“SMA hastasından para isteyen influencerların peşindeyiz!”
YAZI BOYUTU
SMA hastası bir çocuğun yardım kampanyası tanıtımı için ailesinden para isteyen influencerlar ile birlikte sosyal medyayı yeniden tartışmaya başladık. Bergüzar Korel bu isimleri tek tek açıklayacağını söylerken, kimi çok ünlü influencer da adeta kabuğuna çekildi. Herkesin influencer olmaya çabaladığı bu çağda takipçi, like hatta yorum satın almanın sektör haline geldiği zamanları deneyimliyoruz.
Konuyu Influencer Marketing Uzmanı, sosyal medya mentoru kabul edilen Şah Yaycı ile konuştuk.
Dünyada sosyal medya evrimleşirken Türkiye'de neden cehalet kuralları işliyor?
Türkiye gelişmiş ülkelere oranla sosyal medyada zirvede. Biz teknolojiyi kullanmıyoruz; teknoloji bizi kullanıyor. Biz sosyal medyayı doğru kullanmayarak teknolojinin kullanıcısı değil, ürünü halini aldık.
Sosyal medya toplumların eğitim düzeyleri, sosyo-ekonomik durumları ve alışkanlıklarına göre farklılaşıyor.
Çok takipçili olmak sizi fenomen ya da nitelikli yapmaz!
Sosyal medyadan önce sadece geleneksel medya vardı. Bu mecralarından yapılan yayınlar elbette çok daha derinlikliydi. Şimdi her sosyal medya kullanıcısının kendi medya mecrası var ve yelpaze çok genişledi.
Dünya genelinde sosyal medyayı en çok tüketen ve en çok malzeme veren kesim gençler. Özellikle de Z kuşağı. Dijital çağın içine doğmuş Z kuşağı bence sosyal medya kullanıcıları içinde en okuryazar olanları. Netiquette (netiket) yani internet en iyi onlar biliyor. Yapılan araştırmalara göre bu kitle karar verirken influencerlardan neredeyse hiç etkilenmiyor. Çünkü onların kodu sahicilik ve samimiyet.
Bizdeki entelektüel kesimin de sosyal medyaya daha mesafeli bir duruşu var halen. Onların sosyal medya kullanıcısı haline gelmesi Türkiye’deki tüm dengeleri de alt üst eder. Nitelik nicelikten önce gelmeli nihayetinde.
Sanal dünyada çok takipçili olmak bizi ünlü yapmaz, fikir lideri yapmaz, fenomen ya da nitelikli insan yapmaz. Sadece çok takipçili biri yapar. Benzer şekilde çok takipçili hesaplar tarafından takip edilmek de bizi bu yukarıda sıraladıklarımdan biri haline getirmez.
Sanal dünyada seçme hakkımız var. Bize uygun olmadığını düşündüğümüz kişileri takip etmiyoruz; tıpkı gerçek hayatta bize uygun olmadığını düşündüğümüz kişilerle görüşmediğimiz gibi. Sanal dünyada izlediklerimizi ya seviyoruz ya da hesapsız terk ediyoruz. Her yaş grubundan dijital zorbalığa uğrayabiliyoruz.
Gazetecilerle kendini yarıştıran influencerların en basit hangi sıfatları olmalı?
Gazetecilerin donanımları çok farklı, temsil ettikleri değerler de çok önemli. Gerçek gazeteciler gazetede yazmayıp, sosyal medya duvarlarında yazsalar bile okunuyorlar. Çoğu sosyal medyalarını da bu anlamda son derece etkin ve etik kullanıyor. Pek çok konuda etki alanına sahip influencerlar ise en azından toplumsal etik kurallarını benimsemiş olmalı. Toplumun hassasiyetlerini gözeten bir duruşu olmalı. Ama ne yazık ki bu temel şartlardan bile uzak çok isim etkileyici rolüyle karşımızda.
Eskiden basın mensubu olmak zordu fakat şimdi influencer olmak çok kolay. Herkes influencer olmak istiyor!
Sahiden 7'den 70'e herkes takipçi sayısını arttırmak için uğraşıyor. Anneler çocuklarına YouTube videoları çekiyor. Gençler takipçi sayısına göre popüler olduğunu düşünüyor. Bu konuda sosyolojik olarak yansımaları takip etmek gerek. Özellikle yetişkinlerin bu çabası düşündürücü. Sosyo-ekonomik açıdan varsıl olan kadınlar lüks hayatlarıyla öne çıkmaya çabalıyor, hatta iş dünyasından isimler lifestyle influencerlar gibi paylaşımlar yapıyor, onlar gibi fotoğraflar yayınlıyorlar. Kısaca herkes influencer olmaya çalışıyor. Ama asıl kanaat önderi olan kimseler, kendi alanları doğrultusunda sosyal medyayı kullanmalı ve takipçiye öyle yansımalı. Özellikle bu özellikteki insanlar toplumu doğru yönlendirmeli, sosyal sorumluluk hareketlerinin başını çekmeli, toplumun ve dünyanın önemli konularını da kendi sosyal medya mecralarına taşıyarak influencer efekti yaratmalılar.
Her ürün için markalardan para alıp “Ben kullanıyorum” demelerine halk inanıyor mudur?
