Tüm dünyada özellikle Bitcoin ile adını duyuran kripto para ekosistemi Bitcoin ve belli başlı altcoinlerde yaşanan muazzam değer artışlarıyla birlikte ekonomi gündemine bomba gibi düştü. Özellikle BCH to USD parametresinde son günlerde yaşanan inişli çıkışlı hareketlenmeler çoğu kripto para birimi uzmanının gündeminde. Kullanım alanlarının genişlemesi ve tıpkı reel piyasaların sahip olduğu gibi kendine has bir borsası bulunması hasebiyle kripto paralar, özellikle yatırımcılar tarafından cazip bir yatırım aracı olarak görülmeye başlandı. Kripto paraların yatırım amaçlı kullanımı elbette ki beraberinde pek çok avantaj ve dezavantaj getirmekte. Peki, nedir bu avantaj ve dezavantajlar? Bu yazımızda son günlerin en önemli ekonomi gündem maddelerinden biri olan kripto para kullanımının avantaj ve dezavantajlarından kısaca bahsedilecektir.
Kripto para kullanımın riskleri
Bitcoin’in özellikle 2017 yılında yaşadığı büyük değer kazanımından sonra, ilgileri üzerine çekmeyi başaran sanal kripto paralar ilk olarak 2008 yılında Bitcoin ile gündeme geldi. Bitcoin’in görmüş olduğu yoğun talep ve pek çok farklı işlemde kullanılabilme özelliklerinden sonra bu talepte inanılmaz bir artış yaşandı. Sonrasında, Bitcoin’in teknik olarak bazı eksiklik veya geliştirilmeye açık pek çok noktası değerlendirilerek teknik adı altcoin olan birçok farklı sanal kripto para birimi doğdu.
Bu para birimlerinin kullanımı gün geçtikçe artmaya başladı. Ve bu durum, pek çok farklı yatırımcının da bu alana yönelmesi sonucunu doğurdu. Ancak, yatırım yapılacak her alanda olduğu gibi sanal kripto para teknolojisinin de, piyasanın doğası gereği içerdiği bazı riskler mevcut. Şimdi, bu risklerden bazılarına göz atalım.
-
Piyasa riskleri
Bilindiği üzere, sanal kripto para, reel piyasada kullanılan paralardan farklıdır ve herhangi bir merkezi kurum tarafından üretilmez. Sanal kripto paraların pek çoğu (Ripple gibi bazı istisnalar hariç olmak üzere) coin mining denilen özel bir yazılım tekniği ile tamamen sanal ortamda işin uzmanı yazılımcılar tarafından üretilmekte ve üretimden sonra da sanal kripto para borsalarında işlem görmeye başlamaktadır. Bu durum sanal kripto paralar üzerine herhangi bir ülkenin veya otoritenin net politikalar belirlemesini engellemektedir.
Bu nedenle sanal kripto paraların fiyatları yapısı gereği, piyasada kendilerine oluşan arz ve talep miktarları doğrultusunda belirlenmektedir. Bu durum, yatırım amaçlı alım satım yapılacak kripto paranın fiyat tahminlerini yaparken bazı güçlüklere sebep olmaktadır. Reel piyasaların aksine kripto para piyasalarında fiyat öngörülerinde bulunabilmek oldukça güçtür.
Bu nedenle sanal kripto para piyasalarında yatırım yapacak yatırımcılar için söz konusu paranın borsadaki değerinin anbean takibi çok önemlidir. Çünkü oluşan fiyatlarda anlık olarak büyük değişiklikler görülebilmektedir. Bu durum, bazen de bazı büyük yatırımcıların davranışlarıyla alakalı olabilmektedir. Büyük yatırımcılar tarafından yapılan yüklü miktarlardaki anlık alım veya satımlar, söz konusu kripto paranın değerini büyük çapta değiştirebilmektedir.
