Selçuk ALTUN
Süveyş Kanalı’nda gemi trafiği bir hafta ortanın akabinde evvelki gün yine açıldı. Kanalda sıkışan “The Ever Given” isimli gemi, global sigorta dalının de gündemine oturdu.
Global ticaret için hayati kıymet taşıyan Süveyş Kanalı, 400 metre uzunluğunda, 224 bin tonluk “The Ever Given” isimli konteyner gemisinin 23 Mart’ta karaya oturmasıyla kapandı. Olağan kurallarda her gün ortalama 50 geminin geçtiği kanalda, bu sayı kimi vakit 70’i bulabiliyor. 120 millik kanalın tıkanmasıyla birlikte, 1 haftalık vakit zarfında sayısı 370’i bulan konteyner gemileri, dökme yük gemileri, petrol tankerleri ve sıvılaştırılmış doğal gaz yahut sıvılaştırılmış petrol gazı gemileri günlerce beklemek zorunda kaldı. Global ticaretin yaklaşık yüzde 12’sinin kelam konusu kanaldan geçtiği hesap ediliyor. Yapılan varsayımlarda, tıkanmanın neden olduğu kesintinin global ticaret açısından günde 6 milyar ila 10 milyar dolar ortasında etkilediği belirtilmişti. Bu kadar ziyanlar konuşulmaya başlayınca gözler sigorta dalına çevrildi.
Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Süveyş Kanalı tıkanmasının global reasürörlere büyük ziyanlar getirebileceği açıklamasında bulundu. Milletlerarası yatırım bankası Morgan Stanley ise, krizin sigorta tesirinin düşük olacağını ve bölüm açısından kayıpların ‘yönetilebilir’ göründüğünü öne sürdü. Uzman broker şirketi McGill & Partners de, reasürans ve sigorta sanayisinin Süveyş Kanalı’nda yaşanan tıkanma nedeniyle 100 milyon doları aşan maliyetlerle karşılaşabileceğini öngördü.
Tıkanmanın sigortaya tesiri ‘minimum’ olacak
Morgan Stanley analistleri ise, Süveyş’te bir haftalık tıkanmanın sigorta kesimine tesirinin “minimum” olacağını ve bunun yönetilebilir düzeyde kalacağını ileri sürdü. Etkilenebilecek üç ana teminatın gövde, kargo ve deniz sorumluluğu olduğunu belirten yatırım bankası, şu tahlilde bulundu: “Japon Shoei Kisen KK tarafından Ever Given için satın alınan sigorta yalnızca geminin kendisinde meydana gelen maddi hasarı karşılıyor. Gemi, yıkıcı tedbirlere gereksinim duyulmadan özgür bırakıldığı için bu kayıpların en az seviyede olması beklenebilir. Birebir biçimde, yürürlükte olan kargo sigortası, yaklaşık 90 milyon dolar kıymetinde ve yaklaşık 20 bin konteyner mal taşıyan gemide sevk edilen malları teminat altına alıyor.
Ever Given’in, bozulabilir malları inançta tutmak için hala çalışan soğutma ile gücü koruyabildiğine inanılıyor, lakin kanalda tıkanan başka gemilerdeki mallara gelebilecek potansiyel hasarın da göz önünde bulundurulması gerekiyor. En büyük tasalardan biri, geciken kargo kapsamına odaklanıyor. Lakin birden fazla kargo poliçesi gecikmiş taşımayı kapsamadığı için bu minimum seviyede olacaktır.”
Öte yandan, deniz sorumluluk sigortasının ihmallerinin diğerlerine ziyan vermesi durumunda armatör ve operatöre muhafaza sağladığına dikkat çeken Morgan Stanley, burada potansiyel ihmal şimdi belirlenmemiş olsa da, Mısır hükümetinin kanalın kapatılmasından elde edilen beklenen gelir kaybı talepleri de dahil olmak üzere olaydan kaynaklanan davalarla karşılaşabileceğini kaydetti.
Deniz reasürans fiyatları etkilenebilir
Fitch Ratings’e nazaran, Süveyş Kanalı’nın tıkanması ve bunun sonucunda global nakliyatın kesintiye uğraması, reasürans sanayisi için büyük bir kayıp olayına neden olabilir. Kuruluş, bu olayın global reasürörlerin yararlarını düşüreceğini, deniz reasürans fiyatlarının “The Ever Given” konteyner gemisinin karaya oturmasının bir sonucu olarak daha da artacağını kaydetti. The Ever Given’deki kargo sahiplerinin ve Süveyş Kanalı’nda bloke edilen öbür gemilerin, bozulabilir mallar ve tedarik zinciri kesintileriyle ilgili kayıplar nedeniyle sigorta bölümünün çeşitli taleplerle karşılaşacağını belirten Fitch, kayıpların yüz milyonlarca Euro’ya ulaşabileceğini kestirim etti.
Öte yandan, kanalın her iki ucunda 400’e yakın geminin sıkışıp kaldığına atıfta bulunan Fitch, Süveyş Kanalı İdaresi’nin de gelir kaybı nedeniyle ziyan tazmin talepleriyle muhatap olabileceğini vurguladı.
Tedarik zincirini etkileyecek
Uzman broker şirketi McGill & Partners, de sigorta bölümü açısından önemli bir fatura çıkacağı görüşünde. Reasürans ve sigorta sanayisinin Süveyş mahzurundan ötürü 100 milyon doları aşan maliyetlerle karşılaşabileceğini varsayım eden şirket, bu olayın, COVID-19 salgını nedeniyle son bir yıldır zati baskı altında olan global tedarik zincirleri için kıymetli sonuçlar doğuracağını öngörüyor.