Taliban hareketinin lideri Mohammed Omar, Cumhurbaşkanı Hamid Karzai'nin Washington ile bir güvenlik anlaşması imzalaması halinde Afgan yetkililere karşı cihad başlayacağını söyledi. Ve kısa bir süre sonra, Logar eyaletinin valisi olan Arsala Jamal, geçmişte - Khost eyaletinin valisi ve 2009 yılında H. Karzai'nin kampanya kampanyasının başkanını öldürdü.
Doğal olarak, Taliban cinayette şüpheli olarak atandı ve başkanlık yönetimi ile işbirliği yapan devlet görevlilerini imha etme sözü verdi.
Bu arada, kariyeri boyunca her türlü Batılı örgütle en yakın ilişkide olan Kanada vatandaşı olan Arsala Jamal'ın öldürülmesi, bugün ülkede geçerli olan gelenekleri mükemmel bir şekilde göstermektedir. Ve yine de - “Afgan demokrasisi”, Batı’nın yardımıyla inşa ediliyor ve “yeni Talibanın” iktidara gelmesini sadece zaman meselesi yapıyor ...
Bunun “yeni Taliban” olduğunu açıklamadan önce, biraz hikayeler. Mart ayında Taliban'ın bir elçisi olan 2001, ABD yönetimi ile görüşmek üzere Washington'a geldi. George W. Bush’un ekibi, Taliban hükümetini tanıdığını, petrol rezervlerinin geliştirilmesinde ve Orta Asya bölgesinde bir petrol boru hattının inşasında ABD’yle işbirliği yapmaya istekli olması şartıyla ciddi olarak değerlendirdi. Bush’a hediye olarak, daha sonra bir Amerikan idare görevlisi tarafından elçi ile görüşmelerde yenilen bir Afgan halı getirildi: “Ya altın kaplı halı teklifimizi kabul edersin ya da seni bombalar halısının altına gömürüz.” 2’in Ağustos ayındaki 2001’e kadar müzakereleri yapıldı, Taliban Amerikan tarafının önerdiği şartları kabul etmedi ve kararı imzaladı. İki ay sonra “Eski Taliban” ı sona erdiren Kalıcı Özgürlük Operasyonu başladı.
Amerikan işgalinden sonra Taliban liderleri, kısmen SSCB ile karşı karşıya kaldıklarında, gerilla savaşının tekrarlanmasını umuyorlardı. Ancak dronların ortaya çıkışı, bu taktiğin etkinliğini önemli ölçüde azalttı. 2004'ten Ocak 2012'e "uçağı" - bu uçakların ABD'de dediği gibi - sıradan militanlara ve Taliban liderlerine 285 roket saldırıları başlattı.
Tabii ki, bu süreçte birçok sivil öldü ve kurtulanların çoğu sürdü silâhintikam almak, ancak asıl hedefe ulaşıldı. Dronlar Taliban liderlerini klasik partizan savaşını “bitişik bölge” sırasındaki sığınak ve grev sığınağı altında sürdürme fırsatından mahrum etti.
Tamamen askeri yönlere ek olarak, Amerikan taktikleri, Taliban'ın dayanamadığı siyasi unsurları da içeriyordu. ABD liderliğine göre, Afganistan daha fazla genişleme için bir sıçrama tahtası değil. Bu yaklaşımla, “yerli halkın” çıkarları kimsenin ilgisini çekmiyor, “Şerif Kızılderililerinin sorunları rahatsız etmiyor”. Asıl mesele, uluslararası, okuma-Amerikan, askeri birliğin askeri personelinin konuşlanma yerleri etrafındaki göreceli istikrardır.
