ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, ISO 14001:2004, ISO 50001:2011 ve OHSAS 18001:2007 standart maddelerinin birbirleriyle eşleştirmesini yapmaya çalıştım. Entegre yönetim sistemi kurmaya çalışan veya 2015 revizyonlarına geçiş yapacak arkadaşların ihtiyacını karşılayacağını düşünüyorum.
Çevre; çevremizdeki her şeydir. Genel olarak güvenli ve olumlu bir ortam, çalışanların işe gelme konusunda iyi hissetmelerini sağlar, işi yapma motivasyonunu sağlar ve nihai olarak üretkenliği artırır.
Sürdürülebilir çevre; doğal çevrenin korunması ve korunmanın sürekliliğini sağlayan çalışmalardır. Birleşik Devletlere göre bu anlamda sürdürülebilirliği sağlamak için Çevre Koruma Ajansı (EPA), insanların ve doğanın mevcut ve gelecek nesillerini desteklemek için üretken bir uyum içinde var olabilir. Bu nedenle, sürdürülebilir çevre ancak sürdürülebilir kalkınma yoluyla üretilebilir.
Meksika Körfezi Petrol Sızıntısı
Burada ortaya çıkan genel yanlış anlamalar, çevresel sürdürülebilirliği izlemek uğruna herhangi bir iş planına çevresel faktörlerin eklenmesinin karlılığı ve büyümeyi yavaşlatacağı hatta engelleyeceği düşüncesidir. Bu nedenle, birçok şirket çevreyi göz ardı ederek kar marjını ve rekabet gücünü artırmaya çalışmaktadır. Elbette ki bu yanlış. Çünkü çevremize dikkat ederek – onu kirletmeden ve güvende tutarak – üretkenliği arttıran sağlıklı bir iş gücüne sahip olacağız. Hak talebinde bulunulması veya dava açılması konusunda para harcamayı düşünmek zorunda kalmayacağız. Örneğin Shell Petrol, 2010 Meksika Körfezi Petrol sızıntısında çevresel ve ekonomik zararları gidermek için toplam 18.7 milyar dolar ödemek zorunda kaldı. Ayrıca, çevreyi kirletmeden koruduğumuzda, kötü sağlık şartları nedeniyle iş gücü kayıplarından, işçinin tazminatından vb. büyük ödemelerden dolayı kazanç kaybı konusunda endişe etmeyiz. Bunların önlenmesi, verimlilik ve büyümede ivme artışı getirir.
ISO 14001 en çok ÇİN’de
Küresel ekonomi, üreticilerin çevre sorumluluklarının arttığı ve mallarının üretiminde enerjinin verimli kullanılması yönünde yavaş ama emin adımlarla ilerliyor. Aslında, çevresel sorumluluk göstergeleri uzun süredir kredi ve finans kurumlarının derecelendirmelerine dahil edilmiş durumda. Örneğin Dow Jones Sürdürülebilirlik Endeksleri bu göstergeleri 1999 yılına kadar dahil etmiştir. Ayrıca, uluslararası gönüllü çevre sertifikaları ki en önemlileri ISO14001 ve Global Reporting Initiative (GRI), büyük şirketler arasında çevresel uyumluluğu izlemek için popüler bir hal almıştır. Özellikle gelişmiş ülkelerden gelen kurumsal tüketiciler ve hükümet tedarik ajanları, yeterli çevre standartlarına uymayan malları kademeli olarak reddediyor. “Çevresel Risk Yönetiminde Uluslararası Standartların Uygulanması”na ilişkin 2013 yılındaki bir çalışma, Çin’in ISO14001 sertifikalarının ediniminde çok ilerlediğini gösteriyor. Bu muhtemelen, Çinli firmalar kendi mallarının gevşek çevresel koşullar altında üretildikleri şüphesiyle mallarına ilişkin genel kuşkuları fark ettikten sonra, ISO Sertifikasyonu çalışmalarına ağırlık vererek ürünlerinin itibarını ve pazar payını arttırma ihtiyacını gördüler. Bu sertifikalar firmaların ve mallarının çevresel sorumlulukla ilgili uluslararası standartları karşıladığını tasdik eder ve böylece Çin mallarının imajını ve itibarını arttırır. Tıpkı Çin’deki gibi, Rus şirketleri de rekabetçi küresel piyasalardaki artan çevresel taleplerin farkına varmakta ve elde edilen ISO 14001 sertifikalarının sayısındaki daha hızlı nispi büyüme ile tepki vermektedir.
