9. अपघात आनी दुखापत (Konkani, Accidents & Injury Prevention) - Children for Health\n9. अपघात आनी दुखापत (Konkani, Accidents & Injury Prevention)\nसाद्या, सोप्या भाशेतले , विश्वासू अशे, शैक्षणिक सरुपाचे, 100 भलायकी संदेश 8 ते 14 वरसा पिरायेच्या भुरग्यां खातीर तयार केल्यात जे तीं स्वता शिकून हेरांक शिकोवपाक शकतात. हातूंत 10 ते 14 वर्सांच्या तरणाट्यांचोय आसपाव जाता. आमकां दिसता, 10 ते 14 वर्सांच्या तरणाट्यां खातीर ही म्हायती दिवप सामके गरजेचें कारण घरांतलीं ल्हान भुरगीं चडांत चड तांच्या संपर्कांत आसतात आनी तांची काळजी घेतात. तांच्या ह्या वावराची दखल घेवन, तांची तोखणाय करप खूब म्हत्वाचें .\nहे 100 संदेश,10 मुखेल भलायकी विशयांमदी विभागल्यात आनी दर विशयाचे 10 संदेश आसातः मलेरिया, हागवण, पुश्टीक आहार, थंडी-खोंकली आनी हेर दुयेसां, दंत, उदक आनी नितळसाण, रोगाच्या संसर्गापासून राखण, एचआयवी-एड्स आनी अपघात, दुखापत आनी भुरग्यांचो सुरवातेचो विकास अशें हे वेगवेगळे विशय आसात. हे सादे-सोपे संदेश, पालक आनी भलायकी शिक्षकां खातीर आसात, जे तें घरा कडल्या , शाळेतल्या, क्लब आनी दवाखान्यांतल्या भुरग्यां खातीर वापरपाक शकतात.\n10 संदेश विशय 9: अपघात आनी दुखापत\nरानचीं कुड भुरग्यां खातीर सदांच असुरक्षित. तांकां उजो आनी तिक्ष्ण वा जड वस्तीं कडल्यान पयस दवरात.\nरान्नीच्या धुंवरा पासून भुरग्यांक पयस दवरचो. त्या धुंवरान हेर दुयेंसा आनी खोंकली जाता.\nखंयचीय विखारी वस्त भुरग्यां पासून पयस दवरपाक जाय. पोरण्या शित पेयांच्या बाटल्यांनी विख दवरचें न्हय.\nजर भुरग्याक उजो लागून घाय जायत, जाल्यार दुख उणी जाता म्हणसर उजो लागिल्ल्या जाग्यार (10 मिनीट वा चड) थंड उदक घालीत रावचें.\nमोटार आनी सायकल अपघातान दर दिसा भुरग्यांक दुखापत वा मरण येता. सगळ्या वाहनां कडल्यान सावध रावचें आनी हेरांकय हो संदेश दिवचो.\nसुरयो, कांच, विजेचे प्लग आनी तार, खिळे, पिनीं अश्यां ल्हान भुरग्यांक दुखापत जांवक शकपी वस्तीं पयस दवरात.\nल्हान भुरग्यांक माती वा हेर ल्हान वस्ती (देखीकः नाणीं, बटन, आदी) तोंडांत घालपा पासून वा तोंडा लागसार व्हरपा पासून आडायात कारण ह्या वस्तींक लागून ती घुस्मटूक (फुगार) शकतात.\nभुरग्यांक उदका लागी (न्हंयो, तळीं , बांयो) खेळपाक आडायात कारण ते तातूंत पडूं येतात.\nघर वा शाळे खातीर एक फस्ट ऐड बॉक्स तयार करात. (साबण, कातर, डिसइन्फेक्टंट आनी एंटीसेप्टीक, क्रीम, कापूस, थर्मोमीटर, बेंडेजस/प्लास्टर आनी ओ.आर.एस.)\nजेन्ना तुमी तुमच्या ल्हान भुरग्या वांगडा खंयच्याय नव्या सुवातेर वतात तेन्ना सावध रावात. भुरग्यांक धोको आसूं येता अशा गजालींचेर नदर दवरात.\nभलायकी आनी वखदा तज्ञांनीं ह्या भलायकी संदेशांची नियाळणी केल्या आनी ते www.health-orb.org ह्या ओआरबी भलायकी संकेत स्थळाचेरय उपलब्द आसात.\nह्या विशयाचेर चड म्हायती मेळोवपाक आनी हेरांक शिकोवपा खातीर हांगा कांय भुरग्यां खातीरच्यो कार्यावळी दिल्यात.\nअपघात आनी दुखापतः भुरग्यांनी कितें करूं येता?\nस्वताच्या भाशेंत स्वताच्या उतरांनी अपघात आनी दुखापतीचेर संदेश तयार करचे.\nहे संदेश तोंडपाठ करचे म्हण्टकीच ते विसरूंक जावचेना.