3 Tanim Çocuk istismarı, 0-18 yaş grubundaki çocuğun; Sağlığını, Fiziksel gelişimini,Psiko-sosyal gelişiminiolumsuz etkileyen bir yetişkin, toplum yada devlet tarafından bilerek veya bilmeyerek çocuğa karşı gerçekleştirilen her türlü harekete maruz kalmasıdır.Toplumsal yaklaşımlar da istismar olarak kabul edilebilir.çocuk hakları sözleşmesine göre 18 yaş çocuk tanımı.zara verici,kaza dışı ve önlenebilir davranışlar
4 İhmalÇocuk ihmali Çocuğun bedensel, sosyal ve duygusal gelişimi için gerekli olan ihtiyaçların karşılanmamasıdır.Toplumsal yaklaşımlar da istismar olarak kabul edilebilir.çocuk hakları sözleşmesine göre 18 yaş çocuk tanımı.zara verici,kaza dışı ve önlenebilir davranışlar
5 İhmal ve istismar ya da çocuğun kötüye kullanımı toplumsal bir sorundur. Hiçbir birey, disiplin ya da kurum tek başına ihmal ve istismarı önleme bilgi ve beceri açısından yeterli değildir. Bu nedenle toplumlar, aile, okul ve ilgili tüm kurum ve kuruluşları kapsayacak koruma programları geliştirilmek durumundadır.İhmal ve istismar gerekli koşullar yerine getirilirse önlenebilmektedir.Çocuğun ihmal ve istismarının sonuçları aile ve okul ortamlarında izlenebilir. Özellikle eğitimcilerin ihmal ve istismarı tanıma, değerlendirme ve yönlendirmede önemli işlevleri vardır.
6 Eğitimciler, çocukların tüm özelliklerini tanıma ve eğitimleri sırasında bu eğitime engel olabilecek zorlukları değerlendirebilmek ve ortadan kaldırabilmek için yetiştirilmişlerdir.Çocuğun ihmalinin ve istismarının etkileri çocuğun öğrenmesini etkileyen önemli etmenlerden biridir. Tüm gün çocukla birlikte olan ve onun özelliklerini iyi tanıyan eğitimciler, çocuklarda meydana gelecek değişiklikleri davranış ve görünümleriyle tanıma şansına sahiptirler.
7 ÇOCUK İSTİSMARI kapsamındaki davranışlar nelerdir? Çocuğun tüm gelişim alanlarını olumsuz yönde etkileyen davranışlardır.
8 İstismarı çocuğa kimler yapar? Çocuklara bakmakla yükümlü anne-babaları, aile büyükleri, bakıcısı gibi kişiler yapabilirler.
9 ÇOCUĞA KARŞI OLUMSUZ ETKİLER NE ŞEKİLDE GÖRÜLÜR? Çocuk ve ergenlik çağındaki istismar fiziksel, cinsel, duygusal, ekonomik olabileceği gibi ihmal edilme şeklinde de görülebilir.
10 Çocuk istismarı, değişik meslek gruplarını ilgilendirmesi ve zaman ile kültürdeki değişimleri nedeniyle tanımında da oldukça farklılıklar gösteren bir kavramdır.Çocuğa BİLİNÇLİ OLARAK YAPILAN HER TÜRLÜ KÖTÜ DAVRANIŞ istismar olarak değerlendirilir.
11 Çocuk İSTİSMARINDA TEMEL ÖĞE İNSANDIR. Çocuğa zarar veren deprem,sel gibi afetler ya da hastalıklar istismar kapsamı dışında kalmaktadır.İstismarın toplumdan topluma ve sosyoekonomik şartlara göre de değişiyor olması göz önünde bulundurulmalıdır.Örneğin gelişmekte olan bir ülkede çocuğun imkansızlıklar içerisinde zatürreeden ölümünü olanaksızlıklar nedeniyle yalnızca izlemek zorunda kalan anne babanın durumu, çocuk istismarı olarak değerlendirilmesi gereken durum iken böyle değerlendirilmez. Ancak gelişmiş bir ülkede bu durum ortaya çıktığında bu istismardır.
12 ÇOCUKLARI İHMAL VE İSTİSMAR EDEN EBEVEYN ÖZELLİKLERİ Çocuk Bakımı ve Yetiştirme Konusunda yeterince bilgi sahibi olunmamasıAnne baba sorumluluğunu yerine getiremeyecek kadar geç olmalarıEğitim düzeyinin düşük olmasıKendine güveni düşük olan ebeveyn yapısıAnne-babanın geçmişlerinde yaşadığı ihmal ve istismar öykülerinin bulunmasıStressli yaşam koşullarıEvlilikle ilgili sorunlarAilenin yaşadığı sosyal çevreAilede bulunan çocuk sayısının fazla olmasıAnne babanın madde ya da alkol kullanımı
13 İhmalÇocuk ihmali ailenin, ilgili kurumların ya da devletin çocuğa karşı en temel sorumluluklarını yerine getirmemesi şeklinde de tanımlanabilmektedir.İhmal genel olarak toplumdaki sosyal,ekonomik ve kültürel koşullarla ilişkili olsa da toplumun her kesiminde değişik şekillerde görülebilir. Fiziksel ihmal bulgularını saptamak mümkün iken,duygusal ihmale ait bulguların saptanması oldukça güçtür. “ pasif çocuk istismarı”
14 Bireyler tarafından geliştirilen ihmal davranışı çocukların eşit hak ve özgürlüklerinden yoksun bırakılması sonucunda çocukların en üst düzeyde gelişimlerini engelleyici davranışlar olarak ortaya çıkmaktadır.Çocuğun bakım ve beslenme gereksinimlerinin yeterince karşılanmaması, gerekli tıbbi müdahalelerin yapılamaması, anne baba olarak çocuğa karşı danışmanlık görevinin yeterince yerine getirilmemesi ve çocuğun tek başına bırakılması ihmal davranışlarına vereceğimiz örneklerdir.
16 Fİzİksel İhmal Çocuğun temel gereksinimlerinin karşılanmaması, Önlenebilir rahatsızlıklardan korunmaması,Ciddi bir sağlık sorununda doğru yardım aranmaması,Çocuğun bakacak kişiler bulunmadan ve uzun süreler boyunca yalnız bırakılması,Çocuğun gece geç saatlere kadar nerede olduğunun bilinmemesi,Çocuğa düzenli ve besleyici öğünlerin, temiz ve yeterli giysinin sağlanmaması, fiziksel ihmal kapsamında değerlendirilmektedir.
17 Beslenme yetersizliği yaşayan Besin desteği başlandıktan 3 ay 18 aylık çocuk beyni (BT) sonraki hali (BT)Unicef : The State of the World’s Children, New York, Unicef, 2001.
18 Eğitimsel ihmalÇocuğun zorunlu yaşa gelmesine rağmen okula gönderilmemesi,Okula devamlılığının sağlanmaması,Okula devam etmediği bilinmesine rağmen müdahalede bulunulmaması,Eğitimin başarısı için gerekli ihtiyaçların karşılanmaması eğitimsel ihmal kapsamında değerlendirilir.
19 Duygusal ihmal Çocuğa yetersiz ilgi gösterilmesi, Çocuğun aile içi kötü muameleye maruz kalması,Alkol ve ya uyuşturucu kullanmasına göz yumulması,Çocuğun suç işleme, aşırı saldırganlık gibi uyumsuz davranışlarına izin verilmesi,Çocuğun duygusal ve ya davranışsal probleminde gerek duyduğu profesyonel psikolojik desteğe almasına engel olunması ya da geciktirilmesi duygusal ihmal kapsamında değerlendirilir.
20 İhmalÇocuk Suçluluğu üzerine yapılan araştırmalar sonucunda da ailesi tarafından ihmal edilen çocukların suça yönelme olasılıklarının yüksek olduğu belirlenmiştir.Toplumsal yaklaşımlar da istismar olarak kabul edilebilir.çocuk hakları sözleşmesine göre 18 yaş çocuk tanımı.zara verici,kaza dışı ve önlenebilir davranışlar
21 İhmal Sonucu Suça Yönelme Çocuklarına karşı ilgisiz, sevgi ve şefkatten yoksun ya da onları açık bir şekilde reddeden 42 annenin %33,3’ü,68 babanın %30,9’unun çocukları suça itilirken;İlgili, normal bir ailede ise 339 annenin %17,4’ü,286 babanın %16,1’inin çocuklarının suça itildiği ortaya çıkmıştır.Toplumsal yaklaşımlar da istismar olarak kabul edilebilir.çocuk hakları sözleşmesine göre 18 yaş çocuk tanımı.zara verici,kaza dışı ve önlenebilir davranışlar
22 Çocuk hakları sözleşmesine ve kanunlara göre çocuk nedir? BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NE GÖRE ÇOCUK;Madde 1Bu Sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, onsekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.
23 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilmiştir.Bu sözleşme 3 kısım ve 54 maddeden oluşmakta olup sözleşme maddelerineulaşılabilir.
24 İstismar nedir? Dünya Sağlık Örgütü çocuk istismarını şöyle tanımlar: “Çocuğun sağlığını, fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen, bir yetişkin, toplum ya da devlet tarafından bilerek ya da bilmeyerek tüm davranışlar çocuğa kötü muameledir.”Tanım aynı zamanda çocuğun istismar ya da şiddet olarak algılamadığı veya yetişkinler tarafından istismar olarak tanımlanmayan davranışları da kapsar.
25 İstismar tipleri Fiziksel istismar Cinsel istismar Duygusal-psikolojik istismarEkonomik istismar
26 1-fiziksel istismarFiziksel istismar çocuğun kaza sonucu oluşmamış ve fiziksel zarar görmesiyle ortaya çıkan yaralanmalardır.Çocuğa kasıtlı olarak zarar vermek demektir. Çocuğun yaşamını tehlikeye sokabilir ve uzun dönemli olumsuz etkilere neden olabilir.
27 Fiziksel istismar“Türkiye’de yapılan bir araştırma sonucuna göre fiziksel istismar en sık 4-6 yaş arasında olmakta ve erkek çocuklar kız çocuklara göre daha fazla istismara maruz kalmaktadırlar. (Dr.Nilgün Vatandaş, Fiziksel İstismar, Çocuk İstismarı ve İhmaline Multidisipliner Yaklaşım, ÇİİÖD, s.13 )“ Fiziksel istismar çocuk istismarının en çok görünen ve yaygın şekilde fark edilen biçimidir.
