BÖLÜM II
ODALARA KAYIT ZORUNLULU⁄U VE
KAYIT S‹LME ‹ﬁLEMLER‹
ODALARA KAYIT ZORUNLULU⁄U
Bilindi¤i üzere 5590 say›l› Kanunun 9 uncu maddesi, Odalara Kay›t Mecburiyetini dü- zenlemekte olup, an›lan maddenin ilk f›kras› aynen, “Ticaret Siciline kay›tl› tacir ve bu Ka- nuna göre sanayici s›fat›n› haiz tüm gerçek ve tüzel kiﬂilerle, ﬂubeleri ve fabrikalar›, bulun- duklar› yerin bu Kanun gere¤ince mensup olacaklar› odalar›na veya ajanl›klar›na kaydolun- maya mecburdurlar” hükmünü getirmiﬂtir.
An›lan hükümden de anlaﬂ›laca¤› üzere, ticaret siciline kay›tl› olmak, odalara kaydolma- n›n ön ﬂart›n› oluﬂturmaktad›r. Yaln›z burada, di¤er yasal düzenlemelere dayan›larak mah- keme karar›yla da belirginleﬂmiﬂ istisnai uygulamalar› göz ard› etmememiz gerekmektedir.
Örne¤in eczac›lar, ticaret sicilindeki kay›tlar› devam etse dahi, eczac› odalar›na üye olmak- la, ticaret odalar›na veya ticaret ve sanayi odalar›na kay›t zorunlulu¤undan kurtulmaktad›r.
Bu bölümde bu konuya iliﬂkin kararlar› bulabileceksiniz. Bir di¤er istisnai uygulama da, ken- di yasalar› gere¤i ticari faaliyette bulunmalar› yasaklanm›ﬂ olan serbest muhasebeciler, ye- minli müﬂavirlerin kurduklar› ﬂirketleri ticaret sicilinde kay›tlar› devam etmesine ra¤men odalara kaydolmaya zorlanamayacaklar› hakk›ndad›r.
Bunun d›ﬂ›nda odalarda firmalar aras›ndaki anlaﬂmazl›klar›n genelde esnaf-tacir ayr›m›n- dan, odalarla kamu iktisadi teﬂebbüsleri aras›ndaki anlaﬂmazl›klar›n da genel olarak, kamu ik- tisadi teﬂebbüslerinin iﬂletme veya taﬂra teﬂkilatlar›ndan hangilerinin odalara kay›t zorunlulu-
¤u taﬂ›d›¤›, hangilerinin taﬂ›mad›¤› hususlar›nda ve son olarak da baz› hipermarketlerin ma- halli ma¤azalar›n›n ﬂube vasf›n› taﬂ›y›p taﬂ›mad›klar› konular›nda odaklaﬂt›¤›n› görmekteyiz.
Bu bölümde, an›lan konulara iliﬂkin kararlar›n de¤erlendirilmesi an›nda yard›mc› olabil- memiz için bu konular› aç›klamakta fayda görmekteyiz.
ESNAF TAC‹R AYRIMI
Bilindi¤i üzere, esnaf ve tacir ayr›m› kriterlerini belirleyen en son “Esnaf ve Küçük Sa- natkarlar ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyonu Kurulu Karar›” 11.06.2002 ta- rihli Resmi Gazete’de, bu kararda sözü edilen ve bu Kurulca tesbit ve yay›m› gereken “Es- naf ve Küçük Sanatkar kollar› Listesi”de 11.06.2002 tarihli Resmi Gazetede yay›nlanarak yürürlü¤e girmiﬂtir. Buna göre; koordinasyon kurulunca tesbit ve 11 no.lu karar›yla yay›n- lanan Esnaf ve Küçük Sanatkar kollar›na dahil olup da; Gelir Vergisinden muaf olanlar, ka- zançlar› götürü usülde vergilendirilenler, iﬂletme hesab›na göre defter tutanlardan, iktisadi faaliyeti nakdi sermayelerinde ziyade bedeni çal›ﬂmalar›na dayanan, kazançlar› ancak ge- çimlerini sa¤lamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usül Kanununun 177 inci madde- sinin birinci f›kras›n›n bir ve üç numaral› bentlerinde yeralan nakdi limitlerin yar›s›n›, iki nu- maral› bendinde yaz›l› nakdi limitin tamam›n› geçmeyenler, esnaf ve küçük sanatkar say›l- maktad›r.
Vergi Usül Kanunun 177 inci maddesinin birinci f›kras›nda yeralan limitler her y›l sonu de¤iﬂmekte olup, en son 2002 y›l› için;
1- Sat›n ald›klar› mallar› oldu¤u gibi veya iﬂledikten sonra satan ve y›ll›k al›mlar›n›n tuta- r› 25 milyar liray›, veya y›ll›k sat›ﬂlar› tutar› 36.5 milyar liray› aﬂmayanlar,
2- Birinci bentte yaz›l› olanlar d›ﬂ›ndaki iﬂlerle u¤raﬂ›p da bir y›l içinde elde ettikleri gay- risafi iﬂ has›lat› 26 milyar liray› aﬂmayanlar;
3- Bir ve ikinci bentlerde yaz›l› iﬂlerin birlikte yap›lmas› halinde ikinci bentte yaz›l› iﬂ ha- s›lat›n›n beﬂ kat› ile y›ll›k sat›ﬂ tutar›n›n toplam›, 25 milyar liray› aﬂmayanlar, özetle y›ll›k mal al›mlar›n›n tutar› 25 milyar, sat›ﬂlar›n›n tutar› 36.5 milyar liray› aﬂmayanlar, di¤er koﬂulla- r›n da tahakkuku ﬂart›yla esnaf ve küçük sanatkar, bu limitleri aﬂanlar ise tacir say›lmakta- d›r. 507 say›l› Kanunun 6. maddesi, “Belirleme Koordinasyon Kurulu ve Anlaﬂmazl›klar›
Çözümleme Komiteleri” baﬂl›kl› bölümün 4 ncü f›kras›nda; “Bu Kanuna tabi dernekler (es- naf odalar›) aras›nda veya bu dernekler (esnaf odalar›) ile 5590 say›l› Kanuna tabi odalar aras›nda üye kayd› zorunlulu¤u bak›m›ndan ç›kacak anlaﬂmazl›klar› çözümlemek üzere il ve ilçelerde üçer kiﬂiden oluﬂan komiteler kurulur. An›lan komite il mülki amirinin baﬂkanl›¤›n- da ilgili dernek (esnaf odas›) ve ticaret odas› (ticaret ve sanayi odas›)n›n birer temsilcisinden oluﬂur. Komite kararlar›na ilgililer taraf›ndan 10 gün içinde yetkili asliye hukuk mahkemesi nezdinde itiraz edilebilir. Mahkemenin karar› kesindir.” hükmü yer almaktad›r.
Bu bölümde; ﬁereflikoçhisar Asliye Hukuk Mahkemesi ile Konya 1 Asliye Hukuk Mah- kemesinin, komite kararlar›na vaki itiraz üzerine verdi¤i kararlar› bulacaks›n›z.
Yine bu bölümde; Ticaret Sicil Memurluklar›nca tescile davet olunmas›na ra¤men bu da- vete icabet edilmemesi nedeniyle, mahkeme karar›na dayan›larak yap›lan tescillere iliﬂkin muhtelif asliye hukuk mahkemelerinin kararlar› ile, bu tür ihtilaflar›n, mahkemelerce kara- ra ba¤lanmas› gerekti¤ini vurgulayan, Yarg›tay 11. Hukuk Dairesinin karar›n› göreceksiniz.
2. KAMU ‹KT‹SAD‹ TEﬁEBBÜSLER‹
5590 say›l› Kanunun, odalara kay›t zorunlulu¤unda olanlar› hükme ba¤layan 9 uncu maddesinin 2 inci f›kras›nda yer alan “iktisadi müesseseler” ibaresi ile hangi kurulﬂalar›n sasdedildi¤i konusunda da ço¤u kez tereddüt has›l oldu¤u, bu tür müesseseler ile bunlara ba¤l› kuruluﬂar›n kayd›nda anlaﬂmazl›klar ç›kt›¤› saptanmaktad›r. Türkiye Odalar ve Borsa- lar birli¤nin 13.4.1998 tarih, 7939 say›l›, odalara muhataf sirküleri ile konuya aç›kl›k geti- rilmiﬂ olmakla birliket, bu konuda yap›lan inceleme sonuçlar›n› bir kez daha belirtmekte fay- da görülmektedir.
Bilindi¤i üzere, 18.6.1984 tarihli Resmi Gazete’de neﬂredilen 233 say›l› Kanun hük- münde Kararname’de, “Kamu ‹ktisadi Teﬂebbüsü; iktisadi devlet teﬂekkülü ile kamu iktisa- di kuruluﬂlar›n›n ortak ad›d›r” denilmektedir.
Bu kuruluﬂlardan, iktisadi devlet teﬂekkülleri, ticari esaslara göre faaliyet göstermek üze- re kurulmuﬂ bulundu¤undan, bir baﬂka anlat›mla, kar amac› güttüklerinden, ticaret siciline ve odalar›m›za kay›t zorunlulu¤undad›rlar. ‹ktisadi devlet teﬂekküllerine ba¤l› müesseseler, iktisadi devlet teﬂekküllerine ba¤l› ortakl›klar ve iﬂtirakleri ile yine iktisadi devlet teﬂekkülle- rine ba¤l› iﬂletmelerin ticaret siciline ve odaya kay›t olmalar› zorunludur.
lara kaydolmak zorundad›rlar. Kamu iksitadi kuruluﬂlar›n›n müesseses, ba¤l› ortakl›k iﬂletme ve iﬂtirakleri de iktisadi devlet teﬂekküllerinde oldu¤u gibi ticaret siciline ve odalara kaydedi- leceklerdir. Taﬂra teﬂkilat›ndan, müstakil bilançosu tutulan, müstakil sermayesi bulunan bi- rimlerin ﬂube addedilmeleri ve bu nedenle ticaret siciline ve odalara kaydedilmeleri do¤al- d›r. Ancak, kamu iktisadi kuruluﬂlar›na ba¤l› iﬂletmelerin ve ilçelerde bulunan ve müstakil bi- lançosu ile sermayeleri bulunmayan birimlerinin (taﬂra teﬂkilat›n›n) ticari muamele yapma- lar›ndan çok, kamu hizmeti gördükleri söylenebilir. Bunlar›n kaydedilmelerinde ›srar olun- mamas› daha yerinde olur.
Her ne kadar Kamu ‹ktisadi teﬂebbüsleri kapsam›ndaki bir çok kuruluﬂ özelleﬂtirme kap- sam›na al›nm›ﬂ ise de, bunlar›n özelleﬂtirme iﬂlemleri sonuçlan›p, yeni statülerine kavuﬂma- lar› an›na kadar, yukar›daki aç›klamalar do¤rultusunda hareket edilmesi yerinde olacakt›r düﬂüncesindeyiz.
Bu bölümde yer alan kararlar›n aras›nda, adli yarg› mercilerinin (Asliye Hukuk Mahke- meleri ve Yarg›tay) kararlar›n›n yan›s›ra, bir k›s›m idari yarg› mercilerinin (‹dare Mahkeme- leri ve Dan›ﬂtay) kararlar› da yer almaktad›r.
