

Ozon Deliği Katlanarak Büyüyor
Kuzey Kutbu üzerindeki ozon tabakasında açılan ve Almanya'nın beş katı büyüklüğündeki delik bilim adamlarını endişelendiriyor.
Birçok ülkeden bilim adamlarından oluşan 29 kişilik bir heyetin gözlemleri, Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesinin (NASA) internet sitesinde yer aldı ve "Nature" dergisinde yayımlandı.
Makalede, Kuzey Kutbu'nda görülmedik bir soğuğa yol açan bu rekor büyüklükteki deliğin, Kanada'nın kuzeyi, Rusya ve bazı Avrupa ülkelerinde bahar aylarında % 3 ila 5 daha yüksek ultraviyole ışına sebep olduğu ifade edildi.
NASA, ESA ve uzayda uydusu bulunan ülkelerle işbirliği yapan bilim adamları, atmosferin 30 kilometre üzerindeki ozon tabakasında 2 milyon kilometrekare büyüklüğündeki delik açıldığını gördüler. Deliğe normal değerleri aşan soğuk havanın yol açtığı, insanların ürettiği kimyasal maddelerin de soruna katkıda bulunduğu belirtiliyor. Söz konusu bölgelerde, yüzeyden yaklaşık 20 km irtifada ozon tabakasının % 80 oranında kayba uğradığı açıklandı. Bu gibi bir deliğin aynı bölgede yeniden oluşup oluşmayacağını kestirmenin mümkün olmadığı, değerlerin izlenmesi gerektiği ifade ediliyor. Bunun ozon tabakasında bugüne kadar saptanan en büyük ve eşi görülmemiş delik olduğunu açıklayan ekip üyesi Toronto Üniversitesi ozon uzmanlarından Kaley Walker:
"Bir bilim adamı olarak bunu saptamak heyecan verici ama bu sorunun insanlığa getireceği olumsuzlukları düşünmek bile istemiyorum" dedi.
Ekipteki Alman bilim adamlarından Marcus Rex de:
"Aslında açılan bu delik bize, Kuzey Kutbu'ndaki sorunları iyi anlamadığımızı haykırıyor" diye konuştu.
NASA'nın Jet İtiş Gücü Laboratuvarı (JPL) uzmanlarından Michelle Santee, son yıllarda kışların soğuk geçtiğini, atmosfere zararlı klorin maddesinin yoğun olduğu ortamlarda aşırı soğuk yaşanması halinde, başka yerlerde de benzer şekilde ciddi ozon kayıpları yaşanabileceğini söyledi.
Ozon tabakası, Güneş'ten gelen zararlı ışınları emerken, ısıyı da yukarıda tutarak Dünya'nın aşırı ısınmasını önleyen önemli bir işlev görüyor. 3 atom oksijeninden oluşan ozon molekülü, özellikle bitki örtüsüne zarar veren ve cilt kanserine ya da katarakta yol açabilen ultraviyole ışınlarının zararlarından Dünya'yı koruyor.
Dünya'nın bu doğal kalkanı kışları ve ilkbaharları, soğutma sistemleri ve aerosollarda kullanılan ve 1985'ten beri üretimi yasak olan kloroflorokarbon (CFC) gazları yüzünden inceliyor. Bilim adamları, Kuzey Kutbu'ndaki bu rekor büyüklükteki ozon tabakası deliğinin sorumlusunun kışları kuzey kutup stratosfer tabakasında oluşan dev kasırga ''kutup girdabı'' olduğunu belirterek, bu doğa olayının geçen kış çok soğuk bir ortamda oluşmasının ozon tabakasına çok daha fazla zarar verdiğinin altını çiziyorlar.
Güncelleme: 03/10/2011
AA, (ntvmsnbc), 02/10/2011