28 Fiziksel Göstergeler: Açıklanamayan yara bere ve darbe izleri:• Yüzde, dudakta, ağızda.• Gövdede, sırtta, kalçada, baldır bacaklarda morluklar• Değişik seviyelerdeki iyileşme belirtilerinde el izi, ısırık izi;• Kümelenmiş ve düzenli formlardaki şekiller.• Kemer, elektrik kablosu gibi acı vermek için kullanılan nesnelerin izleri• Tatil, hafta sonu vb. gibi bir durum sonrası tekrarlayarak ortaya çıkması.
29 Fiziksel Göstergeler: Açıklanamayan yanıklar:• Özellikle ayak tabanlarında, avuç içinde, sırtta veya kaba etteki puro ve sigara yanıkları• Daldırma yanıkları (Eldiven ya da çorap tarzında keskin sınırlı yanıklar, çocuğun el ve ayaklarının biri tarafından kaynar suya daldırılması ile oluşurlar, kaza ile bu tip keskin sınırlı yanıklar oluşmaz)
30 Fiziksel göstergeler: Açıklanamayan kırıklar/çıkıklar, kafa derisinde saç kaybı- Uzun ve kısa süreli etkiler• morarma,• vücudun belli yerlerinde kesikler,• kırık kemikler,• iç kanama gibi hemen görülen etkileri gibi• sarsılmış bebek sendromu (körlük, öğrenme güçlüğü, zihinsel gerilik, felç gibi),• zedelenmiş beyin gelişimi,• ömür boyu zayıf fiziksel sağlık.
31 değerlendirmeÇocukta açıklanamayan belirtiler, ailenin/bakıcının ve çocuğun anlattığı öyküler arasında çelişkilerin olması, tekrarlayan şüpheli fiziksel göstergeler, anne babanın geçmişlerinde istismar bulguları, anne babanın çocuğun durumuna kayıtsız kalmaları fiziksel istismar belirtileridir.
32 Davranışsal Göstergeler: • Cezalandırmayı hak ettiği yönündeki tutum • Yetişkinler ile iletişim kurmaktan sakınma • Ebeveynden korkma • Eve gitmekten korkma • Ebeveyn tarafından bildirilen yaralanmalar • Kendi kendine zarar veren davranışlar • Aşırı derecede çekingen ya da saldırgan davranışlar • Fiziksel temastan rahatsız olma
33 Davranışsal Göstergeler: • Ağrı şikayetleri ya da rahatsız hareketler • İklim şartlarına uygun olmayan ve vücudu saklamak için giyilen giysiler • Diğer çocukların ağlamasına duyarlı olma • Okula erken gitme, okuldan geç ayrılma • Evden kaçma (ergenlerde) • Sosyal işlevsellik alanında sorunlar • Yakın ilişki kurmada zorluklar • Çatışmalı, duygusal yoğunluğu az, yoğun öfke ilişkileri kurma • Karşı gelme bozukluğu
34 BİLİŞSEL/AKADEMİK GÖSTERGELER: • Gelişimsel bozukluklar • Okul başarısında düşme
35 Uzun ve Kısa Dönemli Psikolojik Sonuçları: • İzolasyon • Korku • Güven Kaybı • Depresyon ve anksiyete • Düşük özdeğerlilik • İlişki kurmada ve sürdürmede güçlük • Yeme bozuklukları • Travma sonrası stres bozukluğu • İntihar girişimleri
36 Uzun ve Kısa Dönem Davranışsal Sonuçlar: • Suçluluk • Genç yaşta, istenmeyen hamilelik • Uyuşturucu kullanımı • Düşük akademik başarı • Suç davranışlarına, şiddet suçlarına, alkol ve diğer uyuşturucu bağımlılıklarına ve kötü niyetli davranışlara yüksek oranda eğilim gösterme
37 - İstismar ve Kazara Yaralanma Arasındaki Fark Nasıl Anlaşılır? İstismar ve kazara yaralanma benzer görülse de aralarında önemli farklılıklar vardır:• Kaza sonucu oluşmuş kesikler ve yara bereler normalde vücudun kemikli alanlarında olur (kollarda, dizlerde vs). Yumuşak ve korunaklı bölgelerdeki yaralanmalarda (karın, kalçalar) kaza olasılığı düşüktür.• Eğer bir yaralanma sıklıkla oluyorsa, bunun bir kaza olma olasılığı düşüktür.• Eğer çok fazla yara bere varsa, özellikle iyileşmenin farklı süreçlerinde oluyorsa, bunun kaza olma olasılığı düşüktür.
38 - İstismar ve Kazara Yaralanma Arasındaki Fark Nasıl Anlaşılır? • Eğer yaralanmalar bir nesne ile yapılmışsa (elektrik kablosu, odun sopa vs) yaralar acı verici olabilir ve kaza olma olasılığı düşüktür.•Eğer çocuğun ve ailesinin/bakıcısının yaralanma nedenini açıklamaları arasında bir farklılık varsa istismardan kuşku duyulur.
39 Vatan Gazetesi 12 Nisan 2008 Cumartesi Bunu yapan anne olamaz!6 yaşındaki çocuğun vücudunda sigara söndürdüler. Anne ve sevgilisi gözaltında Muğla'nın Milas ilçesinde 6 yaşındaki kıza işkence yaptıkları iddia edilen anne ile annenin birlikte yaşadığı kişi gözaltına alındı.
40 Fiziksel istismarLondra’daki King’s College ve ABD’deki Boston Üniversitesi bilim adamları yaptıkları araştırmada, mutlu evlerde büyüyen çocukların zeka gelişiminin daha iyi olduğunu tespit etti.Toplumsal yaklaşımlar da istismar olarak kabul edilebilir.çocuk hakları sözleşmesine göre 18 yaş çocuk tanımı.zara verici,kaza dışı ve önlenebilir davranışlar
41 Fiziksel istismar5 yaş grubu ikizler üzerinde yapılan araştırmada, annesi, babası tarafından dövülen çocukların zeka düzeyinin, huzurlu bir aile ortamı olan yaşıtlarından 8 puan düşük olduğu belirlendi.Bilim adamları, aile içi şiddetin çocukta stresi artırdığını, bunun da beyin gelişimini olumsuz etkilediğini düşünüyorToplumsal yaklaşımlar da istismar olarak kabul edilebilir.çocuk hakları sözleşmesine göre 18 yaş çocuk tanımı.zara verici,kaza dışı ve önlenebilir davranışlar
42 2- CİNSEL İSTİSMARÇocuğun bir yetişkin ya da kendisinden büyük bir çocuk tarafından anlamadığı ve / ya kabul etmediği, gelişimsel olarak hazır olmadığı ve karşı tarafın cinsel tatmini için kullanılması durumudur.Bu her türlü cinsel içerikli konuşmayı, şakalaşmayı, teşhir ve röntgencilik gibi temas içermeyen istismar türlerinden, çocuğun cinsel organlarına dokunma, oral-genital seks, ensest, tecavüz, çocuğu fuhuş ve pornografik materyallerin üretiminde kullanma ve sodomi gibi tüm davranışları ve eylemleri kapsamaktadır.
43 CİNSEL İSTİSMAR“Çocuk cinsel istismarı en sık 6-10 yaş arasında görülmektedir. İstismara uğramada kız çocukların oranı erkek çocukların oranına göre daha yüksektir”. (Yrd.Doç.Dr.Birol Demirel, Cinsel İstismar, Çocuk İstismarı ve İhmaline Multidisipliner Yaklaşım, ÇİİÖD, s.19)Cinsel istismar, çoğunlukla mağdurun tanıdığı kişi tarafından gerçekleştirilir. Saldırgan nadiren yabancı olur. Cinsel istismarların üçte biri diğer bir çocuk tarafından gerçekleştirilir. Cinsel istismar çocuk mağdurlar açısından belli göstergelerle karmaşık bir türdür.
44 CİNSEL İSTİSMARGenelde fiziksel belirtiler olmaz ve davranışsal göstergeler diğer bulguların ortaya çıkmasına neden olur. Sık rastlanan ve genelde uzun süreli olan bu istismar türü sıklıkla gizlenmektedir.Her sosyo-ekonomik düzeyde görülebilen cinsel istismarcıların erkek olduğu daha yaygın olarak düşünülmektedir. Ama erkekler yanında kadın istismarcıların olduğu da bilinmelidir.
45 Fiziksel Göstergeler: • Yürüme ve oturmada zorluk çekme • Yırtılmış, lekeli veya kanlı iç çamaşırları. • Genital bölgede acı, şişkinlik, kızarıklık, kanama ya da kaşıntı. • İdrar yapmada acı çekmek • Genital bölgenin dışında bereler, kanama ya da yırtılmalar olması • Cinsel yolla bulaşan hastalığın tespiti
46 Davranışsal Göstergeler: • Uygun olmayan cinsel oyunlar veya ileri derecede cinsel bilgi sahibi olma ve rastgele cinsel ilişki kurma. • Histeri, duygularını kontrol edememe • Okulda beklenmedik zorlanmalar • Uzaklaşma ve depresyon • Kardeş rekabetinde aşırı üzülme • Akranlarla ilişkilerde zorluk ve onlarla ilişkiden çekinme
47 DAVRANIŞSAL GÖSTERGELER: • Kendi kendine sosyal tecrit oluşturma • Fiziksel temas veya yakınlıktan kaçınma • Ani ve aşırı kilo değişimi (zayıflama ya da şişmanlama) • Belli yerlerden ve kişilerden çok fazla korkma • Tanıdık bir yetişkinden kaçma ya da kaçınma davranışı sergileme • Çocuğun ifadesi
48 Uzun ve Kısa Süreli Psikolojik Etkileri: • Travma sonrası stres bozukluğu gösterme • Kabuslar • Fobiler-korku tepkileri • Uyku bozuklukları • İçe kapanma • Dikkat eksikliği • Enürezis-Enkoprezis • Aşırı fantezi kurma • Uyurgezerlik
49 Duygusal Göstergeler: Cinsel istismar çocuğun güven duygusunun yıkılmasında çok büyük tahribatlara yol açar. Bundan başka, istismarcı çocuğu sürekli sessiz kalması için yönlendirir (bu bizim küçük sırrımız gibi) ya da tehdit eder. Bu yönlendirme çocuğun anlama kabiliyetini aşan bir durumdur. Çocuk bir dizi duygusal tepkiler verir:Kendilik sorunları, düşük öz değer, suçluluk (benim hatam), utanç, depresyon, anksiyete, ruhsal gelgitler, benlik saygısında ciddi azalma, öfke tepkileri, karşı gelme bozukluğu gibi.Cinsel istismarla ilgili yapılması gereken en önemli şeylerden biri, bunu ortadan kaldırmaya dönük programların geliştirilmesidir. Çocuklara yönelik geliştirilecek bu programlarda, olası istismar durumlarını tanımalarını, uygun tepki göstermelerini ve bu durumla karşılaştıklarında hemen güvendikleri bir yetişkine anlatmaları sağlanmalıdır.
