II. Uluslararası Multidisipliner Çalışmaları Kongresi, Adana, Türkiye, 4 - 05 Mayıs 2018, cilt.11, no.1, ss.60-67
Bergama'da Antı·k Dönem Zanaatı-Parşömen Yapımı ve Günümüz Sanatında Yerı·
Öğr.Gör. Gülseren Haylamaz
ÖZ
Çağlar boyunca tarihe yön veren, uygarlıklara ev sahipliği yapan Anadolu, Helenistik Dönem’de dikdörtgen parçaların bir araya dikilmesiyle kitabın icadına sahne olmuştur. Parşömen, günümüzden 2200 yıl önce Bergama’da, üzerine yazı yazabilmek amaçlı tasarlanmış ve geliştirilmiş bir deri yazı malzemesidir. M.Ö. 190 yılında Bergama’da, zorunlu bir ihtiyaç olarak icad edilen Parşömen, sanat, felsefe, bilim ve din gibi birçok alandaki bilgilerin kütüphanelerde saklanabilmesine olanak vermiştir. Bu eserler günümüze kadar ulaşamasa da bir tasarım malzemesi olarak, Bergama’da varlığının sürdürülmesi için üretim çalışmalarına başlanmıştır. Türkiye'nin tek Parşömen ustası İsmail Usta, ilk ve tek kadın parşömen ustası Demet Sağlam Tokbay, kalfa ve çırak yetiştirerek, antik dönem uygulamalarını atölyelerinde devam ettirmeye çalışmaktadırlar. Araştırmada Parşömen(el yapımı deri kağıt)'nin kültürel ve sanatsal değerini tarihi
bilgiler ışığında sunarak günümüz sinema, fotoğraf, resim, heykel, tekstil sanatlarında konu ve malzeme olarak yer alışı örnekler üzerinden sunulacaktır. Aynı zamanda parşömen üretimi örneğinde usta ve çırak ilişkisinin zanaatların gelecek nesillere aktarılmasındaki rolü ve önemi üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Zanaat, Parşömen, Elyapımı Kağıt, Güncel Sanat.