I think this is a good opportunity to point out a major issue with historiography of the Philippines. That is, when people talk about Philippine independence they are doing so through the lens of mainly the Tagalog people, and to a lesser extent some other groups such as Bisayans. This naarative is of course quite dominant today probably in no small part because the most powerful groups in the Philippines are lowlanders in Luzon, which is where the Filipino Revolution took place. Many of the other parts of the Philippines are just ignored in historical narratives. The Filipino war of independence in 1896 is thought of as a defining moment for Filipinos because of these narratives, but in this post I am going to push back at that idea a bit. 

That successful war of independence was simply one in a long line of rebellions and wars fought in the Philippines against the Spanish. That war was also a Tagalog war. What I mean by that is that the Katipunan was a group of elites from various Filipino backgrounds, but they were centered in Maynila. The movement was not exactly a national independence war (though upon defeating the Spanish, a Filipino republic was declared, the first republic in Asia, with Emilio Aguinaldo as president). This is important to keep in mind once I point out another part of the critique: not all of the Philippines was under Spanish control, or at least much of it was contested. Mindanao was very contested land, and Sulu was actually never incorporated into the "country" until the American colonial period. The highlands of Luzon were also not incorporated until the American period. These areas fought more or less constant conflicts against the Spanish from the 1500s up through that independence war in 1896. So, in fact, the Philippines already had a long tradition of revolt against the Spanish, and about half of the territory was either unconquered or fairly contested. Of the other half, much of it was relatively loosely administered and didn't actually have many Spaniards in it. In fact, for example, it wasn't until 1849 that official surnames were even adopted by Filipinos. This is mainly where the Spanish surnames in the Philippines originated; Jose Rizal himself did not have the same surname as his parents.

On the topic of influential revolts, it was a Cavite (another Taglog region) revolt in 1872 that helped inspire Jose Rizal. He dedicated Noli me tangere to the three Filipino secular priests that were executed in the wake of that revolt. The historian Cesar Adib Majul also discussed in fairly great detail what he called the Moro Wars against colonialists, which he broke up into six stages. Historiography has often ignored the "other half" of the Spanish Philippines, that is the areas that remained Muslim throughout the period. The sort of deification of actors such as Bonifacio, Aguinaldo, Luna, etc. is a willful ignorance of the fact that not only had there been other successful Filipino commanders against the Spanish, but that the celebrated war was a fairly regional thing. Basically, what I am trying to get across is that the Philippines was not an idle place, accepting the colonization. There had been active revolts and wars throughout the colonial period, and they clearly inspired each other.

References:

*The Promise of the Foreign: Nationalism and the Technics of Translation in the Spanish Philippines* by Vicente L. Rafael

*Muslims in the Philippines* by Cesar Adib Majul
පිලිපීනයේ ඉතිහාස ලේඛනයේ ප්‍රධාන කරුණක් පෙන්වා දීමට මෙය හොඳ අවස්ථාවක් යැයි මම සිතමි. එනම්, මිනිසුන් පිලිපීනයේ ස්වාධීනත්වය ගැන කතා කරන විට ඔවුන් එය කරන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් ටගාලොග් ජනයාගේ කාච හරහා සහ තරමක් දුරට බිසායන් වැනි වෙනත් කණ්ඩායම් හරහා ය. පිලිපීනයේ බලවත්ම කණ්ඩායම් පිලිපීන විප්ලවය සිදු වූ ලුසොන්හි පහත්බිම් වැසියන් වන නිසා මෙම ආඛ්‍යානය ඇත්ත වශයෙන්ම අද සුළු වශයෙන් හෝ ප්‍රමුඛ වේ. පිලිපීනයේ අනෙකුත් බොහෝ ප්‍රදේශ ඉතිහාස කතා වල නොසලකා හැර ඇත. මෙම ආඛ්‍යාන නිසා 1896 දී පිලිපීන නිදහස් සටන පිලිපීන ජාතිකයින්ට තීරණාත්මක අවස්ථාවක් ලෙස සැලකේ, නමුත් මෙම ලිපියෙන් මම එම අදහස ටිකක් පසුපසට තල්ලු කරමි. එම සාර්ථක නිදහස් සටන හුදෙක් ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව පිලිපීනයේ සිදු වූ කැරලි සහ යුද්ධ වල දිගු රේඛාවක එකකි. ඒ යුද්ධයත් ටගාලොග් යුද්ධයක්. මම එයින් අදහස් කරන්නේ කැටිපුනන් යනු විවිධ පිලිපීන පසුබිම්වලින් පැමිණි ප්‍රභූ කණ්ඩායමක් වුවද ඔවුන් කේන්ද්‍රගතව සිටියේ මයිනිල බවයි. මෙම ව්‍යාපාරය හරියටම ජාතික නිදහස් සටනක් නොවීය (ස්පාඤ්ඤය පරාජය කිරීමෙන් පසු පිලිපීන ජනරජයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, ආසියාවේ පළමු ජනරජය වන අතර, එමිලියෝ ඇගිනල්ඩෝ ජනාධිපති ලෙස පත් විය). මම විවේචනයේ තවත් කොටසක් පෙන්වා දුන් පසු මෙය මතක තබා ගැනීම වැදගත්ය: පිලිපීනය සියල්ලම ස්පාඤ්ඤ පාලනය යටතේ නොතිබුණි, නැතහොත් අඩුම තරමින් එයින් බොහෝමයක් තරඟකාරී විය. මින්ඩනාඕ ඉතා තරඟකාරී භූමියක් වූ අතර, ඇමරිකානු යටත් විජිත සමය දක්වා සුලු කිසි විටෙකත් &quot;රට&quot; තුළට ඇතුළත් කර නොතිබුණි. ලුසොන්හි උස්බිම් ද ඇමරිකානු යුගය තෙක් සංස්ථාගත නොවීය. මෙම ප්‍රදේශ 1500 ගණන්වල සිට 1896 දී එම නිදහස් යුද්ධය හරහා ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව අඩු වැඩි වශයෙන් නිරන්තර ගැටුම් ඇති විය. එබැවින්, ඇත්ත වශයෙන්ම, පිලිපීනයට දැනටමත් ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව කැරලිගැසීමේ දිගු සම්ප්‍රදායක් පැවති අතර, භූමි ප්‍රදේශයෙන් අඩක් පමණ ජයග්‍රහණය කර නොතිබුණි. සාධාරණ ලෙස තරඟ කර ඇත. අනෙක් භාගයෙන්, එයින් බොහෝමයක් සාපේක්ෂව ලිහිල් ලෙස පරිපාලනය කරන ලද අතර ඇත්ත වශයෙන්ම එහි බොහෝ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් සිටියේ නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, උදාහරණයක් ලෙස, පිලිපීන ජාතිකයන් විසින් නිල වාසගම පවා සම්මත කර ගත්තේ 1849 වන තෙක් නොවේ. පිලිපීනයේ ස්පාඤ්ඤ වාසගම ආරම්භ වූයේ ප්‍රධාන වශයෙන් මෙයයි; ජෝස් රිසාල්ට ඔහුගේ දෙමව්පියන්ට සමාන වාසගමක් නොතිබුණි. බලගතු කැරලි පිළිබඳ මාතෘකාව මත, එය 1872 දී ජෝස් රිසාල්ට ආස්වාදයක් ලබා දීමට උදව් වූ කැවිට් (තවත් ටැග්ලොග් කලාපයක්) කැරැල්ලකි. එම කැරැල්ලෙන් පසුව මරණ දණ්ඩනයට ලක් වූ පිලිපීන ලෞකික පූජකවරුන් තිදෙනාට ඔහු නොලි මී ටැන්ගෙරේ කැප කළේය. ඉතිහාසඥ සීසර් ඇඩිබ් මජුල් යටත් විජිතවාදීන්ට එරෙහි මෝරෝ යුද්ධ ලෙස හැඳින්වූයේ කුමක්ද යන්න තරමක් සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කළේය, ඔහු අදියර හයකට කැඩී ගියේය. ඉතිහාස ලේඛනය බොහෝ විට ස්පාඤ්ඤ පිලිපීනයේ &quot;අනෙක් භාගය&quot; නොසලකා හැර ඇත, එනම් එම කාලය පුරාවටම මුස්ලිම් ලෙස පැවති ප්‍රදේශ වේ. Bonifacio, Aguinaldo, Luna වැනි නළුවන් දේවත්වයට පත් කිරීම ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව වෙනත් සාර්ථක පිලිපීන හමුදාපතිවරුන් සිටි බව පමණක් නොව, සමරන ලද යුද්ධය තරමක් කලාපීය දෙයක් බව හිතාමතා නොදැන සිටීමකි. මූලික වශයෙන්, මා ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන්නේ පිලිපීනය යටත් විජිතකරණය පිළිගනිමින් නිෂ්ක්‍රීය ස්ථානයක් නොවීමයි. යටත් විජිත සමය පුරාවටම ක්‍රියාකාරී කැරලි සහ යුද්ධ පැවති අතර, ඒවා පැහැදිලිවම එකිනෙකාට ආස්වාදයක් විය. යොමු: *The Promise of the Foreign: Nationalism and the Technics of Translation in the Spanish Philippines* by Vicente L. Rafael *Muslims in the Philippines* by Cesar Adib Majul