The continuation of Monstrelet's chronicle (which consists of almost everything in said chronicle after 1444; Monstrelet himself died in 1453), written by Mathieu d'Escouchy,  which is in large part cribbing from the *Grandes Chronique's de France* as well as Jean Chartier has this to say:    


 > ". . . the grand Turk with a numerous army of Saracens had invaded Christendom; that he had already conquered the noble of city of Constantinople and almost all Greece; that he had captured **the emperor of Greece**, had caused caused him to be inhumanly beheaded. . ."    

    
He goes on to accuse the Sultan of various other terrible deeds like burning down Hagia Sophia. All of this should be balanced against the well documented Ottoman policy of trying to win over their conquered subjects and the status afforded to Orthodox Christianity within the empire. Also, it would have been a bit hard for Sultan Mehmet to have turned Hagia Sophia into a mosque had he burned it down. 

This account comes from a letter from the Pope to the Duke of Burgundy, who is urged to go on crusade against the Turks. And frankly, these accounts of Turkish atrocities in capturing Constantinople remind me of nothing so much as the various versions of Pope Urban's speech calling the First Crusade at the Council of Claremont.

In a later chapter the siege of Constantinople is actually described (because that's how the continuation of Monstrelet rolls) and the conflict is clearly presented as between Turks and Christians; not Romans. This is surely in part due to the coalition that was defending Constantinople. But there is also certainly an element of this being portrayed as a great clash between the Christian and Muslim worlds. The chronicle here refers to "The emperor of Constantinople".

The continuation *does* mention Rome, but not in association with the Byzantines:    

 > ". . . the grand Turk, when only twenty-tree or twenty-four years old, was more cruel than Nero, and delighted in shedding blood: he was bold and ambitious, and more ardent to conquer the world than Alexander or Caesar."    

Interestingly, the comparison with Alexander also appears in Greek sources and appears to have been part of how Mehmet saw himself. Later, as this Chronicler is setting out his grand and definitely plausible plan for a great crusade he says:    

 > ". . . the Greeks will be anxious to recover their lands by the sword"    

Again, Byzantium is clearly conceived of as a lost Greek empire; there's no association in the chronicle between it and Rome. Where allusions to antiquity are coming up they're in comparing Mehmet to ancient conquerors.

The Chronicler recounts a letter from the Sultan to the Pope. The French used is "desquelles la teneur s'ensuit" which the translation I've been using renders as "The tenour of the last was as follows". I'm not sure whether to interpret this as a claim to providing the literal content of the letter, or just the gist of it - anybody with more knowledge of Middle French would be a big help here. Regardless, this letter, the text of which we should take with an entire shaker full of salt (considering that not only is he highly unlikely to have actually seen correspondence between the Pope and Sultan for himself, but he's absolutely hostile to the Sultan) says:    

 > "We marvel, therefore, and grieve, that the Italians should be our enemies - for we are naturally inclined to be attached to them, as being, like to ourselves, of the issue of the trojan race, and of ancient birth. We are sprung from the same blood, and regularly descended from king Priam and his line. . ."    

Again, there's an attempt to locate the Turks within the context of the classical past. Indeed the Aeniad quite famously attempts to connect the Romans to the Trojans.

Another interesting passage:    

 > "We have also the intention of restoring Troy the great, and to avenge the blood of Hector and the queen Ixion, by subjecting to our government the *empire of Greece* and punishing the descendants of the transgressors."    

This is actually pretty definitive in establishing a link between classical Greece and the Byzantine Empire and not classical Rome in the mind of this chronicler. I feel pretty comfortable saying here that the chronicler is putting words in the Sultan's mouth; none of this jives with his actual policy, which was one of substantial leniency towards Orthodox Christians. Nor does it jive with his presentation of himself as 'Kaysar-i-Rum' which sort of doesn't work so well if the thing you just took over was a Greek and not a Roman empire.

The chronicler also denies the Venetians a claim to the Roman past:    

 > "we know the Venetians to be a distinct people, in their manners and laws, from the Romans."    

