Hepimizin etrafında sigara kullanan kişiler vardır. Arkadaş ortamı olsun, aile bireyleri arasında olsun, hatta sokakta yürürken bile sigara içen kimseleri görmemiz çok normal hale geldi. Kendimiz kullanmıyorsak da, sigara içen kişilerin soluduğu dumandan etkilenerek pasif içici durumuna düşebiliyoruz. Bu kadar fazla maruz kaldığımız sigaranın zararlarını saymakla bitiremeyiz. Genetik olarak anne babamızdan bize geçmiş ortaya çıkması muhtemel hastalıklara yakalanma riskini arttırıyor.
Sadece fiziksel sağlık da değil, ruhsal sağlığı ve insan ilişkilerini de olumsuz etkiliyor. Evet, sigaranın çok zararlı olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçek. Peki yasal yollardan satılan sigara ile kaçak sigaranın farkı ne?
Kaçak Sigaranın Zararları Nelerdir?
Kaçak sigara; ülkemize gümrükteki denetimlerden kaçırılarak, vergisi ödenmeden getirilen sigaralar ve sahte sigaralar olmak üzere iki çeşit. Kaçak sigaralar, yasal yollarla marketlerde satılan sigaralara nazaran daha ucuz olabilir ama çok daha fazla zararlı. Kaçak sigaraların içinden tütün dışında böcek, plastik, tarımsal ilaçlar gibi farklı maddeler de çıkabiliyor. Sadece bireye değil ülke ekonomisine de çok zararı var ve ülkemizde kaçak sigara satışı yasak.
Sahte sigara aslında küresel bir sorun. BBC News’ in bir haberine göre, hükumet şu açıklamayla birlikte boykot çağrısı yaptı: “Kaçak sigara piyasası 1990 yıllarında hızla büyüdü. En çok batı Avrupa’da ve Çin’de üretiliyor, üstelik bilindik markalara çok benzerleri. Sigaralar İngiltere’den; vergi vermemek için ihraç ediliyor, daha sonra kaçak olarak ülkeye geri getiriliyor ve karaborsada satışına başlanıyor. Hükumet, kaynağını engellemek istedi ancak bu çetelerin değişen yöntemleri var ve sahte sigara üretimine başladılar; genellikle barlarda, caddelerde ya da marketlerde satmaya başladılar.
1. Kaçak Sigaralar Yüksek Miktarda Toksik Madde İçeriyor
Sahte sigaralar sadece yasal olmamakla kalmıyor, içenler için ekstra tehlikeli maddeler de içeriyor. 5 kat daha fazla toksik metal kadmiyum içerebilir. Kadmiyum akciğere çok zarar verir ve böbrek kanserine neden olur. Yüksek miktarda arsenik akciğer, karaciğer ve diğer organların kanserlerine sebep olur. “Normal sigaralar zaten 4000 çeşit kanserojen madde (tiner, füze yakıtı, böcek öldürücü, akü metali, tüp gaz, gaz odaları zehri, aseton- yani oje çıkarıcı, naftalin, fare zehri, egzoz gazı, katran ve daha yüzlerce insan sağlığını ciddi derecede tehdit eden zehir dahil) içeriyorken bunun %500 kat daha fazla kimyasal madde içerdiğini düşünmek bile korkutucu.
2. Kaçak Sigaraların “Her şeyi” İçerebilme Potansiyelleri Var
Sigara ülkemizdeki en büyük önlenebilir katillerden biri. Kaçak sigaralar çok daha fazla tehlikeli -normal sigaralardan bile- madde içeriyor; çünkü kontrol edilmiyorlar ve her şeyi içerebilme potansiyelleri var. Kaçak sigaralar (örneğin sahte sigaralar) düşük kalite içeriklerden üretiliyor ve bunlar da insan sağlığına yasal yollardan satılan sigaralardan daha fazla zarar veriyor. Bunun nedeni muhtemelen insanların bulabileceği en ucuz bileşenleri içeren sigaraları üretmeleri. Tütün, hiçbir denetimden geçmeden, insanların kendi bildiği yöntemlerle toplanıp kağıda sarıldığı için tarım ilaçları, böcek, toz, toprak, metal telleri, çöp, böcek ilaçları, plastik, kuş ve fare tüyü, saç; bir tütün tarlasında olabilecek her şeyi içerebilir. Bunca maddeyi bir arada görmek bile insanın midesini bulandırmaya yeter, bir de bunları akciğerlerinize çektiğinizi hayal edin.
