İngiltere’de bulunan Queen Mary Üniversitesi ve Warwick Üniversitesi ile Belçika’da bulunan Leuven Katolik Üniversitesi’nden araştırmacılar, insanlarda cinsel olgunluktan sorumlu olan bir hormonun evrimsel tarihinin, deniz yıldızının genlerinde yazılı olduğunu keşfetti. İnsanlarda ergenliğin başlangıcı ve cinsel gelişim, gonadotropin-salıcı hormon (İng. gonadotropin-releasing hormone – GnRH) olarak bilinen bir beyin hormonunun salınması ile tetiklenir. Araştırmacılar, işte bu önemli cinsiyet hormonunun tarihsel öyküsünü bulmuş oldu.
Meyve sineklerinin GnRh benzeri iki hormona sahip oldukları zaten biliniyordu. Bu hormonlardan biri olan adipokinetik hormon (AKH) uçuşa gereken gücü sağlamak için depolanmış yağları harekete geçirirken, diğeri olan korazonin de böceğin kalbinin daha hızlı atmasını sağlar. Eksik olan bilgi, insanlara böceklerden daha yakın akraba olan diğer omurgasız hayvanlardaki durumdu. Geçtiğimiz günlerde Nature dergisinin Scientific Reports bölümünde yayımlanan makalede anlatılan deniz yıldızı araştırması, eksik halkayı sağladı.
Araştırmacılar deniz yıldızında, tıpkı meyve sineğinde olduğu gibi GnRh benzeri iki hormon bulunduğunu keşfetti. Ekip lideri Prof.Maurice Elphick şöyle anlatıyor: “Yaklaşık yarım milyar yıl önce okyanuslarda yüzen hayvanlarda, GnRh tipi hormon için kodlanmış sadece tek bir gen vardı. Bu gen daha sonraları ikinci bir kopyasını üretmiş ve nihayetinde meyve sinekleri ile deniz yıldızlarında bulduğumuz iki tane GnRh benzeri hormonun oluşmasına yol açmış olmalı. Bu arada evrimsel yollar aşılırken, insanlarda korazonin tipi hormon yitirilmiş.”
İnsanın atasının nasıl olup da sadece bir adet GnRH tipi hormon edinebildiği ise henüz açıklığa kavuşmuş değil. Bu soruyu yanıtlayabilmek için araştırmaların sürdürülmesi ve GnRH tipi hormonların deniz yıldızında ve diğer omurgasızlarda üstlendiği rollerin daha iyi anlaşılması gerekiyor.
Çalışmanın özetlendiği makalenin başyazarı olan doktora öğrencisi Shi Tian şunları ekliyor: “Söz konusu GnRH benzeri iki hormonu kodlayan genlerin, deniz yıldızının o ilginç beş köşeli bedeninin neresinde ifade edildiğini araştırıyoruz. Bunu anlayabilirsek, bu hormonların deniz yıldızındaki işlevlerini de anlama şansımız olabilir.”
Hormon molekülleri ile spesifik alıcı molekülleri arasındaki karmaşık “anahtar- kilit” etkileşimleriyle ilgili bir araştırmada, bilimciler aldesteron hormonu (yalnızca karada yaşayan hayvanlarda bulunan bir hormon) alıcısının, karada yaşayan hayvanların var olmasından 450 milyon yıl önce denizde yaşayan balıklarda var olduğunu göstermiştir. Diğer bir deyişle, alıcı moleküller bugün onların bağlandığı hormondan on milyonlarca yıl önce vardı. Bu araştırma, bir zamanlar belirli bir işlevi olan ancak daha sonra farklı bir işlev üstlenen (yeni hormonla bağlanma gibi) eski parçaların (eski alıcı molekül gibi) tedrici evrimsel modifikasyonlarının standart süreçleri yoluyla evrimsel yeniliklerin moleküler düzeyde nasıl ortaya çıkabildiklerini göstermiştir.
– Ardea Skybreak (Evrim Bilimi – ISBN: 9789944122979)
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.