Transkript
1 1- Silikon Katkılarının At Sağlığı Üzerine Rolü Yeryüzünde oksijenden sonra en yoğun bulunan element silikondur. Doğada bu kadar yoğun bulunan bir maddenin besin maddesi içeriklerinde de yeterli miktarda bulunduğu, teorik olarak söylenebilir. Ancak bu teorinin, aşırı miktarda rafine gıdalar tüketilen günümüz beslenme koşulları göz önünde bulundurulduğunda, ne kadar hatalı olduğu ortaya çıkmaktadır. Silikon ile ilgili olarak son yıllarda, hem insan hem de hayvan sağlığı ve performansı ile ilgili olarak çok sayıda araştırma yapılmaktadır. 1.1 Silikonun, son yıllarda yapılan araştırmalar neticelerine göre, bildirilmiş olan faydaları şunlardır: Sporcularda enerji ve dayanıklılığın arttırılması Kemik yenilenmesinin arttırılması ( bone remodelling) Kemik üremeleri ve patolojik kalsifikasyonların önlenmesi İmmun sistem fonksiyonlarının arttırılması Yaşlanma geciktirici, anti-enflamatuar ve anti-ülser etkiler Silikon, serbest radikallerin elimine edilmesi yani vücuttan uzaklaştırılması söz konusu olduğunda, E ve C vitaminleri gibi çok bilinen antioksidanlardan birkaç kat daha fazla etkilidir.( Serbest radikaller, vücuttaki oksidasyon neticesinde ortaya çıkan, eşleşmemiş elektronlara sahip moleküllerdir ve bu moleküller daimi olarak diğer moleküllerden elektron almaya çalışır. Bunun neticesinde de hücre ve doku yıkımlanmaları, ile bir takım hastalıklar ortaya çıkar.) Organik silikon Berzelius tarafından 1810 yılında keşfedilmiştir. O yıldan bugüne, bu elementin vücudumuz biyolojisi üzerine etkileri ve önemi hakkında birçok yeni bulgu ortaya konmuştur. Silikonun organik ( karbon ihtiva eden) formu, biyolojik olarak en aktif formudur lı yıllarda Dr. T. Robinson, silikon ve gastrik ülser üzerine etkileri konulu bir araştırma yapmıştır (1). Silikonun bağ dokunun vazgeçilmez bir komponenti olduğunu ortaya koymuş ve bundan dolayı da ülserin neden olduğu doku yıkımlanması üzerine iyileştirici etkisi olduğunu tespit etmiştir. Dr. Robinson, bu bulgulardan yola çıkarak, bağ doku yani kollajen dokunun en önemli faktörlerinden biri olan silikonun, artrit ( eklem yangısı) ve kalp rahatsızlıkları üzerine de etkili olabileceğini bildirmiştir yılında, Dr. Shwarz ve Dr. Carlisle, Los Angeles da bulunan California Üniversitesinde yapmış oldukları bilimsel araştırma sonucunda silikonun hayvan beslenmesi için esansiyel olduğunu bulmuşlardır (2-4). Deney hayvanı olarak kullandıkları bir grup fareyi silikon içermeyen diyetlerle beslemiş, ve silikon ilave edilmiş diyetlerle beslenen diğer bir grup fare ile karşılaştırmışlardır.silikon içermeyen diyetlerle beslenen farelerde, büyüme problemleri ve çabuk yaşlanma gibi problemlerin ortaya çıktığını tespit etmişlerdir. Silikon içeren yemlerle beslenen fareler, diğer gruba göre %30 oranında fazla büyümüş ve hiçbir büyüme anomalisi göstermemişlerdir. Dr. Shwarz ve Dr. Carlisle, benzer bir deneyi tavşanlar üzerinde de yapmış ve yine aynı bulguları elde etmişlerdir lerin sonlarında, Dr. T.J. Bassler, kas dokusunda daha az miktarda silikon bulunan insan atletlerin, daha yüksek düzeyde silikon bulunan atletlere göre daha sık kas ve iskelet sistemi sakatlanmaları yaşadığını bildirmiştir(5,6). Silikon, çok güçlü bir antioksidan olarak da vazife görmektedir. Silikonun, Super oxyde ve hydroxyl serbest radikallerinin yanı sıra okside nikotinamid adenin nükleotidi ( NAD+) gibi serbest radikalleri de indirgeyebilme özelliği vardır. Çok ilginçtir ki, NAD+ indirgendiğinde, hücrelere hidrojen taşınmasını arttıran NADH e dönüşür ve NADH de, enerji üretimi ( ATP transferi) ve metabolizma ile ilgili vücut reaksiyonlarının yapılabilmesini temin eder. Silikonun bu etkileşimi arttırdığı ortaya konmuştur. Süper
2 oksitlerin indirgenmesi, adrenalin oksidasyonunu engellediği gibi birçok yangısal bozukluğun ortaya çıkmasına da mani olur. Hücrelere daha fazla miktarda hidrojen taşınabilmesi sayesinde, oksidasyona sebebiyet vermesi mümkün olan oksijen, ortamdan uzaklaştırılır ve serbest radikallerin oluşarak DNA ya zarar vermesi engellenir. Silikonun bir diğer önemli fonksiyonu ise, suyun yüzey gerilimini azaltmasıdır. Bundan dolayı da suyun elektrik geçirgenliğinde artışa neden olur. Bu durum, canlı hücrede enerji üretimi için gerekli olan reaksiyonların arttırılmasını temin eder. Bağ doku ( kemikler, kıkırdak, ligament, tendon, tüy, deri, ve tırnaklar) gelişimi, yeterli düzeyde silikonun varlığı ile doğru orantılıdır. Bağ dokunun esnekliği büyük oranda silikona bağlıdır. Silikon kemik formasyonu ( yapılanması) için de gereklidir. Kalsiyumun kemiklerde tutulabilmesi için silikon gereklidir ve bir çok araştırmacının elde ettiği bulgulara göre de böbreklerde taş oluşumu ve kemik üremelerinin azaltılması yönünde etki eder. Son yıllarda yapılmış olan bazı bilimsel araştırmalara göre silikonun, kalsiyumu, vücutta, bulunmaması gereken bölgelerden uzaklaştırdığı ve bulunması gereken bölgelere yeniden dağıttığı ortaya konmuştur (7). Kıkırdak gelişiminin de, silikon miktarı ve dolayısı ile de glikozaminoglikan ( kıkırdak matriksi) üretimi ile direk alakalı olduğu bildirilmiştir. Silikon ve silikatlar toksik değildir. Hatta, içme suyunda bulunabilen toksik aluminyum bileşiklerine karşı koruyucu etki gösterdiği, bazı sinirsel hastalıklar ve yaşlılığa bağlı bunama durumlarında pozitif etki yaptığı yönünde araştırma bulguları mevcuttur. Bu önemli element ile ilgili araştırmalar yoğun olarak sürmektedir ve görünen o ki, daha başka birçok olumlu etkileri de yıllar geçtikçe açığa çıkacaktır. Daha şimdiden silikonun anti-oksidan özellikleri, bağ dokuyu sağlamlaştırıcı etkisi, enerji üretimi, performans ve dayanıklılığı arttırması, hücresel asiditeyi arttırarak bağışıklık sistemini olumlu etkilemesi, hücresel hidrasyonu temin etmesi gibi pozitif özellikleri tespit edilmiştir. Hiç şüphesiz, silikonun beslenmedeki en önemli minerallerden biri olduğu gerçektir. 1.2 Referanslar 1. Robinson T and Robinson W Military Med 130: Schwarz K and Milne DB Nature 239: Shwarz K Proc Nat Acad Sci 70: Carlisle EM Science 178: Bassler TJ July Br Med J 1: Bassler TJ Ann Intern Med 88: Lancet. May Pp Kaynak Magazine Holistic Horse Yazan: Mike Uckele İlkbahar 2002
