मूस जाणकाराचो हो जल्मदीस. ताचो जल्म 20 मे 1734 दिसा स्लोव्हेनियांतल्या एका गरीब कुटुंबांत जालो. ताणें 1766 त युरोपांतलें पयलें म्होंवा मूस पालन केंद्र सुरू केलें. 1771 वर्सा ताणें म्होंवा मूस पोसपा विशींचें पयलें पुस्तक उजवाडायलें. ताच्या वावराची दखल घेवन संयुक्त राष्ट्रांनी 20 मे 2018 सावन हो दीस संवसारीक म्होंवा मूस दीस म्हूण जाहीर केलो. ह्या दिसा म्होंवा मुसांचें संवर्धन करपा वांगडाच किटकांची जतनाय घेवपा विशीं लोकां मदीं जागृताय करतात.
 पर्यावरणांत म्होंवा मूस हो म्हत्वाचो घटक. तें जीव सृश्टीक मेळिल्लें सगळ्यांत बरें वरदान. म्होंवा मुसांक समाजीक किटक म्हण्टात. ते हेर किडी- किटकां भशेन एकटेच रावनात, पूण पंगडांनी रावतात. तांच्या घराक पोळें, मालें म्हण्टात. एका माल्यांत हजारांनी म्होंवा मूस आसतात. ते आहारा म्हूण फुलां पसून म्होंव आनी पराग कण (पोलन ग्रेन्स) एकठांय करतात. म्होंवा मूस एका फुलांतल्यान दुसऱ्या फुलांत पराग कण हस्तांतरीत करतात, देखून फुलांनी बियो, फळां जातात. हाका परागीभवन वा पोलिनेशन म्हण्टात. हे प्रक्रियेक लागून पिकाचें उत्पन्न 25 ते 30 टक्क्यांनी वाडटा, देखून म्होंवा मूस शेतकारांक एक मोलादीक वरदान, हें शास्त्रज्ञांनी सिद्ध केलां.
 पूण आमचे शेतकार अजूनय म्होंवा मूस पोसपा विशीं गंभीर नात, उरफाटे ते म्होंवा मूसांचें माले लासून तांकां शेतांतल्यान धांवडायतात. बऱ्याच शेतकारां मदीं ही प्रवृत्ती आसता. ते चाबतले अशी भिरांत तांकां आसता.
 शेतांनी, धरणांनी आनी किरांव जाग्यार, कांय वेळार व्हडले इमारतीचेर सहजपणान दिसपी म्होंवा मुसांचें पोळें आतां सट्ट करून दिसना. म्होंवाखातीर तें जळोवप, कीटकनाशकांचो फवारो मारप, मोबायल टाॅवर उबारप, म्होंवा मुसां विशीं अज्ञान पातळावप अशा साबार कारणांक लागून हो किटक नश्ट जावपाचे वाटेर आसा. आमच्या वाठारांतल्यान म्होंवा मुसांचो नाश जालो जाल्यार ताचो वायट परिणाम पिकाच्या उत्पादनाचेर जावं येता, देखून आमी सगळ्यांनी मधमाश्यांची राखण आनी संवर्धन करपा खातीर मुखार येवंक जाय.
 तांचे विशीं शास्त्रीय म्हायती घेवन म्होंवा मूस पोसपाचें तंत्र शिकून घेवपाक जाय. पराग (पोलन्स) शिंपणावळीक लागून शेतकी उत्पादनांत वाड जाता म्हूण शेतकारांनी म्होंव आनी मेण हो म्हत्वाचो घटक मानपाक जाय आनी म्होंवा मूस पोसपाक प्राधान्य दिवपाक जाय. सरकारानय शेतकारांक शिक्षण दिवचें. पूरक उद्देग म्हणून म्होंवा मूस पोंसप गांवगिऱ्या वाठारांतल्या बेकार तरणाट्यांक रोजगार मेळोवन दिवंक शकता. गोंयांतूय म्होंवा मुसां विशीं आतां जागृताय जावपाक लागल्या.
 म्होंवा मूस आमचे खातीर खूब म्हत्वाचें काम करतात. तांचे कडल्यान खूब कितें शिकपाक मेळटा. एकवटान आदर्श जिवीत कशें जगचें तें तांचे कडल्यान शिकपाक मेळटा. चड कश्ट केल्यार म्होंवा इतलें गोड कितें तरी तयार जावंक शकता, हें तांणी दाखयलां. म्होंवा मूस हो फकत मनशां खातीर न्हय तर पुराय जिवीत चक्रा खातीर खूब म्हत्वाचो घटक. आमी सगळ्यांनी म्होंवा मूस वांचोवपाचो, पर्यायान जीवसृश्ट वांचोवपाचो प्रामाणीक यत्न केल्यार म्होंवा मूस दीस मनोवपाचें सार्थक जातलें.
 गिमाळीं शिबिरां कितलीं उपेगी?
 वर्सुकी परिक्षा सोंपतकच आनी सुटी सुरू जातकच सगळे कडेन गिमाळीं शिबिरां सुरू जातात. (आतां जाल्यां आसतलीं. ) दरेक सुवातेर गायन, खेळ, अभिनय, नाच, ट्रेकिंग, जलतरण सारकिल्ले साहसी खेळ अशा वेगवेगळ्या विशयां संबंदीत शिबिरां घडोवन हाडटात. पालक परिक्षे उपरांत भुरग्यांक गिमाळ्या शिबिरांनी घालतात. खरें म्हणल्यार गिमाळे सुटयेंत भुरग्यांनी मजा करपाक जाय, इश्टां वांगडा मैदानी खेळ खेळपाक जाय, आवडीचीं पुस्तकां वाचपाक जाय, मामाच्या गांवांत वा एकाद्या सुंदर गांवांत वचून सैमाचो अणभव घेवंक जाय, दोंगर, घसघशे, प्राणीसंग्रहालय अशा जाग्यांनी जाण्ट्यां वांगडा भोंवपाक जाय. भुरग्यांनी सुटयेचो आनंद घेवचो. पूण....
 ... तशें करचे बदला पालक तांकां समर कॅम्पाच्या दांव्याक बांदतात. पालक भुरग्यांची प्रवृत्ती आनी आवड पळयनासतना गिमाच्या दिसांनी भुरग्यांची नांव नोंदणी करतात. वाडत वचपी सर्तीच्या काळांत पालक भुरग्यांक शिबिरांनी घालतात, तीं शिक्षणीक मळार तशेंच हेर प्रतिभेंत फाटीं उरचीं न्हय म्हणून. पूण हीं शिबिरां भुरग्यां खातीर कितली उपेगी पडटात? सगल्याच भुरग्यांक तीं आवडटात काय? पालक हे विशीं विचार करिनात. गिमाळी शिबिरांतल्या भुरग्यांचे सुरक्षे विशीं आयोजक गंभीर आसात काय कितें हाचोय विचार पालकांनी करचो. एक उदाहरण दितां. तीन वर्सां आदीं म्हळ्यार कोरोना पयलीं पुण्यांतल्या एका शिबिरांत तीन भुरगीं बुडून मेल्लीं. तीं मुळशी धरणांत पेंवपाक गेल्लीं. हे घडणुकेक लागून गिमाळी शिबिरांतल्या भुरग्यांचे सुरक्षीतताये विशीं प्रस्नचिन्न उबें जाल्लें.
 पालकांनी पयलीं शिबिराची सुरक्षा वेवस्था तपासून घेवची. शिबिराक सरकारान मान्यताय दिल्या, हाचीय खात्री करची. सरकारान आयोजकांची तांक आनी सुरक्षा वेवस्थेची तपासणी करूनच अशा शिबिरांक मान्यताय दिवची. अपघात जाल्यार ताका आयोजकाक जापसालदार धरचो. कांय शिबिरांक उपाट प्रतिसाद आपशींच मेळटा, जाल्यार कांय शिबिरांक उणो प्रतिसाद मेळटा. उरफाटें वर्सभर चलपी वेगवेगळ्या शिबिरांतल्यान भुरग्यांक जायत्यो गजाली शिकपाक मेळटात, अशें म्हणप चुकीचें न्हय. दुसरें म्हणजे, सुटयेच्या शिबिरांक खूब पयशे लागतात. टीव्ही, मोबायल फोन आनी व्हिडियो गेमींनी भुरगीं गुंतून रावपा परस, वचूं पयशे, एका जाग्यार रावन भुरगीं कितें तरी शिकतलीं, ह्या विचारान पालक हो खर्च सोंसतात. आवय-बापायचो हेतू उदात्त आसा, तरीय पालकांनी भुरग्यांचे आवडीक मान दिवचो. तुमकां जाय तें न्हय, जाल्यार भुरग्यांक जाय तें दिवपाचो आनी शिकोवपाचो यत्न करचो. एकूणच पालकांनी भुरग्यांक ह्या शिबिरांची कितली आनी खरेंच गरज आसा काय कितें, हाचो विचार करूनच गिमाळीं (आनी हेर) शिबिरांनी तांचें नांव घालचें.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 