Dejavu Nedir?
Fransızcada “déjà vu” şeklinde bulunan kelime “çoktan görünmüş” anlamına gelmektedir. Dilimize dejavu olarak girmiş ve TDK’ye göre anlamı; bir yeri daha önce görmüş olma veya bir olayı daha önce yaşamış olma duygusu, olarak tanımlanmaktadır.
Hayatı boyunca birçok insanın başına gelen bu durumun birden fazla farklı sebebi olabileceği bilim insanları tarafından söyleniyor. Bilimsel açıklamaların yanında psişik ve doğaüstü olgularla da bu durum açıklanmaya çalışılmaktadır.
Yapılan araştırmalara göre dejavunun genellikle çok küçük yaşlarda yaşandığı ve de en çok dejavu yaşanan yaş aralığının 15-25 yaş aralığı olduğu belirtiliyor. 25 yaşından sonra ise dejavu yaşanma sıklılığının azaldığı bilim insanları tarafından gözlemlenmiştir.
Dejavunun olası sebeplerine bakacak olursak:
- Dejavunun bilimsel açıklamasında beyin lobları arasındaki zaman farkının ortaya çıkmasıyla oluştuğu belirtilmektedir. Bir anın daha önce yaşanılmış gibi hissedilmesine sebep olan şeyin beynin sağ ve sol lobları arasındaki zaman farkı olduğu, söylenmektedir.
- Bir diğer dejavu sebebi olarak da sağlık problemleri gösterilmektedir. Epilepsi, anksiyete ve şizofreni gibi bazı hastalıkları olan bireylerin daha çok dejavu yaşadığına dair bazı bulgular belirlenmiştir. Bir başka iddia ise sıklıkla dejavu yaşamanın alzheimer hastalığının habercisi olabileceğidir. Dejavu yaşamakta korkulacak bir şey yoktur ancak dejavu yaşama sebebinin araştırılması nörolojik rahatsızlıklara erken tanı konmasında insanlara yardımcı olabileceği öngörülmektedir.
- Çok sık aralıklarla dejavu nöbetleri geçiren insanlar incelendiğinde bilim insanları, beyinde temporal lob denilen bir bölgede sorun olabileceğini tespit etti. Buradaki sinir bağlantılarında olmaması gereken bir anlık ateşleme ile sahte bir anı ve yaşanmışlık hissi ortaya çıkıyor. Bundan dolayı da dejavu anı oluşuyor, denilmektedir.
- Dejavunun bilim dışı açıklamalarından birisi olan astral seyahatle ilgili hususta; astral seyahat esnasında yaşanılanların uyanıkken tekrar yaşanmasıyla ortaya çıktığı görüşüdür. Bir diğer bilim dışı açıklama da reenkarnasyon deneyimi olduğudur. İnsanların daha önceki hayatlarında benzer durum, olaylar ve ortamlarla karşılaşmasıyla dejavu hissini yaşadıklarına inanılıyor.
Sebebi tam olarak bilinmese de dejavu yaşandığı anda beynimiz yaşananların bir hata olduğunu algılayıp bu durumu sonlandırıyor.
Dejavunun Tersi Nedir?
Dejavunun tam tersi olarak görülen yabancılık hissi “Jamevu” ise bir şeyi tanıyıp bildiğiniz halde bilmiyormuş hissine kapılmanızdır. Yabancılık hissi olarak ortaya çıkmaktadır.