This is an important and complex question.  The **TL;DR** on it is "yes, more or less, but it gets complicated."

To begin with, [here is a proclamation](_URL_3_) by the German General Otto von Emmich, distributed widely in Belgium in the autumn of 1914 as the German army crossed the tiny nation’s borders and began its slow march south.  The declaration it makes is rather incredible:

 >  It is to my very great regret that the German troops find themselves compelled to cross the Belgian frontier.  They are acting under the constraints of an unavoidable necessity, Belgium’s neutrality having been violated by French officers who, in disguise, crossed Belgian territory by motor-car in order to make their way into Germany.

It goes on to insist that the Belgian people should look upon the soldiers of the German army as “the best of friends,” that those soldiers would “pay in gold” for anything requisitioned by that army in the course of its uneventful passage through Belgium, and closes with von Emmich’s “formal pledges to the Belgian population that it will have nothing to suffer from the horrors of war.”  The document carries an ominous tone throughout, however; the reader is coolly informed that von Emmich “hope[s] the German army of the Meuse will not be forced to fight you,” and that any Belgian destruction of their own bridges, tunnels and railways “will have to be looked upon as hostile acts.”  The Belgian reader could be forgiven, perhaps, for looking upon the above assurances with a degree of skepticism.

This skepticism was more than borne out by the course of events.

On August 4th, 1914, the German army began crossing the border into Belgium.  The Belgians, understandably unwilling to allow such a thing to occur without offering firm protest, chose to stand and fight.  Bridges were indeed destroyed.  Roads were blocked.  Barricades were put up — and, while the nation’s small and ill-equipped army could not hope to defeat the German invaders, it did manage to slow them down to such an extent that the carefully drafted timetables of the planned invasion had to be rewritten from scratch, and the British Expeditionary Force was able to arrive in time to further delay the attempted conquest of Belgium and passage into France.  In an abstract sense, the First Battle of the Marne was won in the fields outside of Liège.

When the dust had settled, only a small sliver of Belgium south of the inundated Yser remained unoccupied — the rest of the kingdom, including the great cities of Namur, Liège, Antwerp, and the capital Brussels, had been taken.  The popular Belgian King, Albert I, remained at liberty and in command of the ~150,000-strong army that held the ground from Nieuwpoort through to Ypres.

All of this is fairly straightforward, but a peculiar thing has happened when it comes to the popular Anglo-American memory of the events that transpired in Belgium during the autumn of 1914: once the narrative of the war reaches the establishment of the trench system and the commencement of the long-standing stalemate that is viewed as such an essential aspect of the war in the West, Belgium and its people seem to vanish from the story entirely.  Why might this be?

The answer to this question is the one your post here suggests: the troubled history of “propaganda” and its complex role in the war.  I've [written elsewhere](_URL_5_) about the roots of modern propaganda in the First World War, but in the meantime let it suffice to say that a great deal of propagandistic hay was made of the sufferings of Belgium in the war’s early stages — especially by British journalists, statesmen and public intellectuals.  The most notorious example of this is likely the *Bryce Report* (or, more extensively, the [*Report of the Committee on Alleged German Outrages*](_URL_4_)), first released in 1915.  The report has long been a bête noire for those cultural historians examining popular attitudes during the war, it having been concluded by some very emphatic commentators in the 1920s and 1930s (such as Arthur Ponsonby in *Falsehood in War-Time* and Irene Cooper Willis in *England’s Holy War*) that the Report was simply a tissue of lies.  Modern research, as we shall see, has confirmed that the *Report*’s conclusions were substantially correct.

As a consequence of this and other dismissals, the quite real sufferings of this nation and her people have since (in my view) been unjustly swept away along with everything else that now smacks of the sensationalism, hate-mongering and outright invention that are believed to have been the propagandists’ stock in trade.  This would be a too-simple evaluation of the situation in general terms, but, in the case of the plight of Belgium, it is a very serious error indeed.

