Parıltı: Bir ışık kaynağının belirli bir doğrultuda yaydığı birim alan içerisindeki ışık şiddeti miktarıdır. Bir yüzeyin aydınlık yoğunluğunun ölçüsüdür.
Lüminans veya ışıklılık olarak da adlandırılır.
Birimi “kandela bölü metrekare (cd/ m²)” ; sembolü “L”dir.
h) Acil durumlarda kendi aküsünden beslenen ya da acil durum enerji sisteminden beslenen türde yönlendirme işaretleri kullanılmalıdır.
F. BİYOLOJİK VE KİMYASAL TEHLİKELERİN YÖNETİMİ
F/01: Kimyasal/Biyolojik Risklere Maruz Kalanların Belirlenmesi
a) Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe göre biyolojik etkenle doğrudan çalışılmayan veya biyolojik etkenin kullanılmadığı ancak, çalışanların biyolojik etkene maruziyetine neden olabilecek Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek–1’inde yer alan işlerde çalışması durumunda yönetmeliğe ilişkin asgari güvenlik ve sağlık önlemlerinin alınması zorunludur. Gıda üretimi yapılan işyerlerinde çalışanlar bu yönetmeliğe göre biyolojik risklere maruz kalırlar. Maruz kalınan kişi sayısı belirlenir ve risk değerlendirmesinde biyolojik risklere karşı alınacak önlemlere yer verilir. Hijyen ve temizliğe dikkat edilmeli, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve çalışanların eğitimi sağlanmalıdır.
b) Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğe göre; okul/ kurumlarda, kimyasal maddelere maruz kalabilecek çalışanlar belirlenir.
F/02: Tuvalet ve Duşlarda Genel Hijyen Şartları
a) Tuvalet kabinlerindeki klozet ve alaturka tuvaletlerin, dezenfektanla temizliği sağlanmalıdır.
b) Tuvalet ve tuvalet dışındaki lavaboların musluk başları ve kapı kollarının dezenfektanla temizliği sağlanmalıdır.
c) Her 40 erkek öğrenci için bir tuvalet kabini, 20 erkek öğrenci için bir pisuar; 25 kız öğrenci için bir tuvalet kabini olmalıdır.
d) Okul/kurum tuvaletlerine günlük temizlik kontrol çizelgeleri asılmalı, temizlik personeli tarafından kayıtları tutulmalı ve sorumlu müdür yardımcısı tarafından çizelgeler onaylanmalıdır.
e) Duşların temizlik ve hijyeni günlük yapılmalı, temizlendikten sonra mutlaka kurulanmalı ve havalandırılması sağlanmalıdır.
g) Tuvaletlere, doğru el yıkama kuralları hakkında bröşürler asılmalıdır.
F/03: Kimyasal/Biyolojik Risklere Maruz Kalanların Kişisel Koruyucu Donanımları
Temizlik işlerine bakan personelin, temizlik sırasında iş önlüğü, çizme, eldiven, maske kullanması sağlanmalıdır.
F/04: Fiziki Alanların Temizliği ve Hijyenik Koşulları (Yatakhanelerin Genel Temizliği ve Hijyeni)
a)Yatakhanelerdeki nevresimlerin, sık sık yıkanması ve değiştirilmesi sağlanmalıdır.
b)Yatakhanelerin, günlük temizliği sağlanmalıdır.
c)Yatakhaneye giden koridorların başlarında, ayakkabı ve terlik dolaplarının olması sağlanmalıdır.
F/05: Havalandırma Şartları
a) Millî Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliğine göre yatakhaneler öğrenci başına en az 6 m² alana sahip, en az 3 en fazla 4 öğrenci kapasiteli olmalıdır.
a) Yatakhanede kişi başına düşen hava hacmi en az 12 m3 olmalıdır.
b) Karbondioksit miktarı 1000 ppm (milyonda bir) in üzerine çıkıldığında baş ağrısına, uyuklamaya neden olur. Açık havadaki karbondioksit miktarı 400 ppm (milyonda bir)’dir. Kişi başı taze hava miktarı saatte ortalama 16 m3 olmalıdır. Hedeflenmesi gereken uygun hava miktarı ise saatte 26 m3 olmalıdır.
