Kriminal İnceleme Nedir, Nasıl Yapılır, Yararları Neler?
Kriminal inceleme, bir suça ilişkin delillerin araştırılması ile ilgilidir. Bu açıdan bu delillerin incelenmesi ve değerlendirilmesi aşamalarını da kapsar. Olayla ilgili soruşturmanın ardından suçun unsuruna ilişkin deliller belirlenir. Bunun sonucunda ise suç ve fail tespit edilebilir. Bu incelemeler, sektör uzmanları tarafından, adımlar takip edilerek ve uygun araç ve gereçler kullanılarak yürütülür.
Meydana gelen olayla ilgili suç için kriminal inceleme uzmanları, suçlunun olay yerinde bıraktığı delilleri ve çevresel bilgileri ortaya çıkarır. Kuşkusuz suçun çözümü, suçlunun bıraktığı delillerin iyi değerlendirilmesiyle mümkün olur. Polis, delilleri arşivlemek, tespit etmek, toplamak ve inceleme için laboratuvara göndermek için bilinçli ve profesyonel bir şekilde çalışmalıdır. Delilin ne olduğunu ve bu delilin nasıl değerlendirileceğini bilmek, suçlu ve suç tespit sürecinin ilk ve en önemli adımlarından biridir.
Konu içerisindekiler ;
Kriminal İnceleme Nedir?
Kriminal inceleme hem olay yerinde hem de laboratuvarda gerçekleştirilen ve delil ortaya çıktığında failin kimliğinin tespit edilmesini sağlayan adli prosedürlerdir. Suç bağlamında delil incelemesi iki aşamada gerçekleştirilebilir. Olay yeri inceleme ekibi olay yerinden bazı deliller toplar. Parmak izleri, avuç içi izleri, ayakkabı izleri, alet izleri vb. delil sayılabilecek izler ağırlıklı olarak arşivde yerel yöntemlerle incelenmektedir. Ancak kan, sperm, tükürük vb. izler, laboratuvarda test edilmesi gereken unsurlardır. Bu nedenle inceleme için laboratuvara gönderilir.
Belirli bir laboratuvarda test edildiğinde, karşılaştırmanın sonuçları hangi öğelerin aynı olduğunu veya farklı kaynaklara ait olduğunu belirler. Bir suç veya suçu tespit etmek için ise gerekli değerlendirmeler yapılır. Tüm bu incelemelerden sonra, toplanan delillere dayanarak suçlu ve suçlunun kimliği gibi diğer detayları değerlendiren soruşturmalar yapmak polis ve kolluk kuvvetlerinin görevidir. Bu açıdan kriminal incelemeyi yapanlar dışında bu süreçte polisler de yer alır.
Kriminal İnceleme Alanları
Kriminal inceleme alanları genel olarak yazı ve imza incelemeleri, ses incelemesi, görüntü incelemesi, veri incelemesi, olay yeri incelemesi, trafik kazası incelemesi, balistik inceleme, iz kaydı incelemesi, adli leke incelemesi ve genel adli incelemeler olarak sıralanabilir. Kriminal inceleme yaparken önemli noktalar doğrultusunda hareket etmek gerekir. Bu açıdan kriminal inceleme alanları birbirinden farklıdır. Bu alanlar ise daha kapsamlı bir biçimde aşağıdaki şekildedir:
- Belge İncelemesi: Çek, bono, senet, sözleşme vb. dolandırıcılıklarında imza, kıymetli evrak, tapu davalarında PDF tapu imza incelenmesi
- Bilişim İncelemesi: WhatsApp mesajı, kamera kaydı, bilgisayar, görüntü ve ses, USB, video kamera, CD veya DVD, tablet incelemesi
- Trafik Kazası İncelemesi: Plaka, araç km, araç değer kaybı, hasar ve kusur tespiti
- Diğer İncelemeler: Balistik ve mali incelemeler
Kriminal İnceleme Neden Yapılır?
Kriminal inceleme hangi durumlarda yapılır sorusunun cevabı için ilk olarak kriminalistik nedir sorusunun cevabını bilmek verir. Bu açıdan suçları veya kabahatleri, meydana gelen olayları, suçluları tespit etmek ve teşhis etmek için bilimsel yöntem ve araçların kullanılmasına ve fenomenlerin bilimsel olarak kanıtlanması kriminalistik alanının içerisine girer. Bunun amacı, suçluları bulmak değil, bilimsel veriler ışığında gerçek suçluları ve suçları bulmaktır. Kriminal inceleme, suç delillerini araştırmak ve değerlendirmek için aktif teknoloji bilgisinin kullanılmasıdır. Bu bağlamda teknik kriminal işlemler, özellikle suç ve suçların tespitinde, suçun ispatının hızlandırılmasında ve olayın aydınlatılmasında adalet için kusursuz hizmetler sunmaktadır. Polis suç faaliyeti olay yerinin korunması ile başlar. Ardından toplanan delillerin standartlara uygun olarak olay yerine gönderilmesine ve sonuçların bilimsel olarak değerlendirilmesine kadar devam eder.
