Lohusalık Dönemi
Doğumdan sonra ki ilk 6 hafta lohusalık dönemi olarak adlandırılır. Annenin doğum sonrasında hem fiziksel hem de ruhsal açıdan kendini toparlama dönemidir. Peki bu lohusalık döneminde neler yaşanır, ne gibi sorunlar olur, bu zorlu dönemi ne şekilde atlatabiliriz bunlardan bahsedelim.
Lohusalık döneminde annede meydana gelecek değişiklikler
- İlk iç gün az gelse de artık süt gelmeye başlar. Bebek emdikçe bu süt oranı çoğalır.
- Annenin vücut şekli artık yavaş yavaş normale döner.
- Ödem ve şişlikler azalır.
- Uyuşma ve kramp şikayetleri azalır.
- Loşi adı verilen kırmızı,sarı,beyaz akıntı meydana gelir. İlk üç gün kırmızı, 4-5 gün sonra sarı-pembe, 7-8 gün sonra beyaz renklidir.
- Rahim doğumdan sonra küçülüp normale döner bu genellikle 2 hafta kadar sürer bu süre zarfında karında elle bile hissedilmeyecek duruma gelir.
Lohusalık döneminde görülebilecek rahatsızlıklar
Lohusalık humması
Doğum yaptıktan sonra ilk 24 saatte ciddi bir ateşlenme ile kendini gösteren ve idrar yolları, üreme ve memelerin enfeksiyon kapması sonucunda ortaya çıkan lohusalık humması antibiyotik ile tedavi edilir.
Kanama
Normal doğum sırasında aşırı rahim kasılması sonucu kapanmayan damarların kapanmamasından dolayı, normal doğumdan sonra kanama da artış meydana gelir.
Emboli
Emboli, bebeğin amniyon sıvısnın annenin kan dolaşımına karışması, oradan da akciğerlere ve beyne giden damarları tıkaması sonucu oluşur.
İdrar yolu enfeksiyonu
Vajinadaki yaralanmalar, idrar yolu enfeksiyonu riskini arttırır. İdrar yaparken yanma, kasık ve bel ağrıları, yüksek ateş enfeksiyon kaptığınızın göstergesidir.
Lohusalığı kolay geçirmenin yolları
Muayeneleri atlamayın
Öncelikle doğumdan 10-15 gün sonra ve sonrasında lohusalığın bittiği 6 haftadan sonra anne için muayene zamanlarını atlamamanız gerekir. Bu muayenelerde rahimin normal boyutuna dönüp dönmediği kontrol edilir. Cinsel hayatın başlayıp başlayamayacağına ve annenin nasıl korunacağı hakkında bilgiler verilir. Ama annenin ateş,titreme,bacaklarda şişme,hareket etmede zorlanma kötü kokulu ya da şiddetli kanama olduğu takdirde rutin kontrolleri beklemeden doktorunuza başvurmalısınız.
Kanamanın Artışını Gözlemlemek
Doğumdan sonra ilk günlerde canlı kırmızı olan kanama, günler ilerledikçe loşi denile pembemsi ve daha sonrada açık renge döner ve kanama azalmaya başlayarak beyaz bir akıntıya dönüşür. Bu süre içerisinde azalma olacağına artış olup olmadığını, kanama sırasında hijyenik pedleri sık sık değiştirilmesi ve eğer kötü kokulu yada artan kanama varsa iltihaplanma olmamasına dikkat edilmesi gerekir. Çünkü aşırı kanama, nadir olarak rahim içinde bir enfeksiyona yada rahim içinde plasenta kaldığını gösterebilir. Hatta bazı kadınlarda bu durum şiddetli kanama ilee birlikte ateş ve karın bölgesinde hassasiyet ile de kendini gösterebilir. Bu yüzden lohusalıkta kanama iyi takip edilmeli ve bu gibi faktörlerden de varsa doktorunuza başvurmanız gereklidir.
Tuvalete Çıkma Sorunu
Her iki çeşit doğumda da anal bölgedeki şişlik ve ağrılı durum olan hemoroid görülebilir. Bu ağrılı durumlarda lokal ağrı kesiciler ve lif oranı yüksek yumuşak dışkılamayı kolaylaştıracak diyette bulunması yardımcı olabilir. Normal doğum yapan annelerde özellikle bebeğin başının doğum esnasında mesaneye yaptığı baskıdan dolayı, idrar kontrolünü sağlayan kasları etkilemeye bağlı olarak, idrar yaparken yanma,acıma ve yapamama hatta nadiren idrar tutamama hali de görülebilir. Tek çözümü zaman olan bu durumda, genital bölgeye ılık su tutmak biraz olsun rahatlatıcı olabilir. Eğer bu şikayetleriniz lohusalık döneminden sonra da devam ederse cerrahi uzmanına görünmenizde fayda vardır.
Dikişlerinize özen gösterin
Sezaryen yöntemi ile doğum yapan kadınların ise bikini bölgesine uygulanan yaklaşık 8-10 santimlik kesideki dikişlerin yarattığı ağrıyı azaltması için emzirmeye uyumlu ve parasetamol etken maddeli ağrı kesiciler kullanması önerilebilir. Normal doğum yapan kadınlarda ise, cerrahi kesi ya da yırtılma gibi sebeplerden dolayı dikiş atılır. Bu dikişlerin sebep olduğu hassasiyeti giderebilmek için doktorunuz önerdiği lokal anestezik kremler kullanılmalıdır. Ayrıca ılık oturma banyoları ve yumuşak yastıklar kullanmak da ağrıyı hafifletmenize yardımcı olabilir. Bu dönemde hem dikişlerin hem de rahim ağzının açık olmasından dolayı akıntılar için tampon kullanmamak, günlük hijyenik pedleri tercih etmek gerekiyor. Bu hassasiyet, 1-2 hafta içinde kaybolacaktır.
