“Mahkeme Nedur? Mahkeme Bizik! Vali, Kaymakam Kimdur?
Devlet Kimdur? Ben Ben Ben, Ben halkım! … Devlet bizim sayemizde devlettir.”
Fırtına Vadisi’nden Rabia Özcan
Burjuva devleti, kendi tarihini kendisi yazar. Halkın yaşadıkları, devletin ortak değerleri üzerinden standartlaştırılarak, seçkinleştirilerek, çoğu zaman da gerçeklerden saptırılarak, ulusal bir mit üzerinden anlatılır. Burjuva devletinin tarih yazıcıları, toplum hafızasında nelerin yer alması ya da almaması gerektiği üzerinden tarih yazarlar. Böylece iktidarlar, toplumsal hafızaya biçim vererek, onun özgürlük arayışının önünü de kapatmak isterler. Ama bazen hesap tersine döner.
Toplumsal hafızanın doğru işlemesi günümüzde iktidarın medyası karşısında bağımsız iletişim ağları ve sosyal medya sayesinde mümkün olmaktadır. Gerçeklerin çarpıtılmasına izin vermeyen, resmi ideolojiden uzak, bağımsız iletişim ağları, tüm gerçekliği olduğu gibi birinci ağızdan kamuyla paylaşmaktadırlar.
Türkiye’nin dört bir yanında ama özellikle de Karadeniz’de hidroelektrik santralleri, maden aramaları, taş ocakları, yeşil yol aldatmacası ile halk kandırılmak isteniyor. Asıl amaç; rant. Yöre halkı bunun bilincinde. Fırtına Vadisi’nin kadınları fırtına olup estiler ve devletin kolluk güçlerine karşı gelerek vadilerini, derelerini savundular. Karadenizli kadınların mücadelesi ile ilgili haberler ve fotoğraflar sosyal medya üzerinden tüm dünyaya ulaştı.
Bir fotoğraf akıllarda yer etti. Bu mücadeleyi çok iyi özetleyen ve fazla söze ne hacet dedirten bu fotoğraf, direnmenin imgelerinden biri olarak hafızalarımıza kazındı. Rabia Özcan’ın tek başına devlete meydan okuduğu ve “devlet kimdur? Devlet biziz, devlet halk,” dediği anın bu imgesi unutulmayacak şekilde toplumsal hafızada yerini aldı.
Fotoğrafa bir tablo gibi bakalım. Önde tablonun esas kahramanı Rabia Özcan ya da medyada bilinen adı ile Havva ana arkada siluet halinde devletin güvenlik güçlerinden bir grup Jandarma var. Mücadelenin en önünde saf tutan Karadeniz’in cesur savaşçısı Rabia kadın, kızıl kazağıyla devrimci ruhun direnişini sergilerken bir eliyle değneğini kaldırıp devlet kim diye soruyor ve sonra cevabı kendisi veriyor.
“Devlet ben, biz, Devlet bizim sayemizde devlettir. Ben halkım.”
Jandarmanın koyu lekeler halinde, birbirine benzeyen, yüzleri görünmeyen silüet halindeki aynılaşmış haline karşın Rabia kadının net ve kararlı yüz ifadesi tüm belirginliği ile tezat oluşturuyor. Arkadaki askerler, dikey olarak konuşlanmış olmalarına rağmen dinamizmi değil aynılaşmış, pasif yığıntı gölgelerini oluştururken nesneleşiyor, elindeki değneği, tüm kararlığıyla havaya kaldıran Rabia kadın bu resmin esas figürü, öznesi olarak öne çıkıyor. Değneğin diyagonal bir şekilde havaya kalkması resmin tüm dinamiğini belirliyor. Yatay ve dikey figürleri diyagonal bir hareketle kesen değnek, resmin merkezinde oluşturduğu dinamizm ile odak noktasında duruyor. Çünkü değnek, tam resmin merkezinde direnmenin öznesi olan Rabia kadının bilinci ve devrimci ruhu ile havaya kalkan kararlığın, cesaretin göstergesi olarak bir metafora dönüşüyor.