EBRD ve Dünya Bankası
Nispeten yüksek ekonomik kalkınma oranlarına sahip ülkelerde uluslararası çevre standartlarında gönüllü belgelendirme yapmak isteyen şirketlerin sayısındaki hızlı artışın, parlak bir iş stratejisi ve yönetimsel yeterliliğin bir göstergesi olduğu gerçeğinin bir kanıtıdır. BM Küresel İlkeler Sözleşmesi (GC) üzerine yapılan bir araştırmada, gönüllü olarak kurumsal sosyal sorumluluğu (CSR) benimseyen raporlama şirketlerinin, varlık, özkaynak kârlılığı, daha yüksek kârlılık ve daha az sistematik riskten istatistiksel olarak daha yüksek getiri elde ettikleri belirtilmektedir. Hem Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) hem de Dünya Bankası, bazı projelere katılım için sürdürülebilir kalkınma konusunda firmalardan raporlama yapılmasını istiyor. Dolayısıyla, bu küresel eğilim doğrultusunda stratejikleşmeyi reddetme sonunda ürünlerin küresel pazarlardan dışlanmasına neden olabilir.
Bununla birlikte artan sürdürülebilir çevre sorumluluğu altına girmek istemeyen bu konuda direnen firmalar elbette var. Kağıt üzerinde gerekli şartlarını sağlayan ama saha uygulamalarında kağıtlarda belirtildiği kadar iyi olmayan firmalarda günümüzde muhakkak bulunmaktadır. Önerim bu firmaların ve sertifika veren firmaların üçüncü taraf doğrulamalarının ve uyumluluk raporlamalarının yapılması ve bu konuya ağırlık verilmesidir.
Çevreye uyumlu olmanın avantajları arasında temiz süreç, geliştirilmiş etkinlik, daha az yükümlülük (daha az cezalar ve temizlik masrafları), azaltılmış riskler ve daha iyi kaynak yönetimi sayılabilir. Daha az atık ve daha az kirliliğe yol açan bu çalışmalar; geri dönüşüm, yeniden kullanım ve yaygın üretici sorumluluğunu (EPR) teşvik eder. Aynı zamanda, kamu ve çevre sağlığının yanı sıra işçi güvenliğini de geliştirerek yüksek verimlilik ve kar marjı sağlar; Yatırımcılara çekiciliği artırır, krediye erişir ve markayı güçlendirir, tüketici sadakati, pazar payı, kârlılık ve iyi niyeti geliştirir. Bu nedenle şirketlerin çevresel riskleri, kirlilik kontrol standartlarını ve düzenlemelerini ele alan politika seçeneklerine ve mekanizmalarına uymaları önerilir . Yenilenebilir enerjileri teşvik eden kalkınma politikalarını benimsemeleri gerekir, çünkü iklim değişikliği ve yenilenebilir enerji gelişmeleri çevre ve enerji yasasındaki bir sonraki adımdır. Çevresel hususlar, daha iyi ve temiz çevre, geliştirilmiş halk sağlığı, operasyonel ve işçi güvenliği prosedürleri için iş kararlarına daima dahil edilmelidir. İşletmeler, özellikle de uluslararası sermayeleri yüksek olan ve uluslararası finansmana ihtiyaç duyan işletmeler, kurumsal yönetime, sürdürülebilir çevre kararlarına sahip olmalı ve düzenli olarak finansal olmayan gönüllü raporlar üretmelidir. Uluslararası çevre belgelerinin edinilmesi, özellikle madencilik, Petrol & Gaz ve Enerji Üretim Sektörleri gibi çevre üzerinde son derece etkili olan sektörlerdeki tüm ihalelere katılımcı olabilmeleri için şart olmalıdır. Çevresel uyum, aslında iş geliştirme için önemli olan çevresel sürdürülebilirliğe yol açmaktadır.
Yazar: Millicent Ele
Çeviri: Mustafa Kurt
Son yıllarda iş dünyasında sürekli duyduğumuz bir tanım var. “Sürdürülebilirlik”
Nedir peki Sürdürülebilirlik?
Yerleşme ve tüketme alışkanlıklarımızın yarattığı sorunlar tüm dünyanın ortak problemlerinden biri. Küresel ısınma, çevre kirliliği, yok olan yaşam alanları, kimliksizleşen yerleşmeler ve sağlıksız toplumlar günümüz sorunlarının başını çekmekte. Bu sorunların en önemli sebepleri insan aktiviteleri ve kentleşme. En akılcı ve kalıcı çözüm de durdurulamayan kentleşmeyi doğaya daha uyumlu hale getirmek.
Günümüzde dünya nüfusunun yarıdan fazlası kentlerde yaşamakta. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde bu rakamın artmakta olduğu ve artacağı da malum. Sadece kentte yaşamla değil, tüketim alışkanlıklarıyla da insanın çevreye olan etkisi sürekli olarak artıyor.
Batıdaki Endüstri Devrimi ile 19. yüzyıl sonrasında fosil yakıt kullanımındaki fazla artış, 20. yüzyıl sonlarında ise küresel boyutlardaki çevre sorunlarına yol açtı. 1973 ve 1979’daki enerji krizleri ise yenilenemeyen enerji kaynaklarına bağımlılığın boyutlarını gözler önüne serdi. 21. yüzyılda ise insan kaynaklı salınan sera gazı etkisinin yarattığı tehdit artık biliniyor. Ve bu konudaki farkındalık gittikçe artmakta.
