सुणी आनी गोरवां गोंयांत फाल्त नात. रस्त्यार बसून येवपी- वचपी गाडयेकारांक त्रासांत घालपी गोरवांचो आंकडो उणो जाला, मात सुण्यांचो उपद्रव मात आसा तसोच! ! 'गांवार म्हाळ आनी सुण्यांक बोवाळ' अशी म्हण आसा. म्हाळ आसूं वा नासूं सुण्यांचो बोवाळ सगल्याच गांवांनी फांतोडेर मेरेन आसता. लोकांची झेम खळ्ळ्या आनी भलायकेचेरुय परिणाम जाला. काल वास्को एके बायलेचेर रस्ताद सुण्यांनी हल्लो केलो. तातूंत ती जखमी जाली. देशांत हेर कडेनूय काल सुण्यांनी हल्लो करपाच्यो घडणुको घडल्यात. पालिकांनी खरें म्हणल्यार रस्ताद सुण्यांचो बंदोबस्त करपाक जाय. पूण न्यायालयान आदेश दिवन पसून बऱ्याच पालिका आनी पंचायतींनीय सुण्यांक, गोरवांक दवरपाक कोंडवाडे तयार करूंक नात. सुण्यांची नसबंदी करपी कांय बिगर सरकारी संस्था आसात. तरीय सुण्यांचो आंकडो कमी जाल्लो दिसना. वास्को जाला, तसलो हल्लो राज्यांत हेर कडेन जावचो न्हय, हे खातीर सरकारी यंत्रणांक आतां पेंगट बांदून वावराक लागचेंच पडटलें.
 'लोकल सर्कल्स' संस्थेन हालींच देशपांवड्याचेर सर्व्हे केला. तो वाचल्यार, मनशांचो सगल्यांत इमानदार इश्ट आशिल्लो हो सुणो दुस्मान कसो जावपाक लागला, हें स्पश्ट जाता. हीं सुणीं खास करून ल्हान भुरग्यांच्या आंगार वतात. देशांत एकेच कडेन न्हय, तर सगले कडेन रस्ताद सुणीं आसात, हें दरेकलो कबूल करता. पूण थळाव्यो स्वराज्य संस्था तांच्या बंदोबस्ता विशीं चडश्यो गंभीर नाशिल्ल्याचें दिसून येता. घडये सुण्यांक पेटे जावंक जायना, ते खातीर करतात ती नसबंदीय योग्य प्रमाणांत जायना आसतली.
 सुण्यान लोकांक घांस मारपाचें प्रमाण दुपेटीन वाडिल्ल्याचेंय दिसून आयलां. 'लोकल सर्कल्स' संस्थेन 326 जिल्ह्यांतल्या 53 हजारां वयर लोकां कडेन उलोवन हो सर्व्हे केला. अर्थांत सवाय अब्ज लोकसंख्या आशिल्ल्या देशांत तो ज्युस्ताक ज्युस्त आसतलो अशें ना. तरीय सर्व्हेंतल्या 82 टक्के लोकांनी सुण्यान चाबप ही सगल्यांत व्हडली थळावी समस्या, अशें मत उक्तायलां. पोशिल्ले सुणे पसून चाबपाचे प्रकार घडल्यात. दिल्लींत तर पोरूं एके बायलेक मारुन उडयिल्ली. हे सर्व्हेंत पोशिल्ल्या सुण्यांचीं नोंद दवरपाक आनी रस्ताद सुण्यांचेर नियंत्रण दवरपाक पालिकांक अपेस आयलां, अशें 10 मदल्या 8 जाणांनी सांगलां. एके आंकडेवारी प्रमाण, देशांत 6 कोटीं वयर रस्ताद सुणीं आनी 90 लाखां वयर रस्ताद माजरां आसात.... आनी ती थळाव्यांक त्रासदिणीं थारल्यांत.
 आमच्या गोंयांतूय परिस्थिती वेगळी ना. हांगा वाड्या वाड्यार बेवारशीं सुणीं आसात. रातच्या वेळार तीं चड सक्रीय जातात. स्कूटरीं फाटल्यान धांवतात, आंगार येतात, लोकांक घांस मारतात. रातचो जे प्रवास करतात, तांकां हाचो अणभव आसतलो. घरांतल्या लोकांकूय सुण्यांचो त्रास जाता. खास करून ल्हान भुरगीं, जाण्टे आनी दुयेंतींक. कारण चोंब्यांनी हेडपी हीं सुणीं रातभर भोंकतात. एकमेकांक घांस मारिल्ल्यान तांकां रॅबिज जावपाचीय भिरांत आसता. भलायकी खातें, पशु जतनाय खात्यान हाचेर झुजा पांवड्यार विचार करूंक फावो. लोक कागाळ करीना म्हूण ओगी रावचें न्हय. कोंडवाड्यांनी तांकां दवरप हो एक बरो उपाय. सुण्यांक जेवण, खाण दिवपी बरेच एनजीओ, प्राणीमोगी आसात. ते हें काम आवडीन करतले. तांकां सरकारान फक्त जागो दिवचो. जांकां सरकारी मजती बगर हें शक्य आसा, तांणी फुडाकार घेवचो. तांणी सगलीं सुणीं धरून पालिका, पंचायतींच्या ताब्यांत दिवं येतात. म्हणटकच तांकां थंय खाण घालपाक मेळटलें. गाडी घेवन शारभर भोंवपाची गरज पडची ना.
 आदल्या तेंपार पंचायती सुण्यांक जिवेशीं मारी. पूण हें चुकीचें. कारण सुणो जालो तरीय ताका जीव आसा. जगपाचो अधिकार आसा. आमच्या देशांत सुण्यांक मारपा आड 1960 त कायदो केला. तरीय तांकां मारताले. उपरांत खासदार मेनका गांधी हांणी रस्ताद सुण्यांक मारचें न्हय, हे खातीर न्यायालयाचीं दारां वाजयलीं... आनी तेन्ना सावन सुण्यांक मारपाक बंदी आसा. 2001 च्या प्राणी जल्म नियंत्रण कायद्या खाला स्वराज संस्थांनी सुण्यांची नसबंदी करपाक जाय, तांकां वासिनां दिवपाक जाय. पूण हें काम पालिका, पंचायती करताच अशें ना. परिणाम सुण्यांची संख्या वाडल्या. सरकारी यंत्रणां सारकें काम करीनात म्हूण आमच्या देशांत बिगर सरकारी संस्था निर्माण जाल्यात. सरकाराचें हें अपेस. सुणो इमानदार इश्ट आसा, तो इश्टूच उरूंदी.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 