म्हाळसा नारायणी देवूळ म्हाड्डोळा वसला जे फामाद अश्या मंगेशी देवळाकडल्यान फकत एक किलोमीटर आनी राजधानी पणजेच्यान 22 किलोमीटर अंतराचेर आसा.
मुळांत ही देवता वेर्णे गांवातल्या एका पौराणीक वास्तूंत स्थापीत आशिल्ली जंय आता उद्देगीक वसणूक जाल्या. गोंयातल्या हेर देवळांप्रमाण, वेर्णेचे हे सोबीत देवूळ सुमार 1543 वर्सां पोर्तुगिजांनी नश्ट केले.
मात, देवूळ नश्ट करचे पयली श्रद्दाळू भाविकांनी हांगाच्या देविची म्हुर्त उबारूंन ती न्हंयेच्या दुसऱ्या पोंतार म्हाड्डोळा पावयली जंय ती सद्या आसा.
म्हाळसा देवी विष्णुचो एक अवतार आशिल्ल्याचे मानतात म्हणून तिका म्हाळसा नारायणी म्हणटात (नारायण हे विष्णुचे आनीक एक नांव). ह्या देवीसंबद्दान आनी ही देवी कशी अस्तित्वांत आयली ते संबद्दान जायत्यो आख्यायिका आसात.
सगळ्यांत फामाद आख्यायिका सांगता की पौराणीक काळांत वेर्णेच्या सोनसडो पठाराचेर एक सुंदर देवी अवतरली. आपल्या मालकाची गोरवां लागीच्या एका झरीकडेन चरोवंक व्हरपी शास्त्रपाल नावाच्या एका राखण्यान तिका सगळ्यांत पयली पळयली. देवीन राखण्याक ताच्या मालकाक घेवन येवपाक सांगले. गोरवा तानेल्ली आशिल्ल्यान थंयच्यान वचपाक जेन्ना तो राखणो फांटी फुडे जालो तेन्ना देवीन आपल्या नुपूरान(पायाक घाल्ली आवाज येवपी पायजणां) जमनीचेर वार करूंन थंयच झर फोडली. हे ल्हान नुपूर तळें आयजय ह्या जाग्याचेर दिसता.
राखणो आपल्या मालकाक हाडपाक गेलो मात येतना तो ताच्या जांवयाक म्हळ्यार म्हाल पैक घेवन आयलो ज्याका देवीन ह्या जाग्यार देवूळ बांगपाक लायले जंय ती म्हाळसा नारायणी म्हण रावतली.
देवूळ म्हाड्डोळच्या शांत वातावरणांत आसा. देवळाक व्हड लाकडी खांबे आसात आनी रुप्याची फास्की आशिल्लो दरवटो आसा. प्राकारांत 40 फीट उंचायेची आनी सुमार देडशे पण्ट्यो आशील्ल्या 21 चक्रांची एक व्हड पितळेची दिवली (दिव्यांचो खांबो) आसा. वर्सुकी उत्सव वा जात्रेच्या दिसांनी तेलाच्या वातिंनी ह्यो पण्ट्यो पेटयले उपरांत ही दिवली खूब आकर्शक दिसता.
जात्रेशिवाय देवळांत दोन खाशेले उत्सव मनयतात- सुमार ऑगस्टाच्या म्हयन्यांत जायां पुजा आनी रोखडीच पावसा उपरांत येवपी पुनवेच्या दिसा कोजोगिरी पुनव.
