Tek çocuğu olan bir ebeveynseniz eğer, çevrenizdeki kişilerin çocuğunuza yönelttikleri “Bir kardeşin olsun ister miydin?” “Annene, babana söyle sana bir kardeş yapsınlar; yalnız oynama!” gibi cümleler çok tanıdık geliyordur herhalde. Ben, aileye yeni bir bireyin katılması kararının çocuğa ya da çevredekilere değil de anne – babaya ait olması gerektiğini düşünüyorum. Neden mi?
Bir kardeşi olacağı çocuğa nasıl anlatılmalı?
Çocuklar genellikle oyun arkadaşı istedikleri için kardeş isterler ya da çevrelerindeki arkadaşlarının kardeşleri vardır ve “Neden benim de bir kardeşim yok.” diyerek anne ve babaya sitemde bulunurlar. Ancak anne ve baba yeni bir çocuğa hazır olmayabilir. Bazı durumlarda da çocuklar kardeş istemez ancak anne ve baba yeni bir çocuk kararı almıştır. Eğer çocuk kardeş istemiyorsa, anne – baba çocuğun, verilen kararın kendinden bağımsız olduğunu kavramasını sağlamalıdır. Bir kardeşe sahip olmanın olumlu yanları anlatılarak yakın çevresinden örnekler verilmeli ve kabullenmesini beklemelidirler.
Çocuğunuz bir kardeş istiyor ya da istemiyor, hiç fark etmez. Sonuçta aileye yeni bir birey katılacak. Çocuğunuza bunu ne zaman, nasıl anlatmalısınız ve tüm bunları yaparken ona nasıl yaklaşmalısınız?
- Kardeşi olacağını çocuğunuza annedeki fiziksel değişiklikleri fark etmeden önce söylemelisiniz. Ancak bunun için annedeki risk faktörleri ortadan kalkmalı ve doğum kesinleşmelidir.
- Anne ve baba, çocuğa durumu açıklarken rahat olmalı ve çocuğun kendisini huzurlu hissettiği bir yerde, yabancıların olmadığı bir ortamda konuşmayı gerçekleştirmelidirler.
- Çocuğunuzun, kardeşi olacağını sizden duyması önemlidir. Başkasından duyması onu rahatsız eder ve kendisini dışlanmış hissedebilir.
- Çocuğunuzu karşınıza alarak aileye yeni bir bebek geleceğini, onun kardeşi olacağını ve hepinizin mutlu bir şekilde yaşantınıza devam edeceğinizi söyleyin.
- Sormak istediği soruları cevaplayın. Kardeşi olan arkadaşlarından, sizin kardeşlerinizden örnekler verin, çocuğunuza onun minik bebeklik kıyafetlerini gösterin.
- Çocuğunuza evde yaşanacak değişimleri anlatmalısınız. Bebeğin günün çocuğunu uyuyarak geçireceğini, beslenmek için anne sütüne ihtiyacı olacağını, meme emeceğini söyleyebilirsiniz.
- Kardeşi olduğunda onunla oynayabilmesi için biraz beklemesi gerektiği konusunda da bilgilendirmelisiniz. Çünkü doğduğu zaman onunla hemen oyun oynayabileceğini düşünen çocuklar hayal kırıklığına uğrayıp “Bunu geri götürün” diyebiliyorlar.
Çocuklar bir kardeşi olduğunda duygu karmaşası yaşarlar. Bir yandan kendine acıma, üzüntü, öfke, nefret duyar, bir yandan da bebeğe karşı sevgi, koruma, yakınlık hissetme isteği gibi karışık duygulara sahip olurlar. Anne ve babanın ilgisinin artık kendisinde değil kardeşinde olacağını düşünürler bu sebeple de kabullenmede zorluk çekerler. Kendisinin istenmediğini, artık sevilmediğini düşünebilir ve anneye, babaya bağımlı davranışlar sergileyebilirler. Kendisine olan ilginin azalacağı ve sevginin paylaşılacağı düşüncesi kıskançlık yaratır ki bu çok doğaldır. Yaşanan değişimlerin sebebi olarak kardeşini görür, kızgınlık duyabilir.
Bu sebeple doğumdan önce;
- Çocuğunuzun bazı ihtiyaçlarının ailenin diğer üyeler tarafından karşılanması bu duyguları biraz hafifletecektir. Örneğin banyosunu hep siz yaptırıyorsanız, bu görevi babası devralabilir. Ya da okula, parka götürme görevi babaya, dedeye verilebilir.
- Bebek için seçilen isim ve eşyalarda çocuğunuzun fikrini alabilirsiniz.
- Çocuğunuzun evdeki düzenini bozmamak, odasını değiştirmemek de ona güven verecektir.
Doğumdan sonra ise;
- Çocuğunuz bir aile büyüğü ile birlikte hastaneye ziyaretinize gelebilir ancak hastaneden eve birlikte dönmeye dikkat edin.
- İlk zamanlarda mutlaka hırçınlıkları, olumsuz davranışları olacaktır, anlayışla karşılayarak sık sık konuşmaya çalışın.
- Duygularını öğrenmeye çalışarak onu anladığınızı ifade edin.
- Eski kıyafetlerini, oyuncaklarını kardeşiyle paylaşma konusunda iznini alın, bu onu rahatlatır ve paylaşımını artırır.
Bebeğe zarar verecek korkusuyla uzakta tutarsanız, kardeşini benimsemesini ve kabul etmesini engellemiş olursunuz. Eğer kardeşine zarar verirse bebeklerin çok hassas olduğunu, canının yanacağını söyleyip, ailede kimsenin birbirine zarar vermediğini belirtmelisiniz. Unutmayın çocuğunuzun aslında öfke duyduğu bebek değil, eskiden olduğu gibi davranmadıklarını düşündüğü anne ve babası ya da ziyatere gelince evde ilk önce bebeği görmek isteyen yakın akrabalarıdır. Ama onun için somut olan şey bebektir ve o da ona yansıtır. Bazen de sizin şiddet olarak gördüğünüz davranışlar, kardeşi ile ilgili merakını gidermek için onu incelemesi, onunla oynamak istemesi durumu da olabilir. Yapacağınız şey ise beraber olduklarında onları gözetim altında tutmak olacaktır.
Yapılan en büyük yanlışlardan biri ise çocuğunuz sizden ilgi istediğinde, sizinle zaman geçirip oyun oynamak istediğinde “Sen artık büyüksün.”, “Sen artık abla/abi oldun.” diyerek onu ertelemektir. Unutmayın, o da ilgi istiyor, onun da sizinle zaman geçirmeye ihtiyacı var. Tüm işinizi bırakıp onunla göz teması kurarak oyun oynarsanız, ilgilenirseniz çocuğunuz kendini değerli hissedecek, önemsendiğini farkedecektir ve inanın işte o zaman işler yoluna girecektir.
Sevgiler…