‘Erken doğum’ terimi zamanından, yani gebeliğin 37. haftasından önce, doğan bebekler için kullanılır. Bu bebeklerin doğum ağırlığı genellikle düşüktür, yani 2,5 kilonun altındadır.
Bebekler gebeliğin 36. ve 40. haftaları arasında oldukça fazla kilo aldığından, erken doğan bebeklerin kaçırdıkları bu kilo artışını telafi etmeleri gereklidir.
Erken doğan bebeğimi nasıl beslerim?
- İster zamanında ister erken doğsunlar, yeni doğan tüm bebekler beslenme açısından farklılık gösterir.
- Bebek rahimde iken, göbek bağı ve plasenta aracılığıyla besin maddeleri ve sıvı alır.
- Bebekler gebeliğin son üç ayında besin maddelerini depoladığından, erken doğan bir bebeğin deposunda çok az besin maddesi vardır. Bu yüzden normal büyüyebilmeleri açısından ihtiyaçları olan besin öğelerinin verilmesi önemlidir.
- Erken doğan bebekler, sağlıkları ve olgunlaşma seviyelerine bağlı olarak, çeşitli şekillerde beslenirler.
- Erken doğan bebeklerin beslenmesindeki amaç, bebeğin hala rahimde olsa idi alacağı hızda kilo artışı sağlamaktır.
- Erken doğan bebeklerin organları olgunlaşmamıştır ve genellikle başlangıçta ağızdan beslenemezler. Bu yüzden tamamen parenteral (damar içi) olarak beslenmeleri gerekir.
Ona özel besleme yöntemleri:
Tam Parenteral Besleme (TPN):
- Bu tür besleme çok erken doğan veya çok hasta bebekler için kullanılır.
- Bu şekilde bebeğinizin büyümesi ve gelişmesi için ihtiyaç duyduğu tüm besin öğeleri olgunlaşmamış olan sindirim sistemi kullanılmaksızın doğrudan doğruya kana geçer.
- Besin maddeleri kana damar içinden verilir; bu amaçla yaygın olarak göbek deliğine bir boru yerleştirerek göbek venleri kullanılır.
- Bebeğiniz büyüyüp güçlendikçe, burundan veya ağızdan tüp ile beslenmeye başlar.
Tüple besleme
- Besin maddeleri oro-gastrik besleme olarak adlandırılan yöntemde ağza veya nazo-gastrik besleme olarak adlandırılan yöntemde ise burna yerleştirilmiş ince bir tüp vasıtasıyla doğrudan doğruya mideye verilir.
- Erken doğan bebeklerde genellikle ağızdan beslenmeleri için gerekli olan emme, yutma ve nefes alma koordinasyonu bulunmadığından kullanılır.
- Tüple besleme öncelikle erken doğan bir bebeğe küçük miktarda besin vermek için kullanılır. Bu beslemeler minimal enteral beslenme olarak bilinir. Erken doğan bebeklere bu besinlerin verilmesi önemlidir zira böylece bağırsakların gelişimine yardımcı olunur.
- Ebeveynler hemşirelerin gözetimi altında tüple beslemeye yardımcı olabilir ve böylece bebekleri ile bağ kurmalarına yardımcı olunabilir.
Tüple beslemeden emzirmeye nasıl geçerim?
- Bebeğinizin doğumundan sonra en kısa süre içerisinde ve mümkün olan en sık şekilde sütünüzü sağmaya başlamak iyi bir fikirdir. Bu süt dondurulabilir ve bebeğinizin hazır olduğu zamana kadar saklanabilir.
- Bebeğiniz tüple beslenirken ağzını açıp kapatabilir. Bu bebeğinizin emme pratiği yapmaya hazır olduğunun bir işaretidir.
- Eğer mümkünse, cilt teması kurabilmeniz için tüple beslenirken göğsünüzde tutmanız iyi bir fikirdir. Ebeveynleri ile cilt teması kuran bebeklerin daha az ağladığı gözlemlenmiştir. Ayrıca bebeğiniz ile yakın temas sizin göğüslerinizin daha fazla süt üretmesini de teşvik eder.
- Bebeğiniz emzirmeye başlamadan önce birkaç hafta geçebilir, bu süre ne kadar erken doğduğuna ve ayrıca doğum haftasına, medikal durumuna ve ne kadar güçlü olduğuna bağlıdır. Ayrıca bazı bebeklerin öğrenmesi diğerlerinden daha uzun sürebilir. Burada önemli olan sabırlı olmak ve endişelenmemeye çalışmaktır.
Emzirmenin faydaları:
- Üçüncü üç ayda anneler (enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olan) antikorları plasenta vasıtasıyla bebeğe geçirir.
- Erken doğan bebeklerde bu işlem yarım kalır ve bu bebekler enfeksiyonlara açık bir hale gelir. Ancak bebeğiniz bu antikorları anne sütünden de alabilir.
- Erken doğum yapan annelerin sütü antikor ve büyüme faktörleri açısından zengindir
- Anne sütünün sindirilmesi ve emilmesi de kolaydır.
- Erken doğan bebeğinizi emzirmeye alıştıktan sonra, cilt teması siz ve bebeğiniz arasında bir bağ kurulmasına yardımcı olacaktır.
- Emzirmek anneler için de faydalıdır; rahmin normal boyuna geri dönmesine yardımcı olan oksitosin hormonunun salgılanması sayesinde emzirmenin doğum sonrası kanama riskini azalttığı kanıtlanmıştır.
