TAHTALI CAMİ İMAMI NURİ EFENDİ ÖLDÜRÜLDÜCezmi Yurtsever
-Adana’da yaşanan iç savaş esnasında şehir merkezindeki Tahtalı Cami İmamı Nuri efendi, Ermeni kuyumcu Asador tarafından tabanca ile vurularak öldürüldü.
-İmamı öldüren Asador Efendi aleyhinde şahitler bulunmasına rağmen 15 yıl kürek cezası aldı.
-Asador Efendi kısa süre sonra gelen af ile de serbeste bırakıldı.
İMAM NURİ EFENDİ’Yİ ÖLDÜRENLER
Bir alemdir Adana şehir merkezi…Şehrin tam orta yerinde cıvıl cıvıl insanların kaynadığı Çakmak caddesinde insanlar sanki sel olur akar. Tatlıcılar, kuyumcular, şifalı otlar satan çerçici diye bilinen esnaf ile giyim eşyası satan dükkanlar iç içedir. Çakmak caddesi ile bağlantılı olan dar sokaklar içinden yürüyerek gidenler Tahtalı Camisini kolaylıkla bulur. Cami’nin ismi “Tahtalı” olarak bilinse de duvarları taştan, minaresi ise tuğladan yapılmıştır. Sadece caminin batı tarafına uzanan bölümünün altından yol geçer. Caminin yapılış tarihi ile ilgili bilgilere göre 1690’lı yılara Adana’nın önde gelen ailelerinden Sevindikzadelerin yaptırdığı hakkında bilgilere rastlanır. Caminin adının Osmanlıca’da yazıldığı şekli ile “Taht-ı ali” sözcüğünden geldiği “yüksek oturma yeri” anlamına da geldiğini söyleyebiliriz. Gerçekten de caminin bir bölümünün altından yol geçer ve yüksekçe kısmında namaz kılınır.
Tahtalı Camisi İmamı İmamzade Nuri Efendi’yi Öldüren Ermeni Sarraf
14 Nisan 1909 Çarşamba günü Adana şehir merkezi karıştığında Ermeni silahlıların hedefi olarak ilk öldürülenler içinde Tahtalı Camisi imamı Nuri Efendi de vardı. Cinayetin suçlusu olarak aranan tutuklanan Kuyumcu Asador, yargılandı ve 12 Temmuz 1909 tarihinde Adana Divanı Harp Mahkemesi tarafından cezalandırıldı. Mahkeme başkanı Yusuf Kenan Bey ve üyelerin imza ve mühürleri ile Asador’a verilen ceza sarı kağıt üzerine şu sözlerle yazıldı:
“1909 senesi (miladi takvime göre) Nisan ayının 14’ü Çarşamba günü evinden attığı kurşunla İmam Nuri Efendi’yi öldürmekle suçlanan Adana’nın Kuyumcular Çarşısında oturan Mıgırdıç oğlu Kuyumcu Asador hakkında gerçekleşen soruşturma ve yargılama sonucunda adı geçenin İmam Nuri Efendi’yi öldürdüğü söylentisine dayanarak beş şahidin tanıklığı ortaya çıkmış ise de öldürme işini kasten yaptığı sabit olamamış.
Görevi gereği karışıklıkları önlemeye çalışan Polis Komiseri Zeki Efendi’nin evi içinde yaralanmış ise de bunun bizzat adı geçen (Asador) tarafından yapıldığı şahitler ve deliller elde edilememiş olduğundan yalnız İmam Nuri Efendi’yi kasıt olmaksızın öldürmüş olmasından dolayı Kuyumcu Asador 15 sene süre ile küreğe konulmasına çoğunluğun oyu ile karar verildi” sene- 12 Temmuz 1909 (1)
Kuyumcu Asador’a 15 yıl kürek cezası 12 Temmuz 1909 tarihinde verilmişti. İlginç olanı ise 10 Temmuz 1909 tarihinde Adana şehir merkezinde Kalekapısı, Buğdaypazarı ve İstasyon meydanında 6 Ermeni, 9 Türk idam edilmişti. İdamların hemen arkasından şehir merkezinde İmam Nuri Efendi’yi öldüren Kuyumcu Asador’a ise kasten adam öldürmediği gerekçesi ile verilen ceza 15 yıl kürek mahkumluğu olarak kabul edilmişti.
10 Temmuz 1909 tarihinden sonraki günlerde gerçekleşen Divanı Harp mahkeme yargılamalarında Ermeniler için idam karar ve infazı veya ağır cezaların verilmesi önünde büyük engeller vardı. Adana Valisi’nin ve Hükümet’ten gelen istek ve uyarılar sonucu Müslümanlara verilen cezalar ağırlaştırılmış olarak gerçekleşiyordu.
Adana’ya Ağustos 1909 tarihi başlarında Cemal Paşa’nın Vali olarak gelmesi ile olaylardan dolayı sorumlu tutulan Müslümanlara ağırlaştırılmış cezalar peş peşe geldi. Halkın söyleşi ile “Okka altına giden” Müslümanlar oldu.
İmam Nuri Efendi’nin öldürülmesi olayında tanıklık eden 5 kişinin verdiği bilgiler ne olursa olsun Divanı Harp Mahkemesinin kararı Asador’a 15 yıl kürek mahkumluğu oldu. 1910 yılı başlarında Adana olaylarına karışan ve ceza alanlar için af geldiği için kuyumcu Asador’da “yakayı kurtarmıştır”…Özetle söylemek gerekirse İmam Nuri Efendi’yi öldürenin yaptığı yanına kar kalmıştır. Bir başka ifade ile İmam Nuri’nin kanı yerde kalmıştır.