Well, let me start by saying that, as I sit here in an at-least-nominally-republican society, typing away in a Latin script, and using a language deeply infused with Romantic vocabulary, and speaking from a high Judeo-Christian social perspective… that reports of fall of Roman Civilization remain somewhat exaggerated.

That said, your point is well-taken… certainly something happened around 476 CE… and that something tends to be viewed, as Gibbon put it, as the Decline and Fall of the Roman Empire…Just as long as we don't look too far to the east, and as long as we say that Merovingians don’t count because of… reasons (and I’m sure there are some very lovely ones that my Roman colleagues can fill us in on!)

Anyways, let’s trend toward the meat of the question: did a similar process happen in China during its tremendously long periods of internecine conflict? You’ve asked the question in 4 parts, and about 3 broad periods (between Zhou and Qin, Han and Sui, and Tang and Song, respectively). These, I’d say are very good choices, since they certainly account for the longest of the struggles to reclaim imperium, and thus the periods that seem the ripest for total social collapse…

But before getting into the specifics, it’s important to note a critical difference in worldview between East and West that will help to explain the differences in both expectation and outcome of the Chinese conflicts versus the Roman “collapse”. There are two main ideas that it’s important to understand: the Mandate of Heaven, and the Dynastic Cycle. The Mandate of Heaven corresponds broadly with the European Divine Right of Kings – with one key difference…its innate transferability. “Created” by the first Kings of Western Zhou after the Duke of Zhou’s victory over the last, corrupted King of Shang, Di Xin. The giant question mark hanging over the victory, however, was “how in the world is what we just did legitimate? How could we possibly be in the right if we just attacked Heaven’s very emissary on Earth?” In a debate between the second Zhou king, Cheng, and his two top advisors, his uncle the Duke Dan of Zhou and Duke Shi of Shao (two of the three Grand Guardians second only to the King himself), King Cheng stated:

 >  Stop! I, the young son [of King Wu], do not dare to disregard the command of the Lord on High. Heaven was beneficent to King Wen [his grandfather], raising up our little country of Zhou, and it was turtle-shell divination that King Wen used, succeeding to receive the mandate […] *Wuhu!* Heaven in brightly awesome – it helps our grand foundation! […] It is that I will proceed through the borders and lands pointed out by our ancestors; how much more so now that the divination is also auspicious. As so, expansively I will take you east to campaign. Heaven’s mandate is not to be presumed upon; the divination is aligned like this.

Though the specific “role” of Heaven was questioned – notably be the Duke of Zhou, who was a big proponent of the idea that “Heaven helps those who help themselves” – nevertheless the idea would stick and stick *hard*: the ruler has the divine right to rule, but not based on blood or ancestry, but rather his righteousness… and should the ruler – no matter how ancient or auspicious his line might be – fail to uphold that righteousness, then Heaven could and would strip him of his right to rule and bestow it upon another who would go on to overthrow the unworthy monarch. It’s particularly ingenious from the perspective of a warlord fresh off of victory, in that it both retroactively justifies the already accomplished rebellion, while also throwing up a firewall against any future rebellions. After all, the winner of any such conflict is Heaven’s will – and the loser is in rebellion against Heaven’s Own Son.

