Onikomikoz (Tırnak Mantarı)
Tırnaklar kırılgan hale gelirse veya renk değiştirirse, bu durum onikomikoz (tırnak mantarı) enfeksiyonundan kaynaklanabilir. Bu durumdan en çok ayak tırnaklarının etkilendiği görülmektedir. Bu enfeksiyon ayaklar tırnaklarında el tırnaklarından daha az görülür. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Onikomikoz (tırnak mantarı) nedir?
Tırnak mantarı olarak da bilinen onikomikoz tırnaklarda veya tırnak uçlarında beyazımsı veya sarımsı bir nokta olarak başlayan yaygın görülen mantarı enfeksiyonudur.
Mantar enfeksiyonu derinleştikçe, onikomikoz (tırnak mantarı) tırnakların renginin bozulmasına, kalınlaşmasına ve kenarlarından parçalanmasına neden olabilir. Sadece bir tırnağı etkileyebileceği gibi, daha fazla tırnağı da etkileyebilir.
Bunama veya diğer akıl hastalıkları bulunan yaşlı insanlar, hijyen kurallarına tam olarak uyamadığı için onikomikoz (tırnak mantarı) durumundan daha çok etkilenmektedir. Sporcu ayağı gibi, onikomikoz (tırnak mantarı) da doğrudan yüzme havuzlarında ve saunada bulaşabilir.
Onikomikoz (tırnak mantarı) nedenleri
Tırnak mantarının nedeni genellikle filamentöz mantarlardır. Kandida mantarı veya küf ile başlayan enfeksiyonlar daha az yaygındır. Mantarların yayılması, diğer sağlık koşullarıyla zaten mücadele eden zayıf insanları daha çok etkileyebilir. Örneğin, diyabet hastaları genellikle onikomikoza (tırnak mantarına) daha duyarlıdır.
Hastalık ayrıca yaşlıları da etkiler, çünkü bağışıklık sistemleri doğal olarak zayıflar ve vücut artık mantar sporlarına karşı güvenilir bir savunma sağlayamaz. Ek olarak, immün yetmezlik ilaçları, otoimmün hastalıklarda veya kanser tedavisi bağlamında kullanılanlar ilaçlar da tırnak mantarı gelişiminde bir rol oynayabilir.
Daha önce veya hala mevcut olan hastalıklardan bağımsız olarak, onikomikoz (tırnak mantarı) sıcak, nemli bir ortamda özellikle daha kolay gelişir. Bu nedenle, ayak tırnaklarında diğer tırnaklardan tırnaklardan daha sık görülürler. Örneğin ayakkabı yeterince nefes almıyorsa, ter ayakkabıda uzun süre kalır ve kişinin vücut ısısı yoluyla ideal bir mantar ortamı sağlar.
Onikomikoz (tırnak mantarı) belirtileri nelerdir?
Tırnak mantarında, etkilenenlerin ilk belirtileri genellikle zararsız bir iltihap olarak algılanır ve bu yüzden pek önemsenmez. Sporcu ayağının aksine, bunlar zararsız olarak kabul edilir. Acı yoktur ve bu nedenle bu problem başlangıçta büyük önem taşımaz.
İlk başta mantar tırnağın kenarında yayılmaya başlar, tırnak sararır ve kaba, yıpranmış görünümlü alanlar vardır. Daha sonraki aşamada, tırnaklar yavaş yavaş parçalanır, tırnak plakası kalınlaşır ve mantar daha geniş alanlara yayılır. Tırnak plakası çizgi benzeri sarımsı değişiklikler gösterirse, tırnak kökü de mantar enfeksiyonundan etkilenmiş demektir.
Bazı yerlerde koyu pigmentler görmek de mümkündür. Dikkatsizseniz ve bu değişikliklere dikkat etmezseniz, mantar enfeksiyonunun vücudun diğer bölgelerine de yayılması mümkündür. Böyle bir durumda parmak ve ayak parmakları gibi etkilenen tırnakların bitişik cilt alanları da mantar enfeksiyonundan etkilenebilir.
Ne zaman doktora görünmeli?
