maldieves yokka atols

maaldeevulu 20 sahaja pagadapu dibbalatho, konni dveepaalu mariyu vivikta dibbalatho kalisi erpadataayi, ivi nedu 7 degreela 10′ uttaram nundi 0 degreela 45′ dakshinam varaku vistarinchi unna namuunaanu yerparustaayi. eee pagadapu dibbalalo atipeddadi boduthilaadhunmathi, ayithe chaalaa dveepaalanu kaligi unna pagadapu dibba huvaadhu.
konni pagadapu dibbalu kalanugunamga aneka dveepaala roopamlo mariyu vivikta dibbala roopamlo untaayi, veetini chinna pagadapu dibbala nirmanaluga vargeekarinchavachhu. maaldeevslooni uparitalampai unna mottam bhoomi coraline muulam kaligi untundi. maldieves yokka atols chaalaa saadhaarana golusunu yerparustaayi mariyu mukhyamgaa uttara mariyu madhya atols loe, oka shreni nirmaanam spashtamgaa kanipistundi. konni pagadapu dibbala madhya vistrutamaina mariyu lothaina kaaluvalu unnaayi. atol" anae padaaniki muulam maaldeevula bhaashalo undhi. "atol" (nundi) ippudu prapanchavyaaptamgaa aneka bhaashalalo upayoginchabadutondi.
saampradayakamgaa, maaldeevulu prajalu chivaralo "atol" anae padaanni jodinchakunda '-madulu' ledhaa '-mathi' loe mugise atolsnu vaari paerutoe pilustaaru. udaaharanaku, chivaralo 'atholu' anae padaanni jodinchakunda, kevalam kolhumadulu anie vrayadam sarainadi. faadippolu anie piluvabade atol loe kooda idhe paristhiti.
maaldeevula atols chaalaa sanklishtamaina nirmaanaalu mariyu gatamlo avi naavikulaku chaalaa pramaadakaramainavi. 1834-1836 loe, british kepten robbert moraseby maldive deevula sramatho kuudina mariyu kashtataramaina cartographyni chepattadu, eee sanklishtamaina hinduu mahaasamudrapu pagadapu dibba samuuham yokka modati khachitamaina samudra patalanu geesaadu.
eee naukaadala pataalu raayal naevii yokka hydrographic servies dwara moodu ververu pedda pataluga mudrinchabaddaayi. vaatilo konni lopaalu unnappatikee, moraseby yokka pataalu entha bagunnayante, 1990la varaku vaari pagadapu dibbala yokka pramaadakaramaina jalaala gundaa navigate chestunna maaldeevula pailatlu vaatini ishtapadaru.
eee rojullo upagraha sarvela aadhaaramgaa maaldeevula yokka marinta khachitamaina pataalu unnaayi. ayithe, aadhunika pataalu ivvani dayta sampadanu commander moraseby yokka pataalu andistaayani maldivian naavikulu ippatikee paerkonnaaru. avi geesina samayamlo, maaldeevula pataalu entha adhika naanhyathatho unnayo, raani victoria vyaktigatamgaa tanikhi chesindi. netikee konni pagadapu dibbalalo, aadhunika samudra gps khachitamainadi kaadu. gps mapping anedi adhi laeni chota dibbanu suuchimchavachchu mariyu avi ekkada undaalo itara dibbalanu choopinchadu.
maaldeevulalooni aneka atols yokka aneka andamaina diving mydaanaala kaaranamgaa, eee desham prapanchavyaaptamgaa scooba diverlaku pradhana gamyasthanamgaa vikrayinchabadindi.
anduvalla, gatha rendu dasaabdaalalo uttama diving spotla yokka aneka maargadarsakaalu mariyu pataalu prachurinchabaddaayi mariyu vaatilo konni chaalaa khachitamainavi mariyu vistruta shreni upayogakaramaina suuchanalanu istayi.
atols.
diguva jabita bhougolika ledhaa sahaja pagadapu dibbalu mariyu maaldeevula dveepasamuuhamlooni oke dveepaala paerlu, uttaram nundi dakshinaaniki, sankshipta vivaranhatho kalisi unnaayi. vivaranalo avi chendina paripalana vibhagalu cherchabaddaayi.
ivaandippoolu.
maldiveslo atyanta uttaraana unna pagadapu dibba ihavandippolu atol, mariyu rajadhani dveepam ihavandippolu atol ihavandu. idhi podavulo oka chinna sahaja atol.
dheeniki sarihaddu dibba chuttoo 25 dveepaalu unnaayi. oka podavaina avarodham dibba atol yokka paschima bhaganni yerparustundi. eee sarassulo aneka pagadapu patches unnaayi mariyu madhyalo saadhaarana lothu 20 nundi 30 fathams (35 nundi 55 mea) untundi.
ivaandippoolu uttaraana maldieves deevulanu bharatadesaniki chendina vaati nundi vaeru chese malle kaandu (ledhaa maaliku kaandu) anie piluvabade vistruta chaanal dwara sarihaddulugaa undhi.