Bu fotoğrafın sosyal medya üzerinden yayılması ile birlikte bir anda Rabia kadın, Karadeniz’deki direnişin sembolü oldu. Karadeniz’in “asi” direngen kadınları hep birlikte yeşil yol talanına dur demek için oradaydılar. Jandarmanın yerlerde sürüklemesine, itip kakmasına aldırmadan dozerlerin önüne yatıp birlikte direndiler. 71 yaşındaki Gönül Günay’ın söylediği gibi “bizi burada gömeceksiniz, ondan sonra ne yapacaksanız yapacaksınız” diyerek ölümüne direndiler.
Karadeniz’in denizi gibi zorlu ve cesur kadınları, devletin sermaye ile işbirliği yapan gerçek niyetini en başından anladılar, vadilerini, derelerini nasıl ranta açacaklarını gördüler. Doğanın talanı, Karadeniz halkı için varoluşsal bir meseleydi. Eğer bu talan başlarsa bu bölgede yer alan 400 çeşit endemik bitki türünün yok olması söz konusu olacaktı. Buralar bizim malımız değil ki, bize emanet, bizden de çocuklarımıza emanet diyen vadi halkı mücadelede büyük bir kararlılık gösterdi.
Kadınlar her mücadelede hep en öndeler. Karadenizin amazon ruhlu cesur, direngen kadınları, Terzi Fikri’nin mücadelesini dağları, vadileri için devam ettiren devrimci ruhu yeniden bize hatırlattılar.
Karadeniz Bölgesi’ndeki 8 ilin yaylalarını birbirine bağlayacak olan Yeşil Yol projesi için Rize’nin Çamlıhemşin İlçesi Yukarı Kavrun ve Samistal yaylalarına iş makinelerinin girmesine izin vermeyen vatandaşlar, bölgede nöbet tutmayı sürdürdüler.
Artvin’in Cerattepe ve Genya tepelerinde siyanürle altın çıkarmak isteyenlere karşı Kafkasör yaylasında düzenlenen ekolojik kampta yörenin kadınları geldiler ve konuştular. Hepsi de tehlikenin farklındaydılar. Daha önce HES yapılmış bir köy gözleri önünde duruyordu. Kafkasör yaylasına ekolojik bilinci geliştirmek ve direnmek için gelen bizleri alıp bu köye götürdüler. Bir musibet bin nasihatten iyidir, misali, onlar gözlerinin önünde ölen doğayı görmüşler ve başlarına gelecek felaketi bizzat yaşayarak öğrenmişlerdi. O yüzden direniyorlardı, Vali ise bunu bilmiyordu ve verdiği beyanat basına şöyle yansıyordu:
Eyleme tepki gösteren Rize Valisi Ersin Yazıcı, 5-10 günlüğüne bölgeye lüks araçlarıyla gelenlerin eylem yaptığını öne sürdü, “Gelip eğlenecekler, kafasına göre bir şeyler söyleyecekler. Çalıp oynayacaklar, ahkam kesecekler. Halk bu yolu istiyor. Kimse kusura bakmasın. [1]
Ancak Vali halkı tanımıyor. Halk ne istediğini çok iyi biliyor. Bu kadar bilinçli bir yöre halkı, Karadeniz’in güzelim toprağını, yeşilini, tertemiz akan derelerini gözden çıkartabilir mi?
Eşsiz Ayder yaylasını, bir kayak merkezine kurban edebilir mi?
Ayder’in doğal dokusu, bitki örtüsü, hayvanları, tüm canlıları aurası öldükten sonra kayak merkezi ile yapılan turizmden gelen para yerin dibine batsın.
“Beni de gömün” bu yaylara diyecek kadar toprağını seven Rabia kadın gibi Karadeniz’in cevval kadınları bu mücadeleyi sonuna kadar sürdürecekler.