text: Hər bir canlının müəyyən bir bioloji ömür limiti olur. Kənar təsirlərlə və müdaxilələrlə bu limiti keçib yaşam müddətini biraz artırmaq olar. Amma, şüurlu varlıqlarda məsələ biraz qəlizdir. Yaşam müddətinin artması heç də yaşam keyfiyyətinin yaxşılaşması anlamına gəlmir. Sonradan yaranan mental - psixoloji səbəblər də orqanizmə mənfi təsir edən amillərdən biridir. Humanoidlərdə əksər hallarda ölüm səbəbi əksər hallarda hüceyrə yenilənməsinin azalması və orqan çatışmazlıqları ilə əlaqəlidir. Düşünürəm ki, bu da genimizdəki bəzi çatışmazlıqlardan irəli gəlir ki, gələcək də ola bilsin buna da korreksiya edilib mükəmməlləşdirilsin. Ümumiyyətlə uzunömürlülüyün əsas xüsusiyyətləri bunlardır: - aşağı nəfəs tempi, az ürək döyüntüsü, ləng bədən hərəkətləri, sakit stressiz yaşam tərzi və s. Bu amillər bir çox uzunömürlü heyvanlarda və canlılarda da özünü göstərir. Bu sıralamaya şüur/zəka səviyyəsini də əlavə etmək olar. Bir ağac bir bitkidən nisbətən şüurludur, ona görə bir çox ağaclar uzunömürlüdür. Bir heyvan bir ağacdan daha şüurludur, lakin stresli sağqalma çabası ilə həyat tərzi keçirir deyə ağacdan ömürü azdır. Burda bu sadalanan xüsusiyyətlərin balansı bir-birinə paralel olarsa, ümumi ömür müddətinə təsir edir. İnsanlarda da belədir, nə qədər sakit, stressiz həyat tərzi keçirsən, meditasiya etsən, nə qədər şüurlu olsan beyinini və düşüncələrini və özünü idarə etməyi bacarsan, bədəninə də nəzarət etməyə bacararsan və ömürün nisbətən uzun olar. Fiziki ölüm faktoru isə yenə də dəyişilməz qalır, qocalma səbəbi hüceyrə səviyyəsində olan bir amildir və bunu yalnız genetik müdaxilə elə bəlkə düzəltmək olar.