Kahramanları affetmek
Çocuklar ve Canavarları adlı romanımın kahramanlarından Sarp Kaya, polise verdiği ifadenin bir yerinde şöyle der: “Onu acilen affetmeliydim. Acilen bir hikaye, bir roman yazmalıydım. Çünkü ben düşmanlarımı hep edebiyatta affettim.”
Ben de Sarp gibi düşünüyorum. Yani düşmanlarımı affederim ben de edebiyatta. Bu nedenle bir roman kahramanına kötü demek de içimden gelmez. Daha çok çelişkilerinin iki kıyısı arasında hızla savrulan, böylesi bir varoluşsal ya da eylemsel kriz içindeki kahramanlar olarak görür, kabullenir, affeder, severim onları.
Lju böyle biri. Hatta bir devrimci militan olması hasebiyle zaten daha başından sempati ile yaklaşacağım biri. Ama romanın iç öğelerinin bağlamında, romandaki işlevi açısından kötü, romanın kötü kahramanı işte Lju. Artık ne kadar kötü olabiliyorsa
Ricarda Huch’un Der letzte Sommer – Son Yaz adlı romanının kahramanı Lju, Çarlık Rusyası’nda öldüreceği valinin evine güvenlik görevlisi olarak giriyor, sızıyor, daha doğrusu valinin karısı tarafından bu iş için seçiliyor. Kısa sürede ailenin, özellikle de ailenin iki kızının sevgilisi haline gelen Lju’nun mektuplarından öğreniyoruz ki, ister istemez o da etkileniyor etrafındaki bu sevgi çemberinden. Böylesi bir durum. Böyle bir kahraman yani.
Hem siyasi kimliği hem de bu zaman içindeki yürek yumuşaması nedeniyle sevdim ben Lju’yu önce. Ama diğer taraftan suikastin de bir etiği olmalıdır. Değil mi? Evine sızıp, kendini sevdirip, sonra bammm. Olmaz. Ahlaki değil bir kere. Mertçe değil. Belki de esas bu yüzden kötüdür Lju.
Kötülerden bahsederken, nasıl da şen, şenlikli bir kötüdür Thomas Mann’ın Felix Krull’u. Dalavereleri için sebat edip de kendini öyle yetiştirişi, eğitişi. O hüzünlü, taşra hüznüyle karışmış zeka ürünü ironisi. Bu incelikli kötülük. Die Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull – Dolandırıcı Felix Krull’un İfşaatları tamamlanmamış olsa daMann’ın en iyi romanlarındandır.
Kendi romanlarımın bazı kahramanlarının kötülüğe meyli ise beni bugün de meşgul eder. Bugün de onları bu duruma getiren şartları düşünürüm. Niye mücadele etmediklerini? En önceliklilerinden ikisinin ikisi de polis. İkisi de komiser. Biri Volkan’ın Romanı‘ndaki Başkomiser, diğeri de Çocuklar ve Canavarları‘ndaki Sorgu Şefi.
Okumanızı isterim. Niye bu ikisini bu kadar sevdiğimi anlamanızı isterim.