Kriminal İnceleme Aşamaları
Kriminal inceleme aşamaları 7 aşamadan oluşur. Ancak önlemler sistematik ve teknik bir şekilde alınırsa suçun aydınlatılmasında çözülmemiş davaların sayısı azalacaktır. Bu açıdan aşamalar, suç oluşum aşaması, suç mahalli, kanıt toplama, suçlunun dahil olduğu işlemler, suçun soruşturulması, Cumhuriyet Savcılığı’na sevk ve diğer işlemlerden oluşur. Bu açıdan polis, suç haberlerine ve bilgisine dayanarak, suçla ilgili olabilecek her şeyi soruşturmaya başlar. Suçluları ve suçu tespit etmek için zaman kaybetmeden, delilleri ve tanıkları kaybolmadan soruşturma yapar. Bir suçtan haberdar olmanın en basit yolu ihbardır.
Ardından hazırlık ve saha araştırması aşamalarında olay yeri araştırılır. Bu aşama zaman alır ve toplanan kanıtları kullanmak da imkansızdır. Bu nedenle özellikle olay yerine bir araç veya kalifiye bir görevli ile gidilmezse daha tehlikeli sonuçlar doğurur. Çünkü laboratuvarda toplanan delillerin niteliksiz olması durumunda, bunları değerlendirmek zordur. Bu laboratuvarlarda ise bireysel tanımlayıcı izler, vücut sıvıları, eşya izleri, ses ve görüntüler, yasal olmayan maddeler, belgeler, fotoğraflar, ilaç ve boya gibi maddeler, inşaat malzemeleri, değerli eşyalar ve kimyasal maddeler incelenir. Soruşturma tamamlandıktan sonra ise suç analizi yapılır.
Yukarıdakilerin hepsinin bir ortamda değerlendirilmesi garanti edilir. Olayla ilgili olarak, tanıkların, mağdurların, şüphelilerin vb. ifadeleri ve uyumlulukları ile çelişen yönler daha sonra incelenir. Ardından suç soruşturması yapılır ve deliller, taraflar ve soruşturma evrakı Cumhuriyet Savcılığı’na sevk edilir.
Kriminal İnceleme Ne Kadar Sürer?
Kriminal incelemenin süresi, duruma, kanıtın geçerliliğine, analiz yöntemine ve yargılama sürecine bağlıdır. Mahkeme bilirkişiye veya değerlendiriciye belirli bir süre tanır. Bu süre ortalama bir ay sürer. Bilirkişi, değerlendirme süresinin uzatılmasını uygun görürse, bu durumda mahkemeden uzatma talebinde bulunabilir. Bu durumda mahkeme ortalama 3 ay süre verir. Başka bir deyişle, çalışmanın uzunluğunu etkileyen birçok faktör vardır. Bu nedenle belirli bir tarih belirlemek, yanlış bir duruma neden olur.
Kriminal suçlarda, suçlu her zaman arkasında bir iz bırakır. Buradaki personelin soruşturulması ve analizi de davanın ilerlemesi ve suçun tespiti için gereklidir. Ceza davalarında sıklıkla kullanılan bu yöntem, davanın daha kısa sürede sonuçlanmasını ve hukuki sürecin başlamasını sağlar. Bundan dolayı kriminal inceleme yararları suçun ve suçlunun tespiti için önemlidir. Olay yeri inceleme sürecinden sonra delillerin toplanması ve değerlendirilmesi ile suç çözülür.
Bu aşamada, olay yeri inceleme görevlisi tarafından yürütülen suç soruşturma aşaması, delilleri korumak, tespit etmek, toplamak ve izleme için bir laboratuvara göndermek için adli tıp araştırmacısının özel çalışmasını gerektirir. Suç mahallinde hangi örneklerin tahminlerle alınıp hangilerinin alınmadığını kriminal inceleme belirler. Bu açıdan kriminal inceleme, suçun çözümlenmesinde ve suçlunun belirlenmesinde önemli bir rol oynar.
Kriminal Rapor Nedir?
Kriminal terimi, genellikle işlenen bir suçu tanımlamak için kullanılır. Başka bir deyişle, kriminal inceleme yapmak için kriminal bir suçun yaşanması ve olay yerinde polisin bulunması gerekir. Bir inceleme için gerekli olan en önemli unsur suçun soruşturulmasıdır. Bu açıdan suçun nasıl işlendiğini, sebebini ve suçun diğer birçok unsurunu görebilirsiniz. Kriminal suçları için bir olay mahalline ihtiyaç vardır. Yani olay yerinde işlenen suça ilişkin delil toplamak için kriminal inceleme yapılabilir. Örneğin, bir kişinin komşusundan gürültü yapmaktan şikayet etmesi kriminal suç sayılmaz. Ancak cinayet davası bir kriminal suç davasıdır. Bir ceza davasını çözmek için kapsamlı bir soruşturma gereklidir. Bunun sonucunda ise bir rapor hazırlanır. Ardından kriminal suç soruşturması sonuçları ve cezai bilirkişilik veya bilirkişilik sonuçları, yetkili makamlara rapor şeklinde sunulur. Bu rapora ise kriminal rapor adı verilmektedir.