Vicdanları yaralayan tecavüzcüler ile FETÖ'den fiilen darbeye karıştığı için
mahkum olan askerlere yapılan emekli ikramiyesi ödemesinin hala çözül(e)mediğini
yazıp duruyoruz. Bugünkü yazımızda ise bunlardan bazılarına ikramiye ödenirken
bazılarına ödenmemesindeki çelişkileri ve çözüm önerimizi açıklamaya çalışacağız.
FETÖ'den mahkum olan her asker emekli ikramiyesi alabiliyor mu?
Mevcut düzenlemelere göre rütbeleri sökülen generallerin emeklilik yönünden
hak kaybı yaşayıp yaşamayacakları hususu önemli bir konudur. Benzer konular
daha önce de teröristlere yapılan emekli maaşı ödemesinin gündeme gelmesine
rağmen kalıcı bir çözüm üretilememiştir. Sadece T.C. Emekli Sandığı Yoklama
Yönetmeliği'nde yapılan bir düzenlemeyle kısmi bir çözüm getirilmiş ancak bu
düzenleme dahi terör mensubiyetinden mahkum olduğu için aranan teröristlere
emekli maaşı ödemesinin önüne geçmeye yetmemiştir. Bu konuda Almanya veya başka
ülkelerde yaşayan bazı teröristlere yıllarca yapılan emekli maaşı ödemesini
örnek olarak verebiliriz.
Bu konuda Anayasa, ülkemizin taraf olduğu ikili ve çok taraflı sözleşmeler,
Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay tarafından verilmiş muhtelif kararların
bu duruma engel olduğunu da ifade etmek isteriz. Dolayısıyla yapılacak köklü
bir düzenlemeyle bu konunun çözüme kavuşturulması gerekmektedir.
Bu bağlamda 6755 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinde yer alan hükümler gereğince
ihraç edilen askerlerin rütbeleri alınmaktadır. Genel olarak bu kişilerin ordudan
ihraç edilmesi nedeniyle rütbeleri alınarak er olarak işlem görmesine rağmen
sosyal güvenlik mevzuatına göre (hem 5434 sayılı Kanun hem de 5510 sayılı Kanun)
emekliliklerinde er yerine generaller gibi emekli maaşı ve ikramiyesi ödenmektedir.
Bize göre bu konuda köklü bir kanuni düzenleme yapılması gerekmektedir. Hatta
OYAK Kanunu'nda da benzer yönde düzenleme yapılmalıdır.
Ancak bazı hallerde bu kişiler emekli ikramiyesi alamamaktadırlar. Yani emekli
ikramiyesi ödenecek personel kapsamında olanların SSK'lı, Bağ-Kurlu hizmetleri
yoksa, sadece memurluk hizmeti varsa emekli ikramiyesi ödeniyor, bunların SSK'lı,
Bağ-Kurlu hizmetleri varsa ve görevden ayrılma ihraç ve göreve son şeklinde
kurumları tarafından sonlandırılmışsa memurluk hizmetine emekli ikramiyesi ödenmiyor,
bu durumda 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 üncü maddesi hükmündeki kuralları kıyasen
uygulanıyor. Görüleceği üzere ciddi bir çelişki ile karşı karşıyayız.
İş Kanunu'nda haklı nedenle iş akdi feshedilenlere kıdem tazminatı verilmez
4534 sayılı Kanun gereğince memurlara ve diğer kamu görevlilerine yapılan emekli
ikramiyesinin benzeri bir ödeme 1475 sayılı Kanun'da düzenlenen kıdem tazminatıdır.
Bire bir örtüşmese de genel hatlarıyla benzerlik göstermektedir. Bu ödeme, işten
çıkarılan her çalışana yapılmamaktadır. Bazı haller vardır ki işçinin hizmet
süresi ne kadar olursa olsun işten çıkarılması halinde kıdem tazminatı ödemesi
yapılmamaktadır.
Bu nedenle İş Kanunu'na tabi işçi statüsünde olan bir çok kamu görevlisinin
FETÖ iltisakından dolayı kamu görevinden çıkarılması nedeniyle kıdem tazminatı
ödenmemiştir. Hem 1475 sayılı Kanun'da hem de 4857 sayılı Kanun'da yapılan bazı
düzenlemeler teröristlere yapılan ödemelere engel olmaktadır. Benzer düzenlemenin
niçin memurlar ve diğer kamu görevlilerine getirilmediğini anlamakta zorlandığımızı
ifade etmek isteriz.
