Sağlığınız üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı uykunun önemi yıllardır vurgulanmaktadır. Ne yazık ki, aksi takdirde barışçıl bir uykuyu kesebilecek ve istenmeyen komplikasyonlara neden olabilecek faktörler vardır. Bazıları için, uyku bozukluğuna horlama neden olabilir. Bu, uyku sırasında solunumun bir şekilde tıkandığında ortaya çıkan kısık veya sert bir sestir.
Yaklaşık yarımız hayatımızın bir noktasında horlayabilir. Horlama erkeklerde daha yaygın olma eğilimindedir, ancak kadınlar da horlamaktadır. Horlama genellikle ailelerde yayılır ve insanlar yaşlandıkça daha yaygın hale gelir. Ancak, horlama, uyku apnesi adı verilen bir hastalığın belirtisi olabileceğinden, normal bir gece vakası olarak göz ardı edilmemelidir.
Uyku Apnesi Nedir?
Yunanca bir kelimeyle “soluksuz kalmak” anlamına gelen uyku apnesi, hava yolunda tıkanma, uyku sırasında solunumun bozulmasına neden olduğunda meydana gelir. Dört tip uyku apnesi vardır:
Santral uyku apnesi (CSA)
Obstrüktif uyku apnesi (OSA)
Üst solunum yolu solunum sendromu (UARS)
Karışık uyku apnesi
Uyku apnesi hem çocukları hem de yetişkinleri etkileyebilir ve aslında tüm yaşlı erkeklerin yarısından fazlasında ve kadınların dörtte birinde görülür. Farklı uyku apnesinin nedenleri incelendiğinde; mekanik problemler, yetersiz beslenme ve mevcut hastalıklar gibi faktörler karşımıza çıkmaktadır..
Sayılarla Uyku Apnesi
İstatistikler, OSA’nın yetişkinlerin %6’sını ve çocukların %2’sini etkilediğini göstermektedir. Amerika’da yapılan araştırmaya göre; 18 milyon Amerikalı’nın bu tip uyku apnesi olduğunu göstermektedir. Ayrıca; OSA’dan muzdarip olup teşhis konulmayanların oranı %4’tür.
Bu arada, Berger Henry ENT İhtisas Grubu 2016 verilerine göre 5 yetişkinden 1’inde hafif OSA, 15’inde 1’inde şiddetli OSA mevcuttur. Kaliforniya Üniversitesi’nden San Diego’dan yapılan bir araştırmada, Afrikalı-Amerikalıların Kafkasyalılara kıyasla daha yüksek OUA riski taşıdığına dikkat çekilmiştir.
Uykululuk ve konsantrasyon eksikliği, uyku apnesinin olumsuz yan etkilerinden biridir ve bunlar bir kişiyi bir araba kazasına karışma olasılığını artırabilir ve bu olaydan ölme olasılığını altı kat arttırabilir. Uykulu sürücülerin yıllık 100.000 araba kazası, 40.000 yaralanma ve 1,550 ölümden sorumlu olduğu söyleniyor.
Siz veya tanıdığınız birinin uyku apnesinden muzdarip olduğundan şüpheleniyorsanız, hastalığın teşhisinde kullanılan ve doğru nefes alıp almadığınızı kontrol etmenize yardımcı olacak basit bir testle başlayan farklı yöntemler vardır.
Öncelikle sırtınızı duvara yaslayın, topuklarınız, kalçalarınız, omuz bıçaklarınız ve duvara dokununuz. “Merhaba” deyin, sonra nefes alın. Bu aktiviteleri bu pozisyonda kolayca ve rahatça yapabiliyorsanız, bu, ağzınızın ve boğazınızın temiz olduğu anlamına gelir. Bunları yapmamak, nefes almanızın engellendiği ve uyumaya uzandığınız zaman kötüleşebileceği anlamına gelir. Bu sonuçta uyku apnesinin gelişmesine yol açabilir.
Uyku Apnesinin Fiziksel Muayeneleri
Uyku apnesinin teşhisi için başlangıçta fiziksel muayene yapılabilir. Doktor, ağzınızı, burnunuzu ve boğazınızı kontrol edecektir. Uyku apnesi olan yetişkinler büyük bir uvula (küçük dil) veya büyük bir yumuşak damak eğilimindedir. Uvula, ağzınızın arkasının ortasından sarkan dokudur, yumuşak damak, boğazınızın arkasında yer alan ağzınızın çatısına karşılık gelir. Uyku apnesi olan çocukların bademcikleri büyümüş olabilir.
Ayrıca Uyku Apnesi Testlerinden Geçmeniz Tavsiye Edilir
Fizik muayenenin yanı sıra, doktorlar uyku apnesinin semptomlarına dayanarak bir değerlendirme yapabilir. Ayrıca sizi bir uyku uzmanının sizi muayene edebileceği ve daha fazla değerlendirmeye ihtiyaç duyduğunuzda karar vermenize yardımcı olabileceği bir uyku bozukluğu merkezine başvurabilirler. Değerlendirme, uyku sırasında solunum ve diğer vücut fonksiyonlarının gece boyunca izlenmesini gerektirir. Uyku apnesinin tespiti için yapılabilecek bazı testler şunlardır:
• Gece polisomnografisi: Kalbinizi, akciğer ve beyin aktivitenizi, solunum düzenlerinizi, kol ve bacak hareketlerinizi ve uyku sırasındaki kan oksijen seviyelerini izleyen ekipmana bağlanacaksınız. Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü’ne göre, uyku apnesinin teşhisinde kullanılan en yaygın uyku çalışması budur.
Bir gece polisomnografi, uyku merkezlerinde veya uyku laboratuvarlarında yapılır. Uyku merkezindeki personel, gece boyunca durumunuzu kontrol etmek için sensörler kullanacaktır. Test sonuçları uyku apnesinizi ve / veya şiddetini kontrol etmek için bir uyku uzmanı tarafından gözden geçirilecek ve yapmanız gereken ideal tedaviyi belirlemek için kullanılacaktır.
• Evde uyku testleri: Bunlar uyku apnesini teşhis etmek için evde kullanabileceğiniz basitleştirilmiş testleri ifade eder. Tipik olarak kalp atış hızı, kan oksijen seviyesi, hava akımı ve solunum düzenlerini içerir. Uyku apneniz varsa, test sonuçları “apneler” sırasında oksijen seviyesinde düşer ve ardından uyandıktan sonra yükselir.
Test sonuçları anormal ise, doktor daha fazla test yapmadan ve taşınabilir izleme cihazları gibi öğeleri kullanmadan tedavi önerebilir. Bununla birlikte, taşınabilir izleme cihazlarının bir handikapı bulunmaktadır: Tüm uyku apnesi vakalarını tespit etmiyorlar, bu nedenle doktor ilk sonuçlar normal olsa bile yine de bir polisomnografi önerebilir.
Test sonuçları obstrüktif uyku apnesinin olduğunu tespit ederse, doktorunuz burun veya boğazdaki tıkanıklığı ekarte etmek için sizi kulak burun boğaz (KBB) doktoruna yönlendirebilir. Bu arada, merkezi uyku apnesinin olası nedenlerini araştırmak için bir kardiyolog veya bir nörolog tarafından bir değerlendirme yapılması gerekebilir.