4/a’lı yani SSK’lı bir kişinin ölümü halinde hak sahiplerine aylık bağlanırken prim borcu şartı aranmaz. Ancak Bağ-Kur’lular için durum farklı, kalanlara aylık bağlanabilmesi için kişinin SGK’ya prim borcu olmaması şart.
Ölüm riskine karşılık sigorta sistemimizde ölüm aylığı öngörülmüştür. Ölen kişi gerekli şartları sağlamışsa, geride kalanlara ölüm aylığı bağlanabilir. Ancak bunun için bazı şartlar söz konusudur. Ölen kişinin geride kalan hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen kişinin en az 1.800 gün priminin olması gerekir.
SSK’LILAR AVANTAJLI
Kayıtdışı çalışan bir kişi toplam 1.800 gün prime ulaşamaz ise ölümü halinde geride kalan hak sahiplerine aylık bağlanmaz. Ölüm aylığı konusunda eski adıyla SSK’lılar, yeni adıyla 4/a’lılar avantajlı. 4/a’lılar da için en az 1.800 gün primi olma şartının alternatifi söz konusudur. Bu da en az 5 yıldan beri sigortalı olup toplam 900 gün primi olmaktır. Yani 5 yıldır sigortalı olan ancak bu 5 yıl içerisinde 2.5 yıl çalışması bulunan 4/a’lının ölümü halinde geride kalanlara ölüm aylığı bağlanabilir. Bağ-Kur’lular içinse böyle bir ihtimal söz konusu değildir. 4/a’lı bir kişinin ölümü halinde geride kalan hak sahiplerine aylık bağlanırken prim borcu şartı aranmaz. 4/a’lıların primleri işveren tarafından ödendiği için sigortalının bu konuda bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Bağ-Kur’lular ise, kendi primlerini kendileri öderler ve bu nedenle bu kişinin ölümü halinde geride kalanlara aylık bağlanabilmesi için kişinin SGK’ya prim borcu bulunmaması şarttır.
YENİ DÜZENLEME ÖNEMLİ
Diğer taraftan örneğin kişi 5 yıl SSK’lı çalışmış ve daha sonra Bağ-Kur’a tabi 1 yıl daha çalışırken vefat etmişse, geride kalan hak sahiplerine Bağ-Kur’lu olarak ölüm aylığı bağlanamaz. Ancak bu kişinin geride kalan hak sahiplerine SSK’lı çalışmalarından dolayı en az 5 yıldır sigortalı olup en az 900 gün primi olmak şartlarıyla ölüm aylığı bağlanması mümkündür. Bu düzenleme özellikle primini kendisi ödeyen Bağ-Kur’luların geride kalan hak sahipleri için çok önemli. Bu sayede hayatını kaybeden kişinin geride kalan hak sahiplerine aylık bağlanabilir. Borç bağlanan aylıktan kesilir.
1 Ekim 2008 öncesi daha farklı
İlk kez 1 Ekim 2008 öncesi sigortalı olmuş kişiler için ölüm aylığı bağlatabilmesi için ise dava açmaları gerekir. SGK ilk kez 1 Ekim 2008 öncesi sigortalı olmuş kişiler için bu şekilde Bağ-Kur borcu ödenmeden aylık bağlamamaktadır. Bu kişilerin ölen kişinin Bağ-Kur borcunu ödemeden aylık bağlatmaları ancak mahkeme kararıyla mümkün olabilir.
Kız çocuk evlenene kadar
Erkek çocuklar 18 yaşını geçmemeleri, liseye devam ediyorlarsa 20 yaşını geçmemeleri, yükseköğretime devam ediyorlarsa 25 yaşının geçmemeleri şartıyla ölüm aylığı alabilirler. Kız çocuklar için ise çalışmamak yeterli. Çalışmayan bir kız çocuğu evleninceye kadar ölüm aylığı alabilir.
Yarısını dul eş alır
Ölüm aylığının geride kalan hak sahipleri açısından paylaşımı kanundaki yüzdelere göre yapılır. Buna göre geride kalan dul eş, yeniden evlenmemesi şartıyla ölüm aylığının yüzde 50’sini alır. Diğer yandan ölen kişinin yalnızca dul kalan eşi ölüm aylığı alacaksa ve dul eş çalışmıyorsa ve emekli değilse ölüm aylığının yüzde 75’ini alabilir. Dul eşin ölüm aylığı alabilmesi için çalışmaması şart değildir. Ancak geride kalan çocukların ölüm aylığı alabilmesi için çalışmaması ve emekli maaşı almaması şarttır.