

Bitişik veya birbirlerine çok yakın olarak inşa edilen yapılar, kütle ve rijitlik özelliklerindeki farklar sebebiyle deprem yükleri altında birbirlerinden farklı hareket ederler. Bu sebeple deprem esnasında birbirlerine doğru hareket ettikleri durumda çarpışma riski altında kalırlar. Bu olası çarpışma, yapıların deprem performansı üzerinde ciddi azalmalara sebep olacaktır. Çekiçleme olarak bilinen yapıların çarpışması durumu, yapılar için oldukça tehlikeli bir sorun olup hemen hemen bütün modern yapı şartnamelerinde olası çekiçlemeyi engellemek için yapılar arasında belli mesafeler bırakması zorunluluğu vardır. Yapılar arasında bırakılan mesafelerin, tasarım depremi öncesinde, tasarım depreminden daha az şiddetli depremlere maruz kalan yapılar için yeterli olup olmadığı henüz kapsamlı parametrik çalışmalarla incelenmemiştir. Deprem serileri sonucu yapıların titreşim periyotlarının uzama durumlarını inceleyen çalışmalar, öncü depremlerin yapıların periyotlarını ciddi biçimde uzatabileceklerini göstermiştir. Periyot uzaması yapının yanal rijitliğindeki azalmanın doğrudan bir göstergesidir. Yapı rijitliğinin azalarak yapı periyodunun uzaması sonucunda ise yapıya gelecek deplasman taleplerinin artacağı bilinmektedir. Artan deplasman taleplerini ise daha uzun çekiçleme mesafelerine ihtiyaç duyulmasını gerektirecektir. Bu çalışmada, öncü depremin şiddetinin bir fonksiyonu olarak çekiçleme mesafesinin artış eğilimi belirlenmiştir. Bu amaç için seçilen deprem seti kullanılarak, tasarlanan 2-boyutlu sonlu eleman modelleri üzerinde doğrusal olmayan zaman tanım alanında analizleri uygulanmıştır. Yapılar arası çarpışmanın modellenmesi için ise rijit bir yaya bağlı olarak boşluk elemanı kullanılmıştır. "Bu çalışma birinci sırada yer alan yazarın Fırat Üniversitesi, fen bilimleri enstitüsünde yapılan yüksek lisans tezinden üretilmiştir. ORCID NO: 0009-0007-7683-1272"
Anahtar Kelimeler: Performans Analizi, Çekiçleme, Öncü Deprem