genel bakış
Fıtıklaşmış disk nedir?
Fıtıklaşmış bir disk, omurganın (omurga) yaralanmasıdır. Omurganızda, kafatasınızın tabanından kuyruk kemiğinize uzanan bir dizi kemik (omur) var. Omurlarınız arasında disk adı verilen yuvarlak yastıklar bulunur. Diskler, kemikleriniz arasında tampon görevi görerek kolaylıkla eğilmenizi ve hareket etmenizi sağlar. Bu disklerden biri yırtıldığında veya sızdırdığında buna disk fıtığı denir.
Fıtıklaşmış diskler yaygın mıdır?
Her yıl, insanların %2’sine varan oranda fıtıklaşmış bir disk oluşur. Fıtıklaşmış diskler, boyun ve/veya kol ve sırt ve/veya bacak ağrısının (siyatik) önde gelen nedenidir. Omurga boyunca herhangi bir yerde olabilirler, ancak fıtıklaşmış diskler en sık alt sırt veya boyunda görülür. Fıtıklaşmış bir diskin sırtın ortasında olması nadirdir.
Fıtıklaşmış diskleri kim alır?
30 ila 50 yaşları arasındaki kişilerin fıtıklaşmış bir disk alması daha olasıdır. Sorun erkekleri kadınlardan iki kat daha sık etkiler. Diğer risk faktörleri şunları içerir:
- Aynı pozisyonda uzun süre oturmak.
- Aşırı kilolu olmak.
- Ağır nesneleri kaldırmak.
- İş, spor veya hobiler için tekrarlayan bükme veya bükme hareketleri.
- Sigara içmek.
Belirtileri ve Nedenleri
Fıtıklaşmış bir diske ne sebep olur?
Diskler yumuşak, jel benzeri merkezlere ve jöle çörek gibi daha sıkı bir dış katmana sahiptir. Zamanla, dış tabaka zayıflar ve çatlayabilir. Fıtıklaşmış bir disk, iç “jöle” maddesi çatlağı ittiğinde meydana gelir. Sızan materyal yakındaki omurilik sinirlerine baskı yapabilir.
Aşağıdakiler dahil olmak üzere çeşitli faktörler disk yırtılmasına katkıda bulunabilir:
- yaşlanma
- Aşırı kilo.
- Tekrarlayan hareketler
- Uygun olmayan kaldırma veya bükülme nedeniyle ani zorlanma.
Fıtıklaşmış bir diskin belirtileri nelerdir?
Fıtık disk belirtileri, sorunun omurganızda nerede olduğuna bağlı olarak değişir. Semptomlar hareketle kötüleşir ve dinlenme ile iyileşir.
Sırtta fıtıklaşmış veya kaymış disk (fıtıklaşmış bel diski)
Bel fıtığı olan bir diskin “siyatik siniri” ağrısına neden olması yaygın bir durumdur. Bu keskin ağrı genellikle kalçanızın bir tarafını bacağınıza ve bazen de ayağa vurur. Belinizde fıtıklaşmış bir diskin diğer belirtileri şunlardır:
- Sırt ağrısı.
- Bacaklarda ve/veya ayaklarda karıncalanma veya uyuşma.
- Kas Güçsüzlüğü.
Boyunda fıtık veya disk (fıtıklaşmış servikal disk)
Boynunuzdaki fıtıklaşmış bir diskin belirtileri şunlardır:
- Omuz bıçaklarınızın yakınında veya arasında ağrı.
- Omzunuza, kolunuza ve bazen elinize ve parmaklarınıza yayılan ağrı.
-
Boyun ağrısı, özellikle boynunuzun arkasında ve yanlarında.
- Boynunuzu bükerken veya döndürürken artan ağrı.
- Kollarınızda uyuşma veya karıncalanma.
Teşhis ve Testler
Fıtıklaşmış bir disk nasıl teşhis edilir?
Sağlık uzmanınız kapsamlı bir muayene yapacaktır. Fiziksel sırasında, sağlayıcınız ağrınızı, kas reflekslerinizi, hislerinizi ve kas gücünüzü değerlendirecektir. Sağlayıcınız ayrıca aşağıdakiler gibi testler de isteyebilir:
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI): Fıtık olduğundan şüphelenilen bir disk için en yaygın ve doğru görüntüleme testi bir MRI’dır.
