Bence kariyerin ne olduğunun pek bir önemi yok. Nerede çalışırsanız çalışın, ne iş yaparsanız yapın kariyer adımlarında en zor şey insan ilişkisidir. Bu yüzden insan ilişkisi kavramını çok iyi yönetebilmek ve temel insani duyguları iyi keşfedebilmek lazım. Bu zamanla ve tecrübeyle kazanılabilir ama tecrübe olmadan kazanmanın da yöntemleri var. Bunun çeşitli kitapları var, Enneagram da böyle bir bilim. Bu bilim insanlara farklı bir bakış açısı katabilir. İnsan ilişkilerini çok iyi yöneten kişi, teknik donanımdan daha yetenekli bir kişi haline gelebilir. Bu yüzden ne yaparsanız yapın, insan ilişkilerini çok iyi yönetin.
Benim felsefemde her zaman hayatta ne iş yaparsam yapayım o işi en iyi şekilde yapmayı hedeflerim. Benim ilkem bu. Ve o yaptığım işte 4 kriter benim için çok önemlidir. Bir kere doğru, dürüst insan olmak temeldedir. İkinci olarak donanımlı, bilgi seviyesinin yaptığın işle ilgili çok iyi olması, uzman olman çok önemli. Bu yüzden şirket içerisinde mentorlar mı buluyorsunuz, idoller mi buluyorsunuz, farklı kanallarda kişisel gelişim kitapları mı okuyorsunuz, dergiler mi, ne yapıp edip kendinizi donanımlı hale getirmeniz lazım. Üçüncüsü cesaretli olup, kendinize güvenen bir çizgide durmanız. Kendinize güveninizin yüksek olması lazım. İyi bir duruşunuzun olması lazım. Ve benim için en önemli dördüncü şeyse, ölçülü olmak. Dengeli olmak çok önemli. Bir duruşunuzun, karakterinizin olması ve bu duruşunuzla birlikte sürdürülebilir başarınızın olması gerekiyor. “Ben yaptım, evet başarılıyım.” diye bir şey yok. Kendinizi sürekli yenileyeceksiniz. Sürekli değişeceksiniz. Sürekli kendinize bir şeyler katacaksınız. Dünya değişiyor. Benim bir önceki Seda’yı beğenmemem lazım. Bu seneki Seda daha iyi olmalı. Gelecek sene de bir önceki Seda’yı beğenmemem lazım. Okuyoruz ya “SWOT Analizi”. Herkes diyor SWOT öğrenilsin. SWOT Analizi önemli ama sadece şirketler için yapılmamalı. Kendiniz için de SWOT analizlerinizi yapın. Güçlü yanlarınızı ortaya koyun, gelişime açık yanlarınızı ortaya koyun; fırsatlarınıza bakın. Dışarıdaki fırsatlarınıza, tehditlerinize bakın. Kimler ne yapıyor? Rakipler ne yapıyor? Arkadaşlarınız neler yapıyor? Sizden önde neler var? Dünyaya karşı açık olun. Bu yüzden bunları belirli dönemlerde yaparsanız gelişime açık yönlerinizi güçlü yöne rahatlıkla çevirebilirsiniz. İşte zaten gelişim de bu. Kendinize her yıl bir hedef koymanız lazım. Benim İngilizce’m mi düşük? Ben 1 yıl içerisinde İngilizce’mi geliştireceğim. Benim üniversitede staj yapmam lazım. Üniversite bana 1 staj yapmamı öneriyor. Hayır, gidin 2, 3, 4 staj yapın. Büyük firma, küçük firma farklarını görün. Mutlaka çalışın üniversite zamanınızda. Büyük bir tecrübe kazanacaksınız. Stajyer olarak profesyonel iş kadınlarının, iş adamlarının yanında durduğunuz zaman yönünüzü çizmenize çok yardımcı olacak. Bunlar çok önemli. O yüzden yaptığınız işin en iyisini yapmak çok önemli. Farkındalık çok önemli. Ve mutlaka iz bırakın. İnsanlarla el sıkışırken, konuşurken, gözünün içine bakarken, yaptığınız işte mutlaka bir iz bırakın. Bu çok önemli.
İş dünyasının bir sene önceki üniversite hayatlarından çok farklı olacağını kabul etmeleri gerekiyor çünkü hayatın aniden başlaması onların suratlarına tokat gibi inecektir. Bu süreci ne kadar çabuk ve güçlü geçerlerse ondan sonrası da çok daha kolay gelecektir. Bunu geçmeleri için de gerçekten çok çalışkan olmaları, işten şikayet etmeyip kendilerini ve iş süreçlerini geliştirmeye yönelik projeler yapmaları ve katma değer katmaları gerekiyor. Böyle yaptıkları sürece yaşlarının verdiği avantajla ve enerjiyle birlikte çok başarılı olacaklardır.
Mezun olmadan önceki süreçte de çalışmak istedikleri alanda kendilerini geliştirmeye yönelik stajlar yapabilirler, makaleler okuyabilirler, rekabet konusunda pazarı inceleyebilirler veya Pazarlama istiyorlarsa pazarlama kanallarını öğrenebilirler. Bu şekilde kendilerini geliştirecek ve yaptıkları işte güçlendirecek şeyler yapmaları onların çok faydasına olur. İş hayatında tempo ve çalışma hırsını ortaya koyup ortaya projeler çıkarmaya başladıktan sonra gerisi çok rahat bir şekilde gelecektir diye düşünüyorum.
Üniversite hayatında ne istediklerini bulmaya çalışsınlar. Bunu bulmaya çalışırlarsa kendileri için iş hayatı başlangıçları daha kolay olur. Olabildiğince farklı departmanlarda fazla staj yaparak farklı ortamları denesinler. Hobileri varsa hobilerinin peşinden gitsinler. Perspektiflerini olabildiğince geniş tutarak kendilerini tanımaya çalışıp ona göre karar versinler.
Hayallerinin peşinden gitmeni tavsiye ederim. Sevdiğin işi yaparsan yaptığın işten keyif aldığın için sabah işe gelmek hiçbir zaman işe gelmek gibi gelmez, eğlenceli bir iş olarak gelir. Keyif aldığın bir şeyde başarısız olman mümkün değil. Yeni nesil biraz emek verme konusunda pek istekli değil. Hayallerin gerçek olması için mutlaka emek vermek lazım çünkü emek vermeden başarı da olmuyor. Dolayısıyla ilk önce ne istediklerini ve nelerden keyif aldıklarını belirlemeleri lazım. Bunun için de staj dönemlerinde kurumları ve yapılan işleri tanımaları, iş hayatına doğru bir kurumda başlamaları, sonrasında da çalışıp emek vermeleri ve pes etmemeleri gerekiyor.