paripalanaparamga, ihavandippolu uttara tiladunmathi (haa alifu) atol paripalana vibhaagaaniki chendinadi, indulo tiladunmathi sahaja atol yokka uttara bhaagamlo kooda undhi.
tilaadunmaati.
boduthilaadhunmathi atol (naukaadala pataalalo tiladummati) maldieves atols loe atipeddadi mariyu prapanchamlone atipedda atol (ekkuvagaa munigipoyina goppa chagos byaank mariyu sayaa dii malha byaanknu parigananaloki teesukoledu). idhi chaalaa bahirangamgaa, spashtamgaa parimitam cheyabadina sarassu laeni vilakshanhamaina atol. 
idhi oka bhaarii pagadapu dibba, idhi saadhaaranamgaa sarasamaina parimaanamlo daadaapu nalabhai dveepaalanu kaligi untundi. eee pagadapu dibba sameepamlo oka pedda dveepam kaelaa oka pramukha binduvugaa undhi.
paschima sarihaddulo takkuva dveepaalu unnaayi, conny vaati madhya vistruta maargaalato marinta vivikta dibbalu ledhaa suukshma-parvatapraantaalu (maldivianlo "faaru" anie pilustaaru) unnaayi. german anveshakudu hohns maldiveslo porites pagadaala dwara "micro-atol" anie piluvabade eee drugvishayam erpadataanni gamaninchaadu. daani sarassulo konni sholes unnaayi, conny aneka pedda "faaruu", tarachugaa dveepaalato agrasthaanamlo untaayi. sagatu lothu 18 nundi 24 fathams (33 mea nundi 44 mea) varaku untundi.
milaadunmaadulu samuuham kooda sahajamgaa tilaadunmati pravaalapraantamlo oka bhaagam, idhi pravaalapraantam yokka dakshina bhaagamlo untundi. eee atol yokka podavu 101 dveepaalu kaligi undhi.
eee bhaagam yokka kendram yokka saadhaarana lothu 20 nundi 25 fathams (37 mea nundi 46 mea) mariyu diguva isukatho untundi. daani paschima anchula venta chaalaa dveepaalu laevu, conny lothugaa 10 fathams (18 mea) kante arudugaa unde nissara madugulatho (maldivianlo "vilu" anie pilustaaru) marinta verucheyabadina dibbalu unnaayi.
paripalanaparamga, tilaadunmati atol, milaadhunmadulu samuuhamtoe kalisi naalugu paripalana vibhagaluga vibhajinchabaddaayi, avi uttara tilaadunmati (haa alifu) atol, dakshina tilaadunmati (haa dhaalu) atol, uttara milaadunmadulu (shaviani) atol mariyu dakshina milaadunmadulu (madhyahna) atol.
maamakunudhuu.
maldiveslo atyanta paschimaana unna atole mamakunudhu atol ledhaa makunudhuu (admirality chaartlo malcum atol). sarassutho kuudina pedda dibba, podavu mariyu sagatu vedalpu. ikkada oke oka nivaasa dveepam, makunudhuu mariyu maroe moodu dveepaalu (innafushi, fenbohura mariyu dhipparufushi) unnaayi mariyu idhi miladummadulhu samuuhamlooni paschima bhaagamlo undhi. maaldeevula 1834-36 sarveku mundu maldivianlu kaanivaariki idhi teliyadani chebutaaru. sthaanikula prakaram, sibbandi, saruku ravana mariyu annititoe daani banjaru dibbalapai aneka noukalu poyayi. veetilo pertia vyapari (augustu, 1658), hayston (juulai, 1891), georg reed (september, 1872) mariyu marenno unnaayi. surf yokka himsa mariyu dibba yokka lamba vaipula kaaranamgaa konni gantala tarvaata shidhilaala avasheshaalu migili unnaayi. eee sarassu chaalaa lothugaa untundi, conny pagadapu paachestho nindi untundi.
ethili alifushi atol.
ethingely alifushi atol rendu dveepaalanu kaligi undhi, alifushi mariyu ethingely (kalhifushi anie kooda pilustaaru), dheenini admiralty chaartlo 'dhi pavel dheevulu' anie pilustaaru. eee dveepaalu eee dibba mariyu pradhana atol yokka uttara chivara madhya chaalaa lothaina neetitho (sabdam lekunda) tama sonta verucheyabadina dibbapai nilabadi unnaayi. eee pagadapu dibba podavu vedalputho untundi. nedu, rendu dveepaalalo, alifushi matrame nivasistunnaaru.
malhosmadulu uturuburi.
