İçindekiler tablosu
Boya kelimesini ilk duyduğumuzda aklımıza inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılan iç ve dış cephe boyaları gelir. Bunun sebebi ise günlük yaşamda en çok boyalarla karşılaşırız. Renklere olan ilgi insandan insana sürekli değişim ve dönüşüm halindedir. Evin odalarından sıkılırız boyamak isteriz, apartman girişinden sıkılırız boyamak isteriz gibi uzatabiliriz. Boyalar sadece cepheler evlerin odalarında kullanılan bir kimyasal madde değildir.Boyanın birçok çeşidi ve kullanım alanı mevcuttur. Kadınların kullandığı ojeler , saç boyaları da bir boya çeşididir.
Dünyamızı renklendiren boyaların nasıl üretildiğine bir göz atalım.
Boya üretim prosesi aslında sanıldığı kadar kompleks ve zor değil. Burada önemli olan ise ne cinsten bir boya ürettiğiniz, üretmek istediğiniz boyanın bileşenleri ve oranları vardır. Bundan dolayı her çeşit boyanın kendine ait bir reçetesi vardır. Tıpkı yemek yapmak gibi veya bir proje yapım aşaması gibi rastgele değil kimyasal bir bileşen olduğundan dolayı içerisinde bulunan maddeler rastgele değil belirli bir orana göre kullanılmıştır. Doğru reçetelerle kendini temizleyen boyalara kadar her şeyi üretebilirsiniz.
Her boya üreten işletmenin kendine has ölçü yani reçeteleri vardır ve bu reçeteler meslek sırrı denilerek gizli tutulur. Biz bu yazımızda yalnızca temel ve herkes tarafından bileşenlerden bahsedebiliriz.
Boyaların içerisin de bulunan bileşenler şu şekildedir:
- Reçineler
- Pigmentler
- Dolgu maddeleri
- Solventler
- Özel katkı maddeleri
Reçineler
Reçine boyanın ham maddelerinden olup dolgu maddesinin ve pigmentin içinde eşit olarak dağıtıldığı boya katmanını oluşturan maddeleri ve boyanın özelliğini ve niteliğini teyit eder. Boyaların yaklaşık olarak tüm karakteristikleri; kuruma süresi kurma şekli diğer tabakalarla uyup uymayacağı, dayanıklığı, uygulama şekli, parlaklığı, uygulandığı yüzeydeki davranışları gibi hususlar bunların başlıcalarıdır.
Pigmentler ( Özel Renk Veren Kimyasal Madde )
Canlı bir organizmanın oluşturduğu, ona özel bir renk veren kimyasal madde olan pigment, boya adı verilen pas önleme işlevini kazanması için kullanılan ham madde grubudur. Özel renk veren kimyasal maddeler prensip olarak boyalarda kullanılan çözücülerde çözünmez. Buna karşılık, boya çözücü ve bağlayıcılarının oluşturduğu sıvı ortam içinde kararlı bir şekilde yayılmış küçük boyutlu katılar halinde bulunur. Renk veren kimyasal madde çözücü–bağlayıcı ortamında homojen biçimde yayılması boya üretiminin en can alıcı noktasını oluşturur.
Dolgu Maddeleri
Dolgular içerisinde bulunduğu bölgede çözünmeyen parçacıklardan oluşan, yaygın kullanılma sebebi boya maliyetini azaltmak olan, bununla birlikte boyanın başka teknik özelliklerinin de iyileştirilmesine yol açabilen katı malzemelerdir.
Özel Katkı Maddeleri
Boya içerisine konulan katkı maddeleri, kullanılış nedenine göre boya performansını üst noktalara çıkartmak için ilave edilir. Bir nevi boyanın performansının artırılması diyebiliriz. Bu maddeler boyaya yayılma sağlayıcı, kurutucu, amaca göre matlık, parlaklık gibi farklı kılan ve boyaya farklı özellik veren kimyasallardır. Bu grupta yer alan maddeler ilginç özelliklere sahiptir çok az miktarda eklenen özel katkı maddeleri boyaya değişik bir form katmaktadır. Katkı maddeleri; boyanın bazı özelliklerini geliştirmek, istenmeyen olumsuz değişmeleri önlemek içinde kullanılır.
Solventler ( Ayrıştırıcı)
Ayrıştırıcılar boya üretim aşamasından itibaren seyreltilmesini sağlayan maddedir. Aynı zamanda; boyada kullanılan katı ve akışkanlığı az olan bağlayıcıları çözüp homojen bir kısım oluşturan uçucu sıvılardır. Boyaya akışkanlık ve homojen bir karışım özelliği kazandırır. Boyanın inceltilmesinde kullanılan ayrıştırıcılar, boyanın kuruması sırasında hemen hemen boya içerisinden uzaklaşır. Solventler, boyayı uygun kalınlık kazandırabilecek şekilde uygulama hale getirir.
Boya Üretim İşlemi Aşamaları
Boyalar üretilecek boya miktarına yani ihtiyaca odaklı yüksek tonajlı karıştırma kazanlarında üretilir. Bileşenlerin kazana verilme önceliği çok önemlidir
Solvent çözücü demektir. Su bazlı boyaların solventi sudur. Bu nedenle öncelikle kazana su alınır. Suyun sertlik, saflık gibi özelliklerine göre bazı bileşenler katılır ve bir süre karıştırılır.
Daha sonra dolgu maddesiyle birlikte örtücülük, pH gibi özellikleri sağlayan katkı maddeleri verilir. Katkı maddeleri boyanın kuruma süresi, köpük kesme, film oluşturma, ıslatıcılık, tutuculuk, akışkanlık, yapışma, donma sıcaklığı gibi özelliklerini belirler bu nedenle çok önemlidirler.
Bütün bileşenler eklendikten sonra karıştırma işlemi boya türüne göre ortalama 1.5 saat devam eder. Karıştırma sırasında hareket enerjisinden dolayı bir miktar ısı açığa çıkar. Bu sıcaklık yaklaşık 70 ° C’dir.
Karıştırılan ve ısınan boya dinlenmesi için bekleme tankına alınır ve ardından ambalaj türüne göre dolum ve paketleme yapılır.