न वी मुंबयच्या खारघर वाठारांत 16 एप्रिलाक भारतीय इतिहासांतली दुखेस्त घडणूक घडली. महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार सरकारी वितरण सुवाळयांत 14 जाणां परस चड लोकांक उश्माघातान मरण आयलें. उक्त्या मैदानाचेर लागीं लागीं 5 लाख भक्त एकठांय जाल्ले. सद्या गर्मीचे दीस, वयर कडक सूर्य तापतालो, सकाळीं 8 ते सांजेच्या 4 मेरेन लोकांक खर वतांत बसून दवरपाक राजकी फुडार्यांच्या काळजांत राजकारणा बगर मनीसपणाक मात्तय जागो उरलो ना काय? एका 'बड्या' राजकी नेत्याच्या सोयी खातीर सुवाळो दनपाराचो दवरलो. शासकी यंत्रणा राबोवन मेंढरां पुजायल्या वरीं लोक जमोवप, हो आमचे लोकशायेचो मुखेल कार्यक्रम जावन पडला. जेन्ना महाराष्ट्र भूषण हें मानचिन्न समाजसेवकाच्या वण्टीर लागतलें त्या वांगडा हो काळो दाग ताचेर उठून येतलो, हें सांगपाची गरज ना.
 एकाच प्रसंगाच्या वेळा उश्माघातान एकाच वेळा 14 परस चड लोकांक मरण येवप ही पयलीच घडणूक आसूं येता. (14 हो सरकारी आंकडो आसा. प्रत्यक्षांत चड आसूं येता. ) फाटल्या वर्सा महाराष्ट्रांत 31 लोकांक उश्माघाताचें मरण आयिल्ले. हो महाराष्ट्राचो उच्चांक आशिल्लो.
 पूण 'ये रे माझ्या मागल्या' म्हणटात तशें कर्नाटक राज्यांत वेंचणुकेचें वारें सुटलां आनी रस्त्यार परत झुंडी जावपाक लागल्यात. लोकांच्यो स्मृती दिसानदीस मोटव्यो जायत आसात. वयले घडणुकेची देख घेवन गोंयकारांनी आतां सादूर रावपाक जाय.
 सादारण मार्च ते मे मेरेन गोंयांत गर्मी वाडपाक लागता आनी उश्णतेचें ल्हार येवपाक लागता. गोंयांत भलायकीच्यो सोयी बर्यो आशिल्ल्यान आतां मेरेन उश्माघाताचे बळी गेल्ले आयकूंक आयिल्लें ना. पूण सगल्यांनी सादूर रावंक जाय. जसो पावसाचो मोसम आसता तशी उश्णतेची लाट हो एक वर्सुकी मोसम जाल्लो आसा. ते खातीर ताचें फाटलें थोडें शास्त्र समजून घेवया.
 जानेवारी म्हयन्या सावन सूर्य उत्तर अर्दगोलाच्या वटेन येवपाक लागता. 21- 22 मार्चाक तो विषुववृत्ताचेर पावता. तरी मार्चाच्या सुरुवाती सावन तापमान वाडपाक लागता आनी मार्च- एप्रिल म्हयन्यांत उश्णतेचे ल्हार येवपाक सुरू जाता. मे म्हयन्याच्या 2 तारकेक सूर्य गोंयच्या माथ्यार आयिल्लो. पूण उत्तर भारताच्या वाठारां कडेन तुला केल्यार गोंय खूब सुदैवी म्हणपाक फावो. उत्तर भारत दिल्ली, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, बिहार, ओरिसा ह्या वाठारांचे तापमान 40 अंश सेल्सिअस वयर पावता. भारतीय हवामान खात्याच्या नेमा प्रमाणे सपाट प्रदेशाचे तापमान 40 अंशाच्या वयर वचत तर उश्णतेचे लाटेचो अलर्ट जारी करपाक जाय. दोंगराळ प्रदेशांत जर तापमान 30 अंश वयर वचत तर उश्णतेचे लाट जाहीर करची, असो नेम आसा. त्या वेळा भलायकी खात्यान सतर्क रावचें पडटा. पोरूं मे म्हयन्यांत दिल्लीचें तापमान 44 अंश मेरेन पाविल्लें, गोंयचें मार्च ते मे म्हयन्यांचे तापमान सादारण 38 वयर वचना. आतां मेरेन गोंयचें चडांतचड तापमान 3९. ९ अंश सेल्सिअस मेरेन पावलां. म्हणजे गोंयांत उश्णतेचे ल्हार येवपाचो प्रसंग आजून मेरेन येवना. तरी आमकां गर्मी सोसना. ज्या वाठारांनी गर्मीचें ल्हार येता त्या वाठारांत कितें परिस्थिती आसतली, हो विचार करूं नज.
