
janthu abhayaaranyam

janthu abhayaaranyam anedi jantuvulanu jeevinchadaaniki mariyu vaari jeevitaantam rakshinchadaaniki teesukuvacche soukaryam. wine abhayaaranyam saha vyavasthaapakudu patrice johns janthu abhayaaranyaanni "prati okkariki muppu kaliginche nirantara pramaadaalalo surakshitamaina pradaesam ledhaa sambandham" gaa nirvachinchaaru. adanamgaa, abhayaaranyaalu parivartanaseela maanava-janthu sambandhaalaku prayogaatmaka vedika. nivaasitulaku chendina jaatulanu pratibimbimchae aidu rakaala janthu abhayaaranyaalu unnaih 1) sahachara janthu abhayaaranyaalu; 2) vanyapraanula abhayaaranyaalu; 3) anyadesa janthu abhayaaranyaalu; 4) saagu chesina janthu abhayaaranyaalu; mariyu 5) seatatian abhayaaranyaalu.
janthu aasrayaala maadirigaa kakunda, abhayaaranyaalu jantuvulanu vyaktulu ledhaa samuuhaalatoe unchadaaniki prayatninchavu, badulugaa prati jantuvunu vaati sahaja maranam varaku (vyaadhi nundi ledhaa abhayaaranyamlooni itara jantuvula nundi) nirvahistaayi. ayithe, vaaru pasuvaidyula sahayamtho sahaa punaravasa sevalanu andinchavacchu. konni sandarbhaallo, oka samstha abhayaaranyam mariyu aasrayam rendinti lakshanaalanu kaligi undavacchu; udaaharanaku, konni jantuvulu manchi illu dorakenta varaku tatkalikamga nivaasamlo undavacchu mariyu marikonni shaashwata nivaasitulu kaavacchu. abhayaaranyaala lakshyam saadhaaranamgaa surakshitamaina swargadhaamalugaa undatam, ikkada jantuvulu abhayaaranyaalu andinchagala uttama samrakshananu pondutaayi. jantuvulanu konugolu cheyaru, vikrayincharu ledhaa vartakam cheyaru, ledhaa vaatini jantuvula pareeksha kosam upayogincharu. adanamgaa, gudlu, unni ledhaa paalu vanti jantuvula nundi vachhe bhagalu ledhaa sraavaalu aevee sarukugaa tayaaru cheyabadavu. nivaasa jantuvulaku rakshita vaataavaranamloo veelainanta sahajamgaa pravartinche avakaasam ivvabadutundi.
sameeksha.
itara samsthala nundi abhayaaranyaanni vaeru chesedi nivaasitulu modata vastaarane tatvasaastram. oka abhayaaranyamlo, maanavetara nivaasitula vyayamtho maanava prayojanam yokka edainaa jaada kosam prati charya pariseelinchabadutundi. abhayaaranyaalu jantuvula tarapuna panicheestaayi, mariyu samrakshakulu abhayaaranyamlooni maanava mariyu maanavetara jantuvulannee samaana praamukhyata kaligi unnayane bhaavanatho panicheestaaru.
chaalaa abhayaaranyaalu jantupradarsanasaala anae ardhamlo prajalaku terichi undavu; antey, prajalaku eee sadupaayaanni anumatinchakundaa anumatistaayi. chattabaddhamaina abhayaaranyam jantuvulanu anavasaramaina ottiditoe kuudina paristhitiloo unche karyakalapalanu nivaaristundi. chaalaa abhayaaranyaalu kooda prabhutva nidhulatho undavu mariyu saadhaaranamgaa labhapekshalenivi. swachchandamgaa panicheyadam, aardhika viraalaalu, aaharam mariyu samagri viraalaalu, pracharam mariyu konni sandarbhaallo dattata vanti roopaallo abhayaaranyaalu praja sahayanni angeekaristaayi.
jantuvulanu chusukovadam kakunda, prajalaku avagahana kalpinchadam abhayaaranyaala yokka atyanta mukhyamaina missionlaloo okati. aneka abhayaaranyaala antima lakshyam maanavulu maanavetara jantuvula gurinchi aalochinche, vyavaharinchae vidhananni marchadam.
