Decay and decrepitude are kind of universal - I can give a couple of examples from opposite ends of the Victorian era (1837-1901):

 >  I looked upon the scene before me—upon the mere house, and the simple landscape features of the domain—upon the bleak walls—upon the vacant eye-like windows—upon a few rank sedges—and upon a few white trunks of decayed trees—with an utter depression of soul which I can compare to no earthly sensation more properly than to the after-dream of the reveller upon opium—the bitter lapse into every-day life—the hideous dropping off of the veil. There was an iciness, a sinking, a sickening of the heart—an unredeemed dreariness of thought which no goading of the imagination could torture into aught of the sublime. What was it—I paused to think—what was it that so unnerved me in the contemplation of the House of Usher? It was a mystery all insoluble; nor could I grapple with the shadowy fancies that crowded upon me as I pondered. I was forced to fall back upon the unsatisfactory conclusion, that while, beyond doubt, there are combinations of very simple natural objects which have the power of thus affecting us, still the analysis of this power lies among considerations beyond our depth. It was possible, I reflected, that a mere different arrangement of the particulars of the scene, of the details of the picture, would be sufficient to modify, or perhaps to annihilate its capacity for sorrowful impression; and, acting upon this idea, I reined my horse to the precipitous brink of a black and lurid tarn that lay in unruffled lustre by the dwelling, and gazed down—but with a shudder even more thrilling than before—upon the remodelled and inverted images of the gray sedge, and the ghastly tree-stems, and the vacant and eye-like windows.

- [The Fall of the House of Usher](_URL_3_) (1839) by Edgar Allan Poe


 >  At one corner of the room was a heavy door. I tried it, for, since I could not find the key of the room or the key of the outer door, which was the main object of my search, I must make further examination, or all my efforts would be in vain. It was open, and led through a stone passage to a circular stairway, which went steeply down. I descended, minding carefully where I went, for the stairs were dark, being only lit by loopholes in the heavy masonry. At the bottom there was a dark, tunnel-like passage, through which came a deathly, sickly odour, the odour of old earth newly turned. As I went through the passage the smell grew closer and heavier. At last I pulled open a heavy door which stood ajar, and found myself in an old, ruined chapel, which had evidently been used as a graveyard. The roof was broken, and in two places were steps leading to vaults, but the ground had recently been dug over, and the earth placed in great wooden boxes, manifestly those which had been brought by the Slovaks. There was nobody about, and I made search for any further outlet, but there was none. Then I went over every inch of the ground, so as not to lose a chance. I went down even into the vaults, where the dim light struggled, although to do so was a dread to my very soul. Into two of these I went, but saw nothing except fragments of old coffins and piles of dust; in the third, however, I made a discovery.

- [Dracula](_URL_0_) (1897) by Bram Stoker

The Victorian horror aesthetic in Gothic fiction and ghost stories tended to mortuary architecture (tombs, cemeteries, etc.), and ruins - which could be alternately romantic or terrifying depending on the moods - but they were, just as us, looking backwards on the buildings and structures that were old to them.

This has to be contrasted with a couple other developments: the emphasis on the horror of nature (essentially, the lack of architecture), as exemplified by Algernon Blackwood's ["The Wendigo"](_URL_2_) (1910), and the horror of new technology and industrial architecture, which could be characterized as inhuman or monstrous. I recall one scene from the *Nautilus*, which Verne was careful to initially describe as a horrendous monster, but then revealed as a miracle of modern technology...and yet:

 >  For two hours Ned’s anger grew fiercer. He shouted and shrieked in vain. The metal walls were deaf. I could not hear a single sound in the boat, which lay as if dead. It was not moving, for I would have felt the trembling of the hull from the throbbing of the screw. It was probably plunged into the depths of the waters, far from the earth. The deathly silence felt terrifying.

