Yılanlar deri değiştirirken acı çeker mi? Yılanlar nasıl deri değiştirir? Buna benzer soruların cevaplarında birbirinden ilginç bilgiler saklı. Öyleyse gelin, tüylerimizi ürperten bu canlıları biraz daha yakından tanıyalım…
Malum olduğu üzere; içten pazarlıklı, sinsi insanlar için ‘yılan’ tabirini kullanıyoruz. Çoğu insan yılanların ürkütücü, korkunç varlıklar olduğunu düşünüyor. Tabii ki her yılan aynı derecede tehlikeli değil. Örneğin onların; örümcek kuyruklu Engerek Yılanı, uçan yılan, Mavi Bongar Yılanı gibi pek çok türü bulunuyor.
Bu canlılarla ilgili bilinmesi gereken önemli hususlardan biri de, onların belli sıklıkta deri değiştirdiği… Ne var ki bu, sadece yılanlara mahsus bir özellik değil.
Memeliler başta olmak üzere tüm canlılar deri değiştiriyor. Buna bizler de dâhil. Hayvanların hepsi deri değişimi-deri dökme sürecinden geçiyor.
Sürüngenlerin çoğunda bu süreç periyodik olarak gerçekleşiyor. Fakat yılanlarda ise biraz daha farklı seyrediyor. Zira onların derisi genellikle tek parça olarak çıkıyor.
Yılanların Derisi Nasıldır?
Pullarla kaplı bir deriye sahip yılanlar, çok esnek bir cilt yapısı barındırmıyor. Pullar ise birbirine bağlı değil. Bazılarının düşmesi diğerlerine zarar vermiyor.
Nasıl ki biz vücudumuzdaki kılları alınca tekrar çıkıyor, yılanın pullarını da buna benzetmek mümkün. Dolayısıyla pul dökümü ve deri değişiminin yılana bir zararı olmuyor.
Yılanın çevresini saran pullar onların gelişimini önleyecek kadar sert yapılı. Bundan dolayı söz konusu hayvanlar yalnızca kılıflarının müsaade ettiği kadar büyüyebiliyor.
Eğer daha fazla büyüme gerekiyorsa, pulların alt tabakalardan genişlemesi lâzım. Fakat vücudun her bölgesi buna izin vermediği için, dar bölgelerde deri değişimi olmak zorunda. Yılanlar derisini atarak kendine daha fazla alan meydana getiriyor ve büyümek için uygun bir ortam elde ediyor.
Yılanlar Neden Deri Değiştirir?
Bilim insanları, yılanlardaki deri değiştirme olayına ‘ekdiz’ diyor. ‘Dökülme’ terimi de aynı şeyi ifade ediyor.
İnsan vücudu günde milyonlarca deri hücresini yenileyerek tıpkı yılanlar gibi bu değişim sürecini yaşıyor. Ancak yılanların ve diğer hayvanların deri tabakası yılda çoğunlukla 4-12 kez değişime uğruyor.
Peki, yılanlar neden deri değiştirir? Uzmanlar bu konuda şu açıklamaları yapıyor:
- Büyüme ve Gelişme:
Yılanın dar kılıfı gelişmesine izin vermediği için deri değiştirmesi zorunlu bir ihtiyaç hâlini alıyor. Eski derisinden kurtulan yılanlar, farklı büyüme evrelerine geçiş yaparak gelişimini devam ettiriyor.
- Kendini Temizleme:
Yılanın vücudu büyürken derisi aynı kalıyor. Bunun sonucunda geniş bir cilt katmanı oluşturarak eski katmanı vücuttan uzaklaştırıyor.
- Parazitlerden Arınma:
Derinin değişmesi vücuttaki parazitlerin ve çeşitli zararlıların yok olmasını sağlıyor. Böylelikle yılan, sağlıklı ve dayanıklı bir dokuya kavuşuyor.
Yılanlar deri değiştirirken acı çeker mi? sorusunun yanıtı burada yatıyor. Bu, fizyolojik ve gerekli bir süreç olduğu için deri değiştirme yılanlara acı vermiyor.
Yılanlar Ne Sıklıkta Deri Değiştirir?
Bu, aşağıdaki faktörlere göre değişir:
- Yılanın yaşadığı ortam,
- Büyüme hızı,
- Yaşı,
- Cinsi.
Genç yılanlar hızlı bir şekilde büyüyor ve birkaç haftada deri değiştiriyor. Yetişkin yılanlar ise bunu bir yıl içerisinde birkaç defa yaşıyor.
Yılanlar Nasıl Deri Değiştirir?
Birçok yılan türü, derisini tek parça hâlinde değiştiriyor. Vücudu saran cilt tabakası, âdeta bir tulum gibi komple çıkıyor. Nitekim belgesellerde de, yılanların deri içerisinden sıyrılıp kabuğundan ayrılıyormuş gibi gözüktüğüne rastlayabiliyoruz.
Öte yandan kertenkelelerde ve bazı yılanlarda ise deri atımı parça parça da olabiliyor.
