स्नेहा मोराजकारा प्रकार हो ठराव जो आसा तो काऱ्यकारी समितिचो. आपणा एकल्याचो न्हय. आतां ताका पुरस्कार लाभला जाल्ल्यान सगळें कद्वळ्ळां. हांवें ताच्या पुस्तकांत हे दोन सब्द वाचल्ले. म्हाका वायट भोगल्लें ना. पूण हांवें समितिच्या हेरांक विचारलें. मुकार बसल्ल्या तेगय दादल्यांनी हें ऑर्डर रद्द करुंक मंजुराती दीवंक नजो आसल्ली. पूण दिली. आतां नाका जाल्लो हो तक्रार आनी म्हजेर अपवाद.
पुरस्काराचो सुवाळो २०२० वर्सा फेब्रेर २५ तारकेर डेल्लींत चल्लो. त्या संदर्भार आसा केल्ल्या 'फेस्टिवल ऑफ लेटर्स' कार्यावळीक हांव हाजर जाल्लो आसून, निलबालागीं चलयिल्ल्या मटव्या संदर्शानाचो वांटो हांगासर दितांव.
कोंट्रोवर्सी जाली म्हणूंक जायना, कोंट्रोवर्सी क्रियेट केली म्हणूंक जाय. म्हजो पुस्तक 'द वर्ड्स' जो आसा, तो गोंय सर्काराच्या हरयेका डिपार्टमेंटांनी घेतलां. फक्त घेवंक ना म्हळ्यार गोंय कोंकणी अकाडेमीन मात्र. हो तक्रार उबो केला कोंकणी अकाडेमीन. म्हज्या पुस्तकाचेर अश्लीलतेचो आरोप आसा. आसल्लीं एक दोन उतरां काडून, कोंकणिचें आनी गोंयचें हीत चिंतिनातल्ल्यांनी असलो आरोप केला. हाचे पयलें विष्णू वाघान बरयिल्ल्या 'सुदीरसूक्त' पुस्तकाचेरय असलोच आरोप केल्लो. विष्णू वाघ तरी आमच्याच गांवचो. आमी दोगी दोंगरा वयल्या गांवचे. आमच्या दोगांयच्या पुस्तकांची घाण केली कोंकणी अकाडेमीन. कोंकणी अकाडेमिची जी कांय समिती आसा, तांतूं अशे कांय लोक आसात तांतूं कांय थोडे दोतोर आसात, हैफै लोक आसात, व्हडले व्हडले समीक्षक आसात आनी असल्या दोतोरांनी आनी समीक्षकांनी असलें एक पावल उकलप, लजेचें काम अशें म्हाका दिसता. आनी हें कोंकणी खातीर आनी गोंयां खातीर बरी गजाल न्हय. ह्ये गजालिंचेर आनी आरोपांचेर गोंयातच न्हय राष्ट्रीय पांवड्यार टैम्स ऑफ इंडिया, इंडियन एक्सप्रेस्स, आयबिएम, लोकमत, बिबिसी, झीटिवी अशें खूब जाणांनी म्हजें संदर्शन घेतलां. सद्द्या हांव कोडतीक गेलां. कोडतींत हो व्याज चलता. आतां पळेयां, कोंकणी अकाडेमी कसलें पावल घेता तें.
इतलें आसुनय, गोंयच्या अकाडेमिच्याकय व्हड अकाडेमीन म्हणजे केंद्र साहित्य अकाडेमीन तुमकां मान केला. ह्या वेळार कितें भोगलें तुमकां?
जेन्नां म्हाका पुरस्कार जाहीर जालो तेन्नां कांय लोकांनी कोंकणी अकाडेमिकय विचारललें, तुमचो आक्षेप आसुनय ह्या पुस्तकाक केंद्र साहित्य अकाडेमिचो पुरस्कार मेळ्ळो, तांचें उत्तर कितें आसल्लें म्हळ्यार साहित्य अकाडेमी तांचीं नेमां पाळता, आमी आमच्यो रुली पाळतांव. आमी एक स्वतंत्र संस्थो, आमच्यो रुली आमींच तयार करतांव, आमकां साहित्य अकाडेमिच्यो रुली लागनांत. म्हणताना इतले बळवंत लोक ते, ह्या बळवंत लोकांनी तांचो निर्धार घेतला की हो पुस्तक घेंवचो न्हय म्हणून. कोंकणी अकाडेमीन पुस्तक घेंवचो म्हळ्यार ते पुस्तक जाय जाय त्या जाग्यांक, संस्थ्यांक पावतात. आतां म्हजो पुस्तक असल्या संस्थ्यांक पांवचो न्हय म्हणून अकाडेमीन पूर्व तयारी केल्ली म्हणून म्हाका भोगता. म्हाका साहित्य अकाडेमिचो पुरस्कार जर मेळूंक नातल्लो तवळ तांच्या ह्ये तयारेंत ते सुफळ जाते आसल्ले.
