Hastalıklara karşı vücut direncini arttırmak yani bağışıklık sistemini devreye sokmak adına zayıflatılmış hastalık virüslerinin vücuda verilmesi olayına aşı denilmektedir. Aşı insan ve hayvan vücuduna verilmektedir. Vücuda herhangi bir mikrop girdiği zaman direk olarak bağışıklık sistemi devreye girer. Aşı sayesinde zayıflatılmış olan hastalık virüsleri ile karşılaşan bağışıklık sistemi bu virüsleri tanıyarak ilgili hastalığına karşı bağışıklığın oluşmasını sağlar. Genel olarak aşı bir hastalık vücuda girmeden evvel ilgili hastalık ile vücudu tanıştırıp bağışıklık sisteminin hastalığı tanıması ve ilgili hastalığı yenecek yanıtı geliştirmesi için geliştirilmiş bir müdahaledir. Aşıda dikkat edilmesi gereken en önemli şey hastalık yapma özelliği büyük oranda alınmış olan virüslerin vücuda veriliyor olmasıdır. Bu kadar önemli bir şey olduğundan dolayı ister istemez aşının icadı herkes tarafından merak edilmektedir. Bu yüzden sizlere aşıyı bulan kişi kimdir konusunda bilgiler vermeye çalışacağız.
Bazı hastalıkların oluşmasında herhangi bir mikroorganizma faaliyet göstermediğinden dolayı ilgili hastalıklar için aşı yapımında salgılanan maddeler aşı içerisine konulmaktadır. Difteri hastalığı buna örnek olarak gösterilebilir. Özellikle çocukların bağışıklık sistemi gelişmediğinden dolayı çocukların basit hastalıklar ile bile mücadele etmesi gerçekten zordur. İşte bu aşamada devreye aşılar girmektedir. Çocuklar her ne kadar aşı olmaktan korksa da çocukların bağışıklık sistemini geliştirmek ve hastalıklara karşı etkin mücadele yöntemlerini geliştirmek adına aşılar yapılmaya devam etmektedir.
Aşıyı bulan kişi kimdir konusu üzerine yoğunlaştığımızda bu konunun milattan önce 590’lı yıllara kadar dayandığını gözlemledik. İlgili tarihte Çin’de çiçek hastalığını ortadan kaldırmak adına çiçek hastalığındaki iltihaplı maddenin sağlıklı kişilerin burnunun içerisine konulduğunu görüyoruz. Tıp dünyasındaki uzmanlar ilk aşkının bu uygulama olduğunu belirtiyor. Eskiden amansız hastalıklar sınıfında bulunan birçok hastalık günümüzde aşılar sayesinde basit bir hastalık haline gelmiştir. İnsanlar bebeklik döneminden itibaren hastalıklarla daha etkin bir şekilde mücadele edebilmek adına aşı olmaktadır. Bu sayede milyonlarca insanın ölümünün engellendiği bilinmektedir. Profesyonel anlamdaki ilk aşının ne zaman yapıldığını söylememiz gerekirse 1775 yılında ilk olarak çiçek aşısının yapıldığını söyleyebiliriz. Bu çiçek aşısı Edward Jenner tarafından bulunmuştur.
İlgili tarihte birçok insanın çiçek hastalığı nedeniyle öldüğü biliniyor. Edward Jenner çiçek hastalığına neden olan virüsü zayıflatarak insanlara vermiş ve bu sayede sağlıklı bireylerin çiçek hastalığı ile daha etkin bir şekilde mücadele etmesini sağlamıştır. Neredeyse tüm dünya ülkelerinde aşıyı bulan kişi kimdir denildiği zaman akla Edward Jenner gelmektedir. Kendisinin tıp dünyasına ve insanlık tarihine yapmış olduğu katkılardan dolayı teşekkür ediyoruz. Tarihi sağlık açısından incelediğimizde birçok bilim insanının ilerleyen yıllarda daha farklı aşıları bularak insanlık açısından faydalı işler yaptığını gözlemliyoruz. Hangi aşı kim tarafından bulunmuştur diye merak ediyorsanız makalemizin devamında maddeler halinde sizlere dönemin amansız hastalıkları olarak kabul edilen birçok hastalık için aşı geliştiren kişilerin hangi aşıları geliştirdikleri hakkında bilgiler verilmiştir.
• Kuduz Aşısı 1885 Pasteur
• Kolera Aşısı 1892 Laffnike
• Tifo Aşısı 1896 Wright
• Verem Aşısı 1882 Robert Koch
• Difteri Aşısı 1923 Ramon ve Glenny
• Boğmaca Aşısı 1923 Madsen
• Tetanoz Aşısı 1927 Ramon ve Zoeller
• Humma Aşısı 1932 Sellard ve Laigret
• Kabakulak Aşısı 1949 Smorodintsev
• Çocuk Felci Aşısı 1954 Salk
• Kızamık Aşısı 1960 Edmonston
• Kızamıkçık Aşısı 1962 Weller, Neva ve Parkmann
• Ölü Kabakulak Aşısı 1966 Weibel, Buynach, Hillemann
• Suçiçeği Aşısı 1973 Takashashi
• Hepatit B (Sarılık) Aşısı 1976 Maupas ve Hillemann
• Menenjit Aşısı 1968 Meningokok
Günümüzde de yeni yeni ortaya çıkan çeşitli hastalıklar bulunmakta ve bu hastalıklar tüm canlı yaşamını tehdit etmektedir. İlgili hastalıkları ortadan kaldırabilmek ya da insanların bu hastalıklar ile daha iyi bir şekilde mücadele edebilmesini sağlayabilmek adına çeşitli aşılar üretilmeye devam etmektedir. Sağlıklı bir yaşam sürebilmek adına aşı uygulaması gerçekten de önemlidir. Bu yüzden özellikle bebeklerin sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişebilmesi için gerekli olan aşıların zamanında yapılması gerekmektedir.