Düşüncelerinizle kıvrılan bir kaşık düşünün. Bu sanırım size bir Matrix sahnesini hatırlattı. Fakat bunu artık sadece filmlerde görmekle yetinmeyeceğiz, beyin makine arayüzü yakın gelecekte hayatımızı biçimlendirecek. Sinirbilim, robotik, yapay zeka gibi birçok alanı kapsayan bu multi-disipliner alan hala bebeklik yıllarını yaşıyor diyebiliriz. Özellikle felçli hastalara umut ışığı olan bu mucizevi buluş ilk olarak Prof. Eberhard Fetz tarafından maymunlar üzerinde denendi. Beynin motor korteks adı verilen hareket planlama ve yürütme merkezine yerleştirilen elektrotlar sayesinde, maymunların beynindeki aktiviteleri inceledi. Bu teknik sayesinde, bir nöronun aktivasyon sergilediği süre boyunca, yerleştirilen elektrot küçük bir elektrik akımı oluşturuyor ve diğer uca bağlı bulunan bir monitörden bu sinyaller gözlemlenebiliyor ve duyulabiliyordu. Deneyin prensibi, maymunlara bu sinyalleri gördükleri ve duydukları zaman tepki göstermelerini öğretmekti. Bunun için kendi zihinsel aktivitelerininin bir nevi geri beslemesi anlamına gelen bu sinyalleri algılayan maymuna, ödül veriliyordu. Çok kısa bir sürede maymunlar kasten belli nöronlarını aktive etmeyi ve bu sayede olabildiğince çok ödül kazanmayı öğrenmişlerdi. Fetz’in bu muhteşem deneyi gösteriyordu ki, beynimize vücudumuz dışındaki bir harici cihazı kontrol etmeyi öğretebiliyoruz.
BEYİN BİLGİSAYAR ARAYÜZÜ NASIL ÇALIŞIYOR?
BMA(Beyin makine/bilgisayar arayüzü), insanların motor sinir sistemine ihtiyaç duymadan elektromekanik bir eli ya da farklı nöroprotezlerden faydanalanabilmelerini sağlar. Bu arayüz sayesinde sinir sisteminde bozukluk olan hasta için kurulmuş bir sistem ile üretilen beyin sinyalleri bilgisayar ortamına aktarılarak sinir sisteminin yapmak istediği işlem algılanır. Daha sonra tekrar bu arayüz vasıtasıyla hastanın yapmak istediği eylem yerine getirilir. Yani bu arayüz bizlere bir bakıma düşünce gücümüz sayesinde elektronik bir cihazı hareket ettirme imkanı sunuyor.
Günümüzdeki BBA sistemleri derin ve yüzeysel EEG (Elektroansefalografi) kayıtları ile alınan beyin sinyallerinin işlenmesi ile gerçekleştirilmektedir. Yüzeysel kayıtlar daha kolay ve pratik yapılabildiklerinden dolayı en çok tercih edilen BBA yöntemi haline gelmiştir .Gümüş-Gümüş Klorür (Ag-AgCl) elektrotlar ile kafatasından alınan sinyaller önce bir biyo potansiyel yükselteci ile yükseltilir, ardından filtrelenerek ilgi boyutu daraltılır. Daha sonra kişilere gerçekleştirilmesi istenilen beyin aktivitesine göre çeşitli görevler verilir ve bu görevler esnasında yapılan EEG kayıtları, makinenin öğrenme algoritmalarını geliştirmek için kullanılırlar.
GÜNÜMÜZDE BMA
ELON MUSK, NEURALİNK GİRİŞİMİYLE İNSAN BEYNİNİ DOĞRUDAN BİLGİSAYARLARA BAĞLAYACAK
Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk, kısa süre önce Neuralink adını verdiği yeni girişimini duyurmuştu. Eksantrik milyarder, Neuralink’te bir “beyin-makine arayüzü teknolojisi” geliştirme hedefiyle yola çıkmıştı. Musk, Wait But Why’dan Tim Urban ile bir araya geldi ve hem şirket hem de şirketin çalıştıklarını derinlemesine anlattı. Neuralink insanların beyinlerine bir şeyler bağlamak isteyen tek şirket değil. Facebook’un da aralarında bulunduğu pek çok şirket, bu doğrultuda alıştırmalar yapıyor. Ancak Wait But Why’da yayınlanan yazı, Musk ve ekip arkadaşlarının bu hedefe ulaşmaya yakın olduğunu gösteriyor. SpaceX ve Tesla’nın kurucusu, dört yıl içinde ciddi beyin hasarlarını tedavi edebilecek bir çözüm geliştirebileceklerini belirtti.
Musk dışında, Braintree’yi kuran ve PayPal’a 800 milyon dolara satan Bryan Johnson’ın bu alanda çalıştığı kısa zaman önce basında yer almıştı. 100 milyon dolar yatırımla Kernel adlı bir girişim kuran Johnson, Musk gibi insanın doğrudan bilgisayarla iletişim kurmasını sağlayacak bir sistem geliştirmeye çalışıyor.Zira bugün bilgisayarlarla iletişimimiz klavye ve en fazla ses gibi arayüzlerle sınırlı. Bu arayüzlerin bilgisayarlara aktarabileceğimiz veriyi epey kısıtladığını ise biliyoruz. Örneğin Siri ile saniyede en fazla 40 bit bilgi aktarabilirken, fiber optik kablolarla aynı sürede trilyonlarca bit veri aktarılabiliyor. İnsan beyninin doğru bağlantıyla bu transferi gerçekleştiremeyeceğini gösteren bir işaretse henüz yok. Zorluksa bu bağlantıyı bulmak.