
kattirimpu (mokka)

mokkala kotha anedi vrukshasampada (alaingika) pracharam kosam udyaanavanamlo upayoginche mokka yokka oka mukka. muula mokka yokka kaandam ledhaa moolamlo oka mukkanu thematho kuudina matti vanti tagina maadhyamamlo unchutaaru. paristhitulu anukuulamgaa unte, mokkala mukka parent nundi swatantramgaa kotta mokkaga peragadam praarambhistundi, eee prakriyanu striking anie pilustaaru. kaandam kattirinchadam kotta muulaalanu utpatti chestundi, mariyu muula kattirinchadam kotta kaandamlanu utpatti chestundi. konni mokkalanu aaku mukkala nundi penchavacchu, veetini aaku kothalu anie pilustaaru, ivi kaandam mariyu muulaalu rendintinee utpatti chestaayi. graftinglo upayoginche vaarasulanu kothalu anie kooda pilustaaru.
kotha nundi mokkalanu pracharam cheyadam anedi cloning yokka puraatana roopam. kothalu valla aneka prayojanaalu unnaayi, pradhanamgaa utpatti cheyabadina santaanam aacharanatmakamgaa vaari maatru mokkala klonelu. oka mokka anukuulamaina lakshanaalanu kaligi unte, adhi daani prayojanakaramaina janyu samacharanni daani santaanaaniki andinchadam konasaginchavacchu. idhi mukhyamgaa aardhikamgaa prayojanakaramgaa untundi, endukante idhi vaanijya raitulu tama pantala antataa sthirathvaanni nirdhaarinchadaaniki oka nirdishta mokkanu clone cheyadaaniki veelu kalpistundi.
parinaamaatmaka prayojanam rasaala.
kothalu rasavantamaina udyaanavanamlo alaingika punarutpatti paddhatigaa upayoginchabadataayi, dheenini saadhaaranamgaa vrukshajanya punarutpatti anie pilustaaru. kattirimpunu propagul anie kooda suuchimchavachchu. ottidi vaataavaranamloo fitnessnu penchadaaniki punarutpattilo saahasopetamaina muulaala nirmaanaanni upayoginchagala saamardhyamtho rasalanu abhivruddhi chesaayi. rasalalu nissara neelalu, raathi neelalu mariyu edaari neelalaloo perugutaayi. laingika punarutpatti nundi molakalu takkuva manugada retunu kaligi untaayi; ayithe, sahaja vaataavaranamloo vicchinnamaina excised kaandam kothalu mariyu aaku kothalu nundi molakalu marinta vijayavantamavutaayi.
kothalu neeru mariyu carbon rendintinee nilva chesi, andubaatulo unchutaayi, ivi mokkala sthaapanaku avasaramaina vanarulu. mokka yokka verucheyabadina bhaagam saareerakamgaa churukuga untundi, idhi neeru mariyu poeshakaalu teesukoovadaaniki mytotic charya mariyu kotta muula nirmaanaalanu yerparustundi. mokkala alaingika punarutpatti kooda parinaamatmakamgaa prayojanakaramgaa untundi, endukante idhi epigenetic memarini nilupukovadam dwara mokkala mokkalu vaati paryaavaranaaniki baga saripoyela chestundi, DNAలో maarpula valla kakunda histone maarpu mariyu DNA methylation kaaranamgaa sambhavinche samalakshanaala vyatyaasaala vaarasatva namuunaalu. epigenetic memory mytosis dwara vaarasatvamgaa labhistundi, anduvalla prayojanakaramaina ottidi pratispandana priming excised kaandam nundi mokkalalo unchabadutundi.
sareeradharma shaastram.
saahasopetamaina vaerla nirmaanam anedi vaerlu kaani mokka yokka edainaa nirmaanam nundi erpade vaerlu; eee vaerlu saadhaarana abhivruddhilo bhaagamgaa ledhaa ottidi pratispandana kaaranamgaa yerpadavachhu. tolaginchina kaandam kattirimpu nundi saahasopetamaina vaerla nirmaanam anedi gaayam pratispandana.
paramaanu sthaayilo modata kaandam vadda kothanu tolaginchinappudu jasmonic aamlam takshaname perugutundi, idhi saahasopetamaina muulaala erpaatuku avasaramani antaaru. kothanu asalu muula vyavastha nundi tolaginchinappudu, moolamlo tayaaraina cytokinin mariyu strigolactone anae harmonelanu nirodhinche muulam, kaandamloki ravana cheyabadataayi, ekagrata taggutundi. polyphenol ksheenata taggutundi, axine gaadatanu penchutundi. perigina axine gaadata naitrik oxide gaadatanu penchutundi, idhi mapk signal cascade mariyu cgmp-aadhaarita maargam dwara muulaala nirmaanaanni praarambhistundi, ivi rendoo mytotic vibajananu niyantristaayi mariyu saahasopetamaina muulaala nirmaanaanni praarambhinchadaaniki avasaram. moolamlo combial kanaala nundi muula primordia erpadutundi. verucheyabadina rasavantamaina aakulu mariyu aaku kothalu vyaapti chendadamlo, aaku primordia udbhavinchina tarvaata muula collus kanajaalam nundi ruut primordia saadhaaranamgaa udbhavistundi.
axine anie kooda piluvabade indolyl-3-acetic aamlam (iiaa) nuu vaerla kotha kaandam meeda puusinappudu, chikitsa cheyani kothalatho poliste saahasopetamaina muulaala sagatu sankhyalo perugudala undani 1935 lone telisindi. saadhaaranamgaa vaerlu erpadani aakulu laeni kaandam meeda kooda parisoedhakulu eee sammelanaanni vartimpajesaaru mariyu axine prerepita vaerla erpadataanni kanugonnaru, tadwara vaerla erpadataaniki axine nuu nirnayinchadam avasaram. eee harmone gurtinchadam anedi vrukshasampadapai aadhaarapade parisramalaku mukhyamainadi, endukante idhi konnisaarlu vaerla perugudalanu prerepinchadaaniki taja kothalaku vartinchabadutundi.
saanketikata.
konni mokkalu itarulakanna chaalaa sulabhamgaa muulaalanu yerparustaayi. chekkatho chesina mokkala nundi kaandam kothalu kalapa yokka paripakvatanu batti bhinnamgaa pariganinchabadataayih
chaalaa mokkala kothalu kaandam mukkalu, mariyu vaati swantha muula vyavastha ledhu, anduvalla saraina paristhitulanu neraverchakapothe nirjaleekaranamtho chanipoye avakaasam undhi. vatiki thematho kuudina madhyamam avasaram, ayithe, idhi chaalaa tadigaa undakudadu, tadwara kotha kullipotundi. eee prakriyaloo matti, perlite, vermiculite, kobbari, raathi unni, vistarinchina bankamatti gulikalu mariyu saraina paristhitulanu batti neeru kooda sahaa aneka madhyamalu upayoginchabadutunnaayi, conny veetike parimitam kaadu. chaalaa rasavantamaina kothalu kattirinchina uparitalam endipoye varaku bahiranga gaalilo vadiliveyavacchu, idhi kattirimpu taruvaata natinappudu vaerla nirmaanaanni meruguparustundi.
samasheetoshna deshaalalo, kaandam kothalu mruduvaina (aakupaccha ledhaa pakshika pandina) kalapa mariyu gatti kalapatho teesukovachhu, ivi aacharanalo nirdishta thedaalanu kaligi untaayi. konni paristhitulu kothaku marinta anukuulamaina phalitaalaku daariteestaayi; samayam, parimaanam, mokkapai sthaanam mariyu aakula parimaanam annee mukhyamainavi. vasantakaalamlo eguva kommala nundi chinna chekka yokka kaandam kothalu teesukoovaali, ayithe gattipadina kalapa kothalu sheethaakaalamlo diguva kommala nundi teesukoovaali. kaandam kotha podavupai saadhaarana sarihaddulu mruduvaina kalapa kosam mariyu gatti kalapa kosam madhya untaayi. moodinta rendu vantula akulanu tolaginchinappudu mruduvaina kalapa kothalu uttamamgaa panicheestaayi, ayithe gatti kalapa kaandam kothalu puurti akulanu tolaginchaalsina avasaram undhi. cutt nuu node krinda ventane ledhaa node krinda okatinnara angulaala varaku cheyali.
kothalu neerugaa mattiloo unchadamtho paatu, neetilo kothalu vellanu veyadam kooda saadhyame. bacteria erpadatam mariyu vaerlu tegipoye avakaasaanni nivaarinchadaaniki neetini tarachugaa maarchaalsina avasaram undhi. dheeniki kooda adhe kaaranamtho neetilo taginanta oxygen avasaram. thematho kuudina vaataavaranam (plaastik sheeting vadakam) anduvalla eee saanketikata avasaram ledhu.
mruduvaina kalapa mariyu pakshika-gatti chekka kothalu kosam vaataavaranam saadhaaranamgaa themagaa unchabadutundi-tarachugaa kothalu plaastik sheet kinda ledhaa gaalini themagaa unchagala maroka parimita pradaesamloe unchadam dwara-mariyu kotha endipokunda nirodhinchadaaniki pakshika needalo saadhinchabadutundi. mokkalaku bhangam kaliginchakundaa undataaniki meediyamloni kothalu saadhaaranamgaa chakkati pogamanchutho neeru traagabadataayi. prarambha neeti paarudala taruvaata, mattini themagaa unchadam lakshyam, conny tadigaa ledhaa neetitho nindakunda; mallii pogamanchu padee mundu madhyamam daadaapu endipovadaaniki anumatinchabadutundi.
perugudalanu "prothsahinchadaaniki" oka vella harmon ivvavacchu mariyu mokkala perugudala yokka vijaya retunu penchavacchu. avasaram laenappatikee, mokkala harmon aaksinla signalling charya dwara muulaala nirmaanaanni prothsahinchadaaniki aneka sammelanaalanu upayoginchavacchu. saadhaaranamgaa upayoginche rasayanalalo indol-3-byutarik aamlam (iba) pouder, drava draavanam ledhaa jelga upayoginchabadutundi. eee sammelanaanni cutting yokka cutt konaku ledhaa aakula sprega vartinchabadutundi. edustunna villo chettu yokka pasupu-mukkala remmalanu neetilo nanabettadam ledhaa villo chettu beradu nundi tii tayaaru cheyadam vanti sahajamgaa vella harmone tayaaru cheyavachu. upayoginche mundu 24 gantalu nanabettinappudu remmalu ledhaa beradu baga panicheestaayi. coco-grass ("cyperus rotandus") aakulu mariyu gaddalanu anichiveyadam dwara pondina saaranni vividha mokkala jaatula kothalu mariyu molakala adbhutamaina vellagaa upayogistaaru. thenelo mokkala harmonelu laenappatikee, daani sahaja kriminaasaka mariyu shilindhra nirodhaka lakshanaala dwara vijayanni verucheyadamlo kooda sahaayapadutundi. dalchinachekka ledhaa neetilo aspirin maatra kooda vella vella prakriyaku sahaayapadutundi.
rakalu.
oka mokka yokka aneka vruksha bhaagaalanu upayoginchavacchu. atyanta saadhaarana paddhatulu
villo, blockberry mariyu pelargonium vanti konni jaatulanu kevalam thematho kuudina neelaloo kattirinchadam dwara penchavacchu, ayithe chaalaa jaatulaku ekkuva shraddha avasaram. chaalaa jaatulaku debba kottadaniki thematho kuudina, vecchani, paakshikamgaa needatho kuudina paristhitulu avasaram, anduvalla paina perkonna vidhananni anusarinchaalsina avasaram undhi. mukhyamgaa kashtataramaina jaatulaku paina challani gaali mariyu vecchani matti avasaram kaavacchu. adanamgaa, chaalaa kashtamaina kothalu thoo, aaa nirdishta mokkala jaatulato vijayavantam ayye avakaasam unna kotha rakanni upayoginchaali.
phalitaalanu meruguparachadam.
kaandam kattirimpu pracharam perugudalanu meruguparachadaaniki margalu unnaayi. kaanti teevrataram kavatam valla kothalu vellatho mariyu vaegamgaa molakettadaaniki veelu kalpistundi, ayithe tadwara utpatti ayye vaedi vyaapti padaartham badhanu kaligistundi. azelia kothalu fungus vyadhikaaraka rhizoctonia nundi krimisamhaaraka cheyadaaniki neetilo teelikagaa vaedi cheyavachu, mariyu dheenini itara mokkalaku upayoginchavacchu.
naela.
kattirimpu rakanni batti (i.ii. chettu, podha, rasavantamaina, kaakti) vividha matti mishramaalanu upayoginchavacchu. aneka vaanijya samsthalu pratyaekamgaa kothalu penchadaaniki medium ammakam chestaayi.
gaali mariyu naela thema.
