oopiritittulu

oopiritittulu maanavulalo mariyu konni nattalu mariyu takkuva sankhyalo chepalatho sahaa chaalaa itara jantuvulalo swaasakosha vyavastha yokka praadhamika avayavalu. ksheeradaalu mariyu itara sakasherukaalalo, rendu oopiritittulu gundeku iruvaipula vennemukaku sameepamlo untaayi. swaasa vyavasthalo vaati pani gaali nundi oxygennu velikiteesi raktapravaahamloki badilee cheyadam, mariyu gyaas marpidi prakriyaloo raktapravaaham nundi carbon dioxidenu vaataavaranamloki vidudala cheyadam. sannani, mruduvaina mariyu themagaa unde pluralu, swaasa samayamlo oopiritittulu mariyu chaatii goda madhya gharshananu tagginchadaaniki upayogapadataayi, idhi oopiritittula yokka sulabhamaina mariyu aprayatnamgaa kadalikalanu anumatistundi. 
swaasakriya vividha jaatulalo vividha kandara vyavasthala dwara nadapabadutundi. ksheeradaalu, sareesrupaalu mariyu pakshulu swaasa teesukoovadaanni prothsahinchadaaniki mariyu pempondinchadaaniki vaati vividha kandaraalanu upayogistaayi. munupati tetrapodlalo, bukal pumping dwara forringial kandaraala dwara oopiritittulaloki gaalini nadipevaaru, idhi ippatikee ubhayacharaalalo kanipinche oka yantraangam. maanavulalo, swaasanu nadipinche swaasa kandaraala pradhana kandaram diaphragom. oopiritittulu gaali pravahanni kooda andistaayi, idhi maanava prasamgamtho sahaa swara sabdaalanu saadhyam chestundi.
manavulaku rendu oopiritittulu untaayi, okati edama vaipuna mariyu okati kudi vaipuna untundi. avi chaatii yokka thoracic kuharamlo untaayi. kudi oopiritittulu edama oopiritittula kante peddavigaa mariyu baruvainavi, ivi chaatiiloo hrudayamtho sthalaanni panchukuntaayi. oopiritittulu kalisi sumaru baruvu untaayi. oopiritittulu swaasanaalamloo praarambhamayye diguva swaasakosha maargamlo bhaagam mariyu branki mariyu branchiols loki kommalu, mariyu ivi vaahaka praantam dwara swaasa teesukune gaalini andukuntaayi. vaahaka praantam antima swaasanaalaala vadda mugustundi. ivi swaasakosha mandalamlooni swaasakosha swaasanaalaalugaa vibhajinchabadataayi, ivi vayuvu marpidi jarige vaayuvunu kaligi unna vaayuvya sanchulaku daariteese vaayuvya nalaluga vibhajinchabadataayi. swaasanaalaala swaasanaalaalu mariyu swaasanaala naalaala godalapai kooda alvioli chaalaa takkuvagaa untundi. oopiritittulu kalisi sumaruga vayumaargaalu mariyu 300 nundi 500 millionla alviolini kaligi untaayi. prati oopiritittulu pleure anie piluvabade rendu porala pleural sanchilo chuttabadi untaayi; poralu pleural dravam yokka poratho vaeru cheyabadataayi, idhi swaasa teesukuntu undagaa, ekkuva gharshana lekunda lopali mariyu bayati poralu okadaanipai okati jaaradaaniki veelu kalpistundi. lopali pleura kooda prati oopiritittulanu lobes anie piluvabade vibhagaluga vibhajistundi. kudi oopiritittiki moodu lobes mariyu edamaku rendu lobes untaayi. lobes marintagaa brancopulmonary vibhagalu mariyu pulmonary lobulsga vibhajinchabaddaayi. oopiritittulaku pratyaekamaina rakta sarafara untundi, praanavaayuvunu sweekarinchadam mariyu carbon dioxidenu vidudala cheyadam kosam pulmonary circulationlo gunde nundi deoxygenated raktaanni andukuntundi mariyu swaasanaala prasaranalo oopiritittula kanajaalaaniki praanavaayuvu kaligina raktaanni pratyaekamgaa sarafara chestundi.
oopiritittula kanajaalam pneumonia mariyu oopiritittula cancertho sahaa aneka swaasakosha vyaadhula dwara prabhaavitamavutundi. deerghakaalika obstructive pulmonary vyaadhiloo deerghakaalika branchitis mariyu emphysema untaayi, mariyu idhi dhumapanam ledhaa haanikaramaina padaarthaalaku gurikaavadaaniki sambandhinchinadi kaavacchu. boggu dummu, asbestas fibers mariyu spatikaakaara silika dummu vanti padaarthaala valla aneka vruttiparamaina oopiritittula vyaadhulu sambhavinchavachhu. branchitis vanti vyaadhulu kooda swaasakoosaanni prabhaavitam chestaayi. oopiritittulaku sambandhinchina vaidya padaalu tarachugaa pulmanologylo latin (oopiritittula) nundi "palmo-" thoo praarambhamavutaayi, ledhaa pneumonialo vale "nyumo-" (greeku πνεύμων "oopiritittulu" nundi) thoo praarambhamavutaayi.
pindam abhivruddhilo, oopiritittulu jeerna vyavastha eguva bhaganni yerparuchukune gottam ayina mundari gut yokka avt puchingga abhivruddhi chendadam praarambhistaayi. oopiritittulu erpadinappudu pindam dravam nindina amneotic sanchilo unchabadutundi, anduvalla avi oopiri peelchukoovadaaniki panicheyavu. oopiritittula nundi raktam kooda ductus arteriosus dwara mallinchabadutundi. ayithe, puttinapudu, oopiritittula gundaa gaali pravahinchadam praarambhistundi, mariyu oopiritittulu oopiri peelchukovadam praarambhinchadaaniki, mallimpu vaahika moosiveyabadutundi. oopiritittulu baalyamlone puurtigaa abhivruddhi chendutaayi.
nirmaanam.
anatomy.
oopiritittulu pakkatemuka bonulo gundeku iruvaipula chaatiiloo untaayi. avi sankuvu aakaaramlo untaayi, paibhagamlo irukaina gundrani sikharam mariyu diaphragom yokka kumbhakara uparitalampai unde vistruta putaakaara punaadi untaayi. oopiritittula sikharam meda yokka muulaala varaku vistarinchi, modati pakkatemuka yokka bahya mugimpu sthaayiki konchem paiki cherukuntundi. oopiritittulu pakkatemuka bonuloni vennemukaku daggaragaa chaatii mundu varaku mariyu swaasanaalapu diguva bhaagam nundi diaphragom varaku krindiki vistarinchi untaayi. 
edama oopiritittulu hrudayamtho sthalaanni panchukuntaayi, mariyu dheeniki anugunamgaa daani sarihaddulo edama oopiritittula yokka cardiac naach anie piluvabade indentation untundi. oopiritittula mundu mariyu bayati vaipula pakkatemukalu untaayi, ivi vaati uparitalaalapai telikapati indentationlanu chestaayi. oopiritittula madhya uparitalaalu chaatii madhyalo untaayi, mariyu gunde, pedda naalaalu mariyu swaasanaalam rendu pradhana swaasanaalaalugaa vidipoye kaarinaaku vyatiraekamgaa untaayi. hridaya mudra anedi oopiritittula uparitalaalapai erpade indentation, akkada avi gundeku vyatiraekamgaa vishraanti teesukuntaayi.
rendu oopiritittulu hilam anie piluvabade kendra maandyaanni kaligi untaayi, ikkada rakta naalaalu mariyu vayumaargaalu oopiritittula muulamgaa unna oopiritittulloki velataayi. hilam meeda broncopulmonary shosharasa kanupulu kooda untaayi.
oopiritittulu pulmonary pluratho chuttumuttabadi untaayi. pluralu rendu seros poralu; bayati parietal pluralu pakkatemuka lopali godanu mariyu lopali viseral pluralu neerugaa oopiritittula uparitalaanni rekhalu chestaayi. plurala madhya, drava dravaanni saralikrutam chese sannani poranu kaligi unna pleural kuharam anie piluvabade sambhaavya sthalam untundi.
lobes.
prati oopiritittulu viseral pleuranu cheelchadam dwara lobes anie piluvabade vibhagaluga vibhajinchabaddaayi. lobes vibhagaluga vibhajinchabaddaayi, mariyu vibhagalu lobulsga marinta vibhaagaalanu kaligi untaayi. kudi oopiritittilo moodu lobes mariyu edama oopiritittilo rendu lobes untaayi.
pagullu.
