En büyük eksik iletim sistemini dijital dönüşüme hazkrlamak
Hem teknoloji olarak hem de piyasanın mekanizması ve ihtiyaçları anlamında geçmişe kıyasla çok büyük farklar olduğunu kaydeden Bilgin Enerji CIO’SU Murat Can Alkan, hedeflerinin yatırımlarda olduğu kadar, mevcut ve gelecek tesislerinde de teknolojinin nimetlerinden faydalanarak ilerlemek olduğunu belirtiyor. Alkan, “Çağımızın gereği olarak her bilgiye anında erişmek istiyoruz ve tabi ki en kritik sektörlerden biri olarak enerji sektörü de bundan nasibini alıyor. Hem enerji piyasası yeniden şekilleniyor, hem de üretim sektörü için anlık çözümler bulmamızı sağlayan teknolojik imkânlar sahip olduğumuz tesislerin ömürlerini uzatarak daha verimli çalışmamızı sağlıyor. Kendi kendine enerji ticareti yapan sistemlerden, kendi arızasına teşhis koyan türbinlere kadar sektörün gelişeceğini öngörüyoruz. Tabi ki, ‘smart grid’ entegrasyonuyla birlikte tüketim ve yük dağıtım işlerinin gelişeceği zaten aşikâr. Şu an cep telefonumuzdan kendi üretimlerimizi, arızalı türbinlere müdahale durumlarını, elektrik piyasasının durumunu anlık takip edebilmek ne kadar mümkünse, eminiz ki gelecekte sorunları oluşmadan dahi çözecek, kaynaklarımızı en verimli şekilde yönetecek bir yazılımlar sistemi şirketleri yürütecek, biz de sadece bu sistemi ayakta tutamaya çalışacağız” diyor.
Tüm bilgilerin hâlihazırda bir yerde dağınık olarak bulunduğunu bir kez daha hatırlatan Murat Can Alkan şöyle devam ediyor: “Bu bilgileri yönetmek başlı başına bir iş. Bunu yönetecek olanlar da sadece IT elemanları olmayacak, hem işin tekniğinden anlayıp hem de bilişim alanında uzman personeller oluşması kaçınılmaz çünkü bu büyük veriyi işlemek ve kullanıma hazırlamak bir iş, yorumlamak ve aksiyon almak bambaşka bir iş. Bunlar muhtemelen geleceğin iş kolları olacak, klasik elektrik-elektronik/makine mühendislikleri yetmeyecek mutlaka bilişim alanında bilgi sahibi olması aranacak. Enerji santralleri ve özellikle de yenilenebilir santrallere sağlanan alım garantisi YEKDEM’E katılan santraller henüz farkında değil; ancak kendilerini YEKDEM’IN bitişine hazırlayacak teknolojik altyapıyı kurmak zorundalar. Çünkü piyasa mekanizması dengesizliklerin anlık takibi ve enerji borsasında minimize edilmesini öngörüyor. Bu işleri yapacak iş kollarına yatırım yapmakta fayda var. Dağıtım tarafında da aynı şekilde tüketicilerin davranış alışkanlıklarını ve tüketimlerini anlık takip ederek, bu veriden tüketim tahmini yaparak piyasada oluşan dengesizliği azaltmak, kayıp kaçak kontrolü yapan yazılımlar geliştirmek zaten hâlihazırda olan ve yeni sektörler oluşturan bir alan. EPDK bu konuda dağıtım şirketlerine AR-GE ile ilgili çeşitli zorunluluklar koyarak zaten bu alanı geliştirmeye çalışıyor.”
Bu alanda en büyük eksiğin iletim sistemini dijital dönüşüme hazırlamak olduğunun altını çizen Alkan, bu alanda yapılacak yatırımların da başlı başına bir sektör olduğuna işaret ediyor. Alkan, “Şu anda TÜBİTAK’ıN çabalarıyla Yük Tevzi kısmında yapılan çalışmaların, çeşitlenerek artması, sektördeki bütün paydaşların yararına olacaktır. Hem üretimin
Büyük veriyi işlemek ve kullanıma hazırlamak bir iş, yorumlamak ve aksiyon almak bambaşka bir iş. Bunlar muhtemelen geleceğin iş kolları olacak, klasik elektrik-elektronik/ makine mühendislikleri yetmeyecek mutlaka bilişim alanında bilgi sahibi olması aranacak.
hem de tüketimin elektriğin doğasını gözeterek tek bir merkezden yönetilebilmesi tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizin de çok önem vermesi gereken bir konu” diye konuşuyor.
Dijital dönüşümün gelecekte enerji sektörüne olası etkisini sorduğumuz Alkan konuyla ilgili şu açıklamaları yapıyor: “Bu konuda dikkat çekilmesi gereken konu üretici firmalarla olan işbirliği. Günümüzde çoğu üretim santralleri bir yazılımın komutları doğrultusunda çalışıyor ancak bunu sadece üretici değiştirebiliyor. Üreticilerin de yazılımlarını İşverenin istekleri doğrultusunda geliştirmeye açık olması gerekiyor. Devletin koyacağı kurallar ve teşvik mekanizmaları ile üreticilerin bu Ar-ge’lerini, SCADA sistemlerini Türk mühendislerine yaptırtması ve bu bilginin ülkemize de sağlanmasının doğru olacağı kanaatindeyiz. YEKA bunun için güzel bir başlangıç oldu, inşallah devamı da gelecektir. Türkiye’de bilgi birikimi olarak bu potansiyel fazlasıyla var. Şebekenin dijitalleşmesi bu konuda en büyük adım olacaktır. Düzgün ve otomatik yönetilebilen bir şebeke sisteminde, hem elektriğin üretiminde rekabet oluşacak hem de kullanılan elektriğin maliyeti düşecektir.”
Murat Can Alkan ayrıca, sektör için 31 Mart 2015 tarihinin bir milat olduğunu söylüyor ve ekliyor: “Tüm ülkede yaşanan elektrik kesintisi, siber saldırı ihtimalini de gündeme getirmiş ve sektörü bu konuda düşünmeye sevk etmiştir. EPDK’NıN öncelikle ISO 27001 yükümlülüğü getirmesi ardından da bu sene içerisinde çıkardığı Eks’lerde bilişim güvenliği ile ilgili kılavuz ve yükümlülükler hem sektöre özel faydalı birer rehber oldu, hem de bu kadar kritik bir sektör için güvenliğin gelişmesine ciddi derecede katkıda bulundu.”
Bilgin Enerji CIO’SU Murat Can Alkan