While I can't speak for Islam in broad terms, I can speak a little bit about Buddhism.  Even then though, I had to think about it at first, because the idea paganism exists in far more fluid terms in the places where Buddhism is prominent vs Christian and Muslim places.  Buddhism is in many was a cultural and religious sponge, being more compatible and requiring less "conversion" than your Abrahamic religion.  For Buddhists, the key is not in a belief in gods or a creator, but rather in the Buddha and the teachings he left behind.  Buddhist cosmology, while denying the existence of an absolute creator deity, accepts the existence of powerful beings, gods and spirits, and specifically mentions *Mara*, *Yama*, and *Brahma* in the Pali canon, Hindu deities that predate Buddhism by some 500-1000 years.  From the very beginning Buddhist texts incorporate some Indian deities into their religion.  Mahayana gives us even more examples, with saints and gods becoming *Bodhisattva*.  As Buddhism spread, it soaked up regional gods and practices.

Here I'm going to zoom in on two separate traditions, Japanese Buddhism and Tibetan Buddhism.  While both are descended in part from the Mahayana school (although the Tibetan school is often separated into Vajrayana or Esoteric Buddhism due to its practices being rather different from traditional Mahayana.  In fact Japan has ties to the Esoteric form of Buddhism too, though it took on a very different role.) they could not be more different due to the ways in which the culture they were part of influenced them both.

Before we continue, I need to make an important distinction.  You see, Shinto as we know it has only truly existed for 250 or so years.  While not wholly a modern invention, it codified the Japanese religious tradition and fused it with a rigid worship of the Emperor as a living god and chief of the pantheon and stripped non-Japanese elements away in an attempt to create a purely "Japanese" tradition.  That said, many primary practices, legends, symbols, and *Kami* date back to pre-Buddhist and even prehistoric (The first mentions of Japan are found in the first century CE and it isn't really until the late-third century where we have detailed information) times.  When I'm talking about Shinto or *Kami* tradition here, I am refering to the general folk beliefs of Japan which differs in some ways, but is very similar in others, to the modern idea of Shinto.

Let's start with Japanese Buddhism for no other reason than it comes first alphabetically.  Buddhism entered Japan *officially* in 552 CE but likely was there before that, probably a few decades earlier, but certainly no more than a century before.  At this time the Japanese already had a flourishing *Kami* tradition which would later become known as Shinto.  This presented a problem for the elite and ruling class who began to favor the Buddhism that was brought from Korea and China as the worship of Kami and the rituals associate with them would not simply end and were in many places antithetical to Buddhist doctrine.  Regardless of the contradictions apparent in the two traditions, they were practiced side by side for the most part. With the introduction of Tendai, the role of *Kami* in Japanese Buddhism changed and many Japanese Buddhists followed the new idea that the *Kami* were spirits that helped bring enlightenment, allowing worship of both simultaneously without contradiction.  While this was happening Buddhist *Bodhisattva* deities became identified as *kami* as well.  Indeed Buddhism began to take a very important cultural role in society, dealing with death.

Death before Buddhism was a very different affair.  The Japanese viewed it as unclean or impure so they often ritually cleaned themselves. In those days there were no or few formal priests for Shinto spiritual chiefs often led the community.  Rather, Shamans were the link and communities performed the burial rites.  Upon the arrival of Buddhism in Japan, communities became increasingly interested in how death could be avoided or at least stalled, the process of human souls becoming *kami* came into being and the early Buddhist exorcism rites began to come about.  As the years went on, Buddhism became increasingly associated with death and funerary rites while Shinto became the celebration of life and death.  Because of this, Buddhism became increasingly death-centered in Japan with the Esoteric forms becoming associated with the warrior monks, the extreme ascetics who mummified themselves alive, and the suicidal monks while the Mahayana forms gave us *Amida Pure Land*, *Nichiren*, and *Jizo* cults.  The Esoteric forms largely died out but the Mahayana cults became an important part of Japanese culture with *Jizo* becoming a popular figure who was associated children and saving people from hell to take them to his *Pure Land*.  Jizo is seen all over Japan even today, sitting on roadsides surrounded by dolls and offerings. 

