Dünya Korsanlık Tarihi
Yayın Tarihi Nisan 24, 2021
692 Görüntüleme
Korsan denildiğinde aklımıza gelen çoğunlukla olumsuzluklar ve tek gözü bantlı adamlardır. Şimdi “Karayip Korsanları” gibi filmlerini unutun ve gerçeğe odaklanın. Korsanlık hakkında bilmeniz gereken gerçekler ve dünya korsanlık tarihi yazımızda saklı.
Uluslararası Denizcilik Organizasyonu (IMO)’nun tanımına göre korsanlık; herhangi bir ülkenin yasal sınırları içinde olsun ya da olmasın tüm gemilere, hava taşıtlarına, mülkiyetlere ve sivillere karşı deniz veya hava kuvvetlerinin uyguladığı kasıtlı saldırı, alıkoyma ve yağmalama eylemidir. Elbette bu tanım korsanlara duyulan ilgiyi anlatmak için yetersizdir. Öyle ki korsanlar, “Peter Pan”ve “Define Avcısı” gibi çok sayıda eserin oluşumunda ilham kaynağı olmuştur.
Korsanlığın iyi anlaşılması için korsan kelimesini ve anlamını irdeleyelim. Korsan kelimesi Latincedeki cursus kavramından türemiştir, anlamı ise haydutluktur. Corsair, egemen olan gücün belirlediği deniz görevi, yani izinli korsanlıktır. İzinli korsanlık, privateering ile ifade edilir. Egemen gücün otoritesi dahilinde yapılan izinli korsanlık ile yasa dışı yapılan haydutluk farklıdır.
İzinli korsanlığın tarihte önemli bir sorun olduğunun en belirgin ispatı, Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de izinli korsanların yağmalarına göz yummasının Akdeniz ticaretine olan olumsuz etkisidir. Yeryüzü şekilleri, savaşlar, sosyal ve ekonomik olaylar korsanlık tarihi üzerinde etkili olduğundan, pek çok ülke korsanlar ile iş birliği içinde hareket etmiştir.
Dünya Korsanlık Tarihi
Korsanlık faaliyetinin kökenleri eskiye dayanır. Korsanlık faaliyetleri ile ilgili ilk bulgular MÖ 14 yüzyıla kadar uzanmaktadır. Cyprus’su yağmalayan Lukkanlar, Hititlerle güvenliklerini teminat altına alan bir antlaşmaya vararak başka ülkelerin saldırılarına karşı kendilerini korumuşlardır. Lukkanlar, Hititlerin gemilerine saldırmama karşılığında güvenlik talep etmiş ve saldırı endişesi taşımadan korsanlık faaliyetlerine devam etmişlerdir.
Korsanlığın Gelişimi
Özellikle ilk çağlarda korsanlık faaliyetlerini engelleme çalışmalarının başarısızlıkla sonuçlanmasının en önemli nedenlerinden biri, uygarlıkların çoğunun şehir devletleri olarak yönetilmesi ve birbirleriyle savaş halinde olmalarıdır. Sürekli kendi içinde savaşan küçük şehirler, saldırılara açık olduğundan ve korsanları durdurmak için bile olsa iş birliği yapamadıklarından dolayı korsan saldırılarını durduramamışlardır.
Deniz gücünün saldırıları engellemekte başarısız olması da korsan saldırılarını engelleme konusundaki başarısızlığın nedenlerinden biridir. Dönemin güçlü ülkelerinin deniz ticaretinin ekonomideki payının düşük olması Rodos ve Kartaca gibi güçsüz ülkelerin, Akdeniz üzerinde ciddi derecede deniz gücüne sahip olmasına yol açmıştır. MÖ. 166’da, Roma, Rodos ve Kartaca’yı fethettiğinde Akdeniz’deki korsan saldırılarında büyük bir patlama yaşanmış, devletlerin birçok başarılı girişimi olmuştur.
Roma’nın başında olan Yüce Caesar’ın korsanlarla ilişkisi iyi değildi. Caesar, Bitinya’dan Roma’ya dönerken Bulamaç Adası yakınlarında, Kilikyalı bazı korsanlar tarafından yakalanmış ve tutsak edilmiştir. Yakaladıklarını bağlayıp denize atma geleneği olan korsanlar, Caesar’ın soylu olduğunu anlayınca yirmi talentlik fidye istemişlerdir.
Caesar fidyeyi ödeyeceği zamana kadar onları engin bilgisiyle kutsamıştır. Üstelik korsan dostlarını daha sonrasında da ziyaret etmiştir. Bu olayın ardından Akdeniz’de korsanlık faaliyetleri yok denecek kadar azalmıştır. Batı Roma İmparatorluğu’nun 476’da çökmesiyle, korsanlık faaliyetleriyle savaşan Bizans İmparatorluğu olmuştur. Bizans da çökünce Akdeniz ve Ege korsanlar için 16 yüzyıla kadar güvenli bölge olmuştur.
İslam Dininde Korsanlığa Bakış Açısı
Korsanlığa dair izler İslam’ın ilk dönemlerinde görülmüştür. Hz. Ömer zamanında bölge valisi Osman b. Ebü’l-Âsî es-Sekafî, deniz seferleri düzenlemiştir ki bu seferler korsancılık faaliyetlerine örnektir. Müslümanlar Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika sahillerine, Basra körfezi ve Uman denizi kıyılarına hâkim olmuş ve denizcilik alanında gaza, cihad ve savunma kavramlarını motivasyon kaynağı olarak benimsemişlerdir. Bu bilgilere göre, yüksek ahlaki değerlere sahip İslam dinine mensup Müslümanların tarihinde korsanlığın yasal bir faaliyet olarak gerçekleştirildiğini söyleyebiliriz. Türk korsanlığının önemli temsilcisi, Gazi Umur ve Turgut Reis gibi efsanevi Türk korsan ve denizcilerine örnek olan Çaka Bey’dir.
Osmanlı’da korsanlık faaliyetleri, karadaki akıncıların(gazilerin) denizdeki yansımaları olarak görülmüştür. Öyle ki deniz korsanları “levend” adıyla anılmıştır. Levent olarak anılan korsanlar, İslam hukukunun dışına çıktıkları zaman “harami levent” olarak adlandırılarak cezalandırılırlardı. Savaşlardan bağımsız hareket eden korsanlardan en önemlileri Kemal Reis, Turgut Reis ve Barbaros Hayreddin Paşa’dır. Korsanlık 1856 Paris Kongresi’nde alınan kararlarla suç sayılmıştır.
Bu yazı da ilginizi çekebilir: