|Abdullah Cevdet (1869 - 1932)|
|İttihat ve Terakki'nin saç ayağı: Cemal, Enver ve Talat Paşalar|
Listesinden mebus seçildiği İttihat ve Terakki kurmaylığının, Maarif Nazırı olması teklifini ısrarla reddetmesi, Gökalp'in, söz konusu siyasal teşekkülle arasında cereyan eden karşılıklı (ideolojik, fikri ve siyasi) etkilenme ve beslenmeyi olumsuz etkileyen bir husus olmamıştır.
5 - Ziya Gökalp, en büyük yenilgisini Ali Emiri Efendi karşısında yaşamıştır
|Tarihimizin en büyük bibliyofillerinden Ali Emiri|
Efendi (1857 - 1924)
Türk dili, medeniyeti, harsı ve kültürüyle ilgili en temel ve en önemli kaynaklardan olan ve asırlardan beri de kayıp olan Kaşarlı Mahmud’un ‘Divan-ı Lügat-ı Türk’ isimli anıtsal sözlüğünü, 1910'da, büyük ölçüde şans eseri olan bir yolla, sahaflarda bulan Ali Emiri Efendi, onu, İttihad-ı Terakki (o dönemin Osmanlı Devleti olarak da okunabilir) adına satın almak için her yolu deneyen (evvel emirde de zaten yıldızının barışık olmadığı ve hiç geçinemediği) Ziya Gökalp’ı her seferinde reddetmişti. Ali Emiri'nin, dönemin çok güçlü simalarından birisine reva gördüğü bu ağır muamele, o günün sosyo-politik ikliminin, alimlerin kaprislerini nasıl da tölere ettiğini göstermesi bakımından, tipik ve enteresan bir vakıadır.
|Kürşad - Bozkurt kompozisyonu Ülkücü |
ikonografinin en önemli leitmotivlerindir.
|Türkçülüğün - Turancılığın önemli simalarından Hüseyin|
Nihal Atsız (1905 - 1975) da Ziya Gökalp'ten etkilenmişti.
Ziya Gökalp’ın kendisi totaliter bir zihniyete sahip olmasa da; savunucusu ve kanaat önderlerinden olduğu solidarist (toplumsal dayanışmacı) ve korporatist (mesleki dayanışmacı) zihniyetler; sınıf ayrımını, sömürüyü ve sınıf mücadelesini inkâr eden; mesleki toplulukları temel sosyal birim ve bunlar arasındaki işbirlikçi ve dayanışmacı ilişkileri de örnek sosyal rol model olarak gören anlayışlar olmaları hasebiyle, 1.inci Dünya Savaşı sonrasındaki otoriter ve totaliter sistemlerin fikri arka plânı oluşturmuşlardır.
8 - Turancılığın amentüsünü yazdı
|Türk milliyetçiliğinin büyük ülküsü: Turan,|
Türk Devletleri Büyük Birliği
Vatan büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan
|Ziya Gökalp'ın fikri mirası Türkeş'ten Evren'e çok sayıda|
politik lideri etkilemiştir.
Bu durum, kusursuz ifadesiyle mükemmel kristalizasyonunu 12 Eylül 1980 darbesini yapan Kenan Evren'in 'şayet teslim olmasaydı, vurulacaktı' dediği Türkeş'le, hemen her önemli ve stratejik konuda aynı fikri, siyasi ve ideolojik koordinatlarda buluşmasında ve Türk milliyetçiliğinin önemli kadrolarından Agâh Oktay Güner’in 'Fikri iktidarda kendi zindanda bir kadroyuz' sözü ile, Türkeş'in Evren’e yazdığı mektupta vurgu yaptığı '12 Eylül’den bu yana vaki beyanlarınız, bizim de yıllardır savunmaya çalıştığımız düşüncelerin değişik bir üslupla teyidi niteliğindeydi' deyişinde bulmuştur (4).
Bir diğer deyişle, Recep Tayyip Erdoğan'dan Kemal Kılıçdaroğlu'na, Devlet Bahçeli'den Cübbeli Ahmet Hoca'ya, Selahattin Demirtaş'tan Doğu Perinçek'e, Osman Pamukoğlu'ndan Meral Akşener'e kadar, Türkiye Toplumsal Formasyonunun neredeyse bütün farklı kesimlerini temsile ve kucaklamaya ehil, mümeyyiz ve mümessil olan siyasi önderlikler; Türkiye, bölge ve dünya hakkında bir ideolojik / fikri / politik duruş sergilediklerinde, halâ, geçmişi bir asrı aşan 'Gökalpyen' tezlerle, ya da, bunların anti-tezleriyle konuşmak durumunda kalıyorlarsa; 'Ziya Gökalp'in ruhu terk etmedi bu toprakları!' demenin bir aşırı yorum değil; verili aktüel hali kuşatan bir tespit olduğu söylenebilir pekalâ (5).
dipnotlar:
(1): Argumentum ad hominem için bknz. http://tr.wikipedia.org/wiki/Ad_hominem
İndirgemecilik problematiğine eleştirel yaklaşan bir metin için bknz.
http://ziyaversencan.blogspot.com.tr/2015/02/yukseltgemecilik-oxidationism-ya-da.html
(2): Ziya Gökalp'ın, o kurşunu, 30 yıl boyunca kafasında taşıyıp taşımadığına dair olan tartışma büyük ölçüde spekülatiftir. Bu temelde yürütülen müzakerenin ateşine odun atmaktansa, iki hususun; 1 - Türkçülük bayraktarlığına soyunmasının Kürt milliyetçileri ile İslâmcılarda neden olduğu ideolojik ve itikadi reaksiyonların hayatına yansımalarının ve 2 - Abdullah Cevdet'ten aldığı materyalist dünya görüşünün, İslâmcı kabulleriyle çatışmasının yarattığı manevi ve fikri basıncın yanında, o kurşunu, delikanlılık çağından ölene değin taşımış olmasının yol açabileceği muhtemel fizyolojik sıkıntının pek küçük ve önemsiz kalmış olması gerektiğini varsaymanın daha anlamlı olacağını düşünenlerdenim doğrusu.
(3): Ali Emirî ve Divan-ı Lügat-ı Türk'le ilgili tafsilatlı bir deneme için bknz.
http://ziyaversencan.blogspot.com.tr/2016/06/ali-emiri-efendi-divanu-lugatit-turku.html
(4): Ruşen Çakır'ın konuyla ilgili metni için bknz. http://rusencakir.com/MHP-GERCEGI-7-Artik-Ocaklar-Tutuyor/2277).