c) Yatakhanelerin günlük havalandırılması sağlanmalıdır. F/06: Kimyasal Maddelerin Temini, Sınıflandırılması, Depolanması ve Kullanımı
a) Tehlikeli kimyasal maddeler; patlayıcı, oksitleyici, çok kolay alevlenir, kolay alevlenir, alevlenir, çok toksik, toksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserojen, mutajen, üreme için toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahip madde ve müstahzarları içerir.
b) Dağıtıcı firma, üretici firma tarafından hazırlanmış etiket bilgilerini ve güvenlik formlarını yönetmeliğe göre ambalajlama/etiketleme yapmak ve “güvenlik bilgi formu”nun kullanıcıya ulaşabilmesini sağlamakla yükümlüdür. “Malzeme güvenlik bilgi formları” işveren tarafından mutlaka dosya içesinde muhafaza edilir.
Etiketlerde;
- Üreticinin adı ve adresi,
- Maddenin kimyasal ve ticari adı, kapalı formülü,
- Ürünlerin, ticari adı, amaçlanan kullanım alanları ve içeriğine giren maddelerin tehlike sembolleri,
- Özel tehlikelere karşı dikkat çekici, "çok şiddetli patlayıcı", şiddetli zehir gibi ibareler, güvenlik tavsiyeleri Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği Ek-VII' e göre zararlı maddelere ait özel riskler (R) ve güvenlik önlemlerinin (S) ilgili olanlarının içinde seçilmiş alınabilecek tedbirler hakkında özlü bilgiler,
-Etiketlerde, çevre ve insan sağlığı için tehlike durumlar ve önlemler işaretlerle gösterilir. Tehlikeli kimyasallar yönetmeliği Ek-IV’ de verilen işaretler kullanılır.
c) İşletmede, korozif, az zehirli ve tahriş edici özellikte etiketlenmiş madde ve ürünlerin depolanmasında, insan ve çevre sağlığı açısından gerekli yerlerde uyarı levhaları bulundurulur.
Tehlikeli kimyasallar yönetmeliği Ek-IV’de verilen işaretlerden çok zehirli özelliği ile etiketlenmiş olan madde ve ürünler kilitli mekânlar da depolanır. İşletme; bu maddelerin depolanmasında sorumlu kişiler, işletme müdürü ve konu ile ilgili personel dışındaki kişilerin bu maddelerle erişimini önlemek için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
F/07: Su Deposu
a)Su deposu izolasyonunda kullanılacak malzeme, kullanılabilir içme ve kullanma suyuna uygun belge ve sertifikaları bulundurmalıdır. İzolasyon malzemeleri suyla temasında tepkime vermeyecek uygun malzemelerden seçilmelidir.
b) Depoya giren ve çıkan sudan numune almak suretiyle en az üç ayda bir kimyasal ve mikrobiyolojik analizleri İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin Ek- 2’de belirlenen “analizi yapılacak parametrelere” göre yapılmalıdır.
c) Su depolarının temizliği kalıntı bırakmayacak nitelikte uygun dezenfektanlar kullanılarak yapılmalı ve temizlik yapıldıktan sonra bol su ile durulanıp deponun kapağı kilitlenmelidir. F/08: Su Kuyusu
a)Kullanım amacı insani tüketim olarak belirlenmiş yeraltı sularının en az üç ayda bir kimyasal ve mikrobiyolojik analizleri İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin Ek- 2’de belirlenen Analizi Yapılacak Parametrelere göre yapılmalıdır.
b) Su kuyusu kilitli olacak şekilde korunmalıdır.
F/09: İçme Suyu
a) İşletmelerde, kullanılan suyun kontrolüne yönelik resmi kontrol ve otokontrol numunelerinin alınarak analizlerinin yaptırılması gerekmektedir.
b) Resmi kontroller amacıyla alınan numunelere ilişkin analiz parametreleri, Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerini kapsamalıdır.
c) Gıda işletmecisi, otokontrol amacıyla kullanma suyundan üç ayda bir numune alarak Bakanlıkça yetki verilen resmi veya özel laboratuvarlar ile Sağlık Bakanlığına ait laboratuvarlarda analiz yaptırmak zorundadır.
