aaku maccha

aaku maccha anedi sileendhraalu, bacteria ledhaa viral mokkala vyaadhulu ledhaa nematodlu, keetakaalu, paryaavarana karakalu, vishapuuritam ledhaa herbicidela nundi vachhe gaayaala valla kalige aaku yokka parimita, rangu maarina, vyaadhigrasta praantam. eee rangu maarina macchalu ledhaa gayalu tarachugaa necrosis (kana maranam) kendraanni kaligi untaayi. lakshanaalu kaarana agentlalo ativyaapti chendavacchu, ayithe konni vyadhikaaraka kaarakaala yokka vibhina sankethaalu mariyu lakshanaalu aaku spot vyaadhi rakanni nirdhaarinchadaaniki daariteestaayi. sudeerghamaina tadi mariyu thematho kuudina paristhitulu aaku spot vyaadhini prothsahistaayi mariyu chaalaa vyadhikaaraka kaarakaalanu gaali, varsham ledhaa neetipaarudala dwara vyaapti chestaayi, ivi vyaadhini itara aakulaku teesukuvelataayi.
vivarana.
aaku macchalu anevi saadhaaranamgaa vyadhikaaraka kaarakaala valla mariyu konnisaarlu herbyside gayalu vanti itara sandarbhaallo sambhavinche oka rakamaina mokkala vyaadhi. aaku macchalu kaaranam ledhaa vyadhikaaraka yokka vayassu mariyu rakanni batti parimaanam, aakaram mariyu rangulo maaravacchu. mokkalu, podalu mariyu chetlu kiranajanya samyogakriya kosam andubaatulo unna aakula sthalaanni taggistunnanduna aakulapai macchalu kaaranamgaa balaheenapadataayi. aaku maccha vyaadhula itara roopaalalo aaku tuppu, booju mariyu mudatalu unnaayi. aaku maccha vyaadhulu atidheya aakulalo koddi saataanni prabhaavitam cheyagalavu, aaku maccha vyaadhi yokka marinta teevramaina parinaamaalu aakulu mitamgaa nundi puurtigaa kolpovadaniki daariteestaayi.
kaaranaalu.
aaku macchalaku kaaranaalu pradhanamgaa sileendhraalu, bacteria mariyu vairasla nundi vastaayi. ayithe paryaavarana paristhitulu, vishapuurita amsaalu mariyu herbicidelu vanti ajaivika kaarakaala valla kooda aaku macchalu yerpadavachhu. aakula nematodlu aaku macchalaku maroka kaaranam, ikkada aaharam ichhe samayamlo lalajalam kana godalaloki choppinchi prabhaavita kanaalalo rangu maarutundi mariyu gayaluga maarutundi. "affellanchoids" anevi saadhaarana aakula nematodlu, ivi koneeya aaku macchalanu utpatti chestaayi. appellenchoids ritzemabosi" anedi chrysanthemum mariyu dry beans mariyu birds nest fern vanti itara mokkalanu prabhaavitam chestundi, mariyu "appellenchoids frageria" strawberry mariyu itara alankaara fernlanu prabhaavitam chestundi.
sileendhraalu.
aaku macchalu vanti aakula vyaadhulu saadhaaranamgaa ascomycetelu mariyu deuteromycetelu (mitosporic fungis) anie pilavabade vaati valla sambhavistaayi.
bacteria.
bacteria aaku macchalaku atyanta saadhaarana kaaranam "sudomonas" mariyu "zanthomonas" jaatilooni bacteria."udaaharanaku," sudomonas siringe pivi. tabasi "dosakaya yokka koneeya aaku macchalaku kaaranamavutundi," sudomonas siringe pivi. phesolicola "bean aaku macchanu kaligistundi mariyu" zanthomonas campestries pivi. fejoli, "patthi yokka koneeya aaku spot.
virus.
sileendhraalu mariyu bacteria vanti itara vyadhikaaraka kaaranaalu enjaimlu, taxins mariyu beejaamsaala dwara aaku spot vyaadhini prerepistaayi, virus infections jeevasaastraparamgaa churukaina enjaimlu vanti kotta proteinlanu samslaeshanha cheyadam dwara hostnu prabhaavitam chestaayi, ivi host yokka jeevakriyanu naasanam cheyagalavu. vairaslu aakulalo chlorophyll abhivruddhini nirodhinchagalavu mariyu kiranajanya karyakalapalu lekapovadam valla pasupu mariyu chlorosis yerpadavachhu. mokkala kanajaalaalo takkuva carbohydratelanu prerepinche vairaslu mosaic vyaadhulaku daariteestaayi. viral aaku spot vyaadhulalo aapil chlorotic aaku-spot virus "trichovirus, tospovirus" mariyu kobbari kadang-kadang viroid jaatiki chendinadi.