As we approach the beginning of the war’s centenaries, it is only fitting that pieces of the puzzle that have hitherto been missing finally be put back into place.  So:

It is true that many of the more sensational stories of German “outrages” perpetrated in Belgium during the course of the invasion and ensuing occupation are very hard to believe, much less corroborate.  German soldiers eating Belgian babies; German soldiers hanging Belgian nuns between church bells and ringing them to death; German soldiers crucifying dozens of farmers by the roadside; and so on — these are stories that are familiar to us through the fact of them having now become standard examples of why “propaganda” is not to be trusted.  Claims like these (it is said) poisoned the home front’s understanding of the war; works that made such claims disgusted the war poets and memoirists so much that they rose up in reaction against them; stories of this sort caused the English-speaking peoples to be so skeptical of atrocity reports that they were too late in reacting to the events of the years leading up to 1939.  All of this is considerably more complicated than these summaries suggest, but that's more than I wish to get into just at the moment.

The point is that we need not dwell on such extreme suggestions to see much in the German occupation of Belgium worth acknowledging.  Let us consider some numbers:

- The total Belgian deaths during the war amount to some 100,000 — 40,000 military deaths and 60,000 civilian deaths.

- Of those civilians who died as a direct result of the war, some 6,000 were deliberately and premeditatedly executed.  More on this below.

- Nearly 1.5 million Belgians were displaced by the German occupation of their land, with impoverished refugees fleeing in every direction.  Some 200,000 ended up in Britain, and another 300,000 in France.  The most, by far — nearly a million — fled to the Netherlands, but did not always have an easy time in doing so.  The German army constructed a 200km-long [electrified fence](_URL_0_), called the *Dodendraad* by the Dutch, that claimed the lives of around 3,000 attempted escapees during the course of the war.

- Some 120,000 Belgian civilians (of both sexes) were used as forced labour during the war, with roughly half being deported to Germany to toil in prison factories and camps, and half being sent to work just behind the front lines.  Anguished Belgian letters and diaries from the period tell of being forced to work for the Zivilarbeiter-Bataillone, repairing damaged infrastructure, laying railway tracks, even manufacturing weapons and other war materiel for their enemies.  Some were even forced to work in the support lines at the Front itself, digging secondary and tertiary trenches as Allied artillery fire exploded around them.  I've gone into some more detail on this subject [here](_URL_2_), though some of what I've already provided above draws on that content already.

In all of this, then, it would seem that there is plenty that deserves the benefit of modern memory and which cannot easily be dismissed as mere invention for Allied propaganda.

How, then, might it be best to remember this suffering?  What place might it play in the ongoing debate over just what tone and tenor the upcoming centenaries should take?  The advent of the hundredth anniversaries of so many events provides an ideal moment for reflection and re-evaluation — particularly when it comes to things that “everyone knows.”  It is now a commonplace that “everyone knows” the British state and news media lied about German atrocities in Belgium to maintain popular support for the British war effort, but it is well past time to re-examine what is commonly said about those lies and that support.

Alan Kramer and John Horne, in their magisterial volume on this subject (*German Atrocities, 1914: A History of Denial*; 2001), have painstakingly reconstructed the reality behind the propaganda in a way that should leave no reader in doubt.  Through years of careful archival research they have reached the conclusion that there was indeed a systematic program of civilian executions — sometimes en masse — conducted in Belgium, by the German army, with the purpose of breaking the spirit of resistance and striking terror into the heart of the population.  The anniversaries of the worst of these catastrophes are upon us; on August 23rd, 1914, the German army took revenge upon the Belgian city of Dinant for what it falsely believed to be the actions of Belgian *francs-tireurs* (“free-shooters”, or non-military partisans).  This revenge took the form of the burning of over a 1,000 buildings and the execution of some 674 civilians.  The oldest among them was in his 90s; the youngest was barely a month old.  These civilians were killed in a variety of ways.  Some were bayoneted, others burned alive; most were bound, put up against walls, and then executed by a volley of rifle fire — all in reprisal for something that had not actually happened.  Two days later (August 25th), the same spirit of reprisal played out again elsewhere — [in Leuven](_URL_6_).

It is important to note, in closing, that we need not examine events such as those described above and come away with nothing but a “[Blame Germany](_URL_1_)” perspective.  Alan Kramer has convincingly shown in his 2007 follow-up volume, *Dynamic of Destruction: Culture and Mass Killing in the First World War*, that the increasing radicalization of military occupation was a feature of the war to be found in numerous theatres, not solely in Belgium or solely at the end of a German gun.  As ever, it is very hard for anyone involved in the war to come away with their hands clean.

