मागिले प्रसंगीं वैश्रवण । रणभूमीस झाला भग्न ।
सवें प्रधान थोर थोर । मारीच प्रहस्त महावीर ।
षडाननाचें जन्मस्थान । ते देखिलें शरवण वन ।
तदनंतरे पौलिस्तिकुमर । देता झाला वन सुंदर ।
तेजें अत्यंत साजिरें । सुवर्णमयचि साकारें ।
तया वनप्रदेशीं कैलासगिरी । असे जैसा मेरू धरित्रीं ।
कैलासपर्वतावर येताच पुष्पक विमान एकाएकी थांबले :
पुष्पकें दिखिला कैलास । पुढें न चाले राहिले सावकाश ।
अत्यंत प्रतापी रावण । चिंताक्रांत म्लानवदन ।
हें पुष्पक विमान । न चाले गति खुंटोन ।
पर्वतासारिखें पुष्पकविमान । पर्वतमाथां राहिलें जाण ।
रावणाची चिंता ओळखून त्याचे कारण मारीचाने सांगितले :
दशग्रीव ऐसें बोलिल्यावरी । ऐकोनि मारीच सारांश उत्तरीं ।
हें जें पुष्पक विमान । निष्कारण कां पतन ।
निश्चितेसीं राजचूडामणी । पुष्पक कुबेराचें म्हणोनी ।
कुबेराचें विमान । तेथें आरूढे वैश्रवण ।
इति वाक्यांतरे तस्य करालः कृष्णपिंगलः ।
ततः पार्शमुपागम्य भवस्यानुचरोऽब्रवीत ।
आकाशातून आलेल्या प्रचंड गर्जनेने रावणादि सर्व राक्षस भयभीत :
इतुकें मारीच बोलिल्या - वरी । तंव गगनमार्गी एक्सरी ।
ऊर्ध्व अव्लोकिती राक्षसगण । तंव अकराळ विकराळ वदन ।
खुजट शरीर विकट वदन । मस्तकीं बोलता हातीं दंड जाण ।
तदनंतरें ईश्वरसेवक । पार्श्वभागीं आला एक ।
नंदिकेश्वराचें वचन ऐकोन । दशग्रीव शंकित होवोन ।
निवर्तस्य दश्ग्रीव शैले क्रीडति शंकरः ।
नंदीने रावणाला तेथून ताबडतोब निघून जाण्यास सांगितले :
वदता झाला नंदिकेश्वर । रावणा येथोनि परता सर ।
उमेसहित चंद्रमौळी । आनंदे क्रीडती ये शैलीं ।
गरूडयक्षसर्पांसी । देवगंधर्वराक्षसांसी ।
नंदिकेश्वराचें वचन । ऐकोनि दशग्रीव कोपायमान ।
क्रोधें थरथरां कांपत । नेऋ करोनि आरक्त ।
रावणाच उन्मत्तपणा :
कैंचा शंकर कोण उमा । शैलीं कां क्रीडतसे अधमा ।
दुरक्ती रावणाचें वचन । तेणें नंदिकेश्वरें ऐकोन ।
ऐशियातें रजनीचर । देखोनि म्हणती हें वानर ।
पहा हो कैसें आश्चर्य वाटे । आम्हासिं भेडसावितें मर्कट ।
नंदीची भविष्यवाणी :
ऐकोनि दशग्रीवाचें वचन । क्रोधे नंदिकेश्वर आपण ।
तूं माझी हेळणा करिसी । नेणसी माझ्या प्रतापासी ।
तुझ्या वधालागीं दशानना । मजसारिखे मुख्य जाणा ।
बळरूप पराक्रम जाण । वानर होती अति दारूण ।
नख दंष्ट्रा हातियेर । संग्रामीं मदन्मत्त थोर ।
ते वानर बळेंकरीं । तुझिया कुळाची बोहरी ।
मज मारिता तुम्हांसी । अशक्य नाहीं निश्चयेंसीं ।
स्वर्गी देवविमानपंक्ती । नंदिकेश्वराच्या वचना मानवती ।
नंदी म्हणे दशानन । तुझें पूर्व कर्म जाण ।
नंदीचें वचन ऐकोन । कोपें खवळला रावण ।
रावणाच कैलास उपटण्याचा निश्चय :
