punjabi vivaha sampradaayaalu

punjabi vivaha sampradaayaalu punjabi samskruti yokka balamaina pratibimbam, ivi satabdaalugaa parinaamam chendina acharalu, paatalu, nrutyam, aaharam mariyu dustulato unnaayi.
vivaahaaniki mundu sampradaayaalu.
rokka (prii-engagement).
punjabi vivaahaaniki mundu jarige atyanta mukhyamaina vedukalalo roka okati. eee roka veduka vaduvu mariyu varudi kutumbam mariyu snehitula kalayikanu suuchistumdi. rendu kutumbaala nundi bahumatulu rokaalo aamodayogyamainavi.
kurmai (nischitaartham).
punjabi vivaahamlo nischitaartham oka mukhyamaina bhaagam. modata, ammayini phulkari (chaalaa alankaara dupatta) thoo kapputaaru, idhi saadhaaranamgaa chaalaa alankarinchabadutundi. konni kutumbaalalo eee chunni oka kutumba vaarasatvam, idhi taram nundi taraaniki badilee cheyabadindi. aameku aabharanaalu kooda andistaaru, veetini aame talli mariyu attamaamalu dharinchadaaniki sahaayapadataaru. gorinta payst (mehandi) yokka oka chinna chukkanu adrushtam kosam aame arachetiki aplai chestaaru, mariyu aaa function ringula maarpiditoe moosiveyabadutundi. vaduvu tandri varudi nuditipai tikka (nuditi gurthu) nii puusi, atanni aasiirvadistaadu. rendu kutumbaala madhya bahumatula marpidi jarugutundi. haajaraina prati okkaroo aaa jantaku mitaayilu tinipinchi vaarini abhinandistaaru.
dholki/sangeet.
vaduvu kutumbam nirvahinche "sangeeta" karyakramam undhi, dheenilo varudi kutumbamloni koddi mandhi sannihitulanu matrame aahvaanistaaru. vaduvu kutumbam "dholak" drums vaayinchi, varudini, athani kutumbaanni chikaku pette paatalu paadataaru. eee rojullo, prajalu deejelanu niyaminchukoni, dance party, aaa tarvaata vindu chestaaru. vaduvu mariyu aame todipellikoothuru kosam ladys "sangeeta/cactail" nirvahistaaru.
mehandi.
pelliki mundu chivari pradhana vidhi taatkaalika gorinta ("mehandi") pachchabotlu thoo alankarana. idhi tarachugaa sangeeta vedukatho militam cheyabadutundi. mehandi kalaakaarulanu baaludu mariyu ammai illaku pilustaaru mariyu mahilaa kutumba sabhyula arachetulaku, varudu mariyu vaduvu chetulu mariyu paadaalaku mehandini vartimpajestaaru. bindi" mariyu gaajulu kaligina buttanu chuttoo appagistaaru, tadwara ammayilu pelliki dharinchaalani anukuntunna dustulaku saripoye vaatini enchukovachhu. mehandi veduka oka party vaataavaranamloo jarugutundi. vaduvu mariyu itara mahilalu tama chetulu mariyu kaallapai mehandi (gorinta namuunaalu) chestaaru (chaalaa mandhi mahilalu tama chetulato matrame chestaaru, conny vaduvu rendu chetulu mariyu kaallapai chestaaru). vaduvu kosam "mehandi" nuu bhavishyat attagaaru pamputaaru, idhi andamgaa alankarinchabadutundi.
saadhaarana acharalu.
vaduvu intlo acharalu.
churah pelli rojuna ammai intlo acharalu chuuraa vedukatho praarambhamavutaayi. vedukalo athi pedda maama mariyu attha mukhyamaina paatra poeshistaaru. chuuraa anedi praathamikamgaa ammai "maama" (talli sodarudu) bahumatigaa icchina erra gaajula samiti. prajalu chuurunu taakutaaru mariyu aaa ammayiki aame bhavishyat vaivahika jeevitam kosam vaari hridayapurvaka subhaakaankshalu teliyajestaaru. alaage, vaaru vadhuvupai puula rekulu challutaaru. aaa taruvaata, ammai maama, attha, snehitulu mariyu daayaadulu aaa ammai dharinche gaajuku kaliraalanu (vendi, bangaaram ledhaa bangaaru puuthathoo kuudina saampradaaya aabharanaalu) kattutaaru.
mayian idhi punjabi vivaahaaniki oka roeju mundu jarige sannahaka veduka. eee veduka dampatula tallidandrula illalo jarige saayantram panduga. indulo aneka acharalu untaayi, "batna", "chuuraa", "jaggo" banasancha mariyu konnisaarlu ladys "sangeet" mariyu "mehandi". vivaahaaniki mundu raatri maayan jarugutundi mariyu punjabloni yea bhaagaaniki chendinavaaru anae daani prakaram jarupukuntaaru. 