Kısaca, kripto para ekosisteminde, ekonomik varlığın doğası gereği fiyatın sadece arz ve talep koşullarıyla oluştuğu göz önünde bulundurulursa piyasa içerisindeki iktisadi ajanların davranışları çok önemlidir. Bu davranışların piyasanın bir bütün olarak okunması ile çözülmesi mümkündür. Piyasanın doğası gereği oluşan bu riskin minimuma indirilmesi ancak ve ancak piyasanın sıkı takibi ile mümkündür.
-
Siber saldırı tehdidi
Kripto paraların online bir şekilde işlem görmesi nedeniyle siber hırsızların hedefine oturması çok olasıdır. Kripto para borsalarında bulunan yatırımcıların birikimlerine hırsızlık güdüsüyle göz diken pek çok siber korsan vardır. Bunlar tarafından belli başlı kripto para borsalarına siber saldırı düzenlenmiş ve bu saldırıların bazıları başarılı olmuştur. Gerek Bitcoin gerekse de diğer altcoinlere düzenlenen bu saldırılar sonrasında pek çok yatırımcının coinleri siber saldırganlar tarafından çalınmıştır.
Bu durum kripto para piyasasında yatırımı bulunan yatırımcıları endişelendirse de güvenilir ve piyasada büyük işlem hacmine sahip borsa şirketleri, yatırımcılarını bu riskten korumak amacıyla yaşanan saldırı sonrası çalınan miktarı karşılamakta ve böylece yatırımcının zarar görmesini engellemektedir.
Siber saldırı riskinin minimuma inmesini sağlamanın yolu yatırım yapılacak olan borsanın iyi seçilmesidir. Kurumsal bir altyapıya ve yüksek işlem hacmine sahip kripto para borsaları yatırımcılarına siber saldırılar karşısında daha güvenilir bir ortam sağlamaktadır.
-
Portföy riski
Kripto para piyasasında yatırım yapmak isteyen yatırımcılar, özellikle son dönemde kripto paranın ekonomi gündeminde yoğun bir şekilde yer almasından sonra bu piyasalara adeta akın etmişlerdir. Bu durumun sonucu olarak Bitcoin ve türevi olan altcoinlere yatırımcılar tarafından yoğun ilgi gösterilmeye başlanmıştır.
Tabii ki, tıpkı reel yatırımlarda olduğu gibi sanal kripto paralara yapılacak yatırımlarda da yatırımın bilinçli bir şekilde yapılması büyük önem arz etmektedir. Öncelikle, tabiri caizse sanal kripto para piyasalarını kolay yoldan para kazanma yolu olarak görmemek gerekmektedir. Ayrıca, yukarıda bahsettiğimiz popülerlikten dolayı bu borsaların birçoğunda paranın değerlendirilmesi amacıyla işlem yapılması portföyün artmasına ve bunun takibi için de ekstra maliyetlere neden olacaktır. Her ne kadar kulağa uzak bir ihtimal gibi gelse de pek çok farklı kripto para borsasında coininizin olması, ilerleyen süreçte bunların takibini de zorlaştıracak ve bu durum yatırımınız üzerinde bir risk oluşmasına sebep olacaktır.
Bu şekilde oluşacak riskin önlenmesi için sanal kripto paralara yapılacak yatırımda bilinç düzeyinin yüksek olmasına dikkat ederek özellikle ilk etapta takibi görece daha kolay olan yatırımlarda bulunmak gerekmektedir.
Kripto para kullanımının faydaları
Kripto para piyasalarından kâr ve fayda sağlamak, özellikle bunların son dönemlerindeki popülerliği de göz önünde bulundurulduğunda olası bir durum olarak karşımıza çıkar. Bitcoin ile birlikte hayatımıza giriş yapan kripto para kavramı gün geçtikçe artan kullanım alanı ve tamamen kendine has yazılım teknolojisi ile ilk etapta insanları fiziki para taşıma ve saklamanın beraberinde getirmiş olduğu maliyetlerden kurtarmaktadır.
