Yeni Zelanda’da Karavanla 7 Gün
Yeni Zelanda dünyanın öbür ucu olsa da, Özgün’le birlikte hep gitmek istediğimiz bir yerdi. Bu ülkede beni cezbeden uzak ve ulaşılması zor oluşu; Özgün’ü heyecanlandıran ise eşsiz doğası ve Yüzüklerin Efendisi üçlemesindeki Hobbit Köyünün çekildiği Hobbiton Film Setine ev sahipliği yapıyor olmasıydı. E tabi dünyanın öteki ucuna gitmişken, ülkede gezebildiğimiz kadar gezmek ve mümkün olduğunca çok yer görmek istiyorduk. Böylece ülke içinde nasıl dolaşabileceğimizle ilgili araştırma yapmaya başladık ve gördük ki ülke nüfusunun toplam 4,7 milyon civarında olmasından mütevellit, toplu taşıma pek yaygın değil. Trenler, otobüsler ateş pahası; hatta uçaktan bile pahalı olunca en mantıklı ve hesaplı seçeneğin araç kiralamak olduğunu netleştirdik. İkinci şokumuzu da konaklama seçeneklerini değerlendirirken yaşadık. Gideceğimiz dönem turizmin yüksek sezonu olunca, en ucuz hostel odasında ranza bile kiralasak Türkiye’de 4-5 yıldızlı bir otel ücreti kadar bir meblağ çıkıyordu. Böylece biz de Yeni Zelanda araştırmalarımızda sürekli karşımıza çıkan karavan seçeneğini de değerlendirmeye aldık, hem yol hem konaklama sorununu kökten çözmeyi umarak.
Karavan araştırmaya başlayınca gördük ki adamakıllı bir karavanın maliyeti de hiç azımsanacak bir miktar değil. Tuvaleti ve duşu içinde olan “self-contained” özelliğe sahip “motorhome” denilen araçların günlük kirası ortalama 300 NZD (Yeni Zelanda Doları) (1 NZD = 2.77 TL) civarlarında. Bir de “campervan” denilen içinde genellikle duşu ve tuvaleti bulunmayan; mutfağı aracın bagajında bulunduğundan yalnızca dışarıda yemek pişirebileceğiniz ve bize son derece kullanışsız gelen bir karavan çeşidi vardı ki bunların günlük kirası da 200 NZD dolaylarındaydı. Tam karavan fikrinden vazgeçmek üzereyken, “relocation” adı verilen sistem imdadımıza yetişti. Yaygın olarak Avustralya ve Yeni Zelanda, kısmen de ABD, Kanada ve Avrupa’da uygulanan bu sistem, kiralık bir aracı belli bir tarih aralığında ve belli iki nokta arasında günlük 0-5 NZD arası bir ücret ödeyerek kiralamanızı sağlıyor. Sistemin mantığı, daha önce ücretli olarak tek yön kiralanmış ve farklı bir noktaya teslim edilmiş olan araçların, kiralama şirketinin ihtiyaç duyduğu diğer bir noktaya transfer edilmesi üzerine kurulmuş. Sizin aracı transfer etmenize karşılık aracı size gideceğiniz mesafeye göre 4 güne kadar ücretsiz veya 1-5 NZD gibi temsili bir ücret karşılığı kiralıyorlar ve eğer araç müsaitse piyasa fiyatının yarısı gibi bir ücretle ekstra gün satın alma imkânı sunuyorlar. Biz 4 günü 5 NZD’den, 3 günü ekstra olmak üzere toplam 7 günlük bir relocation ayarladık ve aracı ülkenin en güneyindeki kentlerden biri olan Queenstown’dan ülkenin en kuzeyindeki Auckland’a 7 günde götürmek üzere anlaştık. Burada en önemli nokta relocation yaparken size sundukları sayfalarca uzunluktaki şartnameyi kelime kelime okuyarak koşulların size uyduğundan emin olmak; zira internetten koşulları kabul edip relocation ayarlamanızı yaptıktan sonra vazgeçmenin de bir ceza tutarı oluyor genellikle. Bir de şunu mutlaka aklınızda tutun, Yeni Zelanda’da karavan kiraları 24 saatlik periyodlarla değil takvim gününe göre hesaplanıyor. Yani siz tam 7 gün kiraladığınızı düşünürken aslında teslim aldığınız saate göre 6 veya 6 buçuk gün kiralamış oluyorsunuz, dikkatli olun.
