
2018 viji18

 idhi suuryuniki chaalaa dhooramlo kanugonabadina suduura trans-neptunian vastuvu. dheenini mottamodatagaa 10 november 2018naa khagola saastravettalu scott sheppered, david tholen mariyu chaad trujillo suduura trans-neptunian vastuvula kosam anveshana chestunnappudu gamaninchaaru, veeti kaksyalu tommidi oohaatmaka graham dwara gurutvaakarshanhatho prabhaavitamavutaayi. vaaru tama aavishkarananu 2018 december 17naa prakatinchaaru mariyu suuryuni nundi daani dooraanni nokki cheppadaniki eee vastuvuku "farrout" anae maaruperu pettaru.
 2018 janavarilo adhe brundam kanugonna trans-neptunian vastuvu (132 au) taruvaata soura vyavasthalo ippativaraku gamaninchina rendava atyanta suduura sahaja vastuvu. eee vastuvu suuryuni nundi gamaninchina dhooramlo undhi, idhi marugujju graham pluto yokka gamaninchina dhooram kante moodu retlu ekkuva. daani kakshyalo ardha-pradhana aksham kevalam 81 ou matrame untundani anchanaa veyabadinanduna, idhi sagatuna atyanta suduura kakshya unna vastuvu kaavadaaniki daggaragaa ledhu. poolika kosam, graham yokka pakshika-pradhana aksham mariyu saadhyamayye marugujju graham 90377 sedna sumaru 500 ou.
idhi gulabi rangulo kanipistundani, manchu adhikamgaa unde uparitalaanni suuchistumdani pariseelanalalo telindi.
aavishkarana.
 khagola saastravettalu scott sheppered, david tholen mariyu chaad trujillo 10 november 2018naa havaayilooni mouna kiah observatorylo kanugonnaru. oohinchina tommidi graham dwara gurutvaakarshanaku bhangam kaliginche kakshyalato suduura trans-neptunian vastuvula (tnos) kosam vaari anveshanhalo bhaagamgaa eee aavishkarana erpadindi. sednoids mariyu 541132 leelakuhonuvatho sahaa aneka itara suduura tnola aavishkaranalalo shodhana brundam paalgondi. 2018 november 10 raatri subaru telescopto teesina rendu chitraalalo nemmadigaa kadulutunna mandamaina vastuvugaa modata gurtinchabadindi. kanugonna samayamlo, vrushabha raasilo, 24.6 yokka chaalaa mandamaina spashtamaina parimaanamlo, chaalaa telescopelaku athi takkuva gurtinchadagina parimaana parimitini cherukuntundi.
'aakaasamlo takkuva kadalika mariyu prakaasam adhi chaalaa dhooramlo undani suuchimchaayi, idhi daani kakshya mariyu dooraanni parimitam cheyadaaniki adanapu tadupari pariseelanalanu prerepinchindi. eee vastuvunu december 2018loe laas campanas observatorylo sheppered padhi rojula paatu pariseelana samayaalatoe tirigi pariseelinchaaru. ayithe, daani chinna pariseelana aark kaaranamgaa daani kakshya gananeeyamaina anischitini kaligi undhi. edemaina, praathamika kakshya parishkaaramtho paatu eee graham yokka aavishkarananu 2018 december 17naa chinna graha kendram jaarii chesina chinna graham electronic circularlo adhikarikamga prakatinchaaru.
aavishkarana prakatana nundi, laas campanas mariyu mouna kii observatorylalo sheppered dwara kramaanugatamgaa gamaninchabadindi. 2019 november mariyu 2020 janavarilo roque dii laas muchachos observatorylo adanapu pariseelanalu kooda jarigaayi, 16 samvatsaraala (5,900 rojulu) pariseelana chaapamtho aidu vyatiraekatatoe gamaninchabaddaayi. serro tololo observatory yokka dark energy camera 11 marchi 2015 mariyu 16 janavari 2017naa teesina chitraalalo, alaage kenada-france-hawai telescope mariyu subaru telescope varusaga november 2003 mariyu september 2005loe teesina chitraalalo aneka mundastu pariseelanalu gurtinchabaddaayi.
