varjeeya adavi

vargia adavi anedi amazon biomelo sambhavinche tellati neeti nadulatho munigipoye kaalaanuguna varada maidaana adavi. 1970la chivari varaku, nirvachanam antha spashtamgaa ledhu mariyu vargia tarachugaa anni kramaanugatamgaa varadalu vacchina amazon adavulaku upayoginchabadindi.
konnisaarlu adavulu matrame kaligi unnatlu varninchabadinappatikii, varjeelo teliade pacchika bayallatho sahaa gaddi bhoomulu vanti marinta bahiranga, kalanugunamga varadalu vacchina aavasalu kooda unnaayi.
vivarana.
amazon nadhi mariyu daani aneka upanadula venta, varshakalamlo ekkuvagaa sambhavinche adhika vaarshika varshapaatam phalitamgaa pravaham mariyu nadhi utsarga nundi praantaalalo vistrutamaina kaalaanuguna varadalu vastaayi. phalitamgaa poeshakaalu adhikamgaa unde neetitho neeti mattam perugutundi.
equitose virgia paryaavarana praantam eguva amazon mariyu daani upanadula anchulanu kaligi undhi.
marinta diguvana amazon madhyalo purus virgia, diguva amazon loe maante alegre virgia mariyu gurupa virgia mariyu amazon mukhadwaram vadda marazzo virgia unnaayi. marazzo virgia manchineeti mariyu alala pravaahaala dwara prabhaavitamavutundi.
virgia adavulanu rendu vargaluga vibhajinchavachhuh takkuva virgia mariyu adhika virgia. vaarshika neeti niluvu varusa sagatu etthu kante ekkuva unna lothattu praantaala dwara takkuva vargia adavulanu vargeekarinchavachhu, ikkada varada kaalam samvatsaraaniki 50 rojula kante ekkuvagaa untundi. adhika vargia adavulu sagatu vaarshika neeti niluvu varusa ekkuva kante takkuvagaa unna praantalugaa vargeekarinchabaddaayi mariyu varadalu samvatsaraaniki 50 rojula kante takkuvagaa untaayi. amazonian virgia adavulu solimos-amazone, purus mariyu madeera nadulu vanti poeshakaalu samruddhiga, adhika avakshepana tellati neeti nadulatho nindipoyaayi. idhi virgia praantaalanu egapos nundi, poeshakaalu laeni nallaneeti nundi varada mydaanaala nundi bhinnamgaa chestundi. vargia anubhavinche neeti mattamlo hecchutaggulu samvatsaramlone vibhinnamaina jala mariyu bhoogola dasalaku daariteestaayi. amazonian tellani neeti nadhee varada maidaanaalu sumaru 1,000,000 vistiirnamloo vistarinchi unnaayi, mariyu vargia adavulu amazon pareevaahaka praantamloo dadapuga vistarinchi unnaayi. amazon nadhee pareevaahaka praantamloo 68 saatam brazillo undhi, migilina praantaalu bolivia, columbia, ekuvador, french gayana, peru, surinam mariyu gayanalo unnaayi. virgia eee pareevaahaka praantam nundi bhoomi varaku vistarinchi, neelala dibbala nundi neelala dibbala varaku vistarinchi undhi.
vargia aavasalu saadhaaranamgaa vaividhyabharitamgaa untaayi, veetilo adavulu, gaddi bhoomulu, sarassulu, varadalu vacchina polaalu mariyu chittadi neelalu untaayi. sumaru 75 saatam virgia praantaalu dattamaina pandiri adavulanu kaligi unnaayi, migilina 25 saatam migilina aavasala dwara praatinidhyam vahistunnaayi. vargialo, sthalaakruthi vaividhyam vividha varada vyavadhulu mariyu teevrataku daariteestundi, phalitamgaa varadalaku vibhina sahanam unna mokkalu vividha praantaalalo nivasinche vrukshasampada vaeru cheyabadutundi.
jaatula samruddhi.
