Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Cuma günü tüm milletimize bir müjdeyi vermekle karşı karşıya olacağız. Şu anda bu müjdenin biz de rüyası içerisindeyiz. Bu müjdeyi tüm milletimize vermek suretiyle Türkiye'de yeni bir dönemin açılacağına da şimdiden inanıyorum." dedikten sonra bütün Türkiye bugün yapılacak açıklamaya odaklandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan bütün Türkiye'nin nefesini tutarak beklediği açıklamayı yapmadan önce Eyüpsultan Camii'nde Cuma namazını kıldı. Namazdan sonra cami önünde vatandaşların büyük bir sevgi gösterisiyle karşılandı. Erdoğan, açıklamayı yapmak üzere Eyüpsultan'dan Dolmabahçe Çalışma Ofisi'ne geçti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, dünya basınının da yakından takip ettiği canlı yayın konuşmasına başladı. Erdoğan, konuşmasına Enerji Bakanlığı çalışanlarını selamlayarak başladı.
Dünya sisteminde petrol ve doğalgaz yatakları için katliamlar yapıldığını, Suriye, Irak ve Libya gibi ülkelerde petrol için neler yaşandığına şahit olduklarını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Allah'ın Türkiye'ye büyük bir zenginlik nasip ettiğini söyledi. Türkiye'nin yerli ve milli imkanlarla bu müjdeye ulaştıklarını söyledi. Erdoğan, "Türkiye tarihinin en büyük doğalgaz keşfini Karadeniz'de keşfetti. Fatih gemimiz 320 milyar metreküp doğalgaz rezervi keşfetmiş durumda" dedi. Erdoğan, bulunan bu doğalgazın büyük bir enerji kaynağının sadece küçük bir parçası olduunu söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Hedefimiz 2023'te Karadeniz gazını milletin kullanımına sunmaktır" dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "müjde" olarak açıkladığı Fatih sondaj gemisinin Türkiye tarihindeki en büyük doğal gaz keşfi, ülkenin son dönemde denizlerde yoğun bir şekilde yürüttüğü sismik arama ve sondaj faaliyetlerinin ilk somut meyvesi oldu.
Türkiye'nin Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgesinde, yaklaşık 170 kilometre açıkta gerçekleştirdiği ve ülkenin doğal gaz ithalatının önemli bir kısmını karşılayabilecek bu keşif, bundan sonra denizlerde yürütülecek arama ve üretim faaliyetleri açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Türkiye'nin bu keşfinin uluslararası şirketlerin Karadeniz'e olan ilgisini artırması beklenirken, bölgedeki dengeleri değiştirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Bugüne kadar Türkiye'de 16,6 milyar metreküp gaz üretildi
Türkiye'nin kara ve deniz sahalarından doğal gaz üretimi 2019 sonu itibarıyla 473,8 milyon metreküp seviyesine yükselirken, bugüne kadar ülke içinde üretilen toplam gaz miktarı ise 16 milyar 615 milyon metreküp oldu. Bu üretimin bir kısmı TPAO, bir kısmı ise yerli ve yabancı şirketler tarafından gerçekleştiriliyor.
Türkiye'nin yıllık mevcut üretimi ise 45 milyar metreküp seviyesindeki toplam gaz ihtiyacının ancak yüzde 1'ini karşılıyor. Doğal gaz ihtiyacının yüzde 99'u Rusya, Azerbaycan, İran'dan boru hatlarıyla, ABD, Norveç, Katar, Cezayir ve çeşitli ülkelerden de sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatıyla gerçekleştiriliyor.
Türkiye'nin doğal gaz ithalat faturası petrol fiyatlarına bağlı olarak değişiklik gösteriyor. Petrol fiyatlarının 120 dolar seviyesinde olduğu 2014'te doğal gaz ithalatına ödenen miktar 20 milyar doların üzerine çıkarken, petrol fiyatlarının 30-60 dolar bandında seyrettiği 2015 ve sonrasında Türkiye'nin doğal gaz ithalat faturası 10-15 milyar dolar arasında değişiklik gösterdi.
Türkiye'nin kanıtlanmış ve ekonomik olarak üretilebilir kalan doğal gaz rezervinin ise kara sahaları ağırlıklı olmak üzere 3,3 milyar metreküp seviyesinde olduğu hesaplanıyor.
Bu kapsamda, Karadeniz'de yapılan 320 milyar metreküplük gaz rezervinin keşfi Türkiye'nin bugüne kadar ürettiği toplam doğal gaz miktarının da neredeyse 20 katı seviyesinde bulunuyor.
Sakarya Gaz Sahası'ndan yılda 10 milyar metreküp doğal gaz üretimi gerçekleştirilmesi durumunda, Türkiye'nin 32 yıllık doğal gaz ihtiyacının 5'te biri sadece bu noktadan sağlanabilir. Diğer yandan, bu keşif bölgede yeni rezervlerin habercisi olurken, bu miktarın yeni sondajlarla artması bekleniyor.
Türkiye'nin deniz sondaj stratejisi
Türkiye'nin deniz sondajları Akdeniz ve Karadeniz olmak üzere 1970'te başladı. Karadeniz-1 kuyusundaki ilk sondajın ardından iki ve üç boyutlu sismik aramalara da hız verildi. Bu kapsamda TPAO'nun Karadeniz'de yürüttüğü hidrokarbon arama faaliyetleri 2004 yılından itibaren yoğunlaştı.
Karadeniz'de 2004-2019 yılları arasında ruhsatlandırılan bloklarda eleştirilere rağmen istikrarlı bir sismik arama stratejisi yürütülerek 142 bin kilometre iki boyutlu ve 37 bin 610 kilometre üç boyutlu sismik veri toplandı. Toplanan verilerin yorumlanmasının ardından, toplamda 6 derin deniz ve 10 sığ deniz arama kuyusu kazıldı. TPAO'nun Akçakoca-3 ve Akçakoca-4 kuyularındaki gaz keşfinin ardından Akçakoca üretim sahasında da 24 kuyu kazıldı ve bu sahadaki üretim faaliyetleri devam ediyor.
Ayrıca, TPAO Karadeniz'de BP, Petrobras, Exxon Mobil ve Shell ile ortaklık yaparak çeşitli sismik arama faaliyetleri gerçekleştirdi.
Milli sismik arama gemileri denizleri taradı
TPAO'nun envanterindeki Barbaros Hayrettin Paşa ve Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü (MTA) envanterinde olan MTA Oruç Reis sismik arama gemileriyle Türkiye, kendi imkanlarıyla denizlerde sismik arama çalışmalarına 2013'te başladı.
Söz konusu gemiler Karadeniz, Akdeniz ve Marmara denizini tarayarak Türkiye'nin hidrokarbon kaynaklarının fotoğrafını çekerken, gemilerin denizlerden topladığı veriler değerlendirilerek Yavuz ve Fatih gemileriyle sondaj çalışmaları da yoğunlaştı.
Bu kapsamda 2017'de TPAO envanterine katılan ve Türkiye'nin ilk milli sondaj gemisi olan Fatih, İstanbul'un fethinin 567. yıl dönümü 29 Mayıs'ta Karadeniz'deki ilk milli sondajı gerçekleştirmek üzere Haydarpaşa Limanı'ndan uğurlandı. Fatih sondaj gemisinin 103 metre uzunluğundaki kuleleri İstanbul Boğazı'ndan geçebilmesi için söküldü. Gemi, kuleleri yeniden monte edilmek üzere 6 Haziran'da Trabzon Limanı'na demir attı.
Buradaki hazırlık sürecinin ardından tekrar yola çıkan Fatih, 20 Temmuz'da Zonguldak açıklarındaki ilk olarak Tuna-1 olarak isimlendirilen lokasyonda 3 bin 500 - 4 bin metre derinlik hedefiyle Karadeniz'deki ilk milli derin deniz sondajına başladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, sahanın Sakarya gaz sahası olarak adlandırıldığını açıkladı.
Yatırım miktarını birçok etken belirleyecek
Güney Kore'de 2011'de inşa edilmesinin ardından Türkiye'de millileştirme çalışmaları tamamlanan ve 6. nesil teknolojiye sahip Fatih, 12 bin 200 metre derinlikte ve çok yüksek basınç altında dahi deniz sondajı yapabiliyor.
Yüksek teknolojiye sahip dünyadaki ilk 5 gemi arasında yer alan Fatih, açık derin deniz (offshore deep gas) sondajı gerçekleştiriyor.
Türkiye tarihinin en büyük doğalgaz keşfini Karadeniz'de gerçekleştiren Fatih Sondaj Gemisi
TPAO'nun bir kamu şirketi olmasına bağlı olarak sahanın geliştirilmesi ve üretime geçmesine yönelik nihai yatırım kararının daha kısa sürebileceği ve ticari kaygılarla hareket eden uluslararası şirketlere kıyasla daha hızlı sonlandırılması planlanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karadeniz gazının 2023'te üretime geçmiş olmasının hedeflendiğini açıkladı.