3 2- Atlarda Kemik Sağlığı ve Silikonun Etkileri Brian D. Nielsen, Ph D., PAS, Dpl. ACAN Kari E Krick, M.S. Michigan stat University, Department of Animal Science East Lansing, MI Atlarda iskelet problemlerinin önlenmesi ve bunların tedavisi, at sahibi ve antrenörlerin her zaman en büyük sorunu olmuştur. Atlarda atletik performansı azaltan ya da hiçbir zaman potansiyaline ulaşamamasına sebep olan en büyük etken topallıktır. Yarış atlarında sakatlık riskinin minimuma indirilmesi sadece bir hayvan hakları problemi değil aynı zamanda büyük bir ekonomik olgudur. Bu durum göz önünde bulundurulduğunda at sahipleri ve antrenörler, atlarını sakatlıklardan uzak tutabilmenin yollarını ararlar. Uygun idman teknikleri, bu bakımdan kritik rol oynar ancak doğru idmanı uygulayabilmek her zaman sanıldığı kadar da kolay olmayabilir. İnanılanın aksine, örneğin, iskelet sistemi henüz olgunlaşmamış bir tayın idman edilmesinin de bazı avantajları vardır. Tay büyüme dönemindeyken, olgunlaşmamış iskelet sisteminin sağlamlaştırılabilme kapasitesi çok daha yüksektir. Pek fark edilmemekle beraber, kemikler dinamik bir yapıya sahiptir ve yaptırılan idmana bağlı olarak, daimi bir gelişim içerisindedir. Kemik üzerine uygulanan yük arttıkça, özellikle taylara yeterli zaman da verilirse, kemiklerin sağlamlığı da artar. Bununla beraber, idmanlarda kemikler hiç zorlanmaz yani kemik üzerine yük uygulanmazsa, kemikler buna zayıflayarak ( gücünü yitirerek) cevap verir. Yeterli idmanı almayan taylarda görülen kemik zafiyetleri böyle açıklanabilir. Kemik dayanıklılığını arttıracak ancak kemiklerde problemlere de yol açmayacak düzeyde bir idman dozunun ayarlanabilmesi antrenörlerin yaşadığı en büyük zorluktur. Bilimsel araştırmalar ışığında, optimum kemik gelişiminin temini için gerekli ideal idman dozu, kısmen tespit edilebilmiş olmakla beraber, konu ile ilgili daha birçok araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. At sahibi ve antrenörler, sakatlıkları minimuma indirebilmek amacıyla uygun idman programları uygulamakla beraber, bir yandan da sakatlıklara engel olabilmek için farklı bazı metotlar da kullanmaktadırlar. Her geçen gün daha da bilimselleşmekte olan olan At fizyolojisi ve spor atı beslenmesi dallarında yapılan çalışmalar,sadece tedaviye yönelik değil, aynı zamanda da önleyici ( proflaktik) olabilmek için uğraş vermektedir. Örneğin bio yararlılığı yüksek (Yüksek oranda emilerek, kolayca metabolize olabilen) silikonun yarış atı rasyonlarına ilave edildiğinde kemik sağlığı ve gelişimi üzerine önemli faydalar gösterdiği bilimsel olarak ortaya konmuştur. 2.1 Doğada Silikon Silikon yer kabuğunda en çok rastlanan 2. elementtir ve kumun yapısında bulunur. Kumda kuartz kristalleri halinde bulunan Silikon dioksit ( SiO₂) atlar tarafından sindirilemez ( bio- yararlılığı yoktur) ve dolayısı ile de gıda olarak kullanılabilirliği mümkün değildir. Bitkiler, hücre duvarlarında eser miktarda silikon ihtiva ederler. Tahıllar ve kaba yemler ( ot ) ile beslenen atlar, bu sebepten dolayı, bir miktar silikon alabilmektedirler.