Konuyu biraz detaylandırmak gerekirse; 1475 sayılı İş Kanunu'nun Kıdem Tazminatı
başlıklı maddesinde kıdem tazminatının hangi hallerde ödeneceği ve ödenmeyeceği
açıkça belirtilmiştir. Bu çerçevede 4857 sayılı Kanun'un 25/II'nci maddesinde
yer alan işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri
nedenlerle işten çıkarılması hallerinde kıdem tazminatı ödenmemektedir. Ahlak
ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerlerine örnek vermek gerekirse;
1- İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin
meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda
bulunması.
2- İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
Görüleceği üzere, bu hallerin gerçekleşmesi hallerinde ister kamu işvereni,
isterse özel işveren olsun işçiyi derhal işten çıkarabilmekte ve herhangi bir
tazminat da ödememektedir. Halbuki bu düzenlemeler 5434 sayılı Kanun'da da olmuş
olsaydı, kamudan FETÖ veya benzeri nedenlerle çıkarılan kamu görevlilerine ikramiye
ödemesi yapılmayacaktı. Kaldı ki ihraç edilen memurlardan SSK veya Bağ-Kur hizmeti
olanlara hiçbir şekilde ikramiye ödenmemektedir.
Yapılacak düzenleme Uluslararası sözleşmelere aykırı olur mu?
Elbette olmaz. Çünkü benzer düzenlemeler çalışma hayatında var ve işçilere
uygulanıyor. Kaldı ki SSK veya Bağ-Kur hizmeti olanlardan memuriyeti sona erdirilenlere
de ikramiye ödemesi yapılmıyor. Yapılacak tek şey siyasi iradenin vereceği karar
üzerine kanun taslağı metninin oluşturulmasıdır.
Düşünün ki, bir kamu kurumunda işçi ve memur statüsünde iki grup personel var.
Bunlardan her ikisi de FETÖ veya benzeri nedenlerden dolayı kamu görevinden
çıkarılıyor. İşçiye hiçbir ödeme yapılmazken (emekliliğini hak etmiş olsa dahi)
memur emekliliğini hak etmişse ve SSK veya Bağ-Kur hizmeti yoksa memura ikramiye
ödemesi yapıyoruz. Nitekim FETÖ nedeniyle atılan kamu görevlileri hem emekli
maaşlarını hem de ikramiyelerini aldılar. Bunun adil olduğunu düşünemeyiz.
Tecavüz vb. nedenlerle memuriyetten çıkarılanlara ikramiye ödeniyor mu?
Aynı şekilde tecavüz vb. nedenlerle memuriyet veya diğer kamu görevliliğinden
çıkarılacak kamu görevlilerinden emekliliğini hak edenler, baktılar ki iş ciddileşti
ve ihraç kesinleşti, hemen emeklilik dilekçesi vererek emekli olmakta ve ikramiyesini
alabilmektedir. Ancak bunların da daha önce SSK veya Bağ-Kur hizmeti varsa emekli
ikramiyesi alamıyorlar.
Hangi nedenlerle olursa olsun, kamudan çıkarılanların emekli maaşlarına dokunulamaz.
Ancak, ikramiye vb. ödemeler kanuni düzenlemeyle ödenmeyebilir. Nitekim kamu
işçilerine belirli hallerin gerçekleşmesinde kıdem tazminatı ödemesi yapılmamaktadır.
Aynı düzenleme neden memurlar ve diğer kamu görevlileri için olmasın. Kaldı
ki SSK veya Bağ-Kur hizmeti olanların hangi nedenle olursa olsun memuriyetten
ihraçlarında ikramiyesi ödenmemektedir. Yani emekli ikramiyesi ihraç edilenden
edilene değişmektedir. Garip ama durum aynen böyle.
Sonuç olarak, 5434 sayılı Kanun'da yapılacak düzenlemelerle hem emekli ikramiyesi
ödenmesinde hem de temsil, görev ve makam tazminatı gibi ödemelerde değişiklikler
yapılarak yaşanan garipliklere son verilebilir. Uluslararası sözleşmelere göre
devlete ihanet edenlere veya tecavüzcülere ikramiye veya temsil, görev ve makam
tazminatı gibi ödemelerin yapılması zorunludur diye bir kural da yoktur. Kaldı
ki bunlardan SSK veya Bağ-Kur hizmeti olanlara ikramiye ödenmiyor. Dolayısıyla
bu ödemeler tamamen bizim kendi iç düzenlemelerimizdir. Böyle bir düzenlemenin
Meclis'ten büyük bir çoğunlukla geçeceğini düşünüyoruz. Ümit ederiz ki kanayan
yaraya merhem olacak bir düzenleme için daha fazla zaman geçirilmeden süreç
başlatılır. Bizden hatırlatması.