Beyinle ilgili birçok yanlış inanış var. Bunlardan biri de beynimizin sadece yüzde 10’unu kullandığımıza dair algıdır. Beynimizin kullanmadığımız yüzde 90’lık kısmını da kullanmayı öğrendiğimizde daha zeki, başarılı ve yaratıcı olabileceğimiz umudunu beynimizin yüzde 10’unu kullandığımız algısına inanmamızı sağlar. Ama ne yazık ki doğru değil.
Bu iddianın kökenleri, 1890 yılında Harvard Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde araştırma yapmakta olan bilim insanları olan William James ve Boris Sidis’in “rezerve enerji teorisi”ne dayanmaktadır. Bu teoriye göre insanların, günümüz beyin kapasitesi sayesinde ulaşabilecekleri en yüksek IQ 250-300 arası olarak tahmin edilmektedir.
Ancak James ve Sidis, insanların sadece belli bir yüzdesinin bu IQ sınırına düşebildiğini iddia etmişlerdir. Araştırmalarının sonucunda, şimdiye kadar yaşamış insanlar arasında %3-10’luk bir dilimin ancak 250 IQ’ya ve üzerine çıkabildiğini ileri sürmüşlerdir.
Bu araştırmanın hatalı yorumlanması, hızlıca felakete dönüşmüştür ve günümüzde insanların zekalarının %3-10 arasını kullandığı şeklinde bi şehir efsanesine dönüşmüştür. Halbuki araştırma bununla tamamen alakasızdır.
İhtiyacımız olandan 10 kat daha büyük bir beyin zaten mantıklı da değildir. Peki biyolojik ve psikolojik temeli olmayan böyle bir fikir nasıl olur da böylesine yaygınlık kazanır? Bu inancın kaynağını bulmak zor. Yüzde 10 oranı, Dale Carnegie’nin 1936 tarihli ‘Dost Kazanma ve İnsanları Etkileme Sanatı’ adlı kitabının önsözünde geçiyor. Bazıları ise bu rakamın Albert Einstein’a ait olduğunu söylüyor; fakat bugüne kadar böyle bir alıntıya rastlanmamıştır.
Özetle, insanlar ve beyni olan hayvanların tümü, beyinlerinin %100’üne yakınını kullanmaktadırlar. Beynimizin kullanılmayan hiçbir noktası yoktur. Kimi koşulda, bazı bölgeler daha fazla, bazı bölgeler daha az çalışıyor olabilir. Ancak bu “kullanılmadığı” anlamına gelmemektedir.
Bonus: Bir de konuyu, Oytun Erbaş ve Sinan Canan dinleyelim.