
vaak swaatantyra poraataalu

vaak swaatantyra poraataalu antey vaak swaatantyrampai poraataalu, mukhyamgaa prapanchamlooni paarisraamika kaarmikulu mariyu kaarmikulanu nirvahinchadam dwara kaarmika samasyalapai avagahana pondadaaniki vaaru chese prayatnaalu mariyu vaari saamuuhika swaraanni upayoginchamani vaarini prothsahinchadam. united stateslo modati prapancha yuddham samayamlo, idablue sabhyulu (wobleys anie pilustaaru), abhivruddhi chendutunna paarisraamika prapanchamtho paatu soshalistu paarteetho daggari sambandham unna kaarmika samasyalapai vaak swaatantyra poraataalalo nimagnamai unnaaru. itara radikal samuuhaalatoe paatu, vaari vaak swaatantyra poraataalalo sthaanika prabhutvaalu mariyu mukhyamgaa vyapara nayakula nundi tarachugaa vyatiraekata (himsaatmaka mariyu itara) edurkonnaru.
idabluedableu atyanta kaalaanuguna udyogaalalo panichesina taatkaalika kaarmikulanu (mukhyamgaa americaloni paschima nagarallo) vyavastheekarinchindi-vaaru veedhullo kalusukunnaru, samakaaleena samasyalanu charchinchaaru mariyu vaktalanu vinnaru; aaa samayamlo, idhi chaalaa prajaadarana pondina samstha paddhati. veedhi samavesalalo paalgonnanduku pooliisulu vaarini arrestu cheyadamtho tarachugaa eee sanghatanalu mugisai. anni vaak swaatantyra poraataalalo atyanta apakhyaati paalainadi shaan diago vaak swaatantyra poraatam, idhi idabluedableu nirvahinchina kaarmika samuuhaalaku vyatiraekamgaa vipareetamaina himsanu kaligi unnanduna idabluedableu kosam gananeeyamaina mottamlo praja avagahananu geluchukundi. idhi idablue nii american prajala drushtiki teesukuvacchindi mariyu idablue vaipu darsakatvam vahinchina kaarmika vyatiraeka jaagarookula dwara himsa teevrataku prasiddhi chendindi; eee himsalo vaidyudu mariyu emma goldman premikudu ayina benn reitman apaharana mariyu tarring mariyu eekalu unnaayi.
marinta saadhaaranamgaa, vaak swaatantyra poraatam anedi oka samuuham thana prasangampai sangharshanhalo palgone edainaa sanghatana. udaaharanaku, 1960laloe californialoni berkley campaslo gharshanato praarambhamaina vaak swaatantyra udyamam, "vaak swaatantyra poraatam".
"vaak swaatantyra poraataalu" mariyu idablue.
idablue sumaru 1907 nundi 1916 varaku vaak swaatantyra poraataalalo nimagnamai undhi. idablue sabhyulu anie pilavabade "wobleys", vaak swaatantyrampai aadhaarapadindi, idhi united stateslo modati savarana dwara haamii ivvabadindi, tadwara vaaru oka pedda union bhavananu itara kaarmikulaku teliyajeyadaaniki veelu kalpistundi. unionla abhivruddhini nivaarinchadamlo adhikarulu tama aasaktulanu chusina communitylalo, subbooboxing abhyasam tarachugaa ordinance dwara ledhaa pooliisu vedhimpula dwara parimitam cheyabadindi. idabluedableu vividha rakaala srujanaatmaka vyuuhaalanu upayoginchindi, veetilo "footloos tirugubaatudaarulato" vaak swaatantyra poraata praantaanni varadalu chese vyuuham undhi, vaaru ordinancenu ullanghinchadam dwara adhikaarulanu savaalu chestaaru, uddeshapoorvakamgaa pedda sankhyalo arrestu cheyabadataru. jaillu nindipoyi, baaks kaaru mariyu haive dwara union kaaryakartala antuleni pravaham vachinatlu kanipinchadamtho, sthaanika sanghaalu tarachugaa vaak swaatantyrampai tama nishedhaalanu raddu chesaayi ledhaa itara vasati gruhaalaku vachayi.
free speach leag, idabluedableu adhe samayamlo (mariyu appudappudu kalisi) panichesina pragatiseela samuuham, modati prapancha yuddhaaniki mundu idabluedableu thoo kalisi vaari aneka vaak swaatantyra poraataalalo panichesindi, idhi manchi vivaadaanni srushtinchindi. idablue yokka vaak swaatantyra poraataalu chaalaa pracharam cheyabaddaayi, endukante avi drushtini aakarshinchadaaniki roopondinchabaddaayih sthaanika sanghaalu idablue veedhi muulalanu aakraminchakunda nirodhinchadaaniki prayatninchinappudu avi tarachugaa prarambhamayyayi, daani nundi vaaru tama teevramaina nammakalanu vivarinchadaaniki rechagotte bhashanu upayogistaaru. vaak swaatantyra poraataalu 1906loe prarambhamayyayi mariyu 1917 natiki mugimpuku cherukunnayi-aaa kaalamlo, kaneesam 26 sanghaalu idabluedableu yokka vaak swaatantyra pooraataalaku aatidhyam icchaayi, mariyu 1909 nundi 1913 varaku samvatsaraalalo mukhyamgaa churukuga unnaayi, kaneesam 21 vaak swaatantyra poraataalu jarugutunnaayi.
