दोन दिसांपयलींच गोंयांत येवन परत बंगळूर गेल्लो तेचो पूत समीर केळेकार आज सांजे पावतलो. गुरुनाथबाब हालीं चडसो पणजे आपल्या चित्रा आनी संजीवनी ह्या दोतोर धुवांवांगडा रावतालो. थंयच आज फांतोडेर 3.30 वरांचेर तेची प्राणज्योत पालवली.
स्वातंत्र्यसैनीक म्हुणोन भोवमान केल्लें गोंय सरकाराचें ताम्रपत्र, कोंकणी भाशा मंडळाचो कोंकणी सेवा पुरस्कार, महात्मा गांधीच्या 'सत्याचे प्रयोग' ह्या अणकारीत पुस्तकाखातीर मेळ्ळेलो साहित्य अकादमीचो पुरस्कार हे तेका फावो जाल्ले कांय खाशेले भोवमान.
17 आनी 18 फेब्रुवारी 1990 अशें दोन दीस पेडण्यां जाल्ल्या धाव्या अखील भारतीय कोंकणी साहित्य संमेलनाचो तो अध्यक्ष आसलेलो. तेन्ना 'मळबपिशें लागिल्ल्या कोंकणी जॉनाथॉनांक' असो उलो तरनाट्यांक मारोन केल्लें तेचें भाशण आजूनय सगळ्यांच्या यादींत आसा. (Jonathan Livingston Seagull by Richard Bach)
नकसूद उतरां वापरून लोकांच्या काळजाक हात घालपाची कळाशी गुरुनाथबाबालागीं आशिल्ली. एकामेकांक मेळटात तेन्ना 'हॅलो, कसो आसा' वा 'हाव आर यू' अशीं उतरां वापरचे बदला 'बरें गोंय' म्हुणोन एकामेकांक पाचारया ही तेची शिकवण आज गोंयभर पातळत आसा.
संयभोंवतणच्या राजकारणान भरिल्ल्या संवसारांत वावुरतना आमी मतदार म्हुणोन न्हू तर भारतीय संविधानाचीं मुल्यां सांबाळपी नागरीक जावन जगया आनी मनीसपणाचे वाटेन चलया ही तेची आनीक एक शिकवण.
गावडा समाजांतल्या भाडेलांच्या (बाजारांतलीं कामेरी बायलां) प्रामाणीकपणाचो आनी कश्टांचो गौरव करपाखातीर तेणे तेंचो सत्कार घडोवन हाडलेलो. तेचेचकडल्यान स्फुर्त घेवन दत्ता दामोदर नायकान आज मडगांव नगरपालिका उद्यानामुखार भाडेलाचें शिल्प उबें केलां.
गोंयच्या स्वातंत्र्यझुजांतलो हो एक निजाचो सैनीक. 1954 वर्सा 21 जूनाक तेका अटक जाल्ली आनी 13 म्हयने आग्वादाक बंदखण भोगतकीर फुडल्या वर्सा जुलै म्हयन्यांत सुटका जाल्ली इतलेंच तेचें योगदान न्हू. तेचो बापोलभाव रविन्द्रबाब केळेकाराकडल्यान स्फुर्त घेवन 21 वर्सांचे पिरायेर गोंयच्या स्वातंत्र्यझुजांत तेणे उडी मारलेली.
शाळा आनी वाचनालयांनी भोंवन शिक्षक, वाचक आनी विद्यार्थ्यांक स्वातंत्र्यसंग्रामांत वांटो घेवपाखातीर तो उलो मारतालो. बंदखणींतल्यान सुट्टकीरय सांस्कृतीक, शिक्षणीक आनी साहित्यीक कार्यावळींतल्यान तेचें स्वातंत्र्यसंग्रामाचें कार्य चालूच आसलेलें.
गोंयच्या स्वातंत्र्याउपरांतय महात्मा गांधी आनी जवाहरलाल नेहरूचें कार्य विद्यार्थ्यांलागीं व्हरपाचें मोलादीक कार्य फाटलीं 59 वर्सां तो करीत आसलेलो. गांधीचें 'सत्याचे प्रयोग' हें आत्मचरित्र कोंकणींतल्यान अणकारीत करप, चाचा नेहरूची सचित्र यात्रा घेवन गोंयभर भोंवप, नेहरूचें सगळें लिखाण एकठांय करून मडगांवांत 'नेहरू केंद्र' उबारप अश्यो साबार कार्यावळी तेणे घडोवन हाडल्यो. हें नेहरू केंद्र आजय चालू आसा.