आतां जो म्हजेर आरोप मांडला, तसलो एक आरोप पयलें केदळाय कोणेंच करुंक नातल्लो. कोंकणी वाचपी जो कोण आसा, तांणी सगळ्यांनी म्हजी कविता उकलूनच धरल्ली. आनी एकलो बरो कवी, तशेंच म्हज्यो कविता बर्यो म्हणून म्हाका मान्यताय सयत दिल्ली. आक्षेप जो आसल्लो फक्त 'द वर्ड्स' पुस्तकाच्या वेळार. कांय मनशांची ही कांय पूर्वतयारी आसल्ली अशें म्हाका दिसता.
ना,,, ना... म्हजेर केन्नांच कोणेंच आक्षेप केल्लो ना. कोणेंच कसलोच आरोप करुंक ना...तुजें कवितेंत अशें आसा, तशें आसा म्हणून कोणेंय अपवाद मांडल्लो ना. म्हजी कविता बरी आसा अशें सदांच म्हणत आयल्यात.
खूबश्या लोकांचो आरोप आसाकी, म्हज्यो कविता लांब आसतात. म्हाका हें मान्य आसा.. म्हज्यो कविता लांब आसाय बी. हांव ल्हानपणा थावन कवितेचें वाचन करून आसां. कवितेचें जेन्नां हांव वाचन करीत आयलों, तेन्नां म्हाका बर्यो बर्यो कविता वाचुंक मेळ्ळ्यो. उदारणाक मराठी कवी नामदेव धसाल हांची, 'मी मारले सुर्याच्या रथाचे सात घोडे' साताट पानांची आसा. पूण म्हज्यो कविता तितल्या पानांच्यो नांत. कांय दोन या चड म्हळ्यार तीन पानांच्यो. नामदेव धसाल तसले कवी व्हडली प्रतिभा आसल्ले कवी, भारतीय कविता शेताक तांचें व्हड योगदान आसा. मागीर ब्रेक्ट, पाबलो नेरुडा, मायकोवस्की - अशें जे व्हडले व्हडले कवी आसल्ले तांच्योय कविता हांवें वाचल्यात, अनुवाद वाचल्यात - तांच्योय कविता लांब लांब आसात, म्हजे कविते बद्दल म्हाका अशें कांय दिसना, आतां लोक सांगतात म्हणून धाकट्यो कविता बरोंवच्यो अशें म्हाका केन्नांच दिसना. तशें म्हज्यो धाकट्यो कविताय आसात, पूण तसल्यो कविता हांव बुकांत घालपाक जाता तितलें आडायतां. कित्याक म्हळ्यार नीलबाची कविता कशी आसता म्हळ्यार ती लांब आनी अशीच. ती तशीच आसजाय.
बरें... ती तुमची अस्मिताय. खंयचीय एक कविता हातीं घेवन पळेवनच ही नीलबाची म्हणचे परयांत तुमी वाडून रावल्यात. एक्ये वाटेन तुमचे कवितेची लांबाय जाल्यार आन्येके वाटेन तुमचे कवितेंत पुराणांतलीं, चरित्रेंतलीं, राजकीयांतलीं प्रतीकां, प्रतिमां धाराळ मापान येतात. तांतुंच तुमची वळख आसा. ह्या नमुन्यांचीं प्रतिमां तुमच्या कवितांनी कसल्या कारणा खातीर येवंक लागल्यांत?
