Dear readers, here we are offering Shrimad Dasbodh PDF (श्रीमत् दासबोध pdf) to all of you. Samarth Ramdas Swami, the founder of Samarth Sampradaya, produced the Dasbodh Granth. Ramdas Swami, who worships Rama and Hanumanta, enlightened and organized in Maharashtra by spreading the knowledge that solidified the teachings of altruism, self-righteousness, and love of the nation. The State Marathi Vikas Sanstha under the Government of Maharashtra has made this book of 7,800 Ovas available in audio format. This audio version of Dasbodha in the voice of classical singer Sanjay Abhyankar has music composed by Rahul Ranade.
Dasbodh Granth was composed by Ramdas Swami on Magh Suddha Navami. It was written by his disciple Kalyan Swamy. This writing took place at Shivtharchi Ghal, which rests in the dense forest of Raigad district. The book Dasbodh is divided into 20 decades in total, each decade having 10 Samas. Taking one topic at a time, Samarth has preached to the human mind of men and women of all castes, creeds, creeds, religions, castes, creeds, etc. This book is also recited. Ramdas Swami and Sant Tukaram were contemporaries. Samarth Ramdas was the only saint to comment strongly on politics and religion. Samarth created Dasbodh Granth to preach to society.
श्रोते पुसती कोण ग्रंथ । काय बोलिलें जी येथ ।
ग्रंथा नाम दासबोध । गुरुशिष्यांचा संवाद ।
नवविधा भक्ति आणि ज्ञान । बोलिलें वैराग्याचें लक्षण ।
भक्तिचेन योगें देव । निश्चयें पावती मानव ।
मुख्य भक्तीचा निश्चयो । शुद्धज्ञानाचा निश्चयो ।
शुद्ध उपदेशाचा निश्चयो । सायोज्यमुक्तीचा निश्चयो ।
शुद्धस्वरूपाचा निश्चयो । विदेहस्थितीचा निश्चयो ।
मुख्य देवाचा निश्चयो । मुख्य भक्ताचा निश्चयो ।
मुख्य ब्रह्माचा निश्चयो । नाना मतांचा निश्चयो ।
मुख्य उपासनालक्षण । नाना कवित्वलक्षण ।
मायोद्भवाचें लक्षण । पंचभूतांचे लक्षण ।
नाना किंत निवारिले ॥ नाना संशयो छेदिले ।
ऐसें बहुधा निरोपिलें । ग्रंथगर्भी जें बोलिलें ।
तथापि अवघा दासबोध । दशक फोडून केला विशद ।
नाना ग्रंथांच्या समती । उपनिषदें वेदांत श्रुती ।
नाना समतीअन्वये । म्हणौनी मिथ्या म्हणतां न ये ।
मत्सरें यासी मिथ्या म्हणती । तरी अवघेचि ग्रंथ उछेदती ।
शिवगीता रामगीता । गुरुगीता गर्भगीता ।
