
mount taupiri

taupiri parvatam anedi vaikato looni taupiri shreniki dakshina chivaralo unna oka konda. eee shrenilo ettaina sikharam, idhi samudra mattaniki 288 meterla ettulo undhi mariyu daani dakshinaana unna taupiri pattanaanni chustundi. idhi dakshinaana hakarimata shreni nundi taupiri loya dwara vaeru cheyabadindi, dheeni dwara vaikato nadhi vaikato pareevaahaka praantam nundi diguva vaikaatoku pravahistundi. mangawara pravaham konda diguvana vaikato nadiloe kalustundi.
mount taupiri anedi mavori prajala vaikato tegaku pavitramaina parvatam mariyu smasaanavaatika. 19va sataabdamloo kontakaalam varaku, oka pedda mavori graamam ledhaa pattanam, kaitothe, hakarimata shreni krinda, nadiki avatali vaipuna unna chadunaina bhoomipai undedi. prarambha samvatsaraallo pavova hourakeeki velladaaniki mundu idhi mahuta sodarudu pavova nivasamga undedi. idhi ngathi mahuta prajala pradhana karyalayamga maarindi. mahuuta manavallu, ngathi mahuuta nayakulu, sodarulu, ware mariyu tapuye akkada nivasinchaaru. iddaru sodarulu champabadina taruvaata, tapuye kumarudu thee putu 1600laloe tapuiri parvatam yokka sikharam meeda tapuiri paa nuu nirminchaadu. 1700laloe thee puttu vruddhudiga unnappudu, vaikato nadhi odduna paa velupala unna athani nivaasamaina thee maataa-oo-tutonga vadda ngati rakavaku chendina ngatokovaru atanini nammasakyamgaa champesadu. athanu paa vadda khananam cheyabaddaadu, aaa vidhamgaa adhi tapu (pavitramainadi) gaa maari, vidichipettabadindi. eee praantamlooni prarambha european prayaanikulu pavitra praantaanni nivaarinchadaaniki vaikato nadiki avatali vaipuku daatavalasi vachindi.
19va sataabdam praarambhamlo kaitothe modati mavori raaju ayina ngathi mahuta yokka atyunnata adhipati potatou teey verohero nivasamga undedi. aangla anveshakudu mariyu kalakarudu georg french angas 1844loe kaitothenu sandarsinchi, graamamlo jarugutunna "huyy" (samavesam) nuu varninche oka drushyaanni chitrinchaadu. vaikato nadiki avatali vaipuna nepathyamlo taupiri parvatam kanipistundi (idhi suduura polyced krinda kanipinchadu). kudi vaipuna unna diguva sikharam thee puttu yokka vidichipettabadina paa yokka terrousla sankethaalanu chooputundi. daani edama vaipuna, painting madhyalo, inca takkuva podalu dharinchina konda undhi, idhi thee putu kaalamlo khananam cheyabadina pradaesam mariyu daani krinda athani illu thee maataa-oo-tutonga nilabadi undhi.
prastuta smasaanavaatika neerugaa rashtra rahadari 1kii paina mariyu uttara dveepam pradhana trunk railway line nitaruga vaalu meeda undhi. rahadari mariyu railway ekkuvagaa nadhi nundi tirigi pondina vaalu diguvana unna bhoomipai unnanduna parking mariyu access kashtam. 2020 maeloe terichina mangawara pravaham meeda pattana praantam nundi oka vantena dwara pravesam merugupadutondi. maraninchina mavori raajulu mariyu raanini smasaanavaatika yokka ettaina bhaagamlo, thee putu yokka paa unna sikharaagramlo khananam chesaaru.