İşçi işten ayrıldığında işveren, işçinin çıkışını bir kodla SGK’ya bildirir. Bu kod birçok açıdan önem arz eder. Ancak hangi nedenle olursa olsun; işveren SGK çıkış kodunu değiştirmek isteyebilir. Peki ama SGK çıkış kodu ne zamana kadar değiştirilebilir ve değiştirmenin cezası var mıdır?
SGK çıkış kodları
SGK çıkış kodlarının neler olduğunu ve ne anlama geldiğini daha önce yazmıştık: iscidunyasi.com/sgk-isci-cikis-kodlari-listesi
SGK çıkış kodları 1’den başlar ve 40’a kadar çıkar. Her bir kod farklı anlama gelir ve işçinin hangi sebeple işten ayrıldığını ya da çıkarıldığını gösterir.
SGK çıkış kodunun önemi nedir?
Çıkış kodunun en önemli olduğu husus işsizlik maaşıdır. Şu yazıda daha önce açıklamıştık: iscidunyasi.com/issizlik-odenegi-alma-sartlari
İşsizlik maaşı almanın 3 şartı vardır ve bunların birlikte sağlanması gerekir. İlki son 3 yılda en az 600 gün primi olmak, ikincisi son 120 gün kesintisiz olarak bir hizmet akdiyle işverene bağlı çalışıyor olmak ve üçüncüsü ise haklı bir nedeni varken işten ayrılmak ya da işveren tarafından haklı bir neden yokken çıkarılmaktır.
İşten ilk iki şartın sağlanıp sağlanamadığı İşkur tarafından SGK sistemi üzerinden kolaylıkla belirlenirken; üçünü şartın sağlanıp sağlanmadığı ancak SGK çıkış koduyla belirlenmektedir.
Yazdığımız bir makalede, hangi SGK çıkış kodlarına işsizlik maaşı bağlandığını anlatmıştık: iscidunyasi.com/hangi-sgk-cikis-kodlarina-issizlik-maasi-baglanir
İşte örneğin işçinin istifa ettiğinin gösteren 03 koduna işsizlik maaşı bağlanmazken, işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın çıkarıldığını gösteren 04 koduna işsizlik maaşı bağlanmaktadır.
Bazı işçiler ise, işsizlik maaşından bağımsız olarak, bazı kodların sisteme girilmesinden rahatsız olabilmektedir. Örneğin 29 koduyla yapılan bir bildirim, işçinin “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı” fiili nedeniyle çıkarıldığını gösterir.
Oysa işçi bu ifadeden ve koddan rahatsız olabilir. Ya da benzer şekilde, işveren tarafından bildirilen kodun yanlış olduğunu düşünen işçi, bunun değiştirilmesini talep edebilir.
Bazen de işveren yanlışlıkla farklı bir kodla bildirim yaptığını fark edebilir ve bunu değiştirmek isteyebilir. Kendiliğinden işverence yapılan be değişikliğin de çalışma hayatında mümkün olduğunu görüyoruz.
SGK çıkış kodu nasıl bildirilir?
İşçi işten ayrıldığında işveren tarafından, sigortalı işten ayrılış bildirgesi düzenlenir. İşte bu belgenin içeriğindeki bir kısım da çıkış nedeni olmaktadır. Böylece işçinin çıkış nedeni, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin ilgili kısmında belirtilir.
İşten ayrılış bildirgesi verme süresi
Bu konuda detaylı mevzuat, SGK tarafından çıkarılan ve 2016 ila 2019 yıllarında güncellenen 2013/11 sayılı genelgedir.
Genelgeni altıncı bölümünde de belirtildiği gibi, 5510 sayılı Kanunun 9uncu maddesine göre, işçinin işten ayrılmasını müteakip 10 gün içinde işten ayrılış bildirgesinin SGK’ya verilmesi gerekir.
Eğer 10 günlük sürenin sonu resmi tatile rastlarsa, süre resmi tatil sonrası ilk iş gününe kadar uzamaktadır.
Genelgeye göre; “Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin meslek adı ve kodu, sigortalının işten ayrılış tarihi ve nedeni ile sigortalının işten ayrıldığı aydaki ve bir önceki aydaki kazancı işten ayrılış tarihi esas alınarak on günlük süre içerisinde düzeltilebildiği gibi bildirge iptali de bu sürede yapılabilir”.
Böyle olunca, açıkça görülmektedir ki; işçinin çıkış nedeni de, işten çıktığı tarihten itibaren 10 gün içinde düzeltilebilir.
