

A - I n f o s


anarþ
**
istlerce hazýrlanan, anarþistlere yönelik, anarþistlerle ilgili çok-dilli
haber servisi
Bütün dillerde haberler
Son 40 ileti (Ana sayfa)
Son iki
haftalýk iletiler
Eski iletiler arþivimiz
Son 100 ileti, farklý dillere göre
Greek_
中文 Chinese_
Castellano_
Català_
Deutsch_
Nederlands_
English_
Français_
Italiano_
Português_
Russkyi_
Suomi_
Svenska_
Türkçe_
The.Supplement
Son 10 Postanýn Ýlk Birkaç Satýrý
Castellano_
Català_
Deutsch_
Nederlands_
English_
Français_
Italiano_
Polski_
Português_
Russkyi_
Suomi_
Svenska_
Türkçe
Son 10 Postanýn Ýlk Birkaç
Satýrý
Son 24 saatte, bütün dillerdeki postalarýn ilk birkaç satýrý
Links to indexes of First few lines of all posts of
last 30 days | of 2002 |
of
2003 |
of 2004 |
of 2005 |
of 2006 |
of 2007 |
of 2008 |
of 2009 |
of 2010 |
of 2011 |
of 2012 |
of 2013 |
of 2014 |
of 2015 |
of 2016 |
of 2017 |
of 2018 |
of 2019 |
of 2021 |
of 2020
üye
olun
(tr) meydan: Anarşizm Nedir? (26): Hazırlık - Alexander Berkman
Date
Thu, 17 Jun 2021 10:01:39 +0300
Yaşamı boyunca anarşizm için mücadele eden devrimci anarşist Alexander Berkman
tarafından 1928'de yazılan, daha önce farklı dillerde "Anarşizm Nedir?,
Anarşizmin ABC'si, Anarşist Komünizm Nedir?" isimleriyle yayınlanmış ve bugüne
dek Türkçe çevirisi yapılmamış olan kitabın 26. bölümünü sizlerle paylaşıyoruz.
Paylaşılmış bütün bölümlere BURADAN ulaşabilirsiniz. ---- Arkadaşın haykırıyor:
"Devrime hazırlanın! Bu gerçekten mümkün mü?" ---- Evet. Sadece mümkün değil aynı
zamanda kesinlikle gerekli. ---- "Gizli hazırlıklardan, silahlı çetelerden ve
savaşa liderlik edecek adamlardan mı bahsediyorsun?" diye soruyorsun.
Hayır dostum, bunlardan bahsetmiyorum.
Toplumsal devrim sadece sokak savaşları ve barikatlar demek olsaydı, o zaman
mesele gerçekten de aklındaki hazırlıklar olurdu. Ama devrim bu değildir; çatışma
aşaması en küçük ve en önemsiz kısmıdır.
Gerçek şu ki modern zamanlarda devrim artık barikatlar anlamına gelmiyor. Bunlar
geçmişe ait. Toplumsal devrim çok daha farklı ve daha temel bir meseledir: Tüm
toplumsal yaşamın yeniden örgütlenmesini içerir. Bunun kesinlikle sadece
savaşarak başarılamayacağını kabul edeceksin.
Elbette toplumsal yeniden yapılanmanın önündeki engellerin kaldırılması
gerekiyor. Bu yeniden yapılanmanın araçları halk tarafından güvence altına
alınmalıdır. Bu araçlar şu anda devletin ve kapitalizmin elindedir ve bunlar,
kendilerini güçlerinden ve mülklerinden yoksun bırakmaya yönelik her türlü çabaya
direnecektir. Bu direniş bir çatışmayı içerecektir. Ancak çatışmanın asıl şey
olmadığını, amaç olmadığını, devrim olmadığını unutmayın. Bu sadece önsözdür, ön
hazırlıktır.
Bunu doğru anlaman çok önemli. Çoğu insanın kafası devrim hakkında çok
karışıktır. Onlar için devrim sadece çatışmak, bir şeyleri parçalamak, yok etmek
demektir. Bu tıpkı herhangi bir iş için kolları sıvamanın işin kendisini yapmak
olduğunu düşünmek gibidir. Devrimin çatışma kısmı sadece kolları sıvamaktır.
Gerçek, asıl görev ileridedir.
O görev nedir?
"Mevcut koşulların yok edilmesi" cevabını veriyorsun.
Doğru. Ancak sadece bir şeyleri kırıp parçalamakla o koşullar yok edilemez.
Değirmenlerdeki ve fabrikalardaki makineleri harap ederek ücretli köleliği yok
edemezsin, değil mi? Beyaz Saray'ı ateşe vererek devleti yok edemezsin.
