Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Güvenli Birpınar, CHP’li İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun Haliç’le ilgili yapmış olduğu skandal açıklamalarına toplumsal medya hesabından yanıt verdi. Birpınar, yapmış olduğu açıklamada geçmişten bu yana Haliç’le ilgili yapılanları sıralarken Haliç’in şuan balçık içinde olmasının sebebinin zamanında meydana getirilen yatırımları devam ettiremedikleri için bulunduğunu söyledi. Mehmet Güvenli Birpınar’ın CHP’li İBB Başkanına yapmış olduğu Haliç açılaması şu şekilde: Senelerce İstanbul’un göz bebeği olan Haliç, 1940’lardaki yanlış kent planlamasının kurbanı olmuş, sanayiye açılmıştı. Endüstri atıkları ile lağım çukuruna dönüşen Haliç’in kurtarılması için adımlar atılmış, sadece geçmişte meydana getirilen yanlış, yeni bir yanlış ile örtülmeye çalışıldı. Her neyse ki Haliç’in imdadına devrin Başkanı Sayın Erdoğan yetişmişti. İstanbul Büyükşehir Başkanı olunca ilk iş olarak Haliç’i masaya yatırmış ve ilk icraatlarından biri olarak, Dünyanın da önde gelen sayılı projelerinden kabul edilen “Haliç Çevre Projesi”ni başlatmıştır.
AK Parti İstanbul İl Başkanı Bayram Şenocak’tan flaş Haliç uyarısı | Video >
BORU HATLARIYLA ÇAMURU TEMİZLENDİ
Fazlaca aşamalı çalışmada, ilk olarak yapılacak emekler planlanmış, Akabinde çevre düzenleme emek harcamaları yürütülmüş, son olarak da bölgenin gezim, kültür, sanat ve rekreasyon vadisine dönüşümüne yönelik adımlar hayata geçirilmişti. Haliç’in derinliği kimi yerlerde bir tek 10 santimetre kadar düşmüş, Sütlüce-Eyüp arası derinlik 0-50 santimetre içinde değişen bir seviyeye dönüşmüştü. Tarama yapılırken gemiler üstündeki pompalar yardımı ile çıkartılan çamurlar boru hatlarına iletiliyordu. 4 tane boru hattı vardı. 4 boru hattı ile toplamda 4.000 m3/saat emek verme kapasitesine ulaşıldı. Çamurlar, Haliç’e 7 km mesafedeki taş ocaklarında depolandı. Koku için de önlemler alındı. Kireç ve klorlama işlemi yapılmış oldu. Benzetmek gerekirse her saatte 1,5 olimpik havuz suyu 7 km öteye taşınıyordu.
HALİÇ’TEN ÇIKAN ÇAMURLA AĞAÇLANDIRMA YAPILDI
Haliç’te meydana getirilen emek verme;
– 4,5 km uzunluk,
– 200 m genişlik,
– Averaj 5 m derinlik olmak suretiyle toplamda ortalama 5 milyon m3 balçık.
Bu iş boru hatları ile değil de hafriyat kamyonları ile yapılsaydı; Günde minimum 400, toplamda minimum 200 bin sefer yapmak gerekirdi. O dönemin şartlarında günde minimum 400 sefer kamyon hareketinin oluşturabileceği hengameyi düşünebiliyor musunuz? Fakat Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki ekip bu işi başarmıştı. Taşınan balçık kendi kendine bırakılmadı. Uygun şekilde bertaraf için ocaklarda 2 baraj yapılmış oldu. Barajların inşasında 850 bin m3 kaya, kil ve filtre dolgu malzemesi kullanıldı. Depolama sonrası günümüz Maçka Demokrasi Parkı alanından da büyük olan 180.000 m2 dolgu alanı oluştu. Bu alanın üstü kapatılarak bölge ağaçlandırıldı.
