Milliyet gazetesi yazarı Güneri Civaoğlu'nun yazısında yer verdiği Süleyman Demirel'in açıklamaları....
"Başbakan Erdoğanın Şapkayı alıp gitmem, gerekeni yaparım söylemiyle gönderme yaptığı 9. Cumhurbaşkanı Demirel, 1969da dönemin Genelkurmay Başkanı Cemal Tural görevinin dışına taşan şeyler yapıyordu. Yapmamasını söyledik. Dinlemedi, bunun üzerine Cumhurbaşkanının da imzaladığı kararnameyle görevinden aldık diyerek cumhurbaşkanı rolünün önemini vurguluyor
Başbakan Recep Tayyip Erdoğanın Şapkayı alıp bırakıp gitmem. Gerekeni yaparım söylemi ekseninde 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ile eskilerden konuştuk.
Önce...
Başbakan Erdoğanın Genelkurmay Başkanını görevden almak sorularıyla zora ve dara düştüğü yolundaki söylemi.
Demirel böyle durumlarda cumhurbaşkanı rolünün önemini vurguluyor:
1969da dönemin Genelkurmay Başkanı Cemal Tural görevinin dışına taşan şeyler yapıyordu. TRT Genel Müdürlüğüne PTT Genel Müdürlüğüne gidiyor, bu sivil kurumları adeta denetliyordu. Yapmamasını söyledik.
Dinlemedi, bunun üzerine Cumhurbaşkanının da imzaladığı kararnameyle görevinden aldık, Yüksek Askeri Şûraya atadık.
Çünkü yaş haddine gelmedikçe ve suç işlemedikçe emekliye ayıramazsınız.
(Tural, pasif bir görev olan YAŞ üyeliğinde 5 ay kalıp emekliye ayrıldı.)
Bu olay sivil iktidar ile asker ilişkilerinde cumhurbaşkanının belirleyici olduğunu göstermekte.
Org. Turalın Genelkurmay Başkanlığından alınarak Yüksek Askeri Şûra üyeliğine gönderilmesi için kararnameyi Cumhurbaşkanı Sunay imzalamasaydı sadece hükümet iradesiyle işlem tamam olamazdı.
Şapkayı bırakıp gitmek söylemine gelince... Demirel 12 Mart 1971 muhtırasıyla birlikte şapka lafının siyasete girdiğini, hâlâ zaman zaman kullanıldığını söylüyor.
9. Cumhurbaşkanı bunu haksızlık olarak görüyor.
Anlattıklarını yansıtayım:
12 Mart 1971de devrin Genelkurmay Başkanı, Kara, Hava, Deniz ve Jandarma komutanlarının verdikleri muhtırada hükümet ve parlamentonun tavır ve tutumlarıyla Türkiyeyi uçurumun kenarına getirdikleri gibi bir iddiada bulunuluyor, hükümetin istifası ve yerine güvenilir bir hükümetin kurulması isteniyordu.
1965ten itibaren 7 yıldır iktidarda olan hükümet, enflasyonu yüzde 5te tutarak yüzde 7 net kalkınma hızını sağlamış.
Bu sürede toplumun satın alma gücü yüzde 30 artmış. Döviz stokları TLyi konvertibiliteye geçirmeyi planlatacak büyüklüğe ulaşmış.
Bu başarılı tabloya rağmen ülkenin uçuruma sürüklendiği iddiasıyla muhtıra veriliyor.
Cumhurbaşkanını arıyoruz... Saatlerce telefona çıkmıyor. Sonunda konuşabildiğimiz zaman da Bir şey yapamam, beni de aştı diyor.
Muhtırada suçlandığı halde parlamentodan da hiç ses yok.
Hükümet yapayalnız kalmış.
Bu durumda tek hedefimiz hadisenin daha da vahim hale gelmesini önlemek için parlamentoyu açık tutmaktı.
Hükümet görev bıraktı fakat parlamento açık kaldı.
Bu sebepledir ki aradan 2 yıl geçtiğinde ben gene Başbakan oldum.
Muhtırayı verenlerden Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Faruk Gürleri tüm tehdit ve baskılara rağmen parlamento cumhurbaşkanı seçmedi.
