AKP’den basın özgürlüğüne büyük darbe
Milliyet muhabiri Önder Yılmaz’ın haberine göre AKP, Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na basın özgürlüğüne sınırlamalar getirecek öneriler sundu. “Basın ve Yayın Hürriyeti” maddesi üzerinde yapılması öne sürülen düzenlemeler, “Basın hürriyeti milli güvenliğin, kamu düzeni ve genel
AKP’nin yeni anayasada özgürlükleri genişletme vaatleri, basın-yayın üzerindeki sınırlamaların genişletilmesi çalışmalarıyla devam ediyor. AKP iktidarı dönemi, tutuklu gazetecilerin sayısının giderek arttığı ve hem ülke genelinde hem de uluslararası kurumlarca basın özgürlüğüne getirilen sınırlamalarla ilgili tartışmaların doruk noktasına çıktığı bir dönem. İktidarın Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na sunduğu öneride ise, basın özgürlüğünün keyfi bir şekilde sınırlanmasına yol açabilecek hükümler yer alıyor.
CİNSELLİK VE MASUMİYET KARİNESİ
Söz konusu hükümde, “Basın hürriyeti milli güvenliğin, kamu düzeninin, genel ahlakın, başkalarının haklarının, özel veya aile hayatının korunması, suçların önlenmesi, yargının bağımsızlık ve tarafsızlığının sağlanması, savaş kışkırtıcılığının, her türlü ayrımcılık, düşmanlık veya kin ve nefret savunuculuğunun engellenmesi amaçlarıyla sınırlanabilir” önerisinde bulunuldu. Basının sınırlanması için ilk kez “her türlü ayrımcılık, düşmanlık veya kin veya nefret savunuculuğunun engellenmesi” kavramı kullanıldı. AKP öte yandan, anayasada yer almayan “Masumiyet karinesinin ihlaline yönelik yayın yapılamaz” ile “devlet, çocuk istismarı, cinsellik ve şiddet içeren yayınlara karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır” hükmünün eklenmesini önerdi. “Cinsellik” burada, geniş ve yoruma açık bir kavram olarak yer alırken, devlete, basın faaliyetlerine her an müdahale etmenin yolu açılıyor. Öte yandan “masumiyet karinesi” kavramı ilk kez bir anayasa yer alıyor.
DEĞİŞMEZ MADDELERİN SINIRI KALKIYOR
AKP, anayasanın “düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti”ni düzenleyen 26. maddesi ve “Bilim ve Sanat hürriyeti”ni düzenleyen 27. maddesine önerisinde yer vermedi. Buna göre basın özgürlüklerinin sınırlamasında söz konusu maddeler dikkate alınmayacak ve 27. maddede geçen “Yayma hakkının anayasanın değişmez 1. 2. ve 3. maddelerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamayacağı” hükmü göz ardı edilecek.
BASIN ARAÇLARI “SUÇ ALETİ”
Yeni anayasa AKP’nin önerisi ile şekillenirse eğer, her türlü basın aracının suç aleti sayılarak bunlara el konulabilmesinin yolu açılıyor. Zira AKP’nin önerisi, yürürlükteki anayasada yer alan ve basın araçlarının zapt ve müsadere edilmesini engelleyen “basın araçlarının korunması” başlıklı düzenlemeye yer vermiyor.
12 EYLÜL HÜKÜMLERİNDEN DAHA BETER
AKP’nin yeni düzenlemesi üzerine Anayasa Komisyonu üyesi CHPli Atila Kart, önerinin basın özgürlüğü açısından ciddi sorunlar yaratacağını belirtti. Basın araçlarının müsadere edilmesinin önüne geçen hükmün kaldırılmasını ise şöyle değerlendirdi: “İktidarın işine gelmeyen her basın aracına suç isnat edip, el koymanın yolunu açıyor. Burada tam geriye gidiş var. Kabul edilemez.”
‘SIKIYÖNETİM KOMUTANLIĞI BİLDİRİLERİNİ HATIRLATIYOR’
Çağdaş Gazeteciler Derneği Genel Başkanı Ahmet Abakay: Eğer Kenan Evren ve Hükümet el ele verip bir anayasa hazırlasaydı ancak böyle öneriler ortaya çıkardı. Basın yeni hazırlanan anayasayla tamamen iktidarın denetimine sokuluyor. AKP’nin Anayasa Uzlaşma Komisyonuna sunduğu öneri sıkı yönetim komutanlığının bildirgelerini hatırlatıyor. Böyle öneriler Sudan gibi Afrika ülkelerinde söz konusu olabilir. Bu el Beşir anayasasında yer alacak maddelerdir. Buna izin verilemez. Bizlerde bu önerinin karşısında duracağız.
‘BÖYLE ÖNERİLER VARSA YENİ ANAYASAYA NE GEREK VAR’
Türkiye Gazeteciler Sendikası Genel Başkanı Ercan İpekçi: Böyle bir öneri yasakçı zihniyetin bir yansımasıdır. Bu öneri özgürlükçü değil engelci anlayışı ortaya koyuyor. Bu tip öneriler anayasa için yapılıyorsa yeni bir anayasa yapmaya ne ihtiyaç var. Gazetecilikle ilgili idareye yetki veren keyfi sınırlamalar, anayasaya sokulmaya çalışılıyor. Basın ve ifade özgürlüğüne Türk Ceza Kanunu ve Terörle Mücadele Kanunu koyduğu sınırlamaların kaldırılmasını isterken anayasayla yeni yasakların kapısı açılıyor. Gazeteciliğin mesleki ilkelerini gazeteciler kendileri belirler.
YARGI BAĞIMSIZLIĞI YASAMA VE YÜRÜTMENİN ETKİ ALANINDADIR
Gazeteci Ragıp Duran: Bu öneri siyasi iktidar özel olarak milli güvenlik ve genel ahlak gibi hem son derece muğlak hem de son derece tartışmalı kavramlar üzerinden basın özgürlüğünü sınırlama girişimi, kuşkusuz olumsuz. Üçüncü unsur olarak yargı bağımsızlığı, basından çok yasama ve yürütme etki alanındadır. Bu ön hazırlıklar siyasi iktidarın basın özgürlüğü konusunda ne kadar kötü niyetli olduğunu gösteriyor. Çünkü bu öneriyle “Basın ancak iktidarı desteklediğinde hürdür” ilkesini teoride ve uygulamada savunarak basın hürriyetini yasal alanda engellemeye çalışıyor. Sonuç olarak tüm bu girişimler bir yasa taslağında yer alsa da genel hukuk ilkelerine aykırı olduğu ve meşru olmadığı için geçersizdir.
‘AKP SON ÇEYREĞİNE GİRDİĞİNİ İLAN EDİYOR’
Gazeteci Nazım Alpman: Siyasi iktidarlar, basın özgürlüğüne doğru hamle yapmaya başladıklarında sonun başlangıcına gelmiş demektir. AKP, bu girişimlerle siyasi ömrünün son çeyreğine girdiğini ilan ediyor. (İSTANBUL)