13th International Sports Sciences Congress, Konya, Kasım 2014, Konya, Türkiye, 7 - 09 Kasım 2014, ss.38
DAĞCILARIN YAŞLARI İLE STRESLE BAŞA ÇIKMA TUTUMLARININ KARAR VERMEDR ÖZSAYGI VE KARAR VERME STİLLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Problem Durumu: Bireylerin farklı özellikleri karar verme davranışları üzerinde etkilidir. Karmaşık ve çok seçenekli durumlar karar vermeyi oldukça güçleştirmektedir. Bu süreç birey için stres faktörü haline gelebilmektedir. Aynı zamanda bu karar karmaşıklığı, bireyin karar verme durumunu olumsuz şekilde etkilemektedir. Stres ise dikkati dağıtarak bireylerin seçenekleri gelişigüzel değerlendirilmesine neden olarak karar verme sürecinin etkiler. Başka bir deyişle stres karmaşık bir durumda en iyi seçeneğin keşfedilme sansını azaltır9. Bu açıdan bakıldığında dağcıların karar verirken kullandıkları stiller, stresli durumlar karsısında başa çıkma biçimleri ve kişiler arası ilişkileri sosyal yaşama uyum sağlamaları bakımından önemli görülmektedir.Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın temel amacı, dağcılık faaliyeti yapan sporcuların stresle başa çıkma tutumları ile karar vermede öz saygı ve karar verme stillerini incelemek; dağcıların kişisel bilgilerinden elde edilen demografik özellikleri ile stresle başa çıkma tutumları ve karar vermede öz saygı ve karar verme stilleri arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmaktır.Metod: Araştırmaya Türkiye Dağcılık Federasyonu’nun “dağcılık eğitim bitirme belgesi”ne sahip 27 (%20,8) kadın ve 103 (%79,2) erkek toplam 130 dağcı katılmıştır. Veri toplamada Stresle Başa Çıkma Envanteri ile Melbourne Karar Verme ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde dağcıların ölçeklerden elde ettikleri puanların demografik özelliklerine göre anlamlı farklılıkların belirlenmesinde ANOVA ve t testi kullanılmıştır. Stresle başa çıkma ve karar verme arasındaki ilişki ise Pearson korelasyon analizi ile test edilmiştir. Verilerden elde edilen puanların analizlerden çıkan sonuçların yorumlanması ise büyüklük oranlarına göre karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre, 18 (%13,8) 18-22 yaşa sahip olan dağcı, 21 (%16,2) 23-27 yaşa sahip dağcı, 19 (%14,6) 28-32 yaşa sahip dağcı, 22(%16,9) 33-37 yaşa sahip dağcı ve 50 (%38,5) 38 ve üstü yaşa sahip dağcı bulunmaktadır. Stresle Başa Çıkma Tutum alt boyutlarından. Kaçma-Soyutlama (Duygusal-Eylemsel)” boyutunda dağcıların yaşlarına göre stresle başa çıkmaya yönelik tutumları arasında F=3,11, p<,05’e göre ve Kaçma-Soyutlanma (Biyokimyasal)” boyutunda dağcıların yaşlarına göre stresle başa çıkmaya yönelik tutumları arasında F=2,48, p<,05’e göre anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Dağcıların yaşlarına göre karar vermede özsaygıları arasında F=3,71, p<,05’e göre anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.
Sonuç ve Öneriler: Araştırmaya göre genç dağcıların stres karşısında sigara, alkol, ilaç ve uyuşturucu kullanımı gibi biyokimyasal yollara başvurdukları ve pasif bir şekilde stresli olaydan kaçtıklarını ya da kendilerini olaydan soyutladıkları tespit edilmiştir. Ayrıca yaş düzeyleri arttıkça stres karşısında; aktif planlama, dış yardım arama, dine yönelme, kabul-bilişsel yeniden yapılanma alt boyutlarında artış olduğu tespit edilmiştir.Yaşları yüksek olan dağcıların, karar verme aşamasında genç dağcılara göre karar verirken kendine daha özgüvenli ve kendi kararlarını daha benimseyici tutumlar sergiledikleri tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dağcılık, stresle başa çıkma, karar verme.
THE RELATIONSHIP BETWEEN SELF ESTEEM IN DECISION-MAKING AND DECISION MAKINGSTYLES OF THE CLIMBERS' AGES AND COPING WITH STRESS
Problem Situation: Individuals with different characteristics have an impact on decision makingbehavior. Complex and multi-choice situations make decision-making quite difficult. Thisprocess can become stress factors for the individual. Also this complexity of the decisionadversely effects the individual's decision-making situation. Also stress effects the individuals'attention, their evaluation of the options and decision-making process. In other words, stressreduces the chance of discovering the optimal selection in a complex situation. From thisperspective, the mountaineers' deciding styles, ways of coping with stress in the face ofstressful situations and their interpersonal relations are seen as important in terms of adaptionto social life.Research Objectives: The main objective of this research is to investigate the athletes' who areinterested in mountaineering activities ability of coping with stress , self-esteem and theirstyles of decision-making and to investigate whether there is a relationship between copingwith stress, self-esteem and styles of decision making by demographic characteristics obtainedfrom the personal informations of the climbers.Method: In total 130 climbers ; 27 (20.18%) women and 103 (79.2%) men from TurkishMountaineering Federation who have "mountaineering training completion certificate" haveparticipated to the research. While the collection of data the Inventory of Coping Stress andMelbourne Decision Making scales were used. In the data analysis, ANOVA and t test were usedin order to determinate the significant differences of the scores according to theirdemographic characteristics obtained from scales by the climbers. The relationship betweencoping with stress and decision making has been tested with Pearson's correlation analysis. Thepoints obtained from the data and the results of the analysis are interpreted by comparingtheir size ratio.Findings: According to the findings, there are 18 (13,18%) climbers between 18-22 ages, 21(16,2%) climbers between 23-27 ages, 19 (14,6%) climbers between 28-32 ages, 22 (16,9%)climbers between 33-37 ages and 50 (38,5%) climbers between 38 and older. It is observed thataccording to F=3,11, p<0,5 there is a significant differences among Escape-Abstraction (Sensory-Actual) dimension which is the sub-dimension of mountaineers' ages and coping with stress andaccording to F=2,48, p<0,5 there is a significant difference among Escape-Abstraction(Biochemical) dimension. Also it is found that according to F=3,71 , p <0,5 there is a significantdifference in mountaineers' self-esteem by their ages.
Conclusion and Recommendations: According to the research it is identified that in the face ofstress for young climbers they apply to biochemical pathways such as smoking, alcohol, drugsand drug use and they fled from stressful events in a passove way or abstract themselves. Inaddition when their age levels increase it is identified that there are increases in the size ofacception-cognitive restruction, active planning, foreign aid search and religious orientation inthe face of stress.It is observed that high-age of climbers are more confident and more self adopter than youngclimbers in decision making process.
Answer Key: Mountaineering, coping with stress, decision-making