Seyahat sırasında insan adeta kendi iç dünyasında da seyahat halindedir. Kendini daha iyi tanıma fırsatı elde eder, yepyeni yerler keşfeder, farklı hayatlara tanıklık eder, evini özler sahip olduklarına şükreder, yeni insanlarla tanışır ufkunu genişletir. Bütün bunlar müthiş bir yaşam deneyimi sunar insana ve seyahat vazgeçilmez bir parçası olur hayatın.
İnsanlık tarihi kadar eski olan seyahat günümüzde bir sektör haline gelmiştir. Uygarlıklar yeni gelişmelere paralel biçimde ilerlerken seyahat alanında da büyük bir değişim yaşanmıştır. Mesela Selef* zamanında bugünkü anlamda seyahat bilinmiyordu. Onların arasında ilim talep etmek, Salih insanları ziyaret etmek, helal rızık aramak ve mubah olanı elde etmek için seyahat yapılıyordu.
Eski dönemlerde seyahat etmek lüks bir faaliyet olduğu için, seyyahlar dikkat çekmiştir. Çünkü seyyahların yazdıkları, kendi dönemlerinin siyasi, içtimai ve kültürel yapısına ilişkin önemli bilgiler ihtiva etmesi hasebiyle tarihe ışık tutmuştur.
Seyahat’in bir amacı olmalı mıdır?
“Kâfirlerin diyar diyar dolaşmaları sakın seni aldatmasın.” (Âl-i İmran, 3/196)
Ayeti kerime son zamanlarda seyahat ve uzak diyarlara ulaşım imkânları oldukça artan insanı seyahatleri esnasında daha dikkatli olması yönünde uyarmaktadır. Diyar diyar dolaşan kâfirlerin durumlarında sakınılması gereken bir takım haller olduğu vurgulanarak insanların bu hususa dikkat etmesi istenmektedir.
Bir insanın seyahat halinde, yeryüzünde gezip dolaşırken sahip olması gereken ahlak ve adabı tanımlayan bir ayette lokman suresinde yer almaktadır.
Lokman 18 : “[Yersiz] bir gurura kapılarak insanlara üstünlük taslama ve yeryüzünde küstahça gezip durma: unutma ki Allah, böbürlenerek küstahlık yapanları sevmez.
Bir sözün vermek istediği mesajın ne olduğunu, neyi anlatmak istediğini öğrenmek için, onun ön-arka bağlantılarına, arka planına, maksadına bakmak gerekir.
Yeryüzünde dolaşmak teşvik ediliyor…
(Ankebut-20) “De ki: Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah ilk baştan nasıl yaratmış bir bakın. İşte Allah bundan sonra (aynı şekilde) ahiret hayatını da yaratacaktır. Gerçekten Allah her şeye kadirdir.”
– Mülk suresindeki ilgili ayette, insanların tembel tembel oturup geçimini sağlamaktan âciz bir durumda kalmamalarını, aksine insanlar için bin bir çeşit nimetlerin dizildiği yeryüzünün gereken her yerine gidip yerüstü-yeraltı kaynaklarda var edilen Allah’ın nimetlerinden istifade etmeleri emredilmektedir.
“Yeryüzünü size hizmete hazır, uysal bir binek gibi kılan da O’dur. Haydi, öyleyse siz de onun omuzları üstünde rahatça dolaşın. O’nun takdir ettiği rızıklardan yiyin, istifade edin. Ama ölümden sonra dirilip O’nun huzuruna çıkacağınızı da bilin.” (Mülk, 67/15)
“…bütün yolculuklar O’nda nihayet bulur” (Maide 18)
Buradan anladığımız seyahat ve yeryüzünde dolaşmanın bir sorun olmadığı ancak bir sorumluluğunun olduğudur. Hikmet nazarıyla seyahat etmenin “O’nda nihayet bulur” sırrına ermeye vesile olabileceği gibi gaflet ile dolaşmanın ise insana bir faydasının olmayacağıdır.
Yolculuklarımızın O’nda nihayet bulması dileğiyle… Hayırlı seyahatler…
*Selef kime denir?
Hz. Peygamber s.a.v.’in “En hayirli nesil benim dönemimde yasayanlardir. Sonra onlari izleyenler, sonra onlarin ardindan gelenlerdir.” şeklindeki hadisinde “en hayırlı nesiller” oldukları haber verilen ilk üç kusaga Selef denir.
Bu ilk üç kuşak, sırasıyla Sahabe, Tabiun ve Tebe-i Tabiîn’dir. Bunlar imanda, ilimde ve amelde bütün müslümanlar için örnek nesillerdir.