This information is used to make the website work as well as possible. More details are available in the Arts Council's Cookie Policy and Privacy Policy.
Báile
Maoiniú
Na hEalaíona
in Éirinn
Seirbhísí ar líne
COVID-19
Maidir
Téigh i dteagmháil linn
Foilseacháin
English
English
Comhairle Ealaíon na hÉireann
Menu
Maoiniú
Na healaíona
a chistiú.
Maoiniú ar fáil
Teimpléid íocaíochta
Cé atá maoinithe againn
Ceisteanna a chuirtear go minic faoi mhaoiniú
Conas tús a chur
Faigh amach cad tá maoiniú ar fáil ansin clárú le haghaidh seirbhísí ar líne chun iarratas a chur isteach.
Na hEalaíona
in Éirinn
Conas tacú leis
na healaíona.
De réir foirme ealaíne
Ailtireacht
Amharclannaíocht
Ceol
Ceoldráma
Litríocht
Na Físealaíona
Na healaíona traidisiúnta
Rince
Scannán
Sorcas
Sráidealaín agus seónna
Tras-chleachtais ealaíne
Camchuairte
Daoine óga, páistí agus na healaíona
Ealaíona Idirnáisiúnta
Féilte
Ionaid tionóil
Na healaíona áitiúla
Na healaíona rannpháirteachais
Forbairt Straitéiseach
Faigh amach níos mó faoi straitéis forbartha leanúnach na Comhairle Ealaíon.
Féach ar gach foirm ealaíne
Seirbhísí ar líne
Logáil isteach cur
isteach ar mhaoiniú
Bainistigh do iarratas
Logáil isteach
Seol an t-iarratas
Cláraigh
Úsáideoir nua? Cláraigh
Pasfhocal á iarraidh
Pasfhocal dearmadta?
COVID-19
Nuashonruithe agus
Faisnéis
An Nuacht Is Déanaí
Treoirlínte Rialtais
Cláir Mhaoinithe
Faisnéis & Acmhainní
Taighde & Tuarascálacha
Maidir
Téigh i dteagmháil linn
Foilseacháin
English
English
Maoiniú
Na hEalaíona
in Éirinn
Seirbhísí ar líne
COVID-19
Maidir
Téigh i dteagmháil linn
Foilseacháin
English
Baile Na hEalaíona in Éirinn Daoine óga, páistí agus na healaíona Cosaint agus leas leanaí
Nuachtlitir
Liostáil le nuachtlitir na Comhairle Ealaíon
Cosaint agus leas leanaí
Faisnéis maidir le cosaint agus leas leanaí.
Ní mór do dhaoine óga agus d’eagraíochtaí atá ag cur iarratais isteach ar mhaoiniú ón gComhairle Ealaíon a léiriú go bhfuil na nósanna imeachta agus na beartais chuí um leas agus cosaint leanaí i bhfeidhm acu. Más mian leat cúnamh agus an treoir reatha a fháil chun do bheartas agus do nósanna imeachta a fhorbairt, breathnaigh ar Tusla, an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach: www.tusla.ie
Buachaill ag damhsa. Lána Gairtéir. (Grianghraf: Derek Speirs)
Tabhair faoi deara go bhfuil treoirlínte foilsithe ag an gComhairle Ealaíon roimhe seo maidir le cosaint agus leas leanaí agus daoine óga in earnáil na n-ealaíon. Ó foilsíodh na treoirlínte sin, bunaíodh Tusla, an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach, agus rinneadh roinnt athruithe tábhachtacha ar an reachtaíocht. Ba chóir do dhaoine aonair agus d’eagraíochtaí ealaíon breathnú ar www.tusla.ie le haghaidh na treorach is déanaí i dtaca le cosaint agus leas leanaí.
Cúlra agus comhthéacs
Tar éis achtú an Achta um Thús Áite do Leanaí, 2015 agus fhoilsiú na cáipéise athbhreithnithe, Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí, 2017, tá an Chomhairle Ealaíon ag tacú le hearnáil na n-ealaíon mar is gnách ar mhaithe le dea-chleachtas a chur chun cinn maidir le cosaint agus leas leanaí.
Maidir leis na heagraíochtaí ealaíne uile, na grúpaí uile agus na healaíontóirí aonair uile a bhíonn ag obair le leanaí, tá sé de dhualgas orthu na leanaí sin a choinneáil slán ó chontúirt agus cur lena sábháilteacht agus lena bhfolláine, de réir na reachtaíochta agus na treorach náisiúnta.
Cuireann an Chomhairle Ealaíon na príomhphrionsabail a threoraíonn dea-chleachtas i gcosaint agus leas leanaí chun cinn, agus aithníonn sí na cearta atá ag leanaí iad a chosaint ó dhíobháil, caitheamh leo le hómós, éisteacht leo agus a gcuid tuairimí a chur san áireamh; ag aithint go bhfuil gach duine freagrach as sábháilteacht agus leas leanaí agus gur chóir go mbeadh dea-leasa an linbh tábhachtach thar aon rud eile.
Tá an beartas náisiúnta maidir le cosaint agus leas leanaí bunaithe ar chreat dlíthiúil a fhoráiltear den chuid is mó leis an Acht um Chúram Leanaí, 1991 agus leis an Acht um Thús Áite do Leanaí, 2015. Tugtar breac-chuntas ar an mbeartas agus ar an gcleachtas a bhfuil feidhm acu sa réimse seo in Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí.
Cuireadh Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí i gcló a chéaduair sa bhliain 1999. Rinneadh athbhreithniú ar an gcáipéis in 2011 agus in 2017. B'éigean an Treoir Náisiúnta a athbhreithniú agus an t-eagrán reatha a chur amach de bharr gur achtaíodh an tAcht um Thús Áite do Leanaí, 2015. Cuireann an tAcht sin roinnt oibleagáidí reachtúla ar ghrúpaí sonracha daoine gairmiúla agus ar eagraíochtaí áirithe a chuireann seirbhísí ar fáil do leanaí.
Cuireann a lán eagraíochtaí ealaíon 'seirbhísí ábhartha' ar fáil faoi mar a shainmhínítear i Sceideal 1 den Acht um Thús Áite do Leanaí, 2015 agus, mar sin, tá oibleagáidí reachtúla ar leith orthu faoin Acht.
Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí, 2017
Tá an beartas náisiúnta maidir le cosaint agus leas leanaí bunaithe ar chreat dlíthiúil a fhoráiltear den chuid is mó leis an Acht um Chúram Leanaí, 1991 agus leis an Acht um Thús Áite do Leanaí, 2015. Tugtar breac-chuntas ar an mbeartas agus ar an gcleachtas a bhfuil feidhm acu sa réimse seo in Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí.
Cuireadh Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí i gcló a chéaduair sa bhliain 1999. Rinneadh athbhreithniú ar an gcáipéis in 2011 agus in 2017. B'éigean an Treoir Náisiúnta a athbhreithniú agus an t-eagrán reatha a chur amach de bharr gur achtaíodh an tAcht um Thús Áite do Leanaí, 2015. Cuireann an tAcht sin roinnt oibleagáidí reachtúla ar ghrúpaí sonracha daoine gairmiúla agus ar eagraíochtaí áirithe a chuireann seirbhísí ar fáil do leanaí.
Cuireann a lán eagraíochtaí ealaíon 'seirbhísí ábhartha' ar fáil faoi mar a shainmhínítear i Sceideal 1 den Acht um Thús Áite do Leanaí, 2015 agus, mar sin, tá oibleagáidí reachtúla ar leith orthu faoin Acht.
Ceann de phríomhchuspóirí an Achta um Thús Áite do Leanaí, 2015 is ea a chinntiú go gcoinníonn d'eagraíocht leanaí slán ó chontúirt fad is a bhíonn siad ag baint leasa as do sheirbhís. Baineann an reachtaíocht agus an treoir ghaolmhar seo leis na hoibleagáidí atá ar na seirbhísí ábhartha chun díobháil nó mí-úsáid d'aon turas ar na leanaí a bhaineann leas as a gcuid seirbhísí a chosc, a mhéid is féidir. Cé nach féidir deireadh a chur le gach riosca, ba chóir go gcuirfeadh d'eagraíocht beartais agus nósanna imeachta i bhfeidhm chun rioscaí a bhainistiú agus a laghdú an oiread agus is féidir.
De bharr an Achta um Thús Áite do Leanaí cuirtear oibleagáidí ar leith ar eagraíochtaí a chuireann seirbhísí ar fáil do leanaí agus do dhaoine óga, lena n-áirítear na ceanglais seo a leanas:
Leanaí a choinneáil slán ó chontúirt fad a bhíonn do sheirbhís á húsáid acu
Measúnú riosca a dhéanamh ar an bhféidearthacht go ndéanfaí díobháil do leanbh nó do dhuine óg agus iad ag fáil do sheirbhísí.
Ráiteas um Chosaint Leanaí a fhorbairt ina dtugtar achoimre ar na beartais agus na nósanna imeachta atá i bhfeidhm chun na rioscaí a aithníodh a bhainistiú.
Duine ábhartha a cheapadh mar an chéad phointe teagmhála i dtaca leis an Ráiteas um Chosaint Leanaí de chuid d'eagraíochta.
Sonraítear spriocdhátaí sa reachtaíocht agus ní mór d'eagraíochtaí measúnú riosca a dhéanamh agus Ráiteas um Chosaint Leanaí a ullmhú laistigh de na spriocdhátaí sin. Bhí ar eagraíochtaí measúnú riosca agus Ráiteas um Chosaint Leanaí a chur i gcrích laistigh de thrí mhí ó theacht i bhfeidhm na n-alt ábhartha den Acht um Thús Áite do Leanaí, 2015; ba é sin an 11 Nollaig 2017. Maidir le seirbhísí nua, caithfidh eagraíochtaí cloí leis na ceanglais laistigh de thrí mhí ón dáta a thosaigh a gcuid seirbhísí.
Éilíonn alt 11(4) den Acht um Thús Áite do Leanaí go dtabharfaidh soláthróirí seirbhísí ábhartha aird chuí ar aon treoirlínte arna n-eisiúint ag Tusla, an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach, maidir le ráitis chosanta leanaí. Is féidir teacht ar aon treoir arna heisiúint ag Tusla maidir le Ráitis um Chosaint Leanaí ar a shuíomh gréasáin (www.tusla.ie).
Treoirlínte um chosaint agus leas leanaí agus daoine óga
Ba cheart do gach eagraíocht nó ealaíontóir aonair a sholáthraíonn seirbhísí do leanaí a chinntiú go bhfuil beartais agus nósanna imeachta i bhfeidhm acu chun leanaí a choinneáil slán ó chontúirt. Tá na heagraíochtaí freagrach as a chinntiú go mbíonn faisnéis ardchaighdeáin ag gach ball foirne agus oibrí deonach ionas go mbeidh siad in ann ábhar imní faoi chosaint agus leas leanaí a aithint agus a thuairisciú. Más duine fásta thú atá ag obair leat féin chun seirbhís a sholáthar do leanaí, ba cheart duit a chinntiú go leanann do nósanna imeachta an dea-chleachtas i dtaobh cosaint leanaí.
Tá an méid seo a leanas ina choinníoll ag an gComhairle Ealaíon i dtaca le cúnamh airgeadais: maidir leo siúd a fhaigheann maoiniú nó cúnamh deontais agus a mbíonn teagmháil le leanaí i gceist lena gcuid oibre, caithfidh siad na hoibleagáidí atá orthu i ndáil le reachtaíocht náisiúnta a chomhlíonadh, agus níor mhór go mbeadh beartais agus nósanna imeachta i bhfeidhm acu chun timpeallacht shábháilte a chruthú.
Treoirlínte maidir le híomhánna de leanaí agus daoine óga a thógáil agus a úsáid
Réamhrá
Bíonn ról tábhachtach ag an úsáid a bhaintear as íomhánna i gcuid mhaith gnéithe den obair a dhéantar le leanaí agus daoine óga. Is féidir íomhánna i go leor formáidí a úsáid chun gníomhaíochtaí agus eispéiris a thaifeadadh, a dhoiciméadú, a léiriú, a chothú agus a cheiliúradh. Mar gheall ar theicneolaíocht atá ag fáil níos inrochtana agus níos éagsúla i gcónaí tá níos mó íomhánna á dtaifeadadh, á roinnt, á scaipeadh agus á bhfógairt go forleathan anois ná mar a bhí riamh cheana agus níl aon amhras faoi ach go leanfaidh an cleachtas sin agus go ndéanfar é a fhorbairt níos mó.
Tá imní ag méadú freisin faoi mhí-úsáid íomhánna agus is mar gheall air sin go bhfuil na treoirlínte ar dhea-chleachtas deartha chun cuidiú le heagraíochtaí, ealaíontóirí agus cleachtóirí úsáid a bhaint as íomhánna ar bhealaí a thugann ómós don phríobháideachas agus nach gcuireann leanaí agus daoine óga i mbaol gan gá.
An comhthéacs dlíthiúil
Níl aon chosc dlíthiúil ar aon duine grianghraif a thógáil ná ábhar físe a thaifeadadh le leanaí agus daoine óga. Ach tá grianghraif agus íomhánna físe rangaithe mar shonraí pearsanta faoi théarmaí na nAchtanna um Chosaint Sonraí 1998/2003 agus tá sé de cheart ag daoine fios a bheith acu ar na taifid atá ann agus ba chóir taifid den sórt sin a choinneáil slán sábháilte.
Tá ceart chun príobháideachais ag leanaí agus daoine óga, ach an oiread le daoine fásta agus mar sin ba chóir toiliú a iarraidh maidir le sonraí pearsanta a úsáid, lena n-áirítear íomhánna. I gcás leanaí (suas go dtí 18 mbliana d'aois) ba chóir toiliú tuismitheora a iarraidh agus eolas a thabhairt ar conas a úsáidfear na híomhánna agus cén úsáid a bhainfear astu.
Breathnaítear ar freisin mar dhea-chleachtas ó thaobh cúrsaí cosanta leanaí a chinntiú go nglactar bearta chun leanaí agus daoine óga a chosaint ó mhí-úsáid íomhánna agus nach gcuirfí eolas pearsanta mar aitheantas agus áit chónaithe ar fáil go poiblí gan fios a bheith acu air agus a dtoiliú feasach a bheith faighte.
Treoirlínte Dea-Chleachtais
Níor chóir íomhánna taifeadta a dhéanamh, a choinneáil agus a úsáid ach amháin nuair atá cúis bhailí lena ndéanamh a bhaineann leis an ngníomhaíocht atá i gceist.
Ba chóir taifeadadh íomhánna a mhaoirsiú díreach mar a dhéanfaí le gníomhaíocht ar bith eile.
Ba chóir toiliú a fháil roimh ré chun íomhánna a thógáil, a stóráil agus a úsáid.
Ba chóir leanaí, daoine óga agus tuismitheoirí a chur ar an eolas maidir le conas agus cá háit a úsáidfear a gcuid íomhánna.
Níor chóir íomhánna a úsáid ach amháin sa chomhthéacs atá beartaithe dóibh agus níor chóir iad a thógáil ná a úsáid lasmuigh den chomhthéacs sin.
Go ginearálta níor chóir na leanaí a aithint, ach amháin nuair atáthar ag tabhairt aitheantas dóibh go poiblí (m.sh. dámhachtain, taibhléiriú, gnóthachtáil) ag a bhfuil toiliú faighte.
Chun críocha poiblíochta, is fearr grianghraif a thógáil de ghrúpaí seachas de dhaoine aonair.
Cinntigh go bhfuil gach leanbh agus duine óg gléasta i gceart.
Cinntigh nach gcuireann na híomhánna náire, anacair ná suaitheadh ar na leanaí ná nach gcuidíonn siad chun é sin a dhéanamh.
Úsáid íomhánna a léiríonn éagsúlacht na leanaí agus daoine óga atá rannpháirteach in aon ghníomhaíocht nó socrú faoi leith.
Ná húsáid íomhánna de leanaí nó daoine óga a fheictear mar dhaoine soghonta nó daoine a dteastódh cosaint óna n-aitheantas. (Ba chóir na cúinsí ina bhféadfaí leanbh nó duine óg a mheas mar dhuine soghonta a phlé le tuismitheoirí nó cúramóirí).
Is féidir cead a iarraidh chun íomhánna de leanaí agus daoine óga a thógáil agus a úsáid mar chuid dá bpróiseas cláraithe ar ghníomhaíocht, clár nó imeacht.
Níor chóir go mbeadh teorainn le rannpháirtíocht na leanaí nó na ndaoine óga i ngníomhaíochtaí de bharr toiliú a dhiúltú.
Sa chás go gcoinnítear íomhánna le haghaidh úsáid amach anseo ba chóir ainmneacha, dátaí ábhartha agus eolas comhthéacsúil eile a stóráil in éineacht leo chomh maith le toiliú sínithe le haghaidh a n-úsáide.
Treoirlínte d'íomhánna a thógann leanaí agus daoine óga
I gcúinsí ina dtógann leanaí nó daoine óga grianghraif nó gearrthóga físe de leanaí nó daoine óga eile, dá n-úsáid féin, ba chóir bunrialacha den chineál céanna a chomhaontú.
Níor chóir íomhánna a thógáil ach amháin más eol do na rannpháirtithe é agus má tá siad toilteanach go dtógfaí iad.
Níor chóir aon íomhá a thógáil a d'fhéadfadh náire ná anacair a tharraingt ar an duine.
Tá dualgas cúraim ar fhoireann maoirseachta dúshlán a thabhairt d'aon iompar míchuí.
Tá an Chomhairle Ealaíon ag obair i gcomhar le healaíontóirí agus le heagraíochtaí ealaíon chun treoirlínte dea-chleachtais a fhorbairt i gcuid mhaith sféar. Déanfar athbhreithniú ar na treoirlínte sin agus tabharfar chun dáta iad de réir mar is gá.
Is féidir foirm toilithe shamplach do thuismitheoirí gur féidir le heagraíochtaí a chur in oiriúint dá gclár sainiúil féin a fháil sa rannóg acmhainní ag bun an leathanaigh seo.
Grinnfhiosrúchán an Gharda Síochána
Tá na hoibleagáidí reachtúla atá ar fhostóirí maidir le ceanglais ghrinnfhiosrúcháin an Gharda Síochána i leith daoine a oibríonn le leanaí agus daoine fásta soghonta leagtha síos sna hAchtanna um an mBiúró Náisiúnta Grinnfhiosrúcháin (Leanaí agus Daoine Soghonta), 2012-2016.
Tugtar bonn reachtaíochta sna hAchtanna sin maidir le grinnfhiosrúchán éigeantach a dhéanamh ar dhaoine ar mian leo dul i gceann obair nó gníomhaíochtaí áirithe a bhaineann le leanaí nó daoine soghonta, nó ar mian leo seirbhísí áirithe a sholáthar do leanaí nó do dhaoine soghonta. Cruthaítear cionta agus pionóis leis na hAchtanna do dhaoine a dteipeann orthu cloí lena gcuid forálacha. Ba cheart d'eagraíochtaí ealaíon, do ghrúpaí agus d'ealaíontóirí aonair a chinntiú go gcomhlíonann siad ceanglais uile na reachtaíochta seo ina n-iomláine.
