
supprolyte

supprolyte anedi rasaayanikamgaa vaataavaranamloo unde raathi. saprolytelu matti profiles yokka diguva jonelalo erpadataayi mariyu raathi uparitalam yokka lothaina vaataavaranaanni suuchistaayi. chaalaa avutkroplalo, daani rangu ferrick sammelanaala nundi vastundi. 35° n mariyu 35° s akshaamsaala madhya khandantara bhoobhagalalo lothaina vaataavarana profiles vistrutamgaa unnaayi.
lothaina vaataavarana regolith erpadataaniki paristhitulalo kothanu nivaarinchadaaniki mariyu rasayana vaataavarana utpattula leachingnu anumatinchadaaniki taginanta sthalaakrutigaa mitamaina upasamana flat untundi. rendava paristhiti deerghakaalam tectonic sthirathvam; tectonic karyakalapalu mariyu vaataavarana maarpulu kothaku kaaranamavutaayi. moodava paristhiti thematho kuudina ushnamandala nundi samasheetoshna vaataavaranam.
paelavamaina vaataavaranamloo unna saprolyte grit jalacharaalu bhoogarbha jalaalanu utpatti cheyagalavu, ivi tarachugaa pasuvulaku anukuulamgaa untaayi. lothaina vaataavarana paristhitulu aneka dviteeya mariyu suupar zeane khanijala erpadataaniki karanamavutayihi baxite, inupa khanijalu, supprolytic bangaaram, suupar zeane raagi, euranium mariyu avashesha sanchayaalalo bhaarii khanijalu.
nirvachanam, vivarana mariyu sthaanaalu.
supprolyte (greeku nundi σαπρος = putrid + λιθος = rock) anedi rasaayanikamgaa vaataavaranamloo unde raathi (aksharala, dheeni ardham "kullina raathi"). marinta teevramaina vaataavarana paristhitulu supprolyte nundi latariteku nirantara parivartanaku daariteestaayi.
saprolytelu matti kshitijaala diguva mandalaalo erpadataayi mariyu raathi uparitalam yokka lothaina vaataavaranaanni suuchistaayi. lateritic regolithlalo-regolithlu anevi raathi raallapai unde vadulugaa unde poralu-supprolyte avashesha laterite yokka eguva kshitijaala dwara kappabadi undavacchu; asalu profile ekkuva bhaagam avashesha neelala dwara samrakshinchabadutundi ledhaa adhika bhaaram dwara ravana cheyabadutundi. vaataavarana maarpu 1,000 nundi 500 million samvatsaraala kritam sannani cayolinitic [aall 2sii2oo5 (oh) 4] saaprolaitlanu yerparustundi; 200 nundi 66 million samvatsaraala kritam mandapati cayolinitic saaprolaitlanu; mariyu sweedanlo 5 million samvatsaraala kritam madhya-mandapati aparipakva saaprolaitlanu yerparustundi. kayolinite yokka saadhaarana nirmaanam aluminium hydroxide [aall2 (oh) 4] poralatho bandhinchabadina silicate [sii2oo5] sheetlanu kaligi untundi.
inumu sammelanaalu supprolyteslo praadhamika rangu agentlu. chaalaa varaku rangu ferrick sammelanaala nundi vastundi; rangu khanija shaastram mariyu kana parimaanaaniki sambandhinchinadi. submicron-saiju goithite [fio (oh)] pasupu rangulo untundi; mutaka goithite godhuma rangulo untundi. upa-micron-parimaana hematite [phii2oo3] erupu rangulo untundi; mutaka hematite buudida rangu nundi nalupu rangulo untundi.
bhoomi uparitalam yokka vayassu, bhoogola karyakalapalu, vaataavaranam, vaataavarana charitra mariyu raathi kuurpunu batti regolithlu konni meterla nundi ekkuva mandamgaa untaayi. eee lothaina vaataavarana bhuubhaagaalu ippudu vecchani thematho kuudina nundi shushka, ushnamandala nundi samasheetoshna vaataavaranaala varaku aneka rakaala vaataavaranaalaloo sambhavinchinappatikii, avi gatamlo ilanti paristhitulalo erpaddaayi. africa, bharatadesam, dakshina america, australia mariyu aagneyaasiyaaloni konni praantaalalo, regolith 100 million samvatsaraalaku paiga nirantaram erpadutondi. lothaina vaataavarana regolithlu antar-ushnamandala praantamloo, mukhyamgaa 35° n mariyu 35° s akshaamsaala madhya khandantara bhoobhagalalo vistrutamgaa unnaayi. ilanti vaataavarana regolithlu chaalaa ekkuva akshaamsaalalo unnaayi-aagneya australialo (victoria mariyu tasmania) 35-42 °s, united stateslo (oregon mariyu wisconsin) 40-45 °n mariyu airopalo (uttara ireland, germany) 55 °n-ivi praantiiyamgaa vistrutamgaa laenappatikee. konni praantaallo, supprolyte anedi muula padaartham kante chinnadigaa mariyu lava ledhaa avakshepana shila vanti edainaa mandapati cover unit kante paatadigaa undaali anie parigananaloki teesukovadam dwara supprolytenu saapekshamgaa teedeeni nirnayinchadam saadhyamavutundi. eee suutram konni sandarbhaallo upayogakaramgaa untundi, ayithe sweedanlooni konni praantaalalo, precombrian raalla nundi gruss erpadi, quaterinary nikshepaala dwara kappabadinappudu, dheeniki takkuva viluva untundi.