भगवद्गीता ब्रह्मगीता । हंसगीता पाण्डवगीता ।
इत्यादिक नाना ग्रंथ । समतीस बोलिले येथ ।
भगवद्वचनीं अविश्वासे । ऐसा कोण पतित असे ।
पूर्णग्रंथ पाहिल्याविण । उगाच ठेवी जो दूषण ।
अभिमानें उठे मत्सर । मत्सरें ये तिरस्कार ।
ऐसा अंतरी नासला । कामक्रोधें खवळला ।
कामक्रोधें लिथाडिला । तो कैसा म्हणावा भला ।
आतां असो हें बोलणें । अधिकारासारिखें घेणें ।
मागां श्रोतीं आक्षेपिलें । जी ये ग्रंथीं काय बोलिलें ।
आतां श्रवण केलियाचें फळ । क्रिया पालटे तत्काळ ।
मार्ग सांपडे सुगम । न लगे साधन दुर्गम ।
नासे अज्ञान दुःख भ्रांती । शीघ्रचि येथें ज्ञानप्राप्ती ।
योगियांचे परम भाग्य । आंगीं बाणे तें वैराग्य ।
भ्रांत अवगुणी अवलक्षण । तेंचि होती सुलक्षण ।
आळसी तेचि साक्षपी होती । पापी तेचि प्रस्तावती ।
बद्धची होती मुमुक्ष । मूर्ख होती अतिदक्ष ।
नाना दोष ते नासती । पतित तेचि पावन होती ।
नाना धोकें देहबुद्धीचे । नाना किंत संदेहाचे ।
ऐसी याची फळश्रुती । श्रवणें चुके अधोगती ।
जयाचा भावार्थ जैसा । तयास लाभ तैसा ।
ॐ नमोजि गणनायेका । सर्व सिद्धिफळदायेका ।
माझिये अंतरीं भरावें । सर्वकाळ वास्तव्य करावें ।
तुझिये कृपेचेनि बळें । वितुळती भ्रांतीचीं पडळें ।
येतां कृपेची निज उडी । विघ्नें कापती बापुडीं ।
म्हणौन नामें विघ्नहर । आम्हां अनाथांचे माहेर ।
वंदूनियां मंगळनिधी । कार्य करितां सर्वसिद्धी ।
जयाचें आठवितां ध्यान । वाटे परम समाधान ।
सगुण रूपाची टेव । माहा लावण्य लाघव ।
सर्वकाळ मदोन्मत्त । सदा आनंदे डुल्लत ।
भव्यरूप वितंड । भीममूर्ति माहा प्रचंड ।
नाना सुगंध परिमळें । थबथबा गळती गंडस्थळें ।
मुर्डीव शुंडादंड सरळे । शोभे अभिनव आवाळें ।
चौदा विद्यांचा गोसांवी । हरस्व लोचन ते हिलावी ।
रत्नखचित मुगुटीं झळाळ । नाना सुरंग फांकती कीळ ।
दंत शुभ्र सद्दट । रत्नखचित हेमकट्ट ।
लवथवित मलपे दोंद । वेष्टित कट्ट नागबंद ।
चतुर्भुज लंबोदर । कासे कासिला पितांबर ।
डोलवी मस्तक जिव्हा लाळी । घालून बैसला वेटाळी ।
नाना याति कुशुममाळा । व्याळपरियंत रुळती गळां ।
शोभे फरश आणी कमळ । अंकुश तिक्षण तेजाळ ।
नट नाट्य कळा कुंसरी । नाना छंदें नृत्य करी ।
स्थिरता नाहीं येक क्षण । चपळविशईं अग्रगण ।
रुणझुणा वाजती नेपुरें । वांकी बोभाटती गजरें ।
ईश्वरसभेसी आली शोभा । दिव्यांबरांची फांकली प्रभा ।
ऐसा सर्वांगे सुंदरु । सकळ विद्यांचा आगरु ।
ध्यान गणेशाचें वर्णितां । मतिप्रकाश होये भ्रांता ।
जयासि ब्रह्मादिक वंदिती । तेथें मानव बापुडे किती ।
