I've been meaning to write an answer to your question since you posted it, but I didn't get around to actually writing it. Well, I hope that you're still waiting for an answer. 

I have a few problems with the history-sections of that Wikipedia page. The most basic would be that it doesn't paint a good picture of the miasma theory at all, completely reducing it to "miasmatic vapors are the only thing that can make people sick", disregarding its connections to and interactions with humorism. Beyond that, it shoehorns classical and medieval ideas of contagion into the development of the germ theory, even though that is technically not correct. Secondly, the article largely disregards that, up until the 19th century, miasma theory was actually superior – logically and empirically – to germ theory.

**1. Miasmatic theory and contagion** 

Even though "bad air" was the central disease-causing factor within miasma theory, it was in no way the only one. Miasmatic air alone was only thought to be the base cause of epidemic diseases. There are still more factors that played into outbreaks: most importantly, a population needed a certain "epidemic constitution" for an outbreak to occur. This "epidemic constitution" simply referred to a humoral predisposition for certain diseases. And even beyond the mere outbreak of an epidemic, humoral medicine always had some relevance in most any medical question, simply because it was the absolute foundation on which Western medicine was built – basically since Hippocrates of Kos (5/4th century BCE), and again reinforced by Galen of Pergamon (2nd century CE).

While the above may seem nitpicky, there is one thing missing in the article's description of miasma theory that is just wrong. 
 > Such infection was not passed between individuals but would affect individuals within the locale that gave rise to such vapors.

Contagion may have played a minor role in the context of miasma theory and humorism, but it was not disregarded. Guy de Chauliac, physician to pope Clement VI, theorized in 1348 that the Black Death could be contagious in certain cases and advised Clement to avoid sick people. All of this while still firmly believing that miasmatic vapors were the prime cause of the epidemic. And he was not the only one who tried to avoid contagion: basically everywhere the Black Death arrived, local authorities set up quarantine measures to avoid or at least minimize contagion. By the 13th century, quarantines had been used for centuries: Gall of Clermont advised Desiderius of Cahors to close certain roads to areas where an epidemic that started in Marseille had spread.

Miasma theory and contagion have historically never been seen as mutually exclusive in the context of Western European medicine. Most of the early writers the article identifies as predecessors of germ theory proposed their theories of contagion very much within the context of miasma theory. Empirical evidence that diseases can be transmitted from one person to another is not at all evidence against miasma theory. Their ideas of seeds and similar things try to grasp the concept of contagion, but were not derived from empirical data, but rather from logical thinking: it was simply unlikely that diseases just teleported from one person to another. They did not so "propose or anticipate germ theory", they tried to explain contagion within the context of miasma theory. These ideas of seeds and whatnot are attempts to integrate an unexplained empirical phenomenon into the dominant scientific paradigm of the time.

And then there is Girolamo Fracastoro. You will find him, again and again, as the first proponent of a proper germ theory. Claiming that Girolamo thought 
 > that epidemic diseases are caused by transferable seed-like entities,

the article basically just repeats a commonplace that is quite old and quite wrong (and look! There are no footnotes to be found for 2.5 paragraphs after that claim!). His treatise *De contagione* (1546) does claim that tiny living beings are responsible for diseases, but this becomes more of a footnote in a work that is mainly concerned with a philosophy centered around cosmic harmony. *De contagione* is only the first work in which microorganisms are said to cause illness in our modern understanding if you really, *really* want to read it that way.

**2. The superiority of miasma theory**

All of the above outlines a number of problems with the way the article portrays the development of Western medicine. But even though, how can a theory that we now know as empirically completely indefensible continue to dominate medicine for almost 1.5 millenia? Simple answer: because miasma theory was, empirically, simply superior to germ theory. Huh, what?

If you want to prove that germs actually cause diseses, you need to prove two things. First, you need proof of the actual existence of microorganisms. Second, you have to prove that these microorganisms are actually the cause of a disease. 