malhosmadulu uturuburi (uttara malhosmadulu atol) n nundi s varaku podavu, mariyu daani vistruta bhaagamlo untundi. daani paschima anchu gundrani ledhaa oval dibbala (phaaras) varusatho koodi untundi (anni pedda uttara atols kuu pratyaekamaina lakshanam). madhyalo pagadapu patches ("giri"), konni munigipoyinavi mariyu konni pogamanchu unnaayi. giri" yokka gaadata mukhyamgaa daani swater vaipu dattamgaa untundi, idhi kandolhudu dveepaaniki daggaragaa untundi (ikkada mottam maaldeevulalo chinna dibbalu mariyu shollatho atyanta raddiigaa unde pradaesam undhi), conny daani irukaina uttara chivara dibbalu chaalaa spashtamgaa untaayi. sarassu yokka saadhaarana lotulu 23 nundi 27 fathams (42 nundi 49 mea) varaku untaayi.
fasdhudhere (fasdhudhere).
fasdhutere atol. rendu pagadapu dibbala madhya sandwitch cheyabadina dakshina malhosmadulu uttara bhaagam oka vilakshanhamaina paeru lekunda spashtamgaa parimitam cheyabadina, sumaru tribhujaakaara sahaja pagadapu dibbanu yerparustundi ("fasadhothere" antey kevalam 'aidu dveepaala madhya' anie ardham). idhi thoorpu nundi padmara varaku podavugaa untundi. dakshina malhosmadul dveepamlooni land giravaru dveepaaniki edurugaa unna kudarikilu dveepam matrame nivasinche ekaika dveepamgaa 11 dveepaalu unnaayi. daani sarassu paschimam vaipu irukainadigaa maarutundi mariyu daani sagatu lothu 19 fathams (35 mea). idhi uttara malhosmadulhu nundi oka lothaina chaanal (naukaadala chaartulo moraseby chaanal mariyu sthaanikamgaa honey kandu anie pilustaaru) mariyu dakshina malhosmadulhu yokka dakshina bhaagam nundi thoorpu nundi padamaraku pravahinche irukaina gedhoshu kandu ("gee 'badhigedthere kandu" anie kooda pilustaaru) dwara vaeru cheyabadindi.
malhosmadulu dhekuburi.
malhosmadulu dhekububuri (dakshina malhosmadulu pravaalapraantam) daani paschima vaipuna aneka pedda phaaras unnaayi. daani garishta podavu. lopali madugulu (vilu) oka ramaneeya drushyaanni pradarsistaayi. vaati neeti lothu konni meterla kante ekkuva kaadu, bahusha konni pagadapu talalu alumukunnayi. daani thoorpu anchu konni dveepaalato pratyaekamaina, chaalaa saadhaaranamaina, oval dibbala varusa. sarassu lopali bhaagam kooda daani dakshina sagam vaipu pedda "faaruu" kaligi undhi. sagatu lothu 24 nundi 27 fathams (44 nundi 49 mea) varaku untundi.
goyidhu atol.
goyidhu atol ledhaa goifulhafendu atol (admirality chaartlo 'harsberg atol') dakshina malhosmadulhu nundi oka chaanal dwara vaeru cheyabadindi. eee pagadapu dibba aakaaramlo andakaramga mariyu chinnadigaa untundi, dheeni podavu chaalaa ekkuva. idhi 7 dveepaalato koodi undhi, veetilo 3 janavasalu kaligi unnaayi. lopali sarassu 17 nundi 20 phathomes (31 nundi 37 mea) lothu kaligi undhi; idhi matti mariyu bankamatti kalipina isuka diguva bhaganni kaligi undhi. maldieves looni chaalaa chinna atols madugula maadirigaa kakunda, eee madugu daani madhyalo pagadapu talala nundi vimukti pondindi.
faadippolu.
faadippolu atol anedi thoorpuna baga nirvachinchabadina avarodha dibbatho kuudina chinna atol, dheeni meeda neey mansoon (iruvai) himsatho vichchinnamavutundi. daani paschima bhaagamlo phaaras mariyu reif patches unnaayi. sumaru 52 dveepaalu unnaayi, veetilo 5 matrame nivasinchevi.
eee sarassu chaalaa terichi untundi mariyu daani saadhaarana lothu 25 nundi 30 phathomes (sumaru 50 mea) varaku untundi. daani diguva bhaagam isukatho nindi undhi mariyu aagneya vaipu minaha, aneka pagadapu patches mariyu munigina dibbalu unnaayi.
kaasidhu atol.
kaasidhu atol, chaanal yokka thoorpu chivaralo undhi, dheeniki daani paeru (admirality chaartlo 'cardiva chaanal') istundi. eee pagadapu dibbalo kaasidhuu mariyu kaashidhuu huraa anae rendu dveepaalu unnaayi, veeti nundi eee roeju kaashidhuu matrame undhi. kaasiidhuu chuttoo lothaina jalaalu unnaayi mariyu saadhaaranamgaa chuttoo bhaarii surf untundi. eee pagadapu dibbalo oval aakaaramlo unna sarassu (vilu) undhi, daani endablue vaipu irukaina anchu dibba undhi.
gahaafaaru (gafa) atol.