जे मूर्ख अवलक्षण । जे कां हीणाहूनि हीण ।
ऐसा जो परम समर्थ । पूर्ण करी मनोरथ ।
ऐसा गणेश मंगळमूर्ती । तो म्यां स्तविला येथामति ।
आतां वंदीन वेदमाता । श्रीशारदा ब्रह्मसुता ।
जे उठवी शब्दांकुर । वदे वैखरी अपार ।
जे योगियांची समाधी । जे धारिष्टांची कृतबुद्धी ।
जे माहापुरुषाची भार्या । अति सलग्न अवस्था तुर्या ।
जे महंतांची शांती । जे ईश्वराची निज शक्ती ।
जे अनंत ब्रह्मांडें घडी । लीळाविनोदेंचि मोडी ।
जे प्रत्यक्ष पाहातां आडळे । विचार घेतां तरी नाडळे ।
जे सर्व नाटक अंतर्कळा । जाणीव स्फूर्ती निर्मळा ।
जे लावण्यस्वरूपाची शोभा । जे परब्रह्मसूर्याची प्रभा ।
जे मोक्षश्रिया माहांमंगळा । जे सत्रावी जीवनकळा ।
जे अवेक्त पुरुषाची वेक्ती । विस्तारें वाढली इच्छाशक्ती ।
जे परमार्थमार्गींचा विचार- । निवडून, दावी सारासार ।
ऐसी बहुवेषें नटली । माया शारदा येकली ।
तींहीं वाचा अंतरीं आलें । तें वैखरिया प्रगट केलें ।
जे ब्रह्मादिकांची जननी । हरीहर जयेपासुनी ।
जे परमार्थाचें मूळ । नांतरी सद्विद्याची केवळ ।
जे योगियांचे ध्यानीं । जे साधकांचे चिंतनीं ।
जे निर्गुणाची वोळखण । जे अनुभवाची खूण ।
शास्त्रें पुराणें वेद श्रुति । अखंड जयेचें स्तवन करिती ।
जे वेदशास्त्रांची महिमा । जे निरोपमाची उपमा ।
नाना विद्या कळा सिद्धी । नाना निश्चयाची बुद्धी ।
जे हरिभक्तांची निजभक्ती । अंतरनिष्ठांची अंतरस्तिथी ।
जे अनंत माया वैष्णवी । न कळे नाटक लाघवी ।
जें जें दृष्टीनें देखिलें । जें जें शब्दें वोळखिलें ।
स्तवन भजन भक्ति भाव । मायेंवाचून नाहीं ठाव ।
म्हणौनी थोराहुनि थोर । जे ईश्वराचा ईश्वर ।
आतां सद्गुरु वर्णवेना । जेथें माया स्पर्शों सकेना ।
न कळे न कळे नेति नेति । ऐसें बोलतसे श्रुती ।
मज न कळे हा विचारु । दुऱ्हूनि माझा नमस्कारु ।
होती स्तवनाची दुराशा । तुटला मायेचा भर्वसा ।
मायेच्या बळें करीन स्तवन । ऐसें वांछित होतें मन ।
नातुडे मुख्य परमात्मा । म्हणौनी करावी लागे प्रतिमा ।
आपल्या भावासारिखा मनीं । देव आठवावा ध्यानीं ।
जय जया जि सद्गुरुराजा । विश्वंभरा बिश्वबीजा ।
तुझीयेन अभयंकरें । अनावर माया हे वोसरे ।
आदित्यें अंधकार निवारे । परंतु मागुतें ब्रह्मांड भरे ।
तैसा नव्हे स्वामीराव । करी जन्ममृत्य वाव ।
सुवर्णाचें लोहो कांहीं । सर्वथा होणार नाहीं ।
कां सरिता गंगेसी मिळाली । मिळणी होतां गंगा जली ।
परी ते सरिता मिळणीमागें । वाहाळ मानिजेत जगें ।
परीस आपणा ऐसें करीना । सुवर्णें लोहो पालटेना ।
