|Resmi Gazete: 19.01.1989 Perşembe Sayı: 20054 (Asıl)|
|Maliye
Bakanlığından:


10.12.1988 tarih ve 20015 sayılı Resm Gazete'de yayımlanan 3505 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen "Geçici Vergi" ile ilgili geçici 17. maddenin (a) fıkrasının uygulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
I - GEÇİCİ VERGİNİN KAPSAMI :
1. Tam Mükellef Kurumlarda :
Birden fazla kurumun bir araya gelerek konsorsiyum oluşturması veya adi ortaklık kurması halinde, konsorsiyumu veya adi ortaklığı oluşturan kurumların herbiri ayrı ayrı geçici verginin mükellefi olacaktır.
Ancak, Kurumlar Vergisi Kanununun 1. maddesinde sayılan kurumlardan olmakla beraber özel kanunlarına veya Kurumlar Vergisi Kanununun 7. maddesine göre kurumlar vergisinden muaf bulunan kurumlar, geçici vergi ödemeyeceklerdir. Bunlardan muafiyet şartlarını kaybedenler, kurumlar vergisi mükellefi olduğu tarihten itibaren, geçici vergi ödemekle de mükellef olacaklardır.
Gelir Vergisi Kanununun 42. maddesi kapsamına giren yıllara sair inşaat ve onarma işleri ile iştigal eden kurumlar (iş ortaklıkları dahil) bu işlerden elde ettikleri kazançlar için geçici vergi ödemeyeceklerdir.
2. Dar Mükellef Kurumlarda :
Kurumlar Vergisi Kanununun 22. maddesi uyarınca özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumlar, geçici vergi ödemeyeceklerdir.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 42. maddesi kapsamına giren yıllara sari inşaat ve onarma işleri ile iştigal eden dar mükellef kurumların, bu işlerinden doğan kazançları için geçici vergi ödemeyecekleri tabiidir.
3. Yeni İşe Başlayan Kurumlar :
Aynı şekilde 1988 yılı içinde işe başlayan kurumlar da, 1989 yılı içinde kurumlar vergisi beyannamesi verilinceye kadar geçen aylar için geçici vergi ödemeyeceklerdir. Ancak, 1988 yılı içinde işe başlamakla birlikte hesap döneminin değişmesi nedeniyle aynı yıl içinde beyanname veren kurumlar, 1.1.1989 tarihinden itibaren geçici vergi ödeyeceklerdir.
4. Tasfiye Halinde Bulunan Kurumlar :
Bilindiği üzere, kurumlar, yetkili organlarının veya mahkemelerin kararı ile tasfiye edilirler. Kurum yetkili organınca tasfiyeye karar verilmesi halinde tasfiyenin Ticaret Siciline tescil edilmesi gerekir. Bu şekilde tasfiyeye giren kurumlar, Ticaret Sicili, Memurluğundan alacakları tasfiyeye girildiğinin tescil edildiğini belirten bir belgeyi, tasfiyeye giriş bilançosu ile birlikte bağlı bulundukları vergi dairesine ibraz edeceklerdir. Mahkeme kararıyla tasfiyeye giren kurumlar ise, mahkeme alacakları tasfiyeye girildiğini belirten kararı, tasfiyeye giriş bilançosu ile birlikte bağlı bulundukları vergi dairesine ibraz edeceklerdir. Kurumlar, bu belgelerin ibraz edildiği aydan itibaren (bu ay dahil) geçici vergi ödemeyeceklerdir. Sözü edilen belgelerin ilgili vergi dairesine ibraz edilmemesi halinde, kurumun yetkili organı veya mahkeme, tasfiye kararı almış olsa dahi geçici vergi ödenmeye devam edilecekti.
Tasfiye döneminde, şirket varlıklarının paraya çevrilmesi, alacakların tahsili, borçların ödenmesi ve artan kısmın paylaşılması esastır. Bu nedenle, söz konusu kurumların tasfiye ile ilgili faaliyetler dışında ticari faaliyette bulundukları veya tasfiyeden vazgeçtiklerinin tespiti halinde, bu kurumlar adına zamanında tahakkuk ettirilmeyen geçici verginin, Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri uyarınca, gecikme faizi ile birlikte cezalı olarak tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edileceği tabiidir.
Öte yandan, tasfiyeye girmeksizin faaliyetini kısmen veya tamamen durdurmuş olan kurumlar, bu durumu ilgili vergi dairesine bildirmiş olsalar dahi geçici vergi ödeyeceklerdir.
II - 1989 YILI İÇİNDE VERİLECEK BEYANNAME DÖNEMİNE KADAR GEÇEN AYLAR İÇİN GEÇİCİ VERGİNİN HESAPLANMASI, BEYANI VE ÖDENMESİ :
1. Geçici Verginin Hesaplanması :
Özel hesap dönemi, 1988 yılının Ağustos veya daha önceki aylarında sona eren kurumların, 1988 yılına ilişkin beyannamelerini, 1988 yılında hesap döneminin kapandığı ayı takip eden dördüncü ayın içinde vermeleri gerektiğinden; bu durumda olan kurumlar, 1988 yılı içinde beyan edilen kurum kazancı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinin 1/12'sini, 1989 yılı içinde verecekleri ilk beyanname dönemine kadar geçen ayların her biri için, geçici vergi olarak ödeyeceklerdir.
