Avans ayarı, yanma odasının içine yakıt-hava karışımı geldikten ve bu karışımı pistonun yukarı çıkıp sıkıştırmasından sonra bujinin çakma zamanının ayarlanmasına denmektedir. Yani pistonun üst ölü noktaya gelmeden bujinin daha öncesinde ateşlenmesi anlamına gelir.
Silindir içindeki üst ölü nokta’dan sonra patlama basıncının etkisinin görülebilmesi için ateşlemenin piston üst ölü noktaya gelmeden önce yapılması gerekir. Bu nedenle ateşleme noktası sabit olarak ayarlanamaz. Alt ve üst devirlerde motordan maksimum gücü alabilmek için derece olarak verilmesi gereken erken ateşleme ayarına ateşleme avansı denir.
Statik ve Dinamik olarak ikiye ayrılır.
Statik avans; aracın rölantide çalışırken yapılan ayarıdır.
Dinamik avans, değişen devir sayısına ve rakıma göre(yüksek devirler için) vakum avans tertibatı ,mekanik avans tertibatı ve elektronik avans ecu (beyin) kontrollü olarak otomatik ayarlanır.
Vakum avans ve mekanik avans tertibatının düzgün olarak çalıştığı kontrol edilmelidir. Kontrollerin ve avans ayarının, AVANS TABANCASIYLA tam olarak sıfır hata ile yapılması gerekir. Elle ayarlanan ayarlar kesin olarak yanlış ve hatalı olarak ayarlanmaktadır.
Ateşleme zamanı gecikiyor ise maksimum yanma basıncı, verilen ateşleme avans derecesinden sonra oluşur. Silindir içindeki basınç düşer, motor gücünün düşük olmasına ve fazla yakıt tüketimine sebep olur.
Ateşleme zamanı çok avanslı ise bu durumda silindir içinde ateşleme yapılmadan yakıtın kendiliğinden yanmasına veya vuruntulu çalışmaya sebep olur. Bu durum; Sübap ve pistonlar için zararlıdır.
Avans Ayarı Motor çalışma sıcaklığına gelene kadar ısıtılır.( 80-90 derece arası ) Gerekiyorsa rölanti ayarı yapılır. Vakum avans tertibatı varsa devre dışı bırakılır.
Avans Ayar tabancasının mavi ucu 1.silindirin buji kablosuna,kırmızı ucu akünün artı kutup başına,siyah ucu akünün eksi kutup başına bağlanır.
Motor rölantide çalışırken avans tabancasından çıkan ışık yandığı an motor üzerinde bulunan avans işaretleri birbiriyle çakışmalıdır. Motor rölantide çalışırken avans tabancasından çıkan ışıkla, motor üzerindeki avans işaretlerinin durumu net şekilde gözükür.
Ankara Avans ayarında bozukluk varsa motor üzerindeki avans işaretleri birbiriyle çakışmaz. Ayarı yapmak için distribütör alt kısmında bulunan sabitleme somunu gevşetilir.
Distribütör çevrilerek avans ayarı işaretlerinin birbiriyle çakışma durumuna geldiği an distribütör sabitleme somunu sıkılır ve ayar tamamlanmış olur.
Yüksek devir avansı ise motor yüksek devire çıkarılarak araç kataloğundaki değerde olup olmadığı kontrol edilir. Araba marka ve modeline göre avans değerleri farklılık göstere bilir. Avans Ayarı için Motorda üzerinde bulunan mekanik yada vakum avans tertibatlarının da kontrolleri yapılmalıdır.
Avans ayarı, yanma odasının içine yakıt-hava karışımı geldikten ve bu karışımı pistonun yukarı çıkıp sıkıştırmasından sonra bujinin çakma zamanının ayarlanmasına denmektedir. Yani pistonun üst ölü noktaya gelmeden bujinin daha öncesinde ateşlenmesi anlamına gelir. Fransızca Avance kökünden gelen Avans, Türkçe’de öncelik anlamına gelmektedir.