d) İşletme kullanma suyu analizi için, birer litrelik iki steril şişeye numune alınıp, alınan numuneler numune kayıt defterine işlenecektir. Numune alımında, çeşme veya vana, su borusunun içinde durgun olan suyun tamamen boşalması için 2-3 dakika açık tutulacaktır. Daha sonra steril şişelere su doldurulup, mikrobiyolojik analizler için alınan su numunelerinin +4 C ‘de soğuk zincir kırılmadan laboratuvara ulaştırılması sağlanacaktır.
e) Su sebillerinin temizliğine dikkat edilmeli, en az 20 damacana da bir kalıntı bırakmayacak şekilde uygun yöntemle temizlenmeli, sebillerde kullanılan sular için yılda en az 2 kez analiz yaptırılmalıdır.
Kâğıt, karton, plastik ve metal ambalaj atıkları, kontamine (bulaşma) olmamaları şartıyla diğer atıklardan ayrı olarak mavi renkli plastik torbalarda toplanırlar. Serum ve ilaç şişeleri gibi cam ambalaj atıkları ise yine kontamine (bulaşma) olmamaları şartıyla cam ambalaj kumbaralarında, kumbara olmaması halinde ise diğer ambalaj atıkları ile birlikte mavi renkli plastik torbalarda toplanırlar. Kullanılmış serum şişeleri ayrı toplanmadan önce, uçlarındaki lastik, hortum, iğne gibi hasta ile temas eden kontamine (bulaşma) olmuş materyallerden ayrılır. Kontamine (bulaşma) materyaller diğer tıbbi atıklar ile birlikte toplanır.
Toplanan ambalaj atıklarının, 27.12.2017 tarihli ve 30283 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda geri kazanımı sağlanır.
Ambalaj atık yönetimi kapsamında, özel tasarlanmış mavi renkli geri dönüşüm kutularında biriktirilen ambalaj atıkları, toplama ayırma tesisinde çeşitlerine göre ayrıldıktan sonra lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderilmelidir.
-Atık piller, uygun toplama kaplarına biriktirilip TAP (Taşınabilir Pil Üreticileri ve İthalatçıları Derneği) tarafından geri dönüşüme kazandırılır.
-Atık yağlar, Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğine göre, atık yağlar uygun toplama kaplarında biriktirilmeli, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış geri kazanım tesislerine gönderilerek, biyodizel gibi önemli bir yakıt haline gelip ekonomiye geri kazandırılmalıdır. Atık yağlar evsel atık olduğundan siyah torbalarda toplanmalıdır.
-Organik atıkların diğer atıklarla karışmaması ve kaliteli kompost üretiminin sağlanabilmesi için kantin ve yemekhanelere yeşil organik atık geri dönüşüm kutuları yerleştirilmelidir. Kompostlama işlemi, organik maddelerin bakteriler ve diğer mikroorganizmalar tarafından biyolojik olarak parçalanarak humus adı verilen toprak benzeri bir maddeye dönüştürülme prosesidir. Evsel nitelikli atıklar, tıbbi, tehlikeli ve ambalaj atıklarından ayrı olarak siyah renkli plastik torbalarda toplanırlar. Ayrı toplanan evsel nitelikli atıklar, ünite içinde sadece bu iş için ayrılmış taşıma araçları ile taşınarak geçici atık deposuna veya konteynerine götürülüp, geçici olarak depolanır. Evsel nitelikli atıklar toplanmaları sırasında tıbbi atıklar ile karıştırılmazlar ancak karıştırılmaları durumunda tıbbi atık olarak kabul edilirler.
Toplanan evsel nitelikli atıkların Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda taşınmaları ve bertaraf edilmeleri sağlanır.
Tıbbi atıklar
Madde 13- Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yer alan tıbbi atıklar, başta doktor, hemşire, ebe, veteriner, diş hekimi, laboratuvar teknik elemanı olmak üzere ilgili sağlık personeli tarafından oluşumları sırasında kaynağında diğer atıklar ile karıştırılmadan biriktirilir. Toplama ekipmanı, atığın niteliğine uygun ve atığın oluştuğu kaynağa en yakın noktada bulunur. Tıbbi atıklar hiçbir suretle evsel atıklar, ambalaj atıkları ve tehlikeli atıklar ile karıştırılmaz.
