3Bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama gönderilen ışık ışınlarının bir kısmı bu iki ortamı ayıran sınır üzerinden yansırken büyük bir kısmı da doğrultusunu ve hızını değiştirerek diğer ortama geçer.
4Işık havadan cama veya camdan havaya 90 o lik açı ile gönderildiğinde kırılmaz, sadece hız değiştirir.
5Işık havadan cama veya camdan havaya dik olmayacak şekilde gönderildiğinde hem kırılır hem de hız değiştirir.Normal: Bir yüzeye indirilen dikmedir.
6Kırılma olayında ortamları ayıran yüzeye gelen ışık ışını ile normal arasındaki açı gelme açısı, kırılan ışın ile normal arasındaki açı da kırılma açısı olarak adlandırılır.
7Çok kırıcı (çok yoğun) ortama giren ışık, normal çizgisine yaklaşarak kırılır. Normale yaklaşan ışığın hızı da azalır. Cam, havadan kırıcı olduğundan ışık bu ortamda daha küçük hıza sahip olur.Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçen ışık ışınları normale yaklaşarak kırılır.
8Az kırıcı (az yoğun) ortama giren ışık normalden uzaklaşarak kırılır ve bu sırada ışığın hızı da artar. Su, camdan az kırıcı olduğundan ışık bu ortamda cama göre daha büyük hıza sahip olur.Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçen ışık ışınları normalden uzaklaşarak kırılır.
9Maddesel ortamdaki hızı boşluktaki hızından küçüktür Maddesel ortamdaki hızı boşluktaki hızından küçüktür. Bir kırılma olayında kırılan ışık ışınları ortamların kırıcılıklarına (yoğunluklarına) bağlı olarak az ya da çok doğrultu değiştirir. Az kırıcı saydam ortamdan çok kırıcı saydam ortama gönderilen her ışık ışını ikinci ortama geçer ve bu durumda kırılma açısı gelme açısından küçük olur.
10Işık ışınları az yoğun ortamdan çok yoğun ortama her zaman geçer Işık ışınları az yoğun ortamdan çok yoğun ortama her zaman geçer. Fakat, çok yoğun ortamdan az yoğun ortama gelen ışık ışınları her zaman geçemeyebilir.
11Işık ışınları çok kırıcı ortamdan az kırıcı bir ortama geçerken normalden uzaklaşır. Gelme açısını büyüttüğümüzde kırılma açısı da büyür.Gelme açısının belli bir değerine karşılık kırılma açısı 90 o olur ve kırılan ışık ışını su yüzeyini yalar. Kırılma açısının 90 o olduğu andaki gelme açısına sınır açısı denir.Işık ışınları sınır açısından daha büyük bir açı ile gönderilirse bu ışınlar ikinci ortama geçmez ve geldiği ortama aynı açıyla geri yansır. Bu olaya tam yansıma denir.
12Serap OlayıÇölde yer yüzeyine yakın hava biraz yüksekteki havadan daha çok ısınır. Isınmanın etkisiyle genleşerek yoğunluğu ve kırıcılığı azalır.Soğuk hava içinde bulunan ağaçtan gelen ışınlardan bazıları farklı yoğunluktaki hava tabakaları arasındaki sınırı yalayacak şekilde kırılır. Kırılan bu ışınların gelme açısından(sınır açısı) daha büyük geliş açısına sahip ışınlar, geldiği ortama geri döner. Yani tam yansımaya uğrar.
13Gözümüze ulaşan ışınlar kesikli çizgilerle gösterilen doğrultudan geliyormuş gibi algılanır. Bu yüzden çölün o bölgesinde sanki bir su birikintisi varmış gibi görürüz
14Tam yansıma olayından teknolojide de yararlanılmaktadır. Saç teli kalınlığındaki fiberoptik kablo içerisine gönderilen ışık tam yansıma yoluyla ilerler. Bu kablolar iletişimde (telekominikasyonda) ve tıpta yaygın bir kullanım alanına sahiptir.Kablolarda lazer ışığı ile binlerce mesaj taşınmakta, yine aynı kablolar yardımıyla tıpta endoskop denilen cihazla iç organları görüntülemek mümkün olmaktadır.
15Işık ışınları; su, pencere camı veya buzlu cam gibi maddelere çarptığında çarpan ışınlardan bir kısmı bu yüzeyler tarafından kırılırken bir kısmı da bu yüzeylerden yansır. Su yüzeyinin ve camların görünmesinin nedeni yansıyan ışıktır.
16Dibi görülebilen göl, gölet ve havuz gibi berrak suların göründüklerinden daha derindir. Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama bakılırken, çok yoğun ortamdaki cisimler olduklarından daha yakın görünür.Avlanma sırasında balığa dik veya dike ne kadar yakın biracıyla bakılırsa balığın avlanması da o kadar kolay olacaktır.
17Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama bakılırken, az yoğun ortamdaki cisimler olduklarından daha uzakta görünür.Işığın kırılmasının bir başka sonucu su dolu bardağa koyduğumuz kalemlerin kırıkmış gibi görünmesidir.
18Işık prizmasına gönderilen ışık prizmayı renklerine ayrılmış olarak terk eder. Kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor olarak sıralanan bu temel renkler birbirinden kesin çizgilerle ayrılmış olarak değil iç içe geçmiş durumda gözlenir.Beyaz ışığın burada renklerine ayrılması ışığın yayılma ortamını değiştirmesindendir.
19En fazla kırılan mor ışık prizmanın tabanına yakın uçta yer alırken en az kırılan kırmızı ışık ise prizmanın tabanına uzak uçta yer alır.
20Işık prizmasında elde edilen renkler, yağmur damlacıklarının güneş ışığını kırması ve yansıtması sonucunda da oluşur.Güneş ışığı yağmur damlalarında bir dizi kırılma ve tam yansımaya uğrar.
21Damla içerisine girerken renklerine ayrılan ışık, damlanın karşı duvarından, ayrılmış olduğu renklere bağlı olarak farklı açılarla tam yansımaya uğrar. Damlayı terk edeceği yüzeye gelen değişik renkteki yansımış ışınlar burada tekrar kırılmaya uğrar.Aynı renkte olmayan bu ışınlar farklı açılarla kırıldığından her bir damladan sadece bir renk ışık gözümüze ulaşır.Kırmızı ışığın üstteki damladan, mor ışığın ise daha aşağıdaki damladan gelmesi nedeniyle gökkuşağı renkleri kırmızı üstte, mor altta olacak şekilde sıralanır.
22Mustafa ÇELİK Fen ve Teknoloji Öğretmeni Türk Telekom YİBO Digor/KARS