"Mutluluk nedir?", "Nasıl mutlu olunur?" sorularının yanıtlandığı ve mutlu olmak için tavsiyeler içeren bu haber Koç Üniversitesi Hastanesi'nden Klinik Psikolog Ayşegül Yücel, Klinik Psikolog Nurdan Çakı, Klinik Psikolog Simge Şahin, Psikolojik Danışman Dilek Kebapçı'nın ve Doç. Dr. Hale Yapıcı Eser katkılarıyla hazırlanmıştır.
Mutluluk nedir?
Mutluluk, en genel tanımında, bireyin yaşam içerisinde kendisiyle barışık olması, duygularını dengeli şekilde deneyimleyebilmesi, derin ve doyurucu ilişkiler kurabilmesi, anlamlı bir yaşam sürdürdüğüne dair inancının yüksek olması, yaşamında severek bağlandığı ve keyif alabildiği uğraşların bulunması ve yaşamını amaçları doğrultusunda sürdürürken başarma duygusunu hissedebilmesiyle ilişkilendirilmektedir. Yapılan çalışmalar da, mutluluğun iyilik haline katkı sağladığına ve psikolojik rahatsızlıkları önlemeye yönelik koruyucu bir faktör olduğuna dikkat çekmektedir.
Araştırmalar pozitif duyguların ve uzun vadede mutluluk halinin, aynı zamanda;
- Uzun yaşam,
- Yaratıcılık,
- Sosyallik ve kaliteli ilişkiler,
- Zorlu performans gerektiren işlerde dayanıklılık ve performansta artış,
- Daha etkin karar verme,
- İşyerinde daha iyi değerlendirmeler ve kazanç,
- Daha iyi ruhsal ve fiziksel sağlık,
- Zeka, beceri ve fiziksel beğenilirlikle de ilişkili olduğunu göstermektedir.
Dünya Mutluluk Günü ne zaman?
“20 Mart Uluslararası Dünya Mutluluk Günü” olarak kutlanıyor. Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen bugün, 2013 yılından bu yana bireylerin yaşamda mutluluğun önemini fark etmesi ve mutluluğu sürdürmesini sağlamak amacıyla tüm dünya genelinde kutlanıyor. Peki, insanın arayışında olduğu mutluluk nedir? Mutlu olmak için neler yapabiliriz?
Nasıl mutlu olunur?
Aşağıda, bireylerin uzun vadede mutlu bir yaşam sürebilmelerine katkı sağlayabilecek bazı önerilerde bulunulmuştur.
Kendinizle barışık olun.
Yaşamda en önemli ilişki, öncelikle kendinizle kurduğunuz ilişkidir. Bu anlamda, kendinizi (örneğin hayattaki isteklerinizi, zorlanmalarınızı, farklı olaylar karşısında verdiğiniz tepkileri vb.) ön yargısız olarak anlamaya çalışın. Kendinize dair yaptığınız değerlendirmelerin şefkatli bir tonda olmasına özen gösterin ve sert, yargılayıcı ve yapıcı olmayan eleştirilerden kaçının. Yaşamın bir öğrenme süreci olduğunu ve mutluluğa götüren seçimlerin de yaşam içerisinde öğrenme süreçlerinden geçerek geldiğini göz önünde bulundurun.
Yaşamınızda bütün duygulara yer açarak, onlara dengeli bir şekilde yer verin.
Yaşam içerisinde doyum alınan kaynaklara yönelmek ve alınan doyumla birlikte olumlu duygulanımlara (sevinç, neşe, hoşnut hissetmek vb.) yer açmak oldukça önemlidir. Buna karşılık, mutlu bir birey olmak her daim keyifli bir ruh hali içerisinde olmak ve “olumsuz” olarak atfedilen üzüntü, hayal kırıklığı, öfke ve korku gibi duyguları hiçbir zaman yaşamamakla karıştırılmamalıdır. Bu anlamda, yaşamın içinde her türlü duyguya yer vardır. Olumsuz olarak adlandırılan duyguların, kişilerin hayatta kalmasını sağlama veya hayatlarında onlara iyi gelmeyen unsurların bulunduğunun sinyalini vererek onları değişim için motive etme gibi birçok işlevi bulunmaktadır. Uzun vadede mutlu bir yaşam süren insanlar, genellikle duygularını fark eden, onlara yer açan ve onlarla savaşmadan etkili bir şekilde başa çıkabilen kişilerdir.
Değerleriniz ve istekleriniz doğrultusunda sizi motive edecek ve hayatınızı anlamlı kılacak hedefler belirleyin.
