कोंकणी आनी मराठी ह्यो दोनूय गोंयकारांच्यो आवयभासो आसात हे भाभासुमचे भुमिकेक तांणी हे आदींच मान्यताय दिल्या. फाल्यां मराठी राजभास करपाखातीरय दितात काय कितें तें पळोवचें पडटलें.
गोंयची भाशीक चळवळ जितली साहित्यीक-सांस्कृतीक ताच्याकय चड राजकी. वेंचून येवपी आमदार आनी मंत्री कितें सोपूत घेता तें कोणाक पडून गेल्लें नासता, तो वा ती खंयचे भाशेंत सोपूत घेता ताचेर सगळ्यांचें लक्ष. गोंयच्या राजकारणाचें मुळावणच भाशावादान घालां. आनी तें भाशीक राजकारण आजलेगीत चालूच आसा. फाटलीं 53 वर्सां. काँग्रेसीसारक्या राष्ट्रीय पक्षाक कुशीक मारून गोंयच्या राजकी शेतांत दोन पक्ष उदेले तेच भाशावादाच्यो कुणग्यो बांदून. मराठी आमची आवयभास आनी गोंय महाराष्ट्रांत विलीन जावपाक जाय अशी भुमिका घेवन घडिल्लो महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष. आनी कोंकणी हीच आमची मायभास आनी गोंय हें स्वतंत्र राज्य असो आग्रो घेवन उबो जालो तो युनायटेड गोवन्स पक्ष. दुर्दैवान ह्यो भुमिका हिंदू भोवजन समाज आनी क्रिस्तांव समाज अश्यो विभागल्यो आनी ह्या व्होट बँकांचेर गोंयचें 16-12 चें राजकारण उबें जालें.
1963 ते 1972 अश्यो तीन वेंचणुको ह्या राजकारणांतल्यान मराठीवादी मगोन गोंयांचेर राज्य केलें. आपले अर्थीक कार्यावळिंच्या म्हालवजार आनी कसता ताची जमीन ह्या धोरणाचेर गोंयचे पयले मुख्यमंत्री भाऊसाहेब बांदोडकारान क्रिस्तांव समाजांतल्याय लोकांचीं मनां जिखून घेतलीं आसत, पूण तांकां तांचीं मतां मेळ्ळीं नात. ह्याच काळांत गोंयांत साहित्यीक आनी सांस्कृतीक मळाचेर कोंकणी चळवळिचो रोपो धल्लो, फुल्लो, फळ्ळो. हिंदू भोवजन समाजांतलोय लेखक-कलाकार हे चळवळीकडेन आकृश्ट जालो. पूण राजकी मळाचेर मात तिका आदार आशिल्लो तो फकत युगो पक्षाचो. कांय कोंकणी समर्थक काँग्रेसींतय आशिल्ले, पूण काँग्रेस राजकी मळाचेर खंयच नाशिल्ली. 1963 चे वेंचणुकेंत सणसणीत आपटी खातकीर 1967 चे वेंचणुकेंत तकली वयर काडपाक लेगीत काँग्रेसीक नाक उल्लेंना. तिणे वेंचणूकच लढयली ना. 1972 त एकूच सीट जिखलो, तोय दमणाचो. त्या एका दसकांत कोंकणीची राजकी चळवळ म्हणल्यार युगो हें समीकरणच जाल्लें.
1984चे वेंचणुकेंत काँग्रेसींतल्यान फुटिल्ली विली डिसोझाची गोवा काँग्रेस आनी मगोंतल्यान फुटिल्ली शशिकलाताईची भाउसाहेब बांदोडकार गोमंतक पक्ष हातूंतल्यान कोंकणी-मराठीवालेय फुटले. पूण 1986 वर्सा सुरू जाल्ल्या राजभास आंदोलनांतल्यान हे पक्ष परत काँग्रेस आनी मगोंत गेले. काँग्रेसींतल्या कोंकणी-मराठी गटांचो परिणाम म्हुणून कोंकणी राजभास आनी मराठीचो राज्यकारबारांत अधिकृत वापर अश्यो उतरांच्यो कायलोळ्यो करून तडजोडवादी राजभास कायदो संमत जालो. ह्या आंदोलनाचो परिणाम म्हुणून कोंकणी चळवळ गोंयच्या गोंयकारपणाची एक समर्थ चळवळ कशी उबी जाल्ली. पूण काँग्रेसींतलो कोंकणीचो गट आनीकय घटमूट करपाखातीर कोंकणी प्रजेचो आवाज ही संघटनाच व्हरून कोंकणीच्या म्हालगड्यांनी काँग्रेसींत घाली. ह्या निर्णयाक विरोध केलो तो फकत कोंकणी चळवळींतल्या कांय तरणाट्यांनी. बाकीचे सगळे काँग्रेसींत गेले आनी वेगवेगळ्या समित्यांचे पदाधिकारी लेगीत जाले. अशे तरेन एका तेंपार युगो ह्या नांवान अस्तित्वांत आशिल्ली कोंकणीची चळवळ पुरायपणान काँग्रेसमय जाली. कांय तेंपान आपणाक कोण खायनात हें लक्षांत येतकीर हे म्हालगडे एकेक करून काँग्रेसींतल्यान भायर सरले खरे, पूण कोंकणी प्रजेचो आवाज भितल्ले भितर काबार करूनच.
ह्या वगतार कोंकणी चळवळ फोडपाची येवजण पर्रीकारान आंखली. कांय क्रिस्तांव फुडाऱ्यांक फुडें काडून देवनागरी-रोमीचो वाद ताणे उबो केलो. गोंयकारपणाचें प्रतीक जाल्ली सर्वधर्मी चळवळ हिंदू-क्रिस्तांव अशी उबी फुटली. विसाव्या शेंकड्यांत गोंयचो हिंदू-क्रिस्तांव कोंकणी आनी मराठीमदीं फुटिल्लो. आतां एकविसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक तो कोंकणी चळवळींतच लिपिच्या वादाचेर वेवस्थीत फोडलो. देवनागरी कोंकणी, रोमी कोंकणी आनी मराठी अश्या तिनूय चळवळींक अनुदानाचीं हांयसां दाखयत भाजपान आपलें राजकी बळगें वाडोवपाक सुरवात केली. तांची ही राजकी चालबाजी मतींत येवंक नाशिल्ले कितलेशेच तरणाटे आनी म्हालगडे लेगीत पर्रीकार झिंदाबादाचे नारे दिवपाक लागले. 2007 तले काँग्रेसीचे राजवटींत विरोधी फुडारी म्हुणून पर्रीकारान केल्ले कामगिरीक लागून कोंकणी चळवळींतली कांय तरनाट्यांची फौज तर पर्रीकाराची भक्त जाली.
थोडके भीतर मांडपाचो प्रयत्न केल्लो हो कोंकणीच्या राजकी चळवळिचो इतिहास. मगोचे भुमिकेक विरोध करुन युगोच्या राजकी पर्यायांतल्यान सुरू जाल्ले कोंकणी चळवळींतल्या कांय म्हालगड्यांनी आपलीं गोरवां व्हरून आतां मगोच्या गोठ्यांत बांदपाची तयारी दाखयल्या. सायलन्स इज कन्सेण्ट ह्या न्यायान गेल्यार पुराय कोंकणी चळवळिचे हे येवजणेक मान्यताय आसा काय कितें असो प्रस्न पडटा. युगो ते काँग्रेस ते भाजपा ते मगो असो हो प्रवास. ताचो मतितार्थ कितें तो वाचप्यांनी काडपाचो. आनी कोंकणी चळवळिचो फुडारय तांणीच थारावपाचो. कोंकणी चळवळ हिंदू-क्रिस्तांवांच्या एकाचाराचें प्रतीक जातली, काय क्रिस्तांव समाजाक अराष्ट्रीय म्हणीत नवें मोडण घेवपी "हिंदुत्ववादी कोंकणी चळवळ" जातली!??
