

Referandum kararı ile birlikte en çok duyduğumuz sözcüklerden birisi “Milli İrade” oldu.
Herkes kendince bir milli irade tanımı yapıyor.
Öyle ki, milli iradeyi sadece oy vermek ve bir seçim dönemi boyunca yatmak olarak anlatanlar var.
Oyumuzu vereceğiz, 5 yıl hiçbir şeye karışmayacağız.
Oysa demokrasi tarihi bu anlayışı çok gerilerde bıraktı ve şimdi milli irade, vekalet verdiği kişiler ya da sivil toplum örgütleri üzerinden her zaman kendini gündemde tutuyor.
Yöneticisini kendi keyfine bırakmıyor.
***
Milli irade denildiğinde, bir ülkede yaşayan yurttaşların, yani halkın, daha doğrusu seçmen konumunda olanların bütününün iradesini anlıyoruz.
Halkın kendi iradesini gösterebilmesinin en net yolu seçimlerle oluyor.
Çeşitli fikirler halka sunuluyor ve halk kendine en uygun bulduğunu tercih ediyor.
Demokrasilerde; bazen siyasi partiler arasında, bazen milletvekilleri, belediye başkanları ve meclis üyeleri arasında, bazen muhtarlar, Cumhurbaşkanları ve Başkanlar arasında tercih yapılıyor.
Sonuçta çoğunluğun sözü geçerli oluyor ama farklı görüşlerin de ne olduğu görülüyor.
Demokrasilerde azınlıkta kalan görüşlerden de istifade etmenin yolları aranıyor.
Çoğunluğun, seçim dönemi boyunca yani 4-5 yıl tek başına her istediğini yapmasına izin verilmiyor ve denetim sistemi oluşturuluyor.
Yani milli iradenin tamamını etkin kılacak kurumlar ve kurallar oluşturuluyor.
1700’lü yıllardan itibaren sanayi devrimi sonrası işçi sınıfının ortaya çıkmasıyla gelişen demokrasi mücadelesi, parlamenter demokrasinin gelişmesini sağladı.
Günümüz demokrasisinde milli iradenin kendini gösterdiği en önemli kurum parlamentodur.
***
Türkiye’de baraj engeli olmasına rağmen halkın yüzde 97’si Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) temsil edilebiliyor.
Bazen bu oran daha da gerilere düşüyor.
Gönül isterdi ki baraj olmasın ve parlamento, milli iradenin tamamını temsil edebilsin.
Bugün için TBMM’de 550 milletvekili var.
Yani ülke genelinde yüzde 1’lik seçmen kitlesine sahip bir azınlık grubun TBMM’de 5 (5.5) milletvekili ile temsil edilebilmesi olasılığı var.
Daha da detaylandırırsak binde 2’lik bir gruba aritmetik olarak TBMM’de 1 milletvekili düşüyor.
Eğer sağlıklı bir seçim sistemi olsa ve toplumun yeterince örgütlenme bilinci oluşsa, Türkiye’de parlamento (TBMM) tam anlamıyla milli iradeyi, yurttaşların tamamını temsil edebilir.
Bugün göstermelik de olsa etnik ve siyasi kimlik olarak azınlıkta olanlara temsil hakkı veriliyor.
***
Milli irade en geniş anlamıyla TBMM’de temsil ediliyor.
550 vekil kendi içinden çıkan Başbakana ve Bakanlara milli iradeyi temsilen yetki veriyor. Bazen dışarıdan da Bakan olabiliyor, ama TBMM’de kabulü gerekiyor.
TBMM, Bakanlar Kurulu’na güvenoyu verdiği gibi en küçük bir yanlış gördüğünde söz konusu bakan hakkında gensoru önergesi vererek hesap soruyor.
Milli iradeyi temsil eden 550 vekilden her biri gördüğü bir yanlışı TBMM’de dile getiriyor.
Yani binde 2’lik bir azınlığı temsilen orada bulunan vekil o azınlığın haklarını savunabiliyor, talebini doğrudan Başbakan’a, ilgili Bakan’a ulaştırabiliyor.
Yüzde 40’lık bir oyla iktidar olmuş partinin kurduğu Hükümet de olsa TBMM’de milli irade ile yüz yüze oluyor.
Çoğunluğun, azınlıkla ilişkisi canlı ortamda sürüyor.
***
Şimdi getirilmek istenen Başkanlık sisteminde yüzde 51 ile seçilecek bir Başkan 5 yıllığına tüm yetkiyi alıyor.
Yüzde 97’yi temsil eden TBMM etkisizleştiriliyor.
Yani milli irade askıya alınıyor.
Çünkü; Bakanlar Kurulu’nu TBMM dışından kendisi kuran Başkan, Başbakan olarak milli iradeden uzaklaşıyor ve milli iradeyi temsilen TBMM’ye hesap vermiyor.
Yürütmenin dışında, sayısı belli olmayan ve Başkanın seçeceği başkan yardımcılarının da milli irade ile yani yüzde 97’yi temsil eden TBMM ile ilişkisi yok.
Söz konusu düzende TBMM, yani milletvekilleri, yani milli irade göstermelik hale geliyor.
Kullanacağımız oyun manası kalmıyor.
Anayasa değişikliğiyle getirilmek istenen diğer maddeleri yazmanın da bir manası yok.