Uyku ve Sağlık
Hayatımızda en çok zaman ayırıp yaptığımız iş nedir? Pekii Kitap okumak veya oyun oynamak olabilir mi? Hayır, hayır zamanını en çok okula harcıyorsun herhalde. Ama sana bunlardan daha uzun zaman alan bir iş söyleyeyim mi; uyku, uyumak. İnanması güç ama uyku, insan yaşamının büyük bir bölümünü kaplayan, vücudumuz için gerekli ve zorunlu olan önemli bir iştir. Çünkü yaşamımızdaki pek çok şeyi sağlıklı bir şekilde yapabilmek için güzel bir uyku gereklidir.
Uyku, vücudumuzun dünya ile iletişiminin uyuduğumuz süre boyunca kesilmesi demektir. Çünkü uyuduğu süre zarfında insanda yaşam belirtilerinin bazılarını görmek mümkün değildir. Hatta bu sebeple eskiden uykuya “yarı ölüm” diyenler de varmış. Hayatın yaklaşık üçte birini kaplayan bu uyku, insan için vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. Vücudun suya, oksijene ve gıdaya ihtiyacı olduğu gibi uykuya da ihtiyacı vardır. Çünkü uyku esnasında vücut kendini yeniler. Uyku yenilenmek demektir. Günlük işleri yaparken yorulan vücudumuz uyuyarak hayatın yoğun temposuna kısa bir mola verir. Uyuduğumuz süre boyunca vücudumuzda görülen değişiklikler, vücudumuzun eski gücünü tekrar kazanmasını olanak tanır. Peki, uyku sırasında vücutta ne gibi değişimler meydana gelir?
Siz uyurken vücudunuz ne yapıyor?
Kaslar gevşer ve vücut rahatlar. Uyku esnasında melatonin (büyüme hormonu) daha çok salgılanır. Melatonin vücuttaki hücreleri yenileyen hormondur. Uyku insana mutluluk hissi verir. Yani doğal antidepresandır.
Hiç uyumadan durulabilir mi?
Dünyada en uzun süre uyumama rekoru 264 saat olarak kayda geçmiştir ve bu yaklaşık 11 gün eder. Ancak bu rekoru kıran kişi daha sonra büyük sağlık problemleri yaşamıştır. Peki uzun süre uyumazsak neler başımıza gelir?
Uyumayanların başına neler gelir?
24 saat boyunca uyumayan kişi sabah saatlerinde çok gergin bir şekilde güne başlar. Sinirli hareketler göstererek çevresindekileri kırabilir. Uyumayan kişinin öğlene doğru yorgunluğu artar ve iyice uykusu gelir. Bundan sonra yine uyumazsa akşama doğru artık vücut tepki gösterir. Dikkat eksikliği ve baş ağrıları görülür. Eğer kişi uyumayıp gece işlerine devam ederse ve yine uyumazsa insan bedeni kendini kontrol etmekte güçlük çeker. Baş ağrıları artış gösterir. Başı döner, gözleri tam net göremez, konuşma esnasında zorluk çeker ve hafıza kaybı, unutkanlık gibi sorunlar ortaya çıkar.
Çok uyku faydalı mı?
Az uyumak vücudumuza zarar verdiği gibi çok uymak da bedenimize zarar verir. Normalden fazla uyuyan kişiler aynı az uyuyanlar gibi uykularını alamamış bir insan gibi uyanırlar. Çünkü bedenimizin uykuyu tam alabilmesi ve uykudan faydalanabilmesi için bizim, her gün bir düzen haline getirdiğimiz bir uyku düzenimiz olmalıdır. Aynı saatlerde ve aynı miktarda uyumamız gereklidir. İdeal uyku; akşam 22.00 saatleri ile sabah 08.00 saatleri arasında, 7-10 saatlik bir zamanı kaplayan uykudur. Bundan fazlası insanlarda obezite gibi sağlık problemlerine yol açmaktadır. Bilinenin aksine çok uyumak vücuda faydalı değildir. Bir insan yeteri kadar uyumalıdır. Hafta sonları da uyku düzenine özen gösterilmelidir.
Günde kaç saat uyumalıyız?
Bir bebek günün 16 saatini uyuyarak geçirir. Bebeklerin günün büyük bölümünde uyumasının sebebi vücuttaki büyüme hormonunun bu dönemde daha fazla salgılanmasıdır. Bu süre, insan büyüdükçe azalır. Çünkü çocukluk dönemine gelindiğinde büyüme yavaşlamaya başlar. Bir çocuğun günde en az 8 saat uyuması gerekir. Bu oran yetişkinlerde ortalama 7 saate düşerken yaşlılarda ise 6 saattir. Yani insan büyüdükçe uyuma süreleri de kısalır.
Öğle uykusu faydalı mı?
Öğlen uyuduğumuzda, akşama kadar geçen süre içinde beynimiz daha zinde olur. Yapılan araştırmalar göre 15 ile 30 dakika arasındaki bir öğle uykusunun gece 2 saatlik uykuya denk olduğu bilim adamları tarafından kanıtlanmıştır. Bundan dolayı Çin ve Japonya gibi ülkelerde bazı işyerleri öğle uykusunu işçilerine zorunlu yapmıştır. Hatta çalışanların öğlen uyuması için uyku odaları bile hazırlamışlardır.
Güzel bir uyku İçin neler yapmalıyız?
– Yatacağınız odayı düzenli tutun.
– Her gün aynı saatte ve aynı miktarda uyuyun.
– Yatma vaktine bir saat kala yeme-içmeyi bırakın.
– Yatağı ve yastığı kendinize göre ayarlayın. Ne çok sert ne de çok yumuşak olmalı.
– Odanın karanlık olmasına dikkat edin.
– Yatarken sağ tarafa dönerek uyuyun.