vaak swaatantyra poraataalalo nimagnamaina idabluedableu sabhyulu saadhaaranamgaa modati savarananu mariyu andulo haamii ivvabadina hakkulanu vaari kaaranam yokka praamaanikataku saanukuula rujuvugaa udaharinchaaru, tadwara vaaru pooraadina samasyala chattaparamaina praamukhyatanu highlight chesaaru. aaa sandarbhamlo, vaari poraataalu samadhanam ivvabadaledu ledhaa vismarinchabadaleduh sthaanika, rashtra mariyu samakhya prabhutvam kooda pratispandinchadaaniki prerepinchabaddaayi, ayithe, bahusha marinta mukhyamgaa, american prajalu, vaak swaatantyra poraataala dwara pondina jaateeya pracharam kaaranamgaa, vaak swaatantyra samasyalanu edurkovataniki ellappuduu baadhyata vahinchaaru. patrika sabhyulu, charchi adhikarulu, paatasaala upaadhyaayulu, raajakeeya nayakulu, vyaparam mariyu kaarmika prapanchamlo palgonna evarainaa, mariyu edainaa samstha yokka sabhyulu (mukhyamgaa soshalistu party) poraataalalo vatanu kaligi undatam valla, american jeevitamlooni aacharanatmakamgaa anni praantaalu vaak swaatantyra poraataala dwara prabhaavitamayyaayi, tadwara vivaadamloo unna samasyalapai vyaakhyaaninchadaaniki prayatninchaayi.
vaak swaatantyra poraataala yokka avalokanam.
daani prarambham nundi, idabluedablue vaak swaatantyra samasyalaku, mukhyamgaa kaarmika samuuhaalatoe anubandhinchabadina vatiki lothugaa kattubadi undhi. american federation off laber (afl) prothsahinchina kaarmika sanghaalapai asantruptiki pratispandanagaa 1905loe idabluedableu erpadindi. swechhaa market vyavastha yokka saiddhaantika chatramlo kaarmikula hakkula kosam poradatam dwara pettubadidaarii vidhana aadarsaalanu prothsahinchinappatiki, idabluedableu arachaka suutraalapai panichesindi. yajamaanulato kattubadi unde vaanijya oppandaalanu yerparachadaaniki nischayinchukunna hastakala mariyu naipunhyam aadhaaramgaa unionlalo cheramani kaarmikulanu koradaniki badulu, takkuva naipunhyam kaligina kaarmikula kosam vistruta unionla abhivruddhi kosam vaadinchaaru, idhi kaarmikula (mariyu vaari saamuuhika charyala) dwara kakunda paie-diguva rajakeeyaalu mariyu kattubadi unde pettubadidaarii nirnayaala dwara nadapabadutundi.
idabluedableu yokka vaak swaatantyra pooraataalaku maarpu yokka praadhamika vahanalu aakasmika karyalaya sammelu alaage pick, kavaatulu mariyu pradarsanalatoe paatu aann-sait kaarmika mandagamanaalu. mukhyamgaa, idabluedablue veedhi muulaloe bahiranga pradarsanalalo nimagnamai, vaak swaatantyra pooraataalaku sambandhinchi prajalalo avagahana penchadaaniki maatlaadutundi. kaarmikula pratyaksha charya kosam korika anedi afl yokka nammakaalato asantrupti chendindani aapaadinchabadindi. vaaru tama nijamaina american muulaalanu nokkichepparu mariyu vaari charyalanu munupati american viplavakaarulu mariyu kaaryakartalato poolchaaru.
idablue yokka vaak swaatantyra poraataalu tarachugaa chaalaa saaruupya swabhaavam kaligi undevi wobleyla (veerilo chaalaa mandhi tama sandesaanni vyaapti cheyadaaniki desavyaaptamgaa prayaaninchaaru) nagaram yokka diguva pattanaanni sandarsinchi, veedhi muulallooni sabbu pettelapai maatlaadataaniki prayatnistaaru. vaari sandesam mariyu vaari vyuuhaalu mukhyamgaa rechchagottevi, mariyu vaaru tarachugaa arrestu cheyabaddaaru-ayinappatikee, vaarini oka veedhi muulaloe arrestu cheyakapothe, vaaru kevalam okadaanni pyaak chesi marokadaaniki velataaru. 
vaarini arrestu chesina neeraalaloo traafiknu addukovadam, akramamga gumigudatam, chattaviruddhamgaa samavesamavadam ledhaa veedhullo maatlaadataaniki vyatiraekamgaa unna sthaanika saasanaalanu ullanghinchadam vantivi unnaayi.
idablue vaari aneka vaak swaatantyra poraataalalo vijayavantamainappatiki, vaaru ellappuduu tama kaavalasina lakshyalanu saadhinchaledu. udaaharanaku, shaan diagolo, vaaru nirbandha veedhi ordinancenu raddu cheyalekapoyaru, ayithe, patersonlo, vaaru veedhi picketing mariyu samavesalaku rakshana pondadamlo viphalamayyaru.
vaak swaatantyram yokka idablyuvi bhaavajaalam.
