I wouldn't say that, even by the High Renaissance, artists had that much freedom over their subject matter. It was still very much a matter of the patron's (whether it be royalty, church, or private) will. The more well-known artists had a bit more input (I'm thinking, for example, of Titian and his portraits for the Spanish kings), and certainly more freedom to choose and be exposed to a wider range of possible patrons, but they weren't truly able to just paint for the sake of it - that shift was still another couple of hundred years away. Everything had to be created for a purpose. 

In terms of patronage, the addition of private citizens (usually middle and upper class) as patrons to the standard patronage of church and royalty coincided with the rise and growing wealth of those classes. You have to remember that at this point, art museums - and publicly accessible art in general - weren't concepts. Art, for a private citizen, was a status symbol: something that the church and royals had had for centuries, that now they could too. The growth of private collecting  &  commissions also benefitted the artist because citizens tended to have more wide-ranging tastes than the royals or especially the church, based both on personal taste and current fashion, thus giving the artist a bigger scope in which to work, as well as another means of making money.

The financial aspect of private patronage is one reason that it really flourished in Italy and the North - in a country like Spain, for instance, the financial gap between the royals and their subjects was so wide that there was barely a middle class, let alone one with the disposable income to spend on art. 

So I'd argue that it wasn't really that the role of the artist changed all that much; rather, the *perception* of the artist in society, and the function and purpose of art itself, that benefited most from Renaissance ideals during the period - he was gradually elevated from a craftsman to a serious and in-demand professional, who had access to an ever-growing pool of patrons and ideas than his predecessors. 

I really recommend Jay Levenson's *Circa 1492: Art in the Age of Exploration* as a starting point if you're interested in this subject / period. Ann Harris also has a really interesting text on the same topic, but it deals with the period just after the Renaissance. 
උසස් පුනරුද යුගය වන විටත් කලාකරුවන්ට තම විෂය කරුණු සම්බන්ධයෙන් එතරම් නිදහසක් තිබූ බව මම නොකියමි. එය තවමත් අනුග්‍රාහකයාගේ (එය රාජකීයත්වය, පල්ලිය හෝ පුද්ගලික වේවා) කැමැත්තට අදාළ කාරණයක් විය. වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කලාකරුවන්ට ටිකක් වැඩි ආදානයක් තිබුණි (උදාහරණයක් ලෙස, ටිටියන් සහ ස්පාඤ්ඤ රජවරුන් සඳහා ඔහුගේ ඡායාරූප ගැන මම සිතමි), සහ වඩාත් පුළුල් පරාසයක අනුග්‍රාහකයන් තෝරා ගැනීමට සහ නිරාවරණය වීමට නිසැකවම වැඩි නිදහසක් ඇත, නමුත් ඔවුන් ඒ වෙනුවෙන් නිකම්ම පින්තාරු කිරීමට ඔවුන්ට සැබවින්ම නොහැකි විය - එම මාරුව තවත් වසර සිය ගණනක පමණ දුරින් විය. සෑම දෙයක්ම අරමුණක් සඳහා නිර්මාණය කළ යුතුය. අනුග්‍රහය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, පල්ලියේ සහ රාජකීයයන්ගේ සම්මත අනුග්‍රහයට අනුග්‍රාහකයන් ලෙස පුද්ගලික පුරවැසියන් (සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍යම සහ ඉහළ පන්තිය) එකතු කිරීම එම පන්තිවල ධනය වැඩිවීම හා වර්ධනය වීම සමග සමපාත විය. මෙම අවස්ථාවේදී, කලා කෞතුකාගාර - සහ පොදුවේ ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රවේශ විය හැකි කලාව - සංකල්ප නොවන බව ඔබ මතක තබා ගත යුතුය. කලාව, පෞද්ගලික පුරවැසියෙකු සඳහා තත්ව සංකේතයක් විය: පල්ලියට සහ රාජකීයයන්ට සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ තිබූ දෙයක්, දැන් ඔවුන්ටත් හැකි විය. පෞද්ගලික රුචි අරුචිකම් සහ වර්තමාන විලාසිතා යන දෙකම මත පදනම්ව රාජකීයයන්ට හෝ විශේෂයෙන්ම පල්ලියට වඩා පුළුල් පරාසයක රුචි අරුචිකම් දැක්වීමට පුරවැසියන් නැඹුරු වූ නිසා පුද්ගලික එකතු කිරීම් සහ කොමිස්වල වර්ධනය කලාකරුවාට ප්‍රයෝජනවත් විය. ඒ වගේම මුදල් ඉපයීමේ තවත් මාධ්‍යයක්. පුද්ගලික අනුග්‍රහයේ මූල්‍ය අංශය එය ඉතාලියේ සහ උතුරේ සැබවින්ම සමෘධිමත් වීමට එක් හේතුවකි - නිදසුනක් වශයෙන්, ස්පාඤ්ඤය වැනි රටක, රාජකීයයන් සහ ඔවුන්ගේ යටත්වැසියන් අතර මූල්‍ය පරතරය කෙතරම් පුළුල්ද යත්, යන්තම් මධ්‍යම පන්තියක් සිටියේ නැත. කලාවට වියදම් කිරීමට ඉවත දැමිය හැකි ආදායමක් ඇති එකකි. ඒ නිසා මම තර්ක කරන්නේ කලාකරුවාගේ භූමිකාව මෙතරම් වෙනස් වූයේ ඇත්ත වශයෙන්ම නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට, එම කාලපරිච්ඡේදය තුළ පුනරුදයේ පරමාදර්ශවලින් බොහෝ සෙයින් ප්‍රයෝජන ලැබූ කලාකරුවා පිළිබඳ සමාජයේ ඇති *දැනුම* සහ කලාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය සහ අරමුන - ඔහු ක්‍රමක්‍රමයෙන් ශිල්පියෙකුගේ සිට ප්‍රවේශය ඇති බැරෑරුම් සහ ඉල්ලුමක් ඇති වෘත්තිකයෙකු දක්වා උසස් කරන ලදී. ඔහුගේ පූර්වගාමීන්ට වඩා දිනෙන් දින වර්ධනය වන අනුග්‍රාහකයින් සහ අදහස් සංචිතයකට. ඔබ මෙම විෂය/කාලසීමාව ගැන උනන්දුවක් දක්වන්නේ නම් ආරම්භක ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස මම ඇත්තටම ජේ ලෙවන්සන්ගේ *සර්කා 1492: ගවේෂණ යුගයේ කලාව* නිර්දේශ කරමි. ඇන් හැරිස්ට ද එම මාතෘකාව පිළිබඳ ඉතා රසවත් පාඨයක් ඇත, නමුත් එය පුනරුදයෙන් පසු කාල පරිච්ඡේදය සමඟ කටයුතු කරයි. 