Hükümet tarafindan 17 Sayili Türk Parasi Kiymetini Koru ma mevzuatinda degisiklik yapilip, sade Türk vatandas larina yurt içinde ve disinda sahibi olmak, yurt içinde ve disin da bankalarda döviz ile hesap açtirmak imkani tanimadan ön ce devlet memurlarinin bir ayricaligi vardi. Devlet memurlari görevli olarak yurt disina gittiklerinde tasarruflariyla yabanci bankalarda döviz hesabi açma imkanina sahipidiler.
Mesela, bir Devlet kurulusunda görevli kisi. belli bir süre görevli kisi. belli bir süre görevle yurt disinda kalmis ise. ve bir yabanci bankada belli bir tasarrufu olduguna dair Merkez Bankasina bir belge ibraz edebilir ise. o kisiye bedelsiz otomo bil ithali hakki verilirdi.
Böyle bir kisi. Amerika’da üniversite üstü egitim için iki yil süre ile kalmis. Bu sürede hem Birlesmis Milletler Bursu al mis. Hem de maasinin bir bölümü kendisine ödenmis. (Be delsin otomobil ithali hakkindan yararlanmak amaciyla) geliri nin önemli bölümünü Amerikada’bir bankada açtirdigi hesap da biriktirmis. Türkiye’ye dönüste, otomobil ithal hakkini kul lanmamis. Fakat kanunun kendisine tanidigi imkan ile bu ta sarruflari Amerikadaki banka hesabinda geçtigimiz günlere kadar saklamis.
1984 Yili basinda Hükümet Türk vatandaslarina Türk ban kalarinda döviz tevdiat hesabi açma imkani taniyinca. Ameri kan bankasindaki dolarlari Türkiye’ye getiren Türk vatandasi. Istanbul’da Karaköy’de bir büyük bankanin subesinde açtigi hesaba dolarlarini vadesiz olarak yatirmis.
Nasil olsa gerektiginde dolarlari yurt disina havale etme im kani veya efektif olarak bankadan tahsil etme imkani var diye düsünüyormus.
Geçtigimiz günlerde yurt disina çikmadan, bankadaki va desiz/döviz tevdiat hesabindan (dolar) talep eden kisiye, banka memuresi (- Efendim dolarimiz yok… Onun için ver miyecegiz) seklinde acayip bir beyanda bulununca, her saf ve bakir Anadolu çocugu gibi hesap sahibi bir kolaylik göstermek istemis.'(- O halde demis yurt disindaki kendi/subeniz üzerine bir çek düzenleyin. Ben subenize basvurup, yurt disinda para mi alayim…) Ilgili memur bir sürü hesap yapmis. (- Size çek vermemiz için bankamiza 28.975 lira) ödeyeceksiniz) demis. Bunun üzerine hesap sahibi. (- Kendi parami geri almak için neden para ödeyeyim. Kapayin heabimi. tamamini nakit olarak istiyorum) diye diretince, subenin müdür muavini gel mis (- Efendim, subemizde döviz ödemesi yapamiyoruz. Tak sim’den yapiyoruz. Orada döviz kalmadi. Kuyrukda herkes bekliyor… Ödemeyi ne zaman yapacagimizi size söyleyeme yiz. Bekleyeceksiniz.,.) seklinde konusmus. Müsterinin Israri ile baska bubelere telefon edilmis… Fakat ne yazik ki. ( Dö vizlerimi alip istedigimde iade edeceginizi belgeleyen hesap cüzdani verirken hiç böyle konusmuyordunuz. Banka olarak taahhüdünüzü yerine getirin. Koskoca bankasiniz. Bu duyu lursa ortaya çikabilecek panigi düsünün…) seklindeki ihtarlari sonuç vermemis. Bir saate yakin tartismalardan sonra he sap sahibi (- Ne yaparsaniz yapin…) karsiligi olarak bankadan çikmis. Bu sütunlarda daha önceki aylarda bir kisinin, bir ban kadan Türk Lirasi çekinin karsiligini tahsil konusunda olanlar hikaye eden yazidan cesaret alan okuyucu, bu sütunun yaza rina olayi nakledince, sütun yazari ilgili bankanin Ankara’deki Genel Müdürünün nazik ve etkin sekreterini arayarak konuyu kendisine hikaye edip, ilgisini rica mecburiyetinde kalmistir.
Sekreter hanimin özel ilgisiyle, banka yetkililerince ertesi günü telefonla aranan hesap sahibine hesapdaki dövizin tamami nakit olarak ödenmistir.
Ancak bu olayin çok yönlü boyutlari vardir:
1, Türkiye’de bir vatandasini, bankaya vadesiz yatirdigi mevduat hesabindan parasini çekebilmesi için bile bir kisinin tavassutuna mi gerek olacaktir?
2. Türkiye’de bugün (Allaha Sükür) döviz sikintisi yoktur. Bankalarin döviz pozisyonlari müsait durumdadir. Muhteme len nakit akim yönetimindeki hatalar sonucu ortaya çikan ti kaniklari çözmeye gayret Göstererek yerde tikaniklarin büyü
2. Türkiye’de bugün (Allaha Sükür) döviz sikintisi yoktur. Bankalarin döviz pozisyonlari müsait durumdadir. Muhteme len nakit akim yönetimindeki hatalar sonucu ortaya çikan ti kaniklari çözmeye geyret gösterecek yerde, tikaniklarin büyü mesine neden olarak, vatandasda bankalarin güvenine süphe düsürecek davranislar, sadece kisisel hatalar olarak nitelendi rilebilir mi?
(Bu olaydan sonra degisik bankalarda konuyla ilgili olarak yapilan özel sorusturmalar, tüm bankalarin talep halinde dö viz tevdiat hesabi sahiplerine istedikleri miktarda efektif öde meyi yapabildiklerini ortaya koymustur. Yukarida hikaye edi len olayin bir banka için ve diger bankalar için genellenmeme si bakimindan bu noktanin özellikle açiklanmasinda yarar görülmektedir.)
Hükümet tarafindan 17 Sayili Türk Parasi Kiymetini Koru ma mevzuatinda degisiklik yapilip, sade Türk vatandas larina yurt içinde ve disinda sahibi olmak, yurt içinde ve disin da bankalarda döviz ile hesap açtirmak imkani tanimadan ön ce devlet memurlarinin bir ayricaligi vardi. Devlet memurlari görevli olarak yurt disina gittiklerinde tasarruflariyla yabanci bankalarda döviz hesabi açma imkanina sahipidiler.