lobar swaasanaalaanni vibhajinche viseral pleuranu daadi cheyadam dwara mariyu oopiritittulanu vaati vistaranaku sahayapade lobsga vibhajinchadam dwara prasavaanantara abhivruddhilo pagullu erpadataayi. kudi oopiritittulu kshitija samaantara pagulu mariyu valuga unna pagulu dwara moodu lobsga vibhajinchabaddaayi. edama oopiritittulu rendu lobsga vibhajinchabadi valuga unna pagulu dwara vibhajinchabadi, kudi oopiritittulalo valuga unna pagulu daggaragaa untundi. kudi oopiritittulalo eguva kshitija samaantara pagulu, eguva (unnatamaina) lobnu madhya lobe nundi vaeru chestundi. diguva, valuga unde pagulu diguva lobnu madhya mariyu eguva lobes nundi vaeru chestundi.
pagullalo vaividhyaalu asampuurnamgaa erpadatam ledhaa azaigos pagullalo vale adanapu pagullugaa undatam ledhaa lekapovadam chaalaa saadhaaranam. asampoorna pagullu interlobar anushangika ventilation, lobes madhya gaali pravaahaaniki kaaranamavutaayi, idhi konni oopiritittula parimaanam taggimpu vidhanalalo avaanchitamgaa untundi.
vibhagalu.
pradhana ledhaa praadhamika swaasanaalaalu hilam vadda oopiritittulaloki pravesistaayi mariyu praarambhamlo oopiritittula yokka prati lobku gaalini sarafara chese lobar swaasanaalaalu anie kooda piluvabade dviteeya swaasanaalaalugaa vidipotaayi. lobar branchi saakhanu segmental branchi anie kooda pilustaaru, ivi broncopulmonary vibhagalu anie piluvabade lobes yokka tadupari vibhaagaalaku gaalini sarafara chestaayi. prati broncopulmonary vibhaagaaniki daani swantha (segmental) broncus mariyu arterial sarafara untundi. edama mariyu kudi oopiritittula vibhagalu pattikalo chuupabaddaayi. oopiritittulalo vyaadhi prakriyalanu sthaanikeekarinchadaaniki vibhaagaatmaka shareera nirmaana shaastram vaidyaparamgaa upayogapadutundi. oka vibhagam anedi chuttupakkala kanajaalaanni teevramgaa prabhaavitam cheyakunda shastrachikitsa dwara tolaginchagala oka vivikta unit.
kudi oopiritittulu.
kudi oopiritittulu edama oopiritittula kante ekkuva lobes mariyu vibhagalu rendintinee kaligi untaayi. idhi moodu lobsga vibhajinchabadindi, eguva, madhya mariyu diguva lobe rendu pagullatho, oka valuga mariyu oka kshitija samaantaramgaa untundi. eguva, kshitija samaantara pagulu, eguva bhaganni madhya lobe nundi vaeru chestundi. idhi oopiritittula prushtha sarihaddu sameepamlo diguva valuga unna pagullu loe praarambhamavutundi, mariyu addamgaa munduku parugettutuu, nalgava theera mrudulaasthi yokka bahya chivarana unna sthaayilo puurva sarihaddunu kattiristundi; madhyastha uparitalampai idhi hilam varaku tirigi gurtinchavacchu. diguva, valuga unna pagulu, diguva bhaganni madhya mariyu eguva lobes nundi vaeru chestundi mariyu edama oopiritittilooni valuga unna pagullatho daggaragaa samalekhanam cheyabadutundi.
kudi oopiritittula madhyastha uparitalam aneka sameepa nirmaanaala dwara indent cheyabadutundi. gunde gunde mudra anie piluvabade mudralo koorchuntundi. oopiritittula hilam paina azaigos sira kosam vampu gaadi untundi, mariyu dheeni paina unnatamaina vena cava mariyu kudi brachiocephalic sira kosam vistruta gaadi untundi; dheeni venuka, mariyu oopiritittula paibhaagaaniki daggaragaa brachiocephalic dhamani kosam oka gaadi untundi. hilam mariyu pulmonary ligament venuka annavahikaku oka gaadi untundi, mariyu annanaala gaadi diguva bhaagaaniki sameepamlo takkuva sthaayi vena cava gundeloki pravesinche mundu oka lothaina gaadi untundi.
kudi oopiritittula baruvu vyaktula madhya maarutuu untundi, purushulalo mariyu mahilalalo praamaanika suuchana paridhi untundi.
edama oopiritittulu.
edama oopiritittulu rendu lobsga vibhajinchabaddaayi, eguva mariyu diguva lobe, valuga unna pagulu dwara, idhi oopiritittula yokka madhyastha uparitalam varaku hilam paina mariyu krinda vistarinchi untundi. edama oopiritittiki, kudi vaipuna kakunda, madhya lobe undadu, ayithe dheeniki oka sajatiya lakshanam undhi, eguva lobe yokka projection lingula anie pilustaaru. daani paeruku "chinna naaluka" anie ardham. edama oopiritittulaloni lingula kudi oopiritittula madhya bhaagaaniki samaantaramgaa shareera nirmaana saastramgaa panichestundi, rendu praantaalu saaruupya antuvyaadhulu mariyu shareera nirmaana samasyalaku gurayye avakaasam undhi. lingulalo rendu swaasanaala bhagalu unnaih unnatamainavi mariyu takkuvasthaayi.
edama oopiritittula madhyastha uparitalam gunde kuurchunna chota pedda "cardiac mudra" kaligi untundi. idhi kudi oopiritittula kante lothugaa mariyu peddadigaa untundi, eee sthaayilo gunde edama vaipuku pravahistundi.
adhe uparitalampai, hilamku ventane paina, mahadhamani vampu kosam baga gurtinchabadina vakra gaadi, mariyu avarohana mahadhamani kosam daani krinda oka gaadi untundi. mahadhamani vampu nundi oka saakha ayina edama subclavian dhamani, vampu nundi oopiritittula sikharaaniki sameepamlo oka gaadilo untundi. dhamani mundu mariyu oopiritittula anchuku sameepamlo unna lotuleni gaadi, edama brachiocephalic siranu unchutundi. annavahika oopiritittula adugubhaagamlo vistruta nissara mudralo kuurchoevachchu.
edama oopiritittula baruvu, praamaanika suuchana paridhi prakaram, purushulalo mahilallo untundi.
microanatomy.
oopiritittulu diguva swaasakosamlo bhaagam, mariyu swaasanaalaala nundi saakhalu erpadinappudu swaasanaalaala vaayumaargaalaku anugunamgaa untaayi. swaasanaala vayumaargaalu oopiritittula yokka kriyaatmaka kanajaalam (perenkaima) mariyu siralu, dhamanulu, naraalu mariyu shosharasa naalaalanu tayaaru chese alviolilo mugustaayi. swaasanaalam mariyu swaasanaalaalu vaati shleshmam mariyu submucosalo shosharasa kesanaalikala jaalakaalanu kaligi untaayi. chinna swaasanaalaalu shosharasa kesanaalikala yokka oke poranu kaligi untaayi mariyu avi alviolilo undavu. oopiritittulaku sariiramlooni itara avayavaala kante atipedda shosharasa paarudala vyavastha sarafara cheyabadutundi. prati oopiritittulu viseral pleura yokka serus poratho chuttumuttabadi untaayi, idhi oopiritittula padaarthaaniki anusandhaaninchabadina vadulugaa unde kanajaalam yokka antarleena poranu kaligi untundi.
bandhana kanajaalam.
oopiritittula yokka bandhana kanajaalam kesanaalikala mariyu alviolar godala madhya chedaragottabadina saage mariyu collagen fiberlatho roopondinchabadindi. elastine anedi extra cellular matricks yokka keelaka protein mariyu idhi saage fibers yokka pradhana bhaagam. elastine anedi oopiritittula sammati anie piluvabade swaasalo nirantara saagadeeyadaaniki avasaramaina sthitisthaapakata mariyu sthithisthaapakathanu istundi. idhi avasaramaina saage tirogamananiki kooda baadhyata vahistundi. elastine alvioli yokka terachaapalu mariyu alviolar junctionlu vanti adhika ottidi unna praantaalalo marinta kendrikrutamai untundi. bandhana kanajaalam anni alviolini anusandhaaninchi sponge lanty roopaanni kaligi unna oopiritittula paerenkaimaanu yerparustundi. alvioli vaari godalalo paraspara anusandhaana vaayu maargaalanu kaligi untundi, veetini kohn randhraalu anie pilustaaru.
swaasakosha epithelium.
swaasanaalamu, swaasanaalamu mariyu swaasanaalamu sahaa diguva swaasakosha maargam mottam swaasakosha epitheliumtho kappabadi untundi. idhi shleshmam, siliated kanaalu, besal kanaalu mariyu terminal branchiols-club kanaalalo pradhana bhaagamaina myuusinnu utpatti chese goblet kanaalatoe kalipina siliated epithelium, idhi besal kanaalu mariyu macrophasela maadirigaane charyalatho untundi. epithelial kanaalu, mariyu swaasakosha maargam antataa submucosal grandhulu vayumarga uparitala dravam (asl) nuu sravistaayi, dheeni kuurpu kathinamgaa niyantrinchabadutundi mariyu shleshma clearance entha baga panichestundo nirnayistundi.
pulmonary neuroendocrine kanaalu alviolar epitheliumtho sahaa swaasakosha epithelium antataa kanipistaayi, ayithe avi mottam epithelial janabhalo 0.5 saatam matrame untaayi. pnecs anevi mukhyamgaa vayumarga junction paayintla vadda kendrikrutamai unde naadeekruta vayumarga epithelial kanaalu. eee kanaalu serotonin, dopamine mariyu norpinefrine, alaage polypeptide utpattulanu utpatti cheyagalavu. pulmonary neuroendocrine kanaala nundi cytoplasmic prakriyalu vayumarga lumen varaku vistarinchi untaayi, akkada avi prerepita vayuvu kuurpunu grahinchavacchu.
swaasanaalaala vayumaargaalu.
swaasanaalamloo mrudulaasthi yokka asampoorna swaasanaala valayalu mariyu vaatini terichi unche mrudulaasthi yokka chinna palakalu untaayi. bronchiols mrudulaasthiki maddatu ivvadaaniki chaalaa irukainavi mariyu vaati godalu mruduvaina kandaraalato untaayi, mariyu idhi pradhanamgaa epithelium yokka irukaina swaasakosha bronchiols loe ekkuvagaa undadu. antima swaasanaalaaloo mrudulaasthi lekapovadam valla vatiki "membranus swaasanaalaalu" anae pratyaamnaaya paeru vastundi.
swaasakosha praantam.
swaasakosha naalaala yokka vaahaka praantam swaasanaalaala branchiolesloki saakhalu erpadinappudu antima branchioleslo mugustundi. idhi swaasanaalaala swaasanaalaalu, alviolar naalaalu, alviolar sanchulu mariyu alviolilanu kaligi unna asinas anie piluvabade antima swaasakosha unit prarambhanni suuchistumdi. oka asinas 10 mimi vyaasam varaku kolustundi. oka praadhamika pulmonary lobul anedi alviolar naalaalu, sanchulu mariyu alviolini kaligi unna esinasloni bhaagam, conny swaasakosha bronchiolsnu kaligi undadu. 
dviteeya pulmonary lobul gaa varninchabadina unit anedi pulmonary lobul ledhaa respiratory lobul gaa piluvabade lobul. eee lobul anedi oopiritittulalo sahayam lekunda chudagalige atichinna bhaagam ayina vivikta unit. dviteeya pulmonary lobul 30 mariyu 50 praathamika lobullatho tayarayye avakaasam undhi. swaasanaalaala branchiols loki saakhalugaa maare antima branchiol dwara lobul sarafara cheyabadutundi. swaasakosha swaasanaalaalu prati esinaslo alviolini sarafara chestaayi mariyu oka pulmonary artary saakhatoe kalisi untaayi. prati lobule oka interlobular septatho chuttabadi untundi. prati asinas oka interlobular septa dwara asampuurnamgaa vaeru cheyabadutundi.
swaasanaala bronchiol rendu ledhaa anthakante ekkuva alviolini kaligi unna alviolar sanchulaku daariteese alviolar naalaalaku daariteestundi. alvioli godalu chaalaa sannaga untaayi, ivi vaegamgaa vyaapti chendadaaniki veelu kalpistaayi. alvioli vaari godalalo paraspara anusandhaaninche chinna gaali maargaalanu kaligi untundi, veetini kohn randhraalu anie pilustaaru.
alvioli.
alviolilo rendu rakaala alviolar sell mariyu alviolar macrophage untaayi. rendu rakaala kanaalanu type I mariyu type II kanaalu (neumocytes anie kooda pilustaaru) anie pilustaaru. rakalu I mariyu II godalu mariyu alviolar septanu tayaaru chestaayi. type I kanaalu prati alvioli yokka uparitala vaisaalyamlo 95 saatam andistaayi mariyu chadunainavi ("polusula"), mariyu type II kanaalu saadhaaranamgaa alvioli moolallo samuuhamai cuboidal aakaraanni kaligi untaayi. ayinappatikee, kanaalu 1:1 ledhaa 6:4 yokka daadaapu samaana nishpattilo sambhavistaayi.
rakam I anedi alviolar goda nirmaanaanni tayaaru chese polusula epithelial kanaalu. avi chaalaa sannani godalanu kaligi untaayi, ivi sulabhamgaa gyaas maarpidini anumatistaayi. eee rakam I kanaalu prati alviolasnu vaeru chese alviolar septanu kooda tayaaru chestaayi. septalo epithelial lining mariyu anubandha basement membranelu untaayi. type I kanaalu vibhajinchalevu, tatphalitamgaa type II kanaala nundi bhedampai aadhaarapadataayi.
rakam II peddadi mariyu avi alviolini varusalo unchi epithelial lining dravam mariyu oopiritittula sarfaktantnu utpatti chesi sravistaayi. type II kanaalu type I kanaalaku vibhajinchagalavu mariyu vaeru cheyagalavu.
roganirodhaka vyavasthalo alviolar macrophaselu mukhyamaina paatra poeshistaayi. avi rakta naalaala nundi balavantamgaa bayataku pampabadina vadulugaa unna erra rakta kanaalatoe sahaa alviolilo jama ayye padaarthaalanu tolagistaayi.
microbiota.
oopiritittulalo oopiritittula microbiota anie piluvabade suukshmajeevulu pedda sankhyalo unnaayi, ivi vayumarga epithelial kanaalatoe sankarshana chendutaayi; homeostasis nirvahanalo sambhaavya praamukhyata kaligina sankarshana. aarogyakaramaina vyaktulalo microbiota sanklishtamgaa mariyu dynamicga untundi mariyu ubbasam mariyu sii. oo. pii. dii vanti vyaadhulalo maarutundi. udaaharanaku rhinovirus sankramana taruvaata sii. oo. pii. dii. loe gananeeyamaina maarpulu jaragavacchu. microbiotalo saadhaaranamgaa mykobayota gaa kanipinche shilindhra jaatulalo "kandida", "malassagea", "saccaromyces" mariyu "aspergillus" unnaayi.
swaasanaalaalu.
diguva swaasakosha maargam swaasakosha vyavasthalo bhaagam, mariyu swaasanaalamu mariyu oopiritittulato sahaa dheeni krinda unna nirmaanaalanu kaligi untundi. swaasanaalam gonthu nundi gaalini andukuntundi mariyu adhi (carina) kudi mariyu edama praadhamika swaasanaalamgaa vidipoye pradaesaaniki prayaanistundi. ivi kudi mariyu edama oopiritittulaku gaalini sarafara chestaayi, oopiritittula lobes kosam kramamga dviteeya mariyu trutheeya swaasanaalaalugaa vibhajinchabadataayi mariyu avi swaasakosha swaasanaalaalugaa maare varaku chinna mariyu chinna swaasanaalaalugaa vidipotaayi. ivi alviolar naalaala dwara vaayuvula marpidi jarige alvioliloki gaalini sarafara chestaayi. swaasa peelchukune oxygen, alvioli godala dwara kappabadina kesanalikalaloki mariyu prasaranaloki vyaapistundi, mariyu carbon dioxide raktam nundi oopiritittulloki oopiri peelchukoovadaaniki vyaapistundi.
oopiritittula mottam uparitala vaisaalyam yokka anchanaalu bhinnamgaa untaayi; idhi tarachugaa paatyapustakaalalo udaharinchabadinappatiki mariyu media "tennis kortu parimaanam" ayinappatikee, idhi vaastavaaniki singles kortu parimaanamlo sagam kante takkuva.
vaahaka mandalamlooni swaasanaalaalu vaayumaargaalanu terichi unchadaaniki hyline mrudulaasthitho balopetam cheyabadataayi. swaasanaalaalaku mrudulaasthi undadu mariyu badulugaa mruduvaina kandaraalato chuttumuttabadi untaayi. gaalini conducting john dwara vedekkinchi, thematho mariyu subhraparustaaru. swaasanaalaala epithelium meeda gaali nundi kanaalanu silia dwara tolaginchadam, mucosiliary clearance anie piluvabade prakriyaloo, maargam yokka lining.
swaasanaalaala yokka mruduvaina kandaraalalo pulmonary stretch grahakaalu herring-bruyer reflexes anie piluvabade reflexenu praarambhistaayi, idhi oopiritittulanu adhika-dravyolbanam nundi nirodhistundi, saktivantamaina prerana samayamlo.
