आमची लोकसंख्या खूब व्हड. संवसारांत दुसऱ्या क्रमांकाची. ह्या एकाच कारणाक लागून आमची उदरगत जायना, अशें प्रत्येक सरकाराचे समर्थक सदांच सांगतात. तातूंत कितलें तथ्य आसा, हें तज्ञ, विचारवंतूच आपापले विचारसरणे प्रमाण जाप दिवपाक शकतले. मात, देशाची योग्य पद्दतीन उदरगत जावंक ना, हें मान्य करचें पडटलें. गरिबांचो आंकडो वाडत आसा. 75 वर्सां जालीं तरी आमी गरिबी काबार करपाक शकूंक नात. 'गरिबी हटाव' नारे लागतात. पूण म्हारगाय आनी गैरकारभाराक लागून गरिबी बदला गरीब ना जावपाचे वाटेर आसात. आमचीं सरकारां गरिबांक येवजण्यो दित आयल्यांत. शिक्षण, भलायकेच्यो सेवाय तांणी चालीक लायल्यात. तरीय आमी 'जैसे थे'. म्हणटकच कितें तरी चुकता. हाका जापसालदार कोण? सगले एकामेकां कडेन बोटां दाखयतात आनी.... . धडो आदल्या पानां वयल्यान फुडल्या पानाचेर वता. दोन दिसां पयलीं गोंयांतल्या दलीत समाजा खातीरच्यो साबार येवजण्यो कागदाचेरुच आसात, अशी खबर आयल्या. जर ताचे विशीं कोणाकूच खबर ना, जाल्यार फायदो कितें?
 संविधानाचे शिल्पकार डाॅ. बाबासायब आंबेडकार हांणी 'शिकात, संघटित जायात आनी संघर्श करात' असो उलो मारिल्लो. तांचो हो संदेश तळागाळांतल्या हजारांनी लोकांनी पाळ्ळो. ते शिकले, स्वताच्या पांयांचेर उबे रावले. तांची एकंदरीत जीण पळोवन तांकां आरक्षण दिलें. दळडीर रेशे सयकल जगपी ह्या समाजाक हेरांचे बरोबरीन हाडपाचो उद्देश हाचे फाटल्यान आशिल्लो. मात आतां सगलेच शिक्षण, नोकरी, बडटेंत आरक्षण मागपाक लागल्यात. कालांतरान जांकां खऱ्यांनीच आरक्षण मेळपाक जाय, तो समाज आसा थंयच उरत ही भिरांत. आमचें गोंय हेर राज्यां परस समाजीक, अर्थिक, शिक्षणीक नदरेन मुखार आसा. तरीय सरकाराच्यो साबार येवजण्यो अजून दलीत समाजाक मेळनात. ते बाबतींत समाज कल्याण खात्याक अपेस आयलां, असो आरोप जाला. फाटीं विशेशांगी व्यक्तींक युनिक आयडी कार्ड (युडीआयडी) दिवपाचें काम ह्याच खात्या वतीन संथगतीन चल्लां अशी खबर आयिल्ली. दलीत समाजाचे बाबतींतूय हेंच जालां. येवजण्यां विशीं कोणाक कांय खबरूच नाशिल्ल्यान त्यो कागदाचेरूच उरल्यात. हाका जापसालदार कोण?
 शिक्षण, आपरोजगाराच्या मळाचेर कितल्योशोच येवजण्यो आसात. त्यो दलित समाजा मेरेन पावोवपांत समाजकल्याण खात्याक अपेस आयलां. आमदार, जिल्हो पंचायत वांगडी, पंच, नगरसेवक हांचें हें काम. तांणी दर म्हयन्याक पणजे फावट मारून ह्या सगल्या येवजण्यांची म्हायती घेवंक जाय आनी त्यो दलितां सयत सगल्या समाजां मेरेन पावोवपाक जाय. लाडली लक्ष्मी, गृह आधार आनी दीनदयाळ येवजण सोडल्यार लोकांक हेर कांयच खबर ना. दलीत विद्यार्थ्यांक शिश्यवृत्ती आसात, त्यो योग्य वेळार मेळनात. वसतीघरां उबारपाचो प्रस्ताव सरकारा कडेन पडून आसा. कांय कडेन बांदिल्लीं, मात फावोशे विद्यार्थी मेळूंक नाशिल्ल्यान तीं खाजगी शिक्षणीक संस्थांक चलोवपाक दिल्यांत. सगल्यांत म्हत्वाचें म्हणल्यार भोवतेक दलीत कुटुंबांचीं घरां कुळ- मुंडकारांचे जमनींत आसात. पूण जमीनधनी परवानगी दिनात. देखून सगलेंच आडकलां. सरकारान हाचेर बेगोबेग मार्ग काडप गरजेचें. दलीत वस्तींचे उदरगती खातीर पंचायतींक विशेश निधी येता. ताचो वापर जाता? तो वापरीनासतना परत धाडटात, असो कांय जाणांचो आरोप. पंचायतीन खरें कितें तें जाहीर करपाक जाय. कारण बऱ्याच गांवांतल्या दलीत वस्तींची उदरगत जावंक ना. जो कितें विकास जाला, तो प्रत्येक कुटुंबान स्वताच्या बळग्याचेर केला. शिक्षण, भलायकी, रोजगार मेळत जाल्यार लोक स्वताच स्वताची उदरगत करतात. सरकारान हाॅस्पिटलां, शिक्षण संस्था, रस्ते, वीज, उदक, रोजगार ह्या मळां कडेन लक्ष दिवपाक जाय. मात तें जायनाशिल्ल्यान समाजाचो एक वांटो अजून उदरगतीची वाट पळयत पडून आसा. आनीक कितलीं वर्सां तांच्या वाट्याक हें दळडीर येतलें?
 दलीत वा तळागाळांतल्या हेर समाजांक हेर राज्यांनी जें भोगचें पडटा, तें सहसा गोंयांत पडना. पूण तशें कांय जायच ना, अशें म्हणपाक मेळचें ना. हाचेर लक्ष दवरपाचें काम थळावो पंच, नगरसेवकाचें. पुलीस यंत्रणाय जागृत आसपाक जाय. गोंयच्या दलीत समाजान शिक्षणाचेर भर दिवपाक जाय. जितलें उंचेलें शिक्षण तितली बरी नोकरी. समाजांतल्यान तरणाट्यांनी सरकारी येवजण्यो आपल्या गांवभावांक मेळोवन दिवपाचे काम करूं येता. समाजीकूच न्हय, तर सर्वांगान स्वताचो (आनी समाजाचोय) उत्कर्श घडोवन हाडपाक दरेकल्यान वावरुंक जाय. यत्न केल्यार हें कठीण न्हय.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 