Reflü nedir? Belirtileri nelerdir? Neden olur? Nasıl tedavi edilir? Reflü ile alakalı ve çözüm bekleyen bir çok soru mevcuttur. Tüm dünyada sık görülen ve yaygınlaşan bir rahatsız olan reflü, ülkemizde de bir hayli fazla görülmektedir?
Reflü Nedir?
Reflü, midedekilerin ağızdan geri gelmesi biçimdeki bir sindirim sistemi hastalığıdır diye kısaca tanımlanabilir. Yapılan araştırmalara göre her beş kişiden birinde reflüye rastlanmaktadır. Alınan gıdaların sindirimi, yemek borusundan doğru mideye ve sonrasında bağırsaklara geçerek gerçekleşir.
Reflü hastalığı, midede bulunan gıdaların yemek borusuna geri kaçması neticesinde oluşur. Midede bulunan asit ve pepsin, yemek borusunun alt ucunu tahriş eder. Yemek borusu kendini mide asidinden koruyamaz hale gelir. Mide kendi salgıladığı güçlü aside karşı dayanıklı bir yapıya sahiptir. Ama yemek borusunda asitten korunacak bir özellik bulunmaz. Yemek borusu uzun süre mide asidine maruz kalırsa yüzeyi hasar görür ki buna ösofajit denir.
Ösofajit uzun vadede yemek borusu kanserine neden olabilir. Yemek borusu kaslarının kalınlaşması sonucu, yemek borusu büzgecinde;
- Basınç düşüklüğü
- Geçici gevşemeler,
- Ya da mide içindeki basıncın artması
- Veya mide hacminin artması gibi durumlar neticesine reflü oluşur.
Reflü’nün Belirtileri Nelerdir?
- Reflü hastalığının en başlıca belirtisi göğüs yanmasıdır. Reflü göğüsten yukarıya doğru yayılan yanma olarak kendini gösterir. Yanma mide de, boğazda ya da boyunda hissedilebilir. Göğüste yanmayı şiddetlendiren besinlerin başında özellikle alkol, turşu, çikolata, ekşi, acı ve baharatlı yiyecekler gelir.
- Diğer bir belirti ise bulantı olmaksızın, mide sıvısının istem dışı bir şekilde ağza gelmesidir. Bu özellik ile kusmadan ayırt edilebilir. Haftada bir ya da birden fazla, göğüsten boğaza doğru yükselen bir yanma, ağza acı-ekşi su gelmesi hastalığın tanısı için yeterlidir.
Bu iki önemli belirti dışında, reflünün diğer organlara tahrişinden ötürü ortaya çıkan belirtileri de vardır. Bunlar;
- Geçmeyen gıcık tarzında öksürük. (Müzmin öksürüğü olanların yarısında reflü hastalığı olduğu ortaya konmuştur. Hatta ve hatta senelerce öksürüp bir teşhis bile konamadan doktor doktor gezen hastalar vardır.)
- Ses kısıklığı (Sürekli boğaz temizleme ihtiyacı, ses kısılması, sık sık farenjit veya larenjit sorunu olan kişilerin çoğunda esas neden reflüdür.)
- Ses tellerinde polip ya da nodül oluşumu
- Tedavi edilemeyen larenjit ve farenjit gibi boğaz enfeksiyonları
- Boğazda dolgunluk hissi
- Sık sık boğaz temizleme ihtiyacı
- Tekrarlayan zatürre
- Uykuda kısa süreli soluk durmalarında altta yatan hastalık olarak reflüden şüphe edilmelidir.
Reflüden şüphe edilen hastaların bazılarında ise kalp ağrısından ayrılması imkânsız göğüs ağrısı meydana gelir. Böyle durumlar ile karşılaşıldığında öncelikle kalp tetkiki yapılmalı ve bir sorun olmadığı uzman kişiler tarafından değerlendirilmesinden sonra, reflüden şüphelenmek en doğru yoldur.
- Yutma güçlüğü,
- ağrılı yutma,
- mide kanaması ya da
- kilo kaybı reflünün bulguları olabildiği gibi tamamen farklı bir hastalığa da işaret edebilen durumlardır.
Çocuklarda ise reflü hastalığı, basit kusmalar şeklinde olmakla birlikte özellikle süt çocuğu döneminde “ani çocuk ölümü” sendromu sorumlusu olabilmektedir.
Çocukluk döneminde;
- duruş bozukluğu,
- büyüme gelişme geriliği,
- kansızlık,
- zatürre atakları,
- solunum yolu hastalıkları,
- yeni doğanda boğulma atakları da reflünün başvuru nedenleri arasındadır.
- Çocukluk çağı astımının üçte birinin altında reflü yatmaktadır.
REFLÜNÜN YOL AÇTIĞI HASTALIKLAR NELERDİR?
Reflü tedavi edilmezse eğer,
- Çocuklarda büyüme-gelişme geriliğine,
- Akciğere mide sıvısı kaçmasına bağlı zatürreye,
- Larenjit, farenjit, bronşit, astım gibi solunum yolu hastalıklarına,
- Yemek borusu iltihabına (özofajit),
- Peptik darlığa (midenin bir kısmının daralması),
- Sindirim kanalı kanamalarına,
- Anemiye,
- Yemek borusu kanserine zemin hazırlayan Barrett hastalığına ve kansere yol açabilir.
Reflüyü önlemenin yolları ise;
- Yüksek yastıkta yatın. (Yatarken vücudun üst kısmı ve baş yüksekte olmalıdır.) 30 derece yataklarda, mümkün olduğunca sol tarafına dönük yatmalıdırlar.
- Fazla miktarda yemekten kaçının. (Fazla yemek mide basıncını artırır ve reflü olasılığı artar) Yatmadan en az 4 saat önce yemek yenmemelidir.
- Az miktarda sık ve düzenli yemek yiyin.
- Yiyecekleri yavaş yiyip, iyi çiğneyin.
- Yağı azaltın. (Kızartmalar, fast food yiyecekler ve margarinden kaçının. Aşırı yağlı yiyeceklerin midede kalma süresi de yüksektir ve daha fazla mide asidi salınmaktadır.)
- Çikolatadan kaçının. (Çikolatada bulunan metilksantin denen madde yemek borusundaki kasları gevşeterek sinkterde gevşemeye yol açar.)
- Kahveden kaçının.Çayı az tüketin. (Kafeinli ya da kafensiz kahve reflü olasılığını artırır)
Yemek borusunu irite eden maddelerden kaçının.
- Alkol, kola, gazoz gibi asitli içecekler, konserve meyve suları, içmeyin.
- Çok baharatlı yiyeceklerden, turşu ve sirkeden kaçının. (Baharatlar reflünün şiddetini arttırarak midede yanmayı arttırabilir. Bu nedenle baharatlı hazır gıdaları sınırlandırıp yemeklerinize daha az baharat kullanınız.)
- Stresten mümkün olduğunca uzak durmaya çalışın.
- Sıvı tüketimi mide basıncını arttırdığı için yemeklerde değil, öğün aralarında alın.
- Özellikle öğünden sonra dar giysiler giymeyip, daha rahat giysiler giymeye çalışın.
- Yemekten sonra hemen yatmayın. En az 1 saat oturun.
- İçkilerden kaçının. (Alkol mide asidini arttırmaktadır)
- Sigara ve diğer tütün ürünlerinden sakının. (Nikotin yemek borusunun alt kısmındaki büzgeci gevşetmektedir)
- Kilo almayın. (Şişmanlık reflü şikâyetlerini artırmaktadır.)