मज जातां आकाशपंथें । खुंटविलें माझ्या विमानतें ।
पर्वत उपडोनि सागरीं । निमग्न करीन निर्धारीं ।
राक्षसांसी हें भयानक स्थान । तें मी निर्भय करीन जाण ।
रावणभुजबळाची थोरी । विसां भुजीं कैलासगिरी ।
रावणाच्या अद्भूत पराक्रमाने कैलास डळमळू लागाला :
भुजाबळेंकरोनि दशानन । कैलास कालविला परक्रमें जाण ।
ऋषीश्वरां सुटला पळ । म्हण्ती ओढावला प्रळयकाळ ।
उमा झोंबे नीळकंठा । रमा थापटी वैकुंठा ।
तदनंतरें श्रीरघुपती । काय करिता झाला कैलासपती ।
शंकराने अंगठ्याचे कैलास चेपून रावणाला पर्वतातळी दडपला :
लीलेकरोनि महेश । अंगुष्ठें चेपितां पर्वतास ।
रावण भुजा परत्या करी । तंव त्या जडल्या बळें भारी ।
भुजा नसुटती तेथ । सर्व शक्ती जाहली व्यर्थ ।
हांक फोडितां लंकापती । त्रैलोक्य भयभीत चित्तीं ।
हांक ऐकोनि दुर्शर । आसन सांडोनि देवेंद्र ।
पर्वताचें हृदय तडाडिलें । वायुमंडळ स्तब्ध झालें ।
मंगळाची जननी थरारली । नभींची नक्षत्रे च्यवली ।
यक्ष आणि विद्याधर । सिद्ध चारण किन्नर ।
समस्त करिताती स्तवन । गिरिजापति तुज अनन्यशरण ।
कृपाळुवा उमाकांता । त्रिपुरांतका विश्वनाथा ।
प्रधान म्हणती दशानना । तूं जाय शिवासि शरणा ।
रावणाची शिवस्तुतू व शरणागती :
येरीकडे दशानन । करिता झाला शिवस्तवन ।
प्रेमसिधुं गिरिजापती । कैलासींचा भोळा चक्रवर्तीं ।
मस्तकीं जटाजूट साजिरा । तया तळीं नेत्र तिसरा ।
मुकुटीं मंदाकिनी पापनाशिनी । जे जन्मली विष्णूच्या चरणीं ।
भाळीं विभूतिलेपन । तयावरी चंद्र विराजमान ।
अंगीं भस्म चर्चिलें । वरी रुद्रक्ष मिरवले ।
रावणें देखोनि उमापती । प्रणिपात करी नम्रवृत्ती ।
सहस्र वर्षेपर्यंत । रडत होता दशानन तेथे ।
रावणाच्या स्तुतीने शंकर प्रसन्न :
महादेव म्हणे तुझे स्तवन । ऐकोनि झालो सुप्रसन्न ।
तुवां केली दीर्घ रव दारूण । त्रैलोक्य झालें कंपायमान ।
शीघ्र येथोनि लंकापती । जाईं आपुल्या स्वस्थळाप्रती ।
ऐसें महेश बोलिल्यानंतरें । रावण म्हणे जी दातारें ।
रावणाची मागणी :
प्रसन्न झालासि महादेवा । तरी मज बरवा वर द्यावा ।
चतुराननें वरदान । मज दिधलें जें यक्षगण ।
दीर्घ आयुष्य मज झालें । तें भोगितां चित्त उबगलें ।
शंकराने रावणाला खड्ग देऊन विष्णुहस्ते मरण येईल असे सांगितले :
ऐसे रावणाचें वचन । ऐकोनियां शैलजारमण ।
आयुष्याचे अंतीं जाण । तुज विष्णुहस्तें मरण ।
याउपरी त्रिपुरांतकें जाण । दशानना नाम रावण ।
रावण आरुढोनी विमानावरी । चंद्राहास्य खड्ग घेवोनि करीं ।
अगस्ति म्हणे श्रीरामा । मग तो रावण पापकर्मा ।
क्षत्रिय राजे थोर थोर । तयां बाधा करी दशशिर ।
कोणी म्हणती रावण । आम्ही तुम्हां सेवकांसमान ।
एका जनार्दना शरण । पुढें वेदवती आख्यान ।
