A reply to /u/ManicMarine 

Ugggggghhhhh ... this is such a good question and such a complex topic at the same time ...... ! :D

First we must set the scene properly in terms of how the "military fiscal state" was [evolving in that era](_URL_0_). He had set up a "state within state" system whereby he controlled not only the army and its logistics, but also the collection of "revenue" through taxation and other means, to supply his army. In this sense, he was a highly innovative commander. He had come at just the right time, too, as the Imperials needed help in 1625 as Tilly's Catholic League forces were overstretched and Spain's army of Spinola was tied up in the Low Countries, and there were rumors of new movements by Bethlen Gabor from Transylvania. So Ferdinand made Wallenstein "chief of all our troops already serving, whether in HRE or Netherlands," and to "create a field army, whether from existing units or new regiments, to be 24,000 men in all." Now, Ferdinand did not nearly have money to pay for all this, so as the campaign progressed, Wallenstein was rewarded with confiscated estates from HRE princes. At this point, Wallenstein largely followed strategic direction from Ferdinand as he campaigned northwards against Denmark and into the Baltics. As time progressed, his army ballooned in size to around 150,000 troops as it had to not only challenge its opponents, it also had to occupy territories it had conquered. He argued that it was the only way to keep Saxony and Bavaria's princes loyal, not to mention rebellious peasants at various towns and villages. Thus, in order to maintain his army Wallenstein started to impose a fixed taxation system, paid every week, called the "contribution system". At the same time he started to sell commission even to criminals and foreigners in order to raise revenue. This led to colonels and captains profiteering and abusing the populace. 

The three aspects above (confiscating estates and giving them to Wallenstein, taxation, selling of officership) started to be an issue with HRE Electors. In 1627, while they met to discuss the Edict of Restitution, they complained bitterly. As there was still war, Ferdinand ignored them. However, by 1630 the complaints could not be ignored anymore. Both the Electors and the Pope complained that Wallenstein's very presence was the only thing in the way of peace. 

When Ferdinand finally dismissed Wallenstein, it was said that Wallenstein "seems to have been almost relieved" as he knew his army was unwieldy and beyond maintenance. He retired to his estates in Bohemia and his erstwhile chief financier Hans de Witte, who had staked his family's fortune on this army, committed suicide. Unsurprisingly, troops of the army became restless and there was mutiny and violence. 

Of course, things went badly for Ferdinand as Sweden entered the war, and Tilly was killed in battle. So by 1632, Wallenstein was back as commander of the Imperial forces, and needed only three months to raise a major army. It is said that he took command only reluctantly, past his prime at age 49. Successes immediately followed in Bohemia, Silesia, and Saxony. He made one tactical mistake in Lutzen, but survived albeit with significant losses. Just as before, it was a major issue where to quarter the army. By this point it was preferred to place them in enemy territory such that friendly territory isn't subjected to taxation and violence. In winter 1633-34, Wallenstein insisted to quarter his troops on Habsburg lands in Bohemia for security reasons; following Lutzen, it was really unclear what had happened to the opposing armies and not much was known about their locations. So in a way, he was justified in seeking friendly territory for quartering his troops. This, after a fairly slow campaigning season that appeared to achieve little for Ferdinand. His other excuse was that he had tried to exploit political disagreement between Sweden and Saxony, arranging a cease fire and opening a negotiation. These may have seemed excessive, but not outside the powers which were vested in him at the time. However, at the same time, the campaign of Spain's Cardinal-Infante had just started, except that it was kept under separate command instead of placed under Wallenstein. The sum of all this was the bruising of Wallenstein's relationship with the courtiers in Vienna. Wallenstein had criticized the Edict of Restitution and the HRE's continuing support of Spanish campaigns up the Rhineland to the Low Countries; and he was said to claim he alone would negotiate peace with the Protestants, at least the Lutherans. Now he had his army in Bohemia, his personal duchy, and the sum of all this was the perception of threat. 

What became remarkable was his extraction of oath of *personal* loyalty from his Colonels. This brought the relationship truly sour, the Ferdinand declared him rebel. But even further than that, the winter spent in Bohemia was also a time of trouble for his officers. There was a so-called "Prague blood tribunal" in which dozens of officers were executed for cowardice. So to his officers, he appeared to be looking for a scapegoat for the seemingly fruitless campaigns of 1633. His co-commander Piccolomini had personally requested clemency for an officer, yet this was declined. Even worse, to states of the Catholic League, Wallenstein was seen as an opportunist as he both sold officerships to raise money, and yet offered larger salaries and benefits to poach officers from allied armies of the League. As both his relationships with the emperor soured and so did his relationship with theoretical allies, and so did the loyalty of his men; this offered the perfect opportunity that led to his murder. 

So back to the question: was he a traitor? Circumstances changed around him, both due to him and due to the emperor, the elector princes, and Spanish interest in the Spanish Road and the Low Countries. I think he was caught in the struggle of early-modern europe, and he ended up with an army that nobody could tolerate. In the end it was clear he was likely to have been disloyal, but up to the summer 1633 he was loyal to the emperor. 

A further question could be asked, was far, how wide, and how long had he sustained what seemed to be limitless ambition, which some say was to become king or emperor himself. This is an enduring myth of Wallenstein, helped with the fact that he rose very, very highly. But some modern historians have compared his trajectory with those of his peer and Mortimer -- author of several critical books on the 30YW -- agree with others that the choices he made was not out of the ordinary. Mortimer further contended that Wallenstein was a very smart man in his responding to changing circumstances, and indeed the 30YW was a very interesting time. Even going back to his first proposal to raise an army, it should be kept in mind that he was Prince of Friedland, thus he had every reason to back the emperor in defending Bohemian lands. More strongly, some authors have contended that his failure was partly due to his lack of ambition. That if he had done more to control the politics of the court, then he will have been able to leverage the emperor's patronage. 

TL;DR Complicated subject, you can judge for yourself. 
පිළිතුරු :D මුලින්ම අපි &quot;මිලිටරි මූල්‍ය රාජ්‍යය&quot; [එම යුගයේ පරිණාමය වෙමින් පැවතියේ] (_URL_0_) අනුව දර්ශනය නිසියාකාරව සැකසිය යුතුයි. ඔහු හමුදාව සහ එහි සැපයුම් පමණක් නොව, තම හමුදාවට සැපයීම සඳහා බදු සහ වෙනත් මාර්ග හරහා &quot;ආදායම්&quot; එකතු කිරීම පාලනය කරන &quot;රාජ්‍ය තුළ රාජ්‍ය&quot; පද්ධතියක් පිහිටුවා තිබුණි. මේ අර්ථයෙන් ගත් කල, ඔහු ඉතා නව්‍ය අණ දෙන නිලධාරියෙකි. 1625 දී ටිලීගේ කතෝලික ලීගයේ හමුදා වැඩි වී ස්පාඤ්ඤයේ ස්පිනෝලාගේ හමුදාව පහතරට බැඳ ඇති බැවින්, ට්‍රාන්සිල්වේනියාවේ සිට බෙත්ලන් ගැබෝර්ගේ නව ව්‍යාපාර පිළිබඳ කටකතා පැතිරීම නිසා ඔහු නියම වේලාවට පැමිණ ඇත. . එබැවින් ෆර්ඩිනන්ඩ් වොලන්ස්ටයින්ව &quot;HRE හෝ නෙදර්ලන්තයේ වේවා, දැනටමත් සේවය කරන අපගේ සියලුම භටයින්ගේ ප්‍රධානියා&quot; බවට පත් කර, &quot;පවතින ඒකක වලින් හෝ නව රෙජිමේන්තු වලින් වේවා, සමස්තයක් වශයෙන් මිනිසුන් 24,000 ක් වන පරිදි ක්ෂේත්‍ර හමුදාවක් නිර්මාණය කිරීමට.&quot; දැන්, මේ සියල්ල සඳහා ගෙවීමට ෆර්ඩිනන්ඩ්ට පාහේ මුදල් නොතිබුණි, එබැවින් ව්‍යාපාරය ඉදිරියට යත්ම, වොලන්ස්ටයින්ට HRE කුමාරවරුන්ගෙන් රාජසන්තක කරන ලද වතු ත්‍යාග පිරිනමන ලදී. මෙම අවස්ථාවෙහිදී, වොලන්ස්ටයින් ඩෙන්මාර්කයට එරෙහිව උතුරු දෙසට සහ බෝල්ටික් වෙත උද්ඝෝෂනය කරන විට ෆර්ඩිනන්ඩ්ගේ උපායමාර්ගික මඟ පෙන්වීම බොහෝ දුරට අනුගමනය කළේය. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, ඔහුගේ හමුදාව 150,000 ක පමණ භට පිරිසක් බවට පත් විය, මන්ද එයට විරුද්ධවාදීන්ට අභියෝග කිරීමට පමණක් නොව, ඔවුන් යටත් කරගත් ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගැනීමට ද සිදු විය. විවිධ නගරවල සහ ගම්වල කැරලිකාර ගොවීන් ගැන සඳහන් නොකර සැක්සොනි සහ බැවේරියාවේ කුමාරවරුන් විශ්වාසවන්තව තබා ගැනීමට ඇති එකම මාර්ගය එය බව ඔහු තර්ක කළේය. මේ අනුව, වොලන්ස්ටයින් තම හමුදාව නඩත්තු කිරීම සඳහා ස්ථාවර බදු ක්‍රමයක් පැනවීමට පටන් ගත්තේය, එය සෑම සතියකම ගෙවනු ලැබේ, එය &quot;දායකත්ව ක්‍රමය&quot; ලෙස හැඳින්වේ. ඒ සමගම ඔහු ආදායම් උපයා ගැනීම සඳහා අපරාධකරුවන්ට සහ විදේශිකයන්ට පවා කොමිස් විකිණීමට පටන් ගත්තේය. මෙය කර්නල්වරුන් සහ කපිතාන්වරුන් ලාභ ලැබීමට සහ ජනතාව අපයෝජනයට ලක් කිරීමට හේතු විය. ඉහත කරුණු තුන (වතු රාජසන්තක කිරීම සහ ඒවා වොලන්ස්ටයින්ට දීම, බදු අය කිරීම, නිලතල විකිණීම) HRE Electors සමඟ ප්‍රශ්නයක් වීමට පටන් ගත්තේය. 1627 දී, ප්‍රතිස්ථාපන ආඥාව ගැන සාකච්ඡා කිරීමට ඔවුන් රැස් වූ අතර, ඔවුන් කටුක ලෙස පැමිණිලි කළහ. තවමත් යුද්ධය පැවති බැවින්, ෆර්ඩිනන්ඩ් ඔවුන් නොසලකා හැරියේය. කෙසේ වෙතත්, 1630 වන විට පැමිණිලි නොසලකා හැරිය නොහැකි විය. වොලන්ස්ටයින්ගේ පැමිණීම සාමයේ මාර්ගයෙහි ඇති එකම දෙය බව ඡන්දදායකයින් සහ පාප් වහන්සේ යන දෙදෙනාම පැමිණිලි කළහ. ෆර්ඩිනන්ඩ් අවසානයේ වොලන්ස්ටයින් නෙරපා හරින විට, වොලෙන්ස්ටයින් තම හමුදාව නොසැලකිලිමත් සහ නඩත්තු කළ නොහැකි බව දැන සිටි නිසා &quot;බොහෝ දුරට සහනයක්&quot; ඇති බව කියනු ලැබේ. ඔහු බොහීමියාවේ ඔහුගේ වතුවලට විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගේ පවුලේ ධනය මෙම හමුදාව මත පරදුවට තැබූ ඔහුගේ පැරණි ප්‍රධාන මූල්‍යකරු හාන්ස් ද විට් සියදිවි නසා ගත්තේය. පුදුමයට කරුණක් නම්, හමුදාවේ භට පිරිස් නොසන්සුන් වූ අතර කැරැල්ලක් හා ප්‍රචණ්ඩත්වයක් ඇති විය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ස්වීඩනය යුද්ධයට අවතීර්ණ වීමත් සමඟ ෆර්ඩිනන්ඩ්ට දේවල් නරක අතට හැරුණි, සහ ටිලී සටනේදී මිය ගියේය. එබැවින් 1632 වන විට, වොලන්ස්ටයින් අධිරාජ්‍ය හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා ලෙස නැවත පත් වූ අතර ප්‍රධාන හමුදාවක් ඇති කිරීමට අවශ්‍ය වූයේ මාස තුනක් පමණි. වයස අවුරුදු 49 දී ඔහු අකමැත්තෙන් පමණක් අණ දෙන බව කියනු ලැබේ. බොහීමියාව, සිලීසියා සහ සැක්සොනි යන රටවල සාර්ථකත්වයන් වහාම අනුගමනය කළේය. ඔහු Lutzen හි එක් උපායික වැරැද්දක් කළ නමුත් සැලකිය යුතු පාඩු සහිතව වුවද දිවි ගලවා ගත්තේය. පෙර සේම හමුදාවට කොතැනද යන්න ප්‍රධාන ගැටලුවක් විය. මෙම අවස්ථාව වන විට මිත්‍රශීලී ප්‍රදේශ බදු සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයට ලක් නොවන පරිදි සතුරු ප්‍රදේශයක ස්ථානගත කිරීමට වඩාත් කැමති විය. 1633-34 ශීත ඍතුවේ දී, ආරක්ෂක හේතූන් මත වොලෙන්ස්ටයින් බොහීමියාවේ හැබ්ස්බර්ග් ඉඩම්වල සිය භටයින් හතරෙන් පහ කිරීමට අවධාරනය කලේ ය; Lutzen අනුගමනය කරන විට, විරුද්ධ හමුදාවන්ට සිදු වූයේ කුමක්ද යන්න සැබවින්ම අපැහැදිලි වූ අතර ඔවුන්ගේ ස්ථාන පිළිබඳව වැඩි යමක් දැන සිටියේ නැත. එබැවින්, ඔහුගේ හමුදා භටයින් හතරට දැමීම සඳහා මිත්‍රශීලී ප්‍රදේශයක් සෙවීම ඔහු එක්තරා ආකාරයකින් යුක්ති සහගත විය. මෙය, ෆර්ඩිනන්ඩ්ට සුළු දෙයක් අත්කර ගැනීමට හැකි වූ තරමක් මන්දගාමී ප්‍රචාරක සමයකින් පසුවය. ඔහුගේ අනෙක් නිදහසට කරුණ නම්, ඔහු ස්වීඩනය සහ සැක්සෝනි අතර දේශපාලන එකඟ නොවීම් ගසාකෑමට උත්සාහ කර ඇති අතර, සටන් විරාමයක් සංවිධානය කිරීම සහ සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීම ය. මේවා අධික ලෙස පෙනුණත් එකල ඔහු වෙත පැවරී තිබූ බලතලවලට පිටින් නොවේ. කෙසේ වෙතත්, ඒ සමගම, ස්පාඤ්ඤයේ කාදිනල්-ඉන්ෆන්ටේගේ උද්ඝෝෂනය ආරම්භ වී තිබුණේ, එය වොලන්ස්ටයින් යටතේ තැබීම වෙනුවට වෙනම අණ යටතේ තබා ගැනීම හැරෙන්නට ය. මේ සියල්ලේ එකතුව වූයේ වියානාහි රාජ සභිකයන් සමඟ වොලන්ස්ටයින්ගේ සබඳතාව බිඳ වැටීමයි. වොලන්ස්ටයින් ප්‍රතිස්ථාපන ආඥාව විවේචනය කර ඇති අතර රයින්ලන්ඩ් සිට පහතරට දක්වා ස්පාඤ්ඤ ව්‍යාපාරවලට HRE අඛණ්ඩ සහයෝගය ලබා දීම; සහ ඔහු ප්‍රකාශ කළේ ඔහු පමණක් රෙපරමාදු භක්තිකයන් සමඟ, අඩුම තරමින් ලූතරන්වරුන් සමඟ සාමය ගැන සාකච්ඡා කරන බව ය. දැන් ඔහුට ඔහුගේ හමුදාව බොහීමියාවේ සිටියේය, ඔහුගේ පුද්ගලික ආදිපාදවරයා, මේ සියල්ලේ එකතුව වූයේ තර්ජනය පිළිබඳ සංජානනයයි. කැපී පෙනෙන දෙය වූයේ ඔහුගේ කර්නල්වරුන්ගෙන් *පෞද්ගලික* පක්ෂපාතිත්වය පිළිබඳ දිවුරුම ලබා ගැනීමයි. මෙය සම්බන්ධතාවය සැබවින්ම අමිහිරි විය, ෆර්ඩිනන්ඩ් ඔහු කැරලිකාරයෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. එහෙත් ඊටත් එහා, බොහීමියාවේ ගත කළ ශීත කාලයද ඔහුගේ නිලධාරීන්ට කරදරයක් විය. බියගුලුකම නිසා නිලධාරීන් දුසිම් ගනනක් ඝාතනය කරන ලද ඊනියා &quot;ප්‍රාග් ලේ විනිශ්චය සභාව&quot; විය. එබැවින් ඔහුගේ නිලධාරීන්ට ඔහු 1633 ඵල රහිත ව්‍යාපාර සඳහා බිල්ලෙකු සොයමින් සිටින බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි. ඔහුගේ සම අණදෙන නිලධාරි පික්කොලොමිනි පුද්ගලිකව නිලධාරියෙකුට සමාව ඉල්ලා සිටි නමුත් එය ප්‍රතික්ෂේප විය. ඊටත් වඩා නරක දෙය නම්, කතෝලික ලීගයේ ප්‍රාන්තවලට, වොලන්ස්ටයින් අවස්ථාවාදියෙකු ලෙස සලකනු ලැබුවේ ඔහු දෙදෙනාම මුදල් රැස් කිරීම සඳහා නිලතල විකුණා, නමුත් ලීගයේ මිත්‍ර හමුදාවල දඩයම් නිලධාරීන්ට විශාල වැටුප් සහ ප්‍රතිලාභ ලබා දුන් බැවිනි. අධිරාජ්‍යයා සමඟ ඔහුගේ සබඳතා දෙකම නරක අතට හැරුණු අතර න්‍යායික මිත්‍රයින් සමඟ ඔහුගේ සම්බන්ධය ද එසේ ම ඔහුගේ මිනිසුන්ගේ පක්ෂපාතිත්වය ද විය. මෙය ඔහුගේ ඝාතනයට තුඩු දුන් කදිම අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේය. ඉතින් නැවත ප්‍රශ්නයට: ඔහු ද්‍රෝහියෙක්ද? ඔහු සහ අධිරාජ්‍යයා, ඡන්ද කුමාරවරුන් සහ ස්පාඤ්ඤ පාර සහ පහත් රටවල් කෙරෙහි ස්පාඤ්ඤ උනන්දුව හේතුවෙන් ඔහු වටා ඇති තත්වයන් වෙනස් විය. මම හිතන්නේ ඔහු මුල් නූතන යුරෝපයේ අරගලයට හසු වූ අතර, කිසිවෙකුට ඉවසා සිටිය නොහැකි හමුදාවක් සමඟ ඔහු අවසන් විය. අවසානයේදී ඔහු ද්‍රෝහී වීමට ඉඩ ඇති බව පැහැදිලි විය, නමුත් 1633 ගිම්හානය දක්වා ඔහු අධිරාජ්‍යයාට පක්ෂපාතී විය. තවත් ප්‍රශ්නයක් ඇසිය හැකිය, ඔහු රජ වීමට හෝ අධිරාජ්‍ය වීමට යැයි ඇතැමුන් පවසන අසීමිත අභිලාෂයක් ලෙස පෙනෙන දේ දුර, කෙතරම් පුළුල් සහ කොපමණ කාලයක් ඔහු පවත්වා ගෙන ගියේද යන්නයි. මෙය වොලන්ස්ටයින්ගේ කල්පවත්නා මිථ්‍යාවකි, ඔහු ඉතා ඉහළට නැඟී සිටීමට උපකාරී විය. නමුත් සමහර නූතන ඉතිහාසඥයන් ඔහුගේ ගමන්මග ඔහුගේ සම වයසේ මිතුරන් හා 30YW පිළිබඳ විවේචනාත්මක පොත් කිහිපයක කතුවරයා වන මෝර්ටිමර් සමඟ සංසන්දනය කර ඇත -- ඔහු කළ තේරීම් සාමාන්‍ය නොවන බව අනෙක් අය සමඟ එකඟ වේ. මෝටිමර් තවදුරටත් තර්ක කළේ වොලන්ස්ටයින් වෙනස්වන තත්වයන්ට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේදී ඉතා දක්ෂ මිනිසෙකු බවත්, ඇත්ත වශයෙන්ම 30YW ඉතා සිත්ගන්නා කාලයක් වූ බවත්ය. හමුදාවක් පිහිටුවීමේ ඔහුගේ පළමු යෝජනාව වෙත ආපසු ගියද, ඔහු ෆ්‍රීඩ්ලන්ඩ් කුමරු බව මතක තබා ගත යුතුය, එබැවින් බොහීමියානු දේශය ආරක්ෂා කිරීමේදී අධිරාජ්‍යයාට සහාය වීමට ඔහුට සෑම හේතුවක්ම තිබුණි. වඩාත් දැඩි ලෙස, සමහර කතුවරුන් තර්ක කර ඇත්තේ ඔහුගේ අසාර්ථකත්වයට අර්ධ වශයෙන් හේතු වූයේ ඔහුගේ අභිලාෂය නොමැතිකම බවයි. උසාවියේ දේශපාලනය පාලනය කිරීමට ඔහු මීට වඩා දෙයක් කළේ නම්, ඔහුට අධිරාජ්‍යයාගේ අනුග්‍රහය ලබා ගැනීමට හැකි වනු ඇති බවයි. TL;DR සංකීර්ණ විෂය, ඔබටම විනිශ්චය කළ හැකිය. 