Görüntü çoğu zaman aldatıcıdır kâri. Görünenin ardında bir başka şey muhakkak ve elbette vardır. Aslında şöyle söylemeliyim; şekline aldanıp hayran kaldıklarımız ya da bir kenara bırakıp da yüzüne bakmadıklarımız aslında tam aksi olabilirler. Ama biz çoğu zaman yanılırız. Zira yanılmaya meyilliyiz. Bu meselede de bizi birkaç asırdır uyuşturucu gibi müptela ettikleri yoz, yozlaşmış, sahte bir medeniyet düşüncesi ile bu kuyuya düşürdüler. Görünene meftun olalım, ardına hiç bakmayalım istediler. Asıl güzelliğin üzerine örttükleri yamalı çullara aldanalım, çirkine boyayıp güzel sayalım diye murat ettiler. Başarıp başaramadıkları bir bahsi diğer, geçelim.
Eskiler her zaman olduğu gibi bizden daha âlimâne ve ârifâne davranıp meseleyi sûret ve sîret diye iki güzel kelime ile açıklamışlar. Sûret görünen, bilinen, açıkça seçilen ve ilk bakışta fark edilen halin karşılığı sîret de onun ardında olan, iç, gerçek ve asıl manasına gelmiş. Onlar sûreten sîrete bir yol aramışlar ve haklılar da ama her ne kadar “her küp içindekini” sızdırır denmiş olsa da yine de içten geleni saklayan, dış görüntüsüyle aldatanlar da olmamış değil ve yine de oluyor.
İnsan böyledir mesela. İçi ile dışı bir olanı bulmak çok çok zordur. Kötüyü gizlemek kolaydır zira. Ama onun da her zaman ortaya çıkmak gibi bir huyu da vardır. Güzel olansa muhakkak ve mutlaka kendini gösterir. Saklanamaz, gizlenemez, örtülemez. Bazen dışına bakıp da aldandığımız, kötü görüp de saklandığımız, beğenmediğimiz bakmadığımız nicelerin ardında ya da sırrında ne hazineler ve ne güzellikler gizlidir de bilemeyiz biz.
Hârâbât ehlini hor görme zâkir
Hazineye mâlik virâneler var
Ve bir de tam tersi var elbette. Dışının güzelliğine, üzerindeki çula, süse, makyaja aldanıp da bir şey sandıklarımız, hayran kaldıklarımız ama ardındaki pisi, kiri ve kötüyü göremediklerimiz de var.
Bed asla necâbet mi verir hiç üniforma
Zer-dûz palan ursan eşek yine eşektir
Aslında şunu demeye çalışıyorum; her kötü görünen kötü değildir ki, her çirkin görünen çirkin değildir ve hem her güzel göründüğü gibi değil, her iyi sade iyilik değildir.
…
Aslında bütün bunca cümleleri sana bir şeyden, hem de belki hiç tahmin edemeyeceğin bir şeyden bahsetmek için kurdum. Göründüğü gibi olmayan, kara, kapkara görüntüsünün içinde ne tatlı ne lezzetli bir güzellik saklayan bir şeyden bahsetmek için söyledim bunca cümleyi. İsli demlikten… Hiç isli demlikten çay içtin mi bilmem kâri. Çobanlar dağda, bayırda hayvanlarını otlatırken heybelerinde taşıdıkları bir demlikleri vardır. Çalı çırpı ile tutuşturdukları ateşin üzerine kim bilir kimin hayratı olan bir pınardan akan suyla doldurdukları demliği koyarlar da ateşin isi kapkara eder onun dışını. Öyle güzel olur ki çayı…
Her gören yüzünün karasına aldanıp da öyle yanaşıp içmez ama o kara, isli demlikten ne güzellikler dökülür… Yine insan işte, dışa bakar aldanır.
Bu arada ben, isli demlikten süzülen o çaydan sizin yerinize de bir bardak içeceğim…
Fatih Duman / Diriliş Postası