Devrimi şiddet ve yıkım terimleriyle düşünmek, onun tüm fikrini yanlış yorumlamak
ve tahrif etmektir. Pratik uygulamada, böyle bir anlayış feci sonuçlara yol
açmaya mahkumdur.
Ünlü anarşist Bakunin gibi büyük bir düşünür devrimden yıkım olarak
bahsettiğinde, aklında yıkılması gereken otorite ve itaat fikirleri vardı. Bu
nedenle, yıkımın inşa anlamına geldiğini, yanlış bir inancı yıkmanın gerçekten en
yapıcı iş olduğunu söyledi.
Ama ortalama bir insan ve hatta çoğu zaman bir devrimci bile devrimden -kelimenin
maddi anlamıyla yalnızca yıkıcı olarak- düşüncesizce söz eder. Bu yanlış ve
tehlikeli bir görüş. Ondan ne kadar çabuk kurtulursak o kadar iyi.
Devrim ve özellikle toplumsal devrim yıkım değil inşadır. Bu yeterince
vurgulanmaz ve biz bunu açıkça anlamadıkça devrim yalnızca yıkıcı olacak ve
dolayısıyla her zaman bir başarısızlık olarak kalacaktır. Şiddet devrime doğal
olarak eşlik eder ama bu mantıkla yeni bir ev inşa etmenin de yıkıcı bir eylem
olduğu söylenebilir çünkü yenisini inşa etmek için eskisini yıkmanız gerekir.
Devrim belirli bir evrim sürecinin doruk noktasıdır: Şiddetli bir ayaklanma ile
başlar. O asıl işe başlamanın hazırlayıcısı olan kolları sıvamaktır.
Gerçekten de toplumsal devrimin ne yapacağını, neyi başaracağını bir düşünürsen
onun yıkmak için değil inşa etmek için geldiğini anlayacaksın.
Yok edecek ne var?
Zenginliğin varlığı? Hayır, bu tüm toplumun zevk almasını istediğimiz bir şey.
Araziler, tarlalar, kömür madenleri, demiryolları, fabrikalar, değirmenler ve
dükkanlar? Bunları yok etmek değil tüm insanlara faydalı kılmak istiyoruz.
Telgraflar, telefonlar, iletişim ve dağıtım araçları; onları yok etmek istiyor
muyuz? Hayır, onların herkesin ihtiyaçlarına hizmet etmelerini istiyoruz.
O halde toplumsal devrimin yok edeceği şey nedir? Bu toplum için şeylerin
devralınmasıdır, onların yok edilmesi değil. Toplum refahı için koşulları yeniden
örgütlemektir.
Devrimin amacı yıkmak değil yeniden inşa etmek ve yeniden kurmaktır.
Bunun için hazırlık gereklidir çünkü toplumsal devrim, misyonunu basit bir ferman
ya da emirle yerine getirecek olan İncil'deki Mesih değildir. Devrim, insanların
elleri ve beyinleriyle gerçekleşir. Bunların devrimi gerçekleştirebilmeleri için
devrimin amaçlarını anlamaları gerekir. Ne istediklerini ve bunu nasıl
başaracaklarını bilmek zorundalar. Bunu başarmanın yolu ulaşılacak amaçlar
tarafından gösterilecektir. Çünkü amaç, araçları belirler; tıpkı ihtiyacın olan
şeyi yetiştirmek için doğru tohumu ekmen gerektiği gibi.
O halde toplumsal devrimin hazırlığı ne olmalıdır?
Amacın özgürlüğü güvence altına almaksa bunu otorite ve zorlama olmadan "yapmayı"
öğrenmelisin. Hemcinslerinle barış ve uyum içinde yaşamayı düşünüyorsan sen ve
onlar kardeşliği, birbirinize saygıyı geliştirmelisiniz. Onlarla karşılıklı yarar
içinde birlikte çalışmak istiyorsan iş birliği yapmalısın. Toplumsal devrim,
koşulların yeniden örgütlenmesinden çok daha fazlasını ifade eder: Yeni insani
değerlerin ve toplumsal ilişkilerin kurulması, insanın insana karşı tavrının
özgürlük ve bağımsızlık temelinde değişmesi anlamına gelir; bireysel ve kolektif
yaşamda farklı bir ruh demektir ve o ruh bir gecede doğmaz. O en narin çiçek gibi
yetiştirilecek, büyütülecek ve geliştirilecek bir ruhtur çünkü gerçekten de o
yeni ve güzel bir varoluşun çiçeğidir.
"Her şey kendiliğinden düzelecek" gibi aptalca fikirlerle kendini kandırma. Hele
insan ilişkilerinde hiçbir şey kendini düzenleyemez. Düzenlemeyi yapan
insanlardır. Bunu kendi tutum ve anlayışlarına göre yaparlar.
Yeni durumlar ve değişen koşullar farklı bir şekilde hissetmemizi, düşünmemizi ve
hareket etmemizi sağlar. Ancak yeni koşulların kendisi ancak yeni duygu ve
fikirlerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Toplumsal devrim böylesine yeni bir
koşuldur. Devrim gelmeden önce farklı düşünmeyi öğrenmeliyiz. Devrimi ancak bu
getirebilir.
Devlet ve otorite hakkında farklı düşünmeyi öğrenmeliyiz çünkü bugün yaptığımız
gibi düşündüğümüz ve hareket ettiğimiz sürece örgütlü devlet kaldırıldığında bile
hoşgörüsüzlük, zulüm ve baskı olacaktır. Hemcinsimizin insanlığına saygı duymayı,
onu istila etmemeyi ya da zorlamamayı, onun özgürlüğünü bizimki kadar kutsal
saymayı; özgürlüğüne ve kişiliğine saygı duymayı, herhangi bir biçimde zorlamadan
kaçınmayı: Kötülüklerinin tedavisinin daha fazla özgürlük olduğunu, özgürlüğün
düzenin yaratıcısı olduğunu öğrenmeli ve anlamalıyız.
Ayrıca eşitliğin fırsat eşitliği demek olduğunu, tekelin bunu inkâr etmek
olduğunu ve eşitliği ancak kardeşliğin güvence altına aldığını öğrenmeliyiz. Bunu
ancak kendimizi kapitalizmin dar mülkiyet anlayışının yanlış fikirlerinden
kurtararak öğrenebiliriz.
Bunu öğrenerek gerçek özgürlük ve dayanışma ruhuna ulaşacağız; özgür birliğin her
kazanımın ruhu olduğunu bileceğiz. Toplumsal devrimin iş birliğinin, dayanışma
amacının, karşılıklı çabanın sonucu olduğunu anlayacağız.
Belki de bunun çok yavaş bir süreç, çok uzun sürecek bir iş olduğunu
düşünüyorsun. Evet, bunun zor bir iş olduğunu kabul etmeliyim. Ancak kendine
-daha uzun ve daha zor bir çalışma gerektirse bile- yeni evini verimli bir
şekilde yapmaktansa hızlı ve kötü bir şekilde inşa etmenin ve sonunda başına
yıkılmasının daha iyi olup olmadığını sor.
Toplumsal devrimin tüm insanlığın özgürlüğünü ve refahını temsil ettiğini, emeğin
tam ve nihai kurtuluşunun buna bağlı olduğunu unutma. Ayrıca iş kötü yapılırsa
bunun için harcanan tüm çaba ve ıstırabın bir hiç için olacağını ve belki de
eskisinden daha kötü olacağını düşün. Devrimi adi bir iş gibi yapmak, eski
tiranlığın yerine yeni bir tiranlık koymak demektir. Bunlar yeni oldukları için
yeni bir son kullanma tarihleri vardır. Eskisinden daha güçlü yeni zincirler
oluşturulması demektir.
Şunu da göz önünde bulundur. Aklımızda olan toplumsal devrim, birçok insan
neslinin başarmak için uğraştığı işi başarmaktır çünkü tüm insanlık tarihi
köleliğe karşı özgürlüğün, yoksulluk ve sefalete karşı toplumsal refahın,
haksızlığa karşı adaletin mücadelesi olmuştur. Gelişme dediğimiz şey, iktidarın
ve devletin gücünün sınırlandırılması; bireyin, halkın hak ve özgürlüklerinin
artırılması yönünde sancılı ama sürekli bir yürüyüş olmuştur. Binlerce yıl süren
bir mücadeledir. Bu kadar uzun sürmesinin ve henüz bitmemiş olmasının nedeni,
insanların asıl belanın ne olduğunu bilmemeleridir: Şuna buna karşı savaştılar,
kralları değiştirdiler, yeni devletler kurdular. Bir yöneticiyi sırf başka birini
getirmek için indirdiler, "yabancı" işgalciyi sırf yerli olanın cenderesinde acı
çekmek için ortadan kaldırdılar, Çarı indirip yerini parti diktatörlüğüne
verdiler. Kanlarını ve hayatlarını ve her zaman özgürlük ve refahı güvence altına
alma umuduyla kahramanca feda ettiler.
Ancak yalnızca yeni efendiler elde ettiler çünkü ne kadar kahramanca ve asilce
savaşsalar da sorunun gerçek kaynağına, otorite ve devlet ilkesine asla
dokunmadılar. Kölelik ve baskının kaynağının bu olduğunu bilmiyorlardı ve bu
nedenle hiçbir zaman özgürlüğü elde etmeyi başaramadılar.
