ANAMNEZ
Öykü alma ya da anamnez
, en önemli tanı yöntemlerinden biridir. Hasta muayenesinin ilk basamağını oluşturur. Doğru bir tanıya varabilmek için mutlaka iyi bir anamnez almak gerekir.
Solunum hastalığı olan ya da kuşkulanılan bir kişide anamnez alınırken
- öksürük,
- balgam çıkarma,
- hemoptizi,
- nefes darlığı,
- wheezing,
- stridor,
- siyanoz ve göğüs ağrısı ndan oluşan temel semptomları mutlaka sormak ve kaydetmek gerekir.
İlk semptomun ne zaman ortaya çıktığı belirlenince hastalığın da süresi belirlenmiş olur. Semptomların hastalık süresince azalıp artma, kaybolma, tekrar oluşma gibi özellikleri ve birbirleri ile olan ilişkileri araştırılmalıdır. Örneğin dispne varsa ani ya da zamanla gelişip gelişmediğini, eforla ilişkisini, günün hangi bölümünde arttığını veya yatar pozisyonda artıp artmadığını öğrenmek gerekir. (Diğer yazılarda belirttiğimiz nedenlere bakınız)
- Hastanın aile öyküsü veya bir başka deyimle soy geçmişi sorgulanarak özellikle tüberküloz ve astım gibi patolojilerin olup olmadığı yazılmalıdır. Astım saman nezlesi aile öyküsünün önemli olduğu unutulmamalı.
- Yakın temastan örneğin aile içi yaşamdan kaynaklanan en önemli akciğer hastalığı tüberkülozdur. O nedenle tüberkülozlu olduğu bilinen bir kişi ile ailenin diğer fertlerinin temas öyküsü belirlenmelidir.
- Özgeçmişinde geçirdiği hastalık, kaza ve operasyonlar varsa yazılmalı ve mevcut hastalık ile olan ilişkisi araştırılmalıdır.
- Solunum hastalıkları açısından çok önemli olan sigara içme alışkanlığı sorulmalıdır.
- Meslek öyküsü tıbbi sorgulamanın ayrılmaz bir parçası olup birçok akciğer hastalığı yönünden önemlidir. Ülkemiz bakımından da önemli olan bu hastalıkların başında silikozis, asbestoz ve mesleki astım gelir. Birkaç basit soru ile hastanın semptomları ile mesleği arasında ilişki kurulabilir. Örneğin mesleksel astımda başlıca yakınma olan hışıltılı solunum (hırıltı), nefes darlığı ve öksürüğün çalışırken olup olmadığı sorulmalıdır. Ayrıca hafta sonları veya seyahat sırasında yani kişi işyeri ortamından uzaklaştığında azalıp azalmadığını ya da çalışırken toz, duman veya kimyasal maddelerle karşılaşıp karşılaşmadığını araştırmak gerekir.
Yukardaki sorulara dikkat edilerek alınan bu anamnez paragraflara ayrılmış şekilde, lüzumsuz ayrıntılardan ayıklanmış, dilbilgisi kurallarına uygun, açık, düzgün bir dil ile temiz ve okunaklı olarak yazılmalıdır. Unutulmamalıdır ki ; tanısal girişimlerin ilk ve en önemli adımı anamnez ve fizik muayenedir. Solunum sistemi hastalıkları tanısında iyi alınmış bir anamnez ve dikkatli yapılan fizik muayenenin önemli yeri vardır.
isme özel steteskop