Meitibileacht , suim an imoibrithe ceimiceacha a tharlaíonn laistigh de gach ceann cill d'orgánach beo agus a sholáthraíonn fuinneamh do phróisis ríthábhachtacha agus chun ábhar orgánach nua a shintéisiú.
mitochondria agus riospráid cheallacha Micreafón leictreon de chealla heipitocít a thaispeánann mitochondria (buí). Is é príomhfheidhm na mitochondria méideanna móra fuinnimh a ghiniúint i bhfoirm ATP, a ghabhann fuinneamh ceimiceach ó mhiondealú meitibileach móilíní bia. SERCOMI - BSIP / fotostock aoise
Tá orgánaigh bheo uathúil sa mhéid is gur féidir leo eastóscadh fuinneamh óna gcuid timpeallachtaí agus é a úsáid chun gníomhaíochtaí a dhéanamh mar ghluaiseacht, fás agus forbairt, agus atáirgeadh. Ach conas a bhaineann orgánaigh bheo - nó, a gcealla - fuinneamh as a dtimpeallachtaí, agus conas a úsáideann cealla an fuinneamh seo chun na comhpháirteanna as a ndéantar na cealla a shintéisiú agus a chóimeáil?
Tá freagraí na gceisteanna seo sa einsím imoibrithe ceimiceacha idirghabhála a tharlaíonn in ábhar beo (meitibileacht). Na céadta frithghníomhartha comhordaithe, ildisciplíneach, arna mbreoslú ag fuinneamh a fhaightear ó chothaithigh agus / nó Fuinneamh Gréine , ar deireadh thiar ábhair atá ar fáil go héasca a thiontú ina móilíní atá riachtanach le haghaidh fáis agus cothabhála.
Tá airíonna fisiciúla agus ceimiceacha chomhpháirteanna na rudaí beo a ndéileáiltear leo san alt seo le fáil sna hailt carbaihiodráit ; cill ; hormón; lipid; fótaisintéis; agus próitéin .
Achoimre ar mheitibileacht
Aontacht an tsaoil
Ag leibhéal ceallacha na heagraíochta, tá príomhphróisis cheimiceacha gach ábhair bheo cosúil, mura bhfuil siad comhionann. Tá sé seo fíor i gcás ainmhithe, plandaí, fungas, nó baictéir ; i gcás ina dtarlaíonn éagsúlachtaí (mar shampla, i secretion antasubstaintí ag roinnt múnlaí ), níl sna próisis athraitheacha ach éagsúlachtaí ar théamaí comónta. Dá bhrí sin, tá gach ábhar beo comhdhéanta de mhóilíní móra ar a dtugtar próitéiní , a sholáthraíonn tacaíocht agus gluaiseacht chomhordaithe, chomh maith le stóráil agus iompar móilíní beaga, agus, mar catalaígh , cuir ar chumas imoibrithe ceimiceacha tarlú go tapa agus go sonrach faoi theocht éadrom, tiúchan réasúnta íseal, agus faoi dhálaí neodracha (i.e., ní aigéadach ná bunúsach). Cuirtear próitéiní le chéile ó thart ar 20 aimínaigéid , agus, díreach mar is féidir 26 litir na haibítre a chur le chéile ar bhealaí ar leith chun focail de fhaid agus bríonna éagsúla a fhoirmiú, féadfar na deicheanna nó fiú na céadta den 20 litir aimínaigéad a cheangal le chéile chun próitéiní ar leith a dhéanamh. Thairis sin, is minic na codanna sin de mhóilíní próitéine a bhfuil baint acu le feidhmeanna comhchosúla a chomhlíonadh in orgánaigh éagsúla comhdhéanta na sraitheanna céanna aimínaigéid.
Tá an aontacht chéanna i measc cealla de gach cineál sa chaoi a gcaomhnaíonn orgánaigh bheo a n-indibhidiúlacht agus a tharchuireann chuig a sliocht iad. Mar shampla, ionchódaítear faisnéis oidhreachtúil i seicheamh sonrach bunanna a chuimsíonn an GOUT (aigéad deoxyribonucleic) móilín i núicléas gach cille. Ní úsáidtear ach ceithre bhonn chun DNA a shintéisiú: adenine, guanine, cytosine, agus thymine. Díreach mar atá trí Chód Morse tá trí chomhartha shimplí - Fleasc, ponc agus spás - a bhfuil an socrú beacht acu leor chun teachtaireachtaí códaithe a chur in iúl, mar sin tá an fhaisnéis maidir le sintéis agus cóimeáil comhpháirteanna cille sa socrú beacht sna bunáiteanna i DNA. Úsáideann roinnt foirmeacha beatha primitive, áfach RNA (aigéad ribonucleic; a aigéad núicléach difriúil ó DNA ina bhfuil an ribose siúcra in ionad an deoxyribose siúcra agus an uracil bun in ionad an thymine bun) in ionad DNA mar phríomh-iompróir faisnéise géiniteacha. Caithfidh macasamhlú an ábhair ghéinitigh sna horgánaigh seo, áfach, dul trí chéim DNA. Le heisceachtaí beaga, déanann an cód géiniteach mar an gcéanna a úsáideann gach orgánach beo.
Tá na frithghníomhartha ceimiceacha a tharlaíonn i gcealla beo cosúil freisin. Úsáideann plandaí glasa fuinneamh sholas na gréine chun uisce a thiontú (H.a dóO) agus Dé-ocsaíd charbóin (CADa dó) chun carbaihiodráití (siúcraí agus stáirsí), orgánacha eile ( carbóin -containing) comhdhúile , agus móilíneach ocsaigin (NÓa dó). Éilíonn próiseas na fótaisintéise fuinneamh, i bhfoirm solas na gréine, chun móilín uisce amháin a roinnt ina leath de mhóilín ocsaigine (Oa dó; an gníomhaire ocsaídiúcháin) agus a dó hidrigin adaimh (H; an gníomhaire laghdaitheach), agus dícheanglaíonn gach ceann acu le ceann amháin ian hidrigine (H.+) agus ceann leictreon . Trí shraith imoibrithe laghdaithe ocsaídiúcháin, leictreoin (curtha in iúl is -) a aistrítear ó mhóilín deonaithe (ocsaídiú), sa chás seo uisce, go móilín glactha (laghdú) trí shraith imoibriúcháin cheimiceacha; féadfar an chumhacht laghdaithe seo a chúpláil sa deireadh le dé-ocsaíd charbóin a laghdú go leibhéal an charbaihiodráite. I ndáiríre, glacann agus bannaíonn dé-ocsaíd charbóin le hidrigin, a fhoirmíonn carbaihiodráití (C. n [H.a dóNÓ] n ).
Déanann orgánaigh bheo a dteastaíonn ocsaigin uathu an próiseas seo a aisiompú: itheann siad carbaihiodráití agus ábhair orgánacha eile, ag úsáid ocsaigine arna shintéisiú ag plandaí chun uisce, dé-ocsaíd charbóin agus fuinneamh a fhoirmiú. Sraith imoibriúcháin a tháirgeann fuinneamh is ea an próiseas a bhaineann adamh hidrigine (ina bhfuil leictreoin) as na carbaihiodráití agus a aistríonn chuig an ocsaigin iad.
I bplandaí, tá gach céim ach dhá chéim sa phróiseas a athraíonn dé-ocsaíd charbóin go carbaihiodráití mar an gcéanna leis na céimeanna sin a shintéisíonn siúcraí ó ábhair tosaigh níos simplí in ainmhithe, fungais agus baictéir. Ar an gcaoi chéanna, an tsraith imoibrithe a thógann ábhar tosaigh ar leith agus a shintéisíonn móilíní áirithe a úsáidfear in ábhair eile sintéiseach tá cosáin cosúil, nó comhionann, i measc gach cineál cille. Ó thaobh meitibileach de, níl na próisis cheallacha a tharlaíonn i leon ach beagáinín difriúil ó na próisis a bhíonn ar siúl i dandelion.
Bitheolaíoch fuinneamh malartuithe
Is iad cúige na hathruithe fuinnimh a bhaineann le próisis fhisiceimiceacha teirmidinimic , fo-dhisciplín na fisice. Luann an chéad dá dhlí de theirmidinimic, go bunúsach, nach féidir fuinneamh a chruthú ná a scriosadh agus gurb é éifeacht na n-athruithe fisiciúla agus ceimiceacha an neamhord, nó an randamacht a mhéadú (i.e., eantrópachta ), na cruinne. Cé go bhféadfaí a cheapadh go bhfuil próisis bhitheolaíocha - trína bhfásann orgánaigh ar bhealach casta agus ordúil, a choinníonn ord agus castacht ar feadh a saoil, agus a chuireann na treoracha maidir le hordú chuig na glúine atá i ndiaidh a chéile - ag sárú na ndlíthe seo, níl sé seo ag sárú mar sin. Ní itheann ná ní chruthaíonn orgánaigh bheo fuinneamh: ní féidir leo é a athrú ó fhoirm amháin go foirm eile. Ón timpeallacht ionsúnn siad fuinneamh i bhfoirm atá úsáideach dóibh; go dtí an timpeallacht tugann siad méid coibhéiseach fuinnimh ar ais i bhfoirm nach bhfuil chomh úsáideach go bitheolaíoch. Féadfar an fuinneamh úsáideach, nó an fuinneamh saor in aisce, a shainiú mar fhuinneamh atá in ann obair a dhéanamh faoi dhálaí isiteirmeacha (coinníollacha nach bhfuil difreálach teochta ann); tá baint ag fuinneamh saor in aisce le haon athrú ceimiceach. Tugtar fuinneamh nach bhfuil chomh húsáideach ná fuinneamh saor in aisce ar ais don chomhshaol, mar theas de ghnáth. Ní féidir le teas obair a dhéanamh i gcórais bhitheolaíocha toisc go mbíonn an teocht agus an brú céanna ag gach cuid de chealla.