4 Bunca özelliğine rağmen, memeli rasyonlarında silikonun önemi hakkında çok az şey bilinmektedir. Amerikan Besin Enstitüsü, son yıllarda yapılmış olan bilimsel araştırma sonuçlarını göz önünde bulundurarak, özellikle ev hayvanı diyetlerine silikon ilavesi yapılması yönünde görüş birliğine varmıştır. Gözlenen tüm olumlu etkiler, yapılan bilimsel araştırmalarla da desteklenmiştir Kemik ve Bağ Dokuda Silikon Çoğu kişi, kemik dokudaki minerallerin sadece kalsiyum ve fosfordan ibaret olduğunu zanneder. Oysa kemik doku sadece bu iki mineralden ibaret değildir. Kemikler daimi olarak değişiklik gösterir, eski ve zarar görmüş dokular yıkımlanırken yeni sağlıklı doku oluşumu her zaman devam eder. Silikon, yeni kemiğin oluşumunda rol oynarken, kalsifikasyon prosesi ( kemik dokuya kalsiyum depo edilmesi) üzerine de etki eder. Enteresandır ki, kalsifikasyonun erken evrelerinde silikon ve kalsiyum düzeyleri daha düşükken, ilerleyen evrelerde bu miktar artmaktadır. Kemik tam olarak olgunlaştıktan sonra, silikon düzeyi azalırken, kalsiyum düzeyi ise artar. Tam olarak rolü ortaya konamamış olmakla beraber, silikonun özellikle hızlı büyüme gösteren genç hayvanlarda kritik etkileri olduğu düşünülmektedir. Kemik gelişiminin erken dönemlerinde silikondan eksik beslenen piliçler üzerinde yapılmış olan bir araştırmada, kemiklerde gelişim bozuklukları tespit edilmiştir ve bu durum da bahsedilen teoriyi desteklemektedir. 2.3 Atlarda Kullanılan Silikon Katkıları Ulusal Araştırma Topluluğu ( Nutritional Research Council NRC)in 1989 da yayınladığı Atlarda Besin Maddesi Gereksinimleri kitabında silikon, yemlere ilave edilmesi şart olan bir mineral olarak yer almamakla beraber, son yıllarda yapılan araştırmalar göstermiştir ki, bio -yararlı ( bio-available) silikonun özellikle yarış ve spor atı beslenmesinde önemi büyüktür. FDA tarafından onaylanmış olan kontrollu çalışmalarda, silikon takviyesi yapılan, yarış idmanındaki Quarter atlarında sakatlık oranlarının belirgin düzeyde azaldığı ortaya konmuştur. İlave silikon içermeyen yemle beslenen kontrol grubundaki atlarda daha fazla sakatlık olayı görülmüş ve bu gruptaki atlar, diğer gruba göre daha yüksek oranda olmak üzere araştırmadan ekarte edilmiş yani idmandan çekilmişlerdir. ( Tablo-1). Düşük, orta ve yüksek dozlarda silikon katkısı kullanılan diğer 3 gruptaki atların, araştırma sonuna kadar sakatlık göstermeden idmanda kalabilme oranı, silikon verilmeyen kontrol grubuna göre daha yüksek olmuştur. Daha da önemlisi, orta ve yüksek dozda silikon takviyesi yapılan atların, diğerlerine göre neredeyse 2 kat daha uzun mesafelerde ( sırası ile ortalama 90,438 metre ve 82,928 metre) idman edilebilmesi mümkün olmuştur. Silikon verilmeyen kontrol grubundaki atlar ise çok daha kısa bir süre sakatlanmadan devam edebilmişlerdir ( 49,503 metre; tablo-2). Enteresandır ki, orta dozda silikon kullanılan gruptaki atlar, orta mesafeli yarışlarda çok daha yüksek bir