Kurumlar vergisi mükelleflerinin bu suretle 1989 yılı içinde verecekleri beyanname dönemine kadar geçen her ay için ödeyecekleri geçici vergi tutarı, Gelir Vergisi Kanununa göre birinci sınıf tacirlerin 1987 yılı gelirlerinin (1988 yılı Mart ayında beyan olunan gelirlerinin) hayat standardı esasına göre tespitinde esas alınan temel gösterge tutarının kurum ortak sayısı (eshamlı komandit şirketlerde komandite ortaklar hariç) ile çarpılması sonucu bulunacak tutara isabet eden kurumlar vergisinin 1/12'sinden az olamayacaktır. Ortak sayısının 5'i aşması halinde ise asgari tutarın hesabında, ortak sayısı 5 olarak dikkate alınacaktır.
Yukarıda açıklandığı üzere, 1989 yılı içinde verilecek beyanname verme dönemine kadar geçen aylara ilişkin olarak ödenecek geçici vergi, 1988 yılında verilen yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinin yarısı üzerinden değil, tamamı üzerinden hesaplanacaktır.
Bilindiği gibi, kurumlar vergisi mükelleflerinden anonim şirketler ile eshamlı komandit şirketler en az 5, limited şirketler ile iş ortaklıkları en az 2, kooperatifler ise en az 7 ortak ile kurulabilmektedir. Buna göre, anonim şirketler ile kooperatiflerde, 1989 yılı içinde verilecek beyanname dönemine kadar geçen ayların herbiri için ödenecek en az geçici verginin hesaplanmasında ortak sayısı 5 olarak dikkate alınacaktır. Eshamlı komandit şirketlerde sadece komanditer ortak sayısı esas alınacaktır. Limited şirketler ve iş ortaklıklarında ise ortak sayısına göre en az 2, en fazla 5 olarak dikkate alınacaktır. Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ile iktisadi kamu müesseselerinde, ödenmesi gereken en az geçici verginin hesabında, 5 ortağı geçmemek üzere fiili ortak sayısı dikkate alınacaktır.
ÖRNEK 1 :
Beyan edilen
safi kurum kazancı (matrah) ............ 500.000.000 TL.
1989 yılının Ocak, Şubat ve Mart aylarına ilişkin geçici vergi, bu ayların 25. günü akşamına kadar verilecek katma değer vergisi beyannamesiyle beyan edilecek ve aynı süre içinde ödenecektir.
ÖRNEK 2 :
Beyan edilen
safi kurum kazancı (matrah) ............... 12.000.000 TL.
Ancak, örnekteki kurumun, 1989 yılında her bir ay için ödeyeceği geçici vergi tutarı, Gelir Vergisi Kanununa göre birinci sınıf tacirlerin 1987 yılı gelirlerinin (1988 yılının Mart ayında beyan edilen gelirlerinin) hayat standardı esasına göre tespitinde esas alınan temel gösterge tutarının 5 ortak sayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutara isabet eden kurumlar vergisinin 1/12'sinden az olamayacaktır. Bu nedenle, söz konusu ayların her biri için ödenecek geçici vergi tutarı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Birinci sınıf
tacirler için 1987 yılı için (1988 yılının
ÖRNEK 3 :
Beyan edilen
safi kurum kazancı (matrah) ..................... 6.000.000 TL
Ancak, kurumun beyanına göre hesaplanan geçici vergi tutarı, Gelir Vergisi Kanununa göre birinci sınıf tacirlerin 1987 yılı gelirlerinin hayat standardı esasına göre tespitinde esas alınan temel gösterge tutarının ortak sayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutara isabet eden kurumlar vergisinin 1/12 sinden az olamayacaktır. Bu nedenle, anılan ayların herbiri için ödenmesi gereken geçici vergi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Birinci sınıf
tacirler için 1987 yılı için (1988
2. Geçici Verginin Beyanı ve Ödenmesi :
Banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi kurumlar, 1989 yılı içinde
Öte yandan, geçici vergi bankaların genel merkezlerince beyan edileceğinden, şubelerin verecekleri banka ve sigorta muameleleri vergisi beyannamelerinde ayrıca geçici vergi hesaplamaları söz konusu değildir.
III. DİĞER HUSUSLAR :
1. İstisna uygulaması (yatırım indirimi, ihracat istisnası, dış navlun hasılatı istisnası gibi) nedeniyle 1987 yılına ilişkin olarak kurumlar vergisi matrahı teşekkül etmeyen kurumlar, Gelir Vergisi Kanununa göre, birinci sınıf tacirlerin 1987 yılı (1988 yılının Mart ayında beyan edilen) gelirlerinin hayat standardı esasına göre tespitinde esas alınan temel gösterge tutarının, ortak sayısı ile çarpılması sonucu bulunan tutara isabet eden kurumlar vergisinin 1/12'sini, anılan aylarda geçici vergi olarak ödeyeceklerdir.