samrakshinchabadutunna jantuvula rakaala aadhaaramgaa, abhayaaranyaalu aidu rakaluga untayih
saagu chesina janthu abhayaaranyaalu.
vyavasaya jantuvula abhayaaranyaalu (afas) kollu, aavulu, mekalu, chepalu, gurralu, pandhi, turkeylu mariyu gorrelu vanti pempakam jantuvula jaatula samrakshana, aasrayam mariyu nyaayavaadaanni andistaayi. vyavasaya abhayaaranya layowoot saampradaaya polaalanu pooli untundi, ayithe idhi bhinnamgaa panichestundi. 1986loe praarambhamaina modati adhikaarika vyavasaya abhayaaranyam ayina vyavasaya abhayaaranyam saha vyavasthaapakudu janyu bourtho oka udyamamgaa phaas praarambhamaindi. oka phaas yokka rojuvaaree panulalo praathamika samrakshakulu, swachchanda sevakulu mariyu aaa samayamlo sandarsakulu untaaru. prati roeju aaharam, samrakshana mariyu aarogya vidhanalu, alaage subhraparachadam mariyu nirvahana vanti nityakrutyaala dwara roopondinchabadutundi. abhayaaranyaalaku sangharshanaku sambandhinchina amsaalalo jantuvulanu krimirahitam cheyadam mariyu jaatula vibhajana vishayaalalo maanava jokyam unnaayi. antekakunda, samarthavanthamaina paropakaaravettalu "karuna yokka ankaganitam" loe pradarsinchinatlugaa jantuvula badhanu tagginche phaas saamarthyam yokka saamarthyaanni vimarsinchaaru, idhi vyaktigata jeevitaala velugulo atyanta badhanu tagginchadaaniki ganita suutraalanu vartimpajese upayogakaramaina nyaayavaada kolata. janthu swachchanda madimpudaarulaku chendina zaan bokeman ilaa paerkonnaadu, "pratyaksha rakshana kosam chaalaa vanarulanu kharchu cheyadam valla vidya vaipu takkuva dabbu mariyu jantuvulaku sahayam cheyadamlo mottam meeda takkuva prabhavam untundi, mariyu jantuvulaku elaa uttamamgaa sahayam cheyaalo nirnayinchetappudu nyaayavaadulandaruu eee aandolananu parigananaloki teesukoovaali".
vidya.
vidya paatra anedi afas yokka dviteeya paatra. janthu vyavasaayampai sandarsakulu mariyu swachchanda sevakula drukpathaalanu maarchadamlo pettubadi pettadam anedi phaa loe keelaka bhaagam, saagu chesina janthu nivaasitulanu nidhula sekarana paatraku seva cheyadaaniki vaari jaatula "rayabaarulugaa" cherchadam.
afas namuunaalu.
suu donald sunn mariyu will kimlika rendu ververu rakaala faasla namuunaalanu vivarinchaayi. aasrayam mariyu nyaayavaada namuunaa ledhaa uddesapurvaka samaja namuunaaku aapaadinchadam dwara faaslanu vaeru cheyavachu.
aasrayam-mariyu nyaayavaada-aadhaarita namuunaalu.
aasrayam mariyu nyaayavaada aadhaarita namuunaalu atyanta praamaanikamainavi. bhouthika mariyu chattaparamaina moulika sadupayala kaaranamgaa eee abhayaaranyaalu kontavaraku saampradaaya vyavasaya samajalalo kanipistaayi. eee namuunaa yokka aaru lakshanaalu samrakshana yokka vidhi, jaatula-saadhaarana abhivruddhiki maddatu, vyaktitvam yokka gurtimpu, dopidi kaanidi, saasvatam kaanidi mariyu avagahana mariyu nyaayavaadamu. taruvaati lakshanam abhayaaranyaala vidya bhaagam yokka prabhaavampai varusa prasnalanu praarambhinchindi.
uddesapurvaka samaja namuunaa.
