Mevlâna’nın milliyeti tartışma konusu haline getirilmiştir. Mevlâna Kendisini ”Türk oğlu Türk” olarak tanıtırken, XII. asırda yaşadığı yer olan Horasan ilinin İran’a bağlı olması ve eserlerini Farsça yazmasını öne sürerek İranlı olduğunu iddia ederler .Bu iddia İranlılara ait tutarsız ve tarihi dayanaktan yoksun zayıf bir tezdir. Ancak bilinmeli ki Mevlâna’nın konuşma dili Türkçedir; niçin Farsça yazdığını başka bir bölümde açıkladığımızdan bu iddiadan bir diğerine geçelim.
Afganlılar, Mevlâna′nın doğduğu şehir olan Belh’in, şu anda kendi ülke sınırları içerisinde bulunması sebebiyle Mevlâna’nın Afganlı olduğunu söylüyorlar. Tarihi bilgiler açıkça ifade eder ki, o tarihlerde bölge halkı Türklerden oluşmakta ve Gazneliler, Karahan-lılar, Harezmiler ve Selçuklular o bölgenin fethi ve imarında rol oynuyorlardı.
Araplar, Mevlâna’nın soyunu Hz. Ebubekir’e dayanması nedeniyle Arap diyorlar. Mevlâna, Kur’an ve sünnetin ruhuyla yetişmiş bir Türk’tür. Ailesinin Türk olması nedeniyledir ki Hac görevinden sonra hicretin son durağı olarak atalarının göçüp yerleşeceği Anadolu’ya yerleşmişlerdir. Aksi düşünülseydi Şam’da veya herhangi bir Arap şehrinde sürekli ikâmet ederlerdi.
Irkı, ne olursa olsun Hz. Mevlâna şark kültürüyle büyümüş, İslam milletine tabidir O, kendisini anlayan, Kur’an ve Hadis düsturunda yaşayanların milletindendir.