E-Spor
ve Sözleşmeler
Av. Gökçe Gösterişli
Sözleşme “Belirli bir hukuki sonucu doğurmaya yönelik, karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla oluşan hukuki bir işlemdir” tanımı gerek hukukçular gerekse hukukçu olmayanlar tarafından kabul edilmekte ve benimsenmektedir. Sözleşme imzalanırken her iki taraf da en çok menfaatlerini zedeleyecek noktalara, herhangi bir uyuşmazlık olduğunda mağdur olmayacakları maddelerin bulunmasına dikkat ederler/etmelidirler de. Fakat öyle ki bazı sözleşmelerde (iş akdi, tüketici sözleşmeleri gibi) biliriz ki güçlü olan bir taraf vardır ve diğer taraf bazen bu duruma razı gelebilir. Bu noktalarda da Adalet’in güçsüzü korumak için elinden geleni yapması güçsüz tarafı bir nebze olsun rahatlatmaktadır ( İş mahkemelerinin işçiyi, Tüketici Mahkemelerinin tüketiciyi koruması gibi).
Konumuz olan spor sözleşmelerinde ise sporun birçok alanında bulunan profesyonel oyuncular hali hazırda bir marka olduğu, değer teşkil ettikleri ve oynadıkları spor dalı uzun süredir var olduğu için kendi haklarını gerek maddi gerek manevi olarak koruyabilmektedirler. Fakat ya E-sporda durum nedir? E-spor hali hazırda spor dalı mı değil mi diye tartışılırken, söz konusu dal henüz çok yeni iken, oyuncularının çoğu genç ve tecrübesiz bireylerden oluşurken, sözleşmenin tüzel kişi süjelerinden olan federasyonlar ve takımlar da henüz çok yeniyken ve asıl önemlisi hukuki zemini tam oturmamışken, her iki tarafın da menfaatini koruyan sözleşmelerin hazırlanması ne kadar olası veya kolaydır?
E-Spor Oyuncularının Hukuki Durumları
Spor Genel Müdürlüğü (SGM) 07.12.2001 tarihinde yayınladığı “Sporcu Lisans, Tescil, Vize ve Transfer Yönetmeliği” ile “…beden eğitimi ve spor çalışmaları yapacak kişiler ile spor yarışmalarına katılacaklarla ilgili usul ve esasları belirlemektedir.” Söz konusu yönetmelik uyarınca da Spor Genel Müdürlüğü, sporcuların tescil, lisans, vize ve transfer işlemlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde ilgili federasyonları yetkili kılmıştır.
Bu denklemden yola çıkarak Türkiye E-Spor Federasyonu 25 Eylül 2018’de yayınladığı “E-Spor Federasyonu Sporcu, Lisans, Tescil, Vize ve Transfer Talimatı” ile E-spor oyuncularının tescil, lisans, vize ve transfer işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektedir diyebiliriz.
Belirtilen 4 konu için federasyonun bir çerçeve belirlediğini görmek mümkündür. Peki ya sporcular ile yapılacak gerek federasyonun, gerek takımların gerek sponsorların gerekse de Twitch gibi yayın akışını elinde bulunduran kurumların arasındaki sözleşmenin çerçevesi belli midir? Bu hususta da yine SGM’nin yayınladığı ilgili yönetmelikte “Sözleşme” başlığını taşıyan 18. Madde’ye baktığımızda şu hükmü görmekteyiz; “Ligleri bulunan federasyonlarda yer alan kulüpler sporcularıyla, federasyonca hazırlanıp Genel müdürlükçe onaylanan talimatta belirlenecek esaslar doğrultusunda sözleşme imzalayabilir.”
