Zeytin, zeytingiller familyasına ait, Akdeniz iklimine özgü bir ağaç türüdür ve meyvesi yenilmektedir. Zeytin ağacı 10 metreye kadar boylanabilen, sık dallı, yayvan tepeli, yeşil yapraklı bir ağaçtır. Geniş, kıvrımlı, yumru yumru bir gövdesi vardır. Ağacın tepesi, yaklaşık uzayan boyu kadar her sene genişler. Zeytin ağacı uzun ömürlü bir ağaçtır, yaklaşık 2000 yıl kadar yaşayabilir. Zeytin ağacına düzgün koşullarda bakıldığında 5 ile 6 yıl içerisinde meyvelerini vermektedir. Ancak bir zeytin ağacının en verimli dönemi 35 ile 150 yaşlarının arasıdır. Zeytin ağacı bir yıl çok fazla diğer yıl da kendisini dinlenmeye bırakarak daha az zeytin vermektedir. Meyveleri olan zeytinden zeytinyağı elde edilir. Ayrıca zeytin dünyada en fazla üretilen meyve bitkilerinin arasında yerini almıştır.
Ayrıca zeytin denilen zeytinin meyvesi, zeytinyağı kaynağı olarak Akdeniz bölgesinde büyük bir oranda tarımsal öneme sahiptir. Zeytin sonbahar ve kış aylarında hasat edilmektedir. Daha spesifik olarak Kuzey yarımkürede, yeşil zeytin Ekim ortasından Kasım sonuna kadar toplanır. Siyah zeytin Kasım ortasından Ocak veya Şubat sonuna kadar toplanır. Güney Avrupa’da, hasat kışın birkaç hafta içinde yapılır, ancak zaman her ülkeye ve mevsime göre değişiklik göstermektedir.
Önceleri yeşil daha da olgunlaştığında siyah rengini alan zeytinde A, C, E vitaminleri, kalsiyum, protein, kükürt, klor ile değerli mineraller bulunmaktadır. Bulunan bu besinler sayesinde insan sağlığı açısından oldukça etkili bir üründür.
Yapılmış olan birçok çalışmayla zeytinin insan için en gerekli temel ihtiyaç olduğu kanıtlanmış ve sağlık üzerinde etkileri olduğu gösterilmiştir. Zeytinin kalp sağlığını koruma, kilo vermeye yardımcı olma, cilt ve saç sağlığını koruma gibi birçok faydası vardır. Ancak zeytinin içerisinde bulunan minerallerin vücut için faydalı olabilmesi içinde tüketim miktarı önemli bir rol oynamaktadır. Bu besinin sağlık ve insan vücudu açısından faydaları 9 madde halinde yazımızın devamında sizler için alt başlıklar şeklinde açıklanarak düzenlenmiştir.
Zeytinin Faydaları Nelerdir ?
Zeytin ağacının yaprağı eski zamanlarda hastalık tedavileri için kullanılmaktaydı, özellikle sıtmaya karşı etkin bir rolü vardı. Yüksek tansiyonu düşürmesi bakımından da yaprağının çayı tüketilmektedir ve bunun gibi yaprağının da birçok faydası bulunmaktadır. Zeytin de yaprağı gibi şifa açısından oldukça zengindir. Bunlardan bazıları, kolesterolü düşürür veye kontrol altında tutulmasını sağlar. Kansere karşı önleyici özelliği vardır. Ayrıca kansere yakalanan hastalarda da kanserli hücrelerin yayılmasını engellemektedir. Bağırsak kanserinin ve göğüs kanserinin önlenmesinde de etkilidir. Zeytinin içerisindeki vitaminler çocukların kemik gelişimini de desteklemektedir. Özellikle siyah zeytin demir bakımından oldukça zengindir ve böylelikle kanda oksijen taşıyan kırmızı hücrelerin düzenli bir şekilde işlevini korumaktadır. Demir vücut sağlığı bakımından genel olarak çok önemlidir. Saç sağlığından tırnaklara kadar vücudun her bir yerinde demir en çok gereksinim duyulan maddelerdendir. Organların içinde demir gereksinimi oldukça fazladır ve demir siyah zeytinde bol miktarda bulunmaktadır.