gafaaru atol ledhaa gafarufaalu anie kooda piluvabade gafaaru atol anedi oka pedda deerghavruttaakaara dibba yokka thoorpu chivaralo unna oka chinna atol, idhi aracon (1873), ss seagal (1879), clan alpine (1879), erlangen (1894), crusader (1905) mariyu laedii christin (1974) yokka sidhilaalatoe aneka noukalaku vinaasakaramainadigaa niroopinchabadindi. podavaina mariyu vedalpaina gafaaru dibba goyidu ledhaa rasdhu vale pratyeka atol, ivi nirmaanam mariyu parimaanamlo samanamga untaayi. idhi maale atol nundi irukaina conny lothaina gafaaru kaandu chaanal dwara vaeru cheyabadindi. daani sarassu sagatuna 16 lothaina lothunu kaligi undhi mariyu daani madhyalo pagadapu patches ledhaa sholes laevu.
maga 'atholu uturuburi.
uttara maale atol anie kooda piluvabade maga 'atholu uturuburi kramarahita aakaaramlo untundi. idhi podavugaa undhi mariyu sumaru 50 dveepaalanu kaligi undhi (rajadhani maaletho sahaa). isuka oddulu, pagadapu patches, asankhyaaka phaaras mariyu munigipoyina sholes (dhivehilo "haa" anie pilustaaru) kooda unnaayi. lopali bhaagam yokka saadhaarana lothu 25 mariyu 35 fathams (46 nundi 64 mea) madhya untundi. diguva bhaagam isukatho untundi. anni vaipula aneka margalu unnaayi. antariksham nundi chusinappudu, idhi graham meeda atyanta andamaina pagadapu dibbalalo okatigaa pariganinchabadutundi.
maga 'atholu dhekunuburi.
dakshina maale atol anie kooda piluvabade maga 'atholu dhekunuburi uttara maale atol nundi lothaina chaanal (vaadhu kaandu) dwara vaeru cheyabadindi. eee atol podavugaa, aakaaramlo deerghamgaa untundi. indulo 22 dveepaalu unnaayi, 5 minaha annee daani thoorpu anchulalo unnaayi. eee pagadapu dibba lopala aneka dibbalu mariyu chinna pagadapu patches kooda unnaayi, ivi naukayananni kashtataram chestaayi. sarassu yokka saadhaarana lotulu 25 nundi 32 fathams (46 nundi 59 mea), isuka diguva varaku untaayi. atol kuu dakshinaana lothaina phuleedhuu kaandu undhi.
thodu atol.
thodu atol anedi cardiva kaaluva yokka paschima pravesha dwaaram vadda lothaina neetilo unna oka gundrani aakaaramlo unna ontari atol. daani dibba nitaruga untundi mariyu dheeniki sarassu ledhu.
rasdhu atol.
rasdhu atol, dheenini rasdukuramati atol (admiralty chaartlo 'rose atol') anie kooda pilustaaru, idhi daadaapu gundrani madugu kaligina oka chinna atol. idhi daadaapu aari atol yokka neey point nundi undhi. uttara mariyu paschima vaipula oka nirantara avarodham, mariyu thoorpu vaipu marokati. eee sarassulo 15 nundi 20 phathomes (27 nundi 37 mea) varaku sabdaalu unnaayi mariyu verucheyabadina pagadapu patches pushkalamgaa unnaayi.
aari atol.
mamakudhu atol taruvaata matrame maldieves yokka rendava paschima pravaalapraantam aari atol. idhi aakaaramlo deerghachaturasraakaaramlo, podavu vedalpulo matrame untundi. idhi saadhaaranamgaa chinna 50 dveepaalanu kaligi undhi, ivi pradhanamgaa daani thoorpu anchu vembadi unnaayi. dheeni lakshanaalu malhosmadulhu mariyu uttara maale atols madhya madhyantaramgaa untaayi. daani dakshina chivaralo oka chinna avarodha dibba tappa, idhi uttaraana pedda atols laaga, thoorpuna pedda faaru yokka spashtamaina anchutho, pedda, pratyeka oval dibbala varusatho aakaaramlo untundi. lopali bhaagamlo matti mariyu isukatho 30 nundi 40 fathams (55 nundi 73 mea) varaku saadhaarana sabdaalu untaayi. konni pradaesaalaloo daani sarassulo chinna dibbalu untaayi, conny idhi saadhaaranamgaa aneka pedda pagadapu dibbalatho nindi untundi, veetilo konni takkuva aatupotla samayamlo kooda munigi untaayi.
felidae atol.
felidae atol chaalaa kramarahitamaina roopurekhalanu kaligi undhi; idhi nirantara avarodha dibbalatho ledhaa irukaina maargaala dwara vaeru cheyabadina villutho chinna patches thoo chuttabadi untundi. phelidhu atol chaalaa peddadi ayinappatikee kevalam 10 dveepaalu matrame unnaayi. atol yokka paschima "horn" eee atol yokka atyanta paschima binduvu (fusaro) sthaanika naukaayaanaaniki pramaadakaram. maale mariyu dakshina atols madhya maargamlo prayaaninchae aneka noukalu eee pramaadakaramaina dibbalalo poyayi. rendu paayintla madhya dhooram. lopali sarassu konni dibbalu ledhaa shollatho terichi untundi. dheeni saadhaarana lothu 40 fathams (73 mea); isuka yokka kathinamaina diguva. eee pravaalapraantam maaldeevula thoorpu dveepam mariyu binduvuku kooda nilayam.
vattaru atol (phaalu).
vattaru atol (phaalu) anedi guddu aakaaramlo unde dibba ledhaa podavaina chinna atol. dakshinaana daani ekaika pravesha dwaaraaniki sameepamlo unna oka chinna janavasalu laeni bush ilet matrame undhi. daani lopali sarassu yokka lothu 12 mariyu 20 phathomes (22 nundi 37 mea) madhya untundi mariyu daani diguva isukatho untundi.
mulaaku atol.
mulaaku atol anedi chaalaa moosivesina atol, dheeni chuttoo paschima anchulo asadhaaranamgaa nitaruga mariyu vedalpugaa unde avarodha dibbalatho kuudina bahiranga sarassu undhi. idhi uttaraana vattaru kaandu, dakshinaana kudaahuvadhuu kaandu mariyu paschimaana hataaru-atholu medu kaandu kaaluvala dwara itara maldiv atols nundi vaeru cheyabadindi. mulaaku atol podavugaa undhi mariyu 21 dveepaalanu kaligi undhi, ivi ekkuvagaa daani seey quarterlo unnaayi. sarassu lopala unna loyalu saadhaaranamgaa uttara atols kante chinnaviga untaayi. aneka pagadapu patches unnaayi mariyu neeti lothu 28 nundi 40 fathams (51 nundi 73 mea) varaku untundi; isuka diguva.
nilande atholu uturuburi.
nilandhe atholu uturuburi (uttara nilandhe atol) podavugaa untundi. idhi thoorpuna khachitamaina ardha vruttaanni yerparustundi, conny daani paschima vaipu indentga untundi. daani anchulalo chaalaa dveepaalu laevu. daani sarassu lopali bhaagamlo naalugu dveepaalu mariyu aneka pedda phaaras unnaayi, ivi takkuva aatupotla samayamlo endipothayi. daani sarassu yokka sagatu lothu 25 nundi 35 fathams (55 nundi 64 mea). eee pagadapu dibbanu aari pagadapu dibba nundi aeriyaadu kaandu anie piluvabade kaaluva vaeru chestundi.
nilandhe atholu dhekububuri.
nilandhe atholu dekunuburi (dakshina nilandhe atol) uttara nilandhe atol nundi oka chaanal dwara vaeru cheyabadindi. idhi daani uttara porugu kante peddadi, podavu. idhi daani uttara bhaagamlo unna adavi nundi dheburudhitri kaandu anie piluvabade irukaina kaaluva dwara vaeru cheyabadindi. daani aakaram koddigaa andakaramga untundi, thoorpu anchulo konni avarodha dibbalu chaalaa nitaruga untaayi. 21 dveepaalu unnaayi, conny rendu ledhaa moodu matrame daani paschima vaipuna unnaayi. eee sarassu saapekshamgaa terichi untundi, konni, conny saapekshamgaa ekkuva phaaras, alaage konni chinna pagadapu patches ledhaa sholes ("giri"); sagatu lothu 27 nundi 35 fathams (49 nundi 64 mea), burada diguva.
kolhumadulu.
thoorpu mariyu paschima dibbalu madhya maaldeevlanu yerparustaayi, ivi kudaahuvadhuu kanduku dakshinaana unna kolhumadulu dibbalo mugustaayi. idhi ekkuvagaa avarodha dibbalatho chuttabadi untundi, ivi dveepaalu ledhaa lothaina kolanulu (vilu) thoo agrasthaanamlo untaayi. daani dakshina sarihaddu venta aneka dveepaalu unnaayi. daani vilakshanhamaina atol aakaram kaaranamgaa, idhi pasiphik mahasamudramloni atols nundi yea maatram bhinnamgaa undadu, daani pedda parimaanam kosam tappa. kolhumadulu atol podavu. eee sarassu tulanaatmakamgaa terichi untundi, ayinappatikee idhi aneka chinna pagadapu patches ledhaa sholsto nindi untundi, ivi takkuva aatupotla samayamlo merustaayi. saadhaarana lothu 32 nundi 42 fathams (59 nundi 77 mea) varaku untundi mariyu idhi madhyalo matti-diguvana untundi. atol kuu dakshinaana lothaina veemaanduu kaandu chaanal undhi, idhi haddunmati atol nundi vaeru chestundi.
haddunmati.
hadunmati atol (naukaadala pattikalo 'hadummati') aakaaramlo mariyu podavulo kramam tappakunda untundi. daani neey corner (ishdhu muli) vadda unna dibba yokka projection minaha, idhi kolhumadulhunu pooli untundi. daani dibbalu saadhaaranamgaa takkuva vedalputho untaayi, "vilu" sankethaalu laevu, daani thoorpu anchulu minaha, ivi chaalaa pedda maldiv pramaanaalatoo kappabadi untaayi. eee sarassu saapekshamgaa terichi untundi, chellacheduruga unna shoal patches kaligi untundi mariyu udbhavinchina dveepaalu laevu; diguva bhaagam buradagaa untundi mariyu sagatu lothu 30 nundi 34 fathams (55 nundi 62 mea) varaku untundi.