Tıbbi atıkların toplanmasında; Okullarda revirlerde enfeksiyöz atık ve kesici delici atıklar tıbbı atık olarak değerlendirilir. Enfeksiyöz atık kan ve kan ürünleri ile bulaşmış nesneler, bakteri ve virüs içeren hava filtreleri, kesici delici aletler, enjektör iğnesi, bistürü, lam lamel kırılmış cam malzemedir.Yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taşımaya dayanıklı; orijinal orta yoğunluklu polietilen hammaddeden sızdırmaz, çift taban dikişli ve körüksüz olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 mikron olan, en az 10 kilogram kaldırma kapasiteli, üzerinde görülebilecek büyüklükte ve her iki yüzünde “Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile “DİKKAT TIBBİ ATIK” ibaresini taşıyan kırmızı renkli plastik torbalar kullanılır.
Torbalar en fazla ¾ oranında doldurulur, ağızları sıkıca bağlanır ve gerekli görüldüğü hallerde her bir torba yine aynı özelliklere sahip diğer bir torbaya konularak kesin sızdırmazlık sağlanır. Bu torbalar hiçbir şekilde geri kazanılmaz ve tekrar kullanılmaz. Tıbbi atık torbalarının içeriği hiçbir suretle sıkıştırılmaz, torbasından çıkarılmaz, boşaltılmaz ve başka bir kaba aktarılmaz.
Tıbbi atıkların basınçlı buhar ile sterilizasyon işlemine tabi tutulması durumunda atıklar otoklav torbaları ile otoklavlanabilir kesici-delici tıbbi atık kaplarına konulur. Otoklav torbalarının yukarıda belirtilen teknik özelliklerin yanı sıra 140 0C’a kadar nemli-basınçlı ısıya dayanıklı olması şartı aranır. Tehlikeli Atık Kontrolü Yönetmeliğine göre tehlikeli atıkların bertarafında belediyeler veya anlaştıkları firmalar yükümlüdür. Tehlikeli atıkların canlıların sağlığını tehdit eden özelliklerinden dolayı diğer atıklardan ayrı olarak uygun bir şekilde toplanıp işlem görmesi zorunludur.
Elektronik atıkların lisanslı geri dönüşüm tesisine gönderilmesi sağlanmalıdır.
G/02: İşyerinde Gereken Yerlerde Yeterli Sayıda Ağzı Kapaklı Pedallı Çöp Kutularının Bulunması
a) İşyerinde gerekli yerlerde yeterli sayıda ağzı kapaklı pedallı, poşetli çöp kutularının bulunması zorunludur.
b) Yemekhane, depo, kazan dairesi, kütüphane, revir, tuvalet ve koridorlar gibi alanlarda atık yönetmeliğine uygun olarak çöp kovalarının bulunması gereklidir.
a) Soğuk zincirle taşınan ürünlerin(tüm şoklu gıdalar, taze et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri vb.) mal kabulü diğer ürünlere göre öncelikli olarak yapılmalıdır.
b) Soğutuculu araçların sıcaklıkları kontrol edilir.(Şoklu araçlarda sıcaklık en yüksek –12 OC ve altı olmalıdır. Soğuk ürünler ise en yüksek +7 OC ve altı olmalıdır.)
c) Gıda taşınan sevkiyat araçlarında hiçbir şekilde kimyasal ürün bulunamamalı, bulunduğu takdirde bu ürünlerin kabulü yapılmamalıdır.
d) Sevkiyat araçlarında ürünler mutlaka plastik palet üzerinde olmalıdır.
Ürün kontrolleri ve taşıma;
- Gelen ürünlerin üretim izinleri, üretim tarihleri ve son tüketim tarihleri kontrol edilmelidir.
- Gelen ürün raf ömrünün 1/3 ünü geçtiği takdirde kabulü yapılmamalıdır.
- Ürün ambalajlarında herhangi bir yıpranma, aşınma, yırtılma, bombaj, küflenme gibi olumsuz unsurlar olduğu takdirde ürün kabul edilmemelidir.
- Ürünler paketli ve kolide ise koli bilgileri ile paket bilgileri birbirini tutmalıdır.
- Soğuk ve şoklu gıdalar en kısa sürede soğuk odalara taşınmalıdır.