Ama şimdi gerçek özgürlüğün kralları veya yöneticileri değiştirmek olmadığını
anlıyoruz. Efendi ve köle sisteminin tümden gitmesi gerektiğini, tüm toplumsal
örgütlenmenin yanlış olduğunu, devlet ve zorlamanın ortadan kaldırılması
gerektiğini, otorite ve tekelin temellerinin tümden sökülmesi gerektiğini
biliyoruz. Hala böyle büyük bir görev için herhangi bir hazırlığın "fazla zor"
olabileceğini düşünüyor musun?
O halde toplumsal devrime hazırlanmanın ve ona doğru şekilde hazırlanmanın ne
kadar önemli olduğunu tam olarak anlayalım.
"Ama doğru yol nedir?" diye soruyorsun. "Peki bu hazırlığı kim yapacak?"
Kim hazırlayacak? Herkesten önce sen ve ben yani devrimin başarısıyla
ilgilenenler, onu gerçekleştirmeye yardım etmek isteyenler. Ve sen ve ben derken
her bir kadın ve erkeği kastediyorum; en azından her bir dürüst kadın ve erkek
yani baskıdan nefret eden ve özgürlüğü seven herkes, bugün dünyayı dolduran
sefalet ve adaletsizliğe tahammül edemeyen herkes.
Ve hepsinden öte, mevcut koşullardan, ücretli kölelikten, boyun eğmeden ve
aşağılanmadan en çok acı çekenleri kastediyorum.
"İşçiler, elbette" diyorsun.
Evet, işçiler. Mevcut kurumların en kötü kurbanları olarak, bu kurumları ortadan
kaldırmak onların çıkarınadır. Gerçekten "işçilerin kurtuluşunun işçilerin
kendileri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği" söylenmiştir çünkü başka
hiçbir toplumsal sınıf bunu onlar için yapmayacaktır. Ayrıca emeğin kurtuluşu
aynı zamanda tüm toplumun kurtuluşu anlamına gelir ve bu yüzden bazı insanlar
daha iyi bir günü getirmek için emeğin "tarihi ödevinden" söz ederler.
Ama "ödev" yanlış kelime. Birine dışarıdan, bir dış güç tarafından dayatılan bir
görev veya amacı akla getirir. Bu yanlış ve yanıltıcı bir anlayıştır; özünde
dini, metafizik bir duygudur. Gerçekten de eğer emeğin kurtuluşu "tarihi bir
ödev" ise o zaman tarih, onun hakkında ne düşünürsek, ne hissedersek ya da ne
yaparsak yapalım bunun yerine getirilmesini sağlayacaktır. Bu tutum, insan
çabasını gereksiz, yersiz kılar; çünkü "olması gereken olacaktır". Böylesi
kaderci bir kavram her türlü inisiyatif ve kişinin aklını ve iradesini kullanması
açısından yıkıcıdır.
Tehlikeli ve zararlı bir fikirdir. İnsanın dışında onu özgürleştirebilecek, ona
herhangi bir "ödev" yükleyebilecek hiçbir güç yoktur. Ne cennet ne de tarih bunu
yapamaz. Tarih, yaşananların hikayesidir. Bir ders verebilir ama bir ödev
dayatamaz. Proletaryanın kendisini esaretten kurtarması "ödev" değildir, onun
çıkarınadır. Emek bilinçli ve aktif olarak bunun için çaba göstermezse asla
"olmayacaktır". Kendimizi aptal ve yanlış "tarihi ödev" kavramından kurtarmamız
gerekiyor. Halk ancak mevcut konumlarının gerçek bir kavrayışına ulaşarak,
olanaklarını ve güçlerini fark ederek, birlik ve iş birliğini öğrenerek ve
bunları uygulayarak özgürlüğe ulaşabilir. Bunu başarmakla, insanlığın geri
kalanını da özgürleştirmiş olacaklar.
Bu nedenle proleter mücadele herkesin sorunudur. Bu nedenle bütün samimi kadın ve
erkekler, büyük mücadelesinde emeğin hizmetinde olmalıdır. Gerçekten de
özgürleşmeyi yalnızca emekçiler başarabilecek olsa da diğer toplumsal grupların
yardımına ihtiyaç duyarlar. Çünkü devrimin, dünyayı yeniden düzenleme ve yeni bir
uygarlık inşa etme -en büyük devrimci bütünlüğü ve tüm iyi niyetli, özgürlük
seven unsurların akıllı iş birliğini gerektirecek bir çalışma- gibi zor bir
sorunla karşı karşıya olduğunu hatırlamalısın. Toplumsal devrimin yalnızca
kapitalizmi ortadan kaldırmakla ilgili olmadığını zaten biliyoruz. Tıpkı
feodalizmden kurtulup köle olarak kaldığımız gibi kapitalizmden kurtulup eskisi
gibi köle olarak da kalabiliriz. Özel tekelin köleleri olmak yerine, örneğin
Rusya'daki insanların başına geldiği gibi -İtalya ve diğer topraklarda bu
koşullar gelişmekte- devlet kapitalizminin hizmetkarları da olabiliriz.
