17 Aralık Rüşvet ve Yolsuzluk operasyonu ile Türkiye gündemine oturan olaylar bazı kanun değişikliklerine gidilmesine neden olmuştur. Toplu soruşturma olayının, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, İstanbul Emniyet Müdürlüğü ve İçişleri Bakanlığı’nın haberi olmaksızın yapılmasının önüne geçmek isteyen Adalet ve İçişleri bakanlıkları, 2005’ten bu yana yürürlükte olan Adli Kolluk Yönetmeliği’nde çok önemli değişiklikler yaptı…
Adli kolluk yönetmeliğinde yapılan değişikliğe göre ‘cumhuriyet savcılarının yürüttüğü adli soruşturmayla ilgili bilgilerin emniyet müdürlerine, kaymakamlara veya valilere bildirilmesi, ayrıca emniyet müdürlerinin adli kolluk görevi yapanlar üzerinde gözetim, denetim, planlama ve iş bölümü yapabilmesine olanak sağlanmıştır.
Son düzenleme ile adli soruşturmaların gizliliği de fiilen ortadan kalkmıştır. Soruşturmalarda en üst dereceli kolluk amirleri de illerde emniyet müdürleri ve il jandarma komutanları olabilecek. Bundan sonra ; Soruşturmalarda en üst dereceli kolluk amirleri tarafından valilere ve kaymakamlara bilgi verilmesi zorunlu olacak, Cumhuriyet başsavcısı, İl emniyet müdürleri ve İl jandarma komutanının bilgisi olmadan hiçbir operasyon gerçekleştirilemeyecek.
Savcıların ise, telefon dinlemelerinin yapılmasına izin veren katalog suçlar uyarınca yürüttükleri soruşturmaların tüm aşamalarını yazılı olarak başsavcılara rapor edilmesi zorunlu hale geliyor. Başsavcının ‘görüldü’ yazılarının dosyalara girmesi ayrı bir düzenleme. En üst dereceli kolluk amirleri de, katalog suçlardan yapılan soruşturmalarda telefon dinlemelerini gerçekleştiren adli kolluk görevlilerini gerektiğinde denetleyebilme yetkisi de tanınmış durumda.
Yasada olmayan ‘denetim’ mekanizmasının yönetmeliğe konulması da ayrı bir tartışma konusudur. Yönetmeliğin değiştirilmesi, önceki haline göre başsavcı ya da emniyet müdürünün işlemlerden haberdar edilmemesinin suç olup olmadığı sorusunun da gündeme gelmesine yol açmıştır….
Bu düzenlemeyle, kendisiyle doğrudan ilgisi olsun veya olmasın, siyasi iktidarların istemediği bir soruşturmanın yürütülebilmesi, delil toplama ihtiyacı olan bütün soruşturma dosyalarında, imkânsız hale getirilmiştir. İçişleri Bakanlığı’na bağlı emniyet müdürlerinin, savcılık soruşturması için adli kolluk hizmeti veren görevliler üzerinde gözetim ve denetim yetkilerine sahip olması, kuvvetler ayrılığına aykırılık teşkil etmektedir.
Hukuki olarak irdelendiğinde, mevcut yolsuzluk operasyonları sonrasında yapılan Adli Kolluk Yönetmeliğindeki değişiklik, ne yazık ki yürütmenin yargıya müdahalesi olarak görülmektedir.
(Posta Gazetesi – 27.12.2013)