vatna/haladi naalugu deepaalu ledhaa "deepaalu" veliginchi, vaduvu vaati vaipu koorchuntundi. deepaalalo nirantaram noone poestaaru, tadwara deepaala nundi vachhe kaanti aame mukham meeda pratibimbistumdi. "vatna" loe vaduvu yokka sareeram antataa aame mahilaa snehitulu mariyu bandhuvulu pasupu podi mariyu aava noonetho chesina paestnu puuyadam untundi. vaduvu thana jeevitamlo atyanta pratyaekamaina rojuna marinta andamgaa kanipinchela cheyadaaniki idhi cheyabadutundi. eee aacharam vaduvu thana pelliki mundu konni rojulu thana paatha dustulalo intlo undaalani korutundi. "ubtan" anedi vaduvu mariyu varudi sariiraaniki, mukhyamgaa vaari mukhalaku oka prakaasaanni teesukuraavaali. eee sampradaayaanni konni samskrutulalo "shinet" anie kooda pilustaaru. eee aacharam taruvaata, vaduvu mariyu varudu vivaha veduka varaku okarinokaru kalavakunda nirbandhinchabadataaru.
ghaara gharoli vaduvu snanam kosam vaduvu "bhaabi" (sodarudi bhaarya) chetha alankarinchabadina neeti kunda ("ghadoli") teesukuvastaaru. gharana gharoli" aacharamlo, vaduvu thobuttuvu ledhaa thobuttuvu jeevita bhagaswamy sameepamloni alayanni sandarsinchi, pavitra neetitho oka kundanu nimputaaru. aaa ammayini eee pavitra neetitho snanam chestaaru. aaa taruvaata, vaduvu thana vivaha dustulanu dharistundi. varudi intlo kooda ghara gharoli, vatna vedukalu jarugutaayi. conny akkada, varudi attha neeti kundanu testundi. sampradaayam prakaram, vaari vivaha dustulanu vaari tallitandrulu vaariki andistaaru.
jaggo eee vedukalo, andamgaa alankarinchabadina vivaha intlo kutumbam nrutyam chesi paadutundi. "jaggo" nuu raatri chivari gantalalo jarupukuntaaru. vaaru "khadaa" anie piluvabade raagi ledhaa ittadi paatranu dive (bankamatti deepaalu) thoo alankarinchi, vaatini aava noonetho nimpi veligistaaru. vaduvu ledhaa varudi talli attha ("maami") daanini thana talapai mosukeltundi, maroka mahila gantalatho kuudina podavaina karranu mosukeltundi, kadilistundi. mahilalu appudu itara snehitulu mariyu kutumbaala illaloki velataaru; sweetlu mariyu paaneeyaalu swaagathinchina taruvaata, vaaru akkada nrutyam chesi munduku saagutaaru. idhi aanandam, nrutyam, banasancha mariyu aahaaramto nindina oka biggaraga jarige veduka. idhi paakistaanlo kooda aacharinchabadutundi.
varudi intlo acharalu.
sarwala oka yuva menalludu ledhaa bandhuvu varudi maadirigaane dustulu dharistaaru. atanni "sarwala" (varudi samrakshakudu) anie pilustaaru mariyu athanitho paatu veltaadu.
sehra-vaduvu inti maadirigaane, vatna mariyu ghara gharoli taruvaata varudu thana vivaha dustulanu dharistaaru. varudu thana vivaha dustulu dharinchina tarvaata, pooja nirvahistaaru. aaa taruvaata, varudi sodari varudi talapai "sehra" nuu kattutundi. sehrabandi" veduka puurtayina taruvaata, eee kaaryakramaaniki haajaraina vaarandaruu adrushtaaniki chihnamgaa baaludiki bahumatulu mariyu nagadu istaaru.
varna anedi dushta kannu nundi dhooramgaa unchaalsina veduka. varudi "bhaabii" athani kallanu "surma" (cole) thoo varusalo unchutundi.
varudi intlo jarige chivari veduka ghodi chadna. varudi sodareemanulu mariyu daayaadulu athani gurraanni tini alankaristaaru. dushta kannu tolaginchadaaniki, prajalu nagadunu upayogistaaru mariyu "varna" aacharaanni nirvahistaaru. aaa tarvaata aaa nagadunu paedalaku pampinhee chestaaru. dheeni taruvaata baaludu gurraanni ekki, vivaha vedika kosam thana inti nundi bayaludaeraadu. 
vivaha sthalamlo acharalu.
milni antey aksharala "parichayalu" anie ardham. sikku vivaahamlo, "ardas" nuu sikku grandhaalanu chusukune baadhyata kaligina vyakti nirvahistaaru, taruvaata kutumbaalalo senior purushula adhikaarika parichayalu untaayi. udaaharanaku, pedda "chachas" (tandri tammudu) iddaroo kalisi vacchi puula maalalu marpidi chesukuntaru. milney vedukalo, ammai bandhuvulu varudi daggari bandhuvulaku vayassu avarohana kramamlo "shagun" (adrushtam yokka chihnam) istaaru. nagadu, battalu bahumatigaa istaaru.