Unutulmamalıdır ki toplumsal devrim bir boyun eğme biçimini bir başkasıyla
değiştirmek değil seni köleleştirebilecek ve ezebilecek her şeyi ortadan
kaldırmaktır.
Komplocu bir azınlık için bir siyasi devrim, bir yönetici hizibi diğerinin yerine
koymakla başarılı sayılabilir. Ancak toplumsal devrim salt siyasi bir değişim
değildir: Temelden ekonomik, etik ve kültürel dönüşümdür. Komplocu bir azınlık
veya böyle bir işi üstlenen siyasi parti, büyük çoğunluğun aktif ve pasif
muhalefetiyle karşılaşmak zorundadır ve bu nedenle bir diktatörlük ve terör
sistemine dönüşmek zorundadır.
Düşman bir çoğunluk karşısında toplumsal devrim en başından başarısızlığa
mahkumdur. O halde devrimin ilk hazırlık çalışması insanları devrimin ve onun
amaçlarının doğrultusunda kazanmaktan, en azından bu noktada nötrleştirmekten,
onları devrim için mücadele etmeseler de devrime karşı savaşmamaları için aktif
düşman pozisyonundan pasif sempatizan pozisyonuna çekmekten oluşur.
Toplumsal devrimin faaliyeti, çalışması elbette emekçilerin kendileri tarafından,
emekçi halk tarafından yürütülmelidir. Ve burada emeğe ait olanın sadece fabrika
işçisi değil aynı zamanda tarım işçisi olduğunu da unutmayalım. Bazı radikaller
-tarım işçisinin varlığını neredeyse görmezden gelerek- sanayi proletaryasına çok
fazla vurgu yapma eğilimindedir. Ancak fabrika işçisi, çiftçi olmadan ne
yapabilir ki? Tarım, yaşamın birincil kaynağıdır ve bırakalım şehri, ülke tarım
olmasaydı açlıktan ölürdü. Sanayi işçisini tarım işçisiyle karşılaştırmak ya da
onların göreli değerini tartışmak boşunadır. Hiçbiri diğeri olmadan yapamaz; her
ikisi de yaşam düzeninde ve devrimde, yeni bir toplumun inşasında eşit derecede
önemlidir.
Devrimin tarımdan çok sanayi bölgelerinde patlak verdiği doğrudur. Bu doğal çünkü
bunlar daha büyük emekçi nüfus merkezleridir ve dolayısıyla aynı zamanda halk
memnuniyetsizliğinin de merkezidir. Eğer sanayi proletaryası devrimin omurgasında
sırt omurlarıysa o zaman tarım işçisi de belkemiğidir. Belkemiği zayıfsa veya
kırılırsa omurga, devrimin kendisi kaybolur.
Bu nedenle toplumsal devrim süreci hemsanayi işçisinin hem de tarım işçisinin
elindedir. Ne yazık ki ikisi arasında çok az anlayış olduğu ve neredeyse hiç
dostluk ya da doğrudan iş birliği olmadığı kabul edilmelidir. Bundan da kötüsü
-ve şüphesiz bunun sonucu- tarla ve fabrika proleterleri arasında belli bir
hoşnutsuzluk ve husumet vardır. Şehir insanı, çiftçinin zorlu ve yorucu
çalışmasını çok az takdir ediyor. Çiftçi doğal olarak buna içerliyor; ayrıca
fabrikanın yorucu ve çoğu zaman tehlikeli çalışmasına aşina olmayan çiftçi, şehir
işçisine bir aylak gözüyle bakma eğilimindedir. İkisi arasında daha yakın bir
yaklaşım ve daha iyi bir anlayış kesinlikle hayati önem taşımaktadır. Kapitalizm,
iş bölümünden çok işçilerin bölünmesine dayanır. O; ırka karşı ırkı, çiftçiye
karşı fabrika işçisini, vasıflıya karşı vasıfsız işçiyi, bir ülkenin işçilerini
diğerininkilere karşı kışkırtmayı amaçlar. Sömürücü sınıfın gücü, parçalanmış,
bölünmüş emekte yatar. Ama toplumsal devrim, emekçi yığınların birliğini ve her
şeyden önce fabrika proleterinin sahadaki kardeşiyle iş birliğini gerektirir.
İkisi arasında daha yakın bir yaklaşım, toplumsal devrime hazırlıkta önemli bir
adımdır. Aralarındaki gerçek temas birincil zorunluluktur. Ortak konseyler,
delege değişimi, bir kooperatifler sistemi ve diğer benzer yöntemler, işçi ve
çiftçi arasında daha yakın bir bağ ve daha iyi bir anlayış oluşturma eğiliminde
olacaktır.