शिष्यास गुरुत्व प्राप्त होये । सुवर्णें सुवर्ण करितां न ये ।
उपमे द्यावा सागर । तरी तो अत्यंतची क्षार ।
उपमे द्यावा जरी मेरु । तरी तो जड पाषाण कठोरु ।
उपमे म्हणों गगन । तरी गगनापरीस तें निर्गुण ।
धीरपणे । म् उपमूं जगती । तरी हेहि खचेल कल्पांतीं ।
आतां उपमावा गभस्ती । तरी गभस्तीचा प्रकाश किती ।
म्हणौनी उपमे उणा दिनकर । सद्गुरुज्ञानप्रकाश थोर ।
आतां उपमे द्यावें जळ । तरी तें काळांतरीं आटेल सकळ ।
सद्गुरूसी उपमावे । म् अमृत । तरी अमर धरिती मृत्यपंथ ।
सद्गुरूसी म्हणावें कल्पतरु । तरी हा कल्पनेतीत विचारु ।
चिंता मात्र नाहीं मनीं । कोण पुसे चिंतामणी ।
सद्गुरु म्हणों लक्ष्मीवंत । तरी ते लक्ष्मी नाशिवंत ।
स्वर्गलोक इंद्र संपती । हे काळांतरीं विटंबती ।
हरीहर ब्रह्मादिक । नाश पावती सकळिक ।
तयासी उपमा काय द्यावी । नाशिवंत सृष्टी आघवी ।
म्हणौनी सद्गुरु वर्णवेना । हे गे हेचि माझी वर्णना ।
आतां वंदीन सज्जन । जे परमार्थाचें अधिष्ठान ।
जे वस्तु परम दुल्लभ । जयेचा अलभ्य लाभ ।
वस्तु प्रगटचि असे । पाहातां कोणासीच न दिसे ।
जेथें परिक्षवंत ठकले । नांतरी डोळसचि अंध जाले ।
हें दीपाचेनि दिसेना । नाना प्रकाशें गवसेना ।
सोळां कळी पूर्ण शशी । दाखवू शकेना वस्तूसी ।
जया सुर्याचेनि प्रकाशें । ऊर्णतंतु तोहि दिसे ।
चिरलें वाळाग्र तेंहि प्रकासी । परी तो दाखवीना वस्तूसी ।
जेथें आक्षेप आटले । जेथें प्रेत्न प्रस्तावले ।
जेथें तर्क मंदावले । तर्कितां निजवस्तूसी ।
वळे विवेकाची वेगडी । पडे शब्दाची बोबडी ।
जो बोलकेपणें विशेष । सहस्र मुखांचा जो शेष ।
वेदे प्रकाशिलें सर्वही । वेदविरहित कांहीं नाहीं ।
तेचि वस्तु संतसंगें । स्वानुभवें कळों लागे ।
विचित्र कळा ये मायेची । परी वोळखी न संगवे वस्तूची ।
वस्तूसी वर्णिलें नवचे । तेंचि स्वरूप संतांचें ।
संत आनंदाचें स्थळ । संत सुखचि केवळ ।
संत विश्रांतीची विश्रांती । संत तृप्तीची निजतृप्ती ।
संत धर्माचें धर्मक्षेत्र । संत स्वरूपाचें सत्पात्र ।
संत समाधीचें मंदिर । संत विवेकाचें भांडार ।
संत सत्याचा निश्चयो । संत सार्थकाचा जयो ।
मोक्षश्रिया आळंकृत । ऐसे हे संत श्रीमंत ।
जे समर्थपणें उदार । जे कां अत्यंत दानशूर ।
माहांराजे चक्रवर्ती । जाले आहेत पुढें होती ।
जें त्रैलोकीं नाहीं दान । तें करिती संतसज्जन ।
जें त्रैलोक्याहून वेगळें । जें वेदश्रुतीसी नाकळे ।
ऐसी संतांची महिमा । बोलिजे तितुकी उणी उपमा ।
आतां वंदूं श्रोते जन । भक्त ज्ञानी संत सज्जन ।
येक सत्वाचे सागर । येक बुद्धीचे आगर ।
