I would like to preface this post by saying that I am not an economist and nor do I specialize in economic history. I am, however, somewhat acquainted with the economic development of Iceland as well as the historiography of this phenemenon due to being an Icelandic historian.

It is true that Iceland endured some economic hardships during the 1980s. This includes both catch failures for cod and capelin as well as massive inflation. Indeed, inflation rose to heights of more than 100% during 1983 and consistently stayed above 50% from 1980 to 1983. Government responded by devaluing the currency multiple times in a bid to boost the exports of the main economic sector - the fishing industry. Obviously, such measures were incredibly unpopular with the average worker whose purchasing power simultaneously decreased. This period of economic development can best be described as a time of monetary policy failures. Price levels fluctuated wildly and inflation was a chronic ill. The króna declined by almost 600% against the US dollar from 1980 to 1986.

This was followed by a short time of economic expansion from 1985 to 1988. This was mostly due to an increase in fishing catches as well as a boost in exports. However, this economic prosperity proved to be shortlived as fishing catches (mainly cod) failed again in 1988. During the late 1980s the Icelandic economy can best be described as stagnant. Although inflation fell, unemployment rose at the same time and Iceland's competitive position in the global economy detoriorated. In 1990, however, the cornerstone towards economic stability is sometimes said to have been laid when government managed to strike a tripartite deal with employers as well as labour unions. This deal is generally referred to as 'The National Agreement' (Þjóðarsáttin) and is considered a notable economic achievement for a few reasons. Firstly, the vicious cycle of wage increases followed by price level increases (and inflation) was ended. The labour unions agreed to relatively modest wage increases over the next few years in exchange for more stable price levels - which was made possible thanks to a fixed exchange rate of the króna. Secondly, this is one of the few instances in Icelandic history where collective bargaining of the government and labour movement was possible. Historically speaking, this inability to strike collective bargains has mainly been explained in terms of a very left-wing labour movement in conjunction with mainly right-wing goverments. In 1988, however, a left-wing government had been formed which facilitated this deal. Lastly, the National Accord of 1990 is generally seen as a prerequisite to the economic changes that Iceland underwent during the 1990s. These changes include economic liberalization, privatization of state-owned banks and utility companies as well as Iceland's membership of the EEA which was approved in 1992. Taxes were lowered and a period of economic prosperity began. However, these changes are also seen by many as a major cause of the 2008 Icelandic financial crisis wherein the entire financial system of Iceland collapsed spectacularly.

I would also like to add that although Iceland struggled economically during the 1980s it can hardly be classified as a poor country. Indeed, if we look at indicators such as GDP per capita we can see that Iceland was on par, if not ahead, of most Western European states during this time. For instance, Iceland's GDP per capita was $12,057 in 1984, compared with West Germany's $9,277 and France's $9,432. It is important to state that Iceland's economy is extremely volatile and most recessions are deeper and more frequent than in other European states. This is due to a number of factors. Firstly, because of the small size of the Icelandic economy as well as its unvaried nature and heavy emphasis on fish exports. Secondly, there are natural factors to consider, such as the weather and natural disasters (like volcanic eruptions and perhaps even avalanches). Thirdly and lastly, we can name the very pro-cylical economic and monetary policies of successive Icelandic governments which generally excerbated these crises with massive devaluations of the currency. Iceland can thus truly be called an economy of instability.

**Sources:**

Árni H. Kristjánsson. *Þjóðarsáttin 1990: Forsagan og goðsögnin*. BA-thesis. University of Iceland, 2008.

Guðmundur Jónsson and Magnús S. Magnússon, ed. *Icelandic historical statistics*. Reykjavík: Statistics Iceland, 1997.

Palle S. Andersen and and Már Guðmundsson. *Inflation and Disinflation in Iceland*. Reykjavík: Central Bank of Iceland, 1998.

Sigurður Snævarr. *Haglýsing Íslands*. Reykjavík: Heimskringla, 1993.

මම ආර්ථික විද්‍යාඥයෙක් නොවන බවත් ආර්ථික ඉතිහාසය ගැන විශේෂ දැනුමක් නැති බවත් පවසමින් මෙම සටහනට පෙරවදනක් දීමට කැමැත්තෙමි. කෙසේ වෙතත්, අයිස්ලන්ත ඉතිහාසඥයෙකු වීම නිසා අයිස්ලන්තයේ ආර්ථික සංවර්ධනය මෙන්ම මෙම සංසිද්ධිය පිළිබඳ ඉතිහාස ලේඛනය මම තරමක් දැන සිටිමි. 1980 ගණන් වලදී අයිස්ලන්තය යම් ආර්ථික දුෂ්කරතා විඳදරාගත් බව සත්‍යයකි. මෙයට cod සහ capelin සඳහා අල්ලා ගැනීමේ අසාර්ථක වීම් මෙන්ම දැවැන්ත උද්ධමනයද ඇතුළත් වේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, 1983 කාලය තුළ උද්ධමනය 100% ට වඩා ඉහළ අගයක් දක්වා ඉහළ ගිය අතර 1980 සිට 1983 දක්වා අඛණ්ඩව 50% ට වඩා ඉහළ මට්ටමක පැවතුනි. ප්‍රධාන ආර්ථික අංශය වන ධීවර කර්මාන්තයේ අපනයන ඉහළ නැංවීමේ අරමුණින් රජය කිහිප වතාවක් මුදල් අවප්‍රමාණය කිරීමෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීය. පැහැදිලිවම, එවැනි ක්‍රියාමාර්ග, එකවර මිලදී ගැනීමේ හැකියාව අඩු වූ සාමාන්‍ය සේවකයා අතර ඇදහිය නොහැකි තරම් අප්‍රසාදයට පත් විය. මෙම ආර්ථික සංවර්ධන කාලය වඩාත් හොඳින් විස්තර කළ හැක්කේ මුදල් ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථක වූ කාලයක් ලෙස ය. මිල මට්ටම් විශාල ලෙස උච්චාවචනය වූ අතර උද්ධමනය නිදන්ගත රෝගයක් විය. 1980 සිට 1986 දක්වා එක්සත් ජනපද ඩොලරයට සාපේක්ෂව ක්‍රෝනා 600% කින් පමණ පහත වැටුණි. මෙය 1985 සිට 1988 දක්වා කෙටි කලකින් ආර්ථික ප්‍රසාරණයක් ඇති විය. මෙයට බොහෝ දුරට හේතු වූයේ මසුන් ඇල්ලීම වැඩිවීම මෙන්ම අපනයනය ඉහළ යාමයි. කෙසේ වෙතත්, 1988 දී මසුන් ඇල්ලීම (ප්‍රධාන වශයෙන් කෝඩ්) අසාර්ථක වීම නිසා මෙම ආර්ථික සමෘද්ධිය කෙටිකාලීන බව ඔප්පු විය. 1980 ගණන්වල අග භාගයේදී අයිස්ලන්ත ආර්ථිකය එකතැන පල්වීමක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. උද්ධමනය පහත වැටුණද, විරැකියාව ඒ සමගම ඉහළ ගිය අතර ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ අයිස්ලන්තයේ තරඟකාරී තත්ත්වය පිරිහී ගියේය. කෙසේ වෙතත්, 1990 දී, ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සඳහා මුල්ගල තැබුවේ, සේවා යෝජකයින් මෙන්ම කම්කරු සංගම් සමඟ ත්‍රෛපාර්ශ්වික ගිවිසුමකට එළඹීමට රජය සමත් වූ විට යැයි ඇතැම් විට පැවසේ. මෙම ගනුදෙනුව සාමාන්‍යයෙන් &#39;ජාතික ගිවිසුම&#39; (Þjóðarsáttin) ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර හේතු කිහිපයක් නිසා සැලකිය යුතු ආර්ථික ජයග්‍රහණයක් ලෙස සැලකේ. පළමුව, වැටුප් වැඩිවීමේ විෂම චක්‍රය සහ පසුව මිල මට්ටම ඉහළ යාම (සහ උද්ධමනය) අවසන් විය. වඩාත් ස්ථාවර මිල මට්ටම් සඳහා විනිමය වශයෙන් ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ සාපේක්ෂව මධ්‍යස්ථ වැටුප් වැඩි කිරීමට කම්කරු සංගම් එකඟ විය - එය ක්‍රෝනා හි ස්ථාවර විනිමය අනුපාතයකට ස්තූතිවන්ත විය. දෙවනුව, මෙය අයිස්ලන්ත ඉතිහාසයේ රජය සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ සාමූහික කේවල් කිරීම කළ හැකි අවස්ථා කිහිපයෙන් එකකි. ඓතිහාසිකව කතා කරන විට, සාමූහික කේවල් කිරීමේ මෙම නොහැකියාව ප්‍රධාන වශයෙන් පැහැදිලි කර ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් දක්ෂිණාංශික ආන්ඩු සමග එක්ව ඉතා වාමාංශික කම්කරු ව්‍යාපාරයක් අනුව ය. කෙසේ වෙතත්, 1988 දී මෙම ගනුදෙනුව සඳහා පහසුකම් සපයන වාමාංශික රජයක් පිහිටුවා තිබුණි. අවසාන වශයෙන්, 1990 ජාතික ගිවිසුම 1990 ගණන්වලදී අයිස්ලන්තය විසින් සිදු කරන ලද ආර්ථික වෙනස්කම් සඳහා පූර්වාවශ්‍යතාවක් ලෙස සැලකේ. මෙම වෙනස්කම් වලට ආර්ථික ලිහිල්කරණය, රාජ්‍ය බැංකු සහ උපයෝගිතා සමාගම් පෞද්ගලීකරණය මෙන්ම 1992 දී අනුමත කරන ලද EEA හි අයිස්ලන්තයේ සාමාජිකත්වය ඇතුළත් වේ. බදු අඩු කරන ලද අතර ආර්ථික සමෘද්ධියේ කාල පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ විය. කෙසේ වෙතත්, මෙම වෙනස්කම් 2008 අයිස්ලන්ත මූල්‍ය අර්බුදයට ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස ද බොහෝ අය විසින් සලකනු ලබන අතර එහිදී අයිස්ලන්තයේ සමස්ත මූල්‍ය පද්ධතියම දර්ශනීය ලෙස කඩා වැටුණි. 1980 ගණන්වල අයිස්ලන්තය ආර්ථික වශයෙන් අරගල කළද එය දුප්පත් රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කළ නොහැකි බව මම එකතු කිරීමට කැමැත්තෙමි. ඇත්ත වශයෙන්ම, අපි ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වැනි දර්ශක දෙස බැලුවහොත්, මෙම කාලය තුළ අයිස්ලන්තය බොහෝ බටහිර යුරෝපීය රාජ්‍යයන්ට වඩා ඉදිරියෙන් නැතිනම් සමානව සිටි බව අපට පෙනේ. නිදසුනක් වශයෙන්, බටහිර ජර්මනියේ ඩොලර් 9,277 සහ ප්‍රංශයේ ඩොලර් 9,432 සමඟ සසඳන විට අයිස්ලන්තයේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 1984 දී ඩොලර් 12,057 ක් විය. අයිස්ලන්තයේ ආර්ථිකය අතිශයින් අස්ථාවර වන අතර බොහෝ අවපාතයන් අනෙකුත් යුරෝපීය රාජ්‍යයන්ට වඩා ගැඹුරු සහ නිතර සිදුවන බව ප්‍රකාශ කිරීම වැදගත්ය. මෙය සාධක ගණනාවක් නිසාය. පළමුව, අයිස්ලන්ත ආර්ථිකයේ කුඩා ප්‍රමාණය මෙන්ම එහි වෙනස් නොවන ස්වභාවය සහ මත්ස්‍ය අපනයනය කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම නිසා ය. දෙවනුව, කාලගුණය සහ ස්වභාවික විපත් (ගිනි කඳු පිපිරීම් සහ සමහරවිට හිම කුණාටු වැනි) වැනි ස්වභාවික සාධක සලකා බැලිය යුතුය. තෙවනුව සහ අවසාන වශයෙන්, මුදල් ඒකකයේ දැවැන්ත අවප්‍රමාණයන් සමඟ සාමාන්‍යයෙන් මෙම අර්බුද උග්‍ර කළ අනුප්‍රාප්තික අයිස්ලන්ත ආන්ඩුවල ඉතා චක්‍රීය ගැති ආර්ථික හා මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති නම් කළ හැකිය. මේ අනුව අයිස්ලන්තය සැබවින්ම අස්ථාවර ආර්ථිකයක් ලෙස හැඳින්විය හැක. **මූලාශ්‍ර:** Árni H. Kristjánsson. *Þjóðarsáttin 1990: Forsagan og goðsögnin*. BA-නිබන්ධනය. Iceland විශ්ව විද්‍යාලය, 2008. Guðmundur Jónsson සහ Magnús S. Magnússon, ed. *අයිස්ලන්ත ඓතිහාසික සංඛ්යා ලේඛන*. Reykjavík: Statistics Iceland, 1997. Palle S. Andersen and and and Már Guðmundsson. *අයිස්ලන්තයේ උද්ධමනය සහ උද්ධමනය*. Reykjavík: අයිස්ලන්ත මහ බැංකුව, 1998. Sigurður Snævarr. *Haglýsing Íslands*. Reykjavík: Heimskringla, 1993.
