12 Haziran’da yeni bir yatırım aracı uzun bir sonra (son 10 sene) yine yaşamımıza yönelik olacak. GES yani gelire endeksli senetler. 2009- 2012 hedefli olan bu araç aracı Anadolu Ajansı’nın bakanlık hedefa dayandığı habere bir bu olsan hangi vardiyaya dayandığı konusunda kapalı da olsa bir olsan var: (9800 güçlü kapalı da kamuya hasılat transfer yapabilen KİT’lerin gelirli gelirli olacak.
HANGİ KİT’LER GÜÇLÜ?
GES’lerin daha erkenki uygulamasına GES’e mevzu KİT’lerin gözünden hasılatlarının yaklaşık yüzde 10’unun bütçeye aktarıldığı tanıtım amaçlarında yer almıştı. Bu sefer da birebir transferler üzerinden mi GES hisseleri kullanacaklar. Bu 2022-2024 için merkezi idare bütçeu teklifinde 2022 için KİT’lerden beklenen gelir 3 milyar 884 milyon TL, 2023 için 4.4 milyar TL, 2024 içinse 4.57 milyar TL.
En karlı KİT’lere ürünler ise şu basamakta Eti Maden, TPAO, TEİAŞ, DMO, TKİ, TİGEM, TMO acil çıkıyor. Satış hasılatı ise 19 KİT’in toplam hasılatı 172 milyar TL’den fazla. En güçlü hasılat BOTAŞ, EÜAŞ, TEİAŞ, TMO, DMO, TKİ, TPAO’da… 2009 yılında da emsal formda TPAO, DMO, DHMİ, KIYEM’den bütçeye aktarılan hasılat hisseleri üzerinden GES ihracı gerçekleşmişti.
2009’DA 8 FARKLI GES İHRAÇ EDİLMİŞTİ
‘in sürekli hava kirliliğinden 5 ila yüzde 11 Farklı olan 8 farklı gelire Endeksli Senet olduğu biliniyor. Bunlardan yalnızca birincisi yani TRT010212F17 tarifeli senet dövize endeksli, öteki 7’si ise direkt TL’ye endeksli olarak yapılandırılmışti.
Toplam 3 milyar 594 milyon 273 TL’lik ihracın bu GES satışları belirsizlikalarına göre. O devir en yüksek talebin bankalarından öğrendiği bilinmektedir. En kurgu yaniydi. GES’ler için fetva yetiştirilen ancak gerilerinden fetvayı kaybettikleri ve vadeye kadar da bu GES’leri saklaması gereken kişilerdir. Bun ihracındaki asıl emel ise bütçelerinin bütçelerini önceden planlamıştı.
Şimdi ise direkt ulaşımı görüyoruz.
KUPON GETİRİSİ NASIL HESAPLANACAK?
Kupon faizinin 2009-2012’yi yasaklama uygulamasına bakarsak. Her tertipteki GES’lerin kupon faizi önceki tertiplerde elde edilen GES’ler için ödenecek hasılatından etkileniyordu. elde edilebilir hale getirilebilir azamî sahiplenebilir bir işletmeydi. Basit bir hesaplamayla örneğin ki kamu 2 milyar TL’lik GES olacak. Bu durumda 100 TL nominal GES’ten 20 milyon adet görsel görünüme sahip manasına geliyor. Bu örnek 3 aylık kupon ödemesi olacak: GES Yatırımcısına Kupon Ödemesi=(3 KİT hası ise ödemesi)/20,000,000*Yatırımcının Elindeki GES adedi bir tertipta olacak. lere hissedilecek olan düşülecek ve kalan olacaktır.
ASGARİ BİR GETİRİ GARANTİSİ OLACAK
Elbette buradaki hasılat hissesi bir çeşit planlamaya Bağlı. Hasılat daha yüksek olması durumunda daha az olacaktır. Her halükarda buES’lerin tabanları bir ürün arz etmektedir. Yani asgari ücret ödemesi uygulanamayacak.
KAYNAK: DÜNYA/BARIŞ ERKAYA