Microorganisms were not empirically observable before the invention of adequate magnification (i.e., microscopes) around 1600. And even then, microscopes only saw wider use by the second half of the 17th century. This means that up until this point, a critical piece of empirical evidence was missing. But this only means that now people knew that microorganisms existed. If you can not prove that, say, a bacterium is causing a disease, the transmission might work just as well through some sort of "seed". Up until this point, microorganisms fit just as well into miasma theory as into germ theory, and miasma theory will win because it is a) the dominant theory and b) has a lot of additional evidence on its side.

To illustrate how miasma theory was empirically superior, let us turn to the Black Death once more. Most of the evidence people during the 14th century had access to actually fit in really well with the miasma theory: human-to-human-transmission is quite rare in most varieties of the plague. Because the fleas carrying *Yersinia pestis* were carried by rats, the disease could break out anywhere were a sufficient population of rats felt comfortable. This led to a seemingly random spread of the disease with the possibility of it happening without any noticeable human interaction. Incidentally, the kind of places rats prefer are the same places miasma theory thought of as dangerous, like wet and humid surroundings. So the spread of the plague rather supported miasma theory, you may even say it did so almost coincidentally, while germ theory appeared as almost completely counter-intuitively.

The relative success of common countermeasures against the plague also seemed to support the miasma theory: quarantines and isolation of the sick, dedicated graveyards for victims of the plagues outside of cities, protective clothing, fumigation, burning of victims' belongings, leaving a region for a supposedly healthier one with clean air. Most of these can be summarized by "try to (re-)establish sanitary conditions or else leave for somewhere with better sanitary conditions". Sensible measures no doubt, but they were largely inspired by the belief that bad air causes disease. How do you identify bad air? It stinks. And where there are unsanitary conditions, you are likely to have bad smells. And so measures against the plague that actually worked seemed to support the miasma theory, even though these measures only worked not for the reasons people thought they would.

Even if you can prove the existence of microorganisms it does not necessarily mean that they have to be the cause of diseases. By the 19th century, there were more and more people convinced that germ theory was actually superior to miasma theory. But they still had to fight with the problem that miasma theory still represented the dominant scientific consensus and that a central aspect of their theory – causation of disease by germs – was still unproven. People like Ignaz Semmelweis or John Snow, following germ theory over miasma theory, devised very effective medical measures but were shunned scientifically because they could prove just as little as the proponents of miasma theory why their measures worked. Only during the later 1800s  the works of Louis Pasteur and Robert Koch showed that diseases are actually caused by the microorganisms themselves and not by bad air.

**Sources**

Ann G. Carmichael: Plague and the poor in Renaissance Florence. Cambridge 1986.

Martin Dinges/Thomas Schlich (eds.): Neue Wege in der Seuchengeschichte. Stuttgart 1995.

Rosemary Horrox: The Black Death. Manchester 1994.

Manfred Vasold: Grippe, Pest und Cholera. Eine Geschichte der Seuchen in Europa. Stuttgart 2008.

Georges Vigarello: Le propre et le sale. L'hygiène du corps depuis le Moyen Âge. Paris 1985.
ඔබ එය පළ කළ දා සිට මම ඔබේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ලිවීමට අදහස් කළ නමුත් එය ඇත්ත වශයෙන්ම ලිවීමට මට නොහැකි විය. හොඳයි, ඔබ තවමත් පිළිතුරක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින බව මම විශ්වාස කරමි. මට එම විකිපීඩියා පිටුවේ ඉතිහාස කොටස් සමඟ ගැටලු කිහිපයක් තිබේ. වඩාත්ම මූලික දෙය නම්, එය miasma න්‍යාය පිළිබඳ හොඳ චිත්‍රයක් කිසිසේත් මවා නොතිබීම, එය සම්පූර්ණයෙන්ම &quot;miasmatic වාෂ්ප පමණක් මිනිසුන්ට අසනීප කළ හැකි එකම දෙය&quot; දක්වා අඩු කර, හාස්‍යයට එහි ඇති සම්බන්ධතා සහ අන්තර්ක්‍රියා නොසලකා හැරීමයි. ඉන් ඔබ්බට, එය තාක්‍ෂණිකව නිවැරදි නොවූවත්, විෂබීජ න්‍යායේ වර්ධනයට බෝවන සම්භාව්‍ය සහ මධ්‍යතන යුගයේ අදහස් උද්දීපනය කරයි. දෙවනුව, ලිපිය බොහෝ දුරට නොසලකා හරින්නේ, 19 වන සියවස දක්වාම, මියැස්මා න්‍යාය ඇත්ත වශයෙන්ම - තාර්කිකව සහ ආනුභවිකව - විෂබීජ න්‍යායට වඩා උසස් බව ය. **1. Miasmatic න්‍යාය සහ බෝවීම** miasma න්‍යාය තුළ &quot;නරක වාතය&quot; කේන්ද්‍රීය රෝග ඇති කරන සාධකය වුවද, එය කිසිසේත්ම එකම එක නොවේ. මියාස්මැටික් වාතය පමණක් වසංගත රෝග සඳහා මූලික හේතුව ලෙස සැලකේ. පුපුරා යාම සඳහා තවත් සාධක තිබේ: වඩාත්ම වැදගත් දෙය නම්, පුපුරා යාමක් සිදුවීමට ජනගහනයකට නිශ්චිත &quot;වසංගත ව්‍යවස්ථාවක්&quot; අවශ්‍ය වීමයි. මෙම &quot;වසංගත ව්‍යවස්ථාව&quot; හුදෙක් සමහර රෝග සඳහා හාස්‍යජනක නැඹුරුතාවයක් ගැන සඳහන් කරයි. හුදු වසංගතයක් පැතිර යාමෙන් ඔබ්බට වුවද, ඕනෑම වෛද්‍ය ප්‍රශ්නයකට හාස්‍යමය වෛද්‍ය විද්‍යාවට සෑම විටම යම් අදාළත්වයක් තිබුණේ, බටහිර වෛද්‍ය විද්‍යාව ගොඩනැගුණු පරම පදනම එය වූ බැවිනි - මූලික වශයෙන් කොස්හි හිපොක්‍රටීස් (ක්‍රි.පූ. 5/4 වන සියවස) සිට, සහ නැවතත් පර්ගමන්හි ගැලන් (ක්‍රි.ව. 2 වන සියවස) විසින් ශක්තිමත් කරන ලදී. ඉහත සඳහන් කළ දේ නරක ලෙස පෙනුනද, ලිපියේ miasma න්‍යාය පිළිබඳ විස්තරයේ එක් දෙයක් වැරදියි. &gt; එවැනි ආසාදනයක් පුද්ගලයන් අතර සම්ප්‍රේෂණය නොවූ නමුත් එවැනි වාෂ්ප ඇති කළ ප්‍රදේශය තුළ සිටින පුද්ගලයන්ට බලපානු ඇත. මීයාස්මා න්‍යාය සහ හාස්‍යවාදයේ සන්දර්භය තුළ බෝවන සුළු කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකි නමුත් එය නොසලකා හැරියේ නැත. හයවන ක්ලෙමන්ට් පාප්තුමාගේ වෛද්‍යවරයා වූ ගයි ඩි චෞලියැක් 1348 දී කළු මරණය ඇතැම් අවස්ථාවල බෝ විය හැකි බවට න්‍යාය කළ අතර රෝගාතුර වූවන් වළක්වා ගැනීමට ක්ලෙමන්ට්ට උපදෙස් දුන්නේය. මේ සියල්ල තවමත් දැඩි ලෙස විශ්වාස කරන අතරම, වසංගතයට ප්‍රධාන හේතුව miasmatic වාෂ්ප බව. බෝවීම වළක්වා ගැනීමට උත්සාහ කළ එකම තැනැත්තා ඔහු නොවේ: මූලික වශයෙන් කළු මරණය පැමිණි සෑම තැනකම, ප්‍රාදේශීය බලධාරීන් නිරෝධායන පියවරයන් ආරම්භ කළේ අවම වශයෙන් බෝවීම වැළැක්වීමට හෝ අවම කිරීමට ය. 13 වන සියවස වන විට, නිරෝධායන ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ භාවිතා කර ඇත: Marseille හි ආරම්භ වූ වසංගතයක් පැතිර ගිය ප්‍රදේශවලට ඇතැම් මාර්ග වසා දමන ලෙස Clermont of Clermont Desiderius of Cahors වෙත උපදෙස් දුන්නේය. බටහිර යුරෝපීය වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සන්දර්භය තුළ Miasma න්‍යාය සහ බෝවන රෝග ඓතිහාසිකව අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් කිසිදා දක්නට නොලැබුණි. මුල් ලේඛකයන් බොහෝ දෙනෙක් විෂබීජ න්‍යායේ පූර්වගාමීන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර ඔවුන් බෝවන න්‍යායන් බොහෝ දුරට miasma න්‍යායේ සන්දර්භය තුළ යෝජනා කළහ. රෝග එක් පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් පුද්ගලයෙකුට සම්ප්‍රේෂණය විය හැකි බවට ආනුභවික සාක්ෂි miasma න්‍යායට එරෙහිව කිසිසේත්ම සාක්ෂියක් නොවේ. බීජ සහ ඒ හා සමාන දේ පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අදහස් බෝවන සංකල්පය ග්‍රහණය කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි, නමුත් ඒවා ආනුභවික දත්ත වලින් නොව තාර්කික චින්තනයෙන් උපුටා ගන්නා ලද්දකි: රෝග එක් පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් කෙනෙකුට ටෙලිපෝර්ට් වේ යැයි සිතිය නොහැක. ඔවුන් එසේ &quot;විෂබීජ න්‍යාය යෝජනා කිරීම හෝ අපේක්ෂා කිරීම&quot; නොකළ අතර, ඔවුන් miasma න්‍යායේ සන්දර්භය තුළ බෝවීම පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කළහ. බීජ පිළිබඳ මෙම අදහස් පැහැදිලි කළ නොහැකි ආනුභවික සංසිද්ධියක් එවකට පැවති ප්‍රමුඛ විද්‍යාත්මක ආදර්ශයට ඒකාබද්ධ කිරීමට දරන උත්සාහයන් වේ. ඊට පස්සේ Girolamo Fracastoro ඉන්නවා. නිසි විෂබීජ න්‍යායේ පළමු යෝජකයා ලෙස ඔබ ඔහුව නැවත නැවතත් සොයා ගනු ඇත. Girolamo සිතුවේ &gt; වසංගත රෝග ඇතිවන්නේ මාරු කළ හැකි බීජ වැනි ආයතන නිසා බව පවසමින්, ලිපිය මූලික වශයෙන් පුනරාවර්තනය කරන්නේ තරමක් පැරණි සහ තරමක් වැරදි පොදු දෙයක් පමණි (සහ බලන්න! එම ප්‍රකාශයෙන් පසු ඡේද 2.5 ක් සඳහා පාද සටහන් සොයාගත නොහැක!) . ඔහුගේ නිබන්ධනය *De contagione* (1546) රෝග සඳහා කුඩා ජීවීන් වගකිව යුතු බව කියා සිටී, නමුත් මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් විශ්වීය සංහිඳියාව වටා කේන්ද්‍රගත වූ දර්ශනයක් සම්බන්ධ කෘතියක පාද සටහනක් බවට පත්වේ. *De contagione* යනු අපගේ නූතන අවබෝධය තුළ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් රෝගාබාධ ඇති කරන බව පැවසෙන පළමු කෘතිය පමණි. **2. මියාස්මා න්‍යායේ උසස් බව** ඉහත සියල්ල ලිපියේ බටහිර වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණුව නිරූපණය කරන ආකාරය සමඟ ගැටලු ගණනාවක් ගෙනහැර දක්වයි. කෙසේ වෙතත්, අපි දැන් ආනුභවිකව සම්පූර්ණයෙන්ම අනාරක්ෂිත යැයි දන්නා න්‍යායක් සහස්‍ර 1.5 කට ආසන්න කාලයක් වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ආධිපත්‍යය දරන්නේ කෙසේද? සරල පිළිතුර: මියාස්මා න්‍යාය ආනුභවිකව, විෂබීජ න්‍යායට වඩා සරලව උසස් වූ බැවිනි. හහ්, මොකක්ද? ඇත්ත වශයෙන්ම විෂබීජ මගින් රෝග ඇති කරන බව ඔප්පු කිරීමට අවශ්ය නම්, ඔබ කරුණු දෙකක් ඔප්පු කළ යුතුය. පළමුව, ඔබට ක්ෂුද්ර ජීවීන්ගේ සැබෑ පැවැත්ම පිළිබඳ සාක්ෂි අවශ්ය වේ. දෙවනුව, මෙම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඇත්ත වශයෙන්ම රෝගයකට හේතුව බව ඔබ ඔප්පු කළ යුතුය. 1600 දී පමණ ප්‍රමාණවත් විශාලනය (එනම් අන්වීක්ෂ) සොයා ගැනීමට පෙර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ආනුභවිකව නිරීක්‍ෂණය කළ නොහැකි විය. එසේ වුවද, අන්වීක්ෂ පුළුල් ලෙස භාවිත වූයේ 17 වැනි සියවසේ දෙවන භාගය වන විට පමණි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ මේ මොහොත දක්වාම ආනුභවික සාක්ෂිවල තීරණාත්මක කොටසක් අතුරුදහන් වී ඇති බවයි. නමුත් මෙයින් අදහස් කරන්නේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සිටින බව දැන් මිනිසුන් දැන සිටි බවයි. බැක්ටීරියාවක් රෝගයක් ඇති කරන බව ඔබට ඔප්පු කළ නොහැකි නම්, සම්ප්‍රේෂණය යම් ආකාරයක &quot;බීජ&quot; හරහා ක්‍රියා කළ හැකිය. මේ මොහොත දක්වාම, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් miasma න්‍යායට මෙන්ම විෂබීජ න්‍යායටද ගැළපෙන අතර, එය a) ප්‍රමුඛ න්‍යාය වන අතර b) අමතර සාක්ෂි රාශියක් එහි පැත්තේ ඇති නිසා miasma න්‍යාය ජය ගනු ඇත. මියාස්මා න්‍යාය ආනුභවිකව උසස් වූ ආකාරය නිදර්ශනය කිරීමට, අපි නැවත වරක් කළු මරණය වෙත හැරෙමු. 14 වන ශතවර්ෂයේ මිනිසුන්ට මියාස්මා න්‍යාය සමඟ සැබවින්ම ගැලපීමට ප්‍රවේශ වූ බොහෝ සාක්ෂි: වසංගතයේ බොහෝ ප්‍රභේදවල මිනිසාගෙන් මිනිසාට සම්ප්‍රේෂණය වීම ඉතා දුර්ලභ ය. *Yersinia pestis* රැගෙන යන මැක්කන් මීයන් විසින් ගෙන යන ලද බැවින්, ප්‍රමාණවත් මීයන් ගහණයක් සුවපහසු වූ විට ඕනෑම තැනක රෝගය පැතිර යා හැකිය. මෙය කිසිදු සැලකිය යුතු මානව අන්තර්ක්‍රියාකාරිත්වයකින් තොරව සිදුවීමේ හැකියාව සමඟ අහඹු ලෙස රෝගය පැතිරීමට හේතු විය. අහඹු ලෙස, මීයන් කැමති තැන් වන්නේ තෙත් සහ තෙතමනය සහිත වටපිටාව වැනි භයානක ලෙස miasma න්‍යාය සිතන ස්ථාන වේ. එබැවින් වසංගතයේ ව්‍යාප්තිය මියාස්මා න්‍යායට සහය දැක්වීය, එය එසේ කළේ අහම්බෙන් යැයි ඔබට පැවසිය හැකිය, නමුත් විෂබීජ න්‍යාය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ ප්‍රති-ඉන්ද්‍රිය ලෙස පෙනී සිටියේය. වසංගතයට එරෙහි පොදු ප්‍රතිප්‍රහාරවල සාපේක්ෂ සාර්ථකත්වය ද miasma න්‍යායට සහාය වන බව පෙනේ: රෝගීන් නිරෝධායනය කිරීම සහ හුදකලා කිරීම, නගරවලින් පිටත වසංගතවලට ගොදුරු වූවන් සඳහා කැප වූ සොහොන් බිම්, ආරක්ෂිත ඇඳුම්, ධූමකරණය, වින්දිතයින්ගේ භාණ්ඩ ගිනි තැබීම, කලාපයක් හැර යාම. පිරිසිදු වාතය සහිත සෞඛ්‍ය සම්පන්න යැයි කියනු ලැබේ. මේවායින් බොහොමයක් සාරාංශගත කළ හැක්කේ &quot;සනීපාරක්ෂක තත්ත්වයන් (නැවත) ස්ථාපිත කිරීමට උත්සාහ කරන්න, එසේත් නැතිනම් වඩා හොඳ සනීපාරක්ෂක තත්ත්වයන් සහිත ස්ථානයකට යන්න&quot; යන්නයි. සංවේදී පියවරයන් සැකයක් නැත, නමුත් ඔවුන් බොහෝ දුරට ආස්වාදයක් ලැබුවේ නරක වාතය රෝග ඇති කරයි යන විශ්වාසයෙනි. නරක වාතය හඳුනා ගන්නේ කෙසේද? දුගඳයි. තවද අපිරිසිදු තත්ත්වයන් පවතින විට, ඔබට දුර්ගන්ධයක් ඇති වීමට ඉඩ ඇත. එබැවින් ඇත්ත වශයෙන්ම ක්‍රියාත්මක වූ වසංගතයට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ග miasma න්‍යායට සහාය වන බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි, නමුත් මෙම පියවර ක්‍රියාත්මක වූයේ මිනිසුන් සිතන හේතු නිසා නොවේ. ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සිටින බව ඔබට ඔප්පු කළ හැකි වුවද, එයින් අදහස් වන්නේ ඒවා රෝගවලට හේතුව විය යුතු බව නොවේ. 19 වන සියවස වන විට, විෂබීජ න්‍යාය ඇත්ත වශයෙන්ම මියාස්මා න්‍යායට වඩා උසස් බව ඒත්තු ගැන්වූ පුද්ගලයින් වැඩි වැඩියෙන් සිටියහ. නමුත් ඔවුන්ට තවමත් සටන් කිරීමට සිදු වූයේ miasma න්‍යාය තවමත් ප්‍රමුඛ විද්‍යාත්මක සම්මුතිය නියෝජනය කරන අතර ඔවුන්ගේ න්‍යායේ කේන්ද්‍රීය අංගයක් - විෂබීජ මගින් රෝග ඇති කිරීම - තවමත් ඔප්පු කර නොමැති බව ය. Ignaz Semmelweis හෝ John Snow වැනි අය, miasma න්‍යායට වඩා විෂබීජ න්‍යාය අනුගමනය කරමින්, ඉතා ඵලදායී වෛද්‍ය ක්‍රම නිර්මාණය කළ නමුත්, විද්‍යාත්මකව මග හැරියේ, ඔවුන්ගේ ක්‍රියාමාර්ග ක්‍රියාත්මක වූයේ මන්දැයි miasma න්‍යායේ යෝජකයින් තරම් සුළු වශයෙන් ඔප්පු කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වූ බැවිනි. 1800 ගණන්වල අග භාගයේදී පමණක් ලුවී පාස්චර් සහ රොබට් කෝච්ගේ කෘති පෙන්නුම් කළේ රෝග ඇත්ත වශයෙන්ම ඇති වන්නේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විසින්ම මිස නරක වාතයෙන් නොවන බවයි. **මූලාශ්‍ර** Ann G. Carmichael: Plague and the poor in Renaissance Florence. Cambridge 1986. Martin Dinges/Thomas Schlich (eds.): Neue Wege in der Seuchengeschichte. Stuttgart 1995. Rosemary Horrox: The Black Death. මැන්චෙස්ටර් 1994. Manfred Vasold: Grippe, Pest und Cholera. Eine Geschichte der Seuchen යුරෝපයේ. Stuttgart 2008. Georges Vigarello: Le propre et le sale. L&#39;hygiène du corps depuis le Moyen Âge. පැරිස් 1985.