Uluslararası Kriz Grubu’nun (ICG) bugün yayınladığı bir rapora göre İran ve Türkiye, 2013 yılından bu yıla kadar Suriye’de barış anlaşması imzalanması gizli görüşmeler yapmış.
ICG’nin iki ülkeden üst düzey yetkililerle yaptıkları görüşmelere dayanarak hazırladığı raporda, İran’ın Ankara’ya, 2013’te Hasan Ruhani’nin İran Cumhurbaşkanı seçilmesinden üç ay sonra barış için bir tasarıyla gittiği belirtiliyor.
Rapora göre tasarı, Suriye’de ateşkes ilan edilmesinin ardından bir milli birlik hükümeti kurulması ve Devlet Başkanı’nın güçlerini sınırlayacak bir Anayasa reformu hazırlanmasını öngörüyor. Ayrıca İran, Birleşmiş Milletler gözetiminde başkanlık seçimleri ve genel seçim yapılmasını da önermiş.
Görüşmeleri İran adına sürdüren Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, ICG’ye İran ve Türkiye’nin her detay üzerinde uzlaştığını ama Esad’ın ülkedeki rolü üzerinde anlaşamadıklarını belirtmiş. Zarif’e göre görüşmeleri Türkiye adına sürdüren mevkidaşı Ahmet Davutoğlu, Esad’ın görevini bırakması ve seçimlerde aday olmaması konusunda ısrarcı olmuş. Davutoğlu’nun görüşmeler sırasında ifade ettiği bir diğer konu ise; Türkiye hükümetinin Esad’ın kendi gücünü zayıflatacak herhangi bir geçiş sürecine izin vermeyeceğini düşündüğü olmuş.
O dönem Türkiye Cumhurbaşkanı olan Abdullah Gül ise ICG’ye şunları söylemiş: “Hükümetimiz İran’la bir anlaşma yapmadı çünkü Esad’ın birkaç ay içinde devrileceğini düşünüyordu.”
ICG’nin raporunda, Temmuz ayındaki darbe girişiminin ardından İran’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a desteğini açıkça belirtmesi ve Kürtlerin Suriye’deki askeri ilerleyişinin iki ülke arasındaki ilişkilerin iyileşmesine ve görüşmelerin yeniden hareketlenmesine yol açtığı da belirtiliyor.
Ankara ve Tahran, Esad’ın ülkedeki rolü hakkında uzlaşamamış olsa da son görüşmelerde, ülkedeki güç dağılımının nasıl olması gerektiğini görüşmüş. Ancak rapora göre, Türkiye’nin operasyondan bir gün önce İranlı üst düzey bir yetkilinin Ankara’da bulunmasına rağmen Fırat Kalkanı Operasyonu’nu İran’a bildirmemesi iki ülkenin arasındaki ilişkilerin tekrar gerginleşmesine neden olmuş.