Almanya’da günlük gazetelerin çektiği maddi sıkıntılar arka arkaya iflasların ilan edilmesiyle devam etti. Almanya’nın köklü gazetelerinden biri olan “Frankfurter Rundschau”nun iflasını açıklamasından sonra Financial Times Deutschland gazetesi de yayınına son vereceğini duyurdu. Bir süre önce Nürnberg kentinde yayımlanan “Abendzeitung” iflas başvurusunda bulunmuştu.
Basında yer alan haberlere göre dapd ajansı ile Berliner Zeitung ve Der Spiegel’de de çok sayıda çalışan işten atılacak. Berliner Zeitung da iflas başvurusunda bulunan Frankfurter Rundschau ile birlikte merkezi Köln’de bulunan DuMont Schauberg Medya Grubu’na bağlı.
Muhafazakar eğilimli Frankfurter Allgemeiner Zeitung ve Süddeusche Zeitung’un yanı sıra ülke genelindeki en önemli gazetelerinden biri olarak kabul edilen liberal-sol çizgideki Frankfurter Rundschau gazetesi, Kölner Stadt-Anzeiger’in yayıncısı DuMont tarafından hisselerinin büyük bir bölümü satın alınınca, okuyucudaki beklentilere yanıt vermemeye başlamıştı. Franfurter Rundschau’nun bir diğer yayıncısı ise SPD’nin medya holdingi DDVG.
Ocak ayından itibaren yayını durması beklenen gazete için, iflas dairesi yeni bir yayıncı arayışını sürdürüyor. Yurt içinden ve yurt dışından pek çok talibin olduğu belirtiliyor. Frankfurter Rundschau’nun çoğu abone olmak üzere 117 bin tirajı bulunuyor.
FTD REKABETE DAYANAMADI
Aynı günlerde iflasını açıklayan bir diğer gazete ise Financial Times Deutschland gazetesi oldu. Bertelsmann tekeline bağlı G+J yayınevi tarafından 2000 yılında İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times gazetesinin Almanya nüshası olarak yayınlanmaya başlayan gazete, maddi sıkıntılar nedeniyle yayınına son verdi. Çok sayıda gazeteci işten atılırken, bazılarının yayınevine bağlı başka bölümlere aktarılacağı dile getirildi.
Uzun yıllar Financial Times Deutschland’ta yazan tanınmış solcu ekonomi gazetecisi Lucas Zeise, gazetenin satışının asıl nedenini, Handelsblatt ile girdiği rekabeti kaybetmesine bağladı. Junge Welt’e konuşan Ziese, FTD’nin iflasını şu şekilde değerlendirdi: “Bu gazete, büyük firmaların yöneticileri tarafından ikinci bir gazete olarak okunmaya başlandı, abone olundu. Ancak bununla birlikte, işveren örgütleri ve pek çok tekelin yöneticisi, sermayenin en güvenilir gazetesi olan Handelsblatt’la bağlantısını sürdürdü.”
YAZILI BASININ GELECEĞİ NE OLACAK?
Frankfurter Rundschau ile FTD’nin iflas başvurusunda bulunması, diğer gazete ve dergilerin ise eleman sayısını azaltma yönünde attığı adımlar bir kez daha Almanya’da yazılı basının akibetinin ne olacağı yönündeki tartışmaları alevlendirdi. İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte okuyucu kaybeden gazetelerdeki, bu kayıp elbette tek başına kağıda basılmasıyla bağlantılı değil. İflas eden gazetelerin içeriklerindeki zayıflık okuyucuyla aralarındaki mesafenin artmasına neden oluyor.
GAZETE SAYISI AZALDI
Yerel ve ülke çapında gazetelerin yaygın olduğu Almanya’da internetle birlikte önemli bir düşüş yaşandı. 1992 yılında Pazar günleri hariç ülkede 426 gazete basılırken bu sayı 2012’de 333’e düştü. Aynı süre içerisinde gazete tirajlarında da önemli bir gerileme meydana geldi. 1991 yılında ülke genelinde 27 milyon 300 bin gazete satılırken, 2012’de bu rakam 18 milyon 400 bine düştü.
Gazetecilik uzmanı Profesör Günther Rager, gazetelerin gelecekteki durumuyla ilgili olarak şu değerlendirmede bulunuyor: “Branşın öleceğini sanmıyorum. Ancak zorluklarla dolu bir dönemden geçiyor. 10 yıl sonra hiçbir şeyin şimdiki gibi olacağını sanmıyorum.” (Deutsche Welle)
Yapılan araştırmalara göre 14-29 yaş aralığındaki genç nüfus, anne ve babalarına kıyasla çok daha az gazete okuyor. Gençler gündemi takip etmek için internete yönelirken, reklam verenler de onları takip ediyor. Ancak Alman Gazete Yayımcıları Birliği’nden Anja Pasquay tüm olumsuz gelişmelere rağmen iyimserliğini koruyor: “Almanya’da gazetecilik branşının 10, 20, 30 yıl sonra nasıl görüneceğini düşündüğümüzde, biz basılı gazetelerin varlığını koruyacağını, satışlarının süreceğini ve okunacağını düşünüyoruz.”
FARKLI VE GÜÇLÜ İÇERİK BELİRLEYECEK
İnternetin bilgiye ulaşma konusunda sağladığı olanaklar yazılı basın için ekonomik açıdan önemli bir zorluğu getirmekle birlikte, gazetelerin bir çoğu günümüzde özellikle gazetelerin online nüshalarından kar ediyorlar. İnternet sitelerine alınan reklamlar, paralı arşiv ve abonelik gibi uygulamalar bu sektörün varlığını sürdüreceğinin işareti olarak değerlendiriliyor. Yapılan kimi yorumlara göre ayrıca, internet üzerinden parasız gazete okuma, bilginin parasız bir şekilde paylaşılması önümüzdeki dönem çok daha zor olacak.
Bununla birlikte ister yazılı ister online olsun, gazetelerin okunmasında asıl belirleyici faktör farklı içerik olacak. Günümüzde internet ve ajansların yaratmış olduğu olanaklar nedeniyle aynı haberleri neredeyse bütün gazetelerde aynı şekilde okumak mümkün. Farklı bir boyut katılan, zenginleştirilen ve farklı yorumlarla beslenen gazeteler varlığını sürdürmeye devam edecek. Bu nedenle gazeteler ve gazetecilik bitme yerine daha çok biçim, içerik açısından yeni özellikler edinme sorunuyla karşı karşıya. Buna ayak uyduramayanların önemli bir bölümü ise küçülerek yok olacak görünüyor. (YH)