nikaruva yokka bhougolikam

nikaraguva (adhikarikamga nikaraguwa ganatantram) madhya americalo unna oka desham, idhi carabian samudram mariyu uttara pasiphik mahasamudram rendintikee sarihaddugaa, costa rica mariyu honduras madhya undhi. nikaruva chadarapu kilometres vistiirnamloo madhya americalo atipedda desham.
nikaraguva mottam 130,370 chadarapu kilometres (119,990 chadarapu kilometres vistiirnamloo bhoomi) vistiirnamloo undhi mariyu vividha rakaala vaataavaranaalu mariyu bhuubhaagaalanu kaligi undhi. desham yokka bhouthika bhougolikam dheenini moodu pradhana mandalaluga vibhajistundihi pasiphik lothattu praantaalu, tadi, challani madhya ettaina praantaalu mariyu carabian lothattu praantaalu.
sahaja praantaalu.
nikaraguwa sahaja praantaalu pasiphik lothattu praantaalu, madhya ettaina praantaalu mariyu carabian lothattu praantaalu.
pasiphik lothattu praantaalu.
pasiphik teeram nundi 75 kilometres lothattu praantaalalo pasiphik lothattu praantaalu vistarinchi unnaayi. golfo dii fonseca mariyu laago dii nikaraguwa madhya nadustunna yuva agniparvataala varusa minaha, eee praantamloo ekkuva bhaagam chadunainadi. eee sikharaalu pedda crustal fracture ledhaa nirmaanaatmaka cheelikaku paschimaana unnaayi, idhi golfo dii fonseca nundi reo shaan juvan varaku aagneya disalo istmas meedugaa vellae podavaina, irukaina maandyaanni yerparustundi.
eee cheelikalo kontha bhaganni madhya americaloni atipedda manchineeti sarassulu akraminchayi laago dii menejwa (56 kilometres podavu mariyu 24 kilometres vedalpu) mariyu laago dii nikaraguwa (sumaru 160 kilometres podavu mariyu 75 kilometres vedalpu). eee rendu sarassulu reo tipitapa thoo kalustaayi, idhi dakshinaana laago dii nikaraguvalo pravahistundi. laago dii nikaraguva nadhi reo saan juvan (nikaraguva mariyu costa rica madhya sarihaddu) loki pravahistundi, idhi cheelika lothattu praantaala dakshina bhaagam gundaa carabian samudramloki pravahistundi.
reo shaan juvan loya carabian samudram nundi laago dii nikaraguwa varaku nikaraguwa istmas meedugaa samudra mattaniki daggaragaa sahaja marganni yerparustundi. laago dii nikaraguva nairuti anchu nundi, idhi pasiphik mahaasamudraaniki kevalam pandommidi kilometres dhooramlo undhi. gatamlo vividha samayaallo eee marganni panama kaaluvaku pratyamnaayamgaa pariganinchevaaru.
sarassula chuttoo mariyu vaati vaayuvya disalo cheelika loya venta golfo dii fonseca varaku vistarinchi unna saaravantamaina lothattu maidaanaalu sameepamloni agniparvataala nundi agniparvata buudidatoe baga samruddhiga unnaayi. eee lothattu praantaalu janasaandratatoo, baga saagu cheyabadataayi. pasiphik lothattu praantaala sahaja vrukshasampada podi adavi, conny daanilo ekkuva bhaagam vyavasayam ledhaa pacchika bayallagaa maarchabadindi. sarassu praantaaniki neerugaa paschimaana buudidatoe kappabadina kondalu mariyu agniparvataala irukaina rekha undhi, ivi sarassulanu pasiphik mahasamudram nundi vaeru chestaayi. eee line leone mariyu menejwa nagaraala sameepamlo madhya bhaagamlo atyanta ettainadi.
endukante paschima nikaraguwa rendu pradhana tectonic plaetlu dheekone chota undhi, idhi bhookampaalu mariyu agniparvata visphotanaalaku lobadi untundi. aavartana agniparvata visphotanaalu pogalu mariyu buudida nundi vyavasaya nashtanni kaliginchinappatikii, bhookampaalu praanaalaku mariyu aastulaku chaalaa vinaasakaramainavi. prati samvatsaram vandalaadi shacklu sambhavistaayi, veetilo konni teevramaina nashtanni kaligistaayi. rajadhani nagaram menejwa menejwa mariyu mallee mallee dadapuga naasanam cheyabadindi.
