Ülkemiz genelinde son günlerde meydana gelen orman yangınları, sel felaketleri ve depremlerde yaşanan can ve mal kayıplarının yaraları sarılmaya devam ediyor. Urfanatik Gazetesi olarak yaşanan felaketlerin temel sebebi nedir? İklim krizi dediğimiz olay nedir? Ormanların yok olmasıyla betonlaştırılması ekosistemi nasıl etkiliyor? Ormanları kullanan insanların doğaya attığı ürünler nasıl zarar veriyor? Yaşanan orman yangınından kalan yerler nasıl iyileştirir, ne kadar zaman alır sorularını Harran Üniversitesi Çevre Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Güzel Yılmaz’a sorduk.
“YAŞANAN OLAYLAR SADECE ÜLKEMİZDE YAŞANMIYOR”
Öğretim Üyesi Güzel Yılmaz: “Orman yangınları, seller ve benzeri felaketler sadece ülkemizde yaşanmıyor. Bu tür ve benzeri felaketler hem ülkemizde hem de dünyanın birçok yerinde (Avustralya, Batı Amerika Birleşik Devletleri, Yunanistan, Rusya) eş zamanlı veya farklı zamanda yaşanmaktadır. Bu sorun ve felaketlerin nedenini bugünden yarına tanımlamak mümkün değil. Şunu söyleyebiliriz, sanayi devrimi ile birlikte sınırlı olan yer altı kaynaklarının sınırsızca insanlar tarafından kullanılması bu tür felaketlerin sıklık, hız ve yıkıcılığını artırmıştır.” dedi.
“FELAKETLERİN SON YÜZ YILDA SIKLIĞI ARTTI”
Yaşanan olayların son yüz yılda arttığını söyleyen Güzel Yılmaz: “Dünyanın var oluşundan beri sel ve orman yangınları olmuştur ve bundan sonrada olacaktır. Ancak son yüzyılda sel ve orman yangınların hem sıklığı hem de şiddeti artmıştır. Bu artışın en önemli nedenlerinden birinin yer altı kaynaklarından olan petrol, kömür ve türevlerinin çok fazla tüketilmesinden kaynaklandığı bilinmektedir.” ifadelerini kullandı.
“KÜRESEL ISINMA ORMAN YANGINLARI TETİKLİYOR”
Küresel ısınmanın orman yangınları tetiklediğini de ifade eden Prof. Dr. Yılmaz: “Sera gazları olarak bilinen Karbondioksit Gazı, Metan Gazı gibi gazlar yanma sonucu oluşmaktadır. Kömür, petrol ve türevlerinin yakılması ile oluşan gaz ve tozlan filtre edilmediği zaman direkt olarak atmosfere girmektedir ve atmosferde başta karbondioksit olmak üzere sera gazlarının oranını artırmaktadır. 1700’li yıllarda atmosferdeki karbondioksit miktarı 280 ppm iken günümüzde bu oran 417 ppm’e ulaşmıştır.
Güneş ışınları atmosfer katmanından geçerek yer küreye ulaşmaktadır. Yerküreye ulaşan güneş enerjisinin bir kısmı madde tarafından emilime uğramakta, bir kısmı ise yansıma sonucu tekrar atmosfer boşluğuna dönmektedir. Atmosferdeki gaz ve toz oranı artığı zaman yerküreden atmosfere dönen ışınların bir kısmı tekrar yer yüzeyine ulaşmaktadır. Bu durum sera etkisi olarak tanımlanmaktadır. Sera etkisi dünya sıcaklık ortalamasını artırmakta ve küresel ısınmaya neden olmaktadır. Küresel ısınma sel ve orman yangınlarını artıran önemli etkenlerden biridir.
“KÜRESEL ISINMA İKLİM KRİZİDİR”
Prof. Dr. Güzel Yılmaz: “Sera gazı ve orman yangınlarından dolayı dünya sıcaklık ortalaması her geçen gün yükselmektedir. Bu husus küresel ısınma olarak tanımlanmaktadır. Uluslar ve uluslararası düzeyde sera gazların salınımı ile ilgili radikal kararların alınması gerektiğini düşünmekteyim. Alınan kararlara tüm ülkelerin uyması gerekmekte aksi takdirde önümüzdeki yıllarda yoğun ve etkili bir şekilde geri dönüşümü mümkün olmayan sel ve orman yangınları artacaktır. Bunun adına iklim krizi ya da iklim felaketi diyebiliriz” dedi.
“CANLILARIN YAŞAM ALANLARINI YOK EDİYORUZ”
“Yeryüzünde tüm canlıların yaşama hakkına sahip olduğunu biliyoruz. Petrol, kömür ve türevlerinin enerji kaynağı olarak tüketimi durdurulmalı, tarım alanları amaç dışı özellikle betonlaşmada kullanılmamalı, ormanlık alanlar yok edilmemeli ve yerleşim amaçlı kullanılmamalı, doğal su akış yolları değiştirilmemeli, dere yatakları yerleşim amaçlı kullanılmamalı. Diğer canlıların yaşam alanlarını yok edilmesi insanoğlunun kendi sonunu getirmesi anlamına gelmektedir. Doğaya olumsuz müdahaleler yapılmaz ve kendi haline bırakıldığı zaman kendi içerisinde bir denge sağlayacaktır ve doğal olarak meydana gelen değişimlere canlılar adapte olacaktır. Hızlı ve ani değişimlerde canlıların adaptasyonu mümkün olmayabilir.
Doğal olaylara karşı bölge ve ülke basında acil eylem planlarının oluşturulması ve periyodik olarak tatbikatların yapılması hem erken müdahaleyi sağlayacaktır hem de can ve mal kaybını önleyecektir.” dedi.
“DOĞAYI KORUMAYA ÇALIŞALIM”
Son olarak doğanın korunması yönünde uyarıda bulunan Öğretim Üyesi Güzel Yılmaz: “Orman yangınları ya doğal olarak ya da insan faaliyetleri sonucu oluşmaktadır.
Dünya bizim dünyamız diğer canlılarla ortak yaşamamız gereken bir dünya. İhtiyacımız kadar tüketelim, doğayı korumaya çalışalım. Doğayı korumak ve orman yangınlarını önlemek için hem yönetimlere hem de vatandaşlara önemli görev ve sorumluluklar düşmektedir. Yönetimler gerekli yasal mevzuatları oluşturacak, herkese eşit mesafede uygulayacak ve denetleyecek. Vatandaşlar ise kurallara uyacak, yangına neden olabilecek tutum ve davranışlardan kaçınacak.” dedi.