Bireysel emeklilik, emekliliğiniz için güvenli bir şekilde tasarruf yapmanızı ve yapmış olduğunuz tasarrufları yatırıma dönüştürmenizi sağlayan özel bir sistemdir. Aynı zamanda bireysel emeklilik sistemi (BES); gelirinizin belli bir oranını bireysel emeklilik hesabınıza yatırarak birikim yapmanızı ve bu birikiminizi kendi belirlemiş olduğunuz emeklilik yatırım fonlarında değerlendirmenizi sağlayan bir tasarruf aracıdır.
BES yardımı ile kişiler, aktif çalışma yaşamları boyunca (süresince) yaptıkları tasarrufları uzun vadeli yatırıma yönlendirerek, emeklilik dönemlerinde yaşam standartlarını koruyabilecekleri bir gelir elde etmiş olurlar.
4362 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu uyarınca yürürlüğe giren Bireysel Emeklilik Sistemi (BES); tasarrufların toplanması, değerlendirilmesi ve kişiye toplu para yada maaş ödemesi esasına dayanır. Bu sistem Sosyal Güvenlik Kurumunda (SGK) mevcutta bulunan sağlık hizmetleri veya SGK nın sunmuş olduğu diğer hizmetleri de sunmaktadır.
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES); bireylerin emeklilik dönemlerinde kendi birikimleri oranında ek bir gelir sağlamaya yönelik; Hazine Müsteşarlığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Emeklilik Gözetim Merkezi ve denetim altında tutulmaktadır. Özel emeklilik şirketleri tarafından faaliyetleri yürütülen, gönüllü katılıma dayalı, kamu sosyal güvenlik sistemlerinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olan bir sistemdir.
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES); yapılan tasarrufların yatırıma yönlendirilmesi ile birlikte emeklilik döneminde ek bir gelir sağlayarak refah düzeyini arttırmanın yanı sıra:
İstihdamı arttırır.
Ekonomik kalkınmaya katkıda bulunur.
Ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratır.
BES Geleceğimiz İçin Ne Yapar?
Emekliliğinizde yaşam standartlarınızın düşmemesi için bugünden itibaren ufak ufak bütçenize göre birikim yapmanıza olanak sağlar.
Peki ya; Bireysel Emeklilik Sistemi ile ilgili kanun ne zaman çıkarıldı ve kaç yılında yürürlüğe girdi?
4362 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi kanununa dayanılarak, 28/03/2001 tarihinde çıkarılmıştır. Kanun 07/10/2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yürürlüğe girmiş olduğu bu tarihle birlikte Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), 27/10/2001 tarihinde ilk emeklilik planlarının onaylanmasıyla birlikte fiilen faaliyete başlamıştır.
Ayrıca 01/01/2013 tarihi itibari ile sisteme giren devlet katkısı ile bireylerin yapmış olduğu tasarruflara ek olarak; yatırılan katkı payı tutarının (maksimum o yılki asgari brüt ücreti aramayan kısmı için) 625 ini katkı olarak kişilerin bireysel emeklilik hesaplarına aktarılır.
Devlet katkısı uygulamasına ilişkin hesaplama dönemi bir takvim yılıdır. Bir katılımcı için bir hesaplama döneminde ödenen ve devlet katkısı tutarının hesaplanmasına esas teşkil eden katkı paylarının toplamı, ilgili takvim yılı için belirlenen, yıllık toplam brüt asgari ücret tutarını aşmaz.
Bir katılımcının emeklilik sözleşmesinin sonlandırılması sonucunda hak edilmeyen devlet katkılarının iade edilmesi, aynı takvim yılında yürürlükte olan diğer sözleşmeleri için devlet katkısı hesaplanmasına esas kalan limitlerini arttırmaz.
Cayma işlemine konu olan sözleşmeler için bu hüküm uygulanmaz.
Taahhüt edilen devlet katkısı tutarları, çalışan taahhüt hesabında, taahhüt edilen tutarların hak kazanma oranlarına göre nakden, ödenecek kısımları ise çalışanın nakit hesabında takip edilir.
Sözleşmenin sistemde bulunduğu sürenin:
0-3 yıl arasında olduğu durumda cayma yapılması taktirde herhangi bir devlet katkısı ödemesi yapılmaz.
3-6 yıl arasında ise devletin yatırmış olduğu tutarın %15 ini hak eder (5 yıldır sistemde iseniz, sistemdeki devlet katkısı (DK) tutarınız 1000 tl ise bunun sadece 150 tl sine hak kazanmış olursunuz.)
6-10 yıl arasında sistemde durmuş iseniz devlet katkısı tutarının %35 ini hak ediyorsunuz.
Sistemde 10 yıl durmuş fakat 56 yaşına gelmeden önce sistemden çıkış yaptığınız taktirde devlet katkısı tutarının %60 ını hak ediyorsunuz.
10 yıl sistemde durdunuz ve 56 yaşını tamamlayarak sistemden çıkış yaptığınız taktirde sisteminizde bulunan DK tutarının %100 üne hak sahibi olmuş olacaksınız.
Not: BES de 10 yıl 56 yaş kuralı vardır. Bu kural sistemde geçirdiğiniz sürenin 120 aya tekabül etmesi ve 56 yaşına geldiğinizde belirli yasal kesintiler (yasal kesintiler ile ilgili detaylı açıklama kesintiler yazımda aktarılacaktır.) yapıldıktan sonra;
İsterseniz toplu para olarak tamamını
Bir kısmını toplu para olarak, geri kalanını maaş ödemesi şeklinde
veya birikiminizin tamamını maaş ödemesi şeklinde alabilirsiniz.
01/01/2013 yılı öncesinde sisteme dahil olan katılımcılara bonus ödemeleri yapılıyor, nasıl mı?
29/121 2012 tarihli ve 28512 sayılı resmi gazetede yayınlanan bireysel emeklilik sisteminde devlet katkısı hakkındaki yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Böylece 01/01/2013 tarihinden önce sisteme girmiş ve 01/01/2016 tarihi itibari ile sözleşmesi yürürlükte olan katılımcıların emeklilik sözleşmelerini, sözleşmenin sisteme giriş tarihine göre 01/01/2013 tarihine göre sistemde kalma süresi dikkate alınarak katılımcının devlet katkısına esas hak kazanma sürelerinin hesaplanması bakımından bir defaya mahsus olmak üzere 6327 sayılı kanunun geçici ikinci maddesinde belirtilen yıl eklemesi yapılır.
Sözleşmede:
3 yıldan fazla ancak 6 yıldan az süre ile sistemde kalınmış olması halinde 1 yıl
6 yıldan fazla ancak 10 yıldan az süre ile sistemde kalınmış olması halinde 2 yıl
10 yıldan fazla kalınmış olması halinde ise 3 yıl süre eklemesi yapılır.
Örneğin; 01/01/2009 tarihinde Bireysel Emeklilik Sistemine (BES) dahil oldunuz. Şuan 01/01/2020 tarihinde olduğunuzu varsaydığımızda, DK hak ettiğiniz süre 7 yıl iken, 2009 yılında sisteme dahil olduğunuz için (3 ile 6 yıl arası “2009/2013”) artı 1 yıl daha eklenir. Ve siz sistemde 8 yıldır devlet katkısını hak ediyor olarak gözükeceksiniz.
Bir sonraki yazımız Bireysel Emeklilik Sistemine girme nedenlerimiz üzerine olacaktır.
Saygıyla,
Hülya YAMAN | Bireysel Emeklilik Uzmanı
Sorularınız için iletişim kısmındaki bilgileri kullanarak bana ulaşabilirsiniz.