
suutii falcon

suutii falcon (falco concolour) eshaanya africa nundi dakshina pertian gulph praantaaniki madhya taraha falcon santanotpatti. suutii anae padaaniki masi (buudida) thoo kappabadi undatam anie ardham, mariyu suutii falcon rangunu vivarinchadaaniki upayogistaaru. anduvalla, falcon daani rangu, masi rangu nundi daani paerunu pondindi.
vargeekarana.
suutii falcon anedi falconiforms, falconidae kutumbam mariyu falco jaatilo bhaagam. suutii falcon anevi abhiruchi samuuhaaniki chendinavi, ilanti falconla sankhya chaalaa daggaragaa untundi, ivi tarachugaa upajaatulugaa "hypotrioricis" gaa pariganinchabadataayi. eleonora yokka falcon konnisaarlu daani daggari bandhuvugaa pariganinchabadutundi, conny avi khachitamgaa oke vamsaaniki chendinavi ayinappatikee, avi sannihita sodari jaatulugaa kanipinchavu.
vivarana.
idhi oka sogasaina vaeta pakshi, 32-37 sem. mea. podavu, 78-90 sem. mea. rekkalu kaligi untundi. idhi podavaina rekkalu, podavaina thoka mariyu sannani shareeramtho pedda abhiruchi ledhaa chinna eleonora falcon aakaaramlo untundi. peddalu neelam-buudida rangulo untaaru, eleonora falcon yokka nalupu underving kavarlu laevu. chinna pakshi oka pedda baalya abhiruchi ledhaa chinna baalya eleanora falcon laantidi. rekkalu mariyu thokaku daani cheekati venuka anchu dheenini munupati jaatula nundi vaeru chestundi, mariyu pedda falcon yokka cheekati kappula valla kalige underving vairudhyam dheeniki ledhu.
pampinhee mariyu aavasalu.
eee jaathi nairuti asea mariyu uttara africa antataa vistarinchi undhi. eee jaathi libia nundi pakistan varaku dveepaalu mariyu teerapraanta ledhaa edaari sikharaalalo santanotpatti chestundi). idhi thoorpu aafrikaalo sheethaakaalamlo mariyu dakshinaana madagaskar mariyu aagneya dakshinaafrikaaku suduura valasadaaru. perugutunna kramam tappakunda kanipinche drushyaalu mariyu chaaritraka recordula korata iteevali dasaabdaalalo sheethaakaala paridhi dakshinaana vistarinchindani suuchistunnaayi. idhi daani santanotpatti shreniki uttaraana unna arudaina valayam.
paryaavaranam.
aaharam.
suutii falcon pradhanamgaa pakshulanu tintundi (udhaa.zii. isuka grouse), conny idhi dragonflies vanti pedda keetakaalanu teesukuntundi, ivi talonla nundi mukkuku badilee cheyabadataayi mariyu egurutuu tintaayi. ivi ballulu mariyu peetalu tinadaaniki kooda prasiddhi chendaayi. vaari santanotpatti kaalamlo ivi pratyaekamgaa chinna pakshulanu tintaayi. 
vaeta pravartana.
sheethaakaalamlo falconlu ontarigaa, samuhaluga ledhaa 15 mandhi vyaktula mandalugaa kooda vetaadataayi. eee vaeta mandalu chetlapai kuurchuni samuuhamgaa unde keetakaalanu tintaayi. santanotpatti samayamlo, vesavi, season magavaaru ekkuva bhaagam vaeta chestaaru. naalugu vaeta paddhatulu upayoginchabadataayih (1) oka perch nundi diving. falconlu tama perch nundi vaetanu gurtinchi, aapai bambunu dive chesi pattukuntaayi. (2) flushing. flushing anedi oka saanketikata, dheenilo falcon vyaktulu itara pakshulanu bayataku nette prayatnamlo podalu ledhaa chetlapaiki diguvaku egurutuu, aaa tarvaata vaatini pattukuntaaru. (3) kindiki raavadaaniki paiki egurutuu. oka falcon egire vaeta pakshini gurtinchinappudu, avi daani paina marinta egaradaaniki prayatnistaayi, aapai vaetanu addukovadaniki kindiki dookutaayi. (4) survey flight. vetade vastuvunu gurtinchaalane aasatoe vyaktulu goppa ettulo unna praantaalanu chuttumuttaru. vaeta gurtinchina tarvaata, falcon vaeta krinda egurutundi, aapai daanini pattukoovadaaniki vaeta yokka egurutuu unna maargamloki tirigi tirugutundi. 