Benzer konularda, görev ve yetki alanlar› farkl› iki ayr› yarg› mercii nas›l olup da karar verebilmektedir. Bu konuda zihinlerde belirebilecek ﬂüpheleri gidermek amac›yla aﬂa¤›daki aç›klamalar› vermekte fayda görüyoruz.
Ticaret siciline tescil için davet olunmas› üzerine, bu davetten imtina eden ﬂahs›n hük- men tesciline karar verecek merci, Mahalli Asliye Hukuk Mahkemesidir. Mahkemenin ve- rece¤i karar Yarg›tay nezdinde temyiz edilebilir. Dolay›s›yla bu konuda adli yarg›n›n yetki- si söz konusudur.
Esnaf-Tacir Belirleme Komiteleri kararlar›na karﬂ›, ilgililer taraf›ndan, mahalli Asliye Hu- kuk Mahkemesi nezdinde itiraz edilebilir ve Mahkemenin bu konuda verece¤i karar kesin- dir. Burada da adli yarg›n›n yetkisi bahse konu bulunmaktad›r.
Odalar›n resen kay›t, kay›t derecesini belirleme, resen kay›t silme gibi iﬂlemleri, odalar›n ka- mu kurumu niteli¤indeki hukuksal yap›lar›ndan dolay›, “‹dari ‹ﬂlem” vasf›nda olup, bu iﬂlemin yap›ld›¤› mahallin idare mahkemesi, bu kararlar›n temyiz mercii ise, Dan›ﬂtay olmaktad›r.
Konya ‹dare Mahkemesi, ‹zmir 3. ‹dare Mahkemesi, Sakarya ‹dare Mahkemesi, ‹stanbul 3. ‹dare Mahkemesinin muhtelif ihtilaflara iliﬂkin kararlar›, Dan›ﬂtay 8. Dairesi ile Dan›ﬂtay
‹dari Dava Daireleri Genel Kurulunun Kararlar›, an›lan konulara iliﬂkin kararlar olup, ayr›- ca Yarg›tay 11. Hukuk Dairesinin “Odan›n kay›t silme iﬂlemine karﬂ› aç›lacak davan›n gö- rülece¤i merciin idare mahkemesi oldu¤unu” öngören 1992/5716 Esas, 1993/5428 Ka- rar say›l› karar› son derece yerinde yaklaﬂ›mlar› içermektedir.
3- H‹PERMARKETLER‹N MAHALL‹ MA⁄AZALARI
Adli yarg›da genel kabul gören husus; kendi baﬂ›na ticari muamele yapan yerlerin ﬂube addedilmesi gerekti¤i, odalar›n ﬂube vas›flar›n› taﬂ›y›p taﬂ›mad›¤›n› de¤erlendirerek mahalli ma¤azalar› ticaret siciline ve odaya kaydedebilecekleri do¤rultusundad›r. Buna iliﬂkin emsal kararlar bölüm içinde verilmektedir.
Turgutlu
1. Asliye Ticaret Mahkemesi Esas No: 2000/61
Karar No: 2000/755(145)
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ: Davac› 14.02.2000 tarihli dilekçesinde; daval› ﬂirket TTK’nun 42. maddesi ve Ticaret Sicil Tüzü¤ünün 52. maddesi ve 5590 say›l› Kanunun 9.
maddesi hükümleri uyar›nca kendi baﬂ›na merkezi ad›na ticari muamele yapmak üzere ﬂu- be niteli¤ine haiz olarak açm›ﬂ bulunduklar› perakende sat›ﬂ ma¤azalar›n›n faaliyete geçtik- leri günden itibaren 15 gün içerisinde ticaret sicil memurlu¤una tescil ettirilmeleri gerekir- ken bu mecburiyeti yerine getirmedi¤ini, bu nedenle TTK’nun 42. ve 5590 say›l› Kanunun 9. f›kras› gere¤i ilgili iﬂletmenin ﬂube niteli¤inde haiz oldu¤unu tespiti ile TTK’nun 35. mad- desi hükümlerine göre tesciline karar verilmesini talep etmiﬂ duruﬂmada ayn› beyanlar› tek- rarlam›ﬂt›r.
Daval› vekilinin 14.3.2000 tarihli dilekçesinde; Turgutlu’da bulunan ma¤azan›n ﬂube niteli-
¤ini taﬂ›mad›¤›n›, merkezden ayr› müstakil ticari muamele yap›labilmesinin söz konusu olmad›-
¤›n›, bu nedenle yasal dayanaktan yoksun davan›n reddine karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Daval› ﬂirket kay›tlar› üzerinde gerekli inceleme yap›lm›ﬂ, bilirkiﬂiden rapor al›nm›ﬂt›r.
Talebin konusu ve tart›ﬂmal› olan husus daval›ya ait iﬂyerinin ticaret siciline tescilinin ge- rekip gerekmedi¤i hususudur. Sözkonusu iﬂyerinin ba¤›ms›z bir sermayesi ve muhasebesi- nin bulunmad›¤› anlaﬂ›lmaktad›r. Ba¤›ms›z bir ticari muamele yap›p yapmad›¤› ise, tart›ﬂ- mal›d›r. Savunma ve bilirkiﬂi söz konusu iﬂyerinde yap›lan sat›ﬂ iﬂleminin müstakil olmad›¤›
görüﬂü ile ticaret siciline tescilini gerekmedi¤ini savunmalarda, daval›y› ba¤l›yabilecek so- nuçlar›n ortaya ç›kmas›na bizzat bu sat›ﬂ iﬂlemi ile neden olabilecek olan (örne¤in, raf öm- rü dolan ürünün sat›lmas›) iﬂyerinin yapt›¤› bu iﬂlemin sonucu itibari ile ba¤›ms›z bir ticari muamele olarak kabul edilmesini gerektirece¤i düﬂüncesiyle talebin kabulüne karar vermek gerekmiﬂtir.
KARAR Yukar›da aç›klanan nedenlerle;
1 Daval› Tansaﬂ-‹zmir Büyükﬂehir Belediyesi ‹ç ve D›ﬂ Ticaret A.ﬁ. Ma¤azas›n›n TTK’nun 35. maddesi gere¤ince Turgutlu Ticaret Siciline Tesciline,
2- Peﬂin al›nan harc›n mahsubu ile yeniden harç al›nmas›na mahal olmad›¤›na,
3- Davac› taraf›ndan yap›lan 33.094.000.- TL. Mahkeme masraf›n›n daval›dan tahsili ile davac›ya verilmesine,
Yasa yolu aç›k olmak üzere verilen karar davac› temsilcisinin ve daval› vekilinin yüzlerine karﬂ› aç›kça okunup, usulen anlat›ld›. 05.05.2000
ÖZÜ: Tansaﬂ Ma¤azalar› ﬂube niteli¤inde- dir, Ticaret Siciline tescili gerekir.
Yarg›tay
Onbirinci Hukuk Dairesi Esas No: 2001/8679 Karar No: 2002/688
KARAR:
Taraflar aras›nda görülen davada Milas Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 10.7.2001 tarih ve 2001/395-539 say›l› karar›n Yarg›tay’ca incelenmesi duruﬂmal› olarak daval› ve- kili taraf›ndan istenmiﬂ olmakla, duruﬂma için belirlenen 29.1.2002 gün daval› avukat›
O¤uz Fikret ﬁahin gelip, davac› avukat› tebligata ra¤men gelmedi¤inden, temyiz dilekçesi- nin de süresinde verildi¤i anlaﬂ›ld›ktan ve duruﬂmada haz›r bulunan taraf avukat dinlenildik- ten sonra, duruﬂmal› iﬂlerin yo¤unlu¤u ve süre darl›¤›ndan ötürü iﬂin incelenerek karar ba¤- lanmas› ileriye b›rak›lm›ﬂt›. Dava dosyas› için Tetkik Hakimi Harun Kara taraf›ndan düzen- lenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruﬂma tutanaklar›
ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra iﬂin gere¤i görüﬂülüp, düﬂünüldü:
Davac› Ticaret Sicil memuru, Milas’ta ticari faaliyet gösteren daval›n›n 5590 say›l› Kanu- nun 9. maddesi gere¤ince Ticaret Siciline tescili zorunlu olup, daval›n›n yap›lan uyar›ya ra¤- men tescil iﬂlemini yerine getirmedi¤ini ileri sürerek, daval› iﬂletmenin re’sen siciline tescili- ni, TTK’nun 35/2. maddesine göre cezaland›r›lmas›n› talep ve dava etmiﬂtir.
Mahkemece, ibraz edilen delillere nazaran, daval›n›n Ticaret siciline kayd›n›n yap›lmas›
zorunlu iken Ticaret Sicil Tüzü¤ü’nün 40. maddesi gere¤ince uyar›ya ra¤men bu yükümlü- lü¤ünü yerine getirmedi¤i gerekçesi ile, davan›n kabulüne, daval›n›n Ticaret Sicili’ne re’sen tesciline, TTK.nun 35/2. maddesi gere¤ince takdiren 2.000.000 Lira para cezas› ile mah- kum edilmesine karar verilmiﬂtir.
Karar, daval› vekili taraf›ndan temyiz edilmiﬂtir.
1- Daval› vekili, TTK’nun 35/5. maddesi hükmü gere¤ince hükmolunan para cezas›n›
mahkeme veznesine yat›rmad›¤› veya ayn› miktarda teminat göstermedi¤i anlaﬂ›ld›¤›ndan daval› vekilinin para cezas› ile ilgili temyiz itirazlar›n›n reddine karar vermek gerekmiﬂtir.
2- Ancak, 5590 say›l› Ticaret ve Sanayi Odalar› Hakk›ndaki Kanunun 9. maddesini, 3 üncü f›kras›nda; bir merkeze ba¤l› oldu¤u halde müstakil bir sermayesi ve muhasebeci bu- lunan veya muhasebesi merkezde tutuldu¤u ve müstakil sermayesi olmad›¤› halde, kendi ba- ﬂ›na ticari muamele yapan yerlerin ﬂube say›laca¤› öngörülmüﬂtür.
Dava konu ma¤azan›n müstakil sermaye ve muhasebesinin olup olmad›¤› ve ﬂube niteli-
¤ini taﬂ›y›p taﬂ›mad›¤› saptanmadan karar verilemez. Bu durumda, üç kiﬂilik uzman bir bi- lirkiﬂi kurulu oluﬂturularak, daval› iﬂyerinin ticari defterlerinin incelenmesi ve sonucuna gö- re karar verilmesi gerekirken yaz›l› ﬂekilde hüküm tesisi do¤ru olmam›ﬂt›r.
ÖZÜ: Davaya konu ma¤azan›n müstakil sermaye ve muhasebesinin olup olmad›¤›
ve ﬂube niteli¤ini taﬂ›y›p taﬂ›mad›¤› saptan- madan karar verilemez. Bu durumda, üç kiﬂilik uzman bir bilirkiﬂi kurulu oluﬂturula- rak, daval› iﬂyerinin ticari defterlerinin in- celenmesi ve sonucuna göre karar verilme- si gerekirken yaz›l› ﬂekilde hüküm tesisi do¤ru de¤ildir.
