Adet Kanaması
Adet kanaması, diğer ismi ile regl, kadınların her ay yaşadığı düzenli aylık bir kanamadır. Kadınların yumurtalıklarında yumurtlama gerçekleştiğinde, rahim duvarı bir doku astarı geliştirmeye başlar. Bu doku, eğer yumurta sperm ile döllenir ve rahimde embriyo olarak yerleşecekse, bu astar embriyoyu tutmak için gelişir. Eğer yumurta döllenmezse, bu astar doku dökülür ve bir miktar kan ile vücuttan dışarı atılır. Adet kanaması rahim yolundan ve tüplerden geçer ve vajinadan dışarı atılır. Bu kanama yaklaşık 3 ile 7 gün arasında sürebilir. Her kadında adet kanaması süresi ve adet döngüsü farklı olarak gelişir.
Ergenlik dönemi, çocukluktan gençliğe adımların atıldığı bir dönemdir. Kızlar ergenlik dönemine erkeklerden yaklaşık iki yıl önce girer. Kızlarda 9-10 yaşlarında ergenlik dönemi ile ilgili olarak başlayan bu değişim 18 yaşına kadar sürer. Ergenlik dönemi itibariyle daha çok salınmaya başlayan hormonlarının etkisi ile adet kanamaları ve adet döngüleri başlar. İlk adet kanaması menarş olarak adlandırılır ve ilk adet kanaması 9-16 yaşları arasında başlar. Bazı genç kızlar 15 yaşına girmesine karşın henüz adet kanamaları başlamadıysa bir doktora danışıp bu durumun kontrol edilmesi gerekir. Söz konusu kızın adet kanaması henüz yaşamamasına bağlı olarak inceleme için genital organları değerlendirilir. Adet döngüsü östrojen ve progesteron adı verilen hormonların artan ve azalan seviyeleri tarafından kontrol edilir ve düzenlenir.
Adet kanaması, ortalama 13 yaşından menopoza kadar her kadında yaşanan doğal bir olaydır. Gebelik gerçekleşmediği takdirde rahminin içindeki doku yani endometrium her ay yenilenir ve bir miktar kan ile birlikte dökülerek vajinadan dışarı atılır. Gerçekleşen bu olay kadınlarda her yaşanan adet kanamasıdır. Adet kanamasının amacı her adet döngüsünde oluşabilecek muhtemel bir gebeliğin yerleşebilmesi ve uygun şartlarda gelişebilmesi için rahim iç tabakasının yenilenmesidir. Ortalama adet döngüsü 28 gündür. Döngüler yetişkinlerde 21 günden 35 güne, genç kızlarda ise 21 günden 45 güne kadar değişkenlik gösterebilmektedir.
1–14.Gün; Bu günler siklusun östrojen fazıdır. Adetin başladığı ilk gün östrojen hormonu en düşük seviyededir.
- Gün; Adet kanaması başlar. Bu kanama genellikle 28 günde bir görülür. Ayrıca bugün sancılı geçebilir.
2– 5. Gün; Adet kanaması miktarı giderek azalır.
Gün; Azalan adet kanaması durur. Ayrıca yumurtalıktaki yumurta büyümesini sürdürür.
7–12. Gün; Yumurtayı içinde bulunduran kese gelişir ve östrojen hormonu üretimi sürer. Rahmin iç tabakasında da kalınlaşma giderek artar.
13–14.Gün; Olgunlaşan yumurta yumurtalıklardan salınarak yumurtlama olarak adlandırılan olay gerçekleşir. Şayet bu evrede cinsel ilişkiye girilirse gebelik gerçekleşebilir. Ayrıca bu dönemde kasık ağrılarına ve lekelenmelere nadiren de rastlanabilir.
15–28. Gün; Adet döngüsünün ikinci yarısıdır. Bu evrede yumurtalıklardan adet döneminde östrojen hormonu kadar ön planda olan progesteron hormonu salınır. Progesteron hormonu etkisi ile bu evrede rahmin iç tabakası kalınlaşır ve olası gebelik ihtimaline hazırlık yapar.