Son dönemlerde özellikle bilişim teknolojisinde yaşanan devrim niteliğindeki gelişmelerden ekonomi dünyasının da nasibini almasının bir sonucu olarak ortaya ortaya çıkan sanal kripto paralar, uzunca bir süre daha ekonomi ve yatırım gündeminin önemli başlıklarından biri olmaya devam edeceğe benziyor. Bu şekilde ortaya çıkan para kullanımının kişiye sağladığı faydalardan bazıları ise şunlardır:
-
Aracıyı ortadan kaldırma
Günümüz iktisadi hayatında ekonomik işlemlerimizde banka adı verilen aracı kurumlara ihtiyaç duyarız. Bu kurumlar mal varlığımızı teslim ettiğimiz, kendi adımıza hesap açtığımız, para transferlerimizi kurum içindeki başka hesaplara yaptığımız hatta para ihtiyacı duyduğumuzda borç alabildiğimiz kurumlardır.
Sanal kripto para teknolojisinde ise bu tarz kurumlara ihtiyaç duyulmamaktadır. Zira bu paraların alımı sonrasında ele geçen miktar kişiye özel olan bir hesapta ağ üzerinde bulunmaktadır. Zaten ortada fiziki anlamda bir para da bulunmamaktadır. Elimizdeki kripto para tamamen kendine has bir kod (blockchain) ile hazırlanmış ve sadece sahibinin kullanımına sunulmuş bir özelliğe sahiptir.
Ayrıca, herhangi bir ülke veya otoritenin kontrolünde olmaması da elde bulunan kripto paranın üçüncü bir kişi veya kurumun müdahalesi ile değer kazanıp kaybetmesine olanak sağlamadığından tamamen üçüncü kişilerin etki alanı dışında işlem görülmesine olanak tanımaktadır.
-
Güvenlik
Sanal kripto paralar adı üstünde kripto yani şifrelenmiş bir sisteme sahiptir. Bu durum elinizde bulunan miktarın sizin kontrolünüz dışında işlem görmesini engellemektedir. Bitcoin ile başlayan ve sonrasında gelen pek çok altcoin bünyesinde de aynı mantıkla kullanımına devam edilen Blockchain teknolojisi elde tutulan paranın tamamen kişiye özel olmasını sağlar.
Bu niteliğiyle sanal kripto paralar tam anlamıyla güvenli bir sanal ortamda muhafaza edilme imkanına sahiptir. Blockchain adı verilen şifreleme teknolojisine dışarıdan müdahale olanağı oldukça zordur. Ayrıca, güvenilir borsalarda yapılacak işlemlerde dışarıdan yapılan bir müdahale söz konusu olsa dahi eğer ortaya bir zarar çıkmışsa bu zararın borsa tarafından karşılanması mümkündür.
-
Evrensel işlem kabiliyeti
Sanal kripto paralar herhangi bir otoritenin denetimine tabi bulunmadığından dünyanın her yerinde geçerli bir değer saklama aracı olarak işlem görmektedir. Reel paralardan farklı olarak ülkeden ülkeye farklılık göstermez ve dünyanın her yerinde 1 Bitcoin = 1 Bitcoin’dir. Bu durum, elinizde bulunan sanal kripto para ile dünyanın her yerinde işlem yapmanıza olanak sağlar ve para değiştirme dönüştürmenin yol açtığı kur maliyetlerinden sizi kurtarır.
Ayrıca, sanal kripto paranın evrensel olması dünyanın her yerinden yatırımcılarla irtibat kurmanızı kolaylaştırarak piyasa hakimiyetini daha kolay edinmenizi sağlar. Kısaca, elinizde bulunan sanal kripto para ile dünyanın her yerinde rahatlıkla işlem yapabilir ve bu paranın borsasına sadece ülkenizde değil dünya çapında yatırım yapabilirsiniz.