SONUÇ: Yukar›da (1) nolu bentte yaz›l› nedenlerle daval› vekilinin hükmolunan para ce- zas› ile ilgili temyiz isteminin reddine, (2) nolu bentte aç›klanan nedenlerle karar›n daval› ya- rar›na BOZULMASINA, takdir edilen 250.000.000 Lira vekillik ücretinin davac›dan tahsi- li ile daval›ya verilmesine, ödedi¤i temyiz peﬂin harc›n iste¤i halinde temyiz edene iadesine, 31.01.2002 tarihinde oybirli¤iyle karar verildi.
Hayrabolu
Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 2001/93
Karar No: 2002/94
KARAR
Davac› vekilinin mahkememizde açt›¤› davan›n yap›lan aç›k yarg›lamas› sonunda, Dos- ya incelendi.
DAVACI ‹DD‹ASI: Hayrabolu Ticaret Sicil Memurlu¤u 13.1.2000 tarihli baﬂvurusuy- la Hayrabolu’da ticari faaliyet yürüten daval›ya 13.12.1999 tarihinde 7 günlük süre içinde ticari iﬂletmenin ticaret siciline kaydettirilmesini veya kaç›nma sebepleri varsa 7 gün içinde delilleri ile birlikte memurlu¤a bildirmesinin tebli¤ edildi¤ini, daval›n›n ticari iﬂletmesini sici- le kaydettirmedi¤i gibi kaç›nma sebeplerini de bildirmedi¤inden TCK 35/2. maddesine gö- re daval› ﬂirket aleyhinde karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Dava mahkememizin 2000/14 esas›na kay›tlan›p 01/05/2000 tarihinde 93 numara ile kabul karar verilmiﬂ, daval› ﬂirketin temyiz üzerine Yüksek Yarg›tay II. HD’nin 2000/9963 E., 2001/865 say›l› ilam›yla “iﬂyerinin TTK. 14. maddesi uyar›nca ba¤›ms›z bir ticari iﬂlet- me veya ﬂube niteli¤inin araﬂt›r›lmam›ﬂ olmas› sebebiyle bozularak eldeki 2001/93 Esasa kay›tlanm›ﬂt›r.
DAVALI SAVUNMASI: Daval› ﬂirket vekili vas›tas›yla Sicil Memurlu¤u yaz›lar›na yan›t verdiklerini, iﬂyerinin ba¤›ms›z sermaye ve muhasebesi olmay›p ﬂube ve ticari iﬂletme nite- li¤inde olmad›¤›ndan talebin reddini savunmuﬂtur.
DEL‹LLER VE GEREKÇE: Ticaret Sicil Memurlu¤unun davet yaz›s›n›n daval› ﬂirkete usulüne uygun ﬂekilde tebli¤ edildi¤i, vergi dairesi yan›t›ndan ﬂirketin Hayrabolu’da (kiradan dolay› stopaj vergisi yükümlüsü oldu¤u anlaﬂ›lm›ﬂ daval› ﬂirkete ait ticaret sicili kay›tlar› ge- tirtilip, temsilcileri talimatla dinlenmiﬂler, tan›klar dinlenmiﬂ G›da ihtiyaç maddeleri sat›ﬂ ye- ri olan iﬂyerinde keﬂif yap›lm›ﬂ, defter ve fatura- makbuz gibi belgeleri incelenmiﬂ mali mü- ﬂavir bilirkiﬂiden rapor al›nm›ﬂt›r.
‹ﬂyerinde sat›ﬂ› yap›lan mallar›n daval› ﬂirket merkezinde temin edilip iﬂyerine gönderildi-
¤i iﬂyerinin vergi yükümlülü¤ü olmay›p daval› ﬂirketin (ka¤›thane) vergi dairesi kurumlar ver- gisi yükümlüsü oldu¤u, iﬂyerinde ayr› bir muhasebe ve y›l sonu bilançosunun düzenlemedi-
¤i belirtilen olaya ve dosyaya uygunlu¤u sebebiyle itibar edilip TTY. 14. maddesinde anla- t›lan ﬂekilde ba¤›ms›z ticari iﬂletme ve ﬂube olmad›¤› anlaﬂ›lmakla talebin reddine karar ver- mek gerekmiﬂtir.
ÖZÜ: Vergi yükümlüsü olmayan, ayr› bir muhasebesi ve bilançosu bulunmayan iﬂlet- me ﬂube vasf›nda de¤ildir.
HÜKÜM: Davan›n REDD‹NE
1- Yarg›lama giderlerinin davac› üzerinde b›rak›lmas›na, 2- Red harc› 4.960.000 liran›n davac›dan al›nmas›na
3- Davac› kendisini vekille temsil ettirdi¤inden Av. Ücret tarifesine göre hesap edilen 175.000.000 liran›n davac›dan al›n›p daval›ya verilmesine
Dair taraf vekillerinin yüzüne karﬂ› yasa yolu aç›k olmak üzere verilen karar aç›kça okunup usulen anlat›ld›. 29.03.2002
Erdek
Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 2001/93
Karar No: 2002/94
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ: Davac› Ticaret Sicil Memurlu¤u Mahkememize verdi¤i 6.7.2000 tarihli dilekçesi ile daval›n›n Erdek ‹lçesi’nde ﬁok Migros T.A.ﬁ. Erdek sat›ﬂ ma-
¤azas› ünvan› ile ticari faaliyette bulundu¤unu, tesbit raporunun 13.6.2000 tarih 605/37 say›l› yaz›lar›nn› 16.6.2000 tarihinde daval›ya tebli¤ edildi¤ini daval› ﬂirketin bu tebligat ne- deni ile itiraz ettiklerini bu yaz›s›n›n incelenerek 27.6.2000 tarih 6000/55 say›l› yaz›lar› ile TTK 42. maddesi uyar›nca tescil iﬂleminin yap›lmas›n› talep ve dava etmiﬂtir.
Daval›ya usulüne uygun tebligat tebli¤ edilmiﬂ daval› yetkili mahkememize verdi¤i cevap- ta Ertek’te faaliyet gösteren ﬁok ma¤azas›n›n ﬂube niteli¤inde olmad›¤n› merkezinin ‹stan- bul oldu¤unu, müstakil sermayesi olmad›¤›n›, ma¤azaya ait ticari defterler bulunmad›¤›n›, günlük has›latlar›n›n ‹ﬂ Bankas› kanal› ile iﬂ bankas›na gönderildi¤ini, Erdek ilçesindeki bu ﬂok ma¤azas›n›n tek baﬂ›na karar alma ve uygulama yetkisinin bulunmad›¤›n›, sat›ﬂ fiyatla- r›n›n dahi genel müdürlükçe belirlendi¤ini, ma¤azan›n tüm iﬂlemlerinin genel merkezce yü- rütüldü¤ünü genel merkezin Migros Türk A.ﬁ. olarak ‹stanbul ticaret sicili nezdinde 5335804662 sicil numaras› ile ‹stanbul Ticaret Odas›na kay›tl› oldu¤unu aidatlar›n› munta- zam ödedi¤ini, Türk Ticaret Sicil Kanununda 5590 say›l› Kanunun 9/3. maddesinde ﬂube- nin “bir merkeze ba¤l› oldu¤u halde müstakil sermayesi ve müstakil muhasebesi bulunan ve- ya muhasebesi merkezde tutuldu¤u ve müstakil sermayesi olmad›¤› halde kendi baﬂ›na tica- ri muamele yapan yerler ﬂube addolunur” hükmü uyar›nca Erdek’teki iﬂ yerinin ﬁube olma- d›¤›n›, ayn› nitelikte Gaziantep’teki ﬁok Ma¤azas› ile ilgili olarak aç›lan davan›n reddine ka- rar verildi¤ini, bu nedenle mahkemece’de davac›n›n talebinin reddine karar verilmesini ta- lep etmiﬂtir.
Erdek vergi dairesine ve Belediye Baﬂkanl›¤›na yaz›lan müzekkerelere cevap verilmiﬂ Er- dek ilçesi’ndeki iﬂ yerinin Migros Türk A.ﬁ. ad› alt›na 20.7.2000 tarihinde hipermarket ruhsat› ald›¤›n›, 621.002.4930 vergi numaras› ile Migros Türk A.ﬁ. olarak vergi dairesin- de kayd› bulundu¤unun bildirildi¤i görülmüﬂtür.
Migros A.ﬁ.’nin ‹stanbul’daki merkezine yaz›lan müzekkereye verilen cevapta Erdek ilçe- sindeki ﬁok ma¤azas›n›n kendi baﬂ›na muamele, al›m sat›m yapmad›¤›, al›ﬂlar›n›n merkez kanalla yap›ld›¤›, bu nedenle Migros ma¤azas›n›n sat›ﬂ ma¤azas› oldu¤u ﬂube vasf›n› taﬂ›ma- d›¤› nedeni ile davan›n reddine karar verilmesi gerekti¤i sonuç ve kanaat›na var›lm›ﬂt›r.
ÖZÜ: Migros ﬁok Ma¤azas› (Erdek) tek baﬂ›na al›m sat›m yapmad›¤›ndan ﬂube vasf›nda de¤ildir.
KARAR: Neden ve kan›tlar› yukar›da aç›kland›¤› üzere, 1-Davan›n Reddine,
2- Davac› taraf›ndan yap›lan giderlerin üzerinde b›rak›lmas›na, 3- Harç peﬂin al›nd›¤›ndan yeniden al›nmas›na yer olmad›¤›na,
4- Dava tarihinde geçerli avukatl›k ücret tarifesi uyar›nca daval› vekili lehine hesap edi- len 676.500.000 Lira avukatl›k bedelinin davac›dan al›n›p daval›ya verilmesine dair verilen karar davac› ile daval› vekilinin yüzlerine karﬂ› yasal yollar aç›k olmak üzere aç›kça okunup anlat›ld›. 12.09.2000
Tavas
Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1996/301
Karar No: 1998/31
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ: Davac› Kale Esnaf ve Sanatkarlar Odas› Baﬂkanl›¤›ndan Baﬂ- kan Mehmet Cemil Erdem Mahkememize vermiﬂ oldu¤u 14.10.1996 havale tarihli dilek- çesi ile Tavas Belirleme Koordinasyon kurulunun 4.10.1996 tarihli 1 ve 5 say›l› kararlar›
ile TTK.nun 17. maddesine göre bedeni çal›ﬂmalar›ndan ziyade sermayelerine dayanan iﬂ- leri ve Vergi Usül Kanunun 177. maddesinin 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan nakti limit- lerini aﬂmalar› sebebi ile Tacir say›lmalar›na karar verildi¤ini, TTK 177. maddesine göre bir kimsenin esnaf olabilmesi için sabit veya gezici olarak ticari faaliyet göstermesi, yahut sanat icra etmesi gerekti¤ini, TTK.nun 14. maddesine göre de Tacir olabilmesi için ticari faaliyet gösterebilece¤i bir iﬂletmeye sahip olmas› gerekti¤ini, bu durumda esnaf ve tacir ta- n›mlar›n›n birbirleri ile çeliﬂti¤ini, her iki durumda da kiﬂilerin ticari faaliyet göstermesinin baz olarak al›nd›¤›n›, buna göre Oda üyesi ...ve ...’nun Koordinasyon Kurulu Kara- r›na göre sadece tacir de¤il ayn› zamanda esnaf niteli¤i de taﬂ›makta oldu¤unu, VUK.nun 177. maddesi de dikkate al›nd›¤›nda... ve...’nun esnaf say›lmas› gerekti¤ini, bu ﬂah›slar›n 1995 y›l› sat›ﬂlar›nda bu limiteleri aﬂmad›klar›n›n anlaﬂ›ld›¤›n›, bu nedenle Koor- dinasyon Kurulunun alm›ﬂ oldu¤u 4.10.1996 tarih ve 1 ve 5 say›l› kararlar›n iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiﬂtir.
