“Kürt tarafı sürece stratejik yaklaşıyor.” sözü, Aysel Tuğluk’un, Taha Akyol’un önceki gün köşesine aldığı mektubunda geçiyor.
Genel kuraldır: “Stratejik yaklaşıyorum.” sözünü, stratejisi olanlar söylemez. Bir tür söylediklerinin ve yaptıklarının bir hesaba veya plana dayandığına, itiraz edenleri ikna etmek için söylenir. Karşı tarafa da, “senin parçaları birleştirecek ve resmin tamamını görecek bir vizyonun yok” demiş olursunuz. Ancak, Aysel Tuğluk’un sözlerinde, metnin tamamına bakılırsa biraz farklı bir anlam var. Tuğluk bu sözü, öncelikle siyasete kafası basmayan silah düşkünü Kürt gruplarına, sonra süreci sabote etmek için bahane arayan “Türk devleti bölünüyor”culara söylüyor. İddiası çok kritik: Önümüzdeki birkaç yıl, “savaş” yani silahlı mücadele ihtimali yok.
“Strateji”, özünde askerî bir terim. Savaşı kazanmak için öncelikli ve vazgeçilmez bir şekilde uygulanacak yolu (yöntemi, planı) ifade ediyor. Strateji, pusula gibi kıblenizi gösterir; vazgeçilmezdir. Taktik araçlar, bu ana gayeye hizmet ettiği ölçüde değer kazanır. Savaşın özü hiledir. Düşmanınızı beklemediği yerden vuracaksınız, şaşırtacaksınız; kendinizi daha güçlü, onu da zaaflar içinde göstereceksiniz. Üstünlüğü ele geçirecek ve stratejik hedefe ulaşacak, yani rakibinizi iradenize boyun eğdireceksiniz. Stratejiye, derin ve kuşatıcı bir anlam kazandıran Liddel Hart, bu kelimeyi “dolaylı tutum” olarak tanımlar. Stratejik olmayan yaklaşım, hedefe ulaşmak için gideceğiniz en kestirme yoldur. Dolaylı, dolambaçlı bir yol takip ettiğiniz, asıl amacınızı gizlediğiniz, bütün adımlarınızı asıl gayenize uygun attığınız zaman stratejik davranmış olursunuz. Bir de, geri kalan bütün araçları (ekonomi, idare, eğitim, ulaşım, psikoloji) hesaplamaya dahil eden “yüksek strateji” deyimi var.
Bu askerî tabirin siyasette yaygın olarak kullanımı, bir savaşın amacının ancak siyasî olarak belirlenebileceğine ve doğrudan savaşın da siyasî bir faaliyet olduğu fikrine dayanıyor. Siyasî amacı olmayan silahlı güç, basit bir zorbalıktan öteye geçemez. Savaş, iradenizi karşı tarafa zorla kabul ettirmek olduğuna göre, bunu başaramıyorsanız siyasî araçlara müracaat etmeniz gerekir.
PKK terörünü, sadece silahlı şiddetten ibaret görenlerin bugünkü Barış Süreci’ni de, PKK’nın niyetini de anlaması çok zor. Bu yüzden Tuğluk’un sözlerini, hiç olmazsa tartıştığımız konunun ne olduğunu anlamak adına dikkate almamız lâzım. PKK’nın her vesile ile aba altından gösterdiği sopayı, PKK terörünün yeniden başlayacağı şeklinde yorumlamak edilgen bir tutumdur; PKK’nın taktik araç olarak kullandığı tehditlerinin tesir menzilini artırır. Aysel Tuğluk’un “Önümüzdeki birkaç yıl savaş ihtimali yok.” sözü, Cemil Bayık gibi PKK’nın silahlı şeflerinin “Çekilme sürecini durdurduk.” ve benzeri sözlerindeki tehdit yükünü hafifletmiyor mu?
Entelektüel bir Kürt dostum, “Biz Kürtler çok zekiyiz, siz Türkler de çok akıllısınız.” diye bir laf edince, “Ne yani bana aptal mı diyorsun?” diye takılmıştım. Aslında haklıydı. Halklar söz konusu olunca akıl, zekânın kurumlaşmış halini temsil ediyor. Kürt siyaseti, çok zekice hamleler üretiyor. “İyi polis-kötü polis” oyununun yaratıcı hamleleri olarak üretilen BDP-PKK mesajları bu yeteneğin işaretleri. Ancak sağa-sola dağılan bu taktik hamlelerin sağlam bir kazığa bağlanması lâzım. Bu stratejik akıl ise, bugüne kadar görüldüğü üzere sadece İmralı’da var. Demokratikleşme paketi, hükümetin hiç seslendirmeden bir strateji takip ettiğini gösteriyor. İşte bu yüzden Tuğluk’un “stratejik yaklaşıyoruz” sözü öncelikle şiddete yatkın Kürtleri, sonra PKK’ya güvenmeyenleri ikna etmek için dile getirilen bir temenniden ibaret. PKK’nın bir stratejisi var mı? Tuğluk’un temennisine katılıp, “inşallah vardır” diyelim. Çünkü makul bir stratejisi olmayanlarla Barış Süreci yürümez.