2Bugüne kadar Öğrendiğimiz bilgileri bir de bizim Aydın’dan dinleyelim Bugüne kadar Öğrendiğimiz bilgileri bir de bizim Aydın’dan dinleyelim. Bakalım bizim öğrendiklerimizle aynı şeyler miymiş ?Aydın kim mi?Bu yeni teknolojinin adı
3İlk ünitemizin adı neydi İlk ünitemizin adı neydi? “Vücudumuz Bilmecesini Çözelim” Bakalım şimdi tekrar edeceğimiz bilgilerimizi kontrol ederek Vücudumuz Bilmecesini çözebilmiş miyiz?Çözmüşsek hatırlayabiliyor muyuz…
4Bilmecelerimiz başlıyor Besin ögelerinin dışarıdan alınarak vücutta kullanılmasına ne denirdi?Evet şimdi, bu bilmecenin cevabını açıklıyorum,sıkı tutunun BES – LEN – ME….
5Yeterli ve Dengeli Beslenme neydi, bir de bu bilmeceyi çözelim
6Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için besin ögelerinin yeterli miktarda alınmasına “yeterli ve dengeli beslenme” deniyordu.
8Şimdi sizlerle Besin içerikleri ve vücuttaki görevlerine geldik... Besinler Vücuttaki görevlerine göre 3’e ayrılıyordu değil mi? Karbonhidratlar, Proteinler ve Yağlar…Ancak; Vitaminleri,Mineralleri bir de,evet su vardı suyu unutmayalım.
9AferinAferinmiş…Besinler bir kere içeriklerine göre ayrıldıklarında Karbonhidratlar, Proteinler, Yağlar diye 3’e ayrılırlardı…
10Besinler; Vücuda enerji veren besinler, yani enerji verici besinler. Vücudu düzenleyen besinler, yani düzenleyici besinler.Vücuda yapıcı – onarıcı etki eden besinler, yani yapıcı - onarıcı besinler.
11Besinlerin vücuttaki görevleri Karbonhidrat ve yağların vücuttaki öncelikli görevi vücudun enerji ihtiyacını sağlamaları.
12Besinlerin Vücuttaki görevleri Proteinlerin vücuttaki öncelikli görevi vücudumuzun gelişmesini sağlaması ve bir yara almamız durumunda vücudumuzun hızlıca iyileşmesi için vücudumuzda onarıcı rol üstlenmesidir.
13Besinlerin Vücuttaki görevleri Vitaminlerse: Vücutta düzenleyici rol oynayıp A vitamini sayesinde Göz sağlığımızı korumamız daha kolay oluyordu.
14Besinlerin vücuttaki görevleri B ve C vitaminleri vücutta depolanamadıkları için, günlük olarak tüketilmeliydi.D vitamini kemik sağlığımızın korunmasında rol oynuyordu…E Vitaminiyse Vücudumuzdaki zararlı molekülleri yok ediyordu.K Vitamini de Kanın pıhtılaşmasını sağlıyordu.
15K vitaminiYaralarımızdan boşalan kan eğer pıhtılaşmazsa, kan kaybından hayatımızı kaybedebiliriz…
16Su ve Mineraller de vücudumuzda düzenleyici rol oynuyordu ve tüm besinlerde su ve mineral bulunurdu. Bunları unutmuyoruz…
17Gıdaları satın alırken son kullanma tarihlerine dikkat etmeyi unutmayalım… Gıdaları satın alırken, taze olup olmadığını kontrol etmeyi unutmayalım…
18SİNDİRİM SİSTEMİEvet, Vücudumuz Bilmecesini Çözelim ünitesinde Birinci konu olan Besinlerin içerikleri ve Görevleri adlı konuyu bitirdik.Şimdi de besinlerin vücudumuzdaki yolculuğunun nasıl gerçekleştirdiğini konuşacağız…
19SİNDİRİM SİSTEMİÖrneğin, Uğur, Beslenme teneffüsünde getirdiği bir salatalığı besin olarak tüketecek.Ve o salatalık Uğur’un vücudunun her yerinde dolaşacak… Ayaklarında, Kafasında, gözlerinin arkasında, ellerinde her yerinde dolaşacak…
20SİNDİRİM SİSTEMİAma Uğur korkma salatalık bütün olarak değil, çok çok çok küçük parçalar halinde vücudunda dolaşacak. Bu çok çok çok küçük parçalar halinde dolaşması için bu salatalığın Uğur’un vücudundasindirilmesi gerekir.Pekiyi nasıl Sindirilecek?
