Çağatayca, Çağatay Türkçesi veya Doğu Türkçesi, 15. yüzyılda Timurluların idaresi altında gelişen ve 15. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına dek Orta Asya'daki Müslüman Türk halkları tarafından ortak yazı dili olarak kullanılan dildir.

Çağatay Han, Çingiz Han'ın Börte Hatun'dan doğan ikinci oğludur. Çingiz  Han'ın 1227 yılında vefat etmesinden sonra Türk-Moğol Devleti'nin yönetimi dört oğlu arasında paylaştırılmıştır. Bu paylaşımdan Çağatay Han'a verilen pay, doğuda Uygur ülkesinden batıda Semerkant ve Buhara'ya kadar olan bölgelerdir. Çağatay Han, belirtilen coğrafyayı, Çingiz Han'ın vefatından sonra 1229 yılında toplanan kurultayda han seçilen kardeşi Ögedey adına yönetmiştir. Çağatay Hanlığı veya Çağatay Devleti olarak bilinen bağımsız siyasi yapı Çağatay Han'ın vefatından sonra meydana getirilmiştir. Çağatay sözcüğü özellikle Duva Han'ın zamanında devletin resmi adı olarak kullanılmaya başlarken aynı zamanda Maveraünnehir'de yaşayan konar-göçer Türkleri tanımlamak için de kullanılmaya başlanmıştır. Bu adlandırma, Çağatay Hanlığı'nın ortadan kaldırılmasından sonra da varlığını sürdürmüştür. Timürlüler devri ve sonrasında hatta 19. yüzyıla dek Çağatay adının bazı konar-göçer topluluklar arasında kimlik mahiyeti taşıdığı görülmüştür.

Çağatay teriminin bir edebî dili tanımlamak üzere kullanımını ilk kez Ali Şir Nevâyî'de görmekteyiz. Nevâyî, Mizanü'l Evzan'da "Çağatay lafzı" terimini kullanmıştır. Bununla beraber Nevâyî döneminin edebî dilini tanımlarken daha çok "Türk tili, Türki til ve Türkçe" gibi terimleri tercih etmektedir. 15. ve 16. yüzyılda Doğu Türkçesiyle eser veren diğer müellifler de eser verdikleri edebî dili tanımlamak için "Türk tili, Türk elfāzı, Türki til, Türki lafzı, Türkçe til, Türki ve Türkçe" terimlerini kullanırken Çağatay terimini hemen hemen hiç kullanmamışlardır. Avrupa'da Çağatayca teriminin yerleşmesine önayak olan Yahudi asıllı Macar türkolog A. Vámbéry olmuştur. A. Vámbéry tarafından 1867 yılında yayımlanan Cagataische Sprachstudien adlı eserden sonra Avrupa'da Türk dili üzerine araştırma yapanlar arasında Çağatayca terimi rağbet görmeye başlamıştır. Bununla beraber 18. yüzyılın sonlarında yazılan ve Batılılar tarafından hazırlanan ilk Çağatay Türkçesi sözlüğü olan Vocabularium Linguae Giagataicae sive Igureae adlı Doğu Türkçesi-Latince sözlük, Çağatayca teriminin Vámbéry'den önce de Batı'da kullanıldığını göstermektedir. Macar Jozsef Thury, Alman Martin Hartmann ve başka türkologlar da Doğu Türkçesini ifade etmek için Çağatayca terimini kullanmışlardır. Bununla beraber Dictionnaire turk-oriental adlı Doğu Türkçesi sözlüğü hazırlamış olan Pavet de Couteille ve yine Doğu Türkçesi sözlüğü hazırlayan Alman bilim insanı J. Th. Zenker, Doğu Türkçesi terimini kullanmayı tercih etmişlerdir. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılların başlarında Rus türkologlar ve öğrenimini Rusya'da gören yabancı türkologlar Çağatayca terimiyle Uygurca sonrası Orta Asya edebî eserlerine işaret etmişlerdir.  Doğu Türkçesi terimini ise daha geniş anlamda kullanmışlardır. W. Radloff Doğu Türkçesini yaşayan Sibirya grubu lehçeleri için kullanmıştır. II. Dünya Savaşı sonrasında E. E. Bertels, A. M. Şçerbak, V. V. Reşetov gibi Sovyet türkologları Çağatayca yerine "starouzbekskiy" yani Eski Özbekçe veya "drevneuzbekskiy" yani Kadim Özbekçe terimlerini kullanmaya başlamışlardır. Çağatay Türkçesinin olgunlaşmasında Harezm Türkçesinin ve Altın Ordu Kıpçak Türkçesinin, dolayısı ile de Karahanlı Türkçesinin edebî geleneğinin tesiri vardır. Çağatay Türkçesi, Yusuf Has Hacip tarafından işlenmiş edebî dilin yani Karahanlı Türkçesinin ve daha sonraki birkaç asır boyunca Orta Asya Türkleri için ortak yazı dili ve edebî dil olarak kullanılmış olan Harezm Türkçesinin mirası üzerinde şekillenmiştir.

Tarih

Dönem

Samoyloviç, Çağatay edebî dilini de dört döneme ayırmıştır: l. İlk Çağatayca ya da Nevâyî'den önceki Çağatayca devri (XV. yüzyıl başlarından Nevâyî'nin ilk eserini verdiği 1465 yılına kadar), 2. Klâsik Çağatayca devri (1465-XVI. yüzyılın ortaları), 3. Klâsik devirden sonraki Çağatayca devri (XVII. yüzyılın sonuna kadar), 4. Son Çağatayca devri (XVIII. ve XIX. yüzyıllar). Çağatay sözcüğünün anlamını genişleten Köprülü ise, XIII.-XIX. yüzyıllar arası olarak kabul ettiği bu dönemi beş devreye ayırır: l. İlk Çağatay devri (XIII. ve XIV. yüzyıllar), 2. Klâsik Çağatay devrinin başlangıcı (XV. yüzyılın ilk yarısıNevâyî'ye kadar), 3. Klâsik Çağatay devri (XV. yüzyılın son yarısı-Nevâyî devri), 4. Klâsik devrin devamı (XVI. yüzyıl-Babur ve Şeybanlılar devri), 5. Gerileme ve çökme devri (XVII.-XIX. yüzyıllar). Eckmann ise Çağatayca Türkçesini  üç döneme ayırır: l. Klâsik öncesi dönem (XV. yüzyılın başından Nevayî'nin ilk divanını yazdığı 1465'e kadar olan dönem-XV. yüzyılın ilk yarısı), 2. Klâsik Çağatayca dönemi (1465-1600, XV. yüzyılın ikinci ve XVI. yüzyılın ilk yarısı), 3. Klâsik sonrası dönem (1600-1921, XVI. yüzyılın ilk yarısından XIX. yüzyılın sonuna kadar).

