म्हणटां म्हणटां आनीक एक वर्सुकी अदमासपत्रक दारांत पावलां. राज्याचें अदमासपत्रक हो एक खरें म्हळ्यार राज्याचे अर्थवेवस्थेचो दिका दाखोवपी गंभीर विशय. पूण जशी- जशी अर्थवेवस्था खाजगीकरणाच्या मार्गान वता तशी- तशी ह्या वर्सुकी अदमासपत्रकाची भोगावळ जायत आसा. देशाचें जावं राज्याचें अदमासपत्रक म्हणल्यार टीवी चॅनलांचेर एक 'इन्फो- अँटरटेनमेंट 24×7' चो दीस अशें तें प्रत्यक्षांत दिसता.
 जो मेरेन नागरीक आपल्या सरकाराच्या कारभारा विशीं गंभीर जायनात, 'फकत म्हाका कितें मेळटा तें पळोवया' ही भावना सोडिनात, ते मेरेन हें अशेंच चलतलें.
 अदमास पत्रकांतल्यान करपा सारकें जायतें आसता. करपाचें गंभीरपण, इत्साशक्त, बारीकसाण आनी समाजाच्या फाटीं उरिल्ल्या घटकांच्या उद्धारा विशीं जाय ती तळमळ. फकत मतांच्या वक्लांतल्यान पळोवन येवजण्यो जाहीर करप, मागीर त्यो प्रत्यक्षांत हाडटना सरकारी बाबूंनी 'झारींतले शुक्राचार्य' जावप, लाल फितींत त्यो बंदिस्त दवरप आनी वर्स उलगता म्हळ्यार सगळ्यांनी त्यो विसरून वचप, हें चड घडटा. सरकाराचेर लॉबी करून दबाव हाडपी उद्देग - वेवसाय हांतले लोक आपल्याक जाहीर जाल्ल्या येवजण्यांची फाटपुरवण केले बगर सोडिनात. सामान्य मनशांक, उपेक्षीत घटकांक फकत वेंचणुकेच्या वर्साच मागीर "सरकार तुमच्या दारांत" बी पळोवंक मेळटा.
 अदमास पत्रकांतल्यान आदले मुख्यमंत्री स. मनोहर पर्रीकार हांणी वेगवेगळ्या दुर्बळ घटकां पासत खेरीत येवजण्यो करप आनी तांतल्यो बऱ्योच चालीक लावपाची पद्दत फुडें हाडली. तशेंच सरकारी प्रशासनांत योग्य खर्चाची लागणूक हाडपाक तांणी प्रिंटींग- स्टेशनरी सारक्या (सरकारी फार्म बी) हांचेर मोल बसयलें. हांतल्यान सरकाराक जोड मार व्हडली येना पूण फॉर्म वारेमाप छापप, तांचो अपव्यय लोकांनी करप, खात्यांनी ते गुड्ड्याक मारप हाचेर नियंत्रण येता. हिशेब (रजिस्टर) दवरचें पडटा. तांणी बऱ्याच सरकारी लायसंसींग सुवातांचेर नाममात्र आशिल्ल्यो फी सुदारीत केल्यो. परवडपी लोकांक त्यो योग्य तरेन वाडयिल्ल्यो (देखीक बंदूक लायसन्स). हांतल्यान वचत ते सुवातेर उणे फीक लागून भ्रश्टाचाराक वाव आसता तोय उणे जाता. आमच्या देशांत सकयल्या पांवड्यावेलो भ्रश्टाचार हो सामान्य नागरिकांक चड पिडटा. तो उणे जातलो तर असो अदमासपत्रकाचो आदार घेवंक येता. तेच परीन प्रशासनांत सातत्यान सुदारणा हाडपाक अदमास पत्रकांतल्यान प्रशासकीय सुदार येवजण चालू करप गरजेची. आमच्या गोंयांत हे विशीं अदमासपत्रकांतल्यान दर वर्सा एक घोशणा आशता. तिचें कितें प्रत्यक्षांत जाता तें बाबडो देवच जाणा.
 अंदूंच्या अदमासपत्रकांत चार प्राधान्यक्रम आसचे, अदमासपत्रकी तजवीज आनी अंमलबजावणी पासत. 1) शिक्षण 2) भलायकी 3) रोजगार आनी 4) समाज कल्याण राखण.
 शिक्षणाच्या मळार शिक्षण खात्यांचो प्रौढ शिक्षण विभाग थाऱ्यार घालपाची गरज आसा. सर्वसमावेशक शिक्षण दिवपी शाळा आनी विशेश शाळांच्यो खूब कागाळी आसात. ह्या खात्यांत प्रशासकीय सुदारणा आनी भरती सामकी गरजेची. पोरूं वर्सा सरकारान अदमास पत्रकांत शिक्षणाक 14. 2% निधी दिल्लो. देशांतल्या राज्यांच्या सरासरी मानान (15. 2%) हो उणें आसा. गोंय जर फुडारिल्लें राज्य मानतात तर हो अदमासपत्रकी निधी निदान 16-18% जावचो आनी ताचो विनियोग जावंक जाय.