america antataa vaak swaatantyra hakkula kosam pooraadina wobleyla bhaavajaalam rajyangam yokka modati savarana hakkula rujuvuku sambandhinchi vaari pradhana nammakalaku chaalaa runapadi undhi. vaari anchanaa prakaram, vaaru tama vaipu raajyaangamtho poraadutundagaa, vaarini vyatirekinchina vaaru, nagara adhikarulu vanti vaaru desamloni praathamika chattalanu vismaristunnaaru. meeru eppudaina raajyaamgaanni chadivaaruu?" vanti padabandhaalanu tarachugaa vaadataaru."mariyu" idhi emiti, jarrist russia, ledhaa free america?"
modati savarana dwara manjuru cheyabadina vaak swaatantyra hakkulu kalakramena kudinchabaddaayani, vaaru avisraantamgaa panichesina kaarmikula vishayamlo kante idhi ekkada spashtamgaa ledani vaaru bhaavinchaaru-pettubadidaarii vidhanam united statesloni nyaya vyavasthatho kutra pannindi agencyni mariyu american kaarmikulaku rajyangabaddhamga manjuru chesina vaak swechhanu tiraskarinchadaaniki. ayithe, kontamandi rajyangam unnatavargaalache vraayabadindani, mariyu vaak swaatantyram anedi kevalam adhe unnatavargaala saktini samarthinchadaaniki panichese oka bhrama anie vaadinchinanduna, anni wabilu atuvanti aadarsavaada bhaavajaalaaniki sabhyatvam pondaledu.
vaak swaatantyraaniki vyatiraekamgaa sthaanika saasanaalanu pradarsinchina dookudu vyuuhaalanu avalambinchadam dwara, vabbileelu arrestunu vidhinchaaru, dheenini vaaru vaak swaatantyram entha dhooram kudinchabadindo pradarsinchadaaniki upayoginchaaru. vaak swaatantyra poraataalalo idabluedableu nii nissabdam cheyadaaniki adhikaarika prayatnaalu, modati savarana yokka sphuurtini puurtigaa vyatirekinchaayani vaaru vaadinchaaru.
wobleyla prakaram, vaaru vaak swaatantyra hakkula kosam poradavalasi vachindi anedi americalo pettubadidaarii vidhanam mariyu daani nyaya vyavastha yokka avineeti prabhaavaaniki sakshyam. sataabdam kritam baanisalaku vartinchani vidhamgaa, rajyangam american kaarmikulaku vartinchadani vaaru vaadinchaaru. pettubadidaarii prabhavam valla gananeeyamgaa avineeti chendinatlu vaaru bhaavinchina vaari pooraataalanu kortulaku teesukelladaaniki badulu, vaaru tama poraataanni veedhulloki teesukellaaru mariyu itara americanlanu kooda adhe vidhamgaa cheyamani koraru.
idabluedableu yokka prachuranalu prajalanu "vidyaavantulanu, aandolanalanu, vyavastheekrutulanu" cheyamani koraru!!!"idhi vaari pratyarthulu vaak swaatantyram kosam pooraataalanu union kosam mariyu mukhyamgaa pettubadidaarii vidhananni raddu cheyadam vanti marinta kapata korikalaku puurvagaamulugaa chuudataaniki daariteesindi.
prajaadarana pondina praticharyalu.
idablue yokka vaak swaatantyra poraataalu sahajamgaa prajaadarana pondinavi. vaaru vividha rakaala praja pratispandanalu mariyu praticharyalanu edurkonnaruh kondaru vaari prayatnaalaku maddatu icchaaru mariyu vaaritho sahakarinchadaaniki prayatninchaaru, marikondaru vaaripai nigha himsalo nimagnamai unnaaru (mukhyamgaa shaan diago vishayamlo). vaak swaatantyra poraataalu kaarmika sanghaalu, saamaajikavaadulu mariyu vaak swaatantyra sangham vanti raajakeeya samuuhaala nundi saamuuhika maddatunu pondaayi. mukhyamgaa, konni samuuhaalu viplavam kosam ledhaa pettubadidaarii vidhananni marinta saadhaaranamgaa padagottadaaniki vaari pilupula vishayaniki vasthe idabluedableu thoo gattiga nilabaddaru, badulugaa americanlaku vaari swantha swaabhaavika viluva kosam vaak swaatantyra hakkula praamukhyatapai drushti pettaru. ayithe, vaak swaatantyra rangamlo idabluedableu prayatnaalanu afl vyatirekinchindi. itara samuuhaalu mariyu prajala sabhyulu kooda kalakramena dookudu vyuuhaalu mariyu bhasha kaaranamgaa vaak swaatantyra pooraataalanu vyatirekinchadam praarambhinchaaru.
soshalistulu vaak swaatantyra poraataalalo idabluedableu yokka atyanta sannihitamgaa anusandhaaninchabadina mitrulu, endukante vaaru ippatike aneka samvatsaraala vaak swaatantyra anachivetanu edurkonnaru, tadwara eee prayojanam kosam nidhula sekaranaku sahayapaddaru mariyu appudappudu poraataalalo kooda palgonnaru.
kaarmika sanghaalu kooda poraataalalo vatanu kaligi unnanduna vaak swaatantyra pooraataaniki gananeeyamaina maddatunu andinchaayi. ippatikee, mukhyamaina maddatu, pedda ettuna american prajala nundi vachindi.
adhikaarika praticharyalu mariyu veedhi matlade niyantrana.
