Sokak hayvanları, Antalya’da ve genel olarak ülkemizde toplum sağlığını tehdit etmenin yanında, uğradıkları kötü muamele ile kamuoyu vicdanını sızlatan, yıllardır çözülememiş bir sorundur. 5199 sayılı ‘Hayvanları Koruma Kanunu’nun yetersizliği ve uygulamadaki eksiklikler nedeni ile hala önümüzde büyük bir sorun olarak durmaktadır. Ülkemizde sokakta yaşayan, sahipsiz hayvan sayısı azımsanmayacak kadar çok. Sorumluları ve konunun ilgilileri bugüne kadar tam olarak doğruyu bulamamış ya da ilgisiz kalmışlardır. Planlamadaki büyük yanlışlar, geçmişten günümüze yapılan veya göz yumulan hayvan itlafları ile “ güvensiz bir hayvan sever kitlenin” hızla büyümesine yol açmışlardır.
*****
Ülkemizde, bu hayvanları, yaşamın bir parçası olarak ve bunun yanında bir tehdit olarak gören iki farklı yaklaşım var. Bu da çözümü zorlaştırmaktadır. İkinci grubun en büyük korkularından birisi zoonoz hastalıklar, yani hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklardır. Kisthidatik, kuduz, toxoplazma, sıtma, leismania, lyme, kırım Kongo kanamalı ateşi ilk akla gelen zoonozlardır. Dünya sağlık örgütü verilerine göre insanlarda görülen toplam enfeksiyonların yüzde 60’ından fazlası zoonozdur. Her yıl dünyada 2,5 milyar insan bu hastalıklara yakalanmakta ve 2.7 milyon insan ölmektedir. Bu verilere son günlerde yaşadığımız pandemide kaybettiğimiz kişiler dahil değil. Bu da göstermektedir ki, zoonoz hastalıklar, toplum sağlığı açısından büyük önem arz etmektedir.
*****
Diğer yandan, sokaklarda yaşayan hayvanların, açlık ve susuzluktan, sağlık sorunlarından, korku, stres unsurlarından uzak bir yaşam, uygun barınma koşulları ve kendilerini oldukları gibi ifade edebilme hakları olmalıdır. İleri ülkelerde, sokak hayvanı kavramının olmamasının nedeni, barınaklara gelen hayvanlardan hasta olanlara ve belli bir zaman içerisinde sahiplenilmeyenlere uygulanan, ötenazi işlemidir. Bu bizim gibi duygusal bir toplum için, kabul edilemez bir yöntemdir. Ülkemizde bu sorunun çözümü için, hayvanların refah seviyesinin artırılması, sahiplenmenin teşvik edilmesi ve terk edilmelerinin önüne geçilmesi temel ilkeler olmalıdır. Bu noktada, kayıt sisteminin önemi ortaya çıkmaktadır. Hem sahipli hem de sahipsiz hayvanlarda en büyük eksikliklerden biri veri eksiğidir. Acilen işlevsel ve kolay ulaşılabilen bir kayıt sistemi oluşturulmalı, tüm hayvanlara mikrochip takılması zorunluluğu getirilerek, kayıt altına alınmalıdır. Hayvan ve sahip bilgileri de kayıtlarda tutulabildiği için terk edilen hayvanların sahiplerine bu chipler vasıtasıyla ulaşılıp yüksek cezalar verilmelidir.
*****
Kedi ve köpeklerin ortalama ömrü 15 yıldır. Sokak hayvanlarının bu yaşa ulaşma oranı binde birdir. Sokak hayvanları için daha iyi bir dünya sağlama amacımız kapsamında, biz Veteriner Hekimler olarak, elimizden gelen her türlü desteği vermekteyiz. Her Veteriner Hekim aynı zamanda çözüme katkı sunan birer hayvanseverdir. Antalya Veteriner Hekimler Odası desteği ile özel kliniklerimize getirilen; tedavi, bakım ve operasyona muhtaç her sokak hayvanına yardımcı olmaya çalışmaktayız.
*****
Kısırlaştırma, popülasyonun azaltılmasında bilimsel ve vicdani yönden en uygun yöntemdir. Bir çift köpekten, 5 yılda 60000 köpek üreyebildiğini düşündüğümüz zaman yapılacak olan kısırlaştırma operasyonlarının ne kadar önemli olduğu görülür. Kısırlaştırma şiddetle teşvik edilmeli, çeşitli projeler geliştirerek Antalya ve ülke geneline yayılması sağlanmalıdır. Belediye barınaklarında yapılacak etkin kısırlaştırma çalışmasının yanında petshoplarda hayvan satışı yasaklanmalı, yurtdışından süs hayvanı girişi engellenmelidir. Bu sorunun çözümünde en önemli hususlardan biri de vatandaşların bilinçlendirilmesidir. Eğitim çalışmaları ile barınaktan ve sokaktan hayvan sahiplenmek teşvik edilmeli, okullarda eğitim programları düzenleyerek çocuklarımıza hem kendilerini korumaları hem de sokak hayvanlarına zarar vermemeleri öğretilmelidir. Belediyelerin hepsinin, hayvan ambulansı, bakımevi ve tedavi merkezlerine kavuşması sağlanmalı, acil bilgi ve destek alınması gereken durumlar için çağrı merkezleri ve mahalli bilgi gişeleri kurulmalıdır. Dolayısı ile toplum huzuru ve güvenliği için, hayvanlara karşı işlenen suçlar, Kabahatler Kanunu kapsamından çıkarılıp, Ceza Kanunu kapsamına alınmalıdır.
Antalya Veteriner Hekimler Odası Başkanı T.Murat Karabayoğlu