Mahkememizce dava dilekçesi ve duruﬂma günü daval›lara tebli¤ edilmiﬂ taraflar›n gös- terdikleri deliller toplanm›ﬂt›r.
Daval› Tavas Ticaret Odas› Baﬂkanl›¤› dosyaya ibraz etmiﬂ oldu¤u 22.11.1996 havale tarihli dilekçeleri ile Koordinasyon Kurulunca verilen karar›n yerinde oldu¤unu belirtmiﬂ ce- vap dilekçesinde Esnaf ve Tacir olman›n ﬂartlar›n› ve k›staslar›n› irdeleyen dilekçesini Mah- kemeye ibarz etmiﬂ, ad› geçen ﬂah›slar›n Tacir s›fat› taﬂ›d›klar›n› bu nedenle davan›n reddi- ne karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Mahkememizce ... ve... vergi beyannameleri, dosyaya getirilmiﬂ, Kale Asliye Hukuk Mahkemesince ... ve...’nun iﬂyerinde keﬂif yapt›r›lm›ﬂ,... ve...’nun kay›tlar›, muhasebe iﬂlemleri, üzerinde bilikiﬂi incelemesi yapt›r›lm›ﬂt›r.
Bilirkiﬂi Ramazan Kalli taraf›ndan ... ve...’un kay›tlar› ve iﬂyeri incelenmiﬂ olup bilirkiﬂi raporunu dosyaya ibraz etmiﬂtir. Mali Müﬂavir olan bilirkiﬂi raporunda ... ve ...’nun TTK.nun 17. maddesine göre Esnaf say›lmalar› gerekti¤ine iliﬂkin raporunu dos- yaya ibraz etmiﬂtir.
Bilirkiﬂi raporunun yetersiz oluﬂu ve bilirkiﬂi raporuna itiraz edilmesi üzerine Mahkeme- mizce dosya Ankara Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilerek Ankara Üniversite-
ÖZÜ: Bir iﬂletmeyi k›smen dahi kendi ad›- na iﬂleten ve kazanc› VUK 177 inci mad- desinde öngörülen limitlerden birini aﬂan kiﬂiler tacir say›l›r.
si Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku kürsüsünden seçilen bilirkiﬂi Doç. Dr. A. Kürﬂat Ünal’a dosya tevdii edilmiﬂ, bilirkiﬂi dosyaya ibraz etmiﬂ oldu¤u gerekçeli raporunda Türk Ticaret Kanunun, Vergi Usul Kanunu ve ilgili mevzuat irdelenmek suretiyle rapor tanzim edilmiﬂ, raporda netice olarak... ve...’nun Tacir say›lmalar› gerekti¤i sonuç ve kanaatine ulaﬂ›l- m›ﬂt›r.
Davac› vekili taraf›ndan bilirkiﬂi Doç. Dr. A. Kürﬂat Ünal taraf›ndan düzenlenen rapora itiraz edilmiﬂse de keﬂif s›ras›nda dinlenen bilirkiﬂi Ramazan Kalli’nin mali müﬂavir olup bi- lirkiﬂinin tespitlerinin al›m ve sat›mlar› da de¤erlendirilmek suretiyle TTK.nun ve ilgili yasa- lar uyar›nca ... ve...’nun tacir say›l›p say›lmayacaklar› hususunda yeterli incele- me ve irdeleme yap›ld›¤›ndan ve Hukukçu Bilirkiﬂi taraf›ndan düzenlenen raporun yeterli bulundu¤u sonuç ve kanaatine var›ld›¤›ndan Mahkememizce yeniden bilirkiﬂi incelenmesi yapt›r›lmas›na gerek görülmemiﬂtir.
Dosyaya getirtilen tüm belgeler, bilirkiﬂi raporlar›n›n de¤erlendirilmesi sonucunda Esnaf say›lmas› gerekti¤i belirtilen ... ve...’nin VUK.177. maddesinde sat›n ald›klar› malla- r› oldu¤u gibi veya iﬂledikten sonra sat›ﬂ ve y›ll›k al›mlarn›n› tutar› 1 (bir) milyar 500 milyon liary› aﬂanlar tacir say›l›r s›n›r›n›n alt›nda ise de tacir say›lmak için VUK. 177. maddesinde her iki ﬂart›n bir arada aranmas› zorunlu bulunmamaktad›r. Di¤er bir anlat›mla bir kimsenin tacir say›lmas› için hem y›ll›k al›mlar›n›n tutar›n›n bir milyar beﬂyüzden fazla olmas› ﬂart ko- ﬂulmamaﬂt›r. Yasada y›ll›k al›mlar›n›n tutar›n›n 1 milyar 500 milyon liray› aﬂanlar veya sa- t›ﬂlar›n›n tutar› bir milyar sekizyüz milyon liray› aﬂanlar›n tacir say›lacaklar› belirtilmiﬂtir. Di-
¤er taraftan bir kimsenin tacir say›labilmesi için TTK.14./1. maddesi uyar›nca bir ticari iﬂ- letmeyi k›smen dahi olsa kendi ad›na iﬂletmesi gerekmekte olup, bir gerçek kiﬂinin tacir sa- y›labilmesi için bir ticari iﬂletmenin bulunmas› ve bu ticari iﬂletmeyi k›smen dahi olsa kendi ad›na iﬂletmesi gereklidir. Kanunun gerekçesinde k›smen dahi olsa ibaresinin adi ﬂirket va- s›tas› ile iﬂletilen ticari iﬂletmelerden adi ﬂirket ortaklar›n›n tacir say›lmas›n›n mümkün k›l- mak amac› ile maddeye konuldu¤u anlaﬂ›lmaktad›r. ... ve...’da gelir sa¤lamay› hedef tutan, devaml› olan ve faaliyetleri Esnaf faaliyeti s›n›rlar›n› aﬂan bir iﬂletme iﬂlettikleri anla- ﬂ›ld›¤›ndan ve bu ticari iﬂletmeyi k›smen dahi olsa kendi adlar›na iﬂletmeleri sebebi ile tacir say›lmalar› gerekti¤i sonuç ve kanaatine var›lm›ﬂ davac›n›n yerinde görülmeyen davas›n›n reddine karar vermek gerekmiﬂ ve mahkememizce aﬂa¤›daki ﬂekilde hüküm kurulmuﬂtur.
KARAR: Gerekçesi yukar›da aç›kland›¤› üzere;
1- Davac›n›n ispatlanamayan davas›n›n REDD‹NE,
2- Peﬂin al›nan harc›n mahsubu ile bakiye al›nmas› gereken 524.900.TL. harc›n davac›
Mehmet Cemil Erdem’den al›nmas›na
3- Daval› taraf›ndan yap›lan 11 milyon TL. yarg›lama giderinin davac›dan al›narak dava- l› Tavas Ticaret Odas› Baﬂkanl›¤›na verilmesine,
Yarg›tay
Onbirinci Hukuk Dairesi Esas No: 2000/9963 Karar No: 2001/865
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ: Taraflar aras›nda görülen davada Hayrabolu Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 1.5.2000 tarih ve 2000/4-93 say›l› karar›n Yarg›tay’ca incelenme- si daval› vekili taraf›ndan istenmiﬂ ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildi¤i anlaﬂ›lm›ﬂ ol- makla, dava dosyas› için Tetkik Hakimi Verda Çiçekli taraf›ndan düzenlenen rapor dinlen- dikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruﬂma tutanaklar› ve tüm belgeler oku- nup, incelendikten sonra iﬂin gere¤i görüﬂülüp, düﬂünüldü:
Davac› temsilcisi, daval› ﬂirketin Hayrabolu ilçesinde market açt›¤›n› ve TTK’nun 32.
maddesi uyar›nca, kendilerine yap›lan uyar›ya karﬂ›n verilen süre içerisinde ticari iﬂletmeye ticaret siciline tescil ettirmedi¤ini ve tescilden imtina sebeplerini aç›k ve etrafl› biçimde bil- dirmedi¤ini ileri sürerek, TTK’nun 35/2. maddesi uyar›nca, daval›n›n cezaland›r›lmas›n› ta- lep ve dava etmiﬂtir.
Daval› vekili, müvekkilinin B‹M Birleﬂik Ma¤azalar A.ﬁ. ad› alt›nda market iﬂletmecili¤i yapt›¤›n›, merkezinin ‹stanbul’da olup, ticaret siciline kay›tl› oldu¤unu, Hayrabolu ilçesinde- ki marketin ayr› bir sermayesi ve muhasebesi bulunmad›¤›n› savunarak, davan›n reddini is- temiﬂtir.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kan›tlara göre, daval› ﬂirketin Hayrabolu’da ti- cari faaliyetini sürdürdü¤ü, TTK’nun 35. maddesi uyar›nca faaliyette bulundu¤u yerdeki Ti- caret Sicil Memurlu¤una kaydettirmesi gerekti¤i, nitekim Ticaret Sanayi Odalar›, Ziraat Odalar›, Sanayi Odalar›, Deniz Ticaret odalar›, Ticaret Borsalar›, Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odalar› ve Ticaret Borsalar› Kanunu’nun 9. maddesinde, bir merkeze ba¤l›
olarak müstakil olarak faaliyette bulunan ﬂubelerin bulunduklar› yerine Ticaret Siciline kay›t yapt›rmalar›n› öngörüldü¤ünün anlaﬂ›ld›¤›, TTK’nun 35/2. maddesi uyar›nca, daval›n›n 25.000.000 TL para cezas›yla cezaland›r›lmas›na karar verilmiﬂtir.
Karar› daval› vekili temyiz etmiﬂtir.
Dava, TTK’nun 35/2. maddesi uyar›nca, yap›lan ihtara karﬂ›n ticari iﬂletmeyi ticaret si- ciline tescil etmeyen ve gerekçelerini de, belirtilen sürede bildirmeyen daval›n›n cezaland›- r›lmas› istemine iliﬂkindir.
Daval› vekili, dava konusu iﬂyerinin (marketin) ayr› bir sermayesi ve ba¤›ms›z bir muha- sebesi bulunmad›¤›n›, dolay›s›yla müstakil bir ticari iﬂletme olmad›¤›n› savunmuﬂtur.
Bu durumda mahkemece, dava konusu yerin (marketin) TTK’nun 14. mad- desi uyar›nca, ba¤›ms›z bir ticari iﬂletme veya ﬂube niteli¤i olup olmad›¤› araﬂ- t›r›lmak gerekir. ﬁayet bu inceleme sonucunda, daval› yerin ticari iﬂletme niteli¤i taﬂ›d›¤›
ÖZÜ: Mahkemece dava konusu yerin (marketin) TTK’nun 14. maddesi uyar›s›n- ca ba¤›ms›z bir ticari iﬂletme veya ﬂube ni- teli¤i olup olmad›¤› araﬂt›r›lmas› gerekir.
anlaﬂ›l›rsa, o zaman tescil istemi bulunmasa bile, daval› iﬂyerinin ticaret siciline kay›t olun- mas› gerekti¤i gibi, daval›n›n Yasa’da öngörülen para cezas› ile cezaland›r›lmas›na karar ve- rilmesi gerekirken, bu konuda yeterli bir araﬂt›rma ve inceleme yap›lmadan, yaz›l› ﬂekilde hüküm kurulmas› do¤ru görülmemiﬂ ve karar›n bu nedenle bozulmas› gerekmiﬂtir.