 फकत तापमान ह्या एकाच घटकाचेर हवामानाचे परिणाम थारनात. हवेंतली दमटसाण म्हणजेच आर्द्रता आनी वातावरणांतलें वार्याचें घोळप हे मुखेल घटक आसात. तेभायर प्रदुशण आनी 'हरीत गृह परिणाम' (ग्रीन हाऊस इफेक्ट) अश्या घडणुकां खातीर गर्मीच्या ल्हाराचो प्रभाव वाडपाक लागला. वातावरणांत दमटपण उणें आसप म्हणजेच सुके हवामान खुशालकायेचे दिसता.
 मनीस स्वासोस्वास करतना कार्बन-डायोक्सायड वायू वांगडा बाश्प (वाफ) सोडता. त्या खातीर गर्देंत दमणपण वाडटा. वाफ हवे परस जड आसता. तशेंच कार्बन- डायोक्सायड वायूय जड. दोनय घटक गरमी सोशून घेवपी. ते खातीर खारघराच्या गर्देंतले तापमान 40 अंश परस वयर गेलें आनी ताचो वायट परिणाम जावन गरीब बापड्यांक उश्माघाताचे बळी जावचे पडले.
 भौतिकशास्त्राच्या नेमा प्रमाणे गरम हवा वयर वता आनी थंड हवा सकयल येता. पूण गिमांच्या दिसांनीं वातावरणाच्या वयर चड दाबाचो पट्टो निर्माण जाता. ते खातीर हवेचें घोळप मंद जाता. जमिनी लागिची हवा कोंडून उरता. जेन्ना मळबांत कुपां जमतात तेन्नाय अशीच परिस्थिती तयार जाता आनी 'जीव नाका बाबा' इतलो कालोर वाडटा. पूण उत्तर भारतांत गर्मीचे ल्हार येवपाक आनीक एक म्हत्वाचे कारण आसा. अफगाणिस्तान, पाकिस्तान ह्या वाठारांतल्यान उश्ण सुकें वारें उत्तर भारताच्या दिकेन व्हांवपाक लागता. हें वारें जमिनींतली ओलसाण सोशून घेता आनी गर्मीच्या लाटेंत भर घालता. उत्तर भारता वांगडा ही लाट गुजरात, मध्यप्रदेश ह्या राज्यांचेरय प्रभाव घालता. ह्या वार्याच्या प्रवाहाक हवामान शास्त्रांत 'लू' (loo) म्हणून वळखतात.
 सादारण मार्च ते जुलय मेरेन गर्मीचे दीस आसतात, तशें पळोवंक गेल्यार गर्मीचो मोसम मार्च ते आॅक्टोबर मेरेन आसता. पूण मान्सून पावसाक लागून गरमी जाणवना. मान्सून फावो ते वेळार पावलो ना जाल्यार गोंयांत कितें परिस्थिती येता ते सांगपाक नाका. ताच्या वयल्यान उत्तर भारतांत कितें परिस्थिती जातली जावयें, हे समजून घेवचें.
 आमचे कुडीचें तापमान सादारण 3७ अंश सेल्सिअस मेरेन उरता. तें वाडलें जाल्यार घाम येवन ताचेर नियंत्रण दवरता. घाम चड भायर पडल्यार कुडींतलें उदकाचें प्रमाण संतुलीत दवरपाक परत परत उदक पिवपाक जाय. कुडीचे तापमान वाडले आनी उदकाचे प्रमाण उणें जाल्यार कुडींतल्यो सगल्यो रसायनीक प्रक्रिया मंद जावपाक लागतात. स्नायू घट्ट जातात. स्वासोस्वास घेवपाक त्रास जातात. मनीस बेशुद्ध पडटा आनी फावो ते उपचार करना जाल्यार मरण येता.
 गोंयांत गर्मीचे ल्हार येवपाची शक्यताय उणी आसली तरी लोकांनी सादूर जाल्लें बरें. हरीत गृह परिणामा खातीर धर्तरीचे तापमान वाडटा हे सिद्ध जावपाक लागलां. खारघर घडणुकी वयल्यान आमी देख घेवची. गर्देंत वचचे न्ही. वतांत चड रावचें न्ही. गरज पडल्यार छत्री घेवन भायर पडचें. परत परत उदक वो फळांचे ज्युस पिवचे. सगल्यांत म्हत्वाचें हवामान आनी भलायकी खात्याच्यो सादुरकायेच्यो शिटकावणी गंभीरतायेन पाळच्यो.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 