Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Dışişleri Bakanlığı 63 sayfalık ‘2018 Türkiye İnsan Hakları’ raporunu yayınladı. Raporda Hizmet Hareketi’ne yönelik özellikle 15 Temmuz 2016’dan sonra başlatılan hukuksuzluklar ve yaşatılan mağduriyetler tek tek kayda girdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın ‘Gülen Hareketi’ olarak tanıttığı Hizmet Hareketi’ne yönelik insan hakları ihlalleri raporunda, 15 Temmuz sonrası 130 bin kişinin hukuksuz bir şekilde işlerinden atıldığı vurgulandı. Raporda mağduriyetleri gidermek için başvuruların yapıldığı OHAL Komisyonu’nun ise işlevsiz olduğu kaydedildi. 2016’daki başarısız darbe girişiminde sonra 80 bin kişinin hapsedildiği ve bin 500 dernek ile vakfın kapatıldığı aktarıldı.
İşte rapordaki önemli başlıklar;
KAÇIRMALAR: Raporda, Türkiye’de Hizmet Hareketi’ne yakın 28 kişinin kaçırıldığı belirtildi. Kaçırılan isimler arasında Ümit Horzum’un ismi özellikle belirtildi. Raporda 18 ülkedeki MİT operasyonlarıyla 100 kisinin Türkiye’ye zorla getirildiği aktarıldı. Azerbaycan, Ukrayna ve Kosova’daki kaçırılma hadiseleri özellikle gündeme getirildi.
İŞKENCE: Raporda Türkiye’deki gözaltı süreçleriyle ilgili 538 şikayet ve 280 işkence iddiasının bulunduğu hatırlatıldı. Güvenlik kuvvetleriyle ilgili ise 2 bin 719 şikayet bulunduğu söylendi.
HAPİSHANE ŞARTLARI: Raporda Türkiye’deki 211 bin 766 kişi kapasiteli hapishanelerde 260 bin 144 kisinin kaldığını ifade edildi. Hapishanelerde kalan kişilere yönelik 271 doktorun çalıştığı ve bunlardan sadece 8 doktorun tam zamanlı çalışan personel olduğu aktarıldı. Cezaevlerinde bin 154 hastanın bulunduğu ve 400’ünün ağır hasta olduğu kaydedildi.
Halime Gülsu’nun ismi raporda tedavi görmediği için vefat eden kişiler arasında özellikle belirtiliyor.
HÜCRE CEZALARI: Kanuni olmayan uzun hücre cezaları detaylı olarak raporda anlatıldı.
GÖZLEMCI: Raporda, Avrupa Konseyi İşkence Önleme Komisyonu’nun 2017’de Türkiye’deki hapishaneleri ziyaret ettiğini ama Türk Hükümeti’nin hazırlanan raporun yayınlanmasına halen müsaade etmediği vurgulandı. Ayrıca 2018 yılında Türkiye’de hiçbir sivil toplum kuruluşunun hapishaneleri ziyaret etmesine izin verilmediği de aktarıldı.
SORUŞTURMA: Adalet Bakanlığı verilerine göre 15 Temmuz sonrası 612 bin 347 kisi hakkında soruşturma başlatıldığı, 80 binden fazla kişinin de göz altına alındığı veya yakalandığı ifade edildi. Bu soruşturma ve gözaltıların hukuki prosedüre dikkat etmeden ve çok az delillerle yapıldığına dikkat çekildi. Haksız yere 50 bin kişinin hüküm öncesi uzun sureli hapishanelerde kaldığı anlatıldı.
AVUKATLAR: Raporda Türkiye’de bin 539 avukatın soruşturma geçirdiği, 560’ının tutuklu olduğu ve 103’ün ise uzun süre hapiste kaldığı aktarıldı.
YARGI BAĞIMSIZLIĞI: Yargı bağımsızlığındaki ciddi problemler, bağımsız yargının kalmayışı ve HSK’nın yapısı ile işleyişindeki hukuksuzluklar da rapora girdi.
