Zooloji Bilimi Nedir?
Hayvan bilimi olarak da tanımlanan Zooloji, hayvan popülasyonlarının yaşamının incelenmesine adanmış biyoloji dalı demektir. Organizmaların yapısından yaşamın hücre altı birimine kadar geniş bir alanı kapsar. Bazı zoologlar, yalnızca belirli hayvan gruplarının biyolojisiyle ilgilenirken, bir kısmı da hayvanların vücut yapısı ve işlevleri ile ilgilenir. Ayrıca yeni canlı türlerinin nasıl oluştuğunu ve özelliklerinin nesilden nesle nasıl aktarıldığını da incelerlerken, bir yandan da hayvanların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini, sergiledikleri davranışların anlamlarını incelerler.
Zooloji bilimi hem tanımlayıcı hem de analitik bir bilim dalıdır, kısaca temel veya uygulamalı bir bilim olarak ele alınabilir. Temel zooloji alanında çalışan zoologlar, elde edilen bilginin uygulanış şeklini dikkate almaz. Temel zoolojinin aksine uygulamalı zooloji alanında çalışanlar ise insanlara ve hayvanlara doğrudan fayda sağlayacak uğraşlarla (örneğin tıp) ilgilenirler.
Zoolojinin Tarihi
Tarihsel olarak zooloji çalışmaları, hayvanları analiz etme ve sınıflandırmaya (taksonomi) yönelik gösterilen uğraşlarla sınırlıdır. Antik Yunan filozofu Aristoteles, MÖ dördüncü yüzyılda çeşitli organizmalar arasındaki benzerlikleri tanımlayan hayvanları sınıflandırma sistemini tasarlamasıyla tanınır. Aristoteles o dönemler üreme şekillerine ve yaşadıkları habitatlara göre hayvan gruplarını düzenledi.
Zooloji, ilk kez 12. yüzyılda bir bilim olarak ortaya çıkmaya başladı ve uzun süredir çeşitli anatomi çalışmaları ve hayvanları sınıflandırmaya yönelik yapılan çalışmalarla tanındı. İsveçli botanikçi Carolus Linnaeus, bugün hala kullanılan bir isimlendirme sistemi geliştirdi (ikili sınıflandırma) ve zamanla gelişerek taksonomi adlı sınıflandırma bilimi ortaya çıktı.
Zooloji, günümüzde incelediği hayvanlar alemi kadar çeşitlidir ve yelpazesini genetik ve biyokimya gibi alanları içerecek şekilde genişletmektedir. Ayrıca, hayvanlar alemi hakkında bilgi edinmek için çok çeşitli tekniklerin uygulandığı bileşenler arası bir alan olarak kabul edilmektedir. Örneğin, çeşitli hayvanlardan elde edilen DNA’lar üzerinde yapılan genetik çalışmaları, onların evrimsel geçmişleri hakkında fikir verebilir. Morfolojiye (kaslar, kemikler, hücreler ve hücresel bileşenler gibi yapısal özellikler) odaklanan zooloji uzmanları, ilk olarak biyokimya laboratuvarında geliştirilen çeşitli teknikleri kullanır.
Zooloji Biliminin Alt Dalları Nelerdir?
Zooloji oldukça geniş bir yelpazeyi kapsayan bir bilimdir ve birçok alt bileşeni bulunur, bu alt dallar aşağıdaki gibidir:
Entomoloji: Böcekler üzerinde çalışmalar yürüten bir alandır, böcek bilimi olarak da bilinir.
Herpetoloji: Amfibi ve sürüngenler üzerinde çalışmalar yapan bir bilim dalıdır.
İhtiyoloji: Kısaca balık bilimidir
Malakoloji: Yumuşakçalar üzerine bir bilim dalıdır.
Mammaloji: Memeli hayvanları inceleyen bilim dalı.
Ornitoloji: Kuş bilimi.
Primatoloji: Primatlara dair çalışmalar yürütür.
Ekoloji: Hayvanlar ve çevreleri arasındaki etkileşimleri değerlendiren bilim dalı.
Embriyoloji: Hayvanların doğumdan önceki gelişim aşamaları üzerine çalışır.
Etoloji: Hayvan davranışı bilimi.
Paleontoloji: Fosiller üzerine araştırmalar yürüten bir bilim dalı.
Sosyobiyoloji: Arılar, karıncalar, balıklar, sürü kuşları ve insanlar gibi sosyal hayvanların davranışları, ekolojisi ve evrimi hakkında çalışmalar yürüten bir bilim dalı.
Zoologların çalışma alanları oldukça çeşitli ve geniştir. Zooloji lisans bölümü, çeşitli sağlık meslekleri (veterinerlik, tıp, diş hekimliği) veya genel çevre bilimlerindeki alanlardan birinde kariyer yapmak isteyen birçok öğrenci tarafından seçilir. Bir laboratuvarda veya zooloji müzesinde çalışmanın yanı sıra saha çalışması yapan, açık havada çalışmalar yürüten alanlar da oldukça fazladır. Kariyer seçenekleri arasında kamusal alanlar, çevre kurumları, eğitim (üniversiteler dahil) ve endüstrideki (danışmanlık firmaları ve biyomedikal şirketleri dahil) çeşitli pozisyonlar bulunur. Ayrıca bu gibi biyolojik bilimlerde uzmanlaşmak isteyenler için birçok üniversitede yüksek lisans yapma olanağı da mevcuttur.