Nevertheless, with the transnational turn that has been taken by much of First World War historiography in recent decades and the centenary-inspired willingness to re-evaluate long-held assumptions about the war’s meaning and conduct, it is perhaps well past time for the wartime sufferings of Belgium and her people to move out of the realm of convenient fiction and back into that of uncomfortable fact.

All of this is a very long-winded way of saying, to conclude, that -- yes -- the German army did indeed do some pretty nasty stuff in Belgium.  It was not alone in doing so in occupied territory, and some stories about its activities are certainly inventions or exaggerations, but what it did do should probably be enough to give the reader pause. 

**Suggested Readings**

- Kramer, Alan and John Horne.  *German Atrocities, 1914: A History of Denial* (2001).
- Kramer, Alan.  *Dynamics of Destruction: Culture and Mass Killing in the First World War* (2007).
- Stibbe, Matthew ed.  *Captivity, Forced Labour and Forced Migration in Europe During the First World War* (2009).
- Thiel, Jens.  *‘Menschenbassin Belgien’: Anwerbung, Deportation und Zwangsarbeit in Ersten Weltkrieg* (2007).
- Hull, Isabel V.  *Absolute destruction: Military Culture and the Practices of War in Imperial Germany* (2005).
- Becker, Annette.  *Oubliés de la Grande guerre* (1998).
- Jones, Heather.  *Violence Against Prisoners of War in the First World War: Britain, France, and Germany, 1914-1920* (2011).
මෙය වැදගත් හා සංකීර්ණ ප්‍රශ්නයකි. එහි ඇති **TL;DR** යනු &quot;ඔව්, අඩු වැඩි වශයෙන්, නමුත් එය සංකීර්ණ වේ.&quot; ආරම්භ කිරීමට, [මෙන්න ප්‍රකාශයක්](_URL_3_) ජර්මානු ජෙනරාල් ඔටෝ වොන් එමිච් විසින් 1914 සරත් සෘතුවේ දී ජර්මානු හමුදාව කුඩා ජාතියේ දේශසීමා තරණය කර දකුණට මන්දගාමී ගමනක් ආරම්භ කරන විට බෙල්ජියමේ පුළුල් ලෙස බෙදා හරින ලදී. එය කරන ප්‍රකාශය තරමක් ඇදහිය නොහැකි ය: &gt; ජර්මානු හමුදාවන්ට බෙල්ජියම් දේශසීමා තරණය කිරීමට බල කිරීම මගේ බලවත් කණගාටුවකි. ඔවුන් ක්‍රියා කරන්නේ නොවැළැක්විය හැකි අවශ්‍යතාවයක සීමාවන් යටතේ ය, බෙල්ජියමේ මධ්‍යස්ථභාවය ප්‍රංශ නිලධාරීන් විසින් උල්ලංඝනය කර ඇති අතර, ඔවුන් වෙස්වළාගත්, ජර්මනියට යාමට මෝටර් රථයකින් බෙල්ජියම් භූමිය තරණය කළහ. බෙල්ජියම් ජනතාව ජර්මානු හමුදාවේ සොල්දාදුවන් දෙස &quot;හොඳම මිතුරන්&quot; ලෙස බැලිය යුතු බව අවධාරනය කරයි, එම සොල්දාදුවන් බෙල්ජියම හරහා ගමන් කිරීමේදී එම හමුදාව විසින් ඉල්ලා සිටින ඕනෑම දෙයක් සඳහා &quot;රන් වලින් ගෙවනු ඇත&quot; , සහ Von Emmich ගේ &quot;යුද්ධයේ බිහිසුණු බවින් දුක් විඳීමට කිසිවක් නොමැති බවට බෙල්ජියම් ජනගහනයට විධිමත් ප්‍රතිඥාවක්&quot; සමඟින් අවසන් වේ. කෙසේ වෙතත්, ලේඛනය පුරාවට අසුබ ස්වරයක් දරයි; වොන් එමිච් &quot;මියුස් හි ජර්මානු හමුදාවට ඔබ සමඟ සටන් කිරීමට බල නොකරනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වන බව&quot; පාඨකයාට නිහතමානීව දැනුම් දෙනු ලැබේ ක්රියා කරයි.&quot; බෙල්ජියම් පාඨකයාට සමාව දිය හැකිය, සමහර විට, ඉහත සහතික කිරීම් යම් තරමක සංශයවාදීව බැලීම ගැන. මෙම සංශයවාදය සිදුවීම්වල ගමන් මාර්ගයෙන් වඩා වැඩි විය. 1914 අගෝස්තු 4 වන දින ජර්මානු හමුදාව බෙල්ජියමට දේශ සීමාව තරණය කිරීමට පටන් ගත්තේය. බෙල්ජියම්වරු, ස්ථිර විරෝධයක් ඉදිරිපත් නොකර එවැනි දෙයක් සිදුවීමට ඉඩ දීමට අකමැති වූ අතර, නැගී සිටීමට සහ සටන් කිරීමට තෝරා ගත්හ. පාලම් ඇත්තෙන්ම විනාශ විය. මාර්ග අවහිර විය. බාධක යොදන ලද අතර, ජාතියේ කුඩා හා අවිධිමත් හමුදාවට ජර්මානු ආක්‍රමණිකයන් පරාජය කිරීමට බලාපොරොත්තු විය නොහැකි වුවද, සැලසුම් සහගත ආක්‍රමණයේ ප්‍රවේශමෙන් කෙටුම්පත් කරන ලද කාලසටහන් නැවත ලිවිය යුතු තරමට එය මන්දගාමී කිරීමට සමත් විය. සීරීම්, සහ බෙල්ජියම යටත් කර ගැනීම සහ ප්‍රංශය වෙත ගමන් කිරීම තවදුරටත් ප්‍රමාද කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය ගවේෂණ බලකායට නියමිත වේලාවට පැමිණීමට හැකි විය. වියුක්ත අර්ථයකින්, පළමු මාර්න් සටන ලීජ් නගරයෙන් පිටත ක්ෂේත්‍රවලදී ජයග්‍රහණය කරන ලදී. දූවිලි තැන්පත් වූ විට, ජලයෙන් යට වූ Yser ට දකුණින් බෙල්ජියමේ කුඩා පෙත්තක් පමණක් ඉතිරි නොවීය - Namur, Liège, Antwerp සහ Brussels අගනුවර ඇතුළුව රාජධානියේ ඉතිරි කොටස අල්ලාගෙන තිබුණි. ජනප්‍රිය බෙල්ජියම් රජු, ඇල්බට් I, නිදහසේ සිටි අතර නිව්පූර්ට් සිට Ypres දක්වා භූමිය අල්ලා ගත් ~150,000-ශක්තිමත් හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා විය. මේ සියල්ල තරමක් සරල ය, නමුත් 1914 සරත් සෘතුවේ දී බෙල්ජියමේ සිදු වූ සිදුවීම් පිළිබඳ ජනප්‍රිය ඇන්ග්ලෝ-ඇමරිකානු මතකයට එන විට සුවිශේෂී දෙයක් සිදුවී ඇත: යුද්ධයේ ආඛ්‍යානය අගල් පද්ධතිය පිහිටුවීමට ළඟා වූ පසු සහ බටහිර, බෙල්ජියම සහ එහි ජනතාව යුද්ධයේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් ලෙස සලකනු ලබන දිගුකාලීන ඇනහිටීමේ ආරම්භය කතාවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදහන් වී ඇති බව