Parlamentoyu açık tutmayı hedef almasaydık Faruk Gürler bir başka formülle cumhurbaşkanı seçilebilirdi.
Belki birkaç kelime farklı olabilir ama 9. Cumhurbaşkanı Demirelin anlattıkları böyle.
Özü... Şapka, parlamentoyu açık tuttu olabilir.
İnönü de aynı görüşte
O sırada CHP Genel Başkanı olan İsmet İnönü de Demirel gibi düşünmektedir. Onun için de önemli olan parlamentoyu açık tutabilmektir.
Bunun kanıtı, askerin istediği CHPli Nihat Erimin başbakan olması ve hükümet kurması için İnönünün olumlu görüş açıklamasıdır.
11 ay görev yapan Erimin beyin hükümeti böyle kurulmuştu.
İsmet Paşa da parlamentonun açık kalması uğruna CHPli Erimin asker güdümündeki hükümeti kurmasına -içine sinmese bile- yeşil ışık yakmış ama bu konuda karşı görüşte olan dönemin CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit ile yolları ayrılmıştı.
Ayaküstü olmaz
Demirel, Başbakan Erdoğanın bu konuları yeterince ayrıntıyla bilmeden konuştuğu kanısında.
Ayrıca Böyle ayaküstü konuşmak kendisine yakışmıyor diyor.
Bir de Erdoğanın Gerekeni yaparım söylemi var.
O konuda Adama sormuşlar adın ne? Mülayim demiş... Sert olsan naparsın öyküsüne gönderme yapıyor.
Burada belirteyim ki amacı Erdoğan ile bir polemik yapmak değil. Sadece askerle ilişkilerde bazen sivil iktidarların nasıl da zor durumda bulunduğunu anlatabilmek.
Tüm Silahlı Kuvvetleri temsil eden Genelkurmay Başkanı, 3 kuvvet komutanı ile Jandarma Komutanı tankı konutun önüne dayamışsa, çözüm mülayim ya da sert olmak değil, sağduyulu olmaktır...
Kaldı ki... Başbakan Erdoğan da gazetecilere Genelkurmay Başkanı Başbuğu görevden alması yolundaki sorularla zorda ve darda kaldığını söyledi.
Hatta Erdoğan böyle bir durumda Genelkurmay Başkanının Askeri Danıştaya giderek yürütmeyi durdurma ve iptal kararları alması için hukuk yollarının açık olduğuna da işaret ediyor.
Daha sorular bile dara ve zora sokuyorsa olayın -Allah korusun- bire bir yaşanması nasıl da netamelidir, bunu hissetmek gerek.
Ya 12 Eylül?
12 Eylül 1980 ihtilali ile şapka ilişkisi yok.
Komutanlar doğrudan yönetime el koydular.
Başbakanın ve tüm bakanların konutlarına tanklar dayandı.
Parlamento kapatıldı.
Sadece iktidar partisi değil tüm siyasi partilerin liderleri gözaltına alındı.
Sürgüne gönderildi.
Bir gazetenin Genel Yayın Yönetmeniydim. İhtilalin kokusunu almıştım. O gün Demirel ile 8-10 kez telefonla konuşmuştuk. Son konuşmamızda Türkiyenin başka ordusu yok ki, bunu da yıpratmayalım dedi ve telefon kesildi.
* * *
Sonuç...
Bugünlere gelebilmek için yakın geçmişte döşenen taşlardan yürümek gerektiği tarihin gerçeğidir.
Turalın Yüksek Askeri Şûra üyeliğine kaydırılması... Parlamento binası üzerinde jetler uçurulurken bir gün içinde Kara Kuvvetleri Komutanlığından Cumhurbaşkanlığına çıkarılmak istenen Faruk Gürlerin yolunun kesilmesi... Kontenjan senatörü Fahri Korutürkün Çankayaya çıkarılması için Demirel ve Ecevitin parti liderleri olarak anlaşması önemli kilometre taşlarıdır.
Ve bir şey daha...
Bunları yaparken şahıslarla kurumlar birbirine karıştırılmamış, asker ocağının yıpranmaması için özen gösterilmiştir.
Başbakan Erdoğanın da bu özeni yansıtan sözlerine işaret etmeliyim.
kaynak: Milliyet