So just looking at western Europe and north Africa (where the empire fell the first and furthest), there are several processes that take place. First, though, it is important to understand what people mean when they say that knowledge was lost. There are basically three things that this can mean. The first is that texts were lost. The ancient world had a lot of authors, a lot of readers, and a lot of books. Many of these were lost. We only have 7 plays by Sophocles, when we know that he wrote many more. Augustine of Hippo writes about the impact that Cicero's "Hortensius" had on him; we have lost that book. Sad! A second type of lost knowledge is practical knowledge of how to do things. In many parts of the empire many sorts of building techniques were forgotten. Many technologies disappeared, or were restricted in their use. Ceramic evidence suggests that in Britain people lost the ability to make fast wheel thrown pottery. The Romans had incredible infrastructure; over the course of the fifth and sixth centuries, many of the aqueducts were abandoned or damaged and never repaired. Church buildings got smaller and, at least in certain regions, the use of freshly cut ashlar masonry disappeared. Finally, knowledge of how to run a state disappeared. The Roman government was highly efficient at doing governmental things, like taking the census and collecting taxes. However, in the post-Roman world government became much simpler, and no longer was based on institutions. The chancery disappeared, and records were no longer kept. Knowledge of how to run a society went away. So basically, we have three types of knowledge: texts and intellectual culture more broadly; specific technologies and craft production techniques; and governmental/institutional know-how. All three went away, to varying degrees, in different places (Britain in the paradigmatic example of a place where there was total collapse; in Italy, there was much less loss; in the East, say, in Constantinople or Alexandria, it's hard to know how much loss there was at all). Each went away for different reasons.

For texts, you have to understand that ancient texts needed to be copied and recopied by hand. There was a transition away from broad literacy and the public consumption of written works and towards a culture of monastic learning that meant that certain types of authors and certain works were more likely to be copied and preserved. We have lots of Church fathers and lots of saints' lives; we have fewer pagan poets. We have Latin comics like Plautus and Petronius because they were thought to preserve important vocabulary for future generations or be good teaching texts for students. We have Virgil for similar reasons. Works that were useless or even worse, perhaps heretical, were not copied. Monastic culture thus both represents a bottleneck for ancient literature and a massve project that saved what we have. Were it not for the monks, we wouldn't have anything surviving in the west. That's because of an overall societal decline in specialization, which is what led to the second type of loss. 

Roman civilization was highly specialized. If you were a poor person in northern Italy in the fourth century you could conceivably be eating bread baked from Sicilian grain on red slip ware plates from Tunisia, dipped in fish sauce from Portugal mixed with olive oil from southern Spain (not bad, huh!). Similar situation if you are a soldier on the Rhine or a dockworker in Marseilles or a prostitute in Constantinople. Many people bought clothes on the market or were given clothes woven in the imperial weaving factories by the government. The society was highly specialized with a serious division of labor. As the empire broke down the economy simplified and localized, and in many regions people had to start doing things on their own again, and basically couldn't. There wasn't anyone left who knew how to make concrete or whatever, and no one had the technological know how to make slipware dishes. (A side note: in this period, certain technologies actually spread, such as the heavy plow, which seems to have spread with the decline of ancient slavery, although this is controversial). 

Finally, institutions. The Roman Empire was a highly literate, legalistic, lawsuit happy, tax-gathering state (like us!). Once the tax system begins to go, so do the institutions that allow it to exist. The bureaucracy dies, and with it the need for records. With the end of records, lawsuits become more about personal relations and eyewitness testimony and less about being able to access documents. With the end of tax gathering all government institutions go away and are replaced by localized landlord-tenant relationships. With the exception of the church, no one in the West really knows how governments work or what they are supposed to do. No one draws salaries any more. 

Anyway, that's pretty schematic. I also fall pretty far on the doom and gloom, everything was a disaster side of the scale. Many others actually think that very little was lost. They are wrong. Here are some good books, going from the more specific to the less specific. Not all of them agree with me, or with each other, but all are good. 