adhikaarika rangamlo vaak swaatantyra pooraataalaku atyanta mukhyamaina pratipaadakudu newyork nagara pooliisu commissioner orther woods, athanu anni american samuuhaalaku vaak swaatantyram mariyu samavesa hakkunu manjuru cheyaalani vaadinchaadu. vaari rajyanga hakkulanu anachiveyadaaniki badulu, nirasanakaarulanu rakshinchadam pooliisula kartavyam anie woods bhaavinchaaru. itarula hakkulaku aatamkam kaliginchani bhaava prakatana maargaala srushti dwara daanini rakshinche margallo matrame vaak swaatantyraanni niyantrinchavacchani ayana vyaktigata tatvasaastram nirdesinchindi.
veedhi matlade sahetukamaina niyantrana anedi idabluedableu yokka vaak swaatantyra poraataala kaaranamgaa talettina oka mukhyamaina samasya. diguva veedhi moolallo vaari subbooboxing mukhyamgaa vibhajanaku daariteesindi. tama sandesam nundi ekkuva prayojanam pondhe prajalaku (kaarmikulu vanti) aaa bhaava prakatana swechcha nijamgaa cheragala praantaalalo bhaava prakatana swechcha chaalaa mukhyamainadani idabluedableu maddatudaarulu perkonnappatiki, tama rechagotte vyuuhaalu prajalaku hanikaram kaagala bahiranga pradaesaalaloo tama bhaava prakatana swechcha hakku ledani pratyarthulu vaadinchaaru. vaari vaak swaatantyra poraataalu uddesinchina kaarmikulanu cherukovadaniki praja veedhulu uttama maargamgaa undevi, mariyu udaaharanaku, praja assembly haallanu addeku ivvadaaniki avasaramaina nidhulu ellappuduu aaa veedhullo undevi kaadu, veeti nundi vaaru tama vaak swaatantyra hakkunu viniyoginchukovachhu. 
ayinappatikee, bahirangamgaa matladatampai sahetukamaina aankshalu vidhinchaalani idablue angeekarinchindi.
diguva pattana veedhi moolallo vaak swaatantyrampai poraatam chaalaa mandhi prajalachae asambaddhamgaa pariganinchabadindi, endukante bahirangamgaa maatlaadataaniki anumatinche aneka itara praantaalu bahirangamgaa undevi-ayithe diguva pattana veedhi moolallo nishedhinchabaddaayi. anduvalla veedhi moolallo poraatam idablue yokka vibhajana bhaavajaalaaniki chihnamgaa maarindi-vaari pratyarthulu veedhi muulalu vaari prasamgaalaku evaruu ishtapuurvakamgaa haajaru kaananduna vaaru vaerae chota prekshakulanu cherukolenanduna matrame avi mukhyamainavani apahasyam chesaaru.
vaak swaatantyra poraataala pratyarthulalo chaalaa mandhi, prasamgaaniki anumatinche conny nagaraniki jokyam chesukoni kendramgaa unna praantaalanu sthaapinchadaaniki anukuulamgaa unnaaru. ayithe, itarulu bahirangamgaa matlade hakkunu puurtigaa vyatiraekimchaaru.
veedhi matlade niyantranapai nyaayaparamaina paridhi varaku vistarinchina poraataanni idabluedableu appudappudu chusindi. tarachugaa, nyaayamuurtulu bahirangamgaa matladadanni nirodhinche veedhi saasanaalanu samarthinchaaru. mukhyamgaa, shaan diago looni oka nyaayamuurti nagaram yokka ordinancenu samarthinchaaru, mariyu laas angelslo ilanti nirnayam yokka bhashanu upayoginchi "eee ordinance vaak swechhanu anachiveyadaaniki prayatninchadu, ledhaa petitioner suuchimchina vidhamgaa edainaa vishayam, raajakeeya, mataparamaina ledhaa itara vishayaalapai thana abhipraayaalanu vyaktam chese hakkulo pourudiki jokyam chesukovadaniki prayatninchadu" anie vivarinchaadu. idhi kevalam nagaramloni oka nirdishta jillaanu nirdesistundi, indulo evaruu nishedhinchabadina panulanu cheyaleru."
vaak swaatantyra itivruttaala vislaeshanha.
vaak swaatantyra poraataala yokka mukhya itivruttaalalo okati veedhullo matlade niyantrana nundi vachindi mariyu praja aastiki praapyata yokka praamukhyata mariyu daaniki sahetukamaina parimitulanu elaa vartimpajeyavachane daanipai charchalanu kaligi undhi. vaak swaatantyra poraataalapai tarachugaa charchinchina vyaktulu chattaparamaina prasangam mariyu chattaviruddha charya madhya vyatyaasampai drushti saarinchaaru, adhe samayamlo vividha rakaala asurakshita prasamgaalanu kooda vivaristaaru. prabhutvampai elanti vimarsalanu vaak swaatantyram dwara rakshinchaalane daanipai kooda vaaru charchinchaaru.
vaak swaatantyra poraataala chuttoo jarige charchalalo praadhamika samasyalalo okati, vyaakhyaanakaarulu konni rakaala prasamgaalanu chattaviruddhamgaa pariganinchaalani mariyu vaak swaatantyramgaa cover cheyakudadani ardham chesukunnaru-rajadrohamu, paruvu nashtam, prasamgaanni prerepinchadam mariyu asleelata eee vargamloki vachayi, ayinappatikee kondaru asleelata ledhaa paruvu nashtam anie bhaavinchaaru, itarulu kevalam rajyangam dwara rakshinchabadaalsina prabhutva vimarsagaa pariganinchaaru.
