Altta fotoğrafını gördüğünüz Prof. Dr. Thomas Piketty, Fransa’da yaşayan, henüz 42 yaşında parlak bir ekonomist. 10 yıl kadar önce MIT’den aldığı davet üzerine Amerika’ya gidiyor; ancak anlı-şanlı ABD’li ekonomistlerin yere göğe konamayan çalışmalarındaki soyut matematiksel iktisat, onu hiç tatmin etmiyor. Ve Fransa’ya dönüp, tarihsel verilere dayalı bir çalışma yaparak gelir eşitsizliğinin köklerini araştırmaya koyuluyor.
Önce Fransa ile ilgili bir çalışma yapıyor; çıkan sonuçların çok ilginç olduğunu görünce de bir ekip kurup bu çalışmayı kapitalizmin beşiği Batı Avrupa ve Amerika’ya genişletiyor ve ortaya rakamsal verilere dayalı, 21. Yüzyıl’da Kapital adlı müthiş bir eser çıkıyor.
200 yılın verileri
Kapitalist sistem her dönemde eşitsizlik üretmiş; işverenin kazancı her zaman ekonomik büyümeden fazla olmuş, aradaki fark ise çalışanların sırtına yüklenmiş. Piketty, 200 yıllık verileri kullanarak, sermayenin getirisinin tarihsel olarak ekonomik büyüme oranının üzerinde kaldığını ve bunun da sermaye sahiplerinin gelirdeki payını her geçen gün biraz daha artırdığını ortaya koyuyor.
200 yıllık süreçte 2 istisnai dönem var: 1.ve 2. Dünya Savaşı yılları. Piketty’nin biraraya getirdiği rakamlar, Avrupa’da her 2 Dünya Savaşı yıllarında da bir yanda ciddi servet kayıpları görülürken, diğer yanda da konulan yeni vergilerin eşitsizliği önemli oranda azalttığını ortaya koyuyor. Amerika’da ise 1929 Ekonomik Buhranı’nı aşmak için alınan önlemlerin, eşitsizliği de azalttığı görülüyor.
Kapitalizmin yeni tarihi
Piketty’nin eserinin önemi, kapitalizmin verilere dayalı yeni bir tarihinin yazılmış olması. Kitapta rakamların eşliğinde ortaya konan argümanlar, büyük çoğunluğun kapitalizmin tarihine bakış açısını değiştirecek nitelikte, çünkü somut verilere dayandırılmış ve bu verilerin gücünü de kimse reddedemiyor.
Ama daha da önemlisi, bu çalışmaya ilgi patlamasının meydana gelmesi. Piketty ve kitabı son günlerde Financial Times gibi küresel sermayenin nabzını tutan yayınlarda bile baş tacı ediliyor. FT’nin kıdemli ekonomi yazarı Martin Wolf, anlaşılan Piketty’den çok etkilenmiş; kitapla ilgili dünkü geniş yazısında “Piketty’nin ortaya koyduğu görüşlere, açık fikirli hiçbir okur kayıtsız kalamaz” diyor.
İngiliz The Observer gazetesinin geçen haftaki Observer Review bölümünün kapak sayfasına sadece “Kapitalist sistem yeni bir dönemeçte” diye yazılmıştı ve kapak konusu Piketty ile yapılan söyleşiydi.
Yoğun ilginin nedeni
The New York Times gazetesinde de gün geçmiyor ki bir Piketty yazısı yer almasın. Dünkü gazetede hafta boyunca Amerika’da Başkan Obama’nın Ekonomik Danışma Konseyi’nden IMF ve Birleşmiş Milletler üst yönetimine herkesin kapıştığı Prof. Piketty için “rock yıldızı muamelesi görüyor” diye başlık atılmıştı.
Gelir eşitsizliği sorunu her zaman vardı; ancak son bir yılda artan bir şekilde küresel gündeme oturdu. Bu bölüşüm yapısı, küresel büyümeyi de engelleyen boyutlar kazanınca işin rengi değişti ve Piketty’nin yıldızı bir anda parladı.