
prathima koombaaram

oru stylised mrugathinteyo chinnathinteyo mathaparamaya vyakthiyudeyo manushyanteyo allengil mattu roopathinteyo aakruthiyil nirmmicha oru uyarnna manninte koombaaramaanu oru prathima. radiocarbon dating bii. sii. 320 vare chila kunnukalude uthbhavam sthaapichittundenkil, prathima nirmmikkunna samskaaram praadhamikamaayi vanamekhalayude avasana kaalaghattatthile <aii. dii. 1> sii. iii. varshangalumayi bandhappettirikkunnu.
pala thaddesheeya american samskaarangalilum prathimakal nirmikkappettu. chilar oru kunnin kunnin samskaaravum poortthiyaakkiyenkilum avaa praadhamikamaayi mathaparamaya aavasyangalkku vendiyullavayaayirunnuve pandithanmaar vishwasikkunnu. prathima nirmmikkunnavare saadhaaranayaayi kunnin nirmmathaakkal ennu vilikkunnu. uyarnna madhya padinjaaran pradeshathe visconsin charitra samooham 3200-ladhikam mrugangalude aakruthiyilulla prathimakal thiricharinjittundu.
thaddesheeya vadakke american prathimakale peruvinte nasca lineukal polulla valia thothilulla jiyoglifukalumaayi thaarathamyam cheythittundu.
charithram.
aadyakaala europian nireekshanangal.
puthappukal vadakkum kizhakkan american aikyanaadukalil maathramaayi parimithappedutthiyirikku, 1673 nuu sesham kaanadayil ninnu thekottulla avarude paryaveshanangalil aadyamaayi kanda europianmaar franchukaaraayirikkaam.
aadyakaala surveyarmaarum kudiyettakkaarum niravadhi prathimakal shradhikkukayum mapp cheyyukayum cheythuvenkilum krishiyum mattu vikasanangalum avaa samrakshikkaanulla sramangal nadathiyittum niravadhi sittukal maaychukalanju.
puranangal.
raajyathudaneelamulla prathimakaludeyum mattu kunnukaludeyum "kandethalinushesham", avaa engane, aarokkeyaan nirmmichathennathinekkuru vanya sidhaanthangal vikasippikkaan thudangi. aadyathe sidhaanthangal ettavum krithyamaayirunnu; pathinezhaam noottaandinte avasaanathil aalukal eee kunnukal nirmmichathu ippozhum sameepat thaamasichirunna thaddesheeya amerikkakkaaraanennu anumaanichu. kooduthal athisayakaramaaya sidhaanthangal vikasippichathode eee yukthisahamaya anumaanangalkk janapreeti nashtappettu. pathonpathaam noottaandile eee sidhaanthangalil ettavum prachaaramullath vamshanasham sambhavicha oru kunnin nirmmaathaav eee kunnin kunnukal nirmmikkukayum pinneedu aprathyakshamaakukayum cheythu ennathaanu. deseeya vikaaratheyum puthiya lokavumaayulla oru romaantik europian bandhatheyum pinthunaykkunnathinaanu eee sidhaanthangal pothuve nirmmichathu. 1880kalil puraavastu gaveshakar smithsonian sthaapanathil eee sidhaantham sthaapichu.
uthbhava sidhaanthangal.
hoow-chunk soochippikkunnathu prathimakal abhayasthaanangalaayum shavasamskara sthalangalaayum upayogichirunnu ennaanu. chila puraavastu gaveshakar innu vishwasikkunnathu, prathyeka vamshangalo grouppukalo avarude prathinidhi mrugangale aadarikkaanaanu eee kunnukal nirmmichathennu. kunnin mukalil kuzhichitta vyakthiyude allengil vyakthiyude vamshamo vipuleekritha kudumbamo aanu mrugathinte aakruthiyennu chilar vishwasikkunnu. mattullavar eee kunnukal dainamdina janangalude shmashana sthalangalaanennu vishwasikkunnu, mattullavar ippozhum marichavare adutha lokathekku parivartthanam cheiyunnathinu chithreekaricha mrugamaanu utharavaadiyennu vishwasikkunnu. vividha grouppukalude vettayaadal, shekharana pradeshangal ennivayeyum eee kunnukal soochippikkaam. janana chadangukal muthal shavasamskara chadangukal vare ellaatharam aachaarangalkkum chadangukalkkum prathima koombaarangal upayogichirunnathaayi mattu thelivukal soochippikkunnu. 
roopam.
saadhaarana roopangal.
pakshikal, karadi, maan, kaattukuthira, links, pullipuli, amakal, jalashakthikal ennivayaanu prathimakalude saadhaarana roopangal. kunnukale tharamthirikkaan sahayikkunna vaakkukalkkaayi thirayunna puraavastu gaveshakar eee kunnukalude roopangalkku nalkia ekapaksheeyamaaya perukalaaniva. eee roopangal mikkavarum avayude prathyeka mathaparamo aathmeeyavumaaya praadhaanyathinu vendiyaanu thiranjedutthathu. aadyakaala kunnukal 'konaakrithiyilulla'vayaanu; avaa adisthaanaparamaayi bhoomiyude kumilakalaanu-ettavum lalithavum yukthisahavumaya ettavum avabodhajanyamaaya tharatthilulla shavakudeeram. thudarchayaaya konukal rekheeya kunnukalaayi parinamikkaan saadhyathayund. pakshikalude kunnin mukalil oru thalayum vaalum maathram cherthu oru pakshikalude kunnin mukalil oru leanier kunnin mukalil maattam varuthiyathinaal pakshikalude kunnin mukalil vannathaayirikkam. avide ninnu niravadhi vyathyastha mruga roopangal uyarnnuvannu. iva palappozhum orutharam amoorthamaaya neelam prakadippikkunnu.
soundaryashaasthram.
vaalukalude vyakthamaaya neelathinum pala aakruthikaludeyum amoortha swabhaavathinum purame, niramulla silttukalum manalum palappozhum kunnukal alankarikkaan upayogichirunnu. uparithala mannil ninnu oru puthiya kunnin mukalilekku bhoomiye neekkaan bhoomi palappozhum polikkukayo pothinjo cheiyumaayirunnu, angane cheyyumbol, kalarnna niramulla manalum cheliyum paattening chilappol alankaaramaayi upayogichirunnu. sthaananirnnayathinte kaaryatthil, chila kunnukalkk aakasha vinyasangal undayirikkaam, ennirunnaalum pakshikalude kunnukal oru kunnin mukaliloo thaazheyo parakkunnuvennu soochippikkunna vidhathil sthaapichittundenkil mrugangalude kunnukal palappozhum sthaapikkunnathu mrugangal swaabhaavika bhooprakrithiyiloode nadakkunnathine soochippikkunnathinaanu. pakshikalude kunnukalkkulla sthalangalum dishakalum thiranjedukkumbol pradhana kaattinte paattenukal kanakkileduthirikkaam. koodaathe, pakshiyude chirakukal madakkukayo vyathyastha alavukalil thurakkukayo cheiyunna pakshikalude kunnukal chilappol vyathyastha roopangalil prathyakshappedunnu, ithu parakkunna samayat vividha bhaavangal soochippikkunnu. eee vyathyastha posukal parakkunna oru pakshiyude freeze frame kazhcha soochippikkunna chila udaaharanangalund-chirakukal neettiyirikkunnu, chirakukal bhaagikamaayi madakkiyirikkunnu, chirakukal veendum neettiyirikkunnu.
hochunk poorvvikar swaabhaavikamaayum avarude marichavare thadakangalkkum nadikalkkum sameepavum kunnukalkkarikilum kuzhichumoodiyittundu. eee sthalangal pinneedu kudiyettakkaarkku thaamasikkanulla ettavum mikacha sthalangalaayi kanakkakkappettu. uyarnna thothilulla kunnin naashanashtatthinu kaaranamaaya oru gadakamaanithu. aalukal avarude veedukalkku chuttumulla mannine tharamthirichatho allengil veedukalude aditharayaayi maarunnatho aaya niravadhi kunnukal nashippichu. chila sandarbhangalil puthiya veedu nirmmikkunnathinulla adisthaana niraykkalaayi rekheeya kunnukal upayogichirunnu. kudiyettakkaar kunnukal kollayadikkunnath saadhaaranamaayirunnu, ithu palarudeyum naashathinum apakeerthippeduthalinum kaaranamaayi.
sthalangal.
naashanal paarkk sarvees anusarichu, prathimakal kaanapedunna pradesham "ayovayile dubook muthal vadakku thekkukizhakkan minnesota vareyum thekkan visconsin kadannu mississippi muthal michigan thadaakam vareyum visconsin-illinois athirthiyilum vyaapichukidakkunnu."visconsinileyum ayovayileyum mississippi nadeethadangalile kunnukalil karadiyudeyum pakshiyudeyum chithrangal saadhaaranayaayi kaanapedunnu, athesamayam mishigan thadaakathileyum vinnebago pradeshangalileyum kunnukalil aama, paanthar kunnukal polulla jalashakthikal saadhaaranayaayi kaanapedunnu.
ulladakkam.
prathima nirmmathaakkal onno rando moonno pere orotta kunnin mukalil kuzhichumoodiyirunnu. thudarchayaaya varshangalil eee shavasamskaarangal mikkappozhum ottaykkaanu nadannathu. prathima nirmmathaakkal ohiyo hopewellionmaar cheytha vasthukkalude sambathu avarude marichavarumaayi ulppeduthiyilla. hopewell polulla shavakudeeravasthukkalulla kunnukal athe pradeshathu khananam cheythittundenkilum, ekadesham prathimakalude athe samayathaan nirmmichathenkilum, marichavare anugamikkunna karakaushalavasthukkalude eee poornnamaaya abhavam hopewellianil ninnu vyathyasthamaaya oru samskaarathe vyakthamaayi soochippikkunnu. shavakudeerangalude abhavam kaaranam, prathima nirmmathaakkal samathvavaadikalaaya janangalaanennu chilar anumaanikkunnu.
nilavile avastha.
samrakshanam.
uzhuthumari, krishi, mattu vikasanam enniva moolam noorukanakkinu kolam nashtappettu. avasheshikkunna prathima koombaarangalil palathum deseeya, samsthaana, kaundi allengil munisippal paarkkukalude bhagangalaanu. 1950kalilum 1960kalilum niravadhi puraavastu khananangalkk sesham puraavastu gaveshakar atharam khananangalkk pinnile njaanavum daarmikathayum charcha cheyyaan thudangi. yuu.ezz. naashanal paarkk sarvees vishadeekarikkunnu, "oru kunninpuram khananam cheyyumbol, padanatthinte shaasthreeya vasthu enna nilayil athinte moolyam valareyadhikam kurayukayo nasippikkappedukayo cheiyunnu."ellah prathima kunnukalum nilavil shmashaanangalilekko federal allengil gothrabhoomiyilekko ulla archaeological resources protection act, antiquities act, native american graves protection aandu repartation act ennivayil thadassamundaakkunnathu nirodhikkunna samsthaana niyamangalkk keezhil samrakshikkappedunnu.

