
vaataavarana jadatvam

vaataavarana jadatvam ledhaa vaataavarana maarpula jadatvam anedi oka graham yokka vaataavarana vyavastha icchina dynamic sthithi nundi dhooramgaa tiragadaaniki pratighatana ledhaa mandagimpunu choopinche drugvishayam. idhi sanklishta vyavasthalalo sthirathvam mariyu pratispandana yokka itara prabhaavaalato patuga untundi, mariyu padaartham yokka bhouthika kadalikalu mariyu shakti marpidi dwara pradarsinchabade jadatvaanni kaligi untundi. eee padam vaataavarana sunnitatvam chuttoo kaalaparimitini vistarinche paraspara charyala samitini kaligi undataaniki mariyu vadulugaa vivarinchadaaniki upayoginche vyavahaarikata. jadatvam vaataavarana maarpula yokka driverlu mariyu pratispandanalato mudipadi undhi.
perugutunna shilaja-indhana carbon udgaaraalu iteevali dasaabdaalalo bhoomi yokka vaataavaranamloo maarpuku praathamika "jadatva chodaka", mariyu daani 8 biliyanlaku paiga maanava nivaasula samishti aadhaaramgaa maarutuu untaayi. aneka vyavastha bhagalu eee driverku "jadatva pratispandanalanu" pradarsinchaayi, dheenini fores cheyadam anie kooda pilustaaru. prapancha uparitala ushnograta (zii. ess. tii) perugudala retunu mukhyamgaa 1) graham yokka uparitalam yokka ushna jadatvam, pradhanamgaa daani mahasamudram mariyu cryosphere, mariyu 2) daani carbon saikil feedback lopala jadatva pravartana pratighatinchaayi. jadatva pratispandanala taruvaata samudramlo nilva cheyabadina shakti pradhanamgaa vaataavarana nibaddhata anie piluvabade sameepa-kaala kolukoleni maarpunu nirnayistundi. 
bhoomi yokka jadatva pratispandanalu mukhyamainavi endukante avi graham yokka jeevana vaividhyam mariyu daani maanava nagarikatanu graha maarpulaku aamodayogyamaina sthaayiki anugunamgaa marinta samayanni andistaayi. ayithe, konni tipping paayintlatho patuga anukuulinchaleeni maarpunu atuvanti pramaadakaramaina phalitaala pramaadaanni mundugaane ardham chesukovadam mariyu tagginchadam dwara matrame nivaarinchavacchu. endukante, udgaaraalanu vaegamgaa tagginchadaaniki charyalu teesukune varaku jadatvam kooda chaalaa uparitala vedekkadaanni alasyam chestundi. integrated assessment modeling yokka lakshyam, udaaharanaku shared soshal economic pathways (ssp) gaa sangrahinchabadindi, idhi maarpu yokka maanava driverla pathamlo pedda jadatvam mariyu anischititoe patuga unde bhoomi vyavastha pramaadaalanu anveshinchadam.
jadatva kaalaparimiti.
bhoomi yokka vaataavarana vyavastha vividha margallo mariyu bahula kaalakramaalato abhivruddhi chendindani polyoclimate rikaardu choopistundi. aneka sahasrabdaluga konasagagala daani saapekshamgaa sthiramaina sthithulu saapeksha asthirata yokka swalpa nundi sudeergha parivartana kaalaala dwara antaraayam kaliginchaayi. vaataavarana sunnitatvam mariyu jadatvam yokka adhyayanalu, balavantamgaa bhangam kaliginchadam valla vyavastha prastuta holocene yugam yokka saapekshamgaa sthiramaina sthithilo ledhaa praarambhamlo dhooramgaa maaradaaniki kaaranamayye atyanta praathamika paddhatini lekkinchadaaniki sambandhinchinavi.
"samaya sthiraamkaalu" anevi saralamaina mariyu sanklishtamaina vyavasthalalo vividha jadatva drugvishayaala yokka modati-kramam (sarala) prabhavalanu sangrahinchadaaniki upayogakaramaina kolamanalu. avi input yokka dasha maarpu taruvaata puurti avtput pratispandanalo 63 saatam sambhavinche samayanni lekkistaayi. avi dayta nundi gamaninchabadataayi ledhaa sankhya anukarana ledhaa oka samuuha vyavastha vislaeshanha nundi anchanaa vaeyabadataayi. vaataavarana saastramlo atuvanti vislaeshanhanu graham yokka ushna vyavastha, carbon chakram, neeti chakram mariyu itara pradaesaalaku vartimpajeyavachu. udaaharanaku, samudram, cryosphere, bhoomi mariyu vaataavaranamloo ushna ravana mariyu nilva anedi oka samalekhana ushna vislaeshanhalooni amsaalu.
