“Ben illa ABD sistemi olsun demiyorum. Öyle çalışalım ki Türk sistemi olsun. Çok farklı sistemlerin bize faydalı yanlarını alalım, uygulayamayacağımız yanlarını ayıklayalım. En ideali için karar verelim.” dedi. Neo-Osmanlı eleştirilerine tepki gösterdi. Böyle bir anlayış içinde olmadıklarını söyledi. “İdam tartışmasını yeniden başlattınız. Bu AB ile ilişkileri olumsuz etkilemez mi?” şeklindeki soruya, “Uluslararası camia AB’den ibaret değil. Mesala ABD, Çin, Rusya ve Japonya’da idam var. Siyasi suçlarda değil ama terör ve ölüme sebebiyet verme kapsamında idam tartışılabilir.” cevabını verdi. “CHP’nin cumhurbaşkanı Meclis’te seçilsin.” önerisine sıcak bakmasının mümkün olmadığını söyledi. Halkın “Bu benim hakkımdır.” dediğini vurguladı.
Başbakan, Suriye konusunda da dikkat çekici açıklamalar yaptı. Barış için, üç hatta beş ayaklı çözümler sunduklarını hatırlattı. Rusya’nın da mutlaka işin içinde olması gerektiğini belirtirken, Suriye meselesini Obama ile telefonla ya da yüz yüze görüşeceğini ifade etti. Erdoğan’ın BDP’lilere yönelik tavrı ise yine netti: “Teröristlerle kucaklaşmayanlarla elbette görüşürüz.”
Başbakan'ın, Brunei'den Türki-ye'ye dönerken uçakta Türkiye ve dünya gündemine ilişkin sorulara verdiği cevaplar şöyle:
İdam tartışmasını yeniden açtınız. AB ile ilişkileri nasıl etkiler?
Bu cezayı uygulamayan ülkeler de uygulayan ülkeler de var. Uluslararası camia AB’den ibaret değil. Mesela ABD, Çin, Rusya ve Japonya’da idam var. Ancak Norveç’te 77 kişiyi öldürmüş bir insanın sadece 21 yıl hapisle cezalandırılmasını anlamak kolay değil. Siyasi suçlarla ilgili olarak değil ama terör ve ölüme sebebiyet verme kapsamında idamı tartışmak elbette mümkün olabilir.
Obama ile Suriye konusunda ne konuştunuz?
Obama ile konuştuk. Bu konuda önce arkadaşlarımız kendi arasında görüşecekler. Daha sonra biz Başkan Obama ile belki telefonla, belki yüz yüze görüşeceğiz.
Komisyona sunulan AK Parti teklifinde ABD sistemi başkanlık öngörülüyor...
Ben illa ABD sistemi olsun demiyorum. Öyle çalışalım ki Türk sistemi olsun. Çok farklı sistemlerin bize faydalı yanlarını alalım, kültürel ve toplumsal yapı farklılığı nedeniyle uygulayamayacağımız yanlarını ayıklayalım. Katılımcı karar alma sistemi oluşturalım, tartışalım. En ideali için karar verelim. Ama muhalefet tartışılsın bile istemiyor. Bu konuda bizim AK Parti olarak çalışmalarımızı kitap olarak yayınlayacağız.
Eğer başkanlık sistemi Anayasa’ya girmezse bu sizin ileriki adımlarınızı etkiler mi?
Hayır.
Ama güçlü başbakanlık yaptınız. Başkanlık sistemine geçilmemesi sizi etkilemez mi?
Şahsım için anayasa mantığı yanlıştır. Kolay değil, 10 yıllık tecrübemiz var. Farklı cumhurbaşkanlarıyla çalıştık. Anayasa Mahkemesi’ne ait olan yerindelik hakkını kullanan cumhurbaşkanı yürütmeye vakit kaybettirir, işini zorlaştırır. Bugün biz Cumhurbaşkanı’mızla uyum içindeyiz. Ama yarın aynı sıkıntı olmayacağı nereden belli? Başkanlık sisteminin avantajı koalisyon tehdidini ortadan kaldırmasıdır. Türkiye koalisyonlarda geri saydı, tek parti iktidarlarında atılım yaptı.
CHP cumhurbaşkanının Meclis’te seçilmesini öneriyor. Nasıl yorumluyorsunuz?
Bu referandumla kesinleşmiş karardır. Geri dönüş olmaz. Bu millet benim hakkımdır diyor. CHP Meclis’te seçilmesini engellemedi mi? CHP akşam başka, sabah başka.
Meclis Darbeleri Araştırma Komisyonu’na sizin de davetiniz gündeme geldi?
Ben ‘avukatımla konuşun’ dedim. 28 Şubat sürecinde avukatım Hayati Yazıcı’ydı. Hayati Bey’i Komisyon’da dinlediler. Ancak kendisiyle konuşamadım. İhtiyaç olursa değerlendiririz.
Gezinizin uzaması sebebiyle 10 Kasım programlarına katılmamanız tartışmaya neden oldu?
Anayasal suç mu? Yasal suç mu? Peki anamuhalefet, muhalefet 29 Ekim törenlerine neden katılmadı? Bunu nasıl izah ediyor? 29 Ekim resmi törendir. Katılmaları teamül ötesi gerekliliktir. Ama ben geçen 10 senede çoğu kez muhalefeti orada görmedim.
Yeni bir Oslo süreci gibi gelişme var mı?
Biz sürekli ‘milli birlik, beraberlik ve kardeşlik projesi’ diyoruz. Bunu işliyoruz. Arkadaş ne hakkın var da alamadın? Bakan mı olamadın? Parlamento’ya mı giremedin? Sosyo-ekonomik olarak bölgeye yapılan yatırım 89 yıllık Cumhuriyet döneminden fazla. Ama bölücü terör örgütü ve partisi bölgeye yatırım istemiyor. Şu anda birçok etnik gruptan fazla haklara sahipler. Zaten bölücü örgütün başı dağa güvenmiyor.
Görüşmeleri siyasetçi değil MİT yapıyor?
Siyasetçi Ada’yla görüşemez. Bu tarihi hata olur. Teröristle kucaklaşanla da görüşemez.
BDP’de teröristle kucaklaşmayanlarla görüşülür mü diyorsunuz?
Evet. Adalet Bakanım, Selahattin Demirtaş’la, Sırrı Süreyya Önder’le görüştü.
Brunei ziyareti son anda eklendi. Sultan’la görüşmeniz nasıl geçti?
Sultan’la Türkiye’ye gelişinde bazı adımlar atılmıştı. Vizelerin kaldırılması gibi. Şimdi karşılıklı büyükelçilikler açılmasını konuştuk. Türkiye’den savunma sanayii ile ilgili destek alabileceklerini söyledim. 2035 vizyonları var. Ülkeyi yeniden inşa etmeyi planlıyorlar. Müteahhitlerimiz altyapı ve üstyapı işleri alabilirler. Faizsiz bankacılık, helal gıda ve öğrenci değişimini de konuştuk.
Neo-Osmanlı eleştirileri var. Ne diyorsunuz?
Bir defa böyle bir anlayış içinde değiliz. Dünyanın her yerinde sistemler kendini güncelliyor. Biz de demokrasiyi benimsedik. Demokrasiyi tabanda en geniş anlamda istişare mekanizması olarak görüyorum. Türkiye’nin eksikleri olabilir. Zamanla giderilirse asıl arzulanan noktaya ulaşmak mümkün olur.
zaman