Süt kanallarının tıkanması
Bebek anneyi emdiği halde, memede halen sertlikler ve hassasiyet varsa, memenin pompa ya da elle boşaltılarak sütün ileride kullanmak üzere sütün sağılması, ılık havlu ve ılık duş ile memeye masaj yapılması faydalı olacaktır. Eğer bu önlemler alınmazsa memede enfeksiyon ve apse oluşabilir. Bu da cerrahi yolla memenin boşaltılması gerektirebilir. Enfeksiyon oluşmuşsa, doktor kontrolünde ağrı kesici ve emzirmeye engel olmayan antibiyotik kullanılabilir.
Sütün yetmeme endişesi
Yeni doğum yapmış bir annenin en büyük endişesi de sanırım bebeğini besleyememesidir. Annenin emzirmeyi öğrendiği bu ilk günlerde aslında bebek de emmeyi yeni öğrenir. Bu yüzden de ilk günlerde süt az gelebilir. Hastaneden çıkmadan önce bebek hemşireleri ile emzirme tekniği üzerine çalışmak faydalı olabilir. Annenin ruh hali iyiyse ve bebek aktifse süt günler içinde hızla çoğalır. Emzirme döneminde bol sıvı tüketmek süt miktarına olumlu etki yapar. Tatlı yemek gibi ek yöntemlere başvurmak gerekmiyor. Emzirme döneminde meme başının temizliğine dikkat etmek ve memelerde fazla süt birikmesine izin vermemek gerekir. Değişen hormon dengesine bağlı olarak emzirirken yaşanan ani terlemelere karşı, sık sık ılık duş almak ve rahat kıyafetler giymek yardımcı olabilir.
İlaç kullanımı
Bazen gebelikten önce kullanılan yada gebelikle birlikte eklenen bazı kronik hastalıklar meydana gelmiş olabilir. Bu hastalıklar emzirme sırasında annenin ilaç kullanılmasını gerektirir. Bu durumlarda doktorunuzla birlikte emzirmeye engel olmayan ilaçlardan size uygun olanlarını kullanmanız için görüşmeler yapılıp ilaç kullanımınızı düzenleyebilirsiniz.
Karnınızın görüntüsü sizi rahatsız etmesin
Doğumdan hemen sonra karnının hemen eski haline döneceğini düşünen anneler doğal olarak hayal kırıklığına uğruyor. İster normal ister sezaryen ile doğum yapılmış olsun 9 ayda avaş yavaş gerilen karın kasları lohusalık döneminin sonunda toparlanmaya başlamış oluyor.
Bebek uyurken siz de dinlenin
Doğumla birlikte çok yoğun bir tempo başlar. Bebeğin bakımıyla ilgilenen anne aynı zamanda hem de ev işlerine yetişmesi gerekir bu da anneyi çok yorar. Bu zamanlarda önceliğiniz bebeğiniz uyurken sizinde dinlenmeniz olmalıdır. Bu zamanlarda aile ve eş dostlardan yardım desteği de alırsanız bu döneme daha çabuk ayak uydurabilir ve daha çok dinlenebilirsiniz.
Lohusalık Depresyonu
Lohusaların %70-80inde lohusa üzüntüsü, %10-13 civarında ise lohusa depresyonu görülebilmektedir. Lohusa üzüntüsü eş,dost ve aile yardımıyla daha çabuk atlatılabilen bir durumdur. Güvendiğiniz kişilere bebeği biraz bırakıp dışarı çıkmak ve ufak değişiklikler bu üzüntüyü atmaya fayda sağlayabilir.
Lohusalık depresyonunu ise annenin kendisinden çok çevresindeki insanlar fark ediyor. Lohusa depresyonun belirtileri ise; sürekli ağlamak, bir şeyler yapmak için enerji bulamamak, çok fazla ya da çok az yemek, çok fazla ya da az uyumak, dikkati toplamada ve karar vermede güçlük yaşamak, değersiz ve suçlu hissetmek, keyif alınan olaylara ilgiyi kaybetmek, eşten, aileden, arkadaşlardan hatta bebekten kendini soyutlamak. Bu bulgulara sürekli baş ağrısı, mide problemleri gibi fiziksel sıkıntılar da eşlik edebiliyor. Bu durumda bir psikologdan yardım almak gerekir.
Doğumdan sonra cinsel ilişki
Cinsel ilişki için, lohusalık döneminin bitip, demin anlattığımız rutin kontroldeki bazı durumlarının kontrolünün gerçekleşip sorun kalmadığını doktorunuzdan duymak gerekiyor. Bu muayenede tüm jinekolojik organların normal hale geldiğinden, normal doğum olmuşsa genital bölgedeki dikişlerin toparlandığından emin olmak gerekiyor. Aksi takdirde cinsel birleşme enfeksiyona neden olabiliyor. Aynı muayenede kullanılacak korunma yöntemleri de konuşulur.