भारतीय भासांखातीर भाशा तंत्रगिन्यान - मनीस एकमेकांकडेन विंगडविंगड तरांनी संवाद साधतात. दृक् आनिक श्राव्य साधना ही तातुंतली मुळावी. सध्याच्या परिस्थितींत, मनीस - यंत्र संपर्काचे मुखेल माध्यम हे मनशापरस यंत्राच्या सोयीचेर चड अवलंबून आसता. मावस आनिक कीबोर्ड ही मुखेल इनपूट उपकरणां आनिक विज्युअल डिस्प्ले युनिट हे आऊटपूट उपकरण. विशिष्ट प्रमाणातली खाशेली कौशल्यां आनिक मानसिक आवड ही ह्या दर्शकाखातीर गरजेची आसता, जी खूपशा जाणांकडेन नासता. ह्या यंत्राधारित संकेताचे मनीसकेंद्रित दर्शकांत रूपांतर करप खूप गरजेचे, जाकालागून खूपशा जाणांक संगणकाच्या शक्तीचो लाव मेळू येता. आमच्या दोळ्यांमुखार दिसपी जी माहिती आमका मेळटा, ती चड प्रभावी आसूंक फावो, मात, कसलीय माहिती प्रसारित करपाचे उलोवप हे सगळ्यांत सोपे माध्यम. संगणक आनिक दूरसंचार सुविदांकलागून वाचिक आदानप्रदान हे चड शक्तिमान थाल्ला. ताच्या मदतीन लोक पैसुल्ल्या संगणकाकडल्यान लेगित माहिती मेळोवपाक शकतात. तोंडी संवादांत नैसर्गिक भाशेचो वापर जाता आनिक ताकालागून भाशाशास्त्राचे महत्त्व माहिती तंत्रगिन्यानाच्या क्षेत्रांत वाडत आसा. मनीसकेंद्रित संगणक दर्शक ही आयज काळाची गरज. मनशाकडेन आयज खूप वेगळी गुणवत्ताय आसा, ती म्हळ्यार भास. तो हे भाशेचे शक्तिमान साधन माहितीची विचार आनिक कल्पनांची कसल्या अदिक प्रयत्नाबगर हेरांकडेन आदानप्रदान करपाक वापरता. मनीस यंत्र संवादांत नैसर्गिक भाशेचो वापर करपासंदर्भांत मनीस भास तंत्रगिन्यानाचे अनेक पैलू आसात. देखीक, उलोवप आनिक लिपी वळख आनिक समजून घेवप. यांत्रिक अनुवाद, मजकूर तयार करप, उलोवप आनिक बरयता आस्तना लिपीचे सिंथेसिस करप. भाशेचे दोनूय प्रकार, उलयल्ली आनिक बरयल्ले हे यंत्राकडेन संवाद साधतना तितलेच म्हत्वाचे. संगणकावेली भारतीय भाशांची सुविधा फाटल्या दोन दशकांनी वापरप्याक उपलब्ध जाल्या आनिक तातूंत डेटा प्रोसेसिंग, वर्ड प्रोसेसिंग, डेस्कटॉप पब्लिशिंग आनिक विंगडविंगड मंचावेल्या आनिक कार्यप्रणालींवेल्या जायत्या कामांचो आसपाव आसा.\nमाहिती आनिक तंत्रगिन्यान खात्यान टीडीआयएल (भारतीय भासांखातीर तंत्रगिन्यान विकास) कार्यावळ सुरू केल्या. माहितीची साधनां विकसित करप, म्हळ्यार, भौभाशिक ज्ञान स्त्रोत तयार करप आनिक वापरप्यांखातीरच्या नव्या उत्पादनांखातीर आनिक सेवांखातीर तांचो एकात्मिक तरेन वापर करप, जें वरवीं कसल्याच भाशिक अडचणीबगर मनीस - यंत्र संवाद जावपाक शकतलो. कोर्पोरा आनिक शब्दकोशांसारकिली भाशिक साधनां विकसित करपाखातीर आनिक अक्षऱसंच, मजकूर संपादक, स्पेलचेकर, ओसीआर आनिक मजकूर ते संभाषण मानकां हांचेसारकिले मुळावे माहिती स्त्रोत विकसित करपाखातीर निधी दिल्लो आसा. भारतीय भाशा तंत्रगिन्यानाची उत्पादनां आनिक सेवा हांचो विकास करपाखातीर, वैयक्तिक, भौशिक आनिक सरकारी पातळेचेर आनिक देशाच्या विंगडविंगड वाठारांनी वेगवेगळे तरेचे प्रयत्न सुरू आसात. भाशा तंत्रगिन्यानाचो वापर करप आनिक स्त्रोत केंद्रांचेर विकसित केल्ल्ला साधनांचो वापर करप हाचेवरवीं तांच्या उपयोगाविशी प्रतिसाद मेळोंवपाक जातलो. त्याउपरांत तांचे उत्पादन करू येता. संशोधन आनिक विकास हांचो समाजाचेर पुराय परिणाम जावपाक जाय. हाचो अर्थ संशोधनाखातीर केल्ल्या प्रयत्नांची कारवाय तांका प्रयोगशाळेपुरती दवरी नास्तना व्हडा प्रमाणांत आनिक गतीन जावपाक जाय. हाचेवरवीं वापर करप्याचो अणभव, ताची माहिती मेळोव येता, जाचेवरवी तातूंत जाय त्यो सुधारणा करपाक जातल्यो. मुखावेल्या एका वर्सांत मुखावेली उत्पादनां आनिक सोल्यूशन्स दिवपाखातीर सरकार पुराय तरेन तयार आसा.