Minyatür sanatı, incelikle işlenmiş küçük resim sanatıdır. Bu sanatı icra eden sanatçılara nakkaş denir. Levni, minyatür sanatına getirdiği yenilikçi bakış açısı ile Osmanlı İmparatorluğu’nun son ve en önemli nakkaşlarındandır.
Levni’nin Hayatı
Levni olarak bildiğimiz minyatür ustasının asıl ismi Abdülcelil Çelebi’dir. 18.yüzyılda Edirne’de doğmuştur. Genç yaşlarında da İstanbul’a gelmiştir. Topkapı Sarayı nakkaş hanesinde tezhip öğrenmiş fakat daha sonrasında minyatür alanında ilerlemiştir. Osmanlı padişahı II. Mustafa zamanında baş nakkaşlığa getirilmiş, bu görevine III. Ahmet zamanında da devam etmiştir. Kendisine ortaya koymuş olduğu eserlerden dolayı Levn yani renk kelimesinden türeyen Levni ismi verilmiştir.
Levni’nin Sanatı
Levni’nin yaptığı ilk çalışma padişah II. Mustafa’ya kadar yaşamını sürdürmüş olan 22 padişahın portresidir. Bu çalışma günümüze ulaşmamıştır.
Surname-i Vehbi adlı çalışması en önemli eserlerindendir. III. Ahmet’in şehzadelerinin sünnet düğününü anlatır. Bu eser de geçmiş dönem de yapılan eserlerden farklı olarak sadece At meydanındaki eğlenceler gösterilmemiştir. Levni, bu eserde 137 minyatürde eğlenceleri deniz kıyısından, saraydan, şehrin farklı kesimlerinden göstererek ana temaya zenginlik katmıştır. Eseri dönemin kültürel hayatını ve yaşayış şeklini de ifade eden bir belge niteliği taşır.
Padişah portrelerinin yer aldığı Silsilename adlı eserinde kullanmış olduğu gölgelendirmeler, renkler ve hacimli figürler onun eserlerini diğer eserlerden ayırır. 42 boy portrenin sayfalar halinde toplanmış olduğu eseri ise Murakkalar’dır. Bu eserde şık hanımlar, saraylılar, zarif beyler, İran’dan, Avrupa’dan beyler ve hanımların tasvirini yapmıştır.
Levni Minyatür Sanatı Konuları
Levni, Lale Devri sanatçılarından biridir. Bu nedenle de en çok ilgi duyduğu konular eğlenceler, rakkaseler, kahve taşıyan, ağaç altında sohbet eden delikanlılar ve çiçeklerdir. Onun eserlerini farklı kılan minyatüre derinlik eğilimi vermesidir. Büyük alanlarda yaldız kullanılmasından vazgeçmesi, zıt renkleri kullanarak uyum yakalaması ve doğal renkler kullanması Levni’nin tarzıdır. İnce ayrıntılara dikkat çeken, yaptığı eserlere gerçeklik katan bir anlayışı benimser. İnsan figürlerindeki gerçeğe uygun olan ayrıntılar onu usta bir sanatçı yapar. Eserlerinin hepsinde imzası bulunur. Topkapı Saray’ında sergilenen pek çok eseri vardır. Levni minyatür sanatının yanı sıra şiir ile de ilgilenmiştir. Gazel, kalenderi, semai ve türkü formunda şiirler yazmıştır. Sanatçının yaklaşık yirmi adet şiiri günümüze ulaşmıştır.