Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), bir kişinin travmaya tanık olmasından veya travma yaşamasından sonra aylar veya yıllar boyunca sürebilen, ciddi bir anksiyete bozukluğu biçimidir. Tetikleyiciler, travmanın yeniden yüzeye çıkmasına neden olarak aşırı fiziksel ve/veya duygusal tepkilere yol açabilir. Günlük yaşamınızı etkileyebilecek bazı yaygın semptomlar arasında kabuslar, geçmişe dönüşler, öfke, sinirli ruh hali, olumsuz düşünceler, uyku bozukluğu veya aşırı uyarılma hali bulunur. Travma sonrası stres bozukluğu olanlar, kendilerini aynı zamanda anksiyete veya depresyon yaşarken de bulabilirler.
Travma sonrası stres bozukluğu ilaçları ve çeşitli terapi teknikleri dahil olmak üzere travma sonrası stres bozukluğu için birçok tedavi seçeneği vardır. Doğru TSSB tedavisini düşünürken akılda tutulması gereken en önemli şey, iki kişinin asla aynı deneyime sahip olmadığı ve tedavinin genellikle tek bedene uyan bir plan olmadığıdır. TSSB tedavisi bu sebeple tamamen kişiye özel oluşturulmalıdır.
Sizin ve semptomlarınız için tedavi iyi sonuçlanmadan önce farklı teknikler denemeniz gerekebilir. Sonunda, TSSB tedavisinde deneyimli bir ruh sağlığı uzmanı bulmak muhtemelen en iyi seçeneğiniz olacaktır. Bu ister TSSB için en iyi ilacı bulmak, ister kısa süreli travma odaklı bilişsel davranışçı terapi almak anlamına gelsin, her zaman size uygun bir tedavi seçeneği var.
Travma sonrası stres bozukluğu, hayatı zorlaştıran bir rahatsızlık olsa da doğru tedavi ile sorun olmaktan çıkacaktır. TSSB ile ilgili yazımızı okuduktan sonra istediğiniz her an alanında uzman isimlerden online terapi desteği alabilirsiniz. Platformumuz üzerinden ilk görüşmeyi her zaman ücretsiz olarak gerçekleştirebilirsiniz.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu Tedavisinde Kullanılan İlaç Türleri
Travma sonrası stres bozukluğu tedavisinde kabuslar veya diğer semptomlar için ilaç reçete edilebilir. Tipik olarak, ilaç, çeşitli terapi biçimleri gibi diğer tedavi teknikleriyle birlikte kullanılır. Çoğu zaman, seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) - antidepresanlar - reçete edilir. Bu ilaçlar, sıklıkla TSSB ile birlikte görülen depresyon semptomlarının tedavisine yardımcı olabilirler.
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından yalnızca birkaç ilaç onaylanırken, diğer birçok ilaç da "etiket dışı" olarak reçete edilmektedir. Bir psikiyatrist, rahatsız edici TSSB semptomlarını hafifletmek için bir ilaç kombinasyonunu içeren bir tedavi planı oluşturabilir.
Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI)
Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar), yaygın olarak antidepresanlar olarak bilinen bir ilaç sınıfıdır. Majör depresif bozukluk, anksiyete bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu gibi diğer psikolojik durumları tedavi etmek için reçete edilebilirler.
SSRI'lar, beyindeki sinir hücreleri arasında sinyal taşıyan kimyasal bir haberci veya nörotransmitter olan serotonin seviyelerini artırarak çalışır. SSRI'lar, mutluluk, ruh hali ve huzur duygusunu geliştirdiği ve stabilize ettiği için "iyi hissettiren" nörotransmitter olarak da adlandırılan serotoninin yeniden emilimini engeller.
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan SSRI'lar şunları içerir:
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan SSRI'ların olası yan etkileri:
- Endişe
- Uykusuzluk
- Mide Bulantısı
- İshal
- Cinsel İşlev Bozukluğu
Anti-Anksiyete İlaçları
Anksiyete hali günlük aktivitelere katılmayı engelliyorsa, travma sonrası stres bozukluğu olan yetişkinler için anti-anksiyete ilaçları reçete edilebilir. Örneğin, kaygı çok kötüyse, işe veya okula gitmek sorunlu hale geliyorsa, bir kaygı önleyici ilaç yardımcı olabilir.
Anti-anksiyete ilaçları, yoğun endişe ve korku veya panik atak gibi anksiyete belirtilerini azaltabilir. Kaygı üzerinde hem fiziksel hem de zihinsel etkileri olabilir. Anti-anksiyete ilaçları sinir sistemini yavaşlatarak çalışır ve bu da sakin hissetmenize yardımcı olur.
