Kültür Bilimleri Akademisi Ekonomi Başdanışmanı Dr. Halil İbrahim Bayrakçı, fındıkla ilgili sorunlarla ilgili değerlendirmelerde bulunarak fındıkta asıl sorunun fiyatında değil, çeşitli yanlış politikalar sonucu oluşan fiyat istikrarsızlığında olduğunu söyledi.
Çeşitli yıllarda fındık stratejisini bütünüyle değiştirecek köklü değişikliklere gidiliğini belirten Bayrakçı şöyle konuştu: “En basitinden fiyatın oluşmasını belirleyecek ve kontratların kaderini çizecek rekolte tahminlerinde bile bir düzen sağlanamamış vaziyettedir. 3-4 farklı mecradan fındık rekolte tahminleri yapılıyor aralarında 100 binlerce ton farklılık var. Fındık üretiminde verimlilik 30 sene evvel dönüm başına 150 kilodan, 95 kilolara düşmüş vaziyette. Bir don yaşanıyor ki tarım ürünlerinin kaderidir böyle rekolte dalgalanmaları ve fiyat birden ton fiyatı 4 bin 500 dolardan 10 bin 600 dolarlara fırlıyor. Asıl büyük tehlike talep fazlası aşırı rekolte durumunda ne yapılacağına dair kimsenin birbirini suçlamaktan başka yapacak bir şeyleri yok.”
ÜRETİCİ SERBEST PİYASA KOŞULLARINA ZORLANIYOR
Üreticinin gübre, enerji gibi girdilerinde serbest piyasa koşullarının olmadığına ancak ürün satışında serbest piyasa koşullarına zorlandığını vurgulayan Bayrakçı “Bir keşmekeştir gidiyor ve oyunculardan hiçbirisi hala konunun esasına ilişkin bir şey söyleyebilmiş değil. Fiyatın oluşmasını, piyasa koşullarına göre serbest bırakmışken fiyatı belirleyecek diğer her unsurda piyasa koşullarının olmaması ve tamamen kendi kaderlerine bırakılmaları korkunç bir garabet ve tartışma ortamı yaratmaktadır. Şunu kastetmek istedim: Fındık girdilerinde gübre, enerji vb serbest piyasa koşulları yok. Üretici bu tekel yapıların insafına kalmış doğal olarak maliyetleri yükseliyor. Satışta ise serbest piyasa kurallarına uygun rekabetçi fiyatlara zorlanıyorlar.” biçiminde konuştu.
NÜFUS BÜYÜYOR, TARIM ARAZİLERİ KÜÇÜLÜYOR
Fındıkta yaşanan sorunlara karşılık ‘millî tarım politikasının’ hedeflerinin ve araçlarının titizlikle saptanması gerektiğine dikkat çeken Bayrakçı “Çok ciddi problemlere muhatabız ve iki üç kanun düzenlemesi veya yönetmeliklerle bu işin altından kalkamadığımız gözüküyor. Birincil hedefimiz, hızla büyüyen 80 milyonluk bir ülkenin kaliteli ve yeterince ucuz bir şekilde temin etmek olmalıdır. Nüfusumuz büyürken küçülen tarım arazilerinde verimsiz yöntemlerle üretim yapmaya devam edemeyiz. Bu sorun sadece Tarım sektörünü ilgilendirmiyor başta enerji olmak üzere Tarım sektörüne girdi sağlayan her sektörü ve işletme-yönetim zihniyetini de kapsamaktadır. Bu unsurların hepsini kapsayacak, bütüncül (holistic) bir bakış açısıyla doğru yönetim ve stratejilere ihtiyaç var. Dünya bu konuları çok tartışıyor, münazara ve müzakere edip proje geliştiriyor. Korkarım biz sadece konuşuyoruz. Umarım bu gidişat en kısa sürede değişir.”