Ünlü Markaların İlk Reklamları
Bütünleşik pazarlama iletişimi çabaları içinde yer alan reklam, bugün tüm tutundurma karması elemanları gibi, işletmelerin pazarlama amaçlarının başarılması ve karşılaşılan pazarlama sorunlarının çözümlenmesinde en önemli rollerden birini üstlenir durumda.
Peki günümüz markalarının reklam stratejileri hakkında ne düşünüyorsunuz? Klasik reklamcılığa karşı hızla yükselişe geçen modern reklamcılık, sektörde anlayışı kısa sürede ikiye bölmeyi başardı.
Hal böyle iken reklamların eski yüzleri ile yeni yüzleri arasındaki anlamsal ve biçimsel farklar kaçınılmaz bir boyutta arttı.
Bu eski-yeni karması içinde, Türkiye’deki bilinen markaların yeni reklamları bir kenara bırakıp, unutulmuş ilk reklamlarını incelemeye ne dersiniz?
Efes Pilsen (1976)
Coca-Cola (1964)
Akbank (1951)
Aygaz (1963)
Koleston (1960)
Sana (1953)
Selpak (1971)
Blendax (1970)
Ülker (1970)
Turkcell (90’lar)
Yenibiriş, farklı sektörlerde çalışan pazarlama yöneticilerinin yaş aralığı, firma deneyimi, işe alımda beklenen özellikler, yıllık hedefleri ortalama tutturma oranları, maaş aralıkları ve 2019 yılında pazarlama yöneticilerine yönelik işe alımları belirlemek […]
Reader Interactions
DM’den Yürümek
* DM: Direct Message
Çeşitli psikolojik veya biyolojik sebeplerle beynimizin 'ideal partner' olarak tanımladığı kişileri çekici bulduğumuzda bir şekilde harekete geçme ihtiyacı hissediyoruz. Beğenin ya da beğenmeyin; yüzbinlerce yıllık gelişim sürecimizin bize bir hediyesi.
Gerçek iletişim kanallarının yerini dijital mecralara bırakmaya başlaması; ilişkiler üzerinde ciddi etkiler oluşturdu [bkz. Dijital Flört Bağımlılığı]
Çeşitli kullanım amaçlarına paralel olarak sosyal medya [SM], bugün hedef kitlenizi [kurumsal veya bireysel] kendimizden haberdar etmek için yeni bir araç olarak da evrildi. Üst kuşaklarla konuştuğunuzda 'Aaa internetten tanışma neymiş' tepkisi verilen evlilik / tanışma / aşk hikayelerinin başlangıcı çoktan Instagram, Facebook, Tinder vb. SM kanalları olmaya başladı.
Her toplumsal değişimin aynı zamanda bazı tehlikeli sonuçları da olduğu gibi; ilgi, ayrılma, kıskançlık, aidiyet, umursamazlık gibi ilişki içi ve öncesi kavramlarda da dönem itibariyle ölçümlenmesi henüz zor veya imkansız olan farklılıklar ortaya çıkmaya başladı.
Sosyal medya size, kendi magazin programınızın yıldızı gibi hissettiren bir illüzyon yaratıyor. En tehlikeli yanı; kadının / erkeğin 'meta'laşmaya fazlasıyla müsait içerik paylaşımları sebebiyle çoğunlukla kısa süreli ve dürtülere yönelik ilgi zemini yaratması. Her ilgi dürtü kapsamında gelişmese dahî; zaman, ilişki ve ideal partner kavramının bu şekilde içinin boşalması, ilişkiye bir 'hızlı tüketim ürünü' konsepti aşılıyor.
Bu bağlamda SM'den gelen ilgi boynunuza tasmayı geçirdiği anda normalde vermeyeceğiniz cevapları ve tepkileri vermenizin kapısını aralıyor [bkz. İlgi Bağımlılığı Ekseninde Sosyal Medya].
