Kapitalizm, özel kişilerin veya işletmelerin sermaye mallarına sahip olduğu ekonomik bir sistemdir. Mal ve hizmetlerin üretimi, planlı bir ekonomi veya komuta ekonomisi olarak bilinen merkezi planlama yerine, piyasa ekonomisi olarak bilinen genel pazardaki arz ve talebe dayanmaktadır.
Kapitalizmin en saf biçimi serbest piyasa veya laissez-faire kapitalizmidir. Burada, özel kişiler sınırsızdır. Nereye yatırım yapacaklarını, neyin üretileceğini veya satılacağını ve mal ve hizmetlerin hangi fiyatlarla değiş tokuş edileceğini belirleyebilirler. Bırakınız yapsınlar piyasası, kontroller veya kontroller olmadan çalışır.
Günümüzde çoğu ülke, belirli bir dereceye kadar iş ve belirli endüstrilerin mülkiyetini hükümet düzenlemesini içeren karma bir kapitalist sistem uygulamaktadır.
Kapitalizmi Anlamak
İşlevsel olarak konuşursak, kapitalizm, ekonomik üretim ve kaynak dağılımı sorunlarının çözülebileceği bir süreçtir. Sosyalizm veya feodalizmde olduğu gibi, ekonomik kararları merkezi siyasi yöntemlerle planlamak yerine, kapitalizmde ekonomik planlama, merkezi olmayan ve gönüllü kararlarla gerçekleşir.
ÖNEMLİ ÇIKARIMLAR
- Kapitalizm, özellikle sanayi sektöründe üretim araçlarının özel mülkiyeti ile karakterize edilen bir ekonomik sistemdir.
- Kapitalizm, üretken sermayeye yatırım ve üretken sermayenin verimli kullanımı için teşvikler sağlayan özel mülkiyet haklarının uygulanmasına bağlıdır.
- Kapitalizm, tarihsel olarak Avrupa’daki önceki feodalizm ve merkantilizm sistemlerinden gelişti ve sanayileşmeyi ve kitlesel pazar tüketim mallarının büyük ölçekli mevcudiyetini çarpıcı biçimde genişletti.
- Saf kapitalizm, saf sosyalizm (tüm üretim araçlarının kolektif veya devlete ait olduğu) ve karma ekonomiler (saf kapitalizm ile saf sosyalizm arasında bir süreklilik üzerinde uzanan) ile karşılaştırılabilir.
- Kapitalizmin gerçek dünyadaki pratiği, iş dünyasının olumlu hükümet müdahalesi talepleri ve hükümetlerin ekonomiye müdahale etme teşviki nedeniyle tipik olarak bir dereceye kadar “arkadaş kapitalizmi” olarak adlandırılır.
Kapitalizm ve Özel Mülkiyet
Özel mülkiyet hakları kapitalizmin temelidir. Modern özel mülkiyet kavramlarının çoğu, John Locke’un, insanların emeklerini sahipsiz kaynaklarla karıştırarak mülkiyet talep ettikleri, çiftlik kurma teorisinden kaynaklanmaktadır. Bir kez sahip olunduğunda, mülkü transfer etmenin tek meşru yolu, gönüllü takas, hediyeler, miras veya terkedilmiş mülkün yeniden yerleştirilmesidir.
Özel mülkiyet, kaynakların sahibine mülklerinin değerini en üst düzeye çıkarmak için bir teşvik vererek verimliliği artırır. Bu nedenle, kaynak ne kadar değerliyse, sahibine o kadar fazla ticaret gücü sağlar. Kapitalist bir sistemde, mülkün sahibi olan kişi, o mülkle ilişkili herhangi bir değere hak kazanır.
Bireylerin veya işletmelerin sermaye mallarını güvenle dağıtabilmeleri için, özel mülkiyete sahip olma veya devretme yasal haklarını koruyan bir sistem mevcut olmalıdır. Kapitalist bir toplum, bu özel mülkiyet haklarını kolaylaştırmak ve uygulamak için sözleşmelerin, adil ticaretin ve haksız fiil hukukunun kullanımına güvenecektir.
Bir mülk özel mülkiyete ait olmayıp halk tarafından paylaşıldığında, müştereklerin trajedisi olarak bilinen bir sorun ortaya çıkabilir. Tüm insanların kullanabileceği ve hiç kimsenin erişimi sınırlayamayacağı ortak bir havuz kaynağıyla, tüm bireylerin mümkün olduğu kadar çok kullanım değeri elde etme teşviki vardır ve kaynağı korumak veya yeniden yatırım yapmak için hiçbir teşvik yoktur. Kaynağın özelleştirilmesi, çeşitli gönüllü veya gönülsüz toplu eylem yaklaşımlarıyla birlikte bu soruna olası bir çözümdür.
Kapitalizm, Karlar ve Zararlar
Karlar, özel mülkiyet kavramıyla yakından ilişkilidir. Tanımı gereği, bir birey, yalnızca, değişimin kendisine psişik veya maddi bir şekilde fayda sağladığına inandığında, gönüllü bir özel mülkiyet mübadelesine girer. Bu tür işlemlerde, her bir taraf işlemden ekstra sübjektif değer veya kâr elde eder.
