Türkiye'de gazetecinin kaderi: Şiddet, tehdit, engelleme
Türkiye'de gazetecinin kaderi: Şiddet, tehdit, engelleme, CHP ’nin gazeteci kökenli Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, her ay düzenli olarak yayınladığı Basın Özgürlüğü Raporlarının gerisinde 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü ’nde 2021 yılı Basın Özgürlüğü Rap.
CHP ’nin gazeteci kökenli Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, her ay düzenli olarak yayınladığı Basın Özgürlüğü Raporlarının gerisinde 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü ’nde 2021 yılı Basın Özgürlüğü Raporu ’nu kamuoyu ile paylaştı.
KANUNSUZLUK, TACİZ, SUS PAYI HABERLERİ YIL BAŞTAN BAŞA ENGELLENDİ
10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü ’nde, Milletvekili Çakırözer, 2021 yılı Basın Özgürlüğü Raporu ’nu paylaştı. Gazetecilerin Anıtkabir ’de haber takibi yapmasının, sokakta mülâkat yapmasının zeka yasaklandığını belirten Çakırözer, şöyle konuştu:
“Anayasa Mahkemesi ’nin, adalet ihlali kararına karşın Basın İlan Kurumu ’nun gazetelere yönelik ağır yaptırımları devam ederken, RTÜK ise ekonomi yönetimindeki, pandemi ile mücadele ve orman yangınlarındaki ihmalleri eleştiren bakış ve yorumlar için kanallara ceza yağdırdı.
RTÜK ve BİK yaptırımlarının yanı sıra, Cumhurbaşkanlığının tasarruf genelgesi ve kur artışları da güç durumdaki ulusal ve lokal basın kuruluşlarını vurdu. 5 yerel televizyon yayınlarını önlemek zorunda kalırken, milli gazeteler eklerini kapattı, lokal gazeteler ise sayfa sayısı düşürdü, hafta sonu çıkmama kararı aldı.
Yolsuzluk, taciz, rüşvet ve güya konularda yüzlerce haber ve sosyal ağ paylaşımına erişim engelleri sene boyu devam etti. Gazetecilerin haber yapmasının engellenmesi dek haberlere getirilen erişim engelleri de basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkını yok etti.”
31 GAZETECİYE GÖZALTI, 105 GAZETECİYE FİZİKSEL ŞİDDET
Milletvekili Çakırözer ’in açıkladığı raporda öne meydana çıkan unsurlar şöyle:
* 2021 yılında Bursalı radyocu Hazım Özsu silahlı atak sonucu yaşamını yitirirken, Kırım Haber Ajansı ’nın Türkiye temsilcisi Açık Fikirli Taş da Ankara ’daki ofisinde değişken biçimde ölü bulundu.
* Sene boyunca asgari 31 gazeteci haber takibi sırasında gözaltına alındı, 105 gazeteci ise fiziki güç, müdahale etme ve tehditle karşı karşıya kaldı.
* KRT TV programcıları Afşin Hatipoğlu, Osman Dürtü, Yeniçağ Gazetesi Ankara Temsilcisi Orhan Uğuroğlu, Halk TV progdamcısı ve Diken yazarı Levent Gültekin cadde ortasında saldırıya uğradı.
* Birgün yazarı Erk Acarer Berlin ’deki evinde saldırıya uğradı. Aksaray ’da Anadolu ’nun Sesi Gazetesi Haber Koordinatörü İzzet Tınmaz, Aydın ’da gazeteciler Murat Uçkaç ve Kıymet Sarıyıldız, Uşak ’ta Egem TV Kameramanı Feyzi Tokat ile Muhabir Umuhan Şahin, Rize Nabız Gazetesi Fındıklı Muhabiri Ali Osman Ertaş, Ankara ’da Mezopotamya Ajansı Muhabiri Mehmet Günhan haber takibi sırasında darp edildi. ,
* Gaziantep ’te DHA muhabiri Ahmet Atmaca, Samsun ’da Yeniçağ gazetesi muhabiri İbrahim Akkuş, Koceli ’de İHA muhabiri Mustafa Yumuşak Başlı saldırıya uğradı. Yeniçağ gazetesi yazarı ve Insanlar TV programcısı Murat Ağırel korkutma edildi.