Tüketim, çevreye verilen zarar, kentleşme vb. kolayca durdurulabilecek alışkanlıklar değil. Ancak durdurmazsak bile zararı en aza indirmenin çeşitli yolları var. Nedir bu yollar diye soracak olursak, cevap; “sürdürülebilirlik” kavramında. Sürdürülebilirlik denildiğinde akla ilk olarak çevrenin korunması geliyor. Evet, sürdürülebilirliğin en önemli noktası doğal çevrenin korunması ama sadece bununla sınırlı bir kavram değil. Dolayısıyla sürdürülebilirlik tanımı yapılırken çevreyi koruma ile arasındaki ayrımı göz ardı etmemek gerekiyor. Çevre korumada doğa merkeze alınırken; sürdürülebilirlik söz konusu olduğunda işin içine sosyal ve ekonomik eksenler de giriyor. Yani sürdürülebilirlik doğal kaynakların gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlıyor ama bunu günümüz insanlarının ihtiyaçlarını göz ardı etmeden yapıyor.
Michigan Üniversitesi şehir planlama bölümü doçenti, Scott Campbell sürdürülebilirliği, bir sistemin kendini devam ettirmek için uzun vadeli yeniden üretimi olarak tanımlıyor. Ve evet yaşadığımız çevrenin döngüsel bir sistem olduğunu unutmamamız gerekiyor. Sürdürülebilirlik tanımı pek çok konuda ve pek çok alanda ele alınıp, yeniden yeniden açılabiliyor. Ekolojik açıdan incelendiğinde kaynaklara yönelirken, ekonomik açıdan bakıldığında sermayeye de değinebiliyor. Dolayısıyla ne olursa olsun sürdürülebilirlikten bahsederken asıl konumuzun doğa olduğunu unutmamak gerekiyor.
Kentler ele alındığında, kentte en çok imzası olan tasarımcıların gözüyle bakarsak, gerek kentsel gerekse mimari düzeyde, global ekosistemlerin taşıma kapasitelerini aşmadan toplumların yaşam kalitesinin yükseltilmesi olarak ifade edilebiliyor.
Sürdürülebilirlik kavramı pek çok alanda ve pek çok uygulamayla karşımıza çıkmakta ancak gelecek nesillere yaşanabilecek bir dünya bırakmak hepsinin ortak noktası.
Sürdürülebilirliği çevresel, ekonomik ve sosyal alanlarda ele almak gerekiyor. Yerleşmelerin devamlılığını ve çocuklarımızla torunlarımız için yaşabilir bir dünyayı istiyorsak; bu üç alanda dengeyi sağlayabilmeliyiz.
Peki ya biz ne yapabiliriz?
Büyük çaptaki kurumsal firmalar artık her yıl kendi sürdürülebilirlik raporlarını yayınlıyorlar. Bununla da yetinmeyip dünya ile ilgili projeler ve çalışmalar ortaya çıkartmaya çalışıyorlar. Çünkü bunu yapmak zorundalar. Ve işin aslı biz de yapmak zorundayız. Evimizde, iş yerimizde, günlük rutinlerimizde yaptığımız ufacık değişiklikler uzun zamanda çok etkili olabilecek şeyler. Aydınlatma, ısınma, temizlik ve hatta beslenme alışkanlıklarımızdaki değişiklikler geleceğe katkımız olacaktır.
Örneğin; enerji tasarruflu ampuller ilk adım için oldukça kolay ve uygun. Elde bulaşık ve çamaşır yıkama alışkanlığımızdan vazgeçerek ve makinelerimizi tam dolu iken çalıştırarak hem su hem de enerji tasarrufunda bulunabiliriz. Ya da evimizdeki ve işyerimizdeki elektronik aletleri kullanılmadıkları zamanlarda tamamen kapatmaya biraz daha özen gösterebiliriz. Ve geri dönüşüm, gün içerisinde organik atıklarımızla geri dönüştürülebilir atıklarımızı ayırmamız bile şimdilik iyi bir başlangıç olacaktır.
Daha fazlası diye sorarsanız, ne mutlu size! Bu konuyu biraz daha araştırmanızın vakti gelmiş demektir.
ISO 14001:2015 tüm ISO yönetim sistemleri için ortak bir çerçeve getiren Annex SL – yeni yüksek seviye yapıyı (YSY) temel alacaktır. Tutarlılıgı sürdürmek, farklı yönetim sistemlerini uyumlandırmak, üst seviye yapıya karsılık gelen alt maddeler için eslestirme sunmak ve tüm standartlar genelinde ortak bir dil uygulamak için bu yaklasım yardımcı olacaktır. Yeni standart yapısının yerlesmesi ile, kuruluslar çevre yönetim sistemlerini temel is prosesleri ile birlestirmeyi ve üst yönetimin daha fazla katılımını saglamayı daha kolay bulacaklardır. Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al döngüsü tüm proseslere ve bir bütün olarak çevre yönetim sistemine uygulanabilir. Buradaki sema (Sekil 1) 4’ten 10’a kadar Maddelerin PUKÖ’yle baglantılı olarak nasıl gruplanabilecegini göstermektedir.