Çocuklarda En Sık Rastlanan Ortopedik Rahatsızlıklar
Birçok ortopedik rahatsızlık erken dönemde belirti göstererek tedavi edilme şansını arttırırken, bazıları ise doğuştan var olmasına rağmen sinsi bir şekilde hiçbir belirti göstermeden ilerleyebilir. Bu nedenle aileler doğumdan itibaren çocuklarının fiziksel gelişimlerini takip etmeli, herhangi bir deformitenin gelişip gelişmediğini kontrol ederek, eğer varsa çocuklardaki eklem ve kas ağrılarının tespitini gerçekleştirmelidir. Küçük yaştaki çocukların vücutlarındaki aksaklıkları ifade etmeleri zor olsa da ebeveynlerin çocuklarda en sık rastlanan ortopedik problemler hakkında bilgi sahibi olması çocuklarda görülebilecek rahatsızlıklarda erkenden tanı konulmasına yardımcı olacaktır. Bu yazımızda çocuklarda en sık rastlanan ortopedik rahatsızlıkları masaya yatıyoruz.
Düz Tabanlık
Düz tabanlık, ayak tabanında düzleşmenin oluşmasıdır. Düz tabanlık genellikle, çocuk ayağının üzerine bastığında kendini gösterir. 2 yaş ve altı çocuklar incelendiğinde düz tabanlık oranı %90’ların üzerindedir ve bu masum bir düztabanlıktır. Bebek tipi yağ dokusunun cilt altında yerleşmesinden dolayı meydana gelir. Çocuk yürümeye başladıkça bu yağ dokusu azalırken ayak kasları güçlenerek ayağın uzunlamasına kavsini artırır. Sonuç olarak çocuğun ayakları normal haline döner. Bu tip bir düztabanlığın düzelmesi için 5-6 yaşına kadar beklenmelidir. Çocuklar okul çağın geldiğinde ise düz tabanlık oranı %4 civarına düşer. Bu durumda çocukların bir ortopedi uzmanı tarafından muayene edilmesi gerekmektedir.
Düz tabanlık her zaman bu kadar masum değildir. Çocuklarda patolojik olarak düztabanlık görülebilmektedir. Patolojik düztabanlığın en sık sebepleri; bazı ayak kemiklerinin doğuştan birleşik olması, ayak kemiklerinin doğuştan çıkık olması, kemikler arasındaki bağların gevşek olmasıdır. Bu tarz bir düztabanlıkta tedaviye en geç 2 yaşında başlanmalıdır. Tedavide; çocuğun ayağına göre yapılmış ortopedik ayakkabılar, özel egzersizler ve bazı cerrahi tedaviler yapılabilir. Düztabanlık bir sakatlık sebebi olmasa da ilerleyen yaşlarda kişilerin yaşam kalitesini düşüren bir durumdur. Bu nedenle 2 yaşından önce tüm çocuklar için ortopedik muayene yapılmalı düztabanlık rahatsızlığının türü belirlenmelidir.
İçe Basma
İçerek basarak yürüme erken dönemde 1-2 yaş içerisinde yürüme bozukluğu eşliğinde kendisini gösterir. Yürüyüş esnasında ayakların uç kısımlarının içe doğru dönmesiyle fark edilir. Ortopedi alanında en sık başvuruya neden olan şikayetler arasında yer alır. Kız çocuklarında biraz daha sık görülebilmektedir. Genellikle kendiliğinden düzelen bu problem çocukların oturma alışkanlıklarına bağlı olarak kalıcı hale gelebilir. Çocukların bağdaş kurarak veya dizlerini kırarak diz üstü şekilde oturması rahatsızlığın görülmesini arttırabilir. Hafif ve orta düzeyde olanlar kendiliğinden veya fizik tedaviyle düzelir. Ancak, ileri düzeyde olanlara cerrahi tedavi önerilir.
