İmanın şartları konusuna gelmeden önce iman ne manaya gelir bir bakalım. İslam dini için iman etmek çok önemli ve ilk kuraldır. Çünkü iman olmadan inanç olmaz. İman, şeksiz şüphesiz Hz. Muhammet tarafından bildirilen Allah’ın emir ve yasaklarının tümüne inanmak, tasdik etmek ve bunları uygulamaktır. Kulun Allah’a boyun eğmesi manasına gelir. İslam kaynakları ve ehlisünnet inancı bize imanın şartlarının altı olduğunu haber vermiştir. Bunlar ayet ve hadisler ile sabit olan şartlardır. Gelin beraberce imanın şartları nelerdir bakalım;
İmanın şartları nelerdir?
- Allah’ın varlığına ve birliğine iman
- Allah’ın meleklerine iman
- Allah’ın gönderdiği kitaplara iman
- Allah’ın gönderdiği peygamberlerin tümüne iman
- Ahiret gününe ve ahret hayatının varlığına iman
- Kadere iman ve her türlü harın da şerrin de Allah’tan geldiğine iman
İslam kaynaklarında açıkça belirtilen bu imanın şartları olan altı esas Kuran’da da değişik kısımlarda bildirilmişlerdir. O konuya diğer başlıkta değineceğiz. Burada bahsetmek istediğimiz konu ise İslam dininde Kuran ve sünnet ışığının dışına çıkılmadığıdır. İmanın şartları içinde katıp katıştırma yoktur.
Her birisi Allah tarafından bizlere gönderilmiş olan Kuran’da geçen ayetlerden çıkarılmış bilgilerdir. Biz imanın şartları konusunu amentü olarak da dile getirmekte ve dillerimizde yer etmesini sağlamaktayız. Bir Müslüman imanın şartlarından birisini reddederse iman çizgisini aşmış ve küfre düşmüş kabul edilir. Ancak salih bir tövbe bir insanı bu küfür batağından kurtarabilecektir.
Kuran’da imanın şartları
Kuran’da imanın şartlarının her birisi geçmektedir. Ancak bir takım kimseler Kuran’da imanın şartları içinde kader geçmez diyerek tefrikaya düşmektedirler. Özellikle namaz konusunda ve birçok konuda Peygamber Efendimizin hadislerine başvuran Müslümanlar kader konusunda da hadislere başvurdukları gibi, kader konusunda birazdan vereceğimiz örnekler ile de Kuran’da da geçtiğini size göstereceğiz.
Kuran’da imanın şartları şu ayetler ile sabittir;
- Allah’ın varlığına ve birliğine iman : Rad Suresi 16. Ayette Allah buyurdu ki “ Göklerin ve yerin sahibi ve yaratıcısı kimdir. De ki Allah’tır”
- Allah’ın meleklerine iman: Bakara Suresi 98. Ayette Allah buyurdu ki “Her kim Allah’a ve meleklerine, peygamberlerine, Cebrail’e ve Mikail’e düşman olursa çok iyi bilmelidir ki Allah o kafirlerin hepsine düşmandır”
- Allah’ın gönderdiği kitaplara iman: Şura Suresi 51. Ayette Allah buyurdu ki “Allah birisiyle karşılıklı olara konuşmaz. Ancak vahiy gönderir ya da perde arkasından konuşur ya da bir meleği elçi olarak gönderip izniyle dilediğini vahyeder”
- Allah’ın gönderdiği peygamberlerin tümüne iman: Nisa Suresi 164. Ayette Allah buyurdu ki “Peygamberlerden kimisini sana daha önce anlatmıştık, kimini de anlatmadık”
- Ahiret gününe ve ahret hayatının varlığına iman: Bakara Suresi 214. Ayette Allah buyurdu ki “Onlar ahrete kesin bir kanaatle inanmaktadırlar”
- Kadere iman ve her türlü harın da şerrin de Allah’tan geldiğine iman: Kamer Suresi 49. Ayette Allah buyurdu ki “Çünkü biz her şeyi bir takdir ile yarattık”
Görüldüğü gibi Kuran’da imanın şartları açıkça geçmektedir. Yalnız kader konusu üstü kapalı geçmektedir ki birtakım kimseler bu sebeple kader konusunu inkâr etmektedirler. Oysa Kuranda geçen Yusuf suresi gibi konularda Allah bizzat geleceğin yazılmış olduğunu ve bildiğini örnekleri ile sunmaktadır.
