The really quick answer:  The Roman *ideal* was that of the yeoman, or small landholder, who self-sufficiently farmed his own little plot with the help of his family and a handful of slaves.  In reality, however, this ideal was already decaying by the time we start to have good data on Roman life; by the middle Republican period, land was already being consolidated in the hands of a wealthy elite, and it was more common for small farms (where they existed) to be worked by tenant farmers, who rented their farms rather than owning them.

(The pattern is pretty common in the ancient world, by the way, in places where private ownership of land and a monetary economy exist - Rome and Greece, for instance.  A small farmer who has one bad year often has to stake his land as collateral for a loan to get by.  Two or three bad years in a row, he loses his land to the wealthy man who offered him a loan.  Much of the class turmoil of the Republic - the rise and fall of the Gracchi, for instance - had to do with the demands of the plebs for redistribution of land out of the hands of the senatorial oligarchy, and promises of land to soldiers and veterans were common - Octavian, for instance, fought a minor civil war in Perusia because the people of the region objected to his confiscating *their* small farms to give small farms to his soldiers.  But that's beside the point.)

Anyway, senators were grabbing huge tracts of land wherever they could, for both practical economic reasons and on the basis of the Roman moral assumption that agriculture was the only respectable form of profit-making for a Senator to engage in.  It helped that senators, unlike the other classes, didn't pay land taxes.  It also helped that Rome's foreign conquests were supplying her with massive numbers of slaves to *work* such enormous fields.  By the late Republic, Roman agriculture was transitioning to *latifundia* - huge monoculture estates worked by large gangs of slaves, similar to the cotton plantations of the Old South - and by the High Empire such *latifundia* had almost completely replaced both small farm ownership and tenant farming, the countryside was full of slaves and wealthy pleasure villas, and poor free citizens, without recourse in the country, were fleeing to the grain doles of urban Rome and swelling its population to unprecedented heights.

As to *what* they grew:  the standard Mediterranean triad, grapes, olives, and wheat, were predominant crops, though by the Imperial period trade links were stable enough that entire provinces could specialize in one of those crops (monoculture is not a modern invention by any means).  The area around Rome itself became a garden of sorts, producing luxury foods for upper-class urban tables - not just a wide selection of fruits and vegetables and meats, but more exotic livestock like snails, dormice, and songbirds.  

Agriculture was important to the Roman elite (see 'only moral profit' above) and quite a few people wrote handbooks and guides.  Here are three good primary sources on Roman farming:  [Cato's *de agri cultura*](_URL_2_) - 2nd century BC, writing about at the time when the small family farm was transitioning to the large for-profit farm - [Varro's *de re rustica*](_URL_0_) - 1st century BC - and [Columella's *de re rustica* and *de arboribus*](_URL_1_) - 1st century AD, at a time when (as he laments) farming was considered the business of slaves and overseers and actual farm *work* was seen as unworthy of free men.  Pliny the Elder's Natural History discusses agriculture in some detail; Vergil's Georgics is useless in terms of *how* to farm, but is interesting in its *moral* stance, its valorization of a small-farm lifestyle that was already on its last legs.  For modern sources, K. D. White's *Roman Farming* is a good basic discussion, drawing, in large part, from the sources I just mentioned.
