Çabucak Hemen Birden fazla Şahıstan Duyduğumuz “Depresyona Girdim.”. “Depresyondayım”, “Bu Ortalar Çok Depresifim.” Söz ve Cümleleri Gerçeği Yansıtıyor mu? Depresyon Herkesin Kendini Makus Hissettiğinde Sahip Olabileceği Bir Durum Mu? Pekala Gerçek Manada ki “DEPRESYON” Ne Demek?
Bir his durum bozukluğu olan depresyon, günümüzde çağımızın en yaygın rahatsızlıklarından biri olarak kabul edilmektedir. Günlük hayatı hayli etkileyen “Depresyon” kişinin hayat kalitesini epeyce düşürmektedir. Depresyon kişinin niyetlerini, davranışlarını ve hissettiklerini değerli ölçüde etkilemektedir. Pekala bunu nasıl yapar?
Depresyon niyetleri, davranışları ve hissettikleri üzerinde olumsuz etkilemesiyle, istek ve keyifte düşüş yaşatır. Bu günlük hayatta his durumumuzu dengeleyen hormonların azalmasıyla meydana gelir. Bu hormonların az olması ya da azalması, yediğimiz yiyecekten tutun, aldığımız güneş ışınına, çevresel faktörlerden; gen faktörlerine, ilaçların yan tesirinde; yaşadığımız olaya kadar bir çok alan etkileyebilmektedir.
Depresyon, daima keder ve hüzünlü halinde olmaya, bize zevk verebilecek durumlardan keyif almamaya, mutsuz olmasına, andan kopmuş üzere hissetmesine, iç ıstırabı ve huzursuzluk hissine ve bundan daha fazla duruma neden olur. İş, arkadaş, aile ve birçok alanda bağlantıları ve fonksiyonelliği epeyce etkilemektedir. Depresyon yıllarca sürebileceği üzere, bu durum fark edildiğinde ve ele alındığında, yeniden bireye mahsus ortalama 2-3 ay üzere bir müddette büsbütün uygunlaşması mümkündür. Depresyon sözü toplumda kişinin ruh halini söz etmesi için kullanılsa da bu her vakit gerçeği tabir etmez ve kolaya alınmaması gerekir. Zira “depresyon” tıbbi bir tabirdir ve ciddiye alınması gerekir. Gün ya da birkaç gün içinde daima değişen moral bozuklukları için kullanılması yanlıştır. Zira depresyon tedavi edilmediğinde kötüleşmesiyle %15 üzere intihara bağlı mevt riski vardır.
Pekala, Depresyonda Cinsiyete Nazaran Farklılık Var Mıdır?
Depresyonun her yaşta görülmesi muhtemeldir ve ekseriyetle gençlerde ve bayanlarda daha sık görülmektedir. Hayat uzunluğu risk erkekler için % 3-12, bayanlar için % 10-26’dır.
Türkiye’de ise kendi tez çalışmamla dahil olduğum “Türkiye Ruh Sıhhati Profili Çalışması” ’nda ise bu oranlar 12 aylık depresif nöbet yaygınlığı bayanlarda % 5.4, erkeklerde % 2.3, tüm nüfusta % 4.0 olarak verilmektedir. Bunun nedeni için birçok durum sayılabilir. Bunlar; erkeklerin hislerini aksiyona vurarak davranışlarıyla söz etmesi, alkol kullanımının daha yaygın olması, hormonal istikrarının bayanlara oranla daha az değişken olması ve doğum, premenstrüel üzere dönmelerinin buna yer hazırlaması olarak sayılabilir.
Depresyonun Nedenleri Nelerdir?
En az iki hafta boyunca aşağıdaki belirtilerin beşini yaşıyorsanız depresyonda olabilirsiniz. Bu belirtiler her yaşta görülebilmektedir;
-
Daima üzgün hissetmek,
-
Nedeni olmaksızın kilo alma yahut kaybetme,
-
Düşünme, konuşma yahut hareket etmede yavaşlama,
-
Dert, ajitasyon yahut huzursuzluk
-
Günlük aktivitelere istek, ilgi ve zevk kaybı,
-
Uykusuzluk yahut çok ahenge,
-
Değersizlik ve suçluluk duygusu,
-
Baş, boyun, sırt ve / yahut eklemlerde ağrı,
-
Konsantrasyon kaybı ve karar vermede zorluk,
-
Nedeni olmaksızın yorgunluk, güç kaybı,
-
Cinsel isteksizlik,
-
Mevt ve intihar kanıları
Ayrıyeten uyku sorunu depresyonun belirtisi olabileceği üzere, uzun vadeli uykusuzluk ya da uzun mühlet ahenge da depresyona neden olabilmektedir. İlaç ve alkolde mahrumluk yaratacağı durumlarda depresyona yol açabilir. Bunun yanı sıra son yıllarda bağırsak florasının bozulmasının, depresyonla olan alakası üzerinde kıymetli çalışmalar sürdürülmektedir.
Depresyon Çeşitleri Nelerdir?
