Sistoskopi (sis-TOS-kuh-pee), doktorunuzun mesanenizin iç yüzeyini ve idrarı vücudunuzdan dışarı taşıyan tüpü (üretra) incelemesini sağlayan bir test prosedürüdür. Lensle donatılmış içi boş bir tüp (sistoskop) üretranıza sokulur ve yavaşça mesanenize doğru ilerletilir.
Sistoskopi, üretranızı uyuşturmak için lokal anestezik bir jöle kullanılarak bir test odasında yapılabilir veya sedasyon ile ayakta tedavi prosedürü olarak yapılabilir. Diğer bir seçenek de genel anestezi sırasında hastanede sistoskopi yaptırmaktır.
Sahip olacağınız sistoskopi tipi, prosedürünüzün nedenine bağlıdır.
Sistoskopi Neden Kullanılır?
Sistoskopi, mesane ve üretrayı etkileyen durumları teşhis etmek, izlemek ve tedavi etmek için kullanılır. Doktorunuz aşağıdakiler için sistoskopi önerebilir:
- Belirti ve semptomların nedenlerini araştırmada. Bu belirti ve semptomlar arasında idrarda kan, idrar kaçırma, aşırı aktif mesane ve ağrılı idrara çıkma yer alabilir. Sistoskopi ayrıca sık idrar yolu enfeksiyonlarının nedenini belirlemeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, aktif bir idrar yolu enfeksiyonunuz varken sistoskopi genellikle yapılmaz.
- Mesane hastalıklarını ve durumlarını teşhis etmede. Örnekler arasında mesane kanseri, mesane taşları ve mesane iltihabı (sistit) bulunur.
- Mesane hastalıklarını ve durumlarını tedavide. Belirli durumları tedavi etmek için sistoskoptan özel aletler geçirilebilir. Örneğin, sistoskopi sırasında çok küçük mesane tümörleri çıkarılabilir.
- Büyümüş bir prostatı teşhis etmede. Sistoskopi, üretranın prostat bezinden geçtiği yerde daralmasını ortaya çıkarabilir, bu da prostatın büyüdüğünü (iyi huylu prostat hiperplazisi) gösterir.
Doktorunuz, sistoskopinizle aynı zamanda üreteroskopi (u-ree-tur-OS-kuh-pee) adı verilen ikinci bir prosedür uygulayabilir. Üreteroskopi, idrarı böbreklerinizden mesanenize (üreterler) taşıyan tüpleri incelemek için daha küçük bir kapsam kullanır.
Sistoskopi Riskleri
Sistoskopi komplikasyonları şunları içerebilir:
- Enfeksiyon. Nadiren, sistoskopi mikropları idrar yolunuza sokarak enfeksiyona neden olabilir. Sistoskopi sonrası idrar yolu enfeksiyonu gelişmesi için risk faktörleri arasında ileri yaş, sigara içme ve idrar yolunuzun olağandışı anatomisi yer alır.
- Kanama. Sistoskopi idrarınızda bir miktar kana neden olabilir. Ciddi kanama nadiren görülür.
- Ağrı. İşlemden sonra, idrar yaparken karın ağrısı ve yanma hissi yaşayabilirsiniz. Bu semptomlar genellikle hafiftir ve işlemden sonra kademeli olarak iyileşir.
Ciddi bir komplikasyonun belirti ve semptomları
Aşağıdakileri yaşarsanız doktorunuzu arayın veya en yakın acil servise gidin:
- Sistoskopi sonrası idrar yapamama
- İdrarınızda parlak kırmızı kan veya ağır kan pıhtıları
- Karın ağrısı ve mide bulantısı
- Titreme
- 101.4 F’den (38.5 C) yüksek ateş
- İki günden fazla süren idrara çıkma sırasında ağrı veya yanma
Sistoskopi Hazırlığı Nasıl Yapılır?
Sizden şunlar istenebilir:
- Antibiyotik alın. Özellikle enfeksiyonlarla mücadelede sorun yaşıyorsanız, doktorunuz sistoskopiden önce ve sonra almanız için antibiyotik reçete yazabilir.
- Mesanenizi boşaltmayı bekleyin. Doktorunuz sistoskopiden önce idrar testi isteyebilir. İdrar örneği vermeniz gerekebilir diye randevunuza gelene kadar mesanenizi boşaltmayı bekleyin.
Sedasyon veya anestezi için hazırlanın
Sistoskopiniz sırasında intravenöz (IV) yatıştırıcı veya genel anestezi alacaksanız. Yanınızda bir refakatçi bulundurmanız sizin için iyi olacaktır.
Sistoskopi Sırasında Neler Olur?
Ayakta basit bir sistoskopi beş ila 15 dakika sürebilir. Sedasyon veya genel anestezi ile bir hastanede yapıldığında, sistoskopi yaklaşık 15 ila 30 dakika sürer.
Sistoskopi prosedürünüz şu süreci takip edebilir:
- Mesanenizi boşaltmanız istenecektir. Sonra sırt üstü bir masaya uzanacaksınız. Muhtemelen ayaklarınız üzengi içinde ve dizleriniz bükülmüş olarak konumlandırılacaksınız.
- Sakinleştirici veya anesteziye ihtiyacınız olabilir. Sakinleştirici alırsanız, sistoskopi sırasında kendinizi uykulu ve rahat hissedeceksiniz, ancak yine de farkında olacaksınız. Genel anestezi alırsanız, işlem sırasında farkında olmazsınız. Her iki ilaç türü de kolunuzdaki bir damar yoluyla verilebilir.
- Doktorunuz sistoskopu yerleştirecektir. Sistoskop yerleştirildiğinde ağrıyı önlemeye yardımcı olmak için üretranıza uyuşturucu bir jöle uygulanacaktır. Uyuşturma için birkaç dakika bekledikten sonra, doktorunuz mümkün olan en küçük kapsamı kullanarak sistoskopu dikkatlice üretranıza itecektir. Doku örnekleri almak veya cerrahi aletleri mesaneye geçirmek için daha büyük skoplar gerekebilir.
- Doktorunuz üretranızı ve mesanenizi inceleyecektir. Sistoskopun ucunda üretra ve mesanenizin iç yüzeylerini büyütmek için teleskop gibi çalışan bir lens bulunur. Doktorunuz görüntüleri bir video ekranına yansıtmak için merceğin üzerine özel bir video kamera yerleştirebilir.
- Mesaneniz steril bir solüsyonla doldurulacaktır. Çözelti mesaneyi şişirir ve doktorunuzun içini daha iyi görmesini sağlar. Mesaneniz doldukça idrara çıkma ihtiyacı hissedebilirsiniz. Prosedür bittiğinde bunu yapmaya teşvik edileceksiniz.
- Doku örnekleri alınabilir. Doktorunuz laboratuvar testi için doku örnekleri alabilir veya sistoskopi sırasında çeşitli başka prosedürler uygulayabilir.
Sistoskopi sonrası
Günlük rutininize devam etmenize izin verilebilir. Sedasyon veya genel anestezi aldıysanız, ayrılmadan önce ilacın etkilerinin geçmesine izin vermek için bir dinlenme odasında kalmanız istenebilir.
Sistoskopi sonrası yan etkiler şunları içerebilir:
- İdrarınızda veya tuvalet kağıdında parlak pembe görünebilen üretranızdan kanama
- İdrar yaparken yanma hissi
- Sonraki bir veya iki gün daha sık idrara çıkma
Aşağıdaki durumlarda rahatsızlığın bir kısmını giderebilirsiniz:
- Tahriş edici maddeleri mesanenizden temizlemek için su için. İşlemden sonraki ilk iki saat boyunca her saat 16 ons (473 mililitre) su içmeye çalışın.
- Reçetesiz satılan bir ağrı kesici alın.
- Ağrıyı hafifletmek için idrar yolunuzun açıklığına ılık, nemli bir bez yerleştirin ve gerektiği kadar tekrarlayın.
- Doktorunuz banyodan kaçınmanızı istemediği sürece ılık bir banyo yapın.
Sistoskopiden sonra endişeleriniz varsa doktorunuzu arayın.
Sonuçlar
Doktorunuz, işlemden hemen sonra sonuçları tartışabilir.
