कोंकणी लोक वा "कोंकणें", हो कोंकणी भाशा उलोवपीं लोकांचो एक गट. हे लोक मुळावे आर्य ,( तशेच अत्यल्प प्रमाणात द्राविड वंशाचे ,निजाचे आफ़्रिकी आनी अरबी मूळाचे आसात). तांची मायभास कोंकणी जावन आसा.
कोंकणी ह्या शब्दाचें मूळः "कुम" आनी "कण", ह्या शब्दांपासन कोंकणी हो शब्द उद्भवला. "कुम" म्हळ्यार धर्तरी आनी "कण" म्हुळ्यार कुडको. भारताच्या पश्चिम तटार, घाटांच्या आनी समुद्रा मदलो ज़ागो, म्हणजेंच "कोंकण", आनी थंय रावपीं लोक, "कोंकणें".
इतिहासकार अशें म्हणटात की,गोंयचे अदिम रावपी द्रविड वंशाचे लोक "कुंकणा" नावाची ह्रासाक पाविल्ली भाशा उलयताले,मागावयल्यान आयिल्ल्या आर्य लोकांची "प्राकृत" आनी निजाच्या लोकांची "कुंकणा" भाशेच्या संगमातल्यान आताची कोंकणी जन्माक आयल्या.
चौल, कल्याण , मालवण , होन्नावर आनी भटकळ ह्या जाग्यावयले कांय लोक अरबी वेपारी,नाविक हांच्या संबंदात आयले,थोड्यांनी तांच्या अत्याचाराक बाळी पडून, लग्नसंबंदांकलागून, आनी थोड्यांनी अपखोशयेन मुसलमानी धर्म आपणायलो.तशेच गोंयचे कांय लोक अरबांच्या त्रासाक लागून कर्नाटकांत तशेच केरळात धाविल्ल्याचो संदर्भ मेळटा.
मागीर पोर्तुगेज वेपाराच्या निमतान आयले,बहानमी राजाकडल्यान गोंय ताब्यात घेवन,कांय काळाउपरांत तांणी ख्रिस्ती धर्मप्रसाराचे काम आरंभ केले,लोकांक पिडपाचे काम सुरू केलें.कोंकण्या लोकांनी क्रिस्ति धर्म आपणावचो म्हणून तांणी लोकाचेर धार्मिक तशेंच सामाजिक बंधनां घातलीं.कांय जाणांक बळयां क्रिस्तांव केले जाल्यार जायते लोक गोंय सोडून गेले. बिजापूर आनी मरठ्यांमदीं झूंजय पेटलें देखून खुबशे हिंदु आनी क्रिस्तांव धावले, हिंदुधर्मी तटवर्ती कर्नाटकात तशेच म्हाराश्ट्रांत,थोडे भितरल्या प्रांतांत जशें बेळगांव आनी धारवाड जाल्यार क्रिस्तांव चडशें उडूपी,उत्तर आनी दक्षिण कन्नड जिल्ल्यांनी गेलें. थळाव्या लोकांच्या संपर्कात येवन तांची भास,संस्कृताय,रीतीभाती,खाण-जेवण ,न्हेसण बदलत गेले.
कोंकणी लोक कठिण परिस्थितल्यान फुडें आयल्यात. इंग्लेज आनी पुर्तुगेज राजवटी अस्ताक गेल्या उपरांत ह्या लोकांनी खूब उदरगत केल्या,ते शिकिल्ले आनी संपन्न आसात.ताणी वेपार-उदीम,बॅंकींग,शिक्षण,कला,विज्ञान,राजकारण आदि सगळ्या क्षेत्रांनी व्हड प्रगति केल्या. भारत ताशेच गोंय स्वतंत्र जाल्यानंतर तांची मुंबय आनी हेर शारांतली वसणूक वाडली.परदेशांतूय तांची व्हडली वसणूक आसा.
हांच्यामदीं गौड सारस्वत,चित्रापुर,कुडाळदेसकार,राजापूर अशे भेद आसात.गोंयात,कर्नाटकात,म्हाराश्ट्रत आनी केरळात तांची वसती आसा.शैव आनी वैष्णव मतां ते मानतात,आनी गोंयात कवळ्या,पर्तगाळी,कर्नाटकात शिराळी,तशेच काशेक तांच्या गुरुंचे मठ आसात,तशीच खूब देवळाय आसात.ते नुस्तें खातात.
दैवज्ञ किंवा शेट जातीचे लोक गोंयं, म्हाराश्ट्र, गोंयं आनी कर्नाटकांत वसतात.ते भांगर,रत्नां,आनी रुप्याच्या अळंकाराचो वेपार करतात,नुस्तें खातात.सोदे मठ,कर्की मठ हांका मानतात.
ह्या लोकांक नाईक/नायक अशेंय म्हणटात,ते गोंयात चडकरुन आनी हेर राज्यांनीय रावतात,ते शेत रोयतात,नूस्तें धरपाचे कामय करतात.
मुखेल वसती गोंयात तशेंच हेर राज्यांनीय रावतात,ते "भटी" भास नावाची बोली उलयतात,भटपणाचो वेवसाय अनी कुळांगरांनी सुपारी पिकयतात."पद्ये" अनी "परभू" अशे तांच्यांत दोन भेद आसात,शिवराक जेवतात.
मुंबय,थाणे,रत्नागिरिंत तशेंच गोंयात हांची वासती आसा,ते अरबी वेपारि आनी हिंदु धर्मपरिवर्तित वंशाचे आसात.