huvadhuu atol.
huvaadhuu atol (admirality chaartlo 'huvaadu atol') uttaram nundi dakshinam varaku kolustundi, idhi sumaru 2,900 chadarapu kilometres vistiirnamloo untundi. huvaadu pagadapu dibba baga nirvachinchabadina mariyu daadaapu nirantara rim-reif dwara chuttabadi untundi. samudrapu odduna (futtaaru) pagadapu bandaraallatho mariyu dibba lopali mukham (etherevaru) meeda isukatho saadhaaranamgaa erpadina bahya dveepaalu, thoorpu, dakshina mariyu pravaalapraantam vaipula teegalugaa unnaayi.
maldieves looni itara pravaalapraantaala kante ekkuva, daani sarassu madhyalo 30 isuka dveepaalato 230 kii paiga dveepaalu unnaayi. kadehu kaandu mariyu fiore kaandu kaaluvala madhya unna bhoobhaagamlo 77 dveepaalu unnaayi, veetilo kevalam 5 matrame nivasistunnaaru mariyu aneka perulenivi unnaayi. atol yokka sarassu terichi untundi mariyu dibbala patches nundi chaalaa swechchagaa untundi, ayithe konni avakshepamaina sholes uparitalaanni cherukuntaayi. eee sarassu diguva bhaagam isukatho kappabadi untundi mariyu garishtamgaa 50 faatmlu (91 mea) lothu kaligi untundi, idhi maldive atols yokka itara sarassu kante sagatuna lothugaa untundi. idhi uttaraana huvaadhuu kandu (suvadiva chaanal) mariyu dakshinaana addoo kandu (dakshina bhoomadhyarekha chaanal) thoo saapekshamgaa vivikta pagadapu dibba. idhi prapanchamlooni 3va atipedda atole. bhougolikamgaa dveepaala sankhya nundi mariyu eee praantam nundi eee pagadapu dibba prapanchamlone atipedda pagadapu dibbagaa prasiddhi chendindi.
fuwahmula.
fuwahmula (naukaadala pattikalo 'phuva mulaaku') anedi bhoomadhyarekha chaanello unna oka pedda dveepam (swayamgaa oka chinna verucheyabadina atol). suduura gatamlo fuwahmula oka chinna pagadapu pagadapu dibba, dheeni dakshina chivara diarehifando anae pradaesamloe terichi undhi mariyu dveepam lopali bhaagam sahaja naukaasrayaanni yerparustunna uppuneeti sarassu. dakshina chivaralo kudhuherivali (chinna dveepam yokka adavi) anie piluvabade oka pradaesam undhi, idhi puraatana kaalamlo aaa praantamloo oka pratyeka chinna dveepam undani suuchistumdi. conny chaalaa kaalam kritam eee madugu samudramtho anusandhaaninche kaaluva bhaarii pagadapu bandaraallatho moosiveyabadindi. anduvalla dveepam lopali bhaagam daani anchula kante takkuvagaa untundi. kalakramena lopali sarassu daani uppunu kolpoyindi mariyu nedu migili unnavi rendu chinna sarassulu, chittadi neelalu mariyu chittadi neelalu. anduvalla, fuwahmula anedi oka chinna pagadapu dibba, idhi central pasifiklo nukutavek laaga moosi, buradatho nindi untundi.
adu atol.
adu atol maldiv dveepasamuuham yokka dakshina chivaranu suuchistumdi. addu atol podavugaa untundi mariyu daani thoorpu mariyu paschima vaipula pedda dveepaalato visaalamaina avarodha dibbalatho nindi untundi. daani madugu yea dveepaalu kaligi ledhu mariyu daani madhyalo konni shollatho saapekshamgaa terichi undhi, conny daani chuttupakkala unna dibbala yokka enn. doubleu mariyu neey muulalaku daggaragaa 7 nundi 10 phaathomlu (13 nundi 18 mea) neetilo pagadapu patches unnaayi. saadhaarana lothu 20 nundi 25 fathams (37 nundi 46 mea) varaku untundi, diguvana matti mariyu isuka untundi.
chagos dveepasamuuhamlooni sameepa dveepaaniki (Île yyee, peros bhanhos atoll) addu atol nundi dhooram, vaati madhya lothaina samudram tappa marokati ledhu.
gamanikah marinta dakshinaana hadumati, huvudu kaaluva yokka vistaaramaina shoonyata madhyalo, medutila (deraha anie kooda pilustaaru) anie piluvabade oka chinna byaanku undhi. eee pradaesam jalaantargaami parvatam yokka sikharam, mariyu bahusha erpade prakriyaloo oka atol. eee oddunu gurtinchadam chaalaa kashtam, endukante daani lothu laeni binduvu vadda 6 phathomes (11 mea) lothu untundi. idhi lothaina samudram yokka bhaarii vistaaramaina chuttupakkala oka laetha neelam rangu paach laaga kanipistundi. akkada, aneka dozenla mailla varaku kshitijamlo yea dveepam kanipinchadu.
