depersonalizasyon nedir, kendine yabancılaşma nedir, derealizasyon nedir, depersonalizasyon dsm
Kendine Yabancılaşma Bozukluğu Nedir
Depersonalizasyon (kendine yabancılaşma) ve derealizasyon (gerçekdışılık); bazı kişilik bozuklukları ile görülmekle birlikte bireyde tek başına da görülebilen bir algı bozukluğudur. Depersonalizasyon bireyin kendi bedenine yabacılaşması olarak tanımlanırken (bireyin kendisini bir yabancı gibi dışarıdan izliyormuş duygusuna kapılması); derealizasyon ise bireyin bulunduğu çevreye yabancılaşması durumudur (Bir cafede otururken bir anda bulunduğu ortama yabancılaşması nasıl,ne zaman geldiğini hatırlamaması). Bu bozukluk; şizofreni, akut gerginlik bozukluğu, dissosiyatif bozukluğu gibi bazı rahatsızlıklarda tanı kriteri olarak görülebilir. Mesela panik atak olan bireylerin rahatsızlıklarında nefes darlığı, çarpıntı, göğüs ağrısı, baş dönmesi yanı sıra gerçek dışılık veya kendine yabancılaşma gibi belirtilerin de görülmesi bireyde algı bozukluğunun oluşmaya başladığını gösteren bir anı kriteridir (Sapmaz ve ark., 2017).
Tedavi:
Kendine yabancılaşma durumu bireyde ve çevresindeki insanlarda büyük bir korku yaratabilir. Böyle bir durumda bireyin veya çevresindekilerin aklına psikolojik bir sebepten dolayı oluşacak bir durumu düşünemedikleri için alternatif tedavi yöntemlerine başvurmak gelebilir. Kendine yabancılaşma durumu fark edildiğinde klinik psikolog veya psikiyatriden destek alınması bu bozukluğun tedavisinde daha sağlıklı sonuçlara ulaşma konusunda bireylere kolaylık sağlayacaktır.
DSM-V Tanı Ölçütleri:
A. Sürekli veya yineleyici bir şekilde bireyin kendine yabancılaşması, gerçekte olmayan yaşantıların veya her iki durumun da var olduğu yaşantıların olması;
1- Kendine yabancılaşma (Depersonalizasyon): Kişinin duygu ve düşüncelerinde, bedeni veya davranışları ile kopukluk yaşamadı. Bireyin kendi bedeninden koparak kendisini dışarıdan izliyormuş gibi veya rüyadaymış gibi hissetmesidir.
2- Gerçekdışılık (Derealizasyon): Bireyin çevresindekilerle ilgili kopukluk yaşaması (mesela bulunduğunuz bir yere yabancılaşma hissinin olması)
B. Bireyde kendine yabancılaştma veya gerçekdışılık yaşantısı sırasında gerçeği değerlendirme durumu bozulmamıştır.
C. Bu belirtilerin görülmesi klinik açıdan bireyi sıkıntı yaşanmasına, toplumsal veya işle ilgili alanlarda ya da bireyin işlevsellik ile ilgili aşanlarında işlevsellikten düşmesine neden olur.
D. Bu bozukluğun sebebi kötüye kullanılan herhangi bir maddenin ( mesela madde kullanımı veya bir ilacın kötüye kullanılması gibi) veya bir sağlık durumunun fizyolojik olarak görülen etkilerine bağlı değildir (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2014; çev. Köroğlu).
Kaynakça:
Amerikan Psikiyatri Birliği. (2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı. (5. Baskı).(çev. Köroğlu E.), Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
Sapmaz, Ş. Y., Erkuran, H. Ö., Ergin, D., Öztürk, M., Celasin, N. Ş., Karaarslan, D., ... & Aydemir, Ö. (2017). DSM-5 Panik bozukluk şiddet ölçeği çocuk formunun Türkçe geçerlik ve güvenirliği. Journal of Mood Disorders, 7(2).
Demet BOZOK
Maltepe Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/4.sınıf
İlgili Galeriler