herbyside.
aaku macchalu mokkatho sambandhamloki vachhe herbicidelu valla kalige gaayaala valla kooda undavacchu. naitril mariyu pyridogene herbicidela nundi takkuva samparkam phalitamgaa mokka yokka aakulu gurtinchabadavachu ledhaa macchalu yerpadavachhu. diaphenylther herbicidelu upayoginchina ventane errati rangu macchalaku daariteeyavachchu. herbysides valla kalige nashtam nundi anaaroogyam yokka sankethaalanu vaeru cheyadaaniki aaku spot vyaadhini khachitamaina gurtimpu avasaram.
lakshanaalu.
sileendhraalu.
mokkala kanajaalaala necrosis kaaranamgaa sileendhraala valla aaku macchalu erpadataayi. eee necrotic gayalu, praantam mariyu aakaaramlo sthaanikamgaa untaayi, ivi host aakula yokka chanipoyina mariyu kuppakuulina kanaalanu kaligi untaayi. sileendhraala infectionla yokka oka pratyeka lakshanam emitante aaku macchala madhyalo kanipinche bijaamsaalu undavacchu. shilindhra aaku macchalu tarachugaa godhuma, nalupu, thaan ledhaa erupu rangulo unde madhyalo muduru anchutho untaayi mariyu parimaanamlo maarutuu untaayi.
bacteria.
bacteria aaku macchalu necrotic, vruttaakaara ledhaa koneeya gayaluga kanipistaayi mariyu pasupu rangu roopurekhalu ledhaa haalo kaligi undavacchu. bacteria aaku macchala prarambha lakshanaalu paatha aakulapai kanipistaayi mariyu gayalu neetilo nanabettinatluga kanipistaayi. vala lanty aaku siralu unna dicytyledowne mokkalanu prabhaavitam chese bacteria macchalu konnisaarlu ekkuva koneeya aakaraanni teesukuntaayi, endukante avi pedda aaku sirala dwara parimitam cheyabadataayi. samaantara aaku siralatho kuudina monocotyldonus mokkalapai bacteria macchalu oka geetha ledhaa chaarala roopaanni kaligi untaayi. bacteria aaku macchalaku atyanta spashtamaina lakshanam sankramana tarvaata macchalu nallabadatam. chivariki paatha gayalu endipoyi, aakrutilo kaagitam avtayi. bacteria macchalu kooda bacteria rakanni batti telupu, pasupu, telikapati cream ledhaa sylver bacteria exudatenu utpatti cheyagalavu, ivi vibhajana gaayaala nundi mariyu/ledhaa macchala diguva nundi bayataku raavacchu.
sudomonas" valla kalige bacteria aaku macchalu erra-godhuma rangu macchalanu chuuputaayi, ivi sokina akulanu vakreekarinchagalavu, ayithe "zanthomonas" valla kaligevi pasupu halotho vivarinchina koneeya ledhaa vruttaakaara aakaaramlo untaayi.
virus.
aaku macchalu mokkala meeda virus infectionla yokka kanipinche lakshanaalu, mariyu vaatini daihika lakshanaalu anie pilustaaru. vairasla valla erpade kramabaddhamaina virus infectionlalo aaku macchalu chlorosis kaaranamgaa aakulalo aakupaccha rangu kolpovadaanni chuuputaayi, idhi chlorophyll abhivruddhini anachivestundi. aakulu pasupu rangulo undi, pacchani ledhaa pasupu rangulo kanipistaayi, mosaic (udhaa.zii. chlorotic spotting) mariyu ringpaatlu (chlorotic ledhaa necrotic ringulu). ayithe, viral vyaadhikaarakaaniki etuvanti sankethaalu laevu, fangal vyadhikaaraka kaarakaala yokka kanipinche bijaamsaalu mariyu bacteria oj ledhaa bacteria macchala neetilo naanabettina gaayaalato poliste, vairaslu chudatam kashtam mariyu gurtinchadaaniki electron suukshmadarshini avasaram.
prasaranapai prabhavam.
prabhaavita mokkalalo aaviri perugutundi. endukante aaku macchalalo, mokkala kattirimpu, bahyacharmam mariyu jailm thoo sahaa kana kanajaalaalu vyaadhi sokina praantaallo naasanam kaavacchu. eee charmapu kanam aakuni rakshistundi mariyu eee kana kanajaalaala naasanam phalitamgaa prabhaavita praantaala nundi aniyantrita neeti nashtam jarugutundi. dheeni phalitamgaa aakulu endipovachhu.