51 Çocuklar birbirleriyle cinsel olarak çok aktif bir görüntü çiziyorlarsa, bunu bildirmeli miyim? Duruma bağlı olarak yanıt değişmektedir. Çocuklar arasındaki cinsel etkinlikler bazen sömürücü ve istismarcı olabilir. Bu durumda bildirimde bulunmak önemlidir.Çocuklar arasında cinsel aktivitelerin cinsel istimar olarak değerlendirilip değerlendirilmemesi ile ilgili olarak:
52 • Çocuklar arasındaki yaş farklılığı; Çocuklar birbirleriyle cinsel olarak çok aktif bir görüntü çiziyorlarsa, bunu bildirmeli miyim?• Çocuklar arasındaki yaş farklılığı;• Güç ve şiddet kullanılıp kullanılmadığı;• Gelişimsel olarak uygun cinsel konulara merak duymayı içerip içermediği;• Cinsel etkinliğin içeriği ve sıklığı;• Güç ve bilgi farklılığının olup olmaması;• Çocuk fail ve mağdur arasındaki haz farklılığı;Diğer çocukları istismar eden ya da cinsel içerikli sömürü davranışları gösteren, şiddet kullanan ya da antisosyal davranışlar sergileyen çocukların kendileri mağdur çocuklar olabilir. Bu çocuklara müdahale edilmeli ve uygun bir ortam sağlanmalıdır.
53 Cinsel istismarÇocuğun, kendisinden en az 6 yaş büyük bir kişi tarafından cinsel haz amacıyla zorla ya da ikna edilerek cinsel etkileşime maruz bırakılmasıdır. Ensest, tecavüz, çocuğu pornografi ve fuhuş malzemesi yapılmaktan; teşhircilik, cinselliği kışkırtan konuşmalar, cinsel ilişki ya da pornografik film seyrettirme, cinsel organları okşama, oral sekse kadar değişen eylemler cinsel istismar spektrumu içindedir.Cinsel istismara uğrayan çocukların yaş dağılımına bakıldığında; %30’u 2-5 yaş, %40’ı 6-10 yaş, %30’u yaş gruplarında dağıldığı görülmektedir, yani olguların %70’ini küçük yaş grubu oluşturmaktadır.
54 Cinsel istismarİstismara maruz kalan çocuklarda kız erkek oranı da %3’tür yani erkek ve kız mağdurların arasında büyük fark bulunmamaktadır.İstismarcıların %96’sı erkek,İstismarcıların %80’i de çocuğun tanıdığı birisidir.
55 Cinsel istismarCinsel istismara uğrayan çocukların %50’inde travma sonrası stres bozukluğu görülmekte, depresyon, düşük benlik saygısı, intihar davranışları, damgalanmışlık hissi, alkol ve madde kullanımı da görülmektedir.Borderline kişilik bozukluğu saptanan kişilerin %70-80’inde, çoğul kişilik bozukluğu saptanan kişilerin ise %85-95’inde, çocukluk çağı cinsel istismar öyküsü kişilerin de %60-95’inde öykü pozitiftir. Çok küçük çocuklar bile yaşadıkları önemli olayları, aradan uzun süre geçmesine karşı doğru hatırlayabilirler.
56 EnsestÇocuğa karşı birinci derece akrabaları tarafından cinsel tacizde bulunulmasıEnsest vakaların sadece %10’u açığa çıkmaktadır
57 Ensest“N.13 yaşında iken ailesi tarafından getirildiği hastanede doğum yapıyor. Ailenin ve N.’nin sorgulanması sonucunda N.’nin 7 yaşından beri babası tarafından cinsel tacize uğradığını, annesinin de durumdan haberdar olduğu ancak babanın tehditlerinden korktukları için kimseye söyleyemedikleri ortaya çıkıyor. Doğan bebek ve N. koruma altına alınıyor, baba hakkında adli işlem başlatılıyor.”İstismara maruz kalan çocuklarda kız erkek oranı da 3’tür yani erkek ve kız madurların arasında büyük fark bulunmamaktadır. İstismarcıların %96’sı erkek, %80’i de çocuğun tanıdığı birisidir.
58 3-DUYGUSAL-PSİKOLOJİK İSTİSMAR: Çocuğun duygusal bütünlüğüne ve kişilik gelişimine zarar veren her türlü davranış ve eylemdir. Çocuğa duygusal olarak yokmuş gibi davranılması, ihtiyaç duyduğu sevgi, ilgi ve yakınlığın gösterilmemesi, bunun aksine gelişimini bozan her türlü aşağılama, reddetme, suçlama vb gibi söz ve davranışlara maruz kalmasıdır.
59 DUYGUSAL-PSİKOLOJİK İSTİSMAR Çocuğun duygusal istismarı tek başına olabilir ya da fiziksel ve/ya cinsel istismarla birlikte görülebilir. “Duygusal istismarın fark edilmesi kolay olmadığından görülme oranı da kesin olarak bilinmemektedir”. (Doç.Dr.Elvan İşeri, Duygusal İstismar, Çocuk İstismarı ve İhmaline Multidisipliner Yaklaşım, ÇİİÖD, s.31)Sıklıkla sözlü istismar olarak gerçekleşir. Ancak şunları da içerebilir; reddetme, tedhiş, utandırıcı şekilde ceza verme, fiziksel ve duygusal temastan alıkoyma. Duygusal istismar genellikle tekil bir olay değildir. Belirli bir süre boyunca devam eden bir davranış biçimidir.Ebeveyn ya da çocuğun bakımını üstlenen kişi çocuğu hiçbir sevgi, destek ve rehberlik belirtisi olmaksızın sürekli eleştirir, tehdit eder, küçümser, hor görür veya reddeder. Çocuk davranışlarında fazla saldırganlıktan edilgenliğe kadar aşırılıklar sergiler. Çocuk gecikmiş fiziksel, duygusal veya entelektüel gelişim gösterir.
60 Fiziksel Göstergeler: • Konuşma ya da diğer iletişim bozuklukları •Fiziksel gelişimin yavaşlaması • Çocukta var olan astım ya da alerji gibi bazı hastalıkların şiddetlenmesi • Madde bağımlılığı
61 Davranışsal Göstergeler: • Alışkanlık bozuklukları (parmak emme, sallanma vb. gibi) • Suç işleme de dahil olmak üzere antisosyal ve yıkıcı davranışlar • Nevrotik özellikler (uyku bozuklukları, oyun oynamada tutukluluk) • Pasiflik ya da saldırganlık gibi aşırı davranışlar
62 Davranışsal Göstergeler: • Gelişimsel gecikmeler • Davranış bozuklukları (şikakey etme, pasiflik, saldırganlık vb) • Aşırı uyum sorunları (yaşından büyük ya da küçük davranma) • Kendine zarar verici davranışlar ya da intihar düşünceleri“Duygusal istismarın olduğu yönünde şüphelenmek zor bir iştir. Çocukta herhangi bir yara bere izi yoktur ya da çok düzgün bir biçimde giyinir ve beslenir. Ayrıca bunun normal olduğunu düşünen çocuk da duygusal istismara uğradığına dair herhangi bir açıklama yapmayabilir”.
63 Duygusal Göstergeler: •Sosyal ilişkilerini etkileme •Yaşının gerektirdiği şekilde davranamama
64 BİLİŞSEL/AKADEMİK GÖSTERGELER: Duygusal istismara eşlik eden gelişimsel gecikme bilişsel gecikmeye de neden olarak çocuğun akademik performansını etkiler.
65 Duygusal İstismarÇocuğun iç görüsünü yada duygusal bütünlüğünü bozan her türlü eylem ya da eylemsizlik durumu veya çocuğun olumsuz tutum ve davranışlarla ilgi,sevgi ve bakım ihtiyaçlarından yoksun bırakılarak, psikolojik hasara uğratılmasıdır. “T.8 yaşında ablası Y.11 yaşında iki kız kardeş.T.dışa dönük, girişken ve isteklerini rahatça ifade edebilen bir yapıya sahip. Y. ise içe kapanık,utangaç ve kendini ifade edemeyen bir yapıda. Anne ve babası Y.’yi bu durumundan dolayı sürekli kardeşi ile kıyaslayarak eleştiriyorlar.” Çocuklar arasındaki mizaç farkı ayrımın sebebi olabilir. Bu durumda bile çocuk ayrımı yapmak duygusal istismardır.
66 Duygusal İstismar“S.ve H. 5 yıldır evli olan bir çift. Üç yaşında çocukları var. Karı-koca sık sık aralarında yüksek sesle tartışıyor. Birgün böyle bir tartışmanın ardından çift, çocuklarını evde uzun süre bulamıyorlar. Uzun bir aramadan sonra çocuğu balkonun bir kenarında yere oturmuş elleriyle kulaklarını tıkamış halde buluyorlar.” Anne ve babaların çocuğun yanında yarattığı gerginlik ve tartışma ortamı çocuğun ruhsal sağlığını etkiler boyuta ulaşıyorsa bu durum da duygusal istismar olarak değerlendirilebilir.
67 4-EKONOMİK İSTİSMARÇocuğa bakmakla yükümlü kişinin çocuğu maddi gelir kaynağı olarak görüp çocuktan maddi kazanç elde etme isteğidirEbeveynler çok para kazanma dürtülerini tatmin etmek için çocuklarını kullanabilirler
68 Fiziksel Göstergeler: Çocuk sürekli yorgundur.Bakımının yapılmadığına dair çeşitli belirtilere sahiptir. (Açlık, kirli giyim vb.Cebinde gereğinden fazla para ya da hiç parası olmadan okula gönderilmektedir.
