
koruku

kaatu anedi oka vastuvu chuttoo davada churukaina, vaegamgaa moosiveyadam vanti saadhaarana janthu pravartana. eee pravartana ksheeradaalu, sareesrupaalu, ubhayacharaalu mariyu chepalu vanti panti jantuvulalo kanipistundi, conny keellalo kooda undavacchu. mastication kandaraala myocytic sankocham anedi sannahaka davada apaharana (teravadam) nuu praarambhinchae saktini utpatti cheyadaaniki baadhyata vahistundi, taruvaata vaegamgaa davadanu jodinchi (moosivestundi) mariyu eguva mariyu diguva dantaalanu okadaanikokati vaipu kadilistundi, phalitamgaa kaatu yokka saktivantamaina charyaku daariteestundi.
chaalaa sthuula jeevula jeevitamlo kaatu anedi pradhana vidhullo okati, idhi vaariki metha, vetaadatam, tinadam, nirminchadam, aadukovadam, poradatam mariyu rakshinchadam mariyu marenno cheyagala saamarthyaanni andistundi. dopidi ledhaa praadaesika uddeshaala kaaranamgaa kaatu anedi saareeraka dookudu yokka oka roopam kaavacchu, conny adhi tine, vastuvulanu mosukelle, mruduvugaa mariyu daani chinnapillalaku aaharaanni siddham chese, ectoparasitelanu tolaginche ledhaa chikaku kaliginche videshee vastuvula (udhaa.zii. shareera uparitalam nundi) puusina mokkala vittanaalu, geetalu, mariyu itara jantuvulanu pelli chesukuntaayi.
jantuvula kaatu tarachugaa teevramaina puncturelu, evalutions, fracture, raktasraavaalu, infections, envenomation mariyu maranaaniki daariteestundi. aadhunika maanava samajalalo, kukka kaatu atyanta saadhaarana rakalu, pillalu atyanta saadhaarana baadhitulu mariyu atyanta saadhaarana lakshyalanu edurkontaaru. maanavula patla ituvanti pravartananu pradarsinchagala itara jaatulu saadhaaranamgaa adavi pillulu, salepurugulu mariyu pamulu vanti dookudugaa unde pattana jantuvulu, rakta pisaachi gabbilalu mariyu hematophosic arachnids (udhaa.zii. domalu, eegalu, paenu, bedbugs mariyu paelu, veeti "kaatu" vaastavaaniki nijamaina kaatu kante kutlu lanty puncture yokka oka roopam) ledhaa thodellu, pedda pillulu, elugubantlu, mosallu mariyu dopidi chepalu (udhaa.zii. sorachepalu, barrakudalu mariyu piranhas).
dantaala rakalu.
jeevulu korakadaniki upayoginche dantaala rakalu janthu rajyam antataa maarutuu untaayi. saakaahaarulu, maamsaahaarulu mariyu sarvabhakshakulalo vividha rakaala dantaalu kanipistaayi, endukante avi vaari aahaaraaniki baga saripoyela chaalaa samvatsaraalugaa sweekarinchabadataayi. maamsaahaarulu kukkalu, mamsahara mariyu molar dantaalanu kaligi untaayi, ayithe saakaahaarulu kotha pallu mariyu vedalpu gala veepu dantaalanu kaligi untaayi. saadhaaranamgaa, dantaala aakaram saampradayakamgaa aaharapu alavaatlanu anchanaa vaeyadaaniki upayoginchabadutundi. maamsaahaarulu vaetanu pattukoodaaniki mariyu mamsanni mukkaluga kattirinchadaaniki podavaina, chaalaa padunaina dantaalanu kaligi untaayi. avi aaharaanni mukkaluga mingadam valla vatiki chadunaina namile dantaalu undavu. pedda samudra jantuvulanu vetade pedda tella sorachepala visaalamaina, dantaala pallu dheeniki udaaharana. marovaipu, saakaahaarulu gaddi mariyu itara mokkalanu korakadaniki mariyu namaladaniki vedalpu, chadunaina dantaala varusalanu kaligi untaayi. aavulu rojuku padakondu gantala varaku gaddini korikutuu, vaatini tama davadalatho rubbutai. sarvabhakshakulu maamsam mariyu mokkalu rendintinee tintaayi, kabatti avi chadunaina dantaalu mariyu padunaina dantaala misramaanni kaligi untaayi.
mosukelle yantraangam.
