Halka arz nedir? Halka arz şirketlere ne kazandırır? Halka arz için gerekli şartlar nelerdir. Tüm detayları bu yazımızda inceleyeceğiz.
Halka arz, başta kurumsallaşma olmak üzere şirketlere bir çok avantaj kazandıran global bir kavramdır. Dünya devi şirketlerin neredeyse Borsaya kote olup hisse senetlerini halka açmayanın kalmadığı günümüzde maalesef ülkemiz Şirketleri tarafından henüz yeteri kadar tercih edilmiyor.
Yazımıza başlamadan önce birazdan sıkça bahsedeceğimiz Borsa ve Borsa İstanbul üzerine öğrenmek istediğiniz tüm detayları daha geniş incelediğimiz ilgili yazımızdan inceleyebilirsiniz.
İçerik
- 1 Halka Arz Nedir?
- 2 Halka Arz Ne Kazandırır? Avantajları Nelerdir?
- 3 Halka Arz İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
- 4 Halka Arz Nasıl Yapılır?
- 5 Halka Arz Yöntemleri
- 6 Halka Arzda Hisse Senedi Satış Yöntemleri
- 7 Halka Arzın Dezavantajları
- 8 Halka Arz Zamanlaması Nasıl Seçilmelidir
Halka Arz Nedir?
Halka arz nedir, şirketlerin öz sermaye ihtiyacını karşılamak amacıyla önceden duyurusu yapılarak şirketin belirli bir yüzdesine karşılık gelen paylarını (hisse senetlerini) Borsa üzerinden yatırımcılara satışa çıkarmasıdır.
Şirket hisse senetlerini halka açılma yoluyla Borsada işleme sunar. Yatırımcılar bu hisse senetlerini satın alır. Bu işlemden gelen sermaye şirketin kasasına girer. Şirket bu sermayeyi yeni yatırımlarda yada şirketin yararına kullanır.
Hisse senedi nedir? nasıl alınır satılır sorusunu soranlar için ilgili yazımızı buradan inceleyebilirsiniz.
Eğer halka arz ilk kez gerçekleşecek ve şirketin hisse senetleri borsada ilk kez işlem görecekse buna birincil halka arzdır. Şirketin hisse senetleri zaten borsada işlem görüyor ve mevcut paylara ek bir halka arz yapılacaksa bu işleme ise ikincil halka arz denir.
Halka Arz Ne Kazandırır? Avantajları Nelerdir?
Halka arz nedir? sorusunun en önemli unsuru muhakkak halka arzın kazandırdıklarıdır. Şirketlerin halka açılma ve borsada işlem görmelerinin avantajlarını aşağıda sıraladık.
Finansman Sağlamak
Halka arzdan gelecek para şirkete ek bir finansman sağlayacaktır. Şirket hisse senetlerini primli halka arz ederek alternatif finansman yöntemlerine göre daha cazip maliyetle kaynak oluşturabilir.
Finansman Çeşitliliği
Halka arz olacak şirketler, Borsadaki hisselerini teminat göstererek kredi kullanabilir ve borçlanma aracı ihraç edebilirler.
Likidite
Likidite, daha önceki yazılarımızda bahsettiğimiz gibi nakite dönüşe bilirliktir. Hisse senetleri Borsada işlem gören bir şirket piyasa koşullarına göre kolaylıkla nakite çevrilebilir.
Kurumsallaşma
Halka açıklık Şirketlere şeffaflık, hesap verebilirlik, sürdürülebilirlik gibi konularda yeni sorumluluklar getirmektedir. Tüm bu sorumluluklar Şirketlere kurumsallaşma adına önemli katkılar sağlamaktadır.
Kredibilite
Halka arz olacak şirketler yukarıda saydığımız avantajları sebebiyle kredi bulma konusunda rakiplerine nazaran çok daha rahat olacaklardır. Bu rahatlık daha ucuz ve bol kaynak kullanımı olarak nitelendirilebilir.
Yatırımcı Çeşitliliği
Borsada işlem gören hisse senetlerini yerli ve yabancı bir çok yatırımcı alım satım yapmaktadır. Buda global anlamda yatırımcı çekme ve marka bilinirliğini arttırma anlamında katkı sağlamaktadır.
Halka arzın faydalarından yukarıda bahsettik şimdi ise halka arz nedir? yazımıza halka arz için gerekli şartları inceleyerek devam edelim.
Halka Arz İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
Halka arz için öncelikli olarak şirketin SPK tarafından yetkilendirilmiş aracılık faaliyetinde bulunmaya yetkili bir Aracı kurumla aracılık sözleşmesi imzalaması gerekmektedir. Bu aracı kurumların listesine SPK’nın ilgili sayfası olan bu adresten ulaşabilirsiniz.
Söz konusu aracılık sözleşmesi bir Aracı kurumla yapılabileceği gibi halka arz tutarının yüksek olması durumunda birden fazla Aracı kurumlada imzalanabilir.
Aracılık sözleşmesinin ardından diğer adım olan Finansal tabloların Sermaye piyasası mevzuatına uygun olarak hazırlanıp, bağımsız denetim kuruluşlarının denetiminden geçirilmesi gerekmektedir. Bu denetim için Bağımsız denetim kuruluşları ile denetim sözleşmesi imzalanması gerekmektedir.
Halka arz için şirket Esas sözleşmesinde yer alan Borsada hisse senetlerinin alım satımı açısından kısıtlayıcı veya Sermaye piyasası mevzuatına uygun olmayan hükümlerin düzenlemesi gerekmektedir.
Halka Arz Nasıl Yapılır?
Halka arz için gerekli şartları yerine getiren şirketler daha sonra Borsa İstanbul ve Sermaye Piyasası Kuruluna başvurarak halka arzın son aşamasına geçebilirler.