Ama devrim için gerekli olan tek şey fabrika proleterinin tarım işçisiyle olan iş
birliği değildir. Yapıcı çalışmada kesinlikle ihtiyaç duyulan başka bir unsur
daha var.
Dünyanın sadece ellerle kurulduğunu düşünme hatasına düşme. Aynı zamanda beyin
gerektirir. Benzer şekilde devrimin de hem ellere hem de beyinlere ihtiyacı var.
Birçok insan, tek başına kol işçisinin toplumun tüm işini yapabileceğini hayal
eder. Bu yanlış bir fikirdir, sonu gelmez zararlara yol açacak çok ciddi bir
hatadır. Aslında bu anlayış önceden büyük kötülüklere yol açtı ve devrimin en
güçlü çabalarını bile alt edebileceğinden korkmak için iyi nedenler var.
İşçi sınıfı, sanayideki ücretli çalışanlar ve tarımdaki emekçilerden oluşur.
Ancak işçiler; profesyonel unsurların endüstriyel örgütleyicinin, elektrik ve
makine mühendisinin, teknik uzmanın, bilim insanının, mucidin, kimyagerin,
eğitimcinin, doktorun ve cerrahın hizmetlerine kesinlikle ihtiyaç duyarlar.
Kısacası proletarya profesyonel unsurlarla iş birliğine kesinlikle ihtiyaç duyar.
Onların iş birliği olmaksızın üretken emek mümkün değildir.
Gerçekte bu profesyonel kişilerin çoğu da proletaryaya aittir. Onlar entelektüel
proletaryadır, beynin proletaryası. İnsanın geçimini elleriyle mi yoksa kafasıyla
mı kazandığının hiçbir öneminin olmadığı açıktır. Nitekim sadece ellerle ya da
sadece beyinle hiçbir iş yapılmaz. Her türlü çabada her ikisinin de uygulanması
gerekir. Örneğin marangoz görevi sırasında tahminde bulunmalı, ölçmeli ve hesap
yapmalıdır: Hem elini hem de beynini kullanmalıdır. Benzer şekilde mimar, planını
kâğıda çizmeden ve pratik kullanıma sokmadan önce düşünmelidir.
"Ama yalnızca emek üretebilir," diye karşı çıkıyor arkadaşın; "beyin çalışması
üretken değildir."
Yanlış dostum. Ne el emeği ne de beyin çalışması tek başına bir şey üretemez. Bir
şeyler yaratmak için her ikisinin birlikte çalışması gereklidir. Duvarcı ve
sıvacı, mimarın planları olmadan fabrikayı kuramaz; mimar da demir-çelik işçisi
olmadan köprü kuramaz. Hiçbiri tek başına üretemez. Ancak birlikte harikalar
yaratabilirler.
Ayrıca, yalnızca üretken emeğin önemli olduğuna inanma yanılgısına düşme.
Doğrudan üretken olmayan ancak varlığımız ve rahatlığımız için yararlı ve hatta
mutlak olarak gerekli olan, dolayısıyla üretken emek kadar önemli olan pek çok iş
vardır.
Örneğin demiryolu mühendisini ele alalım. Üretici değillerdir ancak üretim
sistemindeki temel faktörlerdir. Demiryolları ve diğer ulaşım-iletişim araçları
olmadan ne üretimi ne de dağıtımı yönetebilirdik.
Üretim ve dağıtım aynı yaşam direğinin iki noktasıdır. Birinin gerektirdiği emek,
diğeri için gerekli olan emek kadar önemlidir.
Yukarıda söylediklerim kendileri doğrudan üretken olmasalar da ekonomik ve
toplumsal hayatımızın çeşitli süreçlerinde hayati bir rol oynayan insan çabasının
sayısız aşaması için geçerlidir. Bilim insanı, eğitimci, hekim ve cerrah,
kelimenin endüstriyel anlamıyla üretken değildir. Ancak onların çalışmaları,
yaşamımız ve refahımız için kesinlikle gereklidir. Uygar toplum onlarsız var
olamazdı.
Bu nedenle ister beyin, ister kas; ister elle, ister zihinsel olsun, faydalı
çalışmanın eşit derecede önemli olduğu açıktır. Kişinin aldığı maaş veya ücret,
az veya çok maaş alması, siyasi veya diğer görüşlerinin ne olduğu da önemli değildir.
