URFA TV HABER MERKEZİ
Şanlıurfa İl Müftüsü Mehmet Taştan, yaklaşan Kurban Bayramı öncesinde merak edilen soruları yanıtladı. Müftü Taştan Kurban Bayramının önemi, Kurban alırken nerelere dikkat edilmesi ve kredi kartıyla kurban alımıyla ilgili çarpıcı açıklamalarda bulundu.
İşte o röportaj:
KURBAN ALLAH’A İTAAT VE TESLİMİYETİN GÖSTERGESİDİR
Kurban ne demektir, hükmü nedir?
Yüce Rabbim idrak edeceğimiz Kurban Bayramımızı mübarek eylesin. Kurban ibadetimizi ve diğer ibadetlerimizi dergahı izzetinde kabul eylesin. Sözlükte "yaklaşmak, Allah'a yakınlık sağlamaya vesile olan şey" anlamına gelen kurban, dini bir terim olarak, "ibadet maksadıyla belirli bir vakitte belirli şartları taşıyan hayvanı usulünce boğazlamak, ya da bu şekilde boğazlanan hayvan" demektir. Kurban ibadeti; sadakatin, Allah’a itaat ve teslimiyetin göstergesidir. Müminler her Kurban Bayramı’nda Cenab-ı Hakk’a bağlılıklarını bir kez daha ifade ederken, hak ve hakikat için her türlü fedakârlığı yapabileceklerini de göstermiş olurlar.Kurban gerek fert gerekse toplum açısından çeşitli yararlar taşıyan mali bir ibadettir. Kişi kurban kesmekle Allah'ın emrine boyun eğmiş ve kulluk bilincini koruduğunu canlı bir biçimde ortaya koymuş olur. Mü'minler her kurban kesiminde Hz. İbrahim ile oğlu İsmail'in Cenab-ı Hakk'ın buyruğuna mutlak itaat konusunda verdikleri başarılı sınavın hatırasını tazelemiş ve kendilerinin de benzeri itaate hazır olduğunu simgesel davranışla göstermiş olmaktadır.Kurban toplumda kardeşlik, yardımlaşma ve dayanışma ruhunu canlı tutar, sosyal adaletin gerçekleşmesine katkıda bulunur. Özellikle et satın alma imkanı hiç bulunmayan veya çok sınırlı olan yoksulların bulunduğu ortamlarda onun bu rolünü daha belirgin biçimde görmek mümkündür.Kurban, zengine, malını Allah rızâsı için harcama alışkanlığını kazandırır, yardımlaşma ve başkalarıyla paylaşma kültürünü geliştirir, onu cimrilik hastalığından ve dünya malına tutkunluktan da kurtarır. Fakirin de Allah’a şükretmesine, dünya nimetinin yeryüzündeki dağılımı konusunda karamsarlık ve düşmanlıktan kendini kurtarmasına ve kendini toplumunun bir üyesi olarak hmesine vesile olur.Şehirleşmenin artması, iletişim ve ulaşım imkânlarının gelişmesi kurban ibadetini bugün daha farklı boyutlara taşımıştır. Kent şartlarında bireysel olarak kurban kesmenin zorluğu vekâletle kurban organizasyonlarına olan ilgiyi artırmıştır. Bu durum hayır hizmetleri için çalışan resmî ve sivil kuruluşlara önemli sorumluluklar yüklemektedir. Bu sebeple ülkemizde kurban ibadetinin dinimizin emrettiği ölçülere, aynı zamanda gerekli sağlık ve çevre şartlarına uyularak gönül rahatlığı içerisinde yerine getirilebilmesi için birtakım tedbirler alınmaktadır.Yüce Rabbimiz buyuruyor ki: “Onların etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. Fakat ona sizin takvanız (Allah’a karşı gelmekten sakınmanız) ulaşır. Böylece onları sizin hizmetinize verdi ki, size doğru yolu gösterdiğinden dolayı Allah’ı büyük tanıyasınız. İyilik edenleri müjdele.” (Hacc Suresi, 37) Kurban ibadeti hicretin ikinci yılında eda edilmeye başlanmış ve Hz. Peygamber (s.a.s.) hicretten itibaren on yıla yakın bir süre hep kurban (udhiye) kesmiştir (bkz: Tirmizi, Edahi 11). Müslümanlar da Hz. Peygamber’in yolundan giderek her Kurban Bayramı’nda imkânları ölçüsünde bu ibadeti ifa etmeye çalışmaktadırlar. Ancak her ibadetin olduğu gibi kurbanın da belirli usul ve esasları vardır. Hz. Peygamber “Allah her şeyde iyi davranmamızı emretti; öldürürken bile incitmeden öldürün, hayvan keserken hayvanı fazla acıtmayın, keseceğinizde bıçağınızı iyice bileyin ki hayvan acı çekmesin.” (Nesai, Dahâyâ, 26) buyurmuştur.
Kurban’ın dini hükmü nedir?