- röntgen: X-ışınları almak, diğer sırt veya boyun ağrısı nedenlerini ortadan kaldırmaya yardımcı olur.
- Bilgisayarlı tomografi (BT): Bir BT taraması, omurganızın kemiklerini gösterir. Fıtıklaşmış diskler, omuriliğinizin ve sinirlerinizin etrafındaki boşluğa hareket edebilir ve onlara baskı yapabilir.
- Miyelogram: Miyelogram, BT taraması için X-ışını kılavuzluğu kullanılarak omurganıza bir boya enjeksiyonunu içerir. Boya, spinal kanalın daralmasını (spinal stenoz) ve fıtıklaşmış diskinizin yerini ortaya çıkarabilir.
- Elektromiyogram (EMG): Bu test, çeşitli kaslara küçük iğneler yerleştirmeyi ve sinirlerinizin işlevini değerlendirmeyi içerir. EMG, fıtıklaşmış bir diskin hangi siniri etkilediğini belirlemeye yardımcı olur.
Yönetim ve Tedavi
Fıtıklaşmış disk ağrısını gidermek için evde ne yapabilirim?
Çoğu durumda, fıtıklaşmış bir diskten kaynaklanan ağrı zamanla kaybolabilir. Diskiniz iyileşirken ağrıyı azaltmak için şunları yapabilirsiniz:
- Ağrı şiddetliyse bir ila üç gün dinlenin, ancak sertliği önlemek için uzun süre yatak istirahatinden kaçınmak önemlidir.
- İbuprofen veya asetaminofen gibi reçetesiz satılan bir ağrı kesici alın.
- Etkilenen bölgeye ısı veya buz uygulayın.
Ne zaman doktora görünmeliyim?
Başlangıçta, fıtıklaşmış disk ağrısını evde tedavi edebilirsiniz. Ancak aşağıdaki durumlarda doktorunuzu görmelisiniz:
- Ağrı işe giderken olduğu gibi günlük yaşama müdahale eder.
- Belirtiler dört ila altı hafta sonra daha iyi olmaz.
- Semptomlar kötüleşir.
- Mesane veya bağırsak kontrolü kaybı geliştirirsiniz.
- Kollarınızda, ellerinizde, bacaklarınızda veya ayaklarınızda karıncalanma, uyuşma veya güç kaybı fark edersiniz.
- Ayakta durmakta veya yürümekte zorlanıyorsanız.
En iyi kaymış disk tedavisi nedir?
Belirtileriniz düzelmiyorsa daha gelişmiş tedavilere ihtiyacınız olabilir. Sağlık hizmeti sağlayıcınız şunları önerebilir:
- İlaç tedavisi: Sağlayıcınız bir anti-inflamatuar ağrı kesici veya kas gevşetici reçete edebilir.
- Fizik Tedavi: Bir fizyoterapist size sinirleriniz üzerindeki baskıyı hafifletmeye yardımcı olacak bir egzersiz programı öğretir. Egzersiz sıkı kasları gevşetir ve dolaşımı iyileştirir.
- Omurga enjeksiyonları: Epidural veya sinir bloğu olarak adlandırılan spinal enjeksiyon, steroid ilacının doğrudan omurganıza enjekte edilmesidir. İlaç, disk herniasyonundan kaynaklanan sinirin şişmesini ve iltihaplanmasını azaltır. Bu, vücudunuzun daha hızlı iyileşmesini ve aktiviteye geri dönmesini sağlayacaktır.
- Ameliyat: Nadir durumlarda, büyük bir fıtıklaşmış disk, mesane veya bağırsaktaki sinirlere zarar verebilir. Bu acil ameliyat gerektirebilir. Acil olmayan durumlarda, diğer tedaviler başarısız olduğunda cerrahi bir seçenektir. Spinal dekompresyon cerrahisini gerçekleştirmenin çeşitli yolları vardır, ancak amaç sinir üzerindeki baskıyı azaltmaktır.
Omurga ameliyatı olmam gerekecek mi?
Fıtıklaşmış diskler, 10 kişiden 9’unda zamanla veya ameliyatsız tedavi ile kendi kendine iyileşir. Diğer tedaviler semptomlarınızı gidermezse, sağlık uzmanınız ameliyat önerebilir. Omurilik ve sinirler üzerindeki baskıyı azaltmak için aşağıdakiler de dahil olmak üzere birden fazla cerrahi teknik vardır:
- diskektomi Fıtıklaşmış diskinizi çıkarmak için.
