Türkiye’nin hem kültürel olarak hem de ticari olarak en önemli gıda ürünlerinden olan Türk Kahvesi’nin fiyatı aldı başını gidiyor. Türkiye’nin yüzde 100 oranda dışa bağımlı olduğu kahve sektöründe pandemi ve pandeminin getirdiği ekonomik sorunlar yüzünden kahve fiyatları her geçen gün daha da yükselmeye devam ediyor. Gaziantep’te 2012 yılından beri birçok farklı iş yerinde kahve üzerine çalışan ve şu an da barista eğitmeni olan Ali Göğebakan, kahve fiyatlarındaki hareketliliği gazetemiz Doğuş’a değerlendirdi.
Küresel olarak kriz durumu başladığından beri kahve fiyatlarına yüzde 60’a varan zamlar geldiğini söyleyen Göğebakan, “Dünyanın en büyük kahve tedarikçisi olan ülkelerin başında Brezilya geliyor. Türkiye buradan ortalama olarak yıllık 20 bin ton çiğ kahve alıyor. Fakat kur problemlerinden dolayı tamamı yurt dışından gelen bir ürün olan kahvenin fiyatı da yükseldi. Aynı zamanda dünya genelinde yaşanan iklim krizi ve kuraklık, kahve sektörünü de etkiledi. Buna Brezilya’da yaşanan iç karışıklıklar ve siyasi krizde eklenince tedarik sıkıntıları başladı. Bu da fiyatların daha da yükselmesine neden oldu. Buna dünya genelinde yaşanan konteyner krizde eklenince sektörde tam bir kaos ortamı oluştu. Lojistik sıkıntılar sebebiyle piyasaya daha az ürün girince fiyatlar da daha çok yükselmeye başladı” ifadelerini kullandı.
Sektördeki ekonomik daralmaya dikkat çeken Göğebakan, özellikle son bir yıl içerisinde insanların dışarı çıkıp sosyal etkinliklere ayıracak yeterli kaynak bulamadıklarını söyledi. Göğebakan, “Bir kahve içelim, bir sosyal etkinlik yapalım, bir kafeye gidelim demek için ayırabilecekleri paraları oldukça azaldı. Artan fiyatlar ile standart olarak çoğu yerde 12 lira civarında fiyatı olan bir filtre kahvenin fiyatı ile üretim maliyeti neredeyse aynı seviyeye geldi. Bundan da kafe sahipleri hiç kar etmemeye başladı” şeklinde konuştu.
“Kahvelerden edilen kar 1 TL’ye kadar düştü”
Bu durumdan en çok karı büyük kahve tedarikçilerinin kazandığını aktaran Göğebakan, “Kahve işinden kar edenlerin hepsi büyük satıcılar. Kafelerde kahvelerden edilen kar 1 TL’ye kadar düştü. Daha buna sunumda kullanılan kâğıt bardak maliyetlerini katmıyorum bile. Bu ürünler de plastiğin yan ürünü olduğundan dolayı fiyatlar aldı başını gitti. Bununla beraber kahvenin yan ürünlerinde de fiyat yükseldi. Soslar, sıcak çikolata, salep, süt gibi ürünlere çok fazla zam geldi. Yıl ortasında 5 birime aldığımız ürünü şimdi 10 birime alabiliyoruz. Bu da 2 birime hazırlanan bir ürünün 6 birime çıkması demek. Bununla beraber iş yeri sahiplerinin dükkanlarının da kira olduğunu düşünürsek maliyetler altından kalkılamayacak seviyeye geldi. Çoğu iş yeri sahibi işçi çıkarıyor. Çünkü kar oranları çok düştü. Bu aynı zamanda bir istihdam sorunu da oluşturuyor. Çünkü bir sürü insan işini kaybediyor” diye konuştu.
“Kilogram fiyatı 140 lira seviyesinde”
Türk kahvesindeki maliyet artışlarının çok yüksek seviyelerde olduğunu belirten Göğebakan, “Kahvede ortalama yüzde 60 civarında bir fiyat yükselişi var. Lojistik sıkıntısını da eklediğimiz zaman fiyat farkı yüzde 100’ü buluyor. Türk Kahvesinin pandemiden önce kilogram fiyatı en pahalı 35 liraydı. Şu an Türk Kahvesinin kilogram fiyatı 140 lira seviyesinde. Dünyada kahve üreticisi ülkeler bu kahveleri çiğ olarak satıyor. Üreticiden tedarikçiye gelene kadar bu kahve çok fazla el değiştiriyor. Aslında burada parayı kahve firmaları kazanıyor. Aracılar ya da kafe sahipleri kazanmıyor. Kahve borsaları her zaman bu işin kazananıdır” dedi. Dünya üzerindeki her insanın kahve içemeye hakkı olduğunu savunan Göğebakan, “Her kim olursa olsun, herkesin günde 2 fincan kahve içmeye hakkı vardır. Bunun için işin içerinde olanlar hep kendileri kazanmayıp diğer paydaşlara da kazanma imkânı sağlarlarsa bunun herkese faydası olur. Aksi taktirde pasta küçülüyor ve ortada kazanacak kimse kalmıyor” ifadelerini kullandı. (Ahmet Kuş)