गिरायक हक्क आनी जबाबदारी  -  विकासपेडिया\nहोम / समाज-कल्याण / सामाजीक वायट प्रथां आड झूज / गिरायक शिक्षण / गिरायक हक्क आनी जबाबदारी\nह्या भागांत गिरायकांच्या हक्कां कडेन संबंदीत म्हायती आसा\nम्हणल्यार जो माल आनी सेवा जिवीत आनी मालमत्तेक धोकादायक आसा ताच्या विक्री आड राखण करपाचो हक्क. विकत घेतिल्लो माल आनी मेळयल्ले सेवेंत तत्काळ गरज पुराय करपाक जाय तशेंच लांब काळाची हीत पुराय करूंक जाय. विकत घेवचे आदीं, गिरायकान उत्पादनाचो दर्जो तशेंच उत्पादन आनी सेवेचे हमीचो आग्रो करूंक जाय. आयएसआय, एगमार्क अशे तरेची उत्पादनां शक्यतो तांणी विकती घेवची.\nम्हणल्यार जंय शक्य आसा थंय तरेकवार माल आनी सेवा स्पर्धात्मक दरांत मेळटली हाच्या खात्रीचो हक्क. एकाधिकारशाय आसा थंय, समाधनकारक दर्जो आनी सेवा योग्य दरांत मेळपाची खात्री. हातूंत मुळाव्या माल आनी सेवेचो आसपाव आसा. अल्पसंख्याकांक निवडीचो अमर्याद हक्क म्हणल्यार भोवसंख्याकांक तांच्या योग्य वांट्याचो न्हयकार हे ताचे फाटले कारण. हो हक्क स्पर्धात्मक बाजारांत बरे तरेन वापरूंक मेळटा जंय तरेकवार माल स्पर्धात्मक दरांत उपलब्ध आसात\nम्हायती आसपाचो अधिकार\nम्हणल्यार गिरायकांक अयोग्य वेपार पद्दती कडल्यान राखण दिवपा खातीर मालाचो दर्जो, प्रमाण, तांक, शुध्दताय, मानक आनी दर हांची म्हायती मेळोवपाचो अधिकार. गिरायकांनी निवड वा निर्णय घेवचें आदीं उत्पादन वा सेवे विशीं सगली म्हायती दिवपाचो आग्रो करचो. हाका लागून हुशारकायेन आनी जबाबदारपणान वागपाक तो सक्षम जातलो आनी वांगडाच उचेंल्या तांकीच्या विक्री तंत्रांक बळी पडपा पासून वाचपाक तो सक्षम जातलो.\nगिरायक शिक्षणाचो अधिकार\nम्हणल्यार जिवीतभर म्हायती आशिल्लो गिरायक जावपा खातीर गिन्यान आनी कुशळटाय मेळोवपाचो अधिकार. गिरायकांचें अज्ञान आनी खासा करून गांवगिर्या वाठारांतल्या गिरायकांच्या अज्ञान हे तांच्या शोशणा खातीर मुखेलपणान जापसालदार आसा. तांणी आपलो हक्क दाखोवंक जाय आनी वापरूंक जाय. तेन्नाच खरी गिरायक राखण यशस्वीपणान मेळोवं येतली.\nआयकून घेवपाचो अधिकार\nम्हणल्यार गिरायकांच्या हिताचेर योग्य मंचाचेर फावो तो विचार जातलो. गिरायकांचे कल्याण मतींत घेवपा खातीर घडयल्ल्या वेगवेगळ्या मंचांचेर प्रतिनिधित्व मेळोवपाचो अधिकारय तातूंत आसपावता. गिरायकांनी बीगर-राजकी आनी बीगर-वेवसायीक संघटना घडोवंक जाय, जांकां सरकारान आनी गिरायकां कडेन संबंदीत प्रकरणांक घडयल्ल्या हेर मंडळांचेर प्रतिनिधित्व दिवपाक जाता.\nनिवारण मेळोवपाचो अधिकार\nम्हणल्यार अयोग्य वेपार पद्दती वा गिरायकांच्या खाशेल्या शोशणा आड निवारण मेळोवपाचो अधिकार. हातूंत गिरायकांच्या खऱ्या कागाळीचे योग्य समाधान करपाचो अधिकार आसपावता. गिरायकांनी तांच्या खऱ्या कागाळीची कागाळ नोंद करूंक जाय. जायत्या वेळार तांची कागाळ उण्या मोलाची आसता, मात ताचो समाजा वयलो प्रभाव खूप व्हडलो आसूंक शकता. तांच्या कागाळींच्या निवारणा खातीर तांणी गिरायक संघटनांची मजत घेवं येता.