DÜLGERBALIĞI süpriz yumurtası gibiymiş. Eti
sıyrıldığında, iskeletindeki kılçıklar arasında testereye, fıçıcı keserine,
burguya, çekiçe, vidaya, eyeye benzeyenler varmış. Artık fıçıcı da
kalmadığından, keserinin nasıl bir şey olduğunu bilemez, benim çocukluğumdan
beri çocuklar...
"Nimetle oynanmaz" diye babalar, vursa
da çocukların ellerine, onlar yine de bulmak için bu ilginç kılçıkları,
didikleyip dururlarmış sofrada zavallı dülgerleri.
Marangoz aletleri gibi kılçıklarla, zembil gibi
dolu içi yüzündenmiş, bu balığın adına dülger denmesinin nedeni. Eski
zamanlarda da zaten dülger, maragoz demekmiş.
Sudan çıkınca yalvarır gibi inleyerek, çok üzermiş
avcısını.
Bir de masalı varmış, halk arasında dilden dile
dolaşan. Kahramanı papaz olsa da, müslümanlar bile anlatırlarmış, kıssadan
hisse niyetine.
Rivayete göre Aziz Petrus yakaladığı bir
dülgerbalığını çekince sandalına, dayanamayıp yalvarmalarına, tuttuğu gibi
inleyen balığı iki yanından iki parmağıyla, "Hadi, ailenin yanına
git!" diye yeniden atıvermiş mavi sulara... İşte dülgerbalığının iki
yanındaki yuvarlak ve siyah lekeler,
Aziz Petrus'un parmak izleriymiş.
Naklettiğim Karekin Deveciyan da ilginç bir
adammış. "Balık!" de, kavağa bile çıkarmış. Türkçe’deki ilk
balıklarla ilgili kitabı da o yazmış.
sözcüklerin en dayanıklısı.
suda parlayan dülger gibi
Ne zaman tartsam
insanı işgal etmiş bir mezbele,
delikler açıp kaval kemiğine
dolaştırıyor beni şehirlerde.
İnsan çevirdi çoktan yeryüzünü tersine.