalar ayakta atışlarla seçilir. Yatarak yapılan atışlar uzun mesafeli atışlardır. Her iki atış noktası arasında 3 km’lik mesafe bulunur. Atış yapılırken tüfeğe eller,omuz ve çeneyle destek verilir. Bunların dışında vücudun herhangi bir yeriyle destek vermek kurallara aykırıdır. Atışların yapıldığı hedef yuvarlakları hedef tahtalarına “zar 5’i” (dört köşede birer,ortada tek yuvarlak) şeklinde yerleştirilir. Ayakta atışlarda kullanılan hedeflerin,dış yuvarlağın çapı 45 cm, iç yuvarlağın çapı 35 cm’dir. Yatarak atış durumlarında ise kullanılan hedeflerin dış yuvarlağının çapı 25 cm,iç yuvarlağın çapı 12.5 cm’dir.
Biatlon yarışlarında toplam süresi en düşük olan yarışmacı yarışı kazanır. Yarışmacının hata yapması durumunda hata çeşidine göre, yarışmacıya süre eklemesi yapılır. Yarış süresince kayma,kayakla koşma,atış ve ceza sürelerinin toplamı,yarışmanın toplam süresini belirler. Hedeflerde küçük yuvarlağın vurulması cezayı gerektirmez. Fakat büyük yuvarlağı vuran her atış için 1 dk, yuvarlağın dışına çıkan vuruşlar için 2 dk ceza süresi eklenir.
Yarışmalarda sağlık denetimleri yapmak,cezaları vermek ve yarışmanın kurallarına uygunluğunu denetlemek için bir denetim kurulu kurulur. Parkur boyunca gerekli güvenlik ve iletişimi sağlamak için de parkur yönetmeni, atış yönetmeni, zaman tutucu,değerlendirme yönetmeni,doktor ve diğer yardımcılar bulunur.
Yarış parkurunun dışında başka yolların izlenmesi,sopaların dışında herhangi başka bir itici güç kullanmak,tetiğin düşme ağırlığını azaltmak,kesinlikle yanlış olan davranışlardır. Bunların yapılması durumunda yarışmacı yarıştan diskalifiye edilir. Bunların dışında yarışmacı tüfeğini dolu olarak taşırsa yada tüfek atış almazsa (ateş almayan her atış için) 2 dk ceza süresi eklenir.
Bayrak Yarışları: Dört kişilik takımlar arasında 7.5 km uzunluğunda parkurlarda yapılır. Parkur 4 defa koşulur. İlk yarışmacı atışlarını yapıp parkuru tamamladıktan sonra takım arkadaşlarına elini değdirerek sırasını verir. Sırayı alan diğer yarışmacı yarışa aynı şekilde devam eder. Parkur boyunca 2 atış noktasında da 5 ‘er hedef bulunur. Yarışmacıya 5 hedefe karşılık 8 atış hakkı verilir. 30 cm boyundaki ilk hedeflere ayakta,10 cm boyundaki 2. hedeflere ise yatarak atış yapılır.Son yarışçısı yarışmayı ilk bitiren takım yarışmayı kazanır.Atışlar sırasında düşürülemeyen her hedef için fazladan bir ceza turu verilir.
KIZAK:
Düz ve dar iki ayağa sahip tekerleksiz araçlarla kar ve buzlu yüzeylerde kayılarak yapılan kış sporudur.
Kızakta bir yada iki binicinin oturacağı sağlam bir yer olmalıdır.Tek kişilik kızaklar 20kg,çift kişilik kızaklar 22kg’yi geçmemelidir.Suni olarak yapılan sahalarda saatte 100km’ye kadar hız yapılabilir.Sahanın uzunluğu 1000-1500m ve en az 9-15m çapında kavşağı olmalıdır.
Bu sporun birbirinden farklı 5 türü vardır:
1.BOBSLED(BOBSLE IGH) YARIŞI:
Bob kızak anlamındadır.İki yada dört kişinin bindiği kızağın,yapay yada doğal eğimden kaydırılmasıyla yapılan spordur.
Bilinen en eski kızak Finlandiya’da bulunmuş olup,yaklaşık M.Ö 6500 yıllarından kalmıştır.Bobsled yarışı 1890 yıllarında ayaksız alçak kızakla yapılan Tobogganing yarışları ayrı bir spor olarak İsviçre’de ortaya çıkmıştır.Kayıtlara geçmiş ilk Bobsled yarışı ise 1898’de İsviçre’deki St.Maritz Cereste Pisti’nde yapılmıştır.
1931’den bu yana II. Dünya Savaşı yılları dışında her yıl dünya şampiyonası düzenlenmektedir.1923 yılında ‘Uluslar arası Bobsled ve Tobogganing Federasyonu’’nun kurulmasıyla uluslar arası alanda kabul edilen bir spor olmuş,daha sonra bu iki spor ayrılmış,1957’de ‘Uluslar arası Bobsled Federasyonu’ kurulmuştur.