Sürecin ilk adımı, yılanın derisinde meydana gelen renk değişikliği. Cilt, mavimsi bir renge bürünmeye başlıyor.
Yılan birkaç gün boyunca dış tabakanın yırtılıp açılmasını sağlamak için uğraşıyor. Başını aşındırıcı ve sert bir cisme, -meselâ bir kayaya- sürterek tabakanın içinden çıkmaya çalışıyor.
Nihayet derinin içerisinden kayarak, eski tabakayı geride bırakıp yeni dokusuna kavuşmuş oluyor. Bu süreç bazen birkaç gün sürdüğü gibi, bazen de birkaç haftalık zaman gerektirebiliyor.
Yılanlar Deri Değiştirirken Ne Olur? Yılanlarda Deri Değiştirme Belirtileri:
Bu olay sırasında yaşananları şöyle özetleyebiliriz:
- Pulları daha çekici bir görünüm alır.
- Gözleri gök mavisi, bulutlu bir hâle gelir. Yılanların göz kapağı yoktur ve gözleri saydam bir zar ile kaplıdır. Ancak bu, deri ile birlikte düşer. Yalnız, düşmeden evvel gevşemeye başlar ve gözlerin üzerinde geçici bir filtre hâlini alarak göz renginin değişmesine yol açar. Dökülme sonrası gözler tekrar eski rengine dönüşecektir.
- Daha çok saklanmaya başlar.
- Görme yetisi sekteye uğrayacağı için daha savunmacı ve ürkek olabilir.
- Yuvasında su ve pürüzlü yüzeyler arayabilir.
- Karnı pembemsi bir renge bürünür. Eski derisi donuk bir renk alır.
- Kilo kaybı ve metabolizma değişiklikleri gözlemlenebilir.
- Mevcut deri peyderpey soyulur ve alttan daha renkli, büyük bir cilt tabakası ortaya çıkar.
- Eski deri tabakasının yerine gelen cilt başlangıçta biraz kırılgan yapılıdır. Fakat zamanla direnç kazanır.
Yılanım Deri Değiştiriyor, Nelere Dikkat Etmeliyim?
Eğer; yılanlar deri değiştirirken acı çeker mi? diye merak ediyor ve bu süreçte ona yardımcı olmak istiyorsanız, şunları bilmenizde fayda var:
- Stresli olması normaldir. Dökülme sürecinde ona dokunmaktan uzak durun. Çünkü yeni deri hassastır ve kolaylıkla yırtılabilir. İlle dokunmanız gerekiyor ise bunu nazik bir biçimde gerçekleştirin.
- İştahı kapanabilir. Endişelenmenizi gerektirecek bir durum yok. Sağlıklı bir yılanın hiçbir şey yemeden birkaç hafta geçirmesi mümkündür. Tabii ki bu, yılanın türüne göre de farklılık arz eder.
- Yemek istediği zaman normalden küçük bir porsiyon ile beslemeye özen gösterin. Bu sayede enerjisini sindirime değil, iyileşmeye harcayacak ve deri değişim aşamasını daha rahat atlatacaktır.
- Kafesini nemli tutun. Geniş olmayan bir su kabı bırakın. Derinin emebileceği kadar sığ olsun.
- Kafesin içine ‘nemli gizlenme kutusu’ ekleyin. Bunu sfagnum yosunuyla doldurmayı unutmayın. Yılanınızın sığabileceği büyüklükte olmasına dikkat edin.
- Kaya veya odun parçaları gibi şeyler bularak onlarla derisini daha kolay çıkarmasına imkân tanıyabilirsiniz. Fakat bu aksesuarların keskin kenarları bulunmamalı, tamamen pürüzsüz olmalılar.
- Dökülme işleminin bitip bitmediğinden emin olabilmek için deriyi inceleyin. Tüm deri genelde tek parça olarak dökülür demiştik. Gözlerindeki zarların da dökülüp dökülmediğine bakın. Derisinin gözlere denk gelen kısımlarını kontrol edin, burada herhangi bir delik yer almamalı.
- Şâyet üzerinde eski deri parçaları kaldıysa bunların veteriner müdahalesiyle çıkarılması gerekecektir.
Sonuç: Yılanlarda Deri Değiştirme ile İlgili Genel Değerlendirme
Her yılan, büyüme döngüsü devam ettiği sürece deri değiştirmeye ihtiyaç duyuyor. Bunun temel sebebi, büyüyen vücuduna uygun bir deriye sahip olmak. Yani kendi vücuduna sıkışmaktan korunmak. O nedenle yılanın genişleyen vücuduna göre bir deri yapısına kavuşabilmek için deri değiştirmesi şart oluyor.
Böylelikle yılanın uzaması, gelişmesi, mevcut konformasyondan farklı bir şekle geçmesi mümkün hâle geliyor.
Yılanlar deri değiştirirken acı çeker mi? Bu olay nasıl gerçekleşiyor? Artık biliyorsunuz. Peki, hâlâ aklınıza takılan bir şey var mı? Ya da yılanlar hakkında başka enteresan şeyler biliyor musunuz? Yorumlarınızı bekliyoruz!