Depresyon şiddet derecesine nazaran hafif, orta şiddetli ve ağır depresyon olarak kategorize edilir. Bunun dışında isim olarak, kişinin yaşadığı durumlara istinaden farklı kategorilerle isimlendirilir:
-
Majör Depresif Bozukluk
Çabucak her yaşta görülebilen bu depresyon cinsinde kişi hayatta zevk alamaz, çalışamaz, yemek yeme ile ilgili iştah açılması ya da kapanması yaşar. Uyku sorunları epey yaygındır ve ilgi azalmıştır. Çabucak çabucak her yaşta görülebilir.
-
Kronik(Distimi) Depresyon
Majör Depresyondan daha az şiddetlidir ve en az iki yıl devam etmektedir. Kişi günlük ömrüne devam eder. Bu cins depresyon çoklukla çocukluk periyoduna ilişkin durumlardan ötürü ortaya çıkabilmektedir.
-
Atipik Depresyon
Teşhis edilmesi hayli zordur zira kişi depresyonda olduğunun farkında değildir. Gün içinde his durumların değişmesi, inişler ve çıkışların olması olasıdır. Kişi her duruma çok hassastır. Kişinin his durumu, müspet ve negatif olan durumlar için değişkenliği çok bariz gösterir.
-
Doğum Sonrası Depresyon (Postpartum)
Doğum sonrasında kişinin bedeninde yaşanan hormonal değişiklikle birlikte dünyaya gelen bebekle birlikte ahenk sorunu, sorumluluk sahibi olmayla birlikte karakterize olabilecek bir depresyon çeşididir. Hamilelik müddetince ya da doğumdan çabucak sonra gelen dört hafta içinde karşılaşılır.
Depresyon Nasıl Tedavi Edilir?
Depresyon tedavisinde kullanılan en yaygın tedavi sistemleri, psikoterapi ve ilaç kullanımıdır. Psikoterapi, bilhassa “Bilişsel Davranışçı Terapi”, depresyon tedavisinde kıymetli bir yere sahiptir. Bunun yanı sıra psikoterapide birçok sistem uygulanabilmektedir. Psikoterapiyle kişinin fonksiyonelliğini arttırmaya yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Psikoterapi mutlaka ruh sıhhatin uzmanları tarafından alınmalıdır. Psikoterapiyle gerçekçi gayeler belirlenir ve kişinin sorun çözme yeteneği artırılarak olağan krizleri yönetmesi sağlanır. Yapılan tüm çalışmalarla birlikte beynin ödül düzeneğinin fonksiyonelliğinin artmasıyla kişi ümitsizlik, huzursuzluk ve keyifsizlik üzere birçok durumu manalandırarak bunlarla başa çıkmaya başlar. Kişi depresyondan çıktığı son aşamalardaysa stabilizasyon sağlanması ve kişinin bu değişimi kalıcı olarak yaşaması hedeflenir. Burada değerli olan tedavi planlarına sadık kalmak ve aksatmamaktır. Bu süreç depresyonun şiddetine, kökenine, mühletine ve en kıymetlisi kişinin gereksinimine nazaran değişmektedir.
Depresyon tedavisinde ilaç kullanımı da şahsa özel olarak belirlenmektedir. Hasebiyle her ilaç her bireye güzel gelmeyecektir. Bu yüzden antidepresanlar tabip denetiminde kullanılmalıdır. Depresyonun tedavisinde kullanılan antidepresanlar ekseriyetle 2-3 hafta içerisinde tesirini göstermeye başlar ve kişi rahatlamaya başlar. Bu süreçte psikoterapiye de devam etmek, hastalığın seyrini kıymetli ölçüde olumluya çevirecektir. Şayet kişi de iki durumda yetersiz kalıyorsa, hastaneye yatış verilebilir.
Depresyon Hakkında Yanlış Bilinenler
Depresyon halk ortasında bazen kişilik zayıflığı, zayıf karakter olarak konuşulur lakin depresyonun zayıflıkla bir alakası yoktur. Depresyon tedavisi mümkün olan gerçek bir hastalıktır. Yeniden depresyon hastalarına çoklukla söylenen;
“Sen kendinin hekimi olacaksın, bu öteki türlü geçmez.”,
“Bu kadar güçsüz olma toparla kendini.”
“Sana ne olmuş? Kilo mu almışsın/ kilo mu vermişsin?”
“Sen kendini bu duruma sokuyorsun.” üzere cümleler depresyonda ki hastaların depresyonunu azaltacağını düşünülenin bilakis arttırmaktadır. Zira depresyonda ki kişi zati çaresiz, tükenmiş, isteksiz, keyifsiz ve güçsüz hisseder ve bu ve bunun cümleler şahsa daha da çaresiz ve güçsüz hissettirmekten öteki bir işe yaramaz. Unutulmamalıdır ki hasta yakınları depresyonun başlaması ve bitmesinde kıymetli bir rol oynar. Bu yüzden hasta yakınları bu mevzuda epeyce dikkatli olmalıdır. Depresyonda ki kişinin yanında onun hislerini ve ne yaşadığını anlamaya çalışarak, harekete geçmek istediği vakit destekleyerek, tedavi planında yanında olarak takviye olabilirsiniz.