Yeni eğitim öğretim yılıyla birlikte ebeveynlerin akıllarındaki soru, “Acaba çocuğum başarılı olabilecek mi?”. Elbette, çocuğun başarısında çocuk faktörü çok önemli ancak unutulmaması gereken, okul başarısının sadece çocuğa bağlı olmadığı. Bu nedenle okul hayatının başladığı ilk günden itibaren; ebeveynlerin eğitime bakış açıları, eğitim-öğretim yılı içindeki tutumları başarılı olma yolundaki önemli belirleyicilerdendir. Eğer başarılı bir eğitim öğretim hayatı için ne yapılması gerektiği bilinirse, sonrasında gelişme ihtimali olan sorunların önüne kolaylıkla geçilebilir.
BAŞARIYI DESTEKLEYEN EBEVEYN TUTUMLARI
1- Ödev yapma motivasyonunu destekleyin
Ödevler, sınıf öğrenimini güçlendirir ve destekler. Çocukların çalışma becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Ödev takibi çocuğun sorumluluk duy- gusunun gelişmesinde fayda sağlayacağı gibi öğrenilen yeni bilginin pekişmesine de katkıda bulunur. Küçük sınıflardaki 10 dakikalık ödev sorumluluğu, ileri yaşlarda alınacak büyük sorumlulukların temelini oluşturur. Çocuğunuzun ev ödevlerini mutlaka takip edin. Ödev talimatlarını yorumlamak, rehberlik etmek, soruları yanıtlamak ve tamamlanmış çalışmayı gözden geçirmek faydalı olabilir. Bununla beraber doğru cevapları verme veya ödevleri tamamlama isteğine karşı koymak gerekir. Unutmayın, ödevler size değil çocuğa verilen sorumluluklardır. Ödevden sorumlu olan çocuk, yerine getirmediği görevin sonuçlarını yaşamalıdır ki sorumluluk bilinci gelişsin.
2- Okul dönemi için rutinler oluşturun
Zamanında yatmak, zamanında uyanmak, kahvaltı yapmak, sakin ve telaşsız bir hazırlık çocuklar için önemlidir. Çocuklar ayrıca uyanık olmak ve tüm gün öğrenmeye hazır olmak için doğru miktarda uykuya ihtiyaç duyarlar. Çoğu okul çağındaki çocukların gece 10 ila 12 saat uyuması gerekir. Yatmadan önce yaşanabilecek zorluklar çeşitli nedenlerle bu yaşta ortaya çıkabilir. Ev ödevi, spor, okul sonrası aktiviteler, televizyon, bilgisayar, video oyunları ve telaşlı aile programı (misafirler gibi) çocukların yeterince uyuyamamasına neden olabilir. Uyku eksikliği, huzursuz ve hiperaktif davranışlara yol açabilir ve çocuklarda dikkat sorunları gözlenebilir. Özellikle okul zamanı tutarlı bir yatma rutinine sahip olmak önemlidir. TV, bilgisayar, oyun ve diğer bazı etkinliklerin sınırlı olmasında fayda vardır. Tamamen yasaklamak iyi bir çözüm olmayabilir.
3- Organize olma becerilerini öğretin
Okula ilk başlayan çocuğa okul araç gereçlerini nasıl takip etmesi gerektiği, çantasını nasıl hazırlaması gerektiği; ders çalışma ortamının, ders çalışma saatlerinin neler olması gerektiği öğretilmelidir. Çocukla birlikte çalışma ortamının düzenlenmesi, öncelikleri, görev ve sorumluluklarını nasıl sıraya koyması gerektiği birçok kez prova edilebilir. Örneğin, ödevler üzerinden önem sırasını nasıl ayarlaması gerektiği, zamanı nasıl kullanması gerektiği, iş sırasıyla ilgili düzenleme tabloları gibi çalışmalar yapılabilir. Ödevler aracılığıyla ödev föylerini takip etme, yaptık- ları ödevleri klasörlerde saklama gibi beceriler öğretilmelidir. Okul araç gereçlerinin takip edilmesi de kolaylaştırıcı ipuçları sayesinde öğretilmelidir.
4- Ders çalışma şeklini öğrenmesine yardımcı olun
Bir sınav için çalışmak özellikle küçük çocuklar için korkutucu olabilir. Örneğin, çocuklar matematik, imla, bilim ve sosyal çalışmalarda genellikle kazanım değerlendirmesi amacıyla konu sonu testleri yaparlar. Bu testlerin nasıl bir şey olduğu, nelere dikkat etmeleri gerektiği, zaman kavramının nasıl işlediği tek tek çocuklara öğretilmelidir. Eğer öğretilmezse özellikle küçük sınıflar ne- lere dikkat etmeleri gerektiğini fark etmeyebilirler. Örneğin kodlama sistemi çocuğa öğretilmelidir hatta çocukla test provaları bile yapılabilir. Ders çalışırken çocuğunuza not alması, çalışma kitabı gibi doğru eğitim materyallerini getirmesi için hatırlatmalar yapmanız gerekebilir. Öğrenemediği zaman konuyu kendiniz anlatmak yerine, hangi kaynaklara başvurması gerektiği öğre- tilmelidir. Önemli olan, desteği sağlarken sakin olmak ve asla unuttuğu için onu hırpalamamaktır.
