Bildiğiniz üzere Covid aşıları yapılmaya başlandı. Bu süreçte “Birlikte faz nedir, aşının yan etkileri nelerdir, mRNA vektör nedir?” gibi internet üzerindeki aramalar oldukça popüler bir hale geldi.
Öncelikle sağlıkçılar aşılanırken dünyada görülmemiş bir hız ile ilk parti aşıları bitirmek üzereyiz. Birden fazla firmanın benzer zamanlarda aşı çıkarması ile tartışmalar da beraberinde geldi.
Özellikle Amerika ve Avrupa’da farklı aşılar kullanılırken Asya ülkelerinde Rus ve Çin aşıları kullanılıyor. O halde gelin biz de aşılar ile ilgili detaylı bir bilgilendirme yapalım, doğru bilinen yanlışları konuşalım.
Aşılar hangi teknikler ile üretiliyor?
CoronaVac aşısının üretiminde eski bir teknik olan inaktif virüs tekniği kullanıldı.
İnaktif virüs tekniğinde virüsün enfekte etme özelliği yok ediliyor. Enfekte etme özelliği olmayan virüs kişiye enjekte ediliyor, sonucunda vücudun hastalığa bağışıklık kazanması bekleniyor.
Bu teknik dünyada yaygın olarak kullanılan suçiçeği, kuduz Hepatit B gibi birçok aşının üretiminde kullanılıyor.
Moderna ve BioNTech yeni bir yöntem olan mRNA tekniğiyle üretildi. Bu aşıların tekniği farklı. Koronavirüsün genetik kodunun kısmen vücuda enjekte edilmesi yoluyla bağışıklık yaratılıyor. Bu genetik kod laboratuvarlarda üretiliyor.
Bu aşıların üretimi daha kolay. Kısa sürede yüksek sayılarda üretilebilirken, eski teknoloji kullanılan CoronaVac'ın üretim süreci daha uzun. Üretimi için tavuk yumurtası kullanılması gerekiyor.
CoronaVac'ın dezavantajları ve avantajları neler?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), aşının etkililik oranının en az yüzde 50 olması gerektiğine karar vermişti. CoronaVac onayı, bu oranın çok az üzerine çıkarak aldı.
Aşının Türkiye'de aralık ayında yapılan denemelerin geçici ilk sonuçlarında aşının yüzde 91.25 etkili olduğu açıklanmıştı.
Üçüncü faz denemelerinin ardından Pfizer BioNTech aşıları için bu oranın yüzde 95, Moderna için yüzde 94, Sputnik için yüzde 90, Oxford AstraZeneca için ise yüzde 62-9/ olduğu açıklanmıştı.
CoronaVac'ın en büyük avantajlarından biri buzdolabı sıcaklığında yani 2-8 santigrat derece arasındaki bir ısıda muhafaza edilebilmesi.
Diğer tarafta sentetik olarak üretilen aşılar daha düşük ısıda muhafaza edilmeliler. Moderna için bu -20, Pfizer ise -70 santigrat derecedir.
Aşının acil durum kapsamında kullanımını ilk olarak Endonezya’da gördük. Sonrasında Türkiye de Endonezya’ya katıldı. Çin'de ise aşı 2020 Temmuz'undan bu yana belirli grupların aşılanmasında kullanılıyor.
Aşı yan etkileri ne olacak?
Özellikle Çin aşısında hafif şekilde covid benzeri semptomlar olabilir. Halsizlik kas ağrısı koku alamama olabilir. Ateş çok az vakada bildirildi. Aşı yeri ile ilgili ağrı ve uyuşmalar şu ana kadar en çok bildirilen yan etkiler arasında. Şunu ifade etmeliyim ki; lütfen sıranız gelince aşınızı olun.