SONUÇ: Yukar›da aç›klanan nedenlerle, karar›n daval› yarar›na BOZULMASINA, öde- di¤i temyiz peﬂin harc›n iste¤i halinde temyiz edene iadesine, 5.2.2001 tarihinde oybirli¤iy- le karar verildi.
Antalya
2. ‹dare Mahkemesi Esas No: 2000/1119 Karar No: 2002/55
KARAR
TÜRK M‹LLET‹ ADINA
Karar veren Antalya 2. ‹dare Mahkemesince dava dosyas› incelenerek iﬂin gere¤i görü- ﬂüldü:
Dava, Kumluca Belediyesi Elektrik Su ‹ﬂletmesinin fesh edildi¤inden oda kay›t ve aidat borçlar›n›n silinmesi hususundaki baﬂvurusunun reddine iliﬂkin 24.8.2000 gün ve 6130 sa- y›l› iﬂlemin iptali istemiyle aç›lm›ﬂt›r.
5590 say›l› Ticaret Sanayi Odalar›, Ticaret Odalar›, Sanayi Odalar›, Deniz Ticaret Oda- lar›, Ticaret Borsalar› ve Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odalar› ve Ticaret Borsala- r› Birli¤i Kanunu’nun 9/2. maddesinde “Sermayesinin tamam› Devlete ve Özel ‹darelere veya belediyelere veya bunlar›n ortakl›¤›na ait olan iktisadi müesseselerle bunlar›n ﬂubeleri, özel kanun veya sözleﬂme ile kurulmuﬂ olup, Devletin ve Özel ‹darelerin veya belediyenin iﬂtiraki bulunan tüzel kiﬂili¤i haiz müesseseler veya bunlar›n ﬂubeleri ve fabrikalar› bulunduk- lar› yerlerin odalar›na kaydolunmaya mecburdurlar” hükmü, 25. maddesinde de üyenin odaya kayd› s›ras›nda ödemekle zorunlu oldu¤u ücrete-kay›t ücreti ve her y›l için ödeyece-
¤i aidata da y›ll›k aidat denildi¤i y›ll›k aidat›n her y›l›n May›s ve Ekim aylar›nda iki eﬂit tak- sitle ödenece¤i, y›l içinde kaydedilenlerin kay›t ücreti ile önceki y›ldan itibaren geçerli ola- rak kaydedilmesi gerekenlerin kay›t ücretlerinin ve y›ll›k aidatlar›n›n kendilerine tebli¤ tari- hinden itibaren bir ay içinde ödenece¤i, bu müddetler içinde ödenmeyen kay›t ücreti ve y›l- l›k aidatlar için 6183 say›l› Kanun uyar›nca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zamm›
tahakkuk ettirilerek kay›t ücreti veya y›ll›k aidat ile birlikte tahsil edilece¤i hükmü yer alm›ﬂ- t›r. Yine Ticaret Sicili Tüzü¤ünün 12. maddesinde sicil memurundan harca tabi herhangi bir istekte bulunan yahut bir örnek isteyen kimsenin kanuni harç ödemedikçe iste¤i üzerin- de hiçbir muamele yap›lamayaca¤› 38. maddesinin son f›kras›nda Kanun veya Tüzükte baﬂ- ka bir hüküm bulunmad›kça bir kayd›n de¤iﬂtirilmesi veya silinmesi muamelesinin tescil hak- k›ndaki hükümlere tabi oldu¤u ve son olarak Muamelat Yönetmeli¤inin 23. maddesinde de üyelerin ticaret sicilindeki kay›tlar›n›n terkinini bildiren Ticaret Sicili Gazetesini ibraz sure- tiyle mensup bulunduklar› oda veya ajanl›klardan yaz›l› olarak kay›tlar›n›n silinmesi iste¤in- de bulunabilecekleri, bu takdirde Ticaret Sicilinin mesnedi olan muamelelerin tamamen ve- ya k›smen sona erece¤i veya ortadan kalkarsa odadaki kay›tlar›n›n da tamamen veya k›s- men silinece¤i hükmü yer alm›ﬂt›r.
Dosyan›n incelenmesinden, Kumluca Belediyesi Elektrik Su ‹ﬂletmesinin 1983 y›l›nda Elektrik Bölümünün T.E.K. Antalya Bölge Müdürlü¤üne, Su Bölümünün de Belediye Say-
ÖZÜ: ‹ﬂletmenin ticari faaliyeti sona erse dahi, oda kayd›n›n silinmesi için önce ticaret sicili kayd›n›n terkini gerekir.
manl›¤›na devredilerek feshedilmesi sonucunda, Belediyenin, 11.1.1984 günlü baﬂvurusu ile iﬂletmenin feshedilmiﬂ olmas›ndan dolay› oda üyeli¤i kayd›n›n da silinmesi istemiyle Ti- caret Sicil Memurlu¤una baﬂvuruda bulundu¤u, an›lan memurlu¤un 9.3.1984 günlü yaz›s›
ile Belediyeden 1.500 Lira tutar›ndaki kay›t silme harc›n›n yat›r›lmas›n›n, ve ilan metninin al›nmas›n›n istenildi¤i, fakat Belediyece bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi üzerine üyeli¤in sona erdirilmesi yolunda bir iﬂlem yap›lmad›¤› 12.3.1998 tarihinde Belediyenin tekrar yapm›ﬂ oldu¤u baﬂvuru ile iﬂletmenin feshedilmiﬂ olmas›ndan dolay› tahakkuk ettiri- len aidatlar›n iptalinin istenildi¤i, bu isteme karﬂ›l›k daval› idarece verilen 26.3.1998 günlü yan›tla kayd›n silinmesine dair 1984 y›l›nda istenen harc›n yat›r›lmad›¤›ndan kayd›n silin- medi¤i, 7.264.000 Lira kay›t silme harc› ile ilan bedelinin ve 70.000.000 Lira tutar›ndaki oda aidat›n›n ödenmesi halinde kayd›n silinece¤inin bildirildi¤i, bu iﬂlem üzerine davac› Be- lediye taraf›ndan sadece kay›t silme harc›n›n yat›r›lmas› sonucunda, belediyenin oda aidat›- n› da yat›rmas› konusunda Ticaret Odas›nca 27.45.1998 tarihinde tekrar uyar›ld›¤›, bu uya- r›ya ra¤men ödenmemeye devam eden aidat borcunun ödenmesine iliﬂkin Belediyeye gön- derilen 3.8.2000 günlü ihtarnameye karﬂ›l›k Belediye taraf›ndan, iﬂletmenin feshedildi¤in- den bahisle aidat al›nmamas› gerekti¤i iddias› ile itiraz edildi¤i, bu itiraz›n 5590 say›l› Kanu- nun 25. maddesi gere¤ince reddedilmesi üzerine bak›lan davan›n aç›ld›¤› anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
Yukar›da an›lan mevzuat hükümlerinin birlikte de¤erlendirilmesinden biri ticari iﬂletme- nin tacir s›fat›n›n Ticaret Siciline tescil ve ilan ile kazan›laca¤› ve yine ayn› yöntemle sona erdirilece¤i, bu tescil iﬂlemlerinin de belli bir bedeli içeren harç karﬂ›l›¤›nda tesis edilece¤i- nin anlaﬂ›ld›¤›, dava konusu olayda ise 1982 y›l›nda Ticaret siciline tescil ve ilan ile tacir s›- fat› kazanan ve bu arada Ticaret ve Sanayi Odas› üyesi olan davac› Belediye ‹ﬂletmesinin üyeli¤inin sona erdirilmesi için öncelikle tacir niteli¤ini kaybetmesi, bunun içinde Ticaret Si- cilinden kayd›n›n silinmesi gerekti¤i halde, bu iﬂlemler için ödenmesi zorunlu koﬂulan har- c›n yat›r›lmamas› nedeniyle herhangi bir iﬂlem yap›lmayarak üyeli¤in resmi olarak devam ettirildi¤i, bu durumda da her ne kadar fiilen bir iﬂletmenin varl›¤›ndan ve faaliyetinden söz edilememekte ise de mevzuat gere¤i devam edegelen tacir s›fat› ve üyeli¤i konumundan ötürü sözkonusu iﬂletmenin aidat ödemekle yükümlü olaca¤› tart›ﬂmas›z olaca¤›ndan, daval›
idarece tesis edilen iﬂlemde hukuka ayk›r›l›k bulunmamaktad›r.
Aç›klanan nedenlerle, davan›n reddine, aﬂa¤›da dökümü yap›lan 21.990.000 Lira yar- g›lama giderinin davac› üzerinde b›rak›lmas›na, 140.000.000 Lira vekalet ücretinin davac›- dan al›narak daval› idareye verilmesine, peﬂin al›nan posta ücretinden artan k›sm›n istemi halinde davac›ya iadesine 17.1.2002 gününde oybirli¤i ile karar verildi.
Manisa
‹dare Mahkemesi Esas No: 1997/732 Karar No: 1999/131
KARAR
TÜRK M‹LLET‹ ADINA
Hüküm veren Manisa ‹dare Mahkemesince duruﬂma için önceden saptanan 2.6.1998 gününde yap›lan bildirim üzerine davac› vekili Av. Mehmet Öztuna ile daval› idare vekili Av.
Sevgi Tetiker’in haz›r bulunduklar› görülmekle, huzurdaki taraflara usulüne uygun olarak söz verilip dinlenildikten ve ara karar› cevab› al›nd›ktan sonra iﬂin gere¤i görüﬂüldü;
Dava, davac› ﬂirket yetkililerinin Akhisar’da bulunan irtibat bürolar› nedeniyle odaya kay- dedilmelerine iliﬂkin iﬂlem ile üyelik aidat› ve gecikme zamm› istenilmesine yönelik iﬂlemin iptaline hükmedilmesi istemelerinden ibarettir.
5590 say›l› Ticaret ve Sanayi Odalar›, Ticaret Odalar›, sanayi Odalar›, Deniz Ticaret Odalar› ve Ticaret Borsalar› ve Türkiye Ticaret, sanayi, Deniz Ticaret Odalar› ve Ticaret Borsalar› Birli¤i Kanunu’nun 9. maddesinde; Ticaret siciline kay›tl› tacir ve bu kanuna gö- re sanayici s›fat›n› haiz tüm gerçek ve tüzel kiﬂilerle ﬂubeleri ve fabrikalar› bulunduklar› ye- rin bu kanun gere¤ince mensup olacaklar› odalar›na veya ajanl›klar›na kaydolunmaya mec- burdurlar.” hükmü mevcuttur.
Dava dosyas›n›n incelenmesinden, ...isimli ﬂahs›n 19.12.1998 tarihinde davac› ﬂir- ketin Akhisar ilçesinde irtibat bürosu açt›¤›ndan bahisle oda kayd›n›n yap›lmas›n› talep etti-
¤i, ﬂirket merkezinin ‹zmir ilinde bulundu¤u, 30.11.1998 günlü 5 say›l› karar ile tütün al›m yeri olarak kullan›lmak amac›yla Akhisar’da irtibat bürosu aç›lmas›na davac› ﬂirket yönetim kurulunca karar verildi¤i, oda aidatlar›n›n 1996 y›l›na kadar ödendi¤i, sonuçta dava konu- su iﬂlemlerin tesis edildi¤i anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
Bu durumda davac› ﬂirket yönetim kurulunca aç›kça tütün al›m yeri amac›yla irtibat bü- rosu kurulmas›n›n kararlaﬂt›r›lm›ﬂ olmas› karﬂ›s›nda iﬂyerini an›lan madde kapsam› haricin- de kabule hukuken olanak yoktur.
