Pnömokonyoz Hastalığı : Tozlu ortamlarda bulunanların solunumu yapması sonucu akciğerlere tozun girmesi ve tozun akciğerlerde birikmesi ile akciğer dokusunda hasar meydana gelmektedir. Bu hasar nedeni ile meydana gelen her türlü hastalığa pnömokonyoz denilmektedir. Nefes almada güçlük çekme ve kronik olarak bronşit görülmesi ilk belirtileri olabilmektedir. Erken tanı, teşhis ve tedavi ile kalıcı zararların önüne geçilebilmektedir. Kalıcı zararlar oluştuktan sonra hastanın sağlığı ciddi oranda bozulmaktadır.
Pnömokonyoz Oluşumunu Hızlandıran ve Etkileyen Faktörler ;
Ortam Faktörleri :
Tozlu ortamda bulunan tozun özellikleri ve boyutu ile tozlu ortama maruz kalma süresi ile miktarı
Bireysel Faktörler:
Kişinin genel sağlık ve bağışıklık durumu, yaşı, cinsiyeti ve sigara içip içmediği
Tozlu ortamlarda çalışmak, sürekli toz solumak her daim pnömokonyoz hastalığına yakalanacağınız anlamına gelmez. Bunun için öncelikle tozun 5 mikrondan daha küçük olması büyük bir etkendir. Sonrasında ise önemli olan bir diğer etken tozun yoğunluğudur. Vücudumuzdaki koruyucu sistemde genellikle 10 mikrona kadarki toz zerrecikleri gırtlakta kalmakta iken 5 mikrondan küçük olanlar bronşlara kadar ulaşabilmektedir. Normal şartlarda büyük toz parçacıkları soluk borusu-bronş ağacının mukuslu kirpiksi uzantı sistemi sayesinde engellenmektedir. Solunum sistemine girebilmeyi başaran çok küçük parçacıkların çoğunluğu ise makrofajlar (büyük yutucu hücreler) tarafından yutulduktan sonra lenf yollarıyla bölgesel lenf bezlerine devredilmektedir. Ancak yoğun tozlarda bu savunma mekanizması kapasitesi yeterli gelmeyebilir ve eğer temizleme mekanizması da yeterli gelmez ise işte bu hastalığıa yol açabilir.
Pnömokonyoz hastalığından korunmak için alınabilecek önlemlerin başında toz maskesi kullanmak gelmektedir. Toz maskeleri koruma sınıfına göre FFP1, FFP2, FFP3 olarak değişmektedir. Tozun yoğunluğuna ve iş güvenliği uzmanınız önerisine göre bu koruma sınıflarından bir toz maskesi seçilerek gerekli önlem alınabilir. Bazı ortamlarda bu maskelerde yeterli görülmeyip, yarım yüz maskesi ve toz filtresi de önerilebilmektedir. Ancak bu öneri sadece çok yoğun tozlu ortamlar içindir.