Çağatay Türkçesi, özellikle Ali Şir Nevâyî'nin bırakmış olduğu tesirden sonra Batı Türkçesi sahası dışında kalan Türklerin hemen hepsinin ortak yazı dili olmuştur. Nevâyî'nin bıraktığı etki öylesine güçlü olmuştur ki Anadolu ve İstanbul'dan Türkistan'a, Hindistan'dan Azerbaycan'a kadar çok geniş bir coğrafyada birçok Türk şairi Nevâyî'yi üstad olarak kabul etmişler, onu örnek almışlar ve ona nazireler yazmışlardır. 15. yüzyılda Anadolu'ya Osmanlı şairi Basîrî tarafından Nevayî'nin divanlarının getirilmesi ve Azmî tarafından külliyatının toplanması ile Nevayî Anadolu'da tanınmış ve Anadolu şairleri Doğu Türkçesi ile şiir söyleme geleneğini Nevayî'nin dilinden nazireler yazarak devam ettirmişlerdir. Nevayî'ye Çağatay Türkçesiyle nazireler yazmak modasının, Anadolu ve Azerbaycan şairleri arasında, 19. asra kadar devam ettiği bilinmektedir. Ali Şir Nevayî'den etkilenen ve ona nazireler yazan şairlerden biri de Muhibbi mahlasıyla şiirler yazan Kanuni Sultan Süleyman'dır.

Çağatay Türkçesi, 19. asrın ortalarına kadar Türkistan'ın her tarafında, Kazak ve Kazan coğrafyalarında edebî dil ve resmi dil olarak kullanılmaya devam etmiştir. Bu durum 18. ve 19. asırlarda Türkistan'ın Ruslar tarafından işgal edilmesiyle değişmeye başlamış, umumi edebî dil ve resmi dil olan Çağatay Türkçesinin yerini mahalli lehçeler almaya başlamıştır. Mahalli lehçeleri ön plana çıkartma girişimlerinin ilk olarak 1861'den sonra Kazan Üniversitesi'nde Türk dilleri profesörü olan misyoner Nikolay İlminski tarafından sistemlileştirildiği bilinmektedir. Türk boylarını Hristiyanlaştırma arzusu içindeki İlminski, misyonerlik faaliyetlerinin ulusal dil ve kültürlere dayanılarak yapılması fikrini ortaya atmıştır.  İlminski, bu doğrultuda Kazan Türkleri için Kiril alfabesine dayanan bir "Tatar alfabesi" ve Kazak Türkleri için de yine Kiril harflerine dayanan bir "Kazak alfabesi" icat etmiştir. Çarlık Rusya, 1870 yılından itibaren, Hristiyanlaştırılan Kazan Türkleri için birçok "Tatar Okulu" açmış, Kazak-Kırgız, Özbek ve Türkmen lehçelerinde gazeteler çıkarmıştır. Yine aynı yıldan itibaren Rus-Kazak okulları da açılmaya başlanmıştır. İlminski, bir yandan mahalli lehçeleri bölgesel olarak desteklerken bir yandan da herhangi bir mahalli lehçenin Türkler arasında ortak yazı dili konumuna yükselmemesi için çabalamış ve İlminski'nin politikaları Sovyet Rusya döneminde Stalin tarafından ortaya konan milliyetler politikasının temelini oluşturmuştur. Bir diğer misyoner Ostroumov, Taşkent'te 1883'ten 1917'ye kadar Farsça tesirindeki şehir ağzına dayanan mahalli bir lehçe ile "Türkistan Vilayeti'nin Geziti" isimli gazeteyi çıkartarak, Taşkent ağzının resmi dil seviyesine çıkarılmasına zemin hazırlamıştır. Bolşevikler, mahalli lehçeleri birbirlerinden iyice ayırmak, aradaki farkları keskinleştirmek ve karşılıklı etkileşimi en aza indirmek için her mahalli lehçeye farklı harfler içeren Latin alfabelerini dayatmışlardır. Rus istilasındaki Türkistan Türkleri, 1920'lerden 1937-1940 yıllarına kadar bu Latin alfabelerini kullanmışlardır. Bu süreçten sonra Sovyet idaresindeki tüm Türklere tekrar Kiril alfabesi dayatılmıştır. Kiril alfabeleri de her Türk boyu için ayrı ayrı düzenlenmiş ve toplamda 19 farklı alfabe oluşturulmuştur. 16 Eylül 1924'te Türkistan'daki Bolşevik Merkez İdaresi'nin kararıyla "Türkistan" adı da kullanımdan kaldırılmış ve yerine "Orta Asya" tabiri getirilmiştir. 1929-1939 yılları arasında Berlin'de Türkistan Türkleri tarafından Çağatay Türkçesi dil özelliklerini muhafaza etmeye çalışılarak çıkartılan Yaş Türkistan dergisinde mezkur Sovyet politikaları sert biçimde eleştirilmiştir. Bu dergide İsen Tursun mahlasıyla yazan Tahir Çağatay'ın verdiği bilgiye göre Sovyet Rusya hükûmeti, Doğu Türkçesiyle meydana getirilmiş edebiyatı külliyen yok sayarak, halklara edebî dil verdiğini iddia etmiş ve bunu inkâr edenleri nankörlükle suçlamıştır. 1936 yılına gelindiğinde Sovyetler tarafından Türkistan'ın parçalanmasıyla oluşturulan sosyalist cumhuriyetlerin sınırları belirlenmiş ve mahalli lehçeler resmi dil statüsüne çıkarılmış ve Çağatay Türkçesi tarih sahnesinden çekilmiştir.