5- Okul kurallarını öğrenin
Öğretmenler genellikle öğrencilere davranış kurallarını açıklarlar. Kurallar; öğrenci davranışları, kıyafet, okul devamı ve elektronik cihazların kullanımı gibi konuları içerir. Özellikle, okulun elektronik alet kullanımıyla ilgili tutumunu öğrenin. Ayrıca, birçok okulda zorbalık konusunda belirli kurallar vardır. Okulun zorbalık tanımını, zorbalığın sonuçlarını, mağdurlara destek ve zorbalığı raporlama konularını bilmek yararlıdır.
6- Okuldaki etkinlik ve aktivitelere dahil olmaya çalışın
Okul-aile iş birliği ebeveynlerin, çocuklarının eğitimine ilgi duyduklarını göstermeleri için harika bir yoldur. Birçok okul, ebeveynlerini okulda veya okul etkinliklerinde görmek ister. Eğer ço- cuğunuz okuldaki varlığınızdan rahatsız oluyorsa bunu daha uzaktan, fazla belli etmeden yapmayı düşünebilirsiniz. Ancak burada ‘casusluk yapın’ demek istemiyoruz, daha ılımlı yaklaşın ve çocuğu rahatsız edecek, strese sokacak kadar zorlamayın.
7- Okul devamlılığını sağlayın
Ateş, mide bulantısı, kusma veya ishal varsa hasta çocuk elbette evde kalmalıdır. Aksi takdirde, çocukların her gün okula zamanında gitmeleri önemlidir çünkü sınıf çalışmasına ve ev ödevlerine yetişmek derslerden geride kalan çocuklar için stres yaratabilir. Bu durum öğrenmeye engel olabilir, okuldan soğumaya sebebiyet verebilir. Çocuğunuz hastalık nedeniyle çok fazla okulu kaçırıyorsa, tamamlanması gereken derslerle ilgili öğretmeniyle görüşün. Bazen öğrenciler sınıf arkadaşlarıyla, ödevlerle, notlarla veya öğretmenlerle ilgili sorunlar nedeniyle evde kalmak ister. Okul başarısıyla ilgili aşırı kaygı yaşayabilirler. Son yıllarda karşılaşılan oyun bağımlılığı ise altta yatan başka bir neden olabilir. Bu, baş ağrıları veya mide bulantısı gibi gerçek semptomlarla sonuçlanabilir. Okula veya başka bir nedene bağlı bir problem olduğunu düşünüyorsanız, çocuğunuzla ve gerekirse öğretmenle konuşun. Eğer sorunu çözemiyorsanız altta yatan kaygı bozukluğu, öğrenme bozukluğu ya da dikkat eksikliği gibi bir sorun olabilir. Mutlaka bir çocuk psikiyatri doktorundan yardım alın.
8- Okul hakkında konuşmak için fırsatlar yaratın
Çocuğunuzla her gün konuşmaya zaman ayırın. Okulda neler olup bittiğini bilmek sizin için önemlidir. Çocuklar, ebeveynlerin akademik hayatlarıyla ilgilendiklerini fark ettiklerinde okulu daha fazla ciddiye alırlar. İletişim iki yönlüdür. Bu sebeple çocuğunuzu dikkatlice dinlemeniz, göz tema- sı kurmanız ve konuştuğunuz sırada çoklu görevlerden kaçınmanız önem- lidir. Ayrıca okul hakkında konuşurken sorgulamadan kaçınılmalıdır. Sohbet içeriği öğütler verme, karşılaştırma ya- pılması, ödev gibi sorumlulukları hatır- latma şeklinde olmamalıdır. Okulla ilgili hoşlandığı ve hoşlanmadığı şeyler, ar- kadaşları, oynadığı oyunlar da birlikte paylaşılan konular olabilir.
Tüm bu öneriler dikkate alındığında okul başarısının sadece çocuğa bağlı olmadığı, başarıya giden yolda çocuk kadar ebeveyn, öğretmen ve okulların da sorumluluğu olduğu unutulmamalıdır.
Azı yarar çoğu zarar
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Uzm. Dr. Figen Karaceylan Çakmakcı