
anukuula pravartana (paryaavarana shaastram)

pravartanaa paryaavarana saastramlo, anukuula pravartana anedi oka vyakti yokka punarutpatti vijayaniki pratyakshamgaa ledhaa parokshamgaa dohadapade edainaa pravartana, mariyu anduvalla sahaja empika saktulaku lobadi untundi. paropakaara pravartanalalo bandhuvulaku anukuulamgaa undatam, atyanta aarogyakaramaina bhagaswamy yokka laingika empika mariyu pratyarthula nundi bhuubhaagam ledhaa antahpuraanni rakshinchadam vantivi udaaharanalalo unnaayi.
dheeniki viruddhamgaa, sweekarinchani pravartana anedi oka vyakti yokka manugada ledhaa punarutpatti vijayaniki pratikuulamgaa unde edainaa pravartana. udaaharanalalo bandhuvulaku anukuulamgaa laeni paropakaara pravartanalu, sambandham laeni yuvakulanu dattata teesukovadam mariyu aadhipatya sopanakramamlo adheenamgaa undatam vantivi undavacchu.
manugada mariyu punarutpatti yokka punaraavruta paryaavarana samasyalaku parinaamaatmaka parishkaraluga anusaranalu saadhaaranamgaa nirvachinchabadataayi. vaarasatvamgaa mariyu vaarasatvamgaa laeni anukuula pravartana dwara vyaktigata thedaalu saadhaaranamgaa talettutaayi. vaarasatvamgaa labhinchani anusarana vivaadaaspada amsamgaa unnappatikee, jaatula anukuula pravartanala parinaamamlo rendoo prabhaavavantamgaa niroopinchabaddaayi.
vaarasatvamgaa laenidi.
janabha parinaama prakriya dwara maarutundi. janabhalo prati vyaktiki vaari nirdishta vaataavaranamloo pratyaekamaina paatra untundi. saadhaaranamgaa paryaavarana samuchitamgaa piluvabade eee paatra, oka jeevi itarulaku sambandhinchi oka vaataavaranamloo elaa nivasistundo. varusa taraalalo, jeevi vaari samuchita sthaanaanni abhivruddhi cheyadaaniki vaari chuttupakkala paristhitulaku anugunamgaa undaali. bahya vaataavaranamloo maarpulu sambhavinchinappudu oka jeevi yokka samuchita sthaanam abhivruddhi chendutundi. prakrutilo atyanta vijayavantamaina jaatulu puurva gnaanaanni pempondinchadaaniki anukuula pravartanalanu upayoginchagalavu, tadwara vaari mottam ghnaana byaankunu penchutaayi. kramamga, idhi vaari mottam manugada mariyu punarutpatti vijayanni meruguparustundi.
neerchukoevadam.
aneka jaatulu abhyasam dwara sweekarinche saamarthyaanni kaligi untaayi. jeevulu tarachugaa vividha manasika mariyu abhignaa prakriyala dwara neerchukuntaayi, veetilo operant mariyu classical conditioning mariyu vivaksha ghnaapakasakti vantivi untaayi. eee abhyasa prakriya anoohya vaataavaranamloo manugada saaginchadaaniki jeevulu tama pravartananu savarinchadaaniki anumatistundi. jeevulu amayaka vyaktulugaa praarambhamavutaayi mariyu neerchukoevadam valla vaaru sweekarinchadaaniki mariyu manugada saaginchadaaniki avasaramaina gnaanaanni pondadaaniki veelu kalpistundi. neerchukunna anukuula pravartanaku manasika, alaage jeevasambandhamaina bhaagam undaali anie gurthunchukovadam mukhyam; eee rendu vibhagala ekikarana lekunda, pravartanaa anusarana jaragadu.
bandhuvula empika.