Eisíonn Biúró Náisiúnta Grinnfhiosrúcháin an Gharda Síochána nochtuithe grinnfhiosrúcháin chuig eagraíochtaí a fhostaíonn daoine a bhíonn ag obair le leanaí agus/nó daoine fásta soghonta ar bhonn lánaimseartha, páirtaimseartha, deonach nó socrúchán mac léinn. Ní dhéanann an Biúró Náisiúnta Grinnfhiosrúcháin cinneadh ar oiriúnacht aon duine chun oibriú le leanaí agus daoine fásta soghonta. Ina ionad sin, mar fhreagairt ar iarratas scríofa ar ghrinnfhiosrúchán, eisíonn an Biúró Náisiúnta Grinnfhiosrúcháin stair choiriúil agus faisnéis shonraithe eile faoin duine a bhfuil grinnfhiosrúchán le déanamh air/uirthi chuig an eagraíocht ionchasach earcaíochta.
Is faoin eagraíocht earcaíochta a bhíonn sé i gcónaí cinntí a dhéanamh faoi oiriúnacht daoine agus níor cheart go mbeadh ach cuid amháin de chinneadh earcaíochta d'eagraíochta i gceist le torthaí an ghrinnfhiosrúcháin.
Tá faisnéis faoi ghrinnfhiosrúchán an Gharda Síochána le fáil ag an nasc seo a leanas: https://vetting.garda.ie/
Oiliúint
Tá d'eagraíocht freagrach as an oiliúint a theastaíonn ó do bhaill foirne agus ó d'oibrithe deonacha a aithint, agus as a chinntiú go bhfaigheann siad faisnéis agus oiliúint atá dóthanach agus cuí maidir le leas agus cosaint leanaí. Ba cheart do d'eagraíocht faisnéis ardchaighdeáin a thabhairt do gach ball foirne agus oibrí deonach maidir le hábhar imní faoi chosaint agus leas leanaí a aithint agus a thuairisciú. Lena chois sin, ba cheart go n-áireofaí leis an oiliúint faisnéis shoiléir faoi ról na ngníomhaireachtaí reachtúla a bhfuil príomhfhreagracht orthu as cosaint agus leas leanaí, is iad sin Tusla agus an Garda Síochána.
Má tá fostaithe i d'eagraíocht ar daoine faoi shainordú iad faoin Acht um Thús Áite do Leanaí, 2015, ba cheart duit a chinntiú freisin go gcuirtear oiliúint shonrach ar fhreagrachtaí reachtúla na ndaoine faoi shainordú faoin Acht ar fáil dóibh.
Má tá teagmhálaí ainmnithe agus/nó leasteagmhálaí ainmnithe i d'eagraíocht, ba cheart duit a chinntiú go gcuirtear faisnéis agus oiliúint dhóthanach ar fáil dóibh maidir le cosaint agus leas leanaí ionas go mbeidh siad in ann tabhairt faoin ról seo.
Tá sraith acmhainní forbartha ag Tusla lena n-áirítear modúl oiliúna ríomhfhoghlama, Tús Eolais ar Tús Áite do Leanaí, a chlúdaíonn mí-úsáid leanaí a aithint agus a thuairisciú, ról daoine faoi shainordú, cuidiú faoi shainordú, na freagrachtaí atá ar eagraíochtaí a oibríonn le leanaí chun leanaí a bhaineann leas as a seirbhísí a chosaint, agus ról na dteagmhálaithe ainmnithe. Féadfaidh tú teacht ar an modúl ríomhfhoghlama agus ar acmhainní eile de chuid Tusla ar shuíomh gréasáin Tusla (www.tusla.ie).
Tá faisnéis ar fáil ar shuíomh gréasáin Tusla freisin a chuideoidh le d'eagraíocht más mian léi a hoiliúint shonrach féin a fhorbairt maidir le Tús Áite do Leanaí (Tusla: Tús Áite do Leanaí – Prionsabail Dea-Chleachtais d'Eagraíochtaí chun Cláir Oiliúna Tús Áite do Leanaí
Acmhainní
Tús Áite do Leanaí: An Treoir agus an Reachtaíocht Náisiúnta: http://www.tusla.ie/children-first/children-first-guidance-and-legislation/