Gut, genellikle genetik faktörlerden ve sağlıksız beslenmeden kaynaklanır. Gut hastalığından etkilenenlerin kandaki ürik asit seviyeleri çok yüksektir ve bu tabloya hiperürisemi adı verilir. Vücutta bulunan fazla ürik asit eklemlerde, deride ve böbrekler gibi önemli organlarda kristaller halinde birikir. Beslenme alışkanlıkları ve eşlik eden rahatsızlıklar gibi diğer faktörler gut hastalığının gelişiminde rol oynar. Erken teşhis edilir ve tedaviye başlanırsa gut hastalığının ilerlemesi yavaşlatılabilir.
Gut önce kanda sonra eklemlerde biriken yüksek ürik asit düzeylerinin neden olduğu eklemleri etkileyen iltihabi bir hastalıktır. Ürik asit düzgün bir şekilde vücuttan atılmadığında eklemlerde kristaller şeklinde birikir. Bağışıklık sistemi, ürik asit kristallerinin anormal varlığını algılar ve saldırmaya başlar, bu da gut için tipik inflamatuar semptomların ortaya çıkmasına neden olur.
Erkekler risk altında
Gut hastalığı genellikle 40- 60 yaşları arasında başlar. Gut hastalığı erkekleri daha çok etkilemektedir. Kadınlarda ise gut olasılığı menopozla birlikte artmaktadır. Gut hastalığının nedenleri arasında, düzensiz ve sağlıksız beslenme, metabolik ve romatizmal hastalıklar, ailede gut hastalığı varlığı, kronik böbrek hastalıkları, diyabet, aşırı alkol kullanımı ve hareketsiz bir yaşam bulunmaktadır.
Çoğunlukla ayak başparmağını etkiler
Gut atakları genellikle gece ya da sabaha karşı olur. Gut hastalığı olan kişilerde eklemlerde şiddetli ağrı ve şişlik görülür ve ataklar tedavi edilmezse ataklar daha sık ve ağrılı hale gelebilir. Gutun ortaya çıktığı en yaygın semptomlar; yoğun ağrı, kızarıklık, şişme ve ilgili eklemde artan hassasiyettir. Çoğu hastada ilk atak ayak başparmağının metatarsofalangeal ekleminde görülür ancak ayak bilekleri, topuklar, dizler, bilekler, parmaklar ve dirsekleri de etkileyebilmektedir. Ataklar genellikle birkaç gün içinde düzelir, ancak tedavi edilmez ve ihmal edilirse durum yıllar içinde daha sık ve ağrılı atakların nedeni haline gelir. Şiddetli vakalarda, parmak veya ayak bileği eklemleri, ilaçla bile geri döndürülemeyen gözle görülür deformasyonlar gösterir.
Erken teşhiste tedavinin başarı oranı artıyor
Gut hastalığının tanısında ürik asit düzeylerinin ölçüldüğü kan testi önem taşır. Eklem sıvısının incelenmesi sonucu ise kesin tanı konulabilmektedir. Erken teşhis durumunda tedaviye iyi yanıt verir ancak gut, özellikle tedavi edilmezse yaşam kalitesi üzerinde çok ağır bir etkiye sahip olabilir. Gut hastalığı tedavisinde; ürik asit seviyelerini azaltan ve antiinflamatuar (iltihap önleyici) ilaçlar kullanılmaktadır. İlaç tedavileri atakların neden olduğu ağrıyı hafifletir, eklemlerdeki iltihabı azaltır ve kandaki ürik asit seviyesini azaltarak yeni atakları önler.
Sağlıklı beslenme ve egzersiz tedaviye destek oluyor
Sağlıklı ve doğru bir yaşam tarzının benimsenmesi de tedavinin büyük bir parçasını oluşturmaktadır. Gut hastalarının bir beslenme ve diyet uzmanına danışması önerilmektedir. Fazla kilosu olan bir gut hastasının sağlıklı bir diyet ve bol egzersiz yoluyla fazla kilolarından kurtulmasında fayda vardır. Dengeli ve sağlıklı beslenmenin genel ilkeleri gut hastaları için de geçerlidir. Bazı besinler vücutta ürik asit üretimine neden olan pürin içermektedir. Gut hastaları pürinden zengin besinlerden uzak durmalıdır. Doğru beslenme hastalık ataklarının önlenmesine yardımcı olacaktır.