- [20,000 Leagues Under the Sea](_URL_1_) (1870) by Jules Verne
ක්ෂය වීම සහ ක්ෂය වීම විශ්වීය ආකාරයකි - මට වික්ටෝරියානු යුගයේ (1837-1901) ප්‍රතිවිරුද්ධ අන්තයන්ගෙන් උදාහරණ කිහිපයක් දිය හැකිය: &gt; මම මා ඉදිරිපිට දර්ශනය - හුදු නිවස සහ වසමේ සරල භූ දර්ශන ලක්ෂණ දෙස බැලුවෙමි. - අඳුරු බිත්ති මත - හිස් වූ ඇස් වැනි ජනේල මත - තරාතිරමේ කඳන් කිහිපයක් මත - සහ දිරාපත් වූ ගස්වල සුදු කඳන් කිහිපයක් මත - ආත්මයේ අන්ත අවපාතයක් සමඟ - මට පසු කාලයට වඩා නිසි ලෙස කිසිදු භූමික හැඟීමක් සමඟ සැසඳිය නොහැක - අබිං මත ප්‍රීති වන්නාගේ සිහිනය - එදිනෙදා ජීවිතයේ කටුක පසුබෑම - පිළිකුල් සහගත ලෙස වැස්ම අතහැරීම. කිසිම පරිකල්පනයකින් උත්කෘෂ්ට වූ කිසිවකට වධ හිංසා කළ නොහැකි වූ නොගැලපෙන සිතිවිලිවල අයිස් ගතියක්, ගිලී යාමක්, හෘදයාබාධයක් විය. හවුස් ඔෆ් උෂර් ගැන මෙනෙහි කිරීමේදී මා නොසන්සුන් වූයේ කුමක්ද - මම කල්පනා කිරීමට විරාමයක් තැබුවෙමි. එය සියලු දිය නොහැකි අභිරහසක් විය; මා මෙනෙහි කරන විට මා වෙත රැස් වූ සෙවනැලි මනඃකල්පිතයන් සමඟ පොරබදන්නට මට නොහැකි විය. සැකයෙන් තොරව, අපට බලපෑම් කිරීමේ බලය ඇති ඉතා සරල ස්වාභාවික වස්තූන්ගේ සංයෝජන ඇති අතර, තවමත් මෙම බලය පිළිබඳ විශ්ලේෂණය අපගේ ගැඹුරින් ඔබ්බට සලකා බැලීම් අතර පවතින බව අසතුටුදායක නිගමනයකට ආපසු යාමට මට බල කෙරුනි. ශෝකජනක හැඟීම සඳහා එහි ඇති හැකියාව වෙනස් කිරීමට හෝ සමහර විට විනාශ කිරීමට දර්ශනයේ විස්තර, පින්තූරයේ විස්තරවල වෙනස් සැකැස්මක් පමණක් ප්‍රමාණවත් විය හැකි බව මම කල්පනා කළෙමි. සහ, මෙම අදහස මත ක්‍රියා කරමින්, මම මගේ අශ්වයා වාසස්ථානය අසල නොගැලපෙන දීප්තියෙන් වැතිර සිටි කළු සහ අඳුරු තාර අද්දර අද්දර, සහ ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද සහ ප්‍රතිලෝම කළ රූප දෙස බලා සිටියෙමි - නමුත් පෙරට වඩා ත්‍රාසජනක ලෙස වෙව්ලමින් සිටියෙමි අළු තලය, සහ භයානක ගස්-කඳන් සහ හිස් සහ ඇස් වැනි කවුළු. - [The Fall of the House of Usher](_URL_3_) (1839) by Edgar Allan Poe &gt; කාමරයේ එක් කොනක බර දොරක් විය. මම එය උත්සාහ කළෙමි, මක්නිසාද යත්, මගේ සෙවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූ කාමරයේ යතුර හෝ පිටත දොරේ යතුර මට සොයාගත නොහැකි වූ බැවින්, මට වැඩිදුර පරීක්‍ෂණයක් කළ යුතුය, නැතහොත් මගේ සියලු උත්සාහයන් නිෂ්ඵල වනු ඇත. එය විවෘතව තිබූ අතර, එය ගල් පර්වතයක් හරහා රවුම් පඩිපෙළක් වෙතට ගෙන යන අතර එය දැඩි ලෙස පහළට ගියේය. පඩිපෙළ අඳුරු වී තිබූ නිසා, බර පෙදරේරු වල ලූප් වලින් පමණක් ආලෝකමත් වූ නිසා මම ගිය තැන හොඳින් සිතමින් මම බැස ගතිමි. පතුලේ අඳුරු, උමගක් වැනි මාර්ගයක් තිබූ අතර, ඒ හරහා මාරාන්තික, අසනීප සුවඳක් ඇති විය, පැරණි පොළොවේ සුවඳ අලුතින් හැරී ගියේය. මම ඡේදය හරහා යන විට සුවඳ සමීප හා බර වැඩි විය. අවසානයේ මම අබලන්ව තිබූ බර දොරක් විවෘත කළ අතර, පැහැදිලිවම සොහොන් පිටියක් ලෙස භාවිතා කර ඇති පැරණි, නටබුන් වූ දේවස්ථානයක මා දුටුවෙමි. වහලය කැඩී ගොස් ඇති අතර, ස්ථාන දෙකක සුරක්ෂිතාගාරයට යන පියගැටපෙළවල් විය, නමුත් මෑතකදී බිම හාරා, විශාල ලී පෙට්ටිවල පොළොව තැන්පත් කර ඇත, පැහැදිලිවම ස්ලෝවැක්වරුන් විසින් ගෙන එන ලද ඒවාය. ඒ ගැන කිසිවෙක් නොසිටි අතර, මම තවත් අලෙවිසැලක් සෙව්වෙමි, නමුත් කිසිවක් නොතිබුණි. ඊට පස්සේ මම පොළවේ හැම අඟලක්ම උඩින් ගියා, අවස්ථාවක් නැති කරගන්න බැරි වෙන්න. මඳ ආලෝකය පොරබදමින් සිටි සුරක්ෂිතාගාර තුළට පවා මම බැස ගියෙමි, එසේ කිරීම මගේ ආත්මයටම බියක් විය. මේවායින් දෙකකට මම ගියෙමි, නමුත් පැරණි මිනී පෙට්ටිවල කොටස් සහ දූවිලි ගොඩවල් හැර කිසිවක් දුටුවේ නැත. කෙසේ වෙතත්, තෙවනුව, මම සොයා ගැනීමක් කළෙමි. - [ඩ්‍රැකියුලා](_URL_0_) (1897) විසින් බ්‍රැම් ස්ටෝකර් විසින් ගොතික් ප්‍රබන්ධ සහ අවතාර කථා වල වික්ටෝරියානු ත්‍රාසජනක සෞන්දර්යය මෘත ශරීර නිර්මාණ ශිල්පයට (සොහොන්, සුසාන භූමි ආදිය) සහ නටබුන් - ප්‍රේමාන්විත හෝ බියජනක දේ මත විකල්ප වශයෙන් වෙනස් විය හැකිය. - නමුත් ඔවුන් අප මෙන්ම, ඔවුන්ට පැරණි ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යුහයන් දෙස ආපසු හැරී බලමින් සිටියහ. මෙය වෙනත් වර්ධනයන් කිහිපයක් සමඟ සැසඳිය යුතුය: ඇල්ජර්නන් බ්ලැක්වුඩ්ගේ [&quot;The Wendigo&quot;](_URL_2_) (1910) මගින් නිදර්ශනය කරන ලද ස්වභාවධර්මයේ භීෂණය (අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ඌනතාවය) අවධාරණය කිරීම සහ නවයේ බිහිසුණු බව තාක්ෂණය සහ කාර්මික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, අමානුෂික හෝ බිහිසුණු ලෙස සංලක්ෂිත කළ හැකිය. &quot;Nautilus* හි එක් දර්ශනයක් මට මතකයි, එය මුලින් බිහිසුණු රාක්ෂයෙකු ලෙස විස්තර කිරීමට වර්න් ප්‍රවේශම් වූ නමුත් පසුව නවීන තාක්‍ෂණයේ ආශ්චර්යයක් ලෙස හෙළිදරව් කළේය ... එසේ වුවද: &gt; පැය දෙකක් තිස්සේ නෙඩ්ගේ කෝපය දරුණු විය. ඔහු කෑ ගසා කෑ ගැසුවේ නිෂ්ඵලය. ලෝහ බිත්ති බිහිරි විය. මැරිලා වගේ වැටිච්ච බෝට්ටුවේ එක සද්දයක්වත් මට ඇහුණේ නැහැ. එය සෙලවෙන්නේ නැත, මන්ද, ඉස්කුරුප්පුවේ ස්පන්දනයෙන් බඳෙහි වෙව්ලීම මට දැනෙන්නට ඇත. එය බොහෝදුරට පොළොවට ඈතින් පිහිටි ජලයේ ගැඹුරට ඇද වැටෙන්නට ඇත. මාරාන්තික නිහැඬියාව බියකරු බවක් දැනුනි. - [20,000 ලීග් අන්ඩර් ද සී](_URL_1_) (1870) ජූල්ස් වර්න් විසිනි