Tarihin Akışını Etkileyen 7 Olay
İstanbul’un Fethi
1453 yılında İstanbul’un fethi ile birlikte geniş surlarla korunan kalelerin toplarla fethedilebileceği kanıtlanmış ve böylelikle derebeylik sisteminin sonu gelmiştir. Güçlü merkezi devletlerin oluşmasıyla birlikte Batı tarihinin akışı değişmiş ve dünya yepyeni bir çağa uyanmıştır. 21 yaşındaki genç bir padişahın İstanbul’u fethetmesi ve ardından İstanbul’da insanı merkeze alan şehir ve yaşam kültürü oluşturması Osmanlı Devleti’ne yepyeni bir bakış açısı getirmiştir. Bu durum Osmanlı Devleti’nin imparatorluğa dönüşme sürecini başlatmıştır. Konuyla ilgili olarak Halil İnalcık’ın Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar kitabını okumanızı öneririm.
Amerika’nın Keşfi
1492 yılında Kristof Kolomb’un Amerika’yı keşfi ile başlayan süreç Amerika’da ticaret, siyaset ve sosyal hareketin gelişmesi, Akdeniz ticaretinin zayıflaması, coğrafi keşiflerinin artması, sömürü kolonilerinin kurulması gibi birçok sonuca yol açmış, İspanya Devleti’nin egemenlik sahasını genişletmiş ve İspanyol denizcilerin dünyaya yön vermesini sağlamıştır. Konu hakkında daha fazla bilgi almak isteyenlerin Cemal Bali Akal’ın Modern Düşüncenin Doğuşu İspanyol Altın Çağı adlı kitabını okumasını tavsiye ederim.
Reconquista
Reconquista, Hristiyanların İber Yarımadası’ndaki Müslüman ve Yahudi varlığını ortadan kaldırma çabasına verilen addır. İspanya’da 800 yıl hüküm süren Endülüs Emevi Devleti’nin yıkılmasıyla Reconquista hareketi amacına ulaşmış ve Avrupa’da birkaç tarihi eser dışında Müslümanlara dair tüm sosyal ve kültürel izler silinmiştir. Bu konuda daha detaylı okuma yapmak isteyen arkadaşlara İbrahim Kalın’ın İslam ve Batı adlı kitabını okumalarını öneririm.
Fransız Devrimi
1789 yılında gerçekleşen Fransız Devrimi; fikri, siyasal ve sosyal değişimleri tetikleyerek önce Avrupa’yı ardından tüm dünyayı etkilemiştir. Büyük imparatorlukların dağılarak ulus devletlerin oluşmasını sağlayan devrim, anlık bir olay sonucunda değil yüzlerce yıllık bir sosyal dönüşüm sonucunda yaşanmıştır.
Tocqueville’in Eski Rejim ve Devrim adlı kitabını okuyarak dönemin koşullarını ve dünyaya etkilerini daha kapsamlı bir şekilde öğrenebilirsiniz.
Dünya Savaşı
20. yüzyıla damgasını vuran 1. Dünya Savaşı insanlık tarihi açısından birçok önemli sonuca yol açmıştır. Bu savaşla birlikte cephe savaşları önemini kaybetmeye başlamış ve giderek topyekûn bir savaş mantığı benimsenmiştir. İmparatorlukların yıkılması, ulus devletlerin ortaya çıkması, kadınların temelli çalışma hayatına katılması gibi etkilerinin yanı sıra 21 yıllık bir ateşkes sürecinin ardından 2. Dünya Savaşı’nın başlamasına da neden olmuştur. Bu bakımdan yaşanan iki dünya savaşı tek bir savaş olarak kabul edilmektedir.
Oxford Sözlüğü
19. yüzyıl boyunca büyük bir imparatorluk kuran İngiltere’nin sömürge ülkelerinde konuşulan İngilizce birbirinden farklılık göstermiş ve büyük bir karmaşaya yol açmıştır. İngilizcenin orijinalliğini korumak adına posta teşkilatının da yardımıyla halktan gündelik dile dair bilgiler toplanmış ve İngiliz halkının büyük bir demokratik katılımla gerçekleştirdiği bu bilgi aktarımı doğrultusunda elde edilen veriler Oxford Üniversitesi tarafından biriktirilip işlenerek 1897 yılında ilk İngilizce sözlük oluşturulmuştur. Bir anda dünya genelinde İncil’den sonra en fazla basılan kitap olan Oxford Sözlüğü dünya edebiyatının, sanat ve kültürün gelişmesinde büyük rol oynamıştır. Oxford İngilizce Sözlüğü’nün ortaya çıkış hikâyesini konu alan Deli ve Dahi filmini kesinlikle izlemenizi öneririm.
Atom Bombası
1945 yılında Amerika’nın Hiroşima ve Nagazaki’ye attığı atom bombaları dünya tarihinin seyrini bir anda değiştirmiştir. Amerika’yı 2. Dünya Savaşı’ndan galip çıkaran bu kitle imha silahları günümüz siyasetini de etkileyen çok önemli bir tartışma başlatmıştır. Neoliberaller ve Neorealistler arasında nükleer silahların yarattığı yıkım, uranyum zenginleştirme, nükleer santral kullanımı gibi konular daimi bir tartışma konusu hâline gelmiştir. Bir grup, tüm devletlerin atom bombasına sahip olması gerektiğini ve böylelikle kimsenin bu silahı kullanmaya cesaret edemeyeceğini savunmuş; diğer grup ise her nükleer silahın bir tehdit oluşturduğunu, bu durumun nükleer silahlanma yarışına yol açtığını ve toplumların bütün enerjisinin silah sanayisi için harcadığını öne sürmüştür.