İman etmek ne demek?
İman etmek konumuzun başında da bildirdiğimiz gibi, şeksiz şüphesiz olarak altı ana kaidenin tümüne inanmak ve bunları hayatımızda tatbik etmektir. İman her şeyiniz ile Allah’a bağlanmak ve O’nun emirlerine ve yasaklarına tamamen boyun eğmektir. İman etmek dereceleri olan bir konudur ki her şeyi ile Allah’a bağlı, onun emir ve yasaklarına uyan birisinin imanı ile hiçbir emir ve yasağa dikkat etmeyen kişinin imanı bir değildir. Aslında kişi inandıklarını yaşadığı takdirde imanı da güçlenmektedir. O halde iman etmek haricinde kişilerin inandığı yolda amel de etmeleri gerekmektedir. Peygamberin ilettiği her sözü teslimiyet ile kabul etmek ve Allah’a boyun eğmek bir Müslüman için başlıca vazifeler içinde bulunmaktadır. İman etmek taklit imandan sıyrılarak özün özüne ulaşmak için çıktığı yolda mücadele vermek demektir.
Yeryüzünde şüphesiz ki en çok düşmanı alan Allah’tır. Çünkü Cenab’ı Hak insanların yaptıkları kötü işlerden dolayı onlara ceza vereceğini ifade etmektedir. Bu da doğal olarak iman sıkıntısı olan ve inanmayan kimselerin kara propagandasına dönüşmektedir. İman etmek sadece İslam dini ile alakalı değildir. Tüm dinlerin özünde iman etmek vardır. Çünkü saf ve temiz bir iman yalnızca insanın kurtuluş reçetesi olmak için iyi bir yoldur. İnsanoğlu iman etmek dışında inkara yöneldiğinde hiçbir zaman gazaptan kaçamayacaktır. İnsan varlığını ve yaşantısını borçlu olduğu yüce yaratıcısına iman etmek istese onun için birçok sebepler yaratılmıştır. İnsanoğlu kendi bedenindeki mükemmel yaratılışa kafa yorsa iman etmek haricinde başka bir şey düşünemezdi. Günümüzde birçok ilim sahibi insan inançsızlıktan inanca kayarken, maalesef ki ilmi olmayan avam da iman etmekten uzak durmaktadır.
İmanı bütün olmak ne demek?
İmanı bütün olmak ne demektir sorusu sıklıkla akıllara gelmektedir. Sebebi de milletçe sık kullandığımız imanı bütün olmak tabirinden kaynaklıdır. Peki imanı bütün olmak gerçekten de nedir? Bu soruya cevap aradığımızda birçok İslam aliminin konuya değindiğini gördük. İmanı büyün olmak demek İslam dininin vecibelerini tam manasıyla yerine getirmek, Allah’ın emir ve yasaklarına ta manasıyla uymak demektir. Özellikle örnek olarak gösterilen ve insanların içinde değerli kabul edilen bazıları için imanı büyün birisi tabirini de bu sebeple kullanmaktayız. İmanı bütün olmak ne demek sorusuna açıkça cevap vermek en doğrusu olacaktır. Çünkü birçok kimse ibadetlerinde sahteciliğe ve gösterişe kaçtığı gibi inanalar içinde de kibirlenmektedir. O halde imanı bütün olmak her emir ve yasaklara uyduğunu düşündüğümüz kişiler için geçerli değildir.
İman kalpten gelen bir inançtır. Bir insan kalben ve ruhen inanmış ve iman etmişse o kimse Allah’ın emir ve yasaklarına harfiyen uyan birisidir. O halde imanı bütün olmak ne demek sorusu kişinin hem bedenen hem ruhen Allah’a ne kadar boyun eğdiği ile alakalı bir durumdur. Ancak kültürümüzde inançlı ve değerlerine uygun olarak yaşayan, sevilen ve takdir edilen, Allah’ın emir ve yasakları konusunda dikkatli davranan kimselere de dini bütün ya da imanı bütün kimseler olarak hitap edilmekte, anlatılmaktadırlar. İman konusu çok önemlidir. O sebeple de kişinin aşırı sözlerden ve araştırmadan konuşmaktan da kaçınması gerekir. Allah ularlını sevmekte ve onlara iman ile inkâr arasında bir serbestlik vermektedir. O halde tamamen özgür olduğumuz tercihlerimizde en büyük sınavımız tabi ki iman ile ilgili konularda olmaktadır.