Herkesin bir paradigma gözlüğü vardır. Bir durum, düşünce veya olay değerlendirilirken bu çerçeveden bakılır. Bizlerin hayatta başarıyı yakalaması için öncelikle kendi “paradigmalarımızı” anlamamız ve “paradigmalarımızı değiştirmek” için neler yapılması gerektiğini öğrenmemiz gerekir.
Paradigma Nedir?
“Paradigma nedir?” diye soracak olursak en basit anlatımı ile “bir alanda tüm kurallar, algılamalar, bakış açıları ve uygulamalar” diyebiliriz. Bizler yaşadığımız her şeyi zihnimizde algıladığımız gibi yorumlarız. Yalnızca gördüğümüz şeylerin gerçekten öyle olduklarını; ya da öyle olmaları gerektiğini varsayarız.* Peki ya bu varsayımlarımızı değiştirmek istersek? O zaman “Paradigma Kayması” denilen durum ortaya çıkıyor.
Aşağıdaki resmi defalarca görmüşsünüzdür. Resimde ki kadın kaç yaşında? Nasıl bir izlenim uyandırıyor sizde?
Çoğunuz resimde ki kadının 25 yaşlarında modern bir kişi olduğunu düşünmüşsünüzdür. Peki yanılıyorsanız? Resimde ki kadının 60-70 yaşlarında çökmüş bir kadınsa? Resme dönün ve bir daha düşünün. Uzun çenesi, kemikli burnu ve saçlarını çevreleyen şalını görüyor musunuz? Peki kadını genç olarak görenler mi doğru görüyor yoksa yaşlı olarak görenler mi? İşte burada önceki koşullanmalarının algılarımızı, paradigmalarımızı ne kadar güçlü etkilediğini görüyoruz.
Einstein’in bir sözüyle devam edersek:
“Karşılaştığınız sorunları, o sorunları yarattığınız düşünce düzleminde kalarak çözemezsiniz.”
“Çoğumuzun zaman zaman yaptığı gibi, “sorunların içinde kaybolmak” yerine, paradigma değiştirmeyi başarıp, sorunlara farklı biçimde yaklaşabilenler, o sorunu aşma şansını da yakalıyorlar. Zaten sorunlarımızı dostlarımızla paylaşmamızın nedenlerinden biri de, farklı bir bakışın, bize farklı davranabilme kapısı aralama ihtimali değil midir?” *
Hepiniz hayatınızda az çok paradigma değişimleri yaşamışsınızdır. Örneğin bir kişi hakkında onu tanımadan önce çok olumsuz paradigmalara sahipken; tanıdıktan sonra bu paradigmamız değişime uğrayabiliyor.
“Paradigmalar güçlüdür. Çünkü arkasından dünyayı gördüğümüz merceği onlar yaratır. Değişim ister birdenbire olsun, ister ağır, temkinli bir süreç içinde; paradigma değişim, çok önemli bir değişikliğin temel gücüdür.”*
Bir gün metroda giderken birden bir yemek kokusu geldi. Birkaç arkadaş metroda yemek mi yenilir? Diye söylenmiştik. Fakat sonra kokunun geldiği tarafa baktığımızda “hasta” küçük bir kıza ailesinin bir şeyler yedirmeye çalıştığı manzarayla karşılaştık. O anda her şeyi bambaşka görüp, farklı hissetmeye, farklı düşünmeye başladık. Sitemler daha çok merhamet duygusuna bıraktı yerini.
Başkalarının davranışları, düşünceleri hakkında yorum yaparken, elimizde ki veriler çoğu zaman yeterli olmadığından çok yanlış yargılara varabiliyoruz. Bu tür problemlerin önüne geçmek için paradigmalarımızı doğru zamanda ve doğru yerde değiştirmeyi öğrenmemiz ve bunu uygulamaya koymamız gerekir.
Hepimizin paradigmalarını kontrol edebildiği günlerin gelmesi dileğiyle.
Yazıyla İlgili Tavsiye Ettiklerimiz Köşesi
Kitap : * Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı – Stephan R. Covey