* Millet TV ’nin orman yangınlarının yaşandığı İçmeler ’de yaptığı canlı yayın, beş şahsiyet bir grup göre basıldı. Saldırganlar gözaltına alındıktan sonra bağımsızlık bırakıldı. Yangın bölgesinden haber yapan NTV ve TRT Haber ekipleri de saldırıya uğradı.
BASINI ALIKOYMAK İÇİN GENELGE
* Protestolarda ses ve görüntü kaydını almasını engellemek nedeniyle Nisan ayında çıkarılan Emniyet Genel Müdürlüğü genelgesi, Danıştay göre yürürlüğünün durdurulduğu Aralık ayına kadar basın özgürlüğünü ve halkın haber alma hakkını kısıtlamak için ardına kadar kullanıldı.
* 1 Mayıs eylemlerini, basın toplantılarını, kadına şiddet protestolarını, iftihar yürüyüşünü, Boğaziçi Üniversitesi ’nde atanan rektöre karşın protestoları izlemek isteyen gazeteciler genelge mazeret gösterilerek engellendi.
* İstanbul ’daki Onur Yürüyüşü ’nü takip eden AFP foto-muhabiri Bülent Kılıç boğazına basılarak, ters kelepçe ile gözaltına alındı.
ANITKABİR ’E GİRİŞ DE, SOKAK RÖPORTAJI DA YASAK
* FOX, Irk TV ve Reuters muhabirlerine yangın bölgesinde akreditasyon engeli getirildi.
* Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum ’un Marmaris ziyaretini takip eden BirGün gazetesi muhabiri Sarya Toprak ’ın, köylüler ile kamuya açık olarak yapılan görüşmeleri tescil altına alması engellendi. FOX muhabiri Barışma Kaya, AKP Sözcüsü Ömer Çelik ’in basın toplantısına alınmadı. Cumhuriyet, FOX TV ve Anka Haber Ajansı muhabir ve kameramanlarının Anıtkabir ’de 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla düzenlenen töreni peşine düşüp takip etmesi Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı göre akreditasyon gerekçesiyle engellendi.
* Ankara ’da cadde röportajı yerine getirmek isteyen gazeteciler Büşra Taşkıran ve Öznur Layık polis göre engellendi. Yine cadde röportajı yapan 3 ‘youtuber ’, ‘Kendine Muhabir ’ hesabının sahibi Hasan Köksoy, ‘İlave TV ’nin sahibi Arif Kocabıyık ve ‘Sade Vatandaş ’ın sahibi Mehmet Koyuncu, gözaltına alındı arkasında konut hapsi ile cezalandırıldı.
475 KERE HAKİM KARŞISINDAYDILAR
* Mahkemelerde haber takibi yapması gereken gazeteciler 2021 yılında da haberlerini müdafaa etmek zorunda bırakıldı. Arasında Alican Uludağ, Sibel Hürtaş, Çiğdem Toker, Yılmaz Özdil, Olcay Büyüktaş, Nagehan Alçı, İpek Özbey, Melis Alphan ’ın da bulunduğu yüzlerce gazeteci en düşük 475 kere egemen karşısına çıktı. Gazeteciler haberleri, yazıları ve sosyal ağ paylaşımları sebebiyle cezaevinde tutulmaya devam ederken, Türkiye Gazeteciler Sendikası verilerine göre 34 gazeteci ve medya çalışanı cezaevinde.
* 36 gazeteciye 80 sene 8 ay 24 gün hapis cezası verildi. OdaTV eski Haber Müdürü Müyesser Yıldız 3 yıl 7 ay 10 gün, Tele 1 eski Ankara Temsilcisi İsmail Dükel de 1 sene 15 gün hapis cezasına çarptırıldı. Evrensel Gazetesi Haber Müdürü Cem Şimşek ’e 2015 yılında Alman karikatüristlerce yayınlanan karikatürlere ilişkin haber sebebiyle Cumhurbaşkanına hakaret suçundan 11 ay 20 gün hapis cezası verildi. İletişim Başkanı Fahrettin Altun ’un, evinin yandaki vakıf arazisine firari inşaatını haberleştirdikleri için Cumhuriyet muhabir ve yöneticilerine terör suçlamasıyla açılan dava devam etti.