rakta sarafara.
oopiritittulaku swaasanaala mariyu pulmonary prasarana dwara andinche dwandwa rakta sarafara untundi. swaasanaala prasarana anedi mahadhamani nundi bayataku vachhe swaasanaala dhamanula dwara oopiritittula vaayumaargaalaku oxygenated raktaanni sarafara chestundi. saadhaaranamgaa moodu dhamanulu untaayi, rendu edama oopiritittulaku mariyu okati kudi vaipuku, mariyu avi swaasanaalaalu mariyu swaasanaalaala venta kolustaayi. pulmonary circulation gunde nundi oopiritittulaku deoxygenated raktaanni teesukuvelutundi mariyu migilina sariiraaniki sarafara cheyadaaniki oxygenated raktaanni gundeku tirigi istundi.
oopiritittula rakta parimaanam sagatuna 450 millilitres, idhi mottam prasarana vyavastha yokka mottam rakta parimaanamlo 9 saatam. eee parimaanam saadhaarana parimaanam kante okatinnara nundi rendu retlu madhya sulabhamgaa hecchutaggulaku lonavutundi. alaage, raktasraavam dwara raktam poeyina sandarbhamlo, oopiritittula nundi vachhe raktam svayamchaalakamgaa daihika prasaranaku badilee cheyadam dwara paakshikamgaa bharti cheyagaladu.
naraala sarafara.
oopiritittulu swayampratipatti naadii vyavastha yokka naraala dwara sarafara cheyabadataayi. parasympathetic naadii vyavastha nundi input vagus naraala dwara jarugutundi. acetylcholine dwara prerepinchabadinappudu, idhi swaasanaalaalu mariyu swaasanaalaala yokka mruduvaina kandaraala poranu kudinchadaaniki kaaranamavutundi mariyu grandhula nundi sraavaalanu penchutundi. oopiritittulu kooda swaasanaalamlooni beata 2 adrenocepterlapy panichese norpinefrine nundi saanubhootigala tone kaligi untaayi, idhi brancodilationku kaaranamavutundi.
garbhasaya jaalakam nundi diaphragom varaku frenic naraala venta, medadulooni swaasakosha kendram pampina naraala sankethaala kaaranamgaa swaasa charya jarugutundi.
vaividhyam.
oopiritittula lobes shareera nirmaana vaividhyaalaku lobadi untaayi. kudi oopiritittulalo 25 saatam loe kshitija samaantara interlobar pagulu asampuurnamgaa unnatlu ledhaa mottam kesulalo 11 saatam loe kooda ledani kanugonabadindi. edama mariyu kudi oopiritittulalo varusaga 14 saatam mariyu 22 saatam bhaagamlo anubandha pagulu kooda kanugonabadindi. edama oopiritittulalo 21 saatam nundi 47 saatam varaku valuga unna pagulu asampuurnamgaa unnatlu kanugonabadindi. konni sandarbhaallo pagulu undadu, ledhaa adanapu, phalitamgaa kudi oopiritittilo rendu lobes matrame untaayi, ledhaa edama oopiritittilo moodu lobes untaayi.
vayumarga saakhala nirmaanamloo vaividhyam pratyaekamgaa kendra vaayumaargamlo kanugonabadindi.
saakhalu. eee vaividhyam yuktavayassulo sii. oo. pii. dii. abhivruddhitho mudipadi untundi.
abhivruddhi.
maanava oopiritittula abhivruddhi swarapetika gaadi nundi utpannamavutundi mariyu pindamlo aneka vaaraala paatu mariyu puttina taruvaata aneka samvatsaraala varaku paripakvataku abhivruddhi chendutundi.
swaasakoosaanni tayaaru chese swarapetika, swaasanaalam, swaasanaalaalu mariyu oopiritittulu, pindjanana naalugo vaaramlo oopiritittula mogga nundi erpadatam praarambhistaayi, idhi mundari kadupu yokka cuddle bhaagaaniki ventrallegaa kanipistundi.
swaasakosamlo saakhala nirmaanam untundi, dheenini swaasakosha chettu anie kooda pilustaaru. pindamlo eee nirmaanam saakhala marphogenesis prakriyaloo abhivruddhi chendutundi mariyu saakha kona padepade vidipovadam dwara utpatti avutundi. oopiritittula abhivruddhilo (konni itara avayavaalalo vale) epithelium saakhala gottalanu yerparustundi. oopiritittulu edama-kudi samaruupatanu kaligi untaayi mariyu swaasanaala mogga anie piluvabade prati mogga gottapu epitheliumgaa perugutundi, adhi swaasanaalamgaa maarutundi. prati swaasanaalamu swaasanaalaalugaa vidipotundi. prati gottam yokka kona vibhajinchadam phalitamgaa saakhalu erpadataayi. saakhala prakriya swaasanaalaalu, swaasanaalaalu mariyu chivariki alviolini yerparustundi. oopiritittulalo branching marphogenesisto ekkuvagaa sambandham unna naalugu janyuvulu intercellular signalling protein-sonic headge hogg (shaa), fibroblast perugudala karakalu fgf 10 mariyu fgfr 2 bii, mariyu emuka marphogenetic protein bmp 4. fgf 10 atyanta pramukha paatranu kaligi unnatlu kanipistundi. kanipistundi anedi epithelial branchingku avasaramaina paracrine signalling anuvu, mariyu shaa కనిపిస్తుందినii nirodhistundi. alvioli abhivruddhi vaerae yantraangam dwara prabhaavitamavutundi, dheeni dwara nirantara vibhajana aagipotundi mariyu dhoorapu konalu alviolini yerparustaayi.
nalgava vaaram chivarilo oopiritittula mogga rendugaa vibhajistundi, swaasanaalaaniki iruvaipula kudi mariyu edama praadhamika swaasanaala moggalu. aidava vaaramlo kudi mogga moodu dviteeya swaasanaala moggalugaa mariyu edama kommalu rendu dviteeya swaasanaala moggalugaa vidipotaayi. ivi oopiritittula lobsku daariteestaayi, kudivaipuna moodu mariyu edama vaipuna rendu. taruvaati vaaramlo, dviteeya moggalu prati vaipu padhi varaku trutheeya moggalugaa vidipotaayi. aarava vaaram nundi padahaarava vaaram varaku, alvioli minaha oopiritittula yokka pradhana amsaalu kanipistaayi. 16va vaaram nundi 26va vaaram varaku, swaasanaalamu peddadigaa maari oopiritittula kanajaalam ekkuvagaa raktanalaluga maarutundi. swaasanaalaalu mariyu vaayuvya naalaalu kooda abhivruddhi chendutaayi. 26va vaaram natiki antima swaasanaalaalu erpaddaayi, ivi rendu swaasanaalaala swaasanaalaalugaa vidipotaayi. puttinappati varaku 26va vaaramlo mukhyamaina rakta-gaali avarodham erpadutundi. gyaas marpidi jarige pratyeka rakam I alviolar kanaalu, pulmonary sarfaktantnu sravinche rakam II alviolar kanaalatoe kalisi kanipistaayi. surfuctant gaali-alviolar uparitalam vadda uparitala udriktatanu taggistundi, idhi alviolar sanchula vistarananu anumatistundi. alviolar sanchulu alviolar naalaala chivarilo erpade aadima alviolini kaligi untaayi.
mariyu edava nelaloo vaati roopaanni parimita swaasakriya saadhyamayye binduvunu suuchistumdi, mariyu akaala sisuvu manugada saaginchagaladu.
vitamin eah lopam.
abhivruddhi chendutunna oopiritittulu mukhyamgaa vitamin eah sthaayilalo maarpulaku gurayye avakaasam undhi. vitamin eah lopam oopiritittula epithelial lining mariyu oopiritittula perenkaimalo maarpulatoe mudipadi undhi. idhi oopiritittula saadhaarana sareeradharma saastraaniki antaraayam kaliginchi, swaasakosha vyaadhulaku gurayye avakaasam undhi. vitamin eah loe teevramaina poeshaka lopam valla alviolar godalu (septa) erpadatam taggutundi mariyu swaasakosha epitheliumlo gurtinchadagina maarpulu sambhavistaayi; extra cellular matricks mariyu basement membrane yokka protein contentlo maarpulu gurtinchabaddaayi. extra cellular matricks oopiritittula sthithisthaapakathanu nirvahistundi; neelamaaliga pora alviolar epitheliumtho sambandham kaligi untundi mariyu rakta-gaali avarodhamlo mukhyamainadi. eee lopam kriyaatmaka lopaalu mariyu vyaadhi sthithulatho mudipadi untundi. puttina tarvaata chaalaa samvatsaraalu konasage alvioli abhivruddhilo vitamin eah keelakam.
