Hakaret suçu 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun şerefe karşı suçlar başlıklı sekizinci bölümünde düzenlenmiştir. Kanunun 125. Maddesi uyarınca;
- Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (…)
- veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Kişilik haklarına saldırı teşkil eden eylemlere karşılık kişinin şerefini ve kendisine olan saygısını koruması maksadıyla bu eylemler cezalandırılmıştır.
Hakaret Suçu Şikayete Bağlı mıdır?
Hakaret suçunun basit hali yani yukarıda açıkladığımız ve suçun nitelikli halini oluşturmayan eylemler bakımından suç, şikayete tabiidir. Bu durumda mağdurun, suç teşkil eden eylemi ve şüpheliyi öğrendiği tarihten itibaren 6 aylık süre içerisinde şikayet hakkını kullanması gerekmektedir.
Hakaret suçunun nitelikli halleri ise şikayete tabi olmayıp Cumhuriyet Başsavcılığınca kendiliğinden yani re’sen soruşturulması mümkündür. Bu durumda şikayet için bir zamanaşımı süresi sınırı bulunmamaktadır.
Hakaret Suçu Uzlaştırmaya Tabii midir?
Uzlaştırma kurumu ile Kanun koyucu tarafların soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde bir tür arabuluculuk işleminin yapılmasına ve tarafların anlaşma sağlayarak ceza yargılamasına kendi rızaları ile son vermesine imkan tanımıştır. Buna göre örneğin kovuşturma aşamasına geçilmeden yani savcılık tarafından soruşturma işlemleri tamamlandıktan sonra dava açılmadan önce dosya uzlaştırma bürosuna yönlendirilecek ve atanacak olan uzlaştırmacı tarafların anlaşma sağlayabilme ihtimalleri olup olmadığını değerlendirecektir.
Basit hakaret suçu uzlaştırmaya tabi suçlardan olup taraflar uzlaştırma aşamasında edimli veya edimsiz olarak dosyayı neticelendirebilecektir.
Hakaret Suçu Nasıl İşlenir?
Hakaret suçu sözlü olarak beyanda bulunmak sureti ile işlenebileceği gibi aynı zamanda yazı, şekil, fotoğraf, görsel, el hareketleri ile de işlenebilmektedir. Örneğin sosyal medya hesapları üzerinden yapılan hareket içerikli paylaşımlar, mesajlar da hakaret suçunu oluşturmaktadır.
Nezaketsiz, kaba, beddua niteliğindeki sözler ve hareketler hakaret suçunu oluşturmayacaktır. Bu nedenledir ki rencide edici, şeref ve saygınlığı etkilemeyen, ağır eleştiri olarak değerlendirilecek sözler cezalandırılmaz. “Allah belanı versin.”, “Aldığınız para kefen parası olsun.”, “Terbiyesiz saygısız.” gibi sözlerin sarf edilmesi durumlarında Yargıtay uygulaması gereği hakaret suçunun oluşmadığı kabul edilmektedir.
Gıyapta Hakaret Suçunun İşlenmesi
Mağdurun gıyabında yani mağdurun olmadığı bir ortamda mağdura yönelik hakaret içerikli söz veya davranışların sergilenmesi halinde bu durumu en az 3 kişinin öğrenmiş olması şartı aranmaktadır. Hakaret eylemini gerçekleştiren kişi bu sayıya dahil değildir. Ayrıca 3 kişinin aynı yerde bulunması şartı da aranmaz. Kişiler toplu veya dağınık olarak bulunabilir.
Hakaret Suçunun Sosyal Medya Araçları, Kısa Mesaj, E-Mail Gönderilerek İşlenmesi
Mağdura gönderilen bir ileti yolu ile de hakaret suçu işlenebilir. Sosyal medya uygulamaları veya iletişim araçları kullanılarak gönderilecek olan iletiler yani mektup, elektronik posta, SMS, Whatsapp-Facebook-Instagram-Twitter dan gönderilecek direkt mesaj (DM – Direct Message) veya post-tweet-paylaşım ile ulaştırılabilecektir.
Kişi hakkında hakaret içerikli bir paylaşımda bulunulmuş olabileceği gibi, kendisine özel olarak gönderilecek mesaj ile de hakaret suçu işlenebilecektir. Öyle ki bir paylaşımın paylaşılması (Örneğin bir tweetin retweet edilmesi, bir e-mailin iletilmesi/forwardlanması) da aynı şekilde paylaşan kişi açısından da hakaret suçunun oluşmasına sebebiyet vermektedir.
Hakaret Suçunun Nitelikli Halleri Nelerdir?
Hakaret suçunun nitelikli halinin şikayete tabi olmadığını belirtmiştik. Suçun nitelikli hali cezayı da artırmaktadır. Kanun 125. Maddesinin 3. Bendinde nitelikli hakaret oluşturan eylemleri şu şekilde sıralamıştır:
- Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
- Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
- Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi
Karşılıklı Hakaret Cezalandırılır mı?
Türk Ceza Kanunu’nun 129. Maddesi haksız fiil veya karşılıklı hakaret nedeniyle işlenen hakaret suçunu düzenlemiştir. Buna göre haksız fiile tepki olarak bir kişiye hakaret edilmesi durumunda verilecek ceza 1/3 oranında indirilebilir veya ceza verilmesinden tamamen vazgeçilebilir. Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi durumunda ise somut olayın özelliklerine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.