İstanbul’un Meşhur Apartmanları ve Hikayeleri
İstanbul, tek bir tanıma sığmayacak tarihi bir zenginlik. Bu zenginliğe mimari anlamda büyük katkısı olan İstanbul’un meşhur apartmanları..
İstanbul, tek bir tanıma sığmayacak tarihi bir zenginlik. Katmanlı tarihi ve misafir ettiği medeniyet çeşitliliğiyle büyülü bir coğrafya. İstanbul’u yakından tanımak için okuduğunuz kitaplar, yürüdüğünüz yollar yeterli mi sizce? Bizce sadece İstanbul’u değil dünyanın herhangi bir yerinde bir şehri yakından tanımak için gündelik hayatına bir göz atmak gerekiyor. Gündelik hayatlar ise apartmanların etrafında şekilleniyor kuşkusuz. O halde gelin İstanbul’un meşhur tarihi apartmanları arasında en ünlü dört apartmanın kapısından kafamızı şöyle bir uzatalım.
İstanbul tarihi apartmanlar yönünden oldukça zengin. Bize de bu zenginliği keşfetmek düşüyor. İstanbul tarihi yerler etrafında şekillenirken, apartman hayatlarında neler olup bittiğini elimizdeki birkaç bilgiyle zenginleştiriyor.
Tarihi Mısır Apartmanı, kuşkusuz İstanbul’un meşhur apartmanları dendiğinde ilk akla gelenlerden. Galatasaray’da yürürken tüm heybetiyle görüş alanınıza giren ve detaylarını incelemekten kendinizi alıkoyamayacağınız bu apartman, etkili Mısır mimarisinden detaylara sahip.
Mehmet Akif Ersoy’un hayatının bir döneminde yaşadığı Mısır Apartmanı, kendisinin vefat ettiği yer olarak da bilinmesiyle ünlü. Beyoğlu yürüyüşlerinizde kendisine rastlayacağınız Mısır Apartmanı, terasında benzersiz bir İstanbul manzarası sunuyor. Hatta bu terasta bir şeyler yiyip içebileceğiniz bir restoran var şimdilerde.
1905-1910 yılları arasında Mimar Hovsep Aznavuryan tarafından yapılmış Mısır Apartmanı, Osmanlı Dönemi’nde Hıdivi Abbas Hilmi Paşa’nın yeğeni ve sadrazam Sait Halim Paşa’nın kardeşi olan Abbas Halim Paşa tarafından yaptırılmış.
Apartmanın içinde II. Abdülhamit ve Atatürk’ün diş hekimi Sami Günzberg’in muayenehanesi bile varmış. Şimdilerde ise içindeki sanat galerileri ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.
İstanbul’un meşhur apartmanları içinde yer alan diğer bir apartman ise tarihi Doğan Apartmanı. Galata’ya geldiğinizde, uğramadan geçemeyeceğiniz ünlü Serdar-ı Ekrem Sokak’ta, boylu boyunca uzanan sarışın apartman, tüm ihtişamıyla günün her saati bir başka güzel.
Dikkat çekici yapısıyla İstanbul’un en eski ve en ünlü apartmanlarından demek mümkün. Belçikalı tüccar Albert Helbig, apartmanı 1892-1894 yılları arasında iki yılda yaptırmış. Mimar Raymondo d’Aranco imzasını taşıyor.
Peki, neden Doğan Apartmanı? Hikayesi biraz acıklı. 1942 yılından bu yana binanın sahibi olan Kazım Taşkent; küçük bir çocukken üzerine çığ düşerek vefat eden oğlunun ismini bu apartmana vermek istemiş. Doğan Kardeş dergisinin isminin hikayesiyle aynı…
Bu dev apartman, 52 daireyi içinde barındırıyor. Yine çatı katından hafızalardan silinmeyecek bir İstanbul manzarası vadeden apartman, 330 metrekarelik dev ve çok güzel bir avluya sahip. Göremeyenler için ise ünlü “Muhsin Bey” filminde mekan olarak kullanılmışlığı da var.
Sakinken pek yakalayamayacağınız Nişantaşı sokaklarında, koşturmacadan bir anlık sıyrılıp kafanızı kaldırdığınızda diğerlerinden kolaylıkla ayırabileceğiniz güzellikte olan tarihi Ralli Apartmanı, Nişantaşı’nın en özel değerlerinden biri.
Dış görünümüyle mimarideki Art Deco ve Art Nouveau izlerinin iyi bir örneği olan apartman, günümüzün sanat tarihçileri açısından hatrı sayılır bir öneme sahip.
Aynı zamanda, soyut resim dendiğinde akla ilk gelen sanatçılardan olan Fahrelnisa Zeid’in 1945 yılındaki ilk kişisel sergisine ev sahipliği yapmasıyla önemseniyor. Kaldı ki, sanatçı hemen ardından 1946 yılındaki ikinci sergisini de aynı mekanda yapmayı uygun görmüş.
Öte yandan Ralli Apartmanı, Adnan Menderes’in yasak aşk yaşadığı sevgilisi Suzan Sözen’in buluşma mekanı olarak da biliniyor.
Şişhane’deki Bankalar Caddesi ve Meşrutiyet Caddesi kesişiminde karşınıza çıkacak görkemli apartman Frej, 1905 yılında yapılmış. Selim Hanna Frej imzasını taşıyan Frej Apartmanı, Galata’nın dönüştüğü popüler yıllarda tamamlanmış olmasıyla biliniyor.