atol paerla vyutpatti.
maaldeevula sahaja pagadapu dibbala paerlu desamloni modati sthiranivaasulu vaariki icchina paerlu ledhaa veeti nundi udbhavinchina paerlu. atols saadhaaranamgaa atol kuu chendina dveepaala paeru meeda pettabadataayi mariyu bahusha prati atol loe modati sthaavaraalu ledhaa prati atol yokka pradhana dveepam. pagadapu dibbala paerla vyutpattini eee krindi vidhamgaa gurtinchavacchu.
admitrality chaartlooni konni atol paerlaku vaari sthaanika dhivehi paerlaku (malcum atol, harsberg atol mariyu rose atol) bhinnamgaa undevi, british saamraajyamloni prasiddha commanderlu mariyu adhikaarula gouravaartham robbert moraseby maldive deevula moraseby cartographic survey (1834-1836) paeru pettaru.
chaanallu.
sthaanikamgaa "kaandu" anie piluvabade pagadapu dibbala madhya vistruta kaaluvalu unnaayi. podavaina atol golusulanu haani lekunda daataveyadaaniki prayatnistunna masala maargamlo prayaaninchae puraatana naavikulaku ivi mukhyamainavi. atyanta mukhyamainavi maalikuu kaandu, cardiva chaanal mariyu suvadiva chaanal.
atols loe itara rakaala chaanallu unnaayi. okati atol yokka sarassuloki vellae kaaluva mariyu marokati dibba paina unna maargam viluloki vellae maargam. ivi maldivian naavikulaku chaalaa mukhyamainavi.
dveepa vaataavaranam.
maaldeevula pravaalapraantamlooni dveepaalu dibbalu andinchina shelflo untaayi. aneka dibbalaku etuvanti dveepaalu laevu, conny maaldeevulalooni anni dveepaalaku antarleenamaina coraline dibba undhi. saadhaaranamgaa dveepaalu chadunainavi mariyu isukatho untaayi. tarachugaa dveepam krinda pagadapu raathi sammelanamtho chesina raathi diguva untundi. konni dveepaalu podavainavi mariyu isukatho untaayi, marikonni rounder aakaaramlo untaayi. gundrani dveepaalu tarachugaa madhyalo takkuvagaa untaayi, konnisaarlu burada ledhaa chittadi pradaesaanni kaligi untaayi.
dibbapai pravahalu marinappudu dveepaalu adrushyam kaavacchu. maaldeevulu vaasulu eee kotha drugvishayaanni "giramun dhiyun" anie pilustaaru. kotta dveepaalu kooda kanipinchavacchu, idhi isuka oddulugaa ledhaa pagadapu kankara kuppaluga dibba yokka maroka pradaesamloe praarambhamavutundi (maldivianlalo "vodemun dhiyun" anie piluvabade oka drugvishayam). anduvalla, maaldeevulalo, dveepaalu nirantaram ksheenistuu, nirantaram yerpadutunnayi. maanava charya, jetteela roopamlo ledhaa dibbapai chaanalla puudika, dibbapai pravaahaala namuunaanu maarchavacchu mariyu kothanu vegavantam cheyavachu.
maaldeevulalooni pagadapu dibbalu tarachugaa okadaanikokati lothaina samudram yokka vistaaramaina vistaaramaina pradaesaala dwara vaeru cheyabadataayi; conny chaalaa dhooram unnappatikee, vyaktigata nivaasita dveepaalalo maldivianla rojuvaaree jeevitam pagadapu dibba golusu podavu antataa chaalaa takkuva thedaalanu chooputundi.
rajadhani minaha, maale (pop. 90, 000), chaalaa dveepaalalo paryaavaranam aacharanatmakamgaa adhe chinna sankhyalo padaarthaalachae aadhipatyam chelaayistundih konni rakaala chetlu, chinna gajaala takkuva illu, waterside ellappuduu daggaragaa untundi mariyu prakruti drushyamlo daadaapu naatakeeya vaividhyaalu laevu.
maaldeevulalo sumaru 200 janavasa dveepaalu unnaayi. prati dveepamlo sumaru 300 mandhi nivaasitulu unde saadhaarana janabha, daadaapu yaabhai gruhaalalo vistarinchi undhi.
porugu dveepa samuuhaalu.
maldive atols uttaraana lakkadeevs ledhaa lakshdweep nundi dakshinaana chagos varaku vistarinchi unna sudeerghamgaa munigipoyina parvata shrenilo bhaagam. uttara maaldeevulu prajalu 1960la mundu, vaariki anumatinchabadinappudu, tarachugaa minicoy dveepamaina maalikunu sandarsinchevaaru. nijaaniki, minikaaynu 'avattari maaliku' anie pilicheevaaru, antey 'porugu maaliku' anie ardham. conny uttara maaldeevulaku kooda marinta uttaraana unna lakkadive deevula gurinchi peddagaa teliyadu.