majer idablue yokka vaak swaatantyra poraataalu.
vaak swaatantyra poraatam.
american laber yokka charitra" loe, joseph zii. rayback raasaaru,
[prapanchamlooni paarisraamika kaarmikulu] pasiphik vaayuvya praantamlooni saadhaarana kaarmika amsaala kosam spokene, washington, upaadhi kendramlo praarambhamaina "vaak swaatantyra" poraatamlo palgonadam dwara desham meeda thana modati mudra vaesaaru. 1908 chivarilo ii. loe eee poraatam abhivruddhi chendindi.doubleu.doubleu. udyogaala kosam darakhaastu chesukunna mosagaalla kalalo naipunhyam kaligina spokene upaadhi samsthala chuttoo veedhullo "udyogaalu konugolu cheyavaddu" anae ninaadamtoe vistrutamaina pracharanni praarambhinchaaru.
jaab sharks" aneka jaab saitlalo sibbandi yajamaanito entha sannihitamgaa mudipadi unnayante "oka muthaa vastundi, oka muthaa panichestundi mariyu oka muthaa velutundi."turnover entha vaegamgaa untundo, antha ekkuva pheejulu utpatti cheyabadataayi. appudappudu purushulu idablue nii vismarinchi, unikilo laeni udyogam kosam oka upaadhi sorachepa okari chivari dollarnu teesukunna tarvaata prateekaaram teerchukuntaaru. 1909 fibravari 17 naati "pratinidhi-sameeksha" nivedinchindi,
redd cross employment agency, 224 stevens stand kitikeela gundaa raallu mariyu manchu mukkalanu visireyadam.gatha saayantram 6 gantala samayamlo, james hetch., 2,000 nundi 3,000 mandhi madhya unna oka dhwaninche gumpulooni aneka mandhi sabhyulu aaa sthalaanni dhvamsam cheyadaaniki prayatninchaaru. idablue yokka nirvahakudu walsh, oka kurcheeni kuurchuni, samuuhaanni santimpajesadu. pooliisula abhiprayam prakaram, adhi walsh jokyam kosam kakapoyi unte, allarlu khachitamgaa jarigevi, endukante daani sabhyulu takshaname himsaku prayatninchinanta varaku allarlu jarigaayi. walsh himsanu nirutsaahaparichi, idabluedableu sabhyulandarinee 312 front ev venuka unna vaari haalku pilicharu. migilina vaarini pooliisulu chedaragottaaru... haall vadda warsh oka vyaapti vyatiraekamgaa janaanni heccharinchindi. "aaa gumpulo chaalaa mandhi pink artonlu addeku teesukunnaru" anie ayana chepparu. "meeru sahacharulu edainaa praarambhinchaalani vaaru korukunnaru, aapai vaaru mimmalni kaalchadaaniki ledhaa mea talalanu kottadaniki oka saaku kaligi untaaru... gumpu palananu aasrayinchadam dwara meeru aemee pondaleru."
migilina vesavilo, idablue veedhi samavesalu idablue loki marinta ekkuva pani chese katinatalanu teesukuvacchaayi.
veedhiloo matladadanni nishedhinche ordinancenu aamodinchamani nagara mandalipai ottidi teesukuraavadam dwara agencylu ventane pratighatinchaayi. ii.doubleu.doubleu. veedhulanu alavatuga upayoginche mataparamaina samuuhaalu veedhi matlade ordinance nundi minahaayimpu ichhe kotta niyantrananu pondhe varaku daadaapu oka samvatsaram paatu eee nibandhananu paatinchaaru. christers" tarapuna vivakshato kopamgaa, spoken i.doubleu.doubleu. thana pracharanni punaruddharinchindi.
idabluedableu vaartaapatrika, "paarisraamika karmikudu", october 28naa eee krindi vaatini prachurinchindih "kaavalasina-purushulu spoken jaillanu nimpadaaniki."appudu idablue anni pradaesaalaku notice pampindi", anie perkondi. 2, vaak swaatantyra dinam-evarainaa unte entha mandhi purushulanu pampaalo sthaanikulaku wire dwara teliyajeyabadutundi... samavesalu kramabaddhamgaa jarugutaayi mariyu elanti avakatavakalu sahincharu."
oka rojulo 150 mandhi purushulanu arrestu chesi, vaariki vasati kalpinchaleni jaillalo gumigudaru. chuttupakkala bhuubhaagam nundi balagalu ventane vachayi.
spokene nagara mandali khaideela kosam rock-pail panini erpaatu chesindi.
iravai rojula chivarilo naalugu vandala mandhi jailuku vellaaru.
