Mankurt yapılmak istenen kölenin veya kişinin istenen başı kazınır, başına ıslak deve derisi sarılır ve elleri kolları bağlanarak güneşin altında sabitlerler. Deve derisi kurudukça gerilir. Gerilen deri başı mengene gibi sıkar ve inanılmaz acılar içinde aklını ve hafızasını yitirir Anne babasını bile tanımaz. Böyle bir kişi bilinçsiz ve her istenen şeyi sorgusuzca yapan bir köleye yani mankurta dönüşür ve sahibi ne söylerse ona itaat eder.
Aytmatov'un “Gün Olur Asra Bedel” eserinden yapılan iktibasla ” Mankurtizm ” “sosyal kimlik değiştirme ve öz köküne yabancılaşma” temalarını karşılayan bir terim olarak sosyal psikoloji literatüründe yerini almıştır. Günümüz modern çağında mankurtlaştırmak fiziki işkence çektirerek uygulanmamaktadır.
Gençleri ve ebeveynleri, hatta eğitimcileri her istenen şeyi sorgusuzca yapan bir köle haline getirmek için; şehvetlerini uyandırarak onları makam, şehvet, moda tutkunu haline getirecek etkinlikleri festival, bahar şenlikleri düzenlemekte ve TV kanalları ile de beyin boşaltma uygulanmaktadır. Modern mankurtlaştırma planlarını önünde siyasi partiler gelmektedir. Birbirlerine rakip olarak gözüken partilerin tümü kendi imkanları ölçüsünde toplumun mankurtlaşmasına yardımcı oluyorlar. Aytmatov sadece edebiyatçı değildi. Düşünsel yönü çok geniş bir beyindi..* Bunun en önemli göstergesi de topluma sunduğu mankurtlaşma kavramıdır. Mankurtlaşmayı, kendi öz değerlerinden uzaklaşma, topluma ve kültürüne yabancılaşma, egemen güçleri politikalarına boyun eğme, teslimiyetçi bir çizgide zihnin yeniden kodlanması olarak tanımlayabiliriz. Yani öz kimliğini yok etme ameliyesidir.
Mankurtlaştırılan kişi bu sürecin sonunda kendi halkına patronunun gözü ile bakar, yaşadığı toplumun değerleri artık onun için yok hükmünde olup yok edilmesi gereken teferruat olarak görülmeye başlar.
Sonuç olarak; bir toplumda Mankurtlaşmayan yetişkinleri babalarından miras aldıkları kültürü gençlerine aktarabilmeleri; mankurtluk ile yapılan en önemli mücadeledir. Ayrıca kendimizi ve gençlerimizi, Milli kültürümüze ait eserler ile haşır neşir etmenin yollarını zorlamalıyız. Tarih bilinci oluşan kişilerin Mankurtlaşması olanaksızdır.