अभयारण्यांत उजो लागपाची ही पयलीच खेप न्ही. म्हादय अभयारण्यांत उजो लागप हें पयलीं सावन चालूच आसा. करंजोळ, कुंमठळ ह्या वाठारांत येवपी म्हादय रानांत दरवर्सा उजो लागता. पूण अंदूं जे तरेन म्हादय रानांत भयानक उजो लागलो. व्हडलें होमखंड पेट्टा तसो उजो म्हादय रानांत केन्नाच लागूंक नासलो. अशें मोठें उज्याचें होमखंड हांगा पयलेंच फावट पेटलां. ह्या वर्सा सुमार 10 कडेन म्हादय अभयारण्यांत व्हडलो उजो लागलो. तो म्हादय रानांत आपुणूच लागलो? काय कोणें लायलो? उजो हो केन्नाच आपूण जावन लागना, तो कोण तरी लायता वा घालता. आज मेरेन जेन्ना जेन्ना म्हादय रानांत उजो लागला, तो कोणें ना कोणें तरी लायिल्लो. पूण आतां म्हादय रानांत उजो घालप्यांक मात सुद्दा भंय दिसना आनी दिसपाचोय ना. कारण आतां मोठो उजो म्हादय रानांत घालो काय वाचोवपाक, सोडोवपाक वा रानांत उजो लायलो काय सगळें थंड करपाक कोण तरी सामको वजनदार रान खात्यांत आसा. तोय बी उजो म्हादयच्या रानांत लावप्यांक सांबाळपाक. ताका लागून हो व्हडलो उजो लागला आसतलो.
 आज मेरेन केन्नाच गोंयांत झाडाक झाड आपडून स्पार्क जावन उजो पेटिल्लो ना वा ग्लोबल वॉर्मींग जावन गोंयच्या रानांनी केन्नाच उजो लागिल्लो ना. आनी अशे केन्नाच गोंयच्या रानांनी जावपाचेंय बीन ना. आमी दुसऱ्या राज्यांनी आनी देशांनी झाडाक झाड आपडून स्पार्क जावन रानांत उजो लागिल्लो पळयला. तशेंच ग्लोबल वॉर्मींग जावन रानांनी उजो पेटपाच्यो घडणुको दुसऱ्या देशांत घडल्यात. अशें गोंयांत मात अजून केन्नाच घडलें ना आनी घडपाचेंय बी ना. म्हादय रानांत उजो पेटप म्हणल्यार कोणें तरी उजो लायला वा उजो घातला. गोंयच्या रानांनी आतां मेरेन जो उजो लागला, तो उजो ग्रावंड फायर उजो जावन आसा. आनी तो आतां मेरेन कोणें तरी लायिल्लो उजो. म्हादय अभयारण्यांत 15 दीस पेटिल्लो उजो हो 'ग्रावंड फायर' उजो आशिल्लो.
 तो कोणें तरी लायिल्लो उजो. तोय बीन सामको मास्टर प्लान करून लायिल्लो. म्हादय रानांत अचकीत पेटिल्लो बेधडक उजो. हो उजो म्हादय रानाच्या दोंगरा तेंगशे वयल्यान पेटत सकयल येवपी उजो आशिल्लो. तो उजो कोणूच मनीस लावपाक शकना, अशे गोंयांत वता थंय उलोवप चल्ला. पूण होच तर म्हादय रानांत भयानक उजो पेटोवपाचो मास्टर प्लान. म्हादय रानांत दोंगरा सकयल्यान उजो लायिल्लो जाल्यार कोणूय म्हणटा आसलो की तो उजो लोकांनी लायला म्हूण. ताका लागून म्हादय अभयारण्यांत वयर दोंगरार चडून उजो लायलो. जेणें करून कोणाकूच दुबाव पडपा ना की कोणें तरी मनशान हो उजो लायला म्हूण. कारण म्हादय दोंगरार वयर कोणूच चडपाक शकना, अशें कांय लोकांक दिसता आसतलें आनी दिसताय बीन. पूण म्हादयंतलो दोंगर मळबाक तेंकिल्लो ना. तेन्ना कोणेंय जर मनांत हाडलें तर दोंगरार वयर चडून कोणूय उजो लावपाक शकता.
