Yakub Bey
- Önem : Germiyanoğulları Beyliği’nin kurucusu
- Ölüm : 1340 civarı
- Babası : Germiyanlı Kerîmüddin Alişîr
Germiyanlı Kerîmüddin Alişîr’in oğlu olan Yâkub Bey hakkında ilk kayda Ankara Kızılbey Camii minberinin 1299 tarihli kitâbesinde rastlanır. Buradan Selçuklular’a bağlı olarak Ankara’da hüküm sürdüğü, nüfuz alanını Kırşehir’e kadar uzattığı anlaşılır. Muhtemelen 1300’den itibaren bağımsız hareket etmeye başlayan Yâkub Bey devri Germiyanoğulları’nın en parlak dönemidir. XIV. yüzyılın başlarında Osmanlılar hariç, Aydın ve İzmir yörelerine uzanan geniş bir bölgedeki Türk beyleri Germiyanoğulları’na bağlıydı. İbn Fazlullah el-Ömerî, Germiyan hükümdarının Türk meliklerinin en büyüğü olup hepsinin memleketine hükmettiğini, hükümet merkezinin Kütahya olduğunu bildirir. Yâkub Bey zamanında Bizans’tan her yıl vergi ve kıymetli eşyanın geldiği bilinmekle birlikte, Yâkub Bey’in emîrleri, vezirleri, kadıları, hazineleri ve konakları olduğu söylenir. Yâkub Bey, Menderes nehri yakınlarındaki Tripolis şehrini aldıktan sonra Alaşehir’i kuşatınca Bizans imparatoru Küçük Asya’da kalan son arazi parçalarını kurtarmak için teşebbüse geçti ve paralı Katalan kuvvetlerini bu bölgeye yolladı. Bu savaşta Germiyanlılar profesyonel askerler olan Katalanlar karşısında bozguna uğradı. Yâkub Bey, Alaşehir’i ele geçiremeden geri çekildiyse de burayı haraca bağladı.
Mevlânâ’nın torunu Ulu Ârif Çelebi’nin Ladik ziyaretini anlatan Eflâkî, Germiyan Emîri Yâkub’un Ladik civarında ordugâh kurduğunu bildirir. Bu durum Denizli’deki İnançoğulları Beyliği’nin Germiyanlılar’a tâbi olduğu şeklinde yorumlanır. Yâkub Bey, 1314’te Anadolu beyliklerini itaat altına almak için İlhanlı Hükümdarı Olcaytu Han tarafından gönderilen ve Erzincan-Sivas arasında ordugâh kuran Emîr Çoban’ın yanına giderek ona bağlılığını bildirmek zorunda kaldı. İlhanlılar’ın Anadolu valisi Çobanoğlu Timurtaş Karamanoğlu’nu zorla itaat altına alınca Karahisar emîri Yâkub Bey’e sığınıp daha sonra da damadı olarak Germiyanlılar’ın Karahisar valiliğini yapmaya başladı. Yâkub Bey’in bundan sonra kuzeydeki komşusu Osmanlılarla arası açıldı. Osmanlı kaynaklarında yer alan rivayete göre Yâkub Bey’den teşvik gören Çavdar Tatarları, Orhan Gazi’nin Eskişehir’de bulunmasından faydalanarak Osmanlı topraklarına saldırdı, Karacahisar şehrini ve pazarını yağmaladı. Bu olaylar sırasında çıkan savaşta Germiyanlılar yenilgiye uğradı. Kaynaklarda bunların dışında Yâkub Bey hakkında bilgi yoksa da döneminde edebî ve ilmî faaliyetlerin arttığı, Kütahya’nın bir beylik merkezi olarak gelişme gösterdiği belirtilir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Varlık, Mustafa Çetin, Yâkub Bey, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2013, Cilt: 43, syf: 278-279
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Muhammed Kürd Ali
Tarihçi kişiliğiyle de bilinen Muhammed Kürd Ali, Türk dili ve edebiyatı, Fransız dili ve edebiyatı derslerinin ardından Arap dili ve edebiyatı ile tarih ilimleri tahsil etti. Altı yıl süren memuriyet hayatında Arapça ve Fransızca çeviriler yaptı. On altı yaşında gazeteciliğe başladı. Mısır’ın el-Muḳteṭaf dergisinde yayımladığı ilmî makaleleriyle Arap dünyasında şöhrete kavuştu. Mısır’da el-Muḳtebes dergisini çıkardı. Dergiyi Şam’a nakletti ve burada yayımını on yıl daha sürdürdü. Fransa’ya gitti ve burada birkaç ay kalarak kütüphanelerdeki yazma eserleri inceledi. Avrupa seyahatine çıktı. Bu seyahatten edindiği intibalarını kaleme aldı. Şam’da kurulan ilk Arap hükümetinin ordularıyla birlikte Şam’a döndü. Ardından Maarif Divanı başkanlığına getirildi. el-Mecmau’l-ilmiyyü’l-Arabî’yi kurarak ilk başkanı oldu ve hayatını bu akademiye adadı. Ayrıca Şam’da oluşturduğu arkeoloji kurumunun yanı sıra Zâhiriyye Kütüphanesi’nin gelişmesini sağladı. Bu kurumu yöneten Kürd Ali diğer Arap ülkelerinde de birer akademinin açılmasına çalıştı ve Kahire Akademisi’nin kurucusu ve ölümüne kadar üyesi oldu. Cemâleddîn-i Efgānî ile talebesi Muhammed Abduh’un başlattığı ıslah hareketini benimseyen Kürd Ali, Dımaşk Hukuk Enstitüsü’nde öğretim görevi üstlendiyse de genellikle resmî vazifelerden uzak kaldı. Ancak bir süre Maarif bakanlığı yaptı.
-
Ceride-i Havadis
Vekayi-i Mısriyye ve Takvim-i Vekayi’den sonra Türkçe yayımlanan üçüncü gazete olarak karşımıza çıkan Ceride-i Havadis, devletten belirli miktarda yardım alması nedeniyle yarı resmi yapıya sahiptir. Diğer ülkelerde olup bitenleri naklederek halka merak uyandıran ve bu yolla ticaret hayatının gelişmesi amacıyla ortaya çıkan bir yayım organı olarak yayımlanmıştır. 1840 ve 1860 yılları arasında, başlangıçta on günde bir yayınlanan Ceride-i Havadis, 139. sayısından itibaren haftalık olarak toplamda 1212 sayı yayımlanmıştır. 40 X 27 cm. ölçüsünde ikişer sütunlu dört sayfa olarak yayıma başlayan gazetenin sütun sayısı 329. sayıdan itibaren üçe çıkmıştır.
-
Robert Bertram Serjeant
İskoçya’nın Edinburgh şehrinde doğan ünlü İngiliz şarkşyatçı Robert Bertram Serjeant, öğrenimini bu şehirde tamamladıktan sonra Cambridge Üniversitesi Trinity College’da C.A. Storey’in danışmanlığında İslam dokumacılığı konusunda doktorasını tamamladı. Yine aynı süreçte İngiliz kolonisi olan Yemen’in Aden şehrine giderek Arap lehçeleri üzerinde çalışmalara başladı. İlk defa Aden Himaye Yönetimi’ne bağlı hükümet muhafızları biriminde resmi bir işe giren Robert Bertram Serjeant, takip eden yıllarda BBC Arapça Servisi’nde görev aldı. II. Dünya savaşının ardından Londra Üniversitesi’ne bağlı School of Oriental and African Studies’te Arapça okutmanlığına tayin edildi.
-
Berat Gecesi
Arapça berâe/berâet kelimesinin Türkçeleşmiş şekli olan Berat “iki şey arasında ilişki olmaması; kişinin bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğünün bulunmaması” anlamına gelir. Şâbanın on beşinci gecesinde Müslümanların Allah’ın affı ve bağışlaması ile günah yükünden kurtulacağı umularak bu geceye Berat gecesi dendi. Berat gecesi için Arapça eserlerde “şâbanın ortasındaki gece”, “mübarek gece”, “rahmet gecesi” mânalarına gelen terkipler kullanıldı. Hz. Peygamber’in, “Allah Teâlâ -rahmetiyle- şâbanın on beşinci gecesi dünya semasında tecelli eder ve Kelb kabilesi koyunlarının kılları sayısından daha fazla kişiyi bağışlar” buyurduğu rivayet edildi. Diğer bir rivayete göre de Hz. Peygamber, “Şâbanın ortasında gece ibadet ediniz, gündüz oruç tutunuz. Allah o gece güneşin batmasıyla dünya semasında tecelli eder ve fecir doğana kadar, ‘Yok mu benden af isteyen onu affedeyim, yok mu benden rızık isteyen ona rızık vereyim, yok mu bir musibete uğrayan ona âfiyet vereyim, yok mu şöyle, yok mu böyle!’ der” buyurmuştur.
-
Sokrates
Yunan felsefesinin en önemli isimlerinden, Atina’nın usta öğretmeni Sokrates, günümüzde tarihin en önemli düşünürleri arasında yer almaktadır. Antik Yunan filozoflarından oluşan, içerisinde Platon gibi önemli bir filozofun da bulunduğu çok sayıda öğrenci yetiştirdi. Hayatı boyunca düşünce üreten ancak düşüncelerini derleyecek kitap yazmayan Sokrates’in düşüncelerinin buna rağmen yaşıyor olması önemlidir. Entelektüel bir kışkırtıcı olarak Atinalılarla sürekli olarak politika ve ahlak konusunda sürtüşmeler yaşayan Sokrates bu bitmek bilmeyen mücadelesi hayatına mal oldu. 71 yaşında şehir yöneticilerine hakaret ettiği gerekçesiyle tutuklandı. Suçlu bulunmasının ardından Sokrat’a kendi suçu için nasıl bir cezayı uygun gördüğü sorulmuştur. Buna yanıt olarak Sokrat; liderlerin cehaletini ifşa ettiği için kendisine maaş bağlanması gerektiğini söylemiştir. Sonuç itibariyle Sokrates,baldıran zehri içerek intihar etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun