साद्या, सोप्या भाशेतले , विश्वासू अशे, शैक्षणिक सरुपाचे, 100 भलायकी संदेश 8 ते 14 वरसा पिरायेच्या भुरग्यां खातीर तयार केल्यात जे तीं स्वता शिकून हेरांक शिकोवपाक शकतात. हातूंत 10 ते 14 वर्सांच्या तरणाट्यांचोय आसपाव जाता. आमकां दिसता, 10 ते 14 वर्सांच्या तरणाट्यां खातीर ही म्हायती दिवप सामके गरजेचें कारण घरांतलीं ल्हान भुरगीं चडांत चड तांच्या संपर्कांत आसतात आनी तांची काळजी घेतात. तांच्या ह्या वावराची दखल घेवन, तांची तोखणाय करप खूब म्हत्वाचें .
हे 100 संदेश,10 मुखेल भलायकी विशयांमदी विभागल्यात आनी दर विशयाचे 10 संदेश आसातः मलेरिया, हागवण, पुश्टीक आहार, थंडी-खोंकली आनी हेर दुयेसां, दंत, उदक आनी नितळसाण, रोगाच्या संसर्गापासून राखण, एचआयवी-एड्स आनी अपघात, दुखापत आनी भुरग्यांचो सुरवातेचो विकास अशें हे वेगवेगळे विशय आसात. हे सादे-सोपे संदेश, पालक आनी भलायकी शिक्षकां खातीर आसात, जे तें घरा कडल्या , शाळेतल्या, क्लब आनी दवाखान्यांतल्या भुरग्यां खातीर वापरपाक शकतात.
जें अन्न आमकां सक्रीय दवरता, जें अन्न आमची वाड करता, जें अन्न आमकां तिकतिकी दिता, तेंच बरें अन्न आमच्या कुडीक बळीश्ट करता.
जेन्ना आमी उण्या प्रमाणांत जेवतात वा खूब प्रमाणांत अचरट-बचरट (जंक ) खाण खातात, तेन्ना कुपोशण जाता. हें टाळचे खातीर जेवणा वेळार सगळ्यानीं वांगडां बसून योग्य प्रमाणान पोशक जेवण जेवचें.
भुरगीं बरे तरेन वाडटात काय ना हें पळोवपा खातीर 2 वर्सा सकयल्या भुरग्यांक दर म्हयन्याक 5s-सकल्या भलायकी केंद्रांत व्हरून तांचें वजन काडचें.
भुरगीं जर बारीक जायत वा सुजत वा वोग्गी वोग्गी जायत जाल्यार तांकां बेगोबेग भलायकी सेवकांक दाखोवपाची गरज आसता.
जेन्ना भुरगीं दुयेंत पडटात तेन्ना तांची भूक मरता. तांका सूप वा हेर पेयां पिवपाक दिवचीं आनी भलायकी सुधारतना सदचे परस चड जेवण दिवचें.
जल्मा सावन 6 म्हयन्या पिराये मेरेन भुरग्यां खातीर, आवयचें दुदच म्हळ्यार खरें जेवण आनी पेय. तें तांका सक्रिय करता, वाडयता आनी तकतकी दिता.
6 म्हयन्या उपरांत भुरग्याक आवयचें दूद आनी पिठी केल्लें वा वाटून दिल्लें घरावे अन्न दिसांतल्यान 3 वा 4 फांवटी दिवंचें आनी तशेंच दर जेवणांच्या मदल्या वेळार किदेय खावंक दिवचे.
दर आठवड्याक तरेकवार रंगाचें सैमिक अन्न खावप हो निरोगी संतुलीत आहार घेवपाचो सगल्यांत बरो मार्ग.
तांबडीं, हळडुवीं आनी पाचवीं फळां आनी भाजयो मायक्रोन्युट्रिएंटसान भरिल्लीं आसतात. हे मायक्रोन्युट्रिएंट बारीक आसतात आनी आमचे नदरेक पडनात पूण ते आमची कूड बळीश्ट करतात.
खावपा-जेवपाचे अन्न बरें तरेन धुंवन खायात म्हण्टकीच दुयेंसा आनी दुख्खा पासून राखण जातली. शिजयल्लें अन्न बेगीन सोपयात वा योग्य तरेन सांबाळून दवरात.
भलायकी आनी वखदा तज्ञांनीं ह्या भलायकी संदेशांची नियाळणी केल्या आनी ते www.health-orb.org ह्या ओआरबी भलायकी संकेत स्थळाचेरय उपलब्द आसात.
ह्या विशयाचेर चड म्हायती मेळोवपाक आनी हेरांक शिकोवपा खातीर हांगा कांय भुरग्यां खातीरच्यो कार्यावळी दिल्यात.
पोशणः भुरग्यांनी कितें करूं येता?
स्वताच्या भाशेंत स्वताच्या उतरांनी पोशणा विशीं संदेश तयार करचे.
हे संदेश तोंडपाठ करचे म्हण्टकीच ते विसरूंक जावचेना.
हेर भुरग्यांकय आनी घराच्यांक हे संदेश पासार करचे.