1.Hafıza
Zeytindeki polifenoller, beyinde oksidatif stresi azaltması bakımından doğal kimyasallar içerir. Amherst Massachusetts Üniversitesi’nin yapmış olduğu araştırmaya göre zeytini günlük porsiyon miktarında tükettiğinizde % 25 oranında hafızayı güçlendirdiği söylenmektedir.
2.Kalp
Zeytinin kalp sağlığını koruduğu yapılan araştırmalarla da desteklenmiştir. Bunun yanısıra kolesterolü düşürerek damar tıkanıklığına engel olmaktadır. Kalp ve damar sağlığı konusunda etkin bir rol oynayan zeytin kalpteki ritim bozukluğunu düzene sokmaktadır.
3.Göz
Zeytin gözdeki retinaya etki eden bir besindir. İçerisinde A vitamin bulunan bu besin yaşlılık hastalığı olan kataraktı da önlemektedir ve yaşlanma ile ortaya çıkan göz hastalıklarına karşı da koruyucu olarak rol oynamaktadır.
4.Sindirim
Hem E vitamini hem de doymamış yağ oranından dolayı zeytinin sindirim sistemine etkisi büyüktür. Hatta kolon kanseri riskini azaltıyor olması ile ilişkilendirilebilir. Ancak bu riskin azaltılması için düzenli bir şekilde zeytin tüketmek gerekmektedir. Zeytinin bir diğer koruyucu özelliği de ülser ve gastrit üzerinde olumlu bir etkiye sahip olmasıdır, bu nedenle kabızlığa karşı da etkin bir koruyucudur.
Böylelikle zeytin safra taşı oluşumu engellemektedir ve ilaçlardan çok daha doğal safra ve pankreas hormonlarının salgılanmasını sağlamaktadır.
Siyah zeytin günlük porsiyon miktarı kadar tüketildiğinde vücudun günlük olarak ihtiyaç duyduğu lif oranının % 17’sini karşılamaya yetmektedir. Böylelikle sağlıklı bir sindirim sistemine sahip olmamızı sağlar.
5.Kilo Kaybı
Zeytinde bulunan doymamış yağlar fazla kilolarla baş etme konusunda vücudumuza yardımcı olmaktadır. Fazla sayıda zeytin tüketimine sahip insanlar genel olarak daha az kalori yemek yerler ve nadiren aşırı kiloludurlar. Kan testlerinde de bize tam doymuşluk hissi veren yani sözde tokluk hormonu daha yüksek düzeyde olduğu gösterilmiştir.
6.Kanser
Zeytinin antioksidan ve anti enflamatuar özelliklere sahip olması onun kanser koruyucusu bir besin haline getirmiştir. Bu nedenden dolayı zeytin bizleri kronik oksidatif stres ve kronik inflamasyon gibi insan sağlığı için tehlikeli durumlardan korumaktadır. Özellikle E vitamini açısından zengin oluşu hücrelerin korunması açısından oldukça önemlidir. Buna ek olarak zeytinin DNAlar için faydalı olan nadir besinler arasında olduğunu söylemekte gerekmektedir.
7.Cilt Sağlığı
Zeytinyağı asitleri ve hidrat içermesinin yanı sıra antioksidanlar açısından da oldukça zengindir. Buna ek olarak cilde en iyi gelen vitamin açısından da E vitamini deposudur. Bu neden ile insanları cilt kanserinden korumaktadır ve kişilerin yumuşak ve sağlıklı ciltlere sahip olmasına neden olmaktadır.
Ayrıca bunların yanında yaşlanma kaynaklı cilt kırışıklıkları ve hastalıklarına karşıda koruyucu bir görevi vardır.