Veya doktorunuzun bir takip randevusunda sonuçları tartışmak için beklemesi gerekebilir. Sistoskopiniz mesane kanserini test etmek için bir biyopsi toplamayı içeriyorsa, bu örnek bir laboratuvara gönderilecektir. Testler tamamlandığında, doktorunuz sonuçları size bildirecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aktinyum tedavisinin standart tedavilere dirençli prostat kanserlerinde tümör boyutunu küçültme, hücrelerin çoğalmasını durdurma ve bu hücrelerini yok etmede etkili bir tedavi yöntemidir. Radyonüklid tedavilerin prostat kanserinin tedavisindeki yeri standart tedavilere rağmen hastalık ilerlediğinde, yayıldığında veya kemoterapi gibi diğer tedaviler etkisiz kaldığında , hastanın kemoterapi kullanmak istememesi veya yan etkileri hasta tarafından tölere edilemediği durumlarda tercih edilir. Aktinyum-225-PSMA, prostat kanserinde hedefe yönelik alfa tedavide hastaya verilen radyoaktif maddenin adıdır. Metastatik ileri evre prostat kanseri hastalarında kullanılabilen bir tedavidir. Aktinyum-225-PSMA tedavisinin amacı tümör boyutunu küçültmek, tümör hücrelerinin çoğalmasını durdurmak ve tümör hücrelerini yok etmektir.
Güncel yaklaşımda radyonüklid tedavi kararı verilen hastalarda birinci tercih Lutesyum PSMA tedavisidir. Bu tedaviye dirençli hastalarda Aktinyum-225-PSMA tercih edilebilir.
Lutesyum tedavisi nedir ve kanserli hücreler üzerinde nasıl etki eder birlikte inceleyelim. Nükleer tıp alanında uygulanan ve Lu177-PSMA tedavisi olarak da bilinen Lutesyum, prostat kanserinde kanserli hücreleri hedef alan ve bir tür moleküler kullanılan tedavi çeşitlerinden biridir. Vücuda verildikten sonra, kanserli hücreleri hedef alan ve yok eden bu radyoaktif madde sayesinde prostat kanseri tedavi edilir. Prostat kanseri tedavileri arasında son yıllarda en çok tercih edilen ve uygulanan bir yöntemdir.
NAFLD, karaciğer hücrelerinde alkolün neden olmadığı ekstra yağ birikmesidir. Sağlıklı bir karaciğer bir miktar yağ içerir, ancak karaciğerin ağırlığının %5 ila %10’undan fazlası yağ olduğunda karaciğer iltihaplanır. Bu durum steatoz olarak da adlandırılan “yağlı karaciğer” olarak sınıflandırılabilir. NAFLD birçok yetişkini ve çocuğu etkiler ve Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü’ne göre Amerika Birleşik Devletleri’nde karaciğer hastalığının en yaygın nedenlerinden biridir .
NAFLD şiddetli hale gelirse, alkolsüz steatohepatit veya NASH adı verilen bir duruma ilerleyebilir. NASH, karaciğer kanserinin yanı sıra fibroz (karaciğerde yara izi), siroz (karaciğerde kalıcı yara izi ve sertleşme) veya karaciğer yetmezliği ile sonuçlanabilir. Uzmanlar, NAFLD’li her 5 kişiden yaklaşık 1’inin NASH geliştireceğini tahmin ediyor.
Nöroendokrin tümör nedir ve onu diğer tümör türlerinden ayıran özellikler nelerdir bilgi vermek istiyoruz. Vücuttaki nöroendokrin sisteminde yer alan endokrin hücrelerinin düzensiz çoğalması sonucunda oluşan bu tümörler, diğer tümör türlerinden bazı önemli noktalarla ayrılır. Bu önemli noktalar şöyledir;
- Bu tümörler, vücutta herhangi bir organda değil endokrin sisteminde dağınık olarak yer alan hücrelerde oluşur.
- Nöroendokrin hücreleri, vücutta birçok fonksiyonda görev alır. Bu yüzden de oluşan tümörlerin, vücutta pek çok fonksiyonun bozulmasına neden olabileceğini ifade edebiliriz.
- Nöroendokrin tümörlerde hastalık onkolog, endokrinolog ve gastroentrolog uzmanları tarafından takip edilebilir.