जे नाना अर्थांबृताचे भोक्ते । जे प्रसंगीं वक्तयाचे वक्ते ।
ज्यांची धारणा अपार । जे ईश्वराचे अवतार ।
किं हे ऋषेश्वरांची मंडळी । शांतस्वरूप सत्वागळी ।
हृदईं वेदगर्भ विलसे । मुखीं सरस्वती विळासे ।
जे पवित्रपणें वैश्वानर । जे स्फूर्तिकिरणाचे दिनकर ।
जे अखंड सावधान । जयांस त्रिकाळाचें ज्ञान ।
ज्यांचे दृष्टीखालून गेलें । ऐंसें कांहींच नाहीं उरलें ।
जें जें कांहीं आठवावें । तें तें तयांस पूर्वीच ठावें ।
परंतु हे गुणग्राहिक । म्हणौन बोलतों निःशंक ।
सदा सेविती दिव्यान्नें । पालटाकारणें आवेट अन्नें ।
आपुले शक्तिनुसार । भावें पुजावा परमेश्वर ।
तैसा मी येक वाग्दुर्बळ । श्रोते परमेश्वरचि केवळ ।
वित्पत्ती नाहीं कळा नाहीं । चातुर्य नाहीं प्रबंद नाहीं ।
ऐसा माझा वाग्विळास । म्हणौन बोलतों सावकाश ।
तुम्ही श्रोते जगदीशमूर्ति । तेथें माझी वित्पत्ती किती ।
समर्थाचा पुत्र मूर्ख जगीं । परी सामर्थ्य असे त्याचा आंगीं ।
व्याघ्र सिंह भयानक । देखोनि भयाचकित लोक ।
तैसा मी संतांचा अंकित । तुम्हां संतांपासीं बोलत ।
आपलेंची बोले वाउगें । त्याची संपादणी करणें लागे ।
हें तों प्रीतीचें लक्षण । स्वभावेंची करी मन ।
माझा आशय जाणोनी जीवें । आतां उचित तें करावें ।
आतां वंदूं कवेश्वर । शब्दसृष्टीचे ईश्वर ।
कीं हे सरस्वतीचें निजस्थान । कीं हे नाना कळांचें जीवन ।
कीं हे पुरुषार्थाचें वैभव । कीं हे जगदीश्वराचें महत्व ।
कीं हे शब्दरत्नाचे सागर । कीं हे मुक्तांचे मुक्त सरोवर ।
अध्यात्मग्रंथांची खाणी । कीं हे बोलिके चिंतामणी ।
कीं हे कल्पनेचे कल्पतरु । कीं हे मोक्षाचे मुख्य पडीभरु ।
कीं हा परलोकींचा निजस्वार्थु । कीं हा योगियांचा गुप्त पंथु ।
कीं हे निरंजनाची खूण । कीं हे निर्गुणाची वोळखण ।
कीं हा श्रुतीचा भावगर्भ । कीं हा परमेश्वराचा अलभ्य लाभ ।
कवि मुमुक्षाचें अंजन । कवि साधकांचें साधन ।
कवि स्वधर्माचा आश्रयो । कवि मनाचा मनोजयो ।
कवि वैराग्याचें संरक्षण । कवि भक्तांचें भूषण ।
कवि प्रेमळांची प्रेमळ स्थिती । कवि ध्यानस्थांची ध्यानमूर्ति ।
नाना साधनांचे मूळ । कवि नाना प्रेत्नांचें फळ ।
आधीं कवीचा वाग्विळास । तरी मग श्रवणीं तुंबळे रस ।
कवि वित्पन्नाची योग्यता । कवि सामर्थ्यवंतांची सत्ता ।
कवि कवित्वाचा प्रबंध । कवि नाना धाटी मुद्रा छंद ।
कवि सृष्टीचा आळंकार । कवि लक्ष्मीचा शृंघार ।
कवि सभेचें मंडण । कवि भाग्याचें भूषण ।
कवि देवांचे रूपकर्ते । कवि ऋषीचें महत्ववर्णिते ।
नस्ता कवीचा व्यापार । तरी कैंचा अस्ता जगोद्धार ।