It was largely for this reason that Buddhism was able to survive repression in the days of Nobunaga and Hideyoshi (who favored Japanese Neo-Confuscim) and the Meiji Restoration (where State Shinto became the Nationalistic imperative).  Now serving an important function, as much as the Meiji Government tried to split Buddhism from Shinto, the two were linked and nearly everyone practiced both to some degree.  To this day, most Japanese practice both Buddhism and Shinto together with little distinction in between the practices.  Those that are "Buddhist" often have Shinto influences and "Shinto" are tied deeply to Buddhist tradition.  It actually makes it difficult to assess how many Buddhists there are in Japan because people will identify as both or either interchangeably though new movements like the Soka Gakkai are more Buddhist and less Shinto.

---

Onto Tibet.  So Buddhism in the Land of Snows is kind of a big deal, so much so that perhaps 30% of the population were monks or worked in monasteries prior to the Chinese invasion and nearly the entire population was Buddhist. Tibetan Buddhism had spread as far as Europe and was the primary religion of Mongolia.  It's a big deal.  It was also far more esoteric than nearly all other forms of Buddhism, with mantras, yogic practice, and complex rituals alongside the traditional Buddhist meditation and study.  Gods and demons stare out from walls and buildings and the very land itself seems to have a spirit.  *Tulkus*, reincarnated teachers and incarnate Bodhisattvas, lead the monasteries and carry on the teachings of their past lives as incarnate Lamas.  The rich and unique culture of Tibetan Buddhism takes many influences from the traditional religion of Tibet, *Bon*, so much so that they are incredibly hard to tell the difference between them.

Well, that isn't entirely true.  *Bon* only really came about in the 14th century out of the folk traditions that were absorbed into Tibetan Buddhism and is in part a reconstruction of the animism and folk beliefs of pre-Buddhist Tibet.  It can be hard to find the authentic bits of pre-Buddhist beliefs and the post-Buddhist beliefs in modern Bon, but lets look at some things that almost certainly are tied into the pre-Buddhist traditions.

The Tibetan creation myth details Chenrezig, the Buddhas disciple, begged him not to die his final death as the Tibetan land would have people and they would not reach enlightenment, but the Buddha made it Chenrezig's job to bring them to enlightenment.  Chenrezig then gave a monkey, whose name I will not even try to pronouce or write down but it means something along the lines of "the Enlightened Old Monkey Father", enlightenment.  One day, while Old Monkey Father was meditating a female demon seduced him and thus the Tibetan people were born.  This origin myth likely predates Buddhism and was incorporated into the tradition later on with the addition of Bodhisattvas (I seem to recall hearing a version where the demon was an incarnation of Tara).  

There are other practices too, many of the demons and Bodhisattvas unique to Tibet are adaptations of traditional deities from the pre-Buddhist times and creatures like the Gyalpo are the realm of Buddhist monks and Lamas to dispel.  Indeed the role of Lamas as astrologers, mystics, and seers is a role that dates back to the pre-Buddhist priests (who were actually called Bon) and their mystical powers come from ancient Tibetan beliefs indicated by the early descriptions in ancient Chinese sources.  

It is a little harder to find information on the pre-Buddhist myths of Tibet since they didn't write anything down prior to Buddhism, in fact Buddhism was the impetus for a Tibetan writing system, one developed entirely separate from Chinese script to have an exact translation for each Sanskrit word.  Peeling back the edges of Tibetan Buddhism, however, gives us an interesting look at how deeply the Buddhists of Tibet fused their own myths, and those of the tantric Hindus, into the religion.

