Birçok kişi egzersizin karaciğer, akciğer, meme ve böbrek dahil olmak üzere kanser riskini azalttığını biliyor. Ancak düzenli egzersiz zaman ister ve büyük bir özveri gerektirir. Bu da çoğu yetişkin için egzersizi uygulanamaz hâle getirebilir.
Rastlantısal fiziksel aktivitenin kanser riskini azaltma potansiyeli hakkında ise çok az araştırma bulunuyor.
Günlük rutinlerin bir parçası olan fiziksel aktiviteler arasında markete veya bankaya giderken yürümek, iş yaşamında yapılan fiziksel aktiviteler ve ev işleri sayılabilir. Dolayısıyla herhangi bir zaman taahhüdü, özel ekipman veya düzenleme gerektirmeyen bu gündelik aktiviteler herkes için daha ulaşılabilir.
Sydney Üniversite’nden araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir çalışma, günlük yaşamın içine yerleştirilmiş kısa süreli güçlü fiziksel aktivitelerin sağlık potansiyelini ele alıyor. Bu aktiviteler arasında otobüs durağına gitmek için kısa ve hızlı yürüyüşler, merdiven çıkma, alışveriş poşetlerini taşıma, aktif ev işleri, çocuklar veya evcil hayvanlarla enerjik oyunlar oynama yer alıyor.
Araştırma nasıl yapıldı?
Çalışma daha önce hiç kanser teşhisi konmamış ve boş zamanlarında herhangi bir planlı egzersiz yapmayan 22 bin 398 katılımcıyla yürütüldü. Katılımcıların yaklaşık yüzde 55’i kadın ve yaş ortalaması 62.
Katılımcıların bileklerine aktivite takip cihazı takan bilim insanları, bireylerin fiziksel aktivite seviyelerini gün boyunca sürekli olarak ve yüksek düzeyde ayrıntıyla izledi. Toplanan veriler, katılımcıların sonraki 7 yıl boyunca kanserle ilgili sağlık kayıtlarıyla ilişkilendirildi. Bu sayede günlük yaşamdaki rastgele aktivite sıçramaları ile farklı seviyelerdeki genel kanser riski incelendi.
Araştırmacılar ayrıca meme, akciğer, karaciğer ve bağırsak kanserleri gibi egzersizle daha fazla bağlantısı olan vücuttaki 13 kanser bölgesini de ayrı ayrı analiz etti. Analizlerde yaş, beslenme düzeni, sigara ve alkol alışkanlıkları gibi kanser riskini etkileyen diğer faktörler de dikkate alındı.
Kısa süreli fiziksel aktiviteler kanser riskini azaltıyor
Çalışmaya katılanların yaklaşık yüzde 94’ü kısa süreli şiddetli aktiviteler kaydetti. Bu aktivilerin yüzde 92’si bir dakikaya kadar süren çok kısa aralıklarla yapıldı.
Araştırmanın sonucunda, her gün en az yaklaşık 3,5 dakika fiziksel aktivite yapmanın, herhangi aktivite yapmamaya kıyasla kanser riskini yüzde 17 ila 18 azalttığı bulundu. Katılımcıların yarısı günde en az 4,5 dakika egzersiz yaptı ve bu da toplam kanser riskinde yüzde 20-21’lik bir azalma ile ilişkilendirildi.
İnsanların yaptığı egzersiz miktarından etkilendiği bilinen meme, akciğer ve bağırsak kanserleri gibi kanserler için sonuçlar daha güçlü ve risk azalması daha keskindi. Örneğin günde en az 3,5 dakikalık şiddetli fiziksel aktivite, bu kanserlerin riskini yüzde 28-29 oranında azalttı. Günde 4,5 dakikada ise bu riskler yüzde 31-32 oranında azaldı.
Genel olarak sonuçlar, oflayıp puflayarak yaptığımız gündelik işlerin sağlığımıza olan faydalarını açıkça gösteriyor.
Çalışmanın sınırları neler?
Gözlemsel olan bu çalışma, neden ve sonuç ilişkisini doğrudan ve kesin olarak ortaya koymayabilir.
Bununla birlikte araştırma, yüksek yoğunluklu aktivitenin kanser riskini nasıl azaltabileceğine dair biyolojik mekanizmaları açıklayamıyor. Ancak daha önceki erken aşama çalışmalar, bu tür aktivitelerin kalp ve akciğer zindeliğinde hızlı iyileşmelere yol açtığını gösteriyor.
Daha yüksek fiziksel zindelik, daha düşük insülin direnci ve daha düşük kronik iltihaplanma ile bağlantılı ki bunların yüksek seviyelerinin kanser için risk faktörleri olduğu biliniyor. Genel olarak rastgele fiziksel aktivite ve kanser üzerine çok az araştırma bulunuyor çünkü yaşam tarzı, sağlık davranışları ve kanser üzerine bilimsel kanıtların çoğu anketlere dayanıyor.
Aynı ekip tarafından yakın zamanda yapılan başka bir çalışmada da günlük aralıklı yaşam tarzı aktivitesinin genel ölüm riski ve kanser veya kardiyovasküler nedenlerden ölüm riski üzerinde faydaları bulundu. Ancak hafta boyunca kısa aralıklarla yapılan şiddetli aktivitenin sağlık risklerini azaltabileceğine dair elde edilen bazı umut verici bulgulara rağmen şiddetli aktivite ve kanser riski alanı henüz emekleme aşamasında.
Uzun lafın kısası: Fiziksel aktiviteyi günlük rutininize dahil edin
Araştırma her gün 3-4 dakikalık şiddetli fiziksel aktivitenin, kanser riskinde azalma ile bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Bu, haftada 150-300 dakika orta yoğunlukta veya 75-150 dakika şiddetli yoğunlukta aktivite önerilerine kıyasla çok küçük bir aktivite miktarı.
Şiddetli fiziksel aktivite, boş zamanlarında egzersiz yapamayan veya motivasyonu olmayan kişiler arasında kanserin önlenmesi için umut verici bir yol.
Çalışma aynı zamanda teknolojinin potansiyelini de vurguluyor. Bu sonuçlar, giyilebilir cihazların makine öğrenimi ile birleştiğinde hayatımızın keşfedilmemiş yönlerinin sağlık yararlarını nasıl ortaya çıkarabileceğine dair ilham veriyor.
Bu tür teknolojilerin kanseri ve başka hastalıkları önlemek için gelecekteki potansiyel etkisi çok büyük olabilir.
Kaynak: Science Alert, Ceyda Yetim yerelleştirdi.