H/02: Soğuk Zincir Prosedürü
a) Gıda Kodeksi Yönetmeliğinde soğuk zincir; “Soğuk zincir gereksinimi olan gıda maddelerinin üretiminden tüketimine kadar her aşamada kendi özelliklerini koruyabilmesi için uygulanması zorunlu olan soğuk muhafaza, soğuk taşıma ve benzeri işlemlerinin tamamı” olarak tanımlanmaktadır.
b) Soğuk gıda maddelerinin Soğuk Zincir Prosedür gereği sıcaklık değeri; ( 0/4°C)
c) Dondurulmuş gıda maddelerinin soğuk zincir prosedür gereği sıcaklık değeri; (-21/-18°C) olmak zorundadır.
b) Depo üstü tavan ve çatılar; akmayı, sızmayı önleyecek şekilde olmalıdır.
c) Depodaki tüm kapı, pencere ve diğer kısımlar her türlü zararlının girişini önleyecek uygun donanıma sahip olmalıdır.
d) Tavanla deponun üst yüzeyi arasında 80-90 cm boşluk bırakılarak hava akımını engellemeyecek şekilde istifleme yapılmalı, evaparatörün (soğutma sistemlerinde buharlaştırıcı) önü kapatılmamalı ve altına gıda maddesi konulmamalıdır.
e) Soğuk hava depolarına giren her ürün ağzı kapalı kaplarda muhafaza edilmelidir.
f) Üzerinde ambalajı olmayan gıdaların üretim tarihleri, ürünlerin üzerinde olacak şekilde depolanmalıdır.
g) Ambalajlı veya ambalajsız hiçbir gıda maddesi zeminle temas ettirilmemeli, bunun için plastik paletler kullanılmalıdır.
h) Depolarda tahta malzemeler ve karton koliler bulunmamalıdır.
ı) Soğukta muhafaza edilmesi gereken gıda maddelerinin içinde bulunduğu soğutucu ve derin dondurucuların sıcaklık ve nem değerleri düzenli olarak kontrol edilmeli ve günde üç kez kayıt altına alınmalıdır. Soğuk hava depolarının sıcaklık değerleri 0-4°C kritik limit +7 °C’dir. Nem %90-95’dir.
Derin dondurucu depolarının sıcaklık değerleri -21/-18°C kritik limit -12 °C’dir.
i) Gıdaların, raf ömrü/son tüketim tarihinden önce tüketilmesine dikkat edilmelidir.
f) İşyerinde muhafaza edilen gıda stoklarında, FİFO “ilk giren ilk çıkar ilkesine” uygun hareket edilmelidir.
FİFO: Bu teknik stoklanan veya ilk gelen ürünlerin önce kullanılması gerekliliğidir.
H/04: Gıda Üretim ve Depolama Alanlarında Kontaminasyon
a) Çapraz bulaşmayı önlemek için, işlem görmemiş gıda maddeleri ile işlem görmüş gıda maddeleri ayrı yerlerde muhafaza edilmelidir.
b) Isıl işlem görmüş gıdalar ile ısıl işlem görmemiş gıdaların kullanıldığı alet ve ekipmanların ayrı olması gerekmektedir.
c) Yemekhanede kullanılan alet ve ekipmanlar için renk belirleme sisteminin oluşturulması gerekmekte olup, kesme tahtaları ve bıçaklar için renk belirlenirken ‘kırmızı et ve et ürünleri için kırmızı’, ‘Sebze ve meyveler için yeşil’ ve Beyaz et ve ürünleri için sarı’ ekipmanlar kullanılmalıdır.