Karaciğer kanser tedavi yöntemleri olarak tercih edilebilecek pek çok yöntem vardır. Cerrahi müdahale, kemoterapi ve radyoterapi yaygın olarak kullanılan tedavilerdir. Bazı hastalarda ne yazık ki bu tedavi yöntemleri işe yaramaz veya da uygulanamaz. Bu durumda da aşağıda belirttiğimiz tedaviler tercih edilebilir:
Karaciğer Kanseri Atom Tedavisi
Karaciğer kanseri atom tedavisi ile tedavi edilebilen bir kanser türüdür. Atom tedavisi, özellikle diğer kanser tedavi yöntemlerinin etkili olmadığı hastalarda bir tür umut haline gelmiştir. Bu tedavi yöntemi sayesinde, hastalar son derece etkili ve başarılı sonuçlar elde etmektedir. Özellikle ameliyat edilemeyen hastalar için bu tedavi yöntemi çok etkilidir. Bu tedavi yönteminde Yitriyum isimli bir radyoaktif madde kullanılır. Bu madde sayesinde de kanser hücrelerinin küçültülmesi sağlanır. Küçültülen kanser hücreleri artık cerrahi yöntemle alınabilir veya da kemoterapi uygulanabilir. Atom tedavisi sadece akciğer kanserinde etki eden bir tedavi yöntemidir.
Radyoaktif Akıllı Mikroküre Tedavisi
Radyoaktif Akıllı Mikroküre Tedavisi akciğer kanser türünde tercih edilen ve uygulanan bir diğer önemli tedavi yöntemidir. Bu tedavi yönteminde de kanserli dokular üzerinde uygulanan selektif tedavilerdir. Bu tedaviler sayesinde akıllı moleküller verilir ve tümörlerin boyutlarının ve sayılarının azaltılması sağlanır. Karaciğer kanser tedavisi için de etkili ve başarılı bir yöntemdir.
Galyum 68 (Ga-68) PSMA PET CT yöntemi, prostat kanserinin herhangi bir evredeki sınıflandırmasına imkan tanır. Yöntemin geliştirilen diğer yöntemlere göre daha hassas ve daha kesin sonuç vermesi tercih sebebidir. Prostat kanseri şüphesi oluşan hastalar ve tanısı konulmuş hastalarda, hastalığın evreleme işlemi uygulanacak tedavi yöntemini belirler.
Ameliyat, hormonterapi, kemoterapi, radyoterapi almış olan kişilerde, hastalığın nüksetme şüphesine yönelik Ga68 PSMA PET CT yöntemi, hekime yol gösterici rolünü üstlenir. Bu yöntemle Ga-68 izotopları kanserli hücrelere ve sağlıklı hücrelere eşit şekilde nüfuz eder. Ancak kanserli hücrelerde baskın bir şekilde birikerek, tümörün büyüklüğünü, yerini ve uzak metastazlarını ayrıntılı raporlanmasına imkan tanır.
PRRT, kanser hücrelerine yönelik bir ilaç vasıtasıyla çok küçük bir oranda radyoaktif maddenin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Radyasyonun direkt kanser hücrelerine ulaşmasına olanak sağlar. PRRT ilaçlarından olan Lu-177 dotatate (Lutathera), ileri evrede nöroendokrin tümörlerin tedavisinde faydalanılır. Bir de yüksek hormon salgılamaya bağlı olarak, eğer nöroendokrin tümörler yoğun hormon salgısı çıkarıyorsa, doktor belirti ve bulgularda kontrol sağlamak adına uygun ilaçları önerebilir.
Kemoterapi ilaçları hızla bölünen kanser hücrelerine saldırırken, bağırsaklar ve ağız, kemik iliği ve saç folikülleri gibi vücutta hızla bölünen diğer sağlıklı hücreleri de etkileme eğilimindedir. Bu hücreler kemoterapi ilaçlarından etkilendiğinde yan etkiler ortaya çıkabilir. Bir hastanın yaşadığı yan etkiler, kemoterapinin türüne ve dozuna bağlı olacaktır, ancak yaygın yan etkiler şunları içerir:
- Mide bulantısı ve kusma
- İshal
- Saç kaybı
- Ağız yaraları
- İştah kaybı
Ek olarak, kemoterapi ilaçları sağlıklı beyaz kan hücrelerine, kırmızı kan hücrelerine ve trombositlere de saldırabilir. Bu, sırasıyla enfeksiyon, yorgunluk ve kolay morarma veya kanama riskinin artmasına neden olabilir.
Prostat biyopsisi nedir ve hangi durumlarda yapılır konusu son derece önemlidir. Son yıllarda prostat kanseri riski artış gösterdiği için birçok kişiye bu işlem uygulanır. Prostat muayenesi sonrasında kişilerde herhangi bir kitle tespit edilmesi ve PSA testinin sonucunda şüpheli bir durum olması sebebiyle biyopsi yapılmasına karar verilir. Yapılan biyopsi ile birlikte prostat kanseri teşhisi konur. Bunun için çeşitli iğneler kullanılır ve prostattan parça alınır. Alınan parçalar, mikroskop yardımı ile incelenir ve bulgular rapor edilir. Kısacası prostat biyopsisi, kişilerin prostat bölgesinden kanser teşhisi için parça alınması ve incelenmesidir.
