
mardah, gumla

 
mardah bharatadesamloni jharkhand raashtramloni gumla jillaalooni gumla upavibhaagamloni raidih sidi blacklo unna oka graamam.
bhougolikam.
sthaanam.
mardah ikkada undhi 
praanta avalokanam.
pakkane unna patam, chota nagpur peethabhoomi nairuti bhaagamlo, paakshikamgaa "pott" anie piluvabade chadunaina-paie kondalatho mariyu paakshikamgaa alala peethabhoomitho kuudina oka kathinamaina praantaanni andistundi. moodu pradhana nadulu-sankh, dakshina coel mariyu uttara caro-vaati aneka upanadulatoe paatu eee praantaanni pravahistaayi. eee konda praantamloo baxite pedda niksheepaalu unnaayi. 93.janabhalo 7 saatam mandhi graameena praantaallo nivasistunnaaru.
janabha.
2011 bhaarata janabha lekkala prakaram, mardah mottam janabha 699, indulo 331 (47 saatam) purushulu mariyu 368 (53 saatam) mahilalu unnaaru. 0 nundi 6 samvatsaraala vayassu madhya janabha 119. mardah loe mottam aksharaasyata kaligina vyaktula sankhya 459 (6 samvatsaraala kante ekkuva vayassu unna janabhalo 79.14%).
samskruti.
mahasadasiva aalayam 85 adugula ettaina aalayam, idhi sumaru 2 ekaraala vistiirnamloo vistarinchi undhi, dheenini kalinga nirmaana shaililo nirminchaaru. mahaa sadasivudi pradhana vigrahamtho paatu, kuurchunna shaililo nalla raatitoe chesina 84 itara devatalu kooda unnaaru. pradhana vigraham shivuni pratyaekamaina "virat" roopamlo undhi.
jilla paripalana website devata gurinchi vivaranaatmaka samacharanni andistundihi sanaatana dharmamlo 18 puraanaalu unnaayi, veetilo shivudu 10 puraanaalaloo vivarinchabaddaadu. itara matha grandhaala adhyayanam nundi, shivuni 19 avataaraalalo asankhyaaka roopaalu unnayani telisindi, veetilo aanandam-dukkham, kshamaapana-korika modalaina anni rakaala maanava lakshanaalu unnaayi. eppatikappudu chudavachu. shivuniki 108 paerlu unnaayi mariyu kondaru 160 paerlanu kooda nammutaaru. ayithe, shivudu pradhanamgaa moodu roopaallo untaadu-shivudu, sadasivudu mariyu mahasadasivudu. mahasadasivudu 26 talalu mariyu 52 chetulu kaligina "virat" roopaaniki chihnam. idhi bharatadesamloni konni devalayalalo matrame kanipinche arudaina roopam."

