Kral Biberi
K harfi ile başlayan bitkiler
KRAL BİBERİ
(Myrica Gale)
Myricaceae familyasındandır.
(Latince myrica, Yunancada myron’dan gelir ve “koku, kokulu” demektir ki bitkinin yapraklarının yaydığı kokuya bir göndermedir bu.Türkçe adına rastlamadığım bitkiye, Fransızca adlarının birinden hareketle “Kral biberi” diyorum.Aynı yoldan hareketle “yaban mersini” de denebilirdi belki, ama bitkinin bir mersin türü sanılmasını istemedim.)
30-200 cm boylarında, tazeleri yeşil, normalde esmer renkli, hafif tüylü, sık dallı, hoş kokulu bir çalıdır.Almaşık dizilişli, tam ve oval yaprakları bitkinin tepesine doğru biraz dişli kenarlıdır, bunların üst yüzleri tüysüz, alt yüzleri hafif tüylüve beneklidir.Yeşilimsimya da sarımsı küçük çiçeklerini marttan mayısa tırtılsı başaklar halinde yapraklarından önce açar.
Temmuz-ağustos aylarında olgunlaşan reçineli zeytinsi meyveleri vardır.
Avrupa, Asya ve Kuzey Amerik’da, 0-300 metre yükseklikler arasında ırmak ve göl kenarlarında, sığ su yakınlarında, bataklıklarda yetişir.Almanya’da, İspanya’da, İngiltere’de bulunur.Fransa’da yer yer koruma altındadır.
Tohum ve kök-saplarıyla (rizom) çoğalır.
Tarihte şerbetçiotu keşfedilmeden önce onun yerine başka bazı baharatlarla birlikte yaprakları çiçekleri bira yapımında kullanılmıştır.Hem lezzet verici, hem de koruyucu olarak Bugünse bu baharattan yapılma bir İsveç votkası vardır.
Yaprakları, dalları ve tırılsı çiçekleri, taze ya da kurutulmuş olarak defne yerine kullanılır.Meyveler de kaynatılarak değerlendirilir.Hoşa giden baharlı bir lezzeti ve kokusu vardır.Çorbalara ve soslara servisten önce eklenir, böylece acısı fazla geçmemiş olur.Et yemeklerindense haşlanmış sebze yemekleriyle daha iyi gider.
Bileşiminde yağ, flavonoitler, tanenler, reçine;yağın içinde de pinen, sineol, mirsen, limonen, kadinen, selinen, terpinen bulunur.
Yaprakları böceksavar ve koku verici olarak çamaşırların arasına konur.Sivrisinekleri kovmada etkilidir.
Bitki ayrıca ishal giderici, sindirim kolaylaştırıcı etkiler gösterir.
Çin’de, çayı, sindirim kolaylaştırıcı ve kalbi güçlendirici olarak içilir.
Dikkat, hamile ve emzikli kadınlar kullanmamalıdır!
Sonbaharda bitkiden alınan dal ve gövde kabukları başta İsveç olmak üzere kimi Avrupa ülkelerinde sarı boyar madde olarak değerlendirilir.
Çiçek ve tomurcuk koçanları kaynatılarak mum yapımında kullanılır.