Son Yazılar: Özkan Tarkan (Tümünü Gör)
- Çay nasıl demlenir? Çay demlemenin püf noktaları - 28 Mayıs 2018
- Viral Pazarlama nedir, nasıl çalışır? Avantajlar ve Örnekler - 26 Mayıs 2018
- En Az Sorun Çıkaran Otomobil Markaları Hangileri? - 29 Nisan 2018
Bitcoin Nedir?
Bitcoin (sembolü: ?, kısaltma: BTC) herhangi bir merkez bankası, resmi kuruluş, vs. ile ilişiği olmayan elektronik bir para birimidir. Virgülden sonra 100 milyonuncu basamağa kadar birimlere ayrılabilir. Ayrıca Derin Ağ’da en çok kullanılan kripto para birimidir.
Bitcoin 2008 yılında Satoshi Nakamoto kullanıcı adını kullanan biri tarafından çıkarıldı. Gerçek kimliği bilinmiyor.
Bitcoin’in piyasa değeri ise 280 milyar dolar civarında. Bu rakam ile Bitcoin şimdiden Mcdonald’s, Verizon, Goldman Sachs gibi devleri geride bırakmış durumda.
Bitcoin alım satımı hizmeti veren yerli ve yabancı pek çok platform bulunuyor. Bu platformlar kullanıcılara hesaptan havaleden kredi kartından transfere kadar pek çok opsiyon sunarak işlem yapılabilmesini sağlıyor.
Bitcoin’i kim icat etti ve geliştirdi? Nasıl bir yapısı var?
Bitcoin ilk olarak 2008 yılında şu anda Satoshi Nakamoto olarak isimlendirilen ve gerçek kimliği belli olmayan bir kişi tarafından geliştirildi ve bu konu ile alakalı bir makale yayınladı. Geliştirdiği bu teknolojinin alt yapısını P2P (Peer to Peer — Kişiden Kişiye) kripto para birimi olarak tanımladı ve bu ilk kripto para birimine Bitcoin adını verdi.
Bitcoin kripto para birimi tanımı olmakla birlikte aynı zamanda bir teknoloji olarak ortaya konuldu. Bu teknoloji bir bilgisayar uygulaması ile zorluğu duruma göre değiştirilebilen karmaşık bir denklem grubunun çözülmesini gerektiriyor. Her bir çözüm ile birlikte belli miktarda Bitcoin üretiliyor. Daha sonra bu bilgi Blockchain (blok zinciri) adı verilen bir sisteme kaydediliyor.
Blockchain teknolojisi Bitcoin ile birlikte tanındı ve farklı amaçlar için de kullanılmaktadır. Bu teknoloji merkezi bir yönetim sistemi olmadan tüm kullanıcıların ortak veriyi paylaşması ile çalışır. Sisteme eklenen her bir yeni blok bilgisi sistemdeki tüm kullanıcılar tarafından kontrol edilir ve kurallar doğrulanıyorsa bu işleme izin verilir. Aksi takdirde bu işleme izin verilmez. Kullanıcılardan birisinin elindeki veriler bozulur veya manipüle edilirse sistemin diğer noktaları bu kullanıcıyı sistem dışına iterek sistemin bütünlüğünü korumaya devam eder.
Blockchain alt yapısı ile üretilen Bitcoinler sisteme sağlıklı bir şekilde eklenir ve tüm Bitcoin transfer işlemleri yine bu sistem sayesinde kontrol edilerek gerçekleştirilir.
Kimsenin görmediği, elle tutmadığı, yani fiziksel hiçbir geçerliliği olmayan bu dijital/kripto paraya yatırımcılar gönül rahatlığıyla güvenebilir mi?
Bitcoin ve türevi kripto paralar, Blockchain adındaki dijital defterde işlem görüyor. Bu defterin herkese açık ve şefaf bir yapısı var. İşlemleri kontrol eden ya da denetleyen tek bir merkez yok; herkes birbirini izleyebiliyor, her işlem şefalık içerisinde gerçekleşiyor. Birbirine bağlanmış yapılar sayesinde sistemin tek başına çökertilmesine imkan yok. Kayıtlar birden fazla yerde tutuluyor. Kayıt yerlerinden birisi kay-
bolsa bile bilgiler, ağda bulunan diğer kayıt yerlerinde saklanmaya devam ediyor. Bilgilerin kaydedildiği yerler, özel bir şifreleme ile kendinden gelen bir önceki ve sonraki ‘block’ ile ilişki içinde bulunuyor. Bu durumda zinciri
oluşturan halkalardan birisinde bilgi değiştirildiğinde, bu bilgi kendinden önceki kayıtlarla uyumsuz hale geliyor. Bir kaydın değiştirilebilmesi için zinciri oluşturan halkalardan birkaçında değişikliğin onaylanması gerekiyor. Biryerden çıkan bilgi, karşı tarafa ulaşanave kodlar eşleşip bu bilgi açığa çıkana kadar kimse tarafından erişilemiyor, yönetilemiyor veya yönlendirilemiyor.
