Akay Cemal
Türkiye, Akdeniz’de söz sahibi midir, değil midir?
Kıbrıs sorununa barışçı bir çözüm bulabilmek amacıyla sürdürülen görüşmelerin kesilmesi, daha doğrusu Rum Yönetimi Başkanı Nikos Anastasiadis’in mazeret yaratarak görüşmelerden çekilmesi çeşitli şekillerde yorumlanıyor ve değerlendirmelere tabi tutuluyor.
Bu tartışmalar arasında Rum lider, şartını ortaya koydu ve “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemenlik haklarına saygı duyulması durumunda müzakerelere döneceğim” dedi.
‘Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemenlik haklarına saygı duymamak olur mu? Ancak şimdiki ‘Kıbrıs Cumhuriyeti’ 1960’ta Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rumlardan oluşan ortak cumhuriyet değil ki! Rumların egemenliğinde ve ortaklardan biri olan Kıbrıslı Türklerin silah zoruyla dışlandığı bir cumhuriyettir. Bugünkü bu cumhuriyette Kıbrıslı Türklerin söz hakkı var mıdır? Sonra bugünkü ‘cumhuriyetin’ adanın kuzeyinde egemenlik hakkı var mıdır?
Sen Rum Yönetimi olarak, 4 Mart 1964’te BM Güvenlik Konseyi’nin almış olduğu karar gereğince ‘Kıbrıs Cumhuriyeti’ avantajını hep kullanacak, diğer yandan da Kıbrıs Türk tarafı ile bir çözüm bulunması konusunda ‘iş ola’ görüşmeler yapacaksın. Dahası AB üyesi olarak ve AB’yi de kullanarak, Türkiye’ye, dolaylı olarak Kıbrıs Türk tarafına baskı unsurları yaratılmasına çalışacaksın…
Bu kadar da olmaz yani! Yıllardan beri hep aynı taktiklerle karşı karşıya bulunuyoruz.
‘Münhasır Ekonomik Bölge’ ihlallerinin geçmişte de olduğunu söyleyen Rum Enerji Bakanı Yorgos Lakkotripis, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de hidrokarbonlar konusunda geride kaldığını hissettiğini ifade etti. Türkiye’nin, Güney Kıbrıs’ın gerek araştırma programı, gerekse 12’nci parselde keşfedilen yatakların değerlendirilmesiyle ilgili planlarını kesintisiz sürdürdüğünü fark ettiğini, ayrıca bölgedeki İsrail, Mısır, Lübnan, Ürdün gibi ülkelerle geliştirilen ilişkileri de gördüğünü ve dışarıda kaldığını anladığını savunan Rum bakan, böylece bölgedeki varlığını hatırlatmak için böyle bir harekette bulunduğunu iddia etti.
Bu bir iddia… Ancak gerçek payı da yok değildir. Ürdün ve Lübnan bir yana, Türkiye’nin özellikle İsrail ve Mısır ile ilişkilerinin hiç de iyi olmadığı bilinmeyen bir gerçek değildir. Kabul edilse de, edilmese de Mısır ve İsrail bölgede iki önemli ve söz sahibi ülkelerdir. Şimdi detaya girmek istemiyoruz, ama şu veya bu nedenlerle Türkiye ile ilişkilerini askıya almış bulunmaktadırlar. Veya Türkiye, söz konusu ülkelerle ilişkilerini askıya almıştır. Bu konuda Türk dış politikasının hiç mi hatası yoktur? O ayrı mesele…
‘Doğa boşluk tanımaz’ derler. Doğrudur. Rum Yönetimi bu konularda müthiş beceri sahibidir. Özellikle dış politikasını da bu zemin üzerine oturtmakta ve Türkiye’nin dış politikasını yakından izleyerek, ona göre strateji
geliştirmektedir… İsrail ile Türkiye’nin ilişkileri soğukluk dönemine girdiğinde, bu fırsatı değerlendiren Rum Yönetimi olmadı mı? Türkiye’nin Sisi’den ötürü Mısır’la ilişkileri bozulduğunda yine kazançlı çıkan Rum Yönetimi olmadı mı?
Bunları bilen bir gazeteci-yazar olarak, Rum tarafının ‘Düşmanımın düşmanı dostumdur’ ilkesiyle hareket ederek oluşturduğu politikayı kusura bakmayın ama takdir etmemek elde değildir. Önemli olan ders alınmasıdır.
Tüm bu gerçekler bir yana, Serhat Kotak dostumuzun da dediği gibi, uluslararası hukuka göre, ‘Kıbrıs Cumhuriyeti’nin (Rum), münhasır ekonomik bölge ilan edebilmesi için Doğu Akdeniz’de kıyısı olan tüm ülkelerin onayına ihtiyacı vardır. Rumlar, bölgede en uzun kıyı şeridine sahip olan Türkiye’nin rızasını almadan Lübnan, Mısır ve İsrail ile anlaşarak, tek yanlı bir bölgeyi kendi münhasır ekonomik bölgesi ilan etmiştir. Bu durum uluslararası hukuka aykırıdır. Madem uluslararası hukuk diyorsunuz, alın size uluslararası hukuk.
Kaldı ki, Rum Yönetimi, Türkiye’yi bilinçli olarak hesaba katmadan yer altı zenginliklerinin üzerine oturmak isterse rahat bırakmazlar. Sonuçta Türkiye, Kıbrıslı Türklerin de hakkını dikkate alarak, KKTC ile yaptığı anlaşmaya dayanarak, araştırma yapacağı duyurusunu yani Navtex çağrısını yapmıştır. Bu çerçevede bölgeye sismik araştırma gemisi göndermesi ve bu gemiye iki savaş gemisinin eşlik etmesinde ne tuhaflık olabilir?
Bir süreden beri masadan kaçmak için bahane arayan Nikos Anastasiadis için bundan daha iyi bir fırsat ve gerekçe olabilir miydi? İç ve dış tribünlere oynamak için bu fırsatı değerlendirdi ve ‘Aman egemenlik elden gidiyor’ diye haykırmaya başladı. Bu haykırışına inanan da var, inanmayan da! Destek çıkan da var, çıkmayan da! Sessiz kalan da var, kalmayan da!
‘Egemenlik hakkı’ diyerek, yine Türk halkını bu haktan soyutluyor. Halbuki kendi egemenlik hakkı ve sözünün Ledra Palace’ta bittiğini BM de bilir, AB ve dünya alem de! Ama Rum lider masaya dönmek için elbette bir takım tavizler isteyecek, egemenlikten başka koşullar da öne sürecektir. Koşullar yerine getirilmezse ne olur? O konuda Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu’nun ‘Müzakereleri askıya alan indirmek mecburiyetindedir’ sözü ise Rum lidere yanıt niteliğindedir. Kimse bu konuda Türk tarafına baskı veya dayatma yapmaya kalkmasın.
Anastasiadis’in bilmesi gereken husus, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de en uzun kıyısı olan bir ülke olarak söz hakkına sahip olduğudur. Rum Yönetimi kabul etse de, etmese de!