sürat yapabilmişlerdir. Silikon takviyesinin atlarda direk olarak sürati arttırdığını söylemek pek de mümkün değildir. Daha ziyade, süratli atların, zorlanmalara karşı daha dayanıklı olup araştırmaya daha uzun süre devam edebilmesi nedeni ile grubun ortalama süratinin artmış olabileceği söylenebilir. Bunun tam aksi olarak, silikon verilmeyen kontrol grubundaki süratli atların ( bu tip atların iskelet sistemine daha fazla yük binmektedir) daha erken sakatlanarak,sadece düşük hız ve performans gösteren atların araştırmaya devam edebilmesi nedeniyle kontrol grubundaki atların ortalama sürati de daha düşük çıkmıştır. Azalan sakatlık oranının sebeplerini net olarak ortaya koyabilmek için daha fazla araştırmanın yapılmasına ihtiyaç vardır. Michigan Eyalet Üniversitesinde yapılan en son araştırmalarda, damızlık kısraklara doğumdan sonra verilmeye başlanan silikon katkısının, 45 gün sonunda, kemik formasyonunu arttığı tespit edilmiştir. Yearlinglerde ise, 45 günlük kullanımın sonunda, minerallerin kemiklerden geri emilimin
5 azaldığı bildirilmiştir. En azından yetişkin hayvanlarda kemik formasyonu ve geri emilimin hemen hemen eşit olduğu söylenebilir. Aynı şekilde, kemik doku miktarı yetişkinlerde fazla değişiklik göstermez. Araştırmacılar, kemik formasyonunda artış olduğunda ya da kemiklerden geri emilim azaldığında, bu durumu kemik sağlığı bakımında son derece olumlu karşılarlar. Silikonun pozitif etkileri insanlar üzerinde de kanıtlanmıştır. Osteoporoz hastası kadınlar üzerinde yapılan bir çalışmada, 4 ay boyunca bio yararlılığı yüksek silikon katkıları kullanıldığında,femur ( kaval kemiği) daki kemik yoğunluğunun arttığı bildirilmiştir. Ulusal Osteoporoz Topluluğu ( National Osteoporosis Society) yakın zamanda, plasebo kontrollü büyük bir klinik araştırmayı finanse etmiştir. Bu çalışmada, önce bir pilot klinik deneme yapılarak, menapoz sonrası dönemde kadınlarda orthosilisic asit tedavisinin omurilikteki kemik yoğunluğunu % 3 oranında arttırdığı tespit edilmiştir. Kemik metabolizmasının silikon tedavisine ne şekilde cevap verdiğinin kesin olarak ortaya konulabilmesi için ise, daha fazla deneysel çalışmaya ihtiyaç vardır. 2.4 Özet Bio- yararlılığı yüksek silikon verilmesi, atlardaki tüm sakatlıklara engel olabilir mi? Tabii ki bu sorunun cevabı hayır olacaktır. Her ne kadar, yapılmış olan araştırma sonuçlarına göre, silikon takviyesinin, sakatlanmaları belirli bir oranda azalttığı tespit edilmiş olsa da, silikonun kemik ve kıkırdak sağlığı üzerine oynadığı rolün tam olarak ortaya çıkarılabilmesi daha fazla çalışma yapılması planlanmaktadır. Günümüzde, hem doğru idman hem de sağlıklı beslenmenin önemi ortaya konmuş, bio kullanılabilir silikon takviyesinin yarış atlarında sakatlıkların önlenmesi adına ümit veren bir uygulama olduğu bildirilmiştir. Tablo 1. Yarış atlarında sakatlık oranlarının, bio kullanılabilir silikon takviyesi yapılan ve yapılmayan atlara göre karşılaştırılması.
