सर, कविता बरोंवची कशी? म्हणून जायतीं युवजणां म्हजेलागीं विचारतात. हांव कितें सांगूं? प्रामाणीक जावन हांवें सांगूंक आशेंवचें, 'कशें म्हणून कळीत आसल्लें तर, हांवच बरयतों न्हय?' म्हणून. पूण तशें सांगचें अण्वेपण जाता. ताच्या बदलाक, 'बरया, बरयिल्लें कविता जांवच्ये साध्यतेक राकून रावा!' म्हण सांगतां. 'बरयिल्लें कविता व्हय या न्हय म्हळ्ळें आमकां कळचें कशें?' विचारतात; 'तें वाचपी सांगतात. आमी त्याविशीं मौन आसल्यार पुरो' म्हणून सांगतां. हाच्याकय व्हरते तृप्तेची जाप म्हाका कळीत ना.
सत सांगचें तर्, म्हज्ये प्रायेच्ये मऱ्यादेक भोवशा म्हजेलागीं अशें विचारतात. पूण आन्येक्ये दिश्टीन सांगचें जाल्यार, कविता बरोंवचेविशीं नव्यांक हुमेद आसता. असलें भोळेपण कविता बरोवंक गर्जेचें. निजायेंत, इतलीं वरसां हांव 'कविता' म्हणचीं रचणां बरोवनच आयलां जाल्यारय निजायकी कविता म्हळ्यार कितें, ती कशी येता, वाचपी ती कित्याक स्वीकार करतात या तिरस्कार करतात म्हळ्ळें म्हाका कळीत ना. कळीत आसल्लें तर भोवशा हांव बरोवंक वेतोना. कित्याक म्हळ्यार, त्याउपरांत कविता फाटीं परतता सोडल्यार सृष्टी जायना.
तितलेंच न्हय आमी आसच्या ह्या काळांत कवितेक आमकें एक विवरण ना. आदल्या काळार कवितेचें ठरावण अशें आसुंक जाय, छंदाखाल बरोवंक जाय, तांतूं सावळीरुपां, जवळींरुपां तसले अलंकार आसुंक जाय, प्रास आसुंक जाय, मधूर भोगणां आनी लय आसुंक जाय म्हणून जायते रितिचीं सूत्रां आसल्लीं; आधुनीक काळान हीं सूत्रां मस्तून सोडल्यांत. आज तुमी प्रासांत कविता बरयली जाल्यार ती आदल्या काळाचो उडास हाडोंवचे तसली आसता; आयच्या काळाक सहजल्ली आसना. तशेंच रूपकां वयर रूपकां हाडलीं जाल्यार तेंय चडीत कृतक भोगता. असल्यो गडी नातल्ल्या आंगणांत कसलोय खेळ खेळचें कष्ट. आयचें आमचें स्वातंत्र्यच आमचें बंधन जालां. 'फ्रीवर्स' या मुक्तछंध म्हणचें जें रूप आसा, तें बोवच कलात्मक जावन वापरल्ल्या टी. एस. एलियटाक सयत धोसल्लें सवाल. तितलेंच न्हय, छंदाक खाल जावन बरयिल्लो शेक्सपियर सयत तवळ तवळ छंद दांटून वेच्यांत संतोस आपणायिल्लो मनीस. हेंच घुंवडावन सांगचें तर, मुक्तछंदाच्या भितरच छंद-गंध दाकोवंक साध्य आसा. आधुनीक कविंनी घाल्ले गीट अस्पष्ट जावनासून, वाचप्याच्या मनाक मात्र सीमीत म्हळ्ळेबरी दिसतात. ते अस्पष्ट आसल्ल्या तितले समाधानाचेय जावनासतात.
आमच्या काळार यू. आर. अनंतमूर्ती तसले काव्यप्रेमी अपरूपच म्हण्येत. स्वता कादंबरीकार तरय, कवितेविशीं तांकां विशेश आसक्त आसल्ली. भोवशा तांचे तसले निरूपक नातल्ले तर, गोपालकृष्ण अडीग तितले एक फामाद जातेनांत कोण्णा. अनंतमूर्तीन स्वता बरयिल्ल्यो जायत्यो कविता म्हाका भारीच आंवडतात. एक फावटीं हांवें तांकां एक पत्र बरोवन, 'तुमकां कवितेचें गुपीत कळीत आसल्ल्याबरी म्हाका भोगता. दया दवरून म्हाकाय थोडें कित्याक सांगनांत?' म्हळ्ळें. 'कित्याक म्हजीं खेळकुळां करताय!' म्हणून तांणी जाप दिल्ली. हांवें कांय तांचीं खेळकुळां करुंक नातल्लीं. तांच्या कवितेंविशीं होगळीक दाकोंवची ती एक रीत जावनासल्ली. कविता बरोवंक एक गुपीत 'रेसिपी' आसा म्हणून हांव पात्येना. पूण हांगासर लिपल्ल्ये कवितेविशीं एक विशेस सांगजाय पडता. अनंतमूर्ती कादंबरीकार जावन फामाद जाल्ल्यान, ताच्यो कविता फाटीं उरल्यात. तितलेंच न्हय ताची काव्यशैली सयत विशिष्ट जाल्ल्यान, ते कवीच न्हय म्हळ्ळो अभिप्राय चाल्तेर आसा. पूण तो सारको न्हय; ताच्यो कविता पसंद करचे जायतीं आसात, त्यापयकी हांवय एकलो. खरी गजाल कितेंकी म्हळ्यार एक कविता सकडांकय पसंद जायजाय म्हण कांय ना. सकडांक पसंद जांवच्यो कविता आसुंक पुरो; पूण, सर्वांक पसंद जावंक नांत म्हळ्ळ्या एका कारणाक एक कविता, कविताच न्हय म्हणून सांगुंक जायना. यूगधर्मा प्रकार कवितेक लगती धोरणां सयत बदलचीं आमी पळेतांव.
कविंविशीं सयत आमकां आमी मांदून घेतल्ल्यो आशा-अपेक्षा आसतात. कवी तशे आसतात, अशे आसतात, च्यार देश भोंवल्ले आसतात, जिण्येचो जायतो अनभोग जोडल्ले आसतात म्हणून जायते चिंतात. पूण वास्तवांत, लोक कशे वेवेगळे आसतात कशे कवी सयत तशेच आसतात. कित्याक म्हळ्यार ते सयत मनीस. हेरांच्ये वाटेर चलचे कवी स्वताच्यो कविता बरोवंक सकनांत - हांव हांगासर प्रभावाविशीं उलयना, पाटलाव करचेविशीं सांगून आसां. तरी पाटलाव करतले सवकास स्वंतपणातेवशीं घुंवचेंय आमकां दिसता. थोड्यांक मात्र तें साध्य जायनासतां वचत.
एकुण्विसाव्या शेकड्यांतली आमेरिकन कवयित्री एमिली डिकिन्सन हांवें पसंद करच्या कवीं पयकी एकली. तिची एक सान कविता आसा, 'प्रयरी करचें' म्हणून ताचें नांव. ही कविता आसा तशी हांगा दिल्या, उपरांत ताचो कोंकणी अनुवाद दिलाः