nirmaanam.
oka praantam yokka regolith daani sudeergha vaataavarana charitra yokka utpatti; thematho kuudina paristhitulalo vaataavarana prarambha dasalo leaching mariyu chedaragottadam prabalamgaa untaayi. adhika varshapaatam unna praantaalalo saprolytelu erpadataayi, ivi rasayana vaataavaranaaniki daariteestaayi mariyu maatru raathi khanija shaastram yokka pratyaekamaina kullipovadam dwara vargeekarinchabadataayi. lothaina vaataavarana regolith erpadataaniki paristhitulalo rasayana vaataavarana utpattula leachingnu anumatinchenta sthalaakrutigaa mitamaina upasamana flat untundi. rendava paristhiti deerghakaalam tectonic sthirathvam; tectonic karyakalapalu mariyu vaataavarana maarpulu regolitnu paakshikamgaa naasanam chestaayi. prati million samvatsaraalaku vaataavarana raetlu lothaina regolithlu abhivruddhi chendadaaniki aneka million samvatsaraalu avasaramani suuchistunnaayi. moodava paristhiti thematho kuudina ushnamandala nundi samasheetoshna vaataavaranam; adhika ushnogratalu praticharyalu marinta vaegamgaa jaragadaniki veelu kalpistaayi. lothaina vaataavarana paristhitulu challani vaataavaranaalaloo sambhavinchavachhu, conny ekkuva kaalam paatu.
thematho kuudina, aakseekarana vaataavaranamloo sulfidelu atyanta asthiramaina khanijalu; aneka cadmium, cobalt, raagi, malibdinum, nickel mariyu jink sulfidelu sulabhamgaa profile lothugaa pravahistaayi. carbonatelu mukhyamgaa aamla vaataavaranaalaloo ekkuvagaa karigipotayi; vaati dwara host cheyabadina muulakaalu-calcium, magnitium, manganese mariyu strontium-balamgaa leach cheyabadataayi. surpentinite-aakseekarana mariyu hydrolyzed takkuva silicon, inumu mariyu magnitium-adhikamgaa unde oxide agni silalu-eee john dwara kramamga vaataavaranamloo untaayi. sulfide-paelavamaina maphik mariyu ultra maphik raallaloo nickel, cobalt, raagi mariyu jinklaku pheromagnatian khanijalu pradhana atidheyalagaa unnaayi mariyu sulfide-atidheyata kaligina lohala kante profile ekkuvagaa unchabadataayi. avi eguva kshitijaala nundi sravistaayi mariyu madhya nundi diguva supprolyte loe dviteeya iron-manganese oxidelatho tirigi varshapaatam chendutaayi.
upayoginchandi.
paschima australialoni jalacharaalu supprolyte grit kaligi untaayi. paelavamaina vaataavaranamloo unna saprolyte grit jalacharaalu bhoogarbha jalaalanu utpatti cheyagalavu, ivi tarachugaa pasuvulaku anukuulamgaa untaayi. digubadi padaarthaala aakruti mariyu neetimattam nundi udbhavinchina vaati lothu meeda aadharapadi untundi.
bangaaram mariyu calcium carbonate ledhaa calcium magnitium carbonatela pampinheelu dakshina yilgarn crayton, paschima australialo, matti profile eguvana mariyu sthaanikamgaa lothaina pradaesamloe daggari sambandham kaligi unnaayi mariyu namodu cheyabaddaayi. dakshina australialoni galler craytonloo kooda bangaaram-carbonate anubandham spashtamgaa kanipistundi. suupar zeane susampannata uparitalaaniki sameepamlo jarugutundi mariyu daani phalitamgaa aakseekarana mariyu rasayana vaataavaranamtho neeti prasarananu kaligi untundi. lothaina vaataavarana paristhitulu aneka dviteeya mariyu suupar zeane khanijalu-baxite, inupa khanijalu, supprolytic bangaaram, suupar zeane raagi, euranium mariyu bhaarii khanijalu avashesha sanchayaalalo erpadataaniki kaaranamavutaayi.