Onikomikoz (tırnak mantarı) patojenleri oldukça bulaşıcı olduğundan, tırnaklarda fark edilir hale gelirse her zaman kapsamlı tedavi için doktor ziyaret edilmelidir. Bir tırnak mantarından şüpheleniyorsanız, çeşitli ilaç ve tedaviler olmasına rağmen, en uygun tedavi şekline bir doktorla beraber karar verilmelidir.
Şikayetlerin boyutu ve yoğunluğu artarsa da doktora gitmeniz önerilir. Tırnaklarda iltihaplanma ve buna bağlı diğer sorunlar önlenmeye çalışılmalı ve tedavi edilmelidir. Renk değişikliği meydana gelirse, tırnak alışılmadık şekilde kırılır veya tırnak plakası değişirse de doktor ziyareti gereklidir.
Parmaklarda veya ayak parmaklarında ağrı gelişirse, tırnak alışılmadık derecede yumuşaksa veya tırnak üzerinde çizgiler oluşursa da bir doktora danışılmalıdır. Ellerde veya ayaklarda artan terleme, tırnak yanındaki cilt yapısında bir değişiklik de doktora bildirilmelidir.
Tuvaletin paylaşıldığı aile üyelerinin tırnak mantarı hastalığı varsa, önlem olarak doktora danışılmakta fayda vardır çünkü bu durumda enfeksiyonun yayılma riski vardır.
Hangi doktora gidilir?
Tırnak mantarı çok şiddetli değilse çoğu zaman gerekli ilaçlarla aile hekiminiz tedavi edebilir. Ancak daha ileri enfeksiyon durumlarında bir dermatolog görmeniz gerekebilir.
Onikomikoz (tırnak mantarı) teşhisi
Böyle bir durumda doktor öncelikle tırnakları inceleyektir. Ayrıca tırnaklardan bazı örnekler alabilir veya kalıntıları tırnaktan kazıyabilir. Bunu yapma nedeni, enfeksiyona neden olan mantar türünü belirlemek için aldığı dokuyu incelenmek üzere bir labaratuvara göndermektir.
Sedef hastalığı gibi diğer dermatolojik hastalıklar, bazı durumlarda tırnak mantarına benzeyebilir ve bazen maya ve bakteri gibi mikroorganizmalar da tırnaklarda görülebilir. Her şeyden önce şikayetçi olduğunuzun durumun nedenini belirlemek, tedavi sürecine müthiş bir katkı sağlayacaktır.
Onikomikoz (tırnak mantarı) tedavisi
Herkes kendi başına erken evrelerde tırnak mantarının hafif istilasını tedavi edebilir. Eczanelerde eczacılara danışarak düzenli olarak uygulanması gereken özel tırnak ilaçları kullanabilirsiniz. Bu ilaçlar yavaş yavaş mantar sporlarını öldürecektir.
İyileşme süreci, tırnağın tekrar beyaza dönmesi veya orijinal rengini alması gerçeğiyle tanınabilir. Bununla birlikte, daha önce enfekte olan kısmın önce kesilmesi gerektiğinden orijinal kalitesini geri kazanması biraz daha uzun sürebilir.
Daha ağır vakalarda veya birden fazla tırnak etkilendiğinde, tırnak cerrahi olarak çıkarılabilir. Bu ağrısızdır ve tırnak daha önce olduğu gibi çekerek çıkarılmaz. Etkilenen tırnağı buharlaştırmak için bir lazer kullanılır. Tedaviden sonra antimikotik krem kullanılır. Sonrasında ise çoraplar ve ayakkabılar dezenfekte edilmelidir. Tırnak daha sonra tekrar büyüyecektir.
Tamamlayıcı tedavi
Tedavi sonrası, ilgili kişinin görevi hastalığın tekrarını önlemektir. Örneğin, onikomikoz (tırnak mantarı) tedavisi sonrası düzenli tırnak bakımı ve ayağınıza giydiğiniz terlik ve çoraplar özellikle önemlidir. Giydiğiniz ayakkabı ve terlikler nefes almalıdır ve temiz olmalıdır. Tırnak mantarı tedavisi uzun bir süreçtir.
İnatçı formlar için, her iki ila üç ayda bir doktorun ziyaret edilmesi önerilir. Doktor, hastalığın durumunu fizik muayene ile belirleyecektir. Ayrıca diğer ilaçları da reçete edebilir. Tedavi sırasında, hasta gerekli hijyen önlemlerine kesinlikle uymalıdır.
