Toprağın organik yapısı bünyesinde bulunan, bitkisel ve hayvansal doku artıklarının ayrışarak mineralize olmasına dek geçen süreçte oluşturduğu organik bileşiklerden meydana gelir Topraktaki organik madde toprağın yapısına, iklime, üzerindeki bitki örtüsüne, yetiştirilen ürüne göre ve zamana göre değişiklik gösterir. Organik madde toprağın verimi ve korunması için gereken en önemli unsurların başında gelir. Hiçbir üretim sisteminde toprağa yeterli organik maddeyi vermeden başarılı olmak mümkün değildir. Üretici toprağına bol kimyevi gübre atmaya hazırken,Solucan Gübresinde olduğu gibi Organik madde içeren gübreler her zaman ihmal edilir, küçümsenir. Oysa organik madde toprağın canıdır. Toprağın işlenmesi, tava gelmesi, zenginliği, bereketi, verimi hep organik maddeye bağlıdır. Organik maddenin verimle olan bağlantısı asırlar önce anlaşılmış, tarımın ilk yapıldığı zamanlardan bu yana koyu renkli toprakların daha verimli olduğu çiftçinin dikkatini çekmiştir. Solucan Gübresi Toprağın canlılığı, üretimin sürdürülebilirliği açısından önemli bir kaynaktır. Bu bakımdan organik gübreler kimyasal gübreden daha önemlidir ancak kimyasal gübre kadar değer verilmediği gözlemlenmiştir.,
Organik madde vermeden sürekli kimyasal gübre kullanmak toprağı zehirler. Toprak aşırı kimyasal gübreleme, yanlış tarım ilaçları uygulama, aşırı sürüm gibi sebeplerle hızla canlılığını yitirmekte, tuzlanmakta ve çoraklaşmaktadır. Tarım topraklarının kaybı sadece tarım dışı kullanımla değil, yanlış üretim teknikleriyle de söz konusudur. Ülkemiz topraklarının Karadeniz ve Marmara Bölgesi dışında organik maddece çok fakir olduğu bilinmektedir. Bu durum özellikle organik gübreden başkaca bir besin kullanılamayan bir üretim sistemi olan organik tarımdan elde edilen verimi de düşürmektedir. Buna bağlı yüksek fiyatlar dış pazarlarda rekabet şansımızı azaltmakta ve iç pazarda yaygınlaşmayı engellemektedir. İdeal bir tarla toprağında % 5 oranında organik madde bulunması gerekir. Ege Bölgesi’nde tarım topraklarının %98,4 ünde organik madde eksikliği görülür. Bölge topraklarının %35,7 sinde bu miktar %1'in de altındadır.
Toprağın yapısında bulunan organik maddelerin doğal faydaları;
1. Toprağın su ve nem tutmasını sağlar ve faydalı minerallerin kapasitesini arttırır.
2. Toprak taneciklerinin bir araya gelerek agregat oluşturmasını ve bunların dayanıklılığını sağlar.
3. Toprağın iyon değişim kapasitesini arttırır.
4. Toprağın daha iyi havalanmasını ve drenajını sağlar.
5. Topraktaki organizmalar için besin ve enerji kaynağıdır.
6. Toprakta kayıpları önler erozyonunu azaltır.
7. Toprağın kolay ufalanabilir hale gelmesini, böylece daha kolay işlenebilir olmasını sağlar.
8. Toprak pH’sını düzenler.
9. Toprak rengini koyulaştırır,dolayısıyla toprak sıcaklığının artmasını sağlar.
10. Bitki besin maddeleri kaynağı olarak görev yapar ve bunların faydalarını arttırır.
11. Topraktaki organizmalar için besin ve enerji kaynağıdır.
12. Bitki köklerinin gelişerek daha derinlere gitmesini sağlar.
Organik Maddelerin Kimyasal Yararları
1. Organik madde eksikliği olan toprakta katyon değişim kapasitesi düşüktür bu yüzden verilen besin maddeleri bitki tarafından alınmadan yıkanır, organik madde katyon değişim kapasitesini arttırır,
2. Toprak pH'ını düzenler,
3. Toprakta alınamayan formdaki bağlı besinleri çözerek alınmasını sağlar,
4. Tarım ilaçlarının toprakta çabuk bozunmasını sağlar, fitotoksite riskini azaltır,
5. İçeriğindeki organik asitlerle çevre kirliliği yaratan ağır metalleri tamponlar, yeraltı sularına karışıp kirletmelerine engel olur,
6. Toprağın tuzlanmasını önler,
7. Aşırı kimyasal gübre ile tuzlanmış, çoraklaşmış toprakların iyileştirilmesini sağlar.
8. Azot, fosfor, potasyum gibi bitki besin elementlerini sağlar, yavaş çözünen gübre gibidir. Toprağa verilecek kimyasal gübre miktarını azaltır