mokkala perugudalapai prabhavam.
aaku macchalu kiranajanya samyogakriya kosam aakulapai labhinche uparitala vaisaalyaanni taggistaayi, tadwara mokkala perugudala mariyu digubadi takkuvagaa untundi. balaheenapadina mokkalu takkuva pandlanu utpatti cheyavachu. virus valla aaku macchalu aakulalo chlorophylnu taggistaayi, phalitamgaa takkuva kiranajanya karyakalapalu jarugutaayi. idhi chinna aakulu mariyu puvvulaku, chinna perugudalaku mariyu digubadini tagginchadaaniki daariteestundi.
vyaadhi chakram.
eee krindi karakalu annee unnappudu aaku spot vyaadhi sambhavistundihi anukuulamaina paryaavarana paristhitulu, vyadhikaaraka agent mariyu atidheyatvam. sileendhraalu, bacteria mariyu viral agentlatho sahaa vividha rakaala vyadhikaaraka kaarakaalaku atitheya mokka yokka roganirodhaka vyavasthanu anichivesenduku mariyu daadi cheyadaaniki pratyaekamaina margalu unnaayi, tadwara aaku spot vyaadhi purogatiki daariteestundi. prati suukshmajeevula agent yokka vyaadhi chakranni telusukovadam kooda aaku spot vyaadhini nirvahinchadamlo sahaayapadutundi.
shilindhra aaku spot vyadhikaarakaalu mokkala uparitalaaniki anusandhaaninche marganni anusaristaayi, beejaamsaala dwara molakettutaayi mariyu atitheya kanajaalamloki pravesistaayi. atitheya kanajaalam yokka valasarajyam taruvaata lakshanaala vyakteekarana jarugutundi. saadhaaranamgaa sileendhraalu padipoyina aakulu, ledhaa moggalu, kommalu mariyu pandlapai sheethaakaalamlo ekkuva kaalam untaayi, taruvaata vasanta rutuvu praarambhamlo nundi vesavi nelallo molakette prakriyaloo, aakula velupala, alaage prabhaavita aaku kanajaalamlo pycnidia, akarvuli mariyu perithesia vanti vittanaalanu utpatti chestaayi.
pratyaamnaaya atidheyulu" anie piluvabade viral agent dwara sokina kanaalalo vairaslu manugada saaginchagalavu. sankramana sambhavinchadaaniki virus replication jaragaali, mariyu alaa cheyadamlo host sell yokka utpattulanu upayogistundi, sell prakriyalaku antaraayam kaligistundi. viral vyadhikaaraka kaarakaala yokka kshitija samaantara prasaaramlo sameepamloni sokina akulanu taakadam dwara mariyu muula vyavasthala dwara ledhaa marinta suduura atidheyulaku vahakalu dwara chedaragottadam untundi. maatru host plant nundi vairasnu vaarasatvamgaa pondadam dwara niluvu prasaram jarugutundi.
bacteria vyadhikaarakaalu vyaadhi sokina mokkalu, mokkala sidhilaalu, vittanaalu mariyu mattiloo manugada saagistaayi. anukuulamaina vecchani mariyu thematho kuudina paristhitulalo bacteria gayalaloki pravesinchinappudu ledhaa sahaja pravesam (kana samslaeshanha) dwara sankramana sambhavistundi.
vyaapti.
nematode gudlu, keetakaalu mariyu aneka chinna shilindhra beejaamsaalato paatu bacteria kanaalanu gaali pravaahaala dwara ettagala gaali dwara vyadhikaaraka kaarakaalanu chedaragottavacchu. janthu mariyu keetaka vahakalu sileendhraalu, bacteria mariyu viral aaku spot vyaadhulu vyaapti chendadaaniki maroka maargam.
varshapu neeru vyaadhi rahita praantaalaku sokina mattini ravana cheyadam dwara vyadhikaaraka kaarakaalanu vyaapimpajaestumdi. sokina neetini neetipaarudala ledhaa naatadam dwara kooda vyaapti cheyavachu. varsham kuravadam valla sileendhraalu mariyu bacteria kooda vyaapinchavacchu. neeru challadam valla matti nundi aaku varaku mariyu aakula madhya vyadhikaaraka kaarakaalanu kooda vyaapti cheyavachu.
aaku maccha vyaadhi kii mokkala padaartham kooda kaaranam kaavacchu. veetilo vyaadhi sokina vittanaalu, marpidi mariyu paaraveyabadina ginjalu mariyu aakulu unnaayi. marpidi, neeru traaguta mariyu market paddhatula samayamlo maanavulu mariyu kaarmikula chetulato upayoginche sadhanalu aaku spot vyadhikaaraka kaarakaala chedaragottadaaniki dohadam chestaayi.