naamakaranam.
aavishkarana prakatinchina taruvaata, kanugonnavaru eee vastuvuku suuryuni nundi daani suduura sthaanaaniki "dhoora" anie maaruperu pettaru, mukhyamgaa aaa samayamlo gamaninchina atyanta suduuramaina tino. adhe rojuna, chinna graha kendram dwara eee vastuvuku adhikarikamga taatkaalika hodha ivvabadindi. taatkaalika hodha vastuvu yokka aavishkarana teedeeni suuchistumdi, modati aksharam november modati bhaganni suuchistumdi mariyu taruvaati aksharam mariyu sankhyalu aaa ardha nelaloo kanugonna 457va vastuvu anie suuchistaayi. chinna graha kendram daani chinna pariseelana aark mariyu kakshya anischiti kaaranamgaa eee vastuvuku inca adhikaarika chinna graha sankhyanu ketayinchaledu. kaneesam naalugu vyatiraekatalaku paiga gamaninchina tarvaata oka chinna graha sankhyanu andukuntundani bhaavistunnaaru, dheeniki chaalaa samvatsaraalu padutundi. oka chinna graha sankhyanu andukunna tarvaata, aaa vastuvu daani aavishkartalache paeru pettadaniki arhata kaligi untundi.
kakshya mariyu vargeekarana.
 idhi suuryuni nundi rendava atyanta suduuramgaa pariseelinchabadina soura vyavastha vastuvu mariyu 100 khagola unitla (eyu) daati, pariseelinchina dhooramlo marugujju graham (96 eyu) nuu adhigaminchi kanugonna modati vastuvu. 'suuryudi nundi pluto yokka dhooram suuryudi nundi gamaninchina dhooram kante moodu retlu ekkuva (2018 loe 34 ou). poolika kosam, "payineeru 10" mariyu "voyager 2" antariksha probla dhooraalu 2021loe varusaga 128 ouns mariyu 126 ouns gaa unnaayi. daani naamamaatrapu dhooramlo, suuryuni soura gaalini interstellar madhyamam 120 ou vadda aapivese sarihaddu ayina heliopascu daggaragaa untundani bhaavistunnaaru. kotta kakshya nirdhaarana eee vastuvu prastutam affilianku chaalaa daggaragaa undani, idhi 1967 madhyalo cherukovalani mariyu idhi chellacheduruga unna disclo sabhyatvaanni kaligi undani suuchistumdi.
10 november 2018naa kanugonna samayamlo, suuryudi nundi dhooram 123.4 au, mariyu appati nundi suuryudi nundi 0.20au kadilindi. idhi affilian sameepistunnanduna, samvatsaraaniki 0.06 ouse choppuna suuryudi nundi taggutondi, ledhaa. sheppered netrutvamloni adhe brundam sumaru 132 ou vadda kanugonappudu ("forforout" anae maaruperu) fibravari 2019 varaku telisina atyanta suduuramaina tno. gamaninchadagina soura vyavasthalooni atyanta suduura vastuvulalo ivi unnappatikee, konni parabolic commets suuryuniki chaalaa dhooramlo unnaayi. udaaharanaku, seasure commet (c/- 43 k1) suuryudi nundi 800 au kante ekkuva dhooramlo undagaa, commet donati (c/1858 l1) suuryudi nundi 145 au kante ekkuva dhooramlo undhi.
'suuryuni nundi sagatu kakshya dhooram sumaru 81 ou, oka puurti kaksyanu puurti cheyadaaniki sumaru 738 samvatsaraalu padutundi. sumaru 0.53 kakshya vikendriyatato, idhi atyanta podavaina kaksyanu anusaristundi, perihilian vadda 38.3 ou nundi affilian vadda 125.0 ou varaku maarutuu untundi. daani kakshya grahanasthalam vaipu sumaru 24.3 degreela vamputho untundi, daani appelion grahanasthalam krinda untundi. perihelian vadda, neptune kaksyanu datakunda daggaragaa cherukuntundi, kaneesam kakshya khandana dhooram sumaru 8 ou. neptune daggaragaa sameepistunnanduna, daani kakshya neptune dwara chellacheduruga mariyu chellacheduruga undochu; anduvalla, idhi chellacheduruga unde disk vastuvula vargamloki vastundi. 17va sataabdam chivaralo chivariga perihelian daatindi.