vaarshika tellani neeti varadalu valla erpadina matti poeshakaala punaruddharana kaaranamgaa, vargia adavulu amazonialo atyanta utpaadaka praantaalalo konni mariyu chepalu, pakshulu, ksheeradaalu mariyu sareesrupaalaku mukhyamaina santanotpatti pradaesaalugaa panicheestaayi. eee vaataavaranamloo peragadaaniki mariyu manugada saaginchadaaniki, mokkalu mariyu jantuvulu rendoo pedda sankhyalo padanirmaana, shareera nirmaana, saareeraka mariyu naitika anusaranalanu kaligi undaali. udaaharanaku, varadala samayamlo, chepalu mariyu itara jalajeevulu valasa vacchina ledhaa chinna, endabettina praantaalaku parimitam cheyabadina mamsaahaarula takkuva saandratanu sadviniyogam chesukuntaayi mariyu punarutpatti cheyadaaniki eee samayanni upayogistaayi.
amazon manaateelu (trichecus inunguis) mariyu nadhi dolphinlu (inia geophrensis) rendoo varada kaalamlo adhika neeti kaalamlo virgia praantaalalo samayam gaduputaayi. adanamgaa, nalla kaiman ("melanosucus niger") samruddhiga untaayi mariyu mukhyamaina paryaavarana paatranu kooda poeshistaayi. aakarshanheeyamaina jagwar (panthera onka) kooda vividha rakaala vargia aavasalalo kanipistundi.
vargialo, vruksha jaatula samruddhi, pampinhee mariyu vrukshasampada nirmaanam sthalaakruthi mariyu avakshepana gatiseelata vanti vividha paatralachae prabhaavitamavutaayi. leguminose mariyu euphorbiacy anevi adhika mariyu takkuva virgia aavasalalo atyanta mukhyamaina mariyu samruddhiga unde rendu kutumbaalu. avakshepana mariyu kotha rendinti chakraala kaaranamgaa, vividha varusa dasala aavasa rakalu vargia yokka parimita praantaalalo ekakaalamlo sambhavistaayi. chaalaa jaatulu nadhi varada pulls kuu guraina praantaalalo perugutaayi, conny samudram mariyu alalache prabhaavitamaina praantaalalo kaadu. dheeni phalitamgaa samvatsaramlo edu nelala varaku neetitho nindina ledhaa varada paristhitulaku daariteestundi, tatphalitamgaa varjiyaaloni mokkala jaatula sankhya varadalu laeni terra firm adavula kante takkuvagaa untundi.
neelalu mariyu vyavasayam.
aneka ushnamandala vaataavaranaala maadirigaane, vargialo kooda praathamika utpattiki natrajani parimita karakam anie aadharalu unnaayi; ayithe, natrajani karigina mariyu kana padaarthamgaa varadalu dwara varada maidaanaaniki cherukuntundi.
saadhaaranamgaa, vergia neelalu tellati neeti varadala kaaranamgaa praarambhamlo chaalaa saaravantamainavi, conny saagu chesina rendu ledhaa moodu samvatsaraala taruvaata matti saaravantamainadi taggutundi. vergia adavulu swaabhaavika poeshakaalu samruddhiga unde vaataavaranam mariyu sthaanika prajalaku ravana margaluga panichese nadulaku sameepamlo undatam valla, eee praantaalu chaaritraatmakamgaa maanava vruttiki anukuulamgaa unnaayi, phalitamgaa amazon yokka atyanta janasaandrata kaligina vaataavaranam erpadindi. nadula sarihaddulo unna virgia varada maidaanaalalo prajalu vari, mokkajonna, beans, miriyalu mariyu aratipandlanu naatadam prasiddhi chendindi. vittana vyaapti paramgaa, chepalu, pakshulu, elukalu mariyu itara vittana vyaapti chendhe vaati janabhanu niyantrinchadam dwara mariyu vyavasayam mariyu pasuvulaku chotu kalpinchadaaniki sahaja vrukshasampadanu tolaginchadam dwara sthaanika prajalu virgia adavula sthaapana mariyu punarutpatti rendintinee prabhaavitam chesaaru. chaaritraatmakamgaa, sahaja pacchika bayalla praantaalalo pasuvula pempakam anedi amazon varada maidaanaalalo pradhana aardhika karyakalapamga undedi, eee karyakalapam netikee konasagutondi. ayithe, aadhunika kaalamlo pasuvula pempakam kosam bhoomini saadhaaranamgaa tolagistaaru. amapa varada maidaanaalu vanti konni praantaalalo, pasuvula mandalu neeti gedelaku anukuulamgaa vartakam cheyabaddaayi, ivi tadi virgia aavasalalo baga panicheestaayi. pasuvulu mariyu neeti gede rendoo nadhi odduku nashtam kaligistaayi mariyu vistrutamaina matti kothaku daariteestaayi.
