Türkiye her yıl 5 milyar dolar civarında ilaç ithalatı gerçekleştiriyor. Hal böyle olunca ilaç ithalatının yani cari açığın azaltılması için bir süredir önemli girişimlerde bulunuluyor. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak geçtiğimiz yıl açıkladığı Yeni Ekonomi Programı’nın (YEP) önemli hedeflerinden biri, cari açığı azaltmak amacıyla yerli ilaç üretimine yönelmekti.
Bununla birlikte ilaç sektörü öncelikli yatırım alanı olarak belirlenmişti. Yerli ilaç sektörü, yaygın hastalıkların tedavisinde kullanılan bazı ilaçların biyobenzerinin Türkiye’de üretilmesi için fabrika yatırımlarına yöneldi.Yerli ilaç üreticilerinin sektördeki girişimlerinden bazı yabancı ilaç firmaları pek hoşnut olmadı.
Bu konuya bir örnek olarak, Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerin iki yıllık ihtiyacı için bazı kanser ve iltihaplı romatizma (romatoid artrit) tedavisinde kullanılan ilaçların alımıyla ilgili bir ihale açıldı ve buna iki yerli firma katıldı. Yabancı bir ilaç firması, aynı etken maddeye sahip biyobenzer ilaçları üretecek firmalar karşısında fiyatlarını önemli bir oranda kırdı.
Aynı firma bir önceki ihalelerde verdiği fiyatlarda 3’te 2’yi bulan oranlarda fiyat indirimine gitti. Önceki ihalelerde 675.97 TL olan ilacın fiyatı 218.16 TL’ye inerken; 2533.07 TL olan ilacın fiyatı ise 1006.00 liraya ve 1436.10 TL olan ilacın fiyatı ise 480.06 liraya indirildi. Öte yandan yerli ilaç firmaları, üniversite hastanelerinin ihalelerinde benzer durumlarla karşı karşıya kaldı.Yabancı ilaç firmalarının geçici zarar riskini göze alarak fiyatlarda yaptığı aşırı indirim sebebiyle, bazı ihalelere yerli firmalar tarafından katılım olmadı.
Bununla birlikte yabancı ilaç firmaları ise yerli firmaların katılmadığı ihalelerde fiyatları yeniden yükseltmeye yöneldi. Öte yandan içerisinde Rituximab etken maddesinin bulunduğu ilacın 100 miligramlığı yalnızca kanser tedavisinde, 500 miligramlık olanı ise hem kanser tedavisinde hem de iltihaplı romatizma hastalıklarında kullanılıyor.
Bu etken maddeli ilacın kanser tedavisine yönelik kullanılmasında yerli firmalar ruhsat aldı, fakat romatoid artrit tedavisinde kullanılması için Sağlık Bakanlığı’na yapılan ruhsat başvurusu henüz sonuçlanmış durumda değil. Bazı üniversite hastaneleri rituximab etken maddeli ilaç alacakları zaman kanser tedavisi için ayrı, romatoid tedavisi için ayrı ihale açıyor. Bu sayede yerli ilaç firmaları en azından kanser tedavisinde kullanılan ilaç ihalesine katılım gösterebiliyor.Bazı üniversite hastaneleri kanser tedavisinde kullanacakları ilaç ihalesi başlatırken, şartnameye romatoid artrit ruhsatı olması koşulunu da ekliyor.
Bunun yanında bazı üniversite hastaneleri ise Sağlık Bakanlığı’nın kanser ruhsatını da yetersiz bulabiliyor ve ABD’nin FDA ile Avrupa Birliği’nin EMA kuruluşlarından da ruhsatlı olma şartını arıyor. Bu durum söz konusu olduğunda ise yerli ilaç firmaları ihaleye katılamıyor.
Öte yandan yerli ilaç firmalarının temsilcileri Hazine ve Maliye Bakanlığı’na şikayette bulundu. Bunun gerekçesi olarak ise, yabancı ilaç firmasının yarattığı öldürücü rekabet ve üniversite hastanelerinin farklı uygulamalarının kamu zararına yol açması gösterildi.Yerli üreticiler, üniversite hastanelerinin ihalelerinde oluşan ve kamu zararına sebebiyet veren fiyat farklarını da şikayet dilekçesine delil olarak eklediler.
Bunlara ek olarak, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) sağlık harcamaları, önceki yıl 2017 yılına göre 13.9 milyar liralık (%18) artışla 77.7 milyardan 91.6 milyar liraya çıktı. 2018 yılındaki sağlık harcamalarının 31 milyar lirası hariç, ilaç harcamalarından meydana geldi.
2017 yılında kurumun 25.2 milyar lira tutarındaki ilaç harcamaları, 2018’de %23 artış gösterdi. Ayrıca hem Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerin hem de üniversite hastanelerinin ilaç giderlerinin direkt SGK’ya yansıdığı biliniyor.
Ücretsiz VİOP deneme hesabı açın ve 100.000 lira sanal para ile risk almadan nasıl yatırım yapacağınız öğrenin.