Yeni yaşamın inşası için devrimde, genel refaha faydalı çalışmalara katkıda
bulunabilecek tüm unsurlara ihtiyaç vardır. Onların dayanışmacı iş birliği
olmadan hiçbir devrim başarılı olamaz ve bunu ne kadar erken anlarsak o kadar iyi
olur. Toplumun yeniden inşası; sanayinin yeniden düzenlenmesini, üretimin düzgün
işleyişini, dağıtımın yönetimini ve günümüzün ücretli köleliğini özgürlük ve
refah yaşamına dönüştürmek için sayısız diğer toplumsal, eğitimsel ve kültürel
çabalarını içerir. Kafa ve kol proletaryası ancak el ele çalışarak bu sorunları
çözebilecektir.
Kol ve entelektüel işçiler arasında uzaklık, hatta düşmanlık ruhunun var olması
çok üzücü. Bu duygu her iki tarafta da anlayış eksikliğinden, ön yargıdan ve dar
görüşlülükten kaynaklanmaktadır. Bazı işçi çevrelerinde hatta bazı sosyalistler
ve anarşistler arasında bile işçileri entelektüel proletaryanın üyelerine karşı
düşmanlaştırma eğilimi olduğunu kabul etmek üzücü. Böyle bir tutum aptalca ve
canicedir çünkü toplumsal devrimin büyümesine ve gelişmesine ancak kötülük
yapabilir. Bolşeviklerin ölümcül hatalarından biriydi; Rus Devrimi'nin ilk
evrelerinde, ücretlileri kasıtlı olarak profesyonel sınıfların karşısına
koydular, öyle ki gerçekten de aralarında dostça iş birliği imkânsız hale geldi.
Bu politikanın doğrudan bir sonucu olarak endüstrinin akıllı yönlendirme
eksikliği nedeniyle çökmesi ve eğitimli bir yönetim olmadığı için demiryolu
ulaşımının neredeyse tamamen askıya alınmasıydı. Rusya'nın ekonomik bir batık ile
karşı karşıya olduğunu gören Lenin, fabrika işçisinin ve çiftçinin tek başına
ülkenin endüstriyel ve tarımsal yaşamını sürdüremeyeceğine ve profesyonel
unsurların yardımının gerekli olduğuna karar verdi. Teknik, insanların yeniden
yapılanma çalışmalarına yardım etmesini sağlamak için yeni bir sistem getirdi.
Ancak değişim çok geç geldi çünkü yıllarca süren karşılıklı nefret ve baskı, kol
işçisi ile entelektüel kardeşi arasında öyle bir uçurum yarattı ki ortak anlayış
ve iş birliği son derece zorlaştı. Kardeşler arası savaşın etkilerini bir
dereceye kadar geri almak için Rusya'nın yıllarca çok büyük ölçüde çaba
göstermesi gerekti.
Bu değerli dersi Rus deneyiminden öğrenelim.
"Ama profesyonel unsurlar orta sınıfa aittir ve burjuva zihniyetlidirler." diye
itiraz ediyorsun.
Doğru, bu profesyonellerin olaylara karşı genellikle burjuva bir tavrı vardır ama
çoğu işçi aynı zamanda burjuva fikirli değil midir? Bu sadece her ikisinin de
otoriter ve kapitalist önyargılara batmış olduğu anlamına gelir. İnsanları -ister
el işçisi, ister beyin işçisi olsunlar- aydınlatarak ve eğiterek ortadan
kaldırılması gereken bunlardır. Bu, toplumsal devrime hazırlanmanın ilk adımıdır.
Ancak profesyonel insanların zorunlu olarak orta sınıflara ait oldukları doğru
değildir.
Sözde entelektüellerin gerçek çıkarları, efendilerden çok işçilerledir. Emin olun
çoğu bunun farkında değil. Nispeten yüksek ücretli demiryolu kondüktörü veya
lokomotif mühendisi artık kendisini işçi sınıfının bir üyesi olarak hissetmiyor.
Geliri ve tutumuyla da burjuvaziye aittir. Ancak bir kişinin hangi toplumsal
sınıfa ait olduğunu belirleyen şey gelir veya duygu değildir. Bir dilenci kendini
bir milyoner olarak görseydi, öyle mi olurdu? Kişinin kendisini hayal ettiği şey
onun gerçek durumunu değiştirmez. Ve fiili durum şudur ki, emeğini satmak zorunda
olan kişi bir çalışandır, maaşlı köledir, ücretlidir; bu itibarla onun gerçek
çıkarları işçilerin çıkarlarıdır ve o, işçi sınıfına aittir.
Entelektüel proleter, kapitalist efendisine kazma ve kürekle bağlı olan insandan
daha fazla bağlıdır. Kol işçisi iş yerini kolayca değiştirebilir. Belli bir
patron için çalışmayı istemiyorsa başka bir patron arayabilir. Öte yandan
entelektüel proleter kendi işine çok daha fazla bağımlıdır. Onun çalışma alanı
daha sınırlıdır. Herhangi bir ticarette yetenekli olmayan ve fiziksel olarak bir
gündelikçi olarak hizmet etmekten aciz olan o (kural olarak) nispeten dar bir
alan olan mimarlık, mühendislik, gazetecilik veya benzeri iş alanıyla sınırlıdır.
