1. Polisakkarit kapsül (PS)
2. Endotoksin (LPS)
3. IgA proteaz
KLİNİK
Meningokoksik enfeksiyonlarda, kompleman konakçı savunmasının önemli bir yönünü oluşturur.
Kompleman eksikliklerinde en sık izole edilen menenjit etkeni N. menengitidis’dir.
N. meningitidis epidemik menenjit etkenidir ve nazofarinks mukozasına yerleşirler. Portör taramasında nazofarinksten örnek alınır.
2 önemli hastalık oluşturur:
1. Menengokoksemi
2. Menenjit
Waterhouse-Friderciehsen sendromu meningokoksemi sonucu oluşur.
Waterhouse-Fridrichsen sendromu:
Yüksek ateş
Şok
Yaygın purpura
DIC
Sürrenal yetmezlik ile karakterizedir.
Döküntü endotoksine bağlı gelişir ve döküntüden bakteri izole edilebilir.
Tanı
kan ve BOS örneklerinin yayma ve kültürleriyle yapılır.
Meningokoksik menenjitin hızlı tanısında BOS’da kapsül polisakkaritlerini saptayan lateks aglütinasyon testi yapılır.
Tedavi:
Meningokok enfeksiyonlarında tek tedavi penisilin G‘dir.
Penisiline allerjisi olan menenjit hastalarında Kloram fenikol tercih edilir.
3. kuşak sefalosporin (sefotaksim, seftriakson)
Proflaksi
Meningokok profloksisi rifampisin, minosiklin, siprofloksasin kullanılır.
A, C, Y, W-135 suşları için aşısı var.
KİNGELLA
Gram negatif basil ya da kokobasil
İnsanda en sık enfeksiyona yol açan tür K. kingae’dir.
Tümü oksidaz pozitiftir ve Neisseria ve Moraxella’dan farklı olarak katalaz enzimleri bulunmaz.
Ağız hijyeni bozuk olan kişilerde farenjit veya mukozal ülserasyonlar gibi giriş kapılarının olması durumunda orofarinksten kan akımına karışabilir.
Kalp kapakları, eklem boşluğu ve iskelet sistemine spesifik olarak tropizm gösterdiği için en sık görülen enfeksiyonları özellikle çocuklarda olmak üzere septik artrit ve osteomiyelitler, tüm yaş gruplarında ve altta yatan kongenital malformasyon, romatizmal kalp hastalığı, protez kapak gibi hazırlayıcı faktörlerin varlığında endokarditler ve meningokoksemi veya dissemine gonokoksik enfeksiyona çok benzeyen sepsis tablolarıdır.
K. kingae’ye penisilin, ampisilin, sefalosporinler, aminoglikozitler, trimetoprim / sülfametoksazol ve florokinolonlar etkilidir.
ASİNETOBAKTER
Acinetobacter baumannii en çok izole edilen suştur.
Gram (-) diplokoktır. Bu nedenle Neisseria ile karışır.
Nazokomial enfeksiyon yapar.
Katater enfeksiyonu, mekanik ventilatör pnomoni etkenidir.
Tedavi
gentamicin, amikacin, tobramycin
MORAXELLA
Moraxella cinsi içindeki birçok tür normal üst solunum yolu florasında bulurlar ve sinüzit, konjunktivit, bronşit, septik artrit, osteomiyelit, peritonit ve menenjit gibi klinik tablolara da yol açabilirler.
İnsanda en sık enfeksiyona neden olan M. Catarrhalis
Neisseria türleri gibi küçük, gram negatif diplokok görünümünde, kapsülsüz ve sporsuz bakterilerdir.
Karbonhidratları oksidatif ya da fermentatif yolla kullanamazlar ve bu nedenle asakkarolitik bakteriler olarak adlandırılırlar. Oksidaz, DNAse ve katalaz enzimleri pozitiftir.
M. catarrhalis kökenlerinin %90’ından fazlası beta laktamaz üretimi nedeniyle penislinler, ampisilin ve birinci kuşak sefalosporinlere dirençli hale gelmiştir.
Beta laktamla beta laktamaz inhibitörlü kombinasyonlar ile ikinci ve üçüncü kuşak sefalosporinler M. catarrhalis’in salgıladığı beta laktamazlara dayanıklıdır ve ampirik tedavide kullanılabilirler.
GRAM (-) BASİLLER
Gram (-) basiller geniş bir grup olduğundan gruplara ayrılarak incelenir.
Hastane enfeksiyonlarının en sık rastlanan etkeni Gram (-) basillerdir. (E. coli, pseudomonas, serratia…)
Klinik önemi olan Gram (-) basiller:
1. Enterobacteriacea’lar
2. Solunum yolu enfeksiyonlarına eşlik eden grub
3. Zoonotik grup
ENTEROBAKTERİCEA
Enterobacteriaceae familyasına ait mikroorganizmalar klinik örneklerden en sık izole edilen bakteri grubunu oluşturmaktadırlar.
Familya içindeki bazı cinsler insan için her zaman patojendirler (Salmonella, Shigella, Yersinia pestis), bazıları ise florada yer alırlar, ancak bulundukları normal vücut bölgelerinden ayrıldıklarında fırsatçı enfeksiyonlara neden olurlar (Eschericlıia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis).
Hepsi gram (-) sporsuz basillerdir.
Enterobakterillerde 4 metabolik olay ortaktır: