Büyük bir kısmı UNESCO Dünya Miras Listesi statüsünde koruma altında olan Budapeşte, Avrupa’nın görülmesi gereken en güzel şehirlerden birisi olarak biliniyor. Termal Spalardan, müzelere kadar “Tuna Nehri’nin Kraliçesi” olarak tanımlanan Budapeşte’de her çeşit gezgine hitap edecek muhteşem lokasyonlar mevcut. Pek çok sanatçıya ilham olan Tuna Nehri’nin büyülü atmosferine sahip Macaristan’ın incisi Budapeşte şehrinde görülmesi gereken yerleri derledik.
Budapeşte’yi Tanımanın En İyi Yolu: Tekne Gezisi
Budapeşte’yi Tuna Nehri’nde izlemek aşkların en güzeli. Tuna Nehri’nde yapılacak bir nehir gezisi, tarihi Budapeşte şehrinin en etkileyici manzaralarını görmenizi sağlar. Romantik akşam yemekli nehir turu, şarap tadımı eşliğinde nehir turu, kokteyl eşliğinde nehir turu ya da özel gruplar için nehir turu gibi her zevke hitap edecek alternatifler bulunuyor. Kategori olarak size en uygununu seçip Tuna Nehri’nin ve Budapeşte’nin güzellikleri arasında tarihte bir yolculuğa çıkmaya ne dersiniz? Budapest River Cruise firmasının turları, seçilen kategoriye göre 12,50 Euro ile 88 Euro arasında değişiyor. Tuna Nehri’nin Buda ve Pest olarak ikiye böldüğü Budapeşte’ye gitmişken, Tuna nehri üzerinde romantik bir gezinti ile şehrin asıl güzelliğini ve asırlık zarafetini hayranlıkla izlemeyi asla ihmal etmeyin.
Budapeşte‘de Nerede Kalınır?
İlk bakışta, Budapeşte çok büyük ve karmaşık bir şehir gibi görünse de kendi başınıza bir seyahat planlıyorsanız, nerede kalacağınıza karar vermek biraz zor olabilir. Fakat şehirde her bir bölgenin, sizi etkileyecek derecede ayrı bir karakteri ve büyüsü vardır. Şehrin, tramvay, otobüs ve metro dahil olmak üzere çoğu Avrupa şehrine kıyasla muhteşem bir ulaşım ağı olduğu için nerede kalırsanız kalın, dilediğiniz yerlere gitmeniz asla sıkıntı olmaz. Budapeşte Otelleriarasında, 5. Bölge’deki lüks alternatiflerin yanı sıra, ekonomik Pest Bölgesi’ne kadar pek çok alternatif bulunur.
Buda Kalesi
Kale olarak isimlendirilen Buda Kalesi’nin bulunduğu yer, Budapeşte’nin en eski tarihe sahip olan kültürel bir noktasıdır. Tuna Nehri üzerinde olan bu tepe, Budapeşte’ye gelindiğinde kesinlikle görülmelidir. Kale ilçesinin kuzeybatısında 15.yüzyıldan kalma 28.000 eserin olduğu Macar Askeri Tarih Müzesi bulunmaktadır. Müzeden sonra çok yakındaki Müzik Müzesi’ni ziyaret edip neo-barok tarzdaki eserleri görmek de iyi bir tercih olacaktır.
Doğal zenginlikler açısından zengin olan Budapeşte’de çok ünlü mağaralar da bulunmaktadır. Buda Kalesi’nin Labyrinth girişinden gidilen mağara sonradan güçlendirilmiştir. Bir kısmında kırmızı şarap üretilen kuyular bulunan mağara, oldukça gizemli bir görünüme sahiptir. Kaleye paralel Tarnok Caddesi’ndeki Trinity Meydanı’nda birçok tarihi eser ve anıt bulunmaktadır. Meydandaki barok tarzdaki Trinity Anıtı 1691 yılında salgın hastalık sonucu hayatını kaybedenler anısına yapılmıştır. Bu anıt Eski Buda şehrinin merkezini temsil eden Buda Anıtı, Buda ve Peşt birleşince işlevini yitirmiştir. Buradaki mahzende yer alan Macar şarap evi, konuklarına Macaristan’ın en iyi şaraplarını sunmaktadır.
Kale Meydanı’nda bulunan Mathias Kilisesi ünlü Macar sanatçıların restorasyonuna yardım etmesi sonucu oldukça iyi bir görünüm kazanmıştır. 1895-1903 yıllarında yapılan restorasyona Karoly Lotz, Bertalan Szekely gibi ünlü Macar sanatçılarda katılmıştır.
Mathias Kilisesi’nin yenilendiği son dönemde Balıkçılar Kalesi inşa edilmiştir. 7 tane kule bulunan kalede, her bir kule bir Macar kabile liderini temsil etmektedir. Balıkçılar Kalesi’nin yapılmasının nedeni de çok eski tarihlerde Kale Meydanı yakınlarında balıkçılık yapılmasıdır. Buda’nın tarihinin başladığı yer olan Kale Meydanı’nın her köşesi bir tarihi eser değerindedir. Burayı gezerken adeta tarihte yolculuk yapılmaktadır. Kale Meydanı, Budapeşte’ye gelinip kesinlikle görülmesi gereken yerlerin başındadır.
Termal Havuzlar
Mağaraları dışında doğal termal havuzları da bulunan Budapeşte’de, havuzlar yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağıdır. Budapeşte yaklaşık 125 termal kaynaktan oluşan bir yamaç üzerinde kurulmuştur. Roma dönemlerine kadar hiç kullanılmamış olan bu sular Osmanlı Dönemi ile birlikte kullanılmaya başlanmıştır. Son yıllarda gece kulüplerinde bile bulunan bu termal havuzlar, genelde şifa amaçlı kullanılmaktadır.
Kiraly, Rudas, Veli Bej gibi Osmanlı Dönemi’nden kalma birçok hamam bulunmaktadır. Eski mimarinin korunduğu bu hamamlar oldukça popülerdir. Termal hamam ve havuzlardan oluşan Szechenyi Hamamı, 18 ayrı havuza sahiptir. Bunlar termal havuzlar, buhar banyoları, fitness havuzlarıdır. Bütün havuzlar hem erkek hem kadınları uygundur ve 14 yaşın üzerindeki çocuklar da kullanabilmektedir. Osmanlı hamamlarından olan Kiraly Hamamı, birçok yerli ve yabancı turistin ilgisini çekmektedir. Eski dönemlerde erkek ve kadınlara ayrı ayrı bölümlerde hizmet verilen hamamda son yıllarda bu ayrım kaldırılmıştır. Osmanlı mimarisinin izleri görülen binası ile Kiraly Hamamı, haftanın yedi günü açıktır. Hamamların çoğunda ciddi tıbbi tedavilerin yanı sıra masaj ve kırmızı şarap banyosu gibi hizmetler de bulunmaktadır. Bu tercihlerinizi bilet alırken belirtmeniz gerekmektedir.
Oldukça temiz ve popüler olan hamamların her biri farklı bir mimari yapıya sahiptir. Açılış saatleri günlere göre değişen hamamlardan bazıları sadece hafta sonları geceleri açıktır. Hamamlar, hafta içi yaklaşık iki saat hafta sonları bir buçuk saat kullanabilmektedir. Yine göre değişen özel kullanım koşulları da bulunmaktadır.
Gellert Tepesi
Macaristan’ın başkenti Budapeşte’nin en çarpıcı özelliklerinden biri de Gellert Tepesi’dir. 235 metre uzunluğundaki büyük kayaç bloğu, Tuna Nehri’ni kadar inmektedir. 13.yüzyıldan bu yana dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçileri cezbeden tepede Gellert Spa ve Rudas Hamamları da bulunmaktadır. Bu tepenin bulunduğu jeolojik çizgi üzerinde birçok doğal kaynak bulunmaktadır. 1046 yılında ölen St. Gellert’in mezarının bulunduğu kuzeydoğu yamacı Gellert Anıtı olarak anılmaya başlamıştır. Macaristan’ın en ünlü azizi olan St. Geller’e verilen önem anıtın şehrin en güzel yerinde olmasından da anlaşılmaktadır.
Avusturyalılar tarafından 1851 inşa edilmiş kale, tepedeki diğer tarihi yapılardandır. Kale oldukça büyük ve keşfedilmesi eğlencelidir. Bir başka görülecek yer ise 2. Dünya Savaşı’nda savaşan Sovyet Askerlerinin anısına 1947 yılında yapılmış Kurtuluş Anıtı’dır. Bu anıt gezildikten sonra da yorgunluğu üzerinizden atıp dinlenebileceğiniz yeşiller içindeki Jubilee Park’a gidilebilir. Çimlerde uzanırken içkinizi yudumlayabileceğiniz bu parkın manzarası da görülmeye değerdir.
1987 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirasları Listesi’ne girmiş olan Gellert Tepesi’nde 2007 yılında yeni bir mağara keşfedilmiştir. 60 metre uzunluğundaki mağara, 18 metre derinliğinde ve üç odalıdır. İç kısmı ise tamamen doğal taşlardan oluşan mağara göz kamaştırıcı beyaz kristallerle kaplıdır. Yaklaşın 300.000 yıllık olduğu düşünülen mağara keşfedildikten sonra derhal koruma altına alınmıştır. Korunan birçok doğal yapı ile birlikte bünyesinde çok sayıda sanat eserini de bulunduran tepe kesinlikle görülmeye değerdir.
Budapeşte Güzel Sanatlar Müzesi
Yüzlerce yıllık bir geçmişe sahip olan Budapeşte, tarihi eserler ve sanat eserleri açısından oldukça zengin bir şehirdir. Güzel Sanatlar Müzesi, Budapeşte’nin müzelerinden sadece biridir. Eski Ustalar’ın en büyük koleksiyonlarının sergilendiği müzede İtalyan, İspanyol ve Hollandalı ünlü sanatçıların da resimleri bulunmaktadır. 19. yüzyıldan kalma görkemli ve etkileyici binası ile büyük tabloların sergilendiği yüksek tavanlı sergi salonları da bulunmaktadır. Daha küçük eserlerin özel yapım dolaplarda sergilendiği müzede Rönesans Salonu gibi mimarı açıdan özenle hazırlanmış büyük salonlar da bulunmaktadır.
1870 yılında Macaristan’ın resim, çizim ve özel tarz baskı teknikleriyle hazırlanmış koleksiyonuna ev sahipliği yaptıktan sonra Mısır sanat eserleri ve antik eserlerin de sergilendiği müzede eski heykel galerisi, eski ressam galerisi ve modern koleksiyonlar da bulunmaktadır. Müzenin hemen yanındaki saray, şehrin çağdaş sanat müzesidir ve birçok gezici sergiye de ev sahipliği yapmaktadır. Macar sanatçı Victor Vasarely’in en önemli çalışmalarından oluşan bir koleksiyonunu müzeye bağışlamıştır. Doğu Avrupa’daki müzelerin en iyisi olarak bilinen Budapeşte Güzel Sanatlar Müzesi, turistlerin ilgisini kendinde toplamaktadır. 2008 yılında Ulusal Macar Galerisi ile birleştirilmiştir. Farklı tarzda eserlere sahip olan bu mekanların birleştirilmesi oldukça tepki çekmiştir. Çok yüksek bir bütçenin ayrıldığı bu proje, gerçekleştikten sonra da Macar sanat otoriteleri tarafından kabul görmemiştir.
Kahramanlar Meydanı’nda bulunan müze, 2015 yılında restore edilmek için halk girişini kapatılmıştır. 2018 yılının Mart ayında açılması beklenen müzede 13. yüzyıldan kalma tablolar da mevcuttur.
Tuna Nehri Gezisi
Macarca adı Duna olan Tuna Nehri Budapeşte’nin kuzeyin başlayıp güneyine kadar devam etmekte ve genişliği yaklaşık 640 metredir. 10 ülkenin kıyılarına ulaşan Tuna Nehri, adeta Orta Avrupa’nın ruhudur. Sayısız kültür ve medeniyete ev sahipliği yapan nehir, eski bir ticaret yolu ve tampon bölgedir. Tuna Nehri, Volga Nehri’nden sonra Avrupa’nın ikinci büyük nehridir. Roma İmparatorluğu’nun sınırlarını belirlemiş olan Tuna Nehri, birçok ulusu birbirine bağlayan bir köprü görevi görmüştür. Çok sayıda sanatçıya ilham kaynağı olan nehir, şaraplarıyla da dünyaca üne kavuşmuştur. Bu görkemli nehrin manzarasının keyfinin çıkarmak için yapılabilecek birçok şey bulabilirsiniz. Şehrin çarpıcı mimarisiyle tanışmadan önce Tuna Nehri’nin Buda ve Pest kıyılarında dolaşmak iyi bir tercih olacaktır.
Macar parlemonto binasının yakınında Tuna Nehri’nin kıyısında bulunan çelik heykel ayakkabılar 2. Dünya Savaşı sırasında hayatlarını kaybeden Yahudiler anısına yapılmıştır. 60 çift ayakkabı heykelinin bulunduğu anıt yönetmen Can Togay ve heykeltıraş Gyula Pauer tarafından tasarlanmış ve 2005 yılında tamamlanmıştır.
Tuna Nehri’ni keşfetmek için diğer bir yol da tekne gezileridir. Budapeşte’de sayısız turistik tekne gezileri bulunmaktadır. Pest kıyısında Vigado’dan ve Buda’dan kalkan trenler şehrin birçok güzel kıyısına uğramaktadır. Birçok gezi şirketinin düzenlediği turlarda çok sayıda dilde rehberlik verilmektedir. Tuna Nehri kıyısının tamamını gezen gemiler, Margaret Adası gibi yerlerde durup buralarda gezme imkanı da sunmaktadır. Taste Hungary tarafından sunulan, kişiye özel Tuna Tekne gezilerinde Macar şaraplarının tadımlarını da yapabilirsiniz.
Neo-gothic mimarinin muhteşem bir örneği olan Parlamento Binası, Rönesans ve Barok karakterlerini birarada içeren 100 yıldan yaşlı bir binadır. Kossuth Meydanı’nda bulunan Parlamento Binası, şehrin Pest tarafında yer alır. Tarih ve sanat kokan tarzı ile Budapeşte’ye gelen her ziyaretçinin kesinlikle görmesi gereken bir yapıdır.
Budapeşte’nin kuşkusuz en fazla turist çeken lokasyonlarından biri olan Balıkçı Tabyası, 19. yüzyılda gözetleme kulesi olarak şehirdeki en iyi panoromik manzarayı sunmak üzere tasarlanmış. Görkemli yapı, Buda’nın tepelerinde heybetli 7 kulesi ile bir çatı katı barından ziyade, tarihi Budapeşte turistik cazibe merkezi olarak biliniyor. Süslü dizaynı, romantik Tuna Nehri ve Budapeşte’nin eşsiz manzarası ile Balıkçı Tabyası’nın şehirde tavsiye edilen en popüler turistik merkezi olduğunu anlamak hiçte zor değil. Savaşta korunmak üzere yapılmış hissi veren siperleri andıran mimarisi ilk etapta göze çarpsa modern yapısı, asla bunu düşünerek tasarlanmamıştır.
Macaristan’ın ilk kralı Stephen’in anısına yapılan Aziz Stephen Bazilikası (Budapeşte Katedrali), 8,500 kişi kapasitesi ile ülkenin en büyük kilisesidir. Mimari anlamda ‘Katedral’ olsa da 1931 senesinde, Papa XI. Pius tarafından ‘Küçük Bazilika’ ünvanı verilmiştir. Bazilikanın inşaatı 1851’de başlamış ve 1906’da Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph tarafından açılışı yapılmıştır. 1868’de yapımı esnasında kubbesinin çökmesi, bazilikanın geç tamamlanmasına sebebiyet vermiş.
Budapeşte’nin Central Parkı diye tanımlayabileceğimiz Margaret Adası, Buda ve Pest arasında Tuna Nehri’nde bulunan bir ada. Ortaçağlarda ‘Tavşan Adası’ olarak bilinen Margaret Adası, asil bir avlanma rezervi olarak kullanılırmış. Moğol istilasını takiben, Macar Kralı Bela, adada bir rahibe manastırı kurmuş ve eğer ülkeyi Moğol istilasından kurtarırsa, kızı Margaret’ı oraya göndermeye ant içmiş. Moğollar ülkeyi terk ettikten sonra Kral Bela, sözünü tutarak 11 yaşındaki kızı Margaret’ı manastıra göndermiş ve böylece adaya Margaret’ın ismi verilmiş.
Gündüzü ayrı güzel, gecesi ayrı güzel! Tuna Nehri’nin ikiye böldüğü Buda ve Pest kısmını birbirine bağlayan köprünün masal gibi hikayesi ile başlayalım. Budapeşte’deki Szechenyi Zincir Köprüsü’nü yapan İngiliz mühendis William Tierney Clark, yaptığı işe o kadar güvenmiş ki köprüde herhangi bir hata bulunursa, kendini köprüden aşağı atacağını söylemiş. Bir gün küçük bir kız çocuğu, köprüdeki aslan figürlerinin dili yok diye ağlamaya başlamış. Bu hatayı öğrenen Clark, kendisini söz verdiği gibi köprüden Tuna Nehri’nin kollarına atmış. Fakat köprü çok yüksek olmadığından ve hava da sıcak olduğundan mühendis Clark, yara almadan kurtulmayı başarmış.
Macaristan'ın kuruluşunun bininci yıldönümünü kutlamak için 1896'da düzenlenen Kahramanlar Meydanı (Hosök tere), kentin en büyük ve en etkileyici meydanıdır. Şehir Parkı’nın yakınında ünlü Andrassy Bulvarı’nda bulunan meydan, Güzel Sanatlar Müzesi ve Budapeşte Sanat Salonu (Sanat Sarayı) gibi iki önemli bina ile çevrilmiştir.
Tuna Nehri paralelinde bulunan Vaci Utca Caddesi, sadece Budapeşte’nin değil dünyanın en güzel trafiğe kapalı alışveriş caddelerinden biridir. Caddenin renkli atmosferi, temizliği, çekiciliği ve mağazalardaki müşteri hizmetleri kalitesi ile Budapeşte’de mutlaka görülmesi gereken sokaklarından olduğu söylenebilir.
Büyük Market, Budapeşte’de kapalı mekanda kurulmuş 5 market içerisinde en büyük ve en eski olanıdır. Mimar Samu Pecz tarafından inşa edilen marketin yapımını, dönemin Budapeşte Belediye Başkanı Karoly Kamermayer finanse etmiş.1897’de kurulan market, sadece mekan büyüklüğü açısından ‘Harika’ değil aynı zamanda diğer yönleriyle de ‘Muhteşem’ olarak tanımlanıyor. En önemli özelliği, pazarın merkezi yerde olmasıdır. Bu yüzden, marketin adı Merkez Pazar ya da Büyük Market olarak geçmektedir. Pazarın her iki tarafından da şehir merkezi, yaklaşık 5 dakikalık yürüme mesafesinde olduğundan ve pazardaki günlük ticaret hacminin büyüklüğünden dolayı bu isimleri hak etesi boşuna değildir. Ayrıca Büyük Market’te alışveriş için yanınıza Macar Forinti almayı unutmayın.
İki kanlı rejimden sağ çıkan Macaristan’ın, artık kurbanlarının anısına birşeyler yapma zamanı geldiği anlaşılmıştı. Aynı zamanda da sıkıntılı Nazi ve komunist Macaristan dönemlerini, gözler önüne serme vakti gelmişti. 2000 yılının Aralık ayında “ Orta ve Doğu Avrupa Tarihi ve Toplumu Araştırma Kamu Vakfı”, bu iki kanlı dönemi sergilemek amacıyla bir müze kurmak için binayı satınalmış. Pek çok mimarın farklı alanlarda çalışarak yarattığı Terör Evi Müzesi, Şubat 2002’de tamamlanmış.
19. yüzyılın sonuna ait pinball (tilt) makinalarının atalarından, 21. yüzyılın son model makinalarına kadar 130 makinanın bulunduğu müze, Budapeşte’de görülmesi gereken bir müze. BBC ve New York Times gibi basın kanallarının belirttiği gibi Avrupa’nın en büyük pinball sergisi, 130 makinası ile bu oyunun tüm tarihini gözler önüne seriyor. 1940’ların ilk pinball oyunlarının öncülerini ve heyecan verici en son model makinalarını, Pinball Müzesi’nde deneyebilirsiniz.
Dohany Sokağı Sinagogu, Büyük Sinagog veya Tabakgasse Sinagogu olarak bilinen sinagog, Macar Neolog Yahudiliğin’in ve Avrupa’nın en büyüğüdür. Siyonizmin babası, Avusturya-Macaristanlı gazeteci Theodor Herzl’ın evinin yerine yapılmıştır. Yahudi Budapeşte’si hakkında bilgilenmek için Merkez Sinagog, kesinlikle doğru bir başlangıç olacaktır.
Şehir Parkı’nda bulunan Vajdahunyad Kalesi, Budapeşte’nin en romantik kalelerinden birisidir. Vajdahunyad Kalesi, esrarengiz ortaçağ masalları anlatan tarihi bir yapı gibi görünse de aslında 100 yıl önce Macar Devleti’nin kuruluşunun 1000. Yıldönümünde 1896’da inşa edilmiştir.
Memento Park, Komunizmin düşüşünü simgeleyen açık hava müzesidir. 1947 ve 1989 arasında ülkede hüküm süren Komist rejim zamanında inşa edilmiş olan heyket ve anıtların bulunduğu turistik açıdan dikkat çekici bir parktır. Memento Park’ı görünce Macar tarihini ve Komunizm dönemini daha iyi hissedebilirsiniz.
1873’te yapılmasına karar verilen Macaristan Devlet Opera Binası, açılan kamu ihalesi sonucu ünlü mimar Miklos Ybl tarafından inşa edilmiştir. 1875’te başlayan inşaat, ufak gecikmelere rağmen 9 sene içerisinde tamamlanmıştır. İmparator ve Kral Franz Joseph’in davetli olduğu açılış, 27 Eylül 1884 senesinde gerçekleştirilmiştir. Miklos Ybl’nin neo Rönesans sarayı, 130 sene boyunca değişmeden aynı kalmıştır ve opera ile bale severlerin gözdesi olmuştur.