Av. Hasan Sözmener
Sınır dışı kararları
Vatandaş olmadıkları halde, çok uzun yıllardan beridir bu memlekette yaşayan, çok sayıda kişi bulunmaktadır. Bunların büyük bir kısmı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdırlar. Bir kısmı eşlerini ve çocuklarını da buraya taşımış, bir kısmı burada doğmuş burada büyümüştür.
Bu durumda olan kişiler, herhangi bir suç işleyip de hapis cezasına çarptırıldıklarında sınır dışı edilmektedirler. Sınır dışı edilenler memleketlerine gönderilmekte, ancak birçoğunun eşi ve çocukları burada kalmaktadır. Yani, hapis cezasına çarptırılan bu gibi kişilerin birçoğunun ailesi de darmadağın olmaktadır.
Bu gerçek, suçların soruşturulması ve kovuşturulması aşamasında bazı tatsız durumların ortaya çıkmasına veya yaşanmasına yol açmaktadır. Herhangi bir suça karışmış olan bu gibi kişiler, hapis cezası almamak için bin bir yollara ve kişilere başvurmaktadırlar. Tabii ki bu gibi kişilerin bir telaş ve panik içerisinde çare arıyor oluşlarından yararlanmak isteyen kişiler de ortaya çıkmaktadır.
Bu durumdan yararlanmak isteyen bir takım açıkgözler, aslında aslı astarı olmayan vaatlerle, bu gibi çare aramakta olan kişilerden, para ve birçok menfaatler temin etmektedirler.
Bilgime geldiği kadarı ile bu gibi açıkgözler, genellikle, hapis cezasından kurtulabilmek için, yetkililere rüşvet yedirilmesi gerektiğini söyleyerek, güya rüşvet vermek üzere, hatırı sayılır miktarda paralar almaktadırlar.
Rüşvet verilmek suretiyle hapis cezası alınmayacağına dair olan söylentiler oldukça yaygındır. En çok üzüldüğüm taraf ise, özellikle savcıların ve yargıçların bu gibi söylentiler nedeniyle haksız yere yara almalarıdır.
Yargıtay, ceza takdir edilirken, suçluların, alacakları cezalar nedeniyle, sınır dışı edilebilecekleri ihtimalinin, onlara verilecek cezanın takdirinde, dikkate alınamayacağını belirtmiş olsa da, mahkemelerde gösterilmekte olan çabaların bu yönde olmadığını gözlemlemekteyim.
Bu durumda olan sanıkların ve avukatlarının, neticede hapis cezası çıkmamasını sağlamak için haklı olarak, büyük gayretler sarf etmek zorunda oldukları, inkar edilemez bir gerçektir.
Anladığımız kadarı ile sınır dışı edilebilmek için, işlenen suçun türünün ve verilen hapis cezasının süresinin önemi yoktur. Hangi suçtan olursa olsun bir gün dahi hapis cezası verilmesinin, sınır dışı kararının alınmasına kafi geldiği iddia edilmektedir.
Hapis cezasına çarptırılmama çabasının bir diğer nedeni ise, sınır dışı kararlarının ayni gün verilip, ayni gün uygulanmasıdır. Yani, hapis cezasının bittiği gün sınır dışı kararı alınmakta ve ayni gün uygulanmaktadır. Bu böyle yapılıyormuş ve böylelikle, hakkında sınır dışı kararı verilen kişinin yargıya müracaatı önleniyormuş.
Yargıtay, sınır dışı edilme ihtimalinin, cezanın takdirinde dikkate alınamayacağını söylerken, buna gerekçe olarak, sınır dışı kararlarının, idari kararlar olduklarını ve yanlış alınan bu gibi kararlar aleyhine, kişilerin yargıya müracaat edebileceğini göstermiştir. Teoride söylenenler doğru olmakla birlikte, bu gibi kişilere pratikte, sınır dışı edilme kararları aleyhine dava açıp, kararın uygulanmasının durdurulmasını isteyebilme şansı dahi tanınmamaktadır. Bu konuda yaşanmakta olanların, bu durumda olan kişiler açısından büyük adaletsizliklere ve haksızlıklara yol açmakta olduğunu ve bu durumlar nedeniyle yargının da töhmet altına sokulduğunu söyleyebilirim. Sınır dışı edilme açısından, sadece hapis cezasına bakılmasının yeterli olmaması ve mahkum edilen suçun niteliğine de bakılması gerektiğini düşünmekteyim. Bunun yanı sıra, sınır dışı edilme kararlarının, ilgili kişiye, ilgili kişinin yargı yoluna başvurabilmesine olanak tanıyacak şekilde tebliğ edilmesinin de yönetenler tarafından sağlanması gerekmektedir. Yargının da, bu şekilde hareket etmekte olan yetkililere, bu konularda yüz vermemesi ve kişi sınır dışı edilmiş olsa dahi, adil ara kararlar üretmelidir.