Ermenilere kimler pusu kurdu?
Prf. Fahir Armanoğlu; “Ermeni davası Ermenilerin değil, Osmanlı imparatorluğunda çıkarları çarpışan büyük devletlerin davasıdır,”der. Büyük devletlerin savaş öncesi politikaları elbette bir vesileyle savaş döneminde uygulama alanı bulacaktı ve bu politikalarını gerçekleştirmek için Ermenileri, kendi siyasi emelleri için kullanmaktan çekinmediler. Gelişmeler öyle bir noktaya geldi ki Osmanlı devleti tehciri uyguladı. Evet Tehcir var; tehcirin belgesi de var; fakat soykırımın belgesi yok. Olsaydı; Osmanlı devletini işgal eden galip devletler tarafından ortaya çıkarılırdı. Ermenilerin tehcire cevapları bölgede katliam şeklinde ortaya çıkmıştır. Şöyle ki: Osmanlı devletinin Sarıkamış kış harekâtını kaybetmesinden sonra ermeni çetelerinin Rus işgaliyle birlikte bölgeye gelmesiyle; Ermenilerin faaliyetleri katliama dönüşmüştür. Katliam vardır. Bir tarafta tehcir olayı, diğer tarafta katliam… Ermeni katliamlarını o dönemi yaşayan şahıslardan bizzat kendim duyduğum gibi elimdeki belgesel nitelikte kitaplarda da anlatılıyor.(*) Fakat bizlere karşı tarafın tehcir sırasında çektiklerini ve nelere maruz kaldıkları hiç anlatılmadı. Yani, biz hep kendi acılarımızla yatıp kalktık, Ermenilerin acılarını hiç hissetmedik. Bilhassa tehcir sırasında Fırat boylarında tehcir edilen Ermenilere kimlerin pusu kurduğunu kimse anlatmadı. Günümüzde ise, bu gelişmelerin dışında kalanlar ve Fırat boylarına hiç uğramamış olanlar soykırım gibi bir suçla suçlanıyorlar. Ayrıca bu acıları o dönmede Osmanlı devleti içerisinde yaşayan tüm dini ve milli etnik unsurların yaşadığı anlaşılmaktadır. Ve Tarihi gerçeklerde bu doğrultudadır. Bu nedenle karşılıklı olarak bu acılar anlatılmalı ve ortak acı olarak paylaşılmalıdır. Gerçek suçlular ve suçluların kimler olduğu belgelerle ispat edilmeli. Bu yapılırken bölgede katliam yapan Ermeni çetelerinin katliam belgeleri de ortaya konmalıdır. Bu nedenle ilgili ülkeler çok samimi olarak arşivlerini tarihçilere açmalılar. Yoksa benim acım senin acını döver mantığı ile hareket edilirse bundan ne Türkiye cumhuriyeti vatandaşları nede Ermeniler karlı çıkar. Karlı çıkılmayacağı gibi ilerisinde yeni acılara da sebebiyet verebilir. Her iki tarafında acıları vardır; eğer taraflar karşı tarafın acılarını kendi acıları gibi hissederse işte o zaman çözüm yolunda adımlar atılır. Birisi Papa’yı konuşturur diğeri Molla’yı devreye sokarsa sorunlar daha da karmaşık hale gelir. İşin içerisine dini bir bakış açılarını sokarsan sorunu daha da içinden çıkılmaz bir hale getirirsin. Yani, bizler Ermenilerin tehcir sırasında yaşadıklarını, Ermenilerde, bizim Rus işgali ve sonrasında yaşadıklarımızı derinden hissetmelidirler… Bunun için ilk jesti TC yapmalı; tehcir edilen Ermenilerin torunlarına TC vatandaşlığı vermelidir *.Arşiv vesikalarıyla Ermeniler, Mehmet Hocaoğlu. Ermeni dosyası, Kamuran Gürün.