गरजेचें. आमच्या गोंयांतलीं जनेलां तर आगळीं वेगळीं. पुर्तुगेज काळांतलीं जनेलां तर आमच्या जिविताचो एक वांटोच जाल्यांत. तांचो डिझायन पळय राव सारको. जनेला लाकडी, स्टीलाच्या ग्रील्सांचीं आतां तर प्लास्टिकाचीं पसून आयल्यांत. प्रत्येक जनेलाक सोबीत नक्षीकाम. तांकां भितरल्यान नायलाॅन, काॅटनाचे पड्डे लागले काय तो सगलोच देखाव दोळ्यांत सांठोवन दवरचो कशें दिसता.
 घराक जनेलां आसपाकूच जाय. तीं ताचें आंग. सकाळीं सुर्याचें वत, ताचीं कंवळीं किरणां घरांत प्रवेश करतात, तीं जनेलांतल्यान. घराक एक वेगळीच सोभा येता. सगलें घर उजवाडान भरून वता. हीं किरणां आंगार घेतल्यारुय बरीं. भलायकेक, खास करून हाडांक. हें सगलें घडटा जनेलांक लागून. भायली शुद्ध हवा घरांत खेळटा. जनेलां नाशिल्लीं जाल्यार घुस्मटूंक जावपाचें. घर प्रसन्न दवरपाचें काम जनेलां करतात. जनेलांतल्यान भायलें जगूय पळोवपाक मेळटा.
 सैम आनी जनेलांचो एकमेकांक सांगात. जनेलांचेर फुलांचे वाझ (कुंडी) दवरतात. वेली लायतात. जनेलाचेर बसपाचो जागो आसल्यार थंय बसून भायलो सैम पळोवंक मेळटा. ल्हान भुरग्यांक चिमण्यो, कांवळे दाखोवन ताचें भावविश्व गिरेस्त करपाक मेळटा. ल्हान भुरग्यांच्या आवडीचीं हीं जनेलां. मात आतां तसलीं जनेलां कमी.
 गर्मेच्या दिसांनी तर जनेलां सामकीं गरजेचीं. जनेलांतल्यान येवपी वारो जिवाक धादोसकाय दिता. जीव शांत जाता. साबार ऋतू पळोवचे तर ते जनेलांचेर बसून. खास करून पावस. कोसळपी पावस, व्हांवपी व्हाळ, भिजपीं झाडां, धोलपी माड... साबार गजालींची सोबितकाय वाडटा ती फक्त जनेलांक लागून.
 गोंयांत पयलीं हाताच्या बोटांचेर मेजपा इतल्योच शाळा आसल्यो. सगल्यो मराठी. म्हयन्याक पांच, धा रुपया फी. थंय गिरेस्तांचीं भुरगींच शिकतालीं. कारण तांकां फी दिवप परवडटालें. सामान्य लोकांचीं भुरगीं शिक्षणा पसून पयस उरतालीं. मागीर तीं वाड्यार उनाडक्यो करीत भोंवतालीं. नाजाल्यार मातयेंत खेळपांतूच वेळ पासार करतालीं. कांय शाळा देवळांनी भरताल्यो. त्यो फुकट आसताल्यो. पूण, त्या काळांत सगल्यांकूच शिकपाची उमेद नासताली. उपरांत गोंय स्वतंत्र जालें. भाऊसायब बांदोडकार पयले मुख्यमंत्री जाले. तांणी गोंयची एकूणच शिक्षण परिस्थिती पळोवन तळागाळांतल्या भुरग्यांक सुशिक्षीत करपाचो निश्चेव केलो. गांवांगांवांनी शाळा बांदल्यो. महाराष्ट्रांतल्या शिक्षक हाडले. थंयचींच पुस्तकां हाडून हांगां शिकोवपाक सुरवात केली. जो तो भुरगो हातांत पाटी, पेन्सील घेवन उमेदीन शाळेंत वचूंक लागलो. कांय काळांत शिक्षणाचें वारें नेटान व्हांवपाक लागलें. चडशे भुरगे 1980 -85 च्या काळा मेरेन सरकारी शाळांनीच वताले. मात, उपरांत ल्हवू ल्हवू इंग्लीश शिक्षणाक नेट आयलो.
 आयज लोवर केजी, अप्पर केजी वर्ग सुरू केल्ल्यान जो तो इंग्लीश स्कूलांनी वचपाक लागला. शेजाऱ्याचीं भुरगीं केजीक वतात, म्हजींच कित्याक ना, अशी सर्त सुरू जाल्या. म्हाका दिसता मराठी, कोंकणी शाळेंत पयली ते चवथी शिकतकच पांचवी यत्तेंत धाडप खरेंच बरें. गोंयांत अजून कोंकणी शाळा गांवांगांवांनी नात. पूण ल्हान पिरायेचेर आपली मायभास शिकप सामकें गरजेचें. मायभाशेंत शिकिल्लीं भुरगीं हेरां परस हुशार आसतात, असो तज्ञांचो अणभव.
 हालींच्या कांय वर्सांनी सरकारी शाळा बंद जायत आसात. ताका बालरथ जापसालदार, अशें सरकार म्हणटा. मात भुरग्यांचे पालक ताका चड जबाबदार. जल्माक येवपी सगलींच भुरगीं केजींत शिकपाक गेलीं आनी सरकारी शाळा रिकामी जावपाक लागल्यो. कांय शाळांनी तर 10, 12 भुरगीं आसात. शाळा बंद पडपाक लागल्यात. आतां सरकारान शाळांचें विलिनीकरण करपाचें थारायलां, ही बरी गजाल. नव्या शिक्षणीक धोरणा प्रमाण, विद्यार्थ्यांक शाळेंत यो- वच करपाक बस दवरप, विद्यार्थ्यांक आयच्या काळाक योग्य अशें शिक्षण दिवप गरजेचें जालां. शिक्षक, शिक्षण खातें ते नदरेन वावराक लागलां. थोड्यो सरकारी शाळा बंद जाल्यो तरी सरकार भुरग्यांची जापसालदारकी घेता, ही बरी गजाल.
 खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात. 