BASK Genel Başkanı Resul AKAY ve Genel Sekreter Mehmet BAYRAKTAR tarafından Başbakan Recep Tayip ERDOĞAN’a gönderilen mektupta; Hükümet tarafından kamuoyuna açıklanan Anayasa değişiklikleri paketinde BASK’ın olmazsa olmazları ile eksik ve yanlış gördüğü noktalar hakkında bilgi verildi.
Mektupta başlıca şu görüşlere yer verildi.
OLMAZSA OLMAZ EKSİKLİKLER
Demokratikleşme siyaset kurumlarından başlamalıdır.
Yüzde 10 seçim barajı Avrupa Birliği ülkeleri düzeyine indirilmelidir. Belirli bir oy yüzdesine sahip partilerin parlamentoda temsiline imkân sağlanmalıdır.
Milletvekili adaylarının tespitinde parti yönetiminin etkisi sınırlandırılmalıdır.
Hâkim teminatında ön seçim yapılmalıdır.
Seçmene tercihli oy kullanma hakkı tanınmalıdır.
İl ve ilçe yönetimlerinin feshi kaldırılmalı, hâkim teminatında yapılacak seçim sonucuna göre parti yönetimi değişmelidir.
Dokunulmazlıklar sınırlandırılmalıdır.
Anayasa değişikliği paketinde milletvekili dokunulmazlıkları ile ilgili bir maddenin yer almaması önemli bir noksanlıktır. Yalnızca milletvekillerinin dokunulmazlıkları değil, tüm kamu görevlilerinin de dokunulmazlıkları sınırlandırılmalıdır.
Demokratikleşme ve değişime siyaset yapan kişi ve kuruluşlardan başlamalı, toplumun tüm katmanlarına sirayet ettirilmelidir. Siyaset ve yasama kurumu demokratikleşme ve değişim sürecine öncülük etmediği takdirde toplum kesimlerinin demokratikleşme ve değişim sürecine beklenen desteği vermesi düşünülmemelidir.
Dokunulmazlıklar sınırlandırılmadığı takdirde siyaset kurumlarına karşı duyulan güvensizliğin artacağı unutulmamalıdır. Siyaset kurumu “Rabbena, hep bana” anlayışını terk etmediği takdirde toplumun değişim beklentilerine öncülük etmesi de asla mümkün değildir.
Memurlara grev hakkı
Anayasa değişikliği paketinde yer alan toplu sözleşme hakkı, grev hakkıyla taçlandırılmadığı takdirde toplu görüşme hakkından hiçbir farkı olmayacaktır.
Uzlaştırma Kurulu kararlarının kesin olması da bu sonucu değiştirmeyecektir. Yüksek Hakem Kurulunun yapısına benzer bir Uzlaştırma Kurulu memurların beklentisine cevap veremez.
Mevcut toplu görüşme düzeninde son sözü Bakanlar Kurulu söylemektedir. Anayasa Değişikliği Paketi gerçekleştiğinde son sözü Uzlaştırma Kurulu söyleyecektir. Bu durum Bakanlar Kuruluna odaklanan eleştirilerin adresini değiştirmekten öte bir anlam taşımayacaktır.
TEKLİFTE DÜZELTİLMESİ GEREKEN UNSURLAR
HSYK ve YAŞ KARARLARI
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) ile Yüksek Askeri Şura’nın (YAŞ) meslekten ihraç kararlarının yargı denetimine tabi tutulmasını olumlu bulmakla birlikte, gerek HSYK’nın ve gerekse YAŞ’ın yalnızca meslekten ihraç kararları değil, atama, yükselme, yer değiştirme ve disiplin cezaları da dahil tüm işlem ve eylemleri yargı denetimine açık olmalıdır.
ADALET BAKANLIĞI VE MÜSTEŞARI HSYK’DA YER ALMAMALI
Avrupa Birliği ilerleme ve iştişari raporlarında HSYK’nın yapısının değiştirilmesi talep edilmekte, bunun ön koşulu olarak HSYK’da Adalet Bakanı ile Müsteşarının bulunmaması önerilmektedir.
Anayasa değişikliği teklifine göre, Adalet Bakanının HSYK’daki yetkileri artırılmaktadır. Tartışmaları azaltmak için Adalet Bakanı ve Müsteşarı HSYK üyesi olmamalıdır. Adalet Bakanı veya Müsteşarının HSYK’da olmasında fayda mülahaza ediliyorsa, yalnızca birisinin HSYK üyesi olması temin edilmeli, ancak oy kullanma hakkı verilmemelidir.
KEYFİYET SINIRLANDIRILMALI
Teklife göre, Anayasa Mahkemesinin 19 üyesinin 3’ü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 16’sı Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan veya dolaylı biçimde seçilecektir.
Gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse HSYK üyelerinin belirlenmesinde keyfiyetin öne çıkartılması halinde, yıllar içerisinde Türkiye’nin kaotik bir ortama sürüklenebileceği göz ardı edilmemelidir.
YARGI BAĞIMSIZLIĞI VE TARAFSIZLIĞI SAĞLANMALIDIR
Adalet toplumun ve mülkün temeli kabul edilmelidir.
Yasama ve Yürütmenin tasarrufundan zarar gördüğünü düşünen kişi ve kuruluşların yargıya başvuru hakkı kolaylaştırılmalı ve çeşitlendirilmelidir.
Yasama ve Yürütme erki yargı karalarına saygı göstermelidir.
Bu kararları veren yargıçlara güvence sağlanmalıdır.
Teftiş Kurulu idari konularda bile olsa Adalet Bakanına bağlanmamalıdır.
Hakimlerin atama, yükselme, yer değiştirme ve disiplin işlemleri Adalet Bakanı ve Müsteşarının yer almadığı HSYK tarafından yapılmalıdır.
KAPATMA DAVASI İLE İLGİLİ TBMM’DEN İZİN ALINMASI
Şiddete karışan ve öven partiler hariç parti kapatılması ne kadar yanlışsa, parti kapatma davası açmak için TBMM’den izin alma koşulu da o kadar yanlıştır.
Parti kapatma davalarında Venedik Kriterleri olarak bilinen sözleşmeye sadık kalınmalıdır.
Parti kapatılması ile ilgili teklif bu haliyle yasalaştığı takdirde, bırakınız terörü ve şiddeti öven partilerin kapatılmasını, parti kapatma davasının açılması bile imkânsız hale gelecektir.
YA HEP YA HİÇ MANTIĞI İLE OYLAMA YAPILMAMALI
Anayasa değişikliği paketi gerek parlamentoda ve gerekse referandumda ayrı ayrı oylanmalıdır.
Anayasa teklifinin paket halinde oylanması halinde toplumun kahir ekseriyetinin mutabık olduğu maddelerin kabul edilmeyeceği endişesi taşımaktayız.
Parlamento ve toplumun uzlaşma sağladığı maddelerin kabul edilmesine imkân tanınmalıdır.
Anayasa değişikleri ya hep, ya hiç anlayışıyla oylanmamalıdır.
Bu nedenle Anayasa değişikliği paketi parlamentoya sunulmadan önce parlamentoda grubu bulunan ve bulunmayan partilerle sendika, sivil toplum ve meslek örgütleriyle oydaşma yöntemi izlenerek mutabakat zemini aranmalıdır.
Kuşkusuz, Anayasa değişiklikleri toplumun her kesiminin kaderini yakından ilgilendirmektedir. Böylesine değişikliklerin geniş bir mutabakat aranarak yapılmasını, referanduma gidilmesi halinde de toplumsal tansiyonu düşürücü eylem ve söylemlerin öne çıkarılması temennimizdir.