İSTANBUL’A EŞSİZ MANZARA
Islah emek harcamaları bir tek Haliç ile sınırı olan kalmadı. Sadabad, Eyüp ve öteki kollektör (Şimal ve Cenup Haliç) çalışmalarının da tamamlanmasıyla bölge bir çekicilik merkezi haline geldi. Eyüp’de ziyaretçi akınına uğrayan Pierre Loti tepesinden seyri doyumsuz bir görünüm oluştu. Haliç’in suları temizlenince, su canlıları da bölgeye akın etmeye başladı. Bölgede artık çöpler yerine balıklar yüzüyordu. Hatta balık tutma yarışması dahi yapılmış oldu. İlk yarışmayı 1,5 saatte 128 balık tutan bir vatandaşımız kazanmıştır.
ATIK SULAR KONTROL ALTINA ALINDI
Mevcut kirlilik giderildikten sonrasında sıra Haliç’in yeniden kirlenmesini önlemeye gelmişti. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) ardı ardına projeler geliştirmiş; Haliç’e direkt akan atık suları denetim altına almak için hamlelere başlamıştı. Kolektörler vasıtasıyla bu atık sular arıtma ünitelerine sevk edilerek bölgeden uzaklaştırılarak Haliç’in tekrardan kirlenmesi önlendi. Şimal ve Cenup Haliç Projeleri olarak anılan çalışmalarda; 120 km uzunluğu aşan birçok atık su kolektörü, tüneli ve boşalım hattı inşa edildi. Şimal Haliç Projesinin İSKİ’ye maliyeti 2000 yılı rayiç değerleriyle 118 trilyon, Cenup Haliç Projesi ise 92 trilyon Liraya mal olmuştu.
DÜNYANIN EN BÜYÜK PROJELERİ ARASINDA
Dünyanın en büyük çevre projelerinden kabul edilen Haliç için meydana getirilen yatırım tutarı, devrin rayiç değerleriyle 520 Milyon Doları bulmuştu. Bölge ek olarak tam bir sanat, kültür ve kurultay merkezi haline geldi; Feshane, Haliç Kültür ve Kurultay Merkezi, Miniatürk. Haliç’in temizlenmesi sonrasında hizmete giren bu bölgeler her yıl yerli yabancı milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyor, ekonomiye ciddi katkı sunuyor. Senelerce İstanbul’un göz bebeği olan Haliç; Yanlış bir kent planlamasının kurbanı olmuş, Sanayiye açılmasıyla da zehirli atıkların yuvasına dönmüş; sadece, bir İstanbul Sevdalısının girişimiyle; “Dolduralım gitsin” denilen yerden aden misali alana dönüşüm yaşamıştı.
EKOSİSTEMİN DEVAMLILIĞINA KATKI SAĞLANDI
Sonrasında bayrağı devralanlar da aynı azim ve cehd ile hareket etmiş, Haliç başta olmak suretiyle İstanbul’un dereleri ve öteki organik güzellikleri korunmaya çalışılmıştır. Her yıl 90 bin m3 dip tarama malzemesi çıkarılarak hem de ekosistemin devamına katkı sunulmuştur. Zaman içinde Alibeyköy ve Kağıthane derelerinden gelen balçık sebebiyle yeni bir sığlaşma oluşmuş, bu kapsamda; 2004 senesinde Ulaştırma Bakanlığından temin edilen Çekirge Tarak Gemisi ile Haliç’te yeni bir tarama emek harcaması yürütülmüş ve 2011 yılına kadar devam edilmiştir. 2011’den sonrasında ise şat üstündeki Endüstriyel Yerkazar ile tarama çalışmalarına devam edilmiştir. Gene, dereağızlarında da şikayete mevzu olan yoğun koku problemleri giderilmesi için Ulaştırmadan alınan KAZAR tarama araçları ve DÖKÜ gemileri ile emekler yürütülmüştür.
