Elektronik insan kaynakları yönetiminin diğer iki işlevi e-iş değerleme ile e-ücretlemedir. İş değerleme ve ücret yönetimi birbiriyle yakından ilişkili iki işlevdir. O nedenle iki işlev bir başlık altında birlikte ele alınıp incelenmeye çalışılacaktır. İşletmelerin iş değerlemesi yapmadaki temel amacı adaletli bir ücret sistemine ulaşabilmek ve eşit işe eşit ücret verebilmektedir.
İş değerleme işlerin değerine göre farklı işlere ödenecek ücretler belirlemeye çalışmada sıklıkla sendikalarla birlikte müzakere edilerek uygulanan bir metottur. İş değerlemenin öne çıkan iki farklı biçimi bulunmaktadır. Bunlardan ilki analitik olmayan yaklaşımken, diğeri analitik yaklaşımdır. Analitik olmayan yaklaşımda işler bir bütün olarak diğer işlerle karşılaştırılarak sıralanmaktadır. Daha karmaşık olan analitik yaklaşım ise; her bir işi tamamlayan faktör ve elemanların ayrıntılı bir şekilde ortaya konmasını gerektiren çalışmalardan oluşmaktadır
DİKKAT : İnsan kaynakları yönetiminin birbirleriyle en yakından ilişkide olan iki işlevi iş değerleme ve ücret yönetimidir. İşletmede adil ücrete ulaşmanın temel yolu doğru ve dikkatli bir şekilde iş değerlemesi yaparak işlerin değerini belirlemek ve iş değerlemesi sonuçlarına göre çalışanların ücretlerini belirlemektir.
İş değerleme çalışmaları çoğunlukla büyük ve kurumsal işletmelerin uyguladıkları bir insan kaynakları yönetimi işlevidir. İş değerleme çalışmalarını elektronik ortamda yürütmek işlerin görece değerini belirlemeye yönelik tüm çalışmaların bilgisayarlar aracılığıyla yapılması anlamına gelmektedir. Bu yolla işletme daha kısa sürede tamamladığı çalışmalarla ücret yönetimi sistemine yönelik faaliyetlere başlayabilmektedir. İş değerleme bir anlamda adil bir ücret yapısına ulaşmanın ön koşuludur.
İş değerlemede bilgisayarlardan, iş analizi-temelli ölçeklerin ve etkileşimli (interaktif) ölçeklerin geliştirilmelerinde ve bu ölçeklerin kullanılmalarında yararlanılmaktadır. İş değerleme faaliyetlerinin yapılabilmesi için gerekli olan iş analizi çalışmaları ve bu çalışmaların ardından oluşturulan iş tanımları ve iş gereklerini elektronik ortamda yapmak mümkündür. Örgüt bünyesinde oluşturulacak bilgisayar programlarıyla veya dış bir uzmandan alınacak programlarla iş tanımları ve iş gerekleri hazırlanarak, iş değerleme çalışmaları ile bütünleştirebilmektedir. İş değerleme yöntemleri olan sıralama, sınıflama, puan ve faktör karşılaştırma yöntemleri ile sayısal değerleme yöntemleri bilgisayarlarda ya da elektronik ortamda yapılabilmektedir. İş değerlemede bilgisayarlardan yararlanarak daha tutarlı bilgiler elde edilebilmekte, girilen bilgilerin sınıflandırılabildiği, analiz edilebildiği ve raporlanabildiği daha kapsamlı veri tabanına ulaşmak mümkün olmakta, iş değerleme süreci daha hızlı bir şekilde tamamlanabilmektedir. Bununla birlikte iş değerlemesinde bilgisayarların kullanılmasının bazı dezavantajları da bulunmaktadır. İş analizi temelli değerlemelerde, değerleme işleminin otomatik yapılması nedeniyle, analizler ve değerleme arasındaki ilişkilerin takip edilmesi ve ortaya çıkan toplam puanın gerçek değerleme puanı olduğunun ispat edilmesi oldukça zor olmaktadır. Bu da çalışanlarda iş değerlemelerinin açık ve şeffaf olarak yapılmadığı yönünde bir his uyandırabilmektedir. Geleneksel iş değerleme yönteminde çalışan ve yönetici bir araya gelmekte ve aralarındaki iletişim bu yolla gelişmektedir. İş değerleme çalışmalarının bilgisayarlar aracılığıyla yapılması bu iletişimi bir anlamda ortadan kaldırmaktadır