puttina taruvaata.
puttinapudu, sisuvu yokka oopiritittulu oopiritittula dwara sravinche dravam thoo nindi untaayi mariyu ubbutai kaadu. puttina taruvaata sisuvu yokka kendra naadii vyavastha ushnograta mariyu vaataavaranamloo aakasmika maarpuku pratispandistundi. idhi delivery tarvaata sumaru 10 sekanlalopu modati swaasanu prerepistundi. puttukaku mundu, oopiritittulu pindam oopiritittula dravam thoo nindi untaayi. modati swaasa tarvaata, dravam twaragaa sareeramloki soshinchabadutundi ledhaa vidudala cheyabadutundi. oopiritittula rakta naalaalaloo nirodhakata taggutundi, gyaas marpidi kosam uparitala vaisaalyam perugutundi, mariyu oopiritittulu aakasmikamgaa oopiri peelchukovadam praarambhistaayi. idhi itara maarpulatoe paatu oopiritittula kanajaalamloki raktam pravesinchadaaniki daariteestundi.
puttukatho oopiritittulu chaalaa abhivruddhi chendavu, vayojana oopiritittula yokka alviolilo aarava vanthu matrame untundi. alvioli prarambha yuktavayassu varaku yerpadutune untundi, mariyu avasaramainappudu erpade vaati saamarthyam oopiritittula punarutpattilo kanipistundi. alviolar septa abhivruddhi chendina oopiritittula yokka oke netvarkku badulugaa double kesanaalika netvarknu kaligi untundi. kesanaalika network paripakvam chendina tarwate oopiritittulu saadhaarana dasha perugudalanu pravesapedataayi. alvioli sankhya prarambha perugudala taruvaata alvioli vistarinche maroka dasha undhi.
function.
gyaas marpidi.
oopiritittulu mariyu raktam madhya vayuvu marpidi oopiritittula yokka pradhana pani. alviolar mariyu pulmonary kesanaalika vaayuvulu sannani rakta-gaali avarodham antataa samatulyam avtayi. eee sannani pora (sumaru 0.5-2 micrometers mandam) sumaru 300 million alviolega madatapedutundi, idhi gyaas marpidi jaragadaniki chaalaa pedda uparitala vaisaalyaanni (70 mariyu 145 145 madhya maarutuu unde anchanaalu) andistundi.
oopiritittulu tamantata taamugaa oopiri peelchukoovadaaniki vistarinchalevu, mariyu thoracic kuharam yokka parimaanam periginappudu matrame alaa chestaayi. diagram yokka sankocham dwara, swaasa kandaraala dwara mariyu rekhaachitramlo chuupina vidhamgaa pakkatemukanu paiki laage inter coastal kandaraala dwara idhi saadhinchabadutundi. swaasanu bayataku teestunnappudu kandaraalu vishraanti teesukuntaayi, oopiritittulanu vaati vishraanti sthaanaaniki tirigi teesukuvastaayi. eee samayamlo oopiritittulu gaali yokka kriyaatmaka avashesha saamarthyaanni (frc) kaligi untaayi, idhi vayojana maanavulalo sumaru 2.5-3.0 liitarla parimaanaanni kaligi untundi.
shramalo vale bhaarii swaasa samayamlo, meda mariyu pottikadupulo pedda sankhyalo anubandha kandaraalu niyaminchabadataayi, ivi oopiri peelchukune samayamlo ribkejnu krindiki laagutaayi, tadwara thoracic kuharam yokka parimaanam taggutundi. frc ippudu taggindi, conny oopiritittulanu puurtigaa khaalii cheyalemu kabatti inca oka liitaru migilina gaali migili undhi. oopiritittula parimaanaalu mariyu saamardhyaalanu anchanaa vaeyadaaniki oopiritittula paniteeru pareeksha nirvahinchabadutundi.
rakshana.
oopiritittulu sankramana nundi rakshinche aneka lakshanaalanu kaligi untaayi. swaasakosamlo swaasakosha epithelium ledhaa swaasakosha shleshmam untundi, silia anie piluvabade juttu lanty anchanaalu layabaddhamgaa kottukuni shleshmamnu mosukelataayi. eee shleshma tolagimpu anedi gaali dwara sankraminche sankramanaku vyatiraekamgaa oka mukhyamaina rakshana vyavastha. peelche gaalilooni dummu kanaalu mariyu bacteria vayumaargaala shleshma uparitalamlo chikkukupotayi mariyu silia yokka layabaddhamaina paiki kotte charya dwara gonthu vaipu paiki kadulutaayi. oopiritittula pora kooda immunoglobulin eah nuu sravistundi, idhi swaasakosha infectionla nundi rakshistundi; goblet kanaalu shleshmam sravistaayi, indulo defencinlu, antiproteejlu mariyu antioxidantlu vanti aneka antimicrobial sammelanaalu kooda untaayi. shleshmam snigdhatanu niyantrinchavacchani suuchimchabadina pulmonary ionocyte anie piluvabade arudaina pratyaekamaina kanam vivarinchabadindi. adanamgaa, oopiritittula poralo macrophaselu, roganirodhaka kanaalu kooda untaayi, ivi phagocytosis anie piluvabade prakriyaloo oopiritittulloki pravesinche sidhilaalu mariyu suukshmajeevulanu chuttumutty naasanam chestaayi; mariyu tii kanaalu mariyu bii kanaalu vanti anukuula roganirodhaka vyavastha yokka bhaagaalanu sakriyam cheyadaaniki antigenlanu andinche dendritic kanaalu.
swaasakosha parimaanam mariyu gaali pravaham kooda oopiritittulanu pedda kanaala nundi rakshistaayi. chinna kanaalu notilo mariyu noti venuka oropharinxlo jama avtayi, mariyu pedda kanaalu swaasa teesukunna tarvaata nasika ventrukalalo chikkukuntaayi.
inko.
swaasakriyaloo vaati panitiirutoe paatu, oopiritittulu aneka itara vidhulanu kaligi untaayi. renin-angiotensin vyavasthalo bhaagamgaa raktapotunu niyantrinchadamlo sahaayapadutuu, homeostasisnu nirvahinchadamlo avi palgontayi. rakta naalaala lopali pora angiotensin-converting enjaim (aes) nuu sravistundi, idhi angiotensin I nuu angiotensin II gaa marchadanni utprerakam chestundi. swasinchetappudu carbon dioxidenu bahishkarinchadam dwara oopiritittulu raktam yokka assid-bays homeostasislo palgontayi.
oopiritittulu kooda rakshana paatranu poeshistaayi. konni rakaala prostaglandins, leukotrians, serotonin mariyu broadikinin vanti aneka rakta-aadhaarita padaarthaalu oopiritittula dwara visarjinchabadataayi. mandulu mariyu itara padaarthaalanu oopiritittulalo grahinchavacchu, savarinchavachhu ledhaa visarjinchavacchu. oopiritittulu sirala nundi chinna raktam gaddakattadanni filter chesi, vaatini dhamanulaloki pravesinchakundaa mariyu strokelaku karanamavakunda nirodhistaayi.
swara sabdaala srushti kosam gaali mariyu gaali pravahanni andinchadam dwara oopiritittulu kooda prasangamlo keelaka paatra poeshistaayi, alaage nishwaasalu mariyu oopiri peelchukovadam vanti itara samaantara bhasha samachara marpidi.
rakta plateletla utpattilo oopiritittula paatranu parisoedhanalu suuchistunnaayi.
janyu mariyu protein vyakteekarana.
sumaru 20,000 protein coding janyuvulu maanava kanaalalo vyakteekarinchabadataayi mariyu veetilo daadaapu 75 saatam janyuvulu saadhaarana oopiritittulalo vyakteekarinchabadataayi. veetilo 200 kante takkuva janyuvulu oopiritittulalo marinta pratyaekamgaa vyakteekarinchabadataayi, 20 kante takkuva janyuvulu oopiritittulaku chaalaa nirdishtamgaa untaayi. oopiritittula nirdishta proteinla yokka atyadhika vyakteekaranalu vividha surfuctant proteins, avi avi, sftpb mariyu sftpc, mariyu napsin, ivi type II neumocyteslo vyakteekarinchabadataayi. oopiritittulalo adhika vyakteekarana kaligina itara proteins siliated kanaalalo dainin protein protein, mariyu vayumarga shleshmam yokka shleshmam-sravinche goblet kanaalalo sravinche sravinche protein.
clinical praamukhyata.
