Irak’taki protestolar ve sokak olayları tırmanırken Irak makamları Suriye’deki İslam Devleti (İD) tutuklularını ülkeye kabul etme politikasında değişikliğe gitme kararı aldı. Yetkililer mevcut siyasi ve güvenlik şartlarında Irak’ın artık İD tutuklularını gözaltında tutma ve yargılama imkanının kalmadığını belirtti.
Yargısız infazlardan sorumlu BM özel temsilcisi Agnes Calamar da Suriye ve Irak’taki İD tutuklularının kendi ülkelerine gönderilerek orada yargılanmaları gerektiğini vurguladı. Raportör Şam ve Bağdat’ın yargılamalar için elverişli ve adil bir ortam sağlayamayacağını söyledi.
Iraklı siyasi kaynaklar basına AB’li yetkililerin şu an Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından tutulan 13 bin İD tutuklusunu alması için Irak hükümetine baskı yaptığını söylüyorlar. Irak bu tutukluları kabul ederse karşılığında yargılanmaları ve tutuklulukları için tazminat alacak olsa da Bağdat’ın teklifi reddetmesi yüksek olasılık. Irak hükümeti şimdilik AB’nin Irak vatandaşı olmayanlar da dahil İD tutuklularını Irak’a gönderme baskılarına direniyor.
Al-Monitor’a konuşan Iraklı bir istihbarat kaynağı Irak’taki İD tutuklularının sayısının hâlen tam olarak bilinmediğini kaydederken “SDG’nin Irak hükümetine teslim ettiği tutuklu sayısı 1500” dedi.
AB üyeleri kendi ülkelerine tehdit teşkil ettikleri için AB vatandaşı olan İD’lileri geri almayı reddederek Irak’ta yargılanmalarını istiyor.
BM dahil uluslararası kuruluşlar ise İD savaşçılarının kendi ülkelerinde yargılanmaları gerektiğini savunuyor. İnsan Hakları İzleme örgütü gibi insan hakları kuruluşları da Irak’taki şartların bu tip bir yargılama için elverişli olmadığına dikkat çekiyorlar.
Irak Cumhurbaşkanı Berham Salih’in bir danışmanı Al-Monitor’a konuya ilişkin şu bilgileri aktardı: “Norveç Başbakanı Erna Solberg, Irak Cumhurbaşkanı’na İD tutuklularının Irak’ta yargılanması için talepte bulundu ancak Cumhurbaşkanı talebi reddetti. (...) AB’nin talebine göre Suriye’de yaklaşık 13 bin İD savaşçısı var, aileleriyle birlikte Irak’a getirilecek ve yargılanacak insan sayısı 75 bini buluyor.”
AB’nin de ilk etapta yargılamaların Irak’ta yapılmasına ilişkin çekinceleri olduğunu belirten danışman, daha sonra bu çekincelerin unutulduğunu da ekledi.
Irak makamları son aylarda 12 yabancı İD savaşçısını idama mahkum etti. Mahkumlardan 11’i Fransız, biri ise Tunus vatandaşı.
Irak Dışişleri Bakanlığı ise meseleye ilişkin tutumunu değiştirdiğini 20 Ekim’de şu açıklamayla duyurdu: “Irak sadece Irak vatandaşı olan İD savaşçılarını ve onların ailelerini kabul edecek. Irak mahkemelerinde Irak kanunlarına göre yargılanacaklar.”
Irak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ahmet El Sahaf Al-Monitor’a şöyle dedi: “Irak AB’li yetkililere bu konuya ilişkin tutumunun değişmeyeceğini bildirdi.” Bu da konuya ilişkin müzakerelerin durduğunu gösteriyor. Bu talepler, Norveç Başbakanı Solberg ve Fransız Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian’ın geçen ay Irak’a gerçekleştirdiği ziyaretler de gündeme geldi ancak Iraklı yetkililer talepleri reddetti.
El Nahran Stratejik Çalışmalar Merkezi’nin araştırmacılarından Hişam El Haşimi’ye göre de “Irak hükümeti muhtelif teşviklere rağmen artık İD savaşçılarının ülkede yargılanmalarını kabul etmeyecek.”
İD savaşçıları ve ailelerinin ülkeye kabul edilemeyecek olmasının bir diğer nedeni de barınma sorunu. Son olarak eylülde yaklaşık 150 İD’li aile Salahaddin vilayetine bağlı Şirkat’ta saldırıya uğradıkları için bölgeden gönderilmişlerdi. Yani bu talep sadece resmi makamlar nezdinde değil kamuoyu nezdinde de kabul görmüyor. Bu da Irak makamlarının tutum değişikliğinde rol oynayan bir diğer etmen oldu.
Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
- Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
- Arşivlenmiş makaleler
- Özel etkinlikler
- Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
- Haftalık lobicilik bülteni