Ayr›ca odaya kayd› zorunlu bulunan iﬂyeri nedeniyle oda aidat› ve gecikme zamm› talep edilmesinde de mevzuata ayk›r›l›k bulunmamaktad›r.
Aç›klanan nedenlerle davan›n REDD‹NE, yarg›lama giderlerinin davac› ﬂirket üzerinde b›- rak›lmas›na, 17.000.000 Lira vekalet ücretinin davac› ﬂirketten al›narak daval› idareye ödenmesine, artan posta giderinin istem halinde davac›ya geri verilmesine 4.3.1999 gününde oybirli¤i ile karar verildi.
ÖZÜ: ‹rtibat bürosunda tütün al›m›
yap›ld›¤›ndan ﬂube olarak kabulü gerekir.
NOT: Bu karar Dan›ﬂtay 8. Dairesinin 3.5.2001 tarih, 1999/3547 E, 2001/2056 K. Say›l› karar›yla onay- lanarak kesinleﬂmiﬂtir.
Do¤anhisar
Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1999/77
Karar No: 1999/115
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ: Davac› Do¤anhisar Ticaret Sicil Memurlu¤unun 13.8.1999 havale tarihli dilekçesi ile daval› Do¤anhisar ilçesi Ç›naroba Kasabas›ndan...”›n nakliyeci- lik yapt›¤›n› ve ticaret siciline kayd›n› yapt›rmad›¤›n› bildirerek ad› geçenin ticaret siciline kayd›n›n yapt›r›lmas›na karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Öncelikle daval›n›n ünvan›n›n tesbiti gerekir;
TTK’nun 14. maddesinde esnaflar, 17b. Maddesindetacirin tarifi belirtilmiﬂtir.
Bu nedenle Mal Müdürlü¤ünün cevab› yaz›s› gözönüne al›narak daval›...’›n nakliyece- lik iﬂinden dolay› vergi mükellefi oldu¤u, 1998 y›l›na ait matrah›n› bildirdi¤i, Esnaf ve Sa- natkarlar Odas›nda ise kayd›n›n olmad›¤› anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
Daval›n›n tacir oldu¤u kanaatine var›larak davac›n›n davas›n›n kabulüne karar vermek so- nuç ve kanaatine var›lm›ﬂ ve aﬂa¤›daki hüküm tesis olunmuﬂtur.
KARAR: Yukar›da aç›klanan nedenlerle;
Do¤anhisar ilçesi Ç›naroba Kasabas›ndan ... o¤lu... D.lu, ...n›n nakliyecilik yapt›¤›ndan TTK’nun 35. maddesi gere¤ince tacir s›fat› ile Do¤anhisar Ticaret Siciline TESC‹L‹NE;
Karar›n taraflara tebli¤ine;
Evrak üzerinde yap›lan inceleme sonunda yasa yolu aç›k olmak üzere karar verildi.
8.10.1999
ÖZÜ: Nakliyeci tacir say›l›r, ticaret siciline tescili gerekir.
Do¤anhisar
Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1999/76
Karar No: 1999/114
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ: Davac› Do¤anhisar Ticaret Sicil Memurlu¤unun 13.8.1999 tarihli dilekçesi ile daval› Do¤anhisar ilçesi Karaa¤a Kasabas›ndan LPG bayili¤i yapt›¤›n› ve Ticaret Siciline kayd›n› yapt›rmad›¤›n› bildirerek ad› geçenin Ticaret Siciline kayd›n›n yap- t›r›lmas›na karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Öncelikle daval›n›n ünvan›n›n tesbiti gerekir;
TTK’nun 14. maddesinde esnaflar, 17 maddesinde tacirin tarifi aç›kça belirtilmiﬂtir.
Bu nedenle Mal Müdürlü¤ünün cevabi yaz›s› gözönüne al›narak daval›n›n Kahvehane iﬂ- letmecili¤inden dolay› vergi mükellefi oldu¤u 1998 y›l›na ait vergi matrah›n› bildirdi¤inin es- naf ve sanatkarlar odas›nda ise kayd›n›n olmad›¤› anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
Daval›n›n tacir oldu¤u kanaatine var›larak davac›n›n davas›n›n kabulüne karar vermek so- nuç ve kanaatine var›lm›ﬂ ve aﬂa¤›daki hüküm tesis olunmuﬂtur.
KARAR: Yukar›da aç›klanan nedenlerle,
Do¤anhisar ilçesi Karaa¤a Kasabas›ndan ... o¤lu ... do¤umlu...’›n LPG bayili¤i ve kahvehane iﬂletmecili¤i yapt›¤›ndan TTK’nun 35. maddesi gere¤ince tacir s›fat› ile Do¤an- hisar Ticaret Siciline TESC‹L‹NE;
Karar›n taraflara tebli¤ine;
Evrak üzerinde yap›lan inceleme sonunda yasa yolu aç›k olmak üzere karar verildi.
8.10.1999
ÖZÜ: LPG Bayili¤i ticaret siciline kaydolmay› gerektirir.
Nevﬂehir
1. Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1997/136
Karar No: 1998 / Okunamad›
GERE⁄‹ DÜﬁNÜLDÜ: Davac› temsilcisi; dava dilekçesinde ve yarg›lama aﬂamas›nda- ki yaz›l› ve sözlü anlat›mlar› ile özet olarak:
Daval› Epok Oteli merkez ‹nönü Caddesi No.47- ‹stanbul’da bulunan ve ‹stanbul Ticaret sicilinin 228546/17611 sicil numaras›nda kay›tl› Grup Otelcilik Ticaret A.ﬁ.nin ﬂubesi ol- du¤unu, bu nedenle Ticaret Sicili Nizamnamesinin 52. maddesi uyar›nca ﬂubelerin bulun- duklar› yerin ticaret siciline kayd›n›n mecburi oldu¤undan, ticaret siciline kayd›n›n davet edilmesine ra¤men bu güne kadar ﬂubenin tescili için gerekli evraklarla birlikte memurlukla- r›na baﬂvurulmad›¤›n›, otel iﬂletmelerinin ﬂube say›ld›¤›na ve ticaret siciline tescili gerekti¤i- ne dair Yarg›tay içtihatlar› bulundu¤unu, daval› ﬂubenin ticaret siciline kay›ttan imtina etme- si nedeniyle resen tescil talebinde bulunmak mecburiyetinde kald›klar›n›, bu sebeplerle da- van›n kabulü ile daval›n›n ticaret siciline resen tesciline karar verilmesini istemiﬂtir.
Daval›ya usulen dava dilekçesi, duruﬂma günü tebli¤ edilmiﬂ duruﬂmaya gelmedi¤inden ve davaya cevap vermedi¤inden yarg›lamaya yoklu¤unda devam olunmuﬂtur.
Yarg›lama aﬂamas›nda ilgili deliller dosyaya toplan›lm›ﬂ, ‹stanbul Ticaret Sicil Memurlu-
¤unun mahkememize gönderdi¤i 23.12.1997 tarihli 58799 say›l› yaz›lar›ndan anlaﬂ›laca¤›
gibi daval› Grup Otel Turizm Ticaret A.ﬁ.’nin sicil dosyas›n›n bulundu¤u ve kay›tl› oldu¤u anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
Dosyan›n incelenmesinden anlaﬂ›laca¤› gibi daval› ﬂirketin yap›lan kay›t ve belgeler gere-
¤ince Nevﬂehir Ticaret Siciline yasa gere¤i tescilinin gerekti¤i mahkememizce anlaﬂ›lmakla dosyaya toplanan deliller içeri¤i itibariyle davac› iddias›n› do¤rulad›¤›ndan kabulüne karar verilmesi netice ve sonucuna var›lmakla aﬂa¤›daki hüküm kurulmuﬂtur.
KARAR: Yukar›da aç›klanan nedenlerle davan›n KABULÜNE.
Daval› Epok Oteli ‹ﬂletmesinin Gurup Otel Turizm Otelcilik ve Ticaret A.ﬁ. ﬂubesi olarak Nevﬂehir Ticaret Siciline Resen TESC‹L‹NE.
Peﬂin al›nan harc›n mahsubiyle baﬂkaca al›nmamas›na.
Davac› taraf›ndan yap›lan toplam; 2.320.000 lira Yarg›lama giderinin daval›dan al›n›p davac›ya ödenmesine.
‹liﬂkin Yasa yollar› aç›k olmak üzere davac› temsilcinin yüzüne karﬂ› daval›n›n yoklu¤un- da verilen karar aç›kça okundu, usulen anlat›ld›. 26.2.1998
ÖZÜ: Otel iﬂletmeleri bir merkeze ba¤l›
iseler ﬂube addedilir.
Yarg›tay
Onbirinci Hukuk Mahkemesi Esas No: 1990/6372
Karar No: 1992/3348
KARAR
Taraflar aras›ndaki davadan dolay› Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 27.7.1990 tarih ve 158-141 say›l› hükmün temyizen tetkiki davac› vekili taraf›ndan isten- miﬂ ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildi¤i anlaﬂ›lm›ﬂ olmakla, dosyadaki ka¤›tlar oku- nup, gere¤i konuﬂulup, düﬂünüldü:
Davac› vekili; otel iﬂletmecili¤i olarak faaliyet gösteren müvekkili ﬂirketin merkezinin ‹s- tanbul’da oldu¤unu, tüm turistik yörelerde sat›n almak veya has›lat kiras›yla iﬂletmekte ol- du¤u otellerin yönetimi, muhasebe iﬂleri ve rezervasyonlar›n›n merkezden yürütüldü¤ünü, bu cümleden olmak üzere Ürgüp’te yerleﬂik Boydaﬂ Otellerinin ikisini akit tarafa b›rakmak, birini de 29.3.1990 tarihinde sat›n almak suretiyle iﬂletmeye baﬂlad›¤›n›, daval› memurlu-
¤un (Ürgüp Ticaret Sicil Memurlu¤u) sat›n al›nan otel için 19.7.1990 tarihine kadar sicili- ne kay›t için ihbarname b›rakarak tescil yoluna gitmek istedi¤ini, oysa ihbarnamenin yeter- li süre içermedi¤i gibi usulsüzlükler taﬂ›d›¤›n›, buna ra¤men daval›n›n 12.7.1990 tarih ve 1990/83 say›ya tescilinin gerçekleﬂtirildi¤ini ileri sürerek, sicile kayd› gerekmeyen müvek- kiline ait otelin tescil iﬂleminin iptalini dava etmiﬂtir.
Daval› cevap vermemiﬂtir.
Mahkemece iddia, mübrez belgelere nazaran T.Ticaret Kanunu 11 ve 12/6. maddeleri, Ticaret Sicil Nizamnamesinin 13.maddesi ile 3277 say›l› Kanun 9/3. maddesi uyar›nca*
davac›n›n iﬂletti¤i otelin ticarethane oldu¤u, müstakil sermaye ve muhasebesi bulunmasa da- hi bir yerin ﬂube say›laca¤›, daval›n›n yapt›¤› tescil iﬂleminde usulsüzlük bulunmad›¤› gerek- çeleriyle davan›n reddine karar verilmiﬂtir.
