Türk Medeni Kanunu’nda boşanma sebepleri genel boşanma sebepleri ve özel boşanma sebepleri başlıklarında düzenlenmiştir. Boşanma nedeni olabilecek durum ve haller Türk Medeni Kanunu'nun 161-166. maddelerinde düzenlenmektedir. Bu sebepler; zina nedeniyle boşanma davası, Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış nedenleri ile boşanma davası, Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme sebepleri ile boşanma davası, Terk Sebebiyle boşanma davası, Akıl Hastalığı sebebiyle boşanma davası gibi özel boşanma sebepleri vardır. Fakat özel boşanma sebepleri gibi tek tek sıralanmamış olan evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına nedenine dayanarak boşanma davası da açılabilmektedir. Genel boşanma sebebi olarak (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) özel sebepler gibi sıralanmadığı için nelerin evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olabileceği Yargıtay ve diğer mahkeme kararlarıyla belirlenmektedir.
Hukukumuzda boşanma sebepleri özel boşanma sebepleri ve genel boşanma sebepleri olmak üzere ikiye ayrılır. Özel boşanma sebepleri kanunda tek tek sayılmıştır. Ancak genel boşanma için böyle bir sayma ve sınırlandırma yapılmamıştır. Genel boşanma sebebi olabilecek davranış durumun özelliklerine göre belirlenir.
Özel Boşanma Sebepleri
-Zina Nedeniyle Boşanma
-Hayata Kast
- Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış
-Suç İşleme veya Haysiyetsiz Yaşam Sürme
-Terk Nedeniyle Boşanma
-Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma şeklindedir
Genel Boşanma Sebebi
-Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması olarak düzenlenmiştir.
Hukukumuzda, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davası olmak üzere iki çeşit boşanma davası açılabilmektedir.
Anlaşmalı boşanma davası: boşanma kararı veren eşler arasında velayet, ortak çocuk için kişisel ilişki, nafaka hususu, tarafların maddi-manevi tazminat taleplerini barındıran anlaşmalı boşanma protokolü düzenlendikten sonra, dava dilekçesi ile birlikte anlaşmalı boşanma davası açılabilmektedir. Anlaşmalı boşanma davası çekişmeli boşanma davasına göre daha kısa sürmekte ve tarafları süreç olarak daha az yıpratmaktadır.
Çekişmeli boşanma davasında ise taraflar arasında velayet, kişisel ilişki, nafaka, maddi ve manevi tazminat gibi konuların bir veya birden fazlasında anlaşma sağlanamadığı takdirde açılmaktadır. Çekişmeli boşanma davaları anlaşmalı boşanma davalarına göre daha uzun sürmektedir.
Taraflar evliliğin yürümediğinde hem fikir olup boşanma kararı aldıklarında izlemeleri gereken yol anlaşmalı boşanma davası açmaktır. Anlaşmalı boşanma davası ile birlikte taraflar süreci çok daha hızlı şekilde, maddi ve manevi daha az kayıplarla atlatabileceklerdir.
Anlaşmalı boşanma davasının şartları şu şekilde özetlenebilir.
-En az 1 yıl sürmüş evlilik bulunmalıdır.
-Tarafların boşanmaya yönelik özgür iradeleri bulunmalıdır.
-Velayet, nafaka, tazminat gibi konularda anlaşma sağlanmış olmalıdır.
Anlaşmalı boşanma davası, çekişmeli boşanma davasına göre çok daha hızlı sonuçlanan ve daha az masraf gerektiren bir boşanma davasıdır.
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için bazı şartlar bulunmaktadır; Bu şartlar;
Evlilik en az 1 yıldır sürmüş olmasıdır. Evlilik süresi 1 yıldan kısa sürmüşse anlaşmalı boşanma davası açılamaz.
Anlaşmalı boşanma davası tarafların birlikte açabilmesi mümkün olduğu gibi bir tarafın açtığı davayı diğer tarafın kabul etmesiyle de mümkündür. Tarafların her ikisi de kendilerini boşanma avukatı ile temsil ettirseler bile tarafların her ikisinin de katılması zorunludur. Anlaşmalı boşanmak isteyen taraflar duruşma gününde, duruşmanın görüleceği Aile Mahkemesi'nde bulunarak kendi hür iradeleri ile boşanmak istediklerini beyan etmelidirler. Anlaşmalı boşanma davasında boşanma dilekçesinin yanında anlaşmalı boşanma protokolü de hazırlanmış olması gerekmektedir. Boşanma protokolü yazılı ve taraflarca imza altına alınmalıdır.
Velayet hakkı herhangi bir koşula bağlanamaz, velayet hakkı açık bir şekilde düzenleme yapılmalıdır. Velayet hakkı kendisine verilen taraf müşterek çocuk ve müşterek çocuklar için nafaka talebi bulunup bulunmadığını belirtmeli, nafaka istendiği takdirde nafaka miktarı protokole yazılmalıdır. Velayet hakkı kendisine verilmeyen taraf ile müşterek çocuklar arasında kişisel ilişki kurulması hakkında da düzenleme yapılır.