jaimala/varmala milney taruvaata, vaduvu mariyu varudu kutumbam nilabadi unna vruttam madhyalo vacchi, okaripai okaru puulatoe chesina bhaarii maalanu unchutaaru-varmala, vaaru okarinokaru angeekaristaaru mariyu okarinokaru preminchi, kalisi jeevistaaru. eee santoshakaramaina sandarbhaanni jarupukovadaniki vaduvu mariyu varudi snehitulu mariyu bandhuvulu teasing mariyu saradaagaa untaaru. vivaha vedukala pradarsana kosam subha samayam ledhaa muhurtam enchukuntaaru. 
kanyadan mariyu fereh vaduvu tandri baludi vaeliki ungaraanni vestaadu, aapai athanu thana kumartenu abbaiki istaadu. eee aacharaanni kanyadan anie pilustaaru. kanyaadaanaantaram firaalu praarambhamavutaayi. pavitra agni, agni mundu faeraalu jarugutaayi. dheeni taruvaata varudu ammai juttu vibhajanaku sindhuram (vermillion) vestaadu mariyu mangal suutram jarugutundi, ikkada varudu puusala necklessnu kattukuntaadu.ii. ammai medaku oka mangalasuutram. eee aachaaraalannii mugisinappudu, dampatulu kutumbamloni pedda sabhyulandari paadaalanu taakadaaniki lechi, santoshakaramaina vaivahika jeevitam kosam vaari aasiirvaadaalanu pondutaaru. hinduu punjabi vivaahamlo, agni (pavitra agni) saadhaaranamgaa edu saarlu chuttabadi untundi.
oka sikku vivaahamlo, vaduvu mariyu varudu guru grunth sahib chuttoo naalugu saarlu "lavan" anie pilustaaru. idhi vaaru okarinokaru rendu sariiraalaloo oka aatmagaa, sikku vivaahamlo aadarsamgaa, guruvugaa vaari vivaahaaniki kendramgaa chudalani pratigna cheyadaanni matrame suuchistumdi. vivaha vedukalo yea bhaagamloonuu sikkulu poojalu cheyaru.
juta chupay antey aksharala 'bootlu daachadam' anie ardham. vaduvu sodareemanulu bootlu dongilinchadamlo nimagnamai untaaru. idhi oka sarada sampradaayam, dheenilo ammayilu bootlu tirigi ivvadaaniki angeekarinchinanduku rusumu vasoolu chestaaru. vaaru vaduvu sodareemanulaku bangaaram, aame daayaadulaku vendi demand chestaaru.
vivaahaanantara acharalu.
vidoy/dolih vidoy anedi vaduvu thana tallidandrula inti nundi vellipovadaanni suuchistumdi. oka aacharamgaa, vaduvu thana talapai fulian ledhaa ubbina biyyam visurutaadu. eee aacharam aame tallidandrulaku aame aakaankshalanu teliyajestundi. saampradayakamgaa vichaarakaramaina aacharam, ikkada vaduvu thana tallidandrulu, thobuttuvulu mariyu aame kutumbamloni migilina vaariki veedkolu chebutundi. aame sodarulu/maga daayaadulu aamenu aame bhartha vaddaku teesukuvelataaru, athanu aamenu thana kutumba intiki teesukelli vivaahita mahilagaa thana kotta jeevitaanni praarambhinchadaaniki vechi untaadu. eee ooregimpu nepathyamlo aame bandhuvulu naanheelanu visurutaaru. sampradaayaaniki anugunamgaa attagaaru tarachugaa doliki raaru, badulugaa thana koduku mariyu kotta bhaarya raakanu palakarinchadaaniki intlo sannahalu chestaaru.
attha chetilo oka glassu neeru undhi, adhi aame thana baahu chuttoo 3 saarlu tirugutuu, aapai thana kotta kumaartegaa aame angeekaaram mariyu aasiirvaadaaniki chihnamgaa taagadaaniki aameku andistundi.
varudi intlo acharalu paatistaaru.
baludi intlo reception "paanii bharna" anae vedukalo navadampatulanu swaagatinchaaru. appudu vaduvu, aame kudi paadamtho, aame intloki pravesinche mundu pravesha dwaaram vaipula unchina "sarasom kaa tell" (aava noone) nuu tannaali. appudu, aame thana bhartatho kalisi, vaari gadilo "pooja" cheyali. appudu vaaru "maataa tekna" anae vedukalo peddala paadaalanu taakaali. migilina saayantram saampradaaya atalu aadutuu gaduputaaru.
faeraa dalnah pellayina marusati roeju kotta janta vaduvu tallidandrulanu sandarsistaaru. vaduvu sodarudu saadhaaranamgaa vaarini teesukuvastaadu.
mukhyamaina vivaha paatalu.
varudi vaipu paatalu
sitnian (nindalu)
itarulu

