Bağışıklık Sistemi
Bu yazımızda adını bildiğimiz ancak işleyişini bilmediğimiz sistem olan bağışıklık sisteminden bahsetmek istiyoruz.
Vücudumuz bakteriler için bütün şartları sağlayan,uygun bir konaktır. Ancak konağında istenmeyen bakterilere karşı bazı konak savunmaları mevcuttur. Bu savunma sistemleri doğuştan (kişiye özgü olmayan) ve kazanılan (kişiye özgü) olarak ikiye ayrılır.
Bu maddeleri ayrı ayrı inceleyceğiz.
1.Doğuştan(kişiye özgü değil)
Türün sahip olduğu,genlerinde bulunan savunma hattıdır. Bu hat savunmalarında da ikiye ayrımak mümkündür.
İlk hattımız fiziksel, kimyasal ve genetik olarak çeşitlenmişitr. Kısaca yüzey korumasıdır.Bakterilerin daha vücudun derinliklerine sokulmadan yüzeydeyken girmesini engelleyen hattır.Fiziksel bariyerler derimizde epidermis tabakasına gelen organizmaların konaklmasına engel olan ve kimyasal tahriş edici maddlere karşı koruyan ayrıca toksin üretebilecek yapılara karşı içeriye girşi engeller.Bildiğimiz gibi deri 3 tabakadan oluşur. Ancak bu son tabakada bulunan kılcal damarlar ve sinirler ile içeri ile bağlantılıdır. Bir bakteri ilk olarak derimize temas eder ve burada ilk savunma hattı işlemini gerçekleştirir. Başarılı olursa işlem tamamlanır ve eski düzene geçilir. Eğer birinci hat işlemi sonucu hala uzaklaştıramamış ise bu bakteriler ya da toksin üretici organizmalar kılcal damarlarla içeriye geçebilir.
Kimyasal bariyerler bizim doğuştan sahip olduğumuz hücrelerin yaptığı işemlerdir. Bunlar vücudumuzun her yerinde görev alan farklılaşmış enzim çeşitleridir.Güneşten gelen zararlı ışınları absorbe eden moleküller ve ksenobiotik metabolize edici enzim çeşitleri vardır. Başka yazımızdada enzim çeşitlerinden bahsedebiliriz. Şimdilik ayrıntaya girmeyelim.
Genetik bariyerler döllenme meydana geldiğinde anne ve babadan kaynaklı, tamamen genlerin işlevi ile idare edilir. Bildiğimiz gibi genler de protein kodlayıcıdırlar. Bu kodu yazarak protein sentezler ve işlevini yapmak için görev yerine gider.
İkinci hat savunması yangı yanıtı,interferon ,fagositoz ve komplement olarak farklılaşmışıtr. Kimyasal sistem olup enfeksiyona neden olacak bakterileri tespit edip ona göre yollar seçer. İnterferon virüslere karşı üretilern maddeye denir.
Yangı yanıtı canlı ya da cansız yabancı etkenin dokuya verdiği hasarı gidermeye çalışan bunun için açık olan kısım mitoz bölünme ile tedavi edilirken en önemli kapatıcı görevi görür. Kimyasal sinyaller antimikrobial proteinleri uyararak yara bölgesine yönelmesini ve kapatmasını sağlar.
Komplement patojen temizleyecidir.
2.Kazanılan(kişiye özgü)
Kişiye özgü savunma ya da hat savunması olarak geçer. B ve T lenfositleri , antikorlar ve sitotoksik gibi tepkiler oluşturur. Ve bakterilerin konaklamsına engel olmaya çalışır. Bu savunma en tekili savunmadır. Çünkü toksin edici canlı burada tanınır ve bir dahaki gelişinde kısa sürede tepki vererek, vücuttan çabuk atılmasını sağlar. Buna kanda bulunan antikorlar sebep olur.
Evet bağışıklık sistemi kendi içinde mükemmel işleyiş gösteren bir istemdir. Vücudunun hemoastasinde önemli bir yeri vardır.