One of the interesting things about the spread of Buddhism is that it took a very roundabout route through the northwest of the Indian subcontinent and Central Asia (what is now Afghanistan and Pakistan) into East Asia along the Silk Road routes -- so the form it reached China in (Mahayana) was a bit separated from the credo of the original Buddha.

The 'golden age' of Buddhism in the Indian subcontinent coincided with its institutionalization by the Mauryan Empire, especially during the reign of Asoka. In fact, [he issued a series of multilingual (some are in Greek and Aramaic) edicts](_URL_0_) throughout the empire advertising the non-violent morals of Buddhism, that he had converted various peoples in his empire (including Greeks), and that he had sent missionaries as far away as Sri Lanka and the Hellenistic kingdoms of the west. Stupas and Buddhist seminaries were sponsored en masse -- though these were institutions that ultimately relied on imperial or communal support and funding. While Buddhism became entrenched in a few places, such as Gandhara (a region that now straddles Afghanistan and Pakistan, [known for Graeco-Buddhist art](_URL_4_)), it largely petered out outside of a select few pilgrimage points, universities and monasteries. It just wasn't endearing enough to the common imagination, nor did it attract much imperial support in the bulk of the subcontinent. So Buddhism went on a steady decline in the subcontinent, coinciding with the emergence of Hinduism and Islam.

Back to Gandhara and the northwest frontier, however: Buddhism flourished thanks to the capture of the region by Graeco-Bactrians and Kushans, who again institutionalized the religion through stupa-construction and funding of Buddhist monasteries and scholars. Mahayana Buddhism also emerged here, especially through humanistic depictions of the Buddha (whereas Buddhism was originally aniconic) and the concept of *boddhisattvas*. One of the principal *vajrapanis* (or protectors of the Buddha) in Graeco-Buddhist art is Hercules, for example, while Gandharan Buddhas aesthetically resemble depictions of the Hellenistic god Apollo. This is also evident from the travel accounts of Chinese traveller [Fa-hsien](_URL_3_), who travelled to the region during Hephthalite rule (better known as the Huns). He mentions the Buddhist mythology endemic to the region (such as fables that the Buddha had slain dragons there) and stupas built by the Kushan emperor [Kanishka I](_URL_6_), whose reign also saw the flourishing of Graeco-Buddhist art and Silk Road trade with Han and Tang-dynasty China.

Also during this period was the [migration of many Gandharans and the Gandharan language into what is now Xinjiang in western China](_URL_5_). The Gandharan language was a Sanskritic one written in either Greek or Aramaic script at various points in history, but in China, it was principally the language of Buddhism. Through the many Gandhari-language scrolls peppered throughout Silk Road oases and Buddhist monasteries, it is evident that Gandharan Buddhism -- with its heavy Hellenistic and Iranian influence -- was the medium by which Buddhism spread to China. There were even some prolific figures like the Kashmiri monk [Kumarajiva](_URL_1_) who translated works like the Diamond Sutra directly from Sanskrit to Chinese, introducing tens of thousands of Sanskritic loanwords into the Chinese language. Important also were an Iranian people called the Sogdians, who left Buddhist inscriptions all over the Hindu Kush and the Hunza Valley of northern Pakistan -- they were primarily Zoroastrian and eventually Muslim, but the artwork Sogdians constructed in China and along the Silk Road often blends Iranian, Chinese, Hellenistic and Buddhistic motifs and elements.

Finally, it's important to note that the period of greatest incursion of Buddhism was during the Tang-dynasty period; that dynasty is known widely for its cosmopolitanism, and was deeply engaged with the geo-political affairs of Central Asia, Iran and the Tibetan plateau. Their capital at Chang'an (modern Xi'an), for example, hosted great shrines, temples and monasteries of various 'Western' religions, such as Nestorian Christianity, Buddhism, Zoroastrianism and Islam, and a very multi-ethnic population that still characterizes western China today. Buddhist monasteries were sponsored by the state, and members of the royal family even converted to Buddhism during this period. The famous Buddhist monk [Xuanzang](_URL_2_) even travelled throughout Central Asia and India to collect Sanskrit texts during this period, and was accordingly celebrated by the contemporary Tang emperor.

That cosmopolitanism ended with the devastating An Lushan Rebellion, which led to increasing xenophobia and the persecution of 'non-native' religions  like Zoroastrianism, Christianity, Manichaeism and Islam. Although Buddhism did not escape repression, it was endearing enough to establish long-standing monasteries and seminaries and thus survived until the decentralization of the Tang dynasty, by which point it flourished with native Chinese artistic and mythological elements. What was different about Buddhism, as compared to Zoroastrianism, Nestorian Christianity, Islam and Manichaeism, was that it had very little backing among the Central Asian foes of the Tang dynasty; Manichaeism, for example, was sponsored by a Uighur khanate that had opposed the Tang, and Zoroastrianism was the principal religion of the Sogdians, who constituted a considerable antagonistic faction during the An Lushan rebellion. Christianity and Islam, likewise, was endearing to various Turkic tribes.

Sources:

*The Silk Road: A New History* by Valerie Hansen 
බුද්ධාගමේ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ එක් සිත්ගන්නා කරුණක් නම්, එය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ වයඹ දෙසින් සහ මධ්‍යම ආසියාවේ (දැන් ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ පකිස්ථානය) නැගෙනහිර ආසියාවට සේද මාවත ඔස්සේ ඉතා වටරවුමකින් ගමන් කිරීමයි. (මහායානය) චීනයට ළඟා වූයේ මුල් බුදුන් වහන්සේගේ ඇදහිල්ලෙන් තරමක් වෙන් වූ බැවිනි. ඉන්දීය උප මහද්වීපයේ බුද්ධාගමේ &#39;ස්වර්ණමය යුගය&#39; මෞර්ය අධිරාජ්‍යය විසින් එය ආයතනගත කිරීමත් සමඟ සමපාත විය, විශේෂයෙන් අශෝකගේ පාලන සමයේදී. ඇත්ත වශයෙන්ම, [ඔහු බහුභාෂා (සමහර ග්‍රීක සහ ඇරමයික) ආඥා මාලාවක් නිකුත් කළේය](_URL_0_) අධිරාජ්‍යය පුරා බුදුදහමේ ප්‍රචණ්ඩ නොවන සදාචාර ප්‍රචාරණය කරමින්, ඔහු තම අධිරාජ්‍යයේ (ග්‍රීකවරුන් ඇතුළුව) විවිධ ජනයා පරිවර්තනය කර ඇති බව සහ ඔහු ශ්‍රී ලංකාව සහ බටහිර හෙලනිස්ටික් රාජධානි දක්වා දුර බැහැර මිෂනාරිවරුන් යවා ඇති බව. ස්තූප සහ බෞද්ධ සෙමනේරි සඳහා විශාල වශයෙන් අනුග්‍රහය දක්වන ලදී -- මේවා අවසානයේ අධිරාජ්‍ය හෝ වාර්ගික සහයෝගය සහ අරමුදල් මත විශ්වාසය තැබූ ආයතන වුවද. බුද්ධාගම ගාන්ධාර (දැන් ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ පකිස්තානය යන ප්‍රදේශය, [ග්‍රේකෝ-බෞද්ධ කලාව සඳහා ප්‍රසිද්ධය](_URL_4_) වැනි ස්ථාන කිහිපයක මුල් බැස ගත් අතර, එය තෝරාගත් වන්දනා ස්ථාන කිහිපයකින්, විශ්ව විද්‍යාල සහ ආශ්‍රමවලින් පිටත බොහෝ දුරට ගමන් කළේය. . එය සාමාන්‍ය පරිකල්පනයට ප්‍රමාණවත් නොවීය, උපමහාද්වීපයේ විශාල වශයෙන් එය බොහෝ අධිරාජ්‍ය සහාය ආකර්ෂණය කර ගත්තේ නැත. එබැවින් හින්දු සහ ඉස්ලාම් ආගම් බිහිවීමත් සමග බුදුදහම උපමහාද්වීපයේ ක්‍රමානුකූලව පරිහානියට පත් විය. ගන්ධාර සහ වයඹ මායිම වෙත ආපසු, කෙසේ වෙතත්: ග්‍රේකෝ-බැක්ට්‍රියානුවන් සහ කුෂාන්වරුන් විසින් එම ප්‍රදේශය අල්ලා ගැනීම නිසා බුද්ධාගම සමෘද්ධිමත් වූ අතර, ඔවුන් ස්තූප ඉදිකිරීම සහ බෞද්ධ ආරාම සහ විද්වතුන්ගේ අරමුදල් හරහා ආගම නැවත ආයතනගත කළහ. මහායාන බුද්ධාගම ද මෙහි මතු විය, විශේෂයෙන් බුදුන් වහන්සේගේ මානවවාදී නිරූපණයන් (බුද්ධාගම මුලින් අන්‍යොන්‍ය වූ නමුත්) සහ *බෝධිසත්ව* සංකල්පය හරහා. ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ ප්‍රධාන *වජ්‍රපානි* (හෝ බුදුන්ගේ ආරක්ෂකයින්) අතරින් එකක් වන්නේ හර්කියුලිස් ය, නිදසුනක් වශයෙන්, ගාන්ධාරන් බුදුන් සෞන්දර්යාත්මකව හෙලනිස්ටික් දෙවියා ඇපලෝගේ නිරූපණයන්ට සමාන වේ. හෙප්තලයිට් පාලන සමයේදී (හොඳින් හූන්ස් ලෙස හැඳින්වේ) කලාපයට ගමන් කළ චීන සංචාරක [Fa-hsien](_URL_3_) ගේ සංචාරක ගිණුම්වලින් ද මෙය පැහැදිලි වේ. ඔහු ප්‍රදේශයට ආවේණික බෞද්ධ මිථ්‍යා කථා (බුදුන් වහන්සේ එහි දී මකරුන් මරා දැමූ බවට ප්‍රබන්ධ කථා වැනි) සහ ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ සහ සේද මාවතේ සමෘද්ධිමත් වූ කුෂාන අධිරාජ්‍යයා [කණිෂ්ක I] (_URL_6_) විසින් ඉදිකරන ලද ස්තූප ගැන ඔහු සඳහන් කරයි. හන් සහ ටෑං-රාජවංශ චීනය සමඟ වෙළඳාම. එසේම මෙම කාල වකවානුවේදී [බොහෝ ගාන්ධාරන්ගේ සංක්‍රමණය සහ ගාන්ධාර භාෂාව බටහිර චීනයේ ෂින්ජියැන්ග් ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයට](_URL_5_). ගාන්ධාර භාෂාව යනු ඉතිහාසයේ විවිධ ස්ථානවල ග්‍රීක හෝ ඇරමයික අක්ෂරවලින් ලියා ඇති සංස්කෘත භාෂාවකි, නමුත් චීනයේ එය ප්‍රධාන වශයෙන් බුද්ධාගමේ භාෂාව විය. සේද මාවතේ ක්ෂේම භූමිය සහ බෞද්ධ ආශ්‍රම පුරාවට ඇති ගාන්ධාරී භාෂා ලියවිලිවලින් පැහැදිලි වන්නේ ගාන්ධාරණ බුද්ධාගම -- එහි දැඩි හෙලනිස්ටික් සහ ඉරාන බලපෑමෙන් -- බුදුදහම චීනයට ව්‍යාප්ත වූ මාධ්‍ය බවයි. දස දහස් ගණනක් සංස්කෘත ණය වචන චීන භාෂාවට හඳුන්වා දෙමින්, දියමන්ති සූත්‍රය වැනි කෘතීන් සංස්කෘත භාෂාවෙන් සෘජුවම චීන භාෂාවට පරිවර්තනය කළ කාශ්මීර භික්ෂුව [කුමරජීව](_URL_1_) වැනි ප්‍රබල චරිත පවා සිටියහ. උතුරු පකිස්ථානයේ හින්දු කුෂ් සහ හුන්සා නිම්නය පුරා බෞද්ධ සෙල්ලිපි තැබූ සොග්ඩියන් නම් ඉරාන ජාතිකයන් ද වැදගත් ය - ඔවුන් මූලික වශයෙන් සොරොස්ට්‍රියානු සහ අවසානයේ මුස්ලිම්, නමුත් චීනයේ සහ සේද මාවතේ ඉදිකරන ලද සොග්ඩියන් කලා කෘති බොහෝ විට මිශ්‍ර වේ. ඉරාන, චීන, හෙලනිස්ටික් සහ බෞද්ධ මෝස්තර සහ අංග. අවසාන වශයෙන්, බුද්ධාගමට විශාලතම ආක්‍රමණය සිදු වූ කාලය ටෑං-රාජවංශ සමය බව සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත්ය. රාජවංශය එහි විශ්වීයත්වය සඳහා පුළුල් ලෙස ප්‍රසිද්ධ වී ඇති අතර මධ්‍යම ආසියාවේ, ඉරානයේ සහ ටිබෙට් සානුවේ භූ-දේශපාලන කටයුතු සමඟ ගැඹුරින් නියැලී සිටියේය. නිදසුනක් වශයෙන්, Chang&#39;an (නූතන Xi&#39;an) හි ඔවුන්ගේ අගනුවර, නෙස්ටෝරියානු ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, බුද්ධාගම, Zoroastrianism සහ ඉස්ලාම් වැනි විවිධ &#39;බටහිර&#39; ආගම්වල විශාල සිද්ධස්ථාන, පන්සල් සහ ආශ්‍රම සත්කාරකත්වය දරයි, සහ තවමත් බහු-වාර්ගික ජනගහනයක්. අද බටහිර චීනයේ ලක්ෂණ. බෞද්ධ ආරාම රාජ්‍ය අනුග්‍රහය දැක්වු අතර, රජ පවුලේ සාමාජිකයන් බුදුදහම වැළඳ ගැනීමට පවා මෙම කාලය තුළ සිදු විය. සුප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ භික්ෂුව [Xuanzang](_URL_2_) මෙම කාලය තුළ සංස්කෘත ග්‍රන්ථ එකතු කිරීම සඳහා මධ්‍යම ආසියාව සහ ඉන්දියාව පුරා පවා සංචාරය කළ අතර, ඒ අනුව සමකාලීන ටැං අධිරාජ්‍යයා විසින් සමරනු ලැබීය. එම විශ්වීයවාදය අවසන් වූයේ විනාශකාරී An Lushan කැරැල්ලෙන් වන අතර, එය වැඩිවන විජාතික භීතිකාවට සහ Zoroastrianism, Christianity, Manichaeism සහ Islam වැනි &#39;ස්වදේශීය නොවන&#39; ආගම්වලට හිංසා පීඩා කිරීමට හේතු විය. බුද්ධාගම මර්දනයෙන් ගැලවී නොගියද, එය දිගුකාලීන ආරාම සහ සෙමනේරි පිහිටුවීමට තරම් ප්‍රියජනක වූ අතර එමඟින් ටෑං රාජවංශය විමධ්‍යගත වන තෙක් එය පැවතුනි, එම අවස්ථාව වන විට එය ස්වදේශික චීන කලාත්මක හා මිථ්‍යා අංගයන්ගෙන් සමෘද්ධිමත් විය. සොරොස්ට්‍රියානුවාදය, නෙස්ටෝරියානු ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, ඉස්ලාම් සහ මනිචේවාදය හා සසඳන විට බුද්ධාගමේ වෙනස් වූ දෙය නම්, ටෑං රාජවංශයේ මධ්‍යම ආසියාතික සතුරන් අතර එයට ඉතා අඩු පිටුබලයක් තිබීමයි; නිදසුනක් වශයෙන්, මනිචේවාදයට අනුග්‍රහය දැක්වූයේ ටෑංවරුන්ට විරුද්ධ වූ උයිගර් ඛානේට්වරයෙකු වන අතර, ඇන් ලූෂන් කැරැල්ලේදී සැලකිය යුතු ප්‍රතිවිරෝධී කන්ඩායමක් පිහිටුවා ගත් සොග්ඩියන්වරුන්ගේ ප්‍රධාන ආගම වූයේ සොරොස්ට්‍රියානුවාදයයි. ක්‍රිස්තියානි ධර්මය සහ ඉස්ලාම් ද විවිධ තුර්කි ගෝත්‍රිකයන්ට ප්‍රියජනක විය. මූලාශ්‍ර: *The Silk Road: A New History* by Valerie Hansen 