5 Maddede Halide Edib Adıvar'ın Türk Kadınının Gelişimine Katkıları
Edindiği sorumluluk bilinciyle Türk kadına varlığını hissettirmeyi amaç edinen, bu yönüyle kadının kendine mevcut bulunan kudreti ortaya koymaya çalışan Halide Edib Adıvar, gerek köşe yazısı, roman ve hikayeleriyle gerekse kurduğu derneklerle bu yolda adımlar atmaya çalıştı. Özellikle Milli Mücadele döneminde her şeyleri ile mücadele eden ve ülkelerinin bağımsızlığı adına en az erkekler kadar yüreklerini ortaya koyan Türk kadınının yaptığı fedakarlıkları göz önüne alarak, romanlarının güçlü figürleri olarak kadınlara yer verdi.
1. Kadınlara yönelik yayınlar çıkarttı
Bırakalım dönem Türkiye coğrafyasını, dönem itibariyle ileri medeniyet olarak parmakla gösterilen Batılı ülkelerde dahi, kadın sorunu tartışmaya açık bir halde değilken, ülkemizde bu konuya eğilen, toplumsal cinsiyet hususunda farkındalık yaratma adına kalemiyle elinden geldiğince mücadele eden Halide Edib Adıvar’ın özellikle ilk dönemlerinde konuya eğilimini görmek mümkün. Bu süreçte Hanımlara Mahsus Gazete, Resimli Kitap ve Tanin gibi gazete ve dergilerde, kadının eğitimi, kadının kamu hayatına katılması vb. konularda yazı kalem alan bir aktivist olarak önemli rol oynadı.
2. Toplumun gelişmesi için önce kadının eğitilmesini savundu
Toplumu, özellikle de kadınları bilinçlendirmek maksadıyla kaleme aldığı eserlerde sık sık kadının sosyal hayata katılımı üzerinde duran Adıvar, Türk toplumunun gelişimi için ihtiyaç olan ana kaynağın ancak kadının eğitimiyle sağlanacağını savundu. Yazar olduğu gibi aynı zamanda eğitimci de olan Halide Edib, eğitim hizmetlerine ağırlık verdiği dönemlerde Türkiye’nin geleceğine şekil verecek çocukların iyi birer şahsiyet olarak yetişmeleri için önce kadının yetiştirilmesi gerektiği üzerinde durdu. Bu bağlamda ilk dönemde kaleme aldığı eserlerinde daha çok kadın ve çocuk eğitimi üzerinde durarak konunun önemine vurgu yaptı.
3. Kadın cemiyetleri kurdu
Konuya dair yalnızca yazılar kaleme almakla kısıtlı kalmayan Halide Edib Adıvar, aynı zamanda sahada da mücadelesini sürdürdü. Bir yandan eğitim yoluyla kızların eğitimiyle ilgilenirken, sonraki süreçte de kadınları toplum hayatına katılması ve eğitilmesini amaçlayan Teali-i Nisvan Cemiyeti’ni kurdu.
4. Eserlerinde kadın karakterleri güçlü kıldı
Toplum içindeki kadının kırılgan yapısı, ötekileşmiş duyguları, acıları ve ezilmişliğinin fazlasıyla farkında olan Halide Edib Adıvar, yazdığı eserleriyle kadın karakterleri güçlü kılarak, okuyucu kadınlara kendilerinde mevcut olan kudreti canlandırma çabasına girişti. Bütün romanlarında kadın kahramanlar daha canlı ve etkili olup, aynı zamanda yazarın kendisinden izler taşımaktadır. Bununla birlikte erkek kahramanlar ise kadın tipler kadar başarılı bir imaja sahip değildir. Bu konumlandırma kadına bir motivasyon kazandırma amacı taşıdığı içindir.
5. Kadını güçlü kılan eserleri
Halide Edib Adıvar’ın en güçlü silahı kalemiydi. İnandığı değerler uğrunda bu değerli silahı kullanarak baş koyduğu davanın amacına bu silahla hizmet ederdi. Halide Edib için kadın olgusu da tıpkı Milli Mücadele gibi değerliydi. Bu konuya etraflıca değinmek ve romanlarındaki karakterler üzerinden mevcut sorunları dile getirmek onun için önemliydi. Kadın meselelerini ele alan ve özellikle eğitilmiş kadının toplumdaki yerini arayan eserleri şunlardır. Heyulâ, Seviye Talip, Yeni Turan, Handan, Son Eseri, Mev’ud Hüküm, Raik’in Annesi ve ve hikâyelerini topladığı Harap Mâbetler.
