OZON « Kimya
ÜNİVERSİTELERİMİZ « Eğitim
Türkiye'de, gerek Osmanlı İmparatorluğu zamanında, gerekse Anadolu Selçuklu Devleti zamanında, çeşitli bilim, kurumları, gerekli önemi görmüş müesseseler arasında yer almış; özellikle Osmanlı İmparatorluğu zamanında, bu bilim kurumları, padişahların ve devlet yöneticilerinin büyük ilgisini görmüştür.
Cumhuriyetin ilânından sonra, ilk ve orta dereceli okullarda yapılan devrim hareketlerinin yanı sıra, yüksek öğretim yapan bilim kurumları da, Cumhuriyet hükümetlerinden gereken önemi görmüştür. Her bakımdan büyük bir hızla gelişmekte olan medeni dünyanın, bilimsel bakımından da gidişine ayak uydurabilmemizi sağlayan bu bilim kurulları, gün geçtikçe çalışma kollarını ve bilim adamlarını genişletmekte, daha büyük imkânlarla, Türk yurduna, yüksek öğrenim görmüş aydın kişiler yetiştirmektedir.
Bugün Türkiye'de, şu üniversiteler bulunmaktadır :
1 - İstanbul Üniversitesi: Kuruluş tarihi en eski olan üniversitemizdir. Bilim kurumu olarak başlangıç tarihi, Fatih zamanında kurulan Külliye lere kadar uzanmaktadır. Bu bilim kurulu, yüzyıllar geçtikçe gelişmiş, İstanbul Darülfünunu haline gelmiş, 1933 yılından itibaren de İstanbul Üniversitesi adı ile çalışmasına devam etmiştir. Fakülteleri ile tam kuruluşlu bir üniversite özelliğindedir.
2 - Ankara Üniversitesi : Bu üniversitenin çeşitli fakülteleri, zaman aralıkları ile kurulmuştur. 1925 yılında kurulmuş olan Hukuk Mektebi 1936 da kurulan Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, 1943 te kurulan Fen Fakültesi 1945 yılında kurulan Tıp Fakültesi ile bir üniversite haline gelmiş daha sonraki yıllarda kurulan İlahiyat Fakültesi, Veteriner ve Ziraat Fakülteleri, Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Hacettepe Tıp Fakültesi ile bilim kollarını genişletmiştir.
3 - Atatürk Üniversitesi : 1953 tarihinde kurulmasına karar verilmiş, bir üniversitedir. Merkezi Erzurum'dadır Fakülteleri tam olarak meydana gelmemiştir.
4 - Ege Üniversitesi : 1955 tarihinde İzmir'de kurulmuş olan bir üniversitedir. Ziraat ve Tıp fakülteleri bulunmaktadır.
5 - Teknik Üniversite : Merkezi İstanbulda bulunan bir üniversitedir. İnşaat ve elektrikle ilgili teknik konularda öğretim yapan bir üniversitedir. Yüksek mühendis okulu'nun 1946 yılında kabul edilen bir kanunla üniversite öğretimi yapmağa başlaması üzerine kurulmuştur.
6 - Ortadoğu Teknik Üniversitesi : Merkezi Ankara'da olan, İngilizce dili ile öğretim yapan, UNESCO'nun teşebbüsü ile kurulmuş bir üniversitedir.
BALİNALAR « Hayvanlar
Balinagillerden, denizlerde yaşayan hayvanların en irisi. Uzunlukları 25 metreyi, ağırlıkları 15 tonu geçebilir. Şekilleri ve iskeletleri balıklara benzer.İri ve kaba vücutlarında,balıklardaki gibi boyun bulunmaz; iri bir baştan sonra yuvarlak olan gövde devam eder. Gövde kuyruğa doğru incelerek yatay bir kuyruk meydana getirir. Dış kulakları yoktur. Gözleri yanlardadır. İri vücutlarına rağmen beyinleri küçüktür. Burun delikleri başın üst kısmında bulunur. Bu sebeple ciğerlerindeki havayı basınçla boşaltırken, soğuk yerlerde, yaşadıklarından,havaya doğru yoğunlaşan buhar sebebi ile büyük bir su sütunu yükselir.Vücutlarının üst kısımları külrengi, ya da mavi, alt kısımları daha açık renktedir,ağızları. 5 - 6 metre uzun, 3 4 metre geniştir. Üst çenelerinde, fanon denen ve boynuz maddesinden yapılmış 400 kadar ince çubuk bulunur. Su ile doldurdukları ağızlarını kapattıkları zaman fanonlar bir süzgeç vazifesini görerek küçük hayvanları tutar. Yutakları dar olduğu için, ancak fanonlara takılan küçük hayvanlarla beslenirler. Derileri çıplaktır ve deri altında 20-40 cm. kalınlığında bir yağ tabakası bulunur. Bu sebeple soğuk denizlerde ve sürü halinde yaşarlar. Çok uzun yaşayan-(400-500 yıl) balinalar, fanonları (korsancılıkta kullanılır) ve yağı için avlandıklarından günden güne azalmaktadırlar
DEVALÜASYON « Ekonomi
Para münasebetlerinde kullanılmakta olan ve bir memleket parasının kıymetinde kanunî olarak yapılan indirmeyi ifade eden bir deyim. Devalüasyon, ya da altın ve gümüş sistemi yürürlükte olan ülkelerin altın ve gümüş paralarındaki maden miktarını indirmek, ya kâğıt paranın belli bir altına karşı olduğu para sistemlerinde, belli bir altın karşılığı olan paranın miktarını çoğaltmak ya da paranın, yabancı dövizlere göre nispetini değiştirmek şeklinde tatbik edilebilir.