oopiritittulu aneka vyaadhulu mariyu rugmatalato prabhaavitamavutaayi. pulmanology anedi oopiritittulu mariyu swaasakosha vyavasthatho kuudina swaasakosha vyaadhulatoe vyavaharinchae vaidya pratyekata. cardiothoracic shastrachikitsa oopiritittula valume taggimpu shastrachikitsa, lobectomy, neumectomy mariyu oopiritittula maarpiditoe sahaa oopiritittula shastrachikitsato vyavaharistundi.
vaapu mariyu sankramana.
oopiritittula kanajaalam yokka shotha paristhitulu pneumonia, swaasakosamlo branchitis mariyu branchiolitis mariyu oopiritittula pluris chuttoo unna pluralu. vaapu saadhaaranamgaa bacteria ledhaa vairasla valla vachhe infectionla valla vastundi. itara kaaranaala valla oopiritittula kanajaalam errabadinappudu daanini pneumonitis antaaru. bacteria pneumoniaku oka pradhana kaaranam kshayavyadhi. deerghakaalika antuvyaadhulu tarachugaa roganirodhaka shakti lopam unnavaarilo sambhavistaayi mariyu oopiritittulalo aspergilloma erpadataaniki daariteese "aspergillus fumigates" dwara shilindhra sankramananu kaligi undavacchu. samyukta rashtraallo eluka yokka konni jaatulu hantavirusnu manavulaku vyaapti cheyagalavu, idhi chikitsa cheyaleni hantavirus pulmonary syndromenu kaligistundi, idhi acute respiratory distress syndrome (ards) maadirigaane untundi.
madyam oopiritittulanu prabhaavitam chestundi mariyu shotha madya oopiritittula vyaadhiki kaaranamavutundi. madyaaniki teevramaina bahirgatam swaasakosha epitheliumlo silia beatingnu prerepistundi. ayithe, deerghakaalika bahirgatam anedi shleshma pratispandananu sunnitatvam lekunda chese prabhavanni kaligi untundi, idhi shleshma clearance (emm. sii. sii) nuu taggistundi. emm. sii. sii. anedi kalushya kaarakaalanu mariyu vyadhikaaraka kaarakaalanu nirodhinche sahajamaina rakshana vyavastha, idhi antaraayam kaliginchinappudu alviolar macrophasela sankhya taggutundi. tadupari shotha pratispandana cytokins vidudala. maroka paryavasanamga sankramanaku gurikavadam.
rakta sarafara maarpulu.
pulmonary embolism anedi pulmonary aartareelalo raktam gaddakattadam. kaallaloo lothaina sira raktam gaddakattadam valla ekkuva bhaagam emboli erpadutundi. ventilation/perfusion skaan, oopiritittula dhamanula siti skaan ledhaa dii-diamer vanti rakta pareekshalanu upayoginchi pulmonary embolini parisoedhinchavachchu. pulmonary hyper tension anedi pulmonary artary praarambhamlo perigina ottidini vivaristundi, idhi pedda sankhyalo vibhina kaaranaalanu kaligi untundi. itara arudaina paristhitulu oopiritittula rakta sarafaraanu kooda prabhaavitam cheyavachu, polyangitisto granulomatosis vantivi, idhi oopiritittulu mariyu moothrapindaala yokka chinna rakta naalaala vaapuku kaaranamavutundi.
oopiritittula gaayam anedi chaatii gaayam valla kalige gaayam. idhi alvioli raktasraavanki daariteestundi, idhi dravam peragadaaniki kaaranamavutundi, idhi swaasanu debbateestundi, idhi telikapati ledhaa teevramainadi kaavacchu.
oopiritittula kuharam yokka pleural effusionloni dravam nundi kudimpu ledhaa gaali (pneumothorax), raktam (haemothorax) ledhaa arudaina kaaranaala vanti itara padaarthaala dwara kooda oopiritittula paniteeru prabhaavitam kaavacchu. veetini chaatii ex-rae ledhaa siti skaan upayoginchi parisoedhinchavachchu, mariyu antarleena kaaranaanni gurtinchi chikitsa chese varaku shastrachikitsa kaaluvanu choppinchaalsina avasaram undavacchu.
oopiritittula vyaadhulanu nirodhistundi.
ubbasam, bronchiectasis mariyu deerghakaalika branchitis mariyu emphisematho kuudina deerghakaalika obstructive pulmonary disease (sii. oo. pii. dii) annee vayumarga avarodham kaligi unna nirodhaka oopiritittula vyaadhulu. idhi vaapu kaaranamgaa swaasanaala chettu yokka sankocham kaaranamgaa alvioliloki pravesinchagala gaali parimaanaanni parimitam chestundi. obstructive oopiritittula vyaadhulu tarachugaa lakshanaala kaaranamgaa gurtinchabadataayi mariyu spirometry vanti pulmonary function pareekshalatoo nirdhaarana cheyabadataayi. 
aneka nirodhaka oopiritittula vyaadhulu triggerlanu nivaarinchadam dwara (dummu purugulu ledhaa dhumapanam vantivi), brancodilatorlu vanti lakshana niyanthranatho mariyu teevramaina sandarbhaallo vaapunu (carticosteroids dwara) anachiveyadam dwara nirvahinchabadataayi. deerghakaalika bronchitis mariyu emphysemaku oka saadhaarana kaaranam dhumapanam; mariyu bronchiectasis yokka saadhaarana kaaranaalalo teevramaina infections mariyu systic fibrosis unnaayi. ubbasam yokka khachitamaina kaaranam inca teliyadu, conny idhi itara autopic vyaadhulatoe mudipadi undhi.
alviolar kanajaalam vichchinnam, tarachugaa pogaaku-dhumapanam phalitamgaa emphysemaku daariteestundi, idhi siopidigaa abhivruddhi chendenta teevramgaa maarutundi. elastase oopiritittula bandhana kanajaalamloni elastine vichchinnam chestundi, idhi emphysemaku kooda daariteestundi. elastase anedi acute-faze protein, alfa-1 antitrypsin dwara nirodhinchabadutundi mariyu indulo lopam unnappudu, emphysema abhivruddhi chendutundi. dhumapanam nundi nirantara ottiditoe, vayumarga besal kanaalu vichchinnamavutaayi mariyu epithelial avarodhaanni saricheyadaaniki avasaramaina punarutpaadaka saamarthyaanni kolpotayi. kramarahita besal kanaalu sii. oo. pii. dii yokka lakshanamaina pradhana vayumarga maarpulaku kaaranamavutaayi, mariyu nirantara ottiditoe praanaantaka parivartanaku lonavutaayi. emphysema yokka prarambha abhivruddhi chinna vayumaargaala vayumarga epitheliumlo prarambha maarpulapai kendrikrutamai undani adhyayanalu choopinchaayi. dhumapanam chesevaaru vaidyaparamgaa nirvachinchina sii. oo. pii. dii. kii maaradamlo besal kanaalu marinta vichchinnamavutaayi.
parimita oopiritittula vyaadhulu.
swaasakriyaloo palgone oopiritittula kanajaalam parimaanamlo parimiti kaaranamgaa konni rakaala deerghakaalika oopiritittula vyaadhulanu nirbandha oopiritittula vyadhiga vargeekarinchaaru. veetilo pulmonary fibrosis untundi, idhi oopiritittulu ekkuva kaalam vaapu unnappudu sambhavinchavachhu. oopiritittulalo fibrosis anedi panichese oopiritittula kanajaalaanni fibrus bandhana kanajaalamtho bharti chestundi. idhi boggu karmikudi pneumocaniosis, swayam pratirakshaka vyaadhulu ledhaa chaalaa arudugaa mandulaku pratispandana vanti aneka rakaala vruttiparamaina oopiritittula vyaadhula kaaranamgaa kaavacchu. teevramaina swaasakosha rugmatalu, jeevaanni kaapaadukoovadaaniki aakasmika swaasa sariponi chota, taginanta gaali sarafaraanu nirdhaarinchadaaniki yaantrika ventilation vadakam avasaram kaavacchu.
cancer.
oopiritittula cancer neerugaa oopiritittula kanajaalam nundi ledhaa sariiramlooni maroka bhaagam nundi metastasis phalitamgaa sambhavinchavachhu. chinna-kana ledhaa chinna-kaani-kana oopiritittula cancer anie varninchabadina rendu pradhana rakaala praadhamika kaniti unnaayi. cancerku pradhana pramaada karakam dhumapanam. cancer gurtinchabadina tarvaata daanini siti skaan vanti skaanlanu upayoginchi nirvahistaaru mariyu biopsy nundi kanajaalam yokka namuunaanu teesukuntaaru. kanitini tolaginchadam, radiotherapy, chemotherapy ledhaa kalayikanu upayoginchadam dwara ledhaa lakshanaala niyantrana lakshyamtho cancerlaku shastrachikitsa dwara chikitsa cheyavachu. united stateslo adhika pramaadam unna janaabhaaku oopiritittula cancer screening sifaarsu cheyabadutondi.
