Liderliğin tanımı mı değişiyor?
VUCA kavramının dahi eskimeye başladığı bir çağda yaşıyoruz. Neyle, ne zaman, nerede karşılaşacağımız belli değil. Küresel dünya düzeni sınırları ortadan kaldırıyor ve salgın virüslerin yayılmasını kolaylaştırıyor. Diğer taraftan her coğrafya, her ülke de kendine has zorluklar ile liderlerin hayatlarını daha da zorlaştırmak için fırsat kolluyor. Ekonomik dinamikler, güvenlik, göç ve iltica, istikrarsızlık ve güvensizlik başta olmak üzere birçok olgu hepimizin hayatlarını her gün daha da kompleks hale getiriyor. Bu ortam içinde dünyanın her yerinde liderliğin tanımı, boyutları ve etkileri tartışılıyor.
Yapılan tartışmaların, yürütülen araştırmaların en önemli boyutlarından birisi bu zorlu dönemde, istikrarsız ve hatta kaygan zeminde liderliğin tanımının değişip, değişmediği. Kanımca, lider olmanın, liderlik yapmanın en temel zorluğu “kaygan zeminde” patinaj yapmadan, istikrarlı olarak, benzer durumlarda, benzer tepkileri vermekden geçiyor. Yani eğilip bükülmeden, değerlerini esnetmeden, kısa vadeli menfaatler için, uzun vadeli beklentilerden fedakarlık etmeden liderlik gösterebilmek çok önemli bir meziyet halini aldı. Liderliği iyi ya da kötü olarak ayrıştırmak, ya da etik ve ahlaki boyutu liderliğin içine tanımlatmakdan bahsetmiyorum; kısa vadeli menfaatler için, uzun vadeli doğrulardan fedakarlık etmenin stratejik düşünme boyutuna da aykırı düşmesinin altını çizmek istiyorum. Rüzgarla yön değiştiren, eğilen, bükülen yöneticilerin liderlik vasıflarının her geçen gün sorgulandığı ve test edildiği bir dönemden geçiyoruz.
Liderin “dik” durması ne kadar önemliyse, değişime direnmemesi, değişimi başlatması ve insiyatifleri ile hep daha iyisini araması da o kadar önemlidir. Özellikle de değişimi geri bildirim alarak, dinleyerek başlatabilmek liderlik tanımında fark yaratacak bir meziyet halini almaktadır. Seneca’nın dediği gibi, “lider itaat etmeyi bilen kişidir”; dolayısıyla lider merak eden, öğrenen ve kendini de geliştiren kişidir. Mutlak doğruları olan liderlerin, uzun dönemde, enerjisiyle, yetkinliğiyle, kredibilitesi ile, ilham verme kapasitesi ile değil, hiyerarşik gücü ile yönettiğini, yönlendirdiğini görüyoruz. Hiyerarşik gücü ile veya menfaatler ile yöneten, yönlendiren “liderler” de kalıcı olamayacaktır.
Liderlik tanımını gözden geçirirken, yeni nesil yönetim takımlarının oluşma dinamiklerini de irdelememiz şart oldu. Öncelikle yeni nesil yönetim takımlarının, teknoloji ile liderliği, yönetmeyi özümsemiş, çeşitliliği her anlamda (başta cinsiyet olmak üzere) kucaklayan, duygusal zekası yüksek, nesiller arası iletişimi kurabilecek, birbirini tamamlayan ama zaman zaman olağan dışı özellikleri olan bireylerden oluşması gerektiğini düşünüyorum. Yeni nesillerin karşılaşacağı sorunlarla mücadel edecek yönetim takımlarının yerel değil de küresel düşünebilmek zorunda olduğunun altını çizelim. Nesiller arası kültürel farklılıkların özümsenmesinin yanında, yeni nesil sorunları aşmak için esneklik ayrıca şart olacak.
Gelecekde fark yaratacak organizasyonları kurgulamak ve yönetmek için Sonuç Odaklı ve Stratejik Düşünebilen ve Değişime Liderlik edecek yöneticilerin oluşturduğu yönetim takımları gerekmektedir. En önemlisi ise entellektüel merakını, ortak öğrenme modellerine dönüştürebilen bireylerin yönettiği organizasyonların, gelişmek ve ilerlemek için daha fazla potansiyele sahip olacağıdır.
Liderliği teorik boyuttan, pratik boyuta indirgemenin gereğine de inanıyorum. Sürdürülebilir liderlik başarısının “çimentosu” aslında çok basit ve çok da doğal bir değer: Saygı. Sadece başarılı iş insanlarının iş hayatındaki performanslarını değil, saygıyı merkezine yerleştirebilen her bireyin uzun soluklu performansını saygıya bağlı olduğunu tekrar belirtelim. Saygıdan bahsederken de, bunun 360 derece gereksinim olduğunun altını da çizmemiz lazım; çalışanına, yatırımcısına, müşterisine, rakibine, topluma, devlete, tedarikçisine, ortağına, arkadaşına, akrabasına saygı duyan ve bunu da gösteren bireylerin hepsi benim için birer lider. Emin olun, bu çok basit gibi gözüken disiplini hayatında uygulayan her insan uzun vadede fark yaratacaktır.
O zaman, birazcık saygı !