පෙනේ. මෙය විය හැක්කේ ඇයි? මෙම ප්‍රශ්නයට පිළිතුර වන්නේ මෙහි ඔබගේ පෝස්ටුව යෝජනා කරන එකයි: “ප්‍රචාරණයේ” අවුල් සහගත ඉතිහාසය සහ යුද්ධය තුළ එහි සංකීර්ණ භූමිකාව. පළමු ලෝක සංග්‍රාමයේ නූතන ප්‍රචාරණයේ මූලයන් ගැන මම [වෙනත් තැනක ලියා ඇත](_URL_5_) නමුත් මේ අතර යුද්ධයේ මුල් අවධියේදී බෙල්ජියමේ දුක් වේදනාවලින් විශාල ප්‍රචාරක පිදුරු ප්‍රමාණයක් සෑදූ බව පැවසීම ප්‍රමාණවත්ය. - විශේෂයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය මාධ්‍යවේදීන්, රාජ්‍ය නායකයින් සහ මහජන බුද්ධිමතුන් විසින්. මෙයට වඩාත්ම කුප්‍රකට උදාහරණය විය හැක්කේ 1915 දී ප්‍රථම වරට නිකුත් කරන ලද *බ්‍රයිස් වාර්තාව* (හෝ, වඩාත් පුළුල් ලෙස [*චෝදනා කරන ලද ජර්මානු ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ කමිටු වාර්තාව*](_URL_4_)) ය. එම සංස්කෘතික ඉතිහාසඥයින් යුද්ධයේදී ජනප්‍රිය ආකල්ප පරීක්ෂා කිරීම සඳහා, 1920 ගණන්වල සහ 1930 ගණන්වල ඉතා අවධාරණයෙන් යුත් විචාරකයින් ( *යුධ කාලයේ බොරුව** හි ආතර් පොන්සන්බි සහ *එංගලන්තයේ ශුද්ධ යුද්ධයේ* අයිරින් කූපර් විලිස් වැනි) විසින් නිගමනය කර ඇත. වාර්තාව හුදෙක් බොරු පටලයක් විය. නවීන පර්යේෂණ, අප දකින පරිදි, *වාර්තාවේ* නිගමන සැලකිය යුතු ලෙස නිවැරදි බව තහවුරු කර ඇත. මෙයින් සහ වෙනත් සේවයෙන් පහකිරීම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මේ ජාතියේ සහ ඇගේ ජනතාවගේ සැබෑ දුක් වේදනා (මගේ මතය අනුව) අසාධාරණ ලෙස අතුගා දමා ඇති අතර එය දැන් විශ්වාස කරන සංවේදිත්වය, වෛරය අවුස්සන සහ සෘජු සොයාගැනීම් වලට පහර දෙන අනෙක් සියල්ල සමඟින්. වෙළඳාමේ ප්‍රචාරකයන්ගේ තොගය විය. මෙය සාමාන්‍ය වශයෙන් තත්වය පිළිබඳ ඉතා සරල ඇගයීමක් වනු ඇත, නමුත්, බෙල්ජියමේ දුක්ඛිත තත්වය සම්බන්ධයෙන්, එය ඇත්ත වශයෙන්ම ඉතා බරපතල දෝෂයකි. යුද්ධයේ ශත සංවත්සරයේ ආරම්භයට අප ළං වන විට, මෙතෙක් අතුරුදහන් වී ඇති ප්‍රහේලිකාවේ කොටස් අවසානයේ නැවත ස්ථානගත කිරීම සුදුසුය. ඉතින්: බෙල්ජියමේ ආක්‍රමණය සහ ඉන් අනතුරුව ආක්‍රමණය අතරතුර සිදු කරන ලද ජර්මානු “ක්‍රෝධයන්” පිළිබඳ වඩාත් සංවේදී කතා බොහෝමයක් විශ්වාස කිරීමට ඉතා අපහසු වන අතර, ඊට වඩා අඩුවෙන් සනාථ වන බව සත්‍යයකි. ජර්මානු සොල්දාදුවන් බෙල්ජියම් ළදරුවන් අනුභව කරති; ජර්මානු සොල්දාදුවන් බෙල්ජියම් කන්‍යා සොහොයුරියන් පල්ලියේ සීනු අතරේ එල්ලා මරණයට පත් කරයි; ජර්මානු සොල්දාදුවන් පාර අයිනේ ගොවීන් දුසිම් ගනනක් කුරුසියේ ඇණ ගසයි; යනාදී වශයෙන් - මේවා දැන් &quot;ප්‍රචාරණය&quot; විශ්වාස නොකළ යුත්තේ ඇයිද යන්න පිළිබඳ සම්මත උදාහරණ බවට පත් වී තිබීම හරහා අපට හුරුපුරුදු කථා වේ. මෙවැනි ප්‍රකාශයන් (එය කියනු ලැබේ) යුද්ධය