Psikolog Dr. Martin Seligman’ın geliştirmiş olduğu mutluluk modeline göre “anlam”, iyilik halinin önemli bir unsurudur. Kim olduğunuz, ne yaptığınız ve hayatta neler yapmak istediğinizle ilgili farkındalığınızı geliştirin. Farkındalıklarınız doğrultusunda değerlerinizle tutarlı olacak davranışlarda bulunarak davranışlarınızın sorumluluğunu üstlenin. Liderliğini elinizde bulundurduğunuz hayatınıza baktığınızda kendinizi nasıl hissettiğinizi değerlendirin. Eğer hayatınızdan keyif almadığınızı fark ediyorsanız, hayattaki değerlerinizi tekrar değerlendirin. Hayatınızı sizin için daha anlamlı hale getirecek değişiklerde bulunmak üzere amaçlar belirleyin ve amaçları gerçekleştirmek için kararlı bir tutum göstermeye gayret edin. Sizin için değerli bulduğunuz amaçları gerçekleştirmek içsel anlamda kendinizi gerçekleştirme hissine katkı sağlayacak, başarma hissinizi perçinleyecek ve yaşam içerisinde tatmin duygusuyla ilerlemenizi kolaylaştıracaktır.
Derin ve doyurucu ilişkiler geliştirmeye özen gösterin.
Araştırmalar, insanları mutlu hissettiren faktörlerin, sanıldığının aksine maddi faktörler veya başarıyla değil, doyurucu bir sosyal yaşama, arkadaşlıklara ve partnere sahip olmakla ilişkili olduğunu göstermektedir. Yaşam, ilişkisel deneyimlerden oluşur. Bu anlamda, çevrenizdeki kişilerle bağlantı içinde olmak ve birlikte paylaşımlarda bulunmak öznel iyilik haliniz için oldukça önemlidir. Derin ve doyurucu ilişkilerin, tarafların karşılıklı ihtiyaçlarının görüldüğü, istek ve arzuların açık bir iletişim zemininde ifade edildiği ve birlikte paylaşımlar yapılarak ilerlediği unutulmamalıdır.
Yaşamınızı olduğu haliyle takdir edin.
İyilik halini tanımlarken kullanılan “takdir” kelimesi minnettarlığı, bir şeyin değerini fark etmeyi ve değerini artırmayı içermektedir. Dünyayı nasıl değerlendirdiğinizi ve nasıl hissettiğinizi değiştirmek, ancak deneyimlerinizi nasıl anlamlandırdığınızı değiştirerek mümkündür. Değişim sürecini başlatan, kendinize yönelik sorduğunuz sorulardır. Kendi öznel tecrübeniz farklı şekillerde yorumlanabilir ve açıklanabilir. Hayatınızda olumsuz giden noktalara odaklanmak yerine, hayatınızda nelerin iyi gittiğinin ve işe yaramakta olduğunun derin bir şekilde incelenmesi daha aydınlatıcı olacaktır.
Bedeninize iyi davranın.
Ruhsal olarak iyi hissetmenin ön koşullarından biri, kişinin bedenine nazik davranması ve bedeninin ihtiyaçlarını karşılamaya özen göstermesidir. Bu doğrultuda, düzenli ve kaliteli uyumak, dengeli beslenmek, fiziksel olarak aktif olmak ve gerektiğinde bedeni dinlendirmek mutlu bir yaşam sürebilmek için oldukça önemlidir.
Bilinçli farkındalık (Mindfulness) becerilerinizi geliştirmeyi hedefleyin.
Bilinçli farkındalık, kişinin hayatın hızlı akışında şimdiki zamana odaklanarak o anki düşüncelerinin, hislerinin ve duyumlarının farkına varabilmesi demektir. Bilinçli farkındalık pratiği kişinin hem psikolojik hem de zihinsel olarak kendisini daha iyi ve güçlü hissetmesini sağlar. Bilinçli farkındalığınızı artırmak için düzenli meditasyon pratiklerini hayatınıza katmaya çalışın. Gün içerisinde sadece 5 dakika camdan dışarı bakıp etrafınızdaki nesnelere odaklanmak veya yolda yürürken dikkatinizi duyu organlarınızdan gelen hislere vermek, kolayca uygulanabilecek meditasyon pratiği örnekleridir.
Düzenli aralıklarla kendinizle ilgilenin.