madhya ettaina praantaalu.
central highlands anie piluvabade tribhujaakaara praantam pasiphik lothattu praantaalaku eesaanyam mariyu thoorpuna undhi. eee kathinamaina parvataalu 900 nundi 1,800 meterla ettulo unna gatlu mariyu ook mariyu paine mishrama adavulatho koodi untaayi, ivi pradhanamgaa carabian vaipu pravahinche lothaina loyalatho maarutuu untaayi. chaalaa takkuva mukhyamaina pravahalu paschimaana pasiphik mahaasamudraaniki pravahistaayi. avi nitaruga, chinnaviga mariyu appudappudu pravahistaayi.
madhya ettaina praantaala saapekshamgaa podi paschima vaalulu, carabian yokka thematho kuudina gaalula nundi ettaina praantaala gatlu rakshinchabadi, valasa kaalam nundi pasiphik praantam nundi raitulanu aakarshinchayi. ettaina praantaala thoorpu vaalulu parvata varshaaranyaalato kappabadi unnaayi mariyu maargadarsaka vyavasaayadaarulu mariyu sthaanika prajala chinna samaajaalato teelikagaa nivasistaayi.
carabian lothattu praantaalu.
nikaaraagvaaloni thoorpu carabian lothattu praantaalu vistrutamainavi (jaateeya bhoobhaagamlo 50 saataaniki paiga akraminchayi) mariyu ippatikee costa dii domalu (miskito teeram) anie piluvabade takkuva sthirapadina lothattu praantaanni yerparustaayi. carabian lothattu praantaalanu konnisaarlu jelaya yokka maajee vibhaagaaniki paryaayapadamgaa pariganistaaru, idhi ippudu uttara carabian theera swayampratipatti praantam (region autonoma dii laa costa kaaribe norte, raakn) mariyu dakshina carabian theera swayampratipatti praantam (region autonoma dii laa costa kaaribe surab, rocks) gaa vibhajinchabadindi mariyu idhi nikaraguva bhoobhaagamlo 45 saatam untundi.
eee lothattu praantaalu vaedi, thematho kuudina praantam, indulo theera maidaanaalu, madhya ettaina praantaala thoorpu spurse mariyu reo shaan juvan pareevaahaka praantam diguva bhaagam unnaayi. matti saadhaaranamgaa leach cheyabadi, vandhyathvamtho untundi. paine mariyu thaati pacchika bayallu carabian teeram vembadi dakshinaana lagunaa dii perlas varaku prabalamgaa unnaayi. ushnamandala varshaaranyaala vistrutamaina praantaalu unnaayi, veetilo isthmian-atlantic thematho kuudina adavulu dakshinaana saage lagunaa dii perlas nundi reo shaan juvan daati costa rica varaku vistarinchi unnaayi, mariyu madhya american atlantic thematho kuudina adavulu savannas mariyu madhya ettaina praantaala madhya unnaayi, mariyu savannas dwara nadula venta unnaayi.
escandido, reo grande dii matagalpa, prinjapolka mariyu kokotho sahaa aneka nadula sahaja kattalu mariyu irukaina varada mydaanaala venta mariyu madhya ettaina praantaalalo paiki leche aneka chinna pravaahaala venta mariyu caribean teeramloni nissara bay, madugulu mariyu uppu chittadi neelala samudaayaaniki velle maargamlo eee praantaanni daatutuu saaravantamaina neelalu kanipistaayi.
vaataavaranam.
nikaragwalo ushnograta rutuvulatoe koddigaa maarutundi mariyu idhi ekkuvagaa etthu yokka pani. tyra callient" ledhaa "vaedi bhoomi" anedi samudra mattam nundi sumaru etthu varaku parvataalu mariyu lothattu praantaala lakshanam. ikkada, pagati ushnogratalu sagatuna, mariyu raatri ushnogratalu samvatsaramlo chaalaa varaku padipothayi.
tyra templada" ledhaa "samasheetoshna bhoomi" anedi chaalaa varaku madhya ettaina praantaalaku sambandhinchina lakshanam, ikkada etthu madhya untundi. ikkada, pagati ushnogratalu telikapativi (, mariyu raatrulu challaga untaayi).