नाना विद्या ज्ञातृत्व कांहीं । कवेश्वरेंविण तों नाहीं ।
मागां वाल्मीक व्यासादिक । जाले कवेश्वर अनेक ।
पूर्वीं काव्यें होतीं केलीं । तरीच वित्पत्ती प्राप्त झाली ।
ऐसे पूर्वीं थोर थोर । जाले कवेश्वर अपार ।
नाना चातुर्याच्या मूर्ती । किं हे साक्षात् बृहस्पती ।
कीं हे अमृताचे मेघ वोळले । कीं हे नवरसाचे वोघ लोटले ।
कीं हे विवेकनिधीचीं भांडारें । प्रगट जालीं मनुष्याकारें ।
कीं हे आदिशक्तीचें ठेवणें । नाना पदार्थास आणी उणें ।
कीं हे सुखाचीं तारुवें लोटलीं । आक्षै आनंदे उतटलीं ।
कीं हे निरंजनाची संपत्ती । कीं हे विराटाची योगस्थिती ।
कीं हा ईश्वराचा पवाड । पाहातां गगनाहून वाड ।
आतां असो हा विचार । जगास आधार कवेश्वर ।
अतां वंदूं सकळ सभा । जये सभेसी मुक्ति सुल्लभा ।
श्लोक ॥ नाह । म् वसामि वैकुंठे योगिनां हृदये रवौ ।
नाहीं वैकुंठीचा ठाईं । नाहीं योगियांचा हृदईं ।
याकारणें सभा श्रेष्ठ । भक्त गाती तें वैकुंठ ।
प्रेमळ भक्तांचीं गायनें । भगवत्कथा हरिकीर्तनें ।
परमेश्वराचे गुणानुवाद । नाना निरूपणाचे संवाद ।
नाना समाधानें तृप्ती । नाना आशंकानिवृत्ती ।
भक्त प्रेमळ भाविक । सभ्य सखोल सात्त्विक ।
कर्मसीळ आचारसीळ । दानसीळ धर्मसीळ ।
योगी वीतरागी उदास । नेमक निग्रह तापस ।
दंडधारी जटाधारी । नाथपंथी मुद्राधारी ।
पुरश्चरणी आणी तपस्वी । तीर्थवासी आणी मनस्वी ।
सिद्ध साधु आणी साधक । मंत्रयंत्रशोधक ।
संत सज्जन विद्वज्जन । वेदज्ञ शास्त्रज्ञ माहाजन ।
योगी वित्पन्न ऋषेश्वर । धूर्त तार्किक कवेश्वर ।
ब्रह्मज्ञानी आत्मज्ञानी । तत्त्वज्ञानी पिंडज्ञानी ।
पंडित आणी पुराणिक । विद्वांस आणी वैदिक ।
माहाभले माहाश्रोत्री । याज्ञिक आणी आग्नहोत्री ।
भूत भविष्य वर्तमान । जयांस त्रिकाळाचें ज्ञान ।
शांति क्ष्मा दयासीळ । पवित्र आणी सत्वसीळ ।
ऐसे जे कां सभानायेक । जेथें नित्यानित्यविवेक ।
जेथें श्रवणाचा उपाये । आणी परमार्थसमुदाये ।
उत्तम गुणाची मंडळी । सत्वधीर सत्वागळी ।
विद्यापात्रें कळापात्रें । विशेष गुणांची सत्पात्रें ।
प्रवृत्ती आणी निवृत्ती । प्रपंची आणी परमार्थी ।
वृद्ध तरुण आणी बाळ । पुरुष स्त्रियादिक सकळ ।
ऐसे परमेश्वराचे जन । त्यांसी माझें अभिवंदन ।
ऐंसिये सभेचा गजर । तेथें माझा नमस्कार ।
जेथें भगवंताच्या मूर्ती । तेथें पाविजे उत्तम गती ।
कल्लौ कीर्तन वरिष्ठ । जेथें होय ते सभा श्रेष्ठ ।
आतां स्तऊं हा परमार्थ । जो साधकांचा निजस्वार्थ ।
आहे तरी परम सुगम । परी जनासी जाला दुर्गम ।
