IPUD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve İyi Pamuk Çiftçisi Fuat Tanman, “İçinde yer aldığımız doğal çevrenin korunması, üreticilerimizin emeklerinin değerini bulması ve ülkemizin rekabet gücünü koruması için, kamu ve özel sektör olarak el ele vererek, pamukta sürdürülebilir üretim dönüşümünü yaygınlaştırmayı gecikmeden tamamlamamız gerekiyor” dedi.
Ülkemizde pamuk üretimi bir türlü istenilen noktaya gelmiyor. Oysa, özellikle İyi Pamuk (Better Cotton) Standardı’nın sürdürülebilir üretim ile ilişkisi çok önemli bir konu. IPUD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve İyi Pamuk Çiftçisi Fuat Tanman’a İyi pamuk üretiminde sürdürülebilirliğin önemini sorduk. Fuat Tanman sorularımızı şöyle yanıtladı..
İyi pamuk uygulamalarının sürdürülebilir pamuk üretimine katkısını açıklar mısınız?
Dünya’da 5 kıtada 23 ülkede uygulanan, uluslararası kabul görmüş ve 2018-19 pamuk üretim sezonu itibariyle dünya pamuk üretiminin yüzde 22’sini kapsayan İyi Pamuk Standardına uygun üretim 2013 yılından bu yana İyi Pamuk Uygulamaları Derneği (IPUD) çalışmaları ile Türkiye’de de uygulanmaktadır. 2020 itibari ile Türkiye’deki pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 10’u bu standarda uygun üretilmektedir. Bu standart sürdürülebilir tarımsal üretimin en temel ilkeleri olan su koruyuculuğu, toprak sağlığı, zirai ilaç ve entegre zararlı yönetimi, biyolojik çeşitliliğin korunması, lif kalitesi ve insana yakışır iş koşullarının sağlanması gibi temel altı ana ilke çerçevesinde yapılandırılmıştır kriterleri içerir. Sürdürülebilir pamuk üretimi süreçlerine dahil olmak isteyen çiftçiler için iyi yapılandırılmış bir sistemdir, önce asgari kriterler ile başlanarak çiftçinin ilerlemesi ve gün geçtikçe daha sürdürülebilir uygulamalara geçmesi hedeflenmiştir. Çiftçilerin ilerlemesine destek olmak için Uygulama Ortağı ismini alan yerel yapıların bünyesindeki ziraat mühendisleri ile çiftçilerin uygulamaları desteklenir ve kayıt altına alınır. Sürdürülebilir pamuk üretimine geçişte çiftçilere teknik anlamda destek olmak ve yöreye özgü sürdürülebilirlik sorunlarına ortak akıl ile çözümler aramak için yereldeki Uygulama Ortakları yapılanması çok önemlidir. 2020 yılı itibariyle IPUD, üç Uygulama Ortağı ile bu süreçleri yürütmektedir. Aydın’da Doğal Hayatı Koruma Vakfı, Manisa İzmir’de Canbel Tarımsal Danışmanlık ve Şanlıurfa ve Diyarbakır’da GAP Bölge Kalkınma İdaresi. Sektöre yön verebilen birçok lider giyim ve tekstil markasının 2025 yılına kadar tedarik edecekleri ürünlerde kullanılacak pamuğun yüzde 100’nün sürdürülebilir kaynaklardan sağlanması yönünde hedefleri mevcut ve bu hedeflerine ulaşmak için oldukça katı yaklaşımlarla tedarikçilerini zorlamaktadırlar. Bu şartlar altında, zaten ekonomik gerekçesi de kalmayan yüksek maliyetli ve çevreye zarar veren konvansiyonel pamuk üretim modellerinden daha sürdürülebilir ve izlenebilir modellere geçişi daha yaygın bir biçimde sağlamamız gerekiyor. Bu bağlamda “İyi Pamuk Standardı” sıradan bir sertifika programı olarak değil, topyekün bir dönüşüm hareketi olarak değerlendirilmelidir
Sürdürülebilir pamuk üretiminin arzının arttırılması ve yaygınlaştırılması için neler yapılmalıdır?
Sürdürülebilir pamuk üretiminin arzının arttırılması ve yaygınlaştırılması için iki önemli konu vardır; Bunlardan ilki, çiftçiye teknik destek sağlayan Uygulama Ortaklarının kapasitesini geliştirmek, daha yetkin ve fazla sayıda ziraat mühendisi ile yereldeki çalışmaları yürütmelerini sağlamak ve de bu kurumların doğru ortaklıklar kurarak sahadaki pilot uygulamalarını çeşitlendirmektir. İkinci konu ise biraz daha kamusal tarım politikaları ile ilgilidir. Pamuk üretiminin ülkemiz için stratejik önemini hatırlatmaya gerek yok, Türkiye dünyada pamuk üretiminde hem lif kalitesi hem de verim yönünden önde gelen ülkelerin başında yer alıyor. Pamuk aynı zamanda kurulu sanayi işletmelerimizde yüksek katma değer yaratarak işleniyor ve bu cihetle toplam ekonomik faydası en yüksek tarımsal ürünlerin başında yer alıyor. Hedeflenen sürdürülebilir üretim dönüşümü ile çevreye ve topluma sağlanacak kamusal fayda dikkate alındığında, ilgili bakanlıkların sürdürülebilir pamuk üretimi yapan çiftçilerimize pozitif ayrımcılık yapması gerekmektedir. Aksi takdirde, çiftçilerimize sürdürülebilir üretim yapmayı teşvik edici destekler verilmez ve eski usullerle üretime devam etmelerine göz yumulursa, bir taraftan doğal kaynaklarımızı hızla yok etmeye devam edecek, diğer taraftan da küresel tedarik zincirlerinin dışında kalarak mevcut pazarlarımızı kaybedeceğiz.