"Ez bine meyêtdi mend bi, seker ju eskeri birayi mi Ali ihsan gureto estore xo ser beno. " (’Ben cesetlerin altında kalmıştım, baktım bir asker, kardeşim Ali İhsan’ı Atının üstüne atıp götürüyor). Bu sözler 15 Temmuz 2015’de Dersim’de hayata gözlerini yuman Seyit Rıza’nın kızı Leyla (Polat) Ağlar’a ait.
17 Ağustos 1937 ,Seyit Rıza’nın ailesinden 30 kişinin toplu olarak Laçınan Deresi’nde (Derê Laçinu-semku) katledilmelerinin yıl dönümü. Katliam Genelkurmay belgelerinde şöyle aktarılır:
”Kıtaların büyük bir gayret ve fedakarlıkla giriştikleri arama ve tarama öylesine uygulanmıştı ki, Temmuz 1937 sonlarında Tunceli’nin 1937 itaatsizliğine katılmış olan bütün aşiretlerin bölgelerinde, inilmemiş dere, çıkılmamış dağ ve taranmamış hiçbir yer kalmamıştı. Sarfedilen bütün gayretlere rağmen Seyit Rıza ve avenesi ile Şahin henüz ele geçirilememişti.
Bunların Tokmakbaba, Titenik, Sarıoğlan bölgesinde bulunduklarının haber alınması üzerine, yakalanmaları için Seyyar Jandarma Alay Karargahı, Seyyar Jandarma Alayı 3. Taburu, Hozat Müfrezesi, 3. Seyyar Jandarma Taburundan iki bölük, Ovacık Sabit Jandarma Bölüğünden 60 kişi, Muhafız Alayının Karaoğlan’daki bir bölüğünden mürekkep kuvvetler tahsis edildi…
16-17 Ağustos gecesi harekete geçen birliklerle gün ağarırken Titenik-Tokmakbaba Tepesi-Sarıoğlan üçgeni aranmaya başlandı ve Birdo ile Sarıoğlan arasında saklanan Seyit Rıza ve avenesi sarılarak müsademeye başlandı ve şakilerden 30 kadarı öldürüldü…”
Katliamda 30 kişinin öldürüldüğü rapor edilse de çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere 29 ceset vardır. Seyit Rıza’nın ikinci eşi Bese’den olan oğlullarından Ali İhsan’ın cesedine ulaşılmamıştır.
Leyla (Polat) Ağlar katliam sırasında gördüğü bu olayı, yaşadığı acı dolu yılların ardından yakınlarıyla paylaşsa da, bu bilgi hep bir tartışma ve şüphe konusu olarak kalmıştır.
Taa ki 1970’lerin başında yaşanan bir olaya kadar. Bu olay ailede yeniden heyacan yaratır. O dönem Elazığ’da kereste fabrikasında çalışan babam akrabalar aracılığıyla bir bir kişi ile tanıştırılır.
Babamı gören bu kişi, babamı yanına götürenlere dönerek : "Yok benim aradığım Abbasan’lı Hıdır bu değil" der. Babamda kendisine "Bende Abbaslıyım, sen hangi Hıdır’ı arıyorsun?"diye sorar. Oda: "Seyit Rıza’nın akrabası olan yıllar önce Ankara’da tanıştığım Hıdır’ı sormuştum" cevabını verir.
Ve bu kişi hakkında biraz bilig verince, Babam "Evet ,doğrudur akrabamızdır. Ama o burda değil. Ne için arıyorsun?" der, adam önce kendisini tanıtır; Benim adım Ali E. Seyit Rıza’nın oğluyum. Aileden birileriyle tanışıp görüşmek istiyorum" der.
Babamın, anlatıkları karşısında şaşırdığını görünce kendisiyle ilgili bilgi aktarır. Babam; Seyit Rıza’nın oğlu olduğunu söyleyen bu kişiyi dinledikten sonra ona, Seyit Rıza’nın torunu Ali Rıza Polat ile görüştürebileceğini söyler.
Babam yaşadığı bu karşılaşmayı ve konuşmaları hemen Dersim’de Derê Ari (Değirmen Dere)’de yaşayan Ali Rıza Polat’a ulaştırır. Acil olarak gelmesini ister, Ali Rıza Polat Elazığ’a gelir.