H/05: Gıda Üretim ve Hazırlık Alanları
a) Gıda maddelerinin hazırlanması ve işlenmesi sırasında, bir gıda maddesinden diğer bir gıda maddesine mikroorganizmaların geçmesini önlenmek amacı ile çalışan personelin kişisel hijyen kurallarına uygun hareket etmesi ve bulaşma riskini ortadan kaldırması gerekmektedir.
b) Gıda üretim ve hazırlık alanlarına girişte el dezenfektanlarının bulunması gerekmektedir.
c) Gıda üretim ve hazırlık alanlarının girişinde hijyen paspasının bulunması ve temizliğinin belirli periyotlarla yapılması gerekmektedir.
d) Erkeklerde saçlar tercihen kısa olmalı, sakal olmamalı, saçlar mutlaka bone içinde tutulmalı ve üretim ve hazırlama işlerinde ağız maskesi mutlaka kullanılmalıdır.
e) Kişisel eşyalar ve giysiler gıdaların işlendiği alanlarda bulundurulmamalı ve üretim alanında hiçbir takı takılmamalıdır. Ayrıca bunlarla ilgili uyarıcı levhalar bulundurulmalıdır.
f) Çalışanların el kesiklerinde mavi renkli yara bandı kullanılmalıdır.
g) Gıda üretim ve hazırlık alanlarında bulunan cam pencereler ve ekipmanların kırılması halinde gıda güvenliğini tehlikeye sokmaması adına üretim alanında bulunan camların cam filmi ile kaplatılması gerekmektedir
H/06: Temizlik Bezleri
a) Bakteri taşıyabilecek nemli bezler kullanılmamalıdır.
b) Kullanılan paspas ve el bezleri iki saatte bir değiştirilmelidir.
c) Her bölüm için ayrı renk bez kullanılmalı ve kirli/temiz bez ayrımı yapılmalıdır.
H/07: Görev Elbiseleri
a) İşyerlerinde çalışan kişiler işe uygun ve temiz iş kıyafetleri ile koruyucu giysiler ( bone, maske, galoş, eldiven vb.) giymelidir. Bu giysiler temiz tutulmalı ve kolay temizlenebilir olmalıdır.
b) Üretim/işleme/hazırlama alanında giyilen iş elbiselerinin cepleri ve düğmesi olmamalıdır.
c) İş kıyafetleri işyeri dışında giyilmemelidir.
H/08: Gıda Sunum ve Tüketim Alanları
a) Gıdalara çeşitli kaynaklardan gelecek bulaşmayı engellemek için, gıdalar ambalajlı veya kapalı olarak muhafaza edilir.
b) Sıcak servis edilen gıdalar 63ºC’nin altında en çok 2 saat ve soğuk gıdalar ise 8ºC’nin üstünde en çok 4 saat bekletilir. Gıdaların sıcaklık kontrolünün sürekli yapılmasına dikkat edilir.
c) Gıdaların sergilenmesi, satışı ve tüketimi sırasında kullanılan masa, tezgah ve servis ekipmanlarının gıdanın yapısına uygun ve güvenilir malzemeden yapılmış olması gerekir. Bu malzemeler sağlam durumda korunur, temizlenmesi ve gerekli hallerde dezenfeksiyonu sağlanır.
d) Gıda servisinin yapıldığı alanda çalışan personelin hijyen kuralları konusunda eğitimli ve tehlikeleri kontrol edebilecek şekilde hareket etmesi gerekmektedir.
e) Masaların üzerlerinde bulunan baharatlıkların ve sürahilerin ağzı kapalı olmalıdır.
H/09: Kuru Gıda ve Erzak Deposu
a) Zemin pürüzsüz, duvarlar düzgün ve kolay temizlenebilir nitelikte, sıvası dökülmemiş, ürünlere olumsuz etkide bulunmayacak özellikte olmalıdır.
b) Depo üstü tavan ve çatılar; akmayı, sızmayı önleyecek şekilde olmalıdır.
c) Depodaki tüm kapı, pencere ve diğer kısımlar her türlü zararlının girişini önleyecek uygun donanıma sahip olmalıdır.
d) Depolarda tahta malzemeler ve karton koliler bulunmamalıdır.
e) FİFO (first in first out) ilk giren ilk çıkar kuralı uygulanmalıdır.
f) Sıcaklık ve nem değerleri günde üç kez olacak şekilde kontrol edilip kayıt altına alınmalıdır.
Kuru gıda ve erzak depolarında sıcaklık değeri 15-20 oC, nem %60-65 arasında olmalıdır.
