Zeyd b Harise: İyi Niyet Timsali!
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’i görmüş ve ona inanmış bir kişi de Zeyd b Harise olarak bilinir. Kendisi İslami literatüre göre ilk sahabilerden biridir ve aynı zamanda Ashab-ı Kiram’dandır ve Kur’an’da da ismi geçen bir kimsedir.
Zeyd b Harise Kimdir?
581 senesinde Yemen’de doğmuştur. Kendisi daha çok küçük bir yaşta ailesinden kaçırılmış ve köle olarak satışa çıkarılmıştır. Mekke’deyken Hakim bin Hizam kendisini satın almış, hemen ardından da halasına hediye etmiştir. Hakim bin Hizam’ın halası, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in ilk eşi olan Hz. Hatice’dir.
Hakim bin Hizam’ın Zeyd’i Hz. Hatice’ye hediye etmesi, Zeyd ile Hz. Muhammed’in tanışmasına bir vesile olmuştur. Çünkü Hz. Hatice evlendikten sonra Zeyd’i Hz. Muhammed’e hediye etmiştir. Yani, Zeyd b. Harise aslında Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in kölesidir. Ancak kendisi Zeyd’i bir müddet sonra azat ederek özgür bırakmıştır. Zaten İslam inancında köle ve sahiplik gibi insani mevkilerin herhangi bir değeri yoktur.
Zeyd B Harise nasıl azat edildi?
Henüz Hz. Muhammed’in yanında köleyken ailesi tarafından bulunur. Bunun üzerine de geri alınmak ister. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, durum karşısında Zeyd’i serbest bırakır ve gönlünce hareket etmesine izin verir. Ancak Zeyd b Harise Hz. Muhammed’den ayrılmak istemez.
Zeyd’in bu kararı üzerine Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, kendisini evlat edinerek mirasçılarından biri yapar. Hatta uzunca bir süre bu sahabi Zeyd b. Harise değil de Zeyd b. Muhammed olarak anılır. Bu durum öz ve üvey evlatlar arasındaki ayrım tebliğ edilinceye kadar devam eder.
İslam yolunda verdiği mücadele nasıldır?
Daha küçük yaşlarda Hz. Muhammed’in yanına gelen Zeyd b. Harise, kendisinin yanından neredeyse hiç ayrılmamıştır. Bu bağlamda, Hz. Muhammed’in risaletini ilk kabul eden kimselerden olmuştur.
Zeyd b. Harise, yaşamı boyunca İslam için mücadele etmiş ve türlü zorluklar çekmiştir. Taif yolculuğu sırasında Hz. Muhammed’e atılan taşlara siper olduğu da türlü rivayetler arasındadır.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in Zeyd b. Harise’ye verdiği değeri onu evlat edinmesinden anlamak mümkündür. Hz. Aişe konuyla alakalı, “Resul-i Ekrem, Zeyd’i bir ordu ile sefere gönderdiğinde mutlaka onu kumandan tayin ederdi. Eğer şimdi sağ olsaydı kendisini yerine halife bırakırdı.” (Müsned) diyerek bu konuyu desteklemiştir.
İlgili rivayetten de anlaşılacağı üzere Zeyd b. Harise, aynı zamanda iyi bir komutandır. Kendisi; Bedir, Uhud ve Hendek Savaşı’nın tümünde fiili anlamda görev üstlenmiştir. Son olarak katıldığı Mute Savaşı sırasındaysa şehit düşmüştür.
Mute Savaşı nasıl olmuştur?
Bizans İmparatorluğu ile İslam ordusu arasında gerçekleşen büyük bir savaştır. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed bu savaş için Zeyd b. Harise’yi kumandan tayin etmiştir. Kumandanın şehit düşmesi durumundaysa sırayla; Cafer bin Ebu Talib ve Abdullah bin Rehava’nın görevi devralmasını buyurmuştur. Kendisinin saydığı tüm sahabiler sırayla savaş meydanında şehit düşmüştür.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in Zeyd b. Harise’nin şehadetine büyük bir üzüntü duyduğu rivayet edilir. Hatta bu haberi sahabeyle paylaşırken gözyaşları içerisinde olduğu da buna eklenir.
Kısacası, İslam’ı duyduğu anda ve kayıtsız şartsız kabul eden kimselerden biri de Zeyd b. Harise’dir. Kendisi küçük yaşlarda köle olarak satılmasına rağmen, Hz. Muhammed’e en yakınlardan biri olama şerefine nail olmuştur. Bundan sonra da Hz. Muhammed’den ayrılmamış ve İslam uğrunda mücadele verirken şehit olmuştur.