İlk buluşma bir akşam üstü, Elazığ Aksaray mahallesinde oturduğumuz evimizde olur. Seyit Rıza’nın kaybolan oğlu gelmiş haberini duyan yakın bütün akrabalar gelir toplanır. O akşam karşılıklı uzun bir sohbet gerçekleşir. Ali E. kendisi ile ilgili gerçeği öğrendiği ana kadar yanında büyüdüğü asker kökenli ailenin soyadını taşıdığını, ve sonra soyadını değiştirdiğini anlatır.
Sonraki yıllarda bu görüşmeler belirli aralıklarla devam eder. Ali Rıza Polat amcası olduğunu iddia eden bu kişiyi tanımaya hemde anlatıklarının doğru olup olmadığını imkanları doğrultusunda araştırır.
Ali E. Gerçekte Seyit Rıza’nın oğlu mu ?Bu olayın detaylarını Dersim’de 1937-38’de yaşananları tanıklarıyla anlattığım kitabımda bulabileceksiniz.
Daha önce hiç bir yerde yayınlanmamış tanıkların anlatımlarının yer aldığı kitapta, Ali E. Gerçekte kimdir, Seyit Rıza’nın oğlu mu? Seyit Rıza ile ilgili neler hatırlıyor, ve kendisine ‘’sen Tunceli’de asılan liderin oğlusun ,seni oradan getirdiler’’ diyen kimdi? Bu gerçeği öğrendiğinde neden soyadını değişti ? Soyadını değişmeden önce hangi soyadını kullanıyordu?
Ali Rıza Polat ile kaç kez görüştüler, neler konuştular, ve Ali Rıza Polat ondan ne istedi? Bize bıraktığı ve halla elimizde olan resminin arkasına ne yazdı? Görevi neydi ? Tayinini nede Elazığ'a aldırdı ?
Hazırlığını yaptığım kitabımda, beş yıl Türk zindanlarında kalan Seyit Rıza’nın oğlu Şıx Hesen zindandan çıktıktan sonra ilk geldiği Ortinik (Yoncalı) köyünde babası ile neler konuştu Devlet Şıx Hesen ile Seyit Rıza’ya ne mesaj gönderdi. Bu görüşmede o gün orada ortinik köyünde olan tanıkların anlatımıyla okuyacaksınız.
Seyit Rıza ile birlikte idam edilen oğlu ve arkadaşları yakılarak nereye gömüldüler? Gece sabaha karşı olan bu olayı, kim nasıl gördü? Mezar yerleri orası mı gerçekten, Ali Rıza Polat dedesinin mezar yeri olarak öğrendiği bu yeri neden taşlarla çevirerek işaretledi? Seyit Rıza ve arkadaşlarının kemikleri burada mı gömülü.
Ali Rıza Polat hangi parti döneminde bu mezar yerinin açılması için dilekçe yazarak resmi baş vuruda bulundu. ‘’Sende Dedenin akıbetine uğramak istemiyorsan bu işten vazgeç’’ diye neden tehdit edildi?
Ayrıca Dersim katliamı sırasında kimler nasıl kelle avcılığı ve ihbarcılık yapıyordu? Öldürdükleri her insanın kafası için kaç lira alıyorlardı?
Devlet Seyit Rıza başta olamak üzere Arse (Alişer) efendi karısı Zarife Xatun, Sahan Axa, Şıx Hesen, ve direnen diğer aşiret liderlerinin başına kaç altın ödül koymuştu?
Hangi milletvekilinin dedesi Türk Devletine çalışıyordu ve Türk komutan ve askerlerine kadın ve kızları nasıl pazarlıyordu? Bu yaptıkları karşılığından ne kadar altın ve para alıyordu. Seyit Rıza Erzincan’da esir alındıktan sonra milletvekilinin dedesine nasıl davrandılar? Bütün bunlara ve daha bir çok bilgiye hazırlığını yaptığım kitapta ulaşabileceksiniz.
AÇIKLAMA / HATIRLATMA: Gomanweb sitesi; düşünce ve ifade özgürlüğü, demokrasi, evrensel basın-yayın ilkeleri çerçevesinde görüş bildirmek isteyen herkese açıktır. Yazıların içeriğinden yazı sahipleri sorumludur.