1900 yılında ortaya çıkan moda kavramı kısa bir süre sonra 100 yaşına basacak. Modern moda, defile için yaratılan moda, ünlü terzilerin yarattığı moda hepsi bu yüzyıl içinde doğdu ve büyüdü. Modaya adını yazdıran tasarımcılar ve son yüzyılda moda adına yaşananlar New York Metropolitan Müzesi Kostüm Enstitüsü kuratörü Richard Martin'in yardımlarıyla kaleme alındı.
şte modaya damgasını vuranlar...
MARY QUANT
Beatles ve Carnaby Street yıllarının sembolü mini etek. Sonuna kadar özgürlüğün savunulduğu, tabuların yıkıldığı zamanlar. Kreasyonlarını tanıtmak amacıyla turneye çıkan ilk tasarımcı. 1965 yılında, 14 günde, pop müziğin ritminde dans eden mankenlerle 12 şehir dolaştı. Buckingham Sarayı'na mini eteği sokan ilk kişi oldu. Quant, Chanel'in başlattığı devrimi sürdürmeyi amaçlıyordu.
GIORGIO ARMANI
Dayanak noktası olan gri tayyörü ortaya çıkaran Armani pret-a-porter dünyasındaki kariyerini
erkek modasını kadın modasına uygulayan nadir tasarımcılardan. Ana kalıplar aynı kalsa da erkek ceketleri biraz değişimle kadına uyarlanıyor, gömleklerin yumuşaklığı neredeyse aynı kalıyor. Yarattığı sade ve şık giysiler çalışan kadın tarafından kolayca benimsendi.
CHRISTIAN DIOR
12 Şubat 1947 Paris Avenue Montaigne'de ilk kez koleksiyonunu sundu. Hava dışarıda eksi 13 dereceydi ve şehirde kömür azalmaya başlamıştı. O günlerden hafızalarda arta kalan, dışarının soğuğu ve podyumdaki mankenlerdi. Korseyle sıkılmış beller, ortaya çıkarılan dekolte, aşağıya doğru genişleyerek inen etekler. Dior herşeyin ortasında küçük bir bürokrata benziyordu, ama o savaştan sonra ortaya çıkan bir şatafatın prensiydi. Gazeteciler haberi verebilmek için telefonlara koşuştular. Yeni kadın, yeni imaj, Harper's Bazaar'ın direktörü Carmen Snow'un dediği gibi ‘‘a new look’’ işte o defileden sonra doğdu.
ELSA SCHIAPARELLI
Siluet, fantazi ve işleme sanatının en güzel örneklerini gösteriyor. Paris'teki butiği ile moda dünyasının içine giren Schiaparelli dekoratif desenler yaratıyordu. Sanat eserleri bazı zamanlar biraz abartılı da olsa onun giysilerinde hayatlarına devam ediyorlardı. Omuzlar genişliyor, yaratıcılık öne çıkıyordu.
PAUL POIRET
Yarattığı elbiseler terzilik açısından yeni buluş olarak değerlendiriliyor. Doğu'dan esintilerini elbiselerine yansıtan Poiret, kemeri yukarı taşıyarak göğüslerin yumuşaklığını açığa vuruyor. Gece elbiseleri Poiret'nin özgür kadınını ortaya koyuyor.
COCO CHANEL
1916'da savaşın şıkışıklığından da yararlanılarak doğan siyah yünlü jarse. Alışılmışlığın ve alışılmadık giysilerin birleşimi. Erkekler için yaratılmış sonradan kadınlara da uygulanmış modeller. Rahatlık düşüncesinin kendini göstermesi. Yeni yüzyılın tadını verecek güçlü bir işaret. Coco ismi modern modaya imza atanlar arasında önemli bir yer tutuyor.
CRISTOBAL BALENCIAGA
Irving Penn'in Vogue için çektiği fotoğrafta 1950'de Balenciaga tarafından yaratılan balon elbise yer alıyor. Zamanının dışında, aynı zamanda klasik bir terzi olan Balenciaga özellikle ressam Velasquez'den esinleniyordu. 1960'da İspanyol asıllı Belçika Kraliçesi Fabiola de Mora Y Aragon ile evlendi. Harper's Bazaar onun için ‘‘taklit edilmesi çok zor olan sadelik, içinde kopyalanması mümkün olmayan sırlar’’ tanımını yapıyordu.
YVES SAINT LAURENT
Model Alec Wek tarafından sergilenen Mondrian elbisesi Yves Saint-Laurent'in sanata olan sevgisini gösteriyor. Koleksiyonlarında Mondrian, Cocteau, Matisse, Goya, Apollinaire'le bağlantılar görülüyor. Figüratif kültürleri biraraya getirip yenilikler eklemesi kapasitesinin büyüklüğü gösteriyor. Yarattığı her kreasyonun şık olmasına özen gösteriyor.
REI KAWAKUBO
Japon stilist, kadın vücudunun zaaflarıyla dalga geçmeyi seviyor. Kadını değiştiriyor, sarıp paketliyor. Kawakubo'nun stili 80'li yıllarda birçok eleştirmenin dikkatini çekti. Kızgın eleştirmenlerin yorumları uzun süre gazeteleri süsledi.