Velayet hakkı kamu düzenine ilişkin olduğu için hakim tarafların hazırlayacağı protokol hakimi bağlamaz. Aile Hakimi gerek görürse protokolde velayet ve kişisel ilişki kurulması hakkındaki maddelerle ilgili değişiklik veya düzenleme yapabilir. Çocuğun ihtiyaçları, temizliği, alışverişi beslenmesi, anne ile de hafta sonu vakit geçirmesi düşünülerek iki hafta sonu görüş kabul edilmektedir. Velayet sonrası kişisel görüş için izlenecek en uygun yol çocukla kişisel ilişki kurulması ( çocuk görme zamanları) mahkemenin takdirine bırakmaktır.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI NE KADAR SÜRER?
Anlaşmalı boşanma davaları çekişmeli boşanma davalarına göre çok daha kısa sürmektedir. Boşanma davasının süresi davanın açılacağı yerde bulunan mahkemeye göre bu süre kısayıp uzalabilmektedir. Boşanma kararı verildikten sonra ( ortalama 15-30 gün) gerekçeli karar yazılarak taraflara tebliğ edilmesi ile 15 günlük istinaf süresinden sonra tarafların istinaf etmemesi halinde karar kesinleşir.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI HANGİ MAHKEMEDE AÇILIR?
Anlaşmalı boşanma davası aile mahkemesinde, aile mahkemesinin kurulmadığı bölgelerde ise asliye hukuk mahkemesinde açılır. Aile mahkemesinin kurulmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesinde açılacak boşanma davasında aile mahkemesı sıfatıyla açılmazsa dava görev yönünden reddolur.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASINA DÖNÜŞÜR MÜ?
Anlaşmalı boşanma davası açıldıktan sonra taraflar arasında anlaşmazlık çıktığı takdirde, dava çekişmeli boşanma davasına dönüşebilmektedir. Bu durumda hakim tarafından dava reddedilmeyecek, anlaşmalı boşanma davasının çekişmeli boşanma davasına dönmesine karar verilecektir.
Hukuken geçerli olarak kurulan evliliğin mahkeme kararı ile yasal olarak sona erdirilmesi “boşanma” olarak ifade edilmektedir. Taraflardan birinin mevcut evliliğini hukuksal alanda sona erdirmek için, boşanmaya istemiyle açtığı davaya boşanma davası denilmektedir.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASININ AŞAMALARI
Çekişmeli Boşanma Davasının yargılama aşaması Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenmiştir. Boşanma davalarında yazılı yargılama usulü uygulanır ve çeşitli aşamaları bulunmaktadır. Bu aşamalar;
-Dilekçeler Aşaması
Dilekçeler Aşamasında taraflar karşılıklı olarak dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesini sunarlar.
-Ön İnceleme Aşaması
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulh olmaya veya arabuluculuğa teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.
-Tahkikat Aşaması
Boşanma davasında, tarafların dilekçelerinde ileri sürdükleri beyanlar soyut nitelikte iddialardır. Bu soyut iddiaların doğru olduğunun ispatlanması gerekmektedir. Bu sebeple tahkikat aşaması yapılamktadır. Tahkikat aşaması yapılmadan davanın esasına dair bir karar verilemez. Taraflar iddia ettikleri vakıaları ispatlamayı bu aşamada gerçekleştirir.
-Sözlü Yargılama Aşaması
Boşanma davalarında mahkeme, tahkikatın bitiminden sonra, sözlü yargılama ve hüküm için tayin olacak gün ve saatte mahkemede hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla iki tarafı davet eder. Taraflara çıkartılacak olan davetiyede, belirlenen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde yokluklarında hüküm verileceği hususu bildirilir.
-Hüküm
Hüküm, boşanma davalarında yargılamanın son aşamasıdır. Yargılama sonunda, yargılamayı yapan mahkeme tarafından verilen kararla dava sona ermektedir. Bu karara hüküm denilmektedir.
Boşanma Davasında tarafların çeşitli hakları bulunmaktadır. Bu haklar,
-Ayrı Yaşama Hakkı,
-Ortak Konutun Özgülenmesini Talep Etme Hakkı,
-Çocuğun Teslim Edilmesini Talep Etme Hakkı,
-Çocuğun Velayetini Tedbiren Talep Etme Hakkı (Velayet Hakkı)
-Çocuk İle Kişisel İlişki Kurma Hakkı,
-Kendisi İçin Tedbir Nafakası Hakkı,
-Çocuk İçin Tedbir Nafakası Hakkı,
-İştirak ve Yoksulluk Nafakası Hakkı,
-Maddi ve Manevi Tazminat Hakkı,
-Ziynet Eşyası Alacağı Hakkı,
-Mal Rejiminden Kaynaklı Alacak ve Haklar,
-Aile Konutu Şerhi Konulmasını İsteme Hakkı,
-6284 Sayılı Yasadan Kaynaklanan Koruyucu Tedbirlerin Uygulanmasını Talep Etme Hakkı,
-Kendi Eşyalarını Talep Etme Hakkı gibi hakları bulunmaktadır.
Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velâyeti altındadır. Yasal sebep olmadıkça velâyet ana ve babadan alınamaz. Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar. Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim, velâyeti eşlerden birine verebilir. Velayet hakkı kendisine verilmeyen tarafın çocukla Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler. Velayet kamu düzenine ilişkin olup çocuğun üstün yararı gözetilir. Çocuğun üstün yararını belirlerken, onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin sağlanması amacının gözetilmesi gereklidir.
BOŞANMA DAVASINDA İŞTİRAK NAFAKASI
Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Yani velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveyn, velayet hakkı kendisine verilen eşe müşterek çocuğun giderleri için iştirak nafakası ödemek zorundadır. İştirak nafakası belirlenirken hakim tarafından nafaka yükümlüsünün sosyal ve ekonomik durumunu, çocuğun gereksinimlerini ve velayet kendisine bırakılan tarafın da ekonomik bakımdan çocuğa yapabileceği katkıyı göz önünde tutmalıdır. Nafakaya karar verilirken takdir yetkisini kullanan hâkim TMK m.4’de anılan hakseverlik (hakkaniyet) ilkesini göz önünde bulundurmak zorundadır.
BOŞANMA DAVASINDA YOKSULLUK NAFAKASI
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Boşanma davalarında kusur belirlemesi son derece önemlidir. Çünkü tarafların eşit kusurlu olması veya nafaka yükümlüsünün hiç kusurlu olmaması halinde dahi yoksulluk nafakasına hükmedilebilir.
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASINA DÖNÜŞEBİLİR Mİ?
Çekişmeli boşanma davası sırasında davanın tarafları, boşanma ve boşanmanın sonuçları olan velayet, kişisel ilişki, nafaka, maddi ve manevi tazminat gibi konularda anlaşmaya varırlarsa, aralarında anlaşmalı boşanma protokolü hazırlayarak ve bu protokolü boşanma davasının görüldüğü mahkemeye sunarlar ve hakimden anlaşmalı olarak boşanmak istediklerini beyan edebilirler.
Samsun boşanma avukatı, boşanma davaları ile ilgilenmekte olan avukatlara denilen isimdir. Samsun Boşanma Avukatı sizlere bu konuda yardımcı olmaktadır. Dava dilekçelerinin hazırlanarak sunulması, dilekçede hukuka uygun delillerin belirtilmesi, duruşmalara zamanında katılım sağlanması, mahkeme tarafından kurulan hükme karşılık istinaf yoluna başvurma veya kararın kesinleştirmesine dair tüm işlemler başından sonuna kadar özen ve titizlikle yürütülecektir.
Avukatlar arasında sıralama veya avukatın en iyi olunmasına göre bir kriter bulunmamaktadır. Her avukat çalışmalarını belli bir alanda yürüterek uzmanlaşmakta ve dava tercihini uzman olduğu alanlarda yapmaktadır. Diğer mesleklerde olduğu gibi bizler de vekillik hizmetini sorumluluk bilinciyle hareket ederek mesleğimizi gereği gibi yerine getirmekteyiz. Bu yüzden Samsun en iyi boşanma avukatı söylemi de eksik kalmaktadır.
Tek celsede boşanma gerçekleşmesi için tarafların anlaşmalı boşanma davası açılması lazımdır. Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için kanunda aranan şartlarının mevcut olduğu halde boşanma davasına bakmakla görevli hakim tek celsede boşanma kararı verebilmektedir. Tek celsede boşanma sağlanabilmesi anlaşmalı boşanma davalarında olmaktadır. Taraflar arasında anlaşma sağlanamamış olup bu sebeple çekişmeli boşanma davası açılmışsa bu durumda tek celsede boşanma sağlanması mümkün değildir.
Samsun avukat ve boşanma avukatlarının, boşanma davalarında ücretleri ve mahkeme masrafları her yıl tarife ile belirlenmektedir. 3 Eylül 2022 tarihinde Resmi Gazete'de yürürlüğe giren tarifeye göre Boşanma Davalarındaki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 9.200 TL olarak belirlenmiştir. Samsun boşanma avukatlarının boşanma davalarındaki vekalet ücreti bu tarifeye göre 2023 yılı için; asgari 9.200 TL'dir.
Boşanma davası açılırken yatırılması gereken Başvurma Harcı, Peşin Harç ve Gider Avansı bulunmaktadır. 2023 yılı için boşanma davası açma masrafı 179,90 TL peşin harç, 179,90 TL başvurma harcı ve 710 TL gider avansı ödenmesi gerekmektedir. Samsun'da boşanma davası açmak isteyen bir kişinin 2023 yılı itibariyle davayı açarken yatırması gereken harç ve giderlerin toplamı yaklaşık 1070 TL'dir.