Tam yağlı ve yağsız süt: Hangisi daha sağlıklı
Süt en besleyici içeceklerden biridir. Tam, yarım yağlı yahut yağsız süt ülkemizde tüketime uygun bulabileceğimiz süt cinsleridir. Farklılıkları içeriğindeki yağ oranlarıdır. Pekala sütün içindeki yağ çıkarılırken, farklı besinler de etkilenir mi?
Süt; protein, yağ, laktoz, mineral ve vitamin kaynağı olarak var olan en eksiksiz besinlerden biridir. İçerdiği mineraller ortasında kalsiyum ve iyot bakımından öne çıkar, ayrıyeten belli ölçüde A, E ve bilhassa D tipi vitaminlerini içerir.
Genel olarak pek çok insan, yağ oranı düşük sütün, kilonun korunmasına yardımcı olurken sıhhate daha yararlı olacağını düşünerek yağsız çeşidi tercih eder.
Lakin gerçek şu ki, durum bu türlü değildir. Çeşitli araştırmalara nazaran, süt ve genel olarak tam yağlı süt eserleri, obezite de dahil olmak üzere muhakkak hastalıklarla savaşmaya daha uygun katkıda bulunabilir.
TAM YAĞLI SÜT VE YAĞSIZ SÜT ORTASINDAKİ BESİN FARKLARI
Tam yağlı süt ve yağsız süt ortasındaki temel fark yağ ölçüsüdür budur. Tam yağlı süt en az yüzde 3 yağ içermelidir, yağsız süt ise yüzde 1’den fazla yağ içeremez.
Şeker (laktoz), protein ve kalsiyum ölçüsü ortasında fark yoktur. Bu besinler sütün içerdiği suda bulunur ve her iki süt tipi için de çabucak hemen birebirdir.
Tam yağlı süt A ve D vitaminleri içerir. Bunlar yağda çözünen vitaminlerdir ve sütten yağın alınmasıyla yağda çözünen vitaminler kaybedilir. Fakat şu anda bu vitaminlerle sonradan zenginleştirilmiş yağsız sütler piyasada satılmaktadır.
Tam yağlı süt daha ağırdır, rengi daha beyazdır ve yağsız sütten daha ağır bir tada sahiptir. Bu nedenle birçok insan yağsız sütün pratik olarak su olduğunu düşünür, lakin su içeriği pratikte birebirdir.
Pekala, insanların tam yağlı süt yerine yağsız sütü tercih etmelerinin ana nedenleri nelerdir? Bunlardan biri tadı için tercih etmektir. Pek çok insan tam yağlı sütün tadını sevmez, bu yüzden yağsız sütü tercih eder, zira daha hafif bir tada sahiptir ve daha âlâ tolere ederler. Lakin asıl sebep, daha az yağ içermesi ve hasebiyle daha az kalori içermesidir. Kilo almamaya yardımcı olduğu ve birçok hastalığı önlediği düşünülür.
TÜM YAĞLAR ZİYANLI DEĞİLDİR
Uzun zamandır yağlar sıhhatin düşmanı olarak gösterilmiştir. Bunun bir kısmı, 1960’larda şeker sanayisinin, sırf sakaroz tüketimi ile kalp problemleri ortasındaki irtibatların en aza indirildiği birkaç çalışmayı finanse etmeye başlaması gerçeğinde yatmaktadır. Bunun yerine bu odak, koroner kalp hastalığının nedeni olarak yağ ve kolesterole kaymıştır.
O vakitten beri düşük yağlı diyetlerin önerilmesi yaygın hale gelirken, yağ da yavaş yavaş makûs bir ün kazanmıştır. Fakat sütteki yağ içeriğinin birçoklarının sağlıklı yağ olduğu çeşitli araştırmalarda gösterilmiştir.
Münasebetiyle yağsız sütün kilo vermeye yardımcı olduğu ve hastalıklara karşı koruduğu bilgisi de çürütülmüştür. Yağsız süt içmenin daha düşük bir kiloyu korumanıza yardımcı olduğuna dair hiçbir bilimsel delil yoktur.
Bunun tersine çeşitli araştırmalar, tam yağlı süt tüketen bireylerin daha fazla kilo verdiğini ve birçok kişinin düşündüğünün bilakis yağsız süt eserlerinin kilo alımını artırmadığını göstermiştir.
Bütün bunların mümkün açıklaması, tam yağlı süt eserlerinin daha doyurucu olması, münasebetiyle daha az yiyeceğimiz ve tekrar acıkmamızın daha uzun sürmesi olabilir.
TAM YAĞLI SÜT BİRTAKIM HASTALIKLARA KARŞI YARDIMCI OLABİLİR
Ayrıyeten tam yağlı sütün birçok hastalıkla bağlantılı olduğunu gösteren hiçbir bilimsel delil yoktur. Bilakis tam yağlı süt eserleri tüketimi ile hastalıkların ortaya çıkması ortasında bir alaka olmadığını gösteren çalışmalar mevcuttur.
Birtakım tam yağlı süt eserleri kimi kanserleri ve kardiyovasküler hastalıkları önlemede daha uygundur ve hiperkolesterolemi ve hipertansiyonu önlemede yağsız süte nazaran bir farkının olmadığı görülmüştür.
Son yıllarda bilimsel ispatlar, tam yağlı sütün yağsız sütten daha sağlıklı olma muhtemelliğine işaret etmeye başladı.
2013’te bir European Journal of Nutrition’da yayınlanan bir inceleme, tam yağlı süt eserleri tüketenlerin obez olma mümkünlüğünün daha düşük olduğuna ve kardiyometabolik hastalıklarla ilgili olarak yağsız süt tüketen bireylere nazaran daha fazla riskle karşılaşmadığına dikkat çekti.
2016 yılında, bir araştırma takımı 15 yıl boyunca toplam 3 bin 333 kişiyi tahlil etti. Daha yüksek süt yağ asitleri kan konsantrasyonlarına sahip olanların diyabetten muzdarip olma riskinin daha düşük olduğu kanıtlandı.
Bir yıl evvel, American Journal of Clinical Nutrition’da yayınlanan bir diğer araştırma, tam yağlı süt eserlerini içenlerin tip 2 diyabet geliştirme riskinin yüzde 23 daha düşük olduğunu belirtti. Çalışma, 45 ila 74 yaşları ortasındaki 27 bin kişinin yeme alışkanlıklarına dayanıyordu.
Toplam 18 bin 438 bayanın yeme davranışını inceleyen bir diğer Amerikan çalışması ise tam yağlı eserlerin daha düşük obezite riski ile bağlı olabileceğini gösterdi.
Bütün bunlar, yağsız sütü reddetmemiz gerektiği manasına gelmez. Şu anda, bu sonuçlara karşın, tam yağlı sütteki yağ asitlerinin sıhhate neden yarar sağlayabileceği tam olarak bilinmiyor.
Bu araştırmaların maksadı, tüm yağların berbat olduğu efsanesini kırmak ve tam yağlı süt içmekten korkmadan daha geniş bir çeşitlilikteki süt eserlerini diyete dahil etmenin uygun olabileceğini göstermektir.