Daha küçük bir kayma alanı ve daha düşük verimlilik seviyesine sahip olan Sevmash gemi inşa kompleksi, atom uçağı uçak gemilerinin seri yapımına liderlik eden Newport News tersanesinden bir buçuk kat daha fazla alan (300 ha) kaplar.
Bu hikaye mekanın rasyonel kullanımı ile ilgili değil. Hasarın lokalize edilmesi gereğinden daha büyük mesafelere neden oldu: atölyelerden biri tahrip edildiyse, komşu atölye çalışmaya devam ederdi. Stratejik öneme sahip işletmelerin inşası için üretim yerlerinin seçimi ve yer seçimi, SSCB'de savaş standartlarına göre belirlenmiştir. Hepsi savaşın patlaması durumunda.
Büyük ülkenin her iki ucunda (Sevmash ve ZLK Komsomolsk-on-Amur'da bulunan Sevmash ve ZLK) bulunan nükleer denizaltı inşaatı için iki ana bölgeye ek olarak, şimdi Amursky GCC olan üçüncü bir yedek denizaltı gemi inşa kompleksi, Nizhny Novgorod Krasnoe Sormovo tesisinin temelinde ". Dünyada benzersiz bir durum: en yakın denize 1500 km uzaklıkta büyük bir tersane. Tamamen monte edilmiş 100-metre denizaltı gövdeleri, Volga, Mariinsky su sistemi ve Beyaz Deniz-Baltık Kanalı boyunca kapalı iskelelere transfer edildi. Orada, Beyaz Deniz'de, ilk defa reaktör başlatıldı ve denizaltı kendi gücüyle Kuzey Filosundaki servis istasyonuna kaldı.
Sovyet makarna kalibre 7,62 hakkında çok ciddi derinleşme istasyonları ve metro tünelleri ile ilgili şakalar. Kayıt derinliği, New York'taki en derin metro istasyonunda iki kat daha derin olan Kiev Arsenalnaya'ya (105 m) aittir (çoğu istasyonun hiç bir şekilde yürüyen merdivenlere ihtiyaç duymaması - merdivenlerden aşağıya birkaç uçuş).
SSCB'de, benzinli motorlu dünyanın tek üç dingilli dört tekerlekten çekmeli traktör kamyonu seri üretildi. Ural-375 güç ünitesinin seçimi kilit bir olaya dayanıyordu: “X” saatinde, askeri kamyonlar Batı Avrupa'daki benzin istasyonlarındaki tankları doldurabiliyordu. İngiliz Kanalı'nda atılım gerçekleşmedi ve “Glutton” orduda ve ülke ekonomisinde kaldı.
Askeri harcamaların Sovyet ekonomisi üzerindeki etkisine ilişkin tahminler, SSCB'nin çöküş sebepleri hakkındaki tartışmalarda ana etkenlerden biri. Genelkurmay Başkanı V. Lobov’a göre,% 1988’in söylediğine göre Şevardnadze’ye göre (Mayıs 19), SSCB’nin askeri harcamalarının büyüklüğü gayri safi milli hasılanın% 1990’i oldu. (20’in sonu) - “GSMH’nin üçte biri”.
Bu tür tahminler pek güvenilir değildir. Doğrudan askeri harcamalara ek olarak, çift amaçlı ekipman kullanmanın dolaylı maliyetlerini kim dikkate aldı? Olağandışı üretim çevrimlerinin maliyetini kim saydı? Dağınık üretimin çalışmasını sağlayan altyapının oluşturulmasında muazzam bir mesafe ve ek maliyetlerle ayrılan endüstriyel zincirler ...
Askeri-sanayi kompleksi ile ülke ekonomisi arasındaki inanılmaz ölçek ve net sınır eksikliği nedeniyle hiç kimse böyle hesaplamalar yapmamıştır.
Ural benzinli motorlarda kaç milyon ton yandığını kim bilir ve dizel motorlu kamyonları donatırken ne kadar tasarruf sağlayabilir? Nükleer botları ülkenin ortasından okyanusa taşımanın maliyeti neydi? Kim SNiP'lerin doğru bir analizini yaptı, güçlendirilmiş destek oluştururken ek bir maliyet olarak değerlendirdi ve nükleer bir saldırıya dayanabilecek atölyeler?
Bu gibi durumlarda, yukarıda belirtilen askeri harcama rakamlarından herhangi biri yalan.