Kaynakça
Şerif Aktaş, Halide Edip Adıvar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi cilt.20, sayı.1, 2013
İnci Enginün, Halide Edip Adıvar, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1998
Fatih Sakallı, Halide Edip Adıvar’ın Hikayelerinde Milli Mücadele’yi Yaşayan Kadınlar, Akademik Bakış Dergisi, cişt.35, sayı.10, 2012
Hülya Adak, Otobiyografik Benliğin Çok Karakterliliği: Halide Edip’in İlk Romanlarında Toplumsal Cinsiyet, Erişim Tarihi: 04.10.2018
DİĞERLERİ
İlginç Yönleriye Albert Einstein
Ünlü bilim insanlarını çoğunlukla yaptıkları araştırmalarla, icatlarıyla ve önemli keşifleriyle tanırız. Ortalama bir zekânın algılayabileceğinin üzerinde yaptıkları üst düzey çalışmaları sayesinde de onlara çoğunlukla insanüstü atıflarda bulunuruz. Onların bir insan olduğunu, temel gereksinimlerinin bulunduğunu, hatta bir aile kurup evde bir çocuk babası rollerinin olduğunu dahi göz ardı ederiz. Ancak insan hayatının bu olağan akışıyla bu kişilerin ortalama hayatlarını tahmin edebilsek dahi aklımızın ucundan bile geçemeyecek garip hal ve hareketlerde bulundukları da doğrudur. Bunların arasında en çok dikkat çeken kişi ise ünlü fizikçi Albert Einstein’dır.
Yerebatan Sarnıcı Hakkında Ziyaret Etmeden Bilinmesi Gereken 7 Şey
Yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası olan ve yıl içerisinde milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilen Yerebatan Sarnıcı 1500 yıla yakın tarihiyle ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor. Gerek mimari yapısıyla, gerek romantik atmosferiyle gerekse de konu olduğu mitolojik efsaneleriyle günümüzde halen daha büyük ilgi görüyor. Birçoğumuzun eski sıradan bir sarnıç olarak bildiği bu yapı, bünyesinde farklı hikâyeler barındırıyor. Ziyaret etmeden önce Yerebatan Sarnıcı hakkında mutlaka bilmeniz gereken şeyleri sizler için derledik.
5 Maddede Batı’nın Yüzünü Döndüğü Srebrenitsa Katliamı
İkinci Dünya Savaşı ardından Balkanlarda yeni bir otorite olarak kendini gösteren Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti, ilk başkanı Josip Biroz Tito’nun 1980 yılındaki vefatı üzerine gerilemeye başladı. Siyasi istikrasızlığın ve ekonomik sıkıntıların baş göstermesiyle birlikte ülke içerisinde özellikle Sırplar ile Hırvatlarca yükselen milliyetçilik olgusu Yugoslavya’nın parçalanmasına ve ciddi çatışmaların doğmasına neden oldu. Müslüman nüfusun hakim olduğu Bosna bölgesinin referandumla aldığı karar üzerine bağımsız bir devlet kurma düşüncesi, Hırvatlar ve Sırplar tarafından olumlu karşılanmadı ve gizli anlaşmaların yapılmasının ardından Bosna Savaşı patlak verdi. Kanlı savaş 1992-1995 yılları arasında devam etti. Faşist güruhun sınır tanımadan giriştiği vahşet sonucu yüzbinlerce Müslüman Boşnak hayatını kaybetti, bu sayıdan çok daha fazlası Boşnak ise yerinden yurdundan oldu. Sırpların insanlıktan asıl çıktığı olay ise Birleşmiş Milletler’in sözde koruması altında bulunan Srebrenitsa’da 11 Temmuz 1995 tarihinde gerçekleşti. Kadın, çocuk, yaşlı ayırt etmeden etnik temizlik amacıyla girişilen bu vahşetin ardından savaş Dayton Antlaşmasıyla son buldu.
Osmanlı'dan Günümüze İhtilal Hareketleri
Osmanlı Devleti'nin en parlak olduğu dönemlerden başlamış olmakla birlikte mevcut idareye yönelik gayri nizami usullerle müdahalede bulunma geleneği yakın tarihimize kadar sürdü. Yavuz Sultan Selim'in babası olan II. Bayezid'e karşı başlattığı hareket, iktidarı ele alması ile neticelenmişti. Bunu izleyen dönemde ise askerin yönetim üzerindeki gücü ortaya çıkmış ve gün geçtikçe asker-bürokrasi ve siyaset ilişkisi olması gerekenin dışında ele alınmıştı. Osmanlı'da memnuniyetsizliğin bir tezahürü olarak beliren ihtilal hareketleri aynı şekilde Yeni Türk Devleti'ne de miras kaldı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün bir önceki hükümet'e yönelik başlattığı hareket ile anayasal sürece giren yeni rejim daha sonrasında gerek cumhuriyet değerlerini koruma gerekse rejimi muhafaza etme iddiası ile sürekli olarak gündemdeki yerini korudu. İşte Osmanlı'dan günümüze darbeler tarihi;
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun