Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Adalet Bakanlığı tarafından açıklanan bilgilere göre, Arnold & Porter Kaye Scholer isimli şirket, Türkiye’nin ABD F-35 savaş uçağı programına katılımı ile ilgili lobicilik sözleşmesini bir yıl uzattı.
Washington DC merkezli Arnold & Porter şirketinin, Türkiye ile “stratejik danışmanlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri” için yenilediği 1,5 milyon dolarlık sözleşme, 20 Eylül’de açıklandı. Sözleşme, 2022 Ağustos’a kadar geçerliliğini koruyacak.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Yabancı Ajanlar Kayıt Yasası’na (FARA) göre lobicilik faaliyeti yapan hukuk firmaları, bu kapsamdaki uluslararası anlaşmalarını kamuoyuna açıklamak durumunda.
Türkiye, Trump yönetiminin ülkenin F-35 programına katılımını askıya almasının ardından, savaş uçağı modernizasyon programına geri kabul için lobi yapmak üzere ilk olarak 2021’in şubat ayında Arnold & Porter ile altı aylığına anlaşmıştı.
Türkiye, 2019 yılında Rus S-400 füze savunma sistemi satın aldıktan sonra ABD Savunma Bakanlığı tarafından programdan çıkarıldı.
Sözleşmede, “Arnold & Porter’ın Türkiye’nin Ortak Savaş Uçağı Programı’nda kalabilmesi için strateji önerilerinde bulunması ve karışık jeopolitik ve ticari faktörlerin ele alınması” öngörülüyor. Firmanın “Türkiye’nin uluslararası önemini ve değerli bir ortak olarak programda kalmasının diğer ülkelerin de çıkarına olacağını anlatması” planlanıyor.
F-35 programında İngiltere ve Kanada da bulunuyor.
ABD kayıtlarına göre Arnold & Porter’ın Türkiye ile uzun süredir lobicilik ilişkisi var.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu için gittiği New York’ta, gazetecilere verdiği demeçte, “Bakın biz F-35’leri aldık, 1 milyar 400 milyon dolar ödeme yaptık ve bu F-35’ler bize teslim edilmedi. Amerika önce bunu bir defa halletmeli. Bize S-400 konusunu bahane edip F-35’leri vermemek, her şeyden önce ne devletler arası ilişkilerde, ne diplomasi noktasında bir kimlik ortaya koymaktır” dedi.
Türkiye, Rusya ile S-400 anlaşması sonrası F-35 programından çıkarılmıştı
Türkiye’nin, Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sisteminin parçaları Haziran 2019’da Türkiye’ye ulaşmaya başladı.
ABD, S-400 hava savunma sisteminin NATO sistemleriyle uyumlu olmadığı ve bazı gizli askeri bilgilerin Rusya’nın eline geçebileceği gerekçesi ile Türkiye’ye tepki gösterdi. ABD bu kapsamda, 17 Temmuz 2019’da Türkiye’yi, F-35 yeni nesil savaş uçaklarının üretim sürecinden çıkarttığını duyurdu.
Projeyi yürüten ABD’li savunma şirketi Lockheed Martin, Türkiye’de üretilen parçaların Mart 2020’den itibaren ABD’de üretileceğini açıkladı. Türkiye uçakların kokpit göstergelerinden iniş takımlarına kadar yüzlerce parçasını üretiyordu ve yaklaşık 100 kadar uçak sipariş etmişti.
Türkiye’ye teslim edilen iki F-35 uçağı ABD’de tutuldu. Türk pilotlar ABD’ye giderek F-35’leri kullanmak için eğitim alıyordu ancak bu eğitimler de aynı yıl temmuz sonunda bitirildi.
F-35 krizinin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, “F-35’te yaşananlar kararlığımızı artırdı, inşallah kendi savaş uçağımıza kavuşacağız” diye açıkladı.
Derleyen: Berkcan Tuner