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan anti-anksiyete ilaçları şunları içerir:
- Xanax (alprazolam)
- Klonopin (klonazepam)
- Valium (diazepam)
- Ativan (lorazepam)
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan anti-anksiyete ilaçlarının olası yan etkileri:
- Tükenmişlik
- Baş Dönmesi
- Bulanık Görüş
- Hafıza Kaybı
- Baş Ağrısı
- Bilinç Bulanıklığı
Alfa-1 Blokerler
Alfa-1 blokerleri, travma sonrası stres bozukluğu tedavisinin parçası olabilecek bir ilaç sınıfıdır. Öncelikle, genellikle TSSB ile ilişkili olan rahatsız edici uyku ve kabusları azaltmaya yardımcı olma özellikleriyle bilinirler. Alfa-1 blokerleri, beyindeki alfa-1 reseptörlerini bloke ederek çalışır ve daha iyi, daha derin uyku elde etmenize yardımcı olur. Alfa-1 blokerleri genellikle sadece TSSB kabusları yaşayan kişilere reçete edilir.
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan popüler Alfa-1 blokerleri şunları içerir:
- Prazosin
- Doksazosin
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan Alfa-1 blokerlerinin olası yan etkileri:
- Yorgun Hissetmek
- Baş Ağrısı
- Nefes Darlığı
- Ellerin, Ayakların, Ayak Bileklerinin, Alt Bacakların Şişmesi
- Anormal Görüş
- Kas Ağrısı veya Zayıflığı
- Eklem Ağrısı veya Zayıflığı
- Burun Akması
Duygudurum Düzenleyiciler
Antidepresanlara yanıt vermeyen ve travma sonrası stres bozukluğu yaşayan yetişkinlere duygudurum düzenleyicileri reçete edilebilir. TSSB'nin birincil semptomları olan ajitasyon, öfke veya sinirlilik görüldüğünde yaygın olarak kullanılırlar. Duygudurum düzenleyiciler, duyguları düzenlediği bilinen beyin kimyasallarını dengeleyerek TSSB'yi tedavi etmeye çalışır.
Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan duygudurum düzenleyicileri şunları içerir:
- Topamax (Topiramat)
- Lamiktal (Lamotrijin)
Travma sonrası stres bozukluğu tedavisinde kullanılan duygudurum düzenleyicilerin olası yan etkileri:
- Baş Ağrısı
- Uykusuzluk
- Deri Döküntüsü
- Yorgunluk
- Baş Dönmesi
- Uyuşukluk
Travma Sonrası Stres Bozukluğu İçin Yaygın Olarak Reçete Edilen İlaçlar
- Zoloft (Sertralin): Travma sonrası stres bozukluğu semptomlarının yanı sıra genel işleyişi ve yaşam kalitesini iyileştirebilir. Beyindeki serotonini artırarak çalışır. Uykusuzluk bir yan etki olabilir.
- Prazosin: Travma sonrası stres bozukluğunu tedavi etmek için etiket dışı kullanılabilen bir yüksek tansiyon ilacıdır. Tipik olarak sadece TSSB kabusları olan hastalara reçete edilir.
- Paxil (Paroxetine): Travma sonrası stres bozukluğu ile kaçınma semptomları olanlar için uygundur. Bir dizi TSSB semptomu için yardımcı olabilir. Ruh halini iyileştiren kimyasal serotonini artırarak çalışır.
- Doksazosin: Genellikle travma sonrası stres bozukluğu ile ilişkili kabusları azaltırken uykuyu iyileştirmeye yardımcı olabilir.
- Lamiktal (Lamotrijin): Birincil travma sonrası stres bozukluğu ilacı olarak etkili olabilir. Kaçınmanın ve travmayı yeniden yaşamanın temel semptomlarını azaltmak için tavsiye edilir.
Tedaviye başlamadan önce yukarıdaki ilaçlarla ilişkili olası riskler ve faydalar hakkında psikiyatristinizle veya sağlık uzmanınızla konuşmanız çok önemlidir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu İlaçları Nasıl Alınır?
Travma sonrası stres bozukluğu tedavisi için doğru ilacı bulmak zaman ve sabır gerektirebilir. Denediğiniz ilk ilacın etkili olmadığını görebilirsiniz. Ayrıca, çoğu insan, semptomları iyileştirmek için TSSB ilacı ve tedavisinin bir arada en iyi şekilde çalıştığını görür.
Herhangi bir ilaçta olduğu gibi, yapmanız gereken ilk şey doktorunuza ulaşmaktır. TSSB ilaç listesi hakkında bilgi almayı umuyorsanız veya semptomlar, seçenekler, yan etkiler veya ilaçla ilgili herhangi bir şey hakkında herhangi bir ayrıntı öğrenmek istiyorsanız, doktorunuzla konuşmanız önemlidir.
Travma sonrası stres bozukluğu tedavisinde doğru ilacı bulmak için aşağıdaki adımları izlemeniz gerekir;
Teşhis
Ancak bir uzman tarafından travma sonrası stres bozukluğu teşhisi konduktan sonra, tedavi - ilaç dahil - seçeneklerinizi ciddi olarak düşünmeye başlayabilirsiniz. Bir doktor yönlendirmesi ve teşhisi olmadan tedaviye başlamak son derece sakıncalıdır.
Terapiye veya Tedaviye Başlayın
Travma sonrası stres bozukluğunun tedavisi neredeyse her zaman terapi ve ilaç kombinasyonunu gerektirir. Henüz yapmadıysanız, semptomlarınızla başa çıkmanıza yardımcı olacak terapiye başlamayı düşünmenin zamanı gelmiş olabilir.
İlaç Seçeneklerinizi Düşünün
Farklı travma sonrası stres bozukluğu tedavisi ilaçları hakkında bilgi edinin. Olası yan etkileri öğrenerek işe başlayın.
Travma Sonrası Stres Bozukluğunu İlaçla Tedavi Etmeli Misiniz?
Yeni bir ilaca başlamayı ciddi olarak düşündüğünüzde, bilgilendirilmek sürecin en önemli parçasıdır. İlaç almaya karar vermek, kendiniz için vermeniz gereken kişisel, özel bir karardır. Doktorların, arkadaşların, terapistlerin ve ailenin yardımını alın, ancak nihayetinde kararı veren siz ve psikiyatristiniz olmalı. Sorularınız veya endişeleriniz varsa, ilk başvuracağınız yer psikiyatristiniz olabilir. Bu durumda doktorunuza sormanız gereken sorular şunlardır;
Travma sonrası stres bozukluğu ilacını düşünmeli miyim?
Herhangi bir ilacın artılarını ve eksilerini tartmak ve konuyla ilgili bir uzmandan bilgi almak birinci adımdır. Ancak o zaman, seçiminiz hakkında sizi iyi hissettirecek bir karara varabilirsiniz.
İlaçların olası yan etkileri nelerdir?
Düşündüğünüz ilaçların olası yan etkilerini bilmeniz gerekir. Bu sadece gerçekten almak isteyip istemediğinizi belirlemenize yardımcı olmayacak, aynı zamanda başladıktan sonra nasıl tepki verdiğinizi izlemenize de yardımcı olacaktır. Ne arayacağınızı bilmek, olası tehlikeli yan etkileri mümkün olan en kısa sürede görebileceğiniz anlamına gelir. Ancak her ilaç herkese aynı etkiyi göstermeyeceğinden bu oldukça kişisel bir durum olarak ele alınmalıdır.
Travma sonrası stres bozukluğu için başka hangi tedavileri düşünmeliyim?
İlaç tedavisi, tedavi planınızın bir parçası olabilirken, travma sonrası stres bozukluğunun birincil tedavisi aslında psikoterapidir. Bu iki tekniği birleştirmek, semptomlarınızı tanımlamanıza ve ele almanıza, baş etme becerilerini öğrenmenize ve sıklıkla TSSB ile ilgili ek semptomları ve sorunları tedavi etmenize yardımcı olabilir.
Deneyebileceğim bütünsel veya kendi kendine yardım teknikleri var mı?
Pek çok bütünsel ve kendi kendine yardım tekniği, travma sonrası stres bozukluğu tedavisinde etki göstermiştir. Meditasyon, aktivite ve egzersiz, sınır koymayı öğrenmek, birçok insanın faydalı bulduğu şeylerdir. Ek olarak, bir travma sonrası stres bozukluğu destek ağına sahip olmak, tedavi planınızın kritik bir bileşeni olabilir.
İlaç tedavisine ek olarak terapiyi düşünmeli miyim?
Travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde ve bunlarla baş etmede birçok terapi biçiminin etkili olduğu bulunmuştur. Bilişsel işleme terapisi olarak bilinen bir tür bilişsel davranışçı terapi (BDT), kendini suçlama duygularının ve TSSB nedeniyle yaşayabileceğiniz olumsuz düşüncelerin üstesinden gelmenize yardımcı olan bir tekniktir. Maruz kalma tedavisi, TSSB için görünüşte etkili başka bir tedavidir. Grup terapisi, travmanızla ilgili olabilecek diğer kişilerden destek alma seçeneği sunan bir tedavi şeklidir.
Travma sonrası stres bozukluğunun etkilerini artırabilecek başka koşullar var mı?
Travma sonrası stres bozukluğu olan kişiler için madde kötüye kullanımı ve majör depresif bozukluk ihtimali her zaman mümkündür. Ayrıca agorafobi, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve sosyal fobi riskinde artış vardır. Bu toplu koşullar dizisi, tipik olarak terapiyi içeren tam bir tedavi planının TSSB'nin yönetiminde bu kadar önemli olmasının bir başka nedenidir.
Unutmamak gerekir ki travma sonrası stres bozukluğu gibi psikolojik sorunlarda kişinin süreci yönetmesini kolaylaştıracak psikolojik destek çok önemlidir. Alanında uzman ve deneyimli kadrosuyla Psikologofisi, daha sağlıklı günler için hep yanınızdadır. Psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğunuz her an, uzman psikologlarımızdan online terapi alabilirsiniz!