7101 SAYILI KANUNUN GETİRDİKLERİ VE KONKORDATO SÜRECİ
İcra ve İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 7101 sayılı Kanun (“Kanun”) ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda (“İİK”) önemli değişiklikler getirilmiş, iflas erteleme yürürlükten kaldırılarak Konkordatoya ilişkin hükümlerde düzenlemeye gidilmiştir.
Konkordato; borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan iyi niyetli borçlunun, alacaklılarına vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için alacaklıları ile yaptığı ve mahkeme tarafından kabul edilmesi esasına dayanan bir anlaşmadır.
Alacaklıların borçluyu konkordato istemeye zorlamaya hakkı olmayıp, borçlu tarafından mahkemeye başvurularak talep edilebilen hak olarak ortaya çıkarken İflasta herhangi bir alacaklı tarafından borçlunun iflası istenebilmektedir.
Mali durumu bozularak ödeme gücünü kaybeden borçlunun, konkordatodan faydalanmak üzere İcra Tetkik Mercii Hakimliği’ne gerekçeli bir dilekçe ile başvuruda bulunması, dilekçe ekine Konkordato sürecinde borçlarını ödeyebileceği durumunu gösteren ön projesini ve ayrıntılı bilançosunu, gelir ve nakit akım tablolarını, alacaklılarını ve bunların imtiyaz durumunu gösteren listeyi, mal varlığını gösteren belgeyi, bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporlarının eklemesi gerekmektedir.
Konkordato talebi üzerine mahkeme derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun varlıklarının, borçların en az %50 sini karşılamaya yetip yetmeyeceği ve borçlunun teklifinin varlıkları ile uygun olup olmadığının tespit edilmesi, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla üç ay süreyle geçici konkordato komiseri görevlendirir. Bu süre en fazla beş aya kadar uzatılabilir.
Konkordato komiserince alacak miktarının 2/3 ünü temsil eden alacaklılara borçlarının bir kısmından feragat etmeleri yönündeki sunulan teklifi, alacaklıların kabul etmeleri ve talep sahibinin verdiği belgeler çerçevesinde konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun tespiti halinde, ticaret mahkemesi tarafından Konkordato kararı ile birlikte 1 yıllık kesin mühlet verilir, konkordato süreci tayin edilir ve komiser atanır. Kesin mühlet mahkeme tarafından en fazla 6 ay uzatılabilir.
İyi niyetli borçlular için öngörülmüş “dürüst” borçluyu iflastan korumaya yönelik bir düzenleme olan konkordatoda borçlu, iflas ertelemedeki gibi iki yıla kadar uzayabilen tedbir kararı gibi olmasa da, en fazla beş ay olabilecek şekilde verilecek “süre” içerisinde, takiplere ve hacizlere karşı sınırlı bir koruma elde edilebilmekte, faaliyetine devam edebilmekte, alacaklılarının vazgeçtikleri oranda borçlarından kurtulmakta, kalan borçlarında yasal faiz uygulaması öngörülmemişse kalan borçlarını kabul edilen ödeme planı çerçevesinde faizsiz olarak ödeme imkanına sahip olmaktadır.
Konkordatoda borçlu, atanan komiser nezareti altında ticari faaliyetlerini sürdürürken, İcra İflas Kanunu’nun 290’ıncı maddesi uyarınca konkordato sürecinde ticaret mahkemesinin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz ve işletmenin devamlı tesisatını kısmen dahi olsa devredemez ve takyit edemez ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz. Aksi halde yapılan işlemler hükümsüzdür.
Konkordatoda borçlunun malvarlığını azaltıcı işlemler yapması bu kanun hükmü ile engellendiğinden alacaklılarında menfaatleri de korunmuş olmaktadır. Kanun kapsamında borçlunun, ticari ve ekonomik bütünlük arz eden ya da bir bütün halinde satıldığı takdirde daha yüksek gelir elde edileceği anlaşılan mal ve haklarının bir bütün olarak paraya çevrilmesi de düzenlenir.
Borçlu bu hükme yahut komiserin ihtarlarına aykırı davranırsa veya iyi niyetinden şüpheyi haklı gösterir bir harekette bulunursa ticaret mahkemesi komiserin raporu üzerine, mümkün ise borçluyu ve gerektiğinde alacaklıları dinledikten sonra borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini veya mühleti kaldırabilir.
Konkordato geçici sürecinde komiserliğine seçilen komiser, borçlunun malvarlığını ile ilgili defter tutma, değeri tespit edilen mallarının kıymetini deftere işleme, yapacağı ilan ile alacaklıları alacaklarını bildirmeye ve konkordato teklifini görüşmek üzere toplantıya davet etme ve alacaklar hakkında inceleme yapma, alacaklar hakkında beyanda bulunması için borçluyu davet etme, borçlunun kabul ettiği alacakların konkordato nisabında dikkate alınması, on günlük katılım süresi bittikten sonra hazırlayacağı ayrıntılı rapor ile birlikte konkordato dosyasını, mahkemeye iletilmek üzere ticaret dairesine teslim etme iş ve işlemlerini yerine getirir.
Komiser tarafından ilanen duyurulan yerde yapılan ve alacakları konkordato süresi verilmesinden önce doğmuş olan alacaklıların katıldığı toplantıda, alacaklılar konkordato teklifini incelerler, ilandan itibaren yirmi gün içinde alacaklarını komisere bildirirler, yirmi gün içinde bildirmemiş olan alacaklılar oylamada dikkate alınmazlar.
Konkordato’nun kabul edilebilmesi için ya konkordatonun alacaklıların 2/3 çoğunluğu tarafından kabul edilmesi ya da, Konkordatoyu kabul eden en az üçte iki çoğunluktaki alacaklıların kaydedilmiş alacakların en az üçte ikisine sahip olmaları gerekmektedir. Konkordato tutanağını imzalamayan veya on gün içinde kabul ettiklerini bildirmeyen alacaklılar, konkordatoyu reddetmiş sayılırlar.
Konkordato hakkında verilen karara karşı borçlu veya konkordato talep eden alacaklı, kararın tebliğinden, itiraz eden diğer alacaklılar ise tasdik kararının ilanından itibaren 10 gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir; Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı 10 gün içinde temyiz yoluna gidilebilir.
Kesin mühletin verilmesi durumunda, komisere konkordato dosyası tevdi edilir. Komiser dosyanın tevdi edilmesiyle birlikte yedi alacaklıyı geçmemek kaydıyla bir alacaklılar kurulu oluşturulabilecektir. Alacaklılar kurulunun her ay en az bir kere toplanması oy çokluğuyla karar almaları, Komiserinde bu toplantıda hazır bulunması ve kararları imza almak suretiyle tutanağa bağlaması gerekmektedir.
Kesin mühlet içinde, projenin tamamlanmasına katkıda bulunma, borçlunun faaliyetlerine nezaret etme, kanunda verilen görevleri yapma, Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunma, alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirme iş ve işlemlerini yerine getirir.
Borçlunun kötü niyetli davranışları ile konkordatoyu tasdik ettirdiği öğrenildiği ve Ticaret Mahkemesi’nce iddiaların doğru tespit edilirse konkordato tamamen fesih edilir, her alacaklı alacağının tamamı için borçlu aleyhine icra veya iflas takibi yapabilir.
Mahkemenin konkordato kararını tasdik etmemesi halinde ise talep sahibi için iflas kararı verilir. Bu durumda açılacak iflas davasının ön tedbiri olarak borçlunun bütün mallarına mahkemece ihtiyati haciz konulmasına ve bu ihtiyati haczin alacaklılardan birinin isteği üzerine uygulamasına karar verilir.