4 müzeyle Erzurum tarihi
Birçok tarihi eserin ve arkeolojik parçaların ziyaretçilerle buluştuğu müzeleri bizde size tarihçesi şeklinde anlatalım dedik. Tabi her ne kadar anlatsak da bizzat gezip görmeden olmaz.
ARKEOLOJİ MÜZESİ
Erzurum ve çevre illerde bulunmuş olan tarihi eserlerin sergilendiği müze ilk olarak 1944 yılında Yakutiye Medrese ’sinde faaliyete geçmiş, 1947 yılında Çifte Minareli Medrese ’ye, 1967 yılında ise şimdi bulunduğu binasına taşınmıştır. 1968 yılında ziyarete açılmıştır. 1994 yılında Yakutiye Medresesi Türk-İslam Eserleri ve Etnografya Müzesinin açılmasıyla Arkeoloji Müzesine dönüştürülmüştür.
Karaz, Pulur, Güzelova, Sos Höyük vb. höyüklerdeki buluntular koleksiyonunun önemli parçalarıdır. M.Ö. 4. binden Selçuklu dönemine kadar olan süreyi kapsayan heykelcikler, kutsal ocaklar, ok uçları, pişmiş topak kaplar, taş eserlerin yanı sıra Urartu ve Roma dönemi eserleri, bölgemizde yaşamış kültürlerin gelişimi, üretimi, yaşam tarzı, sanatı, dini inançları ve gelenekleri gibi birçok konuda ziyaretçilere bilgi sunan eserler sergilenmektedir.
YAKUTİYE MEDRESESİ (TÜRK-İSLAM ESERLERİ VE ETNOGRAFYA MÜZESİ)
İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde Gazan Han ve Bolugan Hatun adına, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır. Anadolu'daki kapalı avlulu medreselerin en büyüğü olan Yakutiye Medresesi, plan düzeni, dengeli mimarisi ve iri motifli süslemeleri ile Erzurum'un en gösterişli yapılarından biridir. Yapının taç kapısı cepheden dışa taşmaktadır. Taç kapının yan yüzlerinde, silme kemerle çevrili nişler içinde pars ve kartal motifleri dikkat çekmektedir. Ajurlu bir küreden çıkan hurma yaprakları, iki pars ve kartal figürlerinden oluşan hayat ağacı Orta Asya Türklerinin önemli simgelerini bir araya getirmektedir. Basık kemerli ve oymalı olan taç kapının her tarafını kaplayan bezemeler, muhteşem bir görüntü oluşturmaktadır. Yakutiye Medresesi'nin doğu duvarına bitişik inşa edilen kümbet, tuğladan yapılmıştır. Üzerinde üç penceresi bulunan yapı, külah ile örtülüdür. Avlunun sağ ve solunda karşılıklı beşik tonozlu altışar oda sıralanmıştır. Bunlardan sağ köşedeki odadan aynı zamanda minareye çıkılmaktadır. Güneydeki tonozun üzerinde ise bu medreseye vakfedilmiş altı köyün ismini içeren vakfiye, mermer üzerine sülüs yazı ile asılmıştır. İç içe geçmiş geometrik motifler ve çinilerle bezeli minare, kabartma kordonlarla hareketli bir görünüm kazanmıştır. Köşelerde yer alan kalın gövdeli minarelerden biri çok önceden yıkılmış veya hiç yapılmamıştır. Bu minarenin kaidesi konik bir külahla kapatılmıştır. Öğrenci ve hocaların odaları sınıf ve derecelerine göre belirlenmiştir. Bu nedenle her odanın girişinde farklı bir işleme dikkat çekmektedir. 1995 yılında restore edilen medrese, günümüzde Türk-İslâm Eserleri ve Etnografya Müzesi olarak kullanılmaktadır.
ATATÜRK EVİ MÜZESİ
Erzurumlu bir zengin tarafından 19. yüzyılın sonlarında konak olarak yaptırılmıştır. 1915-1916 yıllarında Alman Konsolosluğu olarak kullanılan yapı, 12 Mart 1918 tarihinde Erzurum’un kurtuluşunu müteakip, Erzurum Valiliği’ne ikametgâh olarak verilmiştir. Mustafa Kemal ve arkadaşlarının Milli Mücadele'nin en önemli adımlarından birini gerçekleştirmek üzere geldiklerinde, bu konağa yerleşirler. Bu durum konağa tarihsel bir önem kazandırmıştır. Atatürk arkadaşları ile birlikte 9 Temmuz 1919'dan, 29 Ağustos 1919'a kadar, 52 gün süren dönemde Erzurum Kongresi çalışmalarının önemli bir kısmını bu konakta sürdürür. 1984 yılında Kültür Bakanlığı'na devredilen konak, devir işlemiyle birlikte Atatürk Evi Müzesi olarak ziyarete açılmıştır.
23 TEMMUZ KONGRE SALONU
Erzurum Kongresinin toplandığı ilk bina 1864'de Mıgırdiç Sanasaryan tarafından yaptırılmış ve Sanasaryan Koleji (Ermeni Kız Yatılı Okulu) olarak eğitim vermiş, Cumhuriyet öncesinde bina satın alınarak devlete kazandırılmıştır. Bina 1924 sonlarında büyük bir yangın geçirmiş ve ahşap kısım tamamen yanmıştır. Yangından sonra onarılan bina, 1926'da Gazi İlkokulu olarak hizmete açılmış, zaman içerisinde Yapı Sanat, Güzel Sanatlar Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi olarak varlığını devam ettirmiştir. Okulun bir salonu 1960'da Atatürk ve Erzurum Kongresi Müzesi olarak ziyarete açılmış, 2011-2013 yılları arasında TBMM tarafından yapılan restorasyon sonrasında Kültür ve Turizm Bakanlığına devredilmiştir. Kongre Binası günümüzde, Atatürk Resim Heykel Müzesi ve Galerisi Müdürlüğü olarak hizmet vermektedir.
https://www.erzurumhaber.com.tr/haber/1522922/4-muzeyle-erzurum-tarihi