Güneşe uzun süre maruz kalmak, vücut ısısını düzenleyen mekanizmaların arızalanmasına neden olur. Sıcak ortamlarda vücut; Terleme, sıcak hava salınımı ve cilt yüzeyine artan kan akışı gibi reaksiyonlarla kendini yüksek sıcaklıklardan korur. Vücut ısısı normalin üzerine çıktığında merkezden dolaşım sistemine beyindeki sıcaklığı kontrol eden ve kan damarlarını genişleten bir sinyal gönderilir. Kan damarları genişleyerek daha fazla kan akışına izin verir ve fazla vücut ısısı daha soğuk bir ortama aktarılır. Ancak sıcaklık aniden yükseldiğinde vücutta aşırı ısı oluşur ve vücut normal sıcaklığına dönecek kadar ısı kaybedemez. Vücut ısısının aşırı yükselmesi organ hasarına neden olabilir. Tipik olarak, 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda meydana gelen güneş çarpması, ciddi sağlık sorunlarına ve hatta ölümle sonuçlanan klinik bir tabloya neden olabilir.Sıcak çarpmasının belirtileri nelerdir
Sıcak çarpması baş dönmesi, yürüme bozukluğu, bilinç kaybı, duygudurum bozuklukları, terleyememe, ateş, bulantı, kusma ve baş ağrısı gibi semptomlara neden olur. Bu belirtiler dışında;
Baş dönmesi
Kuru ve sıcak cilt
Cilt ağrısı
Çarpıntı, titreme
Zayıflık, yorgunluk, bayılma
Kas spazmları
Uyuşukluk gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.
Deride kızarıklık, yüksek ateş ve buna eşlik eden solunum bozukluğu ve nöbetler varsa sıcak koma denilen klinik tablo görülebilir. Vücuttaki yüksek sıcaklık nedeniyle aşırı su kaybı gözlenir ve vücudun sıvı-elektrolit dengesi bozulur. Hemen tedavi edilmezse, sıcak çarpması çok daha ciddi sağlık sorunları ve sonraki aşamalarda ölüm riski yaratabilir. Kişinin bilincini kaybetmeden gerekli müdahalelerin yapılması sinir sisteminin zarar görmesini engelleyebilir.
Sıcak çarpması ile ne yapmalı
Çevrenizdeki birinin güneş çarpmasına maruz kaldığını düşünüyorsanız, mutlaka bir ambulans çağırmalı veya onu en yakın sağlık kuruluşuna götürmelisiniz. Böyle bir durumda yapılacak ilk şey, bir kişinin vücut ısısını olabildiğince çabuk düşürmektir. Tıbbi müdahale beklenirken alınacak ilk yardım önlemleri şu şekilde sıralanabilir
Hasta giysisinden çıkarılmalı ve soğuk su banyosuna konulmalı veya hasta nemli bir havlu veya çarşafa sarılıp buzla ovulmalıdır. Koltuk altlarına ve kasıklara buz konulmalı, öncelikle baş ve boyun bölgesi soğutulmalıdır.
Hastanın dolaşımını başa yönlendirmek için ayakları yüksekte tutun ve soğuk kanın beyne ulaşması için kollara ve bacaklara masaj yapın.
Hasta bilinçsiz değilse ona bir yudum su verin. Bilinç kaybı meydana gelirse, hastanın vücut ısısını düşürmek için soğuk duşa devam edilmelidir.
Sıcak çarpması nasıl tedavi edilir?
Güneş çarpmasına maruz kalan bir kişide vücut ısısı hızla yükselir ve bu artış engellenemezse hasta 30 dakika gibi kısa bir sürede hayatını kaybedebilir veya karaciğer ve böbrek gibi organları kalıcı olarak hasar görebilir. Güneş çarpması için ilk yardım çok önemlidir. Sıcak çarpması nedeniyle hastaneye yatırılırsanız, doktor hastanın semptomlarını inceler ve kan basıncını ve vücut ısısını değerlendirir. Vücut ısısını değerlendirirken rektal sıcaklık dikkate alınır. Hastaya vücuttaki sıvı ve elektrolit dengesine göre kan ve idrar testleri yapılarak infüzyon tedavisi uygulanır. Sıcak çarpmasının en önemli komplikasyonlarından biri olan böbrek yetmezliği durumunda hasta birkaç hafta daha gözlenir.