Bülbüle dair yapılmış sanatsal çalışmalara örnekler
Bülbül bütün ülkelerin edebiyatına girmiş, insanlığın sevgisini kazanmıştır. Beethoven VI. Senfonisi (Kır Senfonisi)’nde bülbül ötüşünü bestesine aldığı gibi ülkemizde keman ile bülbül taklidi yapanlara da rastlanmıştır. Atasözlerimizin arasında bülbülle ilgili olanları çoktur: “Bülbülün çektiği dili belası” gibi.
Divan şairlerimiz de onlardan sonra gelenler de bülbülü aşıka, gülü de sevgiliye benzetmişlerdir. Lale Devri’nin zarif şairi Nedim de bülbülle kendisi arasında bir benzerlik bularak şöyle demiştir:
Ey Nedim ey bülbül-i şeyda niçün hamüşsun?
Sende evvel çok nevalar, güft-u gûlar var idi.
Bülbül Şairi
Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Anadolu yer yer düşman istilasına uğradığı sırada Bursa’nın da işgali haberi büyük vatan şairi Mehmet Akif Ersoy’a bülbül adındaki şiiri ilham etmiştir.
Şair, mahzun, perişan, akşam karanlığında yollara düşmüş, avare gezerken, birdenbire uzak vadilerden yükselen, yankılar yapan bülbüle şöyle hitap ediyor:
Eşin var, âşiyânın var, bahârın var, ki beklerdin,
Kıyametler koparmak neydi, ey bülbül, nedir derdin?
O zümrüt tahta kondun, bir semavî saltanat kurdun,
Cihanın yurdu hep çiğnense, çiğnenmez senin yurdun.
Bugün bir yemyeşil vâdi, yarın bir kıpkızıl gülşen,
Gezersin, hânmânın şen, için şen, kâinatın şen.
Şair bu sitemden sonra bülbüle sorar:
Neden öyleyse matemlerle eyyamın perişandır?
Niçin bir damlacık göğsünde bir umman hurûşandır?
Bülbülün matemine itiraz eder. Sonra:
Benim hakkım, sus ey bülbül, senin hakkın değil mâtem.
Bülbül İle İlgili Şarkılarımız
Büyük şair Nedim’den:
Bülbüllerin ister seni ey gonca-dehen gel,
Gül gittiğini anmıyalım gülşene sen gel,
Pâmâl-i şitâ olmadan ıklîm-i çemen gel,
Ver hükmünü ey serv-i revan köhne bahârın.
Şemsettin Ziya Bey’in Şedd-i araban bir şarkısı:
Ey gonca, açıl zevkini sür fasl-ı bahârın,
Ben bülbülüyüm, sen gülüsün bâğ-ı mesârın.
Gûş eyle nevây-î dilini gamlı hezarın,
Pek çok sürecek sanma sakın faslı bahârın.