
paraaruna kitikee

paraaruna vaataavarana kitikee anedi paraaruna varnapatamloni oka praantaanni suuchistumdi, ikkada vaataavarana vaayuvula dwara bhoogola ushna vikiranam saapekshamgaa takkuva shoshana untundi. vaataavarana greenhouse prabhaavamlo vindo mukhyamaina paatra poeshistumdi, idhi vachhe soura vikiranam mariyu antarikshaaniki vellae ir madhya samatulyatanu nirvahistundi. bhoomi yokka vaataavaranamloo eee kitikee sumaru 8 mariyu 14 micrometers madhya praantam, ayithe neeti aaviri konasagimpulo balamaina shoshana ledhaa meghala dwara nirodhinchadam valla idhi konnisaarlu mariyu adhika thema unna pradaesaalaloo irukaina ledhaa moosiveyabadavachhu. idhi uparitala ushna udgaaram nundi spectramlo gananeeyamaina bhaganni cover chestundi, idhi sumaru 5 micrometers vadda praarambhamavutundi. pradhanamgaa idhi neeti aaviri shoshana varnapatamlo pedda antaram. deergha tarangadairghyam chivara sarihaddunu erpaatu cheyadamlo carbon dioxide mukhyamaina paatra poeshistumdi. ojon vindo madhyalo prasaranni paakshikamgaa addukuntundi. 
vaataavarana shakti samatulyatalo paraaruna vaataavarana kitikee yokka praamukhyatanu 1928loe georg simpson kanugonnaru, idhi g aadhaaramgaa. hetner 1918 prayogasaalalo neeti aaviri shoshana varnapatamlo antaram gurinchi adhyayanam chesaaru. aaa rojullo, computerlu andubaatulo laevu, mariyu simpson athanu sumaruga upayoginchaadani paerkonnaadu; avtgoing ir radiationnu lekkinchadaaniki dheeni avasaram gurinchi athanu vraastaaduh "khachitamaina parishkaram labhinche aasha ledhu; conny tagina oohalanu saralikrutam cheyadam dwara. . . ."eee rojullo, khachitamaina line-bye-line gananalu saadhyamavutunnaayi, mariyu paraaruna vaataavarana vaayuvula spectroscopy gurinchi jagrattagaa adhyayanalu prachurinchabaddaayi.
paraaruna vaataavarana kitikeelo yantraamgaalu.
neeti aaviri, carbon dioxide, ojon, methane mariyu nitrus oxide vaati praamukhyata kramamlo pradhana sahaja greenhouse vaayuvulu. veetilo athi takkuva saandrata, sumaru 400 ppbv. greenhouse prabhaavaaniki dohadapade itara vaayuvulu pptv sthaayilalo untaayi. veetilo chlorofluorocarbonlu (cfc) mariyu hydrofluorocarbonlu (hcfc mariyu hcfc) unnaayi. krinda charchinchinatlugaa, avi greenhouse vayuvulugaa chaalaa prabhaavavantamgaa undataaniki oka pradhana kaaranam avi paraaruna vaataavarana kitikeelo padee balamaina kampana byaandlanu kaligi undatam. 14. 7 micrometers vadda ir shoshana anedi paraaruna vaataavarana kitikee yokka sudeergha tarangadairghya parimitini, konchem ekkuva tarangadairghyala vadda bhramana parivartanala dwara shoshanhatho kalisi sett chestundi. vaataavarana ir vindo yokka chinna tarangadairghya sarihaddu neeti aaviri yokka athi takkuva frequency kampana bandlalo shoshana dwara sett cheyabadutundi. kitikee madhyalo 9.6 micrometers vadda ojon yokka balamaina byaand undhi, anduke idhi balamaina greenhouse vayuvuga panichestundi. neeti aaviri kitikee gundaa vistarinche shoshana rekhala gharshana vistarana kaaranamgaa nirantara shoshananu kaligi untundi. sthaanikamgaa adhika thema paraaruna prakampanala vindoonu puurtigaa nirodhinchagaladu.
atlas parvataalapai, bayatiki vellae deergha taranga vikiranam yokka interferometricga namodu cheyabadina varnapatam bhoomi uparitalam nundi 320 k ushnograta vadda udbhavinchi, vaataavarana kitikee gundaa velutundi, mariyu pradhanamgaa troposphere nundi 260 k ushnogratala vadda udbhavinchina kaani-gaali udgaaram.