69 Duygusal-davranışsal göstergeler: Sözlü ifadeYetişkin gibi davranmaArkadaşlarıyla yaptığı işlerin paylaşımı
70 ENGELLİ ÇOCUKLARIN İSTİSMARI Engelli çocuklar da istismar edilmektedir. İstismar edilen engelli çocuğa özel bir ilgi gösterin. Engelli çocuklar yukarıda tartışılan istismar türlerinden herhangi birini yaşayabilirler. Birçoğunun dinamiği ve göstergeleri benzerdir. Fakat bu bölüme, biricik özelliklerinden ötürü özel bir ilgi gösterilmelidir. Her ne kadar net bir resme sahip değilsek de, engelli çocukların engelli olmayan çocuklara göre daha fazla risk altında olduğu düşünülür.
71 Risk artırıcı bazı faktörler ise: • Toplumun engelli çocuklara yeterli özen / değer vermemesi; • Engelli çocukların cinselliğini kabul etmeme, gelişimlerine uygun cinsel bilginin verilmemesi; • İstismarın diğer çocuklarda olduğu kadar engelli çocukları etkileyeceğinin reddedilmesi; • Engelli çocukların bakımından sorumlu kişilerin istismarcı olabileceğinin kabul edilmemesi; • Engelli çocukların bakımından sorumlu kişilerin bilgi eksikliği ve gerçekçi beklentilerinin olmaması;
72 Risk artırıcı bazı faktörler ise: • Çocuğa bakmakla yükümlü kişilerin sosyal, duygusal ve ekonomik yönden yeterli kaynak ve destekten yoksun olmaları; • Çocuğun kendi haklarını savunmada yetersizliği; • Çocuğun istismarcının davranışlarının yanlış olduğunu anlama yetersizliği; • İstismarcıya karşı kendini savunma yetersizliği; • Engelli çocuğun istismara uğradığını söylemedeki zorluğu; istismarcının çocuğun söyleyemeyeceğini ya da ona inanılmayacağını düşünmesi.
73 Çocuk istismarı ile ilgili gerçekler Gürcistan Örneği•Mağdurların yarısı 7 yaşın altında (Office of Child Abuse and Neglect)• Yetişkin mahkumların %90’ı daha önce istismar edildiklerini söylemişler.• %75 çocukların fatalitieslerin(ölümle sonuçlanan kaza) 4 yaşın altındaki çocukların istismar ve ihmal edilmeleri sonucu olduğu raporlanmıştır. (Office of Child Abuse and Neglect)
74 Çocuk istismarı ile ilgili gerçekler • Yetersiz beslenme sonucu gelen ölümlerin temel nedeni ihmaldir (Office of Child Abuse and Neglect).• Cinsel istismara maruz kalan çocukların %73’ü 5 yıldan daha fazla istismar edildikleri saptanmıştır.
75 Çocuk istismarı ile ilgili gerçekler 2002 yılı tarihine kadar yapılan çeşitli araştırmalar sonucunda dünyada çocukların cinsel istismar oranları sonuçları şöyle 10 :• Norveç % 37• Yeni Zelanda % 36• Kanada % 32• İrlanda % 34• Avustralya % 24• İngiltere, % 21• Amerika % 16.
76 Çocuk istismarı ile ilgili gerçekler “ İngiltere’de haftada 4 çocuk, çocuk istismarı ve ihmali nedeniyle ölmektedir. 4 yaş altı her çocuktan biri ise fiziksel istismara uğramaktadır”.
77 Dünyada Çocuk İstismarı ABD'de 15 yaş altında hastaneye başvuran çocuklar arasında Çİ sıklığı 2.7/1000 olarak bildirilmektedirNCCAN-İngiltere (Ulusal Çocuk İstismar ve İhmali Merkezi) çocuk istismarı sayısını yılda 'den fazla olarak tahmin etmektedir.
78 Türkiye’de çocuk istismarı Araştırmalara göre Türkiye’de aile içinde gerçekleşen istismar olayları aile dışında gerçekleşen istismar olaylarından daha fazla olduğunu göstermektedir. Aile içi istismarda yaş ortalaması 5 ila 7, aile dışı istismarda ise 7 ila 10 yaş arasında değişmektedir.Özellikle erkek çocuklarının kız çocuklarına göre daha küçük yaşlarda istismar edildikleri ama genelde kız çocukların çok daha fazla buna maruz kaldıkları ifade edilmektedir. (Murat Tokayhttp://www.turkpaylasim.com/board/archives.php/internet- cocukistismarini-kiskirtiyor)
79 Türkiye’de çocuk istismarı Cinsel istismara maruz kalan çocukların yaşa göre dağılımları incelendiğinde; “%30’unun 2-5, %40’ının 6-10, %30’unun yaş grubunda olduğunu görülmekte. Yani olguların %70’ini küçük yaş grubu oluşturmaktadır. İstismara maruz kalan çocuklarda kız/erkek oranı 3’tür. Yurt içi yayınlarda ise kız/erkek oranı birbirine yakın bulunmuştur. İstismarcıların %96’sı erkek, %80’i de çocuğun tanıdığı birisidir.” (Dr. Ercüment AKSOY, Dr. Gürsel ÇETİN, Dr. Mehmet Akif İNANICI,Dr. Oğuz POLAT, )
80 Türkiye’de çocuk istismarı Araştırmalarda çocuğun yaşı ne kadar küçükse istismar olasılığının da o kadar fazla olduğuna dikkat çekilirken istismara uğrama olasılığının 12 yaşından sonra belirgin bir şekilde azaldığı belirtilmektedir.Son yıllarda istismar ve ihmal vakalarında artış gözlendiği, bunun nedeninin ise istismar ve ihmale uğrayan çocuk sayısı veya bildirilen vaka oranındaki artışa bağlanmıştır.
81 Türkiye’de çocuk istismarı Cinsel istismar kızlarda 3 kat fazla görülmekle birlikte yapılan bir araştırmaya göre cinsel istismar dışındaki faillerin oranları şöyle ifade edilmektedir:• % 77 olasılıkla aile,• % 11 olasılıkla diğer akrabalar,• % 5 bakımla ilgisi olmayan kişiler,• % 2 ise çocuğun bakımı ile ilgilenen diğer kişiler( Dr. M. Şevki SÖZEN, Dr. Fatih YAVUZ, “Çocuk istismarı ve ihmali”, Adli Tıp Ders Notları,
82 Türkiye’de çocuk istismarı Cinsel istismar vakalarında da istismarın yüksek oranda aile bireyleri veya akrabalar tarafından yapıldığı bilinmektedir. Çocuk istismarı konusunda yapılan araştırmalarda %78 ile duygusal istismarın baş sıralarda olduğu görülmektedir.• Fiziksel istismar %24• Cinsel istismar ise %9gibi bir oranda görülmektedir.
83 Türkiye’de çocuk istismarı Türkiye’de yılları arasında 8 ilde yapılan bir araştırmada sonuçlar şöyle tespit edilmiştir: • Kız çocukların %34,6’sının • Erkek çocukların ise %32,5’inin ihmal ve istismar kurbanı oldukları açıklanmıştır. • Eğitimsiz ebeveynlerin %40’ı • Eğitim düzeyi yüksek ebeveynlerin ise %17’si çocuklarını istismar etmektedir.
84 Türkiye’de çocuk istismarı “2004 verilerine göre Adli Tıp Kurumuna cinsel istismar şikayeti ile 1455 çocuk geldiği halde gerçekte bu rakamın olduğu tahmin edilmektedir. Resmi rakamlara göre cinsel istismara uğrayanların %85’i kız, %15’i erkektir.”
85 Dünyada Çocuk Pornografisi 2002'den bu yana pornografik site sayısındaki artış %64 oranındadırBu sitelerin % 50 sinden çoğu A.B.D.'de bulunmaktadır.Rusya en hızlı artışı gösteren ülke konumundadır.
86 Dünyada Çocuk Pornografisi İnternette resmi internet sağlayıcılarına kayıtlı çocuk pornografisi sitesi sayısı 900 bindir.2 milyon çocuğun fotoğraf ve filmi bulunmaktadır.
87 BÖLÜM-2 İSTİSMARDA İLETİŞİM YÖNTEMLERİ Bir öğretmen olarak, çocuklarla her gün iletişim halindesiniz Bazen gözlemlediğiniz göstergelerden bir istismar ya da ihmal olduğuna kanaat getirebilirsiniz, bazen de çocuklar size istismar ya da ihmalle ilgili ipuçları verir ya da söyler.
88 İSTİSMARDA İLETİŞİM YÖNTEMLERİ İstismarın en önemli göstergelerinden biri çocuğun bunu açıklama biçimidir. Bir öğretmen olarak, çocuk böyle bir bilgiyle size geldiği zaman ne yapılması gerektiğini bilmelisiniz. Çocuk size doğrudan istismar edildiğini söyleyebilir. Fakat bu az kullanılan yoldur.
89 I. Çocuklar Neden İstismar Edildiklerini Söylemezler! • Kendilerine inanılmayacağını düşünürler. • Başlarının belaya gireceğinden korkarlar. • İstismarcının tehdidinden korkarlar. • İstismarcıyı korumak isteyebilirler; istismarcıyı sevebilir ama yaptıklarını sevmezler. • Nasıl anlatılacağını bilmeyebilirler. korkabilirler. • Büyükleriyle (otorite ifade edenlerle) cinsel konuları konuşmaktan utanabilirler. • İyi çocukların cinsellikle ilgili sözcükleri kullanmamaları gerektiği söylenmiş olabilir. • Cinsel davranışların yanlış olduğunu bilmeyebilirler. • Arkadaşları tarafından dışlanacağından korkabilirler.
90 II. Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıklarsa Ne Yapılmalıdır! 1. Çocukla özel olarak konuşmak için bir mekan bulun: Konuşmanızın kesilmeyeceğinden emin olacağınız bir yer olsun.2. Masanın arkasında oturmayın. Çocuğun yanında onu sakinleştirmek için oturun.3. Çocuktan izin almadan ona dokunmayın. Dokunmanız belki ona istismar olayını hatırlatabilir.
91 II. Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıklarsa Ne Yapılmalıdır! 4. Açıklıkla ve sakince dinleyin: Duygularınızı ve sözel olmayan ifadelerinizi kontrol edin. Tepkileriniz hayati önem taşımaktadır. Çocuğun size anlatacağı şeyler ya da muayene sonucu göreceğiniz şeyler sizi şok edebilir. Sakin karşılamak çocuğu desteklemek için önemlidir. Çocuğu dinleyin ve kendisi için önemli olan konuları siz herhangi bir soru sormadan anlatmasına izin verin. Tüm ilginizi çocuğa verin. Bazen çocuğun sizinle sır olarak paylaşmak istediği şey bir istismar olmayabilir (boşanma, aile meseleleri vs).