පිළිබඳ ගෘහ පෙරමුණේ අවබෝධය විෂ විය; එවැනි ප්‍රකාශයන් කරන ලද කෘතීන් යුද කවියන් සහ මතක සටහන් රචකයන් කෙතරම් පිළිකුල් කළද යත්, ඔවුන් ඔවුන්ට එරෙහිව ප්‍රතික්‍රියාවක් ලෙස නැඟී සිටියහ. මේ ආකාරයේ කථා ඉංග්‍රීසි කතා කරන ජනයාට සාහසික වාර්තා පිලිබඳව කෙතරම් සැක සංකා ඇති කිරීමට හේතු වීද යත් 1939 ට පෙර වසර වල සිදුවීම් වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ඔවුන් ප්‍රමාද වැඩියි. මේ සියල්ල මෙම සාරාංශ යෝජනා කරනවාට වඩා සැලකිය යුතු තරම් සංකීර්ණ ය, නමුත් එය වැඩිය මම මේ මොහොතේ ඇතුල් වීමට කැමති වඩා. කාරණය නම්, ජර්මානු බෙල්ජියම ආක්‍රමණය කිරීම පිළිගත යුතු බොහෝ දේ දැකීමට අපට එවැනි ආන්තික යෝජනා මත රැඳී සිටීම අවශ්‍ය නොවේ. අපි සමහර සංඛ්‍යා සලකා බලමු: - යුද්ධයේදී බෙල්ජියම්වල මුළු මරණ සංඛ්‍යාව 100,000 - මිලිටරි මරණ 40,000 ක් සහ සිවිල් මරණ 60,000 ක් පමණ වේ. - යුද්ධයේ සෘජු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මියගිය සිවිල් වැසියන්ගෙන් 6,000 ක් පමණ හිතාමතා සහ සැලසුම් සහගතව මරා දමන ලදී. මේ පිළිබඳ වැඩි විස්තර පහතින්. - දරිද්‍රතාවයට පත් සරණාගතයින් සෑම දිශාවකටම පලා යමින් ජර්මානු ඔවුන්ගේ ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම නිසා බෙල්ජියම් වැසියන් මිලියන 1.5 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් අවතැන් විය. 200,000 ක් පමණ බ්‍රිතාන්‍යයේ ද තවත් 300,000 ක් ප්‍රංශයේ ද අවසන් විය. වඩාත්ම, - මිලියනයකට ආසන්න - නෙදර්ලන්තයට පලා ගිය නමුත්, සෑම විටම එසේ කිරීමට පහසු කාලයක් නොතිබුණි. ජර්මානු හමුදාව විසින් ලන්දේසීන් විසින් *දොඩෙන්ද්‍රාඩ්* ලෙස හැඳින්වූ කිලෝමීටර් 200ක් දිග [විදුලි වැටක්](_URL_0_) ඉදිකරන ලද අතර එය යුද්ධය අතරතුර පැන යාමට උත්සාහ කළ 3,000 ක පමණ ජීවිත බිලිගත්තේය. - බෙල්ජියම් සිවිල් වැසියන් 120,000ක් පමණ (ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයේම) යුද්ධයේදී බලහත්කාර ශ්‍රමිකයන් ලෙස භාවිතා කරන ලද අතර, අඩක් පමණ ජර්මනියට සිරගෙදර කම්හල්වල සහ කඳවුරුවල වෙහෙසීමට පිටුවහල් කරන ලද අතර අඩක් ඉදිරි පෙළ පිටුපස සේවයට යවන ලදී. එම කාලපරිච්ඡේදයේ දුක්ඛිත බෙල්ජියම් ලිපි සහ දිනපොත් පවසන්නේ Zivilarbeiter-Bataillone සඳහා වැඩ කිරීමට බල කිරීම, හානියට පත් යටිතල පහසුකම් අලුත්වැඩියා කිරීම, දුම්රිය මාර්ග තැබීම, ඔවුන්ගේ සතුරන් සඳහා ආයුධ සහ වෙනත් යුද ද්‍රව්‍ය පවා නිෂ්පාදනය කිරීම ය. මිත්‍ර හමුදාවේ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර ඔවුන් වටා පිපිරෙන විට ද්විතීයික සහ තෘතීයික අගල් හෑරීමට, ඉදිරිපසම ආධාරක රේඛාවල වැඩ කිරීමට පවා සමහරුන්ට බල