Uluslar arası yarışmalarda yapay pistler kullanılır.Parkur uzunluğu en az 1500m,eğimi ise %8-15 arasında değişmektedir.Parkurda en az 15 viraj bulunur.Bu dönemeçler 6m yükseklikteki içbükey duvarlarla çevrilidir.Ayrıca düz bölümlerde de kızağın parkurdan çıkmasını önleyecek duvarlar vardır.
Dört kişiden oluşan yarışma ekibi için,3.80m boyunda 220kg ağırlığında,iki kişiden oluşan ekip içinse 2.70m boyunda 160kg ağırlığında bir kızak kullanılır.
Kızakçılar,gerek çalışmalarda gerekse yarışmalarda koruyucu başlık,yarış gözlüğü,koruyucu dizlik ve dirseklik kullanırlar.
Bobsled’de takım elemanları arasındaki uyum çok önemlidir.Arkada oturan frenci,önde oturan dümenciyle uyum içinde olmalıdır.Kızağı yalpalatmadan ve birbirlerine çarpmadan hızlı çıkışı sağlamak gerekir.
Kızaklar ve yarışmacılar,çıkış alanında ad çekimi ile belirlenen sıraya göre sıralanırlar.Kızaklar hız alana dek itilir.Yarışma sırasında yarışmacılar kızaktan düşerlerse kızağa tekrar binebilirler.Kızak kırılırsa aynı tip başka bir kızakla değiştirilir.
Bobsled yarışlarında,bir yarış yöneticisi,çıkış ve bitiş hakemleri ve iki zaman hakemi görev alır.Ayrıca 3-5 kişiden oluşan yarışma kurulu vardır.Kurulun başkanı hakemdir,eşitlik durumlarında karar yetkisine sahiptir.
2.CRESTA(SKELETON) KIZAK YARIŞI:
Kızak üzerinde bir şey bulunmaması sebebiyle ‘skeleton(iskelet) ismiyle tanınır.
Cresta kızak yarışı,önceleri İsviçre’nin St.Maritz kış tatil merkezinde bulunan 1213m uzunluğundaki Creste pistinde yapılan yöresel bir spor olmuştur.1885’ten bu yana Creste pistinde Büyük Ulusal Şampiyona adı altında yarışlar düzenlenmiştir.
Yarışma pisti Bobsled pisti gibidir.Kızak,iki çelik kızak ayağı ve bunlara tutturulan düz bir parçadan oluşur.Düz parçanın üstünde göğüs koyma yeri vardır.Yarışmacı kızağa yüzükoyun yatar,vücut ağırlığını sağa sola kaydırarak hareket eder.Saatte 140km’ye varan hızlar elde edilir.Bu yarış günümüzde özellikle St.Maritz’de büyük ilgi görmektedir.
3.KÖPEK KOŞULU KIZAK YARIŞLARI:
Karlı arazide köpeklerin koşulu olduğu kızaklarla yapılan yarışlardır.
Kökeni Eskimolara özgü eski ulaşım yöntemlerinden kaynaklanır.Hala ulaşım ve taşıma köpek koşulu kızaklardan yararlanılır.
İlk köpek koşulu kızak yarışması 1923 Kış Olimpiyatlar’nda yer almıştır.Halen,Alaska,Norveç ve ABD’nin kuzeyinde yaygın bir spordur.
Yarışmalar açık arazide,belirlenen iki nokta arasında düzenlenir.Mesafe 19-48km arasında değişir.Modern yarış kızakları 13.5kg ağırlığında olup hafiftir.
Kızağa özel eğitilmiş köpekler koşulur.Eskimo,Alaska ve Samoyet köpekleri en çok tercih edilenlerdir.Sürücü-köpek arasındaki uyumun yanı sıra,yön tayini,parkurun iyi kullanılması ve temponun ayarlanması önemlidir.Köpeklere kızaklara ikişerli koşulur ve önde önder bir köpek bulunur.Kızaklar 5,7 yada 9 köpekli olabilirler.
4.LUGE KIZAK YARIŞI:
Luge adı verilen kızaklarla yapılır.Avusturya’nın geleneksel kış sporu olan Luge,diğer orta Avrupa ülkelerinde de çok ilgi görür.
Geçmişi 16.yy’a dayanmasına rağmen ilk Avrupa Şampiyonası 1914 yılında Avusturya’nın Reichenfeis kentinde düzenlenmiştir.İlk Dünya Şampiyonası ise 1955’te Oslo’da yapılmıştır.Kış Olimpiyatları’nda ilk kez 1964’te kabul edilen Luge Kızak Yarışları’nın yönetici organı ‘Uluslararası Luge Federasyonu’dur.
Luge pisti Bobsled pistine benzer.Farklı olarak daha dik ve keskin dönemeçleri vardır.En az 12 tane dönemeç olmalıdır,pistin uzunluğu 1000m’dir.
Kızağın branda yada fiberglasstan yapılma bir yada iki oturacak yeri bulunur.Tek oturaklı kızak 22kg,çift oturaklı kızak 24kg’dır.Yüksekliği 30cm’dirKızak ayaklarının içten içe genişliği en fazla 45cm’dir.