GİZLİ TANIK, GİZLİ DELİL: Bazı durumlarda devletin ‘gizli delil’ adı altın insanları suçladığı, bu delillere kişinin avukatının bile ulaşma imkanının bulunmadığı aktarıldı. Gizli tanıkların çok sık kullanıldığı ve bağımsız gözlemcilere de izin verilmediği belirtildi.
Akrabasının ihbarı ile tutuklanan NASA çalışanı Serkan Gölge de rapora girdi.
SİYASİ TUTUKLULUK VE SİYASİ GÖZALTILAR: Bu dönemde darbe iddiası ile 217 bin 971 kişinin gözaltına alındığı, 16 bin 684 kisinin suçlu bulunduğu ve 14 bin 750 kişinin cezaevlerinde mahkemelerini beklediği anlatıldı. Aralık ayı itibariyle 47 bin 778 kisinin Hizmet Hareketi’ne yakınlıklarından dolayı göz altında olduğu hatırlatıldı.
TERÖR KANUNLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI: Türkiye’deki terör kanunlarının kötüye kullanılıp yorumlandığı da vurgulandı. Özellikle bunun Hizmet Hareketi’ne yönelik olduğu ifade edildi.
OHAL KOMİSYONU: Çalışmaları çok ciddi eleştirilen OHAL Komisyonu’nun kendisine gelen 125 bin 687 başvurudan sadece 3 bin tanesini onayladığı aktarıldı.
Raporda darbe sonrası,
*130 bin kamu çalışanının işinden atıldığına,
*Bunlardan 4 binin hakim olduğuna,
*2 bin 300 özel okul, dershane ve yurdun kapatıldığına,
*15 tanesi üniversitenin kapatıldığına
*Bin 500 dernek ile 19 sendikanın kapatıldığına,
*200 medya organının ve bin 500 derneğin kapısına kilit vurulduğuna
dikkat çekildi.
MALLARA EL KOYMA: Darbe sonrası bin 124 şirkete hukuksuzca el konulduğu (49.4 milyar TL/ $9.4 milyar) ve bunlar içinde hukuksuzca satılanlardan 15 milyar TL ($2.9 milyar) gelir elde edildiği açıklandı.
SOSYAL MEDYA: Son dönemde 45 bin sosyal medya hesabının soruşturulduğu ve 17 bini hakkında işlem yapıldığı belirtildi.
GAZETECİLER: Türkiye’de CPJ’e göre 73, Türkiye Gazeteciler Sendikası’na göre 142, P24’e göre ise 176 gazetecinin hapiste olduğu kaydedildi. Bu gazetecilerin önemli bir kısmının Hizmet Hareketi ile irtibatlı olduğu aktarıldı. Raporda Zaman Gazetesi’nden özellikle bahsedildi.
Zaman Gazatesi’ne rapordan özellikle değiniliyor
Çağdaş Ses haber sitesinden Ece Sevin Oztürk’ün yandaş Yeni Şafak tarafından hedef gösterilmesiyle beraber ‘Gulenist’ olma bahanesiyle tutuklandığı da raporda aktarıldı.
Ahmet Altan ve Mehmet Altan isimleri de raporda yer aldı.
SANSÜR: İçişleri Bakanliğı’nın 631 bin 233 dijital materyali soruşturduğu, 110 bin sosyal medya hesabını kapattırdığı aktarıldı. Yedi bin kişinin de sosyal medya paylaşımından dolayı göz altına alındığı aktarıldı.
KİTAPLAR: Bazı durumlarda mahkemelerin Fethullah Gülen’in kitaplarının bulundurmayı bile suç delili olarak kabul ettiği aktarıldı.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET: Cumhurbaşkanına hakaretten dolayı sadece 2017 yılında 20 bin kişi aleyhinde soruşturma açıldığı, 2014 ile 2017 arasında ise 68 bin kişi veya kurum aleyhinde dava açıldığı ifade edildi.
İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ: İktidarın 54 bin 400 internet sitesini kapattığı, internet özgürlüğünün kalmadığı, wikipedia’nın bile Türkiye’de kapalı olduğu vurgulandı.