Kahve
K harfi ile başlayan bitkiler
KAHVE
(Coffe arabica)
Kökboyasıgiller familyasındandır.
(Coffe yada Tüekçe ifadeyle kahve sözcüğünün Etiyopya daki Kaffa şe şehrinden yada bölgesinden geldiği ileri sürülür.Bir başka görünüşe göre de Arapça kökenli qahwa sözcügüyle İslamiyette Allah’ın sıfatlarından biri olan “ güçlü” anlamındaki qawi sözcügü arasında benzerlik vardır.Çünkü kahve içen dervişler uykuyu bırakıp bütün zamanlarını Allah’ı zikretmeye adardı.)
6-12 metre boylarında , beyaz renkli hoş kokulu çiçekler açan, kirazı andıran kırmızı meyveleri olan hepyeşil bir ağaçtır.Ama kültür ağacı olarak yetiştirilenler 2-3 metre boyda budanırlar.
Anayurdu Etiyopya ve Sudan olmakla birlikte tropikal Afrikayla Güney Amerikada en çok Brezilyada yetiştirilmektedir.Sıcaklığın 5 derecenin altına düştüğü bölgelerde yaşayamaz; bu nedenle Türkiye’de yetiştirilemez.
Kahve anavatanı Etiyopya da 10 milyon insanın şu yada bu şekilde uğraştığı bir kültür ürünüdür.400 bin hektarlık bir ormanda 230 bin ton dolayında ürün alınır.Etiyopya ‘nın güneybatı kesiminde özellikle Kaffa’da ormanlar halinde bulunur.Arabistan’a Yemen’e Etiyopyadan İslam toplumu tarafından görülmüştür.
Etiyopya da 550-2750 metreler arasında yetişirse de en çoğu 1300-1800 metreler arasında yetişir.
Meyve vermesi için bir ağacın dört yaşına ulaşması gerekir.Normal bir ağaçtan yılda 2.5 kg meyve alınır.Coffea rabusta türü kahvenin anayurdu Ümit Burnu olmalıdır ve deniz seviyesiyle 600 metre arasında yetiştirilir, bu ağacın büyümesi daha hızlıdır.Bunun yeşilimsi gri meyveleri daha güçlü ve keskin lezzetlidir.
Kahvenin öğütülüp içilen kısmı meyvelerin içindeki tohumlarıdır.Meyve olgunlaşınca toplanıp güneşte kabuklar çatlayıncaya kadar kurutulur.Tohumların üzerinde kalan ince zarın çıkarılması için 2-3 gün de nemli ortamda bırakılır, yıkanıp yeniden kurutulur.Bu taneler 8-12 mm boyunda 6-8 mm genişliğindedir.Bir yüzü düz arkası kabarık, yarı küremsidir, soluk yada sarımsı yeşil renklidir.
Bildik siyah rengini öğütülmeye hazır hale getirmek için kavrulunca alır.
Tarihine baktığımızda İÖ 1272 yılında bir dervişin bulduğu ve yiyecekler arasına kattığı söylenir kahveyi.
Bir hikayeye görede Etiyopyalı Kaldi adında bir çoban kahve ağacının yapraklarından ve küçük meyvelerinden yiyen keçilerin gece uyumak yerine birbiriyle oynaşıp durduklarını fark eder ve bunu yakınlarında bulunan keşişlere anlatır.Keşişler de aynı ağacın meyvelerinden yiyerek uyumak yerine tanrıya dualarını sürdürürler.
Bir rivayete görede ağır hasta olan Hz. Muhammet’e Cebrail gökten siyah taneler getirir ve bunları yutan Peygamberimiz hemen iyileşir.
Tüketim amacıyla Anadolu’ya girişiyse Kanuni Sultan Süleyman’ın son dönemlerinde Yemen aracılığıyla olduğu sanılmaktadır.Ticari olaraksa Yavuz Sultan Selim zamanında 1551 de İstanbul’a getirilmiş ama şeyhülislamın olumsuz fetvası üzerine kahve dolu gemiler Tophane önlerinde delinerek kahveler denize boşaltılmıştır.Bundan iki yıl sonraysa bırakın kahve ithalatını istanbul’da kahvehaneler açılmaya başlamıştır.Hatta Avrupa’da Fransız sosyetesine ilk kahveyi sunan dönemin Paris elçisi Süleyman Ağa olmuştur.”Cafe” sözcüğü Paris2te ilk kez 1669 yılında kullanılmıştır.
Kahvenin bileşiminde kafein,tanen,şekerler,sabit ve uçucu yağ bulunur.
Keyif verici , uyarıcı , uyku ve yorgunluk giderici zihni ve bedeni çalışma kapasitesini yükseltici, kalbi güçlendirici,baş ağrısını azaltıcı,sindirim kolaylaştırıcı, ishal giderici,idrar söktürücü,açlığı bastırıcı etkileri vardır.
Dikkat fazla içilmesi sinirliliğe yol açabileceği gibi yüksek tansiyonluların tansiyonlarınıda yükseltebilir; bu konuda ölçülü olunmalıdır.Ayrıca alışkanlık da yaratabilir.
Yaraların üzerine kurutucu olarak biraz kahve tozu eklenebilir,baş ağrısına limonlu kahve önerilir, sıtma için 40 gram kahve 50 gram suyla kaynatılıp içilir.
Kahve şifalı bir ecza keyif verici içecek olmasının yanında bir yanıyla da baharattır.Pastalara ve soğukluk olarak yenen yan yemeklerin yapımlarına girer.Son olarak şair Talleyrand’ın kahve için yazdığı dörtlük :Siyah şeytan gibi
\ Sıcak cehennem gibi\saf bir melek gibi\ Tatlı aşk gibi.