İletişime Geçin
Aşağıda yer alan adresle danışmak istediğiniz konuyu paylaşın. Size 1-2 iş günü içerisinde dönüş sağlayacağız.
firstname.lastname@example.org
Startup Legalist girişim ekosistemine yeni bir soluk kazandırıyor.Serkan KOÇCimri.com
Girişim hukuku ile ilgili bilgi açığını kapatan startuplegalist platformunu ilgili herkese öneririm.Perçin İMREKBosphorus Story House
Startuplar olarak hukuki konularda sıkıntıları henüz yaşamadan Startup Legalist sayesinde tespit ediyor ve çözüyoruzKadircan KIRKOYUNScode
Girişimin Korunması Hukuku
Girişimciler fikirlerine önem verirler, onların peşinden koşar, onları gerçekleştirmek için büyük bir çaba ile gece gündüz çalışırlar. Bazen bir ürün meydana getirirler ve bu ürünün insanlığa yeni bir soluk getireceğine inanırlar, bazen ise ürünlerini veya hizmetlerini bir marka haline getirmek isterler. Bir girişimin ürettiği ürün veya hizmetlerin başkaları tarafından kullanılmasını önlemeye yarayan, ilgili ürün veya hizmetlerin hukuken tanınmasını sağlayan haklar sınai haklardır. Sınai haklar, girişimin korunması aşamasının temelini oluşturmaktadır.
GİRİŞİMİNİZİ HANGİ HAKLARLA KORUYABİLİRSİNİZ?
Sınai mülkiyet hakları, marka, tasarım, coğrafi işaretler, faydalı model, patent ve entegre devre topoğrafyalarından oluşmaktadır.
Fikri haklar kapsamında telif hakları ise eser sahibine çoğaltma, dağıtma, yayma, işleme, temsil ve umuma iletim hakları ile birlikte mali hakları olmak üzere pek çok hak tanımaktadır.
A- GİRİŞİMİN KORUNMASINDA SINAİ MÜLKİYET HAKLARI
Sınai mülkiyet hakları, girişimcinin fikri doğrultusunda ürettiği katma değeri korumak amacıyla hukuk düzeninde yer almıştır. Bu katma değer ise bir buluş olabileceği gibi bir mal veya ürünün ayırt edilebilir olmasını sağlayan bir işarette olabilir. Girişimciler bunun gibi pek çok şey üzerinde hak kurabilmek için sınai haklarını korumalıdır. Aksi takdirde hukuk düzeninde bazı haklarından yoksun kalabilmekte, girişim faaliyetleri son bulabilmektedir. Bu yüzden girişimcilerin bu konuya dikkat etmeleri ve bir an önce girişimlerini korumalarını tavsiye etmekteyiz. Zaten bu bölümümüzün amacı da girişimcilerin sınai mülkiyet hakları konusunda korunmalarına yardımcı olmak ve yol göstermektir.
1- Girişimciler İçin Marka Hukuku
Tescilli veya başvuru halindeki bir marka başkasına devredilebilir, miras yoluyla intikal edebilir, kullanma hakkı lisans konusu olabilir, rehin edilebilir ve teminat olarak gösterebilir.
Marka Olabilecek İşaretler
Marka girişimin diğer girişimlerden farklı olduğunu gösteren, ticari itibarı ve devri mümkün olan kısacası sizi anlatan, girişime özgü bir işarettir. Bu işaret, kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilir.
Markaya Konu İşaretin Yasallığı
Bir işaretin marka olabilmesi için ayırt edici, konusunun açık ve kesin olarak anlaşılabilir ve sicilde gösterilebilir olması gerekir. Bu niteliklere haiz olan işaretler gerekli diğer şartları da sağlamaları halinde, hukuk düzenlerinde marka olarak korunabilmektedir. Hatta uluslararası marka başvurularıyla tüm dünyada da korunması mümkün olabilmektedir.
Markanın Koruma Süresi
2- Girişimciler İçin Endüstriyel Tasarım Hukuku
Koruma altına alınan tasarımlar, fikir hırsızlığı, kopyalama, taklit gibi tehditlerle karşı karşıya kalmaz ve tasarım sahiplerinin ticari anlamda büyük kayıplara uğramalarına engel olur.
Tasarım Nedir?
Tasarım, ürünün bütününde veya bir kısmında, çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme ve yüzey dokusu gibi özellikli süslemelerden oluşan bir görünümdür. Girişimciler bazen bir ürün oluşturmak yerine var olan bir ürüne estetik değer katmak veya mevcut ürünü geliştirmek isteyebilirler. Özellikle benzer ürünlerde bir farklılık yaratan, zorlu piyasa koşullarında rekabette avantaj sağlayabilecek olan tasarımların yeni ve ayırt edici olması aranır.