21Uğur önce Salatalığı dişleriyle küçük parçalara ayıracak, hımmmh, diş dedim de aklıma geldi, diş çeşitleri nelerdi?
22Diş dedim de aklıma geldi, diş çeşitleri nelerdi? Kesici dişler,Köpek dişleri,Küçük azı dişleriBüyük azı dişleri.
23Peki siz her gün dişlerinizi fırçalamaya devam ediyor musunuz ?
28Evet Uğur asıl iş şimdi başlıyor… Hani Uğur, salatalığı küçük parçalara dişleriyle ayırmıştı ya. O salatalığı Uğur midesinde karıştırıp duracak, karıştır bakalım, karıştır, karıştır, iyice karıştır
29SİNDİRİM SİSTEMİTamam, yeter Uğur, daha ne kadar karıştıracaksın ki!
30SİNDİRİM SİSTEMİBulamaç haline geldi mi şimdi? Şimdi Uğur ne yapacak?
31SİNDİRİM SİSTEMİSindirilenler mideden ince bağırsak yoluyla kana, sindirilmeyenlerse mideden kalın bağırsak yoluyla dışarı atılacaklar.Naş naş, yürrrü anca gidersin
32SİNDİRİM SİSTEMİBu besinler sindirildiler ya, yani kana karıştılar ya. ŞimdiUğur’un her tarafında dolaşabilirler…
45Doğada gerçekleşen hava olaylarını düşünelim. Yağmur, Kar, Sis, Dolu. Bu hava olaylarının kaynağı, su’dur. Su yeryüzünde üç farklı halde bulunur. Su, suyun sıvı hali. Buz suyun katı hali. Su buharı da suyun gaz halidir.
46Buharlaşma Su ve diğer sıvılar buharlaşarak gaz haline geçerler. BUHARLAŞMA sıvıların ısı alarak gaz haline geçmesidir.
47YOĞUŞMAGaz haline geçen su buharı da soğutulunca tekrar ilk hali olan sıvı haline geçer. Bu olaya YOĞUŞMA denir.
49Bulutlar. Bulut nasıl oluşur? Yeryüzündeki sular buharlaşır ve yükselirler. Yükseldikçe soğurlar ve çok küçük su tanecikleri haline dönerler. Bu çok küçük su tanecikleri de yeryüzünden bakıldığında bulut adı verilen maddeler oluşur.
57SU DÖNGÜSÜSuyun yeryüzü ve gökyüzü arasındaki bu döngüsüne Su Döngüsü diyoruz.Su döngüsünü gerçekleştiren enerji kaynağının adı “Güneş’tir.”Yeri gelmişken söyleyelim güneş yeryüzündeki tüm enerjilerin kaynağıdır…
58YOĞUŞMA ve BUHARLAŞMADoğada su yok olmaz, çünkü yoğuşmaya uğrayan su buharından elde edilen su ve buharlaşan su her zaman eşittir.
60ENERJİ KAYNAĞI GÜNEŞ Güneş Yeryüzüne ışık ışınlarıyla ulaşır. Güneş cisimleri görmemizi sağlayan ışık enerjisinin de kaynağıdır.Güneş pilleri güneşten gelen ışık enerjisini elektrik enerjisine çevirir.Bu sayede Uzaya giden araçlar, enerjisiz kalmaz..
61ISI ALAN MADDENİN SICAKLIĞI ARTAR. Maddenin Değişimi ve Tanınması adlı ünitemizde ikinci konusuna geldik.Ütüyü düşünelim, içindeki mekanizması sayesinde elektrik enerjisini ısı enerjisine çevirir ve ısı enerjisi geldikçe sıcaklığı artar, artar, artar, ve Uğur’un pantolonu yüksek sıcaklıktan yanar
62ISI ALAN MADDENİN SICAKLIĞI ARTAR. Bu sefer Merve sen çok gülme senin de pantolonun çok ısı alırsa yanar.
63ISI ALAN MADDENİN SICAKLIĞI ARTAR. Isı maddelerin yüksek sıcaklıkta ya da düşük sıcaklıkta olmasını sağlar.
64Begüm, yerinden kalk bakalım. Çocuklar şimdi hangi deneyi yapacağız?
65ISI ALIŞ - VERİŞİEvvvet, aferin. Isı alış-verişi Begüm’ün eli her zamanki gibi sıcaktı, camsa her zamanki gibi soğukIsı alış-verişi sıcaktan soğuğa doğrudur.Begüm elindeki ısıyı verdi ve camın sıcaklığı arttı.
