Sosyal devlet anlayışı ile Sosyal Güvenlik Kurumu inisiyatifi ve isteği dışında işten çıkarılmış ya da atılmış işçiler için belirli bir ödenek ayırmakta ve bu ödeneği işsizlik ödeneği başlığı ile tanımlamaktadır. İşten çıkarılmış olan kişinin işten çıkarılması ile tekrara iş bulana kadar olan süreç için devlet belli şartlar doğrultusunda işsizlik maaşı vermektedir.
İşten çıkarılmış olan kişinin bu işsizlik ödeneğini alabilmesi için çıkarılmış olduğu işyerinden iş kanununda yazılı olan haklı nedenlere dayanmayan sebeplerle çıkartılmış olması gerekmektedir. Kişinin son çalışmakta olduğu iş yerinden istifa etmesi, evlenmesi, emekli olması gibi nedenlerle ayrılması ya da kişi ile ilgili herhangi bir problem nedeni ile işten çıkarılmış olması halinde işsizlik ödeneği alınamamaktadır.
Kişinin işten çıkarılması durumunda işveren kurum, kişinin hizmet akdinin sona erdiğini sigortalı işsiz hakkında hizmet akdinin bittiğine dair işine son verilen tarih itibari ile 15 iş günü içinde üç nüsha olarak İşten Ayrılma Bildirgesi’ni düzenlemelidir. Belirtilmekte olan bu süreç içerisinde bir nüshanın işyerinin bulunduğu yere en yakın İŞKUR’a verilmelidir. Nüshaların bir diğeri ise sigortalı işsiz kişiye verilmeli ve diğer bir nüshası işyerinde saklanmalıdır.
İşsizlik maaşı almak için gerekli evraklar ise işten çıkarılan sigortalı işsizin nüfus cüzdanı, işverenin düzenlemiş olduğu İşten Ayrılma Bildirgesi’dir. Bu belgelerle birlikte hizmet akdinin sona ermiş olduğu tarihten otuz gün içinde İŞKUR’a bizzat gidilerek işsizlik maaşı talebinde bulunulması gerekmektedir.
İşsizlik maaşı, işten çıkarılmış sigortalı işsiz bireyin, İşsizlik Sigortasının Uygulamasına İlişkin Tebliğ’’de bulunan 2, 3, ve 5, maddelerde belirtilen şartları taşıması zorunludur. Bu şartların yerine getirilmesi ile hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen gün itibari ile hesaplamalar yapılmaktadır.
İlk işsizlik maaşı ödemesini ise bu ödeneği almaya hak kazanma şartlarının yerine getirildiği tarihin içindeki ayın sonunda yatırılmaktadır. İşsizlik maaşı, aylık olarak her ayın sonu İŞKUR tarafından bireyin adına açılan banka hesabına düzenli bir şekilde yatırılmaktadır.
İşsizlik maaşı almaya hak kazanılması için sigorta süreleri;
- 600 gün sigorta primi yatırılan işsiz: 6 ay yani 180 gün
- 900 gün sigorta pirimi yatırılan işsiz: 8 ay yani 240 gün
- 1080 gün ve daha fazla sigorta primi yatırılan işsiz: 10 ay yani 300 gün işsizlik maaşı almaktadır.
5510 sayılı Kanun içinde yer alan maddelerde işsizlik maaşı almaya hak kazananlar, genel sağlık sigortasından da faydalanarak, bakmakla yükümlü oldukları kişilerinde de bu genel sağlık sigortası kapsamı dahilinde tüm sağlık hizmetlerinden faydalanması mümkün olmaktadır.