pongiporlutunna khaideelanu franklin paatasaalalo unchaaru [appudu mundu veedhi (ippudu trent) venta unna], mariyu yuddha vibhagam marinta kosam kotanu andubaatulo unchindi. varusaga enimidi mandhi sampaadakulu "paarisraamika karmikudi" kaapeeni bayataku teesaaru, aapai vaari turn baxing teesukoni jailuku vellaaru. idablue yokka "tirugubaatu ammai", elizabeth gurley fline, haiskool nundi tajaga bayataku vacchina aame, tananu taanu deepastambhaaniki golusu pettukovadam dwara aame arrestunu alasyam chesindi. jailulooni mahilala vibhaganni pooliisulu vaesyaagruhamgaa upayogistunnarani, pooliisulu viniyogadaarulanu abhyardhistunnaarani aame taruvaata aaropinchindi. aaa katha december 10naa "paarisraamika karmikudu" loe mudrinchabadinappudu, pooliisulu anni kaapeelanu naasanam cheyadaaniki prayatninchaaru. prajala saanubhooti sammekaarulaku anukuulamgaa undatam praarambhinchindi. jailu gaardulu veedhullo pongiporlutunna khaideelanu snanam chese soukaryaala vaipu nadipinchinappudu, janasamuuham vaariki aapil, narinja mariyu sigaretlatho varsham vestundi. 1909 december 20naa, ii. ii. kii daggaralo <ii. dii. 1> am.doubleu.doubleu. 200 mandhi vyaktulanu veedhiloki tarimikottina pooliisulu spokene haall meeda daadi chesaaru.
prayatnam phalitaalanu tecchipettindih W.eff.emm. spokene nundi vachhe anni vastuvulanu bahishkarinchinatlu prakatinchi, pannu chellimpudaarulu khaideelaku aaharam, gruhanirmaanam mariyu policing kharchulaku vyatiraekamgaa nirasana vyaktam cheyadam praarambhinchaaru. vincent St. poraataanni punaruddharinchadaaniki spokane vaddaku raavaalani zaan bahirangamgaa anni vabbeelaku vignapti chesaadu, nagara adhikarulu longipoyaru.
vaak swaatantyra pooraataaniki vijayam marchi 4naa vachindi, appudu spocon nagaram aini anumatinchadaaniki angeekarinchindi.doubleu.doubleu. veedhiloo maatlaadataaniki. aaa roeju taruvaata, andaruu arrestu cheyabaddaaru.doubleu.doubleu. sabhyulanu vidudala chesaaru. 19 upaadhi samsthala licensulu raddu cheyabaddaayi.
ii.doubleu.doubleu. samavesamayye swechcha, patrika swechcha, daani saahityaanni pampinhee chese hakku manjuru cheyabaddaayi.
kaarmikula cheppani katha" loe, baaludu mariyu morais gamaninchaaru,
nyaayasthaanaalu enthagaa muusukupooyaayi antey vaaru vaak swaatantyra kesulanu kakunda vaerae vishayalanu nirvahinchagaligevaaru. vaak swaatantyram kosam poraatam ekkuvagaa oopiritittulu mariyu oopiritittula talalu mariyu pooliisula sahanashakti madhya orpu prasnagaa maarindi. vaak swaatantyra poraataalu jarigina itara pattanaallo maadirigaane, missaula mariyu spocanlalo, yea pourudu ayina 1912 chivari natiki yea samayamloonainaa yea veedhiloonainaa yea vishayamloonainaa yea samavesanni uddesinchi prasanginchavacchu.
missaula vaak swaatantyra poraatam.
1909 aktobaru 8naa, nagara mandali union sabhyulanu samaajamlo ekkadainaa matladanivvalani nirnayinchukunnappudu, vaaru rakapokalaku aatamkam kaliginchananta varaku, idabluedableu sabhyulu misoulaalo vaak swaatantyra poraatamlo vijayam saadhinchaaru.
elizabeth gurley fline 1909 septembarulo thana bhartha jaak johns thoo misoulaaku vachinappudu "19 yella adbhutamaina bochugala ammai". higgins avenue mariyu west front streat vadda, vabbileelu oka sabbu pettenu erpaatu chesaaru. septembaru 22naa, sahayam cheyadaaniki chaalaa takkuva mandhi vacchaaru. septembaru 29naa little und jonesnu arrestu chesaaru. oka yuva logger mariyu oka sivil injanir appudu matladi, adevidhamgaa arrestu chesaaru. fline maatanu bayatapetti, "maaku jailuku velladaaniki swachchanda sevakulu avasaram."chuttupakkala bhuubhaagam nundi gaalulu pravahinchi jailunu munchettaayi. vaaru ive paatalu paadaaru, mariyu asthiramaina ninaadaalu chesaaru.
1909 aktobaru 3naa kooda arrestu cheyabadina fline prakaram, jailu "agnimaapaka sthaavaram kinda muriki randhram, akkada aaa sthalam yokka muriki malam mottam khaideelapai padutundi."inca taginanta mandhi prajalu tamanu taamu arrestu cheyadaaniki samarpinchukunnaaru-tarachugaa vindu samayaniki mundu-nagaram asthiramaina vyuuham yokka prabhavanni anubhavistondi. jailulo oka raatri taruvaata, alpaharam mundu tarachugaa wabbleelaku swechcha ivvabadedi, conny chaalaa mandhi vidudala cheyadaaniki niraakarinchaaru, badulugaa jurie vichaarananu demand chesaaru.
paaschaatya montana aapil show praarambhinchadaaniki siddhamgaa undhi, mariyu misaula adhikarulu "tella jendaanu oodaalani" nirnayinchukunnaaru."idabluedableu misaula vaak swaatantyra poraatamlo vijayam saadhinchindi, mariyu anni abhiyogaalu tolaginchabaddaayi.
fibravari 7,2011naa, jaateeya udyaanavana seva hygens avenue mariyu west front streat vadda vaak swechhanu adhikarikamga gurtinchindi, dheenini misaula vaak swaatantyra poraataanni smarinchukovadaaniki chaaritraka pradaesaala jaateeya registerlo cherchindi.
vaak swaatantyra poraatam.
