Orta Doğu’da Dicle ve Fırat nehirleri arasında kalan bölgeye verilen isimdir. Genel bir tabirle doğuda Zagros Dağları, güneybatıda Suriye Çölü, kuzeyinde Toros Dağları, güneydoğuda Basra Körfezini kapsayan alandır.
Mezopotamya’nın Önemi
Mezopotamya‘ya “medeniyetlerin beşiğide ” denmektedir. Bunun sebebi ise bu bölgedeki su ve tarım alanlarının verimli olmasıdır. Sulu tarımın gelişmekte olduğu bu dönemde madencilik, el sanatları ve teknoloji dallarındaki sayısız gelişme kentlerin mevcut durumunuda yükseltmişti. Tarihte pek çok eski çağ uygarlıklarının bu bölgede medeniyetler kurması ve savaşmaların ana nedeni budur. Ayrıca bölgede bulunan şehirler tarih boyunca pek çok savaş görüp tahrip olsa da bazı şehirler günümüze kadar gelmiştir.
Bu bölgenin asıl verimli kısmı ise basra körfezinde bulunan kısmıdır. Dicle ve Fırat nehirlerinin döküldüğü yer olan Basra Körfezi alüvyal toprak bakımında oldukça zengindir. Bu duruma bağlı olarak tarım en üst seviyede yapılmıştır.
Mezopotamya Uygarlıkları
Dünyadaki en eski uygarlıklardan çoğu bu bölgede kurulmuştur. Eski Mezopotamya tarihi Sümer, Babil, Asur, Akad ve Elam gibi büyük uygarlıkların bu bölgede gelişip medeniyet kurduklarını gösterir. O dönem göz önüne alınırsa okur-yazar oranı da oldukça fazla idi. Yazının mucidi olan Sümerler, sert kanun ile yönetilen Babiller, savaşçı Asurlular gibi uygarlıklar geleceğe de yön veren medeniyetler arasındaydı.
İnsan ihtiyacını en üst seviyede karşılayan bu bölge her yerden göç alarak medeniyetlerin kaynaşmasını sağladı. Ayrıca bu göçler kültür ve teknolojiyi de etkileyerek kent ve toplumların gelişimini körüklemişti. Bölgede yer alan kentlerin ortak yönü konutların ortaya çıkışıdır.
Anadolu ile İlişkisi
Bu bölge o dönemde bilinen sınırları içinde yoğun ve sürekli bir ticaret ağı oluşmuştur. Ayrıca bu ticaret ağı Anadolu’ya da yayılarak Anadolu’daki halkların kültürlerini bu bölgeye, Mezopotamya kültürlerini de Anadolu’ya taşımıştır. Bu kültür alışverişi sadece ticaret bakımından değil ayrıca teknolojik araçlarında taşınmasına öncü oldu.