-
komünist mimari bir akım değildir, yalnızca marksist ideoloji ışığında var olma iddiası taşımış eski sovyetler birliği'ndeki ve doğu bloğuna dahil diğer ülkelerdeki mimarlığı tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. özel olarak sovyet, genel olarak doğu blok’u mimarisinin en klişe imgesi olan insan ölçeğinden uzak devasa kütleler rus konstrüktivist geleneğinin ve marksist ideolojinin getirdiği tüm yurttaşların temel barınma gereksinimlerini karşılama iddiasının doğal bir sonucudur. batı dünyasının ve büyük kentlerinde nüfusun en az yarısının kaçak yapılarda yaşadığı bizlerin burun kıvırdığı bu süper-bloklar, bir yandan büyük bir nüfusa asgari insani koşullarda barınma olanağı sağlarken, diğer yandan çok az kapitalist kentte görülebilecek oranda yeşil alan sağlamıştır.
ikinci olarak, marksist ideolojinin mimari etkilerini doğu bloğu ülkeleriyle sınırlandırmak doğru olmayacaktır. otto wagner’in öğrencisi olan karl ehn tarafından viyana’da tasarlanan ve inşa edilen karl marx-hof, yine avusturyalı bir sosyalist olan victor gruen tarafından üretici ve tüketicilerin buluşacağı bir merkez olarak tasarlanan ilk modern mall (veya alışveriş merkezi) bir çırpıda verilebilecek örneklerden bazıları. 20. yüzyılın ilk yıllarında günümüz istanbul’unu aratmayan sanayileşmiş avrupa kentleri de yine gittikçe güçlenen sosyalist hareket ve eleştiri sayesinde değişmeye zorlanmıştır.
–henüz- üzerinde uzlaşılmış bir mimari akım, biçim, yön, yöntem oluşmadı. belki de asla oluşmayacak. bu yol, yöntem, nizamlardan birisi olan sovyet anlayışı da –şimdilik- başarısız tecrübelerden birisi olarak tozlu raflardaki yerini aldı. ancak bu anlayışın tamamen aksi istikametinde gelişen kapitalist kentlerin asıl imgeleri olan ikiz kulelerin, maslak kulelerinin, gök kafesler’in, cevahir alışveriş merkezlerinin, zaha hadid binalarının; bu cafcaflı binalara malzeme ve emek temin eden yoksul gecekonduların üstlendiği ideolojik propagandayı görmemek, insan ölçeğinde ve insancıl olduğunu iddia etmek körlüğün ve brutalitenin ta kendisi olacaktır.