ENVANTERDE YOK YOK
İBB 2017 senesinde; tarama ve balçık taşıma gemileri yerli olmak suretiyle;
Balçık tarama gemisi
1 tane amfibi tarama aracı,
2 tane balçık taşıma gemisi alarak Haliç başta olmak suretiyle dere ve deniz temizleme vasıta envanterini güçlendirmiştir.
Meydana getirilen tüm bu yatırımlarla Haliç, dereağzı ve koy taraması meydana getirilen yerlerden çıkartılan teressubat (su ve atıksu sistemlerinde dibe çöken tortu) miktarı senelik averaj 90.000 m3 bulmaktadır. Verilere İBB’nin resmi sitesinden ulaşabilirsiniz. Haliç’i besleyen derelerin bazen kuruması üstüne Haliç’in korunması için 2012 senesinde gene devasa bir proje hayata geçirilerek Boğazdan Haliç’e can suyu taşındı. 5 km’lik borularla günde 500.000 m3 su taşınan Haliç için meydana getirilen yatırım tutarı 750 milyon doları geçti. Haliç’ten çıkan Dip Çamuru Susuzlaştırma Tesisi. Tesis için ilk adımlar 2018 senesinde atıldı. 03 Aralık 2018 tarihinde ihale yapılmış, yüklenici İBB iştiraki İSTAÇ olmuştur. İSKİ 2018 etkinlik raporunda da yer edinen projenin ihale ve sözleşmesi bitmiş, işe başlanılmıştır.
HİÇ BİRŞEY YAPILMAMIŞ DİYEN İmamoğluuna…
Şimdi sormak istiyoruz; Haliç’in temizlenmesinden can suyu verilmesine kadar onlarca iş yapılmış, 750 milyon doları aşan yatırımlar hayata geçirilmişken; Iyi mi olur da Haliç için hiçbir şey yapılmamış? Binlerce ton balçık biriktirilmiş. İhalesi, projesi, sözleşmesi 2018 senesinde bitmiş, yüklenici belirlenerek işe başlanmış olan “Haliç Dip Çamuru Tarama ve Susuzlaştırma Tesisi” projesi için; Iyi mi olur da kendi geliştirdiğiniz, ürettiğiniz bir projeymiş benzer biçimde lanse ediyorsunuz? Haliç için yaşamsal derecede ehemmiyet arz eden Silahtarağa İleri Biyolojik Atıksu Arıtma projesini; Kokuya niçin olması ve çevre kirliliğine yol açması benzer biçimde mesnetsiz nedenlerle iptal ederken, Daha oldukça kokuya yol açacak bu projeyi iyi mi olur da savunuyorsunuz?
YATIRIMLARI KESİP HALİCİ MAHVEDİYORLAR
Fazlaca değil, 6 ay ilkin uyarmıştık. “Haliç yeniden kokulara boğulmasın” demiş, “Bunun için meydana getirilen yatırımlara destek olun” çağrısında bulunmuştuk. Şu sebeple; “Çevreyi politika üstü görüyor, Çevreye meydana getirilen yatırımları önleyici hekimlik” olarak değerlendiriyoruz. Çağrımızı bir kez daha yineliyoruz; Gelin, Kağıthane’deki ileri biyolojik atıksu arıtma tesisini yeniden değerlendirin. Haliç’in balıkları, yunusları da yapraklara eşlik etsin, alkışa katılsınlar. Hayırlı işlerin karşısında değil, yanında olmak yakışır. Hep diyoruz, yineliyoruz; Çevre Meselesi önleyici hekimliktir. Çevreye ne kadar yatırım yapmış olursanız, O aşama sıhhat harcamanız azalır. Kanal İstanbul’da Dünyanın incisi Boğazın Çevresel Sigortası olacağını unutmayalım. Yarın oldukça geç olmadan.
İşte Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Mehmet Güvenli Birpınar’ın toplumsal medya hesabından yapmış olduğu o paylaşımlar