Birkaç çalışma, tiroid hormonu ile baskılamanın tiroid nodüllerinin boyutunu azaltmadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle, bir nodül büyümedikçe veya semptomatik hale gelmedikçe, nodülü bastırmak gerekli değildir. Ek olarak, bir tiroid nodülünün baskılanması, uzun süreli tiroid uyarıcı hormon (TSH) baskılanmasını gerektirecek ve bu hastalarda potansiyel olarak osteoporoz riskini artıracaktır.
Soliter nodüllü tiroid bezleri ile multinodüler guatr arasında geleneksel bir ayrım olsa da, muayenede soliter nodülü olan hastaların yaklaşık %50’sinde tiroid ultrasonunda ek nodüllerin olacağı gösterilmiştir. Bu nedenle soliter nodüller ve multinodüler guatrlar arasındaki ayrım daha az belirgin hale gelmektedir.
Ayrıca uzun yıllardır multinodüler guatrın varlığının tiroid kanseri olma olasılığını azalttığına inanılmaktadır, ancak son çalışmalar multinodüler guatrda da soliter tiroidde olduğu gibi tiroid kanseri gelişme olasılığının eşit olabileceğini göstermektedir. Multinodüler guatrda baskın nodül varsa, baskın nodül biyopsisi yapılmalıdır.
Sonuç olarak, tiroidin İİA’sı, benign nodülü malign nodülden ayırmanın güvenli, ucuz ve etkili bir yoludur ve genellikle yapılan ilk tanı testi olmalıdır.
“İyi huylu prostat büyümesi” tanısı koymak aslında kolaydır. Bir doktor muayenesi veya doğru yapılmış bir ultrasonografik inceleme ile tanı konur. Zor olan; sizdeki işeme şikayetlerine büyümüş prostat mı yoksa başka hastalıklar mı yol açıyor? İşte doktorlar için cevabının bulunması gereken en önemli soru budur, çünkü doğru tanı doğru tedaviyi getirir. Aksi takdirde ameliyat da dahil olmak üzere size yapılacak tedaviden mutlu olmayabilirsiniz.
Prostat dışında işeme şikayetine yol açabilecek bir çok hastalık var. İşin kötüsü bu hastalıkların bir çoğunun tanısı ultrasonografi ile atlanabilir. Bu hastalıkların tanısı koymak için öncelikle hastanın hikayesini iyi bir şekilde dinlemek, eğer şüpheli bir durum varsa bu hastalıklar açısından hastayı araştırmak gerekir.
Eğer işeme şikayetleri prostat büyümesine bağlı ise ve yapılan ilaç tedavilerinden fayda alınmadıysa (işeme şikayetleri hala devam ediyorsa), o zaman hastaya ameliyat önerme zamanı gelmiş demektir.
Diyet ve prostat kanserini birbirine bağlayan temel faktör muhtemelen hormonaldir. Yağlar, testosteron ve diğer hormonların artan üretimini uyarır ve testosteron, prostat kanserinin büyümesini hızlandırmak için hareket eder . Yüksek testosteron seviyeleri, uykuda olan prostat kanseri hücrelerini aktiviteye teşvik edebilir. Bazı bulgular, yüksek testosteron düzeylerinin prostat kanserinin ilk başlangıcını da etkilediğini göstermektedir.
- Boy,
- Yüksek vücut kitle indeksi,
- Düşük fiziksel aktivite,
- Sigara,
- Yüksek kalsiyum alımı,
- Yüksek linoleik asit alımı,
- Afrikalı-Amerikalı ırk ve prostat kanseri geçirmiş aile öyküsü.
Prostat kanseri ile aktif cinsel yaşam, vazektomi, mastürbasyon , alkol veya tütün kullanımı, sünnet, kısırlık, prostat enfeksiyonu veya iyi huylu prostat hiperplazisi ( BPH ) adı verilen kanserli olmayan yaygın bir durum arasında kanıtlanmış bir bağlantı yoktur. Hepsi olmasa da çoğu erkek, yaşlandıkça prostat büyümesi yaşayacaktır.