Aylar: Ağustos 2016
Amerika Merkez Bankasının (FED) faiz artışı sürecinin yavaş olacağı beklentisi Lira’nın da içinde bulunduğu gelişmekte olan ülke para birimlerini bir süredir olumlu etkiliyordu. Ancak FED Başkanı Janet Yellen’ın son yaptığı konuşmada faiz artışının Eylül ayında olabileceği sinyalini vermesiyle hava değişmeye başladı. Koşullar olumlu olmasına rağmen diğer ülke para birimlerine göre daha az değerlenen TL’nin Ağustos sonundan itibaren değer kaybetme sürecine girmesi bekleniyor.
Peki, TL hangi nedenlerden dolayı yeterince değerlenemiyor ve bundan sonrasında neler olabilir? Bu sorunun cevabını bulmak için TL’yi olumsuz etkileyen ört temel nedeni inceleyelim. Bu dört neden, şu sıralar Dolar TL paritesinin yönünde belirleyici oluyor.
FED Üyeleri “Şahinleşmeye “ Başladı
Geçtiğimiz hafta FED’in açıkladığı toplantı tutanaklarında üyeler faiz artışı konusunda fikir ayrılığı içinde yer alıyordu. Kimi üyeler Eylül ayında faiz artışının uygun olabileceğini ifade ederken, bazı üyeler düşük enflasyonunun risk oluşturmaya devam ettiğini söyledi. FED üyeler arasında ayrışmalara dikkat çekilirken, oy hakkına sahip olan önemli üyelerin yavaş yavaş faiz artışının olabileceğine yönelik ifadeler kullanmaya başladı.
Bu üyelerin başında Dudley, Williams ve Stanley Fischer geliyor. Özellikle dün FED başkan yardımcısı Fisher’in faiz artışı için zemin oluştuğuna yönelik açıklamaları etkili oldu. FED üyeleri yavaş yavaş faiz artışı olabileceğine yönelik piyasaları yönlendirirken gözler Cuma günü FED başkanı Yellen’da olacak. Yellen’nın da diğer üyelere benzer şekilde konuşması halinde doların değer kazanımlarına devam ettiğini görebiliriz. Bu da TL’nin değer kaybetmesinde etkili olabilir.
Kredi Derecelendirme Kuruluşları Ön Plana Çıktı
FED üyelerinin mesajlarının yanı sıra kredi derecelendirme kuruluşlarının açıklamaları ve not değerlendirmeleri etkili oluyor. Moodys’ Türkiye’nin kredi notunda değişiklik yapmasa da inceleme sürecinin devam edeceğine yönelik mesajlar verilmesi piyasalar tarafından fiyatlanmaya neden oluyor. Diğer bir kredi derecelendirme kuruluşu olan Fitch Türkiye’nin notunu yatırım yapılabilir seviyede bıraksa da not görünümünü negatife düşürdü. Not görünümünün negatife düşürülmesinin nedeni olarak artan politik riske dikkat çekildi.
Moodys Türkiye’nin büyüme tahminini aşağı yönlü revize etmesi ve önümüzdeki süreçte risklerin devam edebileceğine yönelik açıklamaları etkili oluyor. Önümüzdeki süreçte kredi derecelendirme kuruluşlarının açıklamaları önemli takip edilecek. Fitch bu yıl içinde başka bir değerlendirme yapmayacak. Moodys 2 Aralık günü, S&P ise 4 Kasım günü not değerlendirmesi gerçekleştirecek.
TCMB’nin Faiz İndirimleri Etkili Oluyor
Kredi derecelendirme kuruşlarıyla birlikte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz indirimlerinin devam edeceği beklentisi etkili oluyor. TCMB, sadeleştirme politikası adı altında koridorun üst bandında faiz indirimlerine devam etmesi bekleniliyor. Ancak, piyasa bu adımların 25 baz puan ile ılımlı olmasını bekliyor. TCMB’nin faiz indirimlerinde hızlı bir adım atacağı beklentisi TL varlıklarını olumsuz etkiliyor. Bu bağlamda TCMB’nin faiz indirimlerinin yanı sıra toplantı metninde vereceği mesajlar takip edilecektir.
Makroekonomik Verilerde Bozulma Fiyatlanıyor
Yurtiçinden açıklanan verilere baktığımızda bir miktar bozulma yaşandığını görüyoruz. Enflasyon oranı gıda fiyatlarının etkisiyle sert bir yükseliş yaşayarak % 8,79 seviyesine yükseldi. Enflasyon oranında yaşanan yükseliş merkez bankasının sınırlı adım atmasına neden olabilir. Aynı zamanda sanayi üretiminde yaşanan yavaşlama ve turizm gelirlerinin azalması sonrası yükselen cari açık piyasalar tarafından fiyatlanan veriler olduğunu görüyoruz. Piyasalar açıklanan temel makro verilerini fiyatlamayı sürdürebilir.
Teknik Fiyatlamalar Yükselişe İşaret Ediyor
Teknik görünüme baktığımızda Dolar TL paritesinin yükselen trendin desteği olan 2,90 civarlarını test etmesi sonrası yükselişlerini hızlandırdı. Bu yüzden bu bölgeden gelen alımların normal olduğunu ifade edebiliriz. Öte yandan kısa vadede oluşan 3,10 seviyesinden başlayan düşen kanalın(Sarı Bölge) direnci olan 2,9510 seviyesi önemini koruyor. Bu seviyenin aşılması halinde yükselişler hız kazanrak 2,9630-2,9710 seviyelerine doğru devam edebilir.
Doların yeniden küresel olarak değer kazandığı bu dönemde 2.9240 – 2.9130 destek seviyeleri ön plana çıkabilir. Bu seviyenin üzerinde yükseliş isteği sürebilir.2,9100 desteğinin kırılması halinde geri çekilmelerde 2,8920 – 2,8740 destek bölgesi takip edilebilir. 2,8740 seviyesi yeniden alım bölgesi olarak takip edilebilir.
Çalışanlara 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren uygulanacak zorunlu bireysel emeklilik tepki çekiyor. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek’in açıkladığı sistem ile 100 milyar lira ek tasarruf sağlanması bekleniyor ama bu sistem asgari ücretliyi düşündürüyor. Bireysel emeklilik için 45 yaş altındaki tüm çalışanlardan 100 lira kesilecek. 13 milyon çalışan sisteme dahil edilecek.
13 milyon çalışandan zorla para toplanacak
Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek’in 45 yaş altındaki çalışanların bireysel emeklilik sistemine otomatik katılımıyla ilgili çalışmaları tepki çekti.
13 milyon çalışanın maaşından her ay 100 lira kesilecek.
Şimşek, bu sistem sayesinde 10 yıllık süre içinde 100 milyar TL’nin üzerinde bir ek tasarrufun ülke ekonomisine kazandırılacağının düşünüldüğünü belitti. Ancak asgari ücretle çalışan insanlardan zorla prim alınarak yapılacak olan tasarrufun vatandaşa faydadan çok zararı olacağına dikkat çekiliyor.
45 yaş altı çalışanlar otomatik olarak kendisini bu sistemin içinde bulacak.
Yani zorunlu olarak 45 yaşın altındaki tüm çalışanlar bireysel emeklilik sistemine dahil olacak. Çalışanların maaşından her ay en az 100 lira kesilecek.
2 ay sistemde kalmaksa zorunlu.
Eylül ayında vergi dilimine girdikten sonra asgari ücretlilerin maaşından ortalama 100 lira eksilecek, bunun üstüne 1 Ocaktan itibaren zorunlu bireysel emeklilikle 100 lira daha azalacak. Böylelikle 1300 liralık asgari ücretten 1100 lira kalacak. 2 aylık sürenin ardından çalışanlar isterlerse sistemden ayrılabilecekler. Sistemden ayrıldıktan sonra 2 ay içinde de paraları ödenecek.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) kredi kartında taksit miktarını artırma yönündeki çalışması, son yıllarda altın fiyatlarının yüksek seyretmesi nedeniyle satışları azalan kuyumcuları umutlandırdı.
Altın piyasasında büyük durgunluk yaşandığını ifade eden kuyumcular, birkaç yıl öncesine kadar kredi kartıyla satın alınan altında taksit miktarının 12’ye kadar çıkabildiğini, ancak son dönemde alınan bazı ekonomik tedbirler sonucu bu uygulamanın kaldırıldığını söylüyorlar.
Sektör temsilcilerinin BDDK yetkilileriyle yaptıkları görüşmeler sonucu altın alımında 4 taksit uygulamasına geçildi. Bu uygulama yaklaşık 1 yıldır bu uygulama devam ediyor. Sektörün 4 taksitten oldukça memnun olduğu görülüyor. Ancak daha önce olduğu gibi 12 taksitin geri dönmesini de bekliyorlar. BDDK’nın taksit sayısında iyileştirme yapacağı ve 12 taksit uygulamasına kuyumculuk sektörünü de dahil etmeyi düşündüğü haberleri bu beklentiyi artırıyor.Daha da önemlisi motive edebilir.
