TÜİK’in yaptığı açıklamaya göre tüketici fiyat endeksi içerisinde yer alan mal ve hizmetler hane halkalarının en güncel tüketimlerini göz önünde bulunduracak şekilde oluşturuluyor, endeks sepeti ve ağırlıkları bu doğrultuda her yıl güncelleniyor.
2020 yılında patlak veren koronavirüs salgını sebebiyle hane halkı tüketimleri önemli derecede etkilendi. Tüketim alışkanlıklarında görülen değişimlerin bir kısmı geçici gibi gözükürken bazı değişimlerin ise uzun süre devam edeceği düşünülüyor.
2021 yılında da devam edeceği düşünülen bu etkilerin tüketici fiyat endeksine en güncel şekilde düzenlenmesi için Avrupa Birliği İstatistik Ofisi Aralık 2020 tarihinde metodolojik kılavuz yayımladı.
Koronavirüs salgını yüzünden topluma karşı bir sağlık riski oluşturmamak doğrultusunda Nisan 2020’den itibaren TÜİK hane halkı anketlerinin yüz yüze görüşme olarak uygulanmasını bir süreliğine durdurmuştu. Bu yüzden tüketici fiyat endeksi ağırlıklarının temel veri kaynağı olarak görülen hane halkı bütçe anketi 2020 yılı kapsamında tamamlanamadı. 2021 yılı tüketici fiyat endeksi ağırlık güncellemesi ise Avrupa Birliği İstatistik Ofisi’nin metodolojik kılavuzunda belirtilen yöntemlere göre hesaplandı.
2021 yılı içerisinde tüketici fiyat endeksi madde sepeti içerisinde “kabartma maddeleri” ifadesi altında yer alan “kuru maya” için tanım değişikliği getirildi. Önceden belirli bir gramajda satılan bir paket kuru hamur mayası fiyatı takip edilirken, alanda tespit edilen gramaj farklılıkları yüzünden ölçü birimlerinde değişikliğe gidildi ve kg bazında ürün fiyatı takibine gidildi.
Buna ek olarak “beyaz peynir”, “sigaralar”, “diğer sağlık ürünleri”, “otomobil (dizel)”, otomobil (benzinli)” ve “resmi evraklarla ilgili hizmet ücreti” gibi başlıklara ilişkin madde çeşit sayılarında değişiklikler yapıldı ve ağırlıkları değiştirildi.
Böyle bir değişikliğe gidilmesinin nedeni ise hane halklarının madde çeşidi bazında görülen güncel tüketim tercihlerinin bu detaya yansıtılabilmesiydi. Mesela “sigaralar” maddesine bağlı olarak yeni bir ürün çeşidinin piyasaya giriş yapması veya daha yaygın bir şekilde tüketilmesi takdirinde madde sepetine yeni bir çeşit olarak eklenmesi gerekmekte.
Tüketici fiyat endeksi kapsamında fiyat derleme dönemleri piyasada yaşanan fiyat gelişimlerini yansıtacak şekilde ayarlanıyor. Fiyat hareketliliği genel olarak daha yüksek olan ürünlerde daha sık aralıklarla fiyat derlemeleri yapılıyor. Taze sebze ve meyve, tüp gaz, LPG ve maç giriş biletlerinin ücretleri haftada 1 kez yenilenirken, bunların dışarısında kalan madde çeşitleri ise ayda iki kez derlenmektedir.