18.12.2004 - 01:00 | Son Güncelleme: 18.12.2004 - 01:00
İşte tarihî anlaşma
Müzakareler 3 Ekim 2005te başlar. Türkiye isterse müzakereler yarıda kesilebilir. Kopenhagtakilerin haricinde Ermenistan da dahil Türkiyeye hiç bir şart koşulamaz.
BRÜKSEL- Türkiye, yoğun pazarlıkların yaşandığı AB Zirvesinden istediğini alarak ayrıldı. Avrupa Birliği liderler zirvesi, Türkiye ile tam üyelik müzakerelerinin 3 Ekim 2005 tarihinde başlamasını kararlaştırdı. Kararda, Avrupa Konseyinin, Türkiyenin yeni 10 ülkenin de ABye katılımını göz önüne alarak, Güney Kıbrısla ilgili olarak, Ankara anlaşmasının onaylanmasıyla ilgili protokolü, tam üyelik müzakereleri başlamadan önce imzalayacağını bildirmesinden memnunluk duyacağı ifade edildi. Kararda, Kopenhag kriterlerinin haricinde, Ermenistan da dahil olmak üzere Türkiyeye hiç bir yeni şart koşulamayacağı belirtildi. Zirve kararında, ciddi ihlaller olması halinde müzakerelerin askıya alınabileceği uyarısında bulunuldu ve doğası gereği ucu açık müzakerelerin sonucunun garanti olmadığı belirtildi. Müzakerelerin hedefinin tam üyelik olduğu vurgulanan kararda, gerektiğinde serbest dolaşım hakkı, yapısal ve tarım politikalarla ilgili uygulamada istisnalara gidilebileceği bildirildi. Türkiye ile ilgili AB Helsinki ve Kopenhag zirvelerinde alınan kararlara atıfta bulunulan zirve kararında, Türkiyenin kararlı reform sürecini yerine getirmesinden büyük memnunluk duyulduğu belirtildi ve bu reform sürecinin devam ettirileceğine yönelik güven teyit edildi. Geri dönüş yok Siyasi reformların geri döndürülemez olduğuna atıfta bulunulan kararda, AB Komisyonu tarafından özellikle ortaya konulan 6 yasal değişikliğin Türkiye tarafından gerçekleştirilmesinin beklendiği ifade edildi. Reform sürecinin geri döndürülemezliğini güvence altına almak için özellikle temel özgürlükler ve insan haklarına saygıya ilişkin reformların tam ve kapsamlı bir biçimde uygulanmasının önemine değinilen kararda, AB Komisyonunun bu süreci yakından takip etmeye devam edeceği hatırlatıldı. Kararda, bu amaçla AB Komisyonunun 2004 yılında, içinde işkence ve kötü muameleye ilişkin sıfır tolerans politikası da olmak üzere önerilerde bulunduğu rapordaki endişelerin giderilmesi ve tavsiyelere uyulması istendi. Kararda, AB Komisyonu bu konuda yine düzenli raporlar sunmaya davet edildi. AB zirve kararında, katılım ortaklığı temelinde siyasi reformların gelişmesinin yakından izlenmeye devam edileceği belirtildi. İyi komşuluk ilişkilerine atıfta bulunan kararda, Türkiyenin komşularıyla ilişkilerini geliştirmesinden ve BM sözleşmesine uygun olarak AB ülkeleriyle önemli sınır meselelerini barışçıl bir biçimde çözmeye hazır olmasından memnunluk duyulduğu kaydedildi ve bu çerçevede Helsinki zirvesi kararı sonuçları uyarınca AB Konseyinin bu önemli meseleleri değerlendirdiği hatırlatıldı. Çözülmemiş meselelerinin katılım sürecine etkileri olacağı ifade edilen kararda, çözüm için bu meselelerin gerektiğinde adalet divanına götürülmesi gerektiği kaydedildi. Avrupa Parlamentosunun 15 Aralık tarihinde aldığı kararın not edildiği kararda, müzakerelerin çerçevesi de çizildi. AB Konseyinin, AB Komisyonunun önerisi doğrultusunda müzakere maddelerinin açılıp kapanmasını, ilgili maddenin tatmin edici bir biçimde yerine getirilmesine bakarak değerlendireceği belirtildi. Serbest dolaşıma sınırlama Zirve kararında, aday ülkelere yönelik uzun bir geçiş dönemi, istisnai uygulama (derogasyon), özel düzenlemeler ve sürekli istisnai uygulamaların değerlendirmeye alınabileceği kaydedildi. Kararda, AB Komisyonunun, insanlara serbest dolaşım hakkını, yapısal ve tarım politikalarını bu istisnai uygulamalara dahil edebileceği vurgulandı. Kararda, insanların serbest dolaşım hakkıyla ilgili geçiş dönemi düzenlemeleri ve sınırlamaların, uluslararası pazarın işlemesi ve rekabetin etkileri göz önüne alınarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Kararda, ABnin 2014 yılından sonraki dönem için oluşturacağı Mali Çerçeveden sonra müzakereleri tamamlayabileceği belirtildi ve AB Komisyonunun önerdiği gibi müzakere sürecinin ucu açık olacağı, sonucun önceden garanti altında olmayacağı vurgulandı. AB zirve kararı, sadece Türkiyeye karşı bu konuda ayırımcı davranıyor izlenimi vermemek amacıyla üyelik süreciyle ilgili gözlemleri ayrı bir başlık altına aldı. Askıya alınabilir Sonuç bölümünde, ABnin kurulmasına temel olan özgürlük, demokrasi ve insan haklarına saygı, hukuk devleti ilkelerine yönelik ciddi tehlike olması halinde, AB Komisyonunun tek başına veya üye ülkelerden üçte birinin girişimiyle müzakerelerin askıya alınabileceği uyarısında bulunuldu. Kararda, askıya alma kararı için AB Konseyinin müzakerelerin askıya alınması yolunda getirilebilecek öneriyi, diğer üye ülkeleri de dinledikten sonra nitelikli çoğunlukla oylayacağı bildirildi. AB kararında, tam üyelik müzakerelerine paralel olarak, bütün aday ülkelerle yoğun siyasi ve kültürel diyalog kurulacağı ve karşılıklı anlayış ilkesiyle sivil toplumu da içine alan hakların kaynaşmasına önem verileceği vurgulandı. Zirve Bildirisinde Fransanın girişimiyle Kopenhag kriterleri değerlendirilerek, aday ülkenin tam üyeliğin sorumluluklarını almaya hazır olmaması halinde, ilgili ülkenin en güçlü yollarla Avrupa yapısına kenetlenmesi gerektiği ifade edildi. Fransa, Türkiye ile tam üyelik müzakerelerinin gerçekleşmemesi halinde, imtiyazlı ortaklık da olmak üzere diğer seçeneklerin de dışlanmamasına yönelik bir ifadenin belgede yer almasını istemişti. Türkiyenin sert tepkisi ve Almanya ile İngiltere gibi ülkelerinin itirazı üzerine bu öneri püskürtülmüştü.