Henri Lammens
- Kişiliği : Felemenk asıllı şarkiyatçı
- Doğum : 1 Temmuz 1862 - Belçika, Gand
- Ölüm : 23 Nisan 1937' - Beyrut
İslam öncesi Arap tarihi, Hz. Muhammed’in hayatı ve ilk Emevi halifeleri konusunda yaptığı çalışmalarla tanınan ünlü Belçikalı Şarkiyatçı Henri Lammens, Gand şehrinde dünyaya geldi. Felemenk asıllı olan ve rahip olarak yetişen Lammens gittiği Beyrut’ta Luvis Şeyho’nun öğrencisi oldu. Kendisini geliştirmesinin ardından Cizvit okulunda ders vermeye başladı. 1892-1897 yılları arasında İngiltere, İsviçre ve Avusturya’da kaldıktan sonra Beyrut’a geri döndü. Saint Joseph Üniversitesi’ne bağlı olarak açılan Doğu Fakültesi’nde tarih dersleri okutan Lammens, bu dönemde İslam’ın doğuşu, Suriye ve Lübnan tarihi, Ortadoğu’daki Hristiyanlar gibi konuların üzerinde çalıştı. Yazdığı eserleri ve verdiği derslerle şarkiyatçılığın gelişmesinde önemli rol oynayan Lammens, Cari Heinrich Becker, Ignaz Goldziher, Snouck-Hurgronje gibi dönemin önemli şarkiyatçılarıyla dostluk kurdu.
Henri Lammens’in İslam tarihi ve Hz. Muhammed’in hayatı üzerine yaptığı bazı araştırmalar ve söylemler Müslümanlar tarafından olumsuz karşılandı. Hz. Muhammed’in hayatının yeniden yazılmasını söyleyen ve bu konuda makaleler yayınlayan Lammens, Mısır’da bu makaleleri yayımlamak istese de bu mümkün olmadı. Avrupa’da yayımlanan Coran et traditional adlı makale Hz. Muhammed’e bir hakaret olarak görüldü. Bununla birlikte ilk dönem İslam tarihçilerini hadis kitaplarını kaynak olarak kullandıkları için eleştirdi. Hz. Peygamber’in erken vefat etmesinin Kur’an’ı yeniden ele alıp ondaki bazı boşlukları doldurmasına fırsat vermediği için, onun hayatını yüceltmek amacıyla hadislerin sonradan uydurulduğu gibi iddialarda bulundu. Çalışmalarında mevcut bilgiler yerine varsayımlara dayalı bilgilere başvurması araştırma yazılarının temelini zayıflattı. Şarkiyat alanındaki çalışmaları nedeniyle Belçika başta olmak üzere, Lübnan ve Fransa tarafından madalyalarla ödüllendirildi. 1927 yılında düşme sonucu sakatlanan Lammens bu tarihten sonra evden çıkmadı ve Beyrut’ta vefat etti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Ahmet Kavas, Henri Lammens, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2003, cilt.27, sf.98
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Şirvânîzâde Mehmed Rüşdü Paşa
Cevdet Paşa’nın ifadesiyle Rüşdü Efendi ilim sahibi bir kişiydi. Bir arazi kanunu hazırlanması için Cevdet Paşa’nın başkanlığında kurulan arazi komisyonuna üye olup buraya birkaç yıl devam etti. Bu süre içinde Âlî ve Fuad paşalar gibi devrin önde gelen devlet adamları ile tanışma imkânı buldu. Rüşdü Paşa, ilmiyeden oluşu ve fıkıh meselelerine vukufundan dolayı vakıf binalarının diğer emlâk gibi tasarruf edilmesi meselesine bir çare bulmak üzere Evkāf-ı Hümayun nazırlığına getirildi. İstanbul’a dönüp yeni görevine başladıktan bir ay kadar sonra Maliye Nezareti’ne geçti. Maliye Nezâreti yanında kendisine 5 Mart 1868 tarihinde Hazîne-i Hâssa nâzırlığı tevcih edildi. Fransa Kanunnâmesi’nin tercüme edilerek nizamiye mahkemelerinde uygulamaya konulması savunulduğunda başını Cevdet Paşa’nın çektiği muhalif grup içinde yer alan Rüşdü Paşa, nizâmiye mahkemelerinde esas alınmak üzere fıkıh kitaplarının muâmelât kısmından yararlanmak suretiyle zamanın ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye adıyla bir kanunnamenin hazırlanması işine girişen Cevdet Paşa’nın yanında yer aldı.