Dinen aranan şartları taşıyan kimselerin kurban kesmeleri Hanefî mezhebinde ağırlıklı görüşe ve bazı müctehid imamlara göre vâcip, fakihlerin çoğunluğuna göre müekked sünnettir.Kurban kesmenin rüknü, kurbanlık hayvanın kanını akıtmaktır. Kesim işlemi boğazın iki tarafındaki şah damarları, nefes ve yemek borusu kesilerek yapılır ve hayvanın kanının iyice akmasını temin için bir süre beklenir.
BESMELE ÇEKİLMESİ GEREKİR
Kurban kesilirken besmele çekmenin hükmü nedir ve hangi dualar okunur?
İster kurban niyetiyle olsun ister başka bir amaçla olsun hayvan kesilirken besmele çekilmesi gerekir. Hayvanın kesimi esnasında besmele kasten terk edilirse, o hayvanın eti Hanefîlere göre yenmez. Ancak kasıtsız ve unutularak besmele çekilmezse, bu hayvanın eti yenilir. Şâfiîlere göre besmele kasten çekilmese bile kesilen hayvanın eti yenir .
KURBAN EDİLECEK HAYVANLARA EZİYET EDİLMEMELİ
Kurban keserken nelere dikkat etmeliyiz?
Kurban edilecek hayvanın, kurban olma şartlarını taşıması, veteriner kontrolünden geçmesi son derece önemlidir. Kurban edilecek hayvanlar, eziyet edilmeden ve incitilmeden kesim yerine götürülmelidir. Kurban edilecek hayvan, kıbleye karşı yatırılıp ehil bir kimse tarafından kesilmeli, kesim işlemi süratli bir şekilde yerine getirilmeli, hayvana acı çektirilmemeli ve kanının iyice akması sağlanmalı, bu arada çevre temizliği ve hijyen için gerekli tedbirler alınmalıdır. Daha çabuk ve daha hesaplı olsun diyerek ibadet ruhuna yakışmayan görüntülere yol açılmamalıdır.Mümkünse kişi kendisi de kurbanı kesilirken hazır bulunmalıdır. Kurban kesmeye başlamadan önce tekbir getirilmelidir. “Allahü ekber, Allahü ekber, lâ ilâhe illallahü vallahü ekber, Allahü ekber ve lillahilhamd.”Bıçağı hayvana göstermemeli ve keskin bıçak kullanmalıdır. Sağ eliyle tuttuğu bıçakla hayvanı keserken üç defa “Bismillâhi Allahü ekber” demelidir.
FAİZ İŞLENMEMELİ
Kredi kartıyla ve kredi ile kurban yapılabilir mi?
Kurban kesmekle mükellef olan şahıs, kurbanlık hayvanı nakit olarak alabileceği gibi kredi kartıyla tek çekim veya vadeli olarak da alabilir.Bu bağlamda bedelin kredi kartıyla ödenmesi kurbanın sıhhatine engel teşkil etmez. Ancak kredi kartı borcunu, ödeme tarihinde ödemek ve gecikmeden kaynaklanan faizli işleme düşmemek gerekir.Kredi kartıyla vadeli olarak kurban alırken, vadeyi bankanın uygulaması hâlinde ilave bir ücret ödenirse kesilen kurban geçerli olmakla birlikte, faizli işlem sebebiyle ayrı bir günah söz konusu olacağı için bundan sakınmak gerekir.
VADELİ SATIŞ CAİZDİR
Kurban bayramı taksitle veya borçla alınabilir mi ?
Kurban, Allah’a yakınlaşma niyeti ile yerine getirilen bir ibadettir. Bu amaç ise ancak kişinin kendi mülkiyetindeki hayvanı kurban etmesi ile gerçekleşir (Kasani, Bedai‘, V, 76). Mülkiyet, hayvanı bizzat yetiştirme, hibe veya miras yolu ile olabileceği gibi satın alma yolu ile de gerçekleşebilir.Esasen vadeli satış caizdir (Mevsıli, el-İhtiyar, II, 59). Taksit ise, borcun ödenmesinin belirli birkaç zamana vadeli olarak geciktirilmesidir (Mecelle, md.157). Buna göre taksitlendirme yolu ile satın alınan bir mal, alıcının mülkiyetine geçtiğine göre, bu yolla alınan bir hayvanın kurban edilmesinde bir sakınca yoktur.
Kurban eti nasıl değerlendirilmelidir?
İslâm âlimlerinin çoğunluğu kurban etinin üç eşit parçaya bölünüp bir parçasının kurban sahibi ve bakmakla yükümlü olduğu kimseler tarafından tüketilmesini, ikinci parçanın zengin bile olsalar eş, dost ve akrabaya hediye veya ikram edilmesini, üçüncü parçanın ise kurban kesemeyen ihtiyaç sahibi kimselere dağıtılmasını tavsiye ederler.Kişinin bakmakla yükümlü bulunduğu kimselerin kalabalık olması veya ihtiyaçlarının bulunması halinde kurban etinin kimseye dağıtılmadan evde tüketilmesinde de bir sakınca görülmemiştir. Bu konuda kesin bir sınır yoktur. Kurban sahibinin kurban etinden hem yemesi ve ikram etmesi hem de dağıtması esastır. Bunun ölçü ve şeklini her mükellef kendi konum ve imkânını, başkalarının durum ve imkânını ayrı ayrı gözden geçirerek bizzat belirlemeli ve bu konuda ibadet anlayışıyla hareket etmelidir.