puttukatho vachhe rugmatalu.
puttukatho vachhe rugmatalalo systic fibrosis, pulmonary hypoplasia (oopiritittula asampoorna abhivruddhi) puttukatho vachhe diaphragmatic hernia mariyu oopiritittula surfuctant lopam valla kalige shishu swaasakosha baadha syndrome unnaayi. azaigos lobe anedi puttukatho vachhe shareera nirmaana vaividhyam, idhi saadhaaranamgaa prabhavam lekunda unnappatikee thoracoscopic vidhanalalo samasyalanu kaligistundi.
pleural space ottidi.
pneumothorax (kuppakuulina oopiritittulu) anedi swaasakosha pradaesamloe asaadhaaranamaina gaali sekarana, idhi chaatii goda nundi oopiritittulu vidipovadaaniki kaaranamavutundi. oopiritittula lopala gaali ottidiki vyatiraekamgaa oopiritittulu vistarinchalevu. ardham chesukovadaniki sulabhamaina udaaharana baadhaakaramaina pneumothorax, ikkada chaatii godaku puncture thoo sambhavinche vidhamgaa, sareeram velupala nundi gaali pleural space loki pravesistundi. adevidhamgaa, scooba diverlu tama oopiritittulanu puurtigaa ubbi, tama swaasanu pattukuni ekki, gaali sanchulu (alvioli) pagilipoyi, adhika peedana gaalini pleural pradaesamlooki leak cheyadaaniki kaaranamavutaayi.
pareeksha.
swaasa aadakapovadam mariyu daggu vanti swaasakosha lakshanaalaku pratispandanagaa saareeraka pareekshalo bhaagamgaa, oopiritittula pareekshanu nirvahinchavacchu. eee pareekshalo sparsanu mariyu aasakalteshannu kaligi untundi. stethascopenu upayoginchi vinagalige oopiritittula praantaalanu oopiritittula kshetraalu anie pilustaaru, ivi prushtha, parshwa mariyu puurva oopiritittula kshetraalu. venuka bhaagamlo unna kshetraalanu venuka nundi vinavacchu mariyu veetilo diguva lobes (venuka bhaagamlo naaluginta moodu vantulu); mundu bhaagamlo unna kshetraalu itara bhaganni teesukuntaayi; mariyu akshatalam krinda unna parshwa kshetraalu, bhashaku edama akshatalam, madhya kudi bhaagaaniki kudi akshatalam. mundu bhaagamlo unna kshetraalanu kooda mundu nundi oogisalaadavachchu. tribhujam yokka tribhujam anie piluvabade praantam venuka bhaagamlo sannani kandaraala praantam, idhi merugaina vinikidini anumatistundi. oopiritittula pareeksha samayamlo vinabade asaadhaarana swaasa sabdaalu oopiritittula paristhiti unikini suuchistaayi; udaaharanaku swaasalo guraka anedi saadhaaranamgaa ubbasam mariyu sii. oo. pii. dii. thoo mudipadi untundi.
function pareeksha.
oopiritittula paniteeru pareeksha anedi vividha paristhitulalo oopiri peelchukune mariyu vadulukune vyakti saamarthyaanni anchanaa veyadam dwara nirvahinchabadutundi. vishraanti samayamlo oka vyakti peelche mariyu vidudala chese gaali parimaanam alala parimaanam (saadhaaranamgaa 500-750 ml); preranaatmaka nilva parimaanam mariyu swaasakriya nilva parimaanam anevi oka vyakti balavantamgaa peelchagalige mariyu vidudala cheyagalige adanapu mottaalu. balavantamgaa prerana mariyu gaduvu yokka mottam mottam oka vyakti yokka keelaka saamarthyam. balavantamgaa oopiri peelchukunna tarvaata kooda oopiritittula nundi mottam gaalini bayataku pamparu; migilina gaalini avashesha parimaanam antaaru. eee padaalanu kalipi oopiritittula parimaanaalu anie pilustaaru.
pulmonary plethismographs anevi kriyaatmaka avashesha saamarthyaanni kolavadaniki upayogistaaru. oka vyakti thana mottam kriyaatmaka saamardhyamlo garishtamgaa 80 saatam matrame oopiri peelchukogalugutaaru kabatti, swaasanu bayataku pampadampai aadhaarapade pareekshala dwara kriyaatmaka avashesha saamarthyaanni kolavalemu. mottam oopiritittula saamarthyam vyakti vayassu, etthu, baruvu mariyu lingampai aadharapadi untundi mariyu saadhaaranamgaa 4 nundi 6 liitarla madhya untundi. purushula kante streelu 20-25% takkuva saamarthyaanni kaligi untaaru. podavaina vyaktulu chinna vyaktula kante ekkuva mottam oopiritittula saamarthyaanni kaligi untaaru. dhumapanam cheyani vaari kante dhumapanam chesevari saamarthyam takkuvagaa untundi. sannaga unde vyaktulu ekkuva saamarthyaanni kaligi untaaru. saareeraka sikshana dwara oopiritittula saamarthyaanni 40 saatam varaku penchavacchu, ayithe vaayu kaalushyaaniki gurikavadam dwara prabhavanni savarinchavachhu.
itara oopiritittula paniteeru pareekshalalo spirometry, peelchagalige mariyu vidudala cheyagala gaali mottam (parimaanam) mariyu pravahanni kolustundi. oopiri peelchukogala garishta parimaanaanni keelaka saamarthyam antaaru. mukhyamgaa, oka vyakti oka sekanulo entha oopiri peelchukogaladu (forced expiratory valume valume anie pilustaaru) anedi vaaru mottam (feave) entha oopiri peelchukogalaro daaniki nishpatti. oopiritittula vyaadhi nirbandhaatmakamainadaa ledhaa nirodhakatagalada anie gurtinchadaaniki eee nishpatti, jwara 1/jwara nishpatti mukhyamainadi. maroka pareeksha oopiritittula vyaapti saamarthyam-idhi oopiritittula kesanalikalaloni gaali nundi raktaaniki vayuvu badilee yokka kolata.
itara jantuvulu.
pakshulu.
pakshula oopiritittulu saapekshamgaa chinnavi, conny sareeramlo chaalaa varaku vistarinchi unna 8 ledhaa 9 gaali sanchulatho anusandhaaninchabadi untaayi, mariyu emukala lopala gaali pradaesaalatoe anusandhaaninchabadi untaayi. peelchinappudu, gaali pakshi yokka swaasanaalam gundaa gaali sanchulloki prayaanistundi. gaali appudu venukavaipu unna gaali sanchula nundi, parimaanamlo saapekshamgaa sthiramgaa unna oopiritittula dwara, mundu bhaagamlo unna gaali sanchulaku nirantaram prayaanistundi. ikkada nundi gaalini peelchutaaru. eee sthira parimaana oopiritittulanu "prasarana oopiritittulu" anie pilustaaru, idhi chaalaa itara jantuvulalo kanipinche "bellos-rakam oopiritittulu" nundi bhinnamgaa untundi.
pakshula oopiritittulalo parabranchi anie piluvabade lakshalaadi chinna samaantara margalu untaayi. atria" anie piluvabade chinna sanchulu chinna maargaala godala nundi prasaristaayi; ivi, itara oopiritittulaloni alvioli maadirigaane, saadhaarana vyaapti dwara vayuvu marpidi jarige pradaesam. parabranchi mariyu vaati atria chuttoo rakta pravaham gyaas marpidi yokka cross-current prakriyanu yerparustundi (kudi vaipuna unna rekhaachitraanni chudandi).
gaalini pattukune gaali sanchulu, sannani godalatho unnappatikee, avi paelavamgaa vascularise cheyabadinanduna, gyaas maarpidiki peddagaa dohadam cheyavu. thorax mariyu pottikadupulo valuemlo maarpula kaaranamgaa gaali sanchulu vistaristaayi mariyu kudinchukuntaayi. eee valume maarpu ubbasam mariyu pakkatemukala kadalika valla sambhavistundi mariyu eee kadalika tarachugaa egurutunna kandaraala kadalikatho samakaaleekarinchabadutundi.
gaali pravaham ekadisagaa unde paaraabraanchini "paleopalmonic parabranchi" anie pilustaaru mariyu ivi anni pakshulalo kanipistaayi. ayithe, konni pakshulu adanamgaa, oopiritittula nirmaanaanni kaligi untaayi, ikkada paaraabraancheelo gaali pravaham rendu disalalo untundi. veetini "neopulmonic parabranchi" anie pilustaaru.
sareesrupaalu.
