Göz aşısı
Hangi tip ağaçlara nasıl göz aşı yapılacağını, bunun en uygun zamanını ve aşının aşama aşama nasıl gerçekleştirileceğini buradan püf noktalarıyla öğrenebilirsiniz.
Genç dallarının parçalanmadan soyulabilen sağlam dış kabuğu olan ağaçlarda uygulanabilen bir ağaç aşılama yöntemidir. Dış kabuk özelliği uygun olmayan ağaçlarda uygulanamaz.
Ayrıcalığı
Herkesin kolayca yapabileceği bir aşılama yoludur. Hiçbir ilaç, hiçbir özel uygulama, hiçbir özel bakım istemez. Üstelik ilkbahar – sonbahar arası herhangi bir zamanda yapılabilir ve aşı tutar. Detaylar aşağıda.
Aşılamada kullanılacak dalların niteliği
Aşılanacak olan dal ve aşı gözü alınacak dal en az 3 aylık, en fazla 1 yıllık olmalı. En uygunu budur. Dallar tam olgunlaşmış ama dış kabukları hala yeşil ya da odunlaşmamış, kurumamış olmalı. Birbirlerine uygun kalınlıkta olmaları gerekmiyor. Aşılanacak olan dal çok ince olmamalı. Sadece buna dikkat edin. Aşı gözü alınacak dal aşılanacak dala göre biraz ince olabilir. Bunda önem vereceğiniz şey, filizlenme gözünün sağlıklı olmasıdır.
Zamanı
En garantilisi, aşılanan dalın filizleneceği kadar uygun hava sıcaklığının olacağı zamandır (ilkbahardan yaz sonuna kadar). Mesela bulunduğunuz yerin iklimine göre, ağaçların uykuya girmesine en geç iki ay kala yapabilirsiniz. Yaz sonunda ya da ağaçlar tam uykuya girmeden önce sonbahar başında yapılan aşılar tutsa bile filizlenme, gelişme olmayabilir. Bunlar gelecek ilkbaharda canlanıp gelişirler. Yani sorun yok. Yeter ki aşı tutmuş olsun (yani dala aşılanan gözün dala kaynaşmış olması gerekiyor).
Dikkat edilecek en önemli mesele
Hem aşı gözü alınacak ağaçta (1) hem aşılanacak ağaçta (2) dikkat edilecek hususlar:
(1) Aşı gözü alınacak daldaki filizlenme gözleri aktif hale gelmemiş olmalı. Filizlenmiş gözleri tercih etmeyin.
(2) Aşılanacak ağacın durumu pek önemli değil. Ama eğer ağacı kış sonunda aşılayacaksanız mutlaka kış uykusundan çıkmış ve aktif hale gelmiş (filizlenmeye başlamış) olması şart. İlkbahar sonunda veya yaz aylarında bir süreliğine dinlenmeye giren dallara aşı yapılmasında ise hiçbir sakınca yok.
Kış sonunda hala uykuda olan ağaçlara aşı yapmada çözüm
Aşı gözü alacağınız dallardaki gözler filizlenmişse işe yaramaz. Bundan dolayı erkenci davranıp aşı gözü alacağınız dalı kış sonunda ağaç henüz uykudayken olduğu gibi kesip alın. Naylona sararak buzdolabında saklayın. Aşılayacağınız ağaç filizlenme faaliyetlerine başlar başlamaz buzdolabından dalı çıkarıp kullanın.
Yazın aşılamada..
İlkbaharda sıfırdan gelişen dallar haziran sonuna kadar epeyce olgunlaşır ve yaprak diplerindeki filiz gözleri de iyice belirginleşir ama aktif değildirler. Gözler aktifleşmesin diye haziran ortasından itibaren ağacı sulamayın. Temmuz başında gözleri alarak aşıda kullanın. Aşılanacak ağacı da iki-üç hafta kadar susuz bırakmış olsanız iyi olur. Aşı yapmadan iki gün önce sulamaya başlayın. Böylece aşının tutmasını ve filizin aktifleşip yeşermesini daha da garantilemiş olursunuz. Temmuz başında yapılan aşı tutar ve sulamaya önem verirseniz sonbahar ortalarına kadar epeyce uzar, dallanıp budaklanır.
Göz aşısı zamanı ağaçtan ağaca değişir mi?
Dış kabukları ince ve hassas olan dallar bir yıllık bile olsalar körpe sayılırlar. Yani yaz sıcaklarında bu ağaçlarda aşı tutmayabilir. Özellikle narenciyeler (limon, portakal vs.) için en uygun zaman kış sonu ve ilkbahar başıdır. Ama yazları aşırı sıcak olmayan yerlerde yaz aylarında yapılmasında bir sakınca olmaz.
Kayısı, incir ve dut gibi genç dallarının dış kabuğu çabuk kalınlaşıp olgunlaşan ağaçlarda ise şiddetli sıcaklar olduğu yaz günlerinde bile aşılama yapılabilir. Yüzde yüz başarı sağlanabiliyor. İlkbaharda sıfırdan gelişip uzayan dallar haziran sonuna kadar epeyce olgunlaşırlar. Bunlara temmuz ayının başında aşı yapabilirsiniz.
Göz aşısı nasıl yapılır?
Bir şekilde yama yapmak gibidir. Bir ağacın henüz çok genç ama tam olgun bir dalından bir parça dış kabuğun diğer bir ağacın aynı şekilde genç ve tam olgun bir dalına yama gibi monte edilmesidir. Resimleri inceleyin.
Aşı için göz alınışı
Dallarda her yaprağın dibinde filiz gözü olur. Bir daldan filiz gözü ortada olacak şekilde bir parça dış kabuk keskin bir bıçakla kesilip alınır (resim 1) .
Alınan gözün diğer ağaca aşılanması
Aşılanacak dalın herhangi bir yerine o parçayı monte edebilirsiniz. Benim denemelerimdeki sonucu yazayım: Daldaki boş bir yere yaptığım aşı tuttu ve gelişti. Fakat boş bir yere değil de bir filiz gözünün tam üstüne yaptığım aşıda gelişim çok daha güçlü oldu. Demek ki filiz gözü olan yerin ciddi bir önemi var. Ağaç yeni dalları beslemek için o noktaları daha iyi destekliyor. Size de bunu tavsiye ederim. Bir filizlenme gözünü köreltin ve aynı yere anaç ağaçtan aldığınız gözü monte edin.
Aşı yapacağınız dalın kabuğuna keskin bir bıçakla T şeklinde derince çizin (resim 2). Derinlik kabuğun kalınlığına göre olmalı. Çizdiğiniz yerden kabuğu bıçak ucu ile aralayın. Anaç ağaçtan aldığınız gözü içeri yerleştirin (resim 3). Filiz gözü dışarda kalacak şekilde düzgünce yerleştirdikten sonra, iki farklı ağacın dokularının birbirlerine iyice temas edebilmeleri için kalın bir pamuk iple veya şerit gibi bir bezle çok sıkıca sarın ve bağlayın (resim 4). Sararken ezerim diye çekinmeyin. Ne kadar sıkı o kadar iyi. Yalnız, filizlenme gözünün üzeri açık kalmalı (yani onu da sarmayın).
Aşılamadan sonra yapılacaklar
Göz aşısında kaynaşma hemen başlar. Gözün aktifleşip filiz çıkarması en geç iki haftada gerçekleşir. Bunu kolaylaştırmak için (eğer aşıyı yağışsız ve sıcak aylarda yapmışsanız) ağacı bol bol sulasanız çok iyi olur -hatta aşılamadan iki gün önce sulamaya başlayın.
Aşının tutmasını beklerken, daldaki diğer gözler aktifleşirse (başka yerlerde filizlenme olursa) onları derhal köreltin.
25 gün dolduktan sonra aşıdaki bağı tamamen çözün.
Aşı tuttuktan sonra
Daldaki aşı yerinden yeni filiz uzarken ana dalın yukarsı kesilir. Aşı yerinin aşağısındaki filiz gözleri köreltilir ve aşı yerinden başka yerlerde filizlenme olmaması için dikkatli olmak gerekir. Yıllar geçse bile buna dikkat edeceksiniz. Çünkü ağaç kökleriyle birlikte başka bir ağaçtır. Aşı ile gelişen kısımdan başka yerlerden çıkacak olan dallar ağacın kendi aslından olacaktır. Yani, örneğin limon üzerine mandalina aşıladıysanız, bilin ki kökler ve ağacın aşılı yerine kadarki kısmı hâlâ limondur. Oralardan çıkacak olan dallar da limon dalları olacaktır.
Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.