Oifig na bhFoilseachán — An Treoir Stíle Idirinstitiúideach — Cuid a dó — 4.1.3. Léitheoireacht profaí san Oifig
ISSN 1831-5380
Léarcsáil an tsuímh | Fógra dlíthiúil | Fianáin | Ceisteanna coitianta | Teagmháil | Priontáil
bg es cs da de et el en fr ga hr it lv lt hu mt nl pl pt ro sk sl fi sv
Europa > Oifig na bhFoilseachán > An Treoir Stíle > II. Foilseacháin Ghinearálta > 4. Na doiciméid a ullmhú agus a shainaithint > 4.1. Údair, comhlachtaí údarúcháin, an Oifig Foilseachán agus seirbhísí clódóireachta
Baile
Clár
Nuacht
Innéacs
Naisc acracha
Leagan PDF
4.1.3. Léitheoireacht profaí san Oifig
Is é dualgas na léitheoirí profaí an teanga (úsáid na teanga agus gnásanna na teanga sin) agus an chlóghrafaíocht (cruinneas na clóghrafaíochta) a sheiceáil. Ní athbhreithneoirí iad áfach: ní mór dóibh a bheith neodrach chomh fada agus a bhaineann le rún an údair, arb é an t-aon duine é a bhfuil smacht aige ar shubstaint an téacs.
Bailchríoch a chur ar na lámhscríbhinní
Tugtar na lámhscríbhinní do na léitheoirí profaí chun bailchríoch a chur ar na lámhscríbhinní (ullmhú clóghrafach agus léitheoireacht profaí). Is é is cuspóir don chéim seo roimh an táirgeadh, na botúin litrithe agus ghramadaí a cheartú agus míchruinneas agus neamhréireachtaí a bhrath, chun go mbeidh an teachtaireacht go hiomlán intuigthe. Ní mór aonfhoirmeacht gach gné den lámhscríbhinn a sheiceáil go mion. Déileáiltear le gach débhríocht agus gach saincheist i ndlúthchomhar leis an tseirbhís is údar.
Déanann na léitheoirí profaí freisin an téacs a chomhchuibhiú de réir rialacha agus ghnásanna idirinstitiúideacha na Treorach Stíle seo.
NB:
Arna iarraidh sin ón tseirbhís is údar nó le cead faighte uaithi roimh ré, is féidir tuilleadh oibre eagarthóireachta a dhéanamh (an téacs a athbhreithniú chun eagarthóireacht a dhéanamh air).
Seiceáiltear uimhriú leathanach na lámhscríbhinne, rud nach mór don tseirbhís is údar a dhéanamh roimh ré agus más gá, críochnaítear é. Ní mór gach rud atá in easnamh sa lámhscríbhinn a chur in iúl láithreach. Ní mór a sheiceáil freisin gurb ionann na tagairtí do na fonótaí sa téacs agus na fonótaí féin ag bun an leathanaigh.
Is faoin tseirbhís is údar agus fúithi féin amháin atá sé a sheiceáil go bhfuil na leaganacha teanga éagsúla de lámhscríbhinn ar aon dul lena chéile. Is féidir, áfach, le hOifig na bhFoilseachán, más gá agus má thugann an tseirbhís is údar a dóthain ama di, a chinntiú go bhfuil na leaganacha éagsúla ar aon dul lena chéile.
Is é is príomhchuspóir d’ullmhú na lámhscríbhinní an chlóchuradóireacht a éascú, ionas go laghdófar costais bhreise níos faide ar aghaidh. Is ríthábhachtach ar an ábhar sin cáilíocht na lámhscríbhinne a sholáthraítear don chlódóir sa chuid eile den phróiseas táirgthe. Trí na treoracha maidir le hullmhú agus leagan amach lámhscríbhinní (féach Pointe 4.2) agus trí ardcháilíocht an téacs a áirithiú, is féidir leis na húdair na costais táirgthe a theorannú agus dlús a chur leis an táirgeadh ag an am céanna (d’fhéadfaí an t-ordú cló a thabhairt fiú bunaithe ar na chéad phrofaí).
Is féidir lámhscríbhinn easnamhach a sheoladh ar ais chuig a húdar.
Le lámhscríbhinn mhaith ráthaítear táirgeadh atá tapa agus d’ardcháilíocht.
Na profaí agus léitheoireacht profaí
Déanann na léitheoirí profaí na profaí a athbhreithniú trína sheiceáil go bhfuil an téacs ar aon dul leis an lámhscríbhinn arna soláthar agus leis na rialacha atá i bhfeidhm do gach teanga. Seoltar foireann de chéad phrofaí ag an am céanna chuig an tseirbhís is údar le formheas agus leis na ceartúcháin a chur isteach más gá sin ag an deireadh.
Déanfaidh an t-údar a laghad ceartúchán is féidir ar na profaí. Áiritheoidh an tseirbhís tionscnaimh go ndéanfar na ceartúcháin ar bhealach atá soiléir agus inléite agus nach bhfágann go mbeidh ar an léitheoir profaí an téacs a léamh arís líne ar líne (déantar na ceartúcháin i bpeann dearg agus iad a bheith sofheicthe agus, b’fhéidir, ciorclaithe nó sonraithe ar an imeall; ní chuirtear in iúl na ceartúcháin ar leathanach ar leith).
Breathnaíonn an clódóir ar aon cheartúchán ar phrofa a imíonn ón lámhscríbhinn bhunaidh mar cheartúchán ón údar (feabhsuithe, coigeartuithe, comhchuibhithe, nuashonruithe agus soiléirithe a eascraíonn ó lámhscríbhinn atá ina cíor thuathail nó nach bhfuil ullmhaithe go maith, etc.) agus sonrasctar mar chostas breise é. Ag an tráth seo, ní féidir cora cainte a athrú a thuilleadh, ná ní féidir uimhreacha a fuarthas ag an nóiméad deireanach agus a dhéanann tagairt do thréimhse atá níos déanaí ná tréimhse thagartha an téacs, a chur isteach, ná comharthaí poncaíochta a chur isteach ar mhaithe le foirfeacht nach féidir a bhaint amach ag an staid seo.
Is ceartúcháin ón údar iad, ar cheart iad a sheachaint chomh fada agus is féidir, gach ní a chuirtear isteach nó a scriostar, ón gcamóg inti féin go dtí mír iomlán, i ngeall ar na moilleanna agus na costais ar cúis leo iad. Is féidir leis na costais seo bheith an-ard agus, ar an gcéadamharc, díréireach leis na ceartúcháin a iarrtar. Is féidir athdhéanamh míreanna iomlána, leagan amach roinnt leathanach nó fiú an téacs ar fad a bheith mar thoradh ar mhionathrú agus d’fhéadfadh tionchar a bheith aige seo chomh maith ar uimhriú na leathanach, clár na n-ábhar agus ar na tagairtí sa téacs nó san innéacs (i gcás athruithe a mheastar iad a bheith éigeantach, is faoin tseirbhís is údar atá sé na hathruithe ina ndiaidh sin a dhéanamh).
Go hiondúil bíonn dhá phrofa ag teastáil le haghaidh na clóchuradóireachta. Ar an gcéad phrofáil, déanann an léitheoir profaí athléamh ar an téacs ina iomláine á chur i gcomparáid leis an lámhscríbhinn; seiceáiltear nach bhfuil aon chuid den téacs in easnamh agus gur cloíodh leis na treoracha clóghrafaíochta uile. Ina dhiaidh sin, ar an dara profáil, seiceáiltear na ceartúcháin a rinneadh le linn na chéad phrofála. Ní cheadaítear aon cheartúchán ón údar tráth a léitear an dara profa.
I gcás foilseachán tréimhsiúil nó foilseachán a bhfuil práinn ag baint leo, ní mór do na seirbhísí is údair cloí leis an spriocdháta do chríochnú na lámhscríbhinní. Sa chaoi seo is féidir ní hamháin doiciméid a sholáthar laistigh de na spriocdhátaí ach ceartúcháin ón údar ag an nóiméad deireanach a sheachaint freisin agus, ar an ábhar sin, costais bhreise a sheachaint.
Sa deireadh, ní mór a thabhairt faoi deara nach féidir le hOifig na bhFoilseachán tabhairt faoi cheartúcháin ón údar a dhéanamh gan comhaontú oifigiúil na seirbhísí údarúcháin a fháil.