කෙරුනි. මම ඉහතින් සපයා ඇති සමහර දේවල් දැනටමත් එම අන්තර්ගතය මත ඇදී ගියද, මම මෙම විෂය [මෙහි](_URL_2_) පිළිබඳ තවත් විස්තර කිහිපයක් වෙත ගියෙමි. මේ සියල්ල තුළ, නූතන මතකයේ ප්‍රතිලාභ ලැබිය යුතු සහ මිත්‍ර ප්‍රචාරණය සඳහා හුදු සොයාගැනීමක් ලෙස පහසුවෙන් බැහැර කළ නොහැකි බොහෝ දේ ඇති බව පෙනේ. එසේ නම්, මෙම දුක් වේදනා මතක තබා ගැනීම වඩාත් සුදුසු වන්නේ කෙසේද? එළඹෙන ශත සංවත්සරයන් ගත යුත්තේ කුමන ස්වරය සහ කාලසීමාව පිළිබඳව පවතින විවාදයේ එය කුමන ස්ථානයට යා හැකිද? බොහෝ සිදුවීම්වල සියවන සංවත්සරයේ පැමිණීම ආවර්ජනය කිරීම සහ නැවත ඇගයීම සඳහා කදිම අවස්ථාවක් සපයයි - විශේෂයෙන්ම එය &quot;සියලු දෙනා දන්නා&quot; දේවල් සම්බන්ධයෙන්. බ්‍රිතාන්‍ය යුද ප්‍රයත්නයට මහජන සහයෝගය පවත්වා ගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්‍යය සහ ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍ය බෙල්ජියමේ ජර්මානු කුරිරුකම් ගැන බොරු කීම දැන් සාමාන්‍ය දෙයකි, නමුත් එම බොරු ගැන පොදුවේ කියන දේ නැවත විමර්ශනය කිරීමට කාලය ගෙවී ගොස් ඇත. ඒ සහයෝගය. Alan Kramer සහ John Horne, මෙම විෂය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ මහේස්ත්‍රාත් පරිමාවේ (*German Atrocities, 1914: A History of Denial*; 2001), ප්‍රචාරණය පිටුපස ඇති යථාර්ථය කිසිදු පාඨකයෙකුට සැකයක් ඇති නොවන ආකාරයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කර ඇත. ජර්මානු හමුදාව විසින් බෙල්ජියමේ, ප්‍රතිරෝධයේ ආත්මය බිඳ දැමීමේ සහ හදවතට ත්‍රස්තවාදයක් ඇති කිරීමේ අරමුණින් සිවිල් මරණ දණ්ඩනය ක්‍රමානුකූලව - සමහර විට සමූහ වශයෙන් - ක්‍රමානුකූලව ක්‍රියාත්මක වූ බව වසර ගණනාවක් පුරා සූක්ෂම ලේඛනාගාර පර්යේෂණ තුළින් ඔවුන් නිගමනය කර ඇත. ජනගහනයෙන්. මෙම දරුණුතම ව්‍යසනයේ සංවත්සර අප වෙත පැමිණ තිබේ; 1914 අගෝස්තු 23 වන දින, ජර්මානු හමුදාව බෙල්ජියම් නගරයක් වන ඩිනන්ට්ගෙන් පළිගත්තේ බෙල්ජියම් *ෆ්‍රෑන්ක්-ටයර්ස්* (&quot;නිදහස් වෙඩික්කරුවන්&quot; හෝ මිලිටරි නොවන පාර්ශවකරුවන්ගේ) ක්‍රියා යැයි බොරුවට විශ්වාස කළ දෙයට ය. මෙම පළිගැනීම ගොඩනැඟිලි 1,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් ගිනි තබා සිවිල් වැසියන් 674ක් පමණ ඝාතනය කිරීමේ ස්වරූපයක් ගත්තේය. ඔවුන් අතර වැඩිමහල් තැනැත්තා ඔහුගේ 90 ගණන්වල විය. බාලයා යන්තම් මාසයක් විය. මෙම සිවිල් වැසියන් විවිධ ආකාරවලින් මරා දමන ලදී. සමහරක් බයිනෙත්තු, තවත් සමහරු පණපිටින් පුළුස්සා දැමූහ; බොහෝමයක් බැඳ, බිත්ති මත තබා, පසුව රයිෆල් වෙඩි පහරකින් ක්‍රියාත්මක කරන ලදී - සියල්ල ඇත්ත වශයෙන්ම සිදු නොවූ දෙයකට පළිගැනීමක් ලෙස. දින දෙකකට