1. Ülkemizde yenilikçi tıbbi teknolojiler sektörünün güncel durumunu kısaca değerlendirir misiniz?
Ülkemizde birçok yenilikçi teknoloji pazara sunulmuştur ve sunulmaya devam etmektedir. Ancak başta finansman sıkıntısı sebebiyle yenilikçi teknolojilerin kamu tarafından karşılanması zaman almaktadır, dolayısıyla da en yeni teknolojilerin ülkemizde hüm hastaların erişimine sunulmasında gecikmeler yaşanabilmektedir.
Geri ödeme kararlarında değer bazlı metod ve yaklaşımların göz önüne alınması, alternatif geri ödeme yöntemleri gibi var olan uygulamaların tıbbi cihazda da uygulanması, hem devlet bütçesinin doğru ve etkin kullanılmasında hem de hastaların yeni teknolojilere erişiminde önemli rol oynayacaktır.
2. Bu alanda ülkemiz sağlık sistemine yaratılan katma değeri nasıl değerlendiriyorsunuz?
ARTED olarak temsil ettiğimiz çok uluslu firmalar, bugüne kadar yerel ofisleri, yeni teknoloji ürünleri, istihdam gücü, sağlık hizmeti sunucularına ve sağlık profesyonellerine eğitim destekleri gibi ülkemize önemli yatırımları ile ekonomiyi desteklemek ve sağlık sektörüne değer katmak için gayret etmektedir.
Ülkemizde basit imalat ve montaj aşamaları gibi görece daha düşük katma değerli alanlar gelişmişken, özellikle Ar-Ge ve kompleks imalat alanları gelişmeye açık alanlardır. Pazardaki ürünlerin değer bazında %85’e yakın kısmı ithal edilmektedir. Özellikle yüksek teknolojili tıbbi cihazlar (görüntüleme cihazları, implantlar gibi) ithal edilmekte olup, hastalıkların bu yeni teknolojiye sahip cihazlar ile tanı ve tedavileri hızlanıp kolaylaşmaktadır. Bu noktada sağlık çalışanı ve hasta güvenliği en üst sırada yer alır: örneğin, güvenlik donanımsız bir iğne ile kan alan hemşire, iğne batma yaralanmalarına ve bulaş riskine açıktır. Ya da kalp krizi şüphesiyle acile kaldırılan bir hasta, teşhis konulmasını kısaltabilen teknolojiler sayesinde doğru ve hızlı bir tedaviye başlayabilir. Bu bakımdan, doğru teşhisin konulmasından, doğru tedavinin uygulanmasına kadar hayati öneme sahip olan tıbbi cihaz üretimi alanında sektörün büyümesine yönelik hedefler konulması ve bu hedeflere yönelik teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
3. Sağlıkta değer zincirinin en çok hangi noktalarını gelişime açık görüyorsunuz?
Değer odaklı hizmetlerin artmasıyla, hastanın sağlık kurumlarına yaptığı ziyaret, operasyon ve test sayısı yerine hasta çıktılarındaki değişim ana parametreler olacaktır. Günümüzde mevcut satın alma ve süreçleri, tıbbi cihazların sağladığı değeri tüm yönleriyle ölçecek, hasta verilerinin hasta yararına dönüştürülmesini sağlayacak kanıt bazlı bir değerlendirme sürecine tam olarak dönüşememiştir. Satın alma ve sağlık teknolojisi değerlendirme süreçlerinde, tıbbi cihazların sadece fiyatına odaklanmak yerine hem yaşam döngüsü maliyetlerine hem de sağlık çıktılarına etkilerinin değerlendirmesi; tıbbi cihazların performansa, hasta çıktılarına göre, yani değer bazlı değerlendirilmesi yönünde çok önemli ve olumlu bir değişim süreci olacaktır. Mevcutta kullanılan değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesi, değerlendirme yöntemlerine ilişkin bilgi eksikliğinin giderilmesi ve çıkan sonuçlara uygun finansman ve sağlık hizmeti sunumu kararlarının verilebilmesi bu değişimi sağlayacak olan etkenlerdir.
4. Değer odaklı bir ekosistemde yenilikçi tıbbi cihaz firmaları nasıl bir rol oynayabilir?
Tıbbi cihazlar, hizmet sağlayıcıların (doktor, teknisyen, vb.) ve hastaların kullanımına sunulduğu için bu kullanıcı gruplarına ürün ve kullanıcı eğitimi verilmesi değer zincirinde önemli bir aşamayı teşkil etmektedir. Ayrıca, teknik servisler tarafından sağlanan satış sonrası bakım ve teknik destek de büyük oranda değerin yaratıldığı bir aşamayı oluşturmaktadır. Tıbbi cihaz sektörü, hem sağlık profesyonellerinin hem hastaların hem de ilgili kamu otoritelerinin eğitimi, satış sonrası teknik servis sağlanması, vaka değil hastalık yönetimi anlayışıyla sunulan bütüncül sağlık çözümleri alanlarında kritik rol oynamaktadır.
Ayrıca, büyük veri uygulamalarının yaygınlaşması ile birlikte maliyet, yararlanma, ürün ve hizmet performansı ile ilgili artan veriler, verimlilik artışını ve maliyetlerin azaltılmasını mümkün kılmaktadır. Tıbbi cihaz sektörü bu alanda da inovatif ve yüksek performanslı ürünlerin geliştirilmesinin yanı sıra uzaktan hasta takibi, dijital çözümler, tele-tıp teknolojileri gibi alanlarda da maliyet etkili ve verimli sağlık hizmeti sunumu bakımından da ciddi donanıma sahip ve katma değer sağlayan bir sektördür.
5. ARTED olarak bu süreçte sizin nasıl bir rolünüz var? Kamu, üniversite ve STK’larla ne yönde iş birlikleriniz oluyor veya olabilir?
ARTED üyeleri olarak ülkemize teknoloji, istihdam, eğitim alanlarında verdiğimiz taahhüdler var ve bunları yerine getirmeye devam etmeye, ülkemize yıllardır yaptığımız katkıyı sürdürmeye kararlıyız.
Bunun yanısıra, tıbbi cihaz ve sağlık hizmeti sektörlerinin geliştirilmesi konusunda T.C. Sağlık Bakanlığı, T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı’na bağlı kurum ve kurullar gibi kamu paydaşları başta olmak üzere, üniversiteler, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve diğer STK’larla sürekli ve aktif iletişim ve işbirliği içerisinde sağlık sistemimize katkı yapmak için çalışıyoruz.
Tıbbi cihazların ve sağlık hizmetlerinin finansmanı alanında yapısal bir reform gerektiği görüşümüz doğrultusunda, hem kamu otoriteleri hem üniversitelerle işbirliği içerisinde konuyla ilgili en doğru sağlık politikalarının belirlenmesi ve hayata geçirilmesi alanlarında çeşitli girişimlerimiz bulunmaktadır.