İnsanoğlunun denizcilik serüveninde, gelişen teknolojilerle birlikte tüm donanımlar değişmesine rağmen, gemici bağları nesilden nesile aktarılarak binlerce yıl gerilerden günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.
Tarihteki ilk halatlar keten ve kenevirden yapılırdı. Bu halatların yapımı çok zor ve zahmetli olduğundan oldukça değerliydiler. Zaman içinde gelişen teknoloji ile birlikte, çok daha hafif ve çok daha dayanıklı halatlar imal edildi. Teknolojik gelişmeler birçok farklı türde halatların doğmasına ve her amaç için farklı bir halat yapılmasına olanak sağladı.
Gemici bağlarının tarih boyunca, balık tutma, dubalardan köprü yapımı, tekneleri bağlama, gemilerde deniz bağı yapma, makara çekme, hayvanların üzerine yüklerin bağlanması ve sihirbazlık gösterileri gibi pek çok alanlarda kullanıldı.
Yüzyılların tecrübesi ile günümüze ulaşan gemici bağlarının en belirgin özellikleri, kolay yapılması, kendiliğinden açılmaması, yük altında sıkışmaması ve istenince kolayca çözülebilmesidir. Bağın ana malzemesi olan halatın bakımı özel ilgi ister. Halatlar, örgü şekli malzemesi ne olursa olsun, güneş ve tuzdan olumsuz yönde etkilenirler. Bu nedenle denizden çıktıktan sonra mutlaka yıkanmalıdırlar. Ayrıca halatlar düzenli aralıklarla birkaç santim kısaltılırlarsa sürekli aynı noktadan eskimeleri önlenir ve ömürleri uzar.
Gemici bağlarının birçok çeşidi olmakla beraber, denizde en çok işe yarayan ve kullanılan birkaç tanesini iyi bilmek, kolaylıkla uygulamak ve nerede kullanıldıklarını bilmek belki de daha önemlidir. Beş temel kombinozondan oluşan gemici bağlarının günümüzde en çok kullanılanları İzbarço, Kazık, Kropi, Anele, Camadan, Margarita ve Sancak Bağları’dır.
Bir denizcinin mutlaka bilmesi gereken bağlardan en önemlisidir, İzbarço. Gemiden sahile verilen halatın çımasına kasa yapmakta kullanılır. Bir tür kasa biçiminde olduğundan halat bağlandığı yer ile sıkışmaz. Bu bağ, kurtarma operasyonlarında da kullanılır. Kurtarılan kişinin göğsünü sıkmadığı için bu bağ tercih edilir. Çözülmesi için bağ merkezini gerilim yönüne dik esnetmek yeterlidir.
KAZIK BAĞI
Halatı bir kazığa, tele veya başka bir halata bağlamak için kullanılır. Tekne üzerinde usturmaça halatlarının vardavelaya bağlanmasında da sıklıkla kullanılır. Yük altında sağlam olmasına rağmen, üzerinde yük olmadığı durumlarda güvenilir değildir. Bu sebeple daha sağlam bir bağ olan çifte kazık bağı kullanılır.
KROPİ (SEKİZ)
Yan mataforadaki vardakova halatlarının, mataforanın altına asılı tornadan geriye sıyrılmaması için tornanın önüne yapılan gemici bağıdır. Halatın; kilit, spinlok gibi yerlerden geçmemesi için atılan durdurucu bağdır. Sekiz bağı sıklıkla evlerde kullanılan basit düğümle karıştırılır. Evlerde kullanılan düğüm, yük altında bir daha açılmamak üzere sıkışabilir. Bu nedenle kesinlikle kullanılmamalıdır. Sekiz bağı, iskotaların ve mandarların ucuna atılmalıdır.
ANELE
Anele bağı, ipi sabit bir nesneye bağlamak için kullanılan bir düğümdür. Genellikle gemiden sarkıtılan demir, şamandıra gibi şeylerin halkasına ip bağlanırken kullanılır. Meza volta ağı da denir; Yelkenli filikaların yelken serenlerini yukarıya ve aşağıya kaldırıp indiren kandilisa halatına yelken bu bağ ile bağlanır.
CAMADAN
Camadan bağı, kolayca atılabilen, kolay kolay çözülmeyen ve ağır yüklerde uzun süre bekledikten sonra bile kolaylıkla çözülebilen bir bağdır. Ancak kullanım alanlarının dışına çıkıldığında çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Camadan asla iki farklı ipi birleştirmede kullanılmamalıdır. International Guild of Knot Tyers bu konuda kesin uyarıyor ve her yıl bu nedenle ölümler olduğunu bildiriyor.
MARGARİTA
Çürük Bağı da denir. İpin boyunu kısaltmak, ya da ipin zayıf bir bölümünün geçici olarak ağır yükten sakınılması için kullanılır. Bu kısaltma bağının güzel tarafı ip ortasında uçlar gerekmeden yapılabilmesidir. Yalın halinde uçlardaki yarım kazık bağları gergin olduğu sürece sabittir, bu yüzden fazla güvenilemez. Daha güvenilir bir kısaltma serbest uç gerektiren İzbarço bağı tercih edilir.
SANCAK
Sancak bağı iki ipi birbirine eklemek için kullanılan eski ve basit bir düğüm şeklidir. Değişik kalınlıklardaki ipleri birbirine bağlamakta çok işe yarar. Camadan bağı yerine rahatlıkla kullanılabilir. İzbarço bağında halkayı sabitleştiren düğüm Sancak bağıdır. Ayrıca balık ağı yapımında en çok kullanılan düğüm Sancak bağıdır.
Arkas – Mart sayısı 2015