आयचो जो समाज आसा, आज जें कितें राजकीय चल्लां ताका तुमच्या कवितांनी तुमी प्रतिस्पंदन केल्लें दिसून येता. पूण आयचे चडावत कोंकणी कवी, आयच्या समाजांतल्या घडणुकांचेर संवेदनशीळ आसचे दिसनांत. हाचीं कारणां कसलीं आसुंयेता? तुमींच सांगलें, चडशे कवी मोगाचेर, सैमाचेर बरयतात म्हणून. तुमी हाताळ्ळले विशय, तुमी बरोंवचेबरी न्हय जाल्यारी वेगळे रितीन, हेरांच्या कवितांनी आयिल्ले दिसनांत.
हांव आमकेंच कित्याक जेवतां, आमकेंच कित्या खातां आनी तुंवें आमकेंच खांवचें अशें हांव केन्नांय कोणायकी विचारिना वा सांगना. म्हाका जें बरें लागता तें हांवें खांवचें, म्हाका जें बरें दिसता, तें हांवें करचें. ह्या मताचो हांव. आतां बाकीचे कवी जे आसात, ते अशें कित्याक बरयनांत तें हांव नोको. संवेदनशील जो मनीस आसता, तो ताच्या भोंवारांत कितें घडता, तें तो ताच्या कवितांनी दाकोंवचें प्रेतन करता. जर हें तूं दाकयनांय, तर हांवें कितें सांगचें? हाचेर व्हडलेशें भाश्य करुंक हांव सकना. संवसारार आज हिंसाचार वाडत आसा, भृश्टाचार वाडत आसा, बलात्कार वाडत आसा, भृष्टाचार, बलात्कार आदीं नातल्लो म्हणून न्हय, आसल्लो. सत्ययुगांत पयलो बलात्कार देवगुरू ब्रहस्पतीन आपले भावजेचेर केल्लो आनी तीय बी गुर्वार आसताना. दुसरो बलात्कार जालो, त्रेतायुगांत, जो इंद्रान अहल्येचेर केल्लो. द्वापरयुगांत द्रौपदिचेर असलो बलात्कार चल्लो. त्या उपरांत कलियुगांत जायते चल्ले. आतांचे बलात्कार आनी तवळचे बलात्कार हांतून जमीन आस्मानाचो फरक आसा. आयच्या बलात्कारांत फकत सेक्स मात्र न्हय, हत्त्या सयत चलता. जितें मारपाचें काम चलता. तुमी वाचलां आस्येता, निर्भयाचो गॅंग रेप, हैदराबादचो गॅंग रेप, उन्नावो प्रकरण - हे रेप इतले भयानक आसात, जनावरां पासून ह्ये रितीन वर्तन करीनांत आसतलीं. हांचेर आमी जरी, समाजाक देख दिवपी मनीस, बरोवपी आवाज उटयनांत, तर कितें फायदो जातलो. आमी बरोवपी जावन असलीं अनाचारां आडावंक सकनांव जाव्येता, पूण आमच्या बरोवपांतल्यान सुचोवण्यो करुंक सकतांव. हाचे वर्वीं समाजांत कसलें तरी किटाळ उटोवंक सकतांव, खंय तरी वायट घडताना, तें सारकें न्हय म्हण सांगपाची तांक एका बरोवप्याक आसुंक फावो. आमी मनशाक मनीस म्हणून पळेवंक जाय. बायल एक मनीसच. तिका एका मनशाच्या रुपानच आमी पळेवंक जाय. हें म्हाका आदींय भोगतालें, आतांय दिसता आनी फुडारांतय दिसतलें. कोंकणी अकाडेमीन आक्षेप हाडलो म्हणून हांव म्हजें बरप थांबोवपाक ना. जें म्हाका दिसता, जें म्हाका भोगता, तें हांव बरयतलोंच.
कविता सोडून हांवें नाटकां बरयल्यांत. पांच नाटकांचें एक पुस्तक प्रकाशन जालां. २०१५ वर्सा. पूण एकय नाटक म्हजें स्टेजीर हाडूंक साध्य जालेंना. वादाळा पयलेंची शांतताय जी आसा, ती स्टेजीर हाडुंक कष्ट. तें एक चॅलॅंज कशें. तें कितलें जातलें, कितलें जांवचेंना, हें सांगुंक कठीण. डैरेक्टराची जी तकली आसा, ती म्हजेलागीं ना. तें काम डैरेक्टराचें. तें तो कशें कांय करतलो हें हांव नकळो. तें पुस्तक येवन च्यार-पांच वर्सां जालीं. ताचेर कोणेंय विचार केल्लो म्हाका दिसना.