uddesapurvaka samaja namuunaa, jantuvula vyavasaya prayojanaalanu teerchadam lakshyamgaa praamaanika paddhatulaku velupala unna pempudu jantuvula pasuvaidya samrakshananu abhivruddhi cheyadam vanti jaatula samasyalatho kuudina kadalika nirmaanampai drushti pettadam dwara praamaanika abhayaaranyam namuunaa yokka lopaalanu parishkaristundi. uddesapurvaka samaja namuunaa yokka aaru lakshanaalu anubandham, sthira kramaanugata sambandhaalu lekapovadam, sweeya-nirnayam, pourasatvam, aadhaarapadina samstha mariyu paranjaanu empikalu mariyu punarnirminchina pradaesaalu. eee lakshanaalu janthu samsthalalo abhayaaranya paddhatulanu sthaapinchadam dwara mariyu jantuvulu nivasinchagala bhougolika sarihaddulanu vistarinchadam dwara aasrayam mariyu nyaayavaada namuunaa yokka konni vimarsalanu parishkaristaayi. saagu chesina jantuvulu kanipinche bhougolika praantaalanu vistarinchadam maanava-saagu chesina janthu snehaalanu yerparachukovadaniki diddubaatugaa upayogapadutundi.
uddesapurvaka abhayaaranyam namuunaaku oka udaaharana rosemary mariyu justine vaan cleak praarambhinchina microsanctury udyamamlo chudavachu. suukshmasamvaahaka udyamam yea jaatulanu sahachara jantuvulugaa pariganistaaro vistarinchadaaniki vyavasaya jantuvulanu rakshinchadaaniki nagaravasulanu prothsahistundi.
adevidhamgaa, reverdale form abhayaaranyam project saha vyavasthaapakudu darren chang, torantoloni oka pattana vyavasaya kshetramaina reverdale polaalanu eee krindi vaati kosam vaadinche oka samsthagaa maarchadaaniki oka pracharanni praarambhinchaaruh 1) jantuvula rakshana, aasrayam mariyu nyaayavaada, 2) karuna mariyu ahimsa, 3) paryaavarana mariyu aahara nyayam mariyu karunagala antarajaati samajam.
saagu chesina jantuvulaku surakshitamaina swargadhaamam anae saampradaaya paatraku minchi vistaristunna abhayaaranyaalu, janthu nivaasitula raajakeeya mariyu praadaesika jeevitaalanu maarchadamlo raajakeeya paatralu pooshistunnaayani mariyu vaati vistruta jaatula sanghaalu takkuva jaatula bhavishyattuku maargadarsakatvam vahistunnaayani kooda ardham chesukovacchu.
setatian abhayaaranyaalu.
setatian abhayaaranyaalu swayampratipatti mariyu sreyassu kosam roopondinchabaddaayi, ivi samudrapu neetilo saadhyamainanta sahaja jeevitaanni praarambhistaayi.  eee timingalaalu, dolphinlu ledhaa porpoises kosam jeevitakaala samrakshana andinchabadutundi. jantupradarsanasaalalo tama jeevitaallo ekkuva ledhaa mottam gadipina itara adavi jantuvula maadirigaane, tama jeevitaallo ekkuva bhaagam ledhaa mottam samudra udyanavanalalo nivasinchina seatatianlu tirigi pravesapettadaaniki paelavamaina abhyardhulu, anduvalla, abhayaaranyaalu pradarsanalo ledhaa vinoda soukaryaalalo nivasinchadaaniki pratyaamnaayam. abhayaaranya sthala empika, parimaanam, neeti naanhyata, pramaadaalu mariyu vaataavarana sanghatanala nundi rakshana mariyu marenno, oka pradaesaanni kanugonadaaniki pratyaekamaina parigananalanu parichayam chestaayi. 
nirbandhamlo unna setatianla patla prajala vaikharilo maarpulu mariyu maarutunna nibandhanala kaaranamgaa setatian abhayaaranyaala avasaram vaegamgaa udbhavistondi. prapanchavyaaptamgaa 3,600 mandhi seatatianlu cheralo unnaarani anchanaa veyadamtho, aaharam mariyu samrakshananu andinche visaalamaina sahaja samudra vaataavaranaala avasaram perugutondi, endukante prapanchavyaaptamgaa samudra udyaanavanaalu mariyu akveriyamlu tama soukaryaalalo timingalaalu mariyu dolphinla nundi dhooramgaa maarutunnaayi. vaanijya soukaryaalapai praathamika vimarsha emitante, jantuvulu chinna mariyu taginantagaa sahaja vaataavaranaanni anchanaa veyaleni pradaesaalaloo prekshakula kosam asahaja pravartanalanu nirvahinchaalani bhaavistunnaaru. 
