Amerikan tarihinde bugün neredeyse bir “dipnot” olarak kalan “Kirli Savaş’ın hatıraları, aradan yarım asır geçse de Laos’ta hala canlılığını koruyor.
Vietnam Savaşı sürerken ABD ordusu, 19 Mayıs 1964’te Laos’un güney semalarına keşif uçakları göndermeye başlamış ve bu, tarihin en büyük bombalama operasyonunun başlangıcı olmuştu.
Amaç, “Vietkong” olarak da bilinen Güney Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi gerillalarının tedarikler için kullandığı Laos, Kamboçya ve Vietnam sınırındaki yaklaşık 1000 kilometrelik hattaki faaliyetleri sekteye uğratmaktı.
1957 ve 1965 yılları arasında, Laos’ta hükümetler çılgın bir hızla birbirinin peşi sıra gelip gitti. CIA’nın desteğiyle her yıl en az bir darbe yapıldı. Sorun, Pathet Lao adlı solcu bir grubun, koalisyon ortağı olabilecek oranda oyunu korumasıydı.
Pathet Lao veya başka bir solcu grup yönetime girecek kadar oy aldığında ya bir darbe oluyor ya da elveriyorsa gelecek seçimler iptal edilerek parlamento dağıtılıyordu. Seçimler yapıldığı zaman da, CIA seçime hile karıştırıyor, karşıt propaganda kampanyası yürütüyor ve kendi adaylarının seçilmesi için,
seçmenlere rüşvet dağıtıyordu.
Fakat CIA, yalnızca bu çürük yöntemlere bel bağlamıyordu. 1950’lerin sonlarından başlayarak, Pathet Lao kuvvetlerine saldırı amacıyla, paralı askerlerden 40 bin kişilik bir ordu kurdu. Armee Clandestine (Gizli Ordu) diye bilinen bu kuvvetin yansını Taylandlılar, geri kalanını da Tayvan, Güney Kore ve ABD’ye bağımlı öteki ülkelerin vatandaşları oluşturuyordu.
Gizli Ordu’nun büyüklüğüne karşın, Pathet Lao, direnmesine yetecek halk desteğine sahipti. 1964’e gelindiğinde, bir kukla rejimi iktidara getiren bir başka CIA darbesinden sonra, Pathet Lao tümüyle yasal sistemin dışına sürüldü.
Onlar da, Laos topraklarında üslenen CIA destekli sabotaj ve cinayet timlerinden endişe duyan komşu Kuzey Vietnam’dan yardım almaya başladı. Pathet Lao kayda değer basanlar elde edince, Amerikan ordusu gizli de olsa doğrudan müdahale etti. ABD, 1965’ten 1973’e kadar Laos’a iki milyon tonu aşkın bomba attı.
O dönem ABD ordusunda subaylık yapan Ron Cristal, Bangkok’taki evinde AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Tüm savaşın bir felaket olduğunu” vurgulayarak, “Herhalde Amerikalı komutanlar, ‘yeteri kadar bombalarsak savaşı kazanırız’ diye düşündüler ancak karşı tarafın sadece at arabaları olmasına rağmen bu olmadı” dedi.
Bombalama operasyonunun çok gizli bir CIA operasyonu olarak 12 Aralık’ta başladığını ve kısa süre sonra Tayland’ın desteğinin de alındığını hatırlatan Cristal, Tayland’ın Pattaya kenti yakınlarındaki Utapao hava üssünün ABD tarafından saldırılar için kullanıldığını ve buranın bir anda dünyanın en yoğun havaalanı haline geldiğini anlattı.
O dönem, bombalar ABD’den büyük gemilerle Satthahip limanına getirildi, buradan da tırlarla Utapao ve Korat havaalanlarına nakledildi. Düşük düzeyli başlatılan operasyon, kısa sürede performansı yüksek savaş uçaklarının da katıldığı bir seyir izledi. 1964’ten 1973’teki ateşkese dek Laos’a 2 milyon ton bomba atıldı.
O kadar bombardıman yapıldı ki İkinci Dünya Savaşı’nda tüm tarafların attıklarından fazlaydı. Bombardıman o denli canavarcaydı ki, nüfusun dörtte biri mülteci durumuna düştü; binlerce insan bir süre mağaralarda yaşadı. CIA’nın Laos’taki bu savaşı “gizli” olduğu için, Vietnam Savaşı’na göre çok az dikkat çekti.
Gizlilik, savaşa katılan çok sayıda Amerikan askeri için de talihsizlik oldu. Öldürüldüklerinde, Vietnam Savaşı’nın kayıp listesine giriyorlardı. Fakat 1975’te Pathet Lao nihayet iktidarı ele geçirince, esir değişimi anlaşması yapılamadı.
Çünkü Laos’ta gizli bir savaş yürüttüğümüzü kabul edemezdik. Laos’ta sağ yakalanan Amerikalıların çoğu, Gizli Ordu’da uyuşturucu kaçakçılığına karıştı. Hâlâ sağ olanları varsa.
Güzelliği ve sükûnetiyle tanınan, Fransız sömürgecilerin “süt ve bal toprakları” diye andığı ülke, operasyondan büyük zarar gördü. Laos, dünya tarihine “kişi başına en çok bombanın atıldığı ülke” olarak geçti.
Merkezi ABD’de bulunan sivil toplum kuruluşu Savaş Miraslarına göre, infilak etmeyen milyonlarca misket bombası parçası, özellikle Laos’un doğusundaki Xiengkhouang topraklarında büyük risk oluşturmayı sürdürüyor.
Her yıl çoğunluğunu hurda arayan çocukların oluşturduğu ortalama 100 köylü, hala etkisiz hale getirilmemiş mühimmatın kurbanı oluyor; kollarını, bacaklarını, hatta hayatlarını kaybediyor.
“Kirli Savaş’ın hatırası, bölgedeki pansiyon ve restoranlarda da yaşıyor. Savaşı anımsatan isimler taşıyan kimi mekânlar, savaş gereçleriyle dekore edilmiş.
ABD, 2008 yılından itibaren bu cephane kalıntılarının temizlenmesi ve kurbanlara yardım edilmesi ve günahını örtmek için Laos’a her yıl 2 milyon dolar bağış yapıyor. Amerikan yönetimi, yakın zamanda bu miktarı artırma sözü vermişti.
Tehlike teşkil eden 80 milyon bomba parçasının Laos’un güneyinden temizlenmesinin en az 20 yıl alabileceği ifade ediliyor.
Tatbiki her kanlı CIA operasyonun arkasında olduğu gibi bu katliamın arkasında Nobel Barış Ödülü sahibi Henry Kissinger vardı.!!
Tabiki Rockefeller ailesine ait Standart Oil’in menfaatleri..