-Rıza Tevfik Kalyoncu-
Tüm bu soruları düşündüğümüzde bir cevap veririz. Mutlu olmaktır, hayatın anlamı çoğumuza göre. Fakat çoğu kez mutluluk ve haz karıştırılır. Mutlu olmak, çoğu kez faydaya dayalı olan ve haz vereni elde etmek olarak anlaşılır. İnsan doğası, bir bütün olarak incelenmedikçe, insanın ihtiyaç, arzu ve taleplerine yine insan açısından yaklaşmadıkça gerçek mutluluk elde edilemez diye düşünüyorum.
"Sevgi emek ister" diyor Erich Fromm, aşk ve sevgi dahi emek isterken mutluluğun emek istememesi düşünülebilir mi? Mutluluk bir sanattır. Zira farklı durumlarda nasıl davranmamız gerektiğini, olayların sonucunda hissettiğimiz mutlulukla algılarız. Bir olayın veya davranışın sonucunu, her şey bittikten sonra hissettiğimiz hale göre yargılarız. Eğer doğamız bizi gerçekten iyi yöne sevkediyorsa olay ve olguları normatif bir kararlılıkla yorumlar ve değiştiririz fakat doğamız heva ve hevesin esiri olmuşsa o zaman sorunlarla karşı karşıya gelmek kaçınılmazdır.
Bazen haz veren şeyler, ilerleyen zamanlarda mutsuzluğa vesile olurken, elem veren şeyler mutluluğun bir parçası olabilir. Nihayetinde haz ve elem insandan insana değişen bir şeydir. Mutluluk paylaşılabilir bir duygu ise eğer, bireysel boyutunun yanında bir ortaklık barındırır. İfade edebildiğim, söze dökebildiğim ve tasvir edebildiğim anlam ve duygular başkalarıyla yaşadığım ortaklıklardır. Çünkü bir olabilmek için önce bir yerlerde olmak gerekir. Türkçemiz açısından düşünelim. Bir olmak deriz. Bu yalnız olmak, sahipsiz olmak anlamına gelmez. Bir arada olmak hakta fani olmak anlamına gelir.
Mutluluğu bütün toplumsal ve insani değerlere başkaldırma özgürlüğünde görmek ise insan gerçekliğinden bihaber olmaktır. Zira ne kadar uğraşsa da bir insan, kendisini doğuran anayı, doğduğu toprağı değiştiremez. Belirsiz hayallerin elinde mutluluğu aramak sonuç itibariyle belirsiz bir halde karar kılmaya götürür bizi.
Mutluluk, örneğin Fârâbî'ye göre, hazla ve acıdan kaçışla her ne kadar ilişkili olsa da esasında bir "en yüce iyiliktir". Onun felsefesine göre ahlaksız bir insanın mutlu olması düşünülemez. İçerisinde yaşanan hayat, gerçek mutluluğa hazırlıktır. Burada yaşadığımız sevinçler, başarılar hepsi aslında yüce alemin bir yansıması ve temsilidir.
Toprak, nasıl ki ekmeden, bakım yapmadan, kısacası üzerine titremeden bir ürün veremiyorsa, mutluluk da dışarıdan, insanın iradi ve amaçlı fiileri olmaksızın meydana gelmez. Bir bina gibi düşünebiliriz mutluluğu, her fiilimiz her yeni "iyi" davranışımız nihai mutluluğa katkı sağlar. Nitekim kelimenin Türkçemizdeki diğer karşılığı "saadet" kelimesinde bu anlam vardır. Saadet kelimesi, köken itibariyle yükselmek, dağa tırmanmak anlamlarına gelir. Mutluluk iyilikle birlikte yükselmek ve bu yükselişteki zorluklara göğüs gerebilmektir.
Ne sırf zenginlik ne sağlık ne bilgi tek başına mutluluğu sağlamaz. Bütün bunların anlamlı bir birliktelik içerisinde kişilik erdemlerine dönüştürülmesi, kötü yönlerden arındırılması ve kalbe ihlasın hakim olmasıyla mutluluk gelebilir. Tıpkı Efendimizin dediği gibi:
"Zenginlik mal zenginliği değil, yürek zenginliğidir". Selam ve Dua ile...