8.Dolaşım Sistemi
Serbest radikallerin insanların kolesterolünü olumsuz yönde etkiledikleri bilinmektedir ve kan damarlarına zarar vererek kalp krizine de sebep olabilir. Zeytin bol miktarda antioksidana ev sahipliği yapmaktadır ve bunun sonucunda kalp hastalıklarına karşı kalkan görevi görmektedir. Bu konuda yapılmış olan araştırmaların vermiş olduğu sonuç, zeytinin kan basıncı üzerinde olumlu etkiler ortaya koyduğu yönündedir. Buna ek olarak kan hücreleri üzerinden de iyi bir etkiye sahiptir.
9.Alerji
Yapılan çalışmalarla da zeytinin alerjilere karşı önleyici bir etkisi olduğu desteklenmiştir. Özellikle solunum yolu alerjilerinde de fayda sağlamaktadır. Aslına bakarsak eğer genel alerjik durumların tümünde etkin bir role sahiptir.
Zeytinin insan sağlığı açısından faydaları yukarıda sizlerle paylaştığımız şekildedir. Zeytinin fazla tüketilmesi durumunda ortaya çıkan sorunları da aşağıda sizler için düzenledik.
Zeytinin Fazla Tüketiminin Zararı Var Mıdır ?
Zeytini sağlık açısından çok sayıda faydası olduğunu detaylı olarak yazımızda ele aldık. Ancak zeytinin sağlık açısından birçok faydasının olmasının ölçülü tüketilmemesinden kaynaklanan zararları vardır. Bu zararların sayısı yararlarına göre oldukça azdır.
Aslına bakılacak olursa zeytin her yaşta güvenle tüketilebilecek, herhangi bir risk taşımayan bir besindir. Ancak zeytin tüketiminde dikkat edilmesi gereken durum zeytinin yağ ve tuz oranıdır. Hem yağlı hem de tuzlu olması sebebi ile kilo alımına neden olabileceğinden dolayı bu tip zeytini aşırı şekilde tüketmemek daha doğru olacaktır. Eğer aşırı oranda ve kalitesiz bir yağa sahip zeytin tüketiliyorsa kolesterol bakımından olumsuz durumlar ortaya çıkabilir. Tuz oranına gelince aşırı tuzlu zeytinler böbreklere de zarar vermektedir. Tuzun böbreklerin en büyük düşmanı olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Bu nedenle tüketiminde aşırıya kaçmamanız ve dikkatli olmanız gerekmektedir.
Diğer bir duruma bakacak olursak aşırı fazla zeytin tüketimi kişilerde mide ekşimesi ve ishal gibi durumlara da neden olmaktadır. İçerisindeki lif oranın yüksek olması nedeniyle fazla tüketimi sindirim bakımdan ters etki yaratabilir.
Yukarıda siz okurlarımız için paylaştığımız bilgilerde zeytinin temel özellikleri, faydaları, zararları, fazla tüketiminin yol açtığı durumları, hastalıklara ve vücuda olan etkileri hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca yazımızın devamında sizlere paylaşacağımız tablo aracılığı ile zeytinin besin değerlerine ait birtakım bilgileri kolay bir şekilde inceleyebilirsiniz.
Zeytinin Besin Değeri
Tablo bir porsiyon yani 100 gr zeytin baz alınarak hesaplanmıştır.
- Kalori (kcal): 115
- Toplam yağ: 11 g
- Kolesterol: 0 mg
- Sodyum: 735 mg
- Potasyum: 8 mg
- Karbonhidrat: 6 g
- Diyet lifi: 3,2 g
- Şeker: 0 g
- Protein: 0,8 g
- A vitamini: 403 IU
- C vitamini: 0,9 mg
- Kalsiyum: 88 mg
- Demir: 3,3 mg
- D vitamini: 0 IU
- Piridoksin: 0 mg
- B12 vitamini: 0 µg
- Magnezyum: 4 mg