Bazı olaylara gelişmelere kayıtsız kalmamak için slogan atmak veya sözel tepki göstermekten çok fiili tepki göstermek daha etkili bir yöntemdir. Biz de bu yönde bir adım atarak ülkemizdeki yabancı isimlere karşı tepkimizi koymak ve doğru alanda yönlendirme yapmak adına 2013 yılında MARKA İSİM ENSTİTÜSÜ DERNEĞİNİ (İSİMDER) kurduk. Derneğimiz çatısı altında gerek marka isimleri olsun, gerek çocuk isimleri olsun, gerek tabelalarda kullanılan kavramlar olsun buna benzer isimlendirme çabalarını irdelemek ve geliştirmek üzere çalışmalar yapmaktayız.
Çalışmalarımız kuru bir eleştiriden ziyade bilgilendirmeye, eğitime, yönlendirmeye ve yapıcılığa yöneliktir. Yeni marka isimleri oluştururken yabancı dillerin etkisinde kalmadan Türkçemizi ön plana çıkarak dünya genelinde Türkçe markalar çıkarmaya çalışıyoruz. İş adamlarımızı Türkçe markalar üretmeye teşvik ediyoruz. Bununla birlikte bilinçli, resmi, hukuki ve evrensel iletişim kriterlerine uyumlu markalar üretmeyi tavsiye ediyoruz. Yani bizim için normal olan kelimeler kavramlar başka dillerde yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilir. Bunları göz önünde bulundurarak global anlamda Türkçe markalar oluşturmaya çalışıyoruz ve iş adamlarımızı da bu yönde çalışmaya teşvik ediyoruz.
Ülkemizde yabancı markalarla birlikte yabancı tabelalarla ilgili bazı sıkıntılar bulunmaktadır. Özellikle bazı metropol şehirlerde işyerleri çoğunluğu İngilizce olmak üzere yabancı isimli tabelaların istilasına uğramış bulunmaktadır. Yabancı kelimelerin markaların ağırlıkta bulunması hem vatandaşımız tarafından hoş karşılanmamakta hem de uluslararası alanda ülke imajımızı zedelemektedir. Çünkü özellikle İngilizce kelimelerin, markaların yoğun olarak kullanılması sömürge ülkesi algısı uyandırmaktadır. Ülkenin kendi öz kültürünü, milli kimliğini ikinci plana atmaktadır. Yabancı isimlerin bilinçsiz bir şekilde kullanılmasının önüne geçilmesi için bazı belediyeler yaptırım uygulamaktadırlar. Esas olan ise yabancı markaların henüz kullanılmadan önüne geçilerek alternatif Türkçe marka isimlerin oluşturulması ve kullanılmasıdır. Özellikle dilimize yabancı bir kelime girer girmez Türkçe karşılığı bulunup kavramlar Türkçeleştirilmelidir.
Son zamanlarda ülkemizde yeni bir sorun da Suriyeli misafirlerimizin ticaret hayatında yer almasıyla çarşılarımızın kozmopolit bir hal almasıdır. Bazı dükkânlarda hem Türkçe hem de Arapça isimler yazılıyken bazıları ise sadece Arapça yazmayı tercih etmektedir. Bu durum da hem iletişimde sorun oluşturmakta hem de vatandaşlarımızın tepkisini çekmektedir. Turistik şehirlerimizde, semtlerimizde de yoğun bir şekilde yabancı isim kullanıldığı görülmektedir. Bu şekilde uygulamaların önüne sadece yasaklarla, yaptırım uygulamakla geçmek mümkün değildir. Bu uygulamalara göre yönetmelikler, belirlenip standartları oluşturulmalıdır. Tabelalar, levhalar asılmadan prosedürleri belirlenip standartlara göre isimler kullanılmalıdır. Resmi dilimiz Türkçe olması nedeniyle tabelalar Türkçe oluşturulup diğer diller açıklama, tercüme mahiyetinde uygun şekilde yerleştirilmelidir. Türkçe isimler, markalar ön planda tutulduğu sürece yabancı isimlerin fazla sorun teşkil etmeyeceği kanaatindeyiz. Türkçe İsim Enstitüsü yönetimi olarak Türkçemizin korunması ve geliştirilmesi yönünde çalışmalarımıza devam etmekte olup kapımız Türkçemize gönül vermiş bütün vatandaşlarımıza açıktır.
Mevlüt KANBER
Marka İsim Uzmanı
Marka İsim Enstitüsü Derneği Başkanı