उपनिशदांत आचार्य देवाचीं नांवां सांगतना सगळ्यांत पयलीं 'मातृदेवो भव' अशें सांगता. पयलीं आवय, मागीर बापूय. घोव बायल हातूंत घोव पयलो आसता पूण आवय बापूय हातूंत पयलीं आवय येता. घोवाक बापूय जावपाचो आसता, बायलेक आवय जावपाचें आसता आनी ह्या दोनांतय आवय हें व्हडलें आनी मोटें स्वरूप आसा. ह्या खातीर भारतीय संस्कृताय 'मातृसंस्कृती' आसा. आवयक तीन प्रदक्षिणा घाल्यो म्हणल्यार सबंद धर्तरेक प्रदक्षिणा घालप. आवय-बापायची सेवा करप म्हणल्यार मोक्ष मेळोवप. "ना मातुःपरमदैवतम" आवय बगर देव ना. आवयचें रीण केन्नाच पावोवंक जायना. विठ्ठल म्हणल्यार आवय, भारत म्हणल्यार आवय, गाय म्हणल्यार आवय! ह्या भारतांत सगळ्याक आवयचें व्हडपण सांगलां. आवयक पयलें वंदव. खंयचोय बरो विधी आसूं, पयलीं आवयचो आशिर्वाद, तिका नमस्कार.
 घोवाचीं हजारांनी कर्तुपां माफ करून ताकाय सांबाळपी, आपल्या भुरग्या बाळांक सांबाळपी आनी भारतीय परंपरा सांबाळपी अशी जी ही भारतीय बायल, तिका प्रणाम! घोवा बरोबर सरणार हांसत चडपी सती नाजाल्यार घोवाच्या मरणा उपरांत ताचेंच चिंतन करीत वैराग्य जीण जगपी बायल! ह्या दोन गजालींचें वर्णन कोण करतलो? भारतांत आशिल्ली "सती वृंदावनां" म्हणल्यार लग्न संस्काराचेर मोनी प्रवचनां आसात. हीं सगळीं वृंदावनां आमच्या देशाक पावित्र्य दितात. वेगवेगळे कडेन यज्ञान भरिल्ले हे इतिहास बरयल्ले आसात. सती गेल्ली बायल म्हणल्यार खिणाखिणाचे सरणार चडप.
 भारतीय बालविधवा म्हणल्यार दोळ्यांत दुकां हाडपी काणी. हे वटेन ते वटेन आशिल्ल्या ऐश आरामी जगांत तिका सगळें सोडून पयस रावपाचें आसता. दर एक खीण म्हणल्यार कसवटी. बरें मंगल वाजप तिच्या कानार येता, मंगल कार्यावळी जातात. खंय लग्न आसता, खंय फुलां आसतात, खंय व्हटी भरपाची आसता, खंय बारसो आसता. पूण तिका खंयच वचूंक मेळना. गळो कापिल्ली ही कोगूळ खंय तरी कोनश्याक बशील्ली आसता. वेगवेगळीं व्रतां तिचेर घालतात. सगळीं बंधना फकत तिचेरच आसतात.
 अशा उज्यांतल्यान ती दिव्य तेज घेवन भायर सरता. बाळकृष्णा कडेन उलयता. ताका सजयता, ताका नैवेद्य दिता. देव हे तिगेले भुरगे. देवाची ती आवय जाता, ती यशोदा जाता. पूण हे यशोदेक अपेशी मानतात! तिचें तोंड देखून पळोवपाक नाका. जिच्या पांयांचे तीर्थ घेवन सगळ्या संतांचो उद्धार जाता ते सगळे संत मात तिका अशुभ मानतात. सगळ्यांची सेवा हेंच तिचें काम. कोणाची बाळंतपणा करप, कोणाचें रांदप करप, खंय कोणाची अडचड आसा तर तिका धाडप. तिका मेकळीक ना, मजा ना, आनंद ना. जगांतले सगळे अपमान सोंसून जगाचें बरें चिंतप हेंच तिचें ध्येय आसता.
 भगवान शंकर हलहल पिवन जगाचें कल्याण करतात तशेंच ह्या बालविधवेचें आसता. ती अपमान, फस्ती, गाळयो, शाप हाचें वीख मुकाट्यान पिता आनी परत सेवा करपाक सिद्ध आसता. आदर्श विधवा जगाची गुरू आसा. ती बंधन आनी सेवा हांची मुर्ती आसा. आपलें दुख्ख गिळून जगा खातीर कश्ट काडपी ती देवता आसा. भारतीय संस्कृतायेन हो व्हडलो आदर्श आसा. अशे दिव्य देवते मुखार सतरा खेपो लग्न करपी दादले सामके उणाक कशे दिसतात. खरेंच, बायल धन्य आसा.
 आदर्श वयलो आसचो. पूण जाता तें जमना जाल्यार तें ताका दिवपाक अर्थ ना. भगवान श्रीकृष्ण बळजबरीन अर्जुनाक सन्यासी करूंक सोदिना. बालविधवांक तर आवय बापायन कुमारिका अशें समजूनच तांचीं परत लग्नां लावंक जाय. पूण हातूंतय तांकां स्वातंत्र्य मेळपाक जाय. बायल जातीचें व्हडलें ध्येय जर तांकां पुजपाचें आसा तर मेकळीक आसूंक जाय. पूण चड वयर वयर ध्येय धरपाक गेल्यार पडपाचो भंय आसता. ताचे परस मातशें सकयल ध्येय दवरून थंय घट्ट पांय दवरून रावप चड बर्याक पडटलें.
 भारतीय बायलांच्या पावित्र्याची, बंधनाची, वैराग्याची धन्यता खुबूच व्हडली आसा. भारतांत आयज शेंकड्यांनी वर्सां चालू आशिल्लें हें व्हडपण अशेंच कित्याक फुकट वतलें? भारतियांच्या बर्या फुडारा खातीर हातूंतल्यान पोसवण मेळची ना काय? भारतांतल्या सती गेल्ल्या बायलांनो! तुमगेलें व्हडपण सांगपाक म्हजे कडेन शक्ती ना. तुमचीं चित्रां हांव म्हज्या दोळ्यां सामकार हाडटां आनी तुमचे पांय भक्तीच्या दुकांतल्या उदकान धुतां. हांव बाबडो आनी कितें करतलों?
 मूळ लेखकः साने गुरुजी.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 