Sıfırdan, yani fikir aşamasından başlayarak global pazarlarda bir oyuncu olma sürecine değin bir ihracat şirketinin izleyebileceği bazı temel adımları bir yol haritası olarak aşağıda listeliyorum. 23 adımdan oluşan bu listeyi kendinize göre uyarlayıp karşılarına deadline'lar eklemeniz yerinde olur. Böylelikle işinizi, sürecinizi ve nerede olduğunuzu değerlendirebileceğiniz bir ölçek/plan de elde etmiş olursunuz. Her bir proje için oluşturabileceğimiz bu tarz kontrol listelerini bir kutup yıldızı gibi hep yanımızda tutmalıyız.
"Şimdi bu da soru mu, Zafer?" diyenleriniz olabilir. Bir bakıma haklısınız. Bugün ihracatın şirketleri için önemini ve gerekliliğini kabul etmeyecek kim var ki? Kime "İhracat yapmalı mı? İhracat önemli mi?" diye sorsak herkes "Evet, elbette!" diye cevap verir. Bununla birlikte, aynı kişilerin eylemlerine yakından baktığımızda, söz ettikleri bu önemi ihracata verdiklerini çoğu zaman göremeyiz. Bunu şu şekilde açıklıyorum: Bazı sorulara anlamadan da doğru cevaplar verebiliyoruz; cevabı biliriz çünkü bize söylenmiştir veya her yerden duyarız ama cevabın niteliğini tam olarak anlamamışızdır. Bir sorunun cevabını bilmek onu anlamak anlamına gelmiyor. Bilmek ve anlamak farklı şeyler; anlamak daha üst bir bilinç düzeyi, bir eylem halidir. Bugün birçok firmanın ihracat yapıyormuş gibi yapması durumu bu şekilde açıklanabilir. Öyle olunca, ihracatın önemini anlamaya yardımcı olur umuduyla her yerde rastlanabilecek bu konuyu bir de ben kendi kelimelerimle yazayım dedim.
Dünya genelinde ekonomik bir durgunluk söz konusu. Özellikle bazı gelişmekte olan ülke ekonomileri hiç de olumlu sinyaller vermiyor. Adı konmamış global bir ekonomik krizden bahsediliyor. Diğer taraftan, KOBİ'lerimiz ihracat yapamamaktan, uluslararası pazarlarda satış yapacak müşteri bulamamaktan yakınıyor. Peki, bu tabloda günah keçisi kim? KOBİ'lerin ihracat yapamamalarına bir mazeret olarak ekonomik krizi göstermeleri ne kadar doğru? Burada biraz durup berrak bir şekilde düşünmek gerekiyor.
Bir dış ticaret eğitimi içerisine birçok konuyu dahil etmek mümkündür. Hepsi de önemli olmakla birlikte, taşıdıkları pratik değeri gözeterek bu konular içerisinde bir hiyerarşi yapacak olsaydım "İhracatta Müşteri Bulma Yolları"nı listenin en başına koyardım. "Müşteri bulma" ifadesi sadece "potansiyel bir alıcının tespiti" demek olmayıp "potansiyel bir alıcının dikkatini çekerek onunla bir iletişim başlatmak" olarak anlaşılırsa konunun önemi daha net ortaya çıkacaktır.
Dolaylı Ya Da Doğrudan İhracat
Yurtiçinde üretilen malların yurtdışı pazarlara ulaştırılmasında ihracatı tercih eden işletmelerin kullanacağı iki yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemler dolaylı ve doğrudan ihracat olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Bu iki yöntem arasında bir tercih yapmak durumunda olan işletmelerin dikkat etmesi gereken iki önemli faktör bulunmaktadır:
- Kaynakların boyutu ve etkinliği
- İşlemlerdeki kontrol derecesi ve maliyet
İşletme ihtiyaçlarına ve yukarıda belirtilen bu iki faktöre göre hangi yöntemin seçileceğine firma kendisi karar vermelidir.
