
ooksaid

oru ooksaid () ennathu athinte raasa soothravaakyathil kuranjathu oru ooksijan aattavum mattoru moolakavum adangiyirikkunna oru raasa samyukthamaanu. "ooksaid" ennathu thanne dianion (-2 nettu charge vahikkunna ayoon) aanu, ithu −2 ooksideshan avasthayil ooksijanulla oru o2-ayoon aanu. bhoomiyude puramthodinte bhooribhaagavum ooksaidukal ulkkollunnu. shudhamaaya moolakangalaayi kanakkaakkappedunna vasthukkal polum palappozhum oru ooksaid coating vikasippikkunnu. udaaharanathinu, aluminium foyil kooduthal ooksideshanil ninnu foyiline samrakshikkunna nerttha charmmam (paasiveshan lair ennu vilikkunnu) vikasippikkunnu.
stoikiyometri.
ooksaidukal stoikiyometrikalum (oru samavaakyathinteyo prathikaranatthinteyo prathipravarthanangalum rasasamavaakyangalum thammilulla alakkaavunna bandham) oro stoikiyometriyum gadanakalude kaaryatthilum asaadhaaranamaaya vaividyamullavayaanu. mikka moolakangalum onniladhikam stoikiyometriyude ooksaidukal undaakkunnu. kaarban monoxide kaarban dye ooksaidum oru ariyappedunna udaaharanamaanu. ithu "bainari" ooksaidukalkku baadhakamaan, athaayath ooksaidum mattoru moolakavum maathram adangiya samyukthangal. bainari ooksaidukalekkaal valare saadhaaranamaayath kooduthal sankeernamaaya stoikiyometrikale ooksaidukalaanu. atharam sankeernnatha mattu kaatteshanukalude (positteev charjju cheytha ayoon, i.iii. vaidyuthavishleshanathil cathodylake aakarshikkappedunna onnu) allengil mattu ionukal (negatteevu charjju cheytha ayoon). ayann silikkett, phee 2 sioo 4, dhaatu fayalaitt, oru ternery ooksaidinte niravadhi udaaharanangalil onnaanu. pala loha ooksaidukalilum, polymorphism, nonstoikiyometri ennivayude saadhyathakalum nilavilundu. udaaharanathinu, vaanijyaparamaayi pradhanappetta taittaaniyathinte dioxideukal moonnu vyathyastha gadanakalilaanu nilanilkkunnath. niravadhi loha ooksaidukal vividha nonstoikiyometrik avasthakalil nilavilundu. vaividhyamaarnna ligandukalulla niravadhi molecular ooksaidukalum nilavilundu.
laalithyathinaayi, eee lekhanathinte bhooribhaagavum bainari ooksaidukalil shradha kendreekarikkunnu.
roopeekaranam.
chila nooble vaathakangal ozhikeyulla ellah moolakangalumaayum ooksaidukal bandhappettirikkunnu. eee vaividhyamaarnna samyukthangalude kudumbatthinte roopeekaranathinulla vazhikal athinanusarichu niravadhi undu.
mettal ooksaidukal.
mattu loha samyukthangalude vighadanathiloode niravadhi loha ooksaidukal undaakunnu, udha.jii. kaarbanettukal, hydroxideukal, naitrettukal. kaalsyam ooksaidinte nirmmaanatthil, kaalsyam carbonate (chunnaambukallu) choodaakkumbol pottukayum kaarban dye ooksaid purathuvidukayum cheiyunnu
vaayuvile ooksijanumaayulla moolakangalude prathikaranam irumbinte vaanijyaparamaaya upayogathinu prasakthamaaya naashanathinulla oru pradhana gattamaanu. mikkavarum ellah moolakangalum ooksijan anthareekshathil choodaakkiyaal ooksaidukal roopappedunnu. udaaharanathinu, sink podi vaayuvil katthi sink ooksaid nalkkum
ayirukalil ninnulla lohangalude ulppaadanathil palappozhum vaayuvil loha sulfide daathukkal varuthukondu (choodaakki) ooksaidukalude uthppaadanam ulppedunnu. eee reethiyil, (molybdenite) molybdinum trioxide parivartthanam cheyyappedunnu, ithu phalatthil ellah molybdinum samyukthangaludeyum munnodiyaann
ooksijanumaayulla nerittulla raasa samyojanathe prathirodhikkunnathinaal lohangal (svarnnam, plaattinam polullava) vilamathikkappedunnu.
lohamallatha ooksaidukal.
kaarban dye ooksaidum kaarban monoxidemaanu pradhanappettathum prachaarathilullathumaaya lohamallatha ooksaidukal. kaarban allengil hydrocarbonukal poornnamaayo bhaagikamaayo okseekarikkappedumbozha eee enangal roopappedunnathu. ooksijante abhaavathil monoxide uthppaadippikkappedunnu
adhika ooksijan ullathinaal, dye ooksaid ulppannamaanu, kaarban monoxide idanilayiloode paatha munnott pookunnu
moolaka naitrajan () ooksaidukalaayi parivartthanam cheyyaan prayaasamaan, ennaal amonia jwalanathiloode naitrik ooksaid labhikkunnu, ithu ooksijanumaayi kooduthal prathikarikkunnu
charakk rasavasthuvaaya naitrik aasidinte ulppaadanathilaanu eee prathikaranangal nadathunnathu.
vyavasaayaparamaayi ettavum valia thothil uthppaadippikkunna rasavasthu sulfuric aasidaan. sulfur sulfur dye ooksaidaayi ookseekarikkunnathiloodeya ithu uthppaadippikkunnathu, ithu sulfur trioxide prathyekam ookseekarikkappedunnu 
oduvil oru jalamsha prathikaranatthiloode trioxide sulfuric aasidaayi parivartthanam cheyyappedunnu
ghadana.
ooksaidukalkku oro thanmathrakal muthal polymeric, kristalin gadanakal vare niravadhi gadanakalundu. saadhaarana saahacharyangalil, ooksaidukal kharapadaarthangal muthal vaathakangal vare aakam. lohangalude khara ooksaidukalkku saadhaaranayaayi anthareeksha saahacharyangalil polymeric gadanakalundu. 
molecular ooksaidukal.
mikka loha ooksaidukalum kristalin kharapadaarthangalaanenkilum chila ooksaidukal thanmathrakalaanu. kaarban dye ooksaid, kaarban monoxide ennivayaanu molecular ooksaidukalude udaaharanagal. naitrajante ellah lalithamaaya ooksaidukalum tanmatra gadakangalaanu, udha.jii.illa, n2o, no2, n2o4. phoosphoorus pentoxide oru vanjanaaparamaaya perulla kooduthal sankeernamaaya tanmatra ooksaidaanu, yadhaartha soothravaakyam p4o10 aanu. tetroxideukal apoorvamaanu, iridium tetroxide, ruthenium tetroxide, oosmiyam tetroxide, senon tetroxide ennivayaanu chila saadhaarana udaaharanagal.
prathikaranangal.
kuravu.
chila lohangalude uthppaadanathil loha ooksaid lohathilekku kuraykkunnathu valia thothil parisheelikkappedunnu. pala loha ooksaidukalum choodaakkikkondu lohangalaayi parivartthanam cheyyappedunnu (taapa vighadanam kaanuka). udaaharanathinu, silver ooksaid 200 digri selshyasil vighadikkunnu
ennirunnaalum, mikkappozhum, lohangalude ooksaidukal oru raasapravarthakan kuraykkunnu. kokkinte roopathilulla kaarban oru saadhaaranavum vilakuranjathumaaya kuraykkunna ejantaanu. ettavum pradhanappetta udaaharanam irumbayiru urukal aanu. niravadhi prathikaranangal ulppedunnundengilum lalithamaaya samavaakyam saadhaaranayaayi ingane kaanikkunnu
chila loha ooksaidukal jaiva samyukthangal ulppedaavunna reducing ejantumaarude saannidhyathil layikkunnu. ferric ooksaidukalude reductive desoltion irumbu chakram polulla jio kemikkal prathibhaasangalude avibhaajya gadakamaanu.
jalavishleshanavum vighadanavum.
emm-oo bondukal saadhaaranayaayi shakthamaayathinaal, loha ooksaidukal draavakangalil layikkathavayaanu, ennirunnaalum avaye jaleeya aasidukalum shaarangalum aakramichekkaam.
ooksaidukalude vighadanam palappozhum ooksayaaniyanukal nalkunnu. jaleeya adithara cherkkunnath vividha phosphettukal nalkunnu. jaleeya adithara cherkkunnath polyoxometalettukal nalkunnu. nitrosonium (), vanadile (), uranyl () ennivayaanu ooksikkeshanukal apoorvamaaya chila udaaharanagal. theerchayaayum ooksaidukalum mattu grouppukalum upayogichu niravadhi samyukthangal ariyappedunnu. jaiva rasathanthrathil, ivayil kettonukalum anubandha carbonyl samyukthangalum ulppedunnu. parivartthana lohangalkk, niravadhi oakso complexukalum ooksihalaidukalum ariyappedunnu.
namakaranam, soothravaakyangal.
raasa moolakangalude ooksaidukalude ettavum uyarnna ooksideshan avasthayile raasa soothravaakyangal pravachikkavunnathum aaa moolakatthinte valence electronukalude ennathil ninnu uruthirinjathumaanu. oo4-nte raasa soothravaakyam, tetravoxijan polum oru group 16 moolakamaayi pravachikkaavunnathaan. oru apavaadam chembu aanu, ithinu ettavum uyarnna ooksideshan avasthayilulla ooksaid copper (i) ooksaidalla, copper (ii) ooksaid aanu. mattoru apavaadam fluorideanu, athu oraal pratheekshikkunnathupole nilavililla-f2o7 pole-ennaal 2 pole.

