Fiili Hizmet Süresi Nasıl Hesaplanır?
A- Fiili Hizmet Süresi Zammı Nedir?
Yazı İçindekiler
- A- Fiili Hizmet Süresi Zammı Nedir?
Yıpranma payı olarak da bilinen filli hizmet süresi, 4-a ve 4-c sigortalı çalışanlardan, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nca 5510 sayılı 40.maddesinde bu işleri yapanların maruz kaldıkları riskler doğrultusunda 360 güne denk gelen karşılık ve aynı madde içerisinde belirtilen gün sayısının uzun vadeli sigorta uygulamasında kişinin prim ödeme süresine eklenmesi, fiili hizmet süresi zammı demektir.
Vadeli sigorta kodları yıl içerisinde 60 günden az çalışılan süreye orantılı olarak prim süresine eklenir. 40.maddesinin 13. sırasında bulunan TSK ve 14. sırasında bulunan EGM ve MİT çalışanları için 8 yıl diğer çalışanlar içinse 5 yılı geçmemek üzere çalışma süresince hesaplanan ve faydalanması gereken fiili hizmet süresi zammı vadeli sigorta kodları uygulamasınca prim ödeme günü sayısına eklenmektedir.
Yine 40. maddenin 18 sıralamasında Türkiye Büyük Millet Meclisi yasama ve dışarıdan atanmış olan bakanlar için 3 yılı doldurmamak kaidesiyle tamamı diğer sigortalar için yarısı ise emeklilik yaşından yararlanır. 10. sırasında ise yer altında yapılan işler, maden ocakları, kanalizasyon ve tünel yapımı işleri gibi işlerde çalışanlar ise süre sınırı uygulanmamaktadır. Yaş indiriminden faydalanabilmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi çalışanları hariç, 10. sırada bulunanların en az 1800 gün diğer sigortalılar içinse 3600 gün çalışması gerekmektedir.
B- Fiili Hizmet Süresi Zammı Belge Türleri
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5510 sayısı 40.maddesinde; fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki tüm işler ve çalıştıkları sürelere göre faydalanabilecekleri hizmetler belirtilmiştir. Aynı zamanda işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumlarına verdikleri aylık prim hizmet belgelerinde aynı madde de bulunmakta ve belgeler iş yerlerine göre değişim göstermektedir.
C- Fiili Hizmet Süresi Zammından Kimler Faydalanamaz?
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5510 sayısı 40.maddesinde sayılmış olan işlerden herhangi birinde çalışmayan kişiler bu fiili hizmet süresi zammından faydalanamaz. Bu madde kapsamınca kontrol, denetim, idareciliğin gerektirdiği süreklilik gerektirmeyen kısa süreli çalışanlar, fiili hizmet süresi kapsamındaki işleri yapmadıkları taktirde işin sadece yönetim kısmını yapan ya da teknolojiden faydalanarak işin daha kolay bir hal alması gibi durumlarda zararlı faktörler bulunmadığından dolayı fiili hizmet süresi zammından faydalanamazlar.
D- Fiili Hizmet Süresi Zammından Yararlanma Şartları
Fiili hizmet süresi kapsamında, 40. maddede belirtilen işler ile bu işlerde fiilen çalışılması ve söz konusu olan risklere maruz kalmış olması gerekmektedir. Bu durumda;
- Kısa Vadeli sigorta ile çalışanlar
- Sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar
- İş yerlerinde çalıştıkları halde söz konusu olan işleri fiilen yapmayanlar
- Söz konusu olan işleri yaptıkları halde iş yerleri fiili hizmet zammı kapsamına girmeyenler
- Kontrol, denetim, idareciliğin gerektirdiği süreklilik gerektirmeyen kısa süreli çalışanlar
- Yalnızca işlerin yönetim kısmında bulunanlar
- Söz konusu işler yapıldığı halde işlerin otomasyon ya da teknoloji kullanılarak yapılması, gibi sebeplerde riske maruz kalmayan kişiler fiili hizmet süresi zammı kapsamından dışarıda tutulmaktadır.
E- Fiili Hizmet Süresi Zammında Yapılan Değişiklikler
Fiili hizmet süresi zammın kapsamında ikincil mevzuat düzenlemelerinde bulunan iş yerlerinde çalışacak sigortalıların, çalışmaları gereken günlerin bazı günlerinde kapsam dışı işlerde geçen sürelerin, fiilen çalışmayanların ve riske maruz kalmayanların Ulusal Bayramlar ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun’un 2429 sayılı belirtilen tatil günleri, yıllık izin, ücretli ve ücretsiz izin, raporlu izin, eğitim ve kurs süreleri fiili hizmet süresi zammının dışında tutulmaya başlanmıştır.
Fiili hizmet süresi nasıl hesaplanır? diye arama motorlarına yazdığınızda tatil sürelerini bu değişiklikten sonra hesaba katmamanız gerekmektedir. Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca görüşülmekte olan Torba Kanunu ile ve bu kanunda yapılan düzenlemelerin yasal olması halinde yer altında çalışan kişilerin fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacak olmaları, dönem içerisinde kalan tüm tatillerin fiili hizmet süresine ekleneceği belirtilmiştir.
F- Fiili Hizmet Süresi Zammı Prim Tutarı
Zam uygulaması kapsamında çalışan kişilerin; normal çalışma sürelerine belirli süreler eklenmesi ya da emeklilik yaşından indirim yapması durumunda, erken emekli olmalarında avantaj sağlanırken bunun prim yükü ise iş verenlere eklenmiştir. Bu sebepten dolayı fiili hizmet süresi zammı uygulanan işlerde %20 oranında normal malullük ve 60 gün sayısı eklenecek işlerde 1 puan, 90 günlük işlerde 1,5 puan ve 180 günlük işlerde 3 puan eklenerek bu ilave primlerin tamamı işverenler tarafından ödenmek durumundadır.
G- Fiili Hizmet Süresi Zammı Nasıl Hesaplanır?
İş yerlerinde Radyasyona maruz kalan kişiler fiili hizmet zammı adı altında aylık ve yıllık olmak üzere, 5434 sayılı kanununca 1 Ekim 2008 yılından itibaren önce memurların yıllık yatmaktadır. Yıllık izin, hafta sonları, resmî tatiller, hastalık izinleri gün sayısından düşülerek örneğin, 2018 yılında çalışma günü sayınız 264,5 gün ise, 30 gün yıllık izinden 20 günü kullandığınız varsayılarak 246,5-30-20=196,5 gün. Röntgen teknisyenini varsayarsak günde 7 saat çalışmasından dolayı 196,5 gün x7= 1375,5 saat yapmaktadır. 1375,5 /8×90/ 360 olarak hesaplandığında 42,98 fiili hizmet günü sayısını elde etmekteyiz. Böylece en fazla ödenecek gün sayısı 57 gün olmaktadır. Eğer bu hesaplama size zor geliyor ise, yukarıda belirttiğimiz tatil ve izin günlerini çıkararak, internette Fiili hizmet süresi nasıl hesaplanır? diye yazdığınızda çıkan siteler üzerinden hesaplamanızı kolayca yapabilirsiniz.