Fedakarlık, bencilliğin bir karşıtı olarak sadece kendini düşünmeme davranışıdır. Fakat bir canlının başka bir canlının hayatını kurtarmak için kendi canını tehlikeye atmasının sebebi nedir?
Doğa fikri ve onun karmakarışık işleyişi canlının kendinin üreyebilmesi bencilliği etrafından evrimleşmiştir ve her canlının en ufak bir davranışı bile alt metninde kendi soyunu devam ettirme motivasyonunu taşımaktadır. Richard Dawkins’in bencillik geni üzerine yazdıklarında durum temel olarak böyle tarif edilmiştir. Toplum yanlısı davranışlar kendi yaşamınızı riske atmanıza yani nihayetinde kendi soyunuzun tehlikeye girmesine ve genlerinizin devam ettirilememesine yol açabilir.
Belki bu sorunun cevabını da yine bencillikte arayabiliriz. Bu durum ‘’ben sana yardım edeyim sen de bana yardım et’’ durumu olabilir mi? Dolayısıyla bu teoriden de yola çıkarak aslında kendi iyiliğimiz için başkalarına yardım ediyoruz diyebiliriz.
Tabii ki bazı hayati durumlarda da insanların başkalarına yardım etmediğini görüyoruz. Peki bunun altında yatan şey nedir?
İnsanlar gerçekten durumu analiz edip kendilerinin fayda sağlayabileceği durumlarda mı yardımsever olmayı tercih ediyorlar? Rand ve Epstein tarafından yayınlanan ve gerçek hayatlar üzerinde yapılan gözlemlerin sonuçlarının değerlendirildiği yeni bir çalışmada da bu sorunun cevabı araştırılıyor. Analiz edilen davranışların bir çoğunda bireylerin içgüdüleri ile hareket ettiği sonucuna ulaşıldı- Yardıma koşan insanların çok çok azında durumu düşünüp ona göre karar verdikleri gözlemlendi. Yayınlanan çalışmadaki en ilginç nokta ise – yazarların savunduğuna göre- biz insanlar kibar ve yardımsever olma gibi davranışlarımızı aslında bize uzun süreli getirileri olabilecek faydacı bir motivasyonla gerçekleştiriyoruz sonuç olarak da beynimiz bilinçsiz olarak bizi o anda bize gözlemleyebileceğimiz bir faydası olmasa bile sosyal bir fedakarlık içerisinde davranmaya sevk ediyor.
Sonuç olarak, yardımseverlik çoğunlukla bir otomatik davranış oluyor. Tabii ki bu önermelerin ne kadar doğrulanacağını ve/veya yanlışlanacağını zamanla bu konu üzerinde yapılan diğer araştırmalar gösterecek.
Referanslar:
Fotoğraf: Pakistan Sel Felaketi
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.