66ISI ALIŞ - VERİŞİ Bir maddenin sıcaklının artması demek ısı alması, Bir maddenin sıcaklığının düşmesi yani soğuması demek o maddenin ısı vermesi demektir.
67ENERJİ DÖNÜŞÜMÜYandığı zaman çevresine ısı enerjisi veren maddelere yakıt denir…
68ENERJİ DÖNÜŞÜMÜKullandığımız bütün yakıtların kaynağı güneş enerjisidir.OdunKömürPetrolDoğalgaz.Hepsinin kanağı güneştir.
69ENERJİ DÖNÜŞÜMÜYeşil bitkiler Güneş enerjisini kullanarak kendi besinlerini üretirler.Bu güneş enerjisinin bir kısmı bitkinin büyüyüp gelişmesi için kullanılırken bir kısmını da gövdesinde depolar.Bitkiler deprem gibi doğal olaylar sonucunda toprağın katman değiştirmesiyle toprağın alt katmanlarına giderler.Bu bitkide depolanmış kalan güneş enerjisi yıllar, yıllar, çooook uzun yıllar toprağın alt katmanlarında kalarak yakıt adı verilen enerji kaynaklarına dönüşür.
70ENERJİ DÖNÜŞÜMÜIsı enerjisi hareket enerjisine dönüşür. Yaptığımız deneyi hatırlıyor musunuz? Hani ısı gelmişti ve kağıt dönmeye başlamıştı…Tıpkı ne gibi?
71ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ Evet arabalardaki gibi. Aferin Emrecan. Bir de şu derslerde konuşmasan.
72ISI ENERJİSİ BİRİMİUzunluğun birimi vardı, zaman ölçüsünün birimi vardı, Isı enerjisinin de birimi var.Joule ve Kalori…Jolule kısaca “J” ile gösterilir, Kalori de “cal” ile… 4 joule, 1 kaloriye eşittir.
73ISI ENERJİSİ BİRİMİ Tıpkı 1000m = 1km ya da 1000g = 1kg’da olduğu gibi 1000J = 1kj1000 cal = 1kcal.
74ISI MADDELERİ ETKİLERŞimdi de Maddenin Değişimi ve Tanınması adlı ünitede 3. konudayız: “Isı Maddeleri Etkiler.”
75ISI MADDELERİ ETKİLERŞimdiye kadar ısı enerjisi sayesinde gaz maddelerin yoğuşmaya uğradığını, sıvı maddelerin buharlaştığını, maddelerin yüksek ısıya ulaştıklarını, düşük ısıya ulaştıklarını öğrendik…Şimdi de neyi Öğreneceğiz?!?!
77GENLEŞME Tren rayları Elektrik telleri, Kavanoz kapakları, Termometrenin içindeki civa gibi.Zeytinyağı şişesinin yazın taşması gibi.Tost makinelerindeki termostatlardaki gibi.Balonlar gibi,Patlamış mısır gibi.
78BUHARLAŞMAIslak çamaşırların kuruması, elimize döktüğümüz kolonyanın elimizi ıslatmasına rağmen hemencecik elimizdeki ısının etkisiyle buharlaşıp elimizin kuruması gibi.
79BUHARLAŞMASıvıların ısı alarak gaz haline geçmesine buharlaşma denir.
80BUHARLAŞMADört farklı yere ıslak bez koyarak o bezlerin buharlaşarak kurumasını beklemiştik. Biz o yaptığımız deneyde neyi ispat etmeyi amaçlamıştık?
81BUHARLAŞMABezleri farklı yere koyarak buharlaşmanın her sıcaklıkta olabildiğini ispat etmek amaçlı bir deney – gözlem yapmıştık.Amacımıza da ulaşmıştık.
82BUHARLAŞMAVe şunu da ispat etmiştik, Sıcaklık arttıkça buharlaşma da artmıştı.Hatırlayın buharlaşmanın en çok olduğu yer sıcaklığın en çok olduğu yerdi.
83ÖZÜR Sizden özür dilerim ben de dersime iyi çalışmamışım. Size demiştim ki kaynayan sudan çıkan kabarcıklar “hava kabarcıklarıdır.”Yanlışmış Kaynayan sudan çıkan kabarcıklar “SU BUHARIDIR…”
84ÖZÜRTekrar ediyorum, kaynayan sudan çıkan kabarcıklar “SU BUHARIDIR.”