Kalça Çıkığı
Kalça çıkığı hastalığı ülkemizde ve diğer birçok ülkede tarama kapsamındadır. Bu sayede erken tanı konulabilmekte ve daha kolay bir şekilde tedavi gerçekleştirilebilmektedir. Doğumdan bir ay sonra bebeğin şikâyeti olmasa bile, tüm kalça çıkığı olup olmadığı ultrason yardımıyla kontrol edilir. Kalça çıkığı tespit edilmeyen çocuklarda ilerleyen zamanlarda tekrar bir kontrol veya test uygulanmaz. Ancak çocuklarda genetik bir yatkınlık olabileceği düşünüyorsa ilerleyen süreçte tekrar kontrol edilebilir. Kalça çıkığına sahip olduğu düşünülen çocuklarda hemen tedaviye başlanmalıdır. Tedavi; erken dönemde bandaj, cihaz veya alçıyla yapılırken ilerleyen ve gecikmiş hastalarda ameliyatla çözüm sağlanabilmektedir.
Çarpık Ayak
Görüntü itibariyle kolaylıkla fark edilebilen rahatsızlıkların başında gelmektedir. Yeni doğan bebeklerde anne karnından çıkar çıkmaz belli olan çarpık ayak rahatsızlığı, çocuğun ayaklarında içe ve öne dönüklük, ayağın kavsinde artış (pençeleşme) görülür. Bacakların ve ayakların şekli adeta L harfi görünümünü alır. Erkeklerde bebeklerde daha sık görülür. Çarpık ayak hastalığında tedavi başlanmazsa sakatlık kaçınılmazdır. Tedavi ilk aşamada poliklinik şartlarında yapılan alçılar ile gerçekleştirilir. Genelde birer haftayla yapılan toplam 6 seans alçı tedavisi deformiteyi düzeltmeye yetmektedir. Alçı tedavisinin yetersiz olduğu durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir.
Parmak Ucunda Yürüme
Parmak ucunda yürüme rahatsızlığı genelde çocuklar yeni ürümeye başladığında görülür. Başlangıcında eğer hafif olarak kendisini gösteriyorsa kendiliğinden bir süre sonra düzelir. İleri düzeyde olan veya kendiliğinden geçmeyen parmak ucu yürüyüşlerde mutlaka tanı ve tedavi gereklidir. Bazen parmak ucunda yürüme bozukluğuna neden olan nedenlerin altında doğuştan gelen bazı faktörler bulunmaktadır. Bunlar; aşil tendonu kısalığı gibi basit bir neden olabilirken, bazen doğuştan beyin hasarı gibi daha ağır bir hastalığın belirtisi olabilir.
Parantez Bacak
Parantez bacak veya çarpık bacak olarak nitelendirilen rahatsızlıkta çocuğun dizlerinin birbirinden uzaklaştığı gözlenir. Travmalar, kemik kırığı, yanlış kaynama, eklem iltihabı, besin eksikliği gibi genetik olmayan birçok faktör çarpık bacak gelişimine neden olmaktadır. Ancak çoğu zaman D vitamini veya kalsiyum eksikliğine bağlı olarak gelişir. Hemen hemen her zaman uygun dozlarda d vitamini damlası verilerek parantez bacak rahatsızlığı düzeltilebilir.
Skolyoz
Omurganın sağa ya da sola doğru eğilmesi anlamına gelen skolyoz, özellikle bazı durumlarda küçük çocuklarda ilerleyici olabilir. Skolyoz, toplumda yaklaşık %2 ila 4 oranında görülür. İleri derece skolyoz ebeveynler tarafından kolayca fark edilebilirken, derecesi küçük skolyoz rahatsızlığının fark edilmesi daha zor olabilir. Çocuk büyüdükçe rahatsızlığın derecesi artıp tedavisi daha zor bir hale gelebilir. Bu nedenle omurga eğriliği rahatsızlığında erken tanı çok önemlidir. Ebeveynlerin çocuklarında skolyoz olup olmadığını anlayabilmesi için; çocuklarının sırtını çıplak halde kontrol etmesi gerekmektedir. Bu esnada çocuktan ayaklarını aynı hizada tutup, dizlerini bükmeden öne doğru eğilmesini istenmelidir. Bu sırada çocuğun sırt ve bel bölgesinde sağ ve sol taraflardan birinde asimetrik bir görünüm herhangi bir yükseklik veya çıkıntı varsa mutlaka bir ortopedi uzmanına başvurulması gerekmektedir.