 सत्तरी भागांत खूबशां लोकांच्यो जमनी आनी काजू बागायती, म्हादय अभयारण्यांत पडटा. तेन्ना सुमार सत्तरींतल्यान तीन हजार दावेदारांनी वन अधिकार अधिनियम खाला (Forest Right Act) जमनींचो मालकी हक्क दिवचो म्हूण सरकाराक कागदपत्रां दिल्यांत. पूण आज मेरेन ह्या तीन हजार दावेदारांतल्या एकट्याक सुदा सध्याच्या वाळपयच्या मामलेदारान सनद दिली ना. हायकोर्टान गोंय सरकाराक आदेश केला की वन अधिकार अधिनियम केसी वर्सा भितर सोडोवपाक जाय म्हूण. पळोवपाक गेल्यार वाळपय मामलेदार तर कांयच करिना. तो फकत ह्या तीन हजार दावेदारांक सामको सतयता. तांकां सांगता की तांची जमनींचीं कागदपत्रां कांयच सारकी ना म्हूण. आनी तांकां पळयत तेन्ना भंय घालता. कोणाच्या कुस्तार काय? अशा वेळार तांची कोणाकूय तिडक ही येतलीच. ह्या मामलेदाराक परतून परतून वाळपय हाडटा तरी कोण? लोकांचे जमनींचे प्रस्न सोडोवं नाका आनी लोकांक भरपूर त्रास कर म्हूण ह्या सध्याच्या सत्तरीच्या मामलेदाराक, सांगपी कोण? तेन्ना आतां जमनीचो मालकी हक्क प्रस्न सोडयना म्हूण, उजो लावन म्हादय रानांचेर राग काडूं नाकात. तोय बी सामको भयानक उजो लावन. उज्याचें होमखण कशें. मनशाक तिडक येताच. जमनींचो मालकी हक्क मेळना, दिना म्हण म्हादय अभयारण्याचेर राग काडप चुकीचें. तुमकां तिडक काडपाची आसा जाल्यार मामलेदाराचेर, आमदाराचेर काडात. तांकां जाब विचारात. म्हादय अभयारण्याचेर काडूं नाकात.
 आज समाजांत फक्त वायट विचारूच भरल्यात. जर कोण कितें तरी बरें करपाक गेलो जाल्यार, आमी थंय उजो लावपाक वता. कोणाक बरें काम म्हूण हें करपाक दिनात. फक्त उजो पेटवप आनी कांयच करप ना. मागीर तो उजो काजींच्या कलमांक लावप, कोणाच्यो तरी काजी उज्यान पेटोवप वा रानांतल्या दोंगरांक उजो लावप. आज समाजांत हेच वायट विचार वता थंय चल्ल्यात. आज आमच्या भितर भरिल्ल्या, ह्या फक्त वायट विचारांक आमी उजो लावन भस्म करुया. आमच्या अभयारण्यांक न्ही. अभयारण्यांत झाडां लावप आसता, उजो न्ही.
 पळयत तेन्ना म्हादय अभयारण्यांत उजो लागता. गोंय रान खातें आनी खात्यातलें उच्च पदावयलें अधिकारी करतात तरी कितें? सरकारी काम मेळप म्हणल्यार काम करप ना, अशें दिसता न्ही? फक्त बरो पगार घेवप. खावप, पिवप आनी मजा करप. काम अजिबात करप ना. रान खात्याचे अधिकारी रानांत पॅट्रोलींग करिनात. तें करपाक रान खात्याच्यो त्यो खटाऱ्यो जिपी चलना आसतल्यो. पावस सोंपलो काय शिंयाळ्या मोसमांत रानांत उजो लागपाक जायना म्हूण 'फायर प्रॉटॅक्शन लायन' रानांत ओडटात. ती लायन म्हादय रानांत ओडिनात. प्रत्येक वर्सा शिंयाळो लागलो काय म्हादय रानांत उजो घालपाचे प्रकार सुरू जातात. तेन्ना रान खातें करता तरी कितें? कांयच हालचाल करिना फक्त ऑफिसांनी सुस्त बसून रावता? एसीफ, डीसीफ हे केन्ना दोंगरार वचून रानांची पळोवणी करतात? अजिबात ना.
 रान खात्यांत पॅट्रोलींग करपाक वचपी फॉरेस्ट गार्डांक, जें रानांत रॅस्ट हावज बांदल्यात ते चडशे रावपा सारके नात. मोडपाक पावल्यात. तांचे दुरुस्तीचें काम करिनात. चडशा रॅस्ट हावजांनी मुळाव्यो सुविधा नात. अभयारण्यांत सारके वॉच टावर नात. तांची सामकी गरज आसा. तें सरकार बांदिना. ज्या जाग्यार सरकारान पयसो मोडपाक जाय थंय पयसो मोडिना. सरकारा कडेन पयसो ना अशे केन्नाच जावपा ना. गोंयचीं रानां वनां वाचोवपाक ज्यो ज्यो गजाली लागतात, त्या गजालींचेर सरकार अजिबात पयशे मोडपाचें ना. सरकाराक आमच्या रानांचें पडिल्लें ना. केंद्र सरकाराचो निधी रान खात्याक मेळटा. तो फंड खंय उपेग करता काय गोंय सरकार? आज रान खातें अपडेट करपाची सामकी गरज आसा. रान मंत्र्याचें रान खात्याचेर सारकें लक्ष ना, अशें दिसता.
