

Yayımlanan Sayı : 485
Ud bir tutku olunca... - 28.01.2008
Udi Rabih Abou-Khalil, Avrupa caz ortamında, özellikle son on yılda adı çok duyulan bir müzisyen. Onun için bir 'caz müzisyeni' demek zorlama bir tespit olur. Müziğinde, özellikle Amerikan caz müziğinin, bu müziğin avangart açılımlarının açık izlerine rastlanır. Ama, müziğinin asıl kökü, Lübnan'da doğup büyüdüğü, yetiştiği için, Arap müzik formları. Kendi müzikal konseptinde bu iki buluşmayla da yetinmemiş. World music tanımına çokça yaklaşan kompozisyonları da var. Hint ve Japon başta olmak üzere birçok Uzakdoğu müziğinin ritim ve motiflerinden sıkça yararlanmış. Eh, uzun yıllardır Avrupa'da yaşayınca, eğitimini de burada yapınca klasik müzik geleneğinin derin izlerine, formlarına müziğinde kıyasıya rastlanıyor. Bu türler daha da çeşitlenebilir. Önemli olan, tüm bu müzikleri kendi konsepti içinde buluşturup benzersiz bir sound'a dönüştürmesi. Ama, ağırlık itibariyle, Arap gamlarıyla, doğaçlama cümlelerinin bütünleşmesi noktasında belirir bu müzik. Bu müzikal konseptin oluşmasında, en önemli faktörlerden biri, her albüm projesinde, farklı müzik çizgilerini temsil etseler de, müzik vizyonu inanılmaz geniş birçok ustayı bir araya getirmesi. Arap dünyasının ünlü neyzeni Selim Kusur'a caz tarihinin devlerinden Charlie Mariano'ya, bir world music protogonisti Michel Godard'a ya da ünlü klasik müzik topluluğu Balonescu Quartet'a, farklı birliktelikler içinde rastlanabilir.
Uzun yıllardır birbirinden orijinal müzik projeleriyle, Ortadoğu enstrümanı udu özellikle Avrupa'ya tüm incelikleriyle tanıtmayı başarmış bu usta, yeni albümü "Il Sospiro" ile bugünlerde herkesi şaşırtıyor. Çünkü ilk defa, yanında hiçbir müzisyen olmadan, enstrümanı udla bir solo albüm çıkardı. Gerçi bu yadırgatıcı bir durum olmamalı. Çokseslilik onun müzik tavrında hiçbir zaman saplantı olmadı. Khalil'in temel özelliklerinden biri, oryantalist bir müzik tavrına hiçbir zaman prim vermemesi. Temel dayanağı hep otantik Arap melodileri, ezgileri oldu zaten. Bu müzikleri, özünü, aslını zedelemeden sound'una taşıdı. Batının ticari kriterleriyle zaten hiç anlaşmadı. Müziğin kendi sorunlarını incelerken, hep çokkültürlü bir müzik vizyonuyla varoldu. Ama, işin ilginci, ticari olmadığı halde, satışı 500 bini aşan albümleri de oldu.
"Il Sospiro"da, yeni müzik fikirleriyle dolu sanatçı. Kompozisyonlarında daha çok kendi iç dünyasını dışavuruyor. Uduyla oluşturduğu melodiler, aslı, kökü olan makam müziğine sadakatiyle dolu. Ama, tüm bu bağlılığın içinde, hiçbir varyeteye başvurmadan, klasik müzik ve gitar geleneğinden aldığı esinleri bestelerinin içine abartısız biçimde, özünü bozmadan taşımış. Parçaların en çok dikkat çeken yanı, "kendiliğindenciliği". Abou-Khalil'in dinleyicisiyle kurduğu en yakın, içli bağı yansıtıyor parçalar. İçten, canlı ve duygu yüklü bir müzisyen kişiliği öne çıkar albümde. Virtüöziteye hiç başvurmuyor, nostaljik bir atmosfer de yaratmıyor.
Melodik açıdan inanılmaz zenginliklerle dolu, toplam on üç parça var. Yepyeni form denemelerinin yapıldığı parçalarda kendine has doğaçlamacılık ön planda. Udla gitarın ruh ortaklığını yansıtan örneklere de rastlanıyor albümde. Ama, 'udu gitar gibi çalmak' Rabih'in hiçbir zaman derdi olmadı. Hep udun imkanlarını zenginleştirmekle uğraştı. Udun bir solo enstrüman olarak, tüm hakikiliğiyle dünyada ulaştığı düzeyi göstermesi açısından zor rastlayacağımız bir albüm bu.
Rabih Abou-Khalil/Il Sospiro/RKD