Yeminli çeviri ve noter onaylı çeviri, çeviri sektörünün en büyük kollarından biridir. Bu alanda bir mini sertifika programının çekirdeği olması umuduyla yeminli çeviri kılavuzumuzu kaynaklar sayfamızda paylaşıyoruz. Şu linkten ulaşabilirsiniz.
Bu kısa ve basit kılavuz, çevirmenlerin en sık yaptıkları hataları önlemek amacıyla hazırlanmıştır. Ne yazık ki çevirmenler sayıları, tarihleri, isimleri, adresleri, unvanları, markaları yanlış yazmaktadırlar. Oysa resmi belgelerde bu detaylar en önemli noktalardır. Kılavuzumuz bu tür mekanik hataları azaltmayı hedeflemektedir.
Dragoman yeminli çeviri hizmetini kerhen sunmaktadır. Kerhen diyoruz çünkü müşterilerimizin ihtiyacı var ve biz bu ihtiyacı karşılamaya çalışıyoruz. Ama ne yazık ki, yeminli çeviri süreci veya yeminli çevirmen olmak kavramı sanıldığı kadar ciddi ve liyakat bazlı değildir. Bizim itirazımız liyakatın esas alınmamasına ve halkımıza gereksiz bürokrasi ve masraf çıkartılmasınadır. Noter onayı tamamen kaldırılmalı, hukuk ve finans konularına hakimiyeti ölçen sınavlarla ve resmi belgelerin inceliklerini öğreten kurslarla yetkili çevirmen olunması sağlanmalıdır.”
Halkımız, yeminli çevirmenliğin çok özel bir yetki seviyesi olduğunu hatta en iyi çevirmenlerin yeminli çevirmen olabileceğini sanır. Aslında yeminli çevirmenliğin ne sınavı, ne de yetki belgesi vardır. Yeminli çevirmenler, notere gidip, üniversitede dil eğitimi aldıklarına dair diplomalarını ve transkriptlerini ibraz ettiklerinde, namus ve şeref üzerine yemin ederek yeminli çevirmen yetkisini alırlar. Bu ünvanın kursu, sınavı, süresi yoktur. Bir noterde yapılan yemin sadece o noterde geçer, başka noterde geçmez.
Çevirinin ve çevirmenin noter onayından geçmesi, çevirinin doğruluğunu, gizliliğini ve kalitesini tasdik etmek bakımından yeterli değildir. Noterler kaç dil bilebilirler ki? Ülkemizin yüzü aşkın dilde diplomatik ilişkisi vardır. Sadece Avrupa Birliği için 20’den fazla dilde resmi yazışma yapılmaktadır.
Çevirinin doğruluğunu ve güvenilirliğini onaylama yetkisinin, dil bilmeyen, bilmesi gerekmeyen, işi dil bilmek olmayan noter sekreterlerinde olmaması gerektiğini düşünüyoruz.
Son 10 yılda kanun koyucular da mevcut uygulamanın eksikliklerini görerek pek çok resmi belgede noter onayını kaldırmış, sadece yeminli çevirmenin imzasını ve kaşesini yeterli görmüştür. Bu hem bürokrasiyi azaltması, hem halkımızı noter masraflarından kurtarması hem de çevirmeni daha görünür kılması bakımından çok doğru bir yaklaşımdır ancak yeterli değildir.
Memleketimizdeki güncel yeminli çeviri mevzuatında ve bu mevzuatın uygulanışında aşağıdaki iyileştirmelerin yapılmasını öneriyoruz:
- Yeminli çevirmenler, noter yeminiyle değil, Mesleki Yeterlilik Kurumunun öngördüğü sınavlar ve sertifika programlarıyla belirlenmelidir. Noterlerde çevirmenleri test edip onaylayacak mekanizmalar bulunmuyor. Namus ve şeref üzerine doğru çevireceğim demek, çevirinin doğru olacağını garanti etmiyor. Noter onayını tamamen kaldırmak, hukuk ve finans konularına hakimiyeti ölçen sınavlarla ve resmi belgelerin inceliklerini öğreten kurslarla yeminli çevirmen olunması sağlanmalıdır.
- e-devlet kapısı çok dilli belge üretmelidir. Bu belgelerin büyük çoğunluğu şablon temellidir; isim ve adres bilgileri dışındaki alanları, eğer özel bir durum yoksa aynıdır. Milyonlarca kez çevrilmeleri zaman ve para israfıdır. Vatandaşlarımız sicil kaydı, diploma, kimlik, ikamet, tapu, pasaport gibi belgelerin yabancı dilde nüshalarını e-devlet kapısından ücretsiz indirebilmelidir.
- e-devlet kapısından çıkan matbu belgelerde özel şart, not, şerh, vb. varsa, vatandaşlarımız yine e-devlet kapısı üzerinden bu ek metinlerin ücreti mukabilinde çevrilmesini talep edebilmeli, e-devlete kayıtlı çevirmenler veya çeviri ofisleri bu talebi online olarak karşılayabilmelidir.
- Yeminli çevirmenler e-imza ile çevirilerini imzalayabilmelidir. Mevzuatı hazırdır, resmi gazetede yayımlanmıştır. Bir an önce uygulamaya geçilmesi vatandaşa ve çevirmen meslektaşlarımıza kolaylık sağlayacaktır.
- Çeviri büro sahiplerinin veya noterlerin her dilde çeviriye şahsen imza atmalarına son verilmelidir. Çevirmen ve/veya son kontrolünü yapan editör e-imzalarıyla veya ıslak imzalarıyla belgeyi onaylamalıdır.
- Bürolar için yeminli çeviri yeterlilik belgesi düşünülmelidir. Bu belgenin kapsayacağı diller için, bürolara yeminli çevirmenlerle anlaşma şartı getirilmelidir. Sonuçta hem büroyu hem de çevirmen/editör meslektaşımızı koruyan bir uygulamaya geçilmelidir. Bir kişinin ve noterin kendi aralarında anlaşarak her dilde belgeye imza atmalarına son verilmelidir.
Yeminli çeviri, yabancı dildeki belgelerin çevirilerinin asılları gibi olduğunun onaylanmasına hizmet eden çok kritik bir işlemdir. Bu kritik işlemi önemine yakışan bir yetkilendirme sürecine kazandırmak, hem devlet ciddiyeti, hem kamu menfaati, hem de çevirmenlik mesleğinin saygınlığı açısından gereklidir.
Noter onaylı tercüme kavramının tamamen kalktığı, liyakat bazlı yeminli çevirmen -belki de daha doğru bir ifadeyle yetkili çevirmen- statüsünün tanındığı günleri yakında görebilmek dileğiyle.