gandaa (kulam)

gandaa ledhaa gandawa thoorpu bhaarata rashtraalaina odisha mariyu chhattisgarhlaku chendina sthaanika samajam.ganda yokka janabha. vaaru pradhanamgaa paschima odisha mariyu chhattisgarhloni prakkane unna praantaalalo, mukhyamgaa bolangir mariyu burger jillaallo nivasistunnaaru. vaaru odia, lauria, kandria/kandharia, kabria mariyu saharia gandaa vanti vividha antarvivaaha vibhagaluga vibhajinchabaddaaru, ivi inca aneka totemistic exogamous vamsaalagaa () vibhajinchabaddaayi. vaaru vayojana vivahanni aacharistaaru mariyu pradhanamgaa ekaswaamyamgaa untaaru. vivahalu pradhanamgaa sampradimpula dwara erpaatu cheyabadataayi, ayithe paraspara sammati kooda gouravinchabadutundi. juuniyar leviretu, juuniyar sororate, vitantuvulu, vitantuvulu mariyu vidaakulu teesukunna vaari punarvivahalu anumatinchabadataayi. vaaru yuktavayassu paniteerunu anusaristaaru mariyu janana kalushyanni kaligi untaaru. prasavaniki mundu mariyu prasavaanantara acharalu, naamakarana veduka mariyu mundamu vantivi kooda nirvahinchabadataayi. vaaru tama mrutulanu paaraveyadaaniki dahanam mariyu khananam rendintinee chestaaru. vaari saampradaaya vruttulu netha kaarmikulu mariyu graama kapaladaruluga unnaayi mariyu vaaru graama adhipatulugaa kooda panicheesaaru. vaaru pratyeka sandarbhaallo drums kooda vaayistaaru. vaari pradhana devata.
gandaa baja.
paschima odisha antataa graama kaaryakramaalaku avasaramaina pratyeka sangeethaaniki eee gandaalu prasiddhi chendaaru. sangeetam drums (,, ledhaa), pipes () mariyu taalaalanu () upayogistundi. gatamlo gaandaalu mukhyamaina rajulache pooshinchabadataaru ledhaa vaari pandugalalo mukhyamaina bhaagamgaa undevaaru, ayithe nedu vaari pandugalalo aadataaniki itara kulaala sabhyulu vaarini pooshistunnaaru.sthaanikulatho sambhaashinchadaaniki gaandaala sangeetam mukhyamainadigaa pariganinchabadutundi. prati somavaaram bargarh praantamaina borah samberlo, poojaari aacharaanni nirvahistaadu, ikkada devata poojaarini kaligi undi atanni maanasikamgaa kungipotundi. eee samayamlo, 16 devatalaku praatinidhyam vahistunna 16 layalaku gandaalu tama vaayidyaalanu vaayistaaru. vaayidyaalu matrame dheenini jaragadaniki anumatistaayani, mariyu gandaalu vaayidyaalanu vaayinchadam devata thana shakti yokka sampoorna balam kaaranamgaa niyantrananu kolpovachhu, poojaari meeda drushti pettadaniki sahaayapadutundi. eee aacharam samayamlo, poojaari heey chhaanals kaaranamgaa banjarutvam vanti vyaadhulatoe badhapaduthunna vyaktulanu nayam cheyavachu, gandaa archestraku dhanyavaadaalu. ashoka raaju kumarudu mahinda (bouddha sanyasi) srilankaku vellinappudu, athanu thanatho paatu gandabaja mariyu gandaalanu teesukunnadu. bouddha grandham prakaram rendu saampradaaya bajalu okela untaayi. 