Devâlü'asyon enflâsyonla kıymetini kaybetmiş olan bir paranın değerini tespite yarayan tedbirlerden biridir.
AKREDİTİF « Sanayi ve Ticaret
Bankacılık işlerinde kullanılan bir terim. Yabancı memleketlerden memleketimize mal getirmek isteyen tüccarlar, bu malların karşılığını Türkiye'deki bir banka vasıtasıyla yabancı tüccarın bulunduğu memleketteki herhangi bir bankaya kredi açtırmak, Türk parası karşılığında o yabancı tüccarın memleketinin parasını vermek zorundadır. İşte Türkiye'deki bir bankanın yabancı bir bankaya kredi açılması için yaptığı bu işleme akreditif denir.
Bu olay, 1931 yılından beri Ticaret ve Maliye Bakanlıklarından döviz izni almakla mümkün olmaktadır. Böyle bir müsaade olmadıkça yabancı memleketlerdeki bankalarda kredi açtırmak imkânı yoktur.
İÇ SALGI BEZLERİ « Sağlık
Salgılarını doğrudan doğruya kana veren, salgı kanalları olmayan bezler. Önemlileri şunlardır Kalkansı bez : Tektir, boynun ön ve altındadır. Soluk borusunun önünde bulunur. Alt bacakları kısa bir H harfi biçimindedir. Dar bir orta bölümle piramit biçiminde iki yan lobtan yapılmıştır.
Bezin içi kolloidal bir cevherle dolu ve çevresinde konjunktival bir yapı ile çevrili oluşumlardan meydana gelmiştir. İçindeki kolloid maddesi koyuca kıvamda bazen renklidir. Bezin salgısı bazal ve iyod metabolismalarını ayarlar. Büyüme ve gelişmede önemli görevi vardır. Paratiroid'Ier: Kalkansı bezin arka yüzündedir. Kalkansı bezle ilgisi sade komşuluğudur. İşi büsbütün başkadır. Salgısının önemi büyüktür. Bez mercimek büyüklük ve biçimindedir. Sayış dört kadardır. Paratiroidler kalsium metabolizmasını düzenler, kan da kalsiumun sabit kalmasını sağlar. Timus : Göğüs boşluğunda soluk borusunun önünde, iki akciğerin arasında bir iç salgı bezidir.
Büyüklüğü üç yaşına kadar artar. Bu yaştan sonra küçülür. Yetişkinde artıkları bulunur. Üç yaşında ağırlığı 10 gr. dır. Küçüklerde çıkarılması gelişmeyi geciktirir. Bezin büyüklerde küçülmemiş olması normal sayılmaz. Hipofiz : Beynin alt yüzünde, Türk eğeri içinde yarım gram kadar ağırlıkta küçük bir bezdir. Yutakdan ayrılan bezin 2/3 nü yapan epitel dokusunda bir ön lobla, yuvarlak, küçük sinirsel yapıda, beyne bağlı bir arka lobu vardır. Ön ve arka lobların dokusu ayrı olduğu gibi işleri de ayrıdır. Bezin az çalışması gelişmeyi geciktirir. Cücelik yapar. Salgının gelişmede artması üst ve alt tarafı uzunlaştırarak devlik yapar. Yetişkinde salgının artması akromegali denen doğrudan doğruya düz kaslar üzerine tesir yapan bir cevher bulunur. Böbreküstü bezi: Her iki böbreğin üst ve iç bölümünde bulunur. Damardan zengindir. Rengi gri, ağırlığı altı gram kadardır. Böbrekle ilgisi sade komşuluğudur. Salgısının iki büyük ödevi vardır: 1 - Kasların çalışmasından doğan toksinleri tadil eder, 2 - Yaptığı adrenalin cevheri aracılığı ile sempatik sistemden sinir alan atardamar
kaslarına tesir yaparak kan basıncını ayarlar. Bunlardan başka böbreküstü bezinin C vitamini depo edilmesinde görevi vardır.