3. “Bunu satan insanlar gerçekten kimlere sattıklarını umursamıyorlar.”
Ülkemizde 18 yaşın altında olan çocuklara sigara satışı yasak. TAPDK (Tütün ve Alkol Piyasası Denetleme Kurulu ) tarafından belirlenen tütün içeren mamuller 18 yaşının altındaki kimselere satılamaz şeklinde net olarak açıklanan kanuna göre satış yapıldığı takdirde adli yaptırım uygulanır. Bazı yerlerde bu kanuna uyulmasa da, en azından denetime ihtiyaç olmadan duyarlı vatandaşlar küçük çocuklara sigara satmıyor. Ancak kaçak sigara, el altından satıldığı için çocuklara mı ya da kronik hastalığı olan kimselere mi satılıyor, gerçekten umurlarında olmuyor.
4. Kaçak Sigara Satışı Ülke Ekonomisine Zarar Veriyor
Yasal yollardan satılan normal sigaraların fiyatları en az 7 TL. Kaçak sigaraları ise 3 TL’ ye bile bulabilirsiniz. Bir paket sigarayı satın aldığınızda ödediğiniz bedelin %65,25’ i devlete vergi olarak gider. Yani 10 TL’ lik bir sigara aldığınızda 6,525 TL ‘ sini devlete ödemiş oluyorsunuz. Kaçak sigara satanlar ise vergi kaçakçılığı yapıyor ve siz satın aldığınızda da bu suça ortak olmuş oluyorsunuz. Kaçak sigaralar vergi ödemeden ülkeye giriyor ve yasal olmadığı halde karaborsada dağıtılıyor ve satılıyor. Vergi ödememeleri, okullar ve hastaneler için daha az ödenek ayrılabilmesi anlamına geliyor. Ayrıca kaçak sigaraya ödediğiniz para, belki de suç ya da terör örgütlerine gidiyor, satan kişiler onları finanse ediyor. Ödediğiniz paranın size geri dönüşü olmayacağı gibi (devlete ödenen vergilerin bir kısmı bizim rahat yaşamamız için bize geri dönüyor) üstüne hem ülke ekonomisine zarar veriyor hem de dolaylı yoldan kötüye kullanılmış oluyor. Aldığınız her paketle kaçak sigara satışını teşvik etmiş oluyorsunuz.
5. Kaçak Sigara Satışı Yasaktır
“Türkiye limanlarından geçen sigara kutularında, hedef ülkenin sağlık uyarıları bulunmayan, kaçak sigarayı ülkeye sokan, dağıtan, satan herkes 3-6 yıl arası hapis cezası ile adli para cezasına çarptırılır.” Önceden 2 yıldan 5 yıla kadar iken şu anda bu ceza 3 yıldan 6 yıla kadar olarak arttırılmıştır. Yasa dışı sigara satışıyla karşılaştığınızda Alo 155 Polis veya Alo 156 Jandarma’ yı arayınız.
Türkiye dünya üzerinde en çok sigara tüketen ülkeler sıralamasında 11. sırada. Normal sigaraların milyonlarca zararı varken kaçak sigaraların hem sağlığınıza hem de ülkemize verdiği zararlar kat kat daha fazla. Bu ciddiye alınması gereken bir konu ve hepimizin bilinçli olması gerekiyor.