शेतां - भाटां केलीत म्हणान जायना, ती बरें तरेन राखून सुध्दा दवरपाक जायी. कांय जाण आपले आसतत, वर्सातल्यान एक - दोन फावटी येवन बघतत. नाजाल्यार हरशिल्या दिसा हुंगान सुध्दा बघनत नात. आयज शेता - भाटां बरें तरेन राखून दवरपाक कितकेशेच तरे - तरेचे पद्दती इलेत. कोण बरो अकांत असो दुरीग घालता. कोण सरयो वोडटा, कोण शॉक लागपी इलेक्ट्रीक सरयो वोडटा. कोण-कोण लोखणाचे गेटी घालता, जाल्यार कायजाण प्लास्टीक नाच जाल्यार लोखणाची जाळी आपल्या सगळ्या शेता - भाटाच्या भोवतणी घालता आणी आपल्या जाग्याची राखण करता.
 गांवा गांवानी पारंपारीक पद्दतीचो आडो आजून सुध्दा कितकेशेच लोक घालताना दिसतत. जो तो आडो कित्याक घालता जाल्यार शेतांत कसला जनावर किंवा कोणाचीय धोरां रिगांक जायनत म्हणान आडें घालतत. पोरसांत भाजीपालो, मिरसांगो लायलेत काय आवयो जुनी पातळां, वायला आणी साडयो व्हरान आपल्या पोरसांत लायतत आणी आडोस करतत. आयज आणीक एक पद्दत इल्या ती म्हणजे नुस्त्याक धरूचा जाळा हाडून आपल्या पोरसाक लायतत. जाळा लायला काय जाता काय तर, रातचे कोळींदर, घुशी, कटानर जाव हुनीर जर पोरसांत रिगाचो आसात जाल्यार तेचो जाळ्यांत शिरकान सत्यानास जालोच म्हणान समाज.
 एका वर्सा असाच आमच्या शेतान घातलल्या जाळ्यांत येदो व्हडलो आर शिराकलो. घरातल्यान तेका जितो दवरूची फुरसत. कमाकम तोणक्यांनी पेटलो. कोणाचाय कोंबडा, कोंबो शिराकलो जाल्यार जमलाच मगेर. कोणाचो कोण जाणा, केलो सोमतो बारीक. अश्ये कितकेशेच गजाली गांवात जाल्ले आसत आणी मगेर घे... म्हणान केस्तावाय जालीत. ती केस्तावा बघपाक आणी आयकपाच बरी मजा येता. घे... गाळयांचो शिंवर आणी हसान पोटान गुड्डे.
 सर्वसाधारण पणान गांवातलो मणीस जाग्याक आडो कित्याक घालता खबर आसा...? फक्त शेता भाटाची राखण करपाकच न्हू, जाल्यार आपली सुवात खंयसून खंयमेरेन आसा ह्या दाखोवन दिवपाक सुध्दा कितकेशेच जाण आडो घालता. म्हणटत बघ 'खुटी मारून मठी जोडली' ती म्हण खरी पूण त्याच आड्याच्या खुटयेक लागान कितकिशीच, केदी व्होडली व्होडली केस्तावा, झडग्यो-झुझा जाल्ल्यो आणी बघलल्यो आसत.
 गांवानी पारंपारीकता जपान दवरपाक लोग गावात थंय आडे घाली. आमची तेवाची पारंपारीक पद्दत आसली ती सादो आडो बानुची. आता सादो आडो म्हणजे कांय जाल्यार येगयेगळी रानटी झाडा, झुडपां, खानयो हाडून शेताच्या सरभोवतणी जायी तशी पुरून आडो करीत. कितकेशेच फावटी आड्याक घालपाक हुस्केच - हसोळेचे खूट, डिसेंबर, सायल्यांचे खूट, भेणयेचे, शिवणीचे खूट, नाच जाल्यार मानीची बॅटा घालून आडो करीत.
 बरो आडो जर करचो जालो, जेणे करून कसलाच जनावर शेतान रिगाचा ना जाल्यार बरो आडो म्हणजे निवलकाणी घालून केल्लो आडो. निवलकाण्याचो आडो आसलो काय कसलाच जनावर शेतांत रिगा नासला. कारण निवलकाण्याक सगळे काटे. कोण आपलो ढेंग घालून आणी वायच असो पेचून सुध्दा भितर येवंक पावा नासलो. पूण एकाच जनावराक तुजो निवलकाण्याचो आडो फटयता तो बोकडाक. बोकडांक निवलकाण्यांची पानां खूब आवडटत. तेवा एकादा जर बोकडा येयत जाल्यार निवलकाण्याच्या आड्यार घालून घेता. मगेर आणी तो आडो बरो रितीन उबो रावता. . ? तो आडो बोकडा सकट घालून घेय. मगेर धनगराक आणी थारो ना. तेका निसत्या गाळयांचो शिवर.
 आयज आड्याक जाल्यार येरण कांय तो दिसाच ना. पयली काय रे बाबा येरणाची झाडा वाडत. पूण आयज कांयच ना. पयली आमी येरणाची पानां काडून तेच्या दिखाचे बोमाडे सोडू. कसलोय घावो दडोवलो, खरूज जाली जाल्यार ता पेखोवपाक येरणाचो दिख. पूण आयज तो खंय दिसाच ना. कोणाच्या आड्याक चुकारो दिसलो जाल्यार दिसलो. पूण पयलीच्या तेंपार शेतांत आडे जास्तीशे येरणाचे.
 तुमी केवाय जर पेडण्या इल्यात जाल्यार एक वाक्य तुमच्या कानार हटकून पडटाला. ता खंयचा तर 'शिरा पडो तुज्या तोणार'. कोणय मराठी मणशान जर आयकात जाल्यार तेका दिसता "शिरा" हो खावचो शिरो. पूण तेचो अर्थ भलतोच आसा. हय शिरा ह्या आड्याक लायतत ता शिरा. आणीक थोड्या दिसांनी आमी प्रत्येकजाण काटेबोरा, चुरणां, करांगणां, बोरा खातोलो. ह्या प्रत्येक फळांची जी झाडा आसतत ती झाडा आमची शिरां. तेका मगेर करांगणीची शिरी, बोरा-कांटेबोराची शिरी, चुरणीचा शिरा असा म्हणटत. ती शिरी जर हाडून आड्याक बांदली जाल्यार कसलाच जनावर आणी धोर भीतर येवंक पावचा ना.
 एकदा आमच्या शेजाऱ्यान म्हाका म्हटला, 'चल वायच वायंगणात वचान खावटी लावन येवया'. तेवाच झप्प करून याद जाली, खूप फावटी वायच काय जाला काय आई प्रत्येकाक म्हणा 'त्या अमक्याक व्हरान घाल खावट्याक. ' पूण खावट्याक म्हणजे सारख्या खंय ता खबर नासला. तेवा म्हटला होच चान्स आसा खावटा कसला ता बघपाक. म्हणान टणटणत तेच्या शेतान पावलय. बघतय जाल्यार काय सदच्या सारकोच आडो. पूण डुकरा, कित्री आणी बारीक जनावरां येवन खंय खंय आड्याक वाट जाल्ली. आड्याक मदी मदी जाल्लया ढोलींचेर शिरी बानली आणी खावटी लावन जाली. तेवा कयळा आड्याक ढोली जातत वा वाट जाता ती खावटी आणी थंयच आजी सगळ्यांक व्हरान घालता.
 कायजाण आड्याक कवडी घालतत. एकटो म्हणपाक लागलो 'वयली कवडी धुकल आणी सरा भितर. ' म्हणान मुद्दाम तेची कवडी बघपाक तेच्या रानातल्या खोपीकडेन पावलय. जाल्यार आड्या सारको आडो पूण आड्यातसून भायर - भितर सरपाक वाट आसली. ती वाट म्हणजे "कवडी" जा एक आड्याचा दार. कवडी कशी करतत जाल्यार बरें लांब उबें वेगवेगळ्या झाडांचे खूट मारून हाडटत. मगेर तें खूट किंवा मानीची शिरडा उबी पसरत घालतत आणी पातळ - पातळ दाळटत. मगेर सकयल, वयर आनी मदी दोन कडेन फाटल्या - फुडल्यान मेळान आडवें मानीचें काठ्यो ना जाल्यार कसलेय मोठे खूट आडवे घालून एका मेकांक बानतत. मगेर तेची कवडी तयार जाली जी आड्याचा दार म्हणान आड्यांक बानतत.
 पयलीच्या काळांत कायजाण आपल्या खळ्याच्या वाटेक लाखडाचो गोयणो घालीत. खळ्याच्या आड्याक जो आडो आसता तेका भायर - भितर सरपाक वाट आसता. त्या वाटेक काय करतत जाल्या दोनय वाटेन बरें मोठे मेडी पुरतत. मेडी पुरले म्हणटकत त्या मेडींक गोल क्लेंपा थापडटत आणी तेतून मगेर मानीचें बरें जाड काठयो घालतत. ना जाल्यार कसल्याय झाडाचें बरें लांब, गोल मेडी घालून गोयणो करतत. तो गोयणो घातलो काय वाट बन जाली. मगेर कसलाच व्हडला धोर किंवा जनावरां खळ्यांत रिगांक पावनत ना. पूण आयज ही पद्दत कायकडेनच बघपाक मेळटा.
 आयच्या काळांत हेतुतलो खंयचोच आडो बघपाक सहसा गावनां ना. आयज दर एकल्यान आपलो काय तो कायम स्वरूपी दुरीग घातला आणी सगळा सोपयला. ना जाल्यार इल्ल्या दिसा आड्याचा न्याम वायच भायर - भितर जाला म्हणान दुसऱ्या कडेन सदीच कोण किलोस करतलो? तेपेक्षा एकदाच काय ता जावनी ही आयची आमची विचारसरणी.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 