The Nervous System(NS) is composed of 2 major divisions which are: 

(1) **The Central NS**; which is made up of the brain and the spinal cord. They are *both enclosed in bony structure* (skull and vertebra) because of their importance. They control either voluntarily or involuntarily almost all body functions and interpret all sensory inputs of the body. That includes moving a single muscle or telling the difference between red or blue. The difference between the 2 is that the brain commands and monitors while the spinal cord is a "brain tail" which clumps all of the tracts(big bundled nerves) for the rest of the nervous system to connect to.

The brain can be likened to a central computer in a modern house, which controls and monitors everything from a single area. While the spinal cord is the main cable in which most cords are connected to. In this house every gadget or security monitors are linked to a single computer.

(2)**The Peripheral NS**; this meanwhile *connects the rest of the body to the brain and spinal cord*. Unlike the CNS, they are made up mostly of **tracts of nerves** bundled together and so has no bony structure protecting it. They send signal both ways from the brain to an organ **or** from an sensory/organ up to the brain. This can be compared to the cables that connects all the gadgets, appliances, or monitors to the central computer of the house.

The nerves of the PNS has 2 types: 
a. *the cranial nerves*, a nerve which connects the brain directly to an organ. An example would be the optic nerve, which sends visual signals directly to the brain. We all have 12 pairs of these. All our special senses (smell, hearing, taste) muscles of face are connected by cranial nerves.
b. *the spinal nerve*, long nerve which connects the muscles of our arms to the spinal cord which relays the signal to the brain. We have 31 pairs of these, a pair sprouting from the junction of two vertebra(spinal bone). The rest of our body is connected to the brain this way.

The PNS also has 2 major types of Autonomous(NS) or involuntary body control, they are:
1. Sympathetic NS; "fight or flight" response, responsible for taking over body functions during stressful situations. Makes your pupils bigger, to see better. Makes your heart pump faster, to cope with increase energy usage. Or slows digestion.
2. Parasympathetic NS; "rest and repair", does the complete opposite of sympathetic NS. Increases rate of digestion, slows heartrate etc. 

 
ස්නායු පද්ධතිය (NS) ප්‍රධාන අංශ 2 කින් සමන්විත වේ: (1) **මධ්‍යම NS**; මොළයෙන් සහ සුෂුම්නාවෙන් සෑදී ඇති. ඒවායේ වැදගත්කම නිසා ඒවා *දෙකම අස්ථි ව්‍යුහයෙන්* (හිස් කබල සහ කශේරුකාව) වට වී ඇත. ඔවුන් ස්වේච්ඡාවෙන් හෝ කැමැත්තෙන් තොරව ශරීරයේ සියලුම ක්‍රියාකාරකම් පාලනය කරන අතර ශරීරයේ සියලුම සංවේදක යෙදවුම් අර්ථ නිරූපණය කරයි. එයට තනි මාංශ පේශි චලනය කිරීම හෝ රතු හෝ නිල් අතර වෙනස පැවසීම ඇතුළත් වේ. 2 අතර වෙනස නම්, සුෂුම්නාව &quot;මොළයේ වලිගය&quot; වන අතර, අනෙකුත් ස්නායු පද්ධතියේ අනෙකුත් කොටස් වලට සම්බන්ධ වීමට අවශ්‍ය සියලුම පත්‍රිකා (විශාල මිටි ස්නායු) කැටි කරන අතර මොළය අණ දීම සහ අධීක්ෂණය කරයි. මොළය නවීන නිවසක මධ්‍යම පරිගණකයකට සමාන කළ හැකි අතර එය එක් ප්‍රදේශයකින් සියල්ල පාලනය කරයි. බොහෝ ලණු සම්බන්ධ කර ඇති ප්‍රධාන කේබලය සුෂුම්නාව වන අතර. මෙම නිවසේ සෑම ගැජට් එකක්ම හෝ ආරක්ෂක මොනිටරයක්ම තනි පරිගණකයකට සම්බන්ධ කර ඇත. (2)**ද පර්යන්ත NS**; මේ අතර * ශරීරයේ ඉතිරි කොටස් මොළයට සහ සුෂුම්නාවට සම්බන්ධ කරයි*. CNS මෙන් නොව, ඒවා වැඩිපුරම සෑදී ඇත්තේ **ස්නායු පත්‍රිකා** එකට එකතු වී ඇති නිසා එය ආරක්ෂා කරන අස්ථි ව්‍යුහයක් නොමැත. ඔවුන් මොළයේ සිට ඉන්ද්‍රියයකට **හෝ** සංවේදක/ඉන්ද්‍රියක සිට මොළය දක්වා සංඥා යවයි. මෙය නිවසේ මධ්‍යම පරිගණකයට සියලුම ගැජට්, උපකරණ හෝ මොනිටර සම්බන්ධ කරන කේබල් හා සැසඳිය හැක. PNS හි ස්නායු වර්ග 2 ක් ඇත: a. * හිස් කබල ස්නායු*, මොළය කෙලින්ම ඉන්ද්‍රියයකට සම්බන්ධ කරන ස්නායුවකි. උදාහරණයක් ලෙස දෘශ්‍ය ස්නායු මොළයට සෘජුවම දෘශ්‍ය සංඥා යවයි. අපි හැමෝටම මේ ජෝඩු 12 ක් තියෙනවා. අපගේ සියලුම විශේෂ සංවේදනයන් (සුවඳ, ශ්‍රවණය, රසය) මුහුණේ මාංශ පේශි හිස්කබලේ ස්නායු මගින් සම්බන්ධ වේ. බී. *කොඳු ඇට පෙළේ ස්නායුව*, අපගේ අත්වල මාංශ පේශි මොළයට සංඥාව ලබා දෙන සුෂුම්නාවට සම්බන්ධ කරන දිගු ස්නායුව. අපට මේවායින් යුගල 31 ක් ඇත, කශේරුකා දෙකක (කොඳු ඇට පෙළේ) හන්දියෙන් යුගලයක් පැළ වේ. අපේ ශරීරයේ ඉතිරි කොටස් මේ ආකාරයට මොළයට සම්බන්ධයි. PNS හට ස්වයංක්‍රීය (NS) හෝ ස්වේච්ඡා ශරීර පාලනයේ ප්‍රධාන වර්ග 2ක් ද ඇත, ඒවා නම්: 1. සානුකම්පිත NS; &quot;සටන් හෝ පියාසර&quot; ප්‍රතිචාරය, ආතති සහගත අවස්ථාවන්හිදී ශරීරයේ ක්‍රියාකාරිත්වය භාර ගැනීම සඳහා වගකිව යුතුය. වඩා හොඳින් දැකීමට ඔබේ සිසුන් විශාල කරයි. බලශක්ති පරිභෝජනය වැඩිවීම සමඟ සාර්ථකව කටයුතු කිරීම සඳහා ඔබේ හදවත පොම්ප කිරීම වේගවත් කරයි. නැතහොත් ආහාර දිරවීම මන්දගාමී කරයි. 2. Parasympathetic NS; &quot;විවේක සහ අලුත්වැඩියාව&quot;, සානුකම්පිත NS හි සම්පූර්ණ ප්රතිවිරුද්ධයයි. ආහාර දිරවීමේ වේගය වැඩි කරයි, හෘද ස්පන්දන වේගය අඩු කරයි. 

 