General (Brown and Ward-Perkins are the extremes of continuity vs collapse, read both to get a good balance):

Brown, Peter. The world of late antiquity. London: Thames and Hudson, 1971

Ward-Perkins, Bryan, The Fall of Rome and the End of Civilization (Oxford, 2005)

Fleming, Robin. Britain After Rome. New York: Penguin, 2010. 

Pirenne, Henri. Mohammed and Charlemagne. New York: Norton, 1939.

About books and education, and monks:
Levison, Wilhelm. England and the Continent in the Eighth Century. Oxford: Clarendon Press, 1946

Cavallo, G. and R. Chartier, ed. A history of reading in the West. Amherst: University of Massachusetts Press, 2003. 

Cavallo, G. 1978. "La circolazione libraria nell'età di Giustiniano." In G. G. Archi (ed.), L'imperatore Giustiniano. Storia e mito, 201-236. Milano : A. Giuffrè, 1978

Riché, Pierre. Éducation et culture dans l'Occident barbare, VIe-VIIIe siècles, 3rd edn. Paris: Editions du Seuil, 1973. (I believe there is an English translation of at least part of this)


About institutions:
Brown, Warren, et al., eds. Documentary Culture and the Laity in the Early Middle Ages. Cambridge: Cambridge University Press, 2013.

Classen, P. Kaiserreskript und Königsurkunde: Diplomatische Studien zum Problem der Kontinuität zwischen Altertum und Mittelalter. Thessalonica, 1977.