* Laird, Thomas *The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama*
* Achard, Jean-Luc *The Six Lamps*
* HH Tenzin Gyatso, the 14th Dalai Lama *My Land, My People*
* Tsering, Diki, *Dalai Lama, My Son*
* David-Neel, Alexandra, *The Superhuman Life of Gesar of Ling*
* Picken, Reverend Stuart  ["Death in the Japanese Tradition"](_URL_0_)
* Deal, William E, *A Cultural History of Japanese Buddhism*
* Japanese Buddhist Federation, *A Guide to Japanese Buddhism*
මට ඉස්ලාම් ආගම වෙනුවෙන් පුළුල්ව කතා කරන්න බැරි වුණාට බුදුදහම ගැන ටිකක් කතා කරන්න පුළුවන්. එසේ වුවද, ක්‍රිස්තියානි සහ මුස්ලිම් ප්‍රදේශවල බුදුදහම ප්‍රමුඛ වන ස්ථානවල මිථ්‍යාදෘෂ්ටික අදහස වඩා දියාරු ලෙස පවතින නිසා මට ඒ ගැන මුලින්ම සිතන්නට සිදු විය. බුද්ධාගම බොහෝ දෙනා තුළ සංස්කෘතික හා ආගමික ස්පොන්ජියක් විය, එය ඔබේ ආබ්‍රහමික ආගමට වඩා අනුකූල වන අතර අඩු &quot;පරිවර්තනයක්&quot; අවශ්‍ය වේ. බෞද්ධයන් සඳහා, ප්රධාන දෙය වන්නේ දෙවිවරුන් හෝ මැවුම්කරුවෙකු කෙරෙහි විශ්වාසයක් නොව, බුදුන් වහන්සේ සහ ඔහු ඉතිරි කළ ඉගැන්වීමයි. බෞද්ධ විශ්ව විද්‍යාව, නිරපේක්ෂ නිර්මාතෘ දෙවියෙකුගේ පැවැත්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන අතරම, බලගතු ජීවීන්, දෙවිවරුන් සහ ආත්මයන්ගේ පැවැත්ම පිළිගන්නා අතර, බුදුදහමට පෙර පැවති හින්දු දෙවිවරුන් වන පාලි ග්‍රන්ථයේ *මාර*, *යම* සහ *බ්‍රහ්ම* විශේෂයෙන් සඳහන් කරයි. අවුරුදු 500-1000 පමණ. ආරම්භයේ සිටම බෞද්ධ ග්‍රන්ථවල සමහර ඉන්දියානු දෙවිවරුන් ඔවුන්ගේ ආගමට ඇතුළත් කර ඇත. මහායානය අපට ඊටත් වඩා උදාහරණ සපයයි, සාන්තුවරයන් සහ දෙවිවරුන් *බෝධිසත්ව* බවට පත් වේ. බුදුදහම ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ එය ප්‍රාදේශීය දෙවිවරුන් සහ පිළිවෙත් පොඟවා ගත්තේය. මෙන්න මම වෙනම සම්ප්‍රදායන් දෙකක් විශාලනය කරන්න යනවා, ජපන් බුද්ධාගම සහ ටිබෙට් බුද්ධාගම. දෙදෙනාම අර්ධ වශයෙන් මහායාන පාසලෙන් පැවත එන අතර (ටිබෙට් පාසල බොහෝ විට වජ්‍රයාන හෝ එසෝටරික් බුද්ධාගම ලෙස වෙන් කර ඇතත්, එහි භාවිතයන් සාම්ප්‍රදායික මහායානයෙන් තරමක් වෙනස් බැවින්. ඇත්ත වශයෙන්ම ජපානයට බුදුදහමේ එසෝටරික් ස්වරූපයට ද සම්බන්ධකම් ඇත, නමුත් ඉතා වෙනස් භූමිකාවක් මත.) ඔවුන් කොටසක් වූ සංස්කෘතිය ඔවුන් දෙදෙනාටම බලපෑ ආකාරය නිසා ඔවුන්ට වඩා වෙනස් විය නොහැක. අපි ඉදිරියට යාමට පෙර, මට වැදගත් වෙනසක් කිරීමට අවශ්‍යයි. ඔබට පෙනෙනවා, අපි දන්නා පරිදි ෂින්ටෝ එය සැබවින්ම පැවතුනේ වසර 250 ක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් පමණි. සම්පුර්ණයෙන්ම නවීන නිපැයුමක් නොවූවත්, එය ජපන් ආගමික සම්ප්‍රදාය සංග්‍රහ කර එය ජීවමාන දෙවියෙකු සහ තොරණේ ප්‍රධානියා ලෙස අධිරාජ්‍යයාට දැඩි නමස්කාරයක් සමඟ ඒකාබද්ධ කර තනිකරම &quot;ජපන්&quot; සම්ප්‍රදායක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කරමින් ජපන් නොවන අංග ඉවත් කළේය. . බොහෝ ප්‍රාථමික භාවිතයන්, ජනප්‍රවාද, සංකේත සහ *කමි* ප්‍රාග්-බෞද්ධ සහ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය දක්වා දිව යයි (ජපානය පිළිබඳ පළමු සඳහන ක්‍රි.ව. පළමුවන සියවසේ දක්නට ලැබෙන අතර එය ඇත්ත වශයෙන්ම තුන්වන සියවසේ අගභාගය දක්වා නොවේ. අපට සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ඇත) වේලාවන්. මා මෙහි ෂින්ටෝ හෝ *කමි* සම්ප්‍රදාය ගැන කතා කරන විට, මා අදහස් කරන්නේ ජපානයේ සාමාන්‍ය ජන විශ්වාසයන් යම් ආකාරයකින් වෙනස් වන නමුත් අනෙක් ඒවා බොහෝ දුරට සමාන වන ෂින්ටෝ පිළිබඳ නූතන අදහසට ය. ජපන් බුද්ධාගමෙන් පටන් ගනිමු අන් කිසිවක් නිසා නොව එය අකාරාදී පිළිවෙලට මුල් තැනට පැමිණේ. බුද්ධාගම ක්‍රි.ව. 552 දී *නිල වශයෙන්* ජපානයට ඇතුළු වූ නමුත් ඊට පෙර එහි තිබෙන්නට ඇත, බොහෝ විට දශක කිහිපයකට පෙර, නමුත් නිසැකවම සියවසකට පෙර නොවේ. මේ වන විට ජපන් ජාතිකයින් සතුව සමෘද්ධිමත් *කමි* සම්ප්‍රදායක් පැවති අතර එය පසුව ෂින්ටෝ ලෙස හැඳින්විය. කොරියාවෙන් චීනයෙන් ගෙනා බුද්ධාගමට අනුග්‍රහය දැක්වීමට පටන් ගත් ප්‍රභූ පැලැන්තියට සහ පාලක පන්තියට මෙය ඉදිරිපත් කළේ කාමි වන්දනාව සහ ඔවුන් සමඟ සම්බන්ධ වූ චාරිත්‍ර නිකම්ම අවසන් නොවන අතර බොහෝ ස්ථානවල බෞද්ධ ධර්මයට පටහැනි විය. සම්ප්‍රදායන් දෙකෙහි පෙනෙන ප්‍රතිවිරෝධතා කුමක් වුවත්, ඒවා බොහෝ දුරට එක පැත්තකින් ක්‍රියාත්මක විය. ටෙන්ඩායි හඳුන්වාදීමත් සමඟ ජපන් බුද්ධාගමේ *කාමි*ගේ භූමිකාව වෙනස් වූ අතර බොහෝ ජපන් බෞද්ධයන් *කාමි* යනු බුද්ධත්වය ගෙන ඒමට උපකාර කළ ආත්මයන්ය යන නව අදහස අනුගමනය කළ අතර ප්‍රතිවිරෝධතාවකින් තොරව දෙකටම එකවර නමස්කාර කිරීමට ඉඩ සලසයි. මෙය