Biyoloji, bir insanı hayatının her alanında çevreleyen canlılar dünyası hakkında ilginç ve bilgilendirici bir inceleme disiplinidir. Ayrıca biyoloji, endüstriyi, tıbbı, beslenmeyi ve çevre ile ilgili tüm konuları etkileyen bir bilimdir.
Biyoloji nedir?
Biyoloji, canlı organizmaları inceleyen bilimdir. Bu bilimin “güçleri”, yalnızca belirli nesnelerin değil, aynı zamanda etkileşimlerinin, gelişim süreçlerinin, fizyolojilerinin, evriminin ve Dünya’daki yerleşimlerinin özelliklerini de içermektedir. Biyoloji terimi, yaşam bilimi olarak çevrilmektedir.
Bu disiplin, bilim insanlarının bazı organizmaların diğerlerinden temelde farklı olduğunu fark etmesiyle ortaya çıkarmıştır. Ayrıca canlı ve cansız doğaya bölünmenin temeli olmuştur. İlke olarak ise, yeni bilimin çalışma alanına girmiştir.
Bununla birlikte biyoloji bilimi, görünüşte basit olan konuya rağmen, disiplinin kendisi oldukça karmaşıktır. Çünkü çok geniş bir problem alanını kapsamaktadır. Moleküllerden (en başlangıç seviyesi, temel birim), hücrelerden, dokulardan ve organlardan oluşan her birimi incelemektedir. Ayrıca organizmaların işlevleri ve yaşamsal faaliyetleri de konu alanına girmektedir.
Bilim adamlarının bu sektördeki faaliyetlerinin sonuçlarının açık bir örneği, hayvanların, bitkilerin ve diğer canlı organizmaların sınıflandırılmasıdır. Ayrıca tek hücreliden insanlara kadar tüm canlı varlıkları da sınıflandırmaktadır.
Biyoloji bilimleri nelerdir?
Biyoloji, Dünya’nın tüm biyosferi hakkında bilgi içeren küresel ve sistemik bir bilimdir. Bu nedenle biyolojide hangi bilimlerin yer aldığını değerlendirmek güçtür. Birçoğu uzun zamandır bağımsız olarak kabul edilirken, diğerleri de diğer disiplinlerle birleştiğinde ortaya çıkmaktadır. Üç ana disiplin kuralı vardır. Bunlar;
- Zooloji,
- Botanik,
- Mikrobiyoloji.
Botanik, bitkileri, yapılarını ve evrimini inceleyen bilim dalıdır. Botaniğin bir alt bölümü olan bilim dalı ise mikolojidir. Mikoloji ise, mantarların incelenmesiyle ilgilenmektedir.
Hayvan dünyası ile ilgilenenler zoolojinin ne olduğunu öğrenmelidir. Bu bilim sadece hayvanlar aleminin temsilcilerini içermemektedir. İnsan çalışmasında anatomi gibi ilgili bilim dalları da vardır. Anatomi, insan vücudunun yapısını ve şeklini inceleyen bir bilimdir.
Tamamen fizyologlar ve zoologlar tarafından elde edilen bilgilere dayanan tıp, veterinerlik ve tarım hakkında da incelemelerde bulunmaktadır.
Birçok kişi mikrobiyolojinin ne olduğuyla ilgilenmektedir. Bu bilim dalı çıplak gözle göremediğiniz mikroorganizmaları incelemektedir. Ayrıca modern tıp ile yakından etkileşime girmektedir.
Doğa bilimi, ilgili disiplinlerden ayrılmaktadır. Biyosfer hakkında kapsamlı bilgi sağlayan bu konu, ilköğretim kademelerinde işlenmektedir.
Biyolojinin önemi, okulda ne kadar aktif çalışıldığı ile anlaşılabilmektedir. Birkaç yıl boyunca öğrenciler, organizmaların gelişimini, işleyişini, yapısını inceleyerek anatomi, botanik ve zoolojiden geçmeyi başarmıştır.
Okulda okumak, daha fazla araştırmaya ivme kazandırmaktadır. Artık en büyük ilgi tıp ve biyomühendisliğe verilmektedir. Biyolojinin fizik ve astronomi ile olan bağlantısından bahsetmemek mümkün değildir. Bu nedenle giderek, diğer gezegenlerde yaşam arayışı, canlıların ağırlıksız işleyişi hakkında soru ortaya çıkarmaktadır. Bu tür araştırmalar, ilgili uzmanlık alanlarına giren gençler için cazip görünmektedir.
Biyolojik araştırmanın temel yöntemleri
Bilimlerin her birinin kendi metodolojisi vardır. Bir olgunun incelenme yolları ve bir bilim olarak biyoloji, beş ana biliş yöntemini içermektedir. Bunlar;
- Gözetim,
- İzleme,
- Modelleme,
- Deney,
- İstatistiksel yöntem.
