
tunitialo baanisatvam

tunitialo baanisatvam arab baanisa vaanijyaaniki oka nirdishta abhivyakti, dheenini 1846 janavari 23naa ahmed ii bay raddu chesaaru. tunisia algeriatho samaanamaina sthithilo undhi, bhougolika sthaanam pradhana trans-saharan maargaalato anusandhaaninchabadi undhi. samakaaleena saakshula prakaram, paddenimidava sataabdamloo, kevalam bangaaru podi mariyu baanisalanu kaligi unna fezzon mariyu gadames nundi idhi caravan lanu andukundi. pantommidava sataabdam praarambhamlo, baanisalu etaa 500 nundi 1,200 madhya sankhyalo vacchaaru. tunisia nundi vaarini levent naukaasrayaalaku teesukuvellaaru.
muulaalu.
rendu pradhana mandalaala nundi udbhavinchina tunitian baanisalu airopa mariyu paschima africa nundi lake chaad varaku vistarinchi unna pedda praantam. bornu rajyalu mariyu fezzan praantam ekkuva caravan lanu andinchaayi. pratyarthi tegala madhya sthaanika yuddhaalalo ledhaa apaharana daadulaloo baanisalalo ekkuva bhaagam baanisatvaaniki tagginchabaddaaru. aneka saharan kendraala nundi caravan margalu tunis vadda mugustaayi. beeliknu fezzon, morjouk mariyu borno raajyamtho anusandhaaninche gadamesto paatu, timbaktu caravan maargam dwara beelik thoo kramam tappakunda sambandham kaligi undhi, idhi mama 'jaab mariyu deserid gundaa velutundi mariyu bambara bhoomulu, digen nagaram mariyu madhya paschima aafrikaaloni aneka praantaalanu taakina pedda jonloni african samuuhaalu mariyu prajalatho deshaanni sampradistundi. archival patraalalo nivedinchabadina baanisalu mariyu friedmenla paerlu eee bahula, vibhina muulaalanu dhruvikaristayihi barnavui, ghdamsi mariyu aurgli vanti saadhaarana paerlatoe paatu, jennavui mariyu tombouktoui vanti paschima aafrikaaloni itara kendraalalo muulaanni soochinche paerlu.
european baanisalu, vaari vantugaa, european bhuubhaagaala teeramlo, ekkuvagaa italii, france, speyin mariyu portugal teeramlo, mariyu european noukalanu swaadheenam chesukovadam dwara pattubaddaru. purushulanu vividha panulaku (baanisa driverlu, praja panulu, sainikulu, praja sevakudu modalainavi) upayoginchevaaru.), ayithe mahilalanu gruha karmikuluga mariyu antahpuraalalo upayoginchevaaru. purushula maadirigaa kakunda, mahilalu swechcha pondadam chaalaa arudu, ayinappatikee mahilalu tarachugaa islam matamloki maararu.
sankhyalu.
paddenimidava sataabdaaniki sambandhinchina parimaanaatmaka samacharam laenappatikee, pantommidava sataabdam madhyalo nirvahinchina konni pakshika janabha gananalu desavyaaptamgaa baanisala sankhya gurinchi konni anchanaa teermaanaalanu anumatistaayi. lucet valency 1861loe tunitialo sumaru 7,000 mandhi baanisalu ledhaa baanisala vaarasula anchanaanu andinchindi, indulo dravya visarjana jaabitaalanu kaligi unna registerlanu upayoginchindi. ayithe, nallajati janabha yokka ituvanti kramabaddhamaina recordulu aneka kaaranaala valla prabhaavavantamgaa levuh mejba (1856loe sthaapinchabadina pannu) kosam vishaya janabha yokka modati recordulanu teesukoovadaaniki padeella mundu baanisatvaanni raddu cheyadam jarigindi, anduvalla eee samoohaalalo manchi bhaagam, samaajamlooni vividha poralalo chellacheduruga unna niyantrana vyavastha nundi tappinchukundi. yuvaraju ledhaa yuvarani maranam samayamlo nalla baanisala saamuuhika manumishanla tarachudanam konni mukhyamaina tulanaatmaka sankhyalanu velladistundi. 1823loe, oka yuvarani maranamtho 177 mandhi baanisalanu vidudala chesaaru. prayaanikulu andinchina ganaamkaala aadhaaramgaa, ralf austin konni sagatulanu sthaapinchaadu, idhi mottam 100,000 mandhi baanisalaku daariteesindi. thana vantugaa, tunisloni british consul ayina thamus reedku raasina lekhalo luis ferrier 1848loe 167,000 mandhi baanisalu mariyu vimukti pondina baanisalu unnaarani anchanaa vaesaaru. european baanisalaku sambandhinchi, mahilala sankhyanu nirnayinchadam kashtam. robbert sii vanti kontamandi charitrakaarulu. davis, vaari sankhya sumaru 10 saatam anchanaa, conny eee sankhyalu baanisala vimukti aadhaaramgaa untaayi; idhi kevalam arudugaa mahilalu vimochana anie suuchimchavachchu. eee 10 saatam sankhya mukhyamgaa sandehaaspadamainadi, endukante teerapraanta rajiyaallo sampaadinchina baanisalu ekkuva sankhyalo unnaaru mariyu eee rajiyaallo bandeelugaa teesukunna prati enimidi mandiloo sagatuna aiduguru mahilalu unnaaru.
inca, praantaalalo baanisala pampinhee sajaateeyamgaa ledhu. aagneyamlo, nishpatti chaalaa ekkuvagaa undhi (mukhyamgaa oyasislalo). gabesku dakshinaana unnatlugaa konni gramalalo baanisalalo spashtamaina majority undedi. tyooni vadda, nirantara sarafara unnappatikee, samuuham bahusha janabhalo minorityga undipoyindi, konni vaelaku minchaledu. baanisala kendrikarana praantaalu tyooni, sahel mariyu aagneya praantaala madhya vistarinchi unnaayi.
raad bader prakaram, trans-sahara vaanijyam anchanaala aadhaaramgaa, 1700 mariyu 1880 madhya tunisia 100,000 mandhi nalla baanisalanu andukundi, algerialo 65,000 mandhi, libialo 400,000 mandhi, moracolo 515,000 mandhi mariyu egyptulo 800,000 mandhi matrame pravesinchaaru.
samstha.
saampradaaya tunisian samajam yokka saamaajika samstha tunislo baanisalaku nirdishta paatralanu andinchindi. baanisala agha, saadhaaranamgaa bay yokka modati napumsakudu, samuuhaala madhya kramaanni konasaginchadam mariyu yajamaanulu mariyu baanisala madhya ledhaa baanisala madhya talette vivaadaalapai teerpu ivvadam vanti baadhyatalu appaginchabaddaaru. recordulu mariyu khaataalu tyooni baanisalaku manjuru cheyabadina samstha yokka saapeksha svayampratipattini mariyu prabhutvam vaariki andinchina rakshananu dhruveekaristaayi, idhi islam suuchimchina manchi pravartana mariyu baanisala patla vyavaharinchae niyamaala gurinchi prabhutva teevramaina avagahananu velladistundi. phalitamgaa, eee alpasankhyaaka varganni rakshinchadam dwara, prabhutvaaniki daani besharatu vidheyata gurinchi, mukhyamgaa baanisala nundi niyaminchabadina bay yokka kaapalaadaarula vidheyata gurinchi haamii ivvabadindi. eee raajakeeya-paripalana erpaatutho paatu, baanisalu tama sonta nirdishta mataparamaina samsthalanu anubandhalugaa kaligi unnaaru, veeti vidhulu sabhyula aadhyaatmika jeevitaalaku matrame parimitam kaaledu. eee bandhaalu bahula saamaajika vidhulanu chepattaayi, idhi banisanu vidipinchina taruvaata chaalaa spashtamgaa kanipinchindi. baanisalaku, purushatvam saadhaaranamgaa yajamani yokka samrakshaka padavi nundi anubandhaaniki baanisa yokka prayaanaanni suuchistumdi, idhi vistarinchina kutumbam ledhaa tegaku pratyamnaayamgaa untundi.
vidhulu.
aardhika paatra.
tunialo baanisatvam pradhanamgaa poura samajam yokka avasaralaku pratispandinchindi. ayithe, chaalaa mandhi panditulu nirvahinchina tunis nagaramloni pradhana vyaparala adhyayanam, sraamika-teevramaina rangaalalo baanisalanu kendreekrutamgaa upayoginchadaanni suuchimchadu. netha, chechia ledhaa tholu tayari vanti pradhana saampradaaya parisramalu sthaanika sraamikasaktiki ketayinchadam konasaagindi. eee vyapaaraalalo shrama ippatikee swechchaayuta prajalu chesevaaru mariyu baanisatvaanni aardhika avasaralaku aapaadinchaleru. ayithe, dakshina tunisia oyasislo, baanisala samuuhaalu vyavasaayamlo mariyu mukhyamgaa neetipaarudala panulalo niyaminchabaddaayi. 1846loe daani raddu taruvaata mariyu iravayyava sataabdam varaku baanisatvam atyanta pramukhamgaa konasaaginadi desamloni dakshinaana undhi. vivian poxes ilanti drugvishayaanni vivaristundi, "oyasis vadda, baanisalu mukhyamgaa gruha sevakulugaa, baavulanu munchiveyadaaniki mariyu kaaluvalanu travvadaaniki upayoginchevaaru. vaaru suuryoedayam nundi suuryaastamayam varaku panicheesaaru, vaari shrama kosam oka plate cooscus matrame pondaaru. vaaru "chauchen" ayinappudu, vaari hodha "khammes" gaa untundi mariyu vaaru pantalo kontha saataanni pondutaaru. conny vaari panibharam alaage untundi..."
desheeya.