'Yürümek' argosu SM'nin, karşı cinsle tanışma, görüşme, flört, ilişki veya daha fazlası amacıyla kullanılmasını anlatıyor. Kurumsal SM stratejileri yapan biri olarak, meslekî araştırmalar sırasında Facebook, Twitter, Instagram, Pinterest, Snapchat, Tumblr ve yaratıcı arkadaş çevrem sayesinde de e-mail, LinkedIn, YeniBirİş, QuizUp, TriviaCrack, PlayStation Network'ten yürümeye çalışanları ve Tinder'dan koşanları gördüm.
DM yürüyüşü yalnız bir cinsiyete, yaş grubuna, eğitim seviyesine bağlı değil. Dolayısıyla yürümeyi Y-Z kuşaklarına yapıştırmayın, Facebook'tan önüne geleni bu niyetle ekleyip alakasız yaş gruplarına 'çok güzel çıkmışsın'larla farklı yerlere varmaya çalışan, Tinder kovalayan amcalar var.
Bazı sektör profesyoneli, duayen bilinen kişilerin kendinden 20~40 yaş küçük gençlerin ne tür fotoğraflarını beğendiğini Instagram'ın following bölümünden gördüğünüzde; onu adeta 'yeniden' tanıyorsunuz.
Türkiye'de ve dünya genelinde, erkekten kadına yönelen, yönelmesi beklenen bir iletişim kalıbı gerçeğiyle yaşıyoruz.
Hiç tanımadıkları kişilere DM'den yürüyen [bazı örneklerde koşanlar var] erkek ve nadiren kadınların bazı mesajlarını derledik.
ÖRNEK
- Uyudun mu?
- Kızların squat, erkeklerin vukuat yapma sebebisin.
- Adriana Lima ile Metin Hara'nın ilişkisini gördükten sonra biz niye olmayalım dedim ve yürüme kararı aldım.
- Benimle bir hayalin tek gerçeği olur musun?
- Sizinkilere sorar mısın damat lazım mıymış? 👪💐❤️👰🏻
- Cennetten düşerken canın acıdı mı prenses?
- Selam, cennetten kovdular galiba seni 😊
- Nasıl bu kadar kaslı olunabilir?
- Dünyanın en güzel elmacık kemikleri! 🌸
- Ordunun bir yıllık bomba ihtiyacını tek başına karşılıyorsun!
- Bu güzelliği kaç yıla borçlusunuz 😉
- Facebook, Twitter, Instagram, Viber'da iyi ve kötü gününde bütün triplerini çekeceğime söz veriyorum.
- Beni tanıdın mı? İlkokulda yüz vermediğin çocuk. Yıllarca kuşandım hazırlandım bugünü bekledim.
- Seni ne zamandır takip ediyorum bir bilsen azmim için ödül verirsin…
- Galiba kafayı buluyorum ama alkolden değil! Güzelliğinizden.
- Kahve?
- Gelen mesajlar arasından sıyrılmamın zor olacağını biliyorum ama adım atmamak büyük hata olurdu.
- Hepsi senin mi? 😈
- Başarılı bir tarzınız var, moda sektöründe misiniz?
- Madem bir kalbin var bakalım bana hissettirebilecek misin?
- Evlenelim mi?
- Eksik olan ne dikkatini çekmek için BMW, Mercedes mi olmalı, beachlerde video mu?
- Biraz zorlasan aşık olurum.
- Zalımın kızı, ben o gözlerin uğruna katil olurum!
- Bu güzelliğe çirkin şansı lazım.
- Bu güzelliğin bir bedeli olmalı, neyse bedeli ödemeye hazırım! 💸
- Tanrı kadını yarattı…
- Bayan arkadaşa ihtiyacım var, hayatını paylaşmmak istiyorum.
- Sen cennetten mi kaçtın?
- Kalçan çok güzel. 🍑
- Aramızda mevzu bahis olmayan şeyleri hazır konuları açılmamışken konuşalım ileride sorun olmasın
- Yeminle insan değilsin ya 🙂
- Sen fotoğraflarda hep bu kadar tatlı mı çıkıyorsun yoksa fotoların bir aldatması mı bu güzellik?
- Senin olduğun yerde kış olmaz ki… ☺️
- Kraliçe saygılar, ayaklarınız kaç numara?
- [Hafta boyunca] İyi geceler / Günaydın / İyi geceler / Günaydın / Merhaba / Merhaba / İyi geceler…
Görüldüğü üzere mesaj içerikleri, hatta imlâ [tamamı düzeltilmiş], bireyin demografisi ile ilgili sinyaller veriyor.
Örneklerde metalaşmanın, hızlı tüketim konseptinin yansımalarını görmek oldukça dikkat çekici. Tanımadan söylenmesi kabalık / saygısızlık sayılan kalıpların hızla normalleşmesi; tahammül, sınır tanıma, bağlanma - ayrılma - onarma süreçleri, kararlılık, vazgeçmek gibi ilişkinin çerçevesini oluşturan kavramların yüzeyselleşerek değişmemesine dikkat etmek gerek.
'Neden ne istediğini bilmeyen biri oldum ben' diye kendinize sorduğunuzda şaşırmamak için…
Coca-Cola Türkiye, 2017 yılı içinde ürün dizisinde farklı uygulamalar yapmaya devam ediyor. Coca Cola Light ve Zero çeşitlerini Coca Cola Şekersiz ürününde birleştiren marka, yaz dönemine gireceğimiz süreçte yeni bir ürünü daha test pazarlaması […]
Sembolik Tüketimde Marka Kişiliği
Pazarlamanın psikoloji bilimi ile temas kurduğu önemli alanlardan biri olan marka kişiliği, yaklaşık 20 yıldır pazarlama profesyonelleri ve akademisyenler tarafından incelenen konular arasında yer alıyor.
Tüketicinin, markanın ürünlerini kullanması ile oluşan fayda değerlendirildiğinde, marka kişiliğinin tüketicide sembolik bir fayda yarattığı ortaya konmuştur.
Marka kişiliği, işletmelerin elinde olan markalar üzerinde uygulanarak tüketicilerin o marka için hissettiği algılanan marka imajını etkiliyor.
Tanımları 1950'lı yıllara kadar gitmesine rağmen marka kişiliğinin uygulanabilirliği ve ölçülebilirliği alanındaki ilk çalışma 1997 yılında Jennifer Aaker tarafından gerçekleştirildi.
Jennifer Aaker marka kişiliğini "Bir marka ile ilişkili insan karakteristikleri seti" olarak tanımlıyor. Çalışma, psikoloji alanındaki "Big Five" kişilik özelliklerini çıkış noktalarından biri olarak alıyor. Aaker'ın çalışmasında marka kişiliği boyutları 5 boyut ve 15 kişilik özelliği şeklinde sınıflandırılıyor:
Söz konusu marka kişiliği boyutları: içtenlik, heyecan, yetkinlik, gelişmişlik, sağlamlık olarak belirlenmiştir.
Aaker, geliştirdiği marka kişiliği boyutlarının tüm sektörlerde ve kültürlerde uygulanabilir olduğunu savunmuştur. Buna karşılık Azoulay ve Kapferer başta olmak üzere birçok akademik çalışma uygulanabilirlik ve geçerlilik konularında Aaker'ı eleştirmişlerdir.
Son 20 yılda farklı akademik makalelerde 23 farklı marka kişiliği ölçeği geliştirilmiştir. Bu ölçekler, marka kişiliği konusunda kültürel ve sektörel farklılıkların olduğu varsayımıyla hazırlanmıştır.
Türkiye'de marka kişiliği konusunda yapılmış çalışmalar bulunuyor. Güven Borça, 2004 yılında marka kişiliğini şu şekilde tanımlamıştır:
"Markalar sadece fiziksel unsurlardan oluşmamaktadır. Fiziksel unsurların yanı sıra markaların insanlarda olduğu gibi ruhları vardır. Markalara yüklenen bu insani özellik, marka kişiliğidir."
Lerzan Aksoy ve Ayşegül Özsomer, 2007 yılında "Türkiye'de Marka Kişiliğini Oluşturan Boyutlar" başlıklı çalışmada Türkiye'ye özgü marka kişiliği boyutlarını şu şekilde belirlediler:
“yetkinlik, heyecan, geleneksellik, androjenlik”
Geleneksellik, Türk kültürünü tanımlamada kulanılan bir sıfat olurken, androjenlik ise erkeksi ve kadınsı sıfatlar içeren marka kişiliği özelliği olmuştur.
Son olarak, marka kişiliği çalışmaları, işletmenin elinde olan marka sayısına göre bütünlük veya farklılık gösterebiliyor. İşletmenin elindeki her marka için ayrı marka kişiliği oluşturulabilir veya bir şemsiye marka altında diğer markalarla bütünlük gösterecek bir marka kişiliği oluşturulabilir. Virgin markasının çalışmalarını burada örnek verebiliriz:
Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.
Amazon Türkiye,19 Eylül itibari ile Türkiye’de açılmıştı. Fakat açıldığı günün ilerleyen saatlerinde birçok müşterisinden şikayet almıştı. Şikayetin ise ürünlerin sepete eklendikten sonra fiyatların değişmesi ile ilgiliydi. İlgili yazı: Amazon Türkiye’ye […]
Ünlü Kahve Zinciri Starbucks Pipet Kullanımını Yasaklıyor
- Dünyaca ünlü ABD merkezli kahve zinciri Starbucks, plastiklerin çevreye verdiği zararı önlemek adına 2020 yılına kadar pipet kullanımını bitireceğini açıkladı.
- Doğal Hayatı Koruma vakfı gibi çevre kuruluşları ise Starbucks'ın bu kararını memnuniyetle karşıladı.
- İlgili yazı: Starbucks ABD’deki 150 Mağazasını Kapatma Kararı Aldı
Tek kullanımlık plastik pipetlerin kullanımının yasaklanması için uluslararası kahve zinciri Starbucks'dan ilk adım geldi. Uygulamanın ilk olarak Washington eyaletinin Seattle ve Kanada'nın Vancouver kentlerinde bu yıl sonbaharda, daha sonra tüm ABD'de ve Avrupa'dan başlayarak küresel çapta yürürlüğe gireceği belirtilen açıklamada, 2020'ye kadar yılda 1 milyar plastik pipetlerin kullanımının azaltılmasını hedeflendiği belirtildi.
Bardak TasarımıPlastik pipet kullanımının yasaklanmasından sonra akıllarda, bardak kullanımı nasıl olacak sorusu oluşuyor tabii. Dudak kısmı yukarı bakan yeni tasarımlarını da tanıtan Starbucks'ın Frappucciono ya da soğuk kahve gibi pipet kullanımının daha yaygın olduğu içecekler için ise kağıttan pipetler kullanma planı var.
Starbucks CEO'su: Önemli Dönüm noktasıBir açıklama da Starbucks'ın CEO'su Kevin Johnson'dan geldi. Johnson "plastik pipetlerin yasaklanmasını önemli bir dönüm noktası olarak nitelerken, sıcak içecekler için geri dönüştürülebilir bardak üretimi için şimdiden 10 milyon dolar harcadıklarını" söyledi.
Trivial Pursuit oyununun dağıtımını yapan kutu oyunu ve oyuncak üreticisi Hasbro, reklam ajansı Leo Burnett Moskova ile iş birliği yaparak Moskova’ya 45 km uzaklıkta bulunan bir Trivial Pursuit oteli açtı. […]