Yeni Zelanda’ya vardıktan sonra aracımızı teslim almak üzere uçakla Auckland’dan Queenstown’a 2 saatlik bir uçak yolculuğu daha gerçekleştirdik ve vardığımızın ertesi günü alacak şekilde ayarladığımız aracı planımızdan 1 gün sonra alabileceğimizi öğrendik. Yani böyle son dakika değişiklikleriyle karşılaşabiliyorsunuz relocation sisteminde; siz kiralayan olarak bir değişiklik yapamıyorsunuz ancak kiralama şirketi tarihleri kafasına göre değiştirebiliyor. Böyle durumlarda moral bozmaya gerek yok, zaten 300 dolarlık aracı günlük 5 dolara kiralamışsınız, şartnamede de bunun olabileceği yazıyor, elinizdeki ekstra günün tadını çıkarmaya bakın bence…
Karavanla seyahat etmek birçok açıdan oldukça avantajlı bir durum. İstediğiniz zaman yola çıkıp, istediğiniz zaman evinizle birlikte konaklayabiliyorsunuz. Yeni Zelanda’nın çoğu bölgesinde “self-contained” denilen içinde tuvaleti ve duşu bulunan araçların kamu alanlarında özgürce duraklayarak kamp yapmasına izin veriliyor. “Self-contained” olmayan araçların “holiday park” denilen özel kamp alanlarında konaklama zorunluluğu bulunuyor, aksi takdirde 400 NZD’lik de biz cezası var. Bizim aracımız “self-contained” özelliğe sahip olduğundan, manzarasını beğendiğimiz çoğu yerde konaklama özgürlüğümüz vardı. Yeri geldi okyanus kenarında, yeri geldi şehir içi otoparklarda konakladık herhangi bir sorun yaşamadan. Bunun yanı sıra, içinde mutfağı bulunan geniş bir araç olduğundan sıkı bir market alışverişiyle 3 öğün karavanda gayet güzel yemeğimizi pişirebildik. Böylece dışarıda minimum 50 NZD’ye (o da saçma fast-food zincirlerinde) mal olacak bir öğünü çorbasından salatasına, bifteğinden karidesine kadar maksimum 10 NZD’ye çıkarmamızı sağladı. Yeni Zelanda’da restoranlarda yemek ne kadar pahalıysa, marketler o kadar ucuz; yani karavanda çok çok daha düşük bir maliyetle ve çok daha sağlıklı bir şekilde üç öğün yemek olayını halledebildik.
Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.
Konaklama için önceden bir ayarlama yapmak gerekmediğinden, karavan kullanmak bize spontane biçimde seyahat etme özgürlüğü sağladı. İstediğimiz yerde konakladık ve bir otele yetişme derdi olmadığından istediğimiz zaman istediğimiz yerde keyfimize göre mola vererek manzaraya karşı çay-kahve keyfi yapabildik. Ayrıca, relocation olayını bir kenara bıraksak bile, Yeni Zelanda’da normal karavan kiralamanın sedan araba kirası ve 2-3 yıldızlı bir otelde konaklamayla eşdeğer bir maliyete denk geldiğini görebilirsiniz. Dışarıda restoranlarda fahiş fiyatlarla yemek, mola yerlerinde bir bardak kahveye en az 5-6 NZD ödemek gibi ilaveler hesaba katıldığında karavanın maliyet avantajı sağladığı aşikâr.
Tabi karavanla seyahatin eğlenceli ve avantajlı yönleri olduğu kadar sorumluluk gerektiren ve herkesin işine gelmeyecek tarafları da var. Öncelikle, Yeni Zelanda’da özgürce kamp yapabilme imkânınız olsa da, sorumluluklarınızın bilincinde olmak zorundasınız. Ülkenin birçok yerinde kamusal alanlarda özgürce kamp yapabilecekken, kamp yapmanın kesinlikle yasak olduğu koruma altındaki bölgeler de var. Bunu sıkı takip etmek ve yasaklı yerlerde konaklamaktan kaçınmak zorundasınız.
Ayrıca, karavanlarda temiz ve atık su depoları bulunuyor. Mutfakta ve banyoda kullandığınız temiz su deponuzu düzenli olarak tazelemenizin yanında, atık su deponuzu da düzenli olarak boşaltmanız gerekiyor ve öyle rastgele istediğiniz yere boşaltamıyorsunuz. Bunun için özel tasarlanmış atık su istasyonları bulunuyor. Bu noktaları takip ederek karavanın bakımını düzenli olarak yapmanız gerekli. Bir de tuvaleti boşaltma mevzusu var tabi ama detayına girmeyeceğim. Biz mümkün olduğunca karavan tuvaletini kullanmasak da pek iç açıcı bir işlem değil kendisi…
Bunun yanı sıra, 2-3 günde bir özel elektrikli kamp alanlarında konaklayarak karavanınızı şarj etmeniz gerekiyor, aksi takdirde karavanda elektrikle çalışan su pompası, aydınlatma, su ısıtıcısı, ocak çakmağı, radyo-TV tarzı cihazlar birden kullanım dışı kalabiliyor. Neyse ki karavanın arka kısmında kullanılan elektrik için ayrı bir akü mevcut ve motorun çalışmasına etkisi olmuyor. Ayrıca karavanda bulunan mikrodalga fırın, klima vb. fazla elektrik tüketen cihazlar ve 240V’luk şehir elektriği veren prizler ancak araç elektriğe bağlıyken çalışabiliyor. Ancak bu elektrikli kamp alanları ülke çapında çok yaygın olduğundan, bulmakta hiç sıkıntı yaşamadık. Tabi bu kamp alanlarının sağladıkları hizmete göre bir de ücretleri oluyor. Sadece elektrik, tuvalet ve temiz su sağlayan bir park yerine gecelik 5 NZD öderken, içinde geniş mutfağı, duşları, oyun parkları, barbekü alanları, hatta yüzme havuzu bulunanları gecelik 50 NZD’ye kadar çıkıyor. Biz karavanda duş almaktan pek hazzetmediğimizden, içinde duş bulunan kamp alanları bize yeterli oluyordu. Zaten bir noktada 1 geceden fazla konaklamadığımız için çok lüks olanları da bizim için bir anlam ifade etmiyordu. Bu noktada ihtiyaçları ve öncelikleri belirleyerek kamp alanını ona göre seçmek önem taşıyor.
