Vai trò quan trọng của khớp háng trong hoạt động thể chất và khả năng vận động
Khớp háng: Một trong những khớp lớn nhất cơ thể
Khớp háng là một trong những khớp lớn nhất trên cơ thể và đóng vai trò quan trọng trong việc chịu lực và hấp thu lực, giúp cơ thể đứng vững. Bài viết dưới đây là những thông tin chi tiết về giải phẫu cơ khớp háng và những bệnh lý thường gặp ở khớp háng.
1. Cấu trúc giải phẫu khớp háng
Khớp háng là một trong những khớp lớn nhất trên cơ thể, tiếp nối xương đùi vào xương chậu. Nó nằm sâu giữa bẹn và mông, được che phủ bởi nhiều lớp cơ.1.1 Diện khớp. Diện khớp háng gồm 3 phần:Chỏm xương đùi: Có dạng 2/3 khối cầu, che phủ bởi sụn. Trung tâm của chỏm xương đùi hơi lùi xuống dưới có 1 chỗ hõm. Đây là điểm bám của dây chằng tròn nối giữa chỏm xương với đáy ổ cối. Đi kèm dây chằng tròn là dây thần kinh chi phối mô xương dưới sụn của chỏm xương đùi và động mạch dây chằng tròn;Ổ cối của xương chậu: Có hình vòm, đỉnh ổ cối hướng vào phía trong và chếch lên trên, được một lớp sụn bao bọc. Ổ cối ôm gần toàn bộ diện lồi cầu. Khi khớp háng vận động, lồi cầu sẽ xoay bên trong ổ cối;Sụn viền: Có 1 vòng sụn sợi bám vào viền ổ cối, ôm lấy chỏm xương đùi;Mạch máu nuôi dưỡng chỏm xương đùi: Vùng cổ và vùng chỏm xương đùi được cung cấp máu bởi 3 nguồn mạch chính là cuống trên (nhánh tận cùng của động mạch mũ sau), cuống dưới (nhánh động mạch mũ sau) và cuống trong (động mạch dây chằng tròn).1.2 Các phương tiện nối khớp. Các phương tiện nối khớp háng gồm:Bao khớp: Là một bao sợi dày, chắc, bao bọc quanh khớp, bao ở đầu phía xương chậu và đầu phía xương đùi;Dây chằng: Có 2 loại là loại nằm trong ổ khớp (dây chằng tròn hoặc còn gọi là dây chằng chỏm đùi) và loại nằm ngoài ổ khớp (gồm 3 dây chằng chính: Dây chằng ngồi đùi, dây chằng chậu đùi và dây chằng mu đùi). Ngoài ra, còn có dây chằng vòng bao quanh mặt sau cổ khớp háng.
Hình ảnh giải phẫu sơ bộ khớp háng
1.3 Bao hoạt dịch. Bao hoạt dịch của khớp háng gồm có 2 phần:Phần chính: Lót ở mặt trong bao khớp. Ở phía xương chậu thì bao hoạt dịch bao quanh sụn viền, đi xuống tới các mấu chuyển thì nó sẽ quặt lên tới vùng chỏm xương đùi, dính vào quanh sụn bọc chỏm xương;Phần phụ: Bọc quanh dây chằng tròn để dây chằng tròn có thể nằm bên trong ổ khớp nhưng vẫn nằm ngoài bao hoạt dịch.1.4 Các cấu trúc liên quan khớp háng. Phía trước: Tam giác đùi và bó mạch thần kinh đùi;Phía sau: Mạch máu, thần kinh khu mông (đặc biệt là dây thần kinh ngồi).1.5 Các động tác của khớp háng. Khớp háng là một khớp chỏm có thể thực hiện nhiều động tác gồm gấp, duỗi, dạng, xoay ngoài, xoay trong và xoay theo 3 chiều không gian. Cụ thể:Gấp: Gấp đùi 90° nếu gối duỗi, 120° nếu gối gấp;Duỗi: Duỗi đùi 15°;Dạng: Dạng đùi 45°;Khép: Khép đùi 30°;Xoay ngoài: Xoay ngoài đùi 45°;Xoay trong: Xoay trong đùi 30°.
2. Chức năng khớp háng
Khớp háng nằm ở vị trí tiếp giáp giữa phần chỏm hình cầu của xương đùi và phần ổ cối của xương chậu. Do đó, phạm vi vận động của khớp háng rộng trên cả 3 mặt phẳng, đảm bảo cử động phần dưới cơ thể được linh hoạt. Với cấu tạo phức tạp, khớp háng đóng vai trò đặc biệt quan trọng, thậm chí là quyết định tới khả năng vận động và di chuyển. Cụ thể:Các hoạt động vận động, thể dục, thể thao liên quan tới chi dưới đều phụ thuộc vào mức độ linh hoạt của khớp háng;Xương khớp háng chịu được tác động của cơ thể, đặc biệt là trọng lực, có thể hấp thu lực từ bên ngoài;Khớp háng kết hợp với khớp đùi và khớp gối đóng vai trò như một trụ đỡ cho cả cơ thể;Khớp háng là điểm trụ trung tâm cho các hoạt động phức tạp như gập, duỗi, đứng thẳng người,...
Khớp háng đảm nhiệm những chức năng liên quan đến vận động chi dưới
3. Các bệnh hay gặp ở khớp háng
Một số bệnh thường gặp ở khớp háng gồm:Thoái hóa khớp háng: Đây là một trong những bệnh lý phổ biến ở người lớn tuổi, xảy ra do quá trình bào mòn tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, hiện nay, thoái hóa khớp háng đang có xu hướng trẻ hóa do các nguyên nhân như lối sống, công việc, môi trường,... Bên cạnh đó, căn bệnh này còn có thể xuất phát từ chấn thương hoặc bệnh lý như trật khớp, viêm khớp, gãy cổ xương đùi, nứt xương do va đập,...;Lao khớp háng: Là trường hợp khớp háng bị viêm, hoại tử do vi khuẩn lao Tuberculosis. Bệnh nhân có biểu hiện đau, sưng ở khớp háng;Viêm khớp: Đây là kết quả của quá trình thoái hóa khớp, gây tổn thương, viêm nhiễm ở khớp háng, khiến bệnh nhân đau đớn, khó chịu. Nếu không can thiệp đúng, cơn đau có thể lan rộng ra vùng mông, đùi, thắt lưng và chân. Khi bệnh diễn biến nặng, người bệnh có thể bị hạn chế vận động, tê mỏi ở chân, khó khăn khi duỗi thẳng,... Một số bệnh nhân bị cứng khớp, gai xương mọc dài, mất khả năng di chuyển;Hoại tử chỏm xương đùi: Vùng xương đùi không được cung cấp đủ máu nuôi dưỡng có thể bị hoại tử. Những nguyên nhân gây hoại tử chỏm xương đùi thường là chấn thương vùng xương đùi, xạ trị ung thư, dùng thuốc corticosteroid liều cao trong một thời gian dài, nghiện rượu hoặc thuốc lá, sử dụng các chất kích thích,...;Bong sụn viền ổ cối: Tình trạng bong sụn khớp thường gặp ở người trẻ do vận động hoặc tập thể thao quá mức. Người bệnh có biểu hiện đau khi vận động, giảm đau khi nghỉ ngơi.Mỗi người cần hiểu thật kỹ về giải phẫu khớp háng và các bệnh lý liên quan để có thể tự bảo vệ chính mình. Nếu có các dấu hiệu đau, khó chịu ở khớp háng,... bệnh nhân nên đi khám sớm để được kiểm tra, điều trị tích cực.<|end_of_text|>