Gönüllü ticaret, kapitalist bir sistemde faaliyeti yönlendiren mekanizmadır. Kaynak sahipleri, tüketiciler için birbirleriyle rekabet eder, onlar da diğer tüketicilerle mal ve hizmetler için rekabet eder. Tüm bu faaliyetler, kaynakların dağıtımını koordine etmek için arz ve talebi dengeleyen fiyat sisteminin içine yerleştirilmiştir.
Bir kapitalist, en yüksek değerli mal veya hizmeti üretirken sermaye mallarını en verimli şekilde kullanarak en yüksek karı elde eder. Bu sistemde, neyin en yüksek değere sahip olduğuna dair bilgi, başka bir bireyin kapitalistin malını veya hizmetini gönüllü olarak satın aldığı fiyatlar aracılığıyla iletilir. Karlar, daha az değerli girdilerin daha değerli çıktılara dönüştürüldüğünün bir göstergesidir. Buna karşılık, sermaye kaynakları verimli kullanılmadığında ve bunun yerine daha az değerli çıktılar yarattığında kapitalist zarara uğrar.
Serbest Girişim mi, Kapitalizm mi?
Kapitalizm ve serbest girişim genellikle eş anlamlı olarak görülür. Gerçekte, bunlar birbiriyle yakından ilişkili ancak örtüşen özelliklere sahip farklı terimlerdir. Tam bir serbest girişim olmaksızın kapitalist bir ekonomiye sahip olmak mümkündür ve kapitalizm olmadan bir serbest piyasaya sahip olmak mümkündür.
Özel bireyler üretim faktörlerini kontrol ettiği sürece herhangi bir ekonomi kapitalisttir. Bununla birlikte, kapitalist bir sistem yine de hükümet yasalarıyla düzenlenebilir ve kapitalist çabaların kârları yine de ağır bir şekilde vergilendirilebilir.
“Serbest girişim” kabaca, zorlayıcı hükümet etkisinden bağımsız ekonomik değiş tokuşlar olarak anlaşılabilir. Pek olası olmasa da, bireylerin tüm mülkiyet haklarına ortak olarak sahip olmayı seçtikleri bir sistem tasarlamak mümkündür. Özel mülkiyet hakları, bir hükümet yetkisi olmaksızın gönüllü olarak komünal olarak ele alınabilse de, bir serbest girişim sisteminde hala mevcuttur.
Birçok Kızılderili kabilesi bu düzenlemelerin unsurlarıyla var olmuştur ve daha geniş bir kapitalist ekonomik aile içinde, kulüpler, kooperatifler ve ortaklıklar veya şirketler gibi anonim şirket firmalarının tümü ortak mülkiyet kurumlarının örnekleridir.
Eğer birikimi, mülkiyet ve sermaye kazanç kapitalizmin temel ilkelerinden biri olup, devlet zorlama gelen sonra özgürlük serbest girişimin merkezi ilkesidir.
Kapitalizm ve Sosyalizm
Politik ekonomi açısından, kapitalizm genellikle sosyalizme karşı çıkar. Kapitalizm ile sosyalizm arasındaki temel fark, üretim araçlarının mülkiyeti ve kontrolüdür. Kapitalist bir ekonomide, mülk ve işletmeler bireyler tarafından sahiplenilir ve kontrol edilir. Sosyalist bir ekonomide devlet, hayati üretim araçlarına sahip olur ve onları yönetir. Bununla birlikte, eşitlik, verimlilik ve istihdam şeklinde başka farklılıklar da mevcuttur.
Eşitlik
Kapitalist ekonomi, adil düzenlemeler konusunda endişe duymaz. Argüman, eşitsizliğin yeniliği teşvik eden ve daha sonra ekonomik kalkınmayı zorlayan itici güç olduğudur. Sosyalist modelin temel kaygısı, zenginlik ve kaynakların adaletsiz bir şekilde zenginden fakire yeniden dağıtılması ve fırsat eşitliği ile sonuç eşitliğinin sağlanmasıdır. Eşitliğe, yüksek başarının üzerinde değer verilir ve kolektif iyilik, bireylerin ilerleme fırsatının üzerinde görülür.
Yeterlik
Kapitalist argüman, kâr teşvikinin şirketleri tüketici tarafından arzulanan ve piyasada talep gören yenilikçi yeni ürünler geliştirmeye yönlendirdiğidir. Daha fazla para kazanma motivasyonu olmadan, yönetim, işçiler ve geliştiricilerin yeni fikirleri veya ürünleri zorlamak için fazladan çaba göstermeleri daha az olası olduğu için, üretim araçları üzerindeki devlet mülkiyetinin verimsizliğe yol açtığı ileri sürülmektedir.
İş
Kapitalist bir ekonomide devlet, işgücünü doğrudan istihdam etmez. Devlet tarafından yürütülen bu istihdam eksikliği, ekonomik durgunluklar ve bunalımlar sırasında işsizliğe yol açabilir. Sosyalist bir ekonomide, devlet birincil işverendir. Ekonomik sıkıntı zamanlarında, sosyalist devlet işe alım emri verebilir, bu nedenle tam istihdam vardır. Ayrıca, sosyalist sistemlerde yaralanan veya kalıcı olarak sakat kalan işçiler için daha güçlü bir “güvenlik ağı” olma eğilimindedir. Artık çalışamayacak durumda olanlar, kapitalist toplumlarda kendilerine yardım etmek için daha az seçeneğe sahipler.