Halka arz için hazırlanan evraklar ile birlikte izahnamenin onayı için Sermaye Piyasası Kuruluna, Şirket hisse senetlerinin halka açık olarak Borsada işlem görmesi için ise Borsa İstanbul’a başvurulur.
İki başvurunun eş zamanlı olarak yapılması süreyi kısaltma açısından yararlı olacaktır. Başvuru şirketin kendisi veya aracılık sözleşmesi imzalanan Aracı kurum tarafından yapılabilir.
Başvurular sonrasında şirket SPK ve Borsa İstanbul yetkilileri tarafından yerinde incelenir. Bu inceleme şirketin finansal verilerini ve faaliyetlerine ilişkin üretim, tesisler, satışları gibi alanları kapsamaktadır.
Daha sonrasında ISIN kodu için takasbank’a, payların kaydileştirilmesi ve Kamuyu Aydınlatma Platformunda (KAP) şirket haberlerini yayınlayabilmek için ise Merkezi Kayıt Kuruluşuna (MKK) başvurmaları gerekmektedir.
Halka Arz Yöntemleri
Yöntemlerine göre halka arz nedir konusunu inceleyeceğimiz bu kısımda Halka arz yöntemlerini üç başlıkta ele alacağız.
Ortak Hisse senetlerinin Halka Arzı
Şirket ortakları ellerinde bulunan hisse senetlerini Borsada yada Borsa dışında halka arz etmek isteyebilir. Bu tür halka arzda ortaklardan birinin hisse senetleri el değiştireceği için şirketin kazancı yoktur.
Sermaye Arttırımı Yoluyla Halka Arz
Bedelli sermaye arttırımı yoluyla gerçekleşen bu halka arz yönteminde mevcut hisse senedi sahiplerinin yeni hisse senedi alma haklarının (Rüçhan hakkı) tamamı veya bir kısmı kısıtlanmaktadır. Yeni ihraç edilecek hisse senetleri ise halka arz edilmektedir. Bu yöntemle şirketin kasasına sermaye girişi olmaktadır.
İki Yöntemin Beraber Kullanıldığı Halka Arz
Şirketler halka arz gerçekleştirirken yukarıda bahsettiğimiz iki yöntemi bir arada kullanabilir. Bu yöntemde şirketin hem mevcut ortaklarının payları halka arz edilirken hemde yeni paylar ihraç edilebilir.
Halka Arzda Hisse Senedi Satış Yöntemleri
Halka arz nedir? sorusuna cevap aradığımız yazımızda şimdi ise Halka arzda satış yöntemlerine değineceğiz.
Talep toplama Yoluyla Halka Arz
Bu yöntem kendi içerisinde üç şekilde uygulanmaktadır. Bunlar sırası ile sabit fiyat, fiyat teklifi ve fiyat aralığı yöntemleridir.
Sabit fiyatta şirketin belirlediği fiyat üzerinden hisse senetleri halka arz olur. Fiyat teklifi yönteminde yine şirketin belirlediği taban fiyat üzerindeki teklifler değerlendirilerek fiyat belirlenir. Fiyat aralığı yönteminde ise bir taban ve tavan fiyat belirlenir ve bu aralıktan talepler toplanarak halka arz olunur.
Talep Toplamaksızın Halka Arz Yöntemi
Halka açık fakat Borsada işlem görmeyen Şirket hisse senetlerinin Sermaye Piyasası Mevzuatları çerçevesinde bizzat kendilerinin veya Aracı kurumların vasıtası ile halka arz edilmesidir.
Borsada Halka Arz Yöntemi
Borsada halka arz nedir, bu halka arz tipinde şirketler sürekli müzayede, sabit fiyatla talep toplama ve değişken fiyatla talep toplama yöntemlerinden birini kullanabilir. Halka arz Borsa İstanbul duyurusunu takip eden ikinci iş günü gerçekleşir.
Halka Arzın Dezavantajları
Halka arz nedir başlıklı yazımız boyunca halka arzın avantajlarından bahsettik. Halka arz genel anlamda şirket açısından bir çok faydaya sahip olsada bazı dezavantajlarıda mevcuttur.
Halka arz ile şirkete yeni ortaklar katılacağı için Yönetim kurulu kararları almak ve faaliyetleri yürütmek zorlaşabilir. Mevcut hissedarlar için bu durum kısıtlayıcılık getirebilir.
Halka arz sürecinde ve devamında şirkete yeni masraflar getirmektedir. Aracı kurum giderleri, denetçi ve başvuru maliyetleri yanında yeni istihdam edilecek personel ücretleri şirketlere ek masraflar getirmektedir.
Şirket halka arz olduğunda artık şirketin piyasa değeri Borsadaki hisse senedi fiyatları ile ölçülecektir. Genel Ekonomide işler iyi gitmediğinde yada şirketinizle ilgili olası olumsuz fiyat hareketlerinde Şirket doğrudan etkilenecektir.
Halka Arz Zamanlaması Nasıl Seçilmelidir
Halka açılma işlemi, sektördeki karlılığın yükseldiği ülkeye yabancı fon akışının arttığı bir dönemde gerçekleştirilmesi gayet yararlı olacaktır. Nitekim Halka açılma işleminden şirketler sermaye elde etmeyi planladıkları için Hisse senetlerini en yüksek fiyattan satmayı amaçlamaları gayet yararına olacaktır.
Halka arz hususunda zamanlama kriteri ile ilgili daha detaylı bilgi için ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Halka arz nedir? nasıl yapılı, ne kazandırır yazımızda halka arz ile ilgili merak edilen tüm noktalara değinmeye çalıştık, zaman ayırıp okuduğunuz için teşekkür ederiz.