koruku beaverlu mariyu cheemalu vanti jaatulaku mosukelle yantraamgaa upayogapadutundi, vaati jaatula-nirdishta dantaala mudi shakti vaatini pedda vastuvulanu mosukelladaaniki anumatistundi. mukhyamgaa beaverlalo, avi kalapanu korakadaniki anuvaina pedda dantaalanu kaligi untaayi. vaari davada kandaraalu pedda chetla dwara saktivantamgaa tune cheyabadataayi mariyu vaatini tirigi vaati aanakattaku teesukuvelataayi. cheemala pravartanalo, cheemalu tama saktivantamaina davadalanu upayoginchi padaarthaanni tirigi kaalaneeki ettutaayi. vaaru tama kaatu kaaranamgaa tama baruvuku aneka vaela retlu moyagalaru mariyu tama kaalaneelaku methagaa dheenini upayoginchadaaniki alavaatu paddaru. agni cheemalu vaetanu pattukoovadaaniki vaati balamaina kaatunu upayogistaayi, taruvaata vaati pottikadupu dwara vishanni inject chesi, vaetanu tirigi vaari bhuubhaagaaniki teesukuvelataayi.
pramaadaalu.
konni jeevulu vishanni choppinche pramaadakaramaina kaatunu kaligi untaayi. aneka pamulu mariyu ballulu cytotoxins, haemotoxins, myotoxins mariyu neurotoxins vanti vishapuurita lalajalam kaligi untaayi, veetilo kaneesam oka pradhana vishapuurita samuuham untundi. spider wenn polypeptides nirdishta ayan chaanellanu lakshyamgaa chesukuntaayi, ivi paridheeya, kendra mariyu swayampratipatti naadii vyavasthala bhaagaalanu uttejaparustaayi, idhi hyperactive neurotransmitter vidudalaku mariyu taruvaata vakreebhavana pakshavaataaniki kaaranamavutundi. saaleedu kaatu ledhaa arachnidism pradhanamgaa vaeta yokka oka roopam, conny aatmarakshana sadhanam kooda-maanavulu chikkukunnappudu ledhaa anukokunda taarumaaru chesinappudu, salepurugulu korikadam dwara prateekaaram teerchukuntaayi. ekanta saaleedu mariyu vitantuvu jaatulu neurotoxins mariyu necrotising agentlanu kaligi untaayi, ivi vaetanu pakshavaataaniki gurichesi jeernam chestaayi.
asoukaryam ledhaa vyaadhulaku kaaranamayye praanaantaka kaatu unna aneka jeevulu unnaayi. dhoma kaatu durada kaliginche allergy chakralaku kaaranam kaavacchu mariyu konni rojulu konasaagavacchu; konni praantaallo, avi raktamtho kalige vyaadhulanu vyaapti cheyavachu (udhaa.zii. malaria mariyu west nail feavour) protozoic ledhaa viral vyadhikaaraka kaarakaala prasaram dwara. adevidhamgaa, macchalu kaatu vaati sthaanaaniki sthaanika vyaadhulanu vyaapti chestundi, atyanta prasiddha lime vyaadhi, conny paelu kolado macchalu jwaram, african macchalu kaatu jwaram, macchalu dwara kalige encephalitis modalaina vatiki vyaadhi vahakaalugaa kooda panicheestaayi.
maanavulalo.
korukuta anedi 30 nelalu mariyu anthakante takkuva vayassu unna maanava pillalaku tagina pravartana mariyu pratispandana kooda. dheeniki viruddhamgaa, eee vayassu kante ekkuva vayassu unna pillalu tama avasaralu mariyu ayishtalanu vivarinchadaaniki moukhika naipunhyaalanu kaligi undaalani bhaavistunnaaru, endukante korukuta anedi vayassu taginadigaa pariganinchabadadu. daari mallinchadam, paryaavaranamloo maarpu mariyu kopam mariyu niraasanu vyaktam cheyadaaniki tagina maargaala gurinchi matladatam dwara katuku pratispandinchadam vanti paddhatula dwara kaatunu nivaarinchavacchu. paatasaala vayassu pillalu, 30 nelala kante ekkuva vayassu unnavaaru, alavatuga koruku vaariki vruttiparamaina jokyam avasaram kaavacchu. maanava mahilalo laingika pravartanapai kinsey nivedikalo maanava kaatu gurinchi kontha charcha kanipistundi."saareeraka poraataalalo ledhaa aatmarakshanalo kooda kaatu sambhavinchavachhu. 
neerapuuritamgaa, forensic dentistry anedi kaatu-gurtula vislaeshanhaloo paalgontundi. kalakramena kaatu-gurtulu gananeeyamgaa marutayi kabatti, parisoedhakulu veelainanta twaragaa nipunudini pilavaali. aaa kaatu manavama, sweeya-debbatinnada kaadaa, mariyu dna kaatu nundi migili undaa anie nirnayinchadaaniki kaatu vislaeshanha cheyabadutundi. anni kolatalu chaalaa khachitamainavigaa undaali, endukante kolatalo chinna lopaalu chattaparamaina teerpulo pedda lopalaku daariteestaayi.