Aslında geçmişten günümüze bu her zaman oldu. Markalar, sevilen, tanınan yüzlerle çalışarak satışlarını arttırmaya yönelik çalıştılar. Televizyon reklamları, yazılı mecralardaki içerikler, kimi zaman işlevinin çok üzerinde bir vaatle markalar tarafından pazarlandı. Ancak bugün geldiğimiz noktada marka yelpazesi çok genişledi. Eskiden hacmi çok daha büyük markalar mali kuvvetleri sayesinde pazarlama çalışmaları yaparken, şimdi pek çok start-up marka, hatta henüz markalaşmayı başaramamış pek çok ürün sosyal medya aracılığı ile kendine pazarlama yapma fırsatı buldu. Bu durumun olumlu tarafları da yok değil. Bu sayede çok nitelikli butik markalar ile tanışıyoruz. Fakat maalesef ki sağlığa zararlı ya da kalite konusunda çok yetersiz ürünlerin tanıtımının sevilen, takip edilen kişiler tarafından yapılması büyük bir hayal kırıklığı da yaratabiliyor. Bu anlamda influencerların hem toplumsal duruşları için hem de kendi isimlerini zedelememek adına tanıtımını yaptığı ürünlerde seçici davranması gerekiyor.
Burada aslında takipçilerin, yani tüketicilerin de bilinçli davranmaları çok önemli.
SMA hastası çocukların tanıtımını yapmak için bile para istemelerini neye bağlıyorsun?
Bu olay gerçekten çok üzücü ve düşündürücü oldu hepimiz için. İlk başta dünyada sosyal medyanın evrimleştiğinden söz etmiştik. Dünyada sosyal sorumluluk kavramı maalesef ülkemizden fersah fersah ötede. Kişilerin birey olarak insani ve vicdani yaklaşımları çok önemli burada. Ahlaki bir yozlaşma yaşıyoruz. Sosyal medyanın gücü tüm yardım faaliyetleri için kritik bir önem taşıyor. Hasta bir çocuğun yardım çağrısı için para istenmesini ancak o kişilerin insani ve ahlaki değerlerinin yoksunluğuna bağlıyorum. Bu tür kimselere toplumsal bir eleştiri ve kamuoyu baskısı ile güçlü bir yanıt verebiliriz, vermeliyiz. Bu tür konulara tepkiyi büyütmemek bu olayların büyümesine ön ayak olmaktır. Susmamalıyız.
Kurallar gelmeli mi, kim kontrol edecek? Cezalandırma nasıl olmalı?
Özellikle gençlerin en büyük payı kapladığı bu özgür alandaki kısıtlamalar olumlu şeylerin de kısıtlanmasına sebebiyet verebilir. Ürün satışları için denetimler ilgili makamlarca daha itinalı yapılabilir. Ancak diğer konularla alakalı sosyal medya kullanıcılarının bilinçlenmesi gerektiğini düşünüyorum. Bu yönde çalışmalar yapılmalı.
Sen sosyal medya konusunda bir mentor gibi çalışmaya başladın. Bu nasıl gelişti?
2015’te kurduğum All in All Project isimli bir şirketim var. Pek çok markaya proje üretiyorum, mentorluk veriyorum, aynı zamanda influencer marketing yapıyorum. Hem TV'de program yapmış, hem kitap yazmış, hem pek çok alanda iş hayatında faal çalışmış bir iş kadını olarak tüm deneyimlerimi sosyal medyaya aktarıyorum.
Markaların ürünlerini doğru kitle ile buluşturması için influencer seçimleri çok önemli. Hepimiz sosyal medyada gözlemliyoruz. Kısa süre arayla bir gün sağlıklı bir atıştırmalık paylaşan, sağlıklı yaşamın önemine vurgu yapan biri diğer gün cips reklamı yapıyor. Hal böyle olunca markaların güvenilirliğini de tüketici tarafından sorgulanıyor. Ki bir de organik takipçi konusu var. Takipçi, like hatta yorum satın alan influencerlar olduğu arka planda konuşulan konuların başında geliyor.
Bu doğrultuda markanın temsilcilerine, ajanslara ve fikir sahiplerine iş düşüyor. Daha incelikli yaklaşımlar markaları başarıya taşıyor.
Mentorlüğünü yaptığım projelerde influencer seçimlerini büyük titizlikle yapıyorum. Neden o kimseleri tercih etmeleri gerektiğini veriler sunarak aktarıyorum. Söz gelimi lüks bir markanın yaptığı ürün gönderiminde sadece yüksek takipçili hesaplara değil, profili kapalı, sadece varsıl kesimin takip ettiği önemli isimlere de hediye göndermeyi de önemsiyorum.
Kendim de influencer olarak iş birlikteliği yaptığım markaların hedef kitlelerine yönelik mesajı en doğru verecek şekilde kurgu yapıyorum. Kurgusu ve marka içeriği bana uygun olmayan ürünü tanıtmıyorum.
Aynı zamanda pek çok sosyal sorumluluk projesine öncülük ediyorum. Elbette sosyal sorumluluk içeren hiç bir projeden maddi kazancım yok, manevi kazancım her şeyden kıymetli.
Global markalar nezdinde influencerların güvenirlikleri derinlemesine sorgulanıyor. Artık micro influencerlar hedef kitleye doğrudan ulaşabildiği için tercih sebebi haline gelmeye başladı. Hatta Instagram’ın özelliklerini bu doğrultuda güncelleyeceği de biliniyor.