Alfabe
Çağatayca yazılmış eserlerin hemen hemen tümü Arap kaynaklı alfabeyle olmuştur. Bununla birlikte Eski Uygur alfabesiyle yazılmış bazı Çağatayca metinlere de rastlanmıştır.

Uyarlanmış Arap alfabesi

Eski Uygur alfabesi

Fonetik ve formolojik farklılıklar
Çağataycada, Orta Asya Türk yazı dilinin önceki dönemlerindeki bazı sesbilimsel ve biçimbilimsel birimlerin farklılaştığı dikkati çeker:

Örnek:

İlk hecede e/i değişmesi (keç-kiç(geç), men/min (ben) gibi), e/ö değişmesi (erük/örük (erik), teşüt/töşük(Deşik) gibi), ünsüz ikizleşmesi (yiti/yitti(Yedi), katıg/kattık(Katı gibi).

Bütün Türk lehçelerinde olduğu gibi Çağatayca'da da yalın, bileşik ve girişik cümle yapıları kullanılmıştır. Çağatayca'da büyük bir oranda İslam kültürünün etkileri de görülür. Arapça, özellikle Farsça sözcük ve tamlamalar oldukça çoktur. Çağatayca yerini bugün modern Özbekçeye ve modern Uygurcaya bırakmıştır.

Eserler

 Mir'atü'l-Memalik
 Babürnâme
Mecalisü'n-Nefais
Hayret-ül-Ebrar
Lisânü't-Tayr
Ferhat ile Şirin
Leyla ile Mecnun
Sab'a-i Seyyar
Seddî İskenderî
Baykara Divanı
el-Mevahibü'l-Aliyye Tercümesi
Abuşka Lugati

Kaynakça

Türk dili tarihi
Moğol İmparatorluğu
Ölü Türk dilleri

Çağatayca


85559 Villecroze este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
85559 Villecroze este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Dominion Astrophysical Observatory de Banh, S.. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 2,66 ua, o excentricitate de 0,09 și o înclinație de 10,1° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 85001-86000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 1998
Centura de asteroizi

85559 Villecroze


Sergio Daniel Sánchez (Mendoza, Argentina; 24 de enero de 1988) es un futbolista argentino. Juega como mediocampista central y su primer equipo fue Godoy Cruz de Mendoza. Actualmente milita en San Martín de Formosa del Torneo Federal A.

Trayectoria
Brilló en Huracán Las Heras, en el Torneo del Interior 2009. En ese entonces, Sergio Scivoletto lo utilizó como centrodelantero, y Cepillo la rompió. Se transformó en la referencia del equipo y anotó una gran cantidad de goles. Luego, en Municipal Godoy Cruz, Manuel Villalobos lo puso, en la que dice Sánchez, es su posición en la cancha: como volante por derecha. Sergio también marcó la diferencia y se ganó su primer contrato en Godoy Cruz.

Clubes

Estadísticas
Actualizado al 30 de abril de 2018

Referencias

Enlaces externos
 Ficha en BDFA
 Ficha en soccerway
 Ficha en fichajes.com
 Ficha en transfermarkt

Futbolistas de la ciudad de Mendoza
Futbolistas del Club Atlético Huracán Las Heras
Futbolistas del Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba
Futbolistas del Club Social y Deportivo Defensa y Justicia
Futbolistas del Club Deportivo Maipú
Futbolistas del Club Social y Atlético Guillermo Brown
Futbolistas del Club Ferro Carril Oeste
Futbolistas del Club Olimpo
Futbolistas del Club Sportivo General San Martín

Sergio Daniel Sánchez


An Fuirena welwitschii in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Henry Nicholas Ridley. An Fuirena welwitschii in nahilalakip ha genus nga Fuirena, ngan familia nga Cyperaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Fuirena

Fuirena welwitschii


ඉහළ මධ්‍යතන යුගයන්හී එංගලන්තය සමන්විත වන්නේ 1066 වසරෙහි සිදුවූ නෝර්මන් ආක්‍රමණය සහ එංගලන්තයෙහි ඔන්ජුවියානු රජුන් අතරින් අවසානයා ලෙසින් සමහරුන් විසින් සැලකෙන ජෝන් රජු 1216 වසරෙහිදී මිය යෑම අතර කාලපරිච්ඡේදය වෙයි. විවිදයට පාත්‍රවූ අනුප්‍රාප්තියක් සහ හේස්ටිංස් සටනෙහි විජයග්‍රහණය වෙතින් 1066 වසරෙහිදී නෝර්මැන්ඩියෙහි විලියම් විසින් එංගලන්තය යටත් කර ගැනුම සිදුවිය. මෙය විසින් එංගලන්තයෙහි කිරීටය සහ ප්‍රංශයෙහි දේපල සම්බන්ධ කරනු ලැබුණු අතර,  ඉඩම් පාලනය, රජය සහ ආගමික සභාව මත බලපැවැත්වුනු නව  රදළ පැලැන්තියක් රට තුලට එක් කෙරිණි. මොවුන් විසින් ප්‍රංශ භාෂාව ගෙන එන ලද අතර, මාළිගා පද්ධතියක් තුලින් සහ ඉඩම් පාලනය සඳහා  වැඩවසම් ක්‍රමයක් එක් කිරීම තුලින්, ඔවුන්ගේ පාලනය සිදු කරන ලදි. 1087 වසරෙහිදී  විලියම්ගේ මරණය සිදුවන විට, එංගලන්තය විසින් වංශාධිපතීන් විසින් පාලනය කෙරුණු එංගලන්තයෙහි, නොර්මන්ඩියෙහි සහ වේල්සයෙහි ඉඩකඩම් වලින් සමන්විත ඇංග්ලෝ-නොර්මන් අධිරාජ්‍යයක විශාල කොටසක් සංස්ථාපන කර තිබුණි. විලියම්ගේ පුතුන් විසින් ඔහුගේ ඉඩකඩම් අනුප්‍රාප්ති හිමිකම පිළිබඳ ප්‍රශ්න ඇතිතරගත් අතර, එංගලන්තයෙහි සහ නෝර්මන්ඩියෙහි බොහෝ කොටස් වල පාලකයා ලෙසින් දෙවන විලියම් රජු ඉස්මතු විය. 1100 වසරෙහිදී වූ ඔහුගේ මරණයෙහිදී ඔහුගේ බාල සොහොයුරු  පළමුවන හෙන්රි රජු ලෙසින් සිහසුනට හිමිකම් කී අතර, ඔහුගේ සොහොයුරු රොබට් පරාජය කලේ එංගලන්තය සහ නෝර්මැන්ඩිය යලි එක්සත් කරනු පිණිසය. හෙන්රි ක්‍රෑර වුවත් කාර්යසාධක රජෙක් වූ අතර, ඔහුගේ එකම පිරිමි උරුමක්කාරයා වූ  විලියම් ඇඩලින් වයිට් ෂිප් ව්‍යසනයෙහිදී මිය යෑමට පසුව, ඔහු විසින් ඔහුගේ බැරන්වරුන් කැමති කරවාගෙන ඇත්තේ ඔහුගේ දියණිය මැටිල්ඩා උරුමක්කාරිය ලෙසින් පිළිගන්නා බවටය. 1135 වසරෙහිදී හෙන්රි රජු මිය ගිය විට, මැටිල්ඩාගේ ඥාති සොහොයුරු බ්ලූවා හී ස්ටීවන් සිදුකලේ තමා රජු බවට ප්‍රකාශයට පත් කරවා ගැනීම වන අතර,  දි ආනකි නම්වූ සිවිල් යුද්ධයට මං පෑදීය. අත්‍යන්තයෙහිදී ස්ටීවන් විසින් මැටිල්ඩාගේ පුතු හෙන්රි ඔහුගේ උරුමක්කාරයා ලෙසින් පිළිගත් අතර, 1154 වසරෙහිදී ස්ටීවන් මිය ගිය විට, දෙවන හෙන්රි ලෙසින් ඔහු අනුප්‍රාප්තිය ලැබීය.