Motorun en yüksek verimle çalışabilmesi için iyi bir yanmaya ihtiyacı vardır. İyi bir yanma için de bujinin karışımı, istenilen zamanda tutuşturması gerekir. Karışımın ateşlenmesi için en uygun zaman motor devrine göre değişmektedir. Düşük devirlerde piston daha yavaş hareket ettiğinden karışımın yanması için nispeten daha uzun bir süre vardır. Avans ayarı doğrudan yakıtın yanışı ile alakalı olduğundan ekonomi, performans ve hararet bakımından çok önemli bir rol oynar.
Ayar gereğinden fazla olursa vuruntu olacağından hem güç düşer, hem emme manifoldunda geri tepmeler olabilir hem de motor harareti yükselir. Bunlardan daha da önemlisi motorda ciddi yıpranmalar olur. Ayar düşük olursa da motordan istenilen güç alınamaz. Ayar çok fazla rötarlı olursa da egzoz da patlama olur. Motor devri arttıkça yanma için gerekli süre kısalacağından dolayı ateşleme avansı santrifüj mekanizmasıyla artırılır.
Genellikle rölanti devrinde ateşleme avansı 5-10 derece KMA civarındadır. Avans ayarı artırıldıkça rölanti devri yükselir. Ancak bu rölanti ayarı anlamına gelmez. Avans arttıkça yanma verimi arttığı için rölantide yükselme olur. Kullanılan yakıtın oktan numarasına göre avans ayarlanır. Yanma hızı düşük yakıtlarda (oktanı yüksek) avans artırılır. Ayarlanan avansta motor bütün devirlerde ve yükte vuruntusuz çalışmalıdır.
Pistonun üst ölü noktayı geçtikten sonra bujinin çakmasına rötar adı verilir. Motordan en yüksek verimin alınabilmesi için gerekli olan şartlardan bir tanesi, yanma odasına sıkıştırılmış karışımın tamamının piston üst ölü noktada iken yanmasıdır. Bujinin çakması ile karışımın yanması belirli bir zaman alır.
Bu zamanı kazanmak için bujinin, motor devrine uygun olarak daha önceden çakması gerekir. Karışımın yanma hızı, benzin oranına, oktan sayısına, sıkıştırma oranına, silindir içindeki türbülansa bağlı olarak değişir. Bu nedenle bir motorun avans değerleri başka bir motorun avans değerlerinden değişik olur.
Başlangıç avans ayarı aşağıdaki gibi yapılır;
Motor çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırılır. Platin ayarı ve rölanti devir ayarı yapılır. Distribütördeki vakum avans bağlantısı sökülür. Motorun hava almaması için sökülen bağlantının ucu bir bant ile kapatılır. Avans tabancasının mavi ucu birinci silindirin bujisine, kırmızı ucu akünün “+” , siyah ucu “-“ kutup başına bağlanır.
Krank kasnağı veya volan üzerindeki başlangıç avans işareti katalog değerine göre tespit edilir ve tebeşir veya beyaz boya ile işaretlenir. Motor rölanti devrinde çalıştırılır. Rölanti devrinin yüksek olmamasına özellikle dikkat edilir.
Avans tabancasının ışığı, avans işaretine tutulur. Avans tabancasının ışığı yandığı an, avans işaretleri, birbirini karşılamalıdır. Karşılamadığı takdirde, tespit cıvatası gevşetilerek distribütör gövdesi çevrilmek suretiyle avans işaretlerinin birbirini karşılaması sağlanır. Avans miktarını azaltmak için distribütör gövdesi mil dönüş yönüne, çoğaltmak için mil dönüş yönünün tersine yavaş yavaş döndürülür.
Tespit vidası sıkıldıktan sonra avans ayarı son kez kontrol edilir. Bu kontrol için motora aniden gaz verilerek devri yükseltilir ve rölanti devrine düşmesi beklenir. Motor rölanti devrine düştüğünde avans tabancası ile avans işaretlerinin karşılaşıp karşılaşmadığına bakılır, işaretler birbirini karşılıyor ise avans ayarı normal demektir. Distribütör vakum avans borusu yerine takılır.