1912 nundi 1913 varaku shaan diagolo jarigina vaak swaatantyra poraatam idablue yokka atyanta pramukha vaak swaatantyra poraataalalo okati. shaan diego common council oka ordinancenu aamodinchindi, idhi vaegamgaa arrestu cheyakunda vaari sabbu pettelo palgonadam chaalaa kashtataram chesindi. shaan diego jaillu tvaralo vaak swaatantyram kosam poraatamlo sasanollanghananu upayoginchina vabbileelu mariyu itarulatoe nindipoyaayi, inca marinta aandolanakaramgaa, vaak swaatantyraaniki anukuulamgaa unnavaariki vyatiraekamgaa pooraadataaniki apramattamaina dalaalu talettaayi. vaak swaatantyra leag shaan diagolo idabluedableu thoo kalisi panichesindi, conny, poraatam nyayamga marinappudu, ordinance samarthinchabadindi.
seox nagaram, ayova.
seox nagaram kaarmikulaku vaak swaatantyra pooraataalanu nirvahinchadaaniki chaalaa vyuuhaatmaka pattanamgaa pariganinchabadindi, endukante idhi "vyavasayam mariyu nirmaanamloo vesavi udyogamloki pravesinche mariyu vadilivese kaarmikulaku pravesha dwaaram"."kaarmikulaku aaa upaadhi avakaasaalu kalanugunamga unnanduna, vaarilo chaalaa mandhi siitaakaalaanni seox nagaramlo gadapadaniki tirigi vacchaaru, akkada vaariki vidyanu andinchadam dwara mariyu kathinamaina sheethaakaalamlo vaariki aaharam andinchadamlo sahayapadatam dwara vaari vaak swaatantyra poraatamlo chaeradaaniki prothsaahakaalu andinchadaaniki prayatninchaaru. 
1915 sheethaakaalamlo seox nagaramlo veyyi mandiki paiga purushulu nirudyogulugaa unnaaru. akkada vyapara nayakulu seox nagaraniki kaarmikulanu teesukuraavadaaniki nijamaina ottidi vachindi, conny akkadiki vacchina kaarmikulu sthaanika kaarmikulaku taginanta udyogaalu levani kanugonnaru. 
janavari 15naa, marinta kathinamaina paristhitulanu edurkonna taruvaata mariyu nirudyogamto poraadutunna taruvaata, daadaapu 150 mandhi idablue-anubandha nirudyogulu vaanijya klabnu muttadinchaaru, akkada chaalaa mandhi vyapara nayakulu vaari panini koorutuu vinnaru mariyu vaaru aaharam teesukovadam chuusaaru. 
idablue yokka pratyaksha charyaku pratispandanagaa, seox nagaram valasarajyala chattaala amalunu penchindi mariyu vaak swaatantyra poraataalalo nimagnamaina idablue sabhyulalo ekkuva mandini arrestu cheyadam praarambhinchindi. alaa cheyadamlo vaari lakshyam idablyudablyuni pattanam nundi tarimikottadaaniki prayatninchadam, conny, aascharyakaramgaa, vaaru dheeniki viruddhamgaa saadhinchaaru. nagaramlo vaak swaatantyra hakkulanu manjuru cheyaalani idabluedableu demand chesindi. vaaru nagaramloni jaillanu nimputuu, vaaritho oppandam kudurchukovadaniki prayatninchamani nagara adhikaarula chetini balavantam chesaaru. chivariki, vaaru poraatamlo vijayam saadhinchaaru mariyu seox nagaramloni kaarmikulaku vaak swaatantyra hakkulu manjuru cheyabaddaayi.
idablue yokka itara vaak swaatantyra poraataalu.
idabluedableu consas nagaram, misouriiloo itara vaak swaatantyra pooraataalatoo anusarinchindi; aberdeen mariyu venachi, washingtonlo; mariyu fresno, californialo. taaru mariyu eekalu, kottadam, club cheyadam mariyu balavantamgaa bahishkarinchadam vantivi khaiduto patuga upayoginchabaddaayi. shaan diago vaak swaatantyra poraatam pratyekamainadi, endukante idabluedableu oka nirdishta nirvahana pracharanni kaligi ledhu. idablue eee vaak swaatantyra poraataalannintinii geluchukundi.