එංගලන්තයෙහි පළමුවන ඔන්ජුවියානු රජු ලෙසින් සැලකෙන හෙන්රි රජ, ප්‍රංශයෙහි ඉමහත් දේපළ සහිත වූ අතර වේල්සය, ස්කොට්ලන්තය සහ අයර්ලන්තය මත තම ආධිපත්‍යය පැතිරවීය. කැන්ටර්බරියෙහි අගරදගුරු බවට තමන් විසින් පත්වීම්ලාභී තෝමස් බෙකට් සමගින් ගැටුම් ඇති කර ගත් අතර, එය නිසා බෙකට්ගේ ඝාතනය සිදුවූ අතර හෙන්රි විසින් විස්මයජනක පවුකමා ඉල්ලීමක් ප්‍රදක්ෂිණා කෙරිණි. ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලන සමයෙහි අග භාගය තුල බහුලව සිදුවූයේ ඔහුගේ පුතුන් සහ ප්‍රංශයෙහි දෙවන පිලිප් රජ අතර ගැටුම් වූ අතර එය නිසාම එකම උරුමක්කාරයා ලෙසින් ඔහුගේ පුතු රිචඩ් තෝරාගැනුමට ඔහුට සිදු විය. 1189 වසරෙහිදී සිදුවූ හෙන්රි රජුගේ මරණයට පසුව ඔන්ජුවියානු උරුමකාරත්වය අනුව රිචඩ් සිංහාසනාරූඨ වූ අතර එසැනින්ම පාහේ කුරුසයුද්ධයක් සඳහා පිටත් විය. ඔහු යළි පැමිණෙත්ම ජර්මනියෙහිදී ප්‍රාණඇපකරුවෙකු ලෙසින් රඳවා ගැනුමෙන් පසුව 1194 වසරෙහිදී ඔහු බේරා ගැනුමට අති විශාල කප්පමක් ගෙවීමට සිදු විය. ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලන සමයෙහි ඉතිරිය ඔහු ගත කලේ ප්‍රංශයෙහි ඔහුගේ ඉඩම් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරමින් වන අතර 1199 වසරෙහිදී මිය ගියේය. එංගලන්තයෙහි රජු ලෙසින් අනුප්‍රාප්තිය ලද ඔහුගේ බාල සොහොයුරු ජෝන්, රිචඩ්ගේ ඥාති සොහොයුරු  ආතර්ට  එරෙහිව, ප්‍රංශයෙහි දේපළ වල පාලනය වෙනුවෙන්  සාර්ථක යුද්ධයක නියැලුණි. ජෝන් රජුගේ ක්‍රියාකලාපය හේතුවෙන් නෝර්මන් සහ ඔන්ජුවියානු බැරන්වරු විසින් ඇතිකළ කැරැළි  ඇතිවූ අතර ඒවා නිසා මහාද්වීපීය දේපළ පිළිබඳ ඔහුගේ අධිකාරිය බිඳී යෑම සිදු විය. නෝර්මන්ඩි සහ ඔන්ජු යළි අත්පත් කර ගැනුමට ඔහුගේ උත්සාහයන්  බූවීන් සටනෙහිදී පරාජයට පත් විය. එංගලන්තය තුල ඔහුගේ බල පරාක්‍රමය මෙයින් දුර්වල වූ අතර,  අත්‍යන්තයෙහිදී  රාජකීය බලය සීමා කෙරුණු මැග්න කාර්ටා නමැති ගිවිසුමකට එකඟ වීමට, සහ පළමුවන බැරන්වරුන්ගේ සටන වෙත මුහුණ දීමට සිදු විය. 1216 වසරෙහිදී සිදුවූ ඔහුගේ මරණය සමහරක් ඉතිහාසඥයින් විසින් සලකනුයේ ඔන්ජුවියානු කාලපරිච්ඡේදයෙහි කෙළවර ලෙසින් සහ   ප්ලැන්ටාජෙනට් රාජවංශයෙහි ඇරඹුම ලෙසිනි.