गुरुनाथबाबाचो पिंडच पत्रकाराचो. मुक्ती उपरांत 11 मार्च 1962 ह्या दिसासावन 'नवें गोंय' हें पंद्रशी नेमाळें सुरू केलें आनी तें 1970 मेरेन चलयलें. उपरांत 'गोंयचो मोग' हें सातोळें रोमी कोंकणींतल्यान चलयलें.
1980 च्या दसकांत कोंकणींतल्यान दिसाळें जाय म्हुणोन नवें गोंय प्रतिश्ठानाची स्थापना केली आनी कामगार फुडारी ख्रिस्तोफर फोंसेकाक वांगडा घेवन 67 दिसांची पदयात्रा गोंयभर काडोन लोकांकडल्यान निधी पुंजायलो. तेतूंतल्यान 'नवें गोंय' हें रोमी कोंकणींतलें सांज दिसाळें कांय तेंप चलयलें. फुडें पयशांचे अडचणीक लागोन हें दिसाळें बंद पडलें. हे पदयात्रेंत तर गोंयभरांतलो विद्यार्थी आनी तरणाटो तेचे पदयात्रेंत वांटेकार जाल्लो.
दुसरे वटेन दिसाळ्यांनी आनी हेर नेमाळ्यांनी तेचें स्तंभलेखन चालूच आसलेलें. मुद्देसूदपणान विचारांची मांडणी करप आनी लोकांक कळसारके भाशेंत बरोवन वाचकाक संमोहीत करप ही गुरुनाथबाबाच्या पत्रकारी लिखाणाची कळाशी. संविधानांतलीं मुल्यां, गांधीवाद आनी नेहरूची विचारसरणी घेवन केल्लें तेचें लिखाण संग्रहीत करून फुडल्या पिळग्यांखातीर सांबाळून दवरपासारकें आसा.
गुरुनाथबाबाच्या विचारांक जितली खोलाय आसलेली तितलीच ल्हान भुरगीं आनी तरनाट्यांच्या काळजांत हात घालपाची प्रगल्भता तेचे लागीं आसली. आपली घरकान्न कुमुदिनीक घेवन 'मारुती' हें भुरग्यांचें मासीक तेंणी काडलेलें तें तर भुरग्यांमदीं सुमराभायर लोकप्रिय आसलेलें. ते भायर तेच्या संजीवनी प्रकाशनान बालसाहित्याचीं उणींच 30 पुस्तकां उजवाडायल्यांत.
गुरुनाथबाब फकत बरोवन वा पुस्तकां प्रकाशीत करून ओगी बसलोना. तीं भुरगीं आनी हेर वाचकांलागीं पावोवपाखातीर तेणे कोंकणी 'साहित्य यात्रा' काडून गांवांगांवांनी कोंकणी साहित्याचें दर्शन घडयलेलें. तशेंच 'चाचा नेहरू भुरग्यांचे भेटेक' ही बालसाहित्याची यात्रा गोंयभर भोवंडायिल्ली. गोंयच्या दरेका भुरग्यालागीं एक तरी कोंकणी पुस्तक पावपाक जाय हो हावेस बाळगून तो ल्हान-व्हड कार्यावळी करतालो.
महात्मा गांधीच्या 'सत्याचे प्रयोग' ह्या पुस्तकाच्या अणकाराखातीर तेका साहित्य अकादमीचो अणकार पुरस्कार फावो जालोच, पूण तेचें तितलेंच म्हत्वाचें पुस्तक म्हुटल्यार पोरूं ऑगस्टांत उजवाडायिल्लें 'कशे आशिल्ले गांधीजी' हें पुस्तक. गांधीचे पुराय जिणेचेर उजवाड घालपी हें पुस्तक तेणे गांधीजीच्या 150 व्या जल्मवर्सा उजवाडायलें.
गोंय मुक्त जातकीर 1963 वर्सा मायाच्या म्हयन्यांत प्रधानमंत्री जवाहरलाल नेहरू पयलेचे खेपे गोंयांत आयिल्लो. तेन्ना तेणे वेगवेगळ्या कार्यावळींनी केल्ल्या भाशणांचें संकलन केल्लें 'Nehru in Goa' हें तेचें पुस्तक तर आज दुर्मीळ असो संदर्भ ग्रंथ जाला.
संविधानांत फकत नागरिकाचे हक्क सांगलेले नात तर दरेका नागरिकाचीं कर्तव्यांय सांगल्यांत ही गजाल शिक्षक, पालक आनी विद्यार्थ्यांच्या लक्षांत हाडोन दिली. तेतूंतल्यान ह्या देशाचे समर्थ नागरीक घडोवपाची मोख दवरून केल्लें गुरुनाथबाबाचें कार्य आयचे घडयेक तर सामकें गरजेचें आसा.