6 Tablo 2. Sakatlık nedeni ile atların idmandan çekilme mesafeleri ( metre olarak) 2.5 Referanslar - Benke, G. M and T.W. Osborn Urinary Silicon excretion by rats fallowing oral administration of silicon compounds. Food cosmetics Tox. 17: Calomne, M.R, and D. A. Vanden Berghe Supplementation of calves with stabilizes orthosilicic acid. Effect on the silicon, Ca, Mg and P concantrations in serum and the collagen concentration in skin and cartilage. Biol. Trace elem. Res. 56: Carlisle E.M, Silicon: A possible factor in bone calcification. Science 167:279 - Carlisle E. M, 1972 Silicon as an essential element. Fed. Proc. 33: Carlisle E.M, 1980 a. A silicon requirement for normal skull formation in chicks.j. Nutr.110 :352 - Carlisle E.M, 1980 b. Biochemical and morphological changes associated with long bone abnormalities in silicon deficiency. Nutr. 110: Carlisle E.M, The nutritional essentially of silicon. Nutr. Reviews. 40(7):193 - Eisinger,J. And D. Clairet Effects of silicon, flouride, etidronate and magnesiliconum on bone mineral density: a retrospective study. Magnesiliconum Res. 6: Lang K. J, B.D. Nielsen, K.L. Waite, J. Link, G.M. Hill and M.W. Orth a Increased plasma silicon concentrations and altered bone resorption in response to sodium zeolite. A supplementation in yearling horses. J. Equine Vet. Sci. 21(11): Lang K. J, B.D. Nielsen, K.L. Waite, J. Link, G.M. Hill and M.W. Orth. 2001b. Supplemental silicon increases plasma and milk silicon concentrations in horses. J. Anim. Sci 79:
7 Bölüm 3 Bio- yararlı Silikon Kaynağı Olarak SILIFORCE un Değerlendirilmesi C.I. O Connor and B.D. Nielsen Michigan Eyalet Üniversitesi Hayvan Bilimleri Fakültesi East lansing, Michigan, Giriş Son yıllarda gerek insan gerekse de hayvan sağlığı için bio- yararlı silikon kullanımı çok ilgi çekmektedir. Atlarda silikon kaynağı olarak sıklıkla kullanılan Sodium zeolite A (SZA) nın, sakatlık riskini azalttığı ve özellikle yarış idmanındaki genç taylarda dayanıklılığı arttırdığı tespit edilmiştir (Nielse et. al, 1993). Aynı şekilde, SZA ile takviye edilen atlarda, SZA kullanılmayan kontrol grubuna göre, kemik formasyonunun arttığı ( Lang et. al 2001 a) ve kemiklerden Ca geri emiliminin azaldığı (Lang et. al 2001 b) da ortaya konmuştur. Bu sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda, silikonun kemik metabolizması üzerine pozitif etki yaptığı kanıtlanmıştır. Her ne kadar bu bilimsel çalışmalar, özellikle idmandaki atlar üzerinde SZA kullanımının faydalı olduğunu ortaya koymuş olsa da, bu ürünün çok yüksek miktarlarda verilmesi mecburiyeti ( toplam yemin % 1.8 i kadar) her zaman bir eleştiri konusu olarak gündeme gelmiştir. Ürünün toz formunda olmasından dolayı, atlar yemin lezzetini bozan bu katkı maddesini yemek istememişlerdir. Bu nedenle daha lezzetli ve az miktarlarda kullanıldığında bile yüksek etki gösterebilecek bir diğer bioyararlı silikon kaynağı olarak SILIFORCE geliştirilmiştir. Bu ürünün SZA kadar etkili olup olmadığının tespitinden önce, ilk aşamada bu yeni ürünün vücutta emiliminin belgelenmesi ve plasma silikon yoğunluğunun tespit edilmesi gerekli olmuştur. Bu hipotezin doğruluğunu test etmek amacıyla öncelikle iki ön çalışma yapılarak, plazma silikon seviyeleri ve ürünün emilip emilmediği belirlenmiştir. 