H-10: Zararlı Haşerelere Karşı İlaçlama
a) Girişler zararlı girişini engelleyecek şekilde planlanmalı, zararlıların gıda depolama, işleme, satış ve tüketim alanlarına girmesi ve yuva yapması engellenmelidir.
b) Açılabilir tüm pencerelere sineklik ve yüksekliği 2,5 metreye kadar olan pencerelere de zararlı girişini engelleyecek tel kafes takılır.
c) İşletmede yeterli sayıda, sinek öldürücü bulundurulmalı ve doğru yerleştirilmiş olmalıdır. Kapan kullanılacaksa kapanlar yere sabitlenmelidir.
d) Kemirgen mücadelesinde, gıda hazırlık alanlarındaki kapanlarda, kimyasal ilaç içerikli yemler kullanılamamalıdır.
e) Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan ilgili mevzuat doğrultusunda; ilaçlama yapılırken, izin verilen kimyasal maddeler kullanılmalıdır.
f) Zararlı ile mücadele programı kapsamında, periyodik olarak ayda bir kez ilaçlama yapılmalıdır.
Not: Her ilaçlamadan sonra, Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğindeki Ek-1 formunu istemeyi unutmayınız.
H/11: Yemekhane ve Bulaşıkhanenin Duvar ve Zemini
Zemin ve duvar yüzeylerinin sağlam yapıda, kolay temizlenebilir ve gerekli hallerde dezenfekte edilebilir olması gerekir. Döşemelerin; atık suyun ortamdan uzaklaştırılmasına uygun olması gerekmektedir.
H/12: Yemekhanede Numune Saklama Dolabı
a) Günlük olarak üretilen tüm ürünlerden, şahit numunelerin yemekhane yetkilisi tarafından alınması gerekmektedir.
b) Şahit numuneler için ayrı bir +4 oC’de numune saklama dolabının bulunması gerekmektedir.
c) Numune alacak kişinin herhangi bir bulaşıcı hastalık etkeni taşımadığına dikkat edilmelidir.
d) Gıdaların üretiminden sonra alınan numunelerin 72 saat süreyle +4 oC’de numune saklama dolabında muhafaza edilmesi gerekir.
H-13: Yemek Hazırlama Süreçlerinde Kullanılan Ekipmanlar
a) Tüm makine, ekipman, alet ve bağlantıların gıdayla temas eden yüzeyleri paslanmaz çelikten olmalıdır.
b) İşyerlerinde kullanılan bıçakların sapları tahta malzemeden olamamalı, bıçaklar kullanılmadıkları zaman, bıçaklar için oluşturulmuş UV (ultraviyole) dolap içinde bekletilmeli ve bıçaklığa kesinlikle kirli bıçak konulmamalı ve bıçaklar kesinlikle duvar ile tezgâh arasına sıkıştırılmamalıdır. Bıçaklığın kilitli bir dolap içinde olması sağlanmalıdır.
c) Gıdaların doğranmasında ve hazırlanmasında kullanılan doğrama tezgahları, tahta malzeme dışında kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir bir malzemeden olmalıdır.
d) Kullanılan her türlü ekipmanın ve depoların kalibrasyonu yıllık olarak yaptırılmalı ve belgeler istenildiğinde hazır bulundurulmalıdır.
I. EĞİTİM, BİLGİLENDİRME, KAYIT VE BİLDİRİM
I/01: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri
-Eğitimler için uygun yer, araç ve gereçlerin temin edilmesini,
-Çalışanların bu programlara katılmasını,
-Program sonunda katılanlar için katılım belgesi düzenlenmesini sağlar.
b)- Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yılda en az bir defa,
- Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iki yılda en az bir defa,
- Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde üç yılda en az bir defa olacak şekilde tekrarlanır.
I/02: Hijyen ve Sanitasyon Eğitimleri
Hijyen Yönetmeliği gereğince; gıda üretim ve perakende işlerinde çalışanlar ile otel, motel, pansiyon ve misafirhane gibi yerlerde çalışanlara hijyen eğitimlerinin verilmesi zorunludur.