බොහෝ ඇංග්ලෝ-සැක්සානු රජයෙහි ආයතන නෝර්මන්වරුන් විසින් එලෙසින්ම පවත්වාගෙන ගිය නමුදු, වැඩවසම් ක්‍රමය විසින් රජු කෙරෙහි සහ කුඩා ප්‍රභූ පිරිසක් කෙරෙහි මහත් බලාධිකාරියක් ඒකාග්‍ර කෙරිණි. කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ භූමිකාවන් වඩාත් පැහැදිලි ලෙසින් අර්ථකථනය කෙරිණි. සුවිශේෂ සංස්කෘතික සහ ආගමික  අනුග්‍රාහකයන් ලෙසින් වංශවත් කාන්තාවන් තවදුරටත් වැජඹුනු අතර දේශපාලන සහ හමුදාමය සිද්ධි තුලදී වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කළහ.  දොළොස්වන සියවස තුලදී ආක්‍රමණිකයන් සහ ඉංග්‍රීසි ජනයා අතර බෙදීම් අවලංගු වී ගිය අතර, ඔවුන් සිතුවේ කෙල්ටික අසල්වැසියන්ට වඩා ඔවුන්  ශ්‍රේෂ්ඨ බවයි. ආක්‍රමණය විසින් නෝර්මන් සහ ප්‍රංශ  ආගමික සභා සාමාජිකයන් බලාධිකාරියට එක් කරන ලදි.  නව  ප්‍රතිසංස්කෘත ආගමික නිකායයන් සහ හමුදාමය අධිකාරින් එංගලන්තයට එක් කෙරිණි. දහතුන්වන සියවසෙහි මුල් භාගය වන විට, සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ රෝමයට පමණක් වගකිවයුතු සහ රජය වෙතින් නිදහස් විය යුතු බවට සභාව විසින් සිදුකල විතර්කය බොහෝ විට ජය ගෙන තිබුණි. වන්දනා ගමන් යනු ජනප්‍රිය ආගමික ක්‍රියාවලින් බවට පත්ව තිබූ අතර, ආගමික ධාතුන් එක්රැස් කිරීම අපේක්ෂා සහිත ආයතන සඳහා  වැදගත් විය. දෙවන, තුන්වන සහ පස්වන කුරුස යුද්ධ තුලදී එංගලන්තය වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.

නවවන සහ දහතුන්වන සියවස අතර, එංගලන්තය විසින් මධ්‍යතන උණුසුම් කාලපරිච්ඡේදය අත්දුටු අතර, දිගු උණුසුම් උෂ්ණත්ව කාල සීමාවක් වූ මෙය තුල වගාව දුෂ්කර ඉඩම් වගා කළ හැකි විය.

දේශපාලන ඉතිහාසය

නෝර්මන්වරු

නොර්මන් ආක්‍රමණය

1002 වසරෙහිදී, එංගලන්තයෙහි දෙවන ඇසල්රෙඩ් රජ,    නෝර්මන්ඩියෙහි දෙවන රිචඩ්ගේ සොහොයුරියවූ  එමා හා විවාහ විය. වසර ගණනාවක් නෝර්මැන්ඩියෙහි පිටුවහල් ව ගතකල ඔවුන්ගේ පුතු එඩ්වඩ් ද කොන්ෆෙසර්, වසර 1042 දී එංගලන්තයෙහි සිංහාසනාරූඨ විය.

ආශ්‍රිත

සටහන්

ඉහළ මධ්‍යතන යුග තුල එංගලන්තය


Euphronia, biljni rod čije jedine tri vrste sa sjevera Južne Amerike čini porodicu Euphroniaceae.

Za drugi rod Lightia, ustabovčljeno je da je sinonim od Euphronia.

Vrste
 Euphronia acuminatissima J.A. Steyerm.
 Euphronia guianensis (R. H. Schomb.) Hallier fil.
 Euphronia hirtelloides Mart.

Izvori

Malpigijolike

Euphronia


Der Distrikt Nalgonda (, ), auch Nallagonda, ist ein Distrikt des indischen Bundesstaats Telangana. Verwaltungssitz ist die Stadt Nalgonda.

Geographie
Der Distrikt liegt im Süden Telangana an der Grenze zu Andhra Pradesh. Die angrenzenden Distrikte sind im Westen Nagarkurnool, im Nordwesten Rangareddy, im Norden Yadadri Bhuvanagiri und im Osten Suryapet. Im Süden grenzt Nalgonda an den Distrikt Guntur von Andhra Pradesh. Die südliche Distriktgrenze wird vom Fluss Krishna gebildet, der im Südosten durch die Nagarjuna-Sagar-Talsperre zu einem großen See aufgestaut wird. Die östliche Distriktgrenze wird vom Fluss Musi, einem Zufluss des Krishna markiert.

Klima
Das Klima des Distrikts ist durch heiße Sommer charakterisiert und ist im Allgemeinen trocken, außer während der Monsunzeit. Der mittlere Jahresniederschlag liegt bei 753 mm, mit erheblichen Variationen zwischen den Jahren (zwischen weniger als 400 mm bis über 1000 mm). Der größte Teil des Regens (etwa 562 mm) fällt während des Südwestmonsuns (Juni–September) und ein deutlich geringerer Anteil (139 mm) während des Nordostmonsuns (Oktober–Dezember). Der Juli ist der regenreichste Monat mit etwa 23 % des gesamten Jahresniederschlags.

Geschichte

De Gegend von Nalgonda gehörte seit 1724 zum Staat Hyderabad, der sich unter Asaf-Jah-Dynastie vom Mogulreich abgespalten hatte. Früher war das Gebiet unter den Namen Nilagiri (auch Neelagiri und Nilgiri) bekannt. Ende des 18./Anfang des 19. Jahrhunderts geriet Hyderabad in ein dauerhaftes Abhängigkeitsverhältnis zur Britischen Ostindien-Kompanie und wurde später ein Fürstenstaat Britisch-Indiens. 1948 kam der Staat Hyderabad zum im Vorjahr unabhängig gewordenen Indien und 1956 wurde er im States Reorganisation Act nach linguistischen Gesichtspunkten aufgelöst und aufgeteilt. Nalgonda wurde danach ein Distrikt des neuen Bundesstaats Andhra Pradesh. Mit der Neubildung des Bundesstaats Telangana im Jahr 2014 wurde Nalgonda einer der zehn Distrikte Telanganas. Am 11. Oktober 2016 erfolgte eine neue Distrikteinteilung Telanganas, wobei 21 neue Distrikte geschaffen, und die vorherigen Distrikte entsprechend deutlich verkleinert wurden. Vom alten Distrikt Nalgonda wurden die beiden neuen Distrikte Yadadri Bhuvanagiri und Suryapet abgespalten. Die Distriktfläche Nalgondas verkleinerte sich dadurch stark von 14.240 km² auf 7222,78 km² und die Einwohnerzahl reduzierte sich von 3.488.809 auf 1.618.416 (Einwohnerzahlen bezogen auf den Zensus 2011).

Bevölkerung
Bei der Volkszählung 2011 wurden 1.618.416 Einwohner gezählt. Davon waren 818.306 Männer (50,6 Prozent) und 800.110 Frauen. 22,76 % der Bevölkerung lebten 2011 in städtischen Siedlungen (Durchschnitt Telangana: 38,88 %). Die Alphabetisierungsrate lag bei 63,75 % (Männer 73,90 %, Frauen 53,46 %) und lag damit etwas unter den Durchschnittswerten des Bundesstaats (66,54 %, bzw. 75,04 % und 57,99 %).
Zu den scheduled castes, d. h. den registrierten unterprivilegierten Kasten gehörten 292.951 (18,10 %) und zu den scheduled tribes, d. h. der indigenen Stammesbevölkerung (Adivasi) 209.252 (12,93 %) Personen.

Wirtschaft
Der Großteil der Bevölkerung ist in der Landwirtschaft beschäftigt. Hauptsächlich werden Reis und  Baumwolle angebaut. Etwa 44 % der Fläche werden für den Feldbau genutzt, davon etwa ein Viertel im Bewässerungsfeldbau.

Verwaltung
Der Distrikt Nalgonda ist in drei Divisionen und 31 Mandals unterteilt (Stand 2022). Jedem Mandal steht ein Tahsildar vor.

Problem der Fluorose
Eine Besonderheit des Distrikts Nalgonda sind die Vorkommen von Fluorid-haltigen Mineralien. Dies hat dazu geführt, dass die Fluorose, verursacht durch die langjährige Aufnahme fluroidhaltigen Wassers ein signifikantes Gesundheitsproblem im Distrikt darstellt. Die Regierung Telenganas hat Initiativen ergriffen, die Trinkwasserversorgung der Bewohner betroffener Gebiete entsprechend zu verbessern.

Sehenswürdigkeiten

Der Pachala-Someswara-Tempel und der Chaya Someswara-Tempel sind zwei benachbart gelegene Shiva-Tempelruinen im Ort Panagal. Die Bauten stammen aus dem 11. bis 12. Jahrhundert, aus der Zeit der Kakatiya-Dynastie. Am Zusammenfluss des Musi mit dem Krishna liegt im Ort Vadapalli (früher Vasirabad) der Meenakshi-Agasteswara-Swamy-Tempel, ein weiterer Tempel aus der Kakatiya-Zeit.

Weblinks

Einzelnachweise

Distrikt in Telangana

Nalgonda (Distrikt)


සත්‍යභාමා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ අවතාරයක් ලෙස සැලකෙන ක්‍රිෂ්ණගේ දෙවැනියට වඩාත්ම වැදගත් භාර්යාවයි. රුක්මිණී සහ ජම්බාවන්තිගෙන් පසු ඇය ක්‍රිෂ්ණගේ තෙවැනි භාර්යාව ලෙස සැලකේ. සත්‍යභාමා පෘථිවියට අධිපති භූමී දේවියගේ අවතාරයක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. නරකාසුර නම් අසුරයා පරාජය කිරීමේ දී ඇය ක්‍රිෂ්ණට උපකාර කළා ය.

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

ක්‍රිෂ්ණගේ භාර්යාවෝ
හින්දු දෙවඟනෝ

සත්‍යභාමා


Der Spitzwecken von Ovelgönne ist die erhaltene Hälfte eines aus der Vorrömischen Eisenzeit stammenden Brötchens, das 1952 bei einer archäologischen Ausgrabung in der Buxtehuder Gemarkung Ovelgönne gefunden wurde. Bei diesem Brotrest handelt es sich um das älteste erhaltene Kleingebäck Europas. Der Fund wird in der archäologischen Dauerausstellung des Archäologischen Museums Hamburg in Hamburg-Harburg gezeigt.

Fund

Bei einer Flurbegehung in der Gemeinde-Lehmkuhle von Ovelgönne im Mai 1952 beobachtete der Mitarbeiter des Helms-Museums Willi Rühland in einer abgestochenen Wand an der Nordseite der Kuhle eine dunkle Verfärbung in dem anstehenden Lehm, die auf eine Lehmabbaugrube hindeutete. Die unregelmäßige Grube hatte eine Tiefe von 150 cm und eine Breite von 150 cm. Die Verfüllung der Grube war unregelmäßig mit Scherben, Holzkohle, Lehmbrocken und Steinen versetzt, was auf eine eisenzeitliche Abfallgrube hindeutet. In halber Tiefe der Grube fand sich der Rest eines verkohlten Brotes.

Befunde

Bei dem Brotrest handelt es sich um das Ende eines Spitzweckens, eines Brötchens, dessen beide Enden in Spitzen auslaufen. Aufgrund seiner regelmäßigen Formgebung wird es zu den Gebäcken mit einer vordefinierten Form gezählt. Der Brötchenlaib ist stark verkohlt und etwa auf der halben Länge abgebrochen. Der erhaltene Teil hat jetzt noch eine Länge von 35,0 mm, eine Breite von 22,94 mm und eine Höhe von 11,44 mm, bei einem Gewicht von nur noch 2,5 g. Die Farbe der Oberfläche ist perl- und schiefergrau, die Unterseite grauschwarz bis schwarz. Auf der Oberseite hat die Brötchenhälfte einen in Längsrichtung verlaufenden, leicht geschwungenen feinen Einschnitt, der ein Aufreißen des Brötchenlaibes beim Backvorgang verhindern soll. Etwa im Zentrum der erhaltenen Oberfläche befindet sich ein zwei Millimeter tiefes und 3,56 × 2,80 mm breites Einstupfloch, das in einem Winkel von etwa 45° mit einem runden Gegenstand eingedrückt wurde. Eine zweite Einstippung befand sich höchstwahrscheinlich auch auf der fehlenden Brötchenhälfte. Das Brötchen hatte keine ausgeprägte Kruste und wurde aus einem sehr fein gemahlenen und gut gesiebten Weizenmehl gebacken. Die mikroskopischen Untersuchungen der Oberflächen zeigten, dass der Teig auffällig geringe Spuren vom feinen Steinabrieb der Mahlsteine enthielt. Der Teig selbst war gut durchgeknetet und wies nur sehr kleinteilige Poren auf, die andeuten, dass weder ein Hefeteig durch wilde Hefegärung noch ein Sauerteig zur Auflockerung des Brötchenlaibes verwendet wurden. Möglicherweise wurde zur Lockerung des Teiges Eiweiß oder Fett hinzugegeben. Der Backvorgang muss in einem Backofen auf einer gut, aber nicht vollständig von Kohle gereinigten steinernen Oberfläche stattgefunden haben, da sich geringe Holzkohlereste in den Poren der Unterseite niedergeschlagen haben. Insgesamt wurde das Brötchen jedoch bei zu viel Oberhitze gebacken. Feine Sandablagerungen in den Innenteilen der Bruchfläche zeigen an, dass das Brot bereits vor der Auffindung auseinandergebrochen war. Eine im schweizerischen Bern durchgeführte radiologische Untersuchung zeigte, dass sich der oberflächliche Einschnitt nach innen etwas verbreitert. Im Teig eingebettet wurden zwei nahe beieinander liegende, rätselhafte Metallteilchen von 2,92 × 3,16 mm und 1,7 × 2,92 mm Größe lokalisiert.

Die ursprüngliche Größe des vollständigen Brötchens rekonstruierte Max Währen, aufgrund seiner Erkenntnisse aus zahlreichen Nachbackversuchen historischer Brotfunde, unter Berücksichtigung einer etwa fünfzehnprozentigen Schrumpfung des Fundstückes durch die Verkohlung auf geschätzte 70 × 45,88 × 22,48 mm.

Die Datierung des Brotrestes erfolgte über die typologische Bestimmung der mitgefundenen Gefäßscherben, die allesamt denen der für die frühe Eisenzeit um 800–500 v. Chr. typischen Gefäßformen glichen.

Deutung und Bedeutung

Der Hintergrund der Niederlegung des Brötchens in der Grube ist Gegenstand von Diskussionen. Einige Autoren vermuten einen kultischen Zusammenhang. Dieser wird auf die Halbierung des Brötchens vor der Niederlegung und die eingebackenen Metallstücke zurückgeführt. Ob die Metallstücke jedoch bewusst oder zufällig in den Teig gerieten, ist unklar. Max Währen stellt die Frage auf, ob . Er fasst die Bedeutung des Spitzweckens wie folgt zusammen: . Dies gründet er auf die auffällige Feinheit des verwendeten Weizenmehls, das in seiner Korngröße modernen Mehlsorten nahe kommt, sowie den Einschnitt und die Einstippungen. Einstupflöcher sind beispielsweise aus einem antiken ägyptischen Fund aus der Zeit um 2000–1778 v. Chr. und aus Mosaiken aus der Kirche Sant'Apollinare Nuovo in Ravenna aus dem 6. Jahrhundert bekannt, jedoch ist die Einstippung auf dem Ovelgönner Brötchenrest der früheste frühgeschichtliche europäische Fund.

Literatur

Weblinks
 Brot war schon im alten Rom wichtiges Nahrungsmittel auf Hamburger Abendblatt vom 23. April 2012 (abgerufen am 30. April 2012)

Einzelnachweise

Ovelgönne
Ovelgönne
Kleingebäck
Archäologisches Museum Hamburg
1. Jahrtausend v. Chr.
Geschichte (Essen und Trinken)

Spitzwecken von Ovelgönne


සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවෙන් කෙරෙන්නේ මුහුදු, විල් හා ගංගා සමඟ බැඳුනු මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් සොයායෑමයි. එහිදී එම ක්‍රියා හෙළිකර ගැනෙන්නේ නැව්, වෙරළාශ්‍රිත නිවාස, භාණ්ඩ, මනුෂ්‍ය අවශේෂ හා මුහුදයට වුනු භූමි අධ්‍යයනය මඟිනි.  සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවේ විශේෂත්වය වන්නේ අතීත ක්‍රියා ජලයෙන් යටවුනු අවශේෂ අධ්‍යයනය මඟින් හෙළිදරව් කිරීමයි. නැව් ගොඩනැංවීම හා එහි භාවිතය අධ්‍යයනයන් කරන නාවික පුරාවිද්‍යාව, සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවේ අංගයකි.

සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යා ප්‍රදේශ වන්නේ නැව් ගිලිණු ස්ථාන හා භූකම්පන වලින් විනාශයට පත්වු ස්ථාන වැනි ප්‍රදේශයන්ය. සාගරයේ හෝ වෙනත් දියයට පවතින පුරාවිද්‍යාත්මක වස්තූන් ගොඩබිම පවතින වස්තූන් වලට වඩා වෙනස් තත්ත්ව වල පවතී. නමුත් ගොඩබිම් පුරාවිද්‍යාවේදී මුල් භාණ්ඩයෙන් අවශේෂ වු කොටසක ඉතා කුඩා කැබැල්ලක් අධ්‍යයනය සඳහා යොදා ගනී. සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවේ විශේෂත්වය වන්නේ කෙතරම් පුරාවස්තු විනාශව පැවතුනද මුළුමනින්ම පවතින වස්තූන්ද හමුවීමයි.

සමහර පුරාවිද්‍යා සංගම් සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාව වෙනස් විෂය කේෂ්‍ත්‍රයක් ලෙස සලකයි. එනම් ඒ සඳහා දිය යට පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂිත දැනුමක් අවශ්‍ය වීමයි. අනෙක් අය නාවික කටයුතු, ආර්ථික හා සමාජීය වශයෙන් ගොඩබිමට සම්බන්ධ නිසා එය වැදගත් මෙන්ම ගොඩබිම් පුරාවිද්‍යාව හා සම්බන්ධ විෂයක් බව අවධාරණය කරති.

සටහන්

|Maritime_archaeology
|-
{|

සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාව


Sula er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 9.547 (2022).

Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Langevåg.  Sveitarfélagið Sula er hluti af Álasundssvæðinu sem myndar samþætt búsetu- og vinnusvæði með u.þ.b. 90.000 íbúa.

Sveitarfélagið Sula er staðsett á eyjunni Sula og er umkringt sveitarfélögunum Álasund, Giske, Hareid og Ørsta.
Sveitarfélög í Mæri og Raumsdal

Sula (sveitarfélag)


Piotr Aleksándrovich Chijachov (, en transcripción francesa: Pierre (Alexandrovitch) de Tchichatscheff) (Gátchina, 16 de agosto de 1808) - Florencia, Italia, 13 de octubre de 1890) fue un naturalista, botánico, geógrafo, y geólogo ruso que fue admitido en la Academia de Ciencias de Rusia en 1876 como miembro honorario. Es recordado por haber realizado extensas expediciones geográficas y minero-geológicas, visitando la región del macizo de Altái, Xinjiang (1845), y Asia Menor (seis veces entre 1847 a 1858). En 1877 y 1878, viajó a Túnez, España, Egipto y Argelia, donde observó relaciones geológicas, climatológicas y botánicas entre los países.

Biografía

Educación

Nació en el Gran Palacio de Gátchina, la residencia de verano de la emperatriz viuda María Fiódorovna. Su padre era Aleksandr Petróvich Chijachov, un coronel retirado del regimiento Preobrazhenski. Fue educado en casa en Tsárskoye Seló, la residencia de la familia imperial rusa, cerca de San Petersburgo, bajo la dirección de profesores del Lyceum Imperial. Luego entró en la Universidad de San Petersburgo y terminó su educación en el extranjero, asistiendo a conferencias de geólogos y mineralogistas famosos, y luego trabajó en París. No siendo un científico profesional, Chijachov, que tenía dinero suficiente y preparación científica, podía dedicarse completamente a su interés en las expediciones científicas y en la investigación. Estas produjeron resultados científicos esenciales, debido a la observación de su autor y al cuidadoso tratamiento del material recogido durante las expediciones científicas a las que Chijachov atrajo a destacados especialistas en diferentes campos.

Dado que recibió su formación científica en el extranjero, que publicó sus trabajos científicos en inglés, francés o alemán y que vivió principalmente en París, Chijachov no puede ser plenamente considerado un científico ruso, pero la ciencia rusa le debe reconocimiento por su exploración esencial de la geología y la geografía de Altái.

Expediciones e investigación

La actividad científica independiente de Chijachov comenzó en 1841, cuando publicó descripciones geológicas del monte Gargano, en el sur de Italia, y de los alrededores de la ciudad de Niza. En 1842, publicó una descripción geológica de las provincias del sur del reino de Nápoles.

En el mismo año se hizo cargo de una gran expedición a los montes del macizo de Altái. Llegó a las fuentes de los ríos Abakán, Chu y Chulyshmán. Viajando a través de Altái meridional, Chijachov alcanzó territorios hasta entonces sin descubrir. Investigó también las montes Sayanes, sobre los que se contaban las historias más fantásticas, no solo en Europa Occidental, si no también en Rusia. En el Norte de Altái se encontró con los yacimientos de carbón más ricos del mundo, una región que llamó cuenca Kuznetsk. También estudió la cultura, la vida y las costumbres de las diversas tribus nómadas y asentadas en esta región.

En 1845, publicó un voluminoso trabajo sobre Altái, titulado Voyage scientifique dans l'Altai Oriental et les parties adjacentes de la frontière de Chine y presentó un informe sobre sus exploraciones de Siberia y los resultados del estudio del material recogido.

Chijachov pronto comenzó un estudio exhaustivo de Asia Menor, a la que dedicó veinte años de su vida. Después del viaje a Altái, se convirtió en agregado de la embajada de Rusia en Constantinopla. Aprovechó su estancia de dos años allí para estudiar turco y, a continuación, dejando el servicio diplomático, realizó durante 1847-1863 una serie de expediciones en Asia Menor, en las que hizo amplias investigaciones científicas y colecciones. Los resultados fueron publicados por Chijachov en una obra enorme, Asie Mineure: Description physique, statistique et archéologique de cette contrée. Esta obra, que comprende la geografía, la geología, la climatología, la zoología, la botánica y la paleontología de Asia Menor, representa la obra clásica de Chijachov, realizada en colaboración con numerosos expertos en diferentes ramas de las ciencias naturales.

Después de completar sus investigaciones de Asia Menor y habiendo llegado a la vejez, Chijachov terminó sus grandes viajes y expediciones pero no detuvo el trabajo científico. A principios de 1878, a la edad de 71 años, visitó Argelia y Túnez, y en 1880 publicó una descripción de su viaje bajo el título Espagne, Algérie et Tunisie. Además de sus trabajos geográficos y naturales histórico, Chijachov publicó varios trabajos políticos sobre la cuestión de Oriente.

Fallecimiento

En 1890, publicó algunos artículos científico-naturales bajo el título de Etudes de géographie et d'histoire naturelle. Estos estudios representan fragmentos de lo que Chijachov había concebido como una gran obra científica sobre los desiertos del mundo, obra que no tuvo tiempo de terminar, muriendo en 1890 de neumonía. Para fomentar los viajes a través de Asia, dejó a la Academia de las Ciencias francesa una suma de 100.000 francos.

Honores
En su memoria fue nombrada una cordillera en el macizo de Altái, la cordillera Chijachov.

Identificó y nombró 49 nuevas especies de plantas de muy diversas familias (IPNI).

Obras
 Voyage scientifique dans l'Altai oriental. París, 1845.
 Asie Mineure. 8 tomos, París, 1852-1868.
 Espagne, Algérie et Tunisie, Paris 1880; Spanien, Algerien und Tunis, Leipzig 1882.
 Lettres sur la Turquie. Bruselas y Leipzig 1850.

Referencias

Enlaces externos

 Khronos biography

Biólogos de Rusia del siglo XIX
Botánicos de Rusia del siglo XIX
Geólogos de Rusia del siglo XIX
Exploradores de Rusia del siglo XIX
Escritores en alemán
Escritores en latín
Miembros de la Academia de Ciencias de Francia
Miembros de la Academia de Ciencias de Rusia
Nobles de Rusia del siglo XIX
Miembros de la Leopoldina
Fallecidos en Florencia