The other major concept that traces itself way all through Chinese history is the innate circularity of time itself – as true detective Rust Cohle  put it, “Time is a flat circle.” And while any number of other civilizations like to look back and emulate their civilizational predecessors… China tended to view itself particularly strongly through that lens – or as I like to call it, their “Zhou-colored glasses.” Everything’s about getting back to the Zhou Period, which would post-Warring States come to be viewed as the Great Civilizational High Point when everything was great, all the women were strong, all the men were good looking, and all the children were above average. Even as late as the mid 8th century CE, there were rulers like Empress Wu Zetian who’d go whole-hog and actually rename her period of rule back to Zhou in an attempt at emulating “the good ol’ days” from 1800 years prior. This also played out in the circular nature – or rather, the circular **understanding** - of government, namely in the concept of the “dynastic cycle”, which dominated Chinese political and historical opinions for much of its historiography. Simply put it’s the idea that a dynasty rises, comes to power, improves the nation, slowly declines, causes Heaven to become displeased, loses the Mandate of Heaven, has rebellions crop up against them, and is at last overthrown and replaced with a new dynastic order that has received the Mandate afresh… wash, rinse, repeat ad infinitum. Now there are quite a few issues with that understanding, but the fact that most people in positions of power understood it as true deeply affected how periods of instability affected the empire. To wit – largely the role of a rebel leader was not to try to break away from imperial rule* (*exceptions do apply, please see store for details), but rather to supplant it. Thus even rebellion and ages of civil strife could be incorporated into that cycle-structure of historicity… as the old saying went, “China long united must divide; long divided, must unite.” Though there would always be a drive to shatter an aging and corrupted empire into is constituent parts, there was an equally-strong gravitational pull that would ultimately yank them back together: the understanding that no mandate to rule could be effectively claimed if the realm remained incomplete – one had to prove his worth through overwhelming conquest or not at all (as several of the northern emperors during the 5 Dynasties period found out to their chagrin… one does not simply claim the Mandate of Heaven by calling a foreign king “daddy.” It is folly.).

In terms of population, such conflicts generally weren’t nearly so destructive as to greatly reduce China’s numbers and in fact, as per R. Eno, “During the Warring States years, the overall population of China grew rapidly, spurred by great strides in agricultural technology.” This is not the case during the 3/16 Kingdoms, nor the 5 Dynasties eras, while did see population fall off significantly from their dynastic highs… though typically that was more to do with things like natural disasters like famines and floods, rather than direct conflict.

In terms of the cities, they did not empty during any of these conflicts like we find at the end of the Western Roman Empire, largely because they had – unlike their far-western counterparts – specifically designed their cities to be the safest possible places in the even of attack. Though certainly specific cities were largely abandoned ahead of attacks, there was not the largescale shift to a manoral system because there was no need for one – cities and their massive walls provided far greater defenses than any countryside castle could. In fact, the period that seem most like the “fall of Rome” in the 5th century is actually one of the *failed* rebellions against the throne – the An Lushan Rebellion from 755-763 CE, which did see an absolutely **tremendous** fall off in terms of population. This was due to both the destructive nature of the conflict, but at least as much as that, people just up and saying “peace-out” to wherever they’d live until that point, and dropping off the books. In fact, between 755 and 764 – the two censuses that surround the rebellion – the taxpaying population went from 52 million in 8.9 million households, to just 16.9 million in 2.9 million households. Even so, the idea of city = safety would never really lose its luster for China.



