Sivilce ya da akne; bilhassa yüzde, omuzlarda, göğüste ortaya çıkan inflamatuar bir cilt rahatsızlığıdır. Daha çok yağlı ciltlerde ortaya çıkan bir durum olan sivilce, cilt gözeneklerinin yağ ile tıkanması ve bunun sonucunda iltihaplı bakterilerin belirmesi anlamına gelir. Sadece ergenlik döneminde değil, ileriki yaşlarda ve yetişkinlerde de görülebilen, geçici bir süreliğine çıkmış bile olsa sıkıntı veren nahoş bir durumdur. İster geçici ve küçük olsun, ister iltihaplı hepsi de bakım ve tedavi ister. Bu yazımızda sivilcelerin ortaya çıkış sebeplerine, nasıl önlendiklerine ve tedavi süreçlerine dair bilgiler bulabilirsiniz.
Sivilce Neden Olur?
Derideki kıl folikülleri tıkanma yaptığında sivilce ortaya çıkar. Yağ bezleri cilt yüzeyine yakın seviyede bulunurlar ve ciltle saçların kurumasını önlemek için yağ salgılarlar. Bunu da sebum adı verilen bir maddeyi salgılayarak yaparlar. İşte sivilce çıkarken bu bezler çok fazla sebum üretir. Fazla sebum, ölü cilt hücreleriyle karışır ve folikülleri tıkar. Tıkanan foliküller cilt yüzeyine yakın bir yerdeyse siyah nokta oluşumu meydana gelir.
- Geçici ve küçük sivilceler çoğunlukla cilt yüzeyinde olur ve uç kısımları deri dışındadır. Bir de kör sivilce denilen bir tür vardır ki bu en uğraştırıcı ve can sıkıcı sivilcelerdendir. Kör sivilce deri altında sinirlere yakın bir yerde çıkar ve sıkıldığında yoğun bir acı verir hatta kanama yapabilir.
- Hormonal durum da sivilcelenmeye sebep olur. Androjen hormonunun da akne ya da sivilceyi tetiklediği düşünülmektedir. Androjen yükseldiğinde deri altındaki yağ bezleri büyür. Büyüyen bezler daha fazla sebum üretir, fazla sebum gözeneklerdeki hücre duvarlarını yıkarak bakterilerin çoğalmasını sağlar.
- Birtakım ilaçların da akne yani sivilce oluşumunu artırdığı bilinmektedir. Lityum, androjen, B12 ve kortikosteroid içeren ilaçların sivilce oluşumuna sebep olduğu bilinmektedir. Bu tür ilaç kullananlarda sivilce oluşumu artabilir. Bu durum hekim tarafından tespit edilirse ve onun da onayı olursa ilacın kullanımı durdurulabilir.
- Bunların dışında genetik faktörler, cilde uygun olmayan kozmetik ürünler, stres, kadınlarda adet dönemi, bazı epilepsi önleyen ilaçlar; saç bandı, sırt çantası gibi cildin aynı noktasına baskı uygulayan materyallerin sık kullanımı da sivilce sebebi olarak gösterilebilir.
Sivilce Nasıl Geçer?
- Sivilcelerden kurtulmak için cilt temizliğine çok önem vermek gerekir. Cildi sabah ve akşam olmak üzere en az 2 sefer çok tahriş etmeden yıkamak gerekir. Böylece gözenekleri tıkayan kirlerden de kurtulunmuş olur.
- Haftada 2-3 sefer yapılacak kil maskesi cildin yağlardan uzak kalmasını sağlayacaktır.
- Haftada 1 sefer uygulanacak buhar banyosu ile gözeneklerin genişlemesi sağlanır.
- Çerez, cips, kızartma gibi yağlı yiyecekler tüketmenin sivilce oluşumu üzerinde olumsuz bir etkisinin olduğu kanıtlanmamıştır. Ama tabii ki sağlıklı beslenmek, balık, taze sebze ve meyve yemek cildin sağlıklı olması açısından oldukça önemlidir.
- Düzenli uyumak da hormonal dengeyi düzenler.
- Hekimin reçete edeceği sivilce kremi ile de sivilceler kontrol altında tutulabilir ve tedavi edilebilir.
- Sivilce patlatma ve sivilceleri sıkma işlemi de sivilcelerin iyileşmeden daha da çoğalarak kronikleşmesine sebep olur.
Sivilce Nasıl Önlenir?
- Gündelik yaşamınızda ellerinizi yüzünüze çok sürmemeye dikkat edin. Özellikle de para gibi çok fazla mikrop ve bakteri barındıran maddelere temas ettikten sonra ellerinizi yüzünüze sürmekten kaçının. Ellerdeki mikroplar, mevcut sivilcelerin daha da çoğalmasına ve/veya ciltte sivilce oluşmasına uygun zemini hazırlar.