Kişinin düzenli aralıklarla kendisiyle ilgilenmesi ruhsal iyilik hali için gereklidir. Gün içerisinde enerjinizin düştüğünü, keyifsiz veya rahatsız hissettiğinizi fark ettiğiniz anlarda “Şu an neye ihtiyacım var?” sorusunu kendinize sormayı alışkanlık haline getirin. Bu soruyu sorduğunuzda belki de gün içinde yeterince su içmediğinizi, çok uzun süredir sevdiğiniz biriyle sohbet etmediğinizi veya üzerinize niyet ettiğinizde daha fazla sorumluluk aldığınızı fark edeceksiniz. İhtiyaçlarınızı fark edip onları karşılamak için zaman ve çaba harcamak mutluluğunuza katkı sağlayacaktır.
Gerekli durumlarda psikolojik veya psikiyatrik destek almayı ihmal etmeyin.
Kişiler zaman zaman kendilerini keyifsiz hissettikleri, enerjilerinin ve motivasyonlarının düşük olduğu, kaygılarıyla başa çıkmakta güçlük çektikleri, uyku veya yeme düzenleriyle ilgili problemler deneyimledikleri veya suçluluk ya da yetersizlik hislerinin baskın olduğu süreçler içinde bulabilirler. Bu sürecin uzun bir zamana yayılması ve/veya kişinin işlevselliğini belirgin derecede etkilemesi durumunda, kişinin her zaman kendi başına veya çevresindeki kişilerin desteğiyle baş etmesi mümkün olmayabilir. Kişinin tekrardan psikolojik iyilik halinin sağlanabilmesi adına psikolojik veya psikiyatrik destek alması gerekebilir. Kendinizin böyle bir sürecin içinde olduğunuzu fark ederseniz, size en yakın veya sizin için en uygun sağlık kuruluşundan psikolojik veya psikiyatrik destek almak için başvuruda bulunmayı ihmal etmeyin.
Yazı: Koç Üniversitesi Hastanesi
Mutlu olma yolunda işinize yarayacak kısa tavsiyeler...
1- Asla kin tutmayın, kimseden nefret etmeyin.
2- Etrafınızdakilere kim olduğuyla ilgilenmeden iyi davranın.
3- Hayatınızda karşınıza çıkan tüm problemlerinizi önce kabul edin ardından mutlaka avantajlı bir tarafını bulun.
4- Daima ne durumda olursanız olun sahip olduklarınız için şükredin.
5- Hayal kurarken asla bulunduğunuz şartlara odaklanmayın aksine çok büyük düşünün, düşleyin.
6- Hayatınızda büyük küçük bir sürü problem olacak bunların hiçbirini kafanıza takmayın çünkü takmanız o olayın daha hızlı çözülmesini sağlamaz.
7- Tanıdığınız ya da tanımak üzere olduğunuz kimler varsa haklarında mutlaka iyi bir şey bulup konuşun, aksi durumlarda sessiz kalın.
8- Kendiniz için yapmanız gereken herhangi bir şeyi yapmamak için bahane bulmaktan vazgeçin.
9- Anı yaşayın, sadece o ana, anda yanınızda olanlara ve yaptıklarınıza odaklanın.
10- Her sabah uyanmak için bir saat belirleyin ve bunu asla değiştirmeyin.
11- Kendinizi en sevdikleriniz ya da en nefret ettiklerinizle bile asla kıyaslamayın. Herkes tektir ve herkes kendince özeldir.
12- Etrafınızda bulunan insanların daima pozitif olmasına, enerjisi yüksek insanlarla olmaya özen gösterin.
13- Yaptığınız iyi ya da kötü hiçbir şey için asla onay beklemeyin. Kimsenin kimseyi onaylamaya yetkisi yoktur.
14- Daima sosyal olun, etrafınıza, yeni insanlara gözlerinizi kapamayın her insan bir dünya, bir yaşamdır.
15- Mutlaka meditasyon yapın. Bilmiyorsanız araştırın, öğrenin. Gerekirse her gün her dakika gerçekten yapana kadar deneyin.
16- Beslenmenize dikkat edin. Ne yediğiniz önemli ama asıl önemli olan bazen ne yediğinizden ziyade ne kadar yediğinizdir bunu da unutmayın.
17- Bir şekilde mutlaka spor yapın. Hiçbir sporu yapamıyorsanız mutlaka her gün 1 saat yürüyün. Bu yürüyüşler sabah çok erken saatlerde olursa örneğin güneşin doğuşu ile işte o zaman çok daha iyi olur. Çünkü güneş doğarken dağıttığı o güzel enerjiyi size de aktarmış olur.
18- Değiştiremeyeceğiniz şeyler mutlaka vardır ve bunu kabul etmeyi başarın.
19- Her gün kendiniz için bir şey isteyin. Her istediğinizin gerçek olacağına inanın.
20- Yaptığınız her şeyin mutlaka önce insanlığın da bir yararı var mı diye bir bakın.