Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçtiğimiz günlerde Kilis ilinde katıldığı bir iftar yemeğinde yaptığı açıklamada, Türkiye’de yaşayan Suriyelilere Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı olma olanağı sağlanacağını ve bu konuda İçişleri Bakanlığı’nın attığı adımlar olduğunu ifade etti. Ancak Türkiye’de sığınmacı statüsüne sahip olmayan Suriyelilere yurttaşlık yolunun nasıl açılacağı şimdilik belirsiz.
Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde hali hazırda 2 milyon 750 bin Suriyeli kayıtlı olarak yaşıyor. Kayıt dışı olanlarla beraber bu sayının 4 milyonu geçtiği tahmin edilmektedir. Ancak Türkiye’nin Cenevre Konvansiyonu’nu coğrafi çekinceyle uygulaması, kısaca sadece Avrupa ülkelerinden gelenlere “mülteci” hakkı vermesi sebebiyle, Türkiye’de kayıtlı olarak yaşayan Suriyeliler “mülteci” statüsüne sahip değil.
Suriyeliler, 22 Ekim 2014’te çıkarılan bir yönetmelikle “geçici koruma” altına alınmış ve Suriyeliler bu şekilde sosyal hizmetlerden yararlanma ve çalışma imkanına sahip olmuşlardı. Ancak bu kayıt belgeleriyle Suriyelilere Türkiye’de kalma hakkı verilirken, Geçici Koruma Yönetmeliği ikamet iznine eşdeğer olarak kabul edilmiyor. Geçici koruma altındaki Suriyelilerin ikamet izni almak için ayrıca başvuru yapması gerekiyor.
Sonradan Türk yurttaşı olma hakkını kazanmak için de Türk Vatandaşlığı Kanunu’ndaki kriterlerin yerine getirilmesi gerekiyor. Yasada yer alan koşullara göre, Türk yurttaşlığı kazanmak isteyen yabancılarda “kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş sene ikamet etmek, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak, iyi ahlâk sahibi olmak, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire ya da mesleğe sahip olmak, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak” şartları aranıyor.
Türk yurttaşlığının kazanılmasında istisnai durumlara da yasada yer veriliyor. Buna göre “vatandaşlığa darılması zaruri görülen kişiler” ve “göçmen olarak kabul edilen kişiler” de yurttaşlık elde edebiliyor.