Virtually all of our literary sources on ancient Rome were transmitted through the Christian monastic system. The oldest literary manuscript we have is the Vatican Vergil, which dates from the early fifth century CE. There are a small handful of manuscripts from about that time period, but I think they are all of Vergil and the Bible.

If you want texts that are older than that you are in the realm of what I consider archaeology, or at least epigraphy. In Latin, there are a handful of extended literary compositions preserved in inscriptions--the most famous is the *Res Gestae Divi Augustus*, an extended (what I would call) pseudo-autobiography of Augustus. There are a few things like this (Claudius' Lyon tablets being another well known example) and there are also examples of poetry on tombs and the like. But outside of these few lucky finds, the vast majority of the corpus of surviving non-transmitted Latin are dedicatory inscriptions, tomb epitaphs, etc. There are also a few examples of administrative records, such as the Vindolanda Tablets.

With Greek we have a few more sources, and not only because the corpus of transmitted Greek literature dwarfs that of Latin. For one, Greek was a common language and culture of Egypt, and Egypt's hot and dry environment preserves manuscripts, giving us some rather extraordinary "new" texts (such as Menander and the Oxyrhynchus historian). Added to that, there are many places in the Greek speaking parts of the empire with a *very* vigorous epigraphic habit, meaning we have more examples of things like civic history from the Greek world. But even with Greek, these finds pale in comparison with the amount of transmitted literature.
පුරාණ රෝමය පිළිබඳ අපගේ සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර සියල්ලම පාහේ සම්ප්‍රේෂණය වූයේ ක්‍රිස්තියානි පැවිදි ක්‍රමය හරහා ය. අප සතුව ඇති පැරණිතම සාහිත්‍ය අත්පිටපත වන්නේ වතිකානු වර්ජිල්, එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පස්වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට පැවත එන්නකි. එම කාල පරිච්ඡේදයේ අත්පිටපත් කුඩා අතලොස්සක් ඇත, නමුත් මම හිතන්නේ ඒවා සියල්ලම Vergil සහ බයිබලයයි. ඔබට ඊට වඩා පැරණි පාඨ අවශ්‍ය නම්, ඔබ සිටින්නේ මම පුරාවිද්‍යාව ලෙස සලකන හෝ අවම වශයෙන් අභිලේඛන ක්ෂේත්‍රයේ ය. ලතින් භාෂාවෙන්, ශිලා ලේඛනවල සංරක්ෂණය කර ඇති විස්තීරණ සාහිත්‍ය රචනා අතලොස්සක් ඇත - වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඔගස්ටස්ගේ ව්‍යාජ ස්වයං චරිතාපදානයක් වන *Res Gestae Divi Augustus* ය. මේ වගේ දේවල් කිහිපයක් තියෙනවා (Claudius&#39;s Lyon tablets කියන්නේ තවත් ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයක්) ඒ වගේම සොහොන් ගෙවල්වල කවි වලට උදාහරණත් තියෙනවා. නමුත් මෙම වාසනාවන්ත සොයාගැනීම් කිහිපයෙන් පිටත, සම්ප්‍රේෂණය නොවන ලතින් භාෂාවෙන් ඉතිරිව ඇති අති බහුතරය කැප කරන ලද සෙල්ලිපි, සොහොන් කොත් ආදිය වේ. වින්දෝලන්ද ටැබ්ලට් වැනි පරිපාලන වාර්තා සඳහා උදාහරණ කිහිපයක් ද තිබේ. ග්‍රීක භාෂාවෙන් අපට තවත් මූලාශ්‍ර කිහිපයක් තිබේ, සම්ප්‍රේෂණය වූ ග්‍රීක සාහිත්‍යයේ සංග්‍රහය ලතින් භාෂාව වාමන නිසා පමණක් නොවේ. එකක් නම්, ග්‍රීක ඊජිප්තුවේ පොදු භාෂාවක් සහ සංස්කෘතියක් වූ අතර, ඊජිප්තුවේ උණුසුම් හා වියලි පරිසරය අත්පිටපත් ආරක්ෂා කරයි, අපට තරමක් අසාමාන්‍ය &quot;නව&quot; පාඨ කිහිපයක් (මෙනැන්ඩර් සහ ඔක්සිරින්චස් ඉතිහාසඥයා වැනි) ලබා දෙයි. ඊට අමතරව, අධිරාජ්‍යයේ ග්‍රීක කතා කරන කොටස්වල *ඉතා* ප්‍රබල අභිලේඛන පුරුද්දක් ඇති බොහෝ ස්ථාන තිබේ, එනම් ග්‍රීක ලෝකයෙන් ප්‍රජා ඉතිහාසය වැනි දේ සඳහා අපට තවත් උදාහරණ තිබේ. නමුත් ග්‍රීක භාෂාවෙන් පවා මේවා සම්ප්‍රේෂණය කරන ලද සාහිත්‍ය ප්‍රමාණය හා සසඳන විට සුදුමැලි වේ.