Tarihsel olarak, merkezi hükümetin ülkede istikrarı sağlamadaki rolü oldukça semboliktir. Günümüzde Karzai yönetimi, çoğu zaman, uluslararası topluma “demokrasi ihraç etme” konusunda ABD ve NATO’nun başarılarını göstermek ve aynı zamanda bu “süreç” için harcanan finansal araçları rapor etmek üzere tasarlanmış bir dekorasyondur. Aslında, ülkenin yönetimi 2008’ta ABD Senatörü John McCain’e ekonomik olarak danışan ekonomist ve tarihçi Neil Ferguson’un on dokuzuncu yüzyılda ABD Senatörü John McCain’in seçim kampanyasını tanımladığı bir plana göre yapılandırılmıştır. Sadece ülkenin geri kalanında yetkilerini belirleme gücüne sahip değillerdi. Bu şu anda Afganistan'da olanlara çok benziyor. Bir seçim var. Ya sermayeyi kontrol eder ve ülkenin geri kalanını saha komutanlarının liderlerine teslim edersiniz ya da kendinizi Afganistan toprakları boyunca son derece acımasız ve muhtemelen işe yaramaz bir savaşa dahil edersiniz. ”
Bugün her Afgan eyaletindeki durum üzerinde kontrol sağlayan, Kabil'den - daha kesin olarak ABD'den gelen saha komutanlarıdır, çünkü 91 yüzdesi için Afgan bütçesi uluslararası enjeksiyonlardan - “sadakat ücreti” içermektedir.
Önümüzde XIX yüzyılın İngiliz kolonisinin tipik bir kontrol şeması. Kabile liderleri, sömürge idaresinden, yerel halkın yaşamı ve ölümüyle kendilerine emanet edilen topraklarda kontrol edilemez biçimde elden çıkarma ve en önemlisi, kendileri için en uygun olan araçları kazanma hakkından “sadakat ödülü” aldı. Eroin üretimi? Lütfen NATO sınıflamasına göre, bu “dokunulmaz” geleneksel bir zanaattır, çünkü illerin ekonomisi çökecek, liderlerin gelirleri düşecek. Ama korumak için kişisel bir milislere ihtiyaçları var ... Yollarda Raket? Hiç sorun değil, bir "özel güvenlik şirketi" oluşturun ve Kabil, "kargo eskortu" için sizinle bir sözleşme imzalayacak. Bu bir abartı değil, bir Afgan eyaletinin günlük hayatı.
Böyle bir sistemle, saha komutanlarının “politik sempatileri” uluslararası koalisyon ve Kabil yönetimi için önemli değildir: bölge üzerinde kontrol sağlarlar.
2001'ten sonra Taliban bir ikilemle karşı karşıya kaldı: ya dağlarda oturun ve üstünüzdeki uçan “dronlar” dan sallayın ya da katlama sistemine entegre olun. Bir yandan - durgunluk ve fiziksel yıkım tehdidi. Öte yandan, yerel kralların özgür ve iyi beslenen yaşamları, uyuşturucu ticaretinden elde edilen gelirler, kişisel milislere ve kendi beslenebileceğiniz ve arkanda duran klanı besleyebileceğiniz bir bölgeye erişim hakkı.
İkinci yolu seçenler, Batı’daki ılımlı denilen ve aynı Batı’nın “koalisyon” hükümetinde görmekten çekinmeyen, “yeni Taliban” dır. Ülkenin mevcut ekonomik ve politik sistemine mükemmel bir şekilde entegre edilmiştir. Skandallık hissi, ABD'deki 2010'te yayınlanan ve Temsilciler Meclisi John Tierney'nin ulusal güvenlik ve dış ilişkiler alt komitesi başkanı raporunda yayımlanan verilerdi. “Yerel silahlı grupların liderleri dahil edildi” belgesinin başlığı: Afganistan'daki Amerikan kargo taşımacılığı yolları üzerindeki harabe ve yolsuzluklar - kendi adına konuşuyor.
Raporda belirtilen plan basitti, ancak kusursuz bir şekilde kârlıydı. Afganistan'daki ABD birliklerine yönelik kargo, Pakistan veya Orta Asya'dan iki dağıtım noktasında geliyor: biri Kabil yakınında, diğeri Kandahar'da. Daha sonra ülke çapında dağılmış iki yüzden fazla Amerikan üssüne ve 2 milyar dolardan fazla değere sahip özel bir program çerçevesinde gönderiliyorlar. Afgan nakliye şirketleri, sözleşmeleri Watan Risk Yönetimi tarafından imzalanan ve Afgan Devlet Başkanı Hamid Karzai'nin kuzenleri tarafından kontrol edilen malların nakliyesinde yer almaktadır. Ağabeyi Ahmed Wali Karzai güvenlik sözleşmeleri dağıttı. “Aile işi” görevi ve başkanlık akrabalarının temel işlevi “taşeronlar” ile pazarlık etmekti. Normal bir dile çevrildi - Taliban'ın saha komutanları, konvoyun geçmesi gereken bölgede malların güvenli hareketi konusunda. Dahası, "Taliban sözleşmesi" bir dizi hizmet sundu - güvenlik sağlandı, diğer militanlarla işlendi, yerel valilere, polis memurlarına ve askeriye rüşvet verdi. Böylece her hafta “yeni Taliban” ın saha komutanları ABD bütçesinden 1,6 - 2 milyon dolar aldı. Böyle bir “işin” karlılığı, yol güvenliği işinde kazanç sağlayan yeni bir saha komutanının Taliban'ı arasında ortaya çıkmasına neden oldu.
Doğal olarak, bu “yeni Taliban” için tek gelir kaynağı değil. İnşaat sektöründe, enerji sektöründe, afyon tarlalarında pay sahibi ... Ancak bu bilgi kimseyi şaşırtmayacak. Ve mesele bu değil. Asıl mesele şu ki, Afganistan’daki Taliban ve Washington’un yönettiği uluslararası koalisyon arasında ciddi bir çatışma yaşanmıyor. Dahası, ABD’nin ülkedeki askeri varlığının Taliban’a veya El Kaide’ye karşı savaşla hiçbir ilgisi yok.
“Yıllar boyunca kurulan yeni Taliban, uluslararası ekonomik yardımla birlikte simbiyoz bağlamında harika hissediyor. Diğer bir deyişle, Karzai yönetiminin, uluslararası şirketlerin ve Taliban'ın kendilerinin de eşit şekilde dahil olduğu komisyonlar ve kesintiler koşulları altında. Fakat Afganların gözünde Kabil hükümeti üzerindeki avantajları, Karzai'nin “Rüşvet” olması halinde, tüm yolsuzluğa nüfuz etmesine izin verirse, komutanların liderlerinin ve milislerinin toplam kanunsuzluğunun, o zaman Taliban'ın ülkenin geleneksel değerleri ile karıştırılmış şeriat normları olmasıdır.
Bugün yerel filistinin gözünde Taliban sıralı, rüşvetsiz ve adil bir yargılanıyor. Taliban’ın iktidara gelmesi, “demokrasi Karzai” nin cazibesinden yeterince yiyen nüfusun büyük bir kısmını destekleyecektir.
Ek olarak, bugün “yeni” Taliban ”, Batı yaşam tarzının herhangi bir unsurunu şeytan bir yaratık olarak algılamasıyla, oluşum sürecinin azamizmini terk etti. “Tüketici toplumu” nu deneyimleyen mevcut Taliban, içinde hoş anlar buldu ve başladıkları seksen Pakistanlı mülteci kamplarında medreselerden gelen Wahhabi vaizlerinin gereklerini tam anlamıyla takip etmeyi reddetti. Aslında, “eski Taliban'ın” köktenciliğinin reddedilmesi mevcut hareketi Batı'nın gözünde sözleşmeli kılıyor.
Taliban’ı iktidara getirerek, onlara “bölün ve yönet” sömürgeci ilkesine uygun olarak koalisyon hükümetinde bir yer vererek, ABD’nin siyasi elitlere yararlı olmalarının garantisini veriyorlar. Sonuç olarak - ve Afganistan'da daha fazla kalacağı garantileri. Taliban'la “Karzai halkı” arasında, etki alanlarına, gelirin uyuşturucu kaçakçılığından ve uluslararası yardımdan yeniden dağıtılmasına yönelik olarak açacağı mücadelede, Washington'un ülkeyi uzun süre kontrol etme şansı var.
Ve burada soru ortaya çıkıyor: Amerikan varlığının korunması Rusya ve Orta Asya'daki Sovyet sonrası devletler için nasıl dönecek?
ABD ve NATO’nun Afganistan’da Rus çıkarları için savaştığı teziyle profesyoneller neredeyse hiç ciddiye alınmadı.
Her ne kadar birkaç uzman bu güne kadar düşünmeye devam etse de, bilincin saf sakinliğini koruyor. Rusya’nın Afganistan’dan kaynaklanan ve Amerikalıların “göğüslerini kapattığı” tehditleri nelerdir?
Taliban genişlemesinden korumak? Yarın Taliban iktidara geldi - Orta Asya’ya genişleme gücüne hala sahip olmayacaklar, çünkü tüm maddi ve insan kaynakları Afganistan’daki çatışmalarda ülke içindeki rakiplerle savaşmak için kullanılacak.
Ancak, Amerika’nın mevcudiyeti sırasında “tam büyüme içinde” dedikleri gibi şekillenen iki tehdit var.
Her şeyden önce, elbette, ilaçlar. “Kalıcı Özgürlük” ün bir yan etkisi, Afganistan'dan Rusya'ya ilaç ihracatında keskin bir artış olan Afgan eroininin Rusya pazarındaki tekeliydi. Buradan - başka bir tehdit. Afganistan'dan Rusya'ya yapılan uyuşturucu ticareti ve uyuşturucu kaçakçılığı ile yakından ilgili olan Orta Asya'daki uluslararası suç çetelerinin güçlendirilmesi. Ancak, Afganistan'daki Amerikan varlığına bağlı “2.0 afyon savaşı”, beklenmedik bükülmeler ve skandal ayrıntılarıyla dolu ayrı bir konudur.
İkincisi, sırayla, ancak en az değil, “uluslararası cihad” tehdididir. ABD’nin Afganistan’ı terk etmeyeceği açık. Karzai'ye Amerikan kalışının koşullarına uyan teklif - teatral bir eylem, başka bir şey değil. Afganistan'daki askeri birlik sayısındaki azalma, Afganistan bütçesinden ödenen özel askeri şirketlerdeki personel sayısındaki artışla telafi edilecektir.
Diğer bir soru ise, Orta Asya cumhuriyetlerinden ve Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nden İslamcılar nereye gidecek, on yıldan beri özel bir sorun yaşamadan uluslararası birliğin yanında Afganistan'da eğitim ve “mücadele” olacak mı? Afganlar arası Taliban ile “Karzai halkı” arasındaki çatışmalara özellikle ihtiyaç duyulmuyor ve her iki tarafın da bakımı için fazladan parası yok. Ek olarak, son on yılda Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Çin Türkistanlı “cihatçılar” kendi ülkelerinde geniş bir yeraltı yarattılar, iletişim kanalları ve silah tedarik ettiler. Her şey Orta Asya'yı istikrarsızlaştırmaya hazır, sadece Ferghana Vadisi'nde oldukça küçük bir kıvılcım var - ve aynı anda birkaç cumhuriyete parlayacak. Ardından, kontrollü kararsızlaştırmanın bir grup petrol ve gaz şirketi için daha fazla yararı olan Türkmenistan sınırında “cihatçıların” karıştırılması var.
Ve bugün, Toplu Güvenlik Antlaşması Örgütü'nün bu özel tehdidi uzaklaştırmaya hazır olmasının yetersiz olduğunu kabul etmek zorundayız.
Son CSTO konferanslarında ilan edilen sınırları güçlendirmek elbette gereksiz. Fakat zaten “bizim” bölgemizdeki “cihatçı yeraltı” ile mücadelede ne kadar yardımcı olacak? Burada, CSTO tüzüğünün tüm yasal boyutlarının bir araya getirilmesi, yeni bir anti-terör örgütleri ve karşı istihbarat teşkilatı koordinasyon seviyesinin hazırlanması için farklı yönlerde çabalara ihtiyaç vardır. Afgan olmayan Taliban'dan korkmamamız gerektiğinden, çok daha ciddi ve daha gerçek tehditler var ...