Dün TBMM 40 bin öğretmenin atanmasıyla ilgili olarak olağanüstü toplandı ve torba yasa ile bazı düzenlemeler getirdi. Bunlardan belki de en önemlisi TİB(Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı)’e tanınan yetkilerin genişlemesi oldu.
Şubat ayında yapılan değişikliklerle İnternet kullanıcılarının trafik bilgilerini(hangi kullanıcının hangi adresi ziyaret ettiği ve ne kadar süreyle o adreste kaldığı bilgisi) 6 aydan 2 yıla kadar saklama zorunluluğu getirilen erişim sağlayıcıları ile ilgili yeniden yapılan düzenleme neticesinde artık trafik bilgileri TİB’te saklanacak. Trafik bilgileri hakim tarafından talep edildiği takdirde ilgili mercilere sunulacak.
Ayrıca TİB’e milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle mahkeme kararı olmaksızın 4 saat içinde İnternette erişimin engellemesini sağlama yetkisi sunuluyor. Söz konusu erişim engelleme TİB Başkanı’nın talimatı üzerine TİB tarafından uygulanacak. Erişim engelleme 4 saat içinde yerine getirilecek ve bu karar 24 saat içinde mahkemeye sunularak hakimden 48 saat içinde karar vermesi beklenecektir. (Halen en büyük problemlerden biri erişim engellemenin kaldırılması prosedürü… bu usul belirlenmediği için erişimi yasal dayanaktan yoksun olarak engellenmiş sitelerin yeniden erişime açılması çok uzun zaman almakta, bu da hakkın ihlali boyutunu pekiştirmektedir.)
Geçtiğimiz Mart ayı ve öncesinde YOUTUBE üzerinde yayınlanan videolara erişimin engellenmesi için mahkemeye gidilmiş ancak ulusal güvenlikle ilgili bir madde bulunmadığı için YOUTUBE ancak Atatürk aleyhine işlenen suçlar bahane edilerek kapatılmıştı.
Erişim engellemeleriyle ilgili belki de tespit edilmesi gereken en önemli durum herhangi bir video ya da içeriğe yönelik olarak İnternet sitesine toptan erişimin engellenmesinin yarattığı hukuki problemdir. (Lütfen Osman Yıldırım’ın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde açtığı dava neticesinde çıkan kararı buradan okuyunuz.) URL bazında engelleme yapılabilecekken siteye erişimin tamamen engellenmesinin ifade özgürlüğü kapsamında ihlal olduğunu belirtmeden geçmemek gerekiyor.
Yine hatırlayacağınız gibi Twitter’a uygulanan erişim engellenmesi neticesinde yaptırımın uygulandığı günün ertisinde Twitter’da Türkiye’den atılan tweetlerin sayısında inanılmaz bir patlama yaşanmıştı. Streisand etkisi olarak tanımlayabileceğimiz bu durum aslında erişimi istenmeyen içeriğin insanlarda merak uyandırması ve kişilerin bu içeriğe erişimini sağlamaktan öteye geçmeyecektir. Bu içeriği hiç duymamış ve ilgilenmemiş kişiler bile “acaba nedir bu” diye içeriğe yönlenebilecektir. Diğer bir taraftan da erişimin engellenmesi, sözde yasa dışı olan içeriğin İnternette varlığına yönelik herhangi bir tehdit oluşturmamaktadır. Sözde yasa dışı içerik halen İnternettedir dolayısıyla sırasıyla yurt içinde DNS değişikliği – VPN kullanımı ve TOR kullanımı neticesinde ulaşılabileceği gibi, ulusal sınırlar dışından da rahatlıkla ulaşılabilmektedir.
Mart ayında Suriye ile ilgili olarak paylaşılan video’nun ulusal güvenlik nedeniyle erişiminin engellendiği farzedelim bunun neticesinde yalnızca Türkiye’den erişim sağlanması engellenmiş olacaktır(Dünyanın herhangi bir ülkesinden video – lara erişim halen sağlanabilir). Ulusal güvenliğin bu önlemle nasıl korunduğu muammadır.
Maalesef erişim engellemelerine ilişkin resmi rakamlar açıklanmamaktadır. Fakat erişimi engellenen sitelerin yöneticilerince yapılan başvurular neticesinde istatistik oluşturan Engelli Web
sitesine göre bugüne kadar 51.043 siteye erişim engellemesi yapılmış ve bu kararların %91.4’i TİB tarafından verilmiştir. Mahkeme kararıyla erişim engelleme sadece %4.1 iken Savcılık ise %1.9’dur.