It really depends on the particle in question. For instance, the existence of the neutrino was first made obvious when it was noticed that in beta decay (a neutron decaying to a proton + electron), the electron emitted could have a range of energies/momenta, whilst the proton remains fairly stationary/with well understood energy. Conservation of energy and momentum is therefore only possible if there's some other almost undetectable particle emitted carrying the rest of it, which turns out to be the neutrino. In this case (as opposed to quarks, see below), experiments first showed the existence of something we didn't understand, opening the way for theory to explain it.

Once a particle type is found to exist, research into how it fits into the mathematical framework may reveal expected properties. Testing these expected properties can show whether or not the particle works as expected, and can verify our understanding of it. 

Quarks are an example of coming across the particle by a different method. As I understand it, the idea was originally a mathematical abstraction which helpfully explained various features of the detectable hadrons. There was no consensus as to whether the idea was physically meaningful for a while, but eventually quarks were directly(ish) detected via deep inelastic scattering, essentially firing particles such as electrons extremely fast at hadrons. The scattering patterns for a quark-based hadron and a hadron with no constituents are different, so by measuring the result we were able to see that the mathematical quark abstraction actually directly describes the nuclei. Thus, in this case, theory came first, made predictions, and experiment could verify these to confirm the theory.

In both cases, of course, theories have continued to develop in conjunction with increasingly complex experiments, leading to a more and more detailed understanding of how the particles behave. There are still many questions left unresolved, theorised particles that have not been detected (such as, most famously, the Higgs boson), and detected particles which don't seem to fit the characteristics of particles we already know about (i.e. dark matter, though whether it's actually particles seems to have not reached consensus).

(Disclaimer: I'm not a particle physicist, this post is made of wikipedia + my non-specialist understanding)
එය සැබවින්ම රඳා පවතින්නේ අදාළ අංශුව මතය. නිදසුනක් වශයෙන්, නියුට්‍රිනෝවේ පැවැත්ම ප්‍රථමයෙන් පැහැදිලි වූයේ බීටා ක්ෂය වීමේ දී (නියුට්‍රෝනයක් ප්‍රෝටෝන + ඉලෙක්ට්‍රෝනයකට ක්ෂය වීම) විමෝචනය වන ඉලෙක්ට්‍රෝනයට ශක්ති/මොමෝන්ටා පරාසයක් තිබිය හැකි අතර ප්‍රෝටෝනය තරමක් නිශ්චලව පවතින බව දැනගත් විටය. හොඳින් අවබෝධ කරගත් ශක්තියෙන්. එබැවින් ශක්තිය හා ගම්‍යතාව සංරක්ෂණය කළ හැක්කේ එහි ඉතිරි කොටස රැගෙන විමෝචනය වන හඳුනා ගත නොහැකි අංශුවක් තිබේ නම් පමණි, එය නියුට්‍රිනෝ බවට හැරේ. මෙම අවස්ථාවෙහිදී (ක්වාර්ක් වලට ප්‍රතිවිරුද්ධව, පහත බලන්න), අත්හදා බැලීම් මගින් ප්‍රථමයෙන් පෙන්නුම් කළේ අපට නොතේරෙන දෙයක පැවැත්ම, එය පැහැදිලි කිරීමට න්‍යායට මග විවර කරමිනි. අංශු වර්ගයක් පවතින බව සොයාගත් පසු, එය ගණිතමය රාමුවට ගැළපෙන ආකාරය පිළිබඳ පර්යේෂණ අපේක්ෂිත ගුණාංග හෙළි කළ හැකිය. මෙම අපේක්ෂිත ගුණාංග පරීක්ෂා කිරීමෙන් අංශුව අපේක්ෂා කළ පරිදි ක්‍රියා කරන්නේද නැද්ද යන්න පෙන්විය හැකි අතර එය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය සත්‍යාපනය කළ හැකිය. ක්වාර්ක්ස් යනු වෙනත් ක්‍රමයකින් අංශුව හරහා පැමිණීමට උදාහරණයකි. මා තේරුම් ගත් පරිදි, මෙම අදහස මුලින් ගණිතමය වියුක්තයක් වූ අතර එය හඳුනා ගත හැකි හැඩ්‍රොනවල විවිධ ලක්ෂණ උපකාරී වේ. අදහස භෞතිකව අර්ථාන්විත වූවක් ද යන්න පිලිබඳව ටික කලකට එකගතාවයක් නොතිබුණද, අවසානයේ ක්වාර්ක්ස් සෘජුව (ඉෂ්) අනාවරණය කරගනු ලැබුවේ ගැඹුරු අනම්‍ය විසරණයක් මගිනි. ක්වාර්ක් මත පදනම් වූ හැඩ්‍රොන් සහ හැඩ්‍රෝනය සඳහා වන විසිරුම් රටා වෙනස් වේ, එබැවින් ප්‍රතිඵලය මැන බැලීමෙන් ගණිතමය ක්වාර්ක් වියුක්තය සත්‍ය වශයෙන්ම න්‍යෂ්ටීන් සෘජුවම විස්තර කරන බව අපට දැකගත හැකි විය. මේ අනුව, මෙම අවස්ථාවෙහිදී, න්‍යාය ප්‍රථමයෙන් පැමිණ, අනාවැකි පළ කළ අතර, න්‍යාය තහවුරු කිරීම සඳහා අත්හදා බැලීම් මගින් මේවා සත්‍යාපනය කළ හැකිය. අවස්ථා දෙකේදීම, ඇත්ත වශයෙන්ම, න්‍යායන් වඩ වඩාත් සංකීර්ණ අත්හදා බැලීම් සමඟ ඒකාබද්ධව අඛණ්ඩව වර්ධනය වී ඇති අතර, අංශු හැසිරෙන ආකාරය පිළිබඳ වඩ වඩාත් සවිස්තරාත්මක අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට මග පාදයි. තවමත් නොවිසඳුණු, න්‍යායාත්මක අංශු (වඩාත් ප්‍රසිද්ධ, හිග්ස් බෝසෝනය වැනි) සහ අප දැනටමත් දන්නා අංශුවල ලක්ෂණවලට නොගැලපෙන (එනම් අඳුරු පදාර්ථය,) හඳුනාගත් අංශු පිළිබඳ බොහෝ ප්‍රශ්න තවමත් ඉතිරිව ඇත. එය ඇත්ත වශයෙන්ම අංශු ද යන්න සම්මුතියකට පැමිණ නැති බව පෙනේ). (වියයාචනය: මම අංශු භෞතික විද්‍යාඥයෙක් නොවේ, මෙම සටහන විකිපීඩියාවෙන් + මගේ විශේෂත්ව නොවන අවබෝධයෙන් සාදා ඇත)