- laminektomi Fıtıklaşmış bir diskin etrafındaki kemiğin bir kısmını çıkarmak ve omurilik kanalınızı genişletmek için.
- Yapay disk cerrahisi hasarlı fıtıklaşmış bir diski yapay olanla değiştirmek için.
- spinal füzyon omurganızı daha stabil hale getirmek için iki veya daha fazla omurları doğrudan birleştirmek için.
önleme
Fıtıklaşmış bir disk almaktan nasıl kaçınabilirim?
Fıtıklaşmış bir diski önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak riskinizi şu şekilde azaltabilirsiniz:
- Uygun kaldırma tekniklerini kullanmak. Belden bükmeyin. Sırtınızı düz tutarken dizlerinizi bükün. Yükü desteklemek için güçlü bacak kaslarınızı kullanın.
- Sağlıklı bir kiloyu korumak. Aşırı kilo, alt sırt üzerinde baskı oluşturur.
- İyi duruş uygulamak. Yürürken, otururken, ayakta dururken ve uyurken duruşunuzu nasıl iyileştireceğinizi öğrenin. İyi duruş, omurganızdaki yükü azaltır.
- germe Sık sık uzun süre oturuyorsanız, germe molaları vermek özellikle önemlidir.
- Yüksek topuklu ayakkabı giymekten kaçınmak. Bu tür ayakkabılar, omurganızı hizadan çıkarır.
- Düzenli egzersiz yapmak. Omurganızı desteklemek için sırt ve karın kaslarınızı güçlendiren egzersizlere odaklanın.
- Sigarayı bırakmak. Sigara içmek diskleri zayıflatabilir ve onları yırtılmaya karşı savunmasız hale getirebilir. Sigarayı bırakmayı düşünün.
Görünüm / Prognoz
Fıtıklaşmış diskleri olan insanlar için görünüm nedir?
İnsanların %90’a kadarında fıtıklaşmış disk ağrısı kendi kendine veya basit tıbbi bakımla iyileşir. Muhtemelen bir ay içinde daha iyi hissedeceksin. Aksi takdirde, sağlık uzmanınızı görmelisiniz. Bazı insanlar, spinal enjeksiyonlar veya ameliyat gibi daha agresif tıbbi önlemlere ihtiyaç duyar.
Fıtıklaşmış bir disk daha da kötüleşir mi?
Tedavi edilmeyen fıtıklaşmış bir disk daha da kötüleşebilir. Bu, özellikle buna neden olan faaliyetlere devam ederseniz doğrudur – örneğin, işiniz nedeniyle geliştiyse. Kötüleşen bir rüptüre disk, etkilenen bölgede kronik (devam eden) ağrıya ve kontrol veya his kaybına neden olabilir. Dört ila altı haftalık konservatif bakımdan sonra hala semptomlarınız varsa, sağlık uzmanınıza görünün.
Beraber yaşamak
Doktoruma ne sormalıyım?
Doktorunuza sormanız gereken sorular şunlardır:
- Dinlenmem gerekiyor mu? Ne kadar süreliğine?
- Ne kadar yürüyüş veya başka aktiviteler yapmalıyım?
- Yardımcı olabilecek egzersizler var mı?
- Hangi ağrı kesici ilaçları almalıyım?
- Buz veya ısı yardımcı olur mu?
- Omurga enjeksiyonlarını düşünürseniz, ağrımı hafifletmeye yardımcı olabilecek enjeksiyon hangisidir? Riskler nelerdir?
- Ameliyat olmayı düşünüyorsanız, ameliyat seçeneklerim nelerdir? Riskler nelerdir?
Fıtıklaşmış bir diske sahip olmak, hareket etme konusunda isteksiz olmanıza neden olabilir. Ancak yatağa gitmeyin – çok az hareket, tekrar kalktığınızda ağrıyı daha da kötüleştirebilir çünkü kaslar sertleşir. Aktif kalmaya çalışın ve sağlık uzmanınızın germe önerilerine uyun. Reçetesiz satılan bir ağrı kesici ile birlikte hafif hareket, çoğu insanın birkaç hafta içinde daha iyi hissetmesine yardımcı olur.