lockadivelu maldivla nundi nirmaanamloo bhinnamgaa untaayi. pedda atols lekapovadam mariyu dibbalu mariyu dveepa nirmaanaala takkuva saandrata atyanta spashtamaina vaastavam. chaalaa dibbalalo oke oka dveepam untundi.
maaldeevula dakshinaana chagos dveepasamuuhaanni holhavai (adhikaarika divylo "folhavi") anie pilustaaru. conny eee maarumuula mariyu balamaina samudrapu dakshina maldive atols loe kooda, vaari porugu dveepa samuuham gurinchi ghnaanam aspashtamgaa mariyu sakalaalugaa matrame untundi.
chagos samuuham anedi vividha coraline nirmaanaala kalayika. maaldeevula maadirigaa kakunda, varusa atols yokka spashtamgaa gurtinchadagina namuunaa ledhu, idhi mottam dveepasamuuhaanni kontha astavyastamgaa kanipistundi.
ayithe, chagos yokka atols loe okati, peros banhose, nirmaanamloo vilakshanhamaina maldive atol thoo chaalaa pooli untundi. idhi maldive pramaanaala prakaram chinnadi ayinappatikee, idhi chagoslo udbhavinchina atipedda atole. peros banhose sumaruga uttara nilande atol antha peddadi.
chaaritraka naamakaranam.
maldieves yokka pagadapu dibbala perlanninti gurinchi mottamodata prastaavinchabadinadi 1117 loe koimala siri mahabarana raaju yokka "dheva mahal" rajyaanni vivarinchadamlo undhi.dii. maaldeevulannintini paripaalinchina modati raaju aayane. athani rajyaanni "maalikaadu demedhu"-ledhaa "maaliku mariyu addu madhya unnadantaa" anie pilicheevaaru. kottagaa erpadina maldivian raajyaaniki uttaraana unna rendu pravaalapraantaalanu pondadaaniki athanu raajaa daadaa bhaaratheeyulaku vyatiraekamgaa poraadaadu. uttara nundi dakshinam varaku athani raajyamlooni mottam 14 pravaalapraantaalaku eee krindi vidhamgaa paerlu pettabaddayi
eee prarambha vargeekaranalo sarigga ivaandippoolu atole, mamakunudhu atol, gofulhafendu atol, fasduthere atol, vattaru faaru/atholu, gahaafaaru atol, rasdukuramati atol, alaage alifushi-ethingili, kaasidhuu mariyu todduu dveepaalu ekkada samuuham cheyabaddaayi anedi spashtamgaa teliyadu.
iteevali vibhagalu.
paripalana prayojanaala kosam, desham iravai okka paripalana vibhagaluga (20 paripalana pravaalapraantaalu mariyu maale nagaram) vibhajinchabadindi. maaldeevula yokka eee paripalana vibhaagaalanu 'atols' anie pilustaaru, conny ellappuduu saraina atol kaligi undavu kabatti, vaatini sahaja atol thoo ayomayam chendakudadu.
code-letter paerla parichayam chaalaa gandaragolaniki mariyu apaarthaalaku muulamgaa undhi, mukhyamgaa videsheeyulalo. paripalana pravaalapraantam yokka sanketha-aksharam daani kotta paeru anie mariyu daani bhougolika paerunu bharti chesindani chaalaa mandhi bhaavinchaaru. atuvanti paristhitulalo yea paeru upayoginchaalo telusukovadam kashtam.
eee samasya yokka paridhi gurinchi maldivian nipunudu mister. ibraheem luthfi maraninche mundu maldivian bhougolika saastrampai oka pustakam raasaadu. eee pustakamtho, idhi duradrushtavasaattu divylo matrame andubaatulo undhi, mister. nirlakshyamgaa parisoedhimchina paryataka prachuranalu maldivianlalo kooda saadhaaraneekarinchaayani aneka apohalanu tolaginchadaaniki luthfi prayatninchaadu. eee vyaasamlo chaalaa bhaagam ayana maranaanantara rachana nundi anuvadinchabadindi mariyu sweekarinchabadindi.
sweekarinchabadindi 20 paripalana vibhagalu (antey maga 'nuu minahayinchi) edu praavinsula krinda vargeekarinchabaddaayi, prati provincelo rendu ledhaa anthakante ekkuva sahaja atols unnaayi (kevalam huvaadu atol thoo kuudina medhu-dekunu provins minaha). edu kotta praavinsulu "uturu bodutilaadhunmati" yokka chaaritraka vibhaagaalaku anugunamgaa unnaayi. "dhekunu bodutilaadhunmati", "uturu medhu-rajaje", "medhu-rajaje", "dhekunu medhu-rajaje", "huvaadhu" (ledhaa "uturu suvaadinmati") mariyu "addumulaakatolu" (ledhaa "dhekunu suvaadinmati").

