Yeni geliþtirilen ilaçlarýn yüzde birinden azý, yoksul ülkelerdeki yaygýn hastalýklarý iyileþtirmekte kullanýlýyor. Bunun baþlýca nedeni bu ülkelerde sýklýkla görülen verem ve uyku hastalýðý gibi rahatsýzlýklara karþý kullanýlan ilaçlardan elde edilen kârýn oldukça düþük olmasý. Öte yandan ilaç þirketleri yoksul ülkelerde gereksiz, hatta kullanýmý riskli ilaçlarý piyasaya sürüyor. Sýnýr Tanýmayan Doktorlar ve Enternasyonalizm için Federal Koordinasyon (BUKO) gibi sivil toplum örgütleri yýllardýr az geliþmiþ ülkelerdeki hastalara ilaç yardýmý kampanyalarý düzenliyor.
Patent hakký, ilacýn fiyatýný artýrýyor
“Enternasyonalizm için Federal Koordinasyon” BUKO üyesi doktorlara göre saðlýk, temel bir insan hakký. Ancak tüm insanlarýn bu haktan faydalanabilmesi için týbbî malzemelerin uygun fiyatlarda olmasý þart. Ýlaçlarda bulunan 350 etken maddeyle dünyadaki tüm tedavi edilebilir hastalýklarýn yüzde 95’inin tedavi edilmesi mümkün.
Ýlaç þirketleri yoksul ülkelerde gereksiz, hatta kullanýmý riskli ilaçlarý piyasaya sürüyor
Dr. Christiane Fischer’e göre buna raðmen her yýl yüz binlerce insan bu ilaçlara verecek para bulamadýðý için AIDS ya da veremden ölüyor: “Bunun bir nedeni baþta patentli ilaçlar olmak üzere ilaç fiyatlarýnýn bir hayli yüksek olmasý. Patent, þirketlere bir süreliðine tekel olma imkâný tanýyor. Bu da piyasaya sürülen ilaç miktarýný kýsýtlýyor ve fiyatý yükseltiyor. Söz konusu olan pahalý bir ilaçsa bir de bunun üzerine patent alýnmýþsa fiyat olaðanüstü derecede yükseliyor.”
Tedavi için yýlda 11 bin dolar
Kimi ilaç þirketleri çaresiz hastalara, ucuz ilaç sunuyor. Örnek vermek gerekirse HIV taþýyan bir hastanýn tedavisi için yýlda ortalama 11 bin dolar harcanmasý gerekiyor. Hindistanlý ilaç þirketi Cipla ise hastalara yýlda 350 dolara mal olan ilaçlar sunuyor. Ancak ilaç endüstrisinde bu tür giriþimler hiç de hoþ karþýlanmýyor.
2001 yýlýnda zengin endüstri ülkelerinde faaliyet gösteren 39 ilaç þirketi, ucuz AIDS ilaçlarýnýn üretimini ve ithal edilmesini durdurmasý için Güney Afrika Cumhuriyeti’ne dava açtý. Bu adýmý eleþtiren Prof. Peter Schönhöfer þöyle konuþuyor: “Hindistan, Brezilya veya baþka bir ülkeden gelen ucuz ilaç satýþý yapan þirketler olmasaydý üçüncü dünya ülkelerindeki AIDS hastalarýnýn bakýmý mümkün olmazdý.”
Dr. Christiane Fischer
Ucuz ilaç üreticileri: Brezilya ve Hindistan
Kýsa süre önce Güney Afrika Cumhuriyeti patent hakký için bir ödeme yapmaya gerek olmadan AIDS ilaçlarýnýn muadillerinin üretilmesine izin verdi. Dünyada HIV enfeksiyonunun en yoðun görüldüðü ülkede bu, bir tür geçici çözüm olarak uygulamaya kondu. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde üretim yapan Pharmakina þirketi “Afri-Vir” ilacýný yýlda 150 euroya satýyor. Ancak buna raðmen HIV taþýyýcýlarýnýn birçoðu bu bedeli karþýlayamýyor.
BUKO Ýlaç Kampanyasý’ndan Dr. Christian Wagner-Ahlfs þunlarý söylüyor: “Sahnede yeni aktörler var. Brezilya bunlardan biri. Latin Amerika ülkelerinde ilaç temini açýsýndan önemli yeri olan bir ülke. Devlet tarafýndan finanse edilen bir ilaç þirketi de var. Hint endüstrisi ise Afrika pazarýnda dikkate deðer bir yer tutuyor. Bu durum yoksulluðun getirdiði hastalýklarda sorunlarý çözmüyor elbette. Ama ilerisi için önemli bir adým.”
Doktorlar, sadece var olan ilaçlarýn ucuza üretilmesinin yeterli olmadýðýný, ilaç üretiminde araþtýrma ve geliþtirme çalýþmalarýnýn artýrýlmasý gereðine dikkat çekiyor.
Kaynak: Deutsche Welle Türkçe