Günümüz iş dünyasının yeni vizyonu "rekabet etme gücüne ne kadar sahipsen, teknolojiyi, trendleri ve talepleri ne kadar hızlı yakalayabilirsen o kadar başarılısındır" şeklindedir. Böylece rekabete etki eden en önemli faktörlerden biri de "fuarlar"dır diyebiliriz. Fuarlara katılım hem tedarikçi firmalar için hem de ziyaretçi konumunda bulunacak firmalar için, çoğu zaman maliyetli görülür veya fuar alanını solumamış bir firmaya bu sahne korkutucu gelebilir. Çünkü fuarlara katılım demek; müşterilerinizin karşısına eksiksiz bir şekilde çıkıp, "işte firmam burasıdır, biz buyuz" denilen alandır. Bir nevi, firmanızı ekipmanlarıyla, çalışanlarıyla, ortamıyla, sizin müşteriye davranış biçiminizi harmanlayıp, standın birine sığdırdığınız ve bunu karşı tarafa yansıtmaya çalıştığınız bir platformdur.
İhracatçı firmaların potansiyel müşteri veya iş partnerlerine kendilerini tanıtmak ve bir iletişim başlatmak amacıyla tanıtım emaili göndermeleri klasikleşmiş bir doğrudan pazarlama yöntemidir. Firmanın hangi sektörde olduğu, öne çıkarılabilecek ne gibi özellikleri olduğu ve kime yazıldığı gibi konular bu emaillerin nasıl yazılacağını büyük ölçüde etkileyecektir. Dolayısıyla tek tip bir tanıtım yazısından söz etmemek yerinde olur. Farklı kişilere/müşterilere farklı yazılar tasarlamak gerekecektir. Yine de, gönderilen kişiye göre modifiye edilse de, standart tanıtım yazıları aslında her yerde kullanılabilecek şekilde tasarlanır.
Aşağıda bu İngilizce tanıtım emaillerini yazarken kullanılabilecek ve dikkat edilmesi gereken en önemli noktaları 7 kural halinde sıraladım. Kısmet olursa başka bir blog gönderimde, bu tarz yazılar için örnekler de vereceğim.
İhracat pazarlama uzun vadeli bir partnerlik ve güven ilişkisi geliştirmeye dayanır ve kullandığınız email iletişiminiz bu ilişki geliştirme sürecini başarıyla yönetmenizde (veya yönetememenizde) anahtar bir rol oynar. Çünkü, ne yazdığınız ve nasıl yazdığınız her zaman için karşı tarafa sizin hakkınızda bir fikir verir. Yazınız sizi temsil eder.
İhracat pazarlamada etkili emailler yazmak için aşağıda 10 kuralı derlerdim. Bunların bir kısmı benim kişisel görüş ve tecrübelerime dayanıyor iken bir kısmı da oldukça yaygın ve kabul görmüş tavsiyelerdir. Faydalı olması ümidiyle...
Her şey düşüncede başlar ve eğer birşey olmuyorsa düşünceye/düşünüş biçimine bakmak lazımdır. Her şeyin gerçek kaynağı orasıdır ve düşünüş biçiminde yapılacak ufak bir iyileştirme veya ortadan kaldırılacak bir mental engel hayatımızı ve işimizi muazzam ölçüde geliştirebilir.
Sıklıkla şahit olduğum ve özellikle KOBİ ölçeğindeki firmaların/firma yetkililerinin esas sorunu olan ihracatla ilgili bazı düşünsel/mental engelleri aşağıda bir kaç madde halinde yazdım.
Bu blog yazımda, zamanında hazırlamış olduğum İngilizce ve Rusça dillerinde bir fuara davet yazısını paylaşıyor olacağım. Bu davet yazısı daha çok genele hitaben bir duyuru niteliğindedir. Web sitenizde yayınlamak veya toplu email gönderiminde kullanmak için uygundur. Özel konuklarınıza bir davet yapacaksanız biraz daha kişiye özel bir mesaj hazırlamak daha yerinde olur. Kullandığım fuar ismi hayalidir.
İyi bir araştırmacının en kıymetli pusulası onun sorularıdır. Bir araştırmacı her şeyden evvel sorularla ilgilenir. O yüzden, bu yazıyı cevaplara değil sorulara adamak istedim. İhracat pazar araştırması için kullanılabilecek kimi soruları aşağıda sıraladım.