Then he has Mehmet invoke Jupiter and assorted other Roman gods. Again, this is another sign of the chronicler putting words in the Sultan's mouth because I am pretty sure Sultan Mehmet II did not worship "our great god Jupiter". I'd absolutely love somebody more well versed in Ottoman history to weigh in on how much they think this chronicle is carrying echoes of Mehmet's own propaganda. /u/Chamboz if you have the time?

So, let's call this a Franco-Burgundian perspective. The Chronicler himself is a shameless partisan of the Duke of Burgundy and the stuff he cribs from Chartier and the *Grandes Chroniques* represents the French perspective. He is, clearly, part of a long medieval tradition of identifying the Byzantine Empire as Greek, as the Greek Empire. He shows no knowledge of Constantinople's ties to ancient Rome, looking instead to classical Greece for historical parallel. To the Chronicler the fall of Constantinople represented a major blow to the Christian world. You can see this is just how much space he devotes to it - the continuation is fixated on France in a way that Monstrelet himself was not, so this is quite the exception. But, it does not appear to this chronicler to have represented the fall of the Roman Empire in any meaningful sense.

Jean de Waurin, another Burgundian chronicler, of this period, gives basically identical details. I'll spare you the horrors of my attempts to translate it into English but again, it's described as the conquest of "Constantinople and almost all of Greece". Again, as we saw with Mathieu d'Escouchy the focus is on Constantinople as a Christian city. 

Whilst I'm not even going to try and claim that I can speak for the writers of any other region than those that I've mentioned I hope this gives you some idea of how the fall of Constantinople was perceived in French and Burgundian chroniclers. The event was a big enough deal that we could be here all day going through the reactions to it in Christian histories and art.

Famously, Mehmet himself *did* recognise the connection between Constantinople and Rome and titled himself 'Kayser-i Rum'. But the couple of books on Ottoman history I have don't really go into this, so hopefully somebody else can give you actual detail on the way continuity manifested itself.

The divorce of the Byzantine Empire from its Roman legacy came about fairly early on; centuries before the city fell. A good example of this is in Liudprand of Cremona's history of the Reign of Otto I from the 10th century. Here Liutprand is already referring to the Byzantines as Greeks, for example: "At this same period Simeon of Bulgaria began to press the Greeks very hard." Nevertheless, Liutprand is well aware of the connections between Byzantium and Rome, for example when he's attempting to insult the Emperor Nikephoras he says "For us the word Roman is comprehended every form of lowness". This is shortly after the Emperor has tried to insult Liutprand by pointing out that his people, the Lombards, aren't Romans.

As for the Greek sources, as you might expect, they view the fall of the city as something of a calamity. Furthermore, they're keening aware of the ties between Constantinople and Rome. For example, when Doukas is scolding the citizens of the city he says "You miserable Romans, you wretches". Kritoboulos says that the destruction of the Romans was a huge event. Yet, these sources also make reference to the 'Hellenes' which evokes a classical mold of Greek identity. I really would be so far out of my lane as to just be speculating on how 'Roman' and 'Hellene' as categories of identity interacted in the late Byzantine world, so any help on this one would be hugely appreciated.

Sources:    
Enguerrand de Monstrelet, *Chronicles*, trans. Thomas Johnes, 1810 (my kingdom for a modern critical edition of Monstrelet with facing text).    
Jean de Waurin, *Chronicles Vol. 5*, edited by Sir William Hardy.    
Liutprand of Cremona, *History of Otto*.    
M. Nikolić, 'The Greatest Misfortune in the Oikoumene Byzantine Historiography on the Fall of Constantinople in 1453', in *Balcanica*, vol. 47 (2016), pp. 119-133.    
H. Inalcik, *Essays in Ottoman History*



*Grandes Chronique&#39;s de France* මෙන්ම Jean Chartier වෙතින් විශාල වශයෙන් උපුටා ගන්නා ලද Mathieu d&#39;Escouchy විසින් ලියන ලද Monstrelet ගේ වංශකථාවේ (එය 1444 න් පසු කියන ලද වංශකථාවේ සෑම දෙයක්ම පාහේ සමන්විත වේ; Monstrelet විසින්ම 1453 දී මිය ගියේය). මෙය පැවසීමට තිබේ:&gt; &quot;. .. සරසන්ස්ගේ විශාල හමුදාවක් සහිත මහා තුර්කිය ක්‍රිස්තියානි ලෝකය ආක්‍රමණය කර ඇත; ඔහු ඒ වන විටත් කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් නගරයේ වංශවත් නගරය සහ මුළු ග්‍රීසියම පාහේ යටත් කර ගෙන ඇති බවත්, ඔහු **ග්‍රීසියේ අධිරාජ්‍යයා අල්ලා ගත් බවත්ය. * ඔහු අමානුෂික ලෙස හිස ගසා දැමීමට හේතු විය. ඔහු හගියා සොෆියාව පුළුස්සා දැමීම වැනි විවිධ භයානක ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් සුල්තාන්ට චෝදනා කරයි. තම යටත් කරගත් යටත්වැසියන් දිනා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේ හොඳින් ලේඛනගත ඔටෝමාන් ප්‍රතිපත්තියට සහ අධිරාජ්‍යය තුළ ඕතඩොක්ස් ක්‍රිස්තියානි ධර්මයට ලබා දී ඇති තත්ත්වයට එරෙහිව මේ සියල්ල සමතුලිත විය යුතුය. එසේම, ඔහු එය පුළුස්සා දැමුවේ නම්, Hagia Sophia මුස්ලිම් පල්ලියක් බවට පත් කිරීම සුල්තාන් Mehmetට තරමක් අපහසු වනු ඇත. මෙම වාර්තාව පැමිණෙන්නේ තුර්කි ජාතිකයින්ට එරෙහිව කුරුස යුද්ධයකට යාමට පොළඹවන ලද පාප්තුමා විසින් බර්ගන්ඩි ආදිපාදවරයා වෙත යවන ලද ලිපියකිනි. සහ අවංකවම, කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් අල්ලා ගැනීමේදී තුර්කියේ කුරිරුකම් පිළිබඳ මෙම වාර්තා, ක්ලැරමොන්ට් කවුන්සිලයේ පළමු කුරුස යුද්ධය කැඳවමින් පාප් උර්බන් කළ කතාවේ විවිධ අනුවාදයන් තරම් කිසිවක් මට මතක් කර දෙන්නේ නැත. පසු පරිච්ඡේදයක කොන්ස්තන්තිනෝපල් වටලෑම ඇත්ත වශයෙන්ම විස්තර කර ඇත (මොකද මොන්ස්ට්‍රේලට් අඛණ්ඩව පෙරළෙන ආකාරය) සහ ගැටුම පැහැදිලිවම තුර්කිවරුන් සහ ක්‍රිස්තියානීන් අතර ලෙස ඉදිරිපත් කරයි; රෝමවරුන් නොවේ. මෙය නිසැකවම කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් ආරක්ෂා කළ සභාගය නිසා ය. නමුත් මෙය ක්‍රිස්තියානි සහ මුස්ලිම් ලෝකයන් අතර මහා ගැටුමක් ලෙස නිරූපණය කිරීමේ අංගයක්ද නිසැකවම ඇත. මෙහි වංශකථාවේ සඳහන් වන්නේ &quot;කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් අධිරාජ්‍යයා&quot; යන්නයි. අඛණ්ඩව රෝමය ගැන සඳහන් කරයි, නමුත් බයිසැන්තියානුවන් ආශ්‍රිතව නොවේ: &gt; &quot;. .. ග්‍රෑන්ඩ් ටර්ක්, වයස අවුරුදු විස්සක් හෝ විසිහතරක් වූ විට, නීරෝට වඩා කුරිරු වූ අතර ලේ වැගිරීමට සතුටු විය: ඔහු: ඔහු නිර්භීත හා අභිලාෂකාමී වූ අතර ඇලෙක්සැන්ඩර්ට හෝ සීසර්ට වඩා ලෝකය ජය ගැනීමට උනන්දු විය.&quot; ඇලෙක්සැන්ඩර් සමඟ සැසඳීම ග්‍රීක මූලාශ්‍රවල ද දක්නට ලැබෙන අතර මෙහ්මෙට් තමාව දුටු ආකාරයෙහි කොටසක් බව පෙනේ. පසුව, මෙම ක්‍රොනිකලර් මහා කුරුස යුද්ධයක් සඳහා ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨ සහ නියත වශයෙන්ම පිළිගත හැකි සැලැස්මක් සකස් කරමින් සිටින විට ඔහු මෙසේ කියයි:&gt; &quot;. . . ග්‍රීකයෝ තම ඉඩම් කඩුවෙන් ගොඩගැනීමට උත්සුක වනු ඇත&quot; නැවතත්, බයිසැන්තියම් පැහැදිලිවම නැතිවූ ග්‍රීකයෙකු ලෙස සංකල්පනය කර ඇත. අධිරාජ්යය; එය සහ රෝමය අතර වංශකථාවේ කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැත. පෞරාණිකත්වය පිළිබඳ ඉඟි මතු වන විට, ඔවුන් මෙහ්මෙට් පැරණි ජයග්‍රාහකයන් සමඟ සංසන්දනය කරයි. ක්‍රොනිකලර් සුල්තාන් පාප්තුමාට යැවූ ලිපියක් විස්තර කරයි. ප්‍රංශ භාවිතා කර ඇත්තේ &quot;desquelles la teneur s&#39;ensuit&quot; වන අතර එය මා භාවිතා කරන ලද පරිවර්තනය &quot;අවසානයේ කාලය පහත පරිදි විය&quot; ලෙස විදැහුම් කරයි. මෙය ලිපියේ වාචික අන්තර්ගතය සැපයීම සඳහා වන ප්‍රකාශයක් ලෙස අර්ථකථනය කරන්නේද, නැතහොත් එහි සාරාංශය පමණක්දැයි මට විශ්වාස නැත - මධ්‍යම ප්‍රංශ පිළිබඳ වැඩි දැනුමක් ඇති ඕනෑම අයෙකු මෙහි විශාල උපකාරයක් වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ලිපිය, අපි ලුණු පිරවූ සම්පූර්ණ සොලවන්නෙකු සමඟ ගත යුතු පාඨය (පාප්තුමා සහ සුල්තාන් අතර තමා සඳහා ලිපි හුවමාරු කර ගැනීම සැබවින්ම දැකීමට ඇති ඉඩකඩ බෙහෙවින් අඩු බව පමණක් නොව, ඔහු සුල්තාන්වරයාට පරම සතුරු බව සලකමින්) පවසයි. : &gt; &quot;එබැවින් ඉතාලියානුවන් අපගේ සතුරන් වීම ගැන අපි පුදුම වන්නෙමු, ශෝක වන්නෙමු - මක්නිසාද යත්, ට්‍රෝජන් ජාතියේ ප්‍රශ්නය සහ පුරාණ උපත පිළිබඳ ප්‍රශ්නයට අප මෙන්, ඔවුන් සමඟ බැඳී සිටීමට අපි ස්වභාවයෙන්ම නැඹුරු වෙමු. අපි එකම රුධිරයෙන් බිහි වූ අතර, ප්‍රියාම් රජුගෙන් සහ ඔහුගේ පෙළපතෙන් නිතිපතා පැවත එන්නෙමු. නැවතත්, සම්භාව්ය අතීතයේ සන්දර්භය තුළ තුර්කි ජාතිකයන් සොයා ගැනීමට උත්සාහයක් ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම Aeniad රෝමවරුන් ට්‍රෝජන් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට ප්‍රසිද්ධ ලෙස උත්සාහ කරයි. තවත් රසවත් ඡේදයක්: &gt; &quot;අපේ රජයට *ග්‍රීසියේ අධිරාජ්‍යය* යටත් කර, අපරාධකරුවන්ගෙන් පැවතෙන්නන්ට දඬුවම් දීමෙන්, ට්‍රෝයි මහා ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමටත්, හෙක්ටර් සහ ඉක්සියන් රැජිනගේ ලෙයින් පළිගැනීමටත් අපේ අභිප්‍රාය ඇත.&quot; සම්භාව්‍ය ග්‍රීසිය සහ බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය අතර සම්බන්ධයක් ඇති කර ගැනීමේදී මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම ඉතා නිශ්චිත වන අතර මෙම වංශකතාකරුගේ මනසෙහි සම්භාව්‍ය රෝමය නොවේ. වංශකතාකරුවා සුල්තාන් ගේ කටට වචන දාන බව මෙහි පැවසීම මට පහසුවක් විය. ඕතඩොක්ස් ක්‍රිස්තියානීන් කෙරෙහි සැලකිය යුතු සහනයක් වූ ඔහුගේ සැබෑ ප්‍රතිපත්තියට මේ කිසිවක් බාධාවක් නොවේ. ඔබ දැන් පවරා ගත් දෙය රෝම අධිරාජ්‍යයක් නොව ග්‍රීකයක් නම් එය එතරම් හොඳින් ක්‍රියාත්මක නොවන &#39;කයිසර්-ඉ-රම්&#39; ලෙස ඔහු ඉදිරිපත් කිරීමත් සමඟ එය කලබල වන්නේ නැත. වංශකතාකරු වෙනිසියානුවන්ට රෝම අතීතයට කරන ප්‍රකාශයක් ද ප්‍රතික්ෂේප කරයි: &gt; &quot;වැනිසියානුවන් ඔවුන්ගේ හැසිරීම් සහ නීති අනුව රෝමවරුන්ගෙන් වෙනස් වූ ජනතාවක් බව අපි දනිමු.&quot; ඉන්පසු ඔහු මෙහ්මෙට් බ්‍රහස්පතිට ආයාචනා කර වෙනත් රෝම දෙවිවරුන් වර්ග කර ඇත. නැවතත්, මෙය වංශකතාකරුවා සුල්තාන්ගේ මුවෙහි වචන දැමීමේ තවත් ලකුණකි, මන්ද IIවන සුල්තාන් මෙහ්මෙට් &quot;අපේ මහා දෙවි බ්‍රහස්පතිට&quot; නමස්කාර නොකළ බව මට හොඳටම විශ්වාසයි. මෙම වංශකථාව Mehmet ගේම ප්‍රචාරණයේ දෝංකාරය ගෙන යන බව ඔවුන් සිතන ආකාරය ගැන කිරා මැන බැලීමට ඔටෝමාන් ඉතිහාසය ගැන වඩා හොඳින් දන්නා කෙනෙකුට මම අතිශයින්ම කැමතියි. ඔබට වෙලාවක් තිබේ නම් /u/Chamboz? එබැවින්, අපි මෙය ෆ්‍රැන්කෝ-බර්ගන්ඩියන් ඉදිරිදර්ශනයක් ලෙස හඳුන්වමු. ක්‍රොනිකලර් විසින්ම බර්ගන්ඩි ආදිපාදවරයාගේ නිර්ලජ්ජිත පාර්ශවකරුවෙකු වන අතර ඔහු චාටියර් සහ *ග්‍රෑන්ඩ්ස් ක්‍රොනික්ස්* වෙතින් ලබා ගන්නා දේවල් ප්‍රංශ ඉදිරිදර්ශනය නියෝජනය කරයි. ඔහු පැහැදිලිවම, බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය ග්‍රීක ලෙස, ග්‍රීක අධිරාජ්‍යය ලෙස හඳුනාගැනීමේ දිගු මධ්‍යකාලීන සම්ප්‍රදායේ කොටසකි. ඔහු පැරණි රෝමය සමඟ කොන්ස්තන්තිනෝපල්ගේ සබඳතා පිළිබඳ කිසිදු දැනුමක් නොපෙන්වයි, ඒ වෙනුවට ඓතිහාසික සමාන්තර සඳහා සම්භාව්‍ය ග්‍රීසිය දෙස බලයි. වංශකථාවට කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ වැටීම ක්‍රිස්තියානි ලෝකයට විශාල පහරක් නියෝජනය කළේය. ඔහු ඒ සඳහා කොපමණ ඉඩක් වෙන් කරන්නේද යන්න ඔබට පෙනෙනු ඇත - මොන්ස්ටෙරලට් විසින්ම නොතිබූ ආකාරයෙන් අඛණ්ඩව ප්‍රංශය මත සවි කර ඇත, එබැවින් මෙය බෙහෙවින් ව්‍යතිරේකයකි. එහෙත්, මෙම වංශකතාකරුවාට කිසිදු අර්ථවත් අර්ථයකින් රෝම අධිරාජ්‍යයේ වැටීම නියෝජනය කළ බවක් නොපෙනේ. මෙම කාල පරිච්ඡේදයේ තවත් බර්ගන්ඩියන් වංශකතාකරුවෙකු වන ජීන් ද වෝරින් මූලික වශයෙන් සමාන තොරතුරු සපයයි. එය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමට මා දැරූ උත්සාහයේ බිහිසුණු බව මම ඔබට ඉතිරි කරමි, නමුත් එය නැවතත් විස්තර කරන්නේ &quot;කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් සහ ග්‍රීසිය සියල්ලම පාහේ&quot; යටත් කර ගැනීම ලෙසයි. නැවතත්, අපි Mathieu d&#39;Escouchy සමඟ දුටු පරිදි, කොන්ස්තන්තිනෝපල් ක්‍රිස්තියානි නගරයක් ලෙස අවධානය යොමු කර ඇත. මා සඳහන් කළ ප්‍රදේශ හැර වෙනත් ප්‍රදේශයක ලේඛකයන් වෙනුවෙන් මට කතා කළ හැකි යැයි ප්‍රකාශ කිරීමට මා උත්සාහ නොකරන අතර, ප්‍රංශ සහ බර්ගන්ඩියන් වංශකතාකරුවන් තුළ කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ වැටීම වටහා ගත් ආකාරය පිළිබඳව මෙය ඔබට යම් අදහසක් ලබා දෙනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි. මෙම සිදුවීම ක්‍රිස්තියානි ඉතිහාස හා කලාව තුළ එයට ලැබෙන ප්‍රතිචාර හරහා දවස පුරා මෙහි සිටිය හැකි තරම් විශාල ගනුදෙනුවක් විය. සුප්‍රසිද්ධ, Mehmet විසින්ම කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් සහ රෝමය අතර සම්බන්ධය හඳුනාගෙන &#39;Kayser-i Rum&#39; ලෙස නම් කර ඇත. නමුත් මා සතුව ඇති ඔටෝමාන් ඉතිහාසය පිළිබඳ පොත් යුගල ඇත්ත වශයෙන්ම මෙයට නොයනු ඇත, එබැවින් අඛණ්ඩව ප්‍රකාශ වූ ආකාරය පිළිබඳ සත්‍ය තොරතුරු වෙනත් කෙනෙකුට ලබා දිය හැකි යැයි බලාපොරොත්තු වේ. බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයේ රෝම උරුමයෙන් දික්කසාද වීම තරමක් ඉක්මනින් සිදු විය. නගරය වැටීමට සියවස් ගණනාවකට පෙර. මෙයට හොඳ උදාහරණයක් වන්නේ ක්‍රෙමෝනාගේ ලියුඩ්ප්‍රෑන්ඩ්ගේ 10 වැනි සියවසේ ඔටෝ I පාලනයේ ඉතිහාසයයි. මෙහි Liutprand දැනටමත් බයිසැන්තියානුවන් ග්‍රීකයන් ලෙස හඳුන්වයි, උදාහරණයක් ලෙස: &quot;මෙම කාල පරිච්ඡේදයේදීම බල්ගේරියාවේ සිමියොන් ග්‍රීකයන්ට දැඩි ලෙස බලපෑම් කිරීමට පටන් ගත්තේය.&quot; කෙසේ වෙතත්, Liutprand බයිසැන්තියම් සහ රෝමය අතර සම්බන්ධය හොඳින් දනී, උදාහරණයක් ලෙස ඔහු Nikephoras අධිරාජ්‍යයාට අපහාස කිරීමට උත්සාහ කරන විට ඔහු පවසන්නේ &quot;අපට රෝමන් යන වචනය සෑම ආකාරයකම පහත්කම වටහාගෙන ඇත&quot; යනුවෙනි. මෙය සිදු වන්නේ අධිරාජ්‍යයා තම ජනතාව වන ලොම්බාර්ඩ්වරුන් රෝමවරුන් නොවන බව පෙන්වා දෙමින් Liutprandට අපහාස කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් ටික කලකට පසුවය. ග්‍රීක මූලාශ්‍ර සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔබ අපේක්ෂා කළ හැකි පරිදි, ඔවුන් නගරයේ වැටීම විපතක් ලෙස සලකයි. තවද, ඔවුන් කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් සහ රෝමය අතර සබඳතා ගැන උනන්දු වෙති. නිදසුනක් වශයෙන්, ඩූකාස් නගරයේ පුරවැසියන්ට බැණ වදින විට ඔහු පවසන්නේ &quot;කාලකන්නි රෝමවරුනි, ඔබ කාලකණ්ණි&quot; යනුවෙනි. ක්‍රිටෝබුලෝස් පවසන්නේ රෝමවරුන්ගේ විනාශය දැවැන්ත සිදුවීමක් බවයි. එහෙත්, මෙම මූලාශ්‍ර ග්‍රීක අනන්‍යතාවයේ සම්භාව්‍ය අච්චුවක් උද්දීපනය කරන &#39;Hellenes&#39; ගැන ද සඳහන් කරයි. &#39;රෝමානු&#39; සහ &#39;හෙලීන්&#39; යන අනන්‍යතා කාණ්ඩ ලෙස බයිසැන්තියානු ලෝකයේ අග භාගයේ අන්තර්ක්‍රියා කළ ආකාරය ගැන අනුමාන කිරීමට තරම් මම ඇත්තටම මගේ මංතීරුවෙන් බොහෝ දුරස්ව සිටිමි, එබැවින් මේ සඳහා ඕනෑම උපකාරයක් ඉතා අගය කරනු ඇත. මූලාශ්‍ර: Enguerrand de Monstrelet, *Chronicles*, trans. තෝමස් ජෝන්ස්, 1810 (මොන්ස්ට්‍රේලට් හි නවීන විවේචනාත්මක සංස්කරණයක් සඳහා මුහුණ දෙන පෙළ සහිත මගේ රාජධානිය). Jean de Waurin, *Chronicles Vol. 5*, සංස්කරණය කළේ ශ්‍රීමත් විලියම් හාඩි විසිනි. ක්‍රෙමෝනාහි ලියුට්ප්‍රන්ඩ්, *ඔටෝගේ ඉතිහාසය*. M. Nikolić, &#39;1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් වැටීම පිළිබඳ Oikoumene බයිසැන්තියානු ඉතිහාස ලේඛනයේ විශාලතම අවාසනාව&#39;, *Balcanica* හි, වෙළුම. 47 (2016), පිටු 119-133. එච්. ඉනල්සික්, *ඔටෝමාන් ඉතිහාසයේ රචනා*


