Kent içi yolcu taşımasında kullanılan, yol üzerinde çıkıntı yapmayacak biçimde döşenmiş özel raylar üzerinde hareket eden, elektrik gücüyle işleyen yolcu taşıtlarına tramvay denilmektedir. Bu araçları yani tramvayları kullanan kişilere ise vatman denilir. Günlük hayatta tramvay / metro sürücüsü olarak bilinen vatmanlık; özellikle raylı sistemler teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ve şehir içi ulaşımda tramvay / metro gibi ulaşım araçlarının büyük önem kazanmasının ardından büyük bir ihtiyaç haline gelmiştir.
Vatmanlar genel olarak çok fazla değişkenlik göstermeyen güzergahlarda görev yaparlar. Vatman kendilerine ayrılmış olan bölümde çalışır. Çalışma saatleri hizmetin devamlılığı söz konusu olmasından dolayı esneklik göstermektedir ve vardiyalı sistem uygulanmaktadır. Peki vatmanlar ne iş yaparlar?
Vatmanların Görevleri, Yetkileri ve Sorumlulukları Nelerdir?
Tramvay/Metro Sürücüsü (Vatman), işletmenin genel çalışma prensipleri doğrultusunda, araç, gereç ve ekipmanları etkin bir şekilde kullanarak, işçi sağlığı, iş güvenliği ve çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gereklerine uygun olarak:
- Tramvayı/metroyu yola çıkarmadan önce gerekli kontrolleri yapmak,
- Belirlenen hareket çizelgesine uygun olarak, seyir esnasında aracın hızını ve duraklarda harcanan zamanı ayarlayarak tramvayı/metroyu kullanmak,
- Seyir esnasında, yol güzergahını sürekli gözlemlemek ve hat üzerindeki uyarı ve işaretlere uymak,
- Seyir esnasında, yol güzergahı boyunca yayalara ve kara yolu araçlarına dikkat etmek,
- Arızalarda ve kazalarda gerekli müdahaleyi yapmak, emniyet ve hareket amirliği tarafından kaza raporu tutulmasını sağlamak,
- Kendisine iletilen talimatları yerine getirmek ve gereken tedbirleri almak ,
- Tramvayın/metronun bakım kartlarını tutmak,
- Yolcuları gerektiğinde bilgilendirmek ve yönlendirmek,
- Yolcuların dilek ve şikayetlerini amirlerine bildirmek.
- İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kurallara uymak, uyulmasını sağlamak gibi görev ve işlemleri yerine getirir.
Vatman nasıl olunur?
Öncelikle vatman olarak çalışmak isteyenlerin bedensel ve zihinsel açıdan herhangi bir özrünün olmaması, göz el ayak ve işitme organlarını eşgüdüm içerisinde kullanabilmesi, sorumluluk sahibi, sabırlı, soğukkanlı kimseler olmaları gerekmektedir. Bu özelliklere sahip kişiler vatmanlık mesleğini çok daha rahat bir şekilde icra edebilmektedirler. Bunun dışında vatman olmak için;
En az lise veya dengi bir okul mezunu olmak
Askerliğini yapmış olmak
35 yaşından büyük olmamak
Bedensel ve zihinsel özrü olmaması gerekmektedir.
Vatmanlar belediyelerin bünyesinde istihdam edilirler. Belediyeler vatman ihtiyacı oluştuğu zaman bunun için kurs yayınlarlar. Belediyelerin kurslarında toplam 23 aylık teorik ve pratik ve kurs sürecinde adaylara gerekli eğitimler verilir. Kursu başarı ile bitiren adaylara yazılı ve sözlü mülakat yapılır ve akabinde bu kısmı da başarı ile geçen bireyler vatman olarak görevlerine başlayabilirler.
Vatmanlık mesleğinde başarılı olanlar daha sonra eğitmen, hareket şefi, işletme şefi veya trafik kontrolörlüğüne de ilerleyebilmektedir.