"insan, insan sevmedikçe
ister yatakta, ister kolda kelepçe." büyük ev ablukada
"alnın açık bir şekilde vatani görevini yerine getirmen dileğiyle..." notu düşülmüş bir ilk sayfa. kitaba gözlerimi ilk olarak böyle açtım.
"bu şehirde çelikten bir disiplinle eğitim gördü, kendini tanıdı, ruhunu o çelik disiplinin zincirlerine vurdu." 10. sayfa
"disiplinin olmadığı yerde kan ve gözyaşı vardır." tabelasının neredeyse her yerde karşınıza çıktığı askeriyede, askerlik ile ilgili bütün mekanlarda, savaş alanlarında disiplinin olmasıyla kan ve gözyaşı neden hiçbir zaman bitmezdi peki?
sol apolet, sağ apolet, sol taraftaki melek, sağ taraftaki melek... savaş suçları, günahların rütbesi mi yoktu bir tek acaba?
acının, kanın, gözyaşının çevirmenliği nasıl kelimelere dökülebilirdi? stranların, mıtırbların, dengbejlerin dilinden düşürmedikleri o şarkıların tınısında geçen kelimeleri gerçekten nasıl anlayabilirdik?
bütün bunlar neden?
birisi zenginlik içinde büyür, aydınlıkta uyuyordur. diğeri savaşın ortasında büyür, karanlıkta uyanıktır. savaşın belirsizliği öyle bir belirsizliktir ki, heisenberg bile kıskanır bir süre sonra. einstein, zweig, szilard savaştan kaçtığı sırada tam tersine savaşın içine sürüklenen onlarca hayatın içinde buluruz kendimizi.
baktığımız, kafamızı çevirdiğimiz yıldızlar ne kadar süre daha gökteki değil omuzlardaki rütbelerin yıldızları olursa bir o kadar umutsuzuz, o kadar uzağız küçük prens'in hayallerinden. kendi ülkemizde birbirimize yabancıyız.
yin ile yang bile içindeki aydınlık ve karanlığı dostluk ve düzen içinde tutarken nedir bu sürekli karanlıkta kalışımız, karanlığımızla barışamamamız?
eee peki... alnım bütün bu anlatılanlardan sonra nasıl aydınlık kalmaya devam edebilir ilk sayfaya o notu düşen arkadaşım? o kadar aşılanan korkudan, dökülen kandan ve susmayan silahtan, namus pompalamalarından sonra?
sistem, bize kitaptaki gibi bir av-avcı rolü biçmiş. besin zinciri hayvanlar için var derler ama bu dünyada esas besin zinciri savaşlardır. bu askerlik ise olacakların sadece bir fragmanı, küçük bir kesiti. sınırsız itaat, disiplin, sorgusuz sualsiz uygulanan emirler... kan ve gözyaşı gerçekten de disiplinin olmadığı yerlerde mi vardır?
toki'ler dikilip yerel insanların taziye kültürlerini, türkülerini, ağıtlarını yerle bir eder ve rant mimarilerini översin. bitmek bilmeyen savaşlardan soyları kırmaya devam edersin.
e iyi de, bütün bunlar neden?
topraklarında sudan çok kanın aktığı, kanın koyu renginin giderek karanlıklaştırdığı bu ülkeyi terk edenler aydınlık özlemi içinde yanıp tutuşanlardı. aslında varlıklarından haberimizin bile olmadığı insanlar, amacı olduğunu sandığımız ama aslında çıkmaz yolda debelendiğini gördüğümüz başıboş savaş hikayelerinden ibaret şu kitaptaki karakterlerin hayatı.
sürekli ölenler yine bizleriz, her gün ölüyoruz, hayatımız, ölümün karanlık-uyanık huzurundan daha beter.
korkuyu diri tutmak, 1984, cesur yeni dünya, biz, hayvan çiftliği, fahrenheit 451 gibi kitaplarda sürekli bahsedilen motto değil miydi?
nereye ve ne zamana kadar devam edecek bu böyle? ağıtların, stranların, türkülerin, onların dediğini anlamadan, savaşları anlatan, durmadan üretilen sayısız eserlerini susturabilecek miyiz kitabın baş karakterlerinden baz'ın dediği gibi? onları anlamaya çalışıyor muyuz? ya da onlar bizi anlamaya çalışıyorlar mı? dün öldürdük, bugün öldürüyoruz, yarın bir gün bile olsa birbirimizi, coğrafyamızın kaderini, kanla tıkalı bu hayat menfezlerini anlamak isteyecek miyiz?
"eğitimde merhamet, vatana ihanet" dedirtirler askerlikte adama. peki, senden hiçbir farkı olmayan bir dünya kardeşine ihanet, yaradılışa ihanet değil mi?
muhtemelen askeri bir bilgisayar olan kafedeki bu bilgisayarın klavyelerinden herhangi birine ilk kez bu kelimeler için dokunuluyor, ama kimse sorgulamazsa, kimse neden demezse, herkes başarısızlıklarına, coğrafyaya kader deyip geçerse nasıl çıkacak karanlıklar aydınlığa?
girmeyiz içtimalara göğe ve yıldızlara beraber bakmak için,
girmeyiz içtimalara, toplanmayız hep beraber tefekkür etmek, felsefe, edebiyat, sanat, müzik konuşmak için,
tutmayız nöbetleri, kafamızın içindeki kafesten kaçan olmasın diye,
yürümeyiz uygun adımda kırlara beraber piknik yapmaya, tabiatın sunduğu gündelik hayatın bütün mucizelerini konuşmaya cibran'ın yaptığı gibi.
mottomuzdur öldürmek,
arzumuzdur kan ve şiddet.
namus demişler silaha, kadına, milliyetçi kalması gereken bütün askeri düşüncelere,
dostoyevski, tutku, en istisnai duygudur derken bu istisnanın ortadoğu'da bitmek bilmeyen kan ve şiddet olacağını hiç ama hiç istemezdi.
"türk kürt kardeş falan değil ayan beyan sevgilidir
ayıran kalleş değil ancak hayatın tam da kendisidir." hakan vreskala
biz onları anlamadan, onlar bizi anlamadan savaşın çıkmaz sokağında, etrafımızdaki sıvası kan, odaları şiddet, kapıları cehalet olan evlere bakıp duracağız. bu yazılanlardan 100 yıl da geçse asırlar da devrilse yine alışmak, unutmak, sorgulamamak, denileni aynen kabul edip, ağzımızdan çıkanı kulağımızın duymaması hayat amacımız olacak.
bütün bunlar neden?
nedenini sorma, sana denilenleri harfiyen yap, geç.
itaat et, rahat et. ama bil ki; aydınlık da karanlık da itaatle gelmiyor ve gelmeyecek.
baz ile kevok, kitabın iki baş karakteri, coğrafyanın eline aldığı devasa bir kader küreği. kevok, güvercin demek. güvercinler oluklara konmak için vardır, oluk oluk kan akıtmak için değil. baz, şahin demek. şahinler, arabayla drift yapmak için değil, yaşamak için varlar. özgürlük için, yaşama hakkı için varlar. sev(-ebil!)mek, sevilebilmek için varlar...
"kanın devleti yok, hepsi kafalarda
tek yürektik hani öğretmenim
aynı kürekle gömülmeyecek miyim" büyük ev ablukada