Yine genelgede şöyle denilmektedir: “İşverenlerin sigortalı işten ayrılış bildirgesinde on günlük süreden sonra yaptıkları işten ayrılış nedenine yönelik düzeltme talepleri ise sigortalı işten ayrılış bildirgesine ait bilgilerin sigortalıların işten ayrıldığı tarihten itibaren 11. gün İŞKUR tarafından Kurumumuz bilgisayar sistemine erişim sağlanarak alındığından bu süre dışında Kurumumuzca yapılan düzeltmeler İŞKUR tarafından kabul edilmediğinden işverenlerin ya da sigortalıların düzeltme nedenlerine ilişkin kanıtlayıcı belgelerle İŞKUR müdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir.”
SGK çıkış kodu değiştirme cezası
Yukarıdaki genelge hükümleri gayet açıktır. Buna göre; kural olarak işten ayrılış bildirgesinde düzeltme ya da iptal, işçinin iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren 10 gün içinde yapılabilir.
- gün itibariyle ise artık düzeltme ya da iptal mümkün olmayacaktır. Peki ama işveren yine de değişiklik yapmak isterse ne olur?
İşten ayrılış nedeni değiştirilebilir
Yukarıdaki sorunun cevabını yine 2013/11 sayılı Genelgenin bu kez yine 6. Bölümünün 3. Alt bölümünde bulunabilir:
“Sigortalıların işten ayrılış nedenine yönelik talepleri işverenle birlikte müracaat etmişse değiştirilecek, bunun dışında sigortalı taleplerinde işten ayrılış nedeni ile ilgili herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır. İşverenlerin işten ayrılış nedenine yönelik talepleri buna ilişkin belgelerle müracaat edilmesi halinde değiştirilecektir.”
SONUÇ
Yukarıda yazdığım mevzuat hükümlerinin kafa karıştırdığının farkındayım. Be nedenle sizin için aşağıya güzel bir özet bırakıyorum:
- İşçinin işten ayrılış nedeni yani SGK çıkış kodu, işçinin işten ayrıldığı tarihten itibaren 10 gün içinde her zaman değiştirilebilir.
Örneğin; işçi 03/10/2019 tarihinde işten ayrılmış ve bu işçi için 08/10/2019 tarihinde işten ayrılış bildirgesi verilmiş olsun. Çıkış nedeni de 03 olarak bildirilsin. İşveren, 13/10/2019 tarihine kadar bu çıkış nedenini dilediği gibi değiştirebilir.
- İşçi işten ayrıldıktan sonra 11. Gün ve sonrası olduysa, artık işveren kafasına göre çıkış kodu değiştiremez.
Ancak bu durumda bile çıkış kodu değişikliği mümkün olabilir. Nasıl mı?
- İşveren, bir dilekçeyle SGK ‘ya müracaat etmeli ve dilekçeye ilgili BELGELERİ de eklemelidir. Bu belgeler kanıtlayıcı nitelikte belgeler olmalıdır. (Başvuru işsizlik maaşı amacıyla ise, işçi tarafından İşkur’a da yapılabilir. Ama İşkur çoğu zaman, mahkeme kararı hariç zorluk çıkarmaktadır).
Örneğin 10 günden sonra bile işveren SGK’ya dilekçe verir ve işçinin çıkış kodunun 3 – istifa değil de 4- İşveren tarafından fesih olduğunu iddia edebilir. Eğer dilekçe ekine, kıdem tazminatının ödendiğine dair bordro ve banka dekontu koyarsa ya da ibraname vb. bir evrak eklerse, yani SGK’yı evrakların yardımıyla, gerçek çıkış koduna ikna edebilirse, 10 günden sonra bile çıkış kodu değiştirilebilir.
- 10 günden sonra, ortada belge/evrak olmaksızın işverenin yapacağı çıkış nedeni değişiklik talebi SGK tarafından kabul edilmeyecektir.
Gördüğünüz gibi, buradaki kritik süre 10 gündür. İşçinin işten ayrılmasının ardından 10 gün geçmemişse, hiçbir sorun olmayacaktır ve işveren işten ayrılış kodunu dilediği gibi değiştirebilir.
Ama 10 günlük süre aşılmışsa, çıkış kodunun değiştirilmesi için artık SGK’ya işveren tarafından dilekçe verilmesi ve bu dilekçe ekinde de durumu kanıtlayıcı belgelerin yer alması gerekir.