Mudanya, Ö. 700 ‘lerde İyonl’u Kolonistlerden, bir Lyda şehri olan Kolofonlular(Değirmendere) tarafından kurulmuş. Bilinen ilk ismi; MYRLEA. Strabon Mudanya tarihi ile ilgili olarak şunları söylüyor; Myrlea, M.Ö.4.yüzyılda, Makedonya Hükümdarı Philippos tarafından istila edilerek yakılıp yıkılmış. Philippos, Myrlea ile birlikte Prussias (Bursa) veya o günkü adıyla Kios’u da yakıp yıkmış. Bu yıkım sırasında, Zela’nın oğlu Prusias ona yardım ettiğinden bu iki kenti de Prusias’a bırakmış. Prusias da Kios’a (Bursa) kendi adına izafetten Prusias, Myrlea’ya da karısının adından dolayı Apameia adını vermiş. Kenti yeniden inşa etmiş. Denizden gelecek saldırılara karşı da bir surla çevrelemiş. Bu gün Zeytinbağı (Trilye) ve Kumyaka’da (Siği) halen bu surdan geriye kalmış parçalara rastlanmaktadır.
M.Ö.46 Yılında da Roma İmparatoru Julius Caesear tarafından Colonia Julia Concordia Apamea adıyla bir Roma kolonisi haline getirilmiş. Apemia, zaman içinde değişik işgallere sahne olmuş. Daha sonra Apameia adı MONTANIA olarak değişmiş. Bu gün kullanılmakta olan Mudanya ismi, Montania’nın değişmiş halinden türetilmiştir.
Mudanya, 1321 yılında Orhan Bey tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katılmış.
Mudanya Kasabası, Mondros Mütarekesi’nden sonra, önce İngiliz istilasına uğramış ama bu işgal bir gün bile sürmemiş. Jandarma Onbaşısı Şükrü Çavuş, kimseden emir almadan yalnız başına mavzerini kaparak İngiliz Deniz Piyadesi’nin çıkartma yaptığı iskeleye gidip ateş etmiş ama 25 Haziran 1920 akşamı İngiliz Ordusu’ndan bir binbaşı ile bir eri öldürdükten sonra İngiliz’ler tarafından şehit edilmiş. Fakat, 11 gün sonra 6 Temmuz 1920’de, İngilizler yerlerini Yunanlılara bırakmışlar. Kent, iki yıldan uzun bir süre düşman işgalinde kalmış.
11 Eylül 1922’de Bursa’nın kurtuluşundan sonra, Mudanya’dan top seslerini duyan, Bursa’daki 11. tümen, Mudanya istikametine yönelmiş. 11 Eylül akşamı Türk tümeni karargahına gelen Fransız süvarileri, Mudanya’nın tarafsız bir bölge olduğunu bildirmişler. Bunun üzerine Birinci Süvari Bölüğü, akşama doğru Mudanya’ya gönderilmiş.
12 Eylül 1922’de saat 16.00 sıralarında, düşmanın teslim olması ile savaş sona ermiş. 2 Bağımsız alay, bu arada Tümen Komutanı ile 202 subay, 6 binden fazla er ve 32 top teslim alınmış. Yunan Albayı Zirvas ise kendi birlikleri ile birlikte bir savaş gemisiyle kurtulmayı başamış.
Her sene 12 Eylül tarihi “Mudanya’nın kurtuluşu” olarak büyük coşkuyla kutlanmaktadır.
Okumaya bir sonraki sayfadan devam edebilirsiniz.