Fransızca sadece aşkın ve felsefenin değil, gastronominin de dili. Severek yediğimiz Fransız tatlılarının, dolayısıyla zengin Fransız dilinin ve mutfak kültürünün tarihine bir göz atmaya ne dersiniz?
Bildiğimiz Rom’lu Baba’dan Makaron’a Fransızca kelimelerin öyküsü..
Baba au Rhum – Rom’lu Baba
Fransız dili ve mutfağından başka bir lezzet şöleni Baba au Rhum / Rom’lu Baba’nın öyküsü 18. Yüzyıla, Polonya Kralı Stanislas Leszczynski’nin sofrasına uzanıyor. Baba au Rhum’un o yıllarda Polonya kralının sarayında gözde bir tatlı olan, üzüm, badem ve romlu bir tür kek olan Kouglof’tan esinlenerek yaratıldığı rivayet ediliyor.
Rom’lu kouglof, Polonya kraliyet mutfağında çalışan dönemin ünlü şeflerinden Nicolas Stohrer Fransız ekmeği brioche’a safranla aromalandırılmış Malaga şarabıyla tatlandırılması fikrini verir. Ortaya çıkan egzotik tat krala Ali Baba ve Kırk Haramiler masalını çağrıştırır ve tatlıyı onun adıyla anmaya başlar.
Bu arada baba sözcüğüne lehçe sözlüklerde 1767’den itibaren rastlandığını da belirtelim.
Nicolas Stohrer yarattığı bu yeni lezzeti 1730’da Fransa’ya taşır ve Paris’in şarküteri, peynirci ve pastaneleri ile ünlü sokağı Montorgueil 51 numarada açtığı ve bugün hala açık olan pastanesinde tatlı severlere sunmaya başlar. Tatlının adı Fransa’ya geldikten sonra Baba au Rhum olarak anılır olmuştur.
Éclair – Ekler
Ülkemizde de çoğu pastanede bulabileceğiniz éclair dilimize aynı ismin türkçe yazılışı ile girmiştir. Adını Fransızcada şimşek anlamına gelen éclair kelimesinden almaktadır. Peki görünüşünün şimşekle ilgisi olmayan bu pastanın ismi nereden gelmektedir?
19. yüzyıl Fransa’sında envai çeşit tatlı, pasta ve şekerleme pastanelerin vitrinlerinde boy gösteriyordu. Pâte a chou denilen, ekler yapımında kullanılan bir hamurun çikolata soslu badem parçalarıyla bezenmesindan oluşan ve “petite duchesse” / küçük düşes ”adlı tatlı özel bir ilgi çekmektedir. Fırından çıkar çıkmaz kapışılan, şimşek hızıyla, göz açıp kapayıncaya kadar tükenen bu tatlının adı zamanla éclair’e dönüşür ve pek çok diğer Fransız tatlıcılık ürünü gibi ünü Fransa’yı aşar tüm dünyada beğenilen bir tada dönüşür.
Macaron – Makaron
Sözlüklere göre Macaron ismi Güney İtalya’da kullanılan “maccarone” veya Yunanca “makaria” sözcüklerinden gelmektedir fakat bu tatlının doğuşunu kimse tam olarak bilmemektedir. Söylentiye göre makaron ilk olarak 14. Yüzyılda İtalya’da ardından 16. Yüzyılda Fransa’da Médicis ailesinin davetlerinde servis edilmesiyle ortaya çıkmıştır.
Günümüze kadar yüzlerce farklı makaron tarifi gelmiştir. Dolgu malzemesi olarak kimileri hindistan cevizi ve badem, kimileri türlü çeşit reçel veya şekerleme aromalı karışımları tavsiye etmektedir.