Meteorolojik Kaynaklı Doğal Afet Nedir, Çeşitleri ve Zararları Nelerdir?
Doğal afetler toplumun sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel faaliyetlerini önemli ölçüde akarsa, can ve mal kaybına neden olan olaylardır. Doğal afetlerin büyük bir kısmı hava koşulları ile ilişkilidir. Meteorolojik şartlar ile meydana gelen ve ilişkili olan doğal afetler meteorolojik afetler olarak adlandırılır.
Meteorolojik afetler atmosfer olayları sonucu oluşur ve bu olaylar, insanlara faydalı olan sınırı geçtiği aştığı andan itibaren felaket özelliğini taşımaya başlıyor.
Meteorolojik afetler atmosferdeki hava hareketleri, okyanus ve yer yüzeyi şartlarına bağlı olarak değişir. Meteorolojik karakterli doğal afetler, sel, çay taşkınları, kar, buz örtüsü, çığ, aşırı soğuk, şiddetli rüzgârlar, tsunami, iklim değişikliği, kuraklık, küresel ısınma, dolu, orman yangınları vb. gibi afetlerdir. Çoğu durumda çok sayıda can ve maddi kayıplara neden olur. Bu felaketlerin neden olduğu zararlara bakalım:
Sel ve dere taşkınları – Aşırı yağmurlar veya diğer nedenlerle bir yerin geçici sular altında kalması sonucu meydana gelen doğal afetler. Bu felaketler sırasında ülke ekonomisine ciddi zararlar verebilir. Sel ve taşkınların sebep olduğu tehlikeli ve zararlı durumlar sırasına insanların suya düşerek boğulması, enerji ve iletişim hatlarının kaybı, toprak kaymalarının olması, çay yataklarında bulunan yerleşim alanlarının ve sanayi alanlarının su basması, altyapının kullanılmaz hale gelmesi vb. bu gibi olayları sıralamak mümkündür.
Kar ve buz bağlama – Sıfır derecede düşük sıcaklıkta buz kristalleri halinde yere ulaşan yağmur donarak buzlanır ve yaşamı olumsuz etkiler. Bu zaman hava, deniz ve kara ulaşımı yavaşı veya tamamen durabilir, enerji hatları ve dağıtım noktalarında sorunlar çıkabilir, kaza nedeniyle önemli ekonomik kayıplar meydana gelebilir, donma nedeniyle can kaybına neden olabilir.
Dolu – Sert buz şeklinde yere düşen, farklı şekil ve büyüklükte topa benzer veya düzensiz parçalar halinde olan yağmur türüdür. Büyüklüğü ve hızlı düşme nedeniyle insan, hayvan ve bitkiler için tehlike yaratabiliyor.
Çığ – Dağlık bölgelerde, yamaçlarda tabakalar halinde birikmiş kar kütlesinin iç ve dış etkiler sonucunda aşağı doğru hızla kaymasıdır. Bu doğal felaket sonucu yerleşim yerleri, yollar tamamen kapanabilir, çığ altında kalanlar yaşamlarını kaybedebilir.
Görüldüğü gibi her bir felaket bir şekilde hayat tarzının zorlaşmasına, maddi kayıplara, ağır derecelerinde ise hatta can kayıplarına bile neden bilir. Bu doğal afetler ile mücadelede ise ilk adım bu konuda bilgili olmaktır. Afetlerin zararlarını azaltabilmek ve onlardan korunabilmek için toplumdaki bilgi birikimini artırmak ve afetlere karşı hazırlıklı olmak gerekir. Bunun için afetler öncesinde, sırasında ve sonrasında zarar görmemek ve hayatta sağ kalmanın altın kuralları çeşitli yöntem ve araçlarla insanlara sürekli olarak ulaştırılmalıdır.
Meteorolojik kaynaklı doğal afetler deprem gibi diğer doğal afetlerden ayıran en önemli özellik, onların önceden tahmin edilerek erken haber alınabilmesidir. Bu özellikten yararlanılarak, can ve mal kaybında önemli bir düşüş ve ekonomik zararlarda önemli düşüşler sağlamak mümkündür. Dolayısıyla bu tür felaketler konusunda tahminlerin yapılması ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi önemli bir rol oynar.