I/03: Risk ve Acil Durum Ekiplerinin Eğitimleri ve Bilgilendirilmesinin Yapılması
a)Acil durum ekiplerine ilk yardım, yangınla mücadele, koruma, arama ve kurtarma, tahliye ve haberleşme konularında eğitimlerin verilmesi gerekmektedir.
b)Tüm çalışanlar, acil durum planları ile arama, kurtarma ve tahliye, yangınla mücadele, ilkyardım konularında görevlendirilen kişiler hakkında bilgilendirilir.
c)Risk Değerlendirme Yönetmeliğindeki kriterler dikkate alınarak ekiplerin eğitimlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
I/04: Kişisel Koruyucu Donanımların Kullanımı ve Bakımı Eğitimleri
a) Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik kapsamında; İşveren, yapılacak risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile kullanılması gereken kişisel koruyucu donanımları, çalışanların da görüşlerini alarak belirler.
b) Kullanım ve bakım konusunda çalışanlara gerekli eğitimler verilmelidir.
I/05: Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Kapsamındaki Eğitimler
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği kapsamına giren çalışanlar ve öğrenciler için gereken eğitimlerin planlanması ve eğitimlerin verilmesi işveren sorumluğunda olup eğitimlerin tamamlanması gerekmektedir.
I/06: İSG Kurul Üyeleri Eğitimleri
Kurulun görev ve yetkileri, iş sağlığı ve güvenliği konularında ulusal mevzuat ve standartlar, sıkça rastlanan iş kazaları ve tehlikeli vakaların nedenleri, iş hijyeninin temel ilkeleri, iletişim teknikleri, acil durum önlemleri, meslek hastalıkları, işyerlerine ait özel riskler ve risk değerlendirmesi konularında İSG kurul üyelerine eğitim verilmesi gerekmektedir.
I/07: Ateşleyici Belgesi Eğitimleri
a) Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte “Yetkili bir kurum tarafından verilen kazan dairesi işletmeciliği kursunu bitirdiğine dair sertifikası bulunmayan şahıslar, kazan dairesini işletmek üzere çalıştırılamaz.” ibaresi geçmektedir.
b) Doğalgaz veya katı yakıt ile çalışan kazan dairelerinde, görevli personelin ilgili ateşleyici eğitimini alıp eğitimin belgelendirilmesi gerekmektedir.
I/08: Ramak kala kayıtlarının tutulması
a) İşyerinde ramak kala olay meydana gelmesi halinde, ortaya çıkabilecek yeni risklerin, işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkiliyor olması durumunda risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesi gerekmektedir.
b) İşyerlerinde, ramak kala olaylarının takibi için dolaplarının kilitli bir şekilde bulunması gerekmektedir.
c) Ramak kala olaylarının tespiti için, dolapların üzerinde “ramak kala olay tutanağı”nın bulunması gerekmektedir.
d) İl İSGB ve ilçe İSG bürolarında ramak kala olay kayıtlarının tutulması, tutulan bu kayıtların “Ramak Kala İstatistik Formu”na işlenerek altı ayda bir (ocak ve temmuz aylarında) Merkez İSGB’ye yazı ekinde gönderilmesi gerekmektedir.
I/09: Meslek Hastalıklarının Kayıtlarının Tutulması
a) 5510 Sayılı Kanuna göre sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına yakalanması durumunda;
•Devlet üniversite hastaneleri tarafından düzenlenecek sağlık kurulu raporuyla belgelendirilecektir.
Yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları, meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür.
b) Meslek hastalığı tanısı konulduktan sonra işveren, işyerinde risk değerlendirme analizlerini revize etmekle ve meslek hastalığı risklerine karşı önlem almakla yükümlüdür.
c)İşveren iş kazası ve meslek hastalıklarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapmak, raporları düzenlemek ve 3(üç) iş günü içerisinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür.
I/10: İş Kazalarının Kayıtlarının Tutulması ve Bildirimi
a) Çalışan sigortalıların, iş kazası geçirmeleri hâlinde işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, SGK’ya da en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirimde bulunulması zorunludur.
b) İşveren tarafından, Sosyal Güvenlik Kurumunca hazırlanan iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi internet yolu ile Sosyal Güvenlik Kurumuna veya posta yoluyla kazanın geçtiği yerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilir.
c) İş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve takibinin yapılması ile istatistikî verilerin toplanması için, “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu”nun doldurularak, ilçe İSG bürolarına, ilçe büroları il koordinatörlüğüne, il koordinatörlerinin de Merkez İş Sağlığı ve Güvenliği Birimine 3(üç) iş günü içerisinde yazı ile göndermesi gerekmektedir.