- Emzirmenin hayatın ilerleyen dönemlerinde meme kanseri ve yumurtalık kanseri risklerini azaltmaya yardımcı olabildiğini gösteren kanıtlar da vardır.
Ek besinler:
- Gebeliğiniz esnasında hastalık geçirirseniz veya anne sütünü sağmakta zorlanıyorsanız, bebeğinizin ihtiyacı olan sütün tümünü üretmekte sorun yaşayabilirsiniz.
- Bu durumda, bebeğinizin diyetini düşük doğum ağırlıklı bebekler için hazır bir mama ile destekleyebilirsiniz.
- Bu kısa vadeli bir önlemdir zira kısa zaman içerisinde bebeğiniz için yeterli süt üretebilecek hale gelirsiniz.
Anne sütünü nasıl güçlendirebilirim?
- Anne sütü, zamanında doğmuş bir yeni doğanın besinsel ihtiyaçlarının tümünü karşılamak için mükemmel olarak tasarlanmıştır.
- Ancak bazen, özellikle de çok erken doğmuş olan, prematüre bebeklerin daha karmaşık ihtiyaçları olabilir.
- Anne sütü erken doğan bir bebeğin ihtiyaç duyduğu tüm besin öğelerini sağlamayabilir.
- Bu durumda, sağdığınız süte ekstra protein, vitaminler ve mineraller içeren anne sütü zenginleştirici eklenebilir.
- Bu karışım bebeğinize tüple verilir.
- Bu süt genellikle sadece bebeğiniz doğrudan doğruya emebilecek kadar güçleninceye dek verilir.
Tüple beslemeden biberonla beslemeye nasıl geçerim?
- Eğer mümkünse, tüple beslenirken bebeğinizle cilt teması kurmak ve daha sonra biberonla beslenirken de bunu sürdürmekte fayda vardır.
- Bebeğiniz tüple beslenirken ağzını açıp kapatabilir. Bu bebeğinizin emme pratiği yapmaya hazır olduğunun bir işaretidir.
- Bebeğiniz yeterince olgunlaştığında, kendi kendine pratik yapması ve emme refleksini geliştirmesi için ona bir emzik verebilir.
Biberonla besleme
- Hastanelerde, emzirilmeyen prematüre bebeklere, düşük doğum ağırlıklı bebekler ve prematüre bebekler için özel olarak tasarlanmış bir bebek maması verilebilir. Bu mamalara düşük doğum ağırlıklı bebek maması adı verilir.
- Bu mamalar, protein, özellikle kemiklerin gelişimine yardımcı olmak amacıyla kalsiyum ve fosfor başta olmak üzere vitaminler ve mineraller dahil olacak şekilde, prematüre bebeklerin ihtiyaç duydukları besin öğelerini daha büyük miktarlarda içerir.
- Düşük doğum ağırlıklı bebek mamaları genellikle, bebeğiniz emme, yutkunma ve nefes almasını koordine edebilene ve biberonla beslenmeye başlayana kadar, tüple verilir.
- Bebeğiniz hastaneden taburcu edilmeye hazır olduğunda hala emmiyorsa size taburcu olduktan sonra kullanabileceğiniz bir bebek maması verilebilir.
- Taburcu olduktan sonra kullanılabilecek bebek mamaları prematüre/düşük doğum ağırlıklı bebeğinizin, yaşıtlarına yetişmesine yardımcı olmak için kullanılır.
- Düşük ağırlıklı bebek mamasından normal bebek mamasına besin değeri açıdan sağlam bir şekilde geçiş yapılmasını sağlar.
Sütten kesme
- Zamanında doğan bebekler için, hükümet yönergelerinde bebeklerin 6 aydan önce sütten kesilmesi önerilmemektedir. Ancak bu yönergeler prematüre bebekler için geçerli değildir.
- Prematüre bir bebeğin (bebeğinizin doğduğu günden itibaren) kronolojik yaşına göre 5 ila 7 aylık iken sütten kesilmeye başlanması önerilmektedir.
- Bebeğiniz 5 aylık olur olmaz onu sütten kesmek zorunda değilsiniz ancak aşağıdakiler gibi bebeğinizin hazır olduğunu gösteren işaretleri görmeye çalışın:
- Bebeğinizin oturur bir pozisyonda kolayca desteklenebilmesi
- Başka insanların yemek yemesine ilgi göstermesi
- Ağzına bir şeyler atması
- Sadece sütten daha az tatmin olması
- Bu işi aceleye getirmektense bebeğiniz sütten kesilmeye hazır olana kadar beklemek daha iyidir. Prematüre bir bebeğin sindirim sistemi 5 aydan önce katı gıdaları alacak kadar gelişmemiş olabilir.
- Sütten kesmenin çok geciktirilmemesi önemlidir. Yaklaşık 4 ay civarında bebekler ağızlarını yiyecek ve oyuncakları keşfetmek için kullanabilirler. Bu çiğneme hareketlerinin başlamasından kısa bir süre sonra katı gıdalara başlamak ağız ve çene kaslarının gelişimine yardımcı olur.
- Prematüre bebekler yaklaşık 5 ila 7 ay arasında genellikle yeni tatları denemeye hazır olsalar da biraz daha büyüdükçe bu konuda daha isteksiz hale gelebilirler.
Prematüre bebeğinizin sütten ne zaman ve nasıl kesileceğine dair daha detaylı bilgiler için, sizinle ilgilenen sağlık mesleği mensubuna danışın.