Disleksi nörolojik bir durum olup, kişinin okuma ve yazma ile ilgili fonksiyonlarının olumsuz yönde etkilendiği bir özel öğrenme güçlüğüdür. Beynin kelimeleri oluşturan sembollerin ve kelimelerin hangi seslerden meydana geldiğini algılaması ile ilgili bir problem olarak ifade edilebilir.
Disleksi üzerine ilk çalışan nörologlardan Samuel T. ORTON disleksinin sık karşılaşılan özelliklerini şöyle belirlemiştir.
- Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk.
- b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılama; kelimelerdeki harfleri ya da sayıları karışık algılama, ne’yi en; 3’ü E; 12’yi 21 olarak algılamak gibi.
- Okurken kelime atlamak.
- Hecelerin seslerini karıştırmak ya da sessiz harflerin yerini değiştirmek, sıklıkla yazım hatası yapmak.
- Yazı yazmada zorluk.
- Gecikmiş ya da yetersiz konuşma.
- Konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede zorluk.
- Yön (yukarı, aşağı gibi) ve zaman (önce, sonra, dün, yarın gibi) kavramları konusunda sorunlar.
- Elleri kullanmada hantallık ve beceriksizlik
- DİSLEKSİ KAÇA AYRILIR?
Disleksi semptomları yaşa ve kişiye bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Küçük çocuklarda geç konuşma, yeni kelimeler öğrenmede zorluk çekme ve oyun oynarken sorunlarla karşılaşma gibi durumlar yaşanabilir. Disleksi semptomları, genellikle çocukların okula başlamasıyla birlikte daha da belirgin hale gelir.
Disleksinin 6 farklı tipi bulunmaktadır. Bunlar;
Fonolojik Disleksi: Bu disleksi türünde kişiler bazı kelimeleri seslendirmede zorluk çekebilir. Disleksinin bu türünde işitselden daha çok görsel işleme sorunu ön plana çıkar.
Yüzeysel Disleksi: Sözcüklerin tanınması ve yazılmasında zorluk çekilen türüdür.
Görsel disleksi: Görsel problemlerden (fiziksel nedenlere bağlı) veya görsel işleme bozukluklarından (bilişsel / nörolojik nedenler) kaynaklanan okumada güçlük çekilmesidir.
Birincil Disleksi: Disleksinin en yaygın türüdür. Beynin sol beyin kabuğu (serebral korteks) tarafında gerçekleşen işlevsel bir bozukluktur ve yaşla değişmez.
İkincil (Gelişimsel) Disleksi: İkincil disleksi, fetal gelişimin erken aşamalarında beyin gelişiminde yaşanan problemlerden kaynaklanır. Gelişimsel disleksi, çocuğun büyümesiyle birlikte azalabilir.
Travma Disleksisi: Yetişkin veya çocuklarda, travma veya hastalık nedeniyle beyinde meydana gelen hasara bağlı gelişir.
- NE YAPMALIYIZ?
Erken tani bu çocuklarin geleceklerini etkileme açisindan çok önemlidir, çünkü bu çocuklarin sadece akademik hayatlari degil, akademik basarisizlik nedeniyle psikososyal gelismeleri / hayatlari da bu durumdan olumsuz etkilenir. Erken tani da veli ve ögretmenlerdeki farkindalik ile mümkündür. Soruna yaklasimda okul, aile, psikolog,psikiyatrist ve özel egitim uzmani isbirligi gereklidir
- DİSLEKSİLİ ÜNLÜLER
Her ne kadar toplumdaki yanlış algılar sebebiyle disleksi ile zeka geriliği bağdaştırılıyor olsa da durum tam tersidir. Disleksili bireylerin büyük bir çoğunluğu üstün zekalı olarak kabul edilir.
- Agatha Christie
- Albert Einstein
- Aslı Enver
- Dwight D. Eisenhower
- Ebru Cündübeyoğlu
- Henry Ford
- Jim Carrey
- John Lennon
- Keanu Reeves
- Keira Knightley
- Leonardo da Vinci
- Muhammed Ali
- Orlando Bloom
- Pablo Picasso
- Salma Hayek
- Stephen Hawking
- Steven Spielberg
- Sylvester Stallone
- Thomas Edison
- Tom Cruise
- Tommy Hilfiger
- Walt Disney
- Winston Churchill
- Wolfgang Amadeus Mozart
- Wright Kardeşler