GEBELİK ZEHİRLENMESİ NEDİR?
Gebelik zehirlenmesi olarak da adlandırılan preeklampsi, yüksek kan basıncı ve idrardaki protein ile karakterize olan hamilelik problemidir. Gebeliklerin yaklaşık %5’ini etkileyen yaygın bir tıbbi komplikasyondur. Erken teşhis ve tedavi, gebelik zehirlenmesi vakalarında oldukça önemlidir.
Gebelik zehirlenmesi nedir?
Gebeliğin 20. haftası itibariyle veya nadiren doğumdan sonra ortaya çıkabilecek ciddi kan basıncı artışı durumuna gebelik zehirlenmesi denir.
Hamile kadınlarda yüksek tansiyon meydana geldiğinde, böbrekler ve karaciğer gibi bazı organlar normal düzende çalışamamaktadır. Kan basıncı, arterlerin duvarlarına itilen kanın gücüdür. Arterler, kanı kalpten, vücudun diğer bölgelerine taşıyan kan damarlarıdır. Yüksek tansiyon, kan damarlarının duvarlarına karşı kan basıncının çok yüksek olmasıyla ortaya çıkmaktadır. Kalbi strese sokabilir ve hamilelik sırasında sorunlara neden olabilir.
Gebelik zehirlenmesi neden olur?
Gebelik zehirlenmesinin kesin bir nedeni yoktur. Bağışıklık sistemi bozuklukları veya kan damarı sorunları olan kadınlarda preeklampsi gelişmesinin daha olası olduğu bilinmektedir.
Aşağıda belirtilen faktörler, gebelik zehirlenmesi için risk unsurlarıdır:
- Annenin genetik özellikleri,
- Yanlış beslenme düzeni,
- İlk hamilelik,
- Çoğul gebelikler,
- Anne yaşının 35 yaş ve üstü olması,
- Kişisel preeklampsi öyküsü,
- Ailede preeklampsi öyküsü,
- Yüksek tansiyon,
- Diyabet,
- Böbrek hastalığı öyküsü,
- Obezite.
Gebelik zehirlenmesi belirtileri nelerdir?
Gebelik zehirlenmesinin başlangıçta belirgin bir semptomu yoktur ve gebenin genel hali oldukça iyidir. Bu nedenle kan basıncının düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir.
Gebelik zehirlenmesinin erken belirtileri şunlardır:
- Kan basıncında ani bir artış,
- İdrarda protein saptanması,
- Genellikle ayak, ayak bilekleri, yüz ve ellerde ödem.
İleri düzeydeki belirtiler ise şöyledir:
- Baş dönmesi,
- Nefes darlığı,
- Baş ağrısı,
- Görme bozuklukları,
- Kaburgaların hemen altında karın ağrısı,
- Mide bulantısı ve kusma.
Gebelik zehirlenmesi nasıl anlaşılır?
Gebelik zehirlenmesini erken teşhis etmek için hamile kadınların düzenli olarak kan basıncı ölçülür ve idrar protein için test edilir.
Gebelik zehirlenmesi şüphesi halinde aşağıdaki testler yapılır:
- Ultrason: Ultrason bebeğin normal bir hızda büyüdüğünü kontrol etmek için yapılır. Ayrıca, hamileliğin sağlıklı olduğundan emin olmak için plasenta ve bebeğinizin etrafındaki sıvı miktarına bakılır.
- Non-stres testi (NST): Bebeğinizin kalp atış hızı kontrol edilir.
- Kan testleri: Karaciğer ve böbrek fonksiyonları, kandaki trombosit sayısı ölçümlenir.
Tedavi planlaması, yapılan test sonuçlarına göre belirlenen gebelik zehirlenmesinin şiddetine ve hamileliğin ne kadar ilerlediğine bağlı olarak planlanır.
Gebelik zehirlenmesi tedavisi nasıl olur?
Hamileliğin 37. haftasından sonra hafif preeklampsi geçiren kadınların çoğunda ciddi sağlık sorunları oluşmayacaktır. Böyle bir durumda kan basıncı ve idrar kontrol edilir. Anne adayını düzenli olarak gözlemlemek ve bebeğin ne sıklıkta hareket ettiğini izlemek faydalıdır.
37. hafta sonrasında hamilelik durumu stabilse, bebeğin erken doğması sağlanabilir. Gebelik zehirlenmesi varsa, doğum anne ve bebek için daha güvenlidir.
Şiddetli gebelik zehirlenmesinde anne adayının hastanede gözetim altında kalması gerekir ve ilaç tedavisi başlanır. Bu ilaçlar, gebelik haftası erken ise bebeğin akciğer gelişimini hızlandırmaya yardımcı olur. Ayrıca kan basıncını kontrol altına almak ve nöbetleri önlemek için magnezyum sülfat takviye edilebilir. Durum kötüleşirse, doğumun hızlı bir şekilde gerçekleşmesi gerekebilir.
Gebeliğin 34. haftasından önce şiddetli gebelik zehirlenmesi oluşması halinde, çoğu durumda doğum daha güvenli kabul edilir. Doğumun gerçekleşmesi sakıncalı görülürse, uygun koşullar sağlanana dek gebenin hastane ortamında kalması gerekir.
Gebelik zehirlenmesi riskli midir?
Bebek, rahimde plasenta denilen özel bir hamilelik organına bağlanır. Bebeğe, annenin kanından oksijen ve besin sağlar; atık ürünleri bebekten uzaklaştırır. Gebelik zehirlenmesi halinde, yüksek tansiyon bebeğe geçebilen oksijen ve besin miktarını yavaşlatabilir. Şiddetli vakalarda, kısıtlamalar bebeğin yaşamını tehdit eder. Erken doğum ve ölü doğum gerçekleşebilir. Gebelik zehirlenmesinin bir diğer ciddi komplikasyonu ise, plasentanın rahim duvarından ayrıldığı ve kadının vajinal kanama yaşadığı durumdur. Bu durumda da, bebek yeterli oksijen alamadığı için hayati tehlike oluşabilir.
Gebelik zehirlenmesinin anne adayı için de ciddi sonuçları mevcuttur. Kan basıncı çok yüksek olduğunda; böbrekler, karaciğer ve beyin gibi vücut organları olumsuz yönde etkilenir. Tedavi edilmezse böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, pıhtılaşma sorunları veya ölüm ile sonuçlanabilir.
Gebelik zehirlenmesi olanlar normal doğum yapabilir mi?
Gebelik zehirlenmesi halinde normal doğum yapılabilir. Rahim ağzı doğum için uygunsa ve vajinal doğum mümkün görünüyorsa, doğumu hızlandırmak için suni sancı verilir. Ancak, preeklampsili çoğu kadın için kan normal olarak pıhtılaştığı sürece doğum ağrısını yönetmek için epidural yapılması daha güvenlidir. Epidural, doğum sırasında vücudun alt kısmını uyuşturmaya yardımcı olan bir anestezi yöntemidir.
Şiddetli gebelik zehirlenmesi vakalarında ise bebeğin acil bir şekilde dünyaya gelebilmesi için normal doğumun beklenmesi oldukça risklidir. Bu gibi durumlarda bebeğin doğumu sezaryen ile hızlı bir şekilde gerçekleşmelidir.
Gebelik zehirlenmesi doğum sonrası gerçekleşebilir mi?
Gebelik zehirlenmesi için tek tedavi yönteminin doğum olduğu bilinir. Ancak, nadir olarak doğum sonrasında da gebelik zehirlenmesi devam edebilir. Postpartum preeklampsi, oldukça seyrek görülür. Doğumdan 48 saat sonra, 6. haftaya dek gelişebilir. Gebelik zehirlenmesi sonrasında doğum yapan kadınların birkaç hafta boyunca düzenli olarak izlenmesi gerekmektedir.
Belirtiler ve semptomlar, hamilelik esnasında gerçekleşen vakalarda olduğu gibidir. Postpartum preeklampsi tehlikelidir ve acil tedaviye ihtiyaç duyulur. Tedavi edilmediği takdirde hayatı tehdit eden sorunlara neden olabilir.
Çekmeköy 2023