Makalenin İçerisinde Neler Var?
- Fallop Tüplerinde Enfeksiyon
- Dış Gebelik Öyküsü Olmak
- Spiral Kullanırken Hamile Kalmak
- Doğumsal Servikal Anomaliler
- Doğum Kontrol Haplarının Kullanılması
- Pelvik Bölgede Yapılan Cerrahi Müdahaleler
- Dış Gebelik Risk Faktörleri Nelerdir?
- Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir?
- Dış Gebelik Teşhisi Nasıl Yapılır?
- Dış Gebelik Tedavisi
- Dış Gebelikte Tedavi Sonrasında Bakım
Döllenmiş yumurtanın uterus dışında bir yere yerleşmesi ile gelişen duruma dış gebelik denir. Dış gebelik her 50 gebeden birinde görülen riskli bir durumdur. Dış gebelik geçiren kadınlar hormonların değişmesi, meme hassasiyeti, bulantı ve kusma gibi tüm gebelik şikâyetlerini yaşar. Ektopik gebelikler genellikle düşük ile sonuçlanır. Bu durum erken dönemde tedavi edilmez ise aşırı kanamadan anne adayının hayati tehlikesi olabilir. Dış gebelik nedenleri aslında anne adayının hayatını tehdit eden riskli bir durumdur. Bu nedenle tespit edildiği zaman vakit kaybedilmeden müdahale edilmesi gerekir. Dış gebeliğin nedeni tam olarak bilinmese de bazı durumlar sebep olmaktadır. Dış gebelik sebepleri, fallop tüplerinde enfeksiyon varlığı, önceden dış gebelik geçirmiş olmak, rahim içi araç kullanırken hamile kalmak, doğumsal servikal anomali varlığı, doğum kontrol haplarının kullanılması ve pelvik bölgede yapılan cerrahi müdahalelerdir. O halde dış gebelik sebepleri konusundaki tüm detaylara ulaşmak için yazımızın devamını takip etmenizde yarar var.
İlginizi Çekebilir: Gebelik Haftalık Belirtileri Dikkat Edilmesi Gerekenler
Fallop Tüplerinde Enfeksiyon
Fallop tüplerinde meydana gelen enfeksiyon tüpün iç ve dışında yer alan hücrelerin yapısını bozarak harabiyete neden olur. Tüplerin hareket etme hızını azaltır. Şekli bozulan hücreler özellikle fallop tüplerinin iç kısmında yapışmalara neden olur. Enfeksiyonun yoğunluğuna göre tüpün içinde oluşan harabiyet de değişir. Tüpün içinde oluşan yapışıklık spermlerin geçişini engeller. Kısmi tıkanıklıklarda spermler geçiş sağlayarak döllenme gelişir. Bu döllenmeler genellikle dış gebeliğe neden olmaktadır. Tüplerde meydana gelen yapışıklık dışarıda olsa da yine dış gebeliğe neden olabilir.
Göz atabilirsiniz: 1 Haftalık Gebelik Kan Testinde Belli Olur mu? 1.Hafta Gebelik Belirtileri
Dış Gebelik Öyküsü Olmak
Önceki gebeliklerinde dış gebelik yaşayan bir kadının diğer kadınlara oranla ektopik gebelik geçirme riski çok daha yüksektir. Ailesinde dış gebelik öyküsü olan kadınlarda yine yüksek riski gruba girmektedirler. Haliyle dış gebelik sebepleride aslında hikaye ile doğru orantılıdır.
Spiral Kullanırken Hamile Kalmak
Spiral doğum kontrol yöntemleri arasında kullanılan en yaygın araçlardan birisidir. Koruyuculuk oranı çok yüksek olan bu araç rahim içindeyken düşük ihtimal de olsa hamilelik gelişebilir. Spiral varken gelişen hamileliklerde dış gebelik olma ihtimali çok yüksektir. Rahim içi de bulunan spiralden dolayı döllenen yumurta tüplerde kalarak ektopik gebelik oluşturur. Son yıllarda en sık tercih edilen progesteron hormonu içerikli spiraller dış gebeliklerin artmasına neden olmaktadır. Spiral kullanımının bilinçli bir şekilde yapılması gerekir.
