Çin Halk Cumhuriyeti deyince aklınıza ilk olarak fakirlik, böcek yemek gibi şeyler geliyorsa Çin’i hiç tanımıyorsunuz demektir. Bugünkü Çin, ekonomik anlamda otuz yıl öncesine oranla çok güçlü. Çin kültürü de sadece böcek yemeğe indirgenemeyecek kadar geniş.
1949 yılında Mao Zedong tarafından kurulan Çin Halk Cumhuriyeti, nüfus olarak Dünya’da ilk, yüzölçümü olarak üçüncü sıradadır. Çin’in başkenti Pekin, tavuğa benzeyen Çin haritasının kuzey kısmında yer alır. Çin’de resmi dil Basitleştirilmiş Çince’dir. Çin yerel saati Türkiye’nin beş saat ilerisindedir.
Uzun yıllardır Çin’de yaşayan birisi olarak Çin ile ilgili aklıma gelenleri bu yazıda topladım. İleride başka şeyler de aklıma gelirse onları da bu yazıya ekleyeceğim.
Çin Nüfusu ve Yüzölçümü
Çin’in Dünya’nın en kalabalık ülkesi olduğunu olduğunu herkes biliyor. Rakam vermek gerekirse Çin nüfusu 1.4 milyar düzeylerinde. Türkiye’nin 80 milyon nüfuslu olduğunu düşünürsek Çin nüfusunun Türkiye’dekinden 17 kat daha fazla olduğu sonucuna varabiliriz.
Çin, Rusya ve Kanada’dan sonra en geniş alana yayılmış üçüncü ülke. Toplam yüzölçümü 9.600.000 km². Yani Türkiye’den yaklaşık 13 kat daha büyük.
Çin genelinde 674 adet şehir bulunur ve bu şehirlerden 160’dan fazlasının nüfusu 1 milyondan fazladır. Bu şehirlerinin adlarının çoğunu Çinliler dahi bilmez.
Çin’in en gelişmiş ve en kalabalık bölgeleri denize yakın olan doğu ve güneydoğu bölgeleridir.
Çin Sınırları
Çin’in 14 ülke ile toplam 22.000 kilometre kara sınırı vardır. Çin’e kara sınırı olan ülkeler alfabetik sıra ile Afganistan, Butan, Hindistan, Kazakistan, Kırgızistan, Laos, Moğolistan, Myanmar, Nepal, Kuzey Kore, Pakistan, Rusya, Tacikistan ve Vietnam’dır.
Çin ile en uzun kara sınırı olan ülke Moğolistan. İki ülke arasındaki kara sınırı 4677km’ uzunluğundadır. Başka bir deyişle, Çin ile Moğolistan arasındaki kara sınırı Türkiye ile İngiltere arasındaki mesafe kadardır.
Çin ile en kısa kara sınırı olan ülke ise, sadece 76 kilometre uzunluğunda sınırı olan Afganistan. Bu da Çin ile Afganistan arasındaki mesafenin İzmir-Çeşme arası kadar olduğu anlamına gelir.
Başkent
Çin’in başkenti herkesin bildiği gibi Pekin’dir. Bugün Pekin’de yaklaşım 20 milyon kişi yaşamaktadır. Pekin, ekonomik anlamda Kuzey Çin’in en önemli şehridir.
Bilgi Fırını’nda başkent Pekin ile ilgili şu yazılar var:
- 7 Ana Başlıkta Çin’in Başkenti Pekin’in Tanıtımı
- Pekin’de Gezilecek ve Görülecek 15 Yer
- İstanbul ile Pekin Arasındaki Farklar
Coğrafi Özellikler
Çin haritası, Çinliler’in de deyimiyle bir tavuğa benzer. Tavuğun kafası sağ üst köşede yer alır.
Çin’in doğu ve güneydoğusu deniz kıyısındadır.
Dünya’nın deniz seviyesinden en yüksekte olan noktası herkesin bildiği gibi Himalaya Dağları. Bu dağ Çin ile Nepal sınırında yer alır. Dağın bir ucu Çin, öbür ucu Nepal sınırları içinde bulunmaktadır.
Çin’deki en uzun nehir Yangtze Nehri’dir ki bu nehir aynı zamanda Dünya’daki en uzun üçüncü nehirdir. Nehrin bazı bölümleri o kadar geniştir ki nehir kıyısında olanlara deniz kıyısındaymış gibi bir his verir.
Yerel Saat
Çin, çok geniş bir alana yayılmış olmasına rağmen Çin’de tek yerel saat kullanılır. Bu yerel saat başkent Pekin’i içine alan UTC+8 saat dilimidir. Türkiye’nin UTC+3 saat diliminde olması, Çin’deki yerel saatin Türkiye saatinden 5 saat ileride olması anlamına gelir.
Ulaşım
Çin’de yaklaşık 100.000km paralı otoyol vardır. Bu da Dünya’daki paralı otoyolların %70’inin Çin’de olduğunu gösterir.
Öte yandan Çin’de 100.000km’den fazla demiryolu ağı, buna ek olarak 22.000km de hızlı tren ağı bulunur. Ülke genelinde toplam 22.000 kilometre uzunluğundaki hızlı tren ağının neredeyse %50’si ayaklar ve köprüler üstündeki raylardan oluşur.
Çin’in neredeyse her şehrinde en az bir tren istasyonu bulunur. Yeni ve büyük şehirlerde sadece hızlı trenler için yapılmış tren istasyonları dahi vardır.
Dünya’da ticari olarak kullanılan en hızlı tren, Şangay şehir merkezi ile Pudong Havalimanı arasında hizmet veren, 450km hızla gidebilen mıknatıslı trendir.
Dil
Çin’de devletin resmi dili Çince’dir. Yazı dili ise basitleştirilmiş Çince’dir. Basitleştirilmiş Çince bazı Çince karakterlerin daha az vuruş yaparak dah basit bir şekilde yazılması anlamına gelir.
Bilgi Fırını’nda Çince ile ilgili bazı yazılar:
- Çince Aslında Nasıl Bir Dildir?
- Çince’de Alfabe Yok, Karakterler Var
- Günde 1 Saat Çalışarak Çince Kaç Yılda Öğrenilir?
Din
Çin’de resmi bir devlet dini bulunmaz. Belki de bu yüzden Çinliler’in yaklaşık %74’ü kendilerini herhangi bir dine mensup hissetmez; ama dinleri de inkar etmez. Yani Çinliler ne ateist, ne de dindardırlar.
Çinliler’in %16’sı budizme inanırken %2’si hristiyandır. Çin’deki Çinli müslümanların oranı ise %1 dolaylarındadır.
Yönetim Şekli
Bugünkü Çin Halk Cumhuriyeti,1949 yılında Mao Zedong tarafından kurulmuştur.
Çin, tek partili olarak Çin Komünist Partisi tarafından yönetilir. Çin’in şu andaki devlet başkanı da Xi Jinping’dir.
İdari Bölümler
Çin’de 22 eyalet, 5 özerk bölge, 4 adet eyalete bağlı olmayan şehir ve iki adet özel yönetim bölgesi bulunur.
Ekonomi
Çin’in 1978 yılında Dünya’ya kapılarını açmasından bu yana Çin ekonomisi her yıl ortalama %6 büyüdü. Şu sıralar her ne kadar yavaşlama görülse de büyümeye devam etmektedir.
2016 itibariyle Dünya’nın en büyük ikinci büyük ekonomisi Çin’dedir.
Dünya’nın en büyük 500 firmasının yaklaşık %20’sini Çinli firmalar oluşturur.
Dünya’daki en büyük 10 devlet firmasının 5 tanesi Çin devletine aittir.
Dünya’nın en büyük bankası olan, Türkiye’de de şubeleri bulunan ICBC, bir Çin bankasıdır.
Dünya’da en çok dolar rezervi ve dolar milyarderi Çin’de bulunur.
Et-Balık Tüketimi
Çin’de en çok domuz eti tüketilir. Domuz etini dana, tavuk ve koyun etleri takip eder.
Deniz ürünleri de Çinliler tarafından çok yaygın olarak tüketilir. Envai çeşit balığa ek olarak karides ve yengeç Çinliler’in çok sevdiği deniz canlılarıdır.
Diplomasi
Çin’in Türkiye dahil 175 ülke ile diplomatik ilişkileri bulunuyor. Bu ülkelerin 162’sinde elçilik bulunuyor. Türkiye açısından bakacak olursak Çin’in Türkiye büyükelçiliği Ankara’da, konsolosluğu ise İstanbul’da yer alıyor.
Türkiye’nin de Pekin’de büyükelçiliği, Şanghay ve Guangzhou’da ise başkonsoloslukları bulunuyor.
Etnik Yapı
Çin’de 56 tane, say deyince sayılması çok zor olan etnik kimlik bulunmaktadır. Bu etnik kimlikler arasında en büyüğü Çin nüfusunun %91’ini oluşturan Han Çinlileri’dir. İlginç bir şekilde Çinliler’in hangi etnik gruba dahil oldukları kimlik kartlarında yazar.
Ordu
Çin ordusunda 2.3 milyon asker bulunmaktadır ki bu durum Çin’in Kuzey Kore’den sonra en kalabalık orduya sahip olduğunu göstermektedir.
Çin ordusu, yıllık 150 milyar doları aşkın bütçesiyle Dünya’nın en büyük bütçeli ikinci ordusudur.