İş değerleme çalışmalarının elektronik ortamda yapılması, özellikle çok fazla sayıda farklı iş yapılan işletmelerde büyük kolaylık sağlamaktadır. Sayısal ya da sayısal olmayan iş değerleme yöntemlerinde tek tek manuel bir şekilde yapılan değerlemelerin bilgisayarlar aracılığıyla yapılması çok daha kısa süre içerisinde değerlemelerin sonuçlanmasına katkı sağlamaktadır. E-iş değerlemede başarı sağlamak ve işleri doğru bir şekilde değerlemek için değerlemeyi yapacak personelin hem iş değerlemesi yapma hem de bilgisayar kullanma konusunda uzman ve deneyimli olması gerekmektedir. İş değerlemenin başarısı adil ücrete ulaşma noktasında son derece önemlidir. Yanlış bir iş değerlemesi adil olmayan bir ücretlendirme sisteminin uygulanmasına da neden olacaktır.
Ücret yönetimi insan kaynakları yönetiminin en önemli işlevlerinden birisidir. Çünkü ücret, çalışanlar için gelir işverenler için ise giderdir. Bu nedenle çalışanlar daha çok ücret alarak yaşam standartlarını yükseltmek, işverenler ise daha az ücret ödeyerek karlılıklarını artırmak istemektedirler. Aslında burada önemli olan az ya da çok ücret almak ya da vermek değil çalışanın emeğinin karşılığı olan adil ücrete ulaşmaktır. Bunu sağlamanın en etkili yolu ise, iş değerlemesi yapmak ve bu değerleme sonuçlarına göre eşit iş yapan çalışanlara eşit ücret ödeyerek işletme içinde ücret adaletini sağlamaktır.
Ücretlendirme işlevi genel olarak, iş analizleri aracılığıyla işlerin özelliklerinin tanımlanması, iş değerlemesiyle işlerin göreceli değerlerinin belirlenmesi, ilgili işgücü piyasası için geçerli cari ücretler araştırılarak iş değerlemenin bir ödeme yapısı içinde puanlara dönüştürülmesi ve işin parasal değerinin belirlenmesi gibi aşamaları içermektedir. E-ücretlendirme sistemleri (e-ÜS) bu süreci çok yönlü olarak daha kolay hale getirmektedir. İlk olarak, online soru formları aracılığıyla insan kaynakları yöneticilerinin iş analizine ilişkin verileri toplamasını kolaylaştırmaktadır. Bu sistemler, konuyla ilgili uzmanlardan (amirler, şefler, danışmanlar vb.) iş analizi verilerini otomatik olarak toplayıp, özetleyip, standartlaştırılmış iş tanımlarının oluşmasını sağlarlar. Bununla birlikte, e-ücretlendirme sistemi iş analizi verilerinin iş değerlendirme puanlarına dönüştürülmesini ve iş değerlendirme puanlarının işgücü piyasası verileriyle entegre edilmesini sağlar. Daha sonra bu veriler ücret derecelerinin belirlenmesi ve örgütteki ücret sisteminin oluşturulmasında kullanılmaktadır. E-ücretlendirme sistemi aynı zamanda personele sağlanan yan haklar hakkında bilgilendirilmesi ve yan hak planlamalarını online ortamda yapabilmesi olanağı tanımaktadır. E-ücretlendirme sistemi kullanımı; bireylere günün herhangi bir saatinde emeklilik yatırım planları, bireysel sağlık sigortaları, çocuk yardım programlarına kaydolma gibi yan haklarına yönelik değişiklikler yapma olanakları da sağlamaktadır