Gözlem süreci, herhangi bir keşfin temelidir. Öncelikle, incelenen nesnede olağandışı veya düzenli bir şey bulmanız gerekmektedir. Bu durum da, ancak gözlem yoluyla yapılabilmektedir. Bu konuda ampirik bilgi biçimine atıfta bulunulmaktadır. Yani yalnızca bilim adamının deneyimi tarafından düzenlenmektedir.
İzleme, gözlemlemeye benzemektedir. Ancak doğru verilerin toplanmasını ve bir hipotezin oluşturulmasını gerektirmektedir. Ayrıca izleme ve istatistiksel açıklama, gözlemi sayılarla yedeklemenizi sağlamaktadır. Bir nesnenin yapısını daha ayrıntılı incelemek için modelleme uygulanmaktadır. Organizmanın kendisini ayrıntılı olarak incelemek imkansız olduğunda bu yöntem gereklidir.
Deney, hipotezi doğrulamakta veya çürütmektedir. Bir bilim insanının ifadesinin bir başarısızlık mı, yoksa yeni bir keşif mi olacağını göstermektedir.
Bazı bilimlerin çok modern çalışma yöntemleri vardır. Örneğin mikrobiyoloji araştırma yöntemleri mikroskopi ve enfeksiyon yöntemleri ile araştırmaktadır.
Biyoloji eğitimi
Çok erken yaşlardan itibaren her insan insanlarla, hayvanlarla ve bitkilerle çevrilidir. Öğrenci, yaşayan dünyayı ayrıntılı olarak anlatan bilimi çalışarak, çevreyle iletişim kurmayı öğrenmektedir. Bu nedenle bu bilim, bitkilere bakmak için hayvanlara doğru yaklaşımı bulmaya yardımcı olmaktadır.
Anatomi, kendi bedeninizi anlamanıza yardımcı olmaktadır. Ayrıca ona nasıl zarar vermemeniz gerektiğini öğretmektedir. Hayvan koruma ve ekoloji gibi bölümler yaşamın değerini göstermekte ve vahşi yaşamla ilgilenmeyi öğretmektedir.
Bununla birlikte ögrenciler, pratik yön, biyolojik terimler ve görevler anlamına gelen birçok teori ile el ele ilerlemektedir. Günümüzde iyi bir öğretmen biyolojik problemlerin nasıl kolayca çözüleceğini hemen açıklamaktadır. Ayrıca görevlerin gerekli olabileceği çok az yer vardır.
Biyoloji nasıl kolay öğrenilmektedir?
Biyolojinin nasıl öğretileceğini anlamaya yönelik ilk adım, ders için görsel materyal seçimi olacaktır. Bilim soyut olmaktan uzaktır. Ancak tehlikede olan her şey kolayca görülebilmektedir. Mikroorganizmaların iskeleti ve çiçekleri fotoğrafları ile incelemek kolaydır. Tüm bunlar ders kitaplarında ve internette bulunmaktadır. Bu durum öğretmenlik görevini büyük ölçüde kolaylaştırmaktadır. Çünkü biyolojiyi anlamak ve sadece ezberlemek mantıklı olarak gerçekten önemlidir.
İlginç gerçekler
Biyolojinin gelişim tarihi büyük ölçüde saçma tesadüflere ve keşiflere dayanmaktadır. İlginç gözlemlere bir örnek;
- Aynı anda iki gözünü birden kırpabilen tek deniz canlısı köpekbalıklarıdır. Kaynaklar bu beceri konusunda aynı fikirde değildirler. Bazıları ikinci ve üçüncü göz kapaklarının köpekbalıklarını sürekli koruduğunu, bazıları ise hala hareketli olduğunu söylemektedir.
- Herkes çimi önemsiz bir şeyle ilişkilendirmektedir. Ancak çok az insan 30 metre yüksekliğe ulaşabileceğini bilmektedir.
- İnsan vücudunun evrimleştiği ve başka özellikler kazandığı bilinen bir gerçektir. Bu değişimlere hem türün gelişmesi hem de habitat koşullarının yumuşaması neden olmaktadır. Ancak evrim, eski organların izlerini tamamen ortadan kaldırmak için yeterli zamana sahip değildir. İlkeler artık onların yerinde değildir. Bunlar tanıdık yirmilik dişler, apendiks ve kuyruk sokumudur. Vücutta 90’dan fazla gereksiz kalıntı olması beklenmeyen bir durumdur.
Modern biyoloji çalışmaları
Modern bilimde, giderek daha fazla dikkat genetik üzerine odaklanmaktadır. Bu durum, donör organları büyütmek, yeni organizma türleri elde etmek ve yiyecekleri çoğaltmak için gereklidir.
Biyoloji de, tıp ve farmakolojiye olan ilgi de azalmamaktadır. Bu iki alan hızla gelişmektedir. Devasa nakit enjeksiyonları alınmaktadır. Fonların bir kısmı, insan biyolojisinin araştırdığı şeylere cevaplar sağlayan anatomiye de gitmektedir.
Biyoloji, bir okul çocuğu için bile öğrenmesi kolay bir bilimdir. İlginç ve heyecan verici bir bilimdir. Üstelik bu her zaman toplumsal olarak yararlı kalacak bir konudur.