maanava prabhavalu.
prajalu wargiapai choope pradhana prabhavalalo okati kalapa mariyu vyavasaya prayojanaala kosam atavee nirmuulana. virgia adavulu amazonialo kalapa utpatti mariyu atavee nirvahanaku haamii istayi, endukante avi terra firm adavula kante takkuva jaatulu samruddhiga untaayi, conny ippatikee pedda mottamlo kalapatho untaayi. adanamgaa, virgia adavulalo saaravantamaina ondru neelala kaaranamgaa, chetlu saadhaaranamgaa terrey firm adavula kante virgialo marinta vaegamgaa perugutaayi mariyu nadini upayoginchadam dwara laagla ravana sulabham avutundi. bahusha paina perkonna tarkam phalitamgaa, amazonialo, kalapa saampradayakamgaa varjeelo kendrikrutamai undhi, mariyu iteevali samvatsaraalalo matrame terra firm praantaalaku vistarinchindi. kalapadam dwara vargia atavee nirmuulanatoe paatu, bhuswamulu vargia praantaalalo pravahalanu vistarinchadaaniki ledhaa anusandhaaninchadaaniki kaaluvalanu kooda tavvavacchu, tadwara laaglanu marinta sulabhamgaa ravana cheyavachu ledhaa adavilooni kotta, dopidi cheyani praantaalaku vellavacchu, idhi vargia aavasalalo atavee nashtam mariyu matti ksheenataku daariteestundi. 1976 nundi 1991 varaku mishrama jaatula virgia yokka praadaesika paridhi 25 saatam nikara taggudalanu kaligi undani kanugonabadindi, ayithe thaati adavi ledhaa mulika aavarana vanti itara rakaala parisara aavasalu perigayi. virgia praantaala nashtaniki sambandhinchina pradhana prabhavalu kalapa, thaati velikiteetaku gunde mariyu vyavasaya marpidi.
vargialo kanipinche maanavula nundi adanapu pradhana prabhavam aracheti kosam ledhaa baga telisina asai berry kosam asai paam ("uterp oleratia") velikiteeta ledhaa saamuuhika utpatti. amejaanloni kontamandi praantiiya janaabhaaku asay nundi pondina rasam aahaaramlo pradhana bhaagam mariyu konni praantaalalo atyanta mukhyamaina dravya panta. asai vyavasaya adavulalo, thaati guttula chuttoo unna itara jaatulu saadhaaranamgaa pootiini tolaginchadaaniki bhaareega kattirinchabadataayi.
varjiyaaloni jantuvula janabhapai kooda prajalu teevramaina prabhavanni chuupaaru. udaaharanaku, errani houler kothi ("alowata seniculus") mariyu tufted kapuchin kothi ("sebus apella") yokka virgia lopala empika chesina vaeta atthi chetla ("ficus spenophilla") punarutpattipai pedda prabhavanni choopindi. rendu jaatula kothulu virgia lopala mukhyamaina vittana chedaragottevigaa prasiddi chendaayi.