Bunlara ilave olarak, karavan seyahati kesinlikle dağınıklığı ve tatil miskinliğini kaldırabilecek bir seyahat şekli değil; özellikle de ülkeyi bir uçtan diğerine dolaşıp karavanı 7 gün içinde teslim etmeniz gerekiyorsa… Düzenli ve disiplinli olmak şart. Yemeğinizi yapıp yer yemez hemen bulaşıkları yıkayıp, kurulamak ve kilitli dolaplarına yerleştirmek gerekiyor. Tüm eşyalarınız dolaplarında ve kilitli olmalı. Karavanda ortada herhangi bir eşya bırakmanız mümkün değil, zira araç hareket eder etmez oradan oraya savrulmaya başlıyor. Yani miskinlik ve yan gelip yatma içeren bir tatil istiyorsanız karavan size pek uygun olmayabilir.
Ayrıca, kısıtlı bir süre içinde uzun bir yol yapacaksanız, aracı kullanabilecek kapasitede 2 kişi olması avantajlı olacaktır. İki senelik bir ehliyete sahip olan Özgüncüğüm, direksiyonu sağda yer alan 7,5 metre uzunluğunda bir aracı kullanmayı tercih etmediğinden, 1 hafta süren 2000 km’lik yol boyunca yalnızca ben kullanmak durumunda kaldım. Araç kullanmadığım zamanlar genellikle dışarıda deli gibi dolaşarak geçtiğinden ve geceleri 6-7 saat uyuduğumuzdan yol benim için son derece yorucu oldu. Böyle bir seyahatte aracı kullanabilecek 2 kişi olması yolculuğu daha keyifli hale getirecektir.
Artıları ve eksileri göz önünde bulundurulduğunda, karavanla seyahat kimileri için çok cazip olabilirken; kimileri için de bir külfet olarak görülebilir. Biz karavanla yaptığımız ve bize azami seyahat özgürlüğü sağlayan bu seyahatten çok memnun kaldık. Yeni Zelanda’da geçirdiğimiz dopdolu 11 günün ardından mevcut koşullarda yapılabilecek en verimli ve en şenlikli seyahati gerçekleştirdiğimiz için mutlu bir şekilde döndük evimize. Bunun daha iyisi karavanla yapılacak 2 aylık bir Yeni Zelanda turu olabilirdi; süre kısıtlaması olmaksızın. Tabi bir de Yeni Zelanda’da en basit bir rafting parkurunun bile kişibaşı 100 NZD’den başladığı; bungee-jumping için 300-500 dolarların havada uçuştuğu düşünülürse, cebinizde çevredeki tüm etkinliklere katılabilecek kadar nakitinizin bulunması da hoş olabilir. Malesef buna ne senelik izinlerimiz, ne de TL üzerinden maaşlı çalışan bir çiftin maddi durumu müsaade etmiyor şimdilik.
Karavanla seyahatin tadını aldıktan sonra benzer planları başka nerede uygulayabileceğimize de bakınmaya başladık bir yandan. Maalesef ülkemizde karavan kültürü yeterince gelişmemiş. Bir şekilde karavan bulup kiralasanız bile nerede şarj edeceğiniz, atık suyu nereye boşaltacağınız, nerelerde güvenli biçimde kamp yapabileceğiniz konuları tam bir muamma. Yeni Zelanda Hükümeti, bu bilgileri edinmek için danışma ofisleri kurmanın yanı sıra bir de “CamperMate” adını verdikleri mobil uygulama geliştirmiş ve bu uygulama sayesinde harita üzerinden karavan ve kampçılıkla ilgili tüm güncel bilgilere ulaşabiliyorsunuz. Yakınlardaki kamp alanları, hangi hizmetleri sağladıkları, benzinlikler, atık su istasyonları gibi aklınıza gelebilecek her türlü bilgi mevcut bu uygulamada. Karavan kampçılığının ülkemizde de bu denli gelişerek yaygınlaşması hoş olabilir, lakin bunun için ciddi ve sıkı bir denetim de şart. Yoksa atık suyunu denizlere boşaltan, yol kenarlarına tuvaletlerini döken karavanlar görmek çok olası güzel ülkemde… Güzel bir sistem oturtmak şart karavancılık için.