Katılım bankası nedir, olacak. Acaba katılım bankacılığı ne işe yarar ve faiz alır mı ve nasıl çalışır şeklindeki tüm sorularınızın cevaplarını bulabileceksiniz. Bir çoğumuzun bilgi sahibi olmadığı Katılım bankası, faiz uygulaması bulunmayan bankalardır. Faiz uygulaması yapılmadan tüm bankacılık faaliyetleri gerçekleştirilir. Fonlar, kar ve zarara katılma temelinde oluşturulmaktadır.
Katılım bankalarıyla ortaklık, ticaret ya da finansal kiralama yöntemleriyle fon kullandırılması sağlanır. Bu prensiplerde çalışan banka isimlerinde mutlaka katılım sözcüğü yer alır. Katılım bankacılığı nedir nasıl çalışır? sorusu bu noktada en çok merak edilen soru olmaktadır.
Katılım sözcüğü, bankanın kar ve zarara katılma prensibini uyguladığını göstermektedir. Tasarruf sahiplerinden toplanan fonları katılım bankları, faizsiz uygulamalar dahilinde ticaret ya da sanayi alanlarında değerlendirir. Değerlendirmede oluşan kar ve zarar da tasarruf sahipleriyle paylaşılmaktadır. Fonlar, TL, Dolar ve Euro bazında vadeli hesaplarda değerlendirilir. Bireysel finansman desteği, kurumsal finansman desteği, kar ya da zarar ortaklığı ile finansal kiralamalar, kullanılan değerlendirme yöntemleridir.
Katılım Bankası Nedir, Nasıl Çalışır?
Katılım bankaları, faizsizlik prensibiyle çalışmaktadırlar. Bu bakımdan katılım bankaları faizsiz kredi ürünleri sunarlar. Banka katılımcıları kar – zarar hesabı üzerinden gelir sağlar. Katılım bankaları aracılığıyla kredi kullanmak isteyenlere, banka direkt olarak anaparayı vermez.
Bunun yerine banka, kredi başvuru sahibinin ihtiyaç duyduğu malı satıcıdan peşin olarak alıp, bunu vadeli olarak satma, kiralama ya da iş sahibiyle proje düzeyinde ortaklık oluşturma yöntemlerinden birini tercih eder. Yani katılım bankalarında nakit kredi sistemi yoktur. Gerçek ekonomik faaliyetler, mal alım satımıyla faturalı ve de kayıtlı işlemler üzerinden gerçekleştirilir.
Katılım Bankası İşlemlerinde Alınan Kar Payı Ne Demek?
Katılım bankaları faizsizlik prensibiyle çalışan bankalardır. Ancak bu bankalar bir finans aracı olduğu için gelir de elde edilmesi gerekir. Katılım bankaları da diğer bankalarda olduğu gibi bu geliri, verilen tutardan fazlasını geri ödeme alarak kazanç sağlarlar. Kazanç, para aracılığıyla değil, mal alım – satımı şeklinde sağlandığı için din otoriteleri tarafından da onaylanmakta ve faizsiz kazanç olarak nitelendirilmektedir.
Katılım bankaları kar payı oranları, genel olarak diğer bankaların uyguladığı faiz oranlarıyla doğru orantılıdır. Ancak diğer bankaların uyguladığı faiz oranları gibi önceden kesin bir pay verilemez. Kar ve zarar durumu ortaya çıktığında net rakam belirlenir. Katılım bankaların sunduğu kar oranları, önceki dönemlerde elde edilen kar oranlarıdır.
Uygulanan sistemde katılım bankaları, oluşabilecek risk durumlarını en aza indirir. Ancak yine de risk söz konusudur. Risk; bir malın alınıp ardından daha düşük fiyata satılması değil, kredi talebinde bulunan kişinin ödeme güçlüğü yaşamasından kaynaklanmaktadır. Sistem, diğer mevduatlarda olduğu gibi 100 bin TL’ye kadar olan tutarlar için TMSF garantisi verir ve BBDK tarafından denetlenir. Bu bakımdan katılım bankacılığı ürünleri güvenilirdir. Katılım bankacılığı ekonomik olarak daha kırılgan bir kesime hitap eder. Çünkü genel olarak küçük ya da orta ölçekli işletmelerin (KOBİLERİN) tercih ettiği bir sistemdir.