coat dii 'ivoir meeda, bayati podavaina taranga vikiranam yokka interferometricga namodu cheyabadina varnapatam sumaru 265 keey ushnograta vadda meghala nundi udbhavinchina mariyu vaataavarana kitikee gundaa vellina udgaaraalanu chooputundi, mariyu pradhanamgaa troposphere nundi 240 keey ushnogratala vadda udbhavinchina kaani-gaali udgaaraalanu chooputundi. dheeni ardham, tarangadairghyala (8 nundi 14 micrometers) arudugaa soshinchabadina nirantaraayamlo, bhoomi yokka uparitalam dwara podi vaataavaranamloki mariyu meghala paibhagala dwara vidudalayye vikiranam, ekkuvagaa vaataavaranam gundaa soshinchabadadu, mariyu neerugaa antarikshaaniki vidudala avutundi; sumaru 16 mariyu 28 micrometers madhya suduura paraaruna varnapata rekhallo pakshika vindo transmission kooda undhi. meghalu paraaruna vikiranaaniki adbhutamaina vidudaladaarulu. meghala paibhagala nundi vindo radiation gaali ushnograta takkuvagaa unna ettulalo talettutundi, conny aaa ettula nundi chuusinatlugaa, paina unna gaali yokka neeti aaviri content bhoomi-samudra uparitalampai gaali kante chaalaa takkuvagaa untundi. antekakunda, neeti aaviri nirantara shoshana, anuvu kosam anuvu, ottidi taggadamtho taggutundi. anduvalla meghala paina neeti aaviri, takkuva kendrikrutamai undatame kakunda, takkuva ettulo neeti aaviri kante takkuva shoshakam kaligi untundi. tatphalitamgaa, cloude-top ettula nundi kanipinche prabhaavavantamaina vindo marinta terichi untundi, phalitamgaa cloude tops vindo radiationku samarthavantamgaa balamaina vanarulu; antey, vaastavaaniki meghalu vindoonu chinna sthaayiki matrame addukuntayi (dheeni gurinchi ahrens (2009) 43va pageelo pratipaadinchina maroka abhiprayanni chudandi).
jeevitaaniki praamukhyata.
paraaruna vaataavarana kitikee lekunda, bhoomi jeevulaku maddatu ivvadaaniki chaalaa vecchagaa maarutundi, mariyu soura vyavastha charitralo praarambhamlo sukrudu chesinatlugaa, adhi daani neetini kolpoye vidhamgaa chaalaa vecchagaa untundi. anduvalla, bhoomi nivaasayogyamaina grahamgaa undataaniki vaataavarana kitikee uniki chaalaa keelakam.
global warming kosam pratipaadita nirvahana vyuuhamgaa, vaataavarana maarpula valla perugutunna ushnograta perugudalanu tippikotte lakshyamtho, nishkriyaatmaka pagatipuuta radiative cooling (pii. dii. aarr. sii) uparitalaalu paraaruna kitikeeni upayoginchi vaedini tirigi antarikshamloki pamputaayi.
bedirimpulu.
iteevali dasaabdaalalo, fluorine mariyu carbon, sulfur ledhaa natrajani madhya bandhaalanu kaligi unna atyanta kriyaarahita vaayuvula abhivruddhi valla paraaruna vaataavarana kitikee uniki bedirimpulaku guraindi. strato aavarana ojonnu naasanam chese chlorofluorocarbonla saamardhyampai roland mariyu molina yokka chaalaa ekkuva-gurtinchabadina kaagitam taruvaata oka samvatsaram taruvaata, 1975loe bharatiya-american vaataavarana shaastravetta veerabhadran ramanathan eee sammelanaala prabhavanni modata kanugonnaru.
florin mariyu itara telikapati lohala madhya bandhaala "saagadeeyadam pounahpunyaalu" vaataavarana kitikeelo balamaina shoshana ellappuduu atuvanti bandhaalanu kaligi unna sammelanaala lakshanamgaa untundi, ayithe carbon, natrajani ledhaa sulfur kakunda itara lohaalu kaani fluoridelu jalavisleshana kaaranamgaa swalpakaalikamgaa untaayi. eee shoshana balopetam avutundi endukante eee bandhaalu florin anuvu yokka teevramaina electronegetivity kaaranamgaa atyanta dhruvamgaa untaayi. itara hologenlatho bandhaalu kooda vaataavarana kitikeelo grahistaayi, ayithe chaalaa takkuva balamgaa untaayi.
antekakunda, aneka paarisraamika prayojanaala kosam vaatini chaalaa viluvainaviga chese atuvanti sammelanaala yokka kriyaarahita swabhaavam antey avi bhoomi yokka diguva vaataavaranam yokka sahaja prasaranalo tolaginchalenivi kaavu. fluorite yokka rediyodhaarmika aakseekarana dwara srushtinchabadina chaalaa chinna sahaja vanarulu mariyu sulfate ledhaa carbonate khanijaalato tadupari praticharya dwara anni perfluorocarbonlaku sumaru 40 pipiti vaataavarana saandratalanu mariyu sulfur hexafluorideku 0.01 pipiti ksheeninchadam dwara utpatti chestaayi, ayithe sahaja paikappu matrame madhyaavaranam mariyu eguva strato aavaranalo photolysis dwara untundi. anaesthetics, refrigerantlu mariyu polymerla vaanijya utpatti nundi udbhavinchina perfluorocarbonlu (,,) rendu vaela aaru vandala yaabhai vaela samvatsaraala madhya vaataavaranamloo undagalavani anchanaa.
antey ituvanti sammelanaalu apaaramaina global warming saamarthyaanni kaligi untaayi. udaaharanaku, oka kilograamu sulfur hexafluoride 100 samvatsaraalalo 23 tannula carbon dioxide varaku vedekkutundi. eee vishayamlo perfluorocarbonlu okela untaayi, mariyu carbon tetrachloride () kooda carbon dioxidetho poliste 1800 global warming saamarthyaanni kaligi undhi. eee sammelanaalu ippatikee vatiki pratyaamnaayaalanu kanugonadaaniki konasagutunna prayatnamtho chaalaa samasyaatmakamgaa unnaayi.

