25.11.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 25.11.2000 - 01:00
Ekonomik bunalımlar karşısında bürokratlarımız
Türkiye, içte ve dışta ender görülen bunalımlardan birini yaşıyor. Ne acıdır ki, Avrupa Birliği, Helsinkide, verdiği sözlerden vazgeçmenin yollarını aramakta, Ege ve Kıbrıs Sorununun ötesinde Ermeni taleplerini de masaya koymaya çalışmaktadır.
Türkiye, içte ve dışta ender görülen bunalımlardan birini yaşıyor. Ne acıdır ki, Avrupa Birliği, Helsinkide, verdiği sözlerden vazgeçmenin yollarını aramakta, Ege ve Kıbrıs Sorununun ötesinde Ermeni taleplerini de masaya koymaya çalışmaktadır. Başka bir deyimle Avrupa Birliğine girme yolunda birçok şeyden vazgeçebileceği imajını daha başlangıçta veren Türkiyenin geleceği ile ilgili planlar yapılmaktadır.
Son onbeş günde iç piyasalar da görülmedik bir biçimde dalgalanmalara sahne olmakta, hükümetin üstünde önemle durduğu ekonomik hedefleri altüst eden rakamlar yayınlanmaktadır. Bu çalkantıların sonucu olarak borsa, birkaç gün önce neredeyse dibe vuracaktı. Ayrıca Çarşamba günü repo faizlerinin hızla yükselerek % 250yi bulması havayı daha da sisli bir hale sokmuştur. İşin daha da kötüsü dışarıdan beklenen sermaye hareketleri yerine iç piyasalardaki karmaşıklıklar nedeniyle dışa kaynak akımı hızlanmıştır. Bu durum yabancı sermaye bulabilmek için çırpınan Türkiye yönünden fevkalade endişe vericidir. Bütün bunlara ilaveten gaz, su, elektrik ve ulaşım gibi vazgeçilmez hizmetlerin yanı sıra ekmek, şeker gibi temel gıda maddelerine yapılan zamlar dar gelirlileri sokağa dökmeye başlamıştır. Bununla birlikte yeni vergi ayarlamaları, toplumda kötümser bir havanın esmesine ve enflasyonun düşmeyeceği kanısının yayılmasına neden olmaktadır. Türkiyeyi düzlüğe çıkartacak stratejiler belirlemekle yükümlü üst düzey bürokratların bir bölümünün mesnetsiz ve kanıtsız suçlamalarla yıpratılması yeni alternatifleri de engellemektedir.
Birçok ülkede olduğu gibi Türkiyede de siyasi, iktisadi, ticari ve mali alanlardaki ulusal ve uluslararası çıkarların korunması büyük ölçüde bürokratların üstün performansına bağlıdır. Konunun hassasiyetini herkesten önce fark eden M. Kemal Atatürk, daha Cumhuriyetin ilk yıllarında Batı teknolojisi ile yoğrulan teknisyen ve bürokrat kadronun yetiştirilmesine büyük önem vermiş, Batıya öğrenci göndermiştir. Geriye dönenler, maddi ve manevi yönlerden tatmin edilmişler, genç yaşta sorumlu mevkilere getirilmişlerdir. Bu nesil sonraki yıllarda özel sektöre de hizmet vermiş, sanayimizin temelini oluşturan birçok müessesemizin kuruluşuna önderlik yapmıştır.
Son günlerde bürokratlarımız yönünden de endişe verici fırtınalar esmeye başlamıştır. Önce kamuda hizmet veren sonra çeşitli nedenlerle özel sektöre geçen bazı yöneticiler yargı önüne çıkartılmadan toplum nazarında küçük düşürülmekte, gururları kırılmakta, adeta çalışamaz hale getirilmektedirler. Kamudaki görevlerini, kendi çıkarları doğrultusunda kötüye kullanan, bundan rant elde etmeye çalışan sorumluların en ağır şekilde cezalandırılması tüm medeni ülkelerde doğal karşılanmaktadır. Ancak çeşitli kıskançlıklar, fikir ayrılıkları sonucu belirli şahısların yargılanmadan suçluymuş gibi gösterilmesi, hem onlara haksızlık yapılmasına neden olmakta, hem de devlet kademelerindeki diğer yöneticilerin sorumluluk almalarına engel olmaktadır. Avrupada ve Amerikada sorumlu konumdaki yöneticiler ayda 10 bin dolardan az maaş almazken, biz kendi ülkemizde benzeri yöneticilere 1000 dolar bile ödeyemiyoruz. Yine Batı ülkelerinde devlet kuruluşları ihtiyaç duydukları elemanlara yüksek ücret ödeyerek özel sektörden transfer ederken, biz ise tam aksini yapıyoruz. Üstlenilen sorumluluklarla elde edilen gelirler arasındaki büyük farklar özel sektörün kamu kuruluşlarından yönetici transferini kolaylaştırmaktadır. Yüksek düzeydeki bürokratlarımıza piyasa koşullarına göre mali imkanlar sağlamadıkça arz-talep kanunu çerçevesinde geçişler devam edecek ve bunun bedelini toplum ödeyecektir. Kremayı kaçıran devlet kuruluşlarının, bugün olduğu gibi gelecekte de iyi bir performans göstermesi beklenemez.