-
Eşref Sencer Kuşçubaşı
Osmanlı Devleti’nin ilk istihbarat kurumu olan Teşkilat-ı Mahsusa’nın kurucusu ve ilk başkanı olan Eşref Sencer Kuşçubaşı İstanbul’da doğdu. Osmanlı sarayında kuşçubaşı olarak görev yapan Eşref Sencer, “Kuşçubaşı” adını önce unvan, sonra ise soyadı olarak kullandı. Askeri okulda eğitimini tamamlayan Kuşçubaşı, Mekteb-i Harbiye’nin son sınıfındayken II. Abdülhamid’e karşı olan Yeni Osmanlılar ile işbirliği yapan babasıyla birlikte Hicaz’a sürüldü. Tâif’ bir yıl kaldıktan sonra firar etti ve kardeşi Selim Sami Bey ile birlikte mücadeleye başladı. Örgütlediği genç subaylarla isyan eden ve üzerine gönderilen kuvvetleri püskürten Kuşçubaşı, bu sırada pek çok silah ve para ele geçirdi. Onu asıl tarih sahnesine çıkartan olay ise Teşkîlât-ı Mahsûsa’yı kurması ve bu kurumun ilk başkanı olması oldu.
-
Enes bin Mâlik
Resûlullah’a on yıl hizmet ettiği için “Hâdimü’n-Nebr lakabıyla anılan Malik’in babasının Mâlik b. Nadr’ın Müslümanlara karşı olduğu, İslâmiyet’in Medine’de yayılmaya başladığı günlerde karısı Ümmü Süleym’in Müslüman olmasına kızarak Şam’a gittiği ve orada öldüğü rivayet edilir. Resûl-i Ekrem’in terbiyesiyle yetişen Enes onunla birlikte Hudeybiye Antlaşması, Hayber seferi, Umretü’l-kazâ, Mekke’nin fethi, Huneyn Gazvesi, Tâif Muhasarası ve Vedâ haccında bulundu. Yaşının küçüklüğü sebebiyle savaşçı olarak katılamadığı Bedir Gazvesi’nde de Hz. Peygamber’in yanından ayrılmadı. Resûl-i Ekrem’in vefatından bir müddet sonra Hz. Ebû Bekir Enes’i Bahreyn’e vergi tahsildarı olarak göndermeyi düşündüğü zaman Hz. Ömer onun gençliğinin bu görev için bir engel teşkil etmeyeceğini belirterek bu tayini destekledi. Hz. Ömer devrinde Basra’ya vali tayin edilen Ebû Mûsâ el-Eş‘arî bazı sahâbîlerle birlikte Enes’i de beraberinde götürdü. Basralılar’a namaz kıldıran, hadis ve fıkıh okutan Enes b. Mâlik bir müddet Dımaşk’ta kaldı; daha sonra Basra’ya yerleşti.
-
Francis Bacon
1561’de Londra York House’da doğan Francis Bacon, soylu bir aileden gelmektedir ve çok iyi bir eğitim görmüştür. Skolastik zihniyete karşıdır ve bu tutumunu yüce bir amaca dönüştürmüştür. Ona göre bütün olumsuzlukların kaynağı skolastik zihniyettir ve bu zihniyeti besleyen de Orta Çağ’ın karanlık ve dogmatik düşünce yapısıdır. Bu nedenle Orta Çağ’ın ilkelerinin, ideallerinin ve düşünce biçiminin ortadan kaldırılması için savaş açmıştır. Modern bir tutum görüntüsü çizen bu yaklaşımına karşın, Bacon’ın modern felsefenin gelişmesindeki rolü hep tartışmalıdır. Her şeyden önce Orta Çağ’a açtığı savaşla Bacon’ın neleri değiştirebildiği ve bu çağa egemen olan düşüncenin yerine “yeni” olan “neyi” getirdiği konuları, çağdaş bilim felsefecileri tarafından çok eleştirilmiştir. Böyle olmakla birlikte, bilgiye ve bilime yeni bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği konusundaki düşüncelerinin tarihsel değeri olduğu kesindir. Çünkü Bacon 13 yaşında girdiği Cambridge, Trinity College’da Aristotelesçi felsefeye karşı ciddi bir antipati geliştirmiştir. Daha sonra bu antipatiye dayalı olarak oluşturduğu tavrı sayesinde modern düşüncenin kurucuları arasında öncülük ve üstünlük elde eder. Aristotelesçi felsefeyi ve ona dayanan Skolastik düşünceyi eleştirerek “yeni bir düşünce dünyası” kurmayı hedefleyen Bacon, bu amaçla bütün ömrünü kaplayan Great Instauration (Büyük Yenilenme) adlı bir projeyi hayata geçirmeye çalışmış, ancak gerçekleştiremeden 1626 yılında ölmüştür.
-
Pausanias
Şehrine ihanet eden bir kral olan Pausanias, efsanevi bir hain olduğu kadar başarılı bir generaldi. Sparta’nın iki kralından biri olarak, MÖ 480-478 yılları arasında şehrin Persler’e karşı zaferle sonuçlanan efsanevi savaşlarına liderlik etti. Ne var ki daha sonra adı Persler ile birlikte bir komploya karıştı ve Yunanlılara ihanet etti. İyi eğitimli ve acımasız savaşçıları ile ünlü Sparta, komployu MÖ 474’te açığa çıkarttı. Plan ortaya çıktıktan sonra kral, bir tapınağa sığındı ve kapana kısıldığı bu yerde açlıktan öldü.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun