DOHA, 26 Ekim (Xinhua) — Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi Pazartesi günü Katar’ın başkenti Doha’da Taliban’ın geçici hükümetinin Başbakan Yardımcısı Vekili Molla Abdulgani Baradar ile biraraya geldi. Görüşmede Wang, halen kaostan yönetişime geçişin kritik bir aşamasında bulunan Afganistan’ın şu anda kendi kaderine gerçekten hakim olmak, uzlaşma ve hoşgörüyü sağlamak ve ulusal yeniden yapılanmasını ilerletmek için tarihi bir fırsatla karşı karşıya olduğunu söyledi. Wang, aynı zamanda Afganistan’ın insani kriz, ekonomik kaos, terör tehditleri ve yönetişim zorlukları gibi dört güçlükle karşı karşıya olduğunu belirterek, bu güçlüklerin üstesinden gelmek için uluslararası toplumdan daha fazla anlayış ve desteğe ihtiyaç duyulduğunu da sözlerine ekledi. Wang, Taliban’ın daha fazla açıklık ve hoşgörü göstereceğine ve barışçıl yeniden inşa için birlikte çalışmak ve kadın ve çocukların haklarını ve çıkarlarını etkili bir şekilde korumak için Afganistan’daki tüm etnik grupları ve hizipleri birleştireceğine dair umudunu dile getirdi.
Çinli bakan ayrıca Taliban’ı komşu ülkelere karşı dostane bir politika benimsemeye ve halkın isteklerine ve zamanın trendine uygun modern bir ülke inşa etmeye çağırdı. Wang, Çin’in, Afganistan’ın egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne her zaman saygılı olduğunu ve Afgan halkının bağımsız olarak kendi kaderini belirlemesini ve kalkınma yolunu seçmesini desteklediğini söyledi. Çinli diplomat, Afganistan’ın içişlerine hiçbir zaman müdahale etmeyen ve hiçbir zaman bencil kazanımlar veya etki alanı aramayan Çin’in, tüm Afganistan halkına karşı sıkı bir şekilde dostane bir politika izlediğini ve istikrarı yeniden tesis etme ve ülkeyi yeniden inşa etme çabalarını desteklediğini söyledi. Wang, Afganistan’ın şu anda karşı karşıya olduğu insani zorlukların öneminin farkında olan Çin’in, ABD’yi ve bir bütün olarak Batı’yı yaptırımları kaldırmaya çağırdığını ve Afganistan’ın sağlıklı bir kalkınma yoluna girmesine destek olmak için tüm taraflara Taliban ile rasyonel ve pragmatik ilişki kurma çağrısında bulunduğunu kaydetti. Wang, Çin’in, kendi kapasitesi dahilinde Afganistan’a insani yardım sağlamaya devam etmeye ve Afganistan’a geçici zorluklarını hafifletmesi ve ekonomik yeniden yapılanmasının yanı sıra bağımsız kalkınmasını gerçekleştirmesine destek olmak için uluslararası toplumla birlikte çalışmaya istekli olduğunu ifade etti. Wang, BM Güvenlik Konseyi’nin listesindeki uluslararası terör örgütü “Doğu Türkistan İslami Hareketi”nin (ETIM) sadece Çin’in ulusal güvenliği ve toprak bütünlüğü için gerçek bir tehdit oluşturmakla kalmadığını, aynı zamanda Afganistan’ın iç istikrarı ve uzun vadeli istikrarını da tehlikeye attığını vurguladı.
Wang, Taliban’ın ETIM ve diğer terör örgütleriyle ilişkilerini geçmişte bırakacağını ve onları kararlı bir şekilde çökertmek için etkili önlemler alacağını umduğunu ve buna inandığını söyledi. Baradar ise Wang’a Afganistan’da mevcut durum hakkında bilgi vererek durumun kontrol altında olduğunu, her düzeyde hükümet organlarının kademeli olarak kurulmakta olduğunu ve hükümet kararnamelerinin etkin bir şekilde uygulanmakta olduğunu belirtti.
Baradar, Afgan geçici hükümetinin halkın ihtiyaçlarını karşılamak için çok çalıştığını ve tarihsel deneyiminden dersler çıkararak ulusal koşullarına uygun bir kalkınma yolu izleyeceğini söyledi. Baradar, geçici hükümetin, rejimin temsilini genişletmek için kapsayıcı önlemler aldığını ve almaya devam edeceğini belirterek, eski hükümetin çoğu yetkilisinin ve teknokratının görevde kaldığını ve tüm etnik gruplardan yetenekli insanların gelecekte devlet yönetişimine katılmak üzere işe alınacağını belirtti. Baradar, bu arada Taliban’ın kadın ve çocukların haklarını ve çıkarlarını koruma çabalarını güçlendirmeye istekli olduğunu ve onları eğitim ve çalışma haklarından mahrum etmeyeceğini söyledi.
Taliban yetkilisi, kadınların şimdilik sağlık kurumlarında, havaalanlarında ve diğer yerlerde işlerine geri döndüklerini ve birçok ilde ilk ve orta okullardaki kızların okula geri döndüğünü, ancak yine de tesis ve fon eksikliği gibi zorluklarla karşılaştıklarını söyledi.
Baradar, Çin’in ve uluslararası toplumun, Afganistan’ın insani krizin üstesinden gelmesine ve doğru kalkınma yoluna dönmesine destek olmak için Afganistan’a yaptığı yardımı artıracağına dair umudunu dile getirdi. Baradar, Afganistan’ın önemli bir komşusu olan Çin’e de zor zamanlarda Afganistan’a gösterdiği saygı ve dostluk için teşekkürlerini sundu.
Baradar, Çin’e karşı dostane bir politika izlemenin, Çin ile çeşitli alanlarda işbirliğini güçlendirmeyi uman Taliban’ın değişmez tercihi olduğunu söyledi. Baradar, Çin’in güvenlik kaygılarına büyük önem veren Taliban’ın, sözünü kararlılıkla yerine getireceğini ve hiç kimsenin veya hiçbir gücün Afgan topraklarını Çin’e zarar vermek için kullanmasına asla izin vermeyeceğini de sözlerine ekledi. Wang, Doha’da kaldığı süre içerisinde Afganistan Dışişleri Bakan Vekili Emirhan Muttaki ile de görüşecek.