1913 praarambhamlo, denver, kolarado looni idablue sabhyulu sudeerghamaina vaak swaatantyra poraatamlo palgonnaru. denver adhikarulu veedhi moolallo matlade veerini anumatinchadaaniki niraakarinchaaru, kabatti union sabhyulu nelala tarabadi jaillanu nimpaaru. kaarmikulatoe matlade hakkunu union geluchukundi, mariyu oka samvatsaramlone rendu denver saakhalanu erpaatu chesindi.
idabluedableu dwara vaak swaatantyra poraataala itara pradaesaalaloo dulut, minnesota; port land, oregon; nyuu kazil, pensylvania mariyu nyuu bedford, masachusets unnaayi.
idabluedableu yokka rechagotte vaak swaatantyra sandesam.
idabluedableu sandesam mukhyamgaa vyapara samaajamlo janaadarana pondaledu. pettubadidaarii vyavastha avineetiparudani, samskarinchalemani, sraamika prajalandarikee merugaina samajanni nirminche varaku matrame pratighatinchavacchani idabluedableu sabhyulu vishwasinchaaru. james walsh yokka veedhi muulaloe prasamgaalu tarachugaa antaraayam kaliginchaayi, mukhyamgaa america mariyu salvation armi byaandla sthaanika volunteerlache.
shrotalaku idablue sandesaanni andinchadaaniki "pedda booming baas drum" thoo kuudina oka chinna byaandnu erpaatu cheyadaaniki walsh swachchanda sevakulanu niyaminchaadu. aaa samuuham aaa kaalamlooni deshabhakti mariyu mataparamaina swaraalanu abhyasinchindi, conny paatalaku kotta padaalanu vraasaru.
"prekshakula drushtini aakarshinchadaaniki, idablue byaand tarachugaa" oka talupulo daachipedutundi, oka sabhyudu bowler topi dharinchi, briefcases mariyu godugu teesukuni, janaaniki arichadu, 'sahayam! neenu dochukunnanu!'janasamuuham vinadaniki matrame parugettindi,' nannu pettubadidaarii vyavastha dochukundi! thoti kaarmikulu...'appudu athanu oka chinna prasamgaanni praarambhinchaadu, mariyu taatkaalika brundam dwaaram nundi bayataku vacchi vaari paatalanu vaayinchindi."
sabbu pette sampradaayam.
television, radeo mariyu chalanachitraalu american saamuuhika samskrutilo bhagamayye mundu, praja prasangam vinodam mariyu samaachaaraaniki praathamika maadhyamgaa undedi. raajakeeya nayakulu, mataparamaina utsukatagalavaaru, nyuus boys andaruu tama vyapaaraanni sabbu pettelo pettadu. veedhi matlade vaarandaruu rajakeeyamgaa laenappatikee, sopebox prasangam praathamikamgaa raajakeeya charya. 
20va sataabdapu kaalamtho, pooliisu dalaalu mariyu nagara saasanaalu sabbu pette vaktala hakkulanu harinchadam praarambhinchaayi. television mariyu radeo marinta pramukhamgaa maaradamtho, veedhi matlade vidhanam puraatanamainadigaa mariyu kaneesam, asambaddhamainadigaa anipinchadam praarambhinchindi. veedhi matlade vidhanam anedi "antar-jaathi, sraamika-taragati raajakeeya sankiirnaalu" sabbu pette dwara prabhavanni saadhistaayani bhayapadina unnata mariyu madhyataragati tella americanlaku muppunu suuchimchimdi. 
20va sataabdam praarambhamlo taragati rajakeeyaalu jwaram sthaayiki cherukuntunna laas angelslo idhi pratyaekamgaa nijam. idablue, soshalistulu, communistu party, liberal mexicano vanti aneka raajakeeya samuuhaalu, nirupeda prajala hakkula kosam pooraadataaniki engilinola kosam matladayi.
soshalistu vaak swaatantyra poraataalu 1900-1911.
20va sataabdam praarambhamlo, soshalistu party sopebox prasangamlo chaarjnu nadipinchindi. bahirangamgaa matlade vyuuhaalanu samarthavantamgaa upayoginchukunna modati samuuham vaaru. nagaram yokka modati padhi samvatsaraalalo, vaaru gananeeyamaina raajakeeya aadhipatyaanni pondadaaniki taginantagaa abhivruddhi chendaaru. laas angelslo, tama udyoga bhadrata gurinchi aandolana chendina naipunhyam kaligina, pakshika naipunhyam kaligina tellajati kaarmikulanu party aakarshinchindi. adanamgaa, vaaru marinta vaividhyamaina jaathi nepathyaala nundi central angelinolanu niyaminchadaaniki prayatninchaaru. eee vidhamgaa, laas angelslo vaak swaatantyra poraataalu central laas angels kaarmikulaku mariyu migilina nagaraniki madhya yuddhabhoomigaa panicheesaayi.
modati prapancha yuddham yokka anichiveta.
1910luu mariyu 1920laloe, laas angelslo veedhi matladevaru lapped mariyu city ordinancela dwara vyuuhaala perugudalato baadhapaddaaru. soshalistulu adhikaram kolpoyina taruvaata wobleyla marinta aadhipatya saamaajika samuuhamgaa maarindi, conny idablue vaari sopebox prasamgaalaku dadapuga ekkuva mandini aakarshinchalekapoyindi.
naukashraya samaajamaina shaan pedro loe bahirangamgaa matladatam gurinchi idabluedableu pooliisulatoe pedda sangharshanaku guraindi. vaaru samme chestunna naukaadala kaarmikulatoe vyavastheekarinchaaru, conny vaari nirasanalu vijayavantam kakunda nirodhinchadaaniki himsaatmaka vyuuhaalanu kooda upayoginchina pooliisulu teevra anachivetaku gurayyaru. shaan pedro vaiphalyala kaaranamgaa, idablue dakshina californialo saktini kolpoyindi.