3.2 Çalışma 1- Amaç Pilot çalışma olarak planlanan ilk denemenin amacı, ağız yoluyla ata verilen SILIFORCE un, plazma silikon yoğunluğunu arttırıp arttırmadığının tespitidir. Bu amaçla ürün kullanılmadan önceki plazma silikon konsantrasyonları ile üründen sonraki konsantrasyon miktarları karşılaştırılmıştır Çalışma 1 Materyal ve Metotlar Yetişkin bir Safkan Arap kısrağı ( canlı ağırlık = 497 kg) kantarda tartıldıktan sonra 3x3 ebatlarında bir boksa konmuştur. Saat 8:00 de 100 ml su ile birlikte 10 ml SILIFORCE ve lezzeti arttırmak amacıyla da 0.5 ml sirke bir kapta karıştırılmıştır. 20 ml lik bir şırınga yardımıyla bu karışımın tamamı atın ağzına sıkılmıştır. Uygulama öncesinde Juguler venadan kan alınmış, daha sonra bu işlem solüsyonun içirilmesinden 2 saat, 4 saat ve 6 saat sonra tekrarlanmıştır. Son kan alımını takiben kısrak meraya salınmıştır. 3.4 Çalışma-1 Sonuç ve Tartışma Pilot çalışmada, tek bir at kullanıldığından elde edilen sonucun istatistiki bir değeri yoktur. Bununla beraber, elde edilen bulgulara göre ürünün uygulanmasından önceki plazma silikon yoğunluğu 474 iken, 2 saat sonraki sonuç 626, 4 saat sonra 505, 6 saat sonra ise 184 olarak tespit edilmiştir. Plazma
8 konsantrasyonundaki bu belirgin artış, ürünün emilebildiğini göstermiş ve çalışmanın ikinci kısmına başlanabileceği yönünde belirleyici olmuştur. Tablo-3 Uygulamadan 0, 2,4 ve 6 saat sonra plazma silikon konsantrasyonu ml Çalışma-2 Amaç Tek bir ata ağız yolu ile verilen 10 ml SILIFORCE un emilebilirliği tespit edildikten sonra, aynı çalışma çok sayıda hayvan üzerinde de tekrarlanarak istatistiki bir değer bulunması gerekli olmuştur. Ayrıca, ürünün daha kolay bir şekilde, yani yeme karıştırılarak kullanımının da aynı sonucu verip vermeyeceği tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha da önemlisi 10 ml. 'nin altındaki dozlarda verilen SILIFORCE un plazma silikon konsantrasyonu üzerine benzer etkiyi yapıp yapmayacağının araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada özellikle maksimum etki için verilmesi gereken minimum ürün miktarının tayin edilmesi hedeflenmiştir. 3.6 Çalışma-2 Materyal ve Metotlar Sekiz adet yetişkin safkan Arap atı ( ortalama canlı ağırlık = 449 kg) kantarda tartıldıktan sonra 3mx 3m ebatlarındaki bokslara konmuştur. Canlı ağırlıklarına göre ikili olarak gruplandırılarak Latin kare metodu ile 4 farklı uygulamaya tabi tutularak, her gruba su (kontrol), 2.5 ml SILIFORCE, 5 ml SILIFORCE, 10 ml SILIFORCE uygulanmıştır. Her doz Siliforce, 100 ml su ile karıştırılarak 60 gr yulaf ununa iyice emdirilmiştir. Saat 8:00 de, siliforce karışımı yarım kilo yulaf ile iyice karıştırılarak atlara yedirilmiştir. Atlar yulaf/ siliforce karışımını tükettikten sonra, her birine 1.8 kg ot verilmiştir. Siliforce uygulamasından önce, ve uygulamadan 2,4 ve 6 saat sonra juguler venadan kan örneği alınmıştır. Atlar gece boyunca bokslarda kalmış ve ertesi sabah aynı metotla uygulamaya devam edilmiştir. Her ata akşam yemi olarak saat 16:30 da 0.5 kg yulaf ve arkasından da 1.8 kg ot verilmiştir. Bulaşmalara engel olmak adına kan numunesi alınırken, ve siliforce içirilirken çok titiz davranılmış, numuneler ilk çalışmada olduğu şekilde test edilmiştir.