හොඳයි, මම අවම වශයෙන් නාමිකව ජනරජ සමාජයක මෙහි වාඩි වී, ලතින් අක්ෂරවලින් ටයිප් කරමින්, රොමෑන්ටික වචන මාලාවෙන් ගැඹුරින් කාවැදී ඇති භාෂාවක් භාවිතා කරමින් සහ ඉහළ යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි සමාජයකින් කතා කරන විට, මම එය කියමින් ආරම්භ කරමි. ඉදිරිදර්ශනය ... රෝම ශිෂ්ටාචාරයේ බිඳ වැටීම පිළිබඳ වාර්තා තරමක් අතිශයෝක්තියක් ලෙස පවතී. එනම්, ඔබේ අදහස හොඳින් වටහාගෙන ඇත... නිසැකවම යමක් සිදු වූයේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 476 දී පමණය... සහ ගිබන් පවසන පරිදි, රෝම අධිරාජ්‍යයේ පරිහානිය සහ වැටීම ලෙස යමක් බැලීමට නැඹුරු වන බව... නැගෙනහිරට බොහෝ දුරින්, සහ අපි කියන තාක් කල් Merovingians හේතු නිසා ගණන් නොගන්නා බව ... (සහ මගේ රෝමානු සගයන්ට අපව පුරවා ගත හැකි ඉතා සුන්දර ඒවා කිහිපයක් ඇති බව මට විශ්වාසයි!) කෙසේ වෙතත්, අපි ඒ දෙසට නැඹුරු වෙමු ප්‍රශ්නයේ මස්: චීනයේ අතිවිශාල දිගු කාල පරිච්ඡේදවල අභ්‍යන්තර ගැටුමේදී සමාන ක්‍රියාවලියක් සිදු වූයේද? ඔබ ප්‍රශ්නය කොටස් 4කින් සහ පුළුල් කාල පරිච්ඡේද 3කින් (පිළිවෙලින් Zhou සහ Qin, Han සහ Sui, සහ Tang සහ Song අතර) විමසා ඇත. මේවා ඉතා හොඳ තේරීම් යැයි මම කියමි, මන්ද ඒවා අධිරාජ්‍යවාදය නැවත ලබා ගැනීමේ දීර්ඝතම අරගල සඳහා නිසැකව හේතු වන අතර, ඒ අනුව සම්පූර්ණ සමාජ බිඳවැටීමේ ඉදුණු කාල පරිච්ඡේද… පෙරදිග සහ බටහිර අතර ලෝක දැක්මෙහි ඇති තීරණාත්මක වෙනස, රෝම “කඩා වැටීමට” එරෙහිව චීන ගැටුම්වල අපේක්ෂාව සහ ප්‍රතිඵලය යන දෙකෙහිම වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වනු ඇත. තේරුම් ගැනීම වැදගත් වන ප්‍රධාන අදහස් දෙකක් තිබේ: ස්වර්ගයේ ජනවරම සහ රාජවංශ චක්‍රය. ස්වර්ගයේ ජනවරම, රජවරුන්ගේ යුරෝපීය දිව්‍ය අයිතියට පුලුල්ව අනුරූප වේ - එක් ප්‍රධාන වෙනසක් සහිතව...එහි සහජ පැවරීමේ හැකියාව. අන්තිම, දූෂිත ෂැං රජු වන ඩි ෂින්ට එරෙහිව ෂෝ ආදිපාදවරයාගේ ජයග්‍රහණයෙන් පසු බටහිර ෂෝහි පළමු රජවරුන් විසින් &quot;නිර්මාණය කරන ලදී&quot;. කෙසේ වෙතත්, ජයග්‍රහණය මත එල්ලා ඇති යෝධ ප්‍රශ්නාර්ථය වූයේ “ලෝකයේ අප කළ දේ නීත්‍යානුකූල වන්නේ කෙසේද? අපි පෘථිවියේ සිටින ස්වර්ගයේ දූතයාට පහර දුන්නොත් අපි නිවැරදි විය හැක්කේ කෙසේද? ” දෙවන චෞ රජු වන චෙන්ග් සහ ඔහුගේ ප්‍රධාන උපදේශකයන් දෙදෙනා වන ඔහුගේ මාමා වන චෞහි ඩෑන් ආදිපාදවරයා සහ ෂාඕහි