Diğer yandan, sahanın üretilmesi için yapılacak yatırım miktarı da kullanılan teknolojiye, açılacak kuyuların sayısı ve bölgenin jeolojik yapısına göre değişiklik gösteriyor. Açık deniz gaz üretimi yatırımlarında kuyu başı maliyetler 25 ila 75 dolar arasında seyrediyor. Bu açıdan, Türkiye'nin Karadeniz'de yapacağı yatırım hacminin açılacak kuyu sayısı ve rezerv miktarına göre ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.
Tuna-1 lokasyonunda üretime geçilebilmesi için öncelikle sahadaki kanıtlanmış rezervin hesaplanması ve üretim planlamasının yapılması, gerekli üretim tesisleri ve platformların kurulması gerekiyor. Bu sırada, yeni sondajlar da yapılarak gaz keşfi çalışmaları sürdürülürken, sahada üretime geçildikten sonra çıkarılan gazın karaya ulaştırılması için bir boru hattının döşenmesine de ihtiyaç bulunuyor.
Karadeniz'de en büyük rezervi Romanya keşfetti
Öte yandan, Karadeniz açıklarında Romanya, Bulgaristan ve Ukrayna da arama ve sondaj faaliyetleri yürütüyor.
Romanya'nın 170 kilometre açığındaki Neptün bloğundaki 42 ila 84 milyar metreküp potansiyel üretilebilir rezerv ise Karadeniz'de bugüne kadar gerçekleştirilen en büyük keşif olarak kayıtlarda yer alıyor.
Doğu Akdeniz 'tam gaz'
Türkiye'nin yeni sahalar keşfederek gaz üretimini artırması ithalatın önlenmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması açısından kritik önem arz ediyor.
Bu kapsamda, arama ve sondaj çalışmalarını Akdeniz'de de yoğunlaştıran Türkiye, Yavuz ve Fatih gemileriyle denizlerde 9 derin deniz sondajı gerçekleştirdi.
Türkiye'nin bu yıl başında envanterine kattığı üçüncü sondaj gemisi Kanuni'nin ise Mersin'de bakım ve oranım çalışmaları sürüyor. Bu çalışmaların tamamlanmasının ardından Kanuni'nin de sondaj çalışmalarına katılarak Doğu Akdeniz'de göreve başlaması planlanıyor.
Doğal gaz ihracatı imkanı doğabilir
Türkiye Doğal Gaz Dağıtıcıları Birliği (GAZBİR) Başkanı Yaşar Arslan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin geçen yıl 45,3 milyar metreküp doğal gaz ithalatı gerçekleştirdiğini anımsatarak, "Yıllık doğal gaz maliyetimizin 12 milyar dolar olduğu düşünüldüğünde, keşfedilen doğal gaz kuyusundan yıllık 10 milyar metreküp üretim yapılması durumunda doğal gaz ithalat faturamız her yıl yaklaşık olarak 2,6 milyar dolar azalacaktır." bilgisini paylaştı.
Arslan, Türkiye'nin ithalat bağımlılığı göz önüne alındığında yerli kaynaklarla üretim yapmanın birçok açıdan önemi olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:
"Türkiye doğal gaz ithalatını uzun dönemli kontratlarla sağlıyor. Önümüzdeki 5 yıllık süreçte 30 milyar metreküp civarında kontratın süresi sona erecek. Keşfedilen doğal gaz sahasındaki üretim kapasitesi, sona erecek kontratlardaki miktarın bir bölümünün yerli doğal gaz kaynağı ile karşılanabilmesi imkanını sağlayacak. Önümüzdeki yıllarda artacağını tahmin ettiğimiz doğal gaz talebi ile kademeli olarak bitecek doğal gaz ithalat kontratları bir arada değerlendirildiğinde ülkemizin yerli üretim imkanlarına sahip olabilmesi fiyat oluşumu ve arz çeşitliliği anlamında büyük bir fırsat yaratacaktır. Diğer taraftan orta ve uzun vadede üretilen doğal gazın ihraç edilmesi gibi seçeneklerin de gündeme gelebileceğini düşünüyorum."
Türkiye'nin müzakere gücünü artıracak
Uluslararası vergi, denetim ve danışmanlık şirketi Deloitte Türkiye Enerji ve Doğal Kaynaklar Sektör Lideri Elif Düşmez Tek ise gaz keşfinin Türkiye için son derece önemli bir gelişme olduğunu belirterek, "Elbette projenin geliştirilmesi için atılması gereken çok sayıda adım ve bunlara ilişkin belirsizlikler mevcut. Ancak dönüşen enerji dünyasında doğal gaz güvenilir bir enerji kaynağı olarak varlığını ve önemini sürdürmeye devam edecek." diye konuştu.
