Ön Yargılarımızın Kaynağı Ailemiz mi?
Toplumumuza ve ruh dünyamıza ayna tutan, severek izlediğimiz (izlemeyenlere kesinlikle tavsiye ettiğim) Netflix’in Türk yapımı “Bir Başkadır” isimli dizideki bir replik çok ilgimi çekti. Spoiler vermeden bahsedecek olursam, tesettürlü kadınlara karşı ciddi bir önyargısı olan Psikiyatr Doktor Peri Aksoy, bu ön yargının kaynağının ailesi olduğundan yakınıyor. Annesinin tesettürlü kadınlardan hoşlanmadığından bahseden Peri, tüm tatillerde ailesinin onu yurtdışına götürdüğü, Robert Koleji’nde okuduğu, gerçek dünyayı ancak mesleğe başladığında gördüğünü ve toplumda güçlü olanın, ön yargılı olduğu, küçümsediği insanlar olduğunu ifade ediyor. Sormak istediğim şu, ön yargılarımızın kaynağı ailelerimiz mi? Çocuklarımızı yetiştirme tarzımız farkında olmadan onları elitist ve ön yargılı bireyler mi yapıyor?
Evet, bugün bulunduğu topluma çok yabancılaşmış. Adeta bir fanus içerisinde yetiştirilmiş çok çocuk var. Aileler bunu sağlıklı bir yetiştirme tarzı olarak düşünüyor ancak bu kesinlikle önyargıları perçinliyor. Yaşadığı toplumu tanımayan, onların sorunlarında, yaşam koşullarından haberi olmayan insanlar çok kolay yargıda bulunabiliyorlar.
Bi yere kadar aile yönlendiriyor insanları sonra kendileri fikir sahibi oluyorlar yani olabilenler için söylüyorum doğruyu yanlışı vicdanı kendi muhakemelerinde değerlendiriyorlar hani bir sözde destekliyor bu tutumumu “alimden zalim doğar zalimden alim” farklılaşada biliyor yani o yüzden hatlarımızı onlardan değilde kendimiz üzerinden değerlendirmeliyiz doğrumuzuda kendimiz sahiplenmeliyiz kimsenin gölgesinde kalmadan bir birey olarak
bu ay açık ara izlediğim en iyi diziydi kısaca rick and morty televizyon izleme sahnelerine benziyor duruşumuz dışarıya karşı tutumumuz yani karşı tarafa bıraktığımız ön yargı ne olursa olsun hepimiz aynıyız kaynağı ailemiz, yürütmemiz kendimize bağlı bu arada dizide türbanlı diye bir karakter yok, dizideki karakterin türbanı var arasındaki fark dizide de geçtiği gibi bir etikettir
Evet, büyük bi kısmı öyle. Çocukları akılları olmayan bir canlı olarak düşünün. Ya da en iyisi bir oyun hamuru olarak. Onları aileleri "formlandırıyor", demek istediğim o çocuklar nasıl düşünecek aileleri karar veriyor, çoğunun haberleri bile olmadan. Biz neyden hoşlanıyorsak ya da hoşlanmıyorsak hepsi çocukluğumuzdan kala. En önemlisi diğer şeylere olan ön yargılarımız. Örnek olarak Rapunzel'i düşünün. Dış dünya cehennem demişti "annesi". Küçük çocukların Rapunzel'den ne farkları var? Kısacası bir çocuğun bütün hayatı ailesinin elinde. O yüzden lütfen anne ya da baba olmadan önce çok iyi düşünün. Bir insan sizin yüzünüzden bir cehennemi yaşamak zorunda değil!
Şöyle ki belirli bir yaşa gelene kadar ailemizi ve etrafımızda olup biten her şeyi taklit ediyoruz. Bu duruma düşünceler de dahil. Ailemizin düşüncesini benimsiyoruz. Kendi beyin süzgecimizin çalıştığı yaşa geldiğimizde bir şeyleri görüyor, yanlışları idrak ediyoruz, farkediyoruz ama bu öğrenilenleri ve yargıları yıkmak kolay olmuyor. Benliği bulma çabasının altında da bu çelişki yatıyor.
Elbette küçük yaşta aileler tarafından bazı durumlara karşı tepki geliştirebiliriz. Ancak bütün suçu yetiştirme biçimine ve aileye atmak bana çok kolaycı bir kaçış geliyor. Belirli alışkanlıkların büyüme sürecinde aktarılması gibi kendimizi geliştirdiğimiz noktalar da olmalı. Biz her ne kadar bir ailenin parçası olarak var olsak da aynı zamanda bir birey olarak varlığımızı sürdürüyoruz. Bilim gibi, insanlık tarihi gibi öğrendiklerimiz de kümülatif olarak işlenmeli. Evet bazı fikirler, davranışlar bu yolla şekillenebilir ama dizideki gibi yetişkin, kendini geliştirmiş bir insanın bu bahaneye sığınması mantıklı değil. Aileden öğrendiklerinin yanında kendini de geliştirmek için çabalamalı insan. Ön yargılardan kurtulmak da toplum içinde bilinçli olarak var olabilmek ve diğer insanlara yön gösterebilmek için önemli bir adım.
Ön yargı oluşumunda çevre büyük rol oynuyor. İnsanın ailesi fobilerine kadar pek çok şeyin üzerinde etkili maalesef. Çocukluğundan itibaren bir insan ırkı dini ya da yaşayış şekli farklı olan insanlara karşı sürekli korkutulup uzak durması istemiyorsa çocuk da bunu beynine bu şekilde kodluyor ve o insanlara bir ön yargı geliştiriyor