GEBELİKTE AŞILAMA
Aşılama; enfeksiyonlara karşı korunmak ve bağışıklık sistemi hafızası oluşturmak için o enfeksiyona sebep olan virüsün azaltılmış ve zayıflatılmış halinin ya da virüsün belli parçalarının vücuda verilmesidir. Aşılamanın temel ilkesi hastalık vücuda girmeden önce onu tanıyacak ve onunla savaşacak antikorların üretilmesidir. Hastalık yapma yetisi azaltılmış (tüberküloz gibi) etkenler kullanılabilirken, difteri gibi etkenin dış kılıf parçaları yada salgı maddeleri de kullanılabilir.
Gebe kadınlarda olası bir enfeksiyon durumunda anne açısından tablo daha ağır seyretmekte ve ölümcül sonuçlarla karşılaşılabilmektedir.Bebek açısından baktığımızda da sakatlık, düşük,erken doğum gibi riskleri beraberinde getirmektedir. Enfeksiyonlara karşı birincil koruma olarak gebelik öncesi tarama, gebelik öncesi ve gebelik esnasında aşılama programlarına önem verilmelidir.Yenidoğan döneminde anneden geçen antikorlarla bebeğin pasif olarak korunması için gebelikte aşılama önemlidir. Canlı aşılar teorik olarak fetüse bulaş riskinden dolayı tercih edilmez, ancak kuduz gibi bazı hayati enfeksiyonlarda risk-yarar durumu göz önüne alınarak istisnalar olabilir. Canlı virüs aşısı yapılan kadınların en az 1 ay gebe kalmaması istenir, yanlışlıkla gebeye aşı yapılırsa yada 4 hafta içinde gebelik olursa olası enfeksiyon riski aileye anlatılır ama gebeliğin bu sebeple sonlandırılması tavsiye edilmez.
HAMİLELİKTEKİ AŞILAR
—TETANOZ,DIFTERI: 3 doz Td aşısı 1. .le 2. doz arası bir ay, 2. ila 3. doz arası altı ay olacak şekilde yapılmalıdır. Gebelikte yapılan 2 doz doğumdan en az 2 hafta önce sonlanmalıdır.1980 sonrası aşılama programları dikkate alındığında ilk 2 doz yapılmış kabul edilerek aşılama kalan yerden devam eder. 3 doz aşılanmış bireyler 10 senede bir tekrar aşılanır. İlk 3 doz primer seri olarak adlandırılır ve primer serisi tamamlanmış bireyler sonraki gebelerinde birer doz olarak aşılanmaya devam eder
—TETANOZ-DIFTERI-BOĞMACA: (difteri tetanoz toxoid, boğmaca aselüler) Gebelikte uygulandığında DaBT anneden geçen antikorlarla bebeği erken dönemde boğmacaya karşı koruyabilir. Özellikle adölesan gebelere,gebe sağlık personeline ve salgın durumunda tüm riskli gebelere tedbir amaçlı yapılabilir
—HEPATIT B; (inaktive virüs rekombine subünit) ölü aşıdır gebelikte riskli durumlarda yapılabilir. Özellikle Hepatit B pozitif cinsel partner yada hepatit B pozitif kan teması durumlarında yapılabilir. Tüm yenidoğanlara ilk doz olarak yapılır . Taşıyıcı annelerin bebeklerine doğumda ek olarak immunoglobulin de yapılmalıdır.
—İNAKTIF INFLUENZA: Özellikle gebeliğin 2. ve 3. trimesterde tavsiye edilir. Yenidoğanda oluşan pasif bağışıklık doğum sonu ilk 6 ay içinde ateşli hastalık ihtimalini yüzde 36 azaltır. Yumurta alerjisi olanlara yapılmaz. Gebe ve bebekle ilişkide olan tüm ev halkı aşılanmalıdır. Burundan uygulanan canlı atenüe aşılar gebelikte tavsiye edilmez ama emzirme döneminde yapılabilir.
— H1N1,PANDEMİK A (DOMUZ GRİBİ) AŞISI: Pandemik grip önlenmesinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilmektedir. Ölü virüs aşısıdır. Mevsimsel grip aşısı ile beraber yapılabilir. 2009-2010 döneminde ölümle sonuçlanan vakaların yüzde 7 sinin gebe ve lohusa olması dikkat çekicidir. Gebeye yapılan aşının doğumdan sonra ilk 6 ay bebeğede koruyucu olduğu unutulmamalıdır.
—PNÖMOKOK: (inaktive bakteri polisakkaridi) güvenirliği kanıtlanmamıştır. Kar zarar durumu değerlendirilmelidir. Kronik kalp,akciğer ve böbrek hastalarına önerilmektedir
—MENINGOKOK: (inaktive bakteri polisakkaridi) Güvenirliği üzerinde yeterli veri yoktur. Gerek görülürse yapılabilir.
—HUMAN PAPILLOMA VİRUS: İkili HPV aşısını FDA B kategorisi olarak değerlendirsede gebelikte tavsiye edilmez. Doz tamamlanmadan gebelik oluşursa kalan dozlar doğum sonrasına ertelenir.
—HEPATİT A: ( inaktive viral hücre) İnaktif aşlar teorik olarak kullanılabilir.Canlı aşı kullanılmamalıdır. Riskl durumlarda immunoglobulin ile pasif bağışıklık tercih edilir
—POLİO: Gebelere önerilmez. Acil koruma gerekli ise inaktif aşı yapılabilir.
—KIZAMIK-KABAKULAK-KIZAMIKÇIK: (canlı atenüe) Canlı aşıdır ve gebelikte önerilmez. Aşıdan sonraki 1 aylık dönemde de gebelikten korunmalıdır.
—VARİCELLA-SUÇİÇEĞİ AŞISI: (canlı atenüe) Gebelikte yapılmaz ve aşıdan sonra 1 ay gebe kalınması önerilmez. Çocukların aşılanması gebe anneler açısından risk oluşturmaz.
—KUDUZ: (inaktive viral hücre) Ölümcül durumlar oluşabileceği için gebelikte gerekli durumlarda yapılabilir.
—SARIHUMMA: (canlı atenüe) Güvenirliği üzerinde yeterli veri yoktur. Endemik bölgeye seyahat zorunluluğu varsa uygulanabilir
—BCG: Kullanılması önerilmez
—TİFO: (canlı atenüe bakterial) Yeterli veri yoktur
—ŞARBON: (inaktive subunit) Mutlak risk varsa 60 günlük antibiyotik tedavisine ek olarak aşı da yapılabilir
KISA KISA GEBELİKTE AŞILAMA..
•GEBELIK ÖNCESI KIZAMIKÇIK,SUÇIEĞI,HEPATIT B TARAMALARININ YAPILMASI VE BAĞIŞIK OLMAYAN ANNE ADAYLARININ GEBELIK ÖNCESI AŞILANMASI KORUYUCU HEKIMLIK ADINA ÖNEMLIDIR
•GEBELİK DÜŞÜNEN ANNE ADAYLARINA KIZAMIKÇIK VE SUÇİÇEĞİ AŞISI YAPILMALIDIR.
•TÜM GEBE KADINLAR TETANOZ,DİFTERİ,BOĞMACA VE GRİP AÇISINDAN AŞILANMALIDIR
•Emzirme döneminde de benzer aşılama stratejileri izlenebilir.
Yazan: Op. Dr. İnci Çavuşoğlu