2. Katma değer vergisi beyannamesi veya banka ve sigorta muameleleri vergisi beyannamesiyle beyan edilen geçici vergi tutarı, sözü edilen ayların herbirinde ayrı ayrı tahakkuk ettirilidğinden, ödenmesi gereken en az geçici verginin hesaplanmasında ortak sayısı, herbir ay için ayrı ayrı değerlendirilecek ve o aydaki ortak sayısı dikkate alınacaktır.
3. 3505 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununun mükerrer 40. maddesinde yapılan değişiklikle, 1.1.1989 tarihinden itibaren dahili tevkifat yürürlükten kaldırılmıştır. Ayrıca, aynı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 17. maddenin (a) fıkrası uyarınca, 1988 yılı Aralık ayına ilişkin olarak 1989 yılı Ocak ayında verilmesi gereken katma değer vergisi beyannamesi veya banka ve sigorta muameleleri vergisi beyannamesinde, bu ay için dahili tevkifat beyan edilmeyecek ve ödenmeyecektir. Ancak bu beyannamede, Ocak ayına ait geçici verginin daha önceki bölümlerde açıklanan esaslara göre hesaplanacağı tabiidir.
4. 3505 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 17. maddenin (b) fıkrası hükmüne göre, 1988 ve önceki yıllara ait olup 31.12.1988 tarihine kadar mahsubu yapılamayan dahili tevkifat tutarı, öncelikle 1988 yılı kurum kazancının beyan edildiği kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilecektir. Dolayısıyla söz konusu dahili tevkifat, 1989 yılı içinde verilecek kurumlar vergisi beyanname verme dönemine kadar geçen ayların her biri için beyanı gereken geçici vergiden mahsup edilmeyecektir.
5. Kurumların, 1989 yılı içinde verecekleri ilk beyanname dönemine kadar geçen ayların her biri için ödedikleri geçici vergi, bu yıla ilişkin olarak verecekleri kurumlar vergisi beyannamesi (1990 yılı içinde verilecek beyannameler) üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilecektir. Dolayısıyla, 1988 yılı ile ilgili olarak 1989 yılı içinde verilecek beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden, 1989 yılının anılan aylarında ödenen geçici vergi tutarı mahsup edilmeyecektir.
6. Asgari geçici verginin hesabında, kurumun, kurumlar vergisi mükellefiyetinin bulunduğu yörede birinci sınıf tacirler için uygulanan hayat standardı temel gösterge tutarı esas alınacaktır.
7. 1989 yılı içinde verilecek beyanname dönemine kadar geçen ayların herbiri için beyan edilecek geçici vergiden, anılan aylarda yapılan vergi tevkifatları terkin edilmek suretiyle indirilecektir.
8. Gelir Vergisi Kanununun 42. maddesi kapsamına giren yıllara sari inşaat ve onarma işi yanında, diğer işleri de bulunan kurumlar, sadece diğer işleri dolayısıyla geçici vergi ödeyeceklerdir. Bu kurumların 1989 yılı içinde verilecek beyanname verme dönemine kadar geçen aylar için, diğer işlerine ait geçici vergiyi hesaplarken ne şekilde hareket edecekleri aşağıdaki örneklerde açıklanmıştır.
ÖRNEK 1 :
Ancak bu vergi, Gelir Vergisi Kanununa göre, birinci sınıf tacirlerin 1987 yılı gelirlerine uygulanan hayat standardı temel gösterge tutarının 3 ortak sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutara isabet eden kurumlar vergisinin 1/12'sinden düşük olamayacaktır.
ÖRNEK 2 :
ÖRNEK 3 :
IV - GELİR VERGİSİ İLE İLGİLİ HUSUSLAR VE 1989 YILI BEYANNAME VERME DÖNEMİNDEN İTİBAREN UYGULANACAK USUL VE ESASLAR :
Bu tebliğde yer almayan hususlar hakkında "Geçici Vergi" ile ilgili olarak yayımlanan 154 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer alan açıklamalara göre işlem yapılacaktır.
Bu tebliğle; 1989 yılında verilecek kurumlar vergisi beyanname dönemine kadar geçen ayların herbiri için ödenmesi gereken geçici verginin usul ve esasları açıklanmıştır. 1989 yılından itibaren (bu yıl dahil) verilecek kurumlar vergisi beyannameleri ile beyan olunacak kurum kazançlarına isabet eden vergilerin esas alınması suretiyle hesaplanacak geçici vergiye ilişkin usul ve esaslar ise, daha sonra çıkarılacak bir Genel Tebliğle açıklanacaktır.
Tebliğ olunur.