Karar› davac› vekili temyiz etmiﬂtir.
Dosyadaki yaz›lara, karar›n dayand›¤› delillerle gerektirici sebeplere ve delillerin takdirin- de bir isabetsizlik bulunmamas›na göre, davac› vekilinin bütün temyiz itirazlar›n›n reddi ge- rekir.
SONUÇ
Yukar›da aç›klanan nedenlerden dolay›, davac› vekilinin bütün temyiz itirazlar›n›n reddiy- le, usül ve kanuna uygun bulanan hükmün onanmas›na.... 9.3.1992 tarihinde oybirli¤i ile karar verildi.
ÖZÜ: Müstakil sermayesi ve muhasebesi olmasa dahi, otel ﬂube say›l›r ve ticaret siciline tescili gerekir.
*Kasdedilen 5590 say›l› kanun’un 3277 say›l› kanun ile de¤iﬂik 9 ncu maddesinin üçüncü f›kras›d›r.
Kütahya
1. Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1987/604
Karar No: 1987/606
KARAR:
Tescil talebinde bulunan Kütahya Ticaret Sicil Memurlu¤u dilekçesinde; Kütahya Beledi- yesi (TANSA) Tanzim Sat›ﬂlar› Müdürlü¤ünü Türk Ticaret Kanununun 35/1. maddesi ge- re¤ince tescile davet ettiklerini ad› geçen Müdürlü¤ün tescilden imtina ederek imtia sebep- lerini bildirdi¤ini, Ticaret Sicili Nizamnamesinin 13/II. maddesi gere¤ince bu tür teﬂekkülle- rin ticaret siciline tescillerinin mecburi oldu¤unu ileri sürerek Kütahya Belediyesi Tanzim Sa- t›ﬂlar› Müdürlü¤ünün ticaret siciline tesciline karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Kütahya Belediyesi Tanzim Sat›ﬂlar› Müdürlü¤ü, Kütahya Ticaret Sicil Memurlu¤una 28.4.1987 tarihli cevap yaz›s›nda, tanzim sat›ﬂ ma¤azalar› kurmak ve hayat› ucuzlatman›n be- lediyenin görevi oldu¤unu, bu ﬂekil faaliyetleri bir ticari faaliyet olmay›p, özünde fiat kontrol ve istikrar› ile zaruri ihtiyaç maddelerinin temini amac›n› taﬂ›d›¤›n›, bu tür bir faaliyet sonucu olarak belediyenin tacir say›lamayaca¤› gibi, belediyeye izafeten müdürlü¤ün de tacir say›lam›- yaca¤›n› ve bu nedenle de sat›ﬂ ma¤azalar›n›n ticaret siciline tescili gerekmedi¤ini bildirmiﬂtir.
Mevcut evraka göre; Kütahya Ticaret Sicil Memurlu¤unun 26.3.1987 tarihli yaz› ile Kü- tahya Belediyesi Tanzim Sat›ﬂlar› Müdürlü¤ünü tescile davet etti¤i, ad› geçen müdürlü¤ün kendilerinin tacir, teﬂekkülün de ticari iﬂletme olmad›¤›n› ileri sürerek tescilden imtina etti-
¤i anlaﬂ›lm›ﬂt›r. Türk Ticaret Kanununun 18/II. maddesinde devlet, vilayet, belediye gibi amme hükmi ﬂah›slar› ile umumi menfaate hadim cemiyetler bir ticari iﬂletmeyi ister do¤ru- dan do¤ruya, ister amme hukuku hükümlerine göre idare edilen ve iﬂletilen bir hükmi ﬂah›s eliyle iﬂletsinler, kendileri tacir say›lmazlar denmiﬂse de, ayn› Kanunun 18/I. maddesine gö- re, bunlar›n kurduklar› teﬂekkül ve müesseseler tacir say›l›rlar, Ticaret ﬂirketleriyle gayesine varmak için ticari bir iﬂletme iﬂleten dernekler ve kendi kuruluﬂ kanunlar› gere¤ince hususi hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek veya ticari ﬂekilde iﬂletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi amme hükmi ﬂah›slar› taraf›ndan kurulan teﬂekkül ve müesseseler dahi tacir say›l›rlar hükmü yer almaktad›r. Kütahya Belediyesi Tanzim Sat›ﬂlar› Müdürlü¤ü de bu an- lamda tacir niteli¤i taﬂ›d›¤›ndan talebin kabulü yolunda aﬂa¤›daki ﬂekilde hüküm tesisisi ge- rekli görülmüﬂtür.
Yaz›l› nedenlerle gere¤i düﬂünüldü; Kütahya Belediyesi Tanzim Sat›ﬂlar› Müdürlü¤ünün Ticaret sicline tesciline, Yarg›tay yolu aç›k olmak üzere evrak üzerinde karar verildi.
ÖZÜ: Belediye Tanzim Sat›ﬂ Ma¤azalar›
tacir say›l›r ve ticaret siciline tescilleri zorunludur.
Yarg›tay
Onbirinci Hukuk Dairesi Esas No: 1986/7517 Karar No: 1986/6945
KARAR:
Ticaret Sicil Memurlu¤u ile, Bor ﬁeker Fabrika Müdürlü¤ü aras›nda ç›kan davadan dola- y› Bor Asliye Hakimli¤ince verilen 11.4.1986 gün ve 542-168 say›l› hükmü onayan daire- nin 18.9.1986 gün ve 4272-4532 say›l› ilam› aleyhinde daval› vekili taraf›ndan karar dü- zeltilmesi iste¤inde bulunulmuﬂ ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildi¤i anlaﬂ›l- m›ﬂ olmakla dosyadaki ka¤›tlar okundu, gere¤i konuﬂulup, düﬂünüldü:
Davac›, Bor ﬁeker Fabrikas›n›n ticaret siciline tescil edilmesi için yap›lan baﬂvurular›n olumsuz sonuç verdi¤ini belirterek T. Ticaret Kanununun 42. ve Ticaret Sicili Nizamname- sinin 52. maddeleri gere¤ince Ticaret Siciline kayd›na karar verilmesini talep ve dava et- miﬂtir.
Daval› vekili, ﬂirket merkezinin Ankara oldu¤unu, Bor ﬁeker Fabrikas›n›n tescile tabi bu- lunmad›¤›n› ileri sürerek davan›n reddini istemiﬂtir.
Mahkemece iddia, savunma ve ilgili belgelere göre ve Yarg›tay Ticaret Dairesinin 1967/281 Esas ve 522 karar say›l› ilam› gere¤ince davac›n›n iste¤inin kabulüne karar ve- rilmiﬂtir.
Daval› vekilinin temyizi üzerine hüküm dairemizce onanm›ﬂt›r.
Bu defa daval› (Fabrika Müdürlü¤ü) vekili karar düzeltme isteminde bulunmuﬂtur.
Dosyadaki yaz›lara, mahkeme karar›nda belirtilip Yarg›tay ilam›nda benimsenen gerek- tirici sebeplere göre daval› vekilinin Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 440 ›nc› mad- desinde say›lan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme iste¤inin reddi gerekir.
SONUÇ:
Yukar›da aç›klanan nedenlerden dolay›, daval› vekilinin karar düzeltme iste¤inin H U M K. nun 442 inci maddesi gere¤ince reddine... 19.12.1986 tarihinde oybirli¤iyle karar verildi.
ÖZÜ: ﬁirket merkezi baﬂka mahalde olsa dahi, fabrikas› bulundu¤u mahallin ticaret siciline tescil edilir,
Kütahya
1. Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1987/606
Karar No: 1987/605
KARAR:
Tescil talebinde bulunan Kütahya Ticaret Sicili Memurlu¤u dilekçesinde, Kütahya Garp Linyitleri ‹ﬂletmesi Müdürlü¤ünü Türk Ticaret Kanununun 35/I. maddesi gere¤ince tescile davet ettiklerini, ad› geçen Müdürlü¤ün bu güne kadar tescil talebinde bulunmad›¤› gibi, tes- cilden imtina sebeplerini de bildirmedi¤ini ileri sürerek Kütahya Seyitömer Garp Linyitleri
‹ﬂletmesi Müdürlü¤ünün ticaret siciline tesciline karar verilmesini talep etmiﬂtir.
Kütahya Ticaret Sicili Memurlu¤unun 26.3.1987 tarihli tescile davet yaz›s›n›n karﬂ› ta- rafa 1.4.1987 tarihinde tebli¤ edildi¤i fakat buna cevap verilmedi¤i anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
Mevcut evraka göre; Kütahya Ticaret Sicili Memurlu¤unun 26.3.1987 tarihli yaz› ile Kü- tahya Seyitömer Garp Linyitleri ‹ﬂletmesi Müdürlü¤ünü tescile davet etti¤i, karﬂ› taraf›n bu davete cevap vermedi¤i anlaﬂ›lm›ﬂt›r. 233 say›l› Kanun Hükmünde Kararnameye göre, Tür- kiye Kömür ‹ﬂletmeleri Kurumu Kamu ‹ktisadi Teﬂebbüsü olup, Garp Linyitleri ‹ﬂletmesi Se- yit Ömer Bölge Müdürlü¤ü de kamu iktisadi teﬂebbüsünün bir müessesesi niteli¤indedir. Ka- mu iktisadi teﬂebbüsleri ile bunlar taraf›ndan kurulan kurumlar mali ve idari muhtariyeti ha- iz olup, hususi hukuk hükümlerine göre idare olunurlar. Bu duruma göre, bu teﬂekküllere ait fabrika ve di¤er iﬂletmelerin Ticaret Sicili Nizamnamesinin 52/I. maddesi gere¤ince ti- caret siciline kayd› gerekti¤i sonuç ve kanaat›na var›ld›¤›ndan aﬂa¤›daki ﬂekilde hüküm tesi- si gerekli görülmüﬂtür.
Yaz›l› nedenlerle gere¤i düﬂünüldü;
‹stek yerinde görüldü¤ünden Garp Linyitleri ‹ﬂletmesi Seyitömer Bölge Müdürlü¤ünün, ticaret siciline tesciline... Yarg›tay yolu aç›k olmak üzere evrak üzerinde karar verildi.
22.7.1987*
ÖZÜ: TK‹ kurumuna ba¤l› iﬂletme müdürlükleri müessese niteli¤inde olup, ticaret siciline tescilleri gerekir.
‹stanbul
3. ‹dare Mahkemesi Esas No: 1987/595 Karar No: 1989/672
KARAR:
TÜRK M‹LLET‹ ADINA
Karar vermeye yetkili ‹stanbul 3. ‹dare Mahkemesince dava dosyas› incelendi, gere¤i görüﬂüldü:
Dava, davac›n›n ‹stanbul’da iﬂ merkezi oldu¤u halde, ‹stanbul Sanayi Odas›na kayd›n›
yapt›rmamas› nedeniyle 5590 say›l› Yasa uyar›nca kayd›n› yaparak, kay›t ve aidatlar tutar›
350.000.-TL.n›n davac›dan istenilmesine iliﬂkin ‹stanbul Sanayi Odas›n›n 22.4.1987 gün- lü karar›n›n, davan›n özeti bölümünde aç›klanan nedenlerle iptali isteminden kaynaklan- maktad›r.