Asıl soru farklı. “Aşırı derecede askeri harcama” SSCB'yi mahvedebilir mi?
Cevap hayır. Neden bir şey gülüyorsun?
Devletlerin hiçbiri hikayeler askeri masraflara bağlı değil.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından pişman olmayan, gönülsüzdür; önceki haliyle yeniden yaratmak isteyenlerin kafası yok.
(V. Putin.)
Sovyet ekonomisinin verimsizliğinin öyküsü, zamanımızın bir ifadesi haline geldi. Sanki insanlar nasıl aşikar olduklarını unutmuş gibi.
“Verimsiz ekonomi”, 70 yıl kadar sürdü. Bugüne kadar, “ilk dünya” ekonomilerinin çoğu bu yaşa yakındır. Ve, dünya pazarlarındaki değişiklikler, küreselleşme ve “insan hakları ve özgürlükler” standardına yükseltilmiş Avrupa demokrasilerinin sistemik olarak bozulması çerçevesinde pratik olarak çözülmeyen yıkıcı eğilimler darbeleri altında daha uzun süre hayatta kalabilecekleri muhtemel değildir.
Ekonominin gelişmesi kaçınılmaz olarak para biriminin güçlenmesini ve yatırımcılar için cazibe kaybını etkilemektedir: para, sözleşmeler ve üretim derhal ülkeyi terk eder. Herhangi bir ekonominin evrensel sınırlayıcısı "Batı tarzı."
SSCB, modern devletlerin standartlarına göre rekor yıl olan 70'i sürdürdü. Aynı zamanda omuzlarında tarihin en kötü savaşını sürdürdü ve insan bilgisinin her alanında rekor başarılar kazandı. Ve bu kadar verimsiz bir ekonominin meyvelerinde, yirmi yedinci yıl zamanımızın tüm “etkin yönetimini” sürdürüyor.
... bir kötülük imparatorluğunu bir muz cumhuriyetine çevirmeye değer miydi?
(V. Pelevin.)
Umarım, bariz gerçekleri tanıdıktan sonra, planlanan ekonominin etkinliği / verimsizliği ile ilgili tartışma arzusu ortadan kalkar.
Şimdi askeri harcamalar üzerindeki etkisi sorusuna.
Bu hesaplamada, medyada düzenli olarak bulunan doğrulanmamış verilere değinmek istemem. Örneğin, bu tablodaki bilgilerin doğruluğunu kim doğrulayabilir?
Yıllar önce, CIA uzmanları SSCB’nin askeri harcamasının boyutunu analitik yöntemlerle belirlemeye çalıştı. “Komisyon B” nin bulguları en ciddi şekilde eleştirildi. “Çalışmaların” sonuçlarına göre belirsizliğini korudu: sonuçları arttırmak ya da tersine sonuçları ikiye bölmek mi?
Bugün amatör düzeyde bir şeyi saymaya çalışmak açık bir şekilde ödün vermeyen bir iştir. Bu yüzden daha kolay yapmayı öneriyorum.
Bir yandan, SSCB'nin hem mutlak hem de göreli değerlerdeki savunma harcamalarının Avrupa ülkelerininkini aştığını kuşkusuz söyleyebiliriz. Aksi takdirde yüz binlerce tanklar, yer yok, nükleer füze kalkanı yok.
Öte yandan, askeri-sanayi kompleksini sürdürme maliyetinin ve ekonominin dolaylı maliyetlerinin, gelecek savaş için hazırlıklar nedeniyle bu devletin varlığı boyunca SSCB'nin ayrılmaz bir parçası olduğundan emin olduğumuzu biliyoruz.
1930'in ortasında. SSCB endüstrisi, dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla tank üretti ve savaş uçakları üretti. Bu arada, Birlik, İspanya’dan Formosa’ya (modern Tayvan’a) kıta boyunca düşmanlık kazanmayı ve “askeri yardım” yapmayı başardı.
Hala güçlü olmayan sanayiye rağmen, kendi teknolojilerinin olmaması ve (önemlisi!) Petrol satışından elde edilen süper karların bulunmaması durumunda.
Bununla birlikte, o dönemde, hiç kimse ekonomik kriz hakkında ya da ülkenin çöküşünün tehdidi hakkında bir şey duymadı.