chaalaa sareesrupaala oopiritittulu madhyalo pravahinche oke swaasanaalaanni kaligi untaayi, dheeni nundi aneka saakhalu oopiritittula antataa vyaktigata paaketlaku cherukuntaayi. eee paaketlu ksheeradaalalo alviolini pooli untaayi, conny chaalaa peddavi mariyu takkuva sankhyalo untaayi. ivi oopiritittulaku sponge lanty aakrutini istayi. tuvataras, pamulu mariyu konni ballulalo, oopiritittulu saadhaarana ubhayacharaala maadirigaane, nirmaanamloo saralamgaa untaayi.
pamulu mariyu avayavaala laeni ballulu saadhaaranamgaa kudi oopiritittulanu matrame pradhana swaasakosha avayavamgaa kaligi untaayi; edama oopiritittulu baga taggutaayi ledhaa kooda undavu. ayithe, amphisbanianlu pradhana edama oopiritittulu mariyu taggina ledhaa laeni kudi oopiritittulato vyatiraeka amarikanu kaligi untaaru.
mosallu mariyu monetor ballulu rendoo pakshula maadirigaane oopiritittulanu kaligi untaayi, ivi ekadisaatmaka gaali pravahanni andistaayi mariyu gaali sanchulanu kooda kaligi untaayi. ippudu antarinchipoyina terrosarlu eee rakamaina oopiritittulanu marinta suddhi chesi, airsaclanu rekkala poraloki mariyu loncodecteds, tupuxwara mariyu azdorcoids vishayamlo, hind limbs loki vistarinchaayi.
sareesrupaala oopiritittulu saadhaaranamgaa aksha kandaraalu mariyu bakal pumping dwara nadiche pakkatemukala vistarana mariyu sankocham dwara gaalini pondutaayi. mosallu hepatic piston paddhatipai kooda aadhaarapadataayi, dheenilo diaphragmatus anie piluvabade pubic emuka (pottikadupulo bhaagam) kuu langaru vesina kandaraala dwara kaaleyam tirigi laagabadutundi, idhi mosali yokka thoracic kuharamlo pratikuula ottidini srushtistundi, boil chattam dwara oopiritittulaloki gaalini taralinchadaaniki veelu kalpistundi. tama pakkatemukalanu kadilinchaleni taabellu, badulugaa oopiritittulaloki gaalini balavantamgaa pravesha pettadaniki mariyu bayataku pampadaaniki tama mundu chetulu mariyu pectoral nadumu upayogistaayi.
ubhayacharaalu.
chaalaa kappalu mariyu itara ubhayacharaala oopiritittulu saralamainavi mariyu beloon lantivi, gyaas marpidi oopiritittula bayati uparitalaaniki parimitam cheyabadindi. idhi chaalaa samarthavantamgaa undadu, conny ubhayacharaalu takkuva jeevakriya avasaralanu kaligi untaayi mariyu neetilo vaari charmam antataa vyaapti chendadam dwara carbon dioxidenu twaragaa paaraveyagalavu mariyu adhe paddhati dwara vaari oxygen sarafaraanu bharti cheyagalavu. ubhayacharaalu tama oopiritittulaku gaalini andinchadaaniki saanukuula ottidi vyavasthanu upayogistaayi, bukal pumping dwara gaalini oopiritittulloki balavantamgaa pamputaayi. idhi chaalaa ekkuva sakasherukaalaku bhinnamgaa untundi, ivi pratikuula peedanam dwara nadiche swaasa vyavasthanu upayogistaayi, ikkada pakkatemuka panjaraanni vistarinchadam dwara oopiritittulu ubbutai. bakal pumping loe, noti naela tagginchabadutundi, noti kuharanni gaalitho nimputundi. gonthu kandaraalu appudu purre diguva bhaagaaniki vyatiraekamgaa gontunu nokkutaayi, gaalini oopiritittulloki balavantamgaa prerepistaayi.
chinna parimaanamtho kalipi charmam antataa swaasa teesukune avakaasam unnanduna, telisina oopiritittulu laeni tetrapodlu annee ubhayacharaalu. salamonder jaatulalo ekkuva bhaagam oopiritittulu laeni salamonderlu, ivi vaati charmam mariyu notipai poralugaa unna kanajaalaala dwara swaasa teesukuntaayi. idhi tappanisarigaa vaati parimaanaanni parimitam chestundih annee chinnaviga mariyu kanipinche daaram laaga untaayi, shareera parimaanaaniki sambandhinchi charma uparitalaanni penchutaayi. itara oopiritittulu laeni tetrapodlu bornian chadunaina thala gala kappa mariyu "attretochona icelti", oka sisilian.
ubhayacharaala oopiritittulu saadhaaranamgaa bayati godala chuttoo konni irukaina antargata godalu (septa) mruduvaina kanajaalaanni kaligi untaayi, idhi swaasakosha uparitala vaisaalyaanni penchutundi mariyu oopiritittulaku tenegudu roopaanni istundi. konni salamanderlalo ivi kooda laevu, mariyu oopiritittulu mruduvaina godanu kaligi untaayi. sisiliyanlalo, paamula maadirigaa, kudi oopiritittulu matrame yea parimaanam ledhaa abhivruddhini pondutaayi.
oopiritittula chepa.
oopiritittula chepala oopiritittulu ubhayacharaala oopiritittulanu pooli untaayi, konni, edainaa unte, antargata septa. australian lung fishlo, rendu lobsga vibhajinchabadinappatiki, oke oopiritittulu matrame unnaayi. itara oopiritittula chepalu mariyu "polypterus", ayithe, rendu oopiritittulanu kaligi untaayi, ivi sareeram eguva bhaagamlo untaayi, anusandhaaninche vaahika annavahika chuttoo mariyu paina vangi untundi. rakta sarafara kooda annavahika chuttoo tirugutundi, itara sakasherukaala maadirigaane oopiritittulu modata sariiramlooni jatarika bhaagamlo parinaamam chendaayani suuchistumdi.
akasherukaalu.
konni akasherukaalu oopiritittula vanti nirmaanaalanu kaligi untaayi, ivi sakasheruka oopiritittula maadirigaane swaasakosha prayojanaanni andistaayi, conny parinaamatmakamgaa sambandham kaligi undavu. salepurugulu mariyu teellu vanti konni araaknidlu vaataavarana vayuvu marpidi kosam upayoginche book lungs anie piluvabade nirmaanaalanu kaligi untaayi. konni jaatula saaleedulaku naalugu jatala pustaka oopiritittulu untaayi, conny chaalaa varaku rendu jatala untaayi. pustaka oopiritittulaku gaali pravesam kosam teellu vaati sareerampai sarpilalanu kaligi untaayi.
kobbari peetha bhusambandhamainadi mariyu gaalini peelchukoovadaaniki branchiostegal oopiritittulu anie piluvabade nirmaanaalanu upayogistundi. vaaru eetha kottaleru mariyu neetilo munigipotaru, ayinappatikee vaaru praathamika moppalanu kaligi untaaru. vaaru neelapai oopiri peelchukovacchu mariyu neeti aduguna tama swaasanu pattukovachhu. branchiostegal oopiritittulu neeti-jeevanam nundi bhoomi-jeevanaanni praarambhinchadaaniki ledhaa chepala nundi ubhayacharaala varaku abhivruddhi anukuula dasagaa chudabadatayi.
palmanatlu ekkuvagaa bhuu nattalu mariyu slugs, ivi montil kuharam nundi saadhaarana oopiritittulanu abhivruddhi chesaayi. neumostome anie piluvabade baahyamgaa unna teravadam gaalini montil kuharam oopiritittulaloki teesukelladaaniki anumatistundi.
parinaamaatmaka muulaalu.
neti bhusambandha sakasherukaala oopiritittulu mariyu neti chepala gyaas bladderlu annavahika yokka avutpakketingluga saadhaarana sanchula nundi udbhavinchaayani nammutaaru, ivi prarambha chepalu praanavaayuvu-takkuva paristhitulalo gaalini peelchukoovadaaniki veelu kalpinchaayi. eee avtpacketings modata emuka chepalalo udbhavinchaayi. chaalaa varaku rae-finned chepalalo sanchulu muusina gyaas bladderluga abhivruddhi chendaayi, ayithe aneka corp, trout, herring, catt fish mariyu eels annavahikaku terachi unna sanchitho physostome paristhitini konasaginchayi. gaar, bitcher, boffin mariyu lobe-finned chepalu vanti marinta besal emuka chepalalo, muutraasayam pradhanamgaa oopiritittulugaa panicheyadaaniki abhivruddhi chendindi. lobe-finned chepalu bhoomi aadhaarita tetrapodlaku daariteesaayi. anduvalla, sakasherukaala oopiritittulu chepala gyaas bladderlaku samanamga untaayi (conny vaati moppalaku kaadu).