සිදුවෙද්දී බෞද්ධ *බෝධිසත්ව* දෙවිවරුන් *කාමි* ලෙසද හඳුනා ගන්නා ලදී. සැබැවින් ම බුදුදහම මරණය සම්බන්ධයෙන් සමාජය තුළ ඉතා වැදගත් සංස්කෘතික භූමිකාවක් භාර ගැනීමට පටන් ගත්තේය. බුදුදහමට පෙර මරණය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් දෙයක්. ජපන් ජාතිකයන් එය අපිරිසිදු හෝ අපිරිසිදු දෙයක් ලෙස සැලකූ නිසා ඔවුන් බොහෝ විට චාරිත්රානුකූලව පිරිසිදු කර ගත්හ. ඒ දවස්වල ෂින්ටෝ අධ්‍යාත්මික ප්‍රධානීන් සඳහා විධිමත් පූජකවරු සිටියේ නැත. ඒ වෙනුවට, ෂාමන්වරුන් සම්බන්ධකය වූ අතර ප්‍රජාවන් භූමදානය කිරීමේ චාරිත්‍ර ඉටු කළහ. ජපානයට බුදුදහම පැමිණීමත් සමඟම, මරණය වළක්වා ගන්නේ කෙසේද හෝ අවම වශයෙන් නතර කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ප්‍රජාවන් වැඩි වැඩියෙන් උනන්දු වූ අතර, මිනිස් ආත්මයන් *කමි* බවට පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය ඇති වූ අතර මුල් බෞද්ධ භූතයන් දුරු කිරීමේ චාරිත්‍ර ආරම්භ විය. වසර ගණනාවක් ගෙවී යත්ම, බුද්ධාගම මරණය හා අවමංගල්‍ය චාරිත්‍ර සමඟ වැඩි වැඩියෙන් සම්බන්ධ වූ අතර ෂින්ටෝ ජීවිතය සහ මරණය සැමරීම බවට පත්විය. මේ නිසාම, රණකාමී භික්ෂූන් වහන්සේලා, පණපිටින් මමීකරන ලද අන්ත තාපසයන් හා මහායාන ස්වරූපයන් අපට ලබා දුන් අතර සියදිවි නසාගත් භික්ෂූන් සමඟ එසෝටරික් ස්වරූපයන් සමඟ බුදුදහම ජපානයේ වඩ වඩාත් මරණ කේන්ද්‍රගත විය. , සහ *ජිසෝ* ලබ්ධීන්. එසෝටරික් ආකෘති බොහෝ දුරට මිය ගිය නමුත් මහායාන ඇදහිලි ජපන් සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයක් බවට පත් වූ අතර *ජිසෝ* ජනප්‍රිය චරිතයක් බවට පත් වූ අතර දරුවන් ඇසුරු කර මිනිසුන්ව නිරයෙන් ගලවා ඔහුගේ *පිරිසිදු දේශයට* ගෙන ගියේය. ජිසෝ අදටත් ජපානය පුරා දක්නට ලැබේ, බෝනික්කන් සහ පූජාවන් විසින් වට කර ඇති මාර්ග දෙපස වාඩි වී සිටී. නොබුනාගා සහ හයිඩෙයෝෂි (ජපන් නව-කොන්ෆුසිම්වාදයට පක්ෂව සිටි) සහ මීජි ප්‍රතිසංස්කරණය (ප්‍රාන්ත ෂින්ටෝ ජාතිකවාදී අත්‍යාවශ්‍යය බවට පත් වූ) කාලයේ බුදුදහමට මර්දනයෙන් බේරීමට හැකි වූයේ මේ හේතුව නිසා ය. දැන් වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කරමින්, Meiji රජය බුද්ධාගම ෂින්ටෝ වෙතින් බෙදීමට උත්සාහ කළ තරමටම, දෙකම සම්බන්ධ වූ අතර සෑම කෙනෙකුම පාහේ යම් ප්‍රමාණයකට දෙකම පිළිපැද්දේය. අද දක්වාම, බොහෝ ජපන් ආගම් බුද්ධාගම සහ ෂින්ටෝ යන දෙවර්ගයම පිළිපදින්නේ සුළු වෙනසක් නොමැතිවය. &quot;බෞද්ධ&quot; අයට බොහෝ විට ෂින්ටෝ බලපෑම් ඇති අතර &quot;ෂින්ටෝ&quot; බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට ගැඹුරින් බැඳී ඇත. සෝකා ගක්කායි වැනි නව ව්‍යාපාර වැඩි බෞද්ධ සහ අඩු ෂින්ටෝ ව්‍යාපාරයක් වුවද, ජපානයේ කොපමණ බෞද්ධයන් සංඛ්‍යාවක් සිටිනවාද යන්න තක්සේරු කිරීම දුෂ්කර කරයි. --- ටිබෙටයට. එබැවින් හිම දේශයේ බුදුදහම විශාල ගනුදෙනුවක් වන අතර, සමහර විට ජනගහනයෙන් 30% ක් චීන ආක්‍රමණයට පෙර භික්ෂූන් හෝ ආරාමවල වැඩ කළ අතර මුළු ජනගහනයම පාහේ බෞද්ධයන් විය. ටිබෙට් බුදුදහම යුරෝපය දක්වා පැතිරී තිබූ අතර එය මොංගෝලියාවේ ප්‍රධාන ආගම විය. ඒක ලොකු දෙයක්. සම්ප්‍රදායික බෞද්ධ භාවනාව සහ අධ්‍යයනය සමඟ මන්ත්‍ර, යෝග අභ්‍යාස සහ සංකීර්ණ චාරිත්‍ර සමඟ එය අනෙකුත් සියලුම බුද්ධාගමට වඩා බොහෝ සෙයින් ගුප්ත විය. දෙවිවරු සහ යක්ෂයෝ බිත්තිවලින් සහ ගොඩනැඟිලිවලින් පිටත බලා සිටින අතර භූමියේම ආත්මයක් ඇති බව පෙනේ. *තුල්කස්*, පුනරුත්පත්තිය ලැබූ ගුරුවරුන් සහ අවතාර බෝධිසත්වයන්, ආරාම මෙහෙයවන අතර අවතාර ලාමාවරුන් ලෙස ඔවුන්ගේ අතීත ජීවිතයේ ඉගැන්වීම් කරගෙන යයි. ටිබෙට් බුද්ධාගමේ පොහොසත් සහ අද්විතීය සංස්කෘතිය ටිබෙටයේ සම්ප්‍රදායික ආගම වන *බොන්* වෙතින් බොහෝ බලපෑම් ලබා ගනී, ඒවා අතර වෙනස පැවසීම ඇදහිය නොහැකි තරම් දුෂ්කර ය. හොඳයි, එය සම්පූර්ණයෙන්ම සත්‍ය නොවේ. *බොන්* සැබවින්ම ඇති වූයේ 14 වන සියවසේදී ටිබෙට් බුද්ධාගමට අවශෝෂණය වූ ජන සම්ප්‍රදායන්ගෙන් වන අතර එය අර්ධ වශයෙන් පූර්ව බෞද්ධ ටිබෙටයේ සතුරුවාදය සහ ජන විශ්වාසයන් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමකි. නූතන බොන් හි පූර්ව-බෞද්ධ විශ්වාසයන් සහ පශ්චාත්-බෞද්ධ විශ්වාසයන් පිළිබඳ සත්‍ය කොටස් සොයා ගැනීම දුෂ්කර විය හැකි නමුත්, පූර්ව-බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් සමඟ නිසැකවම බැඳී ඇති සමහර දේවල් දෙස බලමු. ටිබෙට් නිර්මාණ මිථ්‍යාව විස්තර කරන්නේ ටිබෙට් දේශයේ මිනිසුන් සිටින අතර ඔවුන් බුද්ධත්වයට නොපැමිණෙන බැවින් ඔහුගේ අවසාන මරණය නොමැරෙන ලෙස බුද්ධ ශ්‍රාවකයා වන චෙන්සිග් ඔහුගෙන් අයැද සිටි නමුත් බුදුන් වහන්සේ ඔවුන්ව බුද්ධත්වයට ගෙන ඒම චෙන්‍රෙසිග්ගේ කාර්යය බවට පත් කළහ. චෙන්රෙසිග් පසුව වඳුරෙකු ලබා දුන්නේය, ඔහුගේ නම මම උච්චාරණය කිරීමට හෝ ලිවීමට උත්සාහ නොකරමි, නමුත් එයින් අදහස් කරන්නේ &quot;ප්‍රබුද්ධ මහලු වඳුරු පියා&quot;, බුද්ධත්වය යන රේඛා ඔස්සේ යමක් ය. දිනක්, මහලු වඳුරු පියා භාවනා කරමින් සිටින විට, ගැහැණු යක්ෂයෙක් ඔහුව පොළඹවා ගත් අතර, එබැවින් ටිබෙට් ජනයා උපත ලැබීය. මෙම සම්භව මිථ්‍යාව බොහෝ දුරට බුදුදහමට පෙර පැවති අතර පසුව බෝධිසත්වයන් එකතු කිරීමත් සමඟ සම්ප්‍රදායට ඇතුළත් විය (භූතයා තාරාගේ අවතාරයක් වූ අනුවාදයක් ඇසුණු බව මට මතකයි). වෙනත් පිළිවෙත් ද ඇත, ටිබෙටයට අනන්‍ය වූ බොහෝ යක්ෂයන් සහ බෝධිසත්වයන් ප්‍රාග්-බෞද්ධ යුගයේ සිට සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන්ගේ අනුවර්තනයන් වන අතර Gyalpo වැනි ජීවීන් බෞද්ධ භික්ෂූන් සහ ලාමාවරුන් දුරු කිරීම සඳහා රාජධානිය වේ. ජ්‍යෝතිඃ ශාස්ත්‍රඥයින්, ගුප්ත විද්‍යාඥයන් සහ දක්‍ෂයින් ලෙස ලාමාස්ගේ භූමිකාව ප්‍රාග්-බෞද්ධ පූජකයන් (ඇත්ත වශයෙන්ම ඔවුන් බොන් ලෙස හැඳින්වූ) දක්වා දිවෙන භූමිකාවක් වන අතර ඔවුන්ගේ අද්භූත බලයන් පැරැණි චීන මූලාශ්‍රවල මුල් විස්තරවලින් පෙන්නුම් කරන ලද පුරාණ ටිබෙට් විශ්වාසයන්ගෙන් පැමිණේ. ටිබෙටයේ ප්‍රාග්-බෞද්ධ මිථ්‍යාවන් බුද්ධාගමට පෙර කිසිවක් ලියා නොතිබූ බැවින් ඒවා පිළිබඳ තොරතුරු සොයා ගැනීම තරමක් අපහසුය, ඇත්ත වශයෙන්ම බුද්ධාගම ටිබෙට් ලේඛන පද්ධතියක් සඳහා පෙළඹවීමක් විය, එකක් චීන අක්ෂරවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන්ව වර්ධනය විය. එක් එක් සංස්කෘත වචනය සඳහා නිවැරදි පරිවර්තනය. කෙසේ වෙතත්, ටිබෙට් බුද්ධාගමේ මායිම් ඉවත් කිරීමෙන්, ටිබෙටයේ බෞද්ධයන් ඔවුන්ගේම මිථ්‍යාවන් සහ තාන්ත්‍රික හින්දු භක්තිකයන් කෙතරම් ගැඹුරට ආගමට බද්ධ කළේද යන්න පිළිබඳ සිත්ගන්නාසුලු බැල්මක් අපට ලබා දේ. * ලෙයාර්ඩ්, තෝමස් *ටිබෙටයේ කතාව: දලයි ලාමා සමඟ සංවාද* * අචාර්ඩ්, ජීන්-ලූක් *ද සික්ස් ලෑම්ප්* * එච්එච් ටෙන්සින් ග්‍යාත්සෝ, 14 වැනි දලයි ලාමා *මගේ දේශය, මගේ ජනතාව* * සේරින්ග්, ඩිකී, *දලයි Lama, My Son* * David-Neel, Alexandra, *The Superhuman Life of Gesar of Ling* * Picken, Reverend Stuart [&quot;ජපාන සම්ප්‍රදායේ මරණය&quot;](_URL_0_) * ගනුදෙනුව, විලියම් ඊ, *ජපන් ජාතිකයන්ගේ සංස්කෘතික ඉතිහාසය බුදුදහම* * ජපන් බෞද්ධ සම්මේලනය, *ජපන් බුද්ධාගමට මග පෙන්වීමක්*