GIANNI VERSACE
Versace modada bir şok yarattı. Deri, metal parçalarla terzilik alanında yaptığı atılganlığı, sosyal alanda da sürdürmeye çalışıyordu. Versace dünyayı herkesin kendini istediği gibi gösterdiği bir sahne olarak görüyordu.
MODADA NEREDEN NEREYE?
1900
Modern yüzyılın terzilerinden Charles Worth'un yanında çalışan Paul Poiret dört yıl sonra Paris'te kendi atölyesini açtı.
1901
Dönemin en ünlü fotoğrafçıları ve ilüstrasyon yapan sanatçılarını biraraya getiren ‘‘Femina’’ adlı dergi iki ayda bir yayınlanmaya başladı.
1902
Thomas Burberry markasını gabardin üzerine yazdırdı. Yedi yıl sonra bu marka yağmurluk ve palto alanında etiket oldu.
1903
Bisiklete rahat binmek için eteğin altına giyilen pantolonlar yaratıldı. Parfüm yaratan ilk terzi Poiret oldu ve ona kızlarından birinin adını, Rosina'yı verdi.
1904
Doktorların zarar verdiğini söylemelerine rağmen kadınlar korse kullanmaya devam ettiler. Sütyen kelimesi ilk olarak Larousse sözlüğüne girdi.
1905
Gazeteler moda ekleri, dergileri çıkarmaya başladı.
1906
Guccio Gucci aksesuvar şirketini Floransa'da kurdu. Poiret tarafından tasarlanan ve korse kullanmadan giyilebilen elbiseye Lola Montes adı verildi.
1907
Cartier, Alberto Santos-Dumont adlı pilot için özel bir saat tasarladı.
1908
Jeanne Paquin Londra'da ilk defilesini düzenledi.
1909
Mariano Fortuny'nin müşterileri arasında ünlü dansçı Isadora Duncan da bulunuyordu.
1910
Leon Bakst Diaghilev'in Rus dansçıları için çizdiği egzotik resimler modanın Doğu'ya yöneldiğini gösteriyordu.
1912
Coco Chanel, Deauville'de bir butik açtı.
1913
Modes et Manieres D'Aujourd'hui, Jurnal des Dames et des Modes gibi dergiler doğdu. Hearst grubu Harper's Bazaar dergisini aldı.
1914
Chanel chemisier'i ortaya çıkardı.
1915
Jeanne Lanvin, romantik çiçeklerle süslü elbiseleriyle ün kazandı.
1916
Savaş etkisiyle modeller askeri tarza yakınlaştı.
1917
Köpek sahibi olmak yeni bir yaşam stili olarak sunuldu.
1918
Savaş sonunda tangonun varlığı keşfedildi.
1919
Chanel Paris Rue Cambon'da mağaza açtı. Jean Patou ilk koleksiyonunu sundu ve tenisçi Suzanne Lenglen için kısa etekler tasarladı.
1920
Büyük beden kıyafetlerin yapımı önem kazandı.
1921
Chanel'in ünlü parfümü No.5 doğdu.
1922
Rus asıllı Sonia Delaunay, Paris'teki atölyesinde geometrik desenler ve sert renkler ağırlıklı elbiseler ve kumaşlar tasarladı.
1923
Tutankamon'un mezarının bulunması modayı da etkiledi.
1924
Paris'te ilk büyük beden elbise mağazaları açıldı.
1925
Adele ve Edoardo Fendi'nin deri labarotuvarları Roma'da doğdu.
1926
Henry Berstein, Coco Chanel'in deniz kıyısı giysisini giydi, bu arada erkek kıyafetleri de kadınlara uygulanmaya başlandı.
1927
Salvatore Ferragamo Amerika dönüşünde İtalya'da üretime başladı.
1928
Elsa Schiaperelli Paris'te bir butik açtı.
1929
Charleston modası tüm dünyayı sardı.
1930
Elsa Schiaparelli giysilerinin omuzlarını genişletti
1931
Paris'te ünlü mağazalar Lafayette ve Monoprix açıldı.
1932
Torino'lu Nina Ricci, Paris'te ilk butiğini açtı.
1933
Rene Lacoste, timsahlı kazağı yarattı.
1934
Polinezya esintileri yüklü pareo, Biarritz sahilinde görülmeye başlandı.
1935
Göğüsler Fransız terziler için vücudun en önemli bölümü haline geldi.
1936
Cristobal Balenciaga Paris'e gitti.
1937
Moda dışında haberlere ve tavsiyelere de yer veren Marie Claire ortaya çıktı.
1938
Emilio Schubert kadınlar için şapka üretimine Roma'da başladı.
1939
Diana Vreeland, Harper's Bazaar'ın yöneticisi oldu.
1940
Ferragamo topuklu sandaletleri yarattı.
1941
Venedik'te moda şenliği düzenlendi.
1942
Savaştan önce kadınlar evden çıkarken mutlaka şapka takardı, bu tarihten sonra sokaklarda başları açık kadınlar görülmeye başladı.