Kuyumcular bu konudaki düşüncelerini şu sözlerle ifade ediyorlar: “Dört gözle ve heyecanla bu kararın çıkmasını bekliyoruz. Altın, zaruri bir ihtiyaç olmadığı için insanların özel günlerinde ya da yatırım amacıyla kullanılıyor. Eskiden vatandaşlarımız yılbaşı, sevgililer günü ya da anneler gününde kredi kartıyla ziynet eşyası hediye alabilmekte ve bütçelerine dokunmadan 12 takside kadar rahatlıkla ödeyebiliyordu. Taksit sayısının azlığı insanları altından soğuttu. En basiti, düğünlerde insanlar altın yerine ev eşyası hediye etmeye ya da para takmayı tercih etmeye başladı. Bu da işlerimizi olumsuz etkiledi. Taksit sayısı 12’ye çıkarılırsa işlerimizin önü açılır.”
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarında değişiklik yapılmadığını bildirdi.
TCMB’den yapılan açıklamada, kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarında değişiklik yapılmadığı kaydedildi. Kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarının 22 Ekim 2014 tarihli ve 29153 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ’de açıklanan esaslar çerçevesinde belirlendiği anımsatılan açıklamada, “Buna göre, 1 Ekim 2016 tarihinden geçerli olmak üzere kredi kartı işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz oranları Türk lirası için yüzde 2,02, yabancı para için yüzde 1,62, aylık azami gecikme faiz oranları Türk lirası için yüzde 2,52, yabancı para için yüzde 2,12 olarak belirlenmiştir.” denildi.
Söz konusu oranların azami oranlar olup, bankalarca kredi kartı işlemlerinde bu oranların üzerinde bir faiz oranı uygulanmasının mümkün bulunmadığı vurgulanılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi: “Bankalar bu oranları geçmemek üzere faiz oranlarını serbestçe belirleyebilecektir. 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren gelecek üç aylık dönem için geçerli olacak azami faiz oranları bu tarihten önce yine bankamız tarafından kamuoyuna duyurulacaktır. Bankalar, diğer ülkelerde olduğu gibi, kredi kartı faiz oranlarını bireysel kredi faizlerine göre daha yüksek belirlemektedir. Bu nedenle, kısa vadeli kredi gereksinimi olan kredi kartı sahiplerinin bu gereksinimlerini kredi kartları yerine tüketici kredileri yoluyla karşılamaları menfaatlerine olacaktır.”
45 yaş altındaki çalışanlar için bireysel emekliliğe katılımı otomatik hale getiren tasarı TBMM komisyonunda kabul edildi. Tasarının görüşmeleri sırasında, 10 yıl boyunca 100 lira BES primi ödeyen birinin 10 yıl sonra emeklilik koşullarını taşıması halinde 152 lira maaş alacağı bilgisi verildi.
45 yaşındaki altındaki tüm memur ve işçilere, otomatik bireysel emeklilik hesabı açılmasını öngören tasarı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan geçti. Bireysel emeklilik primi asgari ücretliler için, şu anki hesaba göre aylık 49.4 TL olacak. Uygulamanın başlayacağı 2017 yılıyla birlikte ise, bu tutarın 50 TL’yi aşması bekleniyor.
Primler maaşa göre belirleneceği için, yüksek maaş alan yüksek prim ödeyecek. Her yıl başındaki maaş artışına göre, primler de yükselecek. Uygulama, 1 Ocak 2017’de başlayacak. Tasarının komisyon görüşmelerinde CHP’li Bülent Kuşoğlu’nun sorusuna yanıt veren Hazine Müsteşarı Ömer Çelik, 10 yıllık prim ödeme süresi sonunda emeklilik hakkı kazanılması halinde sürekli maaşa geçilebileceğini belirtti.
Hazine Müsteşarı Ömer Çelik, “Böyle bir durumda kişi başına sisteme giren toplam tutar 34 bin TL. Kişi emekliliğe hak kazanıp toplu para almayıp da, emekli maaşı almaya karar verirse, ömür boyu 152 TL’lik maaş almaya hak kazanıyor” dedi. Çelik, 34 bin TL’lik tutarın içinde verilecek devlet teşviklerinin de olduğunu söyledi.
Hazine Müsteşar Yardımcısı Ahmet Genç de sistemle ilgili detayları anlattı. 3 yıl bireysel emeklilik sisteminde kalınırsa bin TL’lik teşviğin yüzde 15’ine, altı yıl beklenirse yüzde 35’ine, 10 yıl beklenirse yüzde 60’ına ve 56 yaş artı 10 yıl beklerse yüzde 100’üne hak kazanacağını belirten Genç, otomatik bireysel emeklilik sistemi için fonlara sınırlama da getirileceğini de belirtti. Şu anda 18 tane şirketin 240 civarında fonu olduğunu ifade eden Genç, “Bir standart fon olacak. Tercihte bulunmayan işçi o standart fonda muhafazakar olacak” dedi.