\nबाजारांचे संवसारिकीकरण जाता, ताका लागून उत्पादक आनी निमाण्या उपेगकर्त्यां मदलो थेट संबंद पयसावता, खरेदी उपरांतच्यो कागाळी कडक निवारण यंत्रणे वरवीं आयकुचो पडटा. ह्या खातीर, गिरायक कागाळींचे सादें आनी उण्या खर्चाचे जलद निवारण जावंचे म्हण गिरायक तक्रार निवारण यंत्रणां (ज्यो गिरायक मंच वा गिरायक न्यायालयां म्हण फामाद आसात) कायद्या खाला जिल्लो, राज्य आनी राष्ट्रीय पांवड्यार घडयल्यात. जंय मागिल्ली भरपाय 23 लाखा परस उणी आसा ती प्रकरणां जिल्लो मंच हाताळटा. हे मर्यादीक सामान्यपणान गिरायक निवारण मंचाचे अर्थीक अधिकार क्षेत्र अशें म्हण वळखतात. जंय माल आनी सेवांचो मोल आनी दावो केल्ली भरपाय एक कोटी रुपया परस अदीक ना तीं प्रकरणां राज्य मंच हाताळटा आनी जंय माल आनी सेवांचो मोल आनी दावो केल्ली भरपाय एक कोटी रुपया परस अदीक आसा ती प्रकरणां राष्ट्रीय मंच हाताळटा.\nगिरायक मंच जेन्ना कागाळ आयकता आनी कंपनीची चूक आसा हे थारायता तेन्ना गिरायक मंच कंपनीक सकयल दिल्ली कारवाय करपाचो आदेश दिवपाक शकताः\nतांणी दावो केल्ले उत्पादनांतलो उणाव सुदारप.\nदोश फुकट सुदारून दिवप\nउत्पादन तशेंच तरेच्या वा उंचेल्या प्रतीच्या उत्पादनांत बदलून दिवप\nमोलाचे सगले पयशे परत करप\nहानी /खर्च / त्रासा खातीर लुकसाण भरपाय फारीक करप\nउत्पादनांची विक्री फाटी घेवप\nखंयचीय अयोग्य वेपार पद्दत वा मर्यादीत वेपार पद्दत बंद करप वा परत करप ना\nआदल्या खंयच्याय चुकिच्या जायराती खातीर सुधारीत जायरात जारी करप\nगिरायक राखण कायदो\n"गिरायकांच्या हिताची बरी राखण करपा खातीर आनी गिरायकांचो तक्रार सुटावो करपा खातीर आनी ताच्या कडेन संबंदीत प्रकरणां खातीर गिरायक मंडळां आनी हेर अधिकारिणी घडोवंक तजवीज करपाक कायदो"(गिरायक राखण कायदो, 1986 प्रमाणें).\nमाल आनी सेवेंतले उणाव आनी दोशा आड गिरायकांच्या हिताची राखण करप आनी उर्बा दिवप हो गिरायक राखण कायदो, 1986 चो हेत आसा. अयोग्य आनी मर्यादीत वेपार पद्दती आड गिरायकांचे हीत सांबाळपाचोय हेत आसा. हो कायदो9डिसेंबर, 1986 दिसा लोकसभेंत आनी 10 डिसेंबर, 1986 दिसा राज्यसभेंत संमत जाल्लो आनी ताका 24 डिसेंबर, 1986 दिसा राष्ट्रपतींची संमती मेळिल्ली आनी 26 डिसेंबर, 1986 दिसा भारतीय राजपत्रांत छापून आयिल्लो.\nतुमी गिरायक म्हणून खंयच्याय समस्येक तोंड दिला?\nतुमकां जेन्ना अशी समस्या जाल्या तेन्ना तुमी कागाळ नोंद केल्या?\nतुमकां खबर आसा, तुमचे हीत सांबाळपा खातीर तुमी गिरायक पंगडाची मजत घेवपाक शकतात?\nबारीकसाणेन जाणा जायात\nअदीक जागरूक आसपाची आनी अदीक प्रस्न विचारपाची जापसालदारकी - विकतें घेतिल्ल्या मालाच्या आनी वापरिल्ल्या सेवेच्या दरां विशीं, प्रमाण आनी दर्ज्या विशीं.\nखंभीर आसपाची जापसालदारकी - तुमकां गिरायक म्हण योग्य वेव्हार मेळटलो हाची जतनाय घेवपाक याद दवरात, तुमी निश्क्रीय रावले जाल्यार तुमचे शोशण जावपाची अदीक शक्यताय आसा.\nगिरायक म्हण हात मेळोवप आनी आवाज काडपाची जबाबदारी; एकठांय येवन झुजपा खातीर आनी शक्त तयार करपा खातीर आनी उर्बा दिवपाक प्रभाव घालपाक आनी गिरायकांचे हीत राखपा खातीर.\nशाश्वत उपेग करात\nतुमी केल्ल्या उपेगाचो हेर नागरिकांचेर जावपी परिणामांची म्हायती आसपाची जापसालदारकी, खास करून वंचीत आनी तांक नाशिल्ले पंगड; आनी गरजांचेर आदारीत वापर - इत्सेचेर न्हय.\nपर्यावरणाक जापसालदार जायात\nतुमच्या वापराचे पर्यावरणीय परिणाम कितें आसतले हाची जाणीव आसप आनी ते समजावपाची जापसालदारकी. सैमीक स्रोतांची राखण करूंक आनी फुडलें पिळगे खातीर पृथ्वी सांबाळून दवरूंक आमी आमची वैयक्तीक आनी सामाजीक जापसालदारकी वळखूंक जाय.\nगिरायकांचे हक्क आड जापसालदारकी\n1 आयकून घेवपाचो अधिकार\n1. कंपनीन तुमकां गिरायक कागाळ हाताळणी यंत्रणेचो संपर्क तपशील दिला आनी थंय सोपेंपणान प्रवेश उपलब्ध आसा हाची खात्री करची.\n2. गिरायकांच्यो कागाळी हाताळपाक गिरायक कागाळ अधिकाऱ्याचो तपशील जी कंपनी दिना त्या कंपनीची उत्पादनां विकती घेवप टाळची.\n2 निवारणाचो अधिकार\n1. दोश आशिल्लो माल आनी सेवा विकती घेतिल्ल्यान जाल्ले हानी कडेन आडनदर केल्ल्यान आनी कागाळ दाखल करूंक नासल्यार भ्रश्ट वेवसायिकांक उण्या मानकाचें वा दोश आशिल्लो माल वा सेवाची पुरवण करूंक उर्बा मेळटा. ताका लागून जरी ल्हान हानी जाली तरीय कागाळ दाखल करची. फकत खरी कागाळ दाखल करची.\n2. उत्पादन/सेवेच्या दर्ज्या विशीं समाधानी नासल्यार गिरायकान कागाळ दाखल करपाक जाय.\n3. दर्जात्मक पुरवण यंत्रणा सुदारपा खातीर नेमा खाला दिल्ल्या प्रमाणें दंड/भरपायेचो दावो करचो.\n4. दोशपूर्ण माल परतून दिवप/बदलून दिवप, ताचे पयशे दिवप आनी वॉरंटी हांचे कडेन संबंदीत सगल्यो अटी काळजीपूर्वक वाच्ची.\n3 सुरक्षेचो अधिकार\n1. माल वा सेवा खरेदी करतना, गिरायकान आयएसआय, हॉलमार्क, एगमार्क, आयएसओ, एफएसएसएआय ह्या सारख्या मानक कुरवां कडेन लक्ष दिवंक जाय.\n2. बेगडी/ फटीचे/ बनावट/ धोकादायक उत्पादनां विकती घेवची न्हय.\n4 गिरायक शिक्षणाचो अधिकार/ म्हायती मेळोवपाचो अधिकार\n1. फकत जायराती पळोवन भुलून वचनाकात वा विक्रेत्याच्या उतरांचेर विश्वास दवरूं नाकात. गिरायकान बाजारांतलो नियाळ/मतां पळोवची. तशेंच कंपनीची उत्पादन आनी सेवा उण्या दर्जाची आसल्यार अधिकाऱ्याक कळोवचे.\n2. माल आनी सेवेचो दर्जो, प्रमाण, उपेग, दर हांची पुराय म्हायती मेळोवपा खातीर गिरायकान आग्रो करूंक जाय.\n3. गिरायकाक विकतें घेवपाक जाय त्या कंपनीच्या गिरायक कागाळ यंत्रणेचो पुराय संपर्क तपशील विचारचो.\n5 वेंचपाचो अधिकार\n1. विकतें घेवपा खातीर उत्पादन आनी सेवेंचे वेगवेगळे उपलब्ध पर्याय ह्या विशींची म्हायती मेळोवप.\n2. माल आनी सेवा विकती घेवपाचे निश्चीत करपा आदीं तांचे वैशिश्ट्यां, सर्त आनी योग्य दरांची तुळा करप.\n3. माल/सेवेची उपलब्ध आशिल्लीं मतां/नियाळ हांचो अभ्यास करचो.\nअदीक म्हायती खातीरःगिरायक पुस्तिका\nपानाची श्रेणी (58गणना)