About technology:
Henning, J. "Revolution or relapse? Technology, agriculture and early medieval archaeology in Germanic Central Europe." In The Langobards before the Frankish conquest: an ethnographic perspective, eds. Giorgio Ausenda, et al., 149-64;165-73. Woodbridge, UK: Boydell Press, 2009
එබැවින් බටහිර යුරෝපය සහ උතුරු අප්‍රිකාව දෙස බැලීමෙන් (අධිරාජ්‍යය ප්‍රථමයෙන් හා ඈතට ඇද වැටුණු) ක්‍රියාවලීන් කිහිපයක් සිදු වේ. කෙසේ වෙතත්, පළමුව, දැනුම නැති වූ බව පවසන විට මිනිසුන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න තේරුම් ගැනීම වැදගත්ය. මෙයින් අදහස් කළ හැකි මූලික කරුණු තුනක් තිබේ. පළමුවැන්න නම් පෙළ නැති වූ බවයි. පුරාණ ලෝකයේ බොහෝ කතුවරුන්, බොහෝ පාඨකයින් සහ පොත්පත් රාශියක් සිටියහ. මේවායින් බොහොමයක් අහිමි විය. සොෆොක්ලීස් තවත් බොහෝ දේ රචනා කළ බව දන්නා විට අපට ඇත්තේ ඔහුගේ නාට්‍ය 7ක් පමණි. ඔගස්ටින් ඔෆ් හිපෝ සිසෙරෝගේ &quot;හෝර්ටෙන්සියස්&quot; ඔහුට ඇති කළ බලපෑම ගැන ලියයි; අපිට ඒ පොත නැතිවෙලා. දුක! නැතිවූ දැනුමේ දෙවන වර්ගය වන්නේ දේවල් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රායෝගික දැනුමයි. අධිරාජ්‍යයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල බොහෝ ආකාරයේ ගොඩනැඟීමේ ශිල්පීය ක්‍රම අමතක විය. බොහෝ තාක්ෂණයන් අතුරුදහන් වී හෝ ඒවායේ භාවිතය සීමා විය. සෙරමික් සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ බ්‍රිතාන්‍යයේ මිනිසුන්ට වේගයෙන් රෝද විසි කරන මැටි භාණ්ඩ සෑදීමේ හැකියාව නැති වූ බවයි. රෝමවරුන්ට ඇදහිය නොහැකි යටිතල පහසුකම් තිබුණි; පස්වන සහ හයවන ශතවර්ෂවල කාලය තුළ, බොහෝ ජලධර අතහැර දමා හෝ හානි වූ අතර කිසි විටෙකත් අලුත්වැඩියා නොකළේය. පල්ලි ගොඩනැගිලි කුඩා වූ අතර, අඩුම තරමින් ඇතැම් ප්‍රදේශවල, අළුතින් කපන ලද අළු පෙදරේරු භාවිතය අතුරුදහන් විය. අන්තිමට රාජ්‍යයක් පවත්වාගෙන යන්නේ කොහොමද කියන දැනුම නැති වුණා. සංගණනය සහ බදු එකතු කිරීම වැනි රාජ්‍යමය දේවල් කිරීමට රෝම රජය ඉතා කාර්යක්ෂම විය. කෙසේ වෙතත්, පශ්චාත්-රෝම ලෝක රජය වඩාත් සරල වූ අතර තවදුරටත් ආයතන මත පදනම් නොවීය. චාන්සරි අතුරුදහන් වූ අතර වාර්තා තවදුරටත් තබා නොතිබුණි. සමාජයක් ගෙනියන්නේ කොහොමද කියන දැනුම නැතිවෙලා ගියා. එබැවින් මූලික වශයෙන්, අපට දැනුම වර්ග තුනක් ඇත: පාඨ සහ බුද්ධිමය සංස්කෘතිය වඩාත් පුළුල් ලෙස; නිශ්චිත තාක්ෂණයන් සහ අත්කම් නිෂ්පාදන ශිල්පීය ක්රම; සහ රාජ්‍ය/ආයතනික දැනුම. තිදෙනාම විවිධ මට්ටම්වලට, විවිධ ස්ථානවලට ගියහ (සම්පූර්ණ කඩාවැටීමකට ලක් වූ ස්ථානයක බ්‍රිතාන්‍යය සුසමාදර්ශී උදාහරණයේදී; ඉතාලියේ, ඊට වඩා අඩු පාඩුවක් සිදු විය; නැගෙනහිරින්, කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් හෝ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ කිවහොත්, එය දුෂ්කර ය. කොච්චර පාඩුවක් උනාද කියලා දන්නවනේ.) එක එක අය එක එක හේතු නිසා අයින් උනා. පෙළ සඳහා, පැරණි පාඨයන් අතින් පිටපත් කර නැවත පිටපත් කළ යුතු බව ඔබ තේරුම් ගත යුතුය. පුළුල් සාක්ෂරතාවයෙන් සහ ලිඛිත කෘතිවල පොදු පරිභෝජනයෙන් බැහැරව හා පැවිදි ඉගෙනුම් සංස්කෘතියක් කරා සංක්‍රමණය විය, එයින් අදහස් කළේ ඇතැම් කතුවරුන් සහ ඇතැම් කෘති පිටපත් කර සංරක්ෂණය කිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බවයි. අපට බොහෝ පල්ලියේ පියවරුන් සහ බොහෝ සාන්තුවරයන්ගේ ජීවිත ඇත; අපට මිථ්‍යාදෘෂ්ටික කවියන් අඩුය. Plautus සහ Petronius වැනි ලතින් විකට චිත්‍ර අප සතුව ඇත, මන්ද ඒවා අනාගත පරම්පරාවන් සඳහා වැදගත් වචන මාලාවක් හෝ සිසුන් සඳහා හොඳ ඉගැන්වීමේ පාඨයක් වනු ඇතැයි සිතූ බැවිනි. අපට වර්ජිල් සිටින්නේ සමාන හේතු නිසා ය. නිෂ්ඵල හෝ ඊටත් වඩා නරක, සමහර විට මිථ්‍යාදෘෂ්ටික කෘති පිටපත් කර නැත. මේ අනුව පැවිදි සංස්කෘතිය යන දෙකම නියෝජනය කරන්නේ පැරණි සාහිත්‍යයට බාධාවක් වන අතර අප සතු දේ සුරැකෙන දැවැන්ත ව්‍යාපෘතියකි. හාමුදුරුවරු නැත්නම් අපිට බටහිරින් කිසිම දෙයක් ඉතුරු වෙන්නේ නැහැ. එය දෙවන වර්ගයේ අලාභයට හේතු වූ විශේෂීකරණයේ සමස්ත සමාජ පරිහානිය නිසා ය. රෝම ශිෂ්ටාචාරය ඉතා විශේෂිත විය. ඔබ හතරවන සියවසේ උතුරු ඉතාලියේ දුප්පත් පුද්ගලයෙක් නම්, ඔබ ටියුනීසියාවේ රතු ස්ලිප් වෙයාර් තහඩු මත සිසිලියානු ධාන්‍ය වලින් පුලුස්සන ලද පාන්, දකුණු ස්පාඤ්ඤයේ ඔලිව් තෙල් සමඟ මිශ්‍ර කර පෘතුගාලයේ මාළු සෝස්වල ගිල්වා අනුභව කරනු ඇතැයි සිතිය හැකිය (නරක නොවේ, හහ්! ) ඔබ රයින් හි සොල්දාදුවෙකු නම් හෝ මාර්සෙයිල්ස් හි නැව් තටාක සේවකයෙකු නම් හෝ කොන්ස්ටන්ටිනෝපල්හි ගණිකාවක් නම් එවැනිම තත්වයක්. බොහෝ අය වෙළඳපොලේ ඇඳුම් මිලදී ගත් හෝ රජය විසින් අධිරාජ්‍ය රෙදි විවීම කම්හල්වල වියන ලද ඇඳුම් ලබා දුන්හ. බරපතල ශ්රම විභජනයක් සමඟ සමාජය ඉතා විශේෂිත විය. අධිරාජ්‍යය බිඳවැටීමත් සමඟ ආර්ථිකය සරල කර දේශීයකරණය වූ අතර බොහෝ කලාපවල මිනිසුන්ට නැවත තනිවම දේවල් කිරීමට පටන් ගැනීමට සිදු වූ අතර මූලික වශයෙන් එය කළ නොහැකි විය. කොන්ක්‍රීට් හෝ වෙනත් ඕනෑම දෙයක් සෑදීමට දන්නා කිසිවෙකු ඉතිරිව සිටියේ නැත, ස්ලිප්වෙයාර් පිඟන් සෑදීමට තාක්‍ෂණික දැනුමක් කිසිවෙකුට නොතිබුණි. (පැති සටහනක්: මෙම කාල පරිච්ෙඡ්දය තුළ, පැරණි වහල්භාවයේ පරිහානියත් සමඟ පැතිර ගිය බර නගුල වැනි ඇතැම් තාක්ෂණයන් ඇත්ත වශයෙන්ම ව්යාප්ත විය, මෙය මතභේදාත්මක වුවද). අවසාන වශයෙන්, ආයතන. රෝම අධිරාජ්‍යය ඉතා සාක්ෂරතාව, නීතිමය, නඩු සතුටුදායක, බදු එකතු කරන රාජ්‍යයක් විය (අප මෙන්!). බදු ක්‍රමය යන්න පටන් ගත්තට පස්සේ ඒකට ඉඩ දෙන ආයතනත් යනවා. නිලධාරි තන්ත්‍රය මිය යන අතර, ඒ සමග වාර්තා අවශ්‍ය වේ. වාර්තා අවසන් වීමත් සමඟම, පුද්ගලික සබඳතා සහ ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන්ගේ සාක්ෂි