Sözleşme Esasları
Söz konusu madde ile SGM, sözleşme konusunda da ilgili federasyonları yetkili kılmıştır. Fakat E-spor oyuncuları için şu an yeni kurulmuş olan Türkiye E-Spor Federasyonu’nun sözleşme için belirlediği bir çerçeve bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bahsetmiş olduğumuz karşılıklı menfaatlerin korunması adına, yani gerek oyuncuyu gerek takımı gerek federasyonu gerekse yayın organlarını, özetle E-sporda süje olabilecek hem gerçek hem tüzel kişilikleri korumak adına sözleşme hazırlayan biz avukatların dikkat etmesi gereken hususlardan bir kaçı şöyledir;
-
Sözleşmenin tek taraflı yani “One-sided” olmaması gerek Rekabet Hukuku gerekse de tarafların haklarını korumak adına en önemli noktalardan biridir. Amerika’nın en büyük spor kanallarından biri olan ESPN ‘in makalesinde yer alan habere göre; 2018 Ağustos-Eylül arasında gerçekleşen 2018 Asya Oyunları’na katılan Hint oyuncuların Hindistan E-Spor Federasyonu ile aralarında imzalanan sözleşme tüm E-Spor camiasının dikkatini ve tepkisini çekti. Sözleşmede en dikkat çeken noktalardan bir kaçı:
-
Oyuncuların video ve fotoğraf çekimlerinden seyahat masraflarına kadar her şeyi kendileri bütçelerinden karşılamak zorunda olması,
-
Her ne sebeple olursa olsun (mücbir sebepler dâhil) eğer takım, yarışmalara katılamaz ise Hindistan E-Spor Federasyonu’nun zarar ve masraflarından takım oyuncularının sorumlu olması ve
-
Oyuncuların Federasyon hakkında her hangi bir şekilde olumsuz bir açıklama yapmalarının yasaklanması
Vb. maddeler/yaptırımlar tüm spor camiasının tepkisini alarak Dünya nüfusunun 1/5’ini kapsayan bir ülkenin federasyonunun ismine gölge düşmesine neden olmuştur.
-
E-spor sözleşmelerinde gelirin belirlenmesi diğer spor dallarından daha meşakkatli bir durumdur. Çünkü diğer spor sözleşmelerinde oyuncunun gelirinin çoğunu takımdan aldığı ücret oluşturmakta ve takımın da geliri sattığı biletten, yayın kuruluşlarıyla yaptığı sözleşmelerden ve takıma ait ürünlerin satışından oluşmaktadır. E-sporda ise durum çok daha farklıdır. E-spor takımlarının futbol takımları gibi kendilerine ait bir stadyumu olmadığı için futbol takımlarının elde ettiği gibi bilet satışından gelen bir gelirleri bulunmamakla birlikte E-spor, televizyon akışından çok internet üzerinden yayınlandığı için de her kanal sahibi abone sayısı üzerinden belirli bir ücret almakta ve bu ücretler de diğer spor dallarının yayın kuruluşlarıyla yaptığı anlaşmalar kadar getiri sağlamamaktadır. Dolayısıyla E-sporda gerek takım-oyuncu arası gerekse sponsor-oyuncu/takım arası sözleşme yapılırken, gelirin oyuncu ve takım için aynı ortak havuzdan aktığını (ödüller sponsorlar vs.) öngörerek sözleşmede bu havuz oranının takım ve oyuncular arasındaki dağılımının önceden kesin çizgiler ile belirlenmesi her iki taraf için de daha adil olacaktır.
-
Sponsorluk sözleşmeleri yapılırken de takım olarak mı, oyuncular ile birebir mi yoksa her ikisini de bir içeren bir sözleşme mi olacağı, takım ile yapıldığı takdirde oyuncuların başka sponsorlarla hangi kurallar çerçevesinde çalışacakları bu kuralları belirlerken onların haklarını kısıtlamadan ama takım ile yapılan sponsorluk sözleşmelerinin de amacının yitirmesine imkân vermeden çok dikkatlice yapılması ileride çıkacak uyuşmazlıkları en aza indirgeyecektir.
Şunu unutmamak gerekir ki E-spor her ne kadar diğer spor dallarıyla aynı statüye hızla erişmiş ve erişiyor olsa dahi yeni bir spor dalı olması, E-spor oyun sahiplerinin varlığı, oynandığı platformun yapısı vb. birçok farklılığı ve zorluğu bulunmaktadır. Bu farklılıkların yaratacağı avantaj ve dezavantajların çok iyi belirlenmesi ve bu doğrultuda E-spor süjelerine sözleşmeler alanında hizmet verilmesi hem sözleşme süresince hem de sonrasında her iki taraf için de adil ve sancısız olmasına vesile olacaktır.
Her türlü soru ve görüşleriniz için e-mail adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.