idhi gamaninchina atyanta suduura vastuvulalo okati ayinappatikee, dheeniki atipedda kakshyalo ardha-pradhana aksham ledhu. poolika kosam, graham 90377 sedna yokka pakshika-pradhana aksham sumaru 500 ou. teevramaina sandarbhamlo, chellacheduruga unna disk vastuvu 1,400 oun chuttoo pakshika-pradhana akshanni kaligi untundi, ayithe suuryuni nundi daani dhooram sumaru 64 oun, aaa samvatsaramlo suuryuni nundi sumaru sagam dhooram untundi.
 aakaasamlooni oka nirdishta praantamloo kanugonabadindi, ikkada itara teevramaina nanos kanugonabaddayi, dheeni kakshya teevramaina nanos maadirigaane undavacchani suuchistumdi, ivi vilakshanamgaa suduura mariyu atyanta podavaina kaksyalanu kaligi untaayi, ivi oohaatmaka graham tommidi yokka gurutvakarshana prabhavam phalitamgaa undavacchu. 'naamamaatrapu kakshya sednatho samalekhanam cheyabadinatlu kanipistundi; kakshya yokka pericenter yokka rekhaamsam sedna kakshya nundi 193 degreela dhooramlo untundi.
bhouthika lakshanaalu.
daani parimaanam kolavaledu, ayinappatikee daani antargata prakaasam ledhaa sampoorna parimaanam aadhaaramgaa idhi bahusha marugujju graham kaavadaaniki taginanta peddadi kaavacchu. daani spashtamaina prakaasam mariyu pedda dhooram aadhaaramgaa, dheeni sampoorna parimaanam 3.4-4.5 paridhiloo untundani anchanaa veyabadindi. chinna graha kendram prakaram, idhi tommidava antargatamgaa prakaasavantamaina chellacheduruga unna disk vastuvu.
albido (pratibimbam) kolichabadaledu ledhaa parimitam cheyabadaledu, anduvalla daani vyasanni khachitamgaa lekkinchalekapoyindi. albido 0.10-0.25 paridhiloo undani bhaavinchi, daani vyaasam chuttoo undaali. eee parimaana paridhi sareeram golaakaara aakaaramlo koolipoye vidhamgaa peddadigaa pariganinchabadutundi, tadwara idhi marugujju graham avutundi. khagola shaastravetta maikhel braun 0.12 yokka albido nundi lekkinchina thana parimaana anchanaa mariyu 3.9 yokka sampoorna parimaanam aadhaaramgaa oka marugujju grahamgaa bhaavistaadu. dheeni kuurpu pradhanamgaa raathi ayithe tappa, godhuma rangu sweeya-gurutvakarshana dwara golaakaara aakaraanni saadhinchinatlu bhaavistundi. khagola shaastravetta gonjalo tancredy anchanaa prakaram, oka vastuvu sthiramaina samathoulyaaniki lonayye kaneesa vyaasam varusaga chuttoo mariyu pradhanamgaa manchutho kuudina mariyu raathi kuurpulaku untundi. dheeni kuurpu munupati kesutho samanamga unte, tancredy yokka pramaanam prakaram aaa vastuvu marugujju grahamgaa pariganinchabadutundi. 
magellan-baded telescopto chesina pariseelanalu aaa vastuvu gulabi rangulo undani chuupistunnaayi. itara manchu-samruddhi gala tnolu idhe rangunu pradarsistaayi kabatti, daani uparitalampai manchu undatam valla gulabi rangu saadhaaranamgaa aapaadinchabadutundi. daani rangu kakunda, varnapatam mariyu uparitala kuurpu inca vivaramgaa kolichabadaledu mariyu marinni pariseelanalu avasaram.