 रानांत उजो लागलो काय रान खात्याचे अधिकारी रानांत कोयत्यो घेवन वतात आनी झाडांचे ताळे हणप, ताळे वापरून उजो पालोवप ही आदल्या काळांतली पद्दत आजुनूय चालू आसा. ही आदली उजो पालोवपाची पद्दत खरी आनी खूब बरी आसा, वायट न्ही. पूण आयच्या आधुनीक भारत देशांत, रानांत भिरांकूळ उजो लागलो काय कसो बेगोबेग पालोवप अशी नवी यंत्रणा आयल्या आसतलीच. पूण ती गोंय रान खात्या कडेन कित्याक ना? तशेंच ते एयर ब्लोवर्स तें बीन आदले तेंपा वयले. ते 15 किलो वजनांचे एयर ब्लोवर्स फाटीक लावन गोंय रान खात्याचे अधिकारी दोंगर चडटले? गोंय रान खात्या कडेन रानांत खतरनाक उजो लागलो जाल्यार पालोवपाक नवी यंत्रणा कांयच ना. तांणी अद्यावत जावपाची गरज आसा. रान खात्यांत काम करपी अधिकाऱ्यां खातीर रानांत भयानक उजो लागलो काय तो कसो पालोवप हाचेर सत्र घेवपाची गरज आसा. उजो लागलो काय तांत्रीक नदरेन तांकां रोखडेच कळपाक जाय, अशीं सत्रां घेवपाक जाय.
 आसात. ते फांतोडेर उठून सकाळच्या स वरांचेर रानांत पावताले, तेंय बीन उजो पालोवपाक. सात- सात वरां ते उदक सुद्दा पी नासलें. उजो पालोवपाक व्यस्त आसतालें. तान भूक विसरून तांणी जिवाचें रान करून गोंयच्या अभयारण्यांत लागिल्लो उजो पालयलो. ह्या दिसवड्याचेर काम करपी गांवगिऱ्या वाठारांतल्या लोकांक, दिसवडो मात 300 वा 400 रुपया, दिसाक. तातूंत मानायांचो आनी कामेऱ्यांचो आसपाव आसा. हे कामगार फाटलीं 10 ते 15 वर्सां, गोंयचीं रानां राखतात. तेंय बीन दिसाक 300 वा 400 शी रुपया दिसवडो घेवन. हे दिसवड्याचेर काम करपी लोक फाटलीं धा वर्सां जायत आयलीं, सत्तेर आशिल्ल्या सरकाराक सांगतात की तांकां 'टॅमपररी स्टेट्स' दिवचो आनी तांचो दिसवडो वाडोवचो म्हूण. पूण सरकार मात सुद्दा ह्या बारीक लोकांचो विचार करिना. तांकां गरिबांची काकुळट येना, चुरचुरो दिसना. आतां तरी तांचो विचार करात मरे, तांणी आमचीं अभयारण्यां वाचयलीं, तींय बीन भूक, तान विसरून.
 आतां म्हादय अभयारण्याचो जो भाग उज्यात लासला, त्या सगल्यां जळिल्ल्या भागांत आमी सगळे एकठांय जावन झाडां लावया. वडाचीं, पिंपळाचीं झाडां. आमकां जगपाक सदांच ऑक्सिजन दितात तसलीं झाडां लावया. काजूचीं झाडां न्ही. काजूचीं झाडां हीं दोंगरार लावप न्ही. काजूचीं झाडां हीं बागायतींनी लावप. दोंगरार लायली जाल्यार रानांत उजो लागता. रानांत उजो कसो लागता तें सगळ्यांक खबर आसा. आमी काजी नितळ करपाक खोलप्यांक उजो लायतात. आनी मागीर तो उजो रानांनी पावता. आमकां आटपाना. दोंगरार वयर आशिल्ल्या काजूंनी वता आमी आनी काजूच्यो बियो भाजता. काजू बियो भाजून जाले उपरांत, आमी तो उजो सारको पालोवपाक विसरतात. मागीर तो उजो वारें आयलें काय मोठो पेट्टा आनी पेटत रानांत पावता. होळी घालपाक आमी झाड मारपाक रानांत वतात. होळयेचें झाड हाणून जाले उपरांत आमी तांच्या मुळाक उजो घालतात. आनी तो उजो पालव मेरेन आमी थंय रावनात. होळी घेता आनी येवपाक वाटेर लागतात. मागीर तो उजो पेटत सगळ्या रानांत पसरता. आनी मागीर सगळें रान उज्यांत पेट्टा. रान खात्याचे अधिकारी जेन्ना विचारपूस करतात तेन्ना आमी तांकां सांगता की आमकां खबर ना, कसो उजो लागलो तो. उजो आपुणूच लागला आसतलो! !
 अशा वेगवेगळ्या कारणांक लागून आनी मनशाच्या निश्काळजीपणांक लागून रानांत उजो लागता. ह्या उज्याचो त्रास हे पिळगेक आनी फुडले पिळगेक जातलो. म्हणून मनशा, आतांच सादूर जावया. आमचीं रानां सांबाळया!
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 