B2B pazarlama çetrefilli kurumsal satın alma süreçlerinin uzun parkurunda yavaş ilerleyen bir maraton koşusu gibidir. Temel olarak ilişki geliştirmeye dayanır ve bu ilişkileri tesis etmek en iyi ihtimalle aylar ve bazen de yıllar alabilir. Ne var ki, eğer bir tavsiye veya referans veya bir ilişki kurucu ile bunu yapmaya kalkmak arzu edilen sonuçları mümkün olan en kısa sürede almaya imkan tanıyacaktır.
İhracatçı firmalar için fuarlar büyük kazançlar getirebilecek harika etkinliklerdir. Fuarlarda ürünlerinizi sergiler, mevcut veya potansiyel müşterilerinizle buluşursunuz. Diğer yandan, iyi planlanmamış ve iyi hazırlanılmamış fuarlar ise bir hayal kırıklığı olarak hatıralarda yerini alır.
Bu yazıda "fuarlara nasıl hazırlanmalı, neler yapmalı" etrafındaki bazı notlarımı paylaşıyor olacağım.
İlk adım her zaman için en önemli adımdır. "Müşteriyi Bul - Satışı Kapat – Ürünü/Hizmeti Teslim Et -Tekrar Sat" şeklinde kabaca formüle edeceğim ihracat satış döngüsünün en önemli aşaması haliyle ilk adım olan müşteri bulmadır. Müşteriyi bulmadan ne kadar mükemmel bir ürüne sahip olduğunuzun veya ne kadar iyi bir satışçı olduğunuzun hiçbir önemi olmaz. Öncelikle onlarca ülke içerisindeki belki yüzlerce firma arasından olası müşterilerinizi tespit etmelisiniz. Basit gibi geliyor olabilir ama potansiyel bir müşteriyi mümkün olan en kısa zamanda bulmak bilgi, tecrübe, ustalık ve bazen de gelişmiş sezgiler gerektirir.
Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi 4 Ocak 2015 tarihinde düzenlenen "2014 İhracat ve Ekonomi Değerlendirme Toplantısı"nda bir açıklama yapmış. Dünya genelinde ithalatçıların artık stok riski almak ve stok maliyetlerine katlanmak istemediklerini söylemiş. Rusya'yla ilgili olarak da, Rus ekonomisindeki mevcut belirsizlik nedeniyle, 2015 yılında Rus ithalatçıların stoklamalardan kaçınarak kısa vadeli satın almalara gideceklerini ve bu kısa vadeli tedarikler için de en ideal adresin Türkiye olduğunu belirtmiş.
Malumunuz olduğu üzere, Rusya'nın Kırım'ı ilhakı ve ayrılıkçı Donetsk güçlerine verdiği destek ile zirve yapan Ukrayna krizinde ABD ve Avrupa Birliği Rusya'ya bir dizi yaptırım uygulama kararı almıştı. Bu yaptırımlarla birlikte petrol fiyatlarındaki keskin düşüş ve rublenin dolar karşısında aşırı değer kaybetmesi Rusya ekonomisini krizin eşiğine getirdi.
Şirketiniz ne için var? Sadece kâr etmek için mi? Kâr etmek adına her şeyi yapar mısınız, yoksa daha üstün tuttuğunuz bir şeyler var mıdır? Sahip olduğunuz, inandığınız -inandığınızı söylediğiniz değil, gerçekten inandığınız- değerler nelerdir? Bunlar işinize, müşterilerinize, çalışanlarınıza bakış açınızı ve iş yapış prensiplerinizi de belirleyecek çerçeve değerler olacaktır.
İhracat satış operasyonlarında izlenecek genel işleyiş kurallarının ve prensiplerinin tespit edilip buna uygun olarak operasyonların yürütülmesi gerekir. Eğer firmada hâlihazırda böyle bir kural ve prensipler bütünü yoksa dış ticaret yöneticisinin bu kuralları oluşturması ve firma yönetimine onaylatması yerinde olur. Aksi takdirde, ileride doğabilecek sorunlardan işin başındaki kişi olarak kendisinin sorumlu tutulması muhtemeldir.