vayaluva panchasaara millu

aupachaarikamaayi chamberline plaanteshan ennariyappedunna vaivaaluva panchasaara millu, oovaahuvinte vadakkan theerathulla vaivaaluva pattanatthil sthithicheyyunna oru karimbu thottavum charitraparamaaya panchasaara millumaayirunnu. 1865 muthal 1996 vare ithu pravarthichirunnu.
charithram.
1865-ll levyum vaaran chamberline vayaluvayil oru karimbu thottam aarambhichu, athu aathyanthikamayi parajayappettu, 1875-ll halsted & gordante pankaalitthatthil roobert halsted chamberline thottam 25,000 dollarinu vaangi. 1888-ll gorden marichu, halsted sahodaranmaraaya robert addehathinte rund puthranmaraaya edger frank chernnaanu thottam kaikaaryam cheythath. 1898-ll havaayiyile anchu valia vyapara, panchasaara vyavasaya maanejment kambanikalilonnaaya kaasil & cook, vayaluva kaarshika kambani roopeekarikkukayum halsted sahodaranmaaril ninnu thottangal vaangukayum cheythu.
1898 avasaanathode oru puthiya millu nirmmikkukayum 1899ll 1,741 tonn panchasaara uthppaadippikkunna aadya vilavedukkukayum cheythu. kotta kukum ekkar vipuleekarikkukayum oru railway samvidaanam nirmmikkukayum bhoogarbha, uparithala jala sambharanavum jalasechana samvidaanangalum paramavadhi vardhippikkukayum cheythu. 1900 num 1906 num idayil, naalu uparithala jala shekharana samvidaanangal nirmikkappettu, ithu havaay samsthaanathe ettavum valia jala sambharana sheshi vayaluva panchasaarathottatthinu nalki. eee shramangalude falamaayi panchasaara uthppaadanam 5000 tunnil ninnu 20,000 tannayi uyarnnu. vilavedutha karimbinte mechanical loading 1920-ll svayam-chornna yanthrangal upayogichu kaikondu cheiyunna thozhilaallikale maattisthaapikkaan thudangi. pinneedu, vayaluva thottangal vaidyuthi uthppaadippikkukayum praadeshika samoohangalkku vilkkukayum cheythu, ithu havaayiyude oorjja ulppaadanathinu oru cheria sathamaanam sambhavana cheythu.
1991 aayappozhekkum doll phudu kambaniyude anubandha sthaapanamaaya vayaluva panchasaara kambaniyaayi havaayiyile panchasaarayude ettu sathamaanam millu uthppaadippikkayaayirunu. ennirunnaalum, ekkarinu tonn panchasaarayude vilavu vardhippikkaan thottatthinu kazhinjilla. labha aashankakal kaaranam 1996 octoberil vaivaaluva panchasaara millu oduvil adachu, ithu oohu dveepile avasana karimbu thottamaayirunnu. 
1999 aayappozhekkum, saittile panchasaara thozhilaallikalude campil muun philipino thozhilaallikal ippozhum thaamasichirunnu. 
eee pradesham nilavil oovaahuvinte vadakkan theerathe oru vyaavasaayika paarkkayi pravartthikkunnu. 2020ll 25 ekkar sthalam vilppanaykku vechirunnu.