नाना साधनांचे उधार । हा रोकडा ब्रह्मसाक्षात्कार ।
आहे तरी चहूंकडे । परी अणुमात्र दृष्टी न पडे ।
आकाशमार्गी गुप्त पंथ । जाणती योगिये समर्थ ।
साराचेंहि निजसार । अखंड अक्षै अपार ।
तयास नाहीं राजभये । अथवा नाहीं अग्निभये ।
परब्रह्म तें हालवेना । अथवा ठावही चुकेना ।
ऐसें तें निज ठेवणें । कदापि पालटों नेणे ।
अथवा तें घसवटेना । अथवा अदृश्य होयेना ।
मागां योगिये समर्थ । त्यांचाहि निजस्वार्थ ।
जेंही शोधून पाहिला । त्यासी अर्थ सांपडला ।
अपूर्वता या परमार्थाची । वार्ता नाहीं जन्ममृत्याची ।
माया विवेकें मावळे । सारासारविचार कळे ।
ब्रह्म भासले उदंड । ब्रह्मीं बुडालें ब्रह्मांड ।
प्रपंच वाटे लटिका । माया वाटे लापणिका ।
ब्रह्मस्थित बाणतां अंतरीं । संदेह गेला ब्रह्मांडाबाहेरीं ।
ऐसा हा परमार्थ । जो करी त्याचा निजस्वार्थ ।
या परमार्थाकरितां । ब्रह्मादिकांसि विश्रामता ।
परमार्थ सकळांस विसांवा । सिद्ध साधु माहानुभावां ।
परमार्थ जन्माचें सार्थक । परमार्थ संसारीं तारक ।
परमार्थ तापसांसी थार । परमार्थ साधकांसी आधार ।
परमार्थी तो राज्यधारी । परमार्थ नाहीं तो भिकारी ।
अनंत जन्मींचें पुण्य जोडे । तरीच परमार्थ घडे ।
जेणें परमार्थ वोळखिला । तेणें जन्म सार्थक केला ।
असो भगवत्प्राप्तीविण । करी संसाराचा सीण ।
भल्यानें परमार्थीं भरावें । शरीर सार्थक करावें ।
धन्य धन्य हा नरदेहो । येथील अपूर्वता पाहो ।
या नरदेहाचेनि लागवेगें । येक लागले भक्तिसंगें ।
येक फिरती तिर्थाटणें । येक करिती पुरश्चरणें ।
येक तपें करूं लागले । येक योगाभ्यासी माहाभले ।
येकीं हटनिग्रह केला । देह अत्यंत पीडिला ।
येक माहानुभाव विख्यात । येक भक्त जाले ख्यात ।
येक तेजीं तेजचि जाले । येक जळीं मिळोन गेले ।
येक येकचि बहुधा होती । येक देखतचि निघोनि जाती ।
येक भयानकावरी बैसती । एक अचेतनें चालविती ।
येक तेजें मंद करिती । येक जळें आटविती ।
ऐसे हटनिग्रही कृतबुद्धी । जयांस वोळल्या नाना सिद्धी ।
येक मनोसिद्ध येक वाचासिद्ध । येक अल्पसिद्ध येक सर्वसिद्ध ।
येक नवविधाभक्तिराजपंथें । गेले, तरले परलोकींच्या निजस्वार्थें ।
येक वैकुंठास गेले । येक सत्यलोकीं राहिले ।
येक इंद्रलोकीं इंद्र जाले । येक पितृलोकीं मिळाले ।
सलोकता समीपता । स्वरूपता सायोज्यता ।
ऐसे सिद्ध साधू संत । स्वहिता प्रवर्तले अनंत ।
या नरदेहाचेनि आधारें । नाना साधनांचेनि द्वारें ।
या नरदेहाचेनि संमंधें । बहुत पावले उत्तम पदें ।
नरदेहीं येऊन सकळ । उधरागती पावले केवळ ।
पशुदेहीं नाहीं गती । ऐसे सर्वत्र बोलती ।
