2021 itibariyle dünya çapında 106 milyondan fazla insan kripto para ünitesine sahip ve bu sayı, dijital varlıklar ana akıma yerleştikçe daha da artacak. Kriptonun artan popülaritesi ile birlikte, muhtemelen giderek artan sayıda insan öldükten sonra kripto para ünitelerine ne olacağını merak ediyordur. Yaşayanlar için, ölen bir akrabadan kripto para ünitesini miras almanın mümkün olup olmadığı konusunda da merak olduğu açık.
Başlamadan evvel, bunun finansal bir tavsiye olmadığını belirtmemiz gerekiyor. İlgili riskleri anlamak için lütfen profesyonel finansal ve yasal tavsiyeye başvurun. Bu içerik sırf bilgilendirme hedeflidir, bu cins bilgileri yasal, vergi, yatırım, finans yahut öbür tavsiyeler olarak yorumlamamalısınız.
Kripto Para Cüzdandaysa…
İster çevrimdışı ister çevrimiçi bir cüzdan olsun, ölen bir kişinin cüzdanında tutulan kriptoyu devralmak istiyorsanız, öncelikle özel anahtarı bilmeniz değerli. Velhasıl, özel anahtar bir parola üzeredir. Kriptonuza erişim sağlayan kriptografik olarak oluşturulmuş bir kod biçiminde tanımlanabilir. Ayrıyeten, kripto para cüzdanınız tarafından oluşturulan ve kripto para ünitesi fonlarını kurtarmak için gereken tüm bilgileri depolayan 12, 18 yahut 24 sözden oluşan özel bir anahtarın insan tarafından okunabilir bir temsili olarak bir “tohum cümlesi” vardır.
Anahtar yahut tohum cümlesi olmadan, ölen bir kişinin kripto para ünitesine erişilemez ve blok zincirinde kayıp kalır. Fakat, tıpkı bir parola üzere, portföyünüze tam erişim müsaadesi vermek istemediğiniz sürece, insanlara özel anahtarınızı yahut tohum cümlenizi söylememelisiniz.
30 yaşında apansız ölen ve müşterilerinin 190 milyon ABD Doları bedelindeki kriptosunu erişilemez çevrimdışı cüzdanlarda kalıcı olarak kilitli bırakan bir kripto para ünitesi tüccarını, yani Gerald Cotten‘in harikulâde öyküsünü duymuş olabilirsiniz.
Uygun bir özel anahtar olmadan ölen kripto varlık sahipleri, emsal bir açmazı artlarında bırakabilir ve varislerini kripto para ünitesine el koyamaz hale getirebilirler. Ve geride kalan kripto para, hiçbir vakit sahibini bulamayacak formda kalır.
Kripto Para Kripto Borsalarındaysa…
Kripto para cüzdan yerine coin borsasındaysa, işler biraz daha kolay olacaktır.
Kriptolarınızı internet tabanlı bir kripto borsasında tutuyorsanız, aslında özel anahtarlarınıza sahip değilsiniz ve bu firmalar anahtarı ellerinde fiyat. Ölen bir kişinin hesabını alırken, kriptoyu teslim etmesi için o şirkete güvenirsiniz.
Örneğin bir kripto para borsası ve cüzdan sağlayıcısı olan Coinbase, vefat durumunda bir hesabın transferine müsaade veren bir protokol oluşturmuş durumda.
Ancak, sorumluluk hesap sahibine aittir ve lehtarların varlıkları elde etmek için birkaç şeye muhtaçlığı vardır: Kişinin vefat dokümanı, son vasiyeti ve vasiyet evrakları, ayrıyeten Probate Evraklarında ismi geçen ve Coinbase hesabının bakiyesi ile ne yapılması gerektiği konusunda Coinbase’e talimat veren imzalı bir mektup… Bir kişi vasiyetinde kripto varlıklarından bahsetmezse, onları yasal olarak elde etmeniz pek muhtemel değildir.
Peki ya Vergi?
Hisse senetleri yahut altın üzere rastgele bir varlık üzere, Bitcoin, Ether ve öbür kripto para üniteleri vergiye tabi olabilir. Lakin, birden fazla ülke hala dijital varlıkların maddi olmayan nitelikleriyle tam olarak başa çıkamadı ve yasalar birtakım yerlerde nispeten bulanık durumda.
İngiltere kısa müddet evvel, kripto para ünitelerinin veraset vergisine ve sermaye çıkarı vergisine tabi olabileceğini belirten “Kripto varlıklar: bireyler için vergi” isimli bir siyaset evrakı hazırladı.
ABD’deki Internal Revenue Service (IRS) de kripto para varlıklarını vergi açısından “mülk” olarak kabul eder, yani sanal para üniteniz, sahip olduğunuz başka varlıklarla tıpkı formda vergilendiriliyor.
Ancak, farklı ülkelerin farklı kuralları ve farklı boşlukları vardır. Örneğin Birleşik Krallık’ta evli bir ortağa bırakılan kripto varlıkları, hayatta kalan eşin daimi biçimde Birleşik Krallık’ta ikamet etmesi şartıyla yüzde 100 Veraset Vergisi indiriminden yararlanacaktır.
Bu yüzden muhakkak muafiyetler arıyorsanız, yargı bölgenizdeki maddeleri denetim etmeniz ve kuşkunuz varsa yasal tavsiye almanız en uygunudur.