

Şiir ve Çeviri
’Şiir öyle ayrı bir dildir ki başka hiçbir dile çevrilemez; hatta yazılmış göründüğü dile bile.’
Jean Cocteau.
Şiiri başka dillere çevirmenin doğru olup olmadığı tartışılan önemli konulardan biridir.
Anlamlamanın okur merkezli olması, bir dildeki ses ve biçemin diğer dilde yakalanmasının çok zor olması, dillerin sözcüklerinin her zaman birbirini karşılayamıyor olması şiir çevirisini zorlaştıran etkenlerdir.
Ancak şiirin çevrilememesi durumunda da farklı ülkelerden şairleri tanımak ve okumak olanaksız bir duruma gelmektedir.
O zaman şiir çevirisinde çeviren kişinin elinden gelenin en iyisini yapması ve şiirin havasını en yüksek düzeyde koruması gerekmektedir.
Ancak bu çeviri, ne kadar başarılı olursa olsun, çevirmenin anlamlaması ev yeniden yaratması etkisinde olacaktır.
Bu yüzden, bazı şiirlerin altında ’çeviren’ ifadesi yerine ’Türkçe söyleyen’ ya da ’yeniden söyleyen’ ifadelerine rastlarız.
Şiirleri kadar çevirileri ile ünlenmiş şairler de vardır. Onlar kendi şiirlerindeki yaratıcılığı yeniden yaratma işlemine başarıyla taşıyabilmişlerdir.
*İçinizde olmayan şiiri hiçbir yerde bulamazsınız. (Percy Bysshe Shelley)
*Şairin kullandığı sözcüklerde insanlar için çeşitli anlamlar vardır; herkes beğendiğini seçer. (Tagore)
*Şiirin ilkesi, insanın üstün bir güzelliği özlemesidir. Bu ilke bir coşkunlukla, bir ruh taşkınlığında kendini gösterir. Bu coşkunluk, aklın yoğurduğu gerçeğin dışındadır. (Baudelaire)
*Şiir sanatı, eksiklikleri güzelliklere çeviren bir simya bilimidir. (Aragon)
*Ne masayı anlatacağım diye masa sözcüğünü kullanacaksınız, ne kuşu anlatacağım diye kuş sözcüğünü; ne de aşkı anlatacağım diye aşk sözcüğünü. (Cocteau)
*Şiir olmayan yerde insan sevgisi de olmaz. İnsanı insana ancak şiir sevdirir. Şiir, insanı insana yaklaştıran şeydir. (Sait Faik)
*Şiirin konuları hiç eksik olmayacaktır; çünkü dünya o kadar büyük, o kadar zengin, yaşam o kadar değişik manzaralı ki... Hiçbir gerçek konu yoktur ki şair onu gereği gibi işlemesini bildiği andan itibaren şiirden yoksun olsun. (Goethe)
*Gerçek şiirin, asıl sanat eserinin kendi varlığından başka bir amacı yoktur. Kendisinde başlar, kendisinde biter. Bütün soyluluğu da buradan gelir. (Valéry)
-----
Şiir anlayışı anlatmaz. Tarifi olmadığı için şiir anlatılmaz da ondan
Yaşadığımı şiirlerimde en yoğun yönleriyle, en kesin sandığım biçimlerde, en kısa olduğuna inandığım ölçülerle verdim, veriyorum vereceğim.
Sanki asılacakmışım Ölecekmişim Son sözü söyle demişler gibicesine Ben hep böyle yazmaya çalıştım, irili ufaklı, ne yazdımsa
En çok hangi kitabınızı hangi şiirinizi seversiniz? diye sormuyorlar mı? ?
En çok hangi asılışımı sevdiğimi söyleyemem ki Açıkçası; bütün asılışlarımı, ölümlerimi seviyorum demek geliyor içimden
Özdemir Asaf
Şiir, yasamı çekip çeviren bir ilke. Şiir bir terlemedir. Güneş sözlerle ve böyle eriyip gider. Dünya gibi tıpkı; döndükçe terleye terleye. Benim gördüğüm, aşk, sevmekten başlayan azgınlıktır. O kadar çok sevmek ve azmak lazımdır ki aşk için, hiç bir boğa seni tutamasın, hiç bir matador sana kırmızı şal göstermesin. Evet, aşk, kendine mahsus bir boğa güresidir. Picasso dahi bunu çok iyi bilir.
Can Yücel