* Cumhuriyet yazarı Işık Kansu, BirGün Yayınlama koordinatörleri İbrahim Varlı ve Yaşar Kültürlü ile muhabir İsmail Arı ’nın da bulunduğu onlarca gazeteci hakkında soruşturma başlatıldı.
EKONOMİK KRİZİ IZAH ETMEK KABAHAT OLDU
* Gazeteciler tazminat davaları ile sindirilmek susturulmak istendi. Demirören Grubu ’nun Doğan Grubunu satın alırken Ziraat Bankası ’ndan çektiği kredileri haberleştiren gazete ve gazetecilere tazminat davaları açıldı.
* Sıhhat Bakan Yardımcısı Sabahattin Aydınlatılmış, CHP milletvekili Murat Dikte ’in soru önergesini haberleştiren Cumhuriyet ’e 100 bin TL ’lik dava açtı. Aydınlatılmış eşine ait şirketin Afiyet Bakanlığı ’ndan ihale aldığına ilişkin haberler sebebiyle de BirGün, Evrensel ve Cumhuriyet gazetelerine 100 ’er bin liralık tazminat davası açtı.
* Bankacılık Düzenleme ve Denetim Kurulu ’nun (BDDK) kabahat duyurusu üstüne İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, aralarında gazeteciler Şeref Oğuz, Alican Uludağ, Muhakkak Çapa, Mustafa Sönmez ’in de bulunduğu 26 birey hakkında soruşturma başlattı.
GAZETECİLER SİYASİLERİN HEDEFİNDEYDİ
* Gazeteciler sene boyu haberleri, paylaşımları sebebiyle siyasilerin hedefindeydi. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Karar yazarlarını; İçişleri Bakanı Süleyman Aristokrat Birgün ve Cumhuriyet gazeteleri ve yazarlarını niyet alan paylaşımlarda bulundu.
* Asilzade, Cumhuriyet ’te yayınlanan toplam 313 haber ve köşe yazısı nedeniyle gazeteye 1 milyon TL manevi tazminat davası açtı.
* İçişleri Bakanı müşaviri Burak Gültekin de yazısı nedeniyle Cumhuriyet Gazetesi yazarı Barışma Terkoğlu ’nu, sosyal ağ hesabı üzerinden korkutma etti.
* Cumhurbaşkanı Erdoğan ise, Sözcü Gazetesi ’ni hedef alarak, “Sözcü gazetesini okumuyorum. Kimse de lüzumsuz yere buna para verip almasın” dedi.
TAHAMMÜLSÜZLÜK AYM KARARI BİLE DİNLEMİYOR
* AKP iktidarı önceki yıllarda olduğu gibi 2021 ’de de gerçeklerin ortaya çıkması ve halkın haber alma hakkı için çaba bildiren basın yayınlama kuruluşlarına resmi kurumlar eliyle ve dolaylı yollardan zorlama aşağı tuttu.
* İktidarın kanal yönetimine yaptığı zorlama sonucu yayın hayatına son vermek zorunda kalan Durum TV ’de çalışan 180 medya emekçisi işsiz kaldı.
