Lise 3 Türk Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 69-78 Cevapları Lider Yayınları
Sayfa 69
Öğretici Metinler
Hazırlık Çalışması
1)Servetifünun dönemi edebiyatında öğretici metin türü olarak en çok gezi, anı ve edebi eleştiri yazıları dikkat çeker. Dönemin baskılarından dolayı yazarların çoğu fırsat buldukça yırt dışı gezilerine çıktıklarından gezip gördükleri yerlerle ilgili izlenimlerini anlatmışlardır. Yazarlar arasındaki yakınlık anı türünün gelişmesini sağlamıştır. Topluluğun en etkili eleştiri yazarı Hüseyin Cahit Yalçın’dır.
1.Etkinlik
Edebiyat ve sanat dergileri süreli yayınlar olduğunda öğretici metinlerin düzenli bir şekilde yayımlanmasına imkan sağlar.
Sayfa 72
Metin- İnceleme
1)Metnin yazılış amacı, okuyucuyu bir düşüncenin önemine inandırmak, bilgilendirmek ve yönlendirmektir.
2)Tanzimat’ın birinci kuşak yazarlarından Ahmet Mithat Efendi’nin Servetifünuncular için yazdığı “Dekadanlar” adlı eleştiri yazısı, SErvetifünuncuların sert tepkisiyle karşılaşmıştır. “Dekadan” kelimesi Fransızca olup bir anlamı “düşkün, değersiz” diğer anlamı ise “yeni doğmuş eşek yavrusu”dur.
3)Metne göre Osmanlı aydınlarının amacı Avrupa’nın bilim ve fenniyle zihinleri aydınlatmak olmalıdır.
4)Metnin ana düşüncesi; Servetifünuncular için yapılan “DEKADANLIK” yakıştırması doğru bir yaklaşım değildir.
5)Metinde ele alınan “dekadanlık” polemiği dönemin en önemli edebi tartışmasıdır.
Osmanlı aydınları gibi somut ifadeler kullanılmıştır.
Sayfa 73
2. Metin: Gezi Yazısı
1)Metinde sıfatların çok kullanılması metin yazarının dış dünyayı algılayışı ve yorumlayışıyla ilgilidir. Servetifünun yazarlarında güçlü bir betimleme yeteneği vardır. Bunun nedeni, yazarların bireysellik ve güzellik anlayışıdır. Diğer bir etken de görselliği ön plana çıkaran parnasizm akımından etkilenmeleridir. Cenap Şahabettin, edebiyatımızda parnasizm akımının etkilerini yansıtan ilk sanatçıdır. Parnasizm şiirde resim sanatına özgü bir ifadeyi öne çıkarır.cemalaksoy.org
2)Metnin yazıldığı dönemde Servetifünun sanatçıları hem şiirde hem de nesirde ağır, süslü bir dil kullanılmıştır.
3)Metnin konusu Nil nehri ve çevresindeki manzarayı okurun gözleri önünde canlandırmak ve okuru bilgilendirmektir. Buna göre metnin konusu gezi yazısıdır.
4)Metin, sanat için sanat anlayışı ile yazılmıştır. Nil nehri ve çevresinin sosyal hayatımıza yön verecek ya da genel kültürümüzü arttıracak bir yönüne değil, insan ruhunda uyandırdığı düşünce ve hayallere ağırlık verilmiştir.
5)Öğretici metinlerde soyutluk değil somutluk ön plandadır. Okuduğumuz metinde yazarın anlattığı Nil, gerçek ve somut bir yerdir. Yazarın kendi hislerini anlatması metnin soyut bir özellik kazandığı anlamına gelmez.
6)Cenap Şahabettin aynı zamanda cilt doktorudur. Meslek hayatı boyunca Mersin, Rodos, Suudi aRabistan’ın Cidde kentinde doktorluk ve sağlık müfettişliği yapmıştır. Orta Doğu ülkelerini dolaşmıştır.
Sayfa 75
3.Metin: Hatıra
1)Yazar çocukken Fuzuli, Nedim, Nabi, Sünbülzade Vehbi gibi divan şairlerinin eserlerini anlayamadığı için bir türlü sevememiştir. Bu eserlerde kullanılan dil oldukça ağır,(cemalaksoy.org) sanatlı ve karmaşıktır. Bir çocuğun anlaması mümkün değildir.
2)Hüseyin Cahit Yalçın’ın beslendiği kültürel kaynakların başında, babasının geceleri kendisine okuduğu menkıbeler gelir. Bunlardan en çok, Hz. Ali ile ilgili olanları seven yazar, büyüdükçe farklı okuma alanlarına yönelmiştir.
Sayfa 76
2. Etkinlik
Öğretici metinlerde dil göndergesel işlevde kullanılır.
Kelimelerin daha çok gerçek anlamlarına yer verilir.
Anlatımda öznelliğe ve göreceliğe yer verilmez.
Metnin hitap ettiği kitlenin anlayabileceği bir dil kullanılır.
Terim ve kavramlara yer verilir.
Gerçekliğe bağlı kalınır.
3)Metnin türü anıdır. Anı hakkında bilgi sahibi olmak için tıklayınız.
4)Metin sanat, sanat içindir anlayışıyla yazılmıştır. Yazar, herhangi bir sosyal konuyu değil, bireysel kültürünü oluşturan çocukluk yıllarındaki okuma sevgisini ele almıştır.
5)Metinde somut ön plandadır. Anlatılanlar gerçek ve somut yaşantılardan seçilmiştir.
6)Metnin ana düşüncesi, metnin yazıldığı dönemdeki kültürün önemli olduğu, çocukların bu alışkanlığı kazanmasında aile bireylerinin destekleyici bir rol oynadıklarını göstermektedir.
Anlama Yorumlama
2)


Tanzimat dönemi öğretici metinleri


Servetifünun dönemi öğretici metinleri


Dil ve Anlatım


Şiirlere göre daha sade bir dil kullanılır. Yazarlar, toplumu aydınlatma amacı taşıdıkları için genellikle makale türüne özgü bir anlatımı tercih etmişlerdir.


Dil ağır ve süslüdür. Anı ve gezi türlerinde bireysel yönelimler ve betimlemeler önemli yer tutar. Bilgilendirme değil izlenim paylaşma amaçlanır.


İşlenen Konular


Toplumsal konular, yenileşme, hak ve özgürlükler, bilim ve teknik


Edebi eleştiriler, geziler ve bireysel yaşamla sınırlanmış anılar


Yapı


Düzyazı


Düzyazı
Sayfa 77-78
Ölçme ve Değerlendirme Cevapları
1)
2)B
3)A
4)E
5)DDY
6)Yeni Zelanda’ya, baskıcı siyasi, edebi eleştiri