ikkada aneka empikalanu upayoginchagaliginappatiki, saadhaaranamgaa plaastiknu saft wood mariyu pakshika-gatti chekka kothalu kappadaniki upayogistaaru. trayla krinda unna matti (gaali temanu penchadaaniki) mariyu traylooni matti tadigaa unchabadutundi, conny neetitho nindipodu (= puurtigaa santrupta). kesanaalika charyanu nivaarinchadaaniki kothalu kuurchunna traylanu raallapai unchadam uttamam (endukante idhi tray lopala mattini chaalaa tadigaa unchutundi). traellooni mattini 85 nundi 95 saatam santruptatato unchaali. greenhouselalo automated (ovar head) pogamanchu vyavasthalu, boom vyavasthalu ledhaa pogamanchu vyavasthalanu upayoginchavacchu.
antukune mariyu calcing samayamlo oka saadhaarana pogamanchu frequencylo 24 gantala vyavadhilo prati 5-10 nimishaalaku 5-8 sekanla paatu pogamanchu untundi. 3 nundi 4 rojula taruvaata, pagatipuuta prati 10-20 nimishaalaku pogamanchu 3 nundi 5 sekanlaku tagginchabadutundi mariyu raatri samayamlo takkuva tarachugaa untundi. muulaalu kanipinchinappudu (dasha 3) pogamanchunu tagginchavachhu, mariyu dasha 4 (toning) natiki, pogamanchu takkuvagaa ledhaa lekunda cheyali (chaalaa jaatulaku 10 nundi 14 rojula natiki). plaastik gudaaraalanu upayogistunnappudu, chaalaa takkuva pogamanchu avasaram (rojuku okati ledhaa rendusaarlu). acchulu (manaveeyamgaa) erpadakunda nirodhinchadaaniki greenhouse ledhaa colled framenu appudappudu ventilate cheyali.
gaali mariyu naela ushnograta.
saft wood mariyu pakshika-gatti chekka kothalu kosam gaali ushnograta 70 ° eff (21.1 ° sii) vadda sarainadi, conny 55 ° eff (12.7 ° sii) kante takkuva ushnogratalu aamodayogyamainavi. 75 efo (23.8 masim) kante ekkuva gaalini vaedi cheyadam valla vyadhikaaraka kaarakaala perugudalanu prerepistundi. gaalini (manaveeyamgaa ledhaa svayamchaalaka vindo openarla dwara) greenhouse ledhaa colled frame gaali ushnogratanu taggistundi. greenhouselalo vaedini oka nirdishta ushnograta vadda unchadaaniki svayamchaalaka thermostat vyavasthalanu kooda upayoginchavacchu. perugutunna media ushnograta 20-22 °C vadda uttamamgaa nirvahinchabadutundi kabatti diguva vaedi (matti) vaerla praarambhaaniki anuvainadi.
suuryarashmi.
kothalu vecchagaa unchaalsina avasaram undagaa, kontha kaantini andinchaalsina avasaram unnappatikee, daanini pratyaksha suuryarashmi nundi dhooramgaa unchaali. dheenini saadhinchadaaniki konni margalalo white wash, pakshika-telupu plaastik, muduchukune needa teralu (suuryudu tatkalikamga chochukupothe veetini upayoginchavacchu), upayoginchadam unnaayi...
modati dasalo vaanchaneeya kaanti sthaayilu 120 nundi 200 micromol/mea2ess (antukovadam) untaayi. okasari callus erpadithe (dasha 2: callusing) mariyu muulaalu erpadatam mariyu neetini teesukovadam praarambhistae (dasha 3: muulaala abhivruddhi dasha), kaanti teevrata sthaayilanu kramamga penchavacchu (200 nundi 800 micromol/mea2 laku). chaalaa mandhi pracharakulu rojuku 5 nundi 10 mollu (antey.ii. rojuvaaree kaanti samagra sensaarnu upayoginchi gamaninchina) sthiramaina muulaalu mariyu perugudalaku daariteestundi.
kotha nundi vyaapti chendadaaniki anumatinche mokkala jaatulu.
kaandam, aaku mariyu/ledhaa kona kotha nundi pracharam cheyagala mokkalu
 
paina perkonna konni mokkalu, colius, maranta, nerium mariyu golden pothos vanti vaatini mattiki naatadaaniki mundu avi vellaadataaniki neeru avasaram kaavacchu.
prajaadarana pondina samskrutilo.
kavi theodor rothk thana "dhi laast sunn und adhar kavitalu" anae pustakamlo kanipinche "cuttings" mariyu "cuttings (taruvaata)" anae kavitalalo mokkala kothalu mariyu vaerla perugudala pravartana gurinchi raasaaru."

