-
bir shakespeare oyunu. yapi kredi yayinlari'ndan turkcesi bulunabilir. bu oyunda da saray ici entrikalar basrolde. konusu soyle: kral richard, kuzeni bolingbroke ile norfolk duku mowbray arasinda bir duello yapilacakken araya girer ve duellonun taraflarina surgun cezasi verir. bolingbroke, kralin etrafinda kaymak tabakanin toplandigini ve mowbray ile surekasinin bu tabakaya dahil olup, bir dukun olumunden sorumlu oldugunu iddia etmistir. neyse, duello olmaz ve taraflar surgune gider. bu arada bolingbroke'un babasi ve kralin amcasi hastalanir ve vefat eder. richard da irlanda seferi icin bolingbroke'un hakki olan mirasa el koyar. olaylar bundan sonra gelisir ve dukler, kral karsisinda surgunden donen bolingbroke etrafinda toplanir. krala karsi bir isyan patlak verir ve richard tahttan indirilerek yerine bolingbroke gecer.
shakespeare bu eserinde ingiltere'nin cok cektigi taht kavgalari ve ic karisikliklar uzerine kalemini oynatmis, kralin tanrinin tezahuru olup olmadigi uzerine bir fikir jimnastiginde bulunmustur.
-
çevirisi hamit çalışkan'a aittir.
-
1377 yılında 10 yaşında tahta çıkan, plantagenet hanedanına mensup ingiltere kralı. krallığının 22. yılında tahttan indirilmiş, yerine kuzeni ıv. henry tahta çıkmıştır.
-
son dönemde öne çıkmış shakespeare oyunlarından.
kevin spacey'li richard iii'ten sonraki sam mendes prodüksiyonu the hollow crown'da müthiş bir richard ii performansı çıkartan ben whishaw'ın (bakınız - http://youtu.be/axgkbbbxvsa) üzerine çıkmanın pek mümkün olmadığını düşünmeye başlamıştım ki, david tennant'lı royal shakespeare company'nin yeni bir versiyonunu önümüzdeki ay sergileyeceğini öğrendim. şimdi büyük merak içerisindeyim.
bu prodüksiyon hakkında,
http://www.rsc.org.uk/…s-on/richard-ii/trailer.aspx
http://www.independent.co.uk/…tnership-8858752.html
tennant'ın, oyundaki gri bölgelere yaptığı vurgu gerçekten önemli. belirsizliklerle dolu bir içi boş kavramlar kümesi olan günümüz dünyasına diğer pek çok shakespeare oyunundan daha iyi uyuyor belki de bu yüzden.
---
edit: bu kralın hayatından bir kesit üzerine yazılmış bir diğer büyük oyun da richard of bordeaux'dur.
-
100 yıl savaşları sırasında ölen the black prince'in oğludur. 1367'de doğmuştur. 1377'de, dedesi edward iii'ün ölümünün ardından 10 yaşında tahta geçmiş, 1399'a kadar hüküm sürmüştür.
daha çocukken ülkede 1381'de çıkan köylü ayaklanması'nı bizim fatih sultan mehmet'in babası ikinci muratı tahta davet etmesine benzer bir cinlikle bastırmıştır. şöyleki, ayaklanan köylüler, ingiltere'nin dört yanından londra'ya doğru ilerlemişlerdir. kral richard ii'nin köylüleri durdurmaya yetecek kadar askeri yoktur. londra'da köylüler ile krallık arasında pazarlıklar devam etmektedir. kral pazarlıklar sonunda köylülerin isteklerini kabul eder ama bundan cesaret alan köylüler ve ele başı bazı asiller şehrin çevrenisi yağmalamaya devam ederler ve yeni isteklerde bulunurlar. kralın ve elebaşlarının olduğu bir ortamda kral'ın adamlarından biri isyancıların başındaki kişiyi atından düşürerek öldürür. dellenmek üzere olan köylü grubu hareketlenmeden önce kral richard atını köylülerin önüne getirip "sizin lideriniz benim. böyle kılkuyrukların peşine düşmeyin. beni izleyin" diyerek atını londra'dan alakasız bir yere sürer. köylüler de kralı izlerler. kral, köylülere isteklerini kabul ettiğini bir kez daha söyler ve evlerine gönderir. ülkenin farklı yerinde çatışmalar yer yer devam eder ancak bu süre zarfında kral asileri ezecek güçte bir ordu toplar. kendisine isyan edenleri bir güzel tepeler.
henry iv tarafından tahttan indirilmiştir.
-
isyandaki fakirlere önce vaatler vererek yatıştıran, ardından :''serfs you are, serfs you shall remain.'' sözleriyle umutlarını söndüren kral gibi kraldır.
-
shakespeare'in en güzel şiiridir.
richard bolingbroke ve thomas mowbray'in sürgün kararını açıkladıktan sonra, mowbray o kadar güzel bir cevap verir ki bence bize sürgünün ne olduğunu, insanı ne halde bıraktığını çok güzel açıklar.
mowbray asla dönmemek üzere gönderilmiştir. bir daha ingiltere topraklarını (vatanını) göremeyecektir. 40 yıldır konuştuğu ana dilini gerisinde bırakacaktır. o dil ki kırık/telleri bozuk bir keman gibi kullanılmayacaktır artık; ağzı ve dişleriyle birlikte iki demir kapının arkasında kalacaktır. artık cahilliği mowbray'in gardiyanı olarak tek yoldaşıdır; yeni bir şeyler öğrenmek içinse çok yaşlıdır. sessizlik içinde ölüme mahkum edilen mowbray'in vatanında nefes alıp verme hakkı çalınmıştır.
bu kısa bir özet tabii ki.
shakespeare bize bunu öyle ağdalı, öyle dramatik veriyor ki bazı insanlar bu sahneyi izledikten sonra memleketinden uzak bir kafede ellerine kaynar su dökünce ağlamaya başlıyorlar. çünkü o an muhtemelen anne şefkatini istiyorlar dana kadar olsalar bile. (13.04.18)
thomas mowbray
a heavy sentence, my most sovereign liege,
and all unlook'd for from your highness' mouth:
a dearer merit, not so deep a maim
as to be cast forth in the common air,
have ı deserved at your highness' hands.
the language ı have learn'd these forty years,
my native english, now ı must forego:
and now my tongue's use is to me no more
than an unstringed viol or a harp,
or like a cunning instrument cased up,
or, being open, put into his hands
that knows no touch to tune the harmony:
within my mouth you have engaol'd my tongue,
doubly portcullis'd with my teeth and lips;
and dull unfeeling barren ignorance
ıs made my gaoler to attend on me.
ı am too old to fawn upon a nurse,
too far in years to be a pupil now:
what is thy sentence then but speechless death,
which robs my tongue from breathing native breath?