İstanbul’da hemen her gün yeni bir AVM yükseliyor olsa da, bu şık ve lüks alışveriş merkezlerinin, gerek büyüklükleri gerekse de alışveriş tatmini konusunda İstanbul Kapalıçarşı seviyesine yaklaşmaları hala mümkün değil. Dünyanın en eski çarşılarından biri olarak kabul edilen İstanbul Kapalıçarşı, 550 yılı aşkın tarihi, bir labirenti aratmayan sokakları ve yan yana sıralı dükkânlarıyla ziyaretçilerini zamanın ötesine taşımaya devam ediyor.
Hem mimarisi hem de küçük esnaf ticareti dönemine getirdiği solukla bugün Ortadoğu’da hala popüler olan soukların (pazar) atası olan çarşının tarihçesi, kentin Osmanlılarca fethedildiği yıllara kadar uzanıyor. İstanbul’un Tarihi Yarımadası’nın kalbinde, Beyazıt kapısından Nuruosmaniye kapısına kadar uzanan çarşının inşaatı tahminlere göre 1461 yılında başlamış.
İstanbul’un fethi ile Ayasofya’yı camiye dönüştürmeye karan veren Fatih Sultan Mehmet, orijinali tarihi bir kilise, bugünse müze olarak kullanılan mekânın dönüşümünü finanse etmek için bugünkü çarşının temellerini oluşturan Sandal ve Cevahir bedestenlerini kurdurmuş. Çarşı, Kanuni Sultan Süleyman döneminde ahşap olarak genişletilerek bugünkü büyüklüğüne yakın bir hale getirilmiş.
Bu arada, bedesten kavramına yabancı olanlar için; aslı Farsça “bedestan” olan bedestenler, değerli kumaş, mücevher ve benzeri kıymetli eşyaların ticaretinin aynı tür esnafların dükkânlarında yapıldığı, üstü eşit kubbelerle örtülü büyük kapalı çarşı anlamına geliyor.
Dâhili ve harici toplam 24 kapısı, 60’ın üzerinde sokağı ve 30’a yakın tarihi hanı ile adeta şehir içinde bir şehir olan İstanbul Kapalıçarşı, aynı zamanda 4.000’e yakın dükkânıyla her gün yaklaşık yarım milyon, yılda ise 91 milyon yerli ve yabancı turisti ağırlıyor. Bedesten ve sokak isimlerinin, eski loncalara göre belirlendiği tarihi mekân içerisinde ayrıca; 5 camii, 1 tarihi mektep, 7 çeşme, 10 kuyu, 1 sebil ve bir de şadırvan bulunuyor.
Çarşı eski sabuncu, yorgancı, terlikçi, silahtar veya aktar loncalarının birçoğunu yitirmiş ve artık çoğunlukla hediyelik ya da antika eşya veya kuyumcularıyla anılıyor olsa da, burada farklı alışveriş deneyimleri arayanların taleplerine de yanıt veriyor.
Örneğin; yöresel dokuma dükkanı Yazmacı Necdet Danış’tan kendinize kaftanlar alabilir, iki dükkanda hizmet veren Derviş‘ten hakiki zeytinyağı veya defne, bal, karanfil ve portakal sabunları temin edebilir ya da ünlülerin tercihi takı tasarım dükkanı Etno‘dan motifleri Anadolu’dan Orta Asya’da Şamanlara, Kuzey Amerika’da Kızılderililere kadar uzanan türlü çeşit takılar bulabilirsiniz.
Karmaşık ve birbiri içine geçmiş İstanbul Kapalıçarşı sokaklarındaki turlar sırasında kısa bir mola vermek isteyenlere ise önerimiz, görünüşlerine ve kalabalıklarına aldırış etmeyip esnaf lokantalarının eşsiz lezzetlerini denemeleri. Elit gurmeleri aratmayacak damak tatları ile tanınan, çarşı esnaflarınca tercih edilen ve eski İstanbul tariflerini koruyan bu lokantalar arasında beyaz ciğer yahnisi ve sulu yemekleriyle nam salmış Fahri, sultanlara layık Şehzade Kebabı ile Bahar Restoran ve çarşının yıldızı Havuzlu Restoran ön plana çıkıyor.
Eğer İstanbul’un tarihini konaklamanız sırasında da solumak istiyorsanız, o zaman İstanbul Kapalıçarşı etrafında hem yerli hem de yabancı turistler tarafından tercih edilen Meydan Suites, Viore Hotel İstanbul veya Diamond Royal Hotel‘i tercih edebilirsiniz.
İçerisindeki mistik hava ve etrafındaki onlarca Tarihi Yarımada eserleri nedeniyle İstanbul Kapalıçarşı’ya yapacağınız turlar kesinlikle sadece bir güne sığmayacak. Ama dert etmeyin, çünkü çarşının tamamını gezebilen de bugüne değin çıkmış değil. Kehribar kokuları ve çığırtkanların tiz sesleri eşliğinde yapacağınız yorucu ama keyifli turlar sizleri bekliyor.