Avrasya Hastanesi KBB Uzmanı Koray Cengiz, yutma zorluğu olarak bilinen disfaji hakkında bilinmesi gerekenleri anlattı:
Yutma güçlüğü (disfaji) nedir?
Alınan yiyecek ve içeceklerin ağızdan mideye inerken normalden daha fazla zaman ve çaba gerektirmesi durumuna 'disfaji' ya da bilinen adıyla 'yutkunma zorluğu' denir. Hatta bazı durumlarda yutkunma güçlüğüne ağrı da eşlik eder. İleri safhalarda ise yiyecek ve içecekleri yutmak imkansız hale gelebilir. Genellikle besinler çok hızlı veya yeterince çiğnenmemesi durumunda görülen yutma güçlüğü kalıcı hale geldiğinde mutlaka tıbbi olarak tedavi edilmeli. Her yaşta görülen yutma zorluğu daha çok yaşlılarda görülebiliyor.
Disfajinin ortaya çıkma sebepleri nelerdir?
Yutma faaliyetlerine katılan organların; enfeksiyon, tümöral, metabolik, nörolojik, doğumsal ve diğer nedenlerle fonksiyonlarının bozulmasıyla yutma güçlüğü ortaya çıkabilir. Bunun dışında;
• Bademcikler şişmiş ve yemek borusu çok daralmış ise yutmada sıkıntı olur.
• Yemek borusunun kaslarında görülen zayıflık da yutma güçlüğüne sebep olur.
• Barret özofagus rahatsızlığı yutma güçlüğü ve takılma hissi ile kendini gösterir.
• Yemek borusunda görülen iltihaplar disfajinin nedeni olabilir.
• Bazı kas hastalıklarına bağlı (Guillain Barre sendromu gibi bir durum) nedeni ile yutma güçlüğü olabilir.
• Bazı alerjik nedenlere bağlı yutma güçlüğü ve boğazda takılma hissi oluşabilir.
• Bazı mide hastalıkları nedeni ile yutma güçlüğü ve boğazda takılma hissi görülebilir.
• En kritik sebebi ise yutma eyleminin geçiş bölgesinde görülen tümörlerdir. Katı gıdalarda kendini gösteren tümor, ilerledikçe sıvı gıdaların tüketilmesini de zorlaştırır.
BU BELİRTİLER DİSFAJİYİ ELE VERİYOR
• Yutma esnasında ağrı oluşması,
• Ağızda tükürük artışı,
• Yiyeceklerin boğaza takılma hissi,
• Midede ekşime,
• Boğaz ve göğüste rahatsızlık hissi,
• Yiyeceklerin geri gelmesi,
• Besin ve mide asidinin boğazda birikmesi,
• Ani görülen kilo kayıpları bu belirtiler arasında sayılabilir.
Bebek ve çocuklarda görülen disfajinin belirtileri:
• Emzirme ve yemek yeme sırasında dikkat eksikliği,
• Yemek yemeği reddetmesi,
• Yemek yerken ya da emerken görülen huysuzluk,
• Yemek yeme sırasında boğulur gibi olması, öksürmesi, kusması,
• Kilo alma ve büyümede yavaşlama vb.
DİSFAJİ NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Kendisinde veya çocuğunda yutma güçlüğü olduğunu gözlemleyen bir kişinin mutlaka gastroentroloji, KBB veya genel cerrahi uzmanına başvurması gerekir. Yutma güçlüğü veya boğazda takılma hissi tanısı için gereken kan testleri, endoskopik gastroskopi tetkiki, baryumlu röntgen, klinik muayene, hastanın öyküsü gibi yöntemler ile yutma güçlüğünün nedeni tespit edilmeye çalışılır. Eğer doktor tümör veya kanserden şüpheleniyorsa onkolojik değerlendirmeler gerekir.
DİSFAJİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Hastalığın seviyesine ve hastanın durumuna göre değişiklik gösteren tedavi sürecinde farklı yöntemler uygulanır. Eğer beyne bağlı bir sebepten ötürü yutma güçlüğü görülüyorsa bunu tedavi etmek çok mümkün değil çünkü felçli kasların tekrar aktif hale gelmesi zordur. Bu hastalarda mide karın duvarı ile ağızlaştırılarak bu kapıdan hastanın beslenmesi sağlanır.
Eğer enfeksiyon sebebiyle ortaya çıkan disfaji ise antibiyotikler, ağız ve boğaz antiseptik gargara ve spreyleri kullanılabilir. Bademcik şişmesine bağlı yutma güçlüğünün tedavisinde bademciklerin şişmesine neden olan iltihabi durumun tedavisi ya da bademciklerin cerrahi olarak alınması gibi tedaviler uygulanır. Eğer kas hastalıklarına bağlı olarak ortaya çıkıyorsa fizik tedavi ile yutkunma güçlüğünün önüne geçilebilir.