विएतनामा सावन परत घरा येतना मुंबय विमानतळार आशिल्लों, इतल्यान म्हजो इश्ट सुमिताचो कॉल आयलो, "भाई, आप को मैंने कार्ड भेजा है, अर्जेन्ट में शादी रख दिये हैं, शादी नहीं तो रिसॅप्शन पर जरूर आना" म्हणून डिजिटल आमंत्रण दिलें. हांवेंय ताका सकारात्मक जाप दिली. लग्न बिहाराक, अल्प काळा भितर वचप शक्य ना हाची म्हाका जाणीव आशिल्ली, पूण प्लॅन केल्यार कितें वता हे भावनेन कागदी नियोजन करून दवरलें. दुसऱ्याच दिसा कामा खातीर दिल्ली वच्चें पडलें आनी बिहाराक वचपाचें दार उगडलें. ट्रेनींतल्यान दिल्ली सावन बिहार वचपाक उणींच 16 वरां लागतात, सांजेर बसल्यार सकाळीं पावतलो ह्या अदमासान तिकेट बूक केली आनी हांव तुज्या रिसॅप्शनाक येतां म्हूण सुमिताक सांगलें. हांव येतां हाची खुशालकाय ताच्या उतरांतल्यान झळकताली. दिल्लींतले कडक थंडेंतल्यान वाट काडीत नवी दिल्ली रेल्वे स्टेशनावेल्यान सुटलों आनी रातभर न्हिदून उत्तर प्रदेशांतल्या प्रयागराज स्टेशनार ट्रेन पावतकच उठलों. ट्रेन ज्युस्त वेळार आसली, पूण ट्रेन बिहारांत पावली म्हणटकच गिराण लागता हाची सुलूस लागली आनी ती प्रत्यक्षांत येवपाक चड वेळ लागलो ना. उत्तर प्रदेशांतले पंडित दीनदयाल उपाध्याय जंक्शनांतल्यान ट्रेन सुटली आनी गिराणाचो प्रभाव दिसपाक लागलो. ट्रेनीन बैलगाडयेचें रूप धारण केलें, पावला कणकणीं थांबपाक लागलीं, रिसॅप्शन सोंपतकच ही ट्रेन पटना पावतली दिसता हें परतून परतून मनांत घोळटालें.
 चेन पुलींग आनी लोकांच्या बेशिस्तपणाक लागून रेल्वे गेट वेळार बंद करूंक मेळनाशिल्ल्यान ट्रेनींक आकांताचो कळाव जाता. सादारणपणान तीन वरांचो प्रवास करपाक आमकां सात वरां लागलीं. हरशीं हांव भोंवतां तेन्ना दरेका सुवाती विशीं सकारात्मक गजाली जाणवतात, पूण बिहारांतल्या ट्रेनीच्या प्रवासा विशीं फकत नकारात्मक गजाली जाणवल्यो. एकदाचो सूर्य अस्तंतेक गेलो आनी ट्रेन पटना पावली, पटना पावली म्हणचे परस चेन पुलींग करून थांबयली म्हणल्यार बरें जातलें. पटना शाराचे सुरवेक दानापूर रेल्वे स्टेशनार ट्रेन पावताच चेन पुलींग करून ट्रेन थांबली आनी हजारांनी लोक देंवले. पाटलीपुत्र स्टेशनार ही ट्रेन केन्ना पावतली हाचो नेम ना म्हूण हांवेंय देंवपाक कळाव केलो ना. स्टेशनार देंवन सुमार शंबर मिटर चलता म्हणसर मातयेन पांय दाट जाले. स्टेशनाच्या भोंवतणचो वाठार उक्ते शौचालय जालां, इतलीं हळशीकपणां हांवें केन्नाच पळोवंक ना. ऑटो घेवन सुमितागेर वचपाक भायर सरलों जाल्यार ऑटो डांबराच्या रस्त्यार काय मातयेचे पांयवाटेर चलता तेंच कळना जालें. एकतर रस्ते धड नात आनी लोकांक वाहन चलोवपाची मात्तूय शिस्त ना. ऑटोंतल्यान चाळीस मिणटांचो प्रवास करतना एक सेकंद लेगीत हॉर्ना पसून सुटका मेळूंक ना. गरज नासतना हॉर्न मारपाची कला बिहारा कडल्यान शिकल्यार बरें. सुमितागेर पावलों एकदाचो, घरा भायर उंच गेट, सहजा घरांत एकूय जनेल दिसना. भोंवतणेक नदर घुंवडावन घुस्मट जावपाक लागलो. विचारल्यार "यहाँ चोरी बहुत होती है, यहाँ सब बडे लोग रहते हैं, पर दिन दहाडे में चोरी हो जाती है" ही जाप मेळ्ळी. आयकून विचित्रशें दिसलें. पटना शारांत व्हडलीं घरां आसून लेगीत लोकांक दारां, जनेलां उक्ती दवरूंक मेळनात.