92 II. Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıklarsa Ne Yapılmalıdır! 5. Çocuğun dilinden konuşun: Çocuğun anlayamayacağı kelimeleri kullanmayın. Çocuğun olanlar hakkında kullandığı kelimeleri kullanın. Bu özellikle cinsel istismarla ilgili konuştuklarında çok önemlidir.6. Çocuğu yaşadığı olayları anlatmaya cesaretlendirin: Yaşadığı olayları anlatması için ona destek olun fakat vermek istemediği ayrıntılar için asla baskı yapmayın.
93 II. Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıklarsa Ne Yapılmalıdır! 7. Çocuğa şöyle söyleyin: “ Sana inanıyorum”, “Bana söylediğine çok memnun oldum”, “Bu senin hatan değil”, “İstismar doğru bir şey değil”.8. Yazıyla kaydedin: Çocuğun anlattığı olayları ve kelimeleri yazın.9. Çocuğu istismarı bildirdiği için takdir edin. Eğer çocuk dolaylı bir şekilde bir istismardan söz ediyorsa (örneğin; birinin başına geldi gibi), çocuğu durumu anlatması yönünde teşvik edin.
94 II. Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıklarsa Ne Yapılmalıdır! 10. İstismarı bildirmek için okul/kuruluş ya da yerel çocuk koruma kurumlarına/ yetkililerine/ (rehber danışmana) haber verin.11. Gizlilik ilkesine saygı gösterin: İstismar olayını okulda bu konuda sorumlu kişi dışında başka biriyle konuşmayın.
95 Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıkladıysa Ne Yapıl(mama)lıdır! 1. “Neden” ile başlayan sorular sormayın.Örneğin;• “Neden o kişiyi durdurmadın?”• “Neden bana bunu anlatıyorsun?”Çocuklar genellikle neden ile başlayan sorular sorulduğunda bir şeyleri yanlış yaptıklarını zannederler ya da savunmaya geçerler. Neden ile başlayan sorular kişinin yapması gerekli şeyleri yapmadığını ima eder.
96 Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıkladıysa Ne Yapıl(mama)lıdır! İstismar/ihmal vakalarında, çocuklar zaten olanlardan dolayı kendilerini suçlayabilirler. İstismarcı onlara genellikle bunun kendi hataları olduğunu söyler. Bir çocuğa bunu neden daha önce haber vermedin diye sormak, onun bir şeyleri yanlış yaptığını düşünmesine sebep olur. Ayrıca küçük çocuklar genellikle “neden” ile başlayan sorulara yanıt veremezler çünkü soyut düşünme becerileri durumu analiz edecek düzeyde henüz gelişmemiştir. Çocuk kafasını öne düşürerek sanki bir şeyleri yanlış yapmış gibi yanıt verebilir.
97 Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıkladıysa Ne Yapıl(mama)lıdır! 2. Aşağıdakilere benzer sorulardan ve ifadelerden kesinlikle kaçının.Örneğin;• “Bunun olduğundan emin misin?”• “Gerçeği mi söylüyorsun?”• “Bu bir daha olursa bana haber ver”.• “Bunun olması için ne yaptın?”.
98 Bir Çocuk İstismar Edildiğini Açıkladıysa Ne Yapıl(mama)lıdır! 3. Bu bilgiyi diğer öğretmenler ya da kişilerle paylaşmayacağınız konusunda çocuğa teminat verin. Fakat destek almak için yetkili kişilerle iletişime geçeceğinizi söyleyin.
99 Önemli not:Çocuk eğer daha önce birçok kez istismara uğradığına ilişkin birtakım ipuçları veriyorsa, tüm ayrıntıları almaya çalışmayın. Dikkatlice dinleyin ve çocuğa başka bir şey söylemek isteyip istemediğini sorun.Eğer çocuk daha fazla bir şey söylememeyi seçiyorsa, mümkün olduğunca yetkili kişiyi/ müdürü bu konu hakkında bilgilendirin ve okul politikası uyarınca hareket edin.
100 Önemli not:Ayrıca, çocuk ipucu verirken ve sizinle iletişim halindeyken kullandığı tüm kelimeleri olduğu gibi yazın. Bu ilk ifadeler adli soruşturmada çok önemlidir.Her şeyden öte, çocuğa soracağınız soruları en aza indirgeyin ve yönlendirici sorular sormaktan kaçının (bir yanıta yönelten sorular); örneğin, “Amcan da mı senin özel bölgelerine dokundu?”, “Mavi bir ceket mi giymişti?” gibi.“Unutmayın! Siz bir öğretmen olarak istismar ya da ihmal olayını kanıtlamakla yükümlü değilsiniz.Siz sadece konuyla ilgili şüpheleriniz olduğunu bildirmekle yükümlüsünüz”.
101 Çocukların İstismarın Açıklama Biçimleri Çocuklar istismar edildiklerini farklı yollarla açıklayabilirler. Bazıları özel olarak sizinle konuşmak istediğini söyler ve doğrudan olayı anlatır. Bu, ne yazık ki, çok daha az kullanılan yoldur.Sizin rolünüz dinlemek ve çocuğa güven vermektir. Soruşturma yapıcı tarzda sorular sorulmamalıdır.
102 Çocukların İstismarın Açıklama Biçimleri 1. Dolaylı İmalarÖrnekler• “Erkek kardeşim dün gece uyumama izin vermedi”• “Komşumuz “X “abi çok komik iç çamaşırlar giyiniyor”• “Annemin beni amcamla yalnız bırakmasından hiç hoşlanmıyorum”• “Bakıcım beni çok sıkıştırıyor”Kelime hazinesi fazla gelişmediği, daha özgül kelimeleri henüz öğrenmediği, utandığı ya da çekindiği, söylemeyeceğine dair söz verdiği için ya da tüm bu nedenlerden ötürü bir çocuk bu ifadeleri kullanabilir.
103 Çocukların İstismarın Açıklama Biçimleri 2. Gizli İfade EtmeÖrnekler• “Çok kötü biçimde ellenilen bir kız tanıyorum”• “Tanıdığım bir kız var, annesine rahatsız edildiğini söyledi fakat annesi ona inanmadı”Çocuk bildiği bir kişi hakkında konuşabilir, fakat bu kendisi de olabilir. Onu “diğer çocuk” hakkında bildiklerini anlatmaya teşvik edin. Sonra anlattığı şeyleri bu kişinin daha önce yaşayıp yaşamadığını sorun.
104 Çocukların İstismarın Açıklama Biçimleri 3. Koşul Koyarak İfade EtmekÖrnek• “Bir sorunum var fakat kimseye söylemeyeceğine söz verirsen sana anlatırım”.Birçok çocuk istismar edildiklerine dair sakladıkları sırrı söylerlerse başlarına olumsuz şeyler geleceğine inanır. Çocuklar saldırganlar tarafından da sessizliklerini korumaları için tehdit edilmiş olabilirler.Çocuklara bazı sırların saklanamayacağını söyleyin. İşinizin onu korumak ve ona güvenli bir yer temin etmek olduğunu söyleyin. Yine çocuğa mümkün olduğunca söylediği şeylerin gizliliğini koruyacağınızı ama yasalarca bu durumu resmi otoritelere bildirmeniz gerektiğini anlatın.
105 Bir Çocuğun İstismar Edildiğinden Kuşkulanıyorsanız… 1. Bu durumu ilgili kişiye (okul müdürü, rehberlik araştırma merkezi, milli eğitim müdürlüğü) hemen haber verin. 2. Gelişmeleri izleyin. - Bir rapor hazırlamak ya da raporun hazırlanmasını sağlamak için yetkili kişiye bildirmeniz için sadece “mantıklı kuşkular” yeterlidir; doğrudan kanıt sağlamanız gerekmemektedir. - Okul yetkililerinin çocuğun ailesi ya da bakıcısıyla iletişim kurmaları tavsiye edilmemektedir.
106 - Çocuk istismarı göstergeleri - Türkiye’de çocuk istismarına ilişkin yasalar - Çocuk istismarı mağdurları - Aileye nasıl destek verilecek - Çocuk istismarı veya ihmali ile ilgili tüm yapılması gerekenler için hangi kurumlara ulaşmak gereklidir? • Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu İl Müdürlükleri • Baroların Çocuk Hakları Merkezleri • Emniyet Müdürlüğü Çocuk Polisi Şubeleri • Hastaneler bünyesindeki Çocuk Koruma Merkezi/Birimleri
107 ÇOCUK İHMALİNİ VE İSTİSMARINI BİLDİRME Tüm okul personeli, yetkili kişi olarak görülür ve yasalarca istismarı bildirmeleri gerekmektedir. Birçok sistemde iç raporlama protokolleri vardır. bir öğretmen olarak şüphelendiğiniz durumları bildirmekle sorumlusunuz.İstismardan şüpheleniyorsanız, bu durumun bildirilmesi çocuğu koruyabilir ve aileye yardım sağlayabilir. Her devlet bildirim yükümlülüğü olanları belirler (Çocuk istismarı ve ihmali şüphelerini bildirmek zorunda olan kişiler). Bununla birlikte, herhangi başka biri de çocuk istismarı şüphesini bildirebilir ve bildirmelidir.
108 ÇOCUK İHMALİNİ VE İSTİSMARINI BİLDİRME Bildirim bir suçlama değildir; düşüncenin dile getirilmesi ve çocuğun durumunun soruşturulup değerlendirilmesi için yapılmış bir istektir. Bir çocuğun tehlikede olduğundan şüphelenirseniz, derhal harekete geçin.Çocuk istismarı veya ihmaline ilişkin şüpheniz bir rapor hazırlamanız için yeterlidir. Kanıt bulmanız gerekmez. Tahkikatı yürüten kişiler istismar veya ihmalin bulunup bulunmadığına karar vereceklerdir. Hemen hemen her devlet çocuk istismarına ilişkin iyi niyetli ihbarda bulunan kişileri kovuşturma ve yükümlülükten korumak üzere bir yasaya sahiptir.
