The Maltese Falcon – Malta Şahini
Kara romanların her zaman okumaya değer yapıtlar olduğunu maalesef söyleyemeyiz. Aynı bu filmdeki gibi kara filmlerin de her daim izlenilir ve tavsiye edilir, başarılı ve çok iyi olduğunu söylemek aşırı iyimserlik olacaktır. Hatta Dashiell Hammett bir ustanın romanı olsun bu denli de can sıkıcı olsun. İlk tecrübe 1931 yılında denenmiş, bu on yıl sonraki versiyonu. En az onun ki kadar bence başarısız, boşa zaman kaybı.
Önce filme adını veren Malta Şahini’nin ne olduğunu açıklayan bir yazı okuruz. 1539 yılında Malta Şovalyeleri İspanya Kralı’na yalakalık olsun diye tepeden tırnağa değerli taşlarla süslenmiş altın bir şahin heykelciği yollamışlar. Talihsizlik sonucu hediyeyi taşıyan gemi yolda korsanların saldırısına uğrar ve gemi el değiştirir. Hediyenin başına ne geldiği ise günümüze kadar bir sır olarak kalır. Sonra günümüze geliriz, San Francisco kentine. Spade ve Archer detektiflik bürosuna. İçeride Samuel Spade (Humphrey Bogart) sigarasını sarmaya çalışırken sekreteri Effie Perine (Lee Patrick), Ruth Wonderly (Mary Astor) adında bir kadının kendisini görmek istediğini sorar. Adam müşteri olup olmadığını sorar. Sekreteri öyle olduğunu sandığını, olmasa bile görmek isteyeceğini, kadının çok çekici olduğunu söyler. Sam yolla der başka bir şey demez.
Kadın kaldığı otelde güvenilir bir özel detektif sormuş, onlar da bu adresi vermişlerdir. Kadın New York’tan gelmektedir. İkiz kardeşini aramaktadır. San Francisco’da olduğunu sanmaktadır. Floyd Thursby (Jacob Dance) adında biriyle olduğunu, nerede tanıştıklarını bilmediğini, ikiziyle yakın olamadığını, öyle olsaydı Corine adındaki ikizinin bunu kendisine açıklamış olacağını, ebeveynlerinin Honolulu’dan dönmeden kardeşini bulması gerektiğini, ondan iki hafta önce bir mektup aldığını, iyi olduğunu yazdığını, verdiği posta kutusu adresine eve dönmesi için yalvaran bir telgraf yolladığını ama hiç haber alamadığını, bir hafta bekledikten sonra kalkıp geldiğini anlatır. Onunla buluşmak için kararlaştırdığı yere gelmediğini, aradan üç gün geçmesine rağmen haber de alamadığını, sonra ona bir mektup daha yazdığını, postaneye gidip beklediğini, mektuplarını almaya ikizinin değil Floyd Thursby’nin geldiğini ve ona kardeişin yerini söylemediğini, güya onunla görüşmek istemediğini açıkladığını, ama buna inanmadığını, ona sorup ziyaret etmek isterse ikizini oteline o gece getireceğini anlatırken büroya biri damlar.
Miles Archer (Jerome Cowan), firmaya adını veren Sam’in ortağı diğer dedektiftir. Tanışırlar, Sam kısaca vakayı anlatır. Kadın ikiliyi Floyd hakkında uyarır, zira adam tehlikeli biridir, kendisini kurtarmak için gerekirse kardeşini bile öldürebileceğinden bahseder. Ayrıca adamın İngiltere’de bir karısı ve üç de çocuğu vardır. Kadın adamı tarif eder. Kaçta geleceğini sorar. Miles yılışık ve sulu tavırlarını sonra da sürdürerek, orada olacağını büyük bir istekle söyler. Teşekkür eden kadın çantasından iki yüzlük çıkartır, akşama lobide olması kararlaştırılır ve bürodan ayrılır. Miles Archer otele varmadan aynı akşam öldürülür. Böylelikle pandoranın kutusu açılmış olur. Polis cinayeti Samuel’in üzerine atmak için elinden geleni yapar. O ise hem ortağının katilini bulmak, hem gittikçe karmaşık bir hal alan görevini yerine getirmek, hem de adını temize çıkartmak için uğraşıp duracak, hatta Malta Şahini’ni bile bulacaktır.
Büyük bir hikayeymiş ve olağanüstü bir kara filmmiş gibi başlayan eser gittikçe can sıkıcı olmaya başlar. Gerilimi ve heyecanı düştükçe düşer. Abartılı çakma kara film klasiklerinden biri demek yanlış olmaz. Oyuncuların performansları her türlü inandırıcılıktan uzak derecede oldukça düşüktür.
1941 yılı yapımı The Maltese Falcon – Malta Şahini filmini John Huston yazmış ve yönetmiş. Eser yazar Dashiell Hammett’in eserinden uyarlanmış. Bazı oyuncular Gladys George, Peter Lorre, Barton MacLane, Sydney Greenstreet, Ward Bond, Elisha Cook Jr., James Burke, John Hamilton, vs.
14.05.2019