
dye-gid-bye

dye-gid-bii (dgb) pradaesaalu uttara cameroon mariyu nigerialoni mandara parvataala chuttoo unna puraavastu pradaesaalu, ivi aneka kilometres podavaina shikway pareevaahaka praantaanni chustayi. eee pradaesaalu tama paerunu mapha bhasha nundi dii-gid-bii anie pondaayi, dheenini "pradhanamgaa nivasinche pradaesam" gaa anuvadinchavacchu."eee 16 dgb saitlu cree. sha. 15va sataabdaaniki chendinavi. eee pradaesaala gurinchi kontakaalamgaa ghnaanam unnappatikee, 2001loe matrame puraavastu saastravettalu eee praantaaniki sambandhinchi eee pradaesaalu mariyu vaati saamskrutika vaarasatvaanni parisoedhinchadam praarambhinchaaru.
puraavastu shaastram.
sait.
die-gid-bii saitlu vividha parimaanaalalo untaayi, dgb-1 mariyu 2 atipeddavi. ivi sumaru 25 kii. mea. la vistiirnamloo vistarinchi unnaayi, ayithe dii. zii. bii-1 mariyu 2 madhya dhooram kevalam 100 meterlu matrame, konnisaarlu oke sait anie kooda pilustaaru. sthaanika granite mariyu raallanu upayoginchi yea itara pradaesaalaloo kanipinchani podi raathi nirmaanaanni upayoginchi nirminchina terruslu mariyu platformla vyavasthalo dgb saitlu nirminchabaddaayi, metlu mariyu sailos antataa unchabaddaayi. mottam mariyu kuulipooyina godala yokka vividha vibhaagaalanu adhyayanam chesina taruvaata, puraavastu saastravettalu godalu aakaaramlo unna chadarapu raallatho nirminchabadaledani, conny sahajamgaa chuttoo unna raallanu upayoginchi nirminchabaddaayani mariyu jagrattagaa amarchabadi, godalanu munduku teesukelli pattukunna chinna raallatho nirminchabaddaayani kanugonnaru. puraavastu saastravettalu chesina parisoedhana aadhaaramgaa, dgb pradaesaalanu aneka dasallo asalu builderlu nirminchaaru, vaaru terrousla yokka vibhina poralanu srushtinchi, pradaesaalanu vistarinchaaru. aaa pradaesaalanu appudu builderlu vidichipettaru, conny konni taruvaata mapha chetha savarinchabaddaayi, vaaru konni praantaalanu sidhilaalatoe nimpi, vividha kaaranaala valla itukalanu tirigi nirminchaaru.
eee dgb pradaesaalu puraavastu saastravettalanu aakarshinchayi, vaati pratyaekamaina nirmaanam mariyu nirmaanam kaaranamgaa matrame kaadu, conny chaalaa varaku manda parvathaalalo rendu sataabdaala kante paatha aakramanaku chaalaa takkuva aadharalu kanipistaayi, ayithe parvataala diguva maidaanaalu puraavastu saastravettalaku sumaru 2,500 samvatsaraala kritam naati pradaesaalanu andinchaayi. nijaaniki, ippativaraku mandara parvathaalalo kanugonabadina ekaika pondikaina pradaesaalu dgb saitlu.
radeo carbon datingnu upayoginchadam dwara, puraavastu saastravettalu 16 pradaesaalaloo ekkuva bhaagam 15va sataabdamloo modata nirminchabaddaayani gurtinchagaligaaru, ayinappatikee abhivruddhi yokka vividha dasala nundi vistruta shreni teedeelu modata nirmaanaalanu gurtinchadam kashtataram chesaayi. aaa radiocarbon dating loe aaa nirdishta sait yokka muulaalu sumaru cree. sha. 1250 varaku unnappatikee, dgb-1 oka pratyaekamaina kramaraahityam. eee pradaesamloe nirmaanam praarambhinchadaaniki mundu eee pradaesamloe puurva-db samskruti nivasinchindani aadharalu kooda unnaayi, ayithe eee puurvapu prajala gurinchi nijamgaa chaalaa takkuva telusu.
tavvakam mariyu aavishkarana.
eee pradaesaala gurinchi chaalaa samvatsaraalugaa ghnaanam unnappatikee, nijamaina puraavastu parisoedhana 2001loe nicolus david chesina dii. zii. bii-2 mariyu 8 tavvakaalato matrame praarambhamaindi. mandara parvata praantam nundi udbhavinchina vividha seramics vanti vastuvulatoe aneka kalakhandalu eee pradaesaalaloo kanugonabaddayi. kanugonabadina itara kalakhandalu teliyani inupa vastuvulu, ground greenstone goddali, eguva grindstones, quartz hammerstones mariyu grindstone-mortarlu. kanugonabadina chaalaa vastuvulu eee praantamloo mapha nivasinchadaaniki mundu kaalam nativi ayinappatikee, puraavastu saastravettalu kanugonabadina seramics aadhunika mapha kundala nundi chaalaa bhinnamgaa unnayani gamaninchaaru.