109 ÇOCUK İHMALİNİ VE İSTİSMARINI BİLDİRME İstismarı Bildirmek İçin Aradığınızda Aşağıdaki Özel Bilgiler Sorulabilir:Çocuğun adı ve yerleşimiŞüpheli failin adı ve çocukla yakınlık derecesiİstismar veya ihmale ilişkin gördüğünüz veya duyduğunuz şeyi tarif etmenizİstismar hakkında bilgisi olan diğer kişilerin adlarıSizin adınız ve telefon numaranızÇocuk istismarı ve ihmali konusunda ihbar edilen ailelere bildirimde bulunanların adları açıklanmaz.Bununla beraber rapor edilen bilginin doğası gereği kimliğiniz aile tarafından anlaşılabilir. Kimliğinizi açıklamamayı isteyebilirsiniz, fakat kimliğinizi açıklamanız durumunda ihbarınızın daha güvenilir ve daha yararlı olabilir.
110 ÇOCUK İHMALİNİ VE İSTİSMARINI BİLDİRME Çocuk İstismarı veya İhmalini Nasıl İhbar Edebilirim?Eğer bir çocuğun zarar gördüğünden şüpheleniyorsanız, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ya da Çocuk Polisi/Karakollar ve Cumhuriyet Savcıları ile iletişime geçin ve böylece durumu yasal çerçevede değerlendirebilsinler.
111 Okullarda İstismara Uğrayan Çocuklara Yönelik Yapılması Gerekenler Ön Bilgi Safhasında Raporunuzda Ne Gibi Bilgiler Olmalıdır?• Adı, yaşı, adresi ve çocuğun en son yaşadığı yer.• İstismarın süresi.• Çocuğun ailesinin ya da bakıcısının adı ve adresi, eğer biliniyorsa.• Şüpheli failin adı ve adresi.• Eğer biliniyorsa, istismarın olduğu yer.• Kimlerin haberdar olduğu.• Olaya müdahale edilene kadar neler yapılmış.• Çocuğun yaralarının içeriği ve boyutu, önceki yaralara ait kanıtlar da dahil olmak üzere.• Yaraları ve failin kimliğini ortaya çıkarmaya yarayacak diğer bilgiler
112 Okullarda İstismara Uğrayan Çocuklara Yönelik Yapılması Gerekenler İhmal ve istismara yönelik okulların PDR hizmetleri yürütme kurulları şunları yapar:• Önleyici Hizmetler: Farkındalık geliştirme eğitimlerinin düzenlenmesi.• Koruyucu Hizmetler: Gizlilik ilkesine dikkat edilerek sadece vakada görevli olan birimlerin haberdar edilmesi.
113 Okullarda İstismara Uğrayan Çocuklara Yönelik Yapılması Gerekenler • Müdahale: - Okul idaresine haber verme - Krize müdahale ekibini bilgilendirme: Her okulda ihmal istismar ya da başka türlerde krizler yaratacak durumlara yönelik okul müdürü başkanlığında rehber öğretmen, 1. ve 2. kademe öğretmenlerinden oluşan bir krize müdahale ekibi bulundurur. - İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri içindeki kriz ekipleri: Benzer bir kurul İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinde bir şube başkanlığında oluşturulur.
114 Okullarda İstismara Uğrayan Çocuklara Yönelik Yapılması Gerekenler -Bağlı bulunan ilçenin/ilin rehberlik ve araştırma merkezi ile iletişim: Büyük şehirlerde her ilçede, diğer şehirlerde birkaç ilçenin bir araya toplandığı RAM vardır.Okul idaresi veya rehberlik servisi, bir üst makam olan ilçe milli eğitim müdürlüğünü haberdar ettiğinde olayla ilgili RAM’larda oluşturulan uzman ekip okula ulaşır. İlk olarak idare ve rehberlik servisi ile iletişime geçerek olay hakkında bir ön bilgi toplar.
115 Okullarda İstismara Uğrayan Çocuklara Yönelik Yapılması Gerekenler Bu bilgiler ışığında bir eylem planı hazırlanır. RAM tarafından okula gelen krize müdahale birimi okul rehberlik servisi ve okul idaresi ile koordineli bir şekilde çalışarak öğrenci için neler yapılabileceğini planlar. Durumdan haberdar edilmesi gereken diğer birimlerle iletişime geçilir. Bunlar; - Polis - Savcılık - Üniversitelerin ihmal ve istismarla ilgili bölümleri - Sosyal hizmet birimleri
116 Bildirim Nasıl Yapılır? İstismar ya da ihmal ile ilgili bir şüpheniz varsa, bu durumu bildirmelisiniz. Bildirim okulunuzun yazılı prosedürlerine uygun olarak yapılmalıdır. Sizden yazılı olarak bilgi istenebilir. Bakıcılar her zaman çocuğun ailesi olmak zorunda değildir. Öğretmenler ya da diğer okul personeli de çocuk okulda olduğunda ya da okulla ilgili bir etkinlik içinde olduğunda bakıcı konumunda düşünülür.Herhangi bir meslektaşınızın da bir istismarcı olduğundan şüphelenebilirsiniz. Yasalarca tıpkı başkalarında olduğu gibi böylesi bir durumda da bunu bildirmeniz gerekir. Eğer olası bir çatışma varsa, eğer şüphelendiğiniz kişi okulda bu konuyla ilgili yetkili kişiyse, okul prosedürlerinizin alternatif bir bildirim yöntemini belirlemesi gerekir.
117 İhbarda Bulunduğumda Ne Olacak? Çocuğun kötü muamele gördüğü/istismar/ ihmal edildiği kuşkusuna yönelik bildirim SHÇEK İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerine yapılmalıdır. Bildirim ALO 183 telefon hattında ya da SHÇEK İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünde görevli uzmanlar tarafından değerlendirilecektir. Eğer görevli uzmanlar yapılan bildirimde çocuğa karşı kötü muamele olduğuna veya oluşma riskine ilişkin yeterli güvenilirlikte bilgi olduğuna kanaat getirirse bildiriminiz değerlendirilecek ve gerekli araştırma yapılacaktır.
118 İhbarda Bulunduğumda Ne Olacak? Bu kapsamda sizinle ,çocukla, ebeveynlerle ve çocukla iletişim halinde olan diğer kişilerle (doktor, öğretmen veya bakım sağlayıcılar gibi) konuşularak, çocuğun yaşadığı ortam ve çevrede sosyal inceleme yapılır. Amaç; istismar veya ihmalin gerçekleşip gerçekleşmediğine ve tekrar edip etmeyeceğine karar vermektir.Eğer soruşturmayı yürütenler hiçbir istismar veya ihmalin gerçekleşmediğine veya var olan şeyin Yasalarda yer alan istismar ve ihmal tanımına uymadığına karar verirlerse, dosya kapatılır ve ailenin başka herhangi destek/ yardıma gereksinimi olduğuna karar verilirse yönlendirilir.
119 İhbarda Bulunduğumda Ne Olacak? İstismar ve ihmal olduğu yönünde kuvvetli şüphe varsa durumu adli makamlara bildirirler ve eğer soruşturmayı yürütenler çocuğun risk altında olduğunu tespit ederlerse, ailedeki istismara yol açabilecek risklerin azaltılması için; ruh sağlığı tedavisi, ebeveyn becerisi geliştirme programları, iş yardımı ve sosyal yardım veya barınak sağlama gibi somut yardımlar yapılabilir.Yaşadığı ortamda çocuğun güvenliği tehlikede ise çocuk korunma altına alınır.
120 Kim Bildirim Yapmalı?TCK 279. Maddesi uyarınca kamu görevini yürütürken göreviyle bağlantılı olarak suç belirtisi ile karşılaşan her kamu görevlisinin yetkili makamlara bildirmesi zorunludur.
121 Kime Bildirim Yapılır?Sözlü bir rapor mümkün olduğunca hızlı bir şekilde telefonla ya da yüz yüze görüşmeyle Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne yapılmalıdır.Her okul ya da okul sistemi bir iç çocuk istismarı raporlama protokolüne sahip olacaktır. Bu protokolün ne olduğunu öğrenin. Bir rapor hazırlandığında soruna müdahil olan her görevlinin onay alması tavsiye edilmektedir. Eğer sosyal hizmetlere ulaşılamadığında ya da çocuk çok acil bir tehlike içinde ve istismar çok açık ise Polise ya da Cumhuriyet Savcılığına haber verilmelidir.
122 ÖNEMLİ BİLGİ:“Yetkilendirilmiş raportörler iyi niyetli raporlama yaptıkları taktirde raporlarının onaylanmadığı durumlarda da kanunlar tarafından korunmaktadır”.
123 BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ BULUNAN KİŞİLERİN HAKLARI • Gizlilik ya da Saklılık: Bütün raporlar gizlidir ve istenildiği taktirde bildirimde bulunan kişinin kimliği saklı tutulabilir. Yine de bildirimde bulunan kişinin iletişim bilgilerini vermesi çocuk için daha yararlı olabilir.
124 Rapor Düzenlememenin Yaptırımları Kanunlara göre, yükümlü olduğu halde çocuk istismarı vakası şüphelerini bilerek ve isteyerek bildirmeyi ihmal eden kişi ya da yetkililer, görevi ihmal nedeniyle suçlu sayılırlar. Bu nedenle ayrıca eğitim sistemi bünyesinde de disiplin cezası alabilirsiniz ve görevinize son verilebilir.
125 SOSYAL HİZMETLERİN İŞLEVİ Sosyal Hizmetler, istismar ve ihmal şüphelerini araştırarak istismar ya da ihmal olasılığının doğrulanması halinde çocuğun korunması için gereken önlemleri alır. Bir çocuğun istismara uğrayıp uğramadığını belirlerken sosyal hizmetler şu yetkilere sahiptir:- Çocukla ve ebeveyn ya da vasilerle görüşme yapma;- Velayet sahibinin izniyle, kapanmamış yaraları olduğuna inanılan çocukların muayene edilmesini sağlama;- Veli ya da vasilerin çocuğun bakımı ve korunmasını sağlama kabiliyetlerini değerlendirme;
126 SOSYAL HİZMETLERİN İŞLEVİ - Veli ve vasilere, çocuk bakımında yardımcı olan kurumlara destek sağlama; - Çocuğun istismara uğradığının anlaşılması halinde ivedilikle geçici korumaya alınmasını çocuk mahkemesinden talep etme; - Çocuğun geçici gözetim sürecinde çocuğa bakma kabiliyeti ya da arzusu yetersiz bulunan ebeveyn ya da vasiler hakkında mahkemeye bildirimde bulunma.
