16.03.2021 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge Müdürlüğü ile Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) arasında imzalanan ve 2021-2024 yıllarını kapsayan protokol kapsamında “Muğla İli Akdeniz Foku fokunun (Monachus monachus) Koruma Tür Eylem Planı İzleme ve Uygulama Etkinlikleri” başlatıldı. Akdeniz fokunun Muğla İlinin 1480 km uzunluğundaki kıyılarında izlenmesi, popülasyonların ve dağılımlarının araştırılması ile türün neslini tehdit eden faktörlerin ve alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla 2 Haziran 2021 tarihinde bir toplantı düzenlendi. Toplantıda 4. Bölge Müdürlüğü ile Sualtı Araştırmaları Derneğinin sorumlulukları gözden geçirilerek, izleme uygulamada yapılacak saha araştırmaları, verilecek eğitimlerin yöntem ve planlaması yapıldı. Bu etkinliğin ardından 29 Haziran-4 Temmuz tarihleri arasında Akdeniz foklarının yaşam alanlarını (habitatlarını) korumak, yaşam alanlarını tehdit eden faktörleri tespit etme ve önlemek için veri toplama, haritalama, izleme faaliyetleri ile Milas ve Bodrum İlçeleri kıyılarında tarama izleme çalışmaları başlatıldı. Tür Eylem Planları kapsamında Muğla ilindeki bütün kıyı şeridinin Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge Müdürlüğü ve SAD tarafından tarama izleme çalışmaları devam etmekte.
5 Temmuz 2021 tarihinde ise 4. Bölge Müdürlüğü ve SAD işbirliği ile Bodrum ilçesinde Akdeniz foku (Monachus monachus) Tür Eylem Planları İzleme ve Uygulama Etkinlikleri kapsamında Bodrum Ticaret Odası (BODTO) konferans salonunda Bodrum’daki kamu kurumları temsilcileri ve eğitim kurumlarından katılan öğretmenlere yönelik Akdeniz foku türünün son kalan bireylerinin korunmasına dair yapılacak olan çalışmalar ve türün yaşamını tehdit eden faktörler hakkında bilgilendirme ve farkındalık arttırma toplantısı yapıldı. Toplantıya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü İl Müdür Yardımcısı Bekir Erdoğan, Doğa Koruma ve Milli Parklar Muğla Şube Müdürü Ömer Kahraman, Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) Yönetim Kurulu Başkanı Yalçın Savaş, SAD Akdeniz Foku Araştırma Gurubu (AFAG) Koordinatörü Cem Orkun Kıraç ve doğaseverler katıldı.
Açılış sunumlarında Akdeniz Foku’nun korunması için Bodrum kıyılarının sahip olduğu önem vurgulanarak bu konuda alınması gereken önlem faaliyetleri anlatıldı. Kıraç tarafından yapılan ayrıntılı sunumlarda Bodrum kıyılarındaki su çatlaklarının ve içerisinde hava ve kumsalı bulunan mağaraların foklar tarafından muhtemel kulanım alanları olduğuna vurgu yapıldı. Kıraç, “Akdeniz fokları için mağaralar adeta bir doğumhane gibidir, bu tür yavrusu ile bağ kurup onu 4-5 ay boyunca emzirir.” derken çarpıcı bir başlıkla “Fokları yatak odalarında rahatsız etmemeliyiz!” diyerek yaşam alanlarına müdahale edilmemesi gerektiğini bildirdi. Ayrıca yine aynı tarihte Muğla ilindeki kamu veteriner hekimlerine yönelik İzmir Büyükşehir Belediyesinde görevli ve Akdeniz Foku konusunda tecrubeli Veteriner Hekim Dr. Avni Gök ile yaralı foklara yaklaşım, ebeveynsiz kalan fokların rehabilitasyonu ve ölü bulunan foklarda nekropsi sırasında dikkat edilecek hususlar konularında bilgi alışveriş toplantısı düzenlendi.
Akdeniz foku bugün dünyada sadece 4 ülkede; Yunanistan, Türkiye, Moritanya ve Madeira Adaları‘nda yaşamakta olup, toplam dünya nüfusu 750 civarındadır. Ülkemizde ise yapılan çeşitli bilimsel çalışmalarda bireysel tanımlama yolu ile 60 civarında Akdeniz foku bireyi tanımlanmış olup, tüm kıyılarımızda toplam 100 civarında fok yaşadığı tahmin edilmektedir ki dünyadaki fok popülasyonunun yaklaşık 750 olduğu göz önünde bulundurulduğunda bu sayı önemli bir yer tutmaktadır.
Türün popülasyonunun azalma nedenleri arasında aşağıda sıralanan hususlar bulunmaktadır:
Yaşam alanlarının kaybı(kıyılarını betonlaşması ve kıyılarda artan insan faaliyetleri);
Yasadışı ve aşırı su ürünleri avcılığı neticesinde balık stoklarının azalması;
Fok mağaralarına deniz araçlarıyla ve araçsız yapılan insan ziyaretleri, ilgili mağaralara yapılan turistik dalışlar;
Fok Mağara civarlarında aşırı deniz trafiği;
Fok ölümleri;
Deniz kirliliği.
Bodrum Yarımadası kıyılarında bakıma muhtaç bir fok gözlemlenmesi durumunda, Akdeniz Foku Bilgi ve Kurtarma Ağı’na (AFBİKA) 0533 488 5858 numaralı telefondan bilgi verilmesi gerekmektedir.