bandhuvula empika (saadhaaranamgaa paropakaaram anie pilustaaru) anedi janabha yokka janyu kuurpunu neerugaa prabhaavitam chese anukuula pravartanaku oka udaaharana. idhi oka jeevi yokka bandhuvula pattudalaku anukuulamgaa unde parinaamaatmaka vyuuhaalanu kaligi untundi, tarachugaa jeevi yokka swantha manugada mariyu punarutpatti kharchutho. idhi sambandhita vyaktula madhya paraspara charyala aadhaaramgaa, varusa taraalalo janabha janyu tarachudanam vaividhyam erpadutundi. daataku kharchu takkuvagaa unnappudu ledhaa labdhidaaruniki adhika sthaayi labham unnappudu paropakaara sambhaavyata perugutundi. adanamgaa, bandhuvu janyuparamgaa vaaritho samanamga unnappudu vyaktulu tarachugaa paropakaara pravartanalanu pradarsistaaru. dheeni ardham bandhuvu, attha ledhaa maama vanti suduura sambandhula kante santaanam ledhaa thobuttuvulu paropakaaram nundi prayojanam pondhe avakaasam ekkuvagaa untundi.
chimpanjeelalo saamaajika mariyu anukuula pravartanala parinaamamlo bandhuvula empika pedda paatra pooshinchindi. daggari sambandham unna chimpanjilu oka bhoobhaganni rakshinchadaaniki sahakarinche bandhuvula samuuhaanni yerparustaayi, tadwara streelu mariyu vanarulaku vaari praapyatanu penchutaayi. sannihita bandhuvulatho kalisi panicheyadam dwara, paristhitulu tamanu taamu punarutpatti chesukolekapoyinappatiki, vaari janyuvulu tadupari taramlo konasaagutaayani vaaru nirdhaarinchagalaru. eee pravartanaa anusarana chimpanji yokka bandhuvulanu bandhuvulanu kaani vaari nundi vaeru cheyagala saamardhyamtho (drushya bandhuvula empikagaa suuchistaaru) chimpons pedda, sanklishta samajalanu roopondinchadaaniki veelu kalpistundi, ikkada vaaru bhavishyat taraalalo vaari janyuvulu konasagela chuudataaniki paropakaara paddhatulanu upayogistaaru. simhaalu, theneteegalu mariyu itara keetakaalato sahaa aneka rakaala jaatulu bandhuvula empikanu anukuula pravartanagaa pradarsinchaayi.
praadaesika rakshana.
paina paerkonnatlugaa, chimpanjilu tama bhoobhaganni rakshinchukovadaaniki sannihita bandhuvulatho kalisi panicheestaayi. pratyarthula nundi bhoobhaganni rakshinchadam (praadaesikata anie pilustaaru) anedi aneka paryaavarana jaatulu nirvahinche neerchukunna anukuula pravartana. praadesikamgaa undatam yokka prayojanam aasaktigala jaatulanu batti maarutuu untundi, conny antarleena suutram ellappuduu mottam fitnessnu penchadam. aneka jaatulu aaharaanni pondadaaniki, sahacharula kosam pootii padataniki ledhaa surakshitamaina guhanu kaligi undataaniki praadaesikatanu pradarsistaayi. pakshi paata neerchukunna praadaesika rakshanaku oka udaaharana. adhika-naanhyata gala paatalatho unna pakshulu vaati praadaesika paridhi nundi maamsaahaarulanu nirodhinchadaaniki vaatini uddeepanagaa upayogistaayani adhyayanalu chuupistunnaayi. erra rekkalu gala nalla pakshi ("agalius phoenicius") vanti vividha pakshi jaatulalo adhika naanhyata gala paatalu uttama rakshana yantraamgaa panicheestaayani niroopinchabadindi. anduvalla, pakshulalo bhuubhaaga rakshanaku pakshula paatalu praarambhamloonae neerchukoevadam avasaram. 
european beavers ("caster fiber") bhuubhaaga rakshananu upayoginche maroka jaathi. vaaru tama bhoobhaganni chaalaa rakshinchukuntaaru endukante vaaru aaa pradaesamtoe parichayam chesukuni, aavasaanni nirminchukovadaaniki chaalaa samayam mariyu saktini vecchistaaru. chorabaatudaarulanu bhayapettadaaniki veelugaa beaverlu suvasana-gurtinche saanketikatanu abhivruddhi chesaaru. eee suvasana "manasika kanche" gaa panichestundi, tadwara vaeta dwara gaayam ledhaa maranam vachhe avakaasaanni taggistundi.