- Cildinize yağlı krem ve cildi havasız bırakacak türde kremler sürmeyin.
- Cildinizi temiz içme suyu ve gül suyu ile durulayın.
- Yeni çıkan sivilceleri ihmal etmeden hekiminize başvurun.
- Uyumadan evvel 1 tatlı aşığı süt ile 1 tatlı kaşığın gül suyunu cildinize sürün.
- Taze gıda ve doğal yoğurt tüketin. Yoğurt fevkalade bir toksin arıtıcıdır.
- Her sene en az 21 gün olacak şekilde denize girin ve korumalı güneş banyosu yapın. Ve her banyo sonrası ölü derileri kese ile temizleyin. Keseleme işlemini yaparken sivilcelere temas etmeyin.
- Eğer cildiniz yağlı ise günde 4-5 sefer ve tercihen kükürtlü bir sabun ile cildinizi yıkayın.
- Sivilcelerinizi sıkmayın, ovalamayın, kaşımayın, temas alinde bulunmayın.
Sivilce İçin Doğal Çözümler
Sivilce kesin çözüm denildiğinde zihnin hafızasında yer eden maddelerden birisi de limondur. Yağı alan ve sivilceleri kurutan bir özelliği olan limonu gerek tek başına gerekse başka malzemelerle harmanlayarak maske şeklinde kullanabilirsiniz. Limondaki bileşenler, sivilcelerin kuruyarak yok olması için birebirdir.
- Limon doğal antibiyotiktir ve bakterilerin etkisiz hale getirilmesini sağlar. Antibakteriyel bir yapısı olan limon, içeriğindeki sitrik asit yardımıyla ciltteki fazla yağın giderilmesine yardımcı olur, ölü deriyi sıyırır ve temizler. Limon, bünyesindeki C vitamini sayesinde ciltteki kolajen üretimini artırır ve yeni cilt hücrelerinin oluşumunu hızlandırır. Limonda bulunan antioksidanlar cilt hasarlarını önler, sivilce izleri ve diğer koyu renk izlerin azaltılmasına yardım eder.
- Limon suyu ve tarçın da çok güçlü antibakteriyeller olarak sivilce tedavisinde kullanılabilir. Bu ikiliden oluşan maskeyi sivilcelere uygulayıp, 15-20 dakika bekletipi ılık suyla durulayabilirsiniz. Haftada 2-3 sefer yapılabilir.
- Limon ve zerdeçal da başka bir seçenektir. Zencefil, anti-inflamatuar özellikleri ile sivilcede bulunan bakterileri öldürür ve içeriğindeki antioksidanlar sayesinde ciltte hızlı bir iyileşme sağlar. Limonla birleşen zerdeçalin akne oluşumunu azaltma ve sivilceleri temizleme gibi özellikleri vardır.
- Limon ve karbonat bileşimi de cildi temizler ve gözenekleri açar, cildin yağlanmasını önler ve tıkanan gözeneklerdeki bakterileri temizler.
- Limon, bal ve süt maskesi de sivilcelere veda ettiren maskelerdendir. Limon ve bal antibakteriyel özellik gösterirken, süt cildi temizler ve teskin eder.
- Limon ve salatalık maskesi, salatalıktaki yoğun su içeriği ile cilde yenilenme ve tazelenme gücü verir, cildi besler. Bu arada sivilceler yüzünden tahriş olan cildi de ferahlatır ve sıkılaştırır.
- Limon ve yoğurt maskesi de sivilce için doğal çözümler hususunda akla gelen seçeneklerdendir.
- Limon ve gül suyu karışımı da bir diğer alternatiflerden. Gül suyunun teskin eden özelliği sayesinde aknelerden tahriş olan cildinizi yatıştırabilirsiniz. Gül suyu ayrıca sivilcelere neden olan bakterilere karşı etkili bir antibakteriyel özellik gösterir. Limonla birleşince de limon suyunun asitli özelliğini yumuşatır, sulandırır ve hassas ciltler için bile uygun hale gelir.
- Limon ve şeker ikilisinin de etkili bir sivilce savar olduğunu söyleyebiliriz. Şeker bakterilerin ciltten arıtılmasını sağlar. Ardından bal ve zeytinyağı kullanarak yumuşak ve daha esnek bir cilde kavuşabilirsiniz.
- Limon ve aloe vera da oldukça etkili bir maske olarak kullanılabilir. Aloe vera, limonun sert etkilerini yumuşatır, lekesiz ve pırıl pırıl bir cilde sahip olunmasını sağlar.
Sivilceye Neden Olan Yiyecekler Nelerdir?
Her ne kadar bilimsel olarak kanıtlanmasa da acılı ve şekerli yiyecekler, süt ve süt ürünleri, şekerli ve asitli içecekleri hazır meyve suları, dondurma ve işlenmiş gıdaların sivilcelenmeyi tetiklediği söylenebilir.