-
dünyanın kuruluşunu milat kabul eden ve şu anda 5765. yılını idrak ettiğimiz takvim. bu takvime göre bir hafta 7 günden oluşur. gregoryen takviminden farkı, bir takvim gününün gece (yıldızlar çıkınca) başlaması ve ertesi gece sona ermesidir.
artık yıl uygulaması sanılanın aksine bayramların istenmeyen zamanlara düşmesini engellemek için değil, tam ayrıntılarını bilmediğim bir takım teknik sebepler yüzündendir. (ay ve dünya, eksen etrafında dönüşler, pozisyonlar vs...)
-
israil'de gregoryen takvim ile birlikte kullanılan takvim.
-
(bkz: av/#26567894)
-
musevilerin dini amaçlarla kullandığı takvim. aylar kamerî, yıllar güneşe göre ilerler. tanah'a göre dünyanın yaratıldığı günde başlar.
her yıl 29 ya da 30 gün süren 12 aydır. 12 kameri ay ile güneş yılının farkını kapatmak için, her 19 yılın 12'sinde 12 ay varken 3., 6., 8., 11., 14., 17. ve 19. yıllara adar ıı isimli ay ilave edilir. yani bu ara yılklar 13 ay sürer.
ibrani takviminde aylar şöyle sıralanır:
tişri (resmi yılın ilk ayı)
heşvan
kislev
tevet
şevat
adar
adar ii (artık ay)
nisan (dini yılın ilk ayı)
iyar
sivan
tamuz
av
ilul
her hafta 7 gündür. günler ise,
yom rishon
yom sheni
yom shlishi
yom revi‘i
yom chamishi
yom shishi
yom shabbat ya da yom shabbat kodesh
-
islam alemi, 10 eylül’ü 11 eylül’e bağlayan akşam bir hicri yeni yıla girdi. yahudiler de aynı gün ve saatlerde 1 tişri’de 5779. yıllarına girdiler. roş aşana, ibrani takvimde yılbaşıdır. yahudi inanışına göre roş aşana insan’ın yaratıldığı gündür. yahudiler roş aşana’yı şofar adı verilen boynuzdan yapılan bir borazanı üfürerek, ondan çıkan sesle kutlarlar.
-
tuhaf bir takvim bu:
musevilikte bayram ve matem günlerinin tarihleri musevi takvimine göre hesaplandığından bayramlar hep aynı tarihe gelmezler ama her zaman aynı mevsime denk düşerler.
---
peki nasıl oluyor bu?
şöyle:
esas itibariyle ay yörüngesine göre düzenlenmiş bir takvim olup önceleri 12 ay ve 353-355 gün sürekli olarak birimlendirilen bu takvim daha sonraları bu birimlendirmenin gerek dinsel, gerek tarımsal gerekse astrolojik dönemlerin her yıl aynı mevsime getirilmesi amacıyla güneş yörüngesine göre düzenlenen gregoryen takvimiyle uzlaştırılarak oluşturulan ve 19 yıllık ibrani takvimi döneminde 7 kez 13 ay ve 383-385 günlük yıllarla birimlendirilen bileşimsel (compositif) bir takvimdir.
--------
işte bu yüzden de:
bayramlar hep aynı tarihe gelmezler ama her zaman aynı mevsime denk düşerler.