vivaadaalu.
paryaavarana anukuula pravartanalo abhyasa prakriyatho anubandhinchabadina jeevasambandhamaina bhaagam undaa ledhaa anae daanipai charcha jarugutondi. chaalaa mandhi parisoedhakulu jeeva mariyu manasika vibhagalu ekikrutam cheyabadi unnayani suuchistunnaaru, marikondaru vaarasatvamgaa laeni bhaagam khachitamgaa maanasikamainadani nammutaaru. vaarasatvamgaa labhinchani lakshanaalu varusa taraalalo abhivruddhi chendalevani vaaru vaadistaaru.
vaarasatvamgaa.
jeevulu vaarasatvamgaa sweekarinchadagina pravartanalanu kooda vyaktam cheyagalavu. eee pravartanalu vaati janyuvulalo encode cheyabadi, vaari tallidandrula nundi vaarasatvamgaa pondabadataayi. idhi jeevulaku vaari sahaja pratispandana vidhaanaalatho paristhitulaku pratispandinche saamarthyaanni istundi. eee vidhaanaalanu upayoginchi, vaaru nerchukokunda vaari antargata mariyu bahya vaataavaranaaniki tagina vidhamgaa spandinchavacchu.
sahaja empika.
sahaja empika dwara vaarasatvamgaa anukuula pravartana abhivruddhi chendutundi. eee sandarbhamlo, konni janyuvulu paryaavarana ledhaa saareeraka suuchanalaku pratispandinchadaaniki vyaktulanu baga sannaddham chestaayi, tadwara punarutpatti vijayanni penchutaayi mariyu eee janyuvulu bhavishyat taraalalo konasaagadaaniki kaaranamavutaayi. anukuulinchani pravartanalu punarutpatti vijayamlo taggudalaku kaaranamavutaayi, tadwara janyuvulu bhavishyat taraala nundi kolpotayi. eee anukuula mariyu anukuulata laeni lakshanaalu yaadruchchika utparivartana, punarekeekarana mariyu/ledhaa janyu chalanam dwara talettutaayi. mukhyamgaa, sahaja empika anedi punarutpatti chese vyaktulalo disaatmaka janyu empikaku dohadapade oka yantraangam. oka jeevi yokka ekkuva punarutpatti vijayanni kaliginche lakshanaalu anukuulamgaa untaayi, ayithe punarutpatti vijayanni tagginchevi vyatiraekamgaa empika cheyabadataayi.
abhyaasaaniki viruddhamgaa, sahaja empika anedi kevalam oka jeevasambandhamaina bhavana. idhi jeevasambandhamaina mariyu janyu bhaagam, idhi paryaavaranaaniki sambandham lekunda anukuula pravartananu vaarasatvamgaa pondadaaniki anumatistundi. eee anukuula pravartana yokka roopam paryaavarana adhyayanaalalo saadhaaranamgaa pariganinchabadutundi, anduvalla sahaja empika tarachugaa jeevulalo paryaavarana anukuula pravartananu vivarinchadaaniki upayoginchabadutundi.
laingika empika.