ඇත්තෙන්ම ඉක්මන් පිළිතුර: රෝමානු *පරමාදර්ශීය* වූයේ තම පවුලේ සහ වහලුන් අතලොස්සකගේ උපකාරයෙන් තමාගේම කුඩා ඉඩම ස්වයංපෝෂිතව වගා කළ තරුණයා නොහොත් කුඩා ඉඩම් හිමියාගේය. කෙසේ වෙතත්, යථාර්ථයේ දී, රෝමානු ජීවිතය පිළිබඳ හොඳ දත්ත ලබා ගැනීමට පටන් ගන්නා විට මෙම පරමාදර්ශය දැනටමත් දිරාපත් වෙමින් පැවතුනි; මධ්‍යම රිපබ්ලිකන් යුගය වන විට, ධනවත් ප්‍රභූ පැලැන්තියක් අතට ඉඩම් ඒ වන විටත් තහවුරු වෙමින් පැවති අතර, කුඩා ගොවිපලවල් (ඒවා තිබූ තැන) කුලී ගොවීන් විසින් වැඩ කිරීම වඩාත් සුලභ වූ අතර, ඔවුන් අයිති කර නොගෙන තම ගොවිපල කුලියට ගත්හ. (උදාහරණයක් ලෙස රෝමය සහ ග්‍රීසිය වැනි ඉඩම්වල පුද්ගලික අයිතිය සහ මුල්‍ය ආර්ථිකය පවතින ස්ථානවල මෙම රටාව පුරාණ ලෝකයේ ඉතා සුලභ ය. එක් අයහපත් වසරක් ඇති කුඩා ගොවියෙකුට බොහෝ විට තම ඉඩම මෙසේ පරදුවට තබා ගැනීමට සිදුවේ. වසර දෙකක් හෝ තුනක් එක දිගට ණයක් ලබා ගැනීම සඳහා ඇපයක් වශයෙන්, ඔහුට ණයක් ලබා දුන් ධනවත් මිනිසාට ඔහුගේ ඉඩම අහිමි වේ - උදාහරණයක් ලෙස ග්‍රැචිගේ නැගීම සහ වැටීම - සෙනෙට් සභික කතිපයාධිකාරය අතින් ඉඩම් යලි බෙදා හැරීම සඳහා මහජන නියෝජිතයින්ගේ ඉල්ලීම් සමඟ සම්බන්ධ වීමට සිදු වූ අතර, සොල්දාදුවන්ට සහ ප්‍රවීණයන්ට ඉඩම් පොරොන්දු පොදු විය - ඔක්ටේවියන්, උදාහරණයක් ලෙස, පෙරුසියාවේ සුළු සිවිල් යුද්ධයක් ඇති කළේ ඔහුගේ සොල්දාදුවන්ට කුඩා ගොවිපලවල් ලබා දීම සඳහා ඔහු *ඔවුන්ගේ* කුඩා ගොවිපලවල් රාජසන්තක කිරීමට කලාපය විරුද්ධ විය.) කෙසේ වෙතත්, සෙනෙට් සභිකයෝ ප්‍රායෝගික ආර්ථික හේතුන් මත සහ පදනම මත ඔවුන්ට හැකි සෑම තැනකම විශාල ඉඩම් ප්‍රමාණයක් අල්ලා ගත්හ. සෙනෙට් සභිකයෙකුට නියැලීමට ඇති එකම ගෞරවනීය ලාභ ඉපැයීමේ ක්‍රමය කෘෂිකර්මාන්තය බව රෝම සදාචාරාත්මක උපකල්පනය. එය සෙනෙට් සභිකයින්, අනෙකුත් පන්ති මෙන් නොව ඉඩම් බදු නොගෙවීමට උපකාරී විය. රෝමයේ විදේශ ආක්‍රමණ ඇයට එවන් දැවැන්ත ක්ෂේත්‍රවල *වැඩ කිරීමට* දැවැන්ත වහලුන් සංඛ්‍යාවක් සැපයීමට ද එය උපකාරී විය. ජනරජයේ අග භාගය වන විට, රෝමානු කෘෂිකර්මාන්තය *latifundia* වෙත සංක්‍රමණය වෙමින් පැවතුනි - පැරණි දකුණේ කපු වතු වලට සමාන විශාල වහල් කල්ලි විසින් වැඩ කරන ලද දැවැන්ත ඒක සංස්කෘතිය වතු - සහ ඉහළ අධිරාජ්‍යය විසින් එවැනි *latifundia* කුඩා ගොවිපල දෙකම සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත. හිමිකාරිත්වය සහ කුලී ගොවිතැන, ගම්බද ප්‍රදේශය වහලුන්ගෙන් සහ ධනවත් විනෝදාස්වාද විලාවලින් පිරී තිබූ අතර දුප්පත් නිදහස් පුරවැසියන් රට තුළ පිහිටක් නොමැතිව නාගරික රෝමයේ ධාන්‍ය තොගවලට පලා යමින් එහි ජනගහනය පෙර නොවූ විරූ උසකට ඔසවා තබමින් සිටියහ. ඔවුන් වර්ධනය වූයේ කුමක් ද යන්න: සම්මත මධ්‍යධරණී ත්‍රිත්වය, මිදි, ඔලිව් සහ තිරිඟු ප්‍රමුඛ භෝග විය, නමුත් අධිරාජ්‍ය යුගය වන විට වෙළඳ සබඳතා ස්ථායීව පැවතියේ මුළු පළාත්වලටම එම භෝගවලින් එකකට විශේෂීකරණය කළ හැකිය (ඒක සංස්කෘතිය නවීන නොවේ. ඕනෑම ආකාරයකින් සොයා ගැනීම). රෝමය අවට ප්‍රදේශයම විවිධ වර්ගයේ උද්‍යානයක් බවට පත් විය, ඉහළ පන්තියේ නාගරික මේස සඳහා සුඛෝපභෝගී ආහාර නිෂ්පාදනය කරයි - පලතුරු සහ එළවළු සහ මස් වර්ග රාශියක් පමණක් නොව, ගොළුබෙල්ලන්, ඩොමිස් සහ ගීත කුරුල්ලන් වැනි විදේශීය පශු සම්පත්. කෘෂිකර්මාන්තය රෝමානු ප්‍රභූන්ට වැදගත් වූ අතර (ඉහත &#39;සදාචාරාත්මක ලාභය&#39; පමණක් බලන්න) සහ කිහිප දෙනෙකු අත්පොත් සහ මාර්ගෝපදේශ ලිවීය. රෝමානු ගොවිතැන පිළිබඳ හොඳ ප්‍රාථමික මූලාශ්‍ර තුනක් මෙන්න: [Cato&#39;s *de agri cultura*](_URL_2_) - ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවස, කුඩා පවුල් ගොවිපල විශාල ලාභ ලබන ගොවිපළ වෙත සංක්‍රමණය වෙමින් තිබූ කාලය ගැන ලිවීම - [Varro&#39;s *de re rustica*](_URL_0_) - 1 වන සියවස BC - සහ [Columella&#39;s *de re rustica* සහ *de arboribus*](_URL_1_) - 1 වන සියවස ක්‍රි.ව., (ඔහු විලාප පවසන පරිදි) ගොවිතැන වහලුන්ගේ ව්‍යාපාරයක් ලෙස සැලකූ කාලයක සහ අවේක්ෂකයින් සහ සැබෑ ගොවිපල *වැඩ* නිදහස් මිනිසුන්ට නුසුදුසු ලෙස සැලකේ. ප්ලිනි ද එල්ඩර්ගේ ස්වාභාවික ඉතිහාසය කෘෂිකර්මාන්තය ගැන විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කරයි; වර්ජිල්ගේ ජෝර්ජික්ස් ගොවිතැන් කරන ආකාරය අනුව නිෂ්ඵල ය, නමුත් එහි *සදාචාරාත්මක* ස්ථාවරය තුළ සිත්ගන්නා සුළුය, ඒ වන විටත් එහි අවසාන පාදයේ තිබූ කුඩා ගොවිපල ජීවන රටාව අගය කිරීම. නවීන මූලාශ්‍ර සඳහා, KD White ගේ *Roman Farming* හොඳ මූලික සාකච්ඡාවකි, චිත්‍ර, විශාල වශයෙන්, මා දැන් සඳහන් කළ මූලාශ්‍රවලින්.