* Basın İlan Kurumu (BİK) lokal ve ulusal gazetelere yüzlerce gün devlete ait ilan kesme cezası verdi. BİK yargı kararına karşın, Hürmet Öztürk ’ün 2 köşe yazısı için, gazeteye resmi bildiri kesme cezası verdi. Cumhuriyet Gazetesi ’ne 74 günü 2021 ’de edinmek üzere, 2 yılda 129 gün ilan kesme cezası verildi. BirGün ’e sadece Eylül ayında tam 22 gün ilan kesme cezası uygulandı. 2019 yılından bu yandan 835 gündür bildiri alamayan Evrensel Gaztesi ’ne toplamda 103 gün duyuru kesme cezası verildi. AYM, Basın İlan Kurumu ’nun Korkusuz Gazetesi ’ne verdiği “İlan kesme” cezasını “İfade ve basın özgürlüğü ihlali” olarak değerlendirerek Anayasaya aykırı buldu. Bu karara karşın, aynı ay içinde gazetelere canice yağdırmaya aralıksız BİK, Birgün Gazetesi ’ne 2, Evrensel Gazetesi ’ne 5 gün duyuru kesme cezası verdi.
DÖVİZ KURU DA EKRAN KARARTTI
* Döviz kurundaki büyüme ve ekonomideki sıkıntılar da televizyon kanalları ile gazeteleri yakından etkiledi. TÜRKSAT ’ın uydu bedellerini yeni kur üzerinden fiyatlandırma kararı lokal kanaları zora soktu. Kurdaki yükselme nedeniyle Aralık ayında en düşük 5 televizyon kanalı belirsiz ya da geçici olarak yayınlarını durdurmak zorunda kaldı.
* Gazete kağıdı Türkiye ’de üretilmediği için dövizdeki tırmanış ulusalda ve Anadolu ’da gazeteleri kapanma noktasına getirdi. Kağıt ve zorlama maliyetlerini karşılayamayan gazeteler sayfa sayılarını azaltırken, Anadolunun bir çok yerinde gazeteler haftasonu çıkmama ve yayınlama günlerini azaltma kararı aldı. 1800 olan gazete sayısı son beş yılda 900 ’e düştü. Bu şart işsiz gazeteci sayısını da arttırdı.
TASARRUF GENELGESİ GAZETELERİ VURDU
* Temmuz ayında Cumhurbaşkanı imzasıyla yayınlanan kamuda tasarruf tedbirleri genelgesi dahilinde halk kurumlarına gazete alımının yasaklanması gazetelerin satış ve duyuru gelirlerini olumsuz etkiledi. Genelge ile, halk kurum ve kuruluşlarının basını izleme ile ilgili birimleri ve kütüphane dokümantasyon merkezleri hariç jurnal gazete alımı ve duyuru vermesi yasaklandı.
BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ VE HALKIN HABER ALMA HAKKI ENGELLENDİ!
CHP ’li Çakırözer, açıkladığı rapor sonrasında şu değerlendirmelerde bulundu:
“2021 yılı gazeteciler için mesleklerinin yapılmasını engelleyen bir yıl oldu. Gazeteciler 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü ’nü de baskı ve engellemelerle karşıladı. Her ay açıkladığımız basın özgürlüğü raporlarında gazetelere, gazetecilere, televizyon kanallarına yönelik baskı ve engellemeler arttı. Gazetecilerin nefesi kesildi.
Görevini yapan gazeteciler ölümle tehdit edildi. 2021 ’de erişim engellemeleri kanunsuzluk, istismar, kadın cinayetleri, sus payi gibi çoğu gerçeğin üstünün örtülmesi için kullanılırken; gazetecilerin cezaevine girmesi, haber yapmasının engellenmesi kadar haberlere getirilen erişim engelleri de basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkını değil etti. Yazlık, kışlık saraylardan, bürokratların ballı maaşlarından, onlarca vip uçaktan tasarruf yapmayanlar, bir-iki liralık gazeteden tasarrufa gitti.
2022 ’de halkın haber almasını ve gazetecilerin mesleklerini yapmasını engelleyen her türlü uygulamalar artık son bulmalıdır. Bütün zorluklara karşın basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkı için fedâkarca çalışan gazetecilerin mesleklerini yapabilmelerinin önündeki bütün engeller kaldırılmalıdır.”Türkiye'de gazetecinin kaderi: Şiddet, tehdit, engelleme, başlık adı altında Geniş bir şekilde Haberin detayları ve bilgisi verildi. Kaynak takip edilmektedir, yeni bilgiler geldiğinde anlık güncellenecektir.