Eklem Faresi Nedir?
Eklem faresi, vücudumuzdaki eklem yapılarının içerisinde bulunan kemik veya kıkırdak yapıdaki parçacıklar için kullanılan bir ifadedir. Bu yapılar kemiklerin eklemi oluşturan kıkırdak ya da kemik yapılarından ayrılırlar ve eklem sıvısı içinde çeşitli hareketlere bağlı olarak serbest bir şekilde hareket edebilirler.
Eklem faresi oluşumu ‘sinoviyal sıvı’ denen eklem sıvısı bulunan eklemlerde görülebilmekle birlikte; en çok diz, kalça, dirsek eklemlerinde ortaya çıkar.
Eklem Faresi Neden Ortaya Çıkar?
Eklem faresi, eklemin darbeye, kompresyona maruz kaldığı ve çeşitli hastalıklar nedeniyle dejenerasyona maruz kaldığı durumlarda ortaya çıkabilir.
Bu sorunlara neden olan bazı durumlar:
- Kırıklar: Eklem bölgesi içerisindeki kemik yapılarında meydana gelen kırıklar
- Osteokondritis Dissekans: 10-20 yaş aralığındaki sporcularda tekrarlı ve zorlayıcı hareketin fazla kullanımına bağlı olarak
- Romatoid Artrit(romatizma): Hastalık tarafından tutulum gösteren eklem yapılarının dejenerasyonu ile
- Osteoartrit(kireçlenme): Daha çok ileri yaşlarda eklem kıkırdağının dejenerasyonu sonrası kemik parçalarının kopması ile
Sizde Eklem Faresi Olabilir mi?
Eklem bölgesinde;
- Şişlik
- Hareket sırasında ağrı
- Hareketle birlikte ortaya çıkan çıtırdama tarzı(krepitasyon) sesler
- Hareket sırasında eklemde takılma hissinin oluşması veya kilitlenme
- Eklem içerisinde hareketle birlikte bir cismin hareket ettiği hissi
ortaya çıkabilir.
Bu belirtiler eklem boşluğu içerisindeki eklem faresinin hareketli olması sebebiyle farklı zamanlarda artabilir veya azalabilir. Örneğin eklem faresi eklem içerisinde bir yüzeye temas etmeden, eklem sıvısı içerisinde durduğu durumlarda şişlik, ağrı veya eklemden ses gelmesi gibi durumlar ortaya çıkmazken, eklem faresi bir eklem yapısıyla temas ettiğinde ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı gibi durumlar ortaya çıkar.
Eklem faresini diğer eklem sorunlarından ayıracak temel belirtiler eklemde takılma ve kilitlenme hissinin farklı zamanlarda farklı hareketlerde ve açılarda ortaya çıkması ve eklemde hareket eden bir cisim hissedilmesidir.
Bu belirtiler oluşuyorsa eklem faresinden şüphelenilir ve kesin tanı Röntgen(X-ray) ile eklem içerisinde serbest yapıların görüntülenmesi ile konur.
Tedavisi Nasıl Olur?
Eklem faresi görüntüleme yöntemleriyle kesin olarak belirlendikten sonra cerrahi uygulama yapılır. Cerrahi uygulama, eklem faresinin bulunduğu eklem boşluğu içerisinden alınması ile gerçekleştirilir.
Cerrahi sonrası ortaya çıkabilecek ağrı, şişlik, kas zayıflığı gibi durumlar için fizik tedavi uygulamasına erken dönemde başlanması gerekir.
Sonrasında ise normal eklem pozisyon hissinin, yeterli denge ve hareketin elde edilmesi ve kişilerin günlük hayatlarında ihtiyaç duydukları fonksiyonel seviyeye getirilmesi fizik tedavi programı ile sağlanır. Ayrıca eklem faresine neden olan asıl sorunun tespit edilmesi ile fizik tedavi sayesinde bu sorunun da ortadan kaldırılması veya etkilerinin azaltılması sağlanır. Böylelikle eklem faresi probleminin tekrar etmesi de en aza indirilmiş olur.
Kaynaklar:
1- Franz König(2013). The classic: on loose bodies in the joint. Clinical Orthopaedics and related research, 471: 1107-1115
2- Tomoko Tetsunaga, Hirofumi Akazawa and Tomonori Tetsunaga(2014). Intra-articular loose body caused by avascular necrosis of the femoral head in children. Journal of Pediatric Orthopaedics, 23:44-48
3- William E. Prentice. Rehabilitation techniques for sports medicine and athletic training. Fifth Edition. Mc Graw Hill. 2011.