Do something for our planet, print this page only if needed. Even a small action can make an enormous difference when millions of people do it!
Toggle navigation
Skip to content. | Skip to navigation
Advanced search A-Z Glossary
Sections
European Environment Agency
Topics
Countries
Dati un kartes
Indicators
Publications
Media
About us
EN
Log in to CMS
Search
The EEA is an agency of the European Union
Български (bg)
čeština (cs)
Hrvatski (hr)
dansk (da)
Nederlands (nl)
ελληνικά (el)
English (en)
eesti (et)
Suomi (fi)
Français (fr)
Deutsch (de)
magyar (hu)
Íslenska (is)
italiano (it)
Latviešu (lv)
lietuvių (lt)
Malti (mt)
Norsk (no)
polski (pl)
Português (pt)
Română (ro)
slovenčina (sk)
Slovenščina (sl)
Español (es)
Svenska (sv)
Türkçe (tr)
Advanced search A-Z Glossary
Error
Cookies are not enabled. You must enable cookies before you can log in.
The EEA Web CMS works best with following browsers:
Google Chrome (recommended)
Firefox
Internet Explorer is not recommended for the CMS area.
Login Name
Password
Forgot your password?
If you have forgotten your password, we can send you a new one.
Personal tools
You are here:
Ghníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach
Ailt
Ag dul ó bhainistíocht ...
Info
Article
Ag dul ó bhainistíocht dramhaíola i dtreo geilleagar glas
PDF
Change language
Bulgarian (bg)
Czech (cs)
Danish (da)
German (de)
Greek (el)
English (en)
Spanish (es)
Estonian (et)
Finnish (fi)
French (fr)
Irish Gaelic (ga)
Croatian (hr)
Hungarian (hu)
Icelandic (is)
Italian (it)
Latvian (lv)
Maltese (mt)
Dutch (nl)
Norwegian (no)
Polish (pl)
Portuguese (pt)
Romanian (ro)
Slovak (sk)
Slovenian (sl)
Swedish (sv)
Turkish (tr)
This website has limited functionality with javascript off. Please make sure javascript is enabled in your browser.
Article Published 01 Apr 2016 Last modified 18 May 2021
Photo: © © Nikolaos Kalkounos, Picture2050 /EEA
Topics: Policy instruments Éifeachtúlacht acmhainne agus dramhaíl
Ní úsáid inbhuanaithe é an úsáid a bhainimid as acmhainní faoi láthair agus tá sí ag cur brú ar an bpláinéad. Ní mór dúinn athrú go geilleagar glas ciorclach a éascú, trí dhul níos faide ná beartais dramhaíola agus díriú ar éicidhearadh, nuálaíocht agus infheistíochtaí. Is féidir leis an taighde nuálaíocht a chothú ní hamháin i dtáirgeadh ach freisin i samhlacha gnó agus i sásraí maoiniúcháin.
Ar an 2 Nollaig 2015 mhol an Coimisiún Eorpach pacáiste nua reachtach ar gheilleagar ciorclach. Clúdaítear sa phacáiste céimeanna éagsúla de shaolré shínte táirge ón táirgeadh agus tomhailt go dtí bainistíocht dramhaíola agus an margadh le haghaidh amhábhair thánaisteacha. Dearadh na gníomhartha beartaithe chun dul chun leasa na timpeallachta agus an gheilleagair araon, agus chun an luach agus an úsáid is mó is féidir a bhaint as gach amhábhar, táirge agus dramhaíl, rud a chothódh coigilteas fuinnimh agus a laghdódh astaíochtaí gás ceaptha teasa.
Le blianta anuas, tá an reachtaíocht lena gcosnaítear an timpeallacht tar éis athrú ó fhreagairtí ar shaincheisteanna ar leith go freagairtí níos comhtháite agus níos córasaí a cheapadh. Tá an pacáiste geilleagair chiorclaigh ar cheann de na samplaí is déanaí d’fhreagairtí comhtháite beartais den sórt sin agus is cinnte gur céim shuntasach é i leith chuspóir an Aontais Eorpaigh maidir le ‘maireachtáil go maith faoi shrianta éiceolaíocha ár bpláinéid’.
Sa tuarascáil Comhshaol na hEorpa: Staid agus Forbhreathnú 2015 (SOER2015) cuirtear béim ar an dúshlán inbhuanaitheachta atá fúinn inniu. Tá níos mó acmhainní á gcaitheamh agus á n-eastóscadh againn, san Eoraip agus sa domhan, ná mar is féidir lenár bpláinéad a athsholáthar ag an am céanna. Ar láimh amháin, cuidíonn gníomhaíochtaí eacnamaíocha le folláine an duine agus leis an mbochtaineacht a laghdú. Ar an láimh eile, truaillíonn siad an timpeallacht, téann siad an pláinéad, déanann siad damáiste do shláinte an duine agus lagaíonn siad cumas an phláinéid chun soláthar a dhéanamh dúinn. Cuireann an t-athrú aeráide agus an fás daonra tuartha leis an bpráinn a ghabhann le gníomhú cuimsitheach ar an toirt.
Cé nach bhfuil tír ar bith fós ar éirigh léi ‘maireachtáil go maith’ laistigh dá hacmhainní nádúrtha, tá roinnt comharthaí dóchais ann. Tá tús curtha ag an Aontas Eorpach leis an nasc idir fás eacnamaíoch agus tomhailt fuinnimh agus ábhar a bhriseadh. Athchúrsálann muintir na hEorpa níos mó dá ndramhaíl chathartha ná riamh cheana agus is lú ná riamh an méid atá á sheoladh chuig láithreáin líonta talún. Tá fás suntasach tagtha ar éicithionscail (m.sh. a oibríonn ar fhuinneamh in-athnuaite, cóireáil fuíolluisce, rialú ar thruailliú aeir, srl.) le deich mbliana anuas agus tá poist á gcruthú iontu d’ainneoin an chúlaithe a tharla le deireanas.
An spleáchas ar amhábhair a laghdú
I ngeilleagar ciorclach déantar iarracht ‘insreabhadh’ acmhainní nua a laghdú, go háirithe foinsí neamh-in-athnuaite, chun na hacmhainní sa gheilleagar a úsáid, a athúsáid agus a luach a ardú nó a shocrú a mhéad is féidir, agus chun ‘eas-sreabhadh’ astaíochtaí agus dramhaíola a íoslaghdú.
Tá an teachtaireacht soiléir: d’fhéadfadh laghduithe féideartha ar dhramhaíl gnóthachtáil shuntasach a ghiniúint ar son an gheilleagair agus ar son shláinte an duine. Ní amháin go laghdódh sé an spleáchas ar amhábhair (a eastóscadh sa tír nó a iompórtáladh isteach sa tír) acmhainní a eastóscadh cheana a choimeád in úsáid, ach threiseodh sé an t-iomaíochas agus laghdófaí an brú ar an timpeallacht ag an am céanna. Taispeánadh i réamhanailís a rinne an EEA go bhfuil tíortha Eorpacha ag gníomhú cheana féin chun éifeachtúlacht a gcuid acmhainní a fheabhsú, mar thoradh go príomha ar údair imní eacnamaíocha ag éirí as spleáchas ar acmhainní.
Tá cosc na dramhaíola, athchúrsáil agus feabhsú ar bhainistíocht dramhaíola i gcoitinne ríthábhachtach chun sreafaí isteach agus amach as an ngeilleagar a íoslaghdú. Mar sin féin, ní leor an lúb ábhair a dhúnadh chun tionchar eile ar an gcomhshaol agus ar shláinte agus folláine an duine a sheachaint. Ní mór do chineálacha cur chuige i leith geilleagar ciorclach dul níos faide ná bainistíocht dramhaíola, agus athrú go geilleagar glas a éascú. Ní mór dúinn an tslí ina dtáirgtear, ina gcaitear agus ina ndiúscraítear táirgí a athbhreithniú.
Na buntáistí a d’fhéadfadh a bheith ag gabháil le héicidhearadh a dhíghlasáil
I dtús báire, tá an t-éicidhearadh riachtanach chun féidearthachtaí athchúrsála a mhéadú agus saolré táirgí a shíneadh. Is féidir táirgí a dhearadh sa tslí gur féidir iad a dheisiú go héasca, na codanna briste agus iad sin amháin a athsholáthar agus na comhpháirteanna a shórtáil go furasta le haghaidh athchúrsáil optamach.
Ní mór dúinn, freisin, smaoineamh ar ghnéithe sláinte agus comhshaoil na n-ábhar a úsáidimid inár dtáirgí. D’fhéadfadh éicidhearadh cabhrú linn malairtí níos fearr a chur ag gabháil áit na n-ábhar a bhfuil ardtionchar acu ar an timpeallacht. Mar shampla, is léir gur údar mór imní i dtaobh sláinte é nochtadh do cheimiceáin ghuaiseacha. Is féidir timthrialla d’ábhair ghlana a ghlacadh ionas nach nochtfar daoine do cheimiceáin ghuaiseacha agus chun éiceachórais a chosaint ar thruailliú ceimiceach.
Ar an tslí chéanna, is féidir ábhair bhithbhunacha, m.sh. adhmad, barra nó snáithíní, a úsáid i raon leathan táirgí agus chun riachtanais fuinnimh a chomhlíonadh. Mar sin féin, ba chóir anailís a dhéanamh ar na féidearthachtaí a ghabhfadh le hathrú go hábhair bhithbhunacha ó thaobh an éiceachórais agus an tionchar ar shláinte a ghabhfadh leis. Mar shampla, tá teorainn le dúshaothrú foraoisí agus d’fhéadfadh dó adhmaid mar fhuinneamh cáilíocht an aeir a fhágáil ní ba mheasa.
Infheistíochtaí chun nuálaíocht a chothú
Is den riachtanas é éicea-nuálaíocht agus taighde lena gcuirtear réitigh nuálacha chun cinn chun athrú go geilleagar ciorclach a chothú. Ní le próisis táirgthe amháin a bhaineann nuálaíocht. D’fhéadfaí samhlacha nua gnó a spreagadh agus a thacú. Tá a lán samplaí ann cheana de réitigh nuálacha a chuireann seirbhísí ar fáil seachas táirgí a dhíol: mar shampla, ní gá duit carr a bheith agat chun do riachtanais iompair a chomhlíonadh. Samhlacha gnó comhoibritheacha den sórt sin a dhíríonn ar sholáthar seirbhísí, d’fhéadfaidís leas a bhaint as sásraí nua maoiniúcháin, ós rud é go mbíonn patrúin dhifriúla ag infheistíocht agus brabús le himeacht ama.
Tá cistí poiblí ar fud na hEorpa ag tacú cheana féin le héicea-nuálaíocht ach is féidir ról níos láidre a bheith acu ná mar atá inniu. D’fhéadfaí infheistíochtaí i mbonneagar, taighde agus cathracha a ghiaráil chun athrú go geilleagar glas a éascú. Le tiomantas láidir don inbhuanaitheacht agus creat soiléir airgeadais agus rialála ag gabháil leis mar thacaíocht, seoltar an teachtaireacht cheart chuig na páirtithe leasmhara uile.
Is léir gur buntáiste a bheidh ann do ghrúpaí agus d’earnálacha áirithe athrú chuig geilleagar glas ciorclach agus go gcuirfidh sé brú ar ghrúpaí agus ar earnálacha eile. Ní mór don lucht déanta beartas ceisteanna cothromais a chur san áireamh, san Eoraip agus ar fud an domhain, agus bearta tacaíochta a thairiscint chun an t-athrú socheacnamaíoch atá de dhíth a éascú agus a stiúradh.
Hans Bruyninckx
Stiúrthóir Feidhmiúcháin an EEA
Eagarfhocal a foilsíodh in eagrán uimh. 2016/1 de nuachtlitir an EEA, Márta 2016
Related content
Sort by: Publishing date Title
See also
Folder The European environment — state and outlook Welcome to the European State of the Environment website. The European environment – state and outlook is published by the EEA every five years as mandated in its regulation.
Permalinks
Permalink to this version
9331560adda04f488dff76e58b0f932b
Permalink to latest version
UXE86WJFQT
Geographic coverage
Austria Belgium Bulgaria Croatia Cyprus Czechia Denmark Estonia Finland France Germany Greece Hungary Iceland Ireland Italy Latvia Liechtenstein Lithuania Luxembourg Malta Netherlands Norway Poland Portugal Romania Slovakia Slovenia Spain Sweden Switzerland Turkey United Kingdom
For references, please go to https://www.eea.europa.eu/ga/articles/ag-dul-o-bhainistiocht-dramhaiola or scan the QR code.