राजधानी पणजेतली एक लक्ष्यवेधी वास्तू म्हळ्यार महालक्ष्मी देवूळ. दादा वैद्य रस्त्याचेर (पोर्तुगीजां वेळार रुआ दे सौदाद) आशिल्ले हे दैवत पणजेकारांचे आराध्य दैवत आनी कसल्याय जात, वर्ग, लिंग आनी जमातीच्या बंधना विणे भाविक हांगा पुजा करतात.शारांत तीन ईतिहासीक धार्मीक वास्तू आसात- जामा मश्चीद, इमेक्युलेट कन्सेप्शन इगर्ज आनी महालक्ष्मी देवूळ, अजाप म्हळ्यार ह्यो तीनय वास्तू एकाच रस्त्याचेर आसात ज्यो धार्मीक एकतेचे एक उत्कृश्ट प्रतिक थारतात.ह्या 182 वर्सां पोन्न्या देवळाचो सुंदर असो इतिहास आसा. 16व्या शेंकड्यात भिक्षा आनी दानाचेर जगपी कारवार-कुमठा रावपी हविग ब्राम्हण महालक्ष्मी देवीची पुजा करताले आनी भिक्षा मागपाक ज्या वाठारांत वतात थंय देविची म्हुर्त सांगाता व्हरताले. 16व्या शेंकड्यात ते गोंयात आयले आनी सांगाता तांणी देवीची म्हुर्तय हाडली. ते गोमती (मांडवी) न्हंयच्या कुशींत आशिल्ल्या पणजेच्या ताळगांव वाठारांत पावले.
आपलो पुराय वेळ भिक्षा मागुंक घालोवपी हविग ब्राम्हणांनी ताळगांवच्या वेताळाच्या देवळाच्या मंडपांत आसरो घेतलो. पूण ज्या वेळार तांकां पोर्तुगिजांच्या धर्मबदल धोरणाची सुलूस लागली, त्या वेळार भक्तीभावान पुजील्ल्या आपल्या महालक्ष्मीची पाशाणाची म्हुर्त ते तोडत म्हणून, हे ब्राम्हण ताळगांवच्यान भायर सरले आनी वता वता वाटेर तांकां एक घोड्यांचो तबेलो दिसलो जो पोर्तुगीज सरकाराच्याच मालकीचो आशिल्लो.पोर्तुगीज सरकाराखातीर काम करपी राघवेंद्र कामत म्हामांय नावाच्या एका बऱ्या मनश्यान हाविग ब्राम्हणांनी म्हुर्त ल्हिपोवपाक सोदिल्लो हो तबेलो सुरक्षीत नाशिल्ल्याचे जाणलें आनी ते म्हुर्तीक पयली पणजे शाराच्या केंद्र स्थानार वशील्ल्या आदिलशाही पालास (विधानसभा)च्या मुखार आशिल्ल्या आपल्या राजशाही घरांत हालयले. तरीय ताका ह्या म्हुर्तीच्या सुरक्षतेविशीं हुस्को जायत आशिल्लो आनी ते खातीर उपरांत तांणी ही म्हुर्त दिवचल तालुक्यातल्या मयें गांवांत हालयली जय ही म्हुर्त 1817 मेरेन उरली.उपरांत 1817 वर्साच्या अखेरेक पणजेच्या नारायण कामत म्हांमाय हाका ह्या देवीचे स्वप्न पडलें आनी दुसरे दिसा तो आनी कांय जाण मेळून मयां गेलें आनी थंयच्यान तांणी देवीची म्हुर्त पणजे हाडून सद्या पिपल्स शाळा आशिल्ल्या जाग्यार ती ल्हिपोवन दवरली. देवीक दवरील्ल्या पिपल्स हाय स्कुलाचो तो कोनसो आयजय पुजतात.
उपरांत ताणे ही म्हुर्त आपल्या घरा हाडली आनी थंय तो देविची पुजा करपाक लागलो. ह्या म्हुर्तिची स्थापना करपाक एक देवूळ बांदपाची इत्सा ताणे आपलो इश्ट श्री सिनारी हाचे कडेन एक दीस उक्तायली. त्या वेळचो उदार पोर्तुगीज गवर्नर कोंदे दी रियो पार्दो हांचे कडल्यान तांणी परवानगी मागली. 2 जुलय 1818 हे दिसा तांकां परवानगी मेळ्ळी.10 जुलय 1818 ह्या दिसा देवीची हांगां स्थापना जाली आनी महालक्ष्मी देवळाचो बुनयादी फातर बसयलो. घोग्यांनी पडपी पावसाक फांट करूंन श्री नारायण कुमार म्हांमय, श्री सिनारी आनी हेरांच्या फुडारपणाखाला भक्तांनी महालक्ष्मी देविची पणजे शाराच्या फांटल्या भागांत 10 जुलय 1818 दिसा स्थापना केली.1819 मेरेन देवूळ बांदून पुराय जालें. मूळ देविची ल्हान म्हुर्त देवळाच्या फांटल्या भागांत एका ल्हान काशींत घालून दवरल्या आनी मुखार महालक्ष्मीची आताची नवी म्हुर्ती आसा. देवळाचो भव्य सभामंडप उपरांतच्या काळांत बांदलो आनी हालींच पुराय केल्ली देवळाची नवी वास्तु पणजे शाराच्या सुंदरकायेंत भर घालता.