भुरग्यांच्या वाडीचो तकटो सोदून हाडात आनी पळयात. हेर भुरगीं आनी एका वयस्क मनशाक मजतीक घेवन ताच्या दर एका ओळीचेर अभ्यास करात. हाका केन्ना केन्ना (रॉड टू हेल्थ चार्टय ) भलायकेचो मार्गदर्शक तकटो म्हणटात आनी तें तुमच्या भलायकी केंद्रांत उपलब्द आसतात.
एका भलायकी केंद्रांत वचात आनी भुरग्यांचें वजन काडटना पळयात आनी तांची वजनांची वाड तकट्या चेर नोंद करात.
भलायकी केंद्राचेर वचून अर्भकांचें आनी भुरग्यांचें वजन आनी लांबीं काडटना पळयात.
जर खंयय भुरगीं कुपोशीत आसात वा आसूं येतात आनी तशें आसल्यार तांका मजत करपाक कितें करूं येता हाचेर चर्चा करात.
दर दिसा वा दर आठवड्याक आमी घरांत कितें खाता? दर आठवड्याक आमी कितले निसरगीक रंग खातात? आमची योग्य वाड जावपाक आमच्या घरातल्या दर एकल्याक योग्य प्रमाणात अन्न मेळटा काय ना जातूतल्यान आमी सक्रिय जातली,सारकी वाडटली आनी तिकतिकीत जातली ? आमकां कशें कळटलें? खास करून असो एकादो जाण्टो वा तरणाटो आसा जाका तो/तें कितलें कमी जेवता हें दाखोवन दिवपाची गरज आसा? हाची नोंद करून दवरात.
अन्न खावन केन्नाय कोण दुयेंत पडला काय हाचे विशी हेरांक विचारात आनी तांच्यों काणयों आयकात.
भुरग्याक कुपोशण जाला हें तांकां कशें कळटा हें पालकांक, भलायकी सेवकाक वा संबदीतांक विचारात.
अर्भक आनी भुरग्यां भलायकेक वायट अश्या जेवणां-खाणाचो चित्रां-तकटो काडात आनी ताचे मुखार ती खाणां वायट कित्याक हें बरयात.
6 म्हयन्या उपरांत भुरग्यांक पयलें जेवण दितना तांच्यो आवयो तांका कसलें खाण दितात हें सोदून काडात. तीं कितले फावटी आपल्या भुरग्यांक खावयतात? ताणी आपलो जापो नोंद करून दवरूं येतात आनी उपरांत इश्टां वांगडा मेळून परिणाम दाखोवपी एक तकटो करूं येता.
समाजांतल्या चडांत चड लोकां खातीर खंयचीं विटामीन युक्त खाणां उपलब्द आसात आनी तीं कशीं तयार करतात (बाजारांत वा घरांत) हें सोदून काडात.
जेवण कशें तयार करतात, प्लेटी आनी आयदनां कशीं धुवन सुकयतात आनी जेवण रांदपी मनीस आपले हात सारके धुता काय ना हाचे निरिक्षण करात.
आठवड्यातल्या दर दिसा आमी जीं खाणां खातात तांचीं चित्रां काडात आनी/वा बरयात. आमच्यांनी चित्रांक रंग भरूं येतात वा दर एका खाणा खातीर रंगीत लेबल करूं येता.
6 म्हयन्या उपरांत भुरग्यांक पयलें जेवण दितना तांच्यो आवयो तांकां कसलें खाण दितात हें सोदून काडात. तीं कितले फावटी आपल्या भुरग्यांक खावयतात? ताणी आपलो जापो नोंद करून दवरूं येतात आनी उपरांत इश्टां वांगडा मेळून परिणाम दाखोवपी एक तकटो करूं येता.
भुरग्या वाडीचो तकटो एक भुरगें सारकें वाडटा काय ना हें समजून घेवपाक कशी मजत करता हें विचारात. जेवण ताजें दवरपा खातीर खाणा सुकोवप वा बाटली-बंद करुन वा आनी हेर कसल्यो पद्दती वापरुं येतात? निसर्गीक रंगीत जेवण जेवप हें कित्याक म्हत्वाचें? मनीस दुयेंत आसतना वा ताचे उपरांत खंयची खाणा खावप तांचे खातीर बरें? हें विचारात.
भलायकी सेवका कडल्यान स्तनपानाचे म्हत्व आनी तो एक सगळ्यांत बरो पर्याय कित्याक हें जाणून घेयात.
एकाद्या दुयेंत पडिल्ल्या भुरग्याक बरें जेवण आनी पेय दिवपा खातीर आमच्यान कितें करूं येता, हें विचारात.
आमच्या समाजांत वा आमच्या इश्टां मदीं खंयच्यो आवयो आपल्या अर्भकाक स्तनपान करतात आनी कित्याक, हें सोदात? जशें जशें भुरगें व्हड जाता तशें तशें आवयचें दूद कशें बदलता, हें विचारात. अर्भकाच्या भलायके खातीर बाटली कित्याक धोक्याची जांव येता?
एकादें जेवण वायट जाला आनी तें खावपा खातीर सुरक्षीत उरूंक ना हें कशें समजून घेवचें तें ल्हान भुरग्यांनी तांच्या भावंडांक आनी हेरांक विचारूंन घेवचें.
अदीक म्हायते खातीर उपकार करून www.childrenforhealth.org वा clare@childrenforhealth.org ह्या संकेत स्थळाचेर संपर्क करचो.