ෂි ආදිපාදවරයා (රජුට පමණක් දෙවැනි වන ග්‍රෑන්ඩ් ගාඩියන් තිදෙනාගෙන් දෙදෙනෙක්) අතර විවාදයකදී චෙං රජු මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: &gt; නවත්වන්න ! [වු රජුගේ] තරුණ පුත්‍රයා වන මම, ඉහලින් සිටින සමිඳාණන් වහන්සේගේ අණ නොතකා හැරීමට එඩිතර නොවෙමි. අපගේ කුඩා රට වන චෞ නැඟිටුවමින් වෙන්ට [ඔහුගේ සීයාට] ස්වර්ගය ප්‍රයෝජනවත් වූ අතර, වෙන් රජු භාවිතා කළේ කැස්බෑ කටු පේන කීම, ජනවරම ලැබීමට […] *වුහු!* දීප්තිමත් ලෙස විස්මිත ලෙස ස්වර්ගය - එය උපකාරී වේ. අපේ මහා පදනම! […] අපේ මුතුන් මිත්තන් පෙන්වා දුන් දේශසීමා සහ ඉඩම් හරහා මම ඉදිරියට යන්නෙමි; දැන් පේන කීමද නැකතට වඩා කොපමණද. එබැවින්, පුළුල් ලෙස මම ඔබව නැගෙනහිරට මැතිවරණ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා රැගෙන යන්නෙමි. ස්වර්ගයේ වරම අනුමාන කළ යුතු නොවේ; පේන කීම මේ ආකාරයට පෙළගස්වා ඇත. ස්වර්ගයේ නිශ්චිත &quot;භූමිකාව&quot; ප්‍රශ්න කළද - විශේෂයෙන්ම &quot;ස්වර්ගය තමන්ට උදව් කරන අයට උපකාර කරයි&quot; යන අදහසෙහි විශාල යෝජකයෙකු වූ ෂෝ ආදිපාදවරයා විය යුතුය - කෙසේ වෙතත්, අදහස තදින් අල්ලාගෙන ඇත: පාලකයා සතුව ඇත. පාලනය කිරීමට දිව්‍යමය අයිතිය, නමුත් රුධිරය හෝ වංශය මත පදනම් නොවී, නමුත් ඔහුගේ ධර්මිෂ්ඨකම ... සහ පාලකයා - ඔහුගේ රේඛාව කෙතරම් පැරණි හෝ ශුභදායී වුවද - එම ධර්මිෂ්ඨකම ආරක්ෂා කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, ස්වර්ගයට ඔහුගෙන් ඉවත් විය හැකිය නුසුදුසු රාජාණ්ඩුව පෙරලා දැමීමට යන තවත් කෙනෙකුට පාලනය කිරීමට සහ එය පිරිනැමීමට අයිතිය. ජයග්‍රහණයෙන් මිදී සිටින යුධ අධිපතියෙකුගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් එය විශේෂයෙන් බුද්ධිමත් ය, එය දැනටමත් ඉටු කර ඇති කැරැල්ල ප්‍රතික්‍රියාශීලීව යුක්ති සහගත කරන අතරම අනාගත කැරලි වලට එරෙහිව ගිනි පවුරක් ද විසි කරයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, එවැනි ඕනෑම ගැටුමක ජයග්‍රාහකයා ස්වර්ගයේ කැමැත්ත වන අතර පරාජිතයා ස්වර්ගයේම පුත්‍රයාට එරෙහිව කැරලි ගසයි. චීන ඉතිහාසය පුරාවටම ගමන් කරන අනෙක් ප්‍රධාන සංකල්පය වන්නේ කාලයෙහි සහජ චක්‍රලේඛයයි - සැබෑ රහස් පරීක්ෂක රස්ට් කෝල් පවසන පරිදි, &quot;කාලය පැතලි කවයකි.&quot; වෙනත් ඕනෑම ශිෂ්ටාචාරයක් ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරයේ පූර්වගාමීන් ආපසු හැරී බැලීමට සහ අනුකරණය කිරීමට කැමති අතර… චීනය එම කාචය හරහා විශේෂයෙන් දැඩි ලෙස බැලීමට නැඹුරු විය - නැතහොත් මා එය හැඳින්වීමට කැමති පරිදි, ඔවුන්ගේ &quot;Zhou-වර්ණ කණ්ණාඩි&quot;. සෑම දෙයක්ම සිදුවන්නේ සෑම දෙයක්ම විශිෂ්ට වූ විට, සියලුම කාන්තාවන් ශක්තිමත් වූ විට, සියලුම පිරිමින් හොඳ පෙනුමක් ඇති, සහ සියලුම ළමයින් සාමාන්‍යයට වඩා ඉහළින් සිටින විට, පශ්චාත්-යුද්ධ රාජ්‍යයන් මහා ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චස්ථානය ලෙස සලකනු ලබන Zhou යුගය වෙත ආපසු යාමයි. . ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වැනි සියවසේ මැද භාගය වන විටත්, වසර 1800කට පෙර සිට “හොඳ දිනයන්” අනුකරණය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස, සම්පූර්ණයෙන්ම හොග් වී ඇගේ පාලන කාලය නැවත ෂෝ ලෙස නැවත නම් කළ වූ සේටියන් අධිරාජිනිය වැනි පාලකයන් සිටියහ. . මෙය ද චක්‍රලේඛය - හෝ ඒ වෙනුවට, චක්‍රලේඛය **අවබෝධය** - එනම් &quot;රාජවංශ චක්‍රය&quot; යන සංකල්පය තුළ ක්‍රියාත්මක විය, එය එහි බොහෝ ඉතිහාස ලේඛන සඳහා චීන දේශපාලන හා ඓතිහාසික මත ආධිපත්‍යය දැරීය. සරලව කිවහොත්, රාජවංශයක් නැගී සිටීම, බලයට පැමිණ, ජාතිය වැඩිදියුණු කිරීම, සෙමෙන් පිරිහීම, ස්වර්ගය අප්‍රසාදයට පත් කිරීම, ස්වර්ගයේ වරම අහිමි වීම, ඔවුන්ට එරෙහිව කැරලි ඇති කිරීම, අවසානයේ පෙරලා දමා අලුත් එකක් ආදේශ කිරීම යන අදහසයි. ජනවරම අලුතින් ලැබී ඇති රාජවංශික අනුපිළිවෙල… සේදීම, සේදීම, අනන්තය. දැන් එම අවබෝධය සමඟ ගැටලු කිහිපයක් ඇත, නමුත් බොහෝ බලයේ සිටින පුද්ගලයින් එය සත්‍යයක් ලෙස වටහා ගැනීම අස්ථාවර කාල පරිච්ඡේදයන් අධිරාජ්‍යයට බලපෑවේ කෙසේද යන්න බෙහෙවින් බලපෑවේය. බුද්ධියට - බොහෝ දුරට කැරලි නායකයෙකුගේ කාර්යභාරය වූයේ අධිරාජ්‍ය පාලනයෙන් මිදීමට උත්සාහ කිරීම නොවේ* (*ව්‍යතිරේක අදාළ වේ, කරුණාකර විස්තර සඳහා ගබඩා බලන්න), නමුත් එය ආදේශ කිරීම. මේ අනුව කැරැල්ල සහ සිවිල් ආරවුල් යුගයන් පවා එම ඓතිහාසිකත්වයේ චක්‍ර-ව්‍යුහයට ඇතුළත් කළ හැකිය. පැරණි කියමනට අනුව, “චීනය දිගු කලක් එක්සත්ව බෙදී යා යුතුය; දිගු කලක් බෙදී, එක්සත් විය යුතුය. වයස්ගත වූ සහ දූෂිත වූ අධිරාජ්‍යයක් සංඝටක කොටස් බවට පත් කිරීමට සෑම විටම තල්ලුවක් පැවතියද, ඒ හා සමාන ප්‍රබල ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයක් පැවති අතර එය අවසානයේ ඒවා නැවත එකට ඇද දමනු ඇත. අසම්පූර්ණ - යමෙකුට තම වටිනාකම ඔප්පු කිරීමට සිදු වූයේ අතිමහත් ජයග්‍රහණයකින් හෝ නැත යන්නයි (රාජවංශ පහේ උතුරු අධිරාජ්‍යයන් කිහිප දෙනෙකු ඔවුන්ගේ කණගාටුවට පත් වූ පරිදි ... යමෙකු විදේශීය රජෙකුට &quot;තාත්තා&quot; යනුවෙන් හැඳින්වීමෙන් හුදෙක් ස්වර්ගයේ වරම ලබා නොගනී. &quot;එය මෝඩකමකි.). ජනගහනය අනුව, එවැනි ගැටුම් සාමාන්‍යයෙන් චීනයේ සංඛ්‍යාව විශාල ලෙස අඩු කිරීමට තරම් විනාශකාරී නොවූ අතර ඇත්ත වශයෙන්ම, R. Eno ට අනුව, “යුද්ධයට ලක් වූ රාජ්‍යයන් තුළ, චීනයේ සමස්ත ජනගහනය වේගයෙන් වර්ධනය වූ අතර, විශාල ප්‍රගතියක් ඇති විය. කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණය.&quot; 3/16 රාජධානිවල හෝ 5 රාජවංශ යුගවලදී මෙය එසේ නොවීය, නමුත් ජනගහනය ඔවුන්ගේ රාජවංශයේ ඉහළ මට්ටම්වලින් සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටීම දුටුවේය… සාමාන්‍යයෙන් එය සෘජුව නොව සාගත සහ ගංවතුර වැනි ස්වාභාවික විපත් වැනි දේ සමඟ සම්බන්ධ විය යුතුය. ගැටුම. නගර සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ අවසානයේ අපට හමු වූවාක් මෙන් මෙම කිසිදු ගැටුමකදී ඔවුන් හිස් කළේ නැත, බොහෝ දුරට ඔවුන් - ඔවුන්ගේ ඈත-බටහිර සගයන් මෙන් නොව - ඔවුන්ගේ නගර විශේෂයෙන් ආරක්ෂිතම ස්ථාන ලෙස නිර්මාණය කර ඇති බැවිනි. ප්රහාරයේ පවා. නිසැකවම නිශ්චිත නගර ප්‍රහාරයන්ට පෙර බොහෝ දුරට අතහැර දමා ඇතත්, විශාල පරිමාණයේ මානුරාල් ක්‍රමයකට මාරුවීමක් සිදු නොවූයේ එකක් අවශ්‍ය නොවූ බැවිනි - නගර සහ ඒවායේ දැවැන්ත තාප්ප ඕනෑම ගම්බද බලකොටුවකට කළ හැකි තරම් විශාල ආරක්ෂාවක් සැපයීය. ඇත්ත වශයෙන්ම, 5 වන ශතවර්ෂයේ &quot;රෝමයේ වැටීම&quot; මෙන් පෙනෙන කාලපරිච්ඡේදය ඇත්ත වශයෙන්ම සිංහාසනයට එරෙහි *අසාර්ථක* කැරලි වලින් එකකි - CE 755-763 දක්වා වූ ලූෂන් කැරැල්ල, එය අතිශයින් ** දැවැන්ත ලෙස දැකගත හැකි විය. ** ජනගහනය අනුව පහත වැටේ. මෙය ගැටුමේ විනාශකාරී ස්වභාවය යන දෙකම හේතු විය, නමුත් අඩුම තරමින්, මිනිසුන් ඒ මොහොත දක්වා ඔවුන් ජීවත් වන ඕනෑම තැනකට “සාමය” යැයි පවසමින්, පොත් අතහැර දැමූහ. ඇත්ත වශයෙන්ම, 755 සහ 764 අතර - කැරැල්ල වටා ඇති සංගණන දෙක - බදු ගෙවන ජනගහනය කුටුම්භ මිලියන 8.9 ක මිලියන 52 සිට, මිලියන 2.9 ක පවුල්වල මිලියන 16.9 දක්වා වැඩි විය. එසේ වුවද, නගරය = ආරක්ෂාව පිළිබඳ අදහස කිසි විටෙකත් චීනයට එහි දීප්තිය නැති නොවේ.