O yıllarda hızla popülerleşen apartman hayatı, Art Nouveau stilinde bambaşka bir boyuta ulaşmış. Gerçi bazı kaynaklar Art Nouveau olarak değil, Alman Jugendstil stilinde olduğunu söylüyor. Ama her koşulda günümüze kadar ulaşmış efsanevi bir görünüme sahip olduğunu söylemek mümkün.
Her katı yaklaşık 300 metrakare olan, dört katlı apartman, bir yanında süslemeli bir yanında sade dış görünümüyle de dikkat çekiyor. Lübnan asıllı çok köklü ve zengin bir aile olan Frej ailesi; devlete borç para vermesiyle ünlü. Şu sıralar gündemde apartmanın bir otele dönüşmesi projesi var.
İstanbul’un meşhur apartmanları listemize devam edeceğiz. Sonraki listeler için şehir ya da apartman öneriniz olursa, bu yazının yorumlarına bırakabilirsiniz.
GAİNde izle: İstanbul Apartmanları
İstanbul, kafanızı kaldırdığınız anda sizi yüzlerce yıl öncesine ışınlayan apartmanlarla dolu. Bu belgeselde o tarihi İstanbul Apartmanları’nın yapım aşamaları, geçmişten bugüne hikayelerini ve kimlere ev sahipliği yaptıklarını bulacaksınız.
Galatasaray Lisesi’nin arkasında, eski adı Santa Maria olan, bugün ise isminin ilhamını bu apartmandan alan sanat galerisiyle anılan tarihi apartman. Apartmana şimdiki adını veren aileden gelen Hasmik Hanım ile bugünkü sakini Nuran Terzioğlu’nun kesişim hikâyesi.
Bir dönemin modaevleri, terzileri, ünlü dükkânlarıyla anılan tarihi Mısır Apartmanı sanat galerileri ve tiyatroların varlığıyla bugüne gelmiş. Türkiye’nin gizli kalmış önemli figürlerinden Ali İpar ve Irayda Barry gibi isimlere ev sahipliği yapan apartmanın hikâyesini izliyoruz.
Bugün Nejat Eczacıbaşı Binası olarak anılan tarihi Deniz Palas’ın hikâyesi. İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı satın alıp da kentin sanat yaşamının nabzının attığı yer haline gelene kadar çok kapsamlı bir restorasyon süreci geçiren bina, bir İstanbul hazinesi.
1920’lerde yapılan, tarih boyunca hep sanatçılara, şairlere ev sahipliği yapan apartman. Ailesi beş kuşak burada yaşayan ve hayatının uzun bir bölümünü burada geçiren Ayşe Kulin, hâlâ bu apartmanda yaşayan ressam Bilge Alkor apartmanın güzide simalarından.
Pera’nın farklı kültürlerden insanlarına ev sahipliği yapan bir yapı. Rumların, Ermenilerin, Yahudilerin ve Müslümanların ortak yaşam alanları oluşturduğu tarihi bir apartman. Varlık Vergisi ve 6-7 Eylül olaylarından sonra terk edilene kadar çok kültürlü yapısıyla dikkat çeken Galata’da bir tarihi apartman.
Bugünkü Beyoğlu Belediyesi 6. Daire’nin kurucularından, Sefarad aile Camondo’ların yaptırdığı, muhteşem mimariye sahip Camondo Apartmanı. 19’uncu yüzyılın sonlarına gelmeden İstanbul’u terk ederek Paris’e yerleşen aile, Osmanlı’da bankacılık sistemini kurdu.
Asmalımescit bohem hayatın kalbi. Adeta İstanbul’un ritmi. Ressamların, yazarların ve müzisyenlerin vazgeçilmez parçası haline gelen, bu sınırların içinde gizli kalan Hamson Apartmanı’ndayız.
Abdülhak Hamit Tarhan’a 110 yıl önce Almanya’nın Hamburg şehrinden gelen bir kartpostalı posta kutularının arkasından bugüne taşıyan bir apartman Yeni Hayat. Atatürk’le ünlü yazarın buluştuğu yer.
1915’te Ermeni milletvekili Krikor Zohrab’ın tutuklandığı Azaryan Apartmanı’ydı, 1939’dan beri Gümüşsu Palas olarak hayatımızda. Döneminin güçlü figürlerinden Zohrab’ın hikayesinin hüznünü hâlâ taşısa da bugün birçok farklı kültürden insana ev sahipliği yaparak renkli ve çok sesli yaşamını sürdürüyor.
Giriş kapısındaki bilgilere göre 1922’de yapılmış görkemli bir eski İstanbul binası olan Cordova Biraderler Apartmanı’ndayız bu bölümde. Ailenin en genç üyesi, besteci ve solist Moshe Cordova’nın izinde dönemin Beyoğlu’nda bir tura çıkıyoruz.
Galata’da, 19’uncu yüzyıldan bugüne gelmiş bir İstanbul apartmanı. Ticaretle uğraşan Barnathan Ailesi’nin yaptırdığı, 2011’de 130 yıllık geçmişi boyunca ilk kez kapsamlı bir restorasyona giren binanın öyküsünün izinde etkileyici bir tarih turuna çıkıyoruz.
Hem İstanbul’un hem de Beyoğlu’nun sekbol binalarından St. Antuan Kilisesi, aslında apartman bloklarının da içinde bulunduğu bir yapı kompleksi olarak inşa edilir. Kilisenin tam karşısında bulunan, bir yüzü de İstiklal Caddesi’ne bakan apartmanlarla bir yakın tarih turuna çıkıyoruz.