19–20.Gün; Rahim olası gebelik ihtimaline bu süreçte hazırdır. Ayrıca yaklaşan adet dönemine bağlı olarak da progesteron hormonu premenstrual sendroma bağlı duygusal değişikliklere ve cilt sorunlarına neden olur.
21–28.Gün; Progesteron ve östrojen hormonu seviyesi artışını sürdürür. Bu yüzden de göğüslerde ağrı ve hassasiyet, vücutta şişlik, belli besin ürünlerini tüketmeye karşı aşırı istek duyulma durumları ortaya çıkar. Şayet bu evrede yumurta döllenmez ise gebe kalınmaz. Progesteron ve östrojen hormonunun seviyesi azalır ve adet kanaması görülür.
Adet sürecinde, kalınlaşmış rahim duvarları ve fazla kan vajinadan dökülür. Vajinadan gelen kan miktarına göre görülen adet kanaması hafif, orta ya da yoğun olabilir. Genellikle adet 3-5 gün sürmektedir ancak 2-7 arasında görüle adetler de doğal sayılmaktadır. Adet kanamasının ilk günü adet periyodunun da ilk günüdür. İlk günlerde daha fazla olan adet kanaması gün geçtikçe o ayki adet kanamasının sonlanmasına yakın azalır. Adet kanamaları arasındaki dönemde lekelenmeler olabilir. Bunun iki nedeni vardır:
- Yumurtlama döneminde yumurtanın çatlamasıdır. Endişe gerektirmemektedir.
- Üreme organlarındaki enfeksiyonlar ve tümörlerdir.
İlk adet görüldüğünden itibaren birkaç ay sonrasına kadar adet döngüleri süresi genellikle uzundur. İlerleyen yaşla birlikte adet döngüleri süresi kısalmaya ve düzenli yaşanmaya başlanır. Menarş sonrası 1-2 yıl adet kanamalarının düzensiz olması normaldir. İlerleyen yaşlardaki adet kanamaları da vücut ağırlığı, diyet, heyecan, stres, egzersiz ve hastalıklardan etkilenerek düzensizleşebilir.
Adet kanaması için döngü nasıl oluşur?
Adet kanaması, düzenli olarak 21 ila 28 gün arasında gerçekleşmeye başladığında, adet döngüsü oluşmuş demektir. Kadınların ergenlik döneminden itibaren, menopoza kadar devam eden doğurganlık dönemi, adet kanaması ile düzgün devam ediyor demektir. Her adet döneminde hormonlarda da farklılıklar gerçekleşir. Bu döngü, adet kanamasının ilk olduğu dönemlerde, yani ergenliğin başlama döneminde, her zaman aynı olmayabilir. Özellikle yeni adet kanaması olan genç kızlarda bu düzensizlik 2-3 yıl kadar sürebilir. Menopozda da aynı durum olacaktır.
Adet kanaması sırasında neler olur?
Adet kanaması kadınların vücudunda bir takım farklı değişikliklerin yaşandığı durumdur. Adet döngüsünün ilk yarısında östrojen, yani kadınlık hormonu, hızlı bir şekilde artmaya başlar. Östrojen hormonu, kemiklerin güçlü kalması açısından oldukça önemlidir. Ayrıca rahim duvarının da kendisini yenilemesini ve kalınlaşmasını sağlar. Östrojen hormonuartarken, yumurtalıklarda da bir hareket başlar ve yumurta üretimi süreci gerçekleşir. Yaklaşık 14. günde yumurta, yumurtalıklardan çıkar ve önemli bir yolculuk başlar.
Yumurta, fallop tüplerinden yoluna devam eder ve bu yolculuk sonunda rahime ulaşır. Bu sırada kadının vücudunda tüm hormonların seviyesi yükselir ve rahim iç duvarları kalınlaşarak, olası bir hamilelik için özel bir hazırlık başlar.
Kadının rahime gelen yumurtası, erkeğin spermi ile döllenirse ve de rahim duvarına tutunmayı başarırsa, hamilelik gerçekleşmiş demektir. Ancak erkeğin spermi ile döllenme olmazsa ya da hiç ilişki gerçekleşmezse, kadının yumurtası bu durumda parçalanır.
Kadının vücudunda yükselen hormonlar bu süreçte artık düşüşe geçer ve kalınlaşan rahim dokusu hızla dökülmeye başlar. Tüm oluşan bu fazlalıklar, vücuttan kan yoluyla atılır ve adet kanaması gerçekleşmiş olur.
Adet kanaması sırasında hijyen nasıl sağlanmalıdır?
Adet kanaması sırasında temizlik ve hijyen son derece önem taşımaktadır. Vajina bölgesini temiz tutarak, olası mikrobik durumlardan ve enfeksiyonlardan uzak kalınabilir. Temizlik sağlanarak etrafa da rahatsızlık verilmemelidir.
Adet kanaması sırasında gün içinde ped kullanılmalı ve bu pedler sık sık değiştirilmelidir. Vajinal bölge ılık su ile yıkanarak, bu bölgenin sürekli temiz tutulup, aynı zamanda kuru kalması sağlanmalıdır. Yaz döneminde ise havuz ya da denize girilmesi kesinlikle önerilmez. Vajinal bölgenin olası enfeksiyonlara açık olduğu ya da enfeksiyon bulaştırma olasılığı olduğu da asla unutulmamalıdır.
Adet kanaması ile oluşan ağrı nasıl geçer?
Adet kanaması sırasında olası bir ağrı süreci yaşanabilir. Bu durumun öncelikle tıbbi açıdan nedenleri belirlenmeli ve tedavi süreci olmalıdır. Adet sancısı için içilecek ağrı kesici ile hemen sonuç alınsa da, bu durum kesinlikle geçici olacaktır. Bu soruna mutlaka kesin bir çözüm bulmak için, uzman bir doktor tarafından detaylı muayene yapılmalı ve gerekli tetkikler önerilmelidir. Her kadında adet kanaması ağrısı olacak diye bir koşul yoktur. Çoğu kadın ağrı yaşasa da, bu durum tedavi edilip ortadan kalkacak bir durumdur.
Adet kanaması tarihi nasıl belirlenir?
Adet kanaması olunan tarihlerin kadınlar tarafından mutlaka not edilmesi gerekir. Doktor muayeneleri sırasında mutlaka sorulan ilk soru budur ve de kadınların kendi adet döngülerini düzenli bir şekilde takip edebilmeleri için adet takvimi tutmaları kesin gerekir. Bu şekilde, gelecek bir sonraki adet tarihi yaklaşık olarak belli olacak ve herhangi bir aksilik yaşanması da önlenmiş olacaktır.
Adet kanaması tarihi takvim olarak tutularak, bir hamilelik istenmesi durumunda da olasılıkları takip etmek açısından ciddi faydalı olacaktır.
Adet kanaması kadınlar için önemli ve özel bir durumdur. Adet kanaması tarihinin de not edilerek tutulması gerekir. Adet takvimi her zaman size gerekli olacaktır.
Adet kanı pis veya kirli bir kan mıdır?
Halk arasında adet görmek kirlenmek olarak da adlandırılmaktadır. Adet kanamasının bu şekilde adlandırılmasının nedeni halk arasında adet kanının kirli ya da pis bir kan olarak görülmesinden kaynaklıdır. Ancak bu düşünce tamamıyla yanlıştır. Çünkü adet kanı rahimden gelmektedir ve rahim gebelik gerçekleştiği takdirde bebeğin yerleştiği alandır. Bu yüzden temiz bir bölgedir ve doğal olarak rahim içinden gelen doku ve bir parça kan ile dökülen adet kanının pis ya da kirli olma ihtimali söz konusu değildir.