"tyra fria", "paina unna ettulalo unna challani bhoomi, kendra ettaina praantaala ettaina sikharaalapai mariyu sameepamlo matrame kanipistundi. eee praantamloo pagatipuuta sagatu, raatri samayamlo takkuva.
varshapaatam.
nikarguvaalo varshapaatam chaalaa bhinnamgaa untundi. carabian lothattu praantaalu madhya americalo atyanta thematho kuudina vibhagalu, ivi etaa varshapaatam madhya pondutaayi. madhya ettaina praantaala paschima vaalulu mariyu pasiphik lothattu praantaalu gananeeyamgaa takkuva vaarshika varshapaataanni pondutaayi, ivi thematho nindina carabian vaanijya gaalula nundi madhya ettaina praantaala sikharaala dwara rakshinchabadataayi.
ettaina praantaala yokka cheelika loya mariyu paschima vaalulaku sagatu vaarshika varshapaatam nundi untundi. varshapaatam kalanugunamga untundi-october nundi varshaakaalam varaku undavacchu, mariyu december nundi april varaku podi kaalam.
varshakalamlo, thoorpu nikaraguwa anni pradhana nadula eguva mariyu madhya praantaalalo bhaarii varadalaku lonavutundi. tiiraaniki sameepamlo, nadhi pravahalu vedalpugaa mariyu nadhi oddulu mariyu sahaja kattalu takkuvagaa unna chota, varadaneeru varada maidaanaalapaiki pravahistundi, lothattu praantaalalo pedda bhagalu nirantara neeti palakalugaa marutayi. nadhi odduna unna vyavasaya bhoomulu tarachugaa bhaareega debbatintaayi, eee varadala samayamlo gananeeyamaina sankhyalo savannah jantuvulu maranistaayi.
teeram kooda vidhvamsaka ushnamandala tuphaanulu mariyu tuphaanulaku lobadi untundi, mukhyamgaa juulai nundi october varaku. eee tuphaanulato patuga veeche adhika gaalulu mariyu varadalu tarachugaa gananeeyamaina aasti nashtanni kaligistaayi. adanamgaa, challani mundu ledhaa alpapeedanam praantam gundaa vellae bhaarii varshaalu (papagayo tuphaanulu anie pilustaaru) november nundi marchi varaku thoorpu mariyu paschima nikaraguva (mukhyamgaa cheelika loya) dwara uttaraana nundi pravahinchavacchu.
vyavasayam chaalaa varaku sahaja vrukshasampadanu naasanam chesina madhya ettaina praantaalalo tuphaanulu ledhaa bhaarii varshaalu kooda gananeeyamaina panta nashtam mariyu matti kothaku kaaranamavutaayi. kaaranamavutaayi, john tuphaanu vandala vaela mandhi nikaaraagvanlanu vaari illanu vidichipettavalasi vachindi mariyu maaku $1 billion kante ekkuva nashtam kaliginchindi, indulo ekkuva bhaagam carabian teeram vembadi undhi. november november, rendu pradhana tuphaanulu etaa mariyu ayota, varusaga varallo daadaapu oke pradaesamloe deshaanni taakaayi, carabian praantam antataa vandalaadi maranaalaku kaaranamayyaayi mariyu millionla dollarla nashtanni kaliginchaayi.
paryaavaranam.
nikaraguwa vidhvamsaka bhookampaalu, agniparvataalu, kondachariyalu virigipadatam mariyu appudappudu teevramaina tuphaanulaku lonavutundi. idhi prastutam atavee nirmuulana, matti kotha mariyu neeti kalushyanni edurkontondi. idhi vaataavarana maarpulapai aikyaraajyasamiti framework convention, vaataavarana maarpu-kyoto protocol, anhu pareeksha nishedham mariyu ojon pora rakshanaku oka party, mariyu samudra chattampai santakam chesindi conny aamodinchaledu.

