ERGENLERDE CİNSEL GELİŞİM VE ANNE- BABA YAKLAŞIMLARI
Cinsel gelişim, ergenlikle birlikte çocuğun yaşamında farklı bir boyut kazanır. Bedenindeki değişimlerle birlikte yaşadığı duygusal değişimleri de fark etmeye başlayan çocuğunuzun bu sürece uyum sağlarken karşılaştığı her zorlukta yanında olmalısınız. Birçok anne – baba bu süreçte ne yapacağını, nasıl davranacağını, nasıl konuşması gerektiğini bilememektedir. Hatta yapılan bazı yanlış yaklaşımlar çocukların yetişkinlikte bazı sorunlarla karşılaşmasına neden olmaktadır. Bu dönemde cinsellikle ilgili olarak çocuğun bu süreci sağlıklı atlatması için anne – babanın doğru tutum ve davranış sergilemesi çok önemlidir.
Kendi cinsiyetinin özelliklerini taşımak ve toplum içerisinde cinsiyetinin rolünü oynamak ergen için önemlidir. Bunun için kendi bedenini çok iyi tanımalıdır. Ergenlik dönemine girmeden önce anne – babanın çocukla iletişimini güçlendirmesi gerekir ve bu dönemde onu neler beklediğini anlatmalıdır. Bir ergenin kendi yaşam deneyimleri ile vücudunun bazı yönlerini keşfetmesi ona korutucu ya da farklı gelebilir.Oysa ki bu dönemde yaşanan bu değişimlerin her bireyde yaşanan normal bir süreç olduğunu bilmesi ergeni rahatlatır ve kendine güvenini sağlar. Karşı cinsle olan ilişkisinin nasıl olması gerektiği ile ilgili bir yönlendirme de yapmalısınız. Bunun gizli ya da ayıp bir şey olduğunu bilmesi daha tehlikeli olabilir. İletişiminiz güçlü olduğu sürece size yaşadığı tüm duyguları anlatacaktır. Olumlu ve olumsuz duygular bu dönemde çok yoğun yaşanır. Ders başarısı, aile ve arkadaş ilişkileri bozulabilir. İç dünyasını paylaşabileceği bir ailesinin ya da uzmanın varlığı bu dönemde çok önemlidir.
İlişkiler, kadınlar, erkekler, cinsellikle ilgili merak ettiği tüm soruları bilmesi gerektiği kadarı ile cevaplayın. Tüm soruların cevaplarını verirken yüz ifadeleriniz,kendinizden emin tavrınız ve rahatlığınız çok önemlidir. Tüm anlattıklarınızın normal bir durum olduğunu ona hissettirmelisiniz. Kız çocukları ( 11-13 yaş) erkek çocuklarından ( 13-15 yaş) daha erken bir dönemde ergenliğe girer.
Büyüme ve bedendeki değişimler ergenlerin davranışlarına belirgin düzeyde etki etmektedir.Bir çok aile bu durumun bilincinde değildir ve ergene müdahalede bulunur. Ergenin bilerek yaptığı bir davranış olarak nitelendirilir ve çatışmalara neden olur . Bu da ergeni aileden daha fazla uzaklaştırır ki bu dönem için çok daha tehlikeli bir durumdur. Yalnız kalma isteği, akşamları aile ile birlikte olmak istememe, odasında yalnız oturma, çabuk yorulma ve iş yapmada isteksizlik,enerji azalması , tembellik, sakarlıklar , hatalar, çocukken zevk aldıklarından artık zevk almama ve bunları çocuksu bulma, can sıkıntısı, huzursuzluk, sürekli yer değiştirme,çabuk sinirlenme, ağlama, aileden ve arkadaşlardan uzaklaşma, otoriteye direnme gibi davranışlar gözlemlenebilir. Bu durumlar bir davranış bozukluğunu gösteriyor gibi olsa da aslında sadece bu döneme özgüdür ve geçicidir. Islık çalmak, inatlaşmak, söz dinlememek, bilerek yüksek sesle konuşmak,itiraz etmek, insanları kızdırmak gibi davranışlar zamanla söner ve olgun davranışlara bürünür.
Ne kadar size güçlü gibi gözükse de aslında okulda, arkadaşları içinde , anne, baba , kardeş ilişkilerinde ne yapacağını tam olarak bilemeyen kendi kimliğini oturtmaya ve değişen bedenine uyum sağlamaya çalışan kafası oldukça karışık bir çocuğunuz var. Onu bu boyutu ile değerlendirmeli ve bu dönemde anlayışlı olmalısınız. Her dönemde olduğu gibi bu dönemde de size ihtiyacı var. Birçok anne baba ;”Artık büyüdün ama hala bir şey beceremiyorsun.” Gibi ifadeleri sık kullanmaktadır. Bu ergenin sorunlarına bir sorun daha katmaktan başka bir şey değildir.
Kendi bedeniyle aşırı ilgilenme, kendini beğenmeme, hayaller kurma, sosyal ortamlarda çekingenlik, içe kapanma, suskunluk, kendine güvende azalma, bir erkekse erkek rolünün özelliklerini kızsa kız rolün özelliklerini yeterli düzeyde gösterip gösteremediği ile ilgili yoğun endişeler, sivilcelere karşı takıntılar bu dönemde sık gözlemlenir. Bunlar 14 yaşla birlikte yavaş yavaş sönmeye başlar. Bu dönemin sağlıklı olarak atlatılması gençlik ve yetişkinlik dönemi için çok önemlidir.Yetişkinlikteki kendine güven, başarı vb birçok özelliğin temeli ergenlikle birlikte atılmaktadır. Çocuğunuz ve sizin için zor bir dönem olan ergenlik sürecinde sürekli olarak danışabileceğiniz ve sorunların çözümünde size destek olacak bir uzman seçimi işe yarayacaktır.
Psikolog Eda Gökduman
İstanbul