127 Bir Rapor Hazırladığınızda Ne Olur? Bildirim yükümlülüğü olan kişi olarak göreviniz, bir çocuğun istismar ya da ihmal edildiğine dair gerekçeli kaygılarınız olduğunda sosyal hizmetler ile irtibata geçilmesini sağlamaktır. Bildirilen vaka için soruşturma yapılmasının gerekip gerekmediğini değerlendirmek ve raporunuzu kabul edip etmemeye karar vermek ise sosyal hizmetlerin görevidir.Bildiriminiz, hakkında yürütülen bir soruşturma bulunduğunu bildiğiniz bir aileye ilişkin olsa bile, dikkate alınmasını sağlayabilmek için raporunuzu yine de Soysal Hizmetler İl Müdürlüğüne teslim etmelisiniz.
128 Bir Rapor Hazırladığınızda Ne Olur? Raporunuzun değerlendirilmesi neticesinde soruşturmaya gerek görülmese dahi vakaya ilginizi yitirmemeniz ve kaygılarınızı raporlamanız yerinde olacaktır. Zira, raporunuz sosyal hizmetlerin incelemesinin sonraki aşamalarda bir soruşturma açma kararı alınması durumunda yararlanabilecek önemli bilgiler içerebilir.SHÇEK ’incelemesinin içeriğinde çocuğun kötü muameleye maruz kaldığına dair kanıtlar ya da tezler tespit etmesi halinde raporunuza dayanılarak konu hakkında soruşturma açılacaktır. Sosyal Hizmetlerin müdahalesine yer olmadığı kararlaştırılmış olsa bile çocuğun kötü muameleye maruz kaldığına dair kanıtlar ya da tezler içeren tüm raporlar adli kolluğa sevk edilmektedir.
129 Bir Rapor Hazırladığınızda Ne Olur? SHÇEK, bildiriminize dayanarak kötü muamelenin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek amacıyla vakalar hakkında soruşturma başlatır; gerçekleştiğine dair kanaat oluşursa kötü muamelenin tekrarlanması olasılığını değerlendirerek çocuğun güvenliğinin ve korunmasının sağlanmasına yönelik planlama yapar.
130 Bütün Soruşturmalarda Neler Yapılır? • Kötü muameleye maruz kaldığı iddia edilen her çocukla kararlaştırılan zaman zarfında görüşme yapmak • Aynı hanede yaşayan her çocukla birer görüşme yapmak • Çocuğun/çocukların ebeveyn/vasilerinin her biriyle birer görüşme yapmak • Çocuğun ebeveynleriyle ilişkisini gözlemlemek üzere bir ev ziyareti gerçekleştirmek • Aile çevresinden kişilerle ihtiyati görüşmeler yapmak
131 Öğretmenler Tarafından Bildirilen İstismar Olgularının Azlığı! Bunun nedenleri arasındaÖğretmenlerin bu tür olayları kime ve nasıl bildireceklerini bilememe,Bildirmenin yararlı olacağına inanmama,Sonuçlarından çekinme;Çok ağır olmayan durumlarda da dayağın ailede çocuğu terbiye etmek için kullanılabilecek uygun bir yöntem olduğuna inanma,Aile içi durumlara karışmak istememegibi bir çok etmen sayılabilir.
132 Bölüm-3: çocuk istismarı ve ihmaline yol açabilecek aile etmenleri ve aileleri güçlendirme yöntemleri“Çocuklara yönelik kötü muamelenin ortalama yüzde 80’i biyolojik anne babaya ait olduğu için ebeveyn - aile etmenleri göz önüne alınmak zorundadır.”.
133 çocuk istismarı ve ihmaline yol açabilecek aile etmenleri İstismarın nedenlerine ilişkin kesin açıklamalar mümkün olmasa da, yapılan araştırmalar, istismar ve ihmalin oluşumunda etkili olan bazı anne baba, çocuk ve çevreyle ilişki etmenleri ortaya koymaktadır:• Ebeveyn / Bakıcı DeneyimsizliğiÇok genç ve deneyimsiz ebeveynler/bakıcılar bir çocuğun davranışlarını ve ihtiyaçlarını anlamayabilir ve çocuğun gelişimindeki her bir aşamada ne yapılması gerektiğini bilemeyebilirler.• Gerçekçi olmayan BeklentilerEbeveynin çocuktan beklentileri gelişimsel olarak yapabileceğinin üzerinde olabilir.
134 çocuk istismarı ve ihmaline yol açabilecek aile etmenleri • Sosyal Dışlanma Ebeveyn/bakıcı için destek ve yetişkin arkadaşlığının sağlanamaması veya ebeveyne çocuğu yetiştirme sırasında yardım etmek için aile ve arkadaşın olmaması. • Karşılanmayan Duygusal İhtiyaçlar Diğer yetişkinler ile iyi ilişkilere sahip olmayan ebeveyn, sevgi, benimsenme ve öz-saygı ihtiyaçlarını tatmin etmek için çocuğuna yönelebilir.
135 çocuk istismarı ve ihmaline yol açabilecek aile etmenleri • Sık Görülen Krizler Büyük hastalıkların yanı sıra mali, mesleki, maddi ve hukuki stres/sorunlar çocukların ihmal ya da istismarına katkıda bulunabilir. • Kötü Çocukluk Deneyimi Birçok istismarcı yetişkin, çocukluğunda kötü muameleye maruz kalmış ve bu nedenle uygun ve şiddet içermeyen bir tarzda çocuklarla ilişki kurmayı öğrenememiş ya da geliştirememiş olabilir.
136 çocuk istismarı ve ihmaline yol açabilecek aile etmenleri • Uyuşturucu ya da Alkol Sorunları Bu tür sorunlar, ebeveynin çocukların bakımını tam olarak sağlamaları konusundaki becerilerini azaltabilir ve çocukları tehlikeye atabilir. • Zihinsel Hastalık Tedavi edilmeyen ve/veya kronik zihinsel hastalık, çocuk ihmaline ve istismarına neden olabilir.
137 çocuk istismarı ve ihmaline yol açabilecek aile etmenleri • Başarısız Aile Sınırları Bir çocuğu korumada başarısız olmanın nedenleri şunlar olabilir; dışarıdan birçok yabancının eve sınırsız erişimi, ilaçlara erişim, tehlikeli nesneler, yeterli gözetimin olmaması vb. gibi.
138 aileleri güçlendirme yöntemleri Ailelerin DesteklenmesiBirçok ebeveyn çocuklarına en iyisini sağlamak isteğini paylaşmaktadır. Ancak özellikle ebeveynler hüsrana uğramışsa, deneyimsizse, ciddi zihinsel sağlık problemleri varsa ya da kendi ilişkilerinde sıkıntı veya ekonomik sorunlar gibi stresli koşullarla karşı karşıyaysa sağlıklı ve kendine güvenen çocuk yetiştirmek zor olabilir.
139 aileleri güçlendirme yöntemleri Ailelerin Desteklenmesi Neden Önemlidir?Ebeveynler, özellikle kişisel ilişkileri desteklenen ve stres, bilgi, önemli çocuk gelişim konuları, ekonomik sorunlar, barınma, yiyecek ve çocuk bakımı gibi somut konularla başa çıkmak için diğer kaynaklara gereksinim duyar. Ancak bu önemli desteklerden birisinin olmaması iyi niyetli ebeveynlerin ihmal veya istismara yol açabilecek başarısız kararlar vermesine yol açabilir.
140 aileleri güçlendirme yöntemleri Çocuk istismarı ve ihmalinin neden ortaya çıktığı konusunda daha fazla bilgi edindikçe, daha fazla kurum ve topluluk bunları önlemenin en iyi yolunun ebeveynlerin çocuklarının duygusal, fiziksel ve gelişimsel ihtiyaçlarını anlamaları ve onları zarar verici durumdan korumaları için gerekli beceri ve kaynağın sağlanması olduğunu kabul etmektedir.
141 aileleri güçlendirme yöntemleri Dünyadan Örnekler: Ailelere Sunulan DesteklerAmerika’daki en önemli ve zorlu işlerden bir tanesi ebeveyn olmaktır. Birçok aile güvenli, sağlıklı ve üretken çocuklar yetiştirmeleri için gerekli güç ve kaynağı aile destek aktivitelerinin yardımıyla buluyor.Örneğin, yerel okullar ya da aile hizmetleri merkezleri, ebeveynlerin bir araya gelip, sosyalleştiği ve çocuklarının büyüme ve gelişimiyle ilgili daha çok şey öğrendiği yerler. Ebeveyn eğitimi, ev ziyaretleri, tatil bakımı gibi aile destek programları ve destek grupları ebeveynlere bu konudaki becerilerini geliştirmek, pozitif disiplin tekniklerinin faydalarını anlamak ve çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamak için yardım ediyor.
142 Dünyadan Örnekler: Ailelere Sunulan Destekler Aile destek programları ayrıca çocuklarla ilgilenen kişilerin karşılaştığı yeterli barınma yeri ve çocuk bakımı için gerekli masraflar gibi diğer önemli konularda yardım hizmeti sunuyor. Ebeveynler bu ve diğer aile destek aktiviteleri sayesinde aşağıdaki konularda kaynak, bilgi ve becerilerini geliştiriyor: • Farklı yaşlarda çocuklar için tipik davranış biçiminin ne olduğunu anlamak • Çocuklarının ihtiyaçlarını tanımlamak, bu ihtiyaçlara yanıt vermek ve savunmak • Çocuklarıyla sakin ve açık bir şekilde iletişim kurmak • Çocuklar için net ve gerçekçi sınırlar koymak • Kontrollerini kaybetmeden çocukları düzeltmek ve yeniden yönlendirmek • Destek için arkadaşlarına, ailesine ve toplum kaynaklarını ulaşmak • Çocuklarıyla pozitif ilişkiler geliştirmek ve birlikte zaman geçirmek • Ebeveyn olarak kendi becerilerine öz güven duymak
143 KAPASİTE GELİŞTİRİLMESİ: ÇOCUKLAR VE AİLELER İÇİN KORUYUCU FAKTÖRLERİN GELİŞTİRİLMESİ Başarılı aile destek aktiviteleri ve çocuk istismarını önleme programları bu koruyucu faktörleri geliştirmek için hazırlanmaktadır.Çocuk istismar ve ihmalinin azaltılması/ önlenmesi ile bilinen koruyucu faktörler şu şekilde tanımlanabilir:Ebeveyn esnekliği, sevgi ve şefkat, sosyal bağlantılar, ebeveyn ve çocuk gelişimi hakkında bilgi, etkin problem çözme ve iletişim becerisi, gerekli zamanlarda somut destek sunma, çocukların sosyal ve duygusal becerisi, sağlıklı evlilikler.