goodu kattadam mariyu santanotpatti pravartana.
suutii falconlu vesavi madhyalo gudlu pedataayi, mariyu chaalaa itara falconla maadirigaa kakunda, appudappudu kaalaneelalo goodu kattutaayi. vesavi nelallo nairuti asea mariyu uttara aafrikaaloni shushka edaarulalo falconlu santanotpatti chestaayi, idhi adhika vesavi ushnogratala kaaranamgaa visaeshamainadi. avi moodu rakaala shushka vaataavaranamloo santanotpatti chestaih (1) erra samudramloni chinna dveepaalu, (2) parvata edaarulu mariyu (3) raathi edaarulu unna edaarulalo. idhi oka anchu meeda ledhaa raallapai goollu vesi, naalugu gudlu varaku pedutundi. falconlu ettaina sikharaalapai goodu katte dhorani kaligi undagaa, avi raalla madhya ledhaa neelapai goodu kattadam kooda kanugonabadindi. goollanu mruduvaina sunnapurayi, chaak ledhaa isukaraayi sikharaalugaa geeyabadataayi mariyu daani kiranaala nundi aasrayam kalpinchadaaniki suuryuni nundi dhooramgaa untaayi. goodu kooda mamsaahaarula nundi rakshananu amarchina perchlugaa panichestundi. 
pakshulu april mariyu mae nelallo pradarsinchadam mariyu sahajeevanam cheyadam praarambhistaayi, juulai-augustu natiki gudlu pedataayi. guddu podige prakriya sumaru 27-29 rojula paatu untundi. podige prakriyanu pradhanamgaa streelu nirvahistundagaa, magavaaru 1 nundi 7 nimishalu matrame shiftulu teesukoga, aadavaru suuryarasmini teesukuntaaru. magavaaru vetaadi aadapillalaku, kodipillalu puttina tarvaata vatiki aaharaanni teesukuvastaaru. podige kaalamlo magavaaru rojuku 3 nundi 4 pakshulanu andistaaru. adanapu aaharaanni goodu velupala needatho kuudina anchulapai nilva chestaaru. ilaa cheyadam valla aaharam niyantrinchabadutundani mariyu adhi korata unnappudu andubaatulo undela chestundi. idhi goollanu subhramgaa unchutundi mariyu paraannajeevulu mariyu tegullu goolla vaipu aakarshinchakundaa nirodhistundi. chinna falconlu 32-38 rojula paatu goodulo untaayi, aaa taruvaata avi inca maroe 2-3 vaaraala paatu goodu daggara untaayi. eee kaalamlo tallidandrulu ippatikee vaarini chusukuntaru, conny aaa taruvaata tallidandrula samrakshana sthaayi taggadam praarambhamavutundi. 
oman samudramloni dveepaalalo goodu katte pakshulu sagatu clutch parimaanam 2.83 mariyu santaana parimaanam 2.11 kaligi untaayi, guddu ledhaa goodu katte dasalo 12 saatam goollu viphalamavutaayi.
valasalu.
falconlu nairuti asea mariyu uttara aafrikaaloni vaati santanotpatti praantaala nundi thoorpu mariyu aagneya aafrikaaloni sheethaakaalaaniki valasa veltaayi. eee prayaanam sumaru 13 rojulu padutundi mariyu 5500 kilometres dhooram prayaanistundi. falconlu raatri samayamlo tama valasanu praarambhistaayi, conny pagatipuuta matrame prayaanistaayi. avi thoorpu africa vembadi vishraanti pradaesaalaloo, sambhaavya neeti vanarulu unna pradaesaalaloo aagutaayi. 
parirakshana.
idhi gatamlo iucn chetha athi takkuva aandolanagaa vargeekarinchabadindi, conny iteevala gatamlo nammina daanikante arudugaa unnatlu choopabadindi. tatphalitamgaa, idhi 2017loe haani kaliginche sthithiki perigindi. vaari janabha 2800 nundi 4000 mandhi madhya untundani mariyu eee sankhyalu taggutunnayani anchanaa. uttara oman dheevulalo suutii falconla santanotpatti janabha taggutondi, andubaatulo unde dveepaalalo maanava antaraayam kaliginche avakaasam undhi, endukante beechlaku sameepamlo santanotpatti chese falconlu marinta dhooramgaa santanotpatti chese vaati kante takkuva goodu vijayalu kaligi untaayi. anduvalla, maanava aatamkaalanu tagginchadam mariyu sahaja aavasalanu rakshinchadam suutii falconku keelakamaina parirakshana aandolana.