Zemberek bir yay çeşididir. Mekanik saatleri kurulumunu ve saatin çeşitli parçalarında kullanılan bir araçtır. Zemberek kapılara takılan yaylı düzeneği çalışmasını sağlamaktadır. Zemberek hayatımızda bazı deyimlerin içinde de kullanılabilmektedir. Hayvanların sırtında taşınabilir top ve çelikten ya da pirinçten yapılan ok manalarına da gelebilmektedir. Fakat bu kullanılan manaları genelde tarihi bakımdan oluşmuş manalardır.
Osmanlı zamanında zemberekçi başı şeklinde bir meslek vardı zemberekçi başı zemberekçi ortasının kumandanı olup hatırı sayılır ağlar olarak bilinmekteydi. Zemberekçi kavramı tarihten günümüze kadar çeşitli manalara çekilerek farklı anlamlar taşımaktadır. En çok yaygın olan deyimlerden bir tanesi zehir zemberektir. Ağzından çıkan sözler zehir zemberek gibiydi şeklinde kullanılan deyim kişinin sözlerini karşı tarafın canını yakacak mahiyette olduğunu anlatmaya çalışmaktadır. Zemberek asıl manası yay olup günümüzde birçok alanda kullanılmaktadır.Kinetik enerjinin toplanmasıyla sistemlerin çalışmasında zemberek kullanılan önemli bir araştır.
Bu tarz araçlar geçmiş tarihte yapılan işlemlerin kolaylaştırılması adına üretilen araçlardandır. Yaptıkları işlemler kolay görünüyor olsa bile kullanılmadığı takdirde mekanik saatlerin sahip olduğu özelliklerden yoksun kalmasına neden olacaktır.
Mekanik saatler analog çalışan bir sisteme sahiptirler. Zemberek analog olarak çalışan mekanik saatlerin 5 önemli parçalarından bir tanesidir. Zemberek çalışması için saate enerji üretmektedir. Bu sayede saatin dışarıdan herhangi bir elektrik ihtiyacı olmadan çalışabilmesini olanak tanımaktadır. Ana zemberek sıkıştırıldığında enerji toplar bu enerjiyi tekrar itme kuvveti olarak yansıtır. Bu şekilde Balance çarkının dönmesine yardımcı olup diğer dişlilerin de çalışmasıyla saati işlemesi sağlanılmaktadır.
Mekanik saat yapısı itibariyle bugün yapılan saatlerden farklı olsa dahi geçmişin tarzına merağı olan birçok kişi halen mekanik saatleri tercih edebilmektedir. Ve bu mekanik saatlerin üretimini yapan fabrikalar bulunmaktadır. Kendine has özel bir tasarımıyla özlemli görüntüsü olan mekanik saatler kendisine halen kullanıcılar bulabilmektedir. Eski sisteme dayalı bir şekilde çalışan bu mekanik saatler birçok kişinin kullandıktan sonra çocuklarına bırakarak bunu bir gelenek haline getirdikleri de bilinmektedir. Bu tarz bir öneme sahip olan saatin ortaya çıkmasında zembereğin icadı ile yapılan mekanik saatlerin halen günümüzde kullanıl anılıyor olmasında büyük bir payı olduğu yerinde bir söz olacaktır.
Bir önceki yazımız olan Akü Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.