9 3.7 Çalışma-2 Sonuç ve Tartışma Her çalışma grubunda az sayıda at ( n=2) kullanılmış olmakla beraber, 5 ml siliforce verilen atlardaki plazma silikon seviyelerinin, kontrol grubuna oranla en yüksek olduğu tespit edilmiştir. Plazma silikon yoğunluğundaki bu artış, Siliforce un SZA yerine kullanabileceğini göstermiştir. Yerkabuğunda en yoğun bulunan elementlerin ikincisi olan silikonun, memeli beslenmesindeki önemi hakkında ne yazık ki yeterli bilgiye sahip değiliz. Doğada bu kadar fazla bulunan bir elementin, vücuttaki eksikliğine çok sık rastlanmamaktadır. Örneğin tahıllarda silikon içeriği yüksektir ( Pennington, 1991). Bununla beraber, doğada bulunan siliko, silika (SiO₂) formundadır. Silika hidratlarla ( su ile) birleşirse, orthosilicic asit Si(OH)₄ oluşur. Silikon bileşikleri, ancak silicic asite dönüştüğünde bağırsaklardan emilebilir ( Benke ve Osborn, 1979; Van Soest et. al. 1983). Bununla beraber, bileşik eğer polimerize olursa emilim gerçekleştirilemez. SZA nın emilebilmesi için midede orthosilisik asite dönüştürülmesi gerekmektedir, oysa SILIFORCE othosilisik asit formunda bir ürün olduğu için herhangi bir değişime uğramadan direk olarak emilimi söz konusudur. Daha önce yapılmış olan bir çalışma ile de silicic asit formunda yapılan silikon takviyesinin, buzağılarda, normal yemlerle beslenenlere göre kollajen sentezini arttırdığı ortaya konmuştur ( Calomme ve Vanden Berghe,1997). Bu çalışmada her iki grup buzağı da süt yemi ile beslenmiş ancak bir grupta ilave olarak silikon takviyesi yapılmıştır. Yedi hafta sonunda, yem ile alınan toplam silikon miktarı 360 mg iken, orthosilicic asit ile alınan miktar sadece 17.5 mg dır. Bununla beraber, çalışmanın sonunda, orthosilisik asit takviyesi yapılan buzağılarda plazma silikon konsantrasyonlarının, takviye yapılmayan gruba oranla %70 oranında daha yüksek olduğu ortaya konmuştur, ki bu da, orthosilisik asitin emilebilirliğinin ne kadar iyi olduğunu göstermektedir. Enteresandır ki silikon takviyesi yapılan sığırlarda deri kollajeninde de artış tespit edilmiştir ve bu da silikonun kollajen
10 üretimini arttırdığı yönündeki hipotezi desteklemektedir. Kendi çalışmamızda ise sadece atlarda plazma silikon yoğunluğu incelenmiş ve SILIFORCE un 5 ml verilmesinin yeterli olduğu tespit edilmiştir. Yine 5 ml Siliforce kullanılarak, sığırlarda yapılmış olan çalışmanın bir benzerinin atlarda da yapılması düşünülmektedir. Orthosilicic asitin sakatlıklar üzerine etkisi çalışılmamış olmakla beraber, SZA ile yapılmış olan çalışmalarda bu etki kanıtlanmıştır. Orthosilisik asit de metabolizmada SZA ile aynı etkiyi gösterdiğinden, Siliforce un da sakatlıklar üzerine etkili olacağı şüphesizdir. Siliforce daha ekonomik ve kullanımı kolay bir alternatif olarak atlarda güvenle kullanılabilir. 3.8 Literatürler - Benke, G.M., and T.W. Osborn Urinary silicon excretion by rats following oral administration of silicon compounds. Food Cosmetics Tox. 17: Calomme, M.R., and D.A. Vanden Berghe Supplementation of calves with stabilized orthosilicic acid. Effect on the silicon, Ca, Mg, and P concentrations in serum and the collagen concentration in skin and cartilage. Biol. Trace Elem. Res. 56: Carlisle, E.M Silicon: An essential element for the chick. Science. 178: Lang, K.J., B.D. Nielsen, K.L. Waite, J. Link, G.M. Hill and M.W. Orth. 2001a. Increased plasma silicon concentrations and altered bone resorption in response to sodium zeolite A supplementation in yearling horses. J. Equine Vet. Sci. 21(11): Lang, K.J., B.D. Nielsen, K.L. Waite, G.M. Hill and M.W. Orth. 2001b. Supplemental silicon increases plasma and milk silicon concentrations in horses. J. Anim. Sci. 79: Nielsen, B.D., G.D. Potter, E.L. Morris, T.W. Odom, D.M. Senor, J.A. Reynolds, W.B. Smith, M.T. Martin and E.H. Bird Training distance to failure in young racing Quarter Horses fed sodium zeolite A. J. Equine Vet. Sci. 13(10): Pennington, J.A.T Silicon in foods and diets. Food Add. Contam. 8(1): Van Soest, P.J., M.S. Allen and M.I. McBurney Silicon, chromium, the rarre earth elements and the remainder of the periodic table. Nat. Feed Ingred. Assoc. Nutr. Inst. Program. April 4-7, Chicago, IL.