Doğumsal Servikal Anomaliler
Bazı kadınların doğum sırasında ve anne karında gelişen komplikasyonlar nedeni ile servikal yetmezliği olabilir. Tüpün şeklinde doku kusurları görülebilir. Servikal yetmezliği olan kadınlarda diğer kadınlara oranla % 10 dış gebelik riski daha fazladır. Fallop tüplerinde meydana gelen anormal büyüme sonucunda döllenen embriyo rahim içene ulaşamaz ve rahim dışında gelişir. Rahim dışında gelişen embriyo kısa sürede tutunamadan düşer.
Doğum Kontrol Haplarının Kullanılması
Bazı doğum kontrol hapları hormon düzenini tamamen değiştirmekte ve hormonal hastalıklara neden olmaktadır. Progesteron içeriği yüksek olan haplar dış gebeliğin en önemli nedeni olarak düşünülmektedir. Progesteron hormonunun aniden yükselmesi vücutta istenmeyen değişikliklere yol açar. Bu nedenle hamile kalmak isteyen bir kadın hamileliğinden en az altı ay önce bu ilaçları kullanmayı bırakmalıdır. Genel olarak bakıldığında doğum kontrol ilaçlarının beş yıldan uzun süre kullanılması önerilmemektedir. Ayrıca doğum kontrol ilaçları doktor kontrolünde kullanılması gereken ilaçlardır.
Pelvik Bölgede Yapılan Cerrahi Müdahaleler
Geçirilen bağırsak, apandisit ve over kisti ameliyatları dokularda harabiyete ve yapışıklığa neden olmaktadır. Bu yapışıklıklar döllenmiş embriyonun farklı yerlerde gelişmesine neden olur. Cerrahi müdahaleler sonucunda da dış gebelik görülme ihtimali çok yüksektir.
Dış Gebelik Risk Faktörleri Nelerdir?
Dış gebelik riski normal sağlıklı kadınların hepsinde genellikle aynıdır. Buna ek olarak dış gebelik nedenleri de farklı risklerle ortaya çıkmaktadır Ancak bazı risk faktörleri olan kişiler için bu risk giderek yükselmektedir. Risk faktörlerini sıralayacak olursak;
- Hormon sistemlerinin düzensiz çalışması
- İki ve üzeri kürtaj öyküsü
- Endometriozis ve over kistlerinin olması
- Annenin infertil öyküsü
- Tüp bebek tedavisinin tekrarlanması
- Alkol ve sigara gibi zararlı maddelerin kullanılması
- Doğum kontrol yöntemi olarak uygulanan başarısız tüp ligasyonu
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklardır.
Risk faktörleri ortadan kaldırılmadığı sürece ektopik gebelik gelişme riski yüksektir. Risk faktörü olan kişiler sağlıklı bir gebelik geçirebilmek için mutlaka tedavi edilmelidir.
Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir?
Hamileliğin ilk haftalarından itibaren vücudunuzda oluşan bazı değişikliklerden ektopik gebeliği fark edebilirsiniz. Pelvik ve karın bölgesinde meydana gelen şiddetli ağrılar, kasık bölgesinin bir yerinde toplanan ve kramp şeklinde gelen ağrılar, rektal bölgede artan basınç, halsizlik, baş dönmesi ve bayılmadır. Bu şikâyetleri yaşıyorsanız vakit kaybetmeden doktora başvurmalısınız. Ek olarak dış gebelik nedenleri konusunda doktorunuzdan da detaylı bilgiler almanızda yarar var.
Dış Gebelik Teşhisi Nasıl Yapılır?
Ektopik gebelik şüphesi ile gelen bir gebeye teşhis koyabilmek için bazı tahliller uygulanmaktadır. Doğru ve kesin tanı koyabilmek için bu tahlillerin tamamının uygulanması gerekir. Fiziki muayene, transvajinal ultrasonografi, kan testi, kuldosentez uygulanmaktadır.
Fiziki Muayene: Fiziki muayene dış gebeliğin teşhisi için tek başına yeterli değildir. Fiziki muayene diğer hastalıkların varlığını tespit etmek için uygulanır. Apandisit gibi hastalıkların tanısı için uygulanabilir. Apandisit ağrısı dış gebelik ağrısı ile karıştırılabilir.
Transvajinal Ultrasonografi: Gebelik kesesinin rahim içerisindeki yerleştiği alanı tespit etmek için transvajinal ultrasonografi yapılır. Plesanta genellikle tüplere yerleşir. Görüntüleme yöntemi sayesinde kesin ve doğru tanı konulur.
Kan Tahlili: Gebelik sırasında değişen beta HCG ve progesteron hormonu seviyelerini belirlemek için kan tahlili yapılır. Dış gebelik oluşumunda Beta HCG hormonu ilk günler yükselse bile sonraki günlerde giderek azalır. Kan tahlili ektopik gebelik teşhisinde büyük rol oynar.
Kuldosentez: Rahim ve rektum arasındaki boşluğa operasyon ile bir iğne yerleştirilir. Boşlukta bulunan kan fallop tüplerinde bir sorun olduğunun göstergesidir. Ayrıca dış gebelik nedenleri konusunda bu bilgilere mutlaka sahip olmanızda yarar var.
Dış Gebelik Tedavisi
Ektopik gebeliğin tedavisi iki şekilde gerçekleştirilir. İlaç tedavisi ve cerrahi operasyondur. Gebede herhangi bir komplikasyon yok ise ilaç tedavisine başlanır. Metotreksat hastaya intramüsküler yollar verilir. Rahim içinde bulunan kitlenin büyümesini durdurur. İlaç etkisini göstermeye başladığında gebenin kasıklarında ağrı oluşur ve kanama meydana gelir. Oluşan bu bulgular normal düşük bulgularıdır. Düşük yapılması desteklenerek dış gebelik tedavi edilmiş olur. İlaç kullanarak dış gebelik tedavi edilirse ilk üç ay hamile kalamayabilirsiniz. Dış gebelik tedavisinin en sık uygulanan yöntemi laporatomidir. Karın bölgesinden küçük bir kesi atılır. Atılan kesiden cerrah ucunda kamera olan bir aparat ile giriş yapar. Embriyoyu çıkarır ve fallop tüplerinde meydana gelen hasarlar giderilir. Operasyonun başarısız olduğu durumlarda daha büyük bir kesi atılarak tekrar opere edilir. Fallop tüplerinde oluşan hasar tedavi edilemeyecek boyutta ise tüpler çıkarılarak operasyon tamamlanır.
Dış Gebelikte Tedavi Sonrasında Bakım
Cerrahi müdahale geçiren hastanın operasyon sonrasında iyi bir bakıma ihtiyacı vardır. İlk önce yaraların bakımı için doktor önerilerine uyulması gerekir. Yara bakımı düzenli yapılmadığı sürece enfeksiyon görülme riski artar. Operasyon sonrasında giderek artan ve durmayan kanama varsa mutlaka vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır. Operasyon bölgesinde akıntı ve kötü koku oluşu da enfeksiyon olduğunu gösteren bir bulgudur. Bunların dışında tedavi gören hastanın, ağır kaldırmaması, bol sıvı alması, pelvik bölgesini dinlendirmesi gerekir. Operasyondan sonra ilk bir hafta hafif ağrı ve kanamalar olabilir. Kısa sürede iyileşebilmek için dinlenmek ve dengeli beslenmek önemlidir.