පසුව (අගෝස්තු 25), එම පළිගැනීමේ ආත්මය වෙනත් තැනක නැවත ක්‍රියාත්මක විය - [ලියුවන් හි](_URL_6_). අවසාන වශයෙන් සටහන් කර ගැනීම වැදගත් වන්නේ, ඉහත විස්තර කර ඇති සිදුවීම් වැනි සිදුවීම් අපට පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය නොවන අතර “[ජර්මනියට දෝෂාරෝපණය කරන්න](_URL_1_)” ඉදිරිදර්ශනයක් මිස වෙන කිසිවක් නොමැති බවයි. ඇලන් ක්‍රේමර් ඔහුගේ 2007 පසු විපරම් වෙළුම වන *Dynamic of Destruction: Culture and Mass Killing in the First World War* මගින් ඒත්තු ගැන්වෙන පරිදි මිලිටරි වාඩිලාගැනීමේ වැඩිවන රැඩිකල්කරණය යුද්ධයේ ලක්ෂණයක් වූවා මිස බොහෝ සිනමාහල්වල දක්නට නොලැබේ. තනිකරම බෙල්ජියමේ හෝ තනිකරම ජර්මානු තුවක්කුවක කෙළවරේ. වෙනදා වගේම, යුද්ධයට සම්බන්ධ ඕනෑම කෙනෙකුට තම දෑත් පිරිසිදුව පිටතට පැමිණීම ඉතා අපහසුය. කෙසේ වෙතත්, මෑත දශක කිහිපය තුළ පළමු ලෝක යුද්ධ ඉතිහාස ලේඛනයේ බොහෝමයක් ගෙන ඇති අන්තර් ජාතික හැරීම සහ යුද්ධයේ අර්ථය සහ හැසිරීම පිළිබඳ දිගුකාලීන උපකල්පන නැවත ඇගයීමට ශත සංවත්සරයේ ආනුභාව ලත් කැමැත්ත සමඟ, එය සමහර විට යුධ සමයට බොහෝ පසු ගිය කාලයකි. පහසු ප්‍රබන්ධ ක්ෂේත්‍රයෙන් ඉවත් වී අපහසුතාවයට පත් වූ කරුණු වෙත ආපසු යාමට බෙල්ජියම සහ එහි ජනතාව දුක් විඳිති. ජර්මානු හමුදාව ඇත්ත වශයෙන්ම බෙල්ජියමේ දී ඉතා නරක දේවල් කළ බව නිගමනය කිරීමට මේ සියල්ල ඉතා දිගු කාලීන ක්‍රමයකි. වාඩිලාගෙන සිටින ප්‍රදේශය තුළ එසේ කිරීමෙන් එය තනිවම සිදු නොවූ අතර, එහි ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සමහර කථා නිසැකවම නව නිපැයුම් හෝ අතිශයෝක්තියක් වේ, නමුත් එය කළ දේ පාඨකයාට විරාමයක් ලබා දීමට ප්‍රමාණවත් විය යුතුය. **යෝජිත කියවීම්** - ක්‍රේමර්, ඇලන් සහ ජෝන් හෝන්. *ජර්මන් ඇට්‍රොසිටි, 1914: ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ඉතිහාසය* (2001). - ක්‍රේමර්, ඇලන්. *විනාශයේ ගතිකත්වය: පළමු ලෝක යුද්ධයේ සංස්කෘතිය සහ සමූහ ඝාතනය* (2007). - Stibbe, Matthew ed. *පළමු ලෝක යුද්ධයේදී යුරෝපයේ වහල්භාවය, බලහත්කාර ශ්‍රමය සහ බලහත්කාර සංක්‍රමණය* (2009). - තිල්, ජෙන්ස්. *&#39;Menschenbassin Belgien&#39;: Anwerbung, Deportation und Zwangsarbeit in Ersten Weltkrieg* (2007). - Hull, Isabel V. *නිරපේක්ෂ විනාශය: මිලිටරි සංස්කෘතිය සහ අධිරාජ්‍ය ජර්මනියේ යුද පිළිවෙත්* (2005). - බෙකර්, ඇනට්. *Oubliés de la Grande guerre* (1998). - ජෝන්ස්, හෙදර්. *පළමු ලෝක යුද්ධයේදී යුද සිරකරුවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය: බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය, 1914-1920* (2011).