Ambar Kapakları Ve Türleri
Gemilerde ambar ağızlarının su geçirmezliğini sağlamak için ve ambardaki yükün hava koşullarından korumak gibi işlevleri vardır. Yapıldıkları malzemeye göre ağaç ve çelik ambar kapakları vardır.
Ağaç ambar kapakları şimdilerde pek kullanılmasa da bilinmesinde fayda var. Bu kapaklar ambar ağızları üstüne, geminin eni doğrultusunda yerleştirilen ambar ağzı kemerelerinin üzerine konulur.
Çelik ambar kapakları ise mezarna üzerine yerleştirilir. Havaya açık olan güvertelerde mezarna yüksekliği yükleme sınırı kurallarına göre belirlenmiştir.
Ambar kapakları tasarlanırken bazı kurallar çerçevesinin dışına çıkılmaması gereklidir. Bunlar;
Kapaklar kapalı durumdayken, ambar kapağı taşınan yükün ağırlığından ve gemi hareketinden oluşabilecek yüklere dayanıklı olmalıdır.
Kapaklar kapalı durumdayken tam kilitlenebilmeli ve su geçirmez olmalıdır.
Kapaklar açık durumdayken yükleme ve tahliye operasyonları için ambar ağzında gerekli açıklık bırakılabilmelidir.
GEMİ AMBAR KAPAĞI TÜRLERİ
1-Ponton Tipi Ambar Kapağı (Pontoon Lift Away Type)
Basit tasarımlı ambar kapaklarıdır. Tasarımları her ne kadar basit olsa da açma ve kapatma işlemleri zaman ve dikkat ister. Herhangi bir mekanizması bulunmayan bu tip ambar kapakları sahil vinçleri ile kaldırılıp üst üste güverteye veya rıhtımda muhafaza edilir. Konteyner gemilerinde yaygın şekilde kullanılmaktadırlar.
2- Hidrolik Pistonlu Ponton Kapak (Piggy Back Type)
Kapaklar yatay bir düzlem üzerinde arka tarafa doğru çekilerek üst üste toplanır. Yükleme yapılacak yere göre kapaklar baş veya kıç tarafa doğru çekilerek konumları değiştirilebilir.
3- Yana Açılan Ambar Kapakları (Side Rolling Type)
Genellikle cevher gemilerinde kullanılan bu kapak türleri yatay olarak kaydırılarak, güvertenin yan kısımlarına koyulur. Kapakların yanlara koyulma işlemi pinyon dişli sistemi ile gerçekleştirilir.
4- Katlanan Hidrolik Ambar Kapakları (Folding Type )
Bu tipteki ambar kapakları ambar ağzının baş ve kıç kısmında katlanarak muhafaza edilir. Ambar ağzının yan kısmı serbest kalır. Bir ya da daha fazla hareket sistemine sahip olabilirler. Bu tip ambar kapakları güverteye üç noktadan desteklenmiştir. Hidrolik sistem aracılığıyla ambar kapakları bir ya da iki yerinden birbirinin üzerine katlanarak ambarın baş ve kıç tarafında toplanır.
5- Zincir Çektirmeli Kapak (Single Pull Type)
Zincirle çektirmeli, tel ile çektirmeli ya da kendinden hareket etme kabiliyetine sahip bu kapaklar ile tüm ambar kapakları bir zincir aracılığı ile çektirilerek birbirlerinin üzerine katlanır ve geminin baş ya da kıç tarafında toplanırlar. Ambar kapakları kapatılacağı zaman ise kapaklar itilerek kapatılır. Bu ambar kapağı türünün olumsuz yanı ise yağmur ya da çevresel diğer sebepler ile ambar kapaklarının kapatılması gerektiği zaman oluşan zaman kaybıdır.
6- Rulo İstif Ambar Kapakları (Roll Stowing Type – Elman Type)
Gemilerde en az kullanılan kapak türüdür. Ambar kapakları rulo şeklinde katlanarak baş ya da kıç tarafta saklanır. Ambar kapakları gibi dayanıklılığı ve ağırlığı yüksek parçaların rulo şeklinde katlanmasının zorluğu ve zaman kaybı sebebiyle çok fazla tercih edilmemektedir.