 भलायकीच्या मळार दिव्यांग दाखल्या सारकीं कामां खूब आडकून उरतात. शिवाय वैजकी सेवा विस्तारांत आय. टी. तंत्रज्ञान आनी नॅट- डिजिटल वरवीं राज्यभर जोडणी जाल्यार लोकांचे उटसूठ जीएमसींत धांवपाचे हाल बंद जातले. हांगा सरकारान खाजगी आयटी - डिजिटल तंत्रगिन्यान वाठारा कडेन गुंतवणूक- करार करचे. तांकां वाव दिवचो.
 समाज कल्याण खात्यांत सगळ्या उपेक्षीत घटकांच्यो येवजण्यो शिवाजी तेंपावेल्यो जाल्यात. तांचो आयच्या म्हारगाये कडेन ताळमेळ ना. लाभधारक वा कुटुंबियांक थाकाय मेळटली जाल्यार ह्या येवजण्यांचो अभ्यास करून त्यो सुदारप, बाद थारल्यात त्यो रद्द करप, ज्यो केंद्रीय येवजण्यां कडेन जोडूं येतात त्यो तश्यो करप अशें मोटें सुदारणांचें काम तातडीन जावंक फावो. अदमास पत्रकांतल्यान ही घोशणा जावन कामाक लागूंक फावो. जाय तर तज्ञ खाजगी वाठारा कडेन करार करचो. रोजगार हो गंभीर विशय सगळ्याच लोकांचो. तांतल्या तातूंत दिव्यांग लोकांक तांची राखीवता तांकां योग्य तरेन मेळूंक फावो. हें काम करपाक रोजगार विनिमय केंद्र आनी सरकाराचीं भरती कॉल मागोवपी खातीं हांच्यांत समन्वय ना. ताचे पासत ह्या खात्यांत सुदारणा गरजेच्यो. विशेष जन राखीव रोजगार आनी बढट्यो हो विशय गंभीर. देखून सरकारान अदमासपत्रकांत हो विशय अभ्यास करून ताचेर पुराय उपाय घेवपाक जाय तर खाजगी तज्ञांचो आदार जाहीर करचो. तेच प्रमाण सरकार स्कील-डॅवलोपमेंट-प्रशिक्षण ह्या वाठारांत सर्वसादारण तरणाट्यां खातीर खाजगी वाठारा कडेन जोडपालव करता. तेच परीन वेवसायीक चेंबर्स जशे सी. आय. आय, गोवा चेंबर्स ऑफ कॉमर्स, असोचँब सारक्या मंडळां कडेन हात जोडणी करून दिव्यांक तरणाट्यांक प्रशिक्षीत केल्यार फकत सरकारी राखीव नोकऱ्यां वेलो भार उणे जावंक पालव मेळटलो.
 ह्या सगळ्या गजालींक लागून निधी जायच पूण सरकारान खाजगी वाठाराक सोंपेपणां, सवलती दिल्यार ह्यो साधनसुविधा वाडोवपाक, तंत्रगिन्यान हाडपाक तांचो पालव मेळूं येता. हांतल्यान सरकार "इझ ऑफ बिझनेस" मळार फुडाकार घेता असो संदेशय उद्देग - वेवसाय मळार वतलो. शिवाय जायत्यो हेर मागण्यो राज्यांतल्या वेगवेगळ्या उपेक्षीत घटकांच्यो आसात. तातूंत मानसीक (इंटलॅक्चुवल) दिव्यांगांचे पालक. अशा भुरग्यां खातीर डे कॅअर सँटर्स, रहिवाशी वेवस्था, प्री-वॉकेशन ट्रेनिंग लायफ स्कूल रिसोर्स रूम (शाळांनी) खातीर जादा निधी अश्या गजालीं खातीर सरकारा कडेन येवजणी करून निधीची तजवीज मागतात. आय. डी भुरग्यां पासत गोंयांत 'कॅअर गिवर कोर्स' चालू करूंक सरकारान येवजण करून पालक समूह सारक्या खाजगी वाठाराक आपोवंक जाय. निधी दिवंक जाय, सोंपेपणा दिवंक जाय. सरकारी खात्यांनी आय. डीच्या तरणाट्यांक नोकरेंतली राखीवता मेळटली जाल्यार त्यो सुवाती सोदून काडून त्या त्या खात्यांनी (विभागांनी) मानसीक विद्वत्ता दिव्यांगांक आसपावन घेवपाचें वातावरण करपाक प्रक्रिया चालीक लावची अशी मागणी आसा. ह्या पासत, पर्पल फॅस्तांत सहभागी जाल्ल्यो "एनेबल इंडिया" सारक्या संस्था कडेन सरकारा जोड पालव घेवचो पडटलो. तो घेवपाक अदमास पत्रकांतल्यान सुरवात करची. कांय जाणांनी मागलां की बायलांक स्वयं रोजगारा पासत खास प्रोत्साहन दिवपी येवजण येवची.
 पर्यावरणाचे नदरेन संवेदनशील वाठारांत बांदकाम करप्यांच्या बांदकामांचेर खर उपकर बसोवचो. हाका लागून 'आबय शेकतलो आनी कोयरय लासतलो. ' प्लास्टीकाचो वारेमाप वापर करप्यांची तोखणाय बंद जावची आनी अदमासपत्रकांतल्यान व्हड कर आकारणी जाहीर करची. सरकाराची 'सायबर एज' येवजण परतून एक फावट जाहीर करून चालीक लावची अशीय एक मागणी आसा.
 "जंडर बजेटींग" हो विशय केंद्र आनी राज्य अदमासपत्रकांचें आंग मानलां. पूण ते पासत ना काम जाता ना सरकारी खात्यांनी ताची जाणविकाय. ज्या येवजण्यांनी 100% बायलां पासत निधी दितात वा निदान 30% निधी आसा अश्या येवजण्यांचें 'जंडर बजेटींग' आनी लाभार्थ्यांक पावलें काय ना हाचे 'जंडर ऑडीट' जावप गरजेचें. तें जातलें तर अश्या खात्यांत संवेदनशील प्रशिक्षण वयल्यान सकयल मेरेन गरजेचें. हो विशय अदमासपत्रकांतल्यान जावपाक जाय.
 राज्यांत सरकारान अजून मँटल हॅल्थ एक्ट नोटीफाय करूंक ना. तो जावंक जाय, ताबडतोब. ते पासत नेम करपाक फावो. राज्यांत बायलो आनी भुरग्यां खातीर 'कांवसिलींग सेंटर्स' सरकारान अदमास पत्रकांतल्यान चालीक लावंक जाय. शाळांनी चलतात ती सुदारूंक जाय. चड प्रशिक्षीत मनीसबळ जाय. शाळा, खास करून मागास वाठारांतल्या शाळांनी 'इंटरनॅट इक्वीपड लॅब' घालपाची गरज आसा. ना तर तांचे कंप्युटर सोबेचे! गोंयातल्या आय. टी. पदवीधारक तरणाट्यां पासत 'ब्रिज कोर्स स्कूल्स' स्थापन जावंक जाय. थंय आयटी एक्स्पर्ट मँटर्स तांकां तयार करपाक आसूंक जाय. हें केल्यार आयटी उद्देग आनी शिक्षण दिवपी आयटी एकेडेमिया हांचे मदलें अंतर उणें जावन थळाव्या आयटी शिक्षीत तरणाट्यांक काम मेळपाक सोंपें पडटलें. हांगाय 'इझ ऑफ डुईंग बिझनेस' महत्वाचें. खाजगी वाठाराक सरकार तत्परतेन आनी सोंपेपणान वागयता हो संदेश अदमासपत्रकांतल्यान गेल्यार हात मिळोवणी सोंपी जातली आनी गुंतवणूकय येतली. सान गोंयांत हें शक्य आसा. गरजो आनी मागण्यो खूब आसात. पूण, सरकारान अंदूंच्या अदमासपत्रकांतल्यान एका नव्या अध्यायाची सुरवात तरी करची, ही उजू अपेक्षा.
 राज्याच्या भाशा, संस्कृती ह्या गजालीं कडेन अदमासपत्रकाचें लक्ष वचना, अशी एक खंत व्यक्त जाता. राजभास कोंकणी पूण ती प्रशासनांत चालीक लावपाक राजभास संचालनालय वावरूंक जाय. ह्या कामाक दुडू उणो पडटा तर अदमासपत्रकांत निधी जाहीर जावचो. सरकाराची कोंकणी अकादेमी आसा. पूण तिचे पासत सुसज्ज भवन येवजण अदमास पत्रकांतल्यान केन्ना जाहीर जातली? कोंकणी भाशेंत सिनेमा करपी निर्मात्यांक अर्थीक मदत येवजण अदमासपत्रकांतल्यान जाहीर जावंक जाय. तशेंच कोंकणी मुळाव्या शिक्षणा खातीर भुरग्यांची साहित्य निर्मिती करपी प्रकाशकांक एक घसघशीत अनुदान येवजण येवंक फावो.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 