आमचो इतिहास ही आमची अस्मिताय, आमची उर्बा. इतिहासाचे हेच प्रेरणेंतल्यान जल्माक आयिल्लें पुस्तक म्हणल्यार भावार्थ मांद्रेकार हांचें 'अद्वितीय रणसंग्राम'.
 भारताच्या स्वातंत्र्याचो शंबर वर्सांचो इतिहास सांगपी हें पुस्तक 'गोवा मैत्रेय प्रकाशनान' 2019 वर्सा उजवाडायलें. भावार्थ मांद्रेकार हे एक कुशल शिक्षक, संघटक. इतिहास हो भावार्थ मांद्रेकार हांचो जिवाभावाचो विशय. ह्या पुस्तकाचो विशय, मांडावळ आनी आवाठ पळयतकच तांच्या भितरलो इतिहास संशोधक, इतिहास प्रेम दिश्टी पडटा. तांच्या ह्या पुस्तकाक 'मराठी साहित्य मंडळ महाराष्ट्रा' चो 'सावित्रीबाई फुले पुरस्कार' फावो जाला. 376 पानांचें हें पुस्तक आसा. वाचकांचे सोयी खातीर लेखकान ह्या पुस्तकाचे धा भाग केल्यात. त्या काळांतल्या व्यक्तींच्या, घडणुकांच्या दुर्मीळ फोटवांचो आस्पाव पुस्तकांत केला.
 1757 ते 1857 ह्या शंबर वर्सांच्या काळांत भारतांतल्या वेगळ्या वेगळ्या प्रांतांनी आशिल्ल्यो राजवटी, ह्या राजवटी आड जाल्ले बंड, तांचो धांवतो नियाळ भावार्थ मांद्रेकार हांणी ह्या पुस्तकांत घेतला. भारताचो फुडार घडोवपाच्या हावेसान जे परकी सत्ते आड झुजले तांणी केल्ल्या संघर्शाची जाणीव करून दितना तांच्या मनांतल्या देशप्रेमाचें, देशभक्तीचें आनी त्यागाचें दर्शन ह्या पुस्तकांतल्यान घडटा.
 भारतांत ब्रिटिशांची सत्ता कशी आयली, तिचो विस्तार कसो जालो, भारतीय राज्यकर्ते, सरदार आनी सामान्य मनीस हांणी ह्या सत्ते आड केल्लो संघर्श, त्याग, तांचें असामान्य कार्य सर्वसामान्य वाचकां मेरेन पावोवपाचें काम ह्या पुस्तकाच्या माध्यमांतल्यान भावार्थ मांद्रेकार हांणी केलां.
 संवसारांतल्या पयल्या क्षेपणास्त्राचो यशस्वी उपेग करून महाभयंकर स्फोट घडोवन ब्रिटीश सैन्याक भयाभीत करून सोडपी म्हैसूराचे राजा टिपू सुल्तान हांचो दोळ्यांत दुकां हाडपी आनी आंगार कांटो हाडपी इतिहास लेखक सांगतात. ब्रिटिशांक आपलो बावटो म्हैसूराक रोवपाक बत्तीस वर्सां लागिल्लीं. ह्या बत्तीस वर्सांक कंपनीच्या चार गव्हर्नर जनरलांक चार व्हड युद्धां करचीं पडिल्लीं.
 पयली बायल, राणी म्हूण जिणें इतिहास घडयलो ती म्हळ्यार तामिळनाडू राज्यांतली शिवगंगाई राज्याची 'वीरमंगाई' राणी वेलू नाच्चियार.
 फिरंग्या आड झगडपी बायल म्हूण सर्वसामान्य मनीस राणी लक्ष्मीबाईचें नांव घेतात. पूण ताचे परसूय पयलीं कित्तूरची राणी चन्नम्मा, केळदीची राणी चन्नम्मा, मराठा साम्राजाची राणी ताराबाई ह्या अस्तुऱ्यांनी आपल्या राज्याची राखण करताना गाजयल्ल्या रणसंग्रामाचो सर्वसामान्यांक खबर नाशिल्लो इतिहास लेखक सांगतात तेन्ना अस्तुरेच्या बळाचो साक्षात्कार जाल्या बगर रावना.
 भारतांतल्या वेगळ्या वेगळ्या राज्यांतल्या, गांवांतल्या, तळागाळांतल्या तशेंच जमीनदार, सावकार, शेतकार, आदिवासी अशा चडान चड सुटके झुजाऱ्यांच्या कार्याची, भुमीपुत्रांच्या त्यागाची, संघर्शाची समाजाक वळख करून दिवपाचें काम लेखकान केलां.
 लेखकान आपलो जीव ह्या पुस्तकांत ओंतला. स पानांची लांबचे लांब संदर्भसुची पळयत जाल्यार हाची जाणीव जाता. तारीख आनी इतिहासीक घटना हांची सुमार सात पानांची वळेरीय लेखक दिता. ही वळेरी तांच्या अभ्यासू वृत्तीची आनी तांच्या भितरल्या संशोधकाची वळख घडयता.
 इतिहास संशोधकांक, विद्यार्थ्यांक तशेंच इतिहास जाणून घेवंक सोदपी सामान्य मनशाक हें पुस्तक म्हळ्यार इतिहासीक दस्तावेज थारूं येता. खूब वाचन, संशोधन, चिंतन, मनन आनी बसका मारून केल्लो हो वावर तोखणाय करपा सारको आसा.
 भावार्थ मांद्रेकार हांचें हें पयलेंच पुस्तक. दिसाळ्या खातीर बरयल्ल्या ह्या लेखांची माळ संकलीत रुपांत वांगडा वाचतकच वाचकाक एक दिश्टीकोण मेळटा. सामान्य मनशाक म्हायती नाशिल्ल्या कितल्याशाच इतिहासीक घडणुकांची तशेच पराक्रमी विरांची म्हायती लेखक दितात. देखुनूच इतिहासाची कसलीच जाणीव नाशिल्ल्या सामान्य वाचकां खातिरूय हें पुस्तक उपेगी थारता.
 प्रा. गोपाळराव मयेकार हांच्या अभ्यासपूर्ण आनी प्रभावी प्रस्तावनेक लागून ह्या पुस्तकाक एक वेगळी उंचाय फावो जाता. हें पुस्तक इतिहासाचो अभ्यास करतल्यांक उपेगी थारतलेंच, तेच वांगडा इतिहास जाणा जावन घेवंक सोदतल्या सर्वसामान्य वाचकांकूय ह्या पुस्तकाचो लाव जातलो.
 पुस्तक : । । अद्वितीय रणसंग्राम। ।
 उजवाडावपी : गोवा मैत्रेय प्रकाशन (2019)
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 