Geçtiğimiz hafta İzmir önemli bir uluslararası toplantıya ev sahipliği yaptı: Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler (UCLG) Örgütünün 4. Kültür Zirvesi İzmir’de toplandı. Bundan önceki toplantı, salgın öncesi 3-5 Nisan 2019 tarihlerinde Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te gerçekleşmişti. UCLG Kültür Zirvesi, “kültür ve sürdürülebilirlik üzerine politikaların etkili bir şekilde uygulanmasına kendini adamış kentler, yerel yönetimler ve diğer paydaşların küresel düzeydeki ana buluşma noktası” olarak tanımlanıyor.
Günümüzdeki örgütlenme şekline 2004 yılında kavuşan Örgütün Birleşmiş Milletlere üye 140 ülkede 350’ye yakın yerel yönetimi kapsayan bir ağı var. Afrika, Asya-Pasifik, Avrasya, Avrupa, Latin Amerika, Kuzey Amerika ve Türkiye’nin dolayısıyla İzmir’in üye olduğu Orta Doğu & Batı Asya (MEWA) bölgelerinde dünyanın yarısını temsil ediyor. Merkezi Barselona kentinin yanı sıra, Brazil, Brüksel, İstanbul, Cakarta, Kazan, La Paz, Ottawa ve Rabat kentlerinde bölgesel büroları bulunuyor.
Örgütün Başkanı Fas’ın Al Hoceima şehrinin Belediye Başkanı olan Mohamed Boudra. Altı yardımcısından birisi de Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ise Yönetim Kurulu ve Dünya Konseyi üyesi olarak görev üstlenmiş.
UCLG’nin vizyonu şöyle özetlenebilir: (1) Dünyada sürdürebilir kalkınmaya barışçı yolla katkı koymak; (2) bu amaçla Örgütün kapsadığı milyarlarca insanı harekete geçirmek; (3) halkın kendi işlerinin yönetimine ve yerel yaşama katılımlarını, dolayısıyla kamu hizmetlerinin iyileştirilmesini sağlamak; (4) halkların refahının yükseltilmesi yönünde kararlılıkla ilerlemek.
Böyle kapsamlı bir vizyona sahip Örgütün en ciddi uğraşlarından birisinin kültür olması şaşırtıcı gelmemeli. 2010’da Meksika’da benimsenen siyasi bildiride bu konu çarpıcı bir şekilde belirtilmişti:“Bu 21. yüzyılın başında artık biliyoruz ki kültüre önemli bir yer verilmedikçe hiçbir kalkınma ‘sürdürülebilir’ olamaz. Gerçek insani kalkınma ancak kültür sürecine ve anılar, yaratıcılık, çeşitlilik, bilgi gibi kültürel faktörlere değer verildiği zaman etkili olabilir.”
Kentler için kültürel değerlere uygun politikalar yaratmayı amaçlayan ve “KÜLTÜR: GELECEĞİMİZİ KURARKEN” temasıyla düzenlenen zirvede 40’ı yabancı olmak üzere 70 kadar konuşmacının yanısıra 40 kadar da ‘on-line’ konuşmacı vardı. Salgın nedeniyle zorunlu olarak hibrid yani melez bir yöntemin uygulandığı toplantılarda 183’ü yabancı olmak üzere 518 katılımcının yanı sıra 350 kadar da “on-line” katılımcı yer aldı.
İzmir’e gelen yabancı katılımcılar arasında UCLG Genel Sekreteri Emilia Saiz dışında BM Kentsel Çözümler Dairesi Kentsel Uygulamalar Birim Başkanı Shipra Norong Suri, Kolombiya-Medellin Belediye Başkan Yardımcısı Alvaro Narvaez, Rusya-Kazan Belediye Başkan Yardımcısı Evgeniya Lodvigova, Lübnan-Dannieh Belediyeler Birliği Başkanı ve UCLG-MEWA Başkanı Mohamad Saadie, Marsilya Tarih Müzesi Müdürü Fabrice Denise, Portekiz-Lizbon Kültür ve Uluslararası İlişkiler Başkan Yardımcısı Catherina vaz Pinto, Moskova Kültür Mirası Daire Başkan Vekili Baş Arkeolog Dr. Leonid Kondrashev, Asya Belediye Başkanları Forumu Genel Sekreteri Goshtasb Mozaffari bulunuyordu.
Hibrit bir yöntem ile gerçekleştirilen toplantılarda, “on-line” katılımcıların da gelecek için İzmir’e yararlı olacağına inanıyorum. Bilindiği gibi Kemeraltı ve çevresini kapsayan ‘İzmir Tarihi Kent Merkezi’, geçtiğimiz Nisan ayında UNESCO Dünya Mirası Geçici listesine kabul edildi. Şimdi bu yönde alan yönetim planı hazırlanıyor. Dolayısıyla UNESCO Dünya Mirası Merkezi Başkan Yardımcısı Jyoti Hosagrahar’ın açılış konuşmasını yaptığı ‘Kültür ve Sürdürülebilir Turizm’ konulu oturumda Tarihi Kemeraltı AŞ (TARKEM) Genel Müdürü Sergenç İneler’in Kemeraltı’nın değerlerini aktardığı sunumu, UNESCO Dünya Mirası kalıcı listesine girmesinde İzmir’e bir avantaj sağlayacaktır. İzmir’in kültürel değerlerinin ele alındığı diğer oturumlarda da tanıtım olgusu dikkat çekti.
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun da katıldığı gala yemeğinde yaptığı konuşmada Başkan Tunç Soyer, Kültür Zirvesi’nin dünyanın geleceğine damga vuracağını belirterek zirve bildirisinde yazılanları adeta özetledi:
“İnsanlığın pandemi gerçekliği ile yüzleştiği 18 ayın ardından eskisi gibi yaşayamıyoruz. İnsanlığın bu büyük dönemecinde hayatın tüm alanlarının yeni bir temele, kültüre ihtiyacı var. Kültürün sadece sanat ile değerlendirilmesi sanat için de büyük bir tehlike arz ediyor. Bu nedenle cesur adımlar atarak yerel ve genel ölçekte yepyeni bir perspektif oluşturmalıyız. Bu zirvede ortaklaştığımız kavram olan ve sonuç bildirgemizde de yer alan kavram döngüsel kültür kavramıdır. Döngüsel kültür, kültürün 4 ana bileşenini birbirine bağlıyor. Doğayla, geçmişimizle, birbirimizle ve değişimin kendisi ile uyum.”
Etkinliğin son günü özellikle İzmir’e ilk kez gelen yabancı katılımcılar “Liman kentini’ adımladılar, ‘8500 yılın öyküsüne’ yolculuk yaptılar, ‘Levant’ın incisi İzmir’i’ tanıdılar. Birgi, Efes, Bergama gezilerinin tadı damaklarında kaldı. Böylece önemli bir uluslar arası buluşma daha geride kaldı. Umarız zirve oturumlarında ve sonuç bildirisinde ele alınan konular, saptanan görevler hayata geçer ve geniş kitlelere mal edilir.