 रिसॅप्शन सोंपलें आनी दुसर्या दिसा फांतेपरार उठून नालंदा आनी राजगीर वचपाक भायर सरलों. ताचे आदीं गुरुद्वारा पटना साहिबाक भेट दिवपाचें थारायलें. म्हजो कॅब ड्रायव्हर हॉर्न मारिनासतना गाडी चलोवपाक जमना त्या गटांतलो एक वांगडी. अशीर रस्ते, अक्कल शुन्य वाहन चालकांक लागून फांतेपरार 4 किलो मिटराचें अंतर हुंपपाक लेगीत अर्द वर लागलें. गुरुद्वारा पळोवन गाडी नालंदा वटेन सुटली, लांब-रुंद सरळ म्हामार्ग, एक-दोन किलो मिटर मुखार लेगीत रस्त्यार कितें आसा तें दिसता तरीय सगळे ड्रायव्हर हॉर्न मारीत सुटल्यात. अखेरेक "भैय्या, बिना हॉर्न बजाए नहीं जा सकते है क्या? " हो प्रस्न विचारतकच ताणें हॉर्नावेलो हात उबारलो. सांसवांचीं शेतां, न्हंयो, व्हाळ, गांव माड्डीत नालंदा पावलों. पटना शारा परस कितलेशेच पटीन शांतताय अणभवपाक मेळ्ळी. नालंदांत गुप्त शासकान बांदिल्ल्या जगांतल्या पयल्या विद्यापिठाचें अवशेश पळोवंक मेळटा. पांचव्या शेंकड्यांत हें विद्यापीठ बांदिल्लें आनी बौद्ध शिक्षणाचें एक मुखेल केंद्र आशिल्लें. विद्यापिठाक महाविहार अशें म्हणटाले आनी त्या विहार उतरांतल्यानूच बिहार नांव घडलां. मुहम्मद खिलजीन हें विद्यापीठ पेटयलें आनी आयज फकत ह्या विद्यापिठाचे अवशेश उरल्यात. विद्यापिठाच्या प्रांगणांत पावतकच समृद्ध भारतीय संस्कृती आनी इतिहासाचो दिश्टावो जाता. अहंकार आनी दुस्वाचे भावनेक लागून जावपी लुकसाणाचें नालंदा विद्यापीठ एक जिवें उदारण. नालंदा विद्यापीठ पळयले उपरांत हांवें राजगीराची वाट धरली. राजगीर हें बिहारांतलें एक लोकप्रिय पर्यटन थळ. जंगल सफारी, ग्लास ब्रीज आनी हेर मनरिजवणेच्यो सुवाती राजगीरांत आसात. ग्लास ब्रीज पळोवपाच्या हेतानूच राजगीरांत गेल्लों, पूण येरादारी कोयंडेक लागून कळाव जालो आनी ग्लास ब्रीजाचें फकत नेत्रसूख मेळ्ळें.
 परिपूर्ण संस्कृतायेचें दर्शन घडयता, तर आर्विल्लें बिहार प्रत्यक्षांत विकासा पसून वंचीत आसा हें जाणवता.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 