5590 say›l› Kanunun 9. maddesinin 1. f›kras›nda; Ticaret siciline kay›tl› tacir ve bu ka- nuna göre sanayici s›fat›n› haiz tüm gerçek ve tüzel kiﬂilerle ﬂubeleri ve fabrikalar›, bulun- duklar› yerin bu Kanun gere¤ince mensup olacaklar› odalar›na veya ajanl›klar›na kaydolun- maya mecburdurlar" denilmiﬂ, ayn› maddenin 4. f›kras›nda da; "Sanayi odas› kurulan yer- lerde, bu Kanunun tarifine uyan sanayiciler, sanayi odalar›na kaydolunmakla, ticaret odala- r›na kaydolunma mükellefiyetini yerine getirmiﬂ olurlar. Ancak sanayiciler kendi mamulle- rini satmak üzere birden fazla sat›ﬂ yeri açt›klar› takdirde fazlas› için sat›ﬂ yerlerinin bulun- du¤u ticaret odalar› veya ticaret ve sanayi odalar›na kaydolunmaya mecburdurlar.
Sanayici kendi sanayi mamullerinin sat›ﬂ› d›ﬂ›nda baﬂka ticari iﬂlerle u¤raﬂt›¤› takdirde Ti- caret Odas›na da kaydolmaya mecburdur" denilmiﬂtir.
Davac› ﬂirketin, Ticaret Sicili Gazetesinin... say›s›nda yay›nlanan ﬂirket ana sözleﬂmesi- nin tetkikinde, anonim ﬂirketin ticari ikametgah›n›n ‹stanbul Vilayeti Zeytinburnu semtinde oldu¤u (md.1) ﬂubesinin ise Malatya’da oldu¤u (m.4) ﬂirket maksat mevzusunun ise, her ne- vi boya, vernik plastik ve kimyevi maddeler al›m, sat›m ve ihracat›, b)... c)... d) Plastik ve kauçuktan mamul maddelerin al›m-sat›m ve ihracat›, e) Boyama malzemeleri ithal, al›m sa- t›m ve imali, f)... g)... oldu¤u anlaﬂ›lm›ﬂt›r.
ﬁirket, hem imalat yapmakta, hem de mamul mallar›n sat›ﬂ›n› yapmakta oldu¤una göre ve iﬂ merkezi ‹stanbul, ﬂubesi ise Malatya’da oldu¤u cihetle yukar›da metni yaz›l› 9. madde- sinin 1 ve 4. f›kralar›na göre hem merkezinin, hem de Malatya’daki ﬂubesinin sanayi oda- s›na kaydolunmas› gerekir.
Davac›n›n bu mecburiyeti yerine getirmemesi, sadece Malatya Sanayi Odas›na* kaydo- lunmakla yetinmesi yerinde görülmemiﬂtir.
Aç›klanan nedenlerle; davan›n reddine... Dan›ﬂtay yolu aç›k olmak üzere 31.55.19889 tarihinde oybirli¤iyle karar verildi.
ÖZÜ: Merkezi ve fabrikas› ayr› yerlerde bulunan tüzel kiﬂiler ayr› ayr› bulunduklar›
yerlerin odalar›na kay›t zorundad›rlar.
*Kararda kasdedilen Malatya Ticaret ve Sanayi Odas›’d›r.
Bor
Asliye Hukuk Mahkemesi Esas No: 1992/386
Karar No: 1992/430
KARAR:
GERE⁄‹ DÜﬁÜNÜLDÜ :
Davac› Bor Ticaret Sicil Memuru 11.9.11992 havale tarihli dava dilekçesi ile Bor ilçe- sinde faaliyet gösteren Aras Kargo Taﬂ›mac›l›k A.ﬁ. Bor ﬂubesinin ticaret siciline tesciline karar verilmesini T.T.K: 35 nci maddesi uyar›nca talep etmiﬂtir.
Daval› taraf›n beyan ve delillerini de temin etmek amac› ile talep duruﬂmal› olarak ince- lenmiﬂtir.
Daval› vekili gönderdi¤i cevap dilekçesi ile Bor’da faaliyet gösteren Aras Kargo Taﬂ›ma- c›l›k A.ﬁ. Bor ﬂubesinin gerçek ﬂube olmad›¤› sadece irtibat bürosu oldu¤unu, muhasebe- sinin bulunmad›¤›n›, müstakil sermayesinin olmad›¤›n›, kendi baﬂ›na ticari muamele yapma- d›¤›n›, irtibat bürosunun kargo teslimi, fatura kesme ve karﬂ›l›¤›n› alma d›ﬂ›nda bir iﬂlem yap- mad›klar›n›, as›l ﬂirketi borçland›r›c› iﬂlem yapma yetkilerinin bulunmad›¤›n› belirterek tale- bin reddini istemiﬂtir.
Bor Ticaret sicil Memurlu¤unun dosyaya sundu¤u 10.7.1992 gün ve 742 say›l› yaz›s›, buna cevap veren daval› vekilinin 23.7.1992 tarihli dilekçesi, Bor Ticaret Sicil Memurlu¤u- nun 741 say›l› ihtar› ve taraflar›n beyanlar› ile Bor’da faaliyet gösteren Aras Kargo Taﬂ›ma- c›l›k A.ﬁ. nin Bor ﬂubesinin kendi baﬂ›na ticari muamele yapt›¤›, zira taﬂ›nacak mal teslim ald›¤› ve gelen mallar› teslim etti¤i, özellikle mal al›rken as›l ﬂirketi borçland›r›c› bir iﬂlem yapt›¤›, böylece bir ticari muamele oldu¤u buna göre T.T.K. nun 35 ve 42, Ticaret Sicil Ni- zamnamesinin 40. maddeleri uyar›nca talebin kabulüne karar vermek gerekmiﬂtir.
HÜKÜM:
Gerekçesi yukar›da gösterildi¤i üzere;
1. Davac›n›n davas›n›n kabulü ile; Bor ilçesi Marangozlar Çarﬂ›s›nda faaliyet gösteren Aras Kargo Taﬂ›mac›l›k A.ﬁ. nin Bor ﬁubesinin T.T.K. nun 35 nci maddesi uyar›nca Tica- ret siciline tesciline ve masraf› daval›dan al›nmak suretiyle tescilin Ticaret Sicil Gazetesinde ilan›na,
2. Davac›n›n yapt›¤› belgelenen... dair, davac›n›n yüzüne, daval›n›n yoklu¤unda temyizi
ÖZÜ: Kargo firmalar›na ait irtibat bürolar›
ﬂube vasf›nda olup, ticaret siciline tescili gerekir.
Dan›ﬂtay 8. Daire
Esas No: 1987/595 Karar No: 1989/672
PTT Merkez Müdürlü¤ünün do¤rudan Ticaret ve Sanayi Odas›na yaz›lmas›na karﬂ› yap›- lan itiraz›n reddine iliﬂkin Oda Meclisi iﬂleminin; 5590 say›l› yasan›n 9/2. maddesine göre,
‹ktisadi Müessese ve bunlar›n ﬂubeleri kapsam›na PTT Merkez Müdürlü¤ü ve ﬁubelerinin girmedi¤i, bu birimlerin kendilerine özgü sermayelerinin ve muhasebelerinin bulunmad›¤›, ayr›ca tacir olarak da nitelendirilmelerinin mümkün olmad›¤›, keza PTT Merkez Müdürlü¤ü ve ﬁubelerinin kamu hizmeti görürken yapm›ﬂ olduklar› iﬂlemlerin ticari nitelikte olmad›¤›
ve tek baﬂ›na iﬂlem yapma yetkilerinin de varolmad›¤› savlar› ile iptali istemiyle aç›lan dava- da PTT Merkez Müdürlü¤ünün, 5590 say›l› Yasan›n 9. maddesi kapsam›nda ‹ktisadi Mües- seselerle bunlar›n ﬂubeleri kavram› içerisinde düﬂünülmesinin mümkün bulunmad›¤› gerek- çesiyle dava konusu iﬂlemi iptal eden ‹dare Mahkemesi karar›n›n bozulmas› istemidir.
‹dare ve Vergi Mahkemeleri taraf›ndan verilen kararlar›n temyiz yolu ile incelenip bozu- labilmeleri 2577 say›l› ‹dari Yarg›lama Usulü Yasas›n›n 49. maddesinin 1. f›kras›nda yaz›l›
nedenlerin bulunmas›na ba¤l›d›r.
‹dare Mahkemesince verilen karar›n dayand›¤› gerekçe usul ve yasaya uygun olup, bo- zulmas›n› gerektiren baﬂka bir nedende bulunmad›¤›ndan; temyiz isteminin reddi ile an›lan karar›n onanmas›na karar verildi. 17.9.1990
ÖZÜ: 5590say›l› Yasan›n 9. maddesindeki iktisadi müesseselerle, bunlar›n ﬂubeleri kapsam›nda yer almayan PTT müdürlü¤ü- nün odaya resen kayd› yap›lamaz.
Dan›ﬂtay
Sekizinci Daire Esas No: 1969/1586 Karar No: 1970/115
‹LG‹L‹ MEVZUAT : 5590 s.K. Md. 9/1-3 KARAR :
5590 say›l› Kanunun 9. maddesinin 7. ve 3. f›kralar›nda tacir ve sanayici s›fat›n› haiz bü- tün gerçek ve tüzel kiﬂilerle ﬂubeleri ve fabrikalar›n, bulunduklar› yerin oda veya ajanl›klar›na kaydolacaklar› hükme ba¤lanm›ﬂ olup, bir merkeze ba¤l› oldu¤u halde müstakil sermayesi ve ayr› muhasebesi bulunan veya muhasebesi merkezde tutuldu¤u ve sermayesi olmad›¤› halde, kendi baﬂ›na ticari iﬂlemler yapan yerler ﬂube say›laca¤›ndan, sigorta ﬂirketi ad›na Sungurlu’da acenta olarak faaliyette bulunan bankan›n durumu Ticaret Kanununun 121. maddesinin 2.
f›kras› uyar›nca tescil ve ilân edildi¤ine göre, kendi baﬂ›na ticarî iﬂlem yapt›¤› anlaﬂ›lan banka- n›n ﬂube say›larak odaya kayd›n›n yap›lmas›nda isabetsizlik görülmemiﬂtir.
ÖZÜ: Sigorta ﬂirketinin acental›¤›n› yapan bankan›n, odaya kayd›n›n yap›lmamas›
gerekir.
Dan›ﬂtay
Sekizinci Daire Esas No: 1969/6685 Karar No: 1970/2375
‹LG‹L‹ MEVZUAT : 5590 s.K. Md. 9 KARAR :
5590 say›l› Kanunun 9. maddesi uyar›nca tacir s›fat›na haiz bütün gerçek ve tüzel kiﬂi- lerle ﬂubelerin, bulunduklar› yerin odalar›na kaydolmas› zorunlu bulundu¤undan ticaret sici- line re’sen kaydedilen Petrol Ofisi Bart›n Depo Müdürlü¤ünün, Bart›n Ticaret ve Sanayi Odas›ndan kayd›n›n silinmemesinde isabetsizlik görülmemiﬂtir.
ÖZÜ: Tacirler bulunduklar› yer odalar›na kaydolmak zorundad›rlar.