\nफुकट अक्षरसंच (टीटीई आनिक ओटीएफ) आनिक सगळ्या भारतीय भासांतले वर्ड प्रोसेसर. पयले पावल म्हण तांका भौशिक डोमेनांत फुकट दिवप, अभिजात तामीळ भाशांनी लोकप्रिय आशिल्ले ट्रू टायप अक्षरसंच प्रकाशन उद्योगाच्या सल्ल्यान निवडल्यात. टीटीएफ अक्षरसंच हे विंडोज 95, विंडोज 98, विंडोज एनटी मंचार वापल्ले वतात. ओटीएफ (ओपन टायप फॉंटस्) हे विंडोज 2000, एक्स पी, 2003 आनिक लीनक्स मंचाखातीर जारी केल्यात. हो अशे तरेचो पयलो प्रयत्न आनिक (सध्याचे आनिक नवे) वर्ड प्रोसेसर हे अक्षरसंच वापरपाक शकतले. ताकालागून वापरप्याक इन्स्क्रीप्ट, फोनेटिक आनिक टायपरायटर कीबोर्ड आनिक डेटा एन्ट्रीखातीर खूपशे अक्षऱसंच उपलब्ध जातले.\nसगळ्या भारतीय भासांनी माहिती काडपाक, परतून मेळोवपाक आनिक सांख्यिकीकरणाखातीर, ऑप्टीकल कॅरेक्टर रिकग्निशन (ओसीआर). ओसीआर स्कॅन केल्ली पानां (छापिल्ली पाना स्कॅनरच्या मदतीन स्कॅन केली वतात) संपादित करपाक जाता अशा मजकुरांत रूपांतरीत करता, जाचो हेर अनुप्रयोगांत वापर जावपाक शकता आनिक सुदार घडोवपाक येता. प्रकाशन व्यवसायाक ताचो मुखेल लाव मेळटलो, जे परतून टायप करपाखातीर आनिक नवी प्रकाशना तयार करपाखातीर ओसीआर वापरपाक शकतले.\nरेल्वेची माहिती, आरोग्याची काळजी, शेती, आपत्ती व्यवस्थापन आनिक भौशिक सुविधांखातीर स्पीच इंटरफेस. हाची मदत सामान्य मनशाक अर्विल्ल्या तंत्रगिन्यानाचो लाव घेवपाखातीर जातलो. स्पीच इंजिन हे मनशाचो आवाज वळखुपाक आनिक व्यवस्थेकडेन संपर्क करपाक आनिक ताचे मजकुरांत रूपांतर करपाक, माहिती काडपाक वापर करपाक शकता. टेक्स्ट टू स्पीच हे इंटरनेटावेल्यान नेत्रहीन लोकांक मजकूर वाचून दाखोवपी अनुप्रयोगांत वापरले वता.\nब्रावजर, सर्च इंजिन आनिक ईमेल सारकिली साधनां. ताकालागून भारतीय भाशांतल्यान ते धाडप शक्य जातले. सोद इंजिन हेर भारतीय भाशांनी माहिती सोदपाक मदत करतली. ताचे शिवाय कसल्याय भारतीय भाशेंत प्रश्न करपाक मेळटलो.\nऑनलायन अनुवाद सेवा म्हळ्यार भारतीय भाशा आनिक इंग्लीश. हे साधन वापरून लोक इंग्लिशीतल्या सामुग्रीचो वो हेर खंयच्याय भारतीय भाशांचो अणकार आपणांक जाय त्या भाशेंत करपाक शकतले.\nटीडीआयएल डेटा सेंटर्स ही ऑनलायन हेल्पडेस्कासयत उत्पादन आनिक सेवा दितात. संशोधनाक प्रोत्साहन दिवपाखातीर, रोजगार आनिक मदत दिवपाखातीर टीडीआयएल - डीसी (भाशा तंत्रगिन्यान सुविधा वितरावणी वाहिनी) मुखावेल्या साधनांतल्यान सरकारची ध्येयप्रेरित आनिक कालबद्ध येवजण चलयता.\nबाजारांत मेळपी विकसित तंत्रगिन्यान तयार करप\nदर्जो वाडोवप वो तंत्रगिन्यानान उत्पादन निर्मणी करपाक शकपी सुधारणा घडोवप.\nगरजेप्रमाण तंत्रगिन्यान विकास करप.\nवयल्यो गजाली साध्य करपाक मुखावेली पावलां उबाल्ल्यांत\nअ) भाशा तंत्रगिन्यान, साधनांची टीडीआयएल डेटा सेंटर्सकडल्यान टप्प्याटप्प्यांत वितरावणी.\nब) विकसित साधना, तंत्रगिन्यान, उत्पादनां आनिक सेवा हांचो ताबो घेवप.\nक) भाशा तंत्रगिन्यानाच्या मळार सरकार करता त्या प्रयत्नांविशी जागरूकताय निर्माण करप आनिक सध्या उपलब्ध आशिल्ले तंत्रगिन्यान प्रसारित आनिक प्रचारित करप.\nड) वापरप्याक साधना, सुविधा आनिक उत्पादनां फुकट डावनलोड करपाची सुविधा दिवप.\nइ) भौशिक - खासगी भागिदारीक भाशा तंत्रगिन्यानाच्या मळार प्रोत्साहन दिवप.\nई) खाशेले अनुप्रयोग मळार मोहीम चलोवप.
