Adalet: İnsanlara hakkettiğinin karşılığını vermek ve hiç kimsenin haksızlığa uğramasına müsamaha göstermemektir. Adaletin zıddı, zulümdür, haksızlıktır. Haksızlığın karşısında sessiz kalmaksa, dilsiz şeytan olmaktır.
Adalet aynı zamanda İslam’ın olmazsa olmazlarındandır. Kur’an-ı kerimin onlarca ayetinde bu husus önemle vurgulanmıştır
ان الله يامر بالعدل والاحسان وايتاء ذي القربي وينهي عن الفحشاء والمنكر والبغي..
‘Hiç şüphe yok ki Allah adil davranmayı, iyilik yapmayı ve akrabalara karşı cömert olmayı emreder.’ (Nahl Suresi: 90 )
ياايها الذين امنوا كونوا قوامين بالقسط شهداء لله ولو علي انفسكم اوالوالدين والاقربين...
‘Ey iman edenler! Kendinizin ya da anne babalarınızın veya akrabalarınızın aleyhine dahi olsa, Allah için adaleti sağlamaya çalışan şahitler olun.’ (Nisa suresi : 135 )
‘Hazreti Peygamber as. Mahşer günü hiç gölgenin olmadığı o dehşetli gün Arşın gölgesi altında gölgelenecek bahtiyar insanların başında adaletli yöneticileri saymıştır.’ (Buhari )
Asrı saadette suç işleyen soylu bir aileye mensup Fatıma adlı bir kadına ceza verilmemesi için sahabeden Hazreti Peygambere Onun çok sevdiği Zeydin oğlu Üsameyi ricacı olarak gönderirler. Hazreti Peygamber (a.s).buna çok üzülür, öfkelenir. İnsanları mescit de toplar, minbere çıkar ve ‘Ey nas geçmiş ümmetler aralarında soylu biri suç işleyince ceza vermezler, fakat gariban biri suç işledi mi onu cezalandırırlardı. Bu yüzden Allah’ın gazabına uğradılar. Sizde o ümmetler gibi mi yapıyorsunuz!? Kızım Fatıma da o suçu işlemiş olsaydı vallahi ona da aynı cezayı verirdim. ’buyurmuştur.
Aynı şekilde hak etmediği halde sırf birilerinin yakını olduğu için layık ve ehil olmayan birini iş başına getirmekte adalete aykırıdır, zulümdür. Çünkü adalet, hak edene hakkını vermektir. Bunun tersi ise zulümdür.
Buhari’nin naklettiği bir rivayette: Hazreti Peygamber (A.s);
‘Birisi sordu Ya Resulallah Kıyamet ne zaman kopacak? Hazreti Peygamber cevaben: Emanet zayi edilince kıyameti gözle. Adam dedi ki, emanetin zayi edilmesi ne demek? Hazreti Peygamber as.: İş (vazife) ehil olmayanlara verildiği zaman Kıyameti gözle.’
Hazreti Peygamber (as). Hicrette kendilerine rehberlik etmesi için Abdullah B. Üreykıt isimli müşrik bir adamı ücretle tutmuştu. Adam işin ehliydi ve de dürüsttü, fakat Peygambere iman etmemişti.
Şimdi benim adamım olsun da, isterse işin ehlide olmasın, layıkta olmasın hiç önemli değil.
Şükür bu gün bizde olmasa da geri kalmış ülkelerde, özellikle bazı İslam ülkelerinde adamı olmayan kimselerin kale bile alınmaması, torpili olmayanların işinin görülmemesi Ümmetin düştüğü durumun ve haşmetini göstermektedir.
Adalet ve liyakatin yeterince gözetilmediği toplumda huzur olmaz. Adalet öldü mü her şey bitmiş demektir. Adalet mülkün (devletin) temelidir. Yani devleti ayakta tutan unsur adalettir.
Eski çağlarda krallıkla yönetilen bir ülkede insanlar ölünce bizde sela verildiği gibi onlarda da çan çalarmış. Sade bir vatandaş öldüğünde çan bir defa,asillerden biri ölünce iki defa, kral ailesinden biri ölünce üç defa,kral ölünce de çan dört defa çalarmış.
Bir gün masum birisi mahkemeye düşmüş, fakat herkes bu şahsın masum olduğunu,mutlaka beraet edeceğini düşünürken adam para cezasına çarprtırılınca herkes şaşırmış.Az sonra da çan çalmaya başlamış.Halk biri öldü derken ikinci defa çalmış,asillerden biri öldü demişler.Fakat çan üçüncü kez çalmış,Kraliyetten biri öldü demişler,fakat çan dördüncü kez çalınca eyvah kral öldü demişler.Fakat görülmemiş şekilde çan beşinci kez çalınca halk şaşırmış ve kiliseye koşmuş,bakmışlar ki çanı çalan adam o gün mahkemede haksız yere ceza alan kişi.Kraldan daha büyük kim öldü ki çanı beşinci kez çaldın diye hayretle sormuşlar? Adam: Adalet öldü adalet Kraldan da büyük adalet vardı,ne yazık ki bu gün öldü.. demiş.
Diyanet İşleri eski Başkanımız Prof.Ali Bardakoğlu: ‘Adalet ve Hakkaniyet her yerde ölse bile bizde yaşamalıdır.’ Diyerek adil olmanın önemini vurgulamıştır.
‘Medeniyetin ilk şartı adalettir.’(S.Fireud)
30.06.2019
Halil ŞEKERCİ/ Esenler Müftüsü
Bu makale defa okunmuştur.