සහ ලේඛන වෙත ප්‍රවේශ වීමේ හැකියාව අඩු වීම සම්බන්ධයෙන් නඩු වැඩි වේ. බදු එකතු කිරීම අවසන් වීමත් සමඟ සියලුම රාජ්‍ය ආයතන ඉවත්ව යන අතර ඒවා ප්‍රාදේශීයකරණය වූ ඉඩම් හිමි කුලී නිවැසියන්ගේ සම්බන්ධතා මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ. පල්ලිය හැරුණු විට, බටහිර රටවල ආණ්ඩු ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද යන්න හෝ ඔවුන් කළ යුතු දේ ගැන කිසිවෙකු දන්නේ නැත. කිසිවෙකු තවදුරටත් වැටුප් ලබා ගන්නේ නැත. කෙසේ වෙතත්, එය ඉතා ක්රමානුකූලයි. මම ද විනාශය සහ අඳුර මත බොහෝ දුරට වැටුණෙමි, සෑම දෙයක්ම පරිමාණයේ ව්‍යසනකාරී පැත්තක් විය. තවත් බොහෝ අය ඇත්තටම සිතන්නේ ඉතා ස්වල්පයක් අහිමි වූ බවයි. ඔවුන් වැරදියි. මෙන්න හොඳ පොත් කිහිපයක්, වඩාත් නිශ්චිත සිට අඩු නිශ්චිත දක්වා ගමන් කරයි. ඔවුන් සියල්ලෝම මා සමඟ හෝ එකිනෙකා සමඟ එකඟ නොවුණත්, සියල්ල හොඳයි. ජෙනරල් (Brown සහ Ward-Perkins යනු අඛණ්ඩතාවයට එරෙහිව බිඳවැටීමේ අන්තයන්ය, හොඳ සමබරතාවයක් ලබා ගැනීමට දෙකම කියවන්න): Brown, Peter. ප්‍රමාද වූ පෞරාණික ලෝකය. ලන්ඩන්: තේම්ස් සහ හඩ්සන්, 1971 වෝඩ්-පර්කින්ස්, බ්‍රයන්, රෝමයේ වැටීම සහ ශිෂ්ටාචාරයේ අවසානය (ඔක්ස්ෆර්ඩ්, 2005) ෆ්ලෙමින්, රොබින්. රෝමයෙන් පසු බ්‍රිතාන්‍යය. New York: Penguin, 2010. Pirenne, Henri. මොහොමඩ් සහ චාර්ලිමේන්. නිව් යෝර්ක්: නෝටන්, 1939. පොත් සහ අධ්‍යාපනය සහ භික්ෂූන් ගැන: ලෙවිසන්, විල්හෙල්ම්. අටවන සියවසේ එංගලන්තය සහ මහාද්වීපය. Oxford: Clarendon Press, 1946 Cavallo, G. සහ R. Chartier, ed. බටහිර කියවීමේ ඉතිහාසයක්. Amherst: University of Massachusetts Press, 2003. Cavallo, G. 1978. &quot;La circolazione libraria nell&#39;età di Giustiniano.&quot; GG Archi (ed.), L&#39;imperatore Giustiniano හි. ස්ටෝරියා ඊ මයිටෝ, 201-236. මිලානෝ : A. Giuffrè, 1978 Riché, Pierre. අධ්‍යාපනය සහ සංස්කෘතිය dans l&#39;Occident barbare, VIe-VIIIe siècles, 3rd edn. Paris: Editions du Seuil, 1973. (අවම වශයෙන් මෙයින් කොටසක ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් ඇතැයි මම විශ්වාස කරමි) ආයතන ගැන: Brown, Warren, et al., eds. වාර්තාමය සංස්කෘතිය සහ මුල් මධ්යකාලීන යුගයේ ගිහියන්. Cambridge: Cambridge University Press, 2013. Classen, P. Kaiserreskript und Königsurkunde: Diplomatische Studien zum Problem der Kontinuität zwischen Altertum und Mittelalter. Thessalonica, 1977. තාක්ෂණය ගැන: Henning, J. &quot;Revolution or relapse? ජර්මානු මධ්‍යම යුරෝපයේ තාක්‍ෂණය, කෘෂිකර්මය සහ මුල් මධ්‍යතන පුරාවිද්‍යාව.&quot; ෆ්‍රෑන්ක් ආක්‍රමණයට පෙර ලැන්ගෝබාර්ඩ්ස් හි: ජනවාර්ගික ඉදිරිදර්ශනය, සංස්. Giorgio Ausenda, et al., 149-64;165-73. Woodbridge, UK: Boydell Press, 2009