Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu
Daha önce kendinize ‘’Obsesif miyim?’’ diye bir soru sorduysanız bu yazı tam size göre. Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu’nun ne olduğunu bilmek için öncelikle obsesyon ve kompulsiyon kavramlarının ne olduğunu bilmemizde fayda olacaktır.
Obsesyon (Takıntı Hali)
Birtakım düşüncelerin istemsizce zihne gelmesi ve bu düşünceleri istemeden yenileme ve sürekli boyuta ulaştırma durumdur.
Kompülsiyon (Zorlantı Davranışlar)
Takıntılı olunan davranışın etkisinden kurtulmak amacıyla sürekli yenilenen hareketlerdir.
Basit bir örnekle açıklayacak olursak; toz ve mikroplara saplantılı olmak ve sürekli hastalanacağını düşünmek obsesyon iken bunu engellemek için sürekli temizlik yapmak, ellerini yıkamak ise kompülsiyon olarak tanımlanabilir.
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu Nedir ?
Saplantılı davranışların ve mantıksız düşünmenin kişiyi yinelenen davranışlar göstermesine neden olan psikolojik bir rahatsızlıktır. Kişi yaptıklarının mantıksız olduğunu düşünmeyebilir fakat çevresi tarafından uyarılması kişiye ‘’obsesif miyim?’’ sorusunu sordurabilir.
Neden Obsesif Davranışlar Sergilenir?
Kişinin sosyal, psikolojik ve genetik durumuna bağlı olabileceği gibi çocukluk döneminde yaşanan bir travmaya bağlı olarak obsesif davranışlar sergilenebilir. Obsesif davranışları genetik faktörlerin yanında çevresel faktörlerde oldukça etkilemektedir. Kişi obsesif davranışlara sahip bir ebeveyne sahipse onu örnek alacağından bu tarz takıntılı davranış sergileyebilir.
Bu takıntılar nelerdir?
Kontrol Etme
Kişi evden çıktığında kapıyı defalarca kontrol edebilir, defalarca tüpü kapatıp kapatmadığını kontrol edebilir, takip edildiğini düşünerek sürekli geriye dönebilir.
Temizlik Takıntısı
Kişi başkalarına dokunmamaya çalışır, tokalaşmak sarılmak eyleminden uzak durur, cinsel birliktelik konularında endişelidir, küçük bir toz için bütün gün temizlik yapabilir, sürekli ellerini yıkayabilir.
Simetri Takıntısı
Kişi cisimlerin sürekli düzgün olması gerektiğini düşünebilir, bir başkasının evinde otururken bile dizayn onu rahatsız edebilir ve bunu düzeltmeye çalışabilir, her şeyin kusursuz olması gerektiğini düşünebilir.
Hastalık Takıntısı
Kişi sürekli bir hastalığı olduğu düşüncesine kapılır. Yaşadığı tüm rahatsızlıkların altında büyük bir hastalık olduğunu düşünür.
Zarar Verme Takıntısı
Kişi durduk yere birilerine zarar verme düşüncelerine kapılabilir. Bunun üzerine suçluluk duygusu hisseder kimi zamanda gerçekten birilerine zarar verebileceğini düşünerek yoğun anksiyete (korku) yaşayabilir.
Sayı Takıntıları
Kişi belirli sayıda bir aktiviteyi yapmadığında işinin yolunda gitmeyeceğini düşünebilir.
Cinsel Takıntılar
Kişi çevresindeki insanlara yönelik cinsel hayaller kurmaktan kendini alıkoyamayabilir ya da çevresindeki kişilerin onu yanlış anlayabileceğini düşünebilir.
Tüm Takıntılı Davranışlar Obsesif Kompülsif Kişilik Bozukluğu Mudur?
Bahsettiğimiz davranışların Obsesif Kompülsif Bozukluk olarak tanımlanabilmesi için bu davranışları günlük yaşam aktivitelerini olumsuz yönde etkilemesi gerekmektedir. Bu davranışları günlük hayatta tüm insanlar gerçekleştirebilirler fakat bunun aşırıya kaçması günlük işleri sabote etmesi halinde tanı konabilir.
Elbette bir kişinin evinin kapısını kilitleyip kilitlemediğini kontrol etmesi kadar normal bir şey yoktur ama kişi sürekli yarı yoldan dönüp kapıyı kontrol ediyorsa buna dikkat etmesi kontrol altına alması gerekmektedir.
The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı)’a göre aşağıdaki 8 belirtiden en az 4’üne sahip kişiler obsesif kompulsif kişilik bozukluğuna sahiptir.
- Yapılan etkinliğin asıl amacını unutturacak derecede ayrıntılar, kurallar, listeler, sıralama, organize etme ya da program yapma ile uğraşır durur.
- İşin bitirilmesini zorlaştıran bir mükemmelliyetçilik gösterir (örn. kendisine özgü aşırı katı ölçütler karşılanamadığı için bir tasarıyı tamamlayamaz.)
- Boş zamanlarını değerlendirme etkinliklerinden ve arkadaşlıklarından yoksun kalacak derecede kendisini iş ya da üretkenliğe adar (ekonomik gereksinmeleri ile açıklanamaz)
- Ahlak, doğruluk ya da değerler gibi konularda vicdanının sesini aşırı dinler ve esneklik göstermez (kültürel ya da dinsel özdeşimi ile açıklanamaz)
- Özel bir değeri olmasa bile eskimiş ya da değersiz şeyleri elden çıkartamaz.
- Başkaları, tam olarak kendisinin yaptığı gibi yapmayı kabul etmedikçe görev dağılımı yapmak ya da başkalarıyla birlikte çalışmak istemez
- Para harcama konusunda hem kendisine, hem de başkalarına karşı cimri davranır; para, gelecekte ortaya çıkabilecek felaketler için biriktirilmesi gereken bir şey olarak görülür.
- Katı ve inatçıdır.
Eğer bu tür yazılarımız ilginizi çektiyse bu kategorideki diğer yazılarımıza göz atabilirsiniz.