DENİZCİLİK ARALIK AYINA HIZLI GİRİYOR
Kasım ayı denizcilik açısından son derece hareketli geçti denebilir. Başta Amerika’daki seçim ve kimilerine göre sürpriz olan Donald Trump zaferi başta olmak üzere, emtialardaki ve navlun piyasalarındaKİ hareketler armatörleri umutlandırmışa benziyordu. Gemi alım-satım brokerleri yılın son çeyreğinde gemi alımlarının iki kat hızlandığını ifade etti. Uluslararası Denizcilik Örgütü’nden de (IMO) yeni haberler var.
Navlun piyasalarına bakılırsa, Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) özellikle ABD seçimlerinden sonra hızla yükselmeye başladı. Ekim ayını 850 puan civarında kapatan BDI bu makalenin kaleme alındığı Kasım’ın son haftasına 1.200 puan seviyesinde girdi ve neredeyse yüzde 30’luk bir artış kaydetti. Gelirler açısından bakılırsa, Capesize tipi gemilerin günlük gelirleri Kasım’ın son haftasında 20.000 Dolar civarını gördü. Panamax tonajı Ekim’de 5.800 Dolar/gün civarında ortalama gelir elde etmişti, Kasım’da ise 10.000 Dolar/gün seviyesi aşıldı. Supramax ve Handysize gemilerin gündelik gelirleri ise sırasıyla 8.500 ve 6.250 Dolar/gün civarında seyretti. Atlantik’te Handysize gemilerin günlük gelirleri bazen Panamax’ları geçmekteydi. İki aydır vurguladığımız üzere kuru yükte Eylül ayının yatay geçilmesi iyiye işaretti ve bir şeylerin geçen senenin aksine “olması gerektiği gibi” ilerlediğinin işaretini vermişti. Bu noktadan sonra dünya ticaretine tesir edecek konjonktürel bir olumsuzluk olmazsa BDI Aralık ayı sonuna kadar 1.500 puanı zorlayabilir, Noel dönemine kadar da bu noktada tutunabilir. Bundan sonra ise Çin’in yeni yıl tatiline kadar düşüşler görülecektir. Bu da beklenen bir hareket olacaktır.
“TRUMP” ETKİSİ DENİZE KADAR ULAŞTI
Bu iyileşmeye neyin sebep olduğunu denizcilik analistlerinden tam anlamıyla çözebilen yok. Fakat mevsimsel hareketler, Donald Trump’ın ABD’de agresif büyüme politikası izleyeceğini açıkça ifade etmesi, Çin’in toparlanmaya başlaması gibi faktörler sıralanıyor. Örneğin Trump’ın gelmesiyle Dow Jones Ortalama Taşımacılık Endeksi 19 aylık zirvesine çıktı. NASDAQ borsasına kote olan bazı denizcilik şirketlerinin hisseleri yüzde 100’ün üzerinde prim yaptı. Öte yandan uzun vadede Trump’ın NAFTA’dan (Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması) çekileceğini söylemesi, Transatlantik ve Transpasifik ticaret anlaşmalarına soğuk bakması bir tezat teşkil ediyor. Bu konuda denizcilik dünyasında da kafalar karışık.
BWM VE DÜŞÜK KÜKÜRTLÜ YAKIT SEKTÖRÜ ETKİLEYECEK
Bu arada geçen ay Balast Suyu Yönetimi Sözleşmesi (BWM) üzerine tartışmalardan bahsetmiştik. Bu ay düzenlenen 70'inci Deniz Çevresini Koruma Komitesi (Marine Environment Protection Committee - MEPC) toplantısında bu konuda hala net bir duruş sergilenmedi. Ama MEPC’de önemli bir karar alınarak 2020’den itibaren tüm dünyada gemilerin ancak yüzde 0.5 kükürtlü yakıt yakması kararlaştırıldı. Eğer küresel rafineri kapasitesi gemilere yeterli düşük kükürtlü yakıt sağlayacak olursa bu tarihin 2025’e kadar uzaması muhtemel. Bu limiti sağlamak için armatör ya çok pahalı baca gazı arıtma sistemleri takacak ya da düşük kükürtlü ama çok daha pahalı yakıta geçecek. Her iki ihtimal de armatöre yeni bir masraf demek. BWM ve düşük kükürtlü yakıt konuları denizciliğe ciddi tesirleri olacak iki faktör. Öyle ki ünlü piyasa analiz şirketi Drewry’ye göre bu etmenlerin hurdaya çıkışları hızlandırmasıyla kuru yük navlunları 2016’daki dipten sonra önümüzdeki beş yılda iki katına çıkabilir. Tabii buna gemi siparişlerinin önümüzdeki iki yılda finansman kıtlığı sebebiyle dibe vuracak olması da tesir edecek. Karadeniz ve Akdeniz’de çalışan 1.000-12.000 DWT kapasiteye haiz kosterlerin navlun endeksi olan İstanbul Navlun Endeksi (ISTFIX) Kasım ayına da Ekim ayındaki momentumla girdi. ISTIX, 2016 ilk çeyreğinden bu yana ilk kez 580 puanı aştı. 5.000-6.000 Dwt gemilerin gelirleri günde 2.750 Dolar, 8.000-10.000 Dwt gemilerinkiler ise 5.000 Dolar/gün civarını aştı...