\nहेर भुरग्यांकय आनी घराच्यांक हे संदेश पासार करचे.\nविखाळ वस्ती सांबाळून दवरपा खातीर पोस्टर्स तयार करातः तांचो सांबाळ कसो करचो, तांचेर नांव बरोवचें आनी भुरग्यां कडल्यान पयस दवरचें.\nकोणाकय दुखापत जाल्यार वखदां वापरूंक फस्ट एड किट करात.\nभुरग्यां खातीर सुरक्षीत अशीं खेळणीं तयार करचीं.\nन्हयो वा तळीं अशा उदकाच्या सुवांतीं कडेन आकांताच्या वेळार वापरपा खातीर एक दोरी आनी उदकाचेर उफेवपी वस्त(बोये) तयार करची.\nआमच्या शाळे खातीर एक फस्ट ऐड स्टेशन तयार करचें.\nभुरग्यांच्या सुरक्षेचेर म्हायती दिवपाक एक मोहीम काडची.\nआमच्या वाठारांत खंय खंय उदकाच्या सुवातांचेर भुरगीं बुडपाचो धोको आसा आनी तशेच भुरग्यांक सुरक्षीत दवरपाक कितें करूं येता हाचेर एक सर्वेक्षण करचें .\nघराकडेन जावपी अपघाताच्या विशीं "बट वाय" (but why) हो खेळ खेळचो.\nआमचे घर सुरक्षीत कशें करूं जाता हाचेर विचार करचो आनी तें विचार पोस्टर्स, गितां आनी नाटकुलीं हांच्या माध्यामांतल्यान हेंराकय सांगचें.\nएका भलायकी सेवका कडल्यान घर आनी शाळेतल्या प्रथोमो उपचार पेटलात कितें कितें आसपाक जाय तें विचारून घेयात.\nएका पोस्टरांत वा एका चित्राच्या माध्यामांतल्यान "स्पॉट द डेंजर" (spot the danger) हो खेळ तयार करून खेळात आनी आमी सगळ्या तराचे अपघाताचे बद्दल जाणात काय ना तें पळयात.\nभुरग्यांच्या रस्त्या -सुरक्षेची म्हायती दिवपाक एक मोहीम सुरू करात.\nभुरग्याचो सांबाळ करतना आमी भुरग्याच्या सुरक्षे बद्दल जागृत आसात हें त्या घडणुकेचो अभिनय करून दाखयात.\nआकांताच्या वेळार गरजेक पडपी प्रथोमो उपचार पेटुलां बद्दल शिकात. रोल-प्लेतल्यान प्रथोमो उपचार पेटलाचो वापर करुंक शिकात आनी हें गिन्यान हेर घराच्यांक आनी इश्टांक पासार करात.\nनकाशाच्या आदारान घरा भितर ल्हान भुरग्यांक आशिल्ले धोके सोदून काडात . ताची नोंद करात.\nदुखापतीचे धोके हाचे विशीं आपले कडेन आशिल्लें गिन्यान व्हडां वांगडाच ल्हान भुरग्यां मदीय पासार करात.\nअर्भक जेन्ना ताळ्यात किदेंय अडकुन वा आनी खंयच्याय कारणांक लागून घुस्मट्टा तेन्ना कितें करचें तें शिकात आनी आपले पालक, आजो-आजी आनी भांवडांकय दाखयात.\nअपघात क्षेत्र जागे जंय सहजपणान उजो लागू येता, कोणय पडूंक शकतात, बुडपाची शक्यता आसता, रस्त्यार येरादारी चड आसता ते जागे सोदून काडात.\nघरांत उजो लागपाची शक्यता कितली आसा तें विचारात? कोणाकय उजो लागल्यार आमी कितें करूंक शकतात? रांदचें कुडीतल्या गरम वस्तू आनी द्रव्या पासून भुरग्यांक पयस कशें दवरूं येत? आमच्या समाजांत लोक भुरग्यांक आनी अर्भकांक अशा अपघाती गजालीं पासून पयस दवरतात काय? जर "हय", जाल्यार कशें? व्हड मनशांच्याकय अर्भक आनी ल्हान भुरग्यांक घुस्मट (फुघासांव) जावपाचो धोको चड प्रमाणांत कित्याक आसता? स्वताचो जीव धोक्यांत घालिनासतना , उदकांत बुडपी मनशाक आमच्यान कशी मजत करूं येता?\nटिपी टेप कशी करपाची वा प्रथम उपचार पेटयेंत कितें आसचें वा देख म्हण समजून घेवपाक धोके वळखा वेले पोस्टर ह्या आनी हेर म्हायते खातीरwww.childrenforhealth.org वा clare@childrenforhealth.org ह्या संकेत स्थळाचेर संपर्क करात.