Diğer taraftan, düşen petrol ve doğal gaz fiyatlarıyla daralan talebin yeni keşiflerin fizibilitesini olumsuz yönde etkileyebildiğini kaydeden Tek, "Fakat ithalata bu denli bağımlı ülkemiz için bu rezervlerin varlığı arz güvenliği ve müzakere gücü açılarından stratejik öneme sahip. Keşfedilen bu rezerv, önümüzdeki yıllarda sona erecek uzun dönemli doğal gaz sözleşmelerinin yeniden şekillendirilmesinde, hali hazırda yaşanan fiyat düşüşleriyle birlikte ülke olarak elimizi kuvvetlendiren bir gelişme olarak değerlendirilmeli." dedi.
AÇIKLAMA ÖNCESİNDE YAŞANANLAR
Peki, Erdoğan bugün ne açıklayacak? Sorunun cevabı bugün sosyal medyada en çok sorulan soru olmaya başladı. Bazı yorumcular muhtemelen Türkiye'nin Karadeniz'de doğalgaz bulduğu açıklanacağını savunurken; bazı yorumcular da koronavirüs aşısının bulunduğunu ileri sürdü. Akdeniz'deki enerji arama çalışmalarının da devam ettiğini belirten yorumcular ise burada da bir sonuç çıkmış olabileceği ihtimalinden söz ediyor.
BAKAN BERAT ALBAYRAK’A SORULDU
Erdoğan’ın bahsettiği ‘müjde’, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’a soruldu. Canlı yayında ‘müjde’ hakkındaki soruyu yanıtlayan Albayrak, hiçbir ayrıntı vermedi. Albayrak, konu hakkında şunları söyledi:
“Türkiye için bir eksen değişikliği olacak. Önemli bir haber olacak. Türkiye açısından çok daha güzel günler bizi bekliyor. Cumhurbaşkanımızın söylediğinin ötesinde bir kelime daha söylemek doğru olmaz. Cuma’yı bekleyelim.”
İşte Erdoğan'ın Cuma günü açıklayacağı konuyla alakalı sosyal medyadaki yorumlardan bazıları:
MUHARREM SARIKAYA: KARADENİZ'DE DOĞALGAZ BULUNDU
Habertürk yazarı Muharrem Sarıkaya, Ankara'daki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) yetkililerine dayandırdığı yazısında, doğal gaz yatağının Tuna-1 ve Kıyıköy'de olduğunu aktardı.
Sarıkaya'nın yazısı şu şekilde: "Türkiye bir süredir sondaj çalışmalarını yaptığı Tuna Nehri çıkışındaki Tuna-1 ve Trakya kıyalarındaki Kıyıköy'de önemli doğalgaz kaynağı keşfetti. Konuyla ilgili uzmanların aktardığına göre 15 Temmuz tarihinden bu yana Karadeniz Ereğlisi açıklarında bulunan Tuna-1 adını alan bölgede sondaj faaliyetini sürdürüyordu.
Verilen bilgiye göre Tuna-1 bölgesinde uzmanların nitelemesine göre "iyi nitelikte" doğal gaza rastlanırken, benzer şekilde Tuna Nehri'nin çıkış ağzını oluşturan Trakya'daki Kırklareli'nin Kıyıköy bölgesinin açıklarında da bir başka rezerve rastlandı.
Bloomberg News de bazı uzmanlara dayanarak "Karadeniz'de doğal gaz rezervine rastlandığını" duyurdu.
Euronews ise bunu Akdeniz olarak gösterirken, bu iddiasına gerekçe olarak Cumhurbaşkanlığı kaynaklarına dayandırdığı "'Gaz kaynağının Akdeniz değil, Karadeniz'de bulunduğu iddiasının stratejik ve hedef şaşırtma amaçlı olabileceğini" verisine dayandırmıştı. Ancak Ankara'daki TPAO yetkilileri ile dün yaptığım sohbette aktarılan bilgi doğal gaz yatağının Tuna-1 ve Kıyıköy'de olduğu yönünde.
Türkiye çok uzun yıllardır Karadeniz'de hidrokarbon yatakları arayışını sürdürmüş, bir süre önce de Trabzon limanında bulunan Fatih-1 sondaj gemisi Tuna-1 sahasına hareket ederek sondaja başlamıştı. Yetkililer, bulunan doğalgazın sevindirici boyutta olduğunu da kayda geçirdi..."