Bir yandan, bunlar iyileşmeyi teşvik ederken, diğer yandan diğer insanlara enfeksiyon bulaşmasını da önler. Hastalıklı ayaklarla temas eden çarşaf, havlu ve halılar en az 60 derecede yıkanmalıdır. Başkalarına bulaştırmamak için halka açık alanlarda çıplak ayakla yürümekten de kaçınılmalıdır.
Tırnak mantarına ne iyi gelir?
Tüm çabalara rağmen, onikomikoz (tırnak mantarı) özellikle kalıcı olabilir. Mantar sporları hızla yayılır ve tekrarlanan enfeksiyonlara neden olabilir. Bu nedenle düzenli ve yoğun temizlik özellikle önemlidir.
Dairede, el veya ayaklarla temas eden tüm mobilyalar veya dekoratif objeler temizlenmelidir. Ayakkabılar ve eldivenler dezenfekte edilmelidir. Kullanılan giysiler mikropların yok edilmesi için düzenli olarak temizlenmelidir. Dairenin zeminleri dezenfekte edilmelidir. Özellikle nevresim, yorgan, yastık ve şilte temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
Ayrıca, elektrikli süpürge, kullanılmadan önce temizlenmelidir ve gerekirse torbası değiştirilmelidir. Çıplak ayakla yürümekten kaçınılmalı ve ayakkabılar düzenli olarak dezenfekte edilmelidir. Birçok durumda hem gece hem de gündüz çorap giymek yararlıdır. Bununla birlikte, aşırı terlemenin olmamasına da dikkat edilmelidir.
Halka açık tesislerde ve banyolarda başka ayakkabı giyilmemeli veya çıplak ayakla yürünmemelidir. Tırnaklarınız düzenli olarak eczacının veya doktorun önerdiği ilaçlarla tedavi edilmelidir. Ek olarak, cilt problemlerinin ortaya çıkmaması için iyi bir şekilde ayak veya el bakımı da yapılmalıdır. Eller etkilenirse, günde birkaç kez dezenfekte edilmelidir.
Onikomikoz (tırnak mantarı) komplikasyonları
Tırnak mantarının tedavisi uzun bir süreçtir ve ayrıca daha sık komplikasyonlara neden olur. Tırnak mantarları hayatı tehdit edici değildir, ancak muhtemelen vücutta birçok yere yayılabilir. Bu özellikle bağışıklık sistemleri zayıflamış insanlar için geçerlidir.
Bu risk altındaki bireyler arasında yaşlılar, ayaklarda kan dolaşımı problemleri olan hastalar (ateroskleroz gibi), ciddi hastalıkları olan kişiler veya bağışıklık sistemini baskılamak için ilaç almak zorunda olan hastalar bulunur.
Enfeksiyon devam ederse, ilgili tırnağı tamamen yok edebilir ve aynı zamanda komşu tırnaklara da bulaşabilir. Bu, yürürken şiddetli ağrıya ve bozulmaya yol açar. Tırnak mantarının yayılması, yanlış tedavi uygulanması halinde de mümkündür. Durum, bağışıklığı baskılanmış insanlar için daha da tehlikelidir.
Prognoz
Tedavi edilmemiş bir tırnak mantarının uzun vadeli görünümü iyi değildir. Mantar genellikle komşu ayak parmaklarına da yayılır. Tırnak yatağı daha fazla tahrip olur ve ciddi doku hasarı oluşabilir.
En kötü durumda, tedavi edilmeyen onikomikoz (tırnak mantarı) etkilenen tırnağın ayrılmasına veya kopmasına yol açar. Cilt gibi diğer bölgelere yayılma da mümkündür. Kendi başına iyileşme çok olası değildir ve buna göre tedavi edilmelidir.
Bununla birlikte, bir tırnak mantarını tedavi etmek çoğu zaman işe yarar ve uzun vadeli görünümü düzeltir. Çoğu durumda, lokal olarak uygulanan aktif bileşenler tırnak mantarını çıkarmak için yeterlidir. Tırnağın tamamen yenilenmesi bazen haftalar ve aylar alır.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279547/
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nail-fungus/symptoms-causes/syc-20353294
- https://emedicine.medscape.com/article/1105828-treatment
- https://dermnetnz.org/topics/fungal-nail-infections/
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: