text: Qızılın ən böyük xüsusiyyətlərindən biri təbiətdə saf halda tapılmasıdır. Onu əllə ayırmaq mümkünsüzdür. Sianid məhz bu zaman tətbiq olunur. Sianid eynilə qəndin isti çayın içərisində qarışdırıldıqca yox olması kimi, torpağın içindəki qızılı qatı haldan maye hala gətirir və məhlulun içərisinə qatır. Sianidli bu məhlul çox yüksək miqdarda qızıldan ibarət olur. Daha sonra bu məhlula xlor qazı tətbiq olunduqda qızıl məhlulun içərisində qatı hala çevrilərək dibə çökür. Nəticədə bu qatı qızılı külçə formasına salıb bazara buraxırlar. Əsas problem də burada başlayır. Çünki minlərlə ton torpaqdan qızılı ayırmaq üçün əlimizdə bir xeyli sianidli su saxlamalıyıq.   Sianidli məhlulun olduğu hovuz mütləq şəkildə açıq hava ilə təmasda olmalıdır. Çünki sianidli məhlul Günəş işıqlarına məruz qaldıqda Ultrabənövşəyi şüalar sianidi parçalayır və nisbətən daha az zərərli məhlul qalır.   Gədəbəydəki problemlərdən biri budur ki, qazılan hovuzun altı sianidli suyun yerin altına sızmaması üçün izolyasiya olunmayıb. Hər hansı bir sızma, sel və zəlzələ olarsa, bundan torpaq, bilavasitə bitkilər, heyvanlar və insanlar əziyyət çəkir. Mərkəzi sinir sisteminə təsir etdiyi üçün ölümlə nəticələnmə riski yüksəkdir.   Rumıniyanın Baia Mare qızıl mədənində 30 yanvar 2000-ci ildə şiddətli yağışlar səbəbilə sianid hövzəsinin bəndi zərər gördü və təxminən 100.000 kub metr sianidli maye Tizsa və Tuna çaylarına axdı. Nəticədə 400 km uzunluqdakı çay suları zəhərləndi, minlərlə canlı və bitki növü məhv oldu  Şəkil 1: Baia Mare qızıl mədənindəki sianidin çayları zəhərləməsi nəticəsində minlərlə canlı məhv oldu Şəkil 2: Gədəbəyin Söyüdlü kəndindəki sianid hövzəsi