nirvahana.
aaku maccha vyaadhi chikitsaku konni rasayanalanu upayogistaaru, bordo misramam, idhi abhivruddhi cheyabadina modati sileendhranaashakam, idhi aneka sileendhraalu mariyu bacteria aaku macchalaku chikitsa chestundi. jineb, chlorothalonil mariyu capton vanti itara sileendhranaashakaalu kooda aaku spot vyaadhiki chikitsa chestaayi mariyu benomile pratyaekamgaa "sercospora" aaku macchalu, cherry aaku spot mariyu gulaabeela nalla macchalaku chikitsa chestundi. turf mariyu alankaaraala aaku spot vyaadhulaku chikitsa cheyadaaniki thiabendazolnu upayogistaaru. fenerimol mariyu neurimol rendoo pyrimedines, ivi aaku spot vyaadhiki kooda chikitsa chestaayi. marinni rasayanalalo trizols, organosphate sileendhranaashakam, imajalil, procolora mariyu fentin hydroxide unnaayi. upayogamlo unna namodaina sileendhranaashakaalu theophanate methyl, chlorothalonil, ferban mariyu mancozeb.
eee rasayanalanu aakula sprelu, vittanaalu mariyu matti chikitsalu ledhaa pantakota tarvaata chikitsagaa upayoginchavacchu.
rasaayanaalaku nirodhakatanu kaligi unde mokkala vyadhikaaraka bacteria jaatulu bacteria aaku spot vyaadhini nirvahinchadamlo kashtaniki dohadam chestaayi. oka udaaharana "zanthomanos vesikatoriya", idhi tomato mariyu miriyalu yokka bacteria macchaku kaaranamavutundi, idhi ippudu streptomycincu nirodhakatanu kaligi undhi. rasaayanaalato paatu, pratyaamnaaya nirvahana paddhatulalo bacteria, bacteria, mariyu ushna chikitsanu upayoginchadam unnaayi.
aaku spot vyaadhi prabalyanni tagginchadaaniki mokkala jaatulalo vaividhyam kooda kanugonabadindi. aneka aaku spot vyadhikaaraka kaarakaala yokka atidheya-nirdishta lakshanam mokkala jaatulalo vaividhyaanni mokkala janabhalo aaku spot vyadhikaaraka sankramana sthaayilanu tagginchadaaniki mariyu niyantrinchadaaniki oka maargamgaa chestundi.
aaku maccha vyaadhi nivaaranaloo vividha rakaala empika, panta bhramanaalu, mokkala parisubhrata mariyu vittanaalu mariyu aakulaku sileendhranaashaka vadakam unnaayi. vyadhikaaraka kaarakaala vyaaptini aapadaniki manchi paarisuddhyam keelakam, alaage tadigaa unnappudu mokkalanu nirvahinchadam, vyadhikaaraka rahita mariyu nirodhaka saagu mokkalanu naatadam mariyu sokina mokkalanu bayataku taralinchadam vantivi nivaarinchadam. gaali prasarana kosam manchi mokkala antaram dwara mokkala chuttoo mariyu greenhouselalo temanu tagginchadam, mariyu rojulo mundugaane neeru traagadam kooda aaku spot vyaadhini nivaarinchadaaniki sahaayapadutundi. vyaadhi sokina mokkalanu nirvahistunnappudu saadhanaalanu krimisamhaarakam cheyadam mariyu chetulu kadukkovadam chaalaa mukhyam. aaku spot vyaadhi baarina padatam anedi taginantagaa laeni ledhaa adhika eruvulu veyadam valla sambhavinchavachhu. vyaadhi yokka evaina sankethaalu mariyu lakshanaala kosam mokkalanu kramaanugatamgaa tanikhi cheyadam kooda manchi abhyasam. thematho kuudina paristhitulanu nivaarinchadaaniki, mokkalanu kattirinchadam dwara overhead water mariyu gaali prasarananu penchadam nivaarinchaali. vyaadhi vyaapti chendakunda nirodhinchadaaniki neelapai vyadhikaaraka agentla mottaanni tagginchadamlo padipoyina akulanu sekarinchadam mariyu tolaginchadam chaalaa mukhyam.
aaku maccha vyaadhi peragadaaniki mundu, avasaramainappudu matrame sileendhranaashakaalanu upayoginchaali, mariyu vartimpajeste. aneka samvatsaraalugaa teevramaina aaku macchalu mariyu defoliation kosam rasayana niyantrana avasaram.

