ARAŞTIRMA GELİŞTİRME PROJELERİ ve SAĞLANAN TEŞVİKLER
Ar-Ge ve yenilik yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini, üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılmasını, ürün kalitesi ve standartlarının yükseltilmesini, verimliliğin artırılmasını, üretim maliyetlerinin düşürülmesini, teknolojik bilginin ticarileştirilmesini, rekabet öncesi işbirliklerinin geliştirilmesini, teknoloji yoğun üretim, girişimcilik ve bu alanlara yönelik yatırımlar ile Ar-Ge ve yeniliğe yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasını, Ar-Ge personeli ve nitelikli işgücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmek üzere, 01.04.2008 tarihinde “Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında 5746 sayılı Kanun” yürürlüğe girmiş olup, Kanunun yürürlüğü 31.12.2023 tarihinde sona erecektir.
AR-GE HARCAMALARI ve AR-GE PROJESİ
5746 sayılı Kanunda Ar-Ge harcamaları;
- teknoloji merkezi işletmelerindeki Ar-Ge proje harcamaları,
- Ar-Ge merkezlerindeki Ar-Ge proje harcamaları,
- kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen Ar-Ge proje harcamaları,
- kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından desteklenen Ar-Ge proje harcamaları,
- Uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge proje harcamaları,
olarak tanımlanmıştır.
Kanunda, Ar-Ge projesi “amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak ayni ve/veya nakdi destek tutarları, sonuçta doğacak fikri mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve Ar-Ge faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde hazırlanan proje” olarak tarif edilmiştir.
AR-GE PROJE HARCAMALARINA VERİLEN TEŞVİKLER
5746 sayılı Kanun ile Ar-Ge projeleri kapsamında yapılan harcamalar için bazı vergisel teşvikler tanınmıştır.
Diğer taraftan Ar-Ge projelerinin uygulayıcılarına verilen desteklerin (hibelerin) gelir kayıtlarına alınmaması yoluyla bir başka vergisel avantaj daha sağlanmıştır.
Ar-Ge Harcamalarının Vergi Matrahından İndirilmesi
Ar-Ge ve yenilik projelerindeki Ar-Ge harcamalarının tamamı, kurum veya ticari kazancın tespitinde vergi matrahından indirilecektir.
Ayrıca bu harcamalar aktifleştirmek suretiyle amortisman yoluyla giderleştirilecek, iktisadi kıymet oluşturmayan harcamalar ise doğrudan gider yazılacaktır.
Ancak, 5746 sayılı Kanun çerçevesinde vergi matrahından indirilen Ar-Ge harcama tutarları; Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu ve Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddelerindeki Ar-Ge indirimine ilişkin hükümler çerçevesinde ayrıca indirim konusu yapılamayacaktır.
Gelir Vergisi Stopajı Teşviki
Ar-Ge ve yenilik projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin, bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretlerinin doktoralı olanları için yüzde doksanı, diğerleri için yüzde sekseni gelir vergisinden müstesnadır.
Sigorta Primi Desteği
Ar-Ge ve yenilik projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin, bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, her bir çalışan için beş yıl süreyle Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanacaktır.
Damga Vergisi İstisnası
Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlardan damga vergisi alınmayacaktır.
Ar-Ge Faaliyetleri İçin Verilen Destekler (Hibeler) ve Bunlara Sağlanan Vergisel Avantajlar
Ar-Ge faaliyetlerinde bulunanların, Ar-Ge projesi kapsamında
- kamu kurum ve kuruluşlarından
- kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflardan
- uluslararası fonlardan
aldıkları destekler, vergi matrahından indirilecek Ar-Ge harcamaları tutarının tespitinde dikkate alınmayacaktır.
Alınan bu destekler, özel bir fon hesabında tutulacaktır. Bu fonun, elde edildiği hesap dönemini izleyen beş yıl içinde sermayeye ilavesi dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi halinde, zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğratılmış sayılacaktır.
AR-GE PROJELERİNİ DESTEKLEYEN KAMU KURUM ve KURULUŞLARI ve MÜRACAATLAR
31.07.2008 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde kamu kurum ve kuruluşları “Kuruluş kanunlarında Ar-Ge ve/veya yenilik faaliyetlerini destekleme görevi verilen ve yılı bütçelerinde bu amaçla kurulmuş ödeneği bulunan kurum ve kuruluşlar” olarak tanımlanmıştır.
Ar-Ge projelerini destekleyen kamu kurum ve kuruluşları arasında ilk akla gelenler ise, Tübitak, Kosgeb ve Kalkınma Ajanslarıdır.
Ar-Ge indirimlerinden yararlanmak üzere izlenecek yöntem ise Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirlenmiş olup; yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ekinde aşağıda belirtilen belgelerin bağlı bulunulan vergi dairesine teslimi istenilmektedir.
- Desteği veren merkezi yönetim kapsamındaki kamu idaresince onaylanmış bulunan proje sözleşmesi ve eki iş planı
- Ar-Ge indirimine konu harcamaların ana gruplar itibariyle yıllık tutarları ve ayrıntılı dökümünü gösteren liste
- Dışarıdan alınan danışmanlık, ekspertiz ve benzeri hizmetlere ilişkin olarak, hizmet sağlayan kişi/kurum adı, vergi kimlik numarası, hizmetin mahiyeti, fatura tarih ve numarası, tutarı, stopaj ve kdv tutarına ilişkin liste
- Proje çalışanlarının sayıları, nitelikleri, projede görev aldığı süreler, ücretleri, kesilen ve istisna edilen vergi tutarlarını gösteren liste
- Yeminli mali müşavir tasdik raporu (tam tasdik raporu ekinde yer verilmesi halinde ayrıca rapora gerek duyulmamaktadır.)
Yukarıdaki açıklamalardan da görüleceği gibi, Ar-Ge projelerinde teşvik unsurlarından faydalanmak için indirimin, Ar-Ge harcamalarının yapıldığı yıl beyannamesinde uygulanması gerekmektedir.