Çıkışta ,yarışmacı yere çakılı iki kanca tutarak kendini içeriye doğru çeker ve ilk metrelerde eldivenlerinde bulunan teller yardımıyla buzu iter ve hız kazanmaya çalışır.
Tek kişilik kızaklarda erkekler ve bayanlarda,çift kişilik kızaklarda yalnızca erkeklerde yarışma düzenlenir.Bayan yarışmacılar en fazla 85,erkekler ise 95kg. olabilirler.
Yarışmacılar,ayaklarını ve elleriyle tuttukları bu ipi kullanarak kızağı yönlendirir.Kızak esnen yapıda olduğundan özellikle dönüşlerde bundan yararlanılır.Yarışmacılar 4 iniş yaparlar,sonuçlar toplam üzerinden en düşük zamana göre değerlendirilir.
5.TOBOGGAN KIZAK YARIŞI:
Toboggan adlı ayaksız kızaklarla yapılan kayma sporudur.
Kökeninin Amerikalı yerlilere dayandığı ve ilk Toboggan kızak yarışının Montreal’deki Royal Dağı eteklerinde yapıldığı sanılmaktadır.1930 larda Toboggan için özel pistler yapılmıştır.Günümüzde Toboggan yarışları,Bobsled ve Luge kızak yarışları şeklinde Olimpiyat Oyunları’nda yerini almıştır.
Amerikalı’ların kullandığı kızaklar ilk kızaklar,sırımlarla birbirine bağlanan sırıklar olmuştur.
Günümüz Tobogganları hikori,huşağacı yada meşeden yapılır.Çaprazlama olarak çakılmış düzgün tahtalar kullanılır.İnce metalden yapılanları da vardır.İçten içe genişliği 45cm’dir.Boyu ise 2.8m ile 1.2. uzunluğundadır.Kızağın ön tarafı sağa sola çevrilerek veya bir ayağı dümen gibi kullanılarak kızağa yön verilebilir.
SKİBOB:
Bisiklet,Bobsled ve kayağın özelliklerini birleştiren,tek yönlü bir araçla yapılan kış sporudur.
Skibob yarışmalarında tek izli,yönetilebilir kar bisikletleri kullanılır.Aracın arkadaki uzun ayağı sabit,öndeki yönlendirici kısa ayağı hareketlidir.Bisikletinkine benzeyen gidon ve sele vardır.araç hafiftir,toplam uzunluğu 1.90-2.30m arasında değişir.
Yarışmacı başlık takar ve kar çizmeleri kullanır,gözlük kullanımı isteğe bağlıdır.
Dünya ve Avrupa Şampiyonaları ile diğer uluslar arası yarışmalar 1962 yılında kurulan ve merkezi Viyana’da bulunan ‘Uluslar arası Skibob Federasyonu’ gözetiminde yapılır.
Tekler yarışmalarında sıralama,yarışmacıların parkuru bitiriş sürelerine göre yapılır.Birden fazla yarışı içeren kombine yarışlarda ise her yarış için ayrı ayrı puan verilir.
Bir yarış yöneticisi,FISB gözlemcileri,çıkış,bitiş ve parkur gözlemcileri ve parkur sorumlusu yer alır.Ayrıca bir yarış sekreteri,çıkış hakemi ve yardımcıları,zaman tutan hakemler,sağlık görevlileri ve donanım sorumluları vardır.
1-İNİŞ YARIŞMALARI:
İniş yarışmalarında pistin çıkışı ile bitişi arasındaki yükseklik farkı erkek yarışmacılar için 600-1000m,bayan yarışmacılar için 365-700m dir.En az 20m genişliğindeki parkurun sol yanı kırmızı,sağ yanı yeşil bayraklarla belirlenmiştir.
Yarışmacılar kar durumunun ve görüş uzaklığının iyi olduğu zamanlarda üstü kapalı çıkış yerlerinden,önceden belirlenen sürelerde ve 60sn’lik aralıklarla çıkış yaparlar.
2-BÜYÜK SLALOM YARIŞMALARI:
Büyük slalom yarışmalarında pistin çıkışı ile bitişi arasındaki yükseklik farkı,erkek yarışmacılar için 400m,bayan yarışmacılar için 300m dir.Parkur en az 20m genişliğinde olmalıdır.
En az 31 kapı vardır,en az 5m genişliğindeki kapılar arasında 6m uzaklık olur ve kolayca görülebilecek şekilde yerleştirilir.Başlangıç ve bitiş kapıları kırmızıdır.
3-ÖZEL SLALOM YARIŞMALARI:
Özel slalom yarışmalarında pistin çıkışı ile bitişi arasındaki yükseklik farkı erkek yarışmacılar için 200m,bayan yarışmacılar için 100m dir.
Kapı çubukları 3-4 cm çapında,180cm yükseklikte olup,üzerlerinde çubuklara eş renkte(kırmızı-mavi-yeşil) bayraklar vardır.Erkekler yarışmalarında 50-60,bayanlar yarışmalarında 30-40 kapı bulunur.
Özel slalom yarışmalarında,diğer yarışmalardan çok farklı olarak ‘çık’ komutundan sonra çıkış yapılır.