Labhraíonn an Pápa Proinsias go leor faoin géarchúis, agus is léir go mbreathnaíonn sé air mar phríomhghné den sionaid. Is é an rud a dhéanann idirdhealú idir bealach imeachta na hEaglaise agus bealach parlaiminte nó fiú comhthionól saoránach – is mar seo a bhí (d’iarr an Fhrainc ‘parlaimint shaibhir agus riachtanach fiú’ ar phlé Sionad Amasóin ar shagairt phósta agus ar dheaconaigh baineanna), ach tá rud éigin níos mó ag teastáil le haghaidh tuiscint.
Cad é seo níos mó, mar sin, agus cad é go háirithe discréideach phobail? Lig dom a insint duit faoi thaithí a bhí agam ar ais i 1995 sa Róimh. In éineacht le breis agus 220 Íosánach eile chasamar le chéile ar feadh beagnach 3 mhí dár tríocha ceathrú Pobal Ginearálta. Roinneamar ár gcreideamh, phléamar, rinneamar argóint, rinneamar baothchaint, rinneamar comhghuaillíochtaí agus comhréitigh, chuaigh muid isteach in inlíocht pholaitiúil, rinneamar iarracht comharthaí na huaire a léamh, bhí ár n-imeachtaí ‘suas’ agus ‘síos’ againn mar dhaoine aonair agus mar ghrúpa, agus ar fad. rinneadh iarracht éirí os cionn an phlotai chun gluaiseachtaí an Spioraid a bhrath. Uaireanta níor bhraith sé go raibh an-rath orainn: bhí tráthanna dorcha ann, go leor de mhungailt agus canránach de easaontais domhain. Ní raibh sé mar aon bholgán íonaíoch ; ba ‘ éargna chlamprach’ é seo! Agus fós faoi dheireadh bhí braistint domhain na síochána agus sástachta, mar a faomhadh níos mó ná 20 fhoraithne, beagnach d’aon toil.
Cad a bhí ar siúl? Bhuel, má smaoiníonn duine ar Dhia mar ‘shaothrú sa chruthú’ i gcónaí, agus dearcadh aige i gcónaí ar na ceisteanna eiseacha a bhaineann linn, is é an tuiscint phobail an ealaín a bhaineann le léirmhíniú a dhéanamh ar aisling Dé dúinn, oibriú ghrásta Dé i. pobail. Déanaimid é seo trí aird chúramach a thabhairt ar chomharthaí ár n-amanna, a léamh i gcomhar leis an Scrioptúr agus an Traidisiún iontach, ag baint úsáide as ár gcúis nádúrtha, trí dhíospóireacht agus trí idirphlé, ach freisin aird ghéar a thabhairt ar ghluaiseachtaí an chroí.
Is cineál ‘eolas mothaithe’ é an tuiscint – baineann sé le mothú, le mothúcháin agus le dúil chomh maith le réasún, coincheapa agus loighic. Labhraíonn duine de na máistrí tuisceana iomadúla sa traidisiún Críostaí, Naomh Ignatius ó Loyola, i dtéarmaí ‘sólás’ agus ‘éadóchas’’ mar phríomhchritéir den tuiscint bharántúil. Uaireanta beidh mothúcháin dhomhain spioradálta áthas agus síocháin i gceist le sólás, ach folaíonn sé freisin aon mhéadú ar chreideamh, dóchas agus grá. D’fhéadfadh sé a bheith bréagach agus dromchlach freisin, rud a fhágann go bhfuilimid bogásach nuair a bhíonn imní níos oiriúnaí. Is éard atá i gceist leis an léirscrios ná díspreagadh agus fiú éadóchas, ach arís is féidir leis an eispéireas oíche dorcha sin a bheith ina spreagadh dár gcomhshó. Teastaíonn scil éigin chun a thuiscint go ciallmhar, agus mar sin féin níor cheart dúinn a shamhlú gurb é seo an t-aon fhearainn atá ag ‘saineolaithe’ – smaoinigh ar dhearbhú muiníneach an phobail luath in Iarúsailéim, agus an cheist is measa sin á bplé againn sa luath-eaglais maidir leis an stádas. de thiontuithe neamh-Ghiúdacha,- ‘Chonaic sé go maith dúinne agus don Spiorad Naomh’ (Gníomhartha 15: 28) agus fáiltiú deimhnitheach an phobail ar an dea-scéal ag Antioch – ‘bhí siad lúcháireach as an aitheasc ’ (Gníomhartha 15: 30).
Le tuiscint cheart a bheith ann nótáil Proinsias dhá bhunriachtanas: óráid oscailte macánta, agus éisteacht humhal agus dáiríre le daoine eile fiú nuair – agus go háirithe nuair – nach n-aontaímid leo. Tagann an dá riachtanas seo ó shaoirse inmheánach nó ‘neamhshuim’ spioradálta atá bunaithe ar chreideamh domhain i nDia agus cúram buan Dé orainne agus lenár ndomhan. Tabhair faoi deara nach gcuireann sé as an áireamh ciontuithe paiseanta. Mar sin, mar shampla, d’fhéadfadh go dtabharfadh daoine áirithe tacaíocht nó diúltú don nóisean de shagairt mná go hiomlán agus é sin a dhéanamh le hionracas faoi na noirm atá leagtha amach agam. Ní gá ach a leithéid de chiontuithe paiseanta a chur faoi bhráid chreidimh an phobail Chríostaí. Agus ar deireadh thiar, ar ndóigh, le heagna Dé: mar inár gcaint agus inár n-éisteacht bímid i gcónaí ag súil le cloisteáil lena do Dhia, chun ‘an ‘míc’ a thabhairt don Spiorad Naomh’.
I mo thaithí féin ar an tuiscint phobail is minic a tharlaíonn sé gur féidir le suíomhanna polacha atá doréitithe de réir dealraimh teacht ar shintéis nua tríd an rud a dtugann an Pápa Proinsias ‘thar maoil’ de bharr grásta Dé. Agus mar sin – murab ionann agus an méid a tharla i Sionad Amasóin ar na saincheisteanna faoi dhíospóid a luaitear thuas- is gnách go mbíonn roinnt gluaiseachta ann ó shuíomhanna cruaite. Seo mar a tharla sa Sionad ar an Teaghlach sa phlé ar ligean isteach na colscartha agus ar athphós chuig comhroinnt Eocairisteach iomlán.
Tá sé spreagúil a bheith ag tosú ar an mbealach sionaid seo in Éirinn agus ar fud an domhain. Go háirithe, tar éis na céime tosaigh agus muid ag breathnú ar staid an sionaid, beidh sé iontach dul i ngleic leis an gceist a chuir na hEaspaig os ár gcomhair sa ghéarchéim a bhaineann lenár nEaglais Éireannach:‘cad atá Dia ag iarraidh ón Eaglais in Éirinn ag an am seo?’ Táim ag tnúth go mór leis an tuiscint phobail ar an gceist seo.