Jinekolojik kanserler, kadın cinsel ve üreme organlarında meydana gelen ve çoğu zaman kötü huylu tümörlerden kaynaklanan hastalıklardır. Bu hastalıklar; rahim ağzı (serviks) kanseri, rahim içi (endometrium) kanseri, yumurtalık (over) kanseri, vajina (vajen) kanseri ve vulva kanseridir.
JİNEKOLOJİK KANSERLER NEDENİ VE BELİRTİLER:
Jinekolojik kanserlerde ortak bir neden bulunmamaktadır. Kanser çeşitlerine göre nedenler, belirtiler ve risk faktörleri farklılık gösterir.
Rahim ağzı (serviks) kanseri, rahmin vajinaya açılan boyun kısmında kanser hücrelerinin çoğalmasıdır. Jinekolojik kanserler arasında en sık rastlanan ikinci kanser türüdür. Diğer bir adı serviks olan rahim ağzı kanserinin en temel nedeni Human Papillomavirüs (HPV) adı verilen virüsün çeşitleridir. Sigara kullananlar, erken yaşta cinsel ilişki, çok eşlilik ve çok doğum yapanlar rahim ağzı kanserine yakalanma riski yüksek olan kişilerdir. En bilindik belirtileri kötü kokulu akıntı, adet dışı kanama, bel ve kasık ağrısı, cinsel ilişki sonrası kanama ve kanlı akıntıdır. Özellikle gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkelerde rahim ağzı kanserine daha sık rastlanmaktadır.
Rahim içi (endometrium)
kanseri, rahim iç zarını döşeyen dokularda oluşan kanser türüdür. Diğer bir adı endometrium olan rahim içi kanserine menopoz sonrası yıllarda daha sık rastlanır ve bu hastalık genellikle 50 ile 60 yaşları arasında görülür. Endometrium kanserinin sebepleri tam olarak bilinmese de en sık neden, hormon düzensizliğidir.
Obezite (aşırı şişmanlık), polikistik over hastalığı, diyabet, endometrial hiperplazi (hücre çoğalması), erken adet görme (12 yaş ve öncesi) ve geç menapoza girmek en önemli risk faktörleri arasındadır. ayrıca meme kanseri hastalarının kullandığı ilaçlar, yüksek tansiyon ve karın bölgesinin radyasyona maruz kalması da hastalığı tetikleyen unsurlar arasındadır. En belirgin semptomu beklenmeyen anormal kanamalar ve adet düzensizliğidir. Pelvik ağrı, adet kanaması miktarında artma, adetler arasında lekelenmeler ve menopoz sonrası görülen kanamalar da rahim içi kanserinin diğer belirtileri arasındadır.
Yumurtalık (over) kanseri, kadın yumurtalıklarında gelişen kötü huylu tümör oluşumudur. Over kanseri belirli bir nedene bağlı olarak ortaya çıkmaz. Ancak yaş, çevresel ve genetik faktörlerin over kanserine neden olduğu düşünülmektedir.
Belirgin bir semptom göstermeden sessizce ilerleyen yumurtalık kanseri jineklolojik kanserler içinde en tehlikeli olanıdır. Yumurtalık kanserinde karnın alt yarısında rahatsızlık hissi, kabızlık, gaz ve karında ağrı, iştahsızlık, sürekli yorgunluk hali, kilo kaybı ve bulantı en sık rastlanan belirtilerin başında yer alır.
Bazı durumlarda tümör büyümüş ise diğer organlara baskı yaparak sık idrara çıkma isteği uyandırabilir. Over kanseri açısından en çok, hiç hamile kalmamış kadınlar ile 50 ila 60 yaş arasındaki kadınlar risk altındadır.
Vajina (vajen) kanseri, vajina bölgesinde oluşan kanser türüdür. Genellikle nedeni cinsel yollarla bulaşan hastalıklar ve dietilstilbestrol (DES) olarak bilinen sentetik östrojen hormonu ilaçlardır. En bilindik belirtileri ağrılı cinsel ilişki, vajinal akıntıdır. Kanser ilerlediğinde bazen idrar yaparken yanma ve ağrı da hissedilebilir.
Vulva kanseri, küçük ve büyük dudaklardan, klitoristen ve vajen girişinden oluşan dış üreme organında meydana gelen kanser oluşumudur. Nedeninin tıpkı serviks kanserinde olduğu gibi HPV olduğu düşünülmektedir. Bu kanser türünün görülme oranı yüzde 3 civarıdır. Vulva kanserinde ilk belirti kaşınmadır daha sonra ciltte değişiklikler gözlemlenir. Bunlar kabuklaşma, kabarma ve kızarma da eklenir.
JİNEKOLOJİK KANSERLER TEŞHİS VE TEDAVİ:
Jinekolojik kanserlerin tümünde erken teşhis önemlidir. Bu sebeple kadınların düzenli olarak yılda bir kez jinekoloji uzmanına muayene olması hayati önem taşır. Jinekolojik kanserlerin teşhisinde genel olarak pelvik muayene, ultrasonografi, endometrial biyopsi (rahim içi dokusundan örnek alınması) ve bilgisayarlı tomografi yol gösterici olur. Tedavi seçeneklerinde kanserin boyutları ve hangi bölgelere yayıldığı, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu etkilidir. Erken evredeki teşhislerde kemoterapi tedavisi yeterli olabilse de ileri evrelerde cerrahi müdahale de gerekebilir. Bazı durumlarda ise radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanır.
Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Jinekolojik Onkoloji, Onkoloji Radyasyon Onkolojisi