ABDÜLKADİR SELVİ
Gazeteci Yazar Abdulkadir Selvi şu yorumda bulundu: "Şunu görmek gerekiyor, özellikle yeni dünya düzeni özellikle pandemi sonrası diye ifade edilen yeni süreçte Doğu Akdeniz üzerinde büyük bir güç mücadelesi yaşanıyor. Öncede Suriye’de taşeron örgütler kullanılıyordu ama Akdeniz’de bazı ülkeler üzerinden bu güç savaşı Türkiye’ye karşı verilmek isteniyor. Yunanistan’ın pozisyonunu işte böyle konumlandırmak gerekiyor.
Türkiye Doğu Akdeniz’de bir meydan okuma ile karşı karşıya bırakılmak isteniyor, Türkiye bu duruma da bir meydan okuma ile karşılık veriyor. Ben Sayın Cumhurbaşkanı’nın korsanlar olarak ifade ettiği noktanın tekrar altını çizmek istiyorum bugünkü konuşması ile Doğu Akdeniz’deki güç savaşında Erdoğan yeni bir meydan okuma ile meydana çıktı diye okumak doğru olabilir."
Cuma günü müjdeli haberlerini beklediğimiz sondaj gemilerini Fetö’nün tehditlerine rağmen Berat Albayrak aldı.— Zafer Şahin (@zafersahin06) August 19, 2020
Nükleer ve güneş enerjisi yatırımlarını başlattı
Milli ekonomi hamlesiyle para baronları ve faiz lobisine savaş açtı.
IMF lobisinin ona saldırması şaşırtıcı değil
Cıma günü bütün dünya Türkiye'yi konuşacak.— İbrahim Karagül (@ibrahimkaragul) August 19, 2020
Her ülke Türkiye ile
ilişkisisini yeniden tanımlayacak.
Coğrafya'da güç
haritası sarsılacak.
Denklem yeniden kurulacak.
TÜRKİYE EKSENİ!
Başkan Erdoğan “Türkiye'de yeni bir dönem olacak, cuma günü müjdeyi vereceğim” dedi...— Serkan Fıçıcı (@Serkan_Ficici) August 19, 2020
Acaba nedir?
“Doğalgaz ya da Aşı” güçlü ihtimaller...
Hiç aklımıza gelmeyen bir şey olabilir mi? https://t.co/Wbi1p6TmE4
Müjde:— İbrahim Karagül (@ibrahimkaragul) August 19, 2020
Erdoğan: Bir asır önce nasıl Sevr’i yırtıp atmışsak
bugün de Doğu Akdeniz’de dayatılmak istenen
Sevr’e boyun eğmeyeceğiz.
Akdeniz, Karedeniz, Ege, bütün coğrafya.
Oyunun kurallarını değiştiriyoruz.
Ekonomik, jeopolitik güç
denklemi altüst olacak.
Cuma'yı bekliyoruz.
Cumhurbaşkanı Erdoğan Cuma günü bir müjde vereceklerini söyledi.— Mehmet Akif ERSOY (@ersoyakif1) August 19, 2020
Karadeniz’de doğalgaz bulunmuş olabilir mi ? 🤔
Cuma günü , Pensilvanya tırnağını kesecekler sanırım 🤪içime niye öyle doğdu 🙂— Esra Elönü ⚡️ (@elonue) August 19, 2020
Burak Doğan:
Kesin bilgi aşı değil.
Detroitli Kızıl @detroitlikizil:
Erdoğan müjdemiz var dedi, piyasa Tüpraş’a saldırdı. Sanırım petrol filan bulduk. Benzin pompası. Ankara’daki kaynaklarıma göre artık kombiyi köklerken korkmayacağız. Sus işareti yapan yüz Fermuar ağızlı yüz Detroitli Petkim tavanda 5,5 milyon alıcı bekliyor. Tüpraş tavana koşuyor. Müjde ne ise para babaları sizden önce koklamıştır. Ne ile ilgili olduğuna açıktır sanırım.
Reisin Cuma günü vereceği müjde ne olabilir?— Zeki Bahçe (@zekibahce) August 19, 2020
A) Korona aşısını bulduk
B) Karadeniz'de doğal gaz bulduk
C) Akdeniz'de petrol bulduk
D) İncirlik üssünü kapattık
E) CHP'yi kapattık
Siz hangi şıkkı tercih ederdiniz.?
ÖNE ÇIKAN TAHMİNLER
Şu ana kadar yapılan yorumlar ve tahminlerde öne çıkan konular genel olarak şöyle oldu:
- Akdeniz'de doğalgaz veya petrol bulundu.
- Karadeniz'deki aramalarda petrol veya doğalgaz bulundu.
- Ülkenin farklı noktalarından birinde petrol veya doğalgaz bulundu.
- Terör örgütlerinin üst düzey yöneticileri yakalandı, ya da öldürüldü
- Koronavirüs aşısı bulundu