Bütçede beklenen bozulma gerçekleşiyor. Bütçe açığında yıl sonu için ilk başta öngörülen hedef 21.5 milyar TL idi. Bu hedef OVP'de 32 milyar TL olarak değiştirilmişti. Fakat yılın geri kalan iki ayında çok olağanüstü bir durum olmazsa, bütçe açığı 35 milyar TL civarında gerçekleşecek
Merkezi yönetim bütçesine ilişkin Ekim ayı gerçekleşme verileri bütçede bozulma olduğunu gösteriyor. Geçen yılın Ekim ayında 1,9 milyar TL olan açık bu yılın aynı ayında 4,4 milyar TL'ye çıktı. Bu rakam on aylık açığı da 18,8 milyar TL'ye yükseltti. Geçen yılın ilk on ayında merkezi yönetim bütçesi sadece 1,7 milyar TL idi. Bütçe açığında yıl sonu için ilk başta öngörülen hedef 21.5 milyar TL idi. Bu hedef geçen ay açıklanan Orta Vadeli Programda 2012 yılına ilişkin bütçe açığı tahmininde 32 milyar TL olarak değiştirilmişti. Son oniki aylık birikimli açık Ekim sonu itibarıyla 34,5 milyar TL'ye geldi. Yani, yılın geri kalan iki ayında çok olağan üstü bir durum olmazsa, bütçe açığı 35 milyar TL civarında gerçekleşecek. Zaten yılın son ayında geleneksel olarak bütçe açığı fazla olur. Bu da kabaca GSYH'nın yüzde 2,5 kadarına denk geliyor. Geçen yıl bu oran yüzde 1,4 olmuştu ama Orta Vadeli Programda bu yıl için yüzde 2,3, önümüzdeki yıl içinse yüzde 2,2 oranları verilmişti .
2009'A BENZİYOR
MERKEZİ yönetim bütçesindeki temel göstergelerin 2004 yılından bu yana izlediği seyire bakıldığında görülebilir ki 2012 için tahmini GSYH verilerini kullanarak hesapladığımız bütçe açığında son aylarda görülen yükseliş dikkat çekiyor. Bundan önce buna benzer yükseliş 2009 küresel krizi sırasında gerçekleşmiş, bütçe açığı yüzde 0 civarından yüzde 6 seviyesine kadar çıkmıştı. Şu anda bütçede o kadar büyük bir açılma yok. Ancak bütçe açığının temel nedenlerinden biri olan sosyal güvenlik açığında da son dönemde yükseliş trendi var. Bu durum bizce önemli.
Yavaşlama vergi gelirlerini azalttı
BÜTÇE açığını artıran en önemli faktör, yumuşak iniş senaryosuyla yavaşlayan ekonomi. Bu yavaşlama ile vergi gelirleri azaldı. Aynı zamanda ithalatın frenlenmesi (cari açığı azaltmak için bu gerekliydi) de ithalden alınan vergilerde de ciddi kayba yol açtı. Ancak bu durum geçici. Büyümenin 2013'te az da olsa yeniden yükselmesi vergi gelirlerinde yeniden artış sağlayacak.
Uzun vadede problem olabilir
SOSYAL güvenlik açığı finansmanı bu kalemlerden bir tanesi. 2012 geneline baktığımızda faiz dışı harcamaların geçen yıla göre reel yüzde 8,3 arttığını görüyoruz. Sosyal güvenlik finansmanı ise reel yüzde 16 artmış. Vergi gelirlerinde ise yüzde 0,7'lik azalma var. Toplam gelirlerde ise yüzde 1,6 oranında artış olmuş. Gelir-gider arasındaki artış dengesizliği özelleştirme gibi unsurlarla engellenmezse, uzun vadede bütçe açısından problem olabilir.
Faiz harcaması zaten gerileyecek
BÜTÇEDE dikkat edilmesi gereken durum, faiz dışı harcamaların kontrol altına alınması ve disiplinden vazgeçilmemesi. Faiz giderleri zaten GSYH'nın yüzde 3,5'i civarında yatay seyrediyor. Not artışının olumlu etkisiyle bu oran önümüzdeki yıl yarım puan daha inebilir. Ancak faiz dışı harcamaların hızlı artması bütçe açığını kalıcı olarak yükseltecektir.