Örneğin, hesaptan hesaba “eski usul” yapılan para transferlerinde (EFT) işlem, hesap sahibinin bankasından Merkez Bankası’na, oradan ise paranın yollandığı diğer hesaba gidiyor. Blockchain’de ise bu süreç arada hiçbir kurum ya da merci olmadan bu zincirleme yapı üzerinden hızlı bir şekilde gerçekleşiyor.
Bitcoin ne işime yarar?
Gelelim akıllardaki en büyük soru işaretlerinden birine… Bitcoin ile internet üzerinden alışveriş yapabilir veya ürettiğiniz coinleri çeşitli exchange sitelerinde Türk lirasına ve çeşitli ülkelerin para birimlerine çevirebilirsiniz. Yine, ürünlerinizi Bitcoin ile takas ederek ticaret hayatına Bitcoin’i dahil edebilirsiniz.
Bitcoin nasıl üretilir? Nasıl kazanılır?
Bitcoin üretim aşaması için mining yani madencilik tabiri kullanılıyor.
Aslında Bitcoin madenciliğinin nasıl yapıldığından çok; neden çok önemli olduğu kendi başına uzunca bir yazıyı hak ediyor. Çünkü Bitcoin’i bu kadar önemli bir teknoloji ve büyük bir buluş yapan şeyin kilit noktalarından bir tanesi Proof-of-Work olarak bilinen konsept. Bu yazıda ise bu konuya kabaca değinip işin teknik kısmına çok da kafa yormak istemeyen okurlarımızın akıl sağlığını koruyacağım, en azından şimdilik.
Zor bulunmasının ve zorlaşmasının sebebi ise şans eseri değil. Bunun sebebi Bitcoin protokolü tasarlanırken, Satoshi Nakamoto tarafından ayarlanmış bir güvenlik önlemi olması. Bu güvenlik önlemi, (yani bulunmasının zor olması) herkes kafasına göre “Bitcoin basma” işlemini gerçekleştiremesin (ve/veya Blockchain’i manipüle edemesin…) diye var.
Aslında madencilik denilen şeyi, bilgisayarınıza oynattığınız bir şans oyunu ya da yukarıda yazdığım gibi, rakamlardan oluşan bir saman yığınında, yine rakamlardan oluşan bir iğne aratmak gibi düşünün.
Burada her bir yaptığınız arama hamlesini de, işlemci gücünüzle doğru orantılı olduğunu varsayın. Bu durumda bu işe ne kadar çok işlemci gücü yatırırsanız, saman yığınında bir iğne bulma olasılığınız o kadar artacaktır.
Mining için kullanılan bir başka benzetme ise bilgisayarınıza kura çektirmek. Teknik olarak daha doğru olsa da, akla “şanslı olanın kazanacağı” bir sistem getirdiği için ben bunu tercih etmedim. Çok fazla şansa dayalı olmamasının sebebi ise, kura çekilen havuzun çok büyük olması ki, sadece ve sadece kura çekimi işine yüklü miktarda emek (işlemci gücü) yatıranların bu sözde “çekilişi” sürekli kazanacağı gerçeği.
Şu anki durumda (BTC protokolünün günümüz için belirlediği zorluk ve ödül seviyesinde), bu iğneyi bulan (yani “çekilişi kazanan”) madenci 25 BTC ödül kazanıyor. Bu rakam Bitcoin’in ilk zamanlarında 50BTC idi ve git gide azalacak [bir sonraki ödül adımının 2018 yılında başlaması bekleniyor ve o zaman ödül 12,5BTC’ye düşmüş olacak].
Bıtcoın Kullanmanın Avantajları
Enflasyon riski düşük: Enflasyona sebebiyet veren etkilerden biri de tedavüldeki reel para arzlarındaki artıştır. Tedavüldeki para arzının artması doğru orantılı olarak enflasyonu da arttırır. Ancak bu sistem Bitcoin için geçerli değildir. Çünkü Bitcoin sistemi, sonu olan bir sistemdir. Teknik tasarımı itibariyle maksimum 21 milyon adet Bitcoin üretilebilir. Dolayısıyla Bitcoin’in enflasyon riski çok düşüktür.
Çökme riski düşük: Reel para birimlerinin çöküşü, hükümetlere bağlı yaşanan hiperenflasyonlardan kaynaklanır. Bitcoin sistemi de herhangi bir hükümete bağlı olmadığı için, çökme riski oldukça düşüktür.
Güvenli, basit ve ucuz: Kredi kartı veya PayPal gibi ödeme sistemlerinin kullanıldığı klasik online işlemlerde satıcı tarafından bakılırsa; alıcının parasını geri talep etmesi durumunda 3. şahıs servislerini kullanmak gerekiyor. Bu aşamada güvenlik tehlikeye girebiyor ve olay karmaşık bir hale dönüşebiliyor. Bitcoin’de ise geri talep etme gibi bir sistem olmadığı için bu tarz bir güvenlik sorunu da haliyle yaşanmıyor. Olaya alıcı tarafından bakılırsa da; ödeme yapma ve hesaplar arası para transferi yapma gibi işlemler daha güvenli ve daha ucuz hale geliyor. Çünkü Bitcoin teknolojisi peer to peer (P2P) sistemiyle; yani hiç bir aracı olmadan direkt olarak eşler-arası çalışıyor.
Taşıması kolay: Milyarlarca dolar değerindeki bitcoinlerinizi küçük bir hafıza kartında bile taşıyabilirsiniz. Bunu nakit para ile yada başka bir sistem ile yapmak imkansız sanırım.
İzi sürülemez: Bitcoinlerin takip edilemiyor olmasının yada herhangi bir iz bırakmamasının avantajları olduğu kadar dezavantajları da var muhakkak. Örneğin Bitcoin sisteminizdeki mali kaynağınızın ne kadar olduğu yada hesabınız hakkındaki diğer bilgiler, hükümetler de dahil olmak üzere hiçkimse tarafından bilinemez ve takip edilemez. Dolayısıyla hükümetlerin mali kaynağınıza göz dikmesini (vergi) önlenmiş olursunuz.
Bıtcoın Kullanmanın Dezavantajları
İzi sürülemez: Avantajlarından bahsettiğimiz Bitcoin’in bu özelliği pek tabi dezavantaja hatta tehlikeli durumlara da dönüşebilir. İzinin sürülemez olması, suçların rahat rahat işlenebilmesi anlamına geliyor. Uyuşturucu gibi yasal olmayan maddelerin satılması tarzı durumlar için oldukça uygun bir ortam hazırlıyor Bitcoin teknolojisi. Bazı hükümetlerin Bitcoin’i bir para birimi olarak kabul etmemelerinin en büyük sebebi ise budur.
Kaybetmesi kolay: Kredi kartınızı kaybettiğinizde yada banka hesabınız başka birisi tarafından ele geçirildiğinde, bankanızı arayarak durumu anında kurtarabilirsiniz. Hatta yetmezse polisi bile devreye sokup kaybınızı giderebilirsiniz. Ancak Bıtcoın için aynı şeyler geçerli değil. Bıtcoın sisteminde; kaybettiğiz bitcoinleri, yada ele geçirilen Bitcoin cüzdanınızı geri almak için kullanabileceğiniz bir mekanizma yok. Bunun önüne geçebilmek için izleyebileceğiniz en iyi yöntem, Bitcoinlerinizi internet bağlantısı olmayan harddisklerde saklamak olacaktır.
Alıp satmak zor: Taşıdığı risklerden dolayı Bitcoinlerinizi bir ürün satın alır gibi alamıyorsunuz. Bitcoin satın almak veya bitcoinleriniz satmak için birçok servis bulunuyor ancak bunu gerçekleştirmek o kadar da kolay değil. Her geçen gün geliştirilmesine rağmen (Bitcoin ATM’leri açılmaya başlandı), işler reel para birimlerinde olduğu kadar kolay ilerlemiyor.
Hala çok yeni: Bıtcoın sisteminin 2009 yılında kurulmuş olması; yani hala yeni bir teknoloji olması, yeni Bitcoin rakiplerini de beraberinde getirebilir; hatta Bitcoin sisteminde büyük açıklıklar bulabilen yeni teknolojiler hala geliştirilebilir.
Harcama alanı darlığı: Ödeme sistemi olarak Bıtcoın sisteminin de kullanıldığı çok fazla yer yok. Her ne kadar gelişim aşamasında olsa da, şu anda Bitcoin sahibi olmaktaki en büyük amaç; yatırım.
Değişken: Bitcoin’in değer grafiğine baktığımızda herkesin aklından Bıtcoın yatırımı yapmak geçebilir, ancak Bıtcoın değeri nasıl hızla yükseldiyse düşme riski de o kadar fazla. Dolayısıyla yapılacak olan yatırımların dengeli ve düşünerek yapılması gerekmektedir.