144 KAPASİTE GELİŞTİRİLMESİ İÇİN AİLE DESTEK STRATEJİLERİ Araştırmalara göre bazı etkin stratejilerin istismarı önlemedeki etkileri:Arkadaşlık ve karşılıklı desteğin sağlanması: Ebeveynlere kendi muhitlerinde bulunan diğer ebeveynleri tanıma, karşılıklı destek sistemini geliştirme ve liderlik rolü üstlenme seçenekleri sunar. Stratejiler, spor takımları, grup yemekleri, sınıflar, danışma grupları, grup liderliği ve gönüllük seçeneklerini içerebilir.
145 KAPASİTE GELİŞTİRİLMESİ İÇİN AİLE DESTEK STRATEJİLERİ Ebeveynliğin güçlendirilmesi: Ebeveynlerin ihtiyaçları olduğunda ebeveynlik konularında destek almalarının yollarını geliştirir. Bu yollar arasında sınıflar, destek grupları, ev ziyaretleri, pediatri bürolarındaki ipucu belgeleri ve kaynak kütüphaneler yer almaktadır.Aile krizleri yaşandığında destek sunmak: Hastalık, işten çıkarılma, ev problemleri ve diğer stres unsurlarıyla karşılaşıldığında ailelere ekstra destek sunmak.
146 I. Ailelerin/Bireylerin Sorumluluk Paylaşması İçin Etkinlikler İletişim Kurun: Sağlam ilişki kurabilen aileler hem almaları gereken önemli kararlar hem de günlük etkinlikleri hakkında fikir alış verişinde bulunurlar ve işte ya da okulda yaşadıklarının yanı sıra duygularını da birbirlerine anlatırlar.Sorun yaşadıklarında sorunun üstüne gitmeden önce sakinleşmeyi tercih ederler; kızgınlıklarını biriktirmezler ama kendiliğinden buharlaşmasına da izin vermezler. Bunun yerine olası çözüm yollarını müzakere ederek, sorunların en iyi şekilde çözülmesi için birlikte çaba harcarlar.
147 KAPASİTE GELİŞTİRİLMESİ İÇİN AİLE DESTEK STRATEJİLERİ Aileleri hizmetler ve seçeneklerle buluşturmak: Mesleki eğitim, eğitim, sağlık bakımı, zihin sağlığı ve yerel inanç ve toplumsal hizmetler için görüşmeler sunmak.Ebeveynlere değer vermek ve destek sunmak: Programın ebeveynlerle iletişim kurabilmesi için ebeveynler ve görevliler arasındaki ilişki çok önemlidir. Ebeveynlerin bunu yapmasında yardımcı olmak için görevlilerin desteği, eğitimi ve süpervizörlüğü çok gereklidir.
148 KAPASİTE GELİŞTİRİLMESİ İÇİN AİLE DESTEK STRATEJİLERİ Çocukların sosyal ve duygusal gelişiminin sağlanması: Bazı programlar çocukların kendi duygularını ifade etmeleri ve diğeriyle anlaşabilmelerine yardımcı olmaya odaklanan içerikler kullanıyor. Çocuklara eve geldiğinde sınıfta öğrendiklerinden ebeveynleri de yararlanabilir.Çocuk istismarı veya ihmalini gözlemlemek ve erken uyarı sinyallerine göre davranmak: Çocukları dikkatlice gözlemlemeleri ve ilk problem sinyaline yanıt vermeleri için görevlilerin eğitimi. Erken müdahaleler çocukların güvende olmalarına ve ebeveynlerin gerekli destek ve hizmetleri almalarına yardımcı olmayı sağlar.
149 Ailelerin/Bireylerin Sorumluluk Paylaşması İçin Etkinlikler Sorunlardan Dersler Çıkarın: Her aile sorunlar yaşar. Sağlam ilişki kurabilen aileler yaşadıkları sorunları öğrenme aracı olarak görürler; çünkü tatsız olayların da olumlu gelişmelere neden olabileceğini ve birbirlerine kenetlenmelerini sağlayabileceğini bilirler; dolayısıyla sorunları yok saymak yerine ortaya koyarlar ve gerektiğinde yardım ararlar.
150 Ailelerin/Bireylerin Sorumluluk Paylaşması İçin Etkinlikler Birlikte Zaman Geçirin: Sağlam ilişki kurabilen aileler sohbet ederek, okuyarak, oyunlar oynayarak, yürüyüşe çıkarak, yemek pişirerek vb. birlikte zaman geçirirler. Öperek yatırmak ve uyumadan önce masal anlatmak gibi özel davranışlar aile fertlerinin birbirlerine yakınlaşmalarını sağlar.
151 Ailelerin/Bireylerin Sorumluluk Paylaşması İçin Etkinlikler Ailece Eğlenin: Sağlam ilişki kurabilen aileler eğlenmenin önemini bilirler ve hoş vakit geçirmelerini sağlayabilecek etkinlikleri birlikte planlarlar. Ailece çıkılacak yolculuklar ve düzenlenecek partiler söz konusu etkinliklerden bazılarıdır. Güçlü aileler gülümsemenin önemini bilirler ve sıkıntılarını azaltmak için mizahtan yararlanırlar. Aile üyeleri birbirlerine gülmez, birlikte gülerler.
152 Ailelerin/Bireylerin Sorumluluk Paylaşması İçin Etkinlikler Sevginizi ve İlginizi Gösterin: Söylemleri ve davranışları aksi yönde olsa bile çocuklar aileleri tarafından sevildiklerini bilmeye ihtiyaç duyarlar. Güçlü aileler ilgilerini pek çok şekilde gösterirler. Aile üyelerinin birbirlerine “seni seviyorum”, “aynı aileye mensup olmaktan mutluluk duyuyorum” gibi güzel sözler söylemeleri, kucaklaşmaları, birbirlerine lakap takmaları, ve aile hatıralarından bahsetmeleri mümkündür.
153 öğretmen olarak çocuğu güvende tutabilmeleri için Ailelere verilebilecek öneriler: • Çocuğunuzun size ya da güvenilir başka bir yetişkine nasıl ulaşabileceğini bildiğinden emin olun. • Çocuğunuza ismi, adresi, ve telefon numarası ile okulunun, akrabalarınızın, aile dostlarınızın isim, adres ve telefon numaralarını öğretin. • Çocuğunuzun hangi yetişkin ve çocuklarla zaman geçirdiğini, nerde olduğunu ve hangi aktiviteleri yaptığını bilin.
154 öğretmen olarak çocuğu güvende tutabilmeleri için Ailelere verilebilecek öneriler • Tüm muhtemel bakıcılar ile mülakat yapın ve onlardan referans isteyin. • Çocuğunuzun okulunda ve aktivitelerinde yeterli yetişkin gözetimi sağlandığından emin olun. • Çocuğunuzun adının kıyafetinin üstü gibi rahatlıkla görülebilir yerlerde gözükmemesine dikkat edin. • Çocuğunuzun bilgisayar başında geçirdiği süreyi kısıtlayın ve internet bağlantısı olan bilgisayarları ortak alanlara koyun.
155 öğretmen olarak çocuğu güvende tutabilmeleri için Ailelere verilebilecek öneriler: • Evinizde silah bulundurmayın. • Çocuğunuzu dinleyin. Başka birinin söz ya da davranışlarıyla kendisini rahatsız ettiğini söylerse, ona inanın.
156 İstismar-ihmal ve İnternet Uygun bir şekilde kullanıldığında, internet, hepimiz için mükemmel bir öğrenim ve eğlence aracıdır.Ancak pek çok bakımdan, internetteki sanal dünya gerçek dünya gibidir. “Uygulanacak benzer güvenlik önlemleri alınmalıdır: Yabancı biriyle hiçbir yere gitme.” İnternet’te yabancılarla sohbet etme. Seni bir yerde buluşmak için çağırırsa gitme.” gibi.
157 İstismar-ihmal ve İnternet Çocuklarınıza internete girmesine izin vermeden önce, onlarla güvenliğe dair konuları konuşun. Onlara endişelerinizden bahsedin ve birlikte bilgisayar kullanımı konusunda bir aile kılavuzu oluşturun.• Çocuklarınıza, yeni e-posta arkadaşları ne kadar dostça gözükse de ya da eğlenceli bir internet sitesi kişisel bilgilerini vermeleri karşılığında hediye veriyor olsa da, kişisel bilgilerin dışarıya verilmemesinin neden önemli olduğunu anlamaları konusunda yardımcı olun.• İnternet Hizmeti Sağlayıcınızın ebeveyn kontrol sistemi kurup kurmadığını öğrenin. Çocuğunuz internetteyken, neleri kontrol edip neleri kontrol edemediğinizi öğrenin.
158 İstismar-ihmal ve İnternet • Çocuklarınızın, onları rahatsız eden mesajlar aldıklarında, size gelmelerini sağlayın. Böyle bir durumda onlara mesajları sizin okumanız ve doğru bir şekilde ele alabilmeniz için saklamalarını söyleyin. • Özellikle internette tanışılan insanlar konusunda ne yapılacağı ile ilgili kurallar oluşturun. İnternette tanıştıkları yeni arkadaşları onları görmek istediğinde ya da fotoğraflarını göndermelerini istediğinde ne yapmaları gerektiği konusunda çocuklarınızla konuşun.
159 İstismar-ihmal ve İnternet • Bilgisayarı oturma odası gibi evinizin sıklıkla kullanılan bir yerine yerleştirin. Bu sayede onları sürekli gözetliyormuşsunuz hissi vermeden, neler yaptıklarını izleyebilirsiniz. •Çocuklarınızın seveceğini ve sık kullanılanlara ekleyeceğini düşündüğünüz internet siteleri bulmak için zaman ayırın. Böylece çocuklarınızın uygunsuz siteler bulabilecekleri arama motorlarını kullanmalarını engelleyebilirsiniz. (“oyun” kelimesini ararken dahi karşılaştığınız şeyler karşısında şaşırabilirsiniz)
160 İstismar-ihmal ve İnternet • En önemlisi, birlikte zaman geçirirken çocuklarınızın internette neler yaptıkları hakkında konuşun. Onlara internette öğrendiklerini, favori sitelerini ve ilgilendikleri konuları size anlatmaları için fırsat verin. Burada bahsi geçen güvenliğe dair konuların çoğu daha derinlemesine çeşitli internet sitelerinde ele alınmaktadır. Güvenliğe dair daha fazla bilgi bulmak için arama motorlarını kullanın.