bandhuvula empika vaarasatvamgaa labhinchanidi mariyu paryaavaranam yokka pratyaksha phalitam ayinappatikee, laingika empika anedi vaarasatvamgaa anukuula pravartana, anduvalla sahaja empika dwara charya teesukovachhu. laingika empika anedi pratyaekamgaa sahacharula kosam pootiini suuchistumdi. oka nirdishta jaathi yokka lakshanamgaa unde aneka lakshanaalu ledhaa lakshanaalanu laingika empika dwara anukuula pravartanagaa vivarinchavacchu; endukante sahacharula kosam pootii nirdishta lakshanaalanu vaarasatvamgaa pondutundi. vijayavantamgaa potipadi, sahacharudini pondagalige jaatulu matrame punarutpatti chesi, vaari janyuvulanu tadupari taraaniki pamputaayi. anduvalla, jaatula-nirdishta janyu lakshanaalu vaarasatvamgaa pondaali, vyaktulu vaari niyaminchabadina vaataavaranamloo vijayavantam kaavadaaniki veelu kalpistundi. anukuula pravartanagaa laingika empikaku aneka paryaavarana udaaharanalu unnaayi; oka prasiddha udaaharana laingika dviruupata. laingika dviruupata anedi oke jaatiki chendina maga mariyu aada madhya oka padanirmaana, samalakshana vyatyaasam. laingika dviruupata yokka saadhaarana udaaharana shareera parimaanamlo vyatyaasam. laingika dviruupata pratyaekamgaa chepa jaatulalo, lamprologus calypterus loe chudavachu. eee maga chepalu vaati aada chepala kante gananeeyamgaa peddavigaa (konnisaarlu 60 retlu varaku) untaayi. maga yokka perigina parimaanam prayojanakaramgaa untundi endukante pedda vyaktulu aadavaariki pootii padagalugutaaru, taruvaata vaari santaanaanni rakshinchagalugutaaru, ivi puttinanta varaku khaalii natta gundla lopala perugutaayi. praathamikamgaa, maga chepa entha peddadi, anukuula prayojanam antha ekkuva. peddadigaa mariyu marinta saktivantamgaa undatam yokka prayojanam magavaari pootii mariyu rakshinche saamardhyamlo pradarsinchabadutundi. magavaariki viruddhamgaa, natta gulikalu lopala gudlu pettadaniki aada chepalu chinnaviga undaali. eee pratyaekamaina chepala jaatula punarutpatti vijayamlo parimaanam mukhyamaina paatra pooshistundani spashtamavutundi. pedda parimaanam anedi laingika empika mariyu punarutpatti dwara vaarasatvamgaa labhinche oka saadhaarana anukuula pravartanaa lakshanam, idhi lamprologus calypterus mariyu itara laingika dimorphic jaatulalo pradarsinchabadindi.
praamukhyata.
sahaja empika prakriyaloo anukuula pravartana keelakamani niroopinchabadindi, anduvalla parinaama prakriyaloo idhi mukhyamainadi. saanukuula anukuula pravartanalanu kaligi unna jaatulu swabhavikamga parinaamaatmaka prayojanaalanu pondutaayi. udaaharanaku, anukuula pravartana anedi janabha sthireekarana yokka oka vidhanam. sahaja samajalalo, jeevulu okadaanitoe okati sankarshana chendutaayi, sanklishtamaina aahara jaalalu mariyu predator-pray dynamicsnu srushtistaayi. anukuula pravartana vaari aahara lakshanaalu mariyu vyuuhaalapai pratyaksha prabhavanni chuupadam dwara aahara sambandhaala yokka gatiseelatanu savarinchadaaniki sahaayapadutundi. eee anukuula pravartanalu aatamkaalu mariyu maarutunna vaataavaranaanni edurkovadamlo sthitisthaapakata mariyu pratighatanaku anumatistaayi. jeevaavarana saastramlo, sahaja paryaavarana vyavasthalalo jeevula sahajeevanam mariyu janabha sthirathvam pradhana amsaalu. prastutam, manam vaegamgaa goppa maarpulanu edurkontunna prapanchamlo jeevistunnamu, ekkuvagaa jeevulu mariyu paryaavaranampai maanavajanya prabhaavaala kaaranamgaa. anukuula pravartananu adhyayanam cheyadam dwara paryaavarana vyavastha sanklishtatanu ardham chesukovacchu-idhi elaa udbhavistundi, elaa abhivruddhi chendutundi mariyu daanini elaa nirvahinchavacchu.
kolata.
oka jeevi yokka pravartanaa vyuuhaalu mariyu sweekarinche saamarthyam vividha paryaavarana paristhitulalo avi elaa spandistayo nirnayistaayi. fitness anedi anukuula vijayaniki oka saadhaarana kolata, mariyu oka samuuham oka nirdishta pravartanaa vyuuhaanni pradarsinchina tarvaata migilipoyina vaarasula sankhyagaa nirvachinchavacchu. vijayavantamaina vyuuhaalu manugada mariyu punarutpattilo perugudalaku daariteestaayi, idhi laabhadaayakamaina pravartanaa anusaranagaa vargeekarinchabadutundi.

