yâr olur
Herkesi sen dost mu sandın belki ol ağyâr olur
Sâdıkâne belki ol âlemde bir dildâr olur
Yâr olur ağyâr olur dildar olur serdar olur
“Yavuz Sultan Selim Han”
şiirin özelliği; soldan sağa ve yukarıdan aşağı okunduğunda mısraların aynı
olmasıdır.
tarzda yazılan ilk beyit olduğu bilinir.
hükümdarı olan Yavuz Sultan Selim, devlet-i aliyenin başına geçmeden önce
-şehzadelik- yıllarında satrançla yakından ilgilenirdi. Satranca merak salan
Şehzade Selim diğer alanlarda olduğu gibi satranç alanında da kendini bir hayli
geliştirir.
satrancın revaçta olduğunu öğrenir. Satranç adına kendisinde olan meziyetlerin
İran Şah’ı Şah İsmail’de de var olduğunu öğrendiğinde bir yolunu bulup Şah
İsmail’le oynamayı ve Şah’ın meziyetlerinden faydalanmayı kafasına takar.
tebdil-i kıyafetle(gezgin bir abdal kılığında) İran’a gider. İran’a varır
varmaz hanlarda, kervansaraylarda satranç oynamaya başlar ve önüne geleni
yener. Oynadığı herkesi yenerek ün salan Şehzade Selim’in ünü kısa bir sürede
Şah İsmail’e kadar gider.
benimle oynasın” der. Böylece Şehzade Selim Şah’ın huzuruna çıkar ve büyük
bir rekabet başlar, zaten Şehzade ve Şah’ın arasında her alanda bir rekabet
vardır.
Şehzade Selim, ikinci oyunda çok kısa bir sürede Şah İsmail’i mat eder.
Selimin dudaklarından:
Sen herkesi dost sanma belki o düşmanın olur
Belki o kişi alemlerde sözü geçen olur
Dost olur düşman olur sözü geçen olur hükümdar olur.”
Şehzade iken satrançta yendiği Şah’ı, Sultan olup
Çaldıran’da tekrar yenen hatta savaş sırasında Şah İsmail’in kaçmasına neden
olan Yavuz Sultan Selim Han, savaştan sonra Şah’a bir mektup gönderir: “Tokat öyle atılmaz, böyle atılır.”