Arı ailesindeki türlerin venomları genellikle, protein yapısında dört grup allerjen içermekte olup, Antijen 5, hyaluronidaz ve fosfolipaz A1, tüm vespid venomlarında bulunurlar. Dördüncü allerjen ise bır proteaz olup, sadece Polistes türlerinde saptanmıştır. Genellikle bu fraksiyonların biyolojik etkileri tamamen açıklanmışsa da, Antijen 5m fonksiyonları henüz tam olarak bilinmemektedir.
Bal arısı venomundaki major allerjenin fosfolipaz A2 olmasına karşın, vespidlerin major allerjeni ise Antijen 5’dir (6).
Formicidae ailesindeki ateş karıncalarının verıomunda, hastalarda ağrılı vesiküler döküntüye neden olabilen alkaloid toksinlerin bolca bulunmasına karşılık, protein oranı düşüktür . Ateş karıncalarında protein yapısında olan 4 ayrı allerjen fraksiyonu izole edilmiştir. Sol il ile 4 arasında isimlendirilen bu fraksiyonlardan Sol i 1, vespid zehirindeki fosfolipaz ile; Sol i 3 ise Antijen 5 ile aynı yapıya sahiptir.
Arı Sokması
Apidae ailesindeki Bombus türlerinın venomunda fosfolipaz A2 ve proteaz yapısında iki farklı allerjen saptanmıştır. Bal arısı venomundan ise, protein yapısında dört değişik traksiyon yani; asid fosfataz, hyaluronidaz, fosfolipaz A2 ve proteaz elde edilmiştir. Ayrıca beşinci fraksiyon olan mellitin ise, 26 amino asid içeren ve bal arısına karşı allerjik reaksiyon gösteren kişilerin sadece üçte birinde etkili olan bir proteindir (3). Son olarak fonksiyonu tam olarak bilinmeyen Api m 6, yakın zamanda tanımlanmış olup, deneysel olarak güçlü lgE ve T-lenfosıt yanıtı oluşturduğu saptanmıştır (17).
Bombus türlerinin ve bal arılarının venomlarındaki fosfolipaz A2’ler aynı yapıdadır. Ancak vespidlerin venomundaki fosfolipaz A1 ‘e benzemernektedirler. Diğer taraftan bal arısı venomundaki hyaluronidaz, vespidlerin hyaluronjdazı ile %55 oranında uygunluk göstermektedir.
Farklı Bombus türlerinde bulunan epitopların birbirine benzemeyen özelliklere sahip oldukları göz önüne alınarak; hastaların tanı ve tedavisinde muhakkak duyarlı oldukları tür venomun kullanılması gerektiği öne sürülmektedir. Örneğin bir çalışmada Bombus terrestris venomunda saptanan fosfolipaz A2 ve proteaz allerjenlerinin, 8. pennsylvanicus’dan farklı olduğu bulunmuştur (18).
Polistes türlerindeki allerjenler incelendiği zaman; Polistes galiicus (Avrupa’lı türler) ile Polistes annularis (Amerikalı türler) gibi farklı türlerde bulunan Antijen 5’lerin birbirlerine %85 oranında benzediği ve bu nedenle Avrupa’lı hastalarda tanı ve tedavide P. gallicus ile hazırlanan ekstrelerin kullanılması sonucunda ekstrelerin spesifisitelerinin artacağı ileri sürülmektedir .
Arıların Özellikleri
ilginç bir bulgu da, arı sokmalarının bazı dizilimlerinin (sekanslarının) farklı bitkisel veya hayvansal kaynaklardan elde edilen dizilimlerle kısmen benzerlik gösterebilmesidir. Örneğin; vespid ve ateş karıncalarının venomlarındaki Antijen 5 ile insan ve taredeki testis proteinleri arasında kısmi benzerlikler bulunmaktadır. Bazı venom allerjenleri ile erkek üreme fonksiyonlarıyla ilgili proteinler arasında dzilim benzerliklerinin bulunması oldukça dikkat çekicidir. Orneğin, venom Antijen 5’i ile memelilerin testis proteinleri arasında, fosfatazı ile prostat enzimi ve proteazı ile memelile akrozini arasında ilginç dizilim benzerlikleri bulunmaktadır. Ancak günümüzde bu durumun açıklanması ve nasıl değerlendirileceği konusunda karmaşa devam etmektedir .
X ışını kristallografi yöntemiyle, bal arısı venomundaki hyaluronidaz ve fosfolipaz A2 ile Vespula türlerinin venomundaki Antijen 5 incelenerek, çeşitli özellikleri daha detaylı şekilde listeler halinde sıralanmıştır. Aynı yöntemle Vespid venomundaki fosfolipaz A1’in, domuzlardan elde edilen pankreatik lipaz ile aynı dizilimi gösterdiği saptanmıştır.
Yaban arısı ve eşek arısı sokmalarına maruz kalmadan, bulunduğunuz ortamda arı ve kovanları ile karşılaştığınızda, ilaçlama şirketimizi arayıp, garantili ve güvenli olarak Arı ilaçlama uygulaması yaptırabilirsiniz.