jadatva samaya sthiraamkaalu maarpulaku muula retunu suuchistaayi, conny sudeergha viluvalu sunnitamaina maargamlo deerghakaalika vyavastha parinaamaaniki haamii ivvavu. vividha trigger parimitulu mariyu parivartana kaalaparimitulu kaligina aneka unnata-shreni kona muulakaalu bhoomi yokka prastuta sthithilo gurtinchabaddaayi. ituvanti sanghatanalu vaataavaranamloo mariyu/ledhaa itara vyavasthalalo praantiiya nundi prapancha sthaayilo aakasmika maarpulatoe paatu antargata shakti pravaahaala punarvyavastheekarananu vegavantam cheyavachu.
ushna jadatvam.
samudra jadatvam.
mahasamudram yokka ushna jadatvam dasaabdaalu ledhaa sataabdaala paatu kontha global warmingnu alasyam chestundi. idhi prapancha vaataavarana namoonaalalo lekkinchabadutundi, mariyu bhoomi yokka shakti samatulyata kolatala dwara nirdhaarinchabadindi. gamaninchina taatkaalika vaataavarana sunnitatvam ushna jadatva samaya pramaanaaniki anulomaanupaatamlo untundi.
manchu palaka jadatvam.
udgaaraalu taggina tarvaata kooda, manchu palakala karigimpu konasaagutundi, satabdaalugaa samudra mattam perugudalanu marinta penchutundi. mahaasamudraalaloki vaedini nemmadigaa ravana cheyadam mariyu manchu palakala nemmadigaa pratispandana samayam kotta vyavastha samatulyatanu cherukune varaku konasaagutundi.
manchu samruddhiga unde padaarthaalu mariyu permaphrast mandam kaaranamgaa ushna jadatvam kaaranamgaa vedekkutunna grahaniki pratispandinchadaaniki permaphrast ekkuva samayam teesukuntundi.
carbon saikil feedback nundi jadatvam.
bhoomi yokka carbon chakram pratispandanalo saanukuula pratispandana (vaataavarana-carbon pratispandanagaa gurtinchabadindi), idhi satabdaalugaa vedekkadaanni podigistundi, mariyu pratikuula pratispandana (ekagrata-carbon pratispandanagaa gurtinchabadindi), idhi shilaja carbon udgaaraalaku antima vedekkinche pratispandananu parimitam chestundi. udgaaraala taruvaata sameepa-kaala prabhavam asamanamga untundi, taruvaati yantraangam naalugu retlu peddadigaa untundi, mariyu udgaaraala taruvaata dasaabdaalalo vaataavarana vyavastha yokka gamaninchina jadatvaaniki nikara mandaginchina sahakaaraaniki daariteestundi.
paryaavarana jadatvam.
paryaavarana vyavasthanu batti, vaataavarana maarpula prabhavalu twaragaa kanipistaayi, ayithe itarulu pratispandinchadaaniki ekkuva samayam teesukuntaaru. udaaharanaku, pagadapu bleaching oke vecchani seasonlo sambhavinchavachhu, ayithe chetlu maarutunna vaataavaranamloo dasaabdaala paatu konasaagavacchu, conny punarutpatti cheyalevu. teevramaina vaataavarana sanghatanala tarachudanamlo maarpulu jaatula vyaktigata pratispandana samayaalanu batti paryavasanamga paryaavarana vyavasthalaku antaraayam kaliginchavacchu.
jadatvam yokka vidhaanaparamaina prabhavalu.
vaataavarana vyavastha, paryaavarana vyavasthalu mariyu saamaajika aardhika vyavasthala jadatvam mariyu anischiti bhadrata kosam anchulanu parigananaloki teesukoovaalani suuchistumdani ipcc teelchindi. anduvalla, vaataavarana maarpula dwara pramaadakaramaina jokyanni nivaarinchadaaniki vyuuhaalu, lakshyalu mariyu samaya pattikalu erpaatu cheyadam. vaataavarana ekagrata, ushnograta ledhaa samudra mattam sthireekarana eee krindi vaati dwara prabhaavitamavutundani ipcc vaari 2001 nivedikalo nirdhaarinchindih