Bu onu işvereninin insafına bırakıyor ve bu nedenle onu, yedek kulübesindeki daha
bağımsız iş arkadaşı olan kol işçisine karşı işverenin tarafını tutmaya
meylettiriyor.
Ama maaşlı ve bağımlı aydının tutumu ne olursa olsun, o proleter sınıfa aittir.
Yine de aydınların, işçilere karşı her zaman efendilerin yanında yer aldığını
iddia etmek tamamen yanlıştır. "Genellikle öyleler" diye radikal ve fanatik bir
söz duydum. Peki ya işçiler? Onlar da genel olarak efendilerini ve kapitalist
sistemi desteklemiyor mu? Bu sistem onların desteği olmadan devam edebilir mi?
Bununla birlikte, bundan yola çıkarak, işçilerin bilinçli olarak sömürücüleriyle
el ele tutuştuğunu ileri sürmek yanlış olur. Entelektüeller için söylenenden daha
doğru değil. Entelektüellerin çoğunluğu hâkim sınıfın yanındaysa bunun nedeni
toplumsal cehalettir çünkü tüm "entelektüelliklerine" rağmen kendi çıkarlarını
anlamazlar. Aynı şekilde gerçek çıkarlarından da benzer şekilde habersiz olan
büyük emekçi halk -ulusal ve uluslararası dayanışmadan yoksun olduklarından
bahsetmiyorum bile- iş arkadaşlarına karşı, hatta bazen aynı sektör ve fabrikada
bile efendilere yardım ederler. Bu yalnızca birinin değil diğerinin de; kol
işçisinin de kafa işçisi kadar farkındalığa ihtiyaç duyduğunu kanıtlar.
Entelektüeller için adalet adına, onların en iyi temsilcilerinin her zaman
ezilenlerin yanında yer aldığını unutmayalım. Özgürlük ve kurtuluşu savundular.
Çoğu zaman emekçilerin en derin özlemlerini dile getiren ilk kişiler oldular.
Özgürlük mücadelesinde işçilerle sık sık barikatlarda omuz omuza savaştılar ve
davalarını savunurken yaşamlarını yitirdiler.
Bunun kanıtını uzaklarda aramamıza gerek yok. Son yüz yıl içindeki her ilerici,
radikal ve devrimci hareketin, entelektüel sınıfların en iyi unsurlarının
çabalarından zihinsel ve ruhsal olarak ilham aldığı bilinen bir gerçektir.
Örneğin Rusya'daki devrimci hareketin başlatıcıları ve örgütleyicileri; bir
yüzyıl öncesine dayanan, proleter olmayan köken ve konumdan aydınlar, kadınlar ve
erkeklerdi. Özgürlük aşkları da sadece teorik değildi. Kelimenin tam anlamıyla
binlerce kişi bilgilerini, deneyimlerini ve yaşamlarını halkın hizmetine adadı.
Böyle soylu kadın ve erkeklerin, kendilerini kendi sınıflarının gazabına ve
zulmüne maruz bırakarak ve mazlumlarla el ele vererek, zenginlikten mahrum
bırakılanlarla dayanışmalarına tanıklık ettikleri başka bir toprak yoktur. Yakın
tarih de geçmiş gibi örneklerle doludur. Garibaldi'ler, Kossuth'lar,
Liebknecht'ler, Rosa Luxemburg'lar, Landauer'ler, Lenin'ler ve Troçki'ler,
kendilerini proletaryaya adayan orta sınıf aydınlarından başka kimlerdi? Her
toprağın ve her devrimin tarihi, onların özgürlüğe ve çalışmaya özverili
bağlılıklarıyla parlar.
Bu gerçekleri aklımızda tutalım, fanatik önyargılar ve temelsiz düşmanlıklar
nedeniyle kör olmayalım. Entelektüel, geçmişte büyük hizmetlerde bulunmuştur.
Toplumsal devrimin hazırlanmasına ve gerçekleştirilmesine katkıda bulunmaya ne
kadar istekli ve yetenekli olacağı, işçilerin ona karşı tutumuna bağlı olacaktır.
Çeviri: Burak Aktaş
https://meydan1.org/2021/06/13/anarsizm-nedir-26-hazirlik-alexander-berkman/
________________________________________
A - I n f o s Anartistlerce Hazirlanan, anartistlere yonelik,
anartistlerle ilgili cok-dilli haber servisi
Send news reports to A-infos-tr mailing list
firstname.lastname@example.org
Subscribe/Unsubscribe http://ainfos.ca/mailman/listinfo/a-infos-tr
Archive http://ainfos.ca/tr