संत महंत ऋषी मुनी । सिद्ध साधू समाधानी ।
तत्त्वज्ञानी योगाभ्यासी । ब्रह्मच्यारी दिगंबर संन्यासी ।
म्हणौनी नरदेह श्रेष्ठ । नाना देहांमध्यें वरिष्ठ ।
नरदेह हा स्वाधेन । सहसा नव्हे पराधेन ।
अश्व वृषभ गाई म्हैसी । नाना पशु स्त्रिया दासी ।
तैसा नव्हे नरदेहो । इछा जाव अथवा रहो ।
नरदेह पांगुळ असता । तरी तो कार्यास न येता ।
नरदेह अंध असिला । तरी तो निपटचि वायां गेला ।
नरदेह असिला मुका । तरी घेतां न ये आशंका ।
नरदेह असिला मूर्ख । अथवा फेंपर्या समंधाचें दुःख ।
इतकें हें नस्तां वेंग । नरदेह आणी सकळ सांग ।
सांग नरदेह जोडलें । आणी परमार्थबुद्धि विसर्ले ।
मृत्तिका खाणोन घर केलें । तें माझें ऐसें दृढ कल्पिलें ।
मुष्यक म्हणती घर आमुचें । पाली म्हणती घर आमुचें ।
कांतण्या म्हणती घर आमुचें । मुंगळे म्हणती घर आमुचें ।
विंचू म्हणती आमुचें घर । सर्प म्हणती आमुचें घर ।
भ्रमर म्हणती आमुचें घर । भिंगोर्या म्हणती आमुचें घर ।
मार्जरें म्हणती आमुचें घर । श्वानें म्हणती आमुचें घर ।
पुंगळ म्हणती आमुचें घर । वाळव्या म्हणती आमुचें घर ।
ढेकुण म्हणती आमुचें घर । चांचण्या म्हणती आमुचें घर ।
पिसोळे म्हणती आमुचें घर । गांधेले म्हणती आमुचें घर ।
बहुत किड्यांचा जोजार । किती सांगावा विस्तार ।
पशु म्हणती आमुचें घर । दासी म्हणती आमुचें घर ।
पाहुणे म्हणती आमुचें घर । मित्र म्हणती आमुचें घर ।
तश्कर म्हणती आमुचें घर । राजकी म्हणती आमुचें घर ।
समस्त म्हणती घर माझें । हें मूर्खहि म्हणे माझें माझें ।
अवघीं घरें भंगलीं । गांवांची पांढरी पडिली ।
किडा मुंगी वाळवी मूषक । त्यांचेंच घर हें निश्चयात्मक ।
ऐसी गृहांची स्थिती । मिथ्या आली आत्मप्रचीती ।
देह म्हणावें आपुलें । तरी हें बहुतांकारणें निर्मिलें ।
रोमेमुळी किडे भक्षिती । खांडुक जाल्यां किडे पडती ।
कीड लागे दांतासी । कीड लागे डोळ्यांसी ।
गोचिड अशुद्ध सेविती । चामवा मांसांत घुसती ।
भोंगें गांधेंलें चाविती । गोंबी जळवा अशुद्ध घेती ।
जन्मून देह पाळिलें । तें अकस्मात व्याघ्रें नेलें ।
मूषकें मार्जरें दंश करिती । स्वानें अश्वें लोले तोडिती ।
उष्टरें डसोन इचलिती । हस्थी चिर्डून टाकिती ।
तश्कर तडतडां तोडिती । भूतें झडपोन मारिती ।
ऐसें शरीर बहुतांचें । मूर्ख म्हणे आमुचें ।
देह परमार्थीं लाविलें । तरीच याचें सार्थक जालें ।
असो जे प्रपंचिक मूर्ख । ते काये जाणती परमार्थसुख ।
You can download Shrimad Dasbodh Marathi PDF by clicking on the following download button.