ayithe, dii. zii. bii-1 vadda, kundalu mariyu raathi panimutlu vanti praantiiya vastuvulu kanugonabadinappatiki, eee praantam nundi udbhavinchani raagi mariyu gaaju vastuvulu vanti itara kalakhandalu kooda kanugonabaddayi, tadwara dii. zii. bii-1 prajalaku itara praantaala prajalatho sambandham undani suuchistumdi, idhi gatamlo tavvina kalakhandala dwara antha spashtamgaa kanipinchaledu. vaastavaaniki, mandara praantamlooni itara puraavastu thravvakaalalo eee praantam velupala nundi udbhavinchina kalakhandalu lekapovadaanni pradarsinchaayi, dgb-1 praathamikamgaa mandara praantaaniki minchina praantaalatoo sambandhaaniki aadhaaraalanu choopinche ekaika pradaesam.
dgb-1 vadda kanugonabadina itara kalakhandala inupa eete konalu mariyu sait naela kinda kanipinche inupa baanam talalu, alaage inupa golusu mariyu golusu unnaayi. eee vastuvulu eppudu tayaaru cheyabaddaayi anedi teliyakapoyinappatiki, okanoka samayamlo nivaasitulu inumunu kariginchi, tama sonta panimutlanu nakilee chesaarani eee anveshanalu suuchistunnaayi. inupa kalakhandala tayaareeni neti mapha tayaaru chesina inupa vastuvulatoe kooda poolchaaru, ivi mapha mariyu dgb saitla builderlu okela laenappatikee, kalakhandalaku polikanu kaligi unnaayi.
upayogam yokka parikalpana.
eee pradaesaala chuttoo chesina puraavastu shaastram, alaage eee praantamlooni aadhunika mapha upayoginche sampradaayaala aadhaaramgaa, nipunulu eee dgb pradaesaalanu varsham mariyu neetiki sambandhinchina aachara nirmanaluga nirminchaarani nammutaaru. eee praantamloo teevramaina karuvu sambhavinchina samayamlo dgb saitlu kanipinchadam praarambhinchaayi, anduvalla eee praantamloo nivasinche mapha yokka aachara paddhatulaku sambandhinchi nirmaanam ardhame. puraavastu saastravettalu sthaanika nadhi nundi pedda mottamlo isuka mariyu kankaranu kooda kanugonnaru, veetini dii. zii. bii-2 mariyu 8kii teesukuvacchaaru, bahusha pravahinche neeti bhouthika praatinidhyamgaa.
dgb saitla prayojanam gurinchi aneka itara suuchanalu kooda ivvabaddaayi, mukhyamgaa unesco prapancha vaarasatva taatkaalika jaabitaalo samarpinchina saitla vivaranalo. eee prayojanaalalo yuddha samayaallo rakshanaatmaka kotalu ledhaa aasrayaala pradaesaalu, sthaanika nayakula khananam sthalaalu, aaa praantamlooni unnatavargaalaku nivaasa sthalaalu mariyu/ledhaa market kendraalu ledhaa vaanijya pradaesaalu unnaayi. prastutaaniki eee aalochanalalo konni vatiki maddatu ivvadaaniki aadharalu laenappatikee, towerlu mariyu godalatho kuudina dgb saitla nirmaanam pradaesaalu rakshanaatmaka nirmaanaalu anae aalochanaku maddatu ichindi, ayithe eee praantam nundi udbhavinchani kalakhandala aavishkarana kooda itarulanu oppinchindi kaneesam dgb-1 videshee prajalatho nimagnam kaavadaaniki sambandhinchi oka uddesyam kaligi undavacchani. eee videshee kalakhandalu nicolus david vanti kontamandi puraavastu saastravettalaku kaneesam dii. zii. bii-1/2 pradaesaalu uttaraana unna prajalatho marpidi pradaesaalugaa panicheesaayani, bahusha vaanijya pradaesamgaa panicheestaayani oohaku daariteesaayi.
saadhyamaina paraspara charyalu.
european mariyu arabic rachayitalu mandara rajyam anie piluvabade vandaala perugudalanu gamaninchina samayamlone dii. zii. bii-1 vadda videshee prajalatho jarigina paraspara charyalalo chaalaa varaku jariginatlu anipistundani aneka mandhi puraavastu saastravettalu eee bhavananu samarpinchaaru. anduvalla rendu prajala madhya oka vidhamaina vaanijyam jarigindani, alaage adhe samayamlo dgb saitla srushti mariyu vandaala madhya sambandham undavacchani nipunulu bhaavistunnaaru.
prapancha vaarasatva hodha.
eee pradaesam april 18,2006naa unesco prapancha vaarasatva taatkaalika jaabitaalo saamskrutika vibhaagamlo cherchabadindi mariyu netikee taatkaalika jaabitaalo undhi. jaabitaalo undataaniki kaaranaalu avi mandara praantam yokka gatha mariyu prastuta charitra madhya sambandhaanni andistaayi kabatti, avi eee praantaaniki oka pratyaekamaina puraavastu drukpathaanni andistaayi, ivi tamantata taamugaa nilabade pradaesaalugaa unnaayi, mariyu vaatini vividha sthaanika prajalu pavitra sthalamgaa chuustaaru, idhi pradaesaalapai ledhaa chuttupakkala nirminchina aneka vibhina maarpula nirmaanam dwara aatmalaku daggaragaa teesukuvastundi.