1940, korkunç savaş yılları. Acil durum, ülkenin yarısı yıkılmış durumda. Bu nedenle, analiz için bir sonraki döneme giriyoruz.
Bir nükleer kalkanımız var. Bir füze kalkanı yaratmada herkesin önündeyız - füzelerimiz dünyanın en iyisidir. Amerikalılar bizi yakalayamıyor ... Neden üçüncü bir kalkana ihtiyacımız var - Avrupa'da yoğunlaşmış büyük ordulara? Eski şeyler, hurda metal, milyonlarca işçiyi yönlendirerek, insanların boynuna sarkan ağırlıklar yaratıcı emekten.
(NS Kruşçev'in KPSU Merkez Komitesi Başkanlığı'ndaki konuşmasından.)
Bu Kruşçev'in tuhaflıkları ile ilgili değil, kendi eline geçen, bahsettiği milyonlarca işçi hakkında silâh. Genel olarak, belirtilen rakamlar gerçeklerden çok uzak değildi: Ocak ayında 1960, SSCB Yüksek Sovyeti Kürsüsü'nden, Genel Sekreter SSCB Silahlı Kuvvetlerinin üçte bir oranında azalacağını söyledi. Bir yıl içinde - iki yıl içinde 1 milyon 200 bin kişi ordudan kovulacak.
Her zamanki oranın yardımıyla, 60'in başında toplam SSCB Silahlı Kuvvetleri sayısını hesaplayabilirsiniz: 3 milyon 620 bin kişi!
Size uzay yarışının başladığı zamandan bahsettiğimizi hatırlatalım. Karayip krizi, tüm dünyada askeri operasyonlar. Kapalı şehirler ve sanayi kompleksleri “nükleer konular”. Uzay limanlarının yapımı. Altın Çağ havacılıkYeni konularda tasarım bürolarının geliştirilmesi - uçaksavar füzeleri, Kamov ve Mil helikopterleri; iç tarihte ilk kez okyanusun görünümü filo.
Şimdi, birisinin açıklamasına izin verin: SSCB ekonomisi yirminci yüzyılın çoğu için benzer baskılar sürdürdüyse, “aşırı askeri harcama” aniden “ülkeyi mahvettiğinde”, 1980'un sonunda ne olmuş olabilir?
Cevap gün olarak açık: “savunma” nın büyük bir ülkenin çöküşünün trajedisi ile ilgisi yoktu.
Zamanında yeterince verimli bir ekonomi, beklenenden yüksek askeri harcamalar, herhangi bir süper güç için tipik olan her şey gerçek olamayacak kadar iyi.
Neden bir şey çöktü?
Benim düşünceme göre, en net ve mantıksal olarak doğru açıklama aşağıdaki gibidir:
SSCB, doğum gününden ölüm gününe kadar küreselleşmenin konusu ve hedefi idi. Küreselleşme, büyük ölçüde eyleminin doğası gereği, gücün ve etkinin güçlenmesine, yaşayabilirliğine ve bu devletin varlığına katkıda bulunmasına ve küreselleşmesinin sistemik krizinin ve çöküşünün ana nedenlerinden biri haline gelmesine katkıda bulunan bir faktördü.
(“Nüfus ve Küreselleşme” kitabından Rimashevskaya N.M., Galetsky V.F., Ovsyannikov A.A.)
Basit bir dile çevrildiyse, gelişiminin her aşamasında, Sovyetler Birliği yeni, büyük kaynaklar bulmak zorunda kaldı. Otuzlu yıllarda bu kaynak ülkenin sanayileşmesiydi. Kruşçev döneminde - ülkeye yıllık ilave 50 milyon ton tahıl sağlayan bakir toprakların gelişimi (% 50). Sonra sonsuz petro-dolar yağmuru yağdı. 1980-x'in ortasında yeni kaynaklar bulunamadı ... Projeyi kapatmak zorunda kaldım.
* * *
Askeri standartlara göre işletilen işletmelerin maliyetleri, yeni sahipleri için hoş olmayan bir sürprizdi. Geniş alan = daha fazla arazi vergisi. Modern koşullarda, Sovyet nesneleri bir verimsizlik modelidir, ancak başka bir döneme aitler!
Planlı bir ekonomide, Birlik metronun derinliğini ve işletmelerinin kaç hektarlık alanını işgal ettiğini umursamadı. Konseptinin bir parçası olarak her şeyi karşılayabilirdi.