Tasarımın Koruma Süresi Nedir?
3- Girişimciler İçin Patent Hukuku
Patentli bir buluş; tıpkı işle ilgili alınıp-satılabilen, kiralanıp, kiraya verilebilen diğer mallar gibi buluş sahibinin mülkiyeti haline gelir. Patentler kural olarak alındıkları ülkeler için hak sahipliği doğurur.
Patentin Koruma Süresi Nedir?
Patent Nedir? Girişimciler İçin Patent Gerekli mi?
Patent, buluş sahibi girişimcileri koruyan bir sınai mülkiyet hakkıdır. Buluşlara, yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilebilmektedir. Ürün patenti ve usul Patenti olmak üzere, temel olarak iki tür patent türü bulunmaktadır. Buluşun bir ürüne ilişkin olması durumunda ürün patenti verilirken buluşun bir usule ilişkin olması durumunda usul patenti verilmektedir.
Patent Almak İçin Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Mevzuat çerçevesince bilgisayar programları, bilginin sunumu ve edebiyat ve sanat eserleri ve bunlar gibi şeylerin buluş niteliğine haiz olmadığı kabul edilmekle birlikte, bir buluşun patentlenmesi için belirli bazı şartları taşıması aranmaktadır. Başvuru tarihinden başlamak üzere, patentin koruma süresi yirmi yıl ile sınırlandırılmış olup bu sürenin uzatılamayacağı düzenlenmiştir. Patent, içerisinde en çok detayı bulunduran ve en uzun süre araştırmayı ile incelemeyi gerektiren bir sınai mülkiyet hakkı olarak karşımıza çıkmaktadır.
4- Girişimciler İçin Faydalı Model Hukuku
Tescillenen ürünü üretme ve pazarlama hakkına sahip olunur.
Faydalı Model mi Patent mi?
Tekniğin bilinen durumu aşılmasını aranmayan faydalı modelin, yeni ve sanayiye uygun olması gerekir. Patente nazaran buluş basamağı aranmayan faydalı modelin, yeni ve sanayiye uygun olması gerekir. Faydalı model, girişimciler tarafından patente göre daha çok tercih edilmektedir. Tercih edilmesinde ki temel nedenler; patentteki gibi inceleme aşamasının olmamasından dolayı nazaran daha hızlı olması, patente göre daha kolay bir şekilde tescilinin mümkün olması ve patentteki kadar maliyet gerektirmemesidir. Dezavantajı ise koruma süresinin on yıl olmasıdır.
Faydalı Model'in Koruma Süresi Nedir?
B- GİRİŞİMİN KORUNMASINDA TELİF HAKLARI
Fikri haklar en basit tanımıyla, kişinin kendi emeğiyle meydana getirdiği fikri ürünler üzerinde sahiplik ilişkisi kuran ve korunması hukuken sağlanan haklardır.
Tanımda da belirtilen sahiplik ilişkisi kavramı aslında bu hakkın niteliğini ortaya koyar. Her nasıl bir malın sahibi o mal üzerinde kullanma, yararlanma, tüketme haklarına sahipse; telif hakkı sahibi de meydana getirdiği fikri eser üzerinde benzer haklara sahip olur.
Telif Hakkının geçerli olduğu sürelere bakacak olursak ekseriyetle eser sahibinin yaşamı süresince ve ölümü itibariyle 50-70 yıldır. Tabii ki bu süre her ülkenin kendi mevzuatına göre değişiklik gösterecektir. Ülkemizde öngörülen süre 70 yıldır.
İleri sürülebileceği çevre bakımından telif hakları mutlak hak niteliğindedirler. Hak sahibi ihlal eden herkese karşı hukuki korumadan faydalanabilir. Ancak bu mutlak her koşulda sınırsız koruma sağlamaz. Kamu menfaati, genel ahlak, kamu düzeni vb. sebepler hakkın sınırlandırılmasını gerektirebilir.
Telif Hakkı Nasıl Kazanılır?
Kural olarak telif hakkının kazanılması tescile bağlı değildir. Eserin ortaya koyulmasından itibaren hak kazanılır ve koruyucu etkisi başlamış olur. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 27. maddesinin 2. fıkrasında telif hakkı açıkça belirlenmiştir. Bu maddeye göre herkesin yaratıcısı olduğu bilim, sanat ve edebiyat ürünlerinden doğan doğan maddi ve manevi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır. Eserin meydana getirilmesiyle birlikte telif hakkının kazanılmasıyla birlikte tescil yoluyla telif hakkının etkisi genişletilebilir. Tescilin yapılacağı kurumlar farklılık gösterebileceği gibi ülkemizde bu işi yapan adresler: Kültür ve Turizm Bakanlığı ve noterlerdir.