Mjasto-retowńik. Mjasto-retowńik (, IPA: /ˈmʲistɔ rʲɐtʲiu̯ˈnɪk/) to je ukrajińsko hůnorowo uodznaka, nadowano mjastům spoza Ukrajiny, kere pokozały humańizm, dobro a solidarność ze ukrajińskim norodym we jego walce uo ideały swobody, pokoju a dymokracyje wczos ruskij inwazyje.
Uodznaka bůła stworzůno dekretym prezydynta Ukrajiny Wołodymyra Zelenskigo. Podug sztandu na luty 2024. uodznaczůno bůło śedym mjast, w tym sztyry we Polsce a jedne we Czeskij Republice, żodnego we Ślůnsku.
Historyjo.
Uodznaka bůła stworzůno 22. moja 2022. roku jak uodpowjydź na czynsto wyrożano potrzeba pokozańo zocy a wdźyncznośći dlo auslyndrůw, zagrańicznych państw a mjast, co ńesům půmoc Ukrajińe. 4. kwjytńa 2023. roku dekretym prezidynta bůło uopisano wyglůnd uodznaki a plaketki, a tyż procedura jeji prziznowańo. We dekreće je napisane, iże:
Pjyrszym uodznaczůnym mjastym bůł Rzeszůw, nadgrodzůny tym samym dekretym, kero stworzoł uodznaka. Tego samego dńa prezidynt Wołodymyr Zełenski na pośedzyńu Nojwyższyj Rady Ukrajiny ("Werchownyj Rady"), we uobecnośći polskigo prezidynta Andrzeja Dudy, pedźoł:
W tym samym roku bůły uodznaczůne Przemyśl a Praga, a we 2023 – Vilnius, Lublin, Chełm a Paryż.
Publiczno recepcyjo.
Prezidynt Lublina Krzysztof Żuk, kej uodbjeroł nadgroda, padoł: «Je żech sztolc, iże mogli'chmy pokozać, jak fest uotwarte sům nasze serca». We podobnym tůńe pisoł prezidynt Chełma Jakub Banaszek: «Je żech sztolc a wzruszůny, iże můg żech ja [ta nadgroda] we waszym mjańe uodebrać». Pod mianym "Rzeszów Miasto-ratownik" uodbywała śe we 2024. wystawa we Ojroparlamyńće, pośwjyncůno sparću Rzeszowa dlo ukrajińskich uchůdźcůw.
Uodznace ale ńyradźi byli polske faszistowske aktiwisty Wojciech Olszański a Marcin Osadowski, co we strimje na YouTube'je tuplikowali, iże «Sůmśod to ńyma důmowńik, a Mjasto-Retowńik Rzeszůw to ńyma Mojżeszůw».
Z poczůntku ńykere polske medyja (do przikładu Gazeta Wyborcza) felerńy spokopjůły słowa uod Zelenskigo a podały informacyjo, iże tyn titel uotrzimało uod razu 18 mjast we Polsce (wszyjske wojewůdzke mjasta).
Uodznaczůne mjasta.
Kandidatury.
Mjejske rajce Krymynczuka słożůły forszlag, coby nadgrodźić mjasta Bydgoszcz (we Polsce) a Alytus (we Litwje). Antrag uo titel dlo Bydgoszczy a latwijskij Valmiery słożůły rajce ze Czerkasůw.