beluugaala kosam modati setatian abhayaaranyam 2020 augustulo sea life trust dwara praarambhinchabadindi, endukante rendu beluugaalanu "little gray" mariyu "little white" chainaalooni aquarium nundi 6,000 mailla dhooramlo unna islandloni beluugaala kosam modati open-water timingalam abhayaaranyamku ravana chesaaru. timingalam abhayaaranyam project nova skotiyaaloni port hilfordlo beluugaa timingalaalu mariyu orcas kosam teerapraanta abhayaaranyaanni srushtistondi mariyu eee prajectuku avasaramaina samakhya mariyu praantiiya anumatulu labhistaayani bhaavinchi 2023 chivarilo vaari modati nivaasitulanu swaagatinchaalani yochistondi. maereelaandlooni baltimoreloni jaateeya aquarium, prastutam vaari soukaryam vadda unna dolphinlaku shaashwata nivasamga maaradaaniki vecchani neeti samudrateera dolphin abhayaaranyaanni srushtinchadaaniki carabian pradaesaanni korutondi. mariyu dveepasamuuham institute off merine conservation thoorpu aegean samudramloni saamosku dakshinaana unna lipti dveepamlo gatamlo bandeegaa unna dolphinla kosam aegean samudra jeevula abhayaaranyaanni srushtinchaalani yochistondi. 
itara janthu abhayaaranyaala maadirigaane, setatian abhayaaranyaalu kooda prajalu, parisoedhakulu, daatalu ledhaa itara vaataadaarula avasaralaku minchi jantuvulanu modati sthaanamlo unche suutraala samitiki kattubadi untaayi. setatian abhayaaranyaalalo, prati jantuvu yokka saareeraka mariyu manasika sreyassu praadhaanyata mariyu setatian nivaasitulu abhivruddhi chendagala vaataavaranaanni andinchadam dheeni lakshyam.
andinchina sevalu.
janthu abhayaaranya sevalalo spaying mariyu nutering, parisubhrata mariyu saareeraka sreyassu unnaayi. eee sevalanu pradhanamgaa licenses pondina pasuvaidyulu nirvahistaaru. abhayaaranyaalalo prajalu nirvahinchagala itara padavulalo pratyeka janthu sikshakulu, vastradhaarana chesevaaru mariyu swachchanda sevakulu unnaaru. kotta nivaasitula vishayaniki vasthe, vaaru saadhaaranamgaa tama rakamaina pedda janaabhaato nivasinchadaaniki alavaatu padaru mariyu sulabhamgaa nimagnamai ledhaa aandolana chendavacchu. eee kaaranamgaa, vaatini saadhaarana prajalaku pravesam ichhe mundu kontha samayam paatu nirvahinchavacchu. eee samayamlo, pasuvaidyulu kotta jantuvu yokka pravartanaa mariyu aahara alavaatlanu adhyayanam chesi, abhayaaranyam yokka vaataavaranamloki sajavuga maaradaaniki prayatnistaaru. alaage, konni jaatula jantuvulu, udaaharanaku kukkalu, saamaajika jeevulu. ontarigaa unnappudu vaaru ontarigaa untaaru mariyu niraasaku guravutaaru. janthu abhayaaranyaalu tarachugaa eee rakamaina jantuvulanu samoohaalalo ledhaa jatalalo nivasinche nivasalalo unchadam dwara vatiki vasati kalpistaayi. nivaasitulaku susampannata karyakalapalu kooda andubaatulo unnaayi.
gurtimpu.
janthu abhayaaranyaalaku gurtimpu mariyu maddatunu andinche rendu praathamika samsthalu unnaih global federation off animal abhayaaranyam mariyu american abhayaaranyam association. united stateslo, abhayaaranyaalu kooda united states department off agriculture (usda) dwara licenses pondaali mariyu janthu sankshema chattaniki anugunamgaa undataaniki janthu mariyu mokkala aarogya tanikhi seva (affice) dwara kramam tappakunda tanikhi cheyabadaali.