Katılım Bankası Faiz Alıyor Mu?
Katılım bankaları faizsiz bankacılığı prensip edinmiştir. Faizsiz bankacılık kapsamında kar payı ile hizmet vermektedir. Türkiye’de 2005 yılından beri kullanılan bir sistemdir. Şu anda hizmet veren 5 adet katılım bankası bulunmaktadır. Bu katılım bankaları:
- Albaraka Türk Katılım Bankası
- Kuveyt Türk Katılım Bankası
- Vakıf Katılım Bankası
- Ziraat Katılım Bankası
- Türkiye Finans Katılım Bankası
Yukarıda belirtilmiş olan katılım bankaları tek bir çatı altında toplaran Türk Katılım Bankaları Birliği’ni (TKBB) oluşturmuştur. Türk Katılım Bankaları Birliği esaslarına ve oranlarına göre işlem yapılmaktadır. Yaşanan herhangi bir sorunu TKBB’ye bildirebilirsiniz.
Katılım bankaları faizden uzak durmak isteyen kesime yönelik hizmet veren bankalardır. Faiz getirisinden uzak durmak isteyen kişilere ait fonların finansal aktivitelere kazandırılmasını amaç edinmişlerdir.
Dünya üzerinde katılım bankasının başka örnekleri bulunmakta mıdır? Dünyada ilk katılım bankası 1996 yılında Bahreyn’de kuruldu. Şu an Müslüman ülkelerde katıım bankaları bulunmaktadır. Bununla beraber diğer birçok ülkede faizsiz kullanım seçeneğini sunan bankalar da bulunmaktadır.
Katılım Bankacılığının Sunduğu Diğer Hizmetler Nelerdir?
Katılım bankaları diğer ticari bankalardan, mevduatların toplanması ve değerlendirilmesi ile sağladığı getiri olarak farklılıklar içermektedir. Bunlar birlikte katılım bankaları;
- Özel cari hesap uygulamalarında,
- Teminat mektubu verme işlemlerinde,
- Çek karnesinin verilme işlemlerinde,
- Akreditif çalışma işlemlerinde,
- Çek ve senetlerin tahsilat işlemlerinde,
- Yurt içinden ya da yurt dışından yapılan havale, EFT gibi para transferi işlemlerinde,
- Döviz alım satımlarında,
- İhracat akreditiflerinin ihbar ve teyit edilmesi işlemlerinde,
- Seyahat çeki verilmesinde,
- Kredi kartı uygulamalarında,
- Vergi ya da sosyal güvenlik alanlarına dair yapılacak ödemelerde,
- Telefon, su, elektrik, doğalgaz gibi faturaların ödenmesinde,
- Alternatif hizmet kanallarının kullanılmasında ( telefon ya da internet bankacılığı, ATM’ler gibi) tercih edilebilir.
Katılım Bankacılığı Ve Mevduat Bankaları Arasındaki Farklar Nelerdir?
Mevcut mevduat bankaları, yani katılım bankaları dışındaki bankalar, vasilerinden farklı olarak belirlenen faiz oranları için para toplarken, katılım bankalarının süreci farklı şekilde işlemektedir. Katılım bankalarında toplanan fonların sahibi belirli bir gelir taahhüdü vermezse de, yatırılan depozito için herhangi bir garanti verilmez.
Katılım bankaları ve ticari bankalar arasındaki bir diğer önemli fark, nakit kredi sistemine sahip olmamalarıdır. Bu nedenle, kayıtlı tescil işleminin gerçek ekonomik faaliyet ve emtia ticareti ile finanse edilmesi imkansızdır. Muhafazakar sektörün daha çok katılımcı bankalarla ilgilendiğini söyleyebiliriz. Daha önce de belirtildiği gibi, faizsiz ilkeler nedeniyle İslam dinleriyle çelişmeyen bankalar, bu özellik ile diğer bankalardan büyük ölçüde ayrılmıştır ve son zamanlarda popülerlik kazanmıştır.
Eğer yazımızı beğendiyseniz ve ülkemizdeki kamu bankalarını merak ediyorsanız, devlet bankaları hangileri başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.