marovaipu, tunisialo baanisatvam yokka bhaarii desheeya swabhaavam gurinchi muulaalu ekagreevamgaa unnaayi. baanisalanu kaligi undatam anedi tunielalo prabhuvulaku oka chihnamgaa undedi mariyu gruha panula kosam okati ledhaa anthakante ekkuva mandhi baanisalanu daadaapu saarvatrikamgaa kaligi undatam anedi saareeraka shrama patla dhikkaram yokka spashtamaina dhoraniki, saampradaaya kuleena lakshanaaniki dhruveekaristundi. tunitia aasthaanamlo konni saadhaarana paddhatulu eee sampradaayaanni pempondinchadaaniki dohadapaddayi hafsid kaalam nundi hussainid bees varaku yuvarajulu tama antahpuramlo baanisalanu rajabhavana rakshakuluga mariyu sevakulagaa matrame niyaminchaaru. rajasabha yokka rojuvaaree jeevitamlo baanisalanu ekikrutam cheyadam dwara, raajulu aasthaanamlo nivasistunna vaelaadi mandhi kuleenulaku mariyu poura prabhuvulaku baanisa upayogam yokka namuunaanu andinchaaru.
prabhutvam.
adanamgaa, french vaidyudu mariyu prakruti shaastravetta zeane-andrey peasonnel paerkonnatlugaa, islam matamloki maarina european muulaaniki chendina kraistava baanisalu unnata sthaanaalaku edagavacchu-muradid bees vanti rashtra pradhana kaaryaalayaalaku kooda, dheeni raajavamsam carsican baanisache sthaapinchabadindi, ledhaa hayreddin pasha vanti hussainid raajavamsam yokka aneka mandhi mantrulu, carsirelache bandhinchabadi istanbul baanisa marketlalo vikrayinchabaddaaru. hammuda pasha, ahmed ii bay vanti kontamandi yuvarajulu baanisa tallulaku kooda janminchaaru.
european muulaaniki chendina itara baanisalu islam matamloki maarina taruvaata tamanu taamu carseirluga marchukunnaru mariyu itara european baanisalanu swaadheenam chesukunnaru (konnisaarlu vaari swantha swagraamaalapai daadi chesaaru).
raddu.
1841 april 29naa ahmed ii bay thamus reedtho interview icchaaru, athanu baanisa vyapaaraanni nishedhinchamani salaha icchaadu. ahmed neenu eee charya yokka avasaranni oppinchaanu; swayamgaa oka baanisa kumarudaina athanu purogatiki siddhamgaa unnaadani mariyu anni rakaala matabhrashtataku vyatiraekamgaa twaragaa vyavaharistaadani bhavinchabaddadu. athanu baanisala egumatini nishedhinchaalani nirnayinchukunnadu, adhe roeju athanu reednu kalusukunnadu. dasalavaareegaa konasaagutuu, athanu augustulo tunis baanisa marketnu moosivesi, 1842 decemberlo desamlo janminchina prati okkaroo aaa taruvaata swechchagaa untaarani prakatinchaadu.
asantruptini tagginchadaaniki, ahmed mundugaane butch-mufti sidhee brahim riyahi nundi ulamaa nundi fatvaalanu pondaadu, idhi arab muslim prapanchamlo etuvanti udaaharana lekunda, baanisatvaanni nishedhinchindi. desavyaaptamgaa baanisatvaanni puurtigaa nirmuulinchaalani 1846 janavari 23naa oka decreelo prakatinchaaru. ayithe, eee nirmuulananu pattana janabha aamodinchinappatiki, idhi tiraskarinchabadindi-ibn abii dhiaf prakaram-dzerba vadda, bedouins madhya, mariyu choukaina mariyu vidheyatagala sraamika shakti avasaramayye raitulalo.
eee pratighatana 1890 mae 28naa french vaaru allie III bay decreelo prakatinchina rendava radduni samarthinchindi. eee decree baanisa vyaparamlo nimagnamai unnavaariki ledhaa baanisalanu sevakulugaa unchadaaniki aardhika aankshalu (jarimaanaala roopamlo) mariyu sikshaatmaka aankshalanu (jailu roopamlo) prakatinchindi. valasarajyala vruttaamtaalu modati nirmuulananu daati, rendavadaanipai drushti saarinchaayi.
raddu chesina taruvaata.
pantommidava sataabdam rendava bhaagamlo, paatha baanisalalo ekkuva mandhi, maga ledhaa aada, tama maajee yajamaanulapai aadharapadatam ledhaa pramaadakara paristhitulalo (shivaarlalo foundouklu) jeevinchadam dwara pattana diguva taragatini yerparachukunnaru. tarachugaa vaaru rotte vikretalu, veedhi vyaapaarulu, muriki snanalalo masaz chesevaaru, gruha sevakulu ledhaa saadhaarana neerasthulugaa panicheestaaru, tagubotulu ledhaa chinna chinna vyabhicharam kosam munisipal pooliisulu sulabhamgaa pattukuntaaru. tunislo 10 saatam varaku vaesyalu maajee baanisala nundi vacchaaru. raddu chesina taruvaata, paatha baanisalanu pedarikam mariyu saamaajika anachiveta prakriya jarigindi, endukante ootu hakku chattaparamaina vimuktini pondindi, conny saamaajika swechhanu pondaledu.