Başkan Donald Trump’ın geçtiğimiz günlerde “Amerika’yı Yeniden Faaliyete Geçirme” adı altında açıkladığı tavsiye niteliğindeki üç aşamalı normale dönüş planı sağlık uzmanlarından geçer not almadı.
Başkan Trump’ın “Amerika’yı Yeniden Faaliyete Geçirme” planının önündeki en büyük engelin test yetersizliği olduğunu söyleyen uzmanlar, aceleci bir geri dönüşün salgını yeniden tetikleme ve ekonomik toparlanmayı erteleme riski taşıdığı uyarısını yapıyor.
Corona virüsü salgınıyla mücadele kapsamında bir aydır uygulanan önlemlerin yarattığı ekonomik çöküşü bir an önce durdurma ve ekonomik toparlanmayı hızla başlatma amacıyla hazırlanan planda son karar eyaletlere bırakılıyor.
Ancak sağlık uzmanları, normale dönüşün Başkan Trump’ın tanımladığı kadar pürüzsüz veya hızlı olamayacağını söylüyor. Bunun en büyük nedeni de, Trump’ın planda sıraladığı normale dönüş kriterlerinin başında gelen yoğun test imkanı koşulunun yerine getirilememesi.
Harvard Uzmanı: "Eyaletlerin hiçbirinde yeterli test yok"
Harvard Ünivesitesi’nden epidemiyolojist Bill Hanage’a göre, Amerika’daki 50 eyaletten hiçbirinde henüz yeterli test kapasitesi yok.
Vaka sayısının 700 bine yaklaştığı, virüs kaynaklı ölümlerinse 34 bine ulaştığı Amerika’da test konusunda yaşanan gecikmeler ve sorunlar bürokratik engellere ve federal hükümetin yaptığı hatalara bağlanıyor. Ülkedeki salgın tehdidini ilk başta hafife alan Trump, vaka sayıları hızla artmaya başlayınca testleri hızlandırma sözü vermişti.
“Pandemiyle mücadelede ikinci aşamaya geçme kriteri olan yoğun test imkanından hala çok uzaktayız” diyen Kaiser Aile Vakfı’ndan Jen Kates, Trump’ın normale dönüş planında, yeterli test miktarının ne olduğu konusunda ayrıntı verilmediğini söylüyor.
Yeni vakalar takip edilemiyor
Uzmanlar, test yetersizliğinin yanı sıra, üç aşamalı planda bahsedilen yeni vakaları takip konusunda da eksiklikler olduğunu kaydediyor. Duke Üniversitesi uzmanlarına göre, 50 eyaletten hiçbiri, yeni vakalara hızlı bir şekilde müdahaleyi mümkün kılacak bir takip sistemine sahip değil.
Google ve Apple bu sorunu çözmek için virüsle temas takibini kolaylaştıracak bir yazılım üzerinde çalışıyor. Yazılımın Mayıs ortasında hazır olması bekleniyor.
Eyaletlerin kapasite ve kaynakları sınırlı
Muhafazakar görüşlü Heritage Vakfı’ndan Charmaine Yoest, Beyaz Saray’ın ekonomileri yeniden faaliyete geçirme kararını eyaletlere bırakmasının doğru bir adım olduğunu söylüyor. Yoest her eyalet bu kararı kendi toplumu ve iş gücüyle ilgili verilere bakarak almalı diyor.
Ancak bazı uzmanlar, eyaletlerin federal hükümetin liderliği olmadan, gerekli kriterleri karşılayacak kapasite veya kaynağının olmadığına dikkat çekiyor.
‘Yanlış başlangıç’ kaygısı
Uzmanlar, normale dönüş planının hızı konusunda da kaygılı. Üç aşamalı planda her aşamanın tamamlanması için iki haftalık bir süre tavsiye ediliyor.
Johns Hopkins Sağlık Güvenliği Merkezi direktörü Tom Inglesby bunun “aşırı hızlı” bir geçiş olduğunu söylüyor.
Normale dönüşün planlandığı kadar pürüzsüz olmama riskine de dikkat çeken ekonomistler, yanlış ve hızlı bir başlangıcın vakaların yeniden artışa geçmesine yol açabileceği ve ekonomik faaliyetleri yeniden durma noktasına getirebileceği uyarısını yapıyor.