KURBANIN DERİSİ HAYIR KURUMLARINA VERİLMELİ
Kurban derisi nasıl değerlendirilmelidir?
Kurbanın derisi, ihtiyaç sahiplerine veya hayır kurumlarına verilmelidir.Hz. Peygamber, veda haccında Hz. Ali’ye, kurban olarak kesilen develerinin başında durmasını ve bunların derileri ile sırtlarındaki çullarını sadaka olarak vermesini, kasap ücreti olarak bunlardan birşey vermemesini emretmiştir. (Müslim, Hac, 348) Buna göre kurban derilerinin para karşılığında satılması, kurbanın kesimi veya bakımı için ücret olarak verilmesi uygun değildir.
ZAYIF HAYVANLAR KESİLMEMELİDİR
Kurbanlık satın alınırken dikkat edilecek hususlar nelerdir?
1. Başka illerden getirilmiş kurbanlıklardan veteriner sağlık raporu olmayan,
2. Sığır cinsi hayvanlar için pasaportu bulunmayan, küçükbaş hayvanlar için nakil belgesi olmayan ve küpesiz,
3. Çok zayıf olan,
4. Gebe veya yeni doğum yapmış olan,
5. Yüksek ateşi olan,
6. Çok genç ve etleri olgunlaşmamış olan,
7. Kılları karışık ve mat halde olan,
8. Bakışları ve dış görünümü canlı olmayan,
9. Salya akıntısı bulunan,
10. Pis kokulu ishali olan,
11. Pis kokulu burun akıntısı olan,
12. Çevreye karşı aşırı tepkili veya çok duyarsız hayvanlar satın alınmamalıdır.
ÇEVRE TEMİZLİĞİ İÇİN GEREKLİ HASSASİYET GÖSTERİLMELİDİR
Kurban kesecek olan vatandaşlara önerileriniz nelerdir?
Kurbanların satış ve kesim işlemleri yapılırken çevre temizliğine önem verilmesi, bu yerlerdeki atıkların kaldırılması ve herhangi bir kirliliğe sebep olmasını engelleyecek şekilde önlemlerin alınması kurban hizmetlerinin yürütülmesinde dikkat edilmesi gereken hususlardandır. Kurban ibadeti ifa edilirken, kişisel veya kurumsal olarak kul hakkına sebep olacak davranışlardan uzak durmalı, çevre temizliği için gerekli hassasiyet gösterilmelidir.
MAĞDUR GÖNÜLLERE BAYRAM COŞKUSU YAŞATALIM
Vekâletle Kurban Kestirilebilir mi?
Kurbanı, kişi kendisi kesebileceği gibi, vekâlet yoluyla başkasına da kestirebilir. Zira kurban mal ile yapılan bir ibadettir; bu ibadetlerde ise vekâlet caizdir. Vekâlet yoluyla kurban kestiren kişi kendi bulunduğu yerde birisine vekâlet verebileceği gibi, başka bir yerdeki kişi veya kuruma da vekâlet verebilir. Vekâlet, sözlü veya yazılı olarak ya da telefon, internet, faks ve benzeri iletişim araçları ile verilebilir. Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye Diyanet Vakfı ile iş birliğiyaparak her yıl vekâlet yoluyla kurban kesim organizasyonu yapmaktadır.Türkiye Diyanet Vakfı olarak;“Kurbanını Paylaş kardeşinle yakınlaş” düsturuyla vekâletini aldığımız kurbanlarınızı 100’ün üstünde ülkede, İslami usullere göre “Türkiye Diyanet Vakfı Güvencesiyle” kesiyoruz ve dağıtıyoruz.İbadet şuuru ile büyükbaş ve küçükbaş olarak kestiğimiz “vacip, sünnet, adak, akika ve şükür kurbanlarınızı”, dünyanın farklı coğrafyalarında, yardımlarınızı bekleyen ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyoruz. Kategorimizin sadece “yurt dışı kurban” şeklinde olması, kesilecek kurban türü niyetinin size ait olması; yani bizce bilinmesinin gerekli olmaması, bizim sizlerin niyetine kurbanınızı kesme faaliyeti yürütmemiz nedeniyledir.Gelin, kurban ibadetimizi ifa ederken mahzun ve mağdur gönüllere bayram coşkusu yaşatalım.Kurbanla ilgili soru cevap ve önerileriniz için tüm Müftülüklerimiz ve tüm camilerimiz hizmetinizdedir.