Uyku Apnesi ve Horlama
Uyku bozukluklarının değerlendirilmesi "Uyku Tıbbı" adı verilen alanın tanısal yöntemleri ile gerçekleştirilir.
Uykuda Solunum Bozuklukları
- Sabah baş ağrısı ile uyanma
- Sabah uykunuzu alamadan uyanma
- Gündüz uykusu uyuma gereksinimi duyma
- Dikkatinizi toplamada güçlük çekme
- Araç kullanırken dikkatiniz dağılması ve uykunuzun gelmesi gibi durumlara yol açar.
Uyku Apnesi Açısından Risk altındaki kişiler;
Boyun çevresi geniş olanlar (kalın boyunlularda risk fazladır)
- Kısa boyun
- Obezite
- Üst solunum yolu anatomik bozuklukları (septum deviasyonu, büyük küçük dil, küçük ve geriye doğru çene, büyük bademcikler gibi)
- Erkek cinsiyet
Özellikle boyun çevresinin 43 santimin üzerine çıkması, kişilerde Uyku Apnesi hastalığına yatkınlığı artırır.
Erkek ve Kadın yağlanması hormonal farklılıklar nedeniyle vücudun daha farklı alanlarında gerçekleşir. Erkeklerde kilo alımı sonrası yağlanma özellikle Boyun ve Göbek bölgesinde olurken , Kadınlarda daha çok kalça bölgesinde yağlanma olur.
Bu nedenle meonopoz öncesi dönemde kadınlar erkeklere göre daha az Uyku Apnesi hastalığına yakalanırlar. Menopoz sonrasında ise kadınlarda da horlama ve apne şikayetleri hızla artmaya başlar.
İnsan yaşamının büyük bir kısmı uykuda geçmektedir. Uyku sırasında pozisyon ve bilinç durumuna bağlı olarak özellikle üst solunum yollarında tam veya kısmi tıkanıklıklar olabilmektedir (tıkayıcı uyku apne sendromu). Bazı durumlarda ise beyinde solunum merkezinde solunum ile ilgili dürtüde azalma görülmektedir (merkezi uyku apne sendromu). Her iki durumda da akciğerlere hava girişi azalmakta veya durmaktadır. Bu durum önemli sağlık problemlerinin gelişmesine neden olur. Uykuda gelişen solunum bozuklukları organizmamızdaki kalp ve damar sistemini, hormon dengesini, beyin fonksiyonlarını etkilemekte ve önemli hastalıkların gelişmesine neden olabilmektedir.
Bu hastalıklardan en önemlileri şunlardır;
- Diabetes mellitus (şeker hastalığı)
- Yüksek tansiyon
- Kalp ritmi bozuklukları
- Pulmoner hipertansiyon
- Myokard enfarktüsü (koroner arter hastalığı riski 5 kat daha yüksektir)
- Depresyon
- Cinsel işlev bozuklukları
- Bilişsel yeteneklerde azalma
- Dikkat eksikliği
Uyku sırasında gelişen başlıca hastalıklar şunlardır;
- Tıkayıcı uyku apne sendromu (Obstructive Sleep Apnea Syndrome)
- Merkezi uyku apne sendromu (Central Sleep Apnea Syndrome)
- Üst solunum yolu rezistans sendromu
- Uykuda periyodik hareket bozukluğu
Uyku sırasında gelişen bozuklukların tanısı için "polisomnografi"(uyku testi) yapılır.
Uyku testi hastanede bu amaçla oluşturulmuş merkezlerde yapılabilir. Çok hassas kayıtlar alındığı için deneyimli ve uygun merkezlerde polisomnografi yapılmalıdır. Aksi takdirde kayıt kalitesi uygun olmaz ve hekimin doğru tanı koyması zorlaşır. Kayıtlar tüm gece sürmekte ve bir uyku teknisyeni tarafından alınmaktadır. Bu test ile beyin dalgaları, göz ve çene hareketleri, horlama ve burundan hava girişi, kalp ritmi, kan oksijen düzeyi, gövde ve bacak hareketleri bağlanan elektrotlar aracılığıyla bilgisayar ortamında kayıt altına alınır. Polisomnografi ile hastalık tanısı konulduktan sonra uygun tedavi belirlenir.
Tedavide cerrahi teknikler ve CPAP tedavisi en çok kullanılan yöntemlerdir. Ayrıca hastanın yaşamı ile ilgili genel uygulamalar da planlanır. Sigara ve alkol tüketiminin sonlandırılması ve obez hastalarda kilo verilmesi gereklidir.