1943
İpek üretiminin çorap yerine paraşüte kaydırılmasından sonra, kadınlar sokağa çıkarken bacaklarının arkasına kalemle çorap izi yapmaya başladı.
1944
Teresa Sanlorenzo, Torino'da bir atölye açtı.
1945
Gucci bambu saplı çantayı yarattı.
1946
Richard Avedon, Harper's Bazaar için fotoğraf çekmeye başladı.
1947
Dior'un ilk koleksiyonuna New Look adı verildi.
1948
Salvatore Ferragamo, Roberto di Camerino ve Oleg Cassini Amerika'da büyük başarı kazandı.
1949
Prt-A-Porter kelimesi ilk olarak kullanılmaya başlandı.
1950
Achille Maramotti, Max Mara'yı kurdu.
1951
12 Şubat'ta Floransa'da ilk İtalyan markalarının temelleri atıldı.
1952
Pitti Sarayı'nın Beyaz Odası'nda İtalyan defileleri düzenlendi.
1953
Renkli kazaklar ortaya çıktı.
1954
Chanel, Rue Cambon'da 1939'da kapattığı mağazasını yeniden açtı.
1955
1850’lerde doğan doğan Levi-Strauss kot pantalonları gençlerin gözdesi oldu.
1956
Ferragamo ve Gucci, Neiman Marcus ödülünü kazandılar.
1957
Christian Dior öldü, yerini Yves Saint Laurent aldı.
1958
Saint Laurent, Dior için geometrik kıyafetler oluşturdu.
1959
Dupont, likrayı oluşturdu.
1960
Marc Bohan, Saint Laurent'in yerini aldı.
1961
Oleg Cassini, Jacqueline Kennedy'nin stilisti oldu.
1962
Marilyn Monroe, Arthur Miller ile karşılaştığında üzerinde olan elbiseyle gömüldü.
1963
Mary Quant, Londra'da mini eteği sergiledi.
1964
Carnaby Street, Londra'nın en ünlü yolu oldu.
1965
Paco Rabanne metal, plastik elbiseler üretti.
1966
Hippi hareketi modayı da etkilemeye başladı.
1967
Valen-tino Pitti'deki defilesinde bulunan 24 giysiyi Jackie Kennedy' ye adadı.
1968
Kot ve doğu kıyafetleri benimsendi.
1969
Maxi ve mini kavramları ortaya çıktı.
1970
Vivienne Westwood ‘‘Let it rock’’ adını verdiği mağazasını 430 King's Road'da açtı.
1971
Issey Miyake ilk koleksiyonunu New York'ta sergiledi.
1972
Versace, Milano'ya transfer oldu.
1973
Minimalizm'in Alman annesi Jill Sander Hamburg' da koleksiyonunu tanıttı.
1974
İtalya'nın moda başkenti Floransa' dan Milano'ya taşındı.
1975
Punk, Londra'da doğdu ve Vivienne Westwood'dan etkilendi.
1976
Jean-Paul Gaultier, Cardin ve Patou için çalıştıktan sonra Paris'te kadınlar için yarattığı ilk koleksiyonunu sergiledi.
1977
Diane Keaton, Annie Hall filminde giydiği Ralph Lauren kıyafet-leriyle büyük beden fikrini canlandırdı.
1978
Gianfranco Ferre tasarladığı beyaz gömlekle beğeni kazandı.
1979
Chiara Boni streç giysilerin ilk adımını attı.
1980
Azzedine Alaia, Dior'u bırakıp kendi atölyesini açtı.
1981
Yohji Yamamoto, Issey Miyake ve Rei Kawakubo moda dünyasında adlarını pekiştirdi.
1982
Cinzia Ruggeri, kristal elbiseyi sundu.
1983
Prada'nın naylon çantaları statü sembolü oldu.
1984
Donna Karan, Amerikalıların tercih ettikleri stilist oldu.
1985
Benetton'un Toscani tarafından yaratılan sloganı dünyaya yayılmaya başladı.
1986
Thierry Mugler, defileleri şova dönüştürmeyi başardı.
1987
Christian Lacroix defilesini Paris'te gerçek-leştirdi.
1988
John Galliano eskiye dönük bir çizgi yarattı.
1989
Minimalizm kadın giysilerinde önem kazandı.
1990
Grunge ortaya çıktı.
1991
Fotoğrafçı Herb Rits, Versace'nin reklam kampanyasında Cindy, Naomi, Claudia ve Linda'yı kullandı.
1992
Gianni Versace'nin değişik koleksiyonu ‘‘bondage’’ adını aldı.
1993
İtalyan stilistler Pekin'de defile düzenledi.
1994
Laura Biagiotti Pekin'de ilk mağazasını açtı.
1995
Kate Moss'la birlikte moda defilelerine minyon kadınlar devri yeniden başladı.
1996
John Galliano Ferre'de, Alexandre McQueen de Givenchy'de çalışmaya başladı.
1997
Gianni Versace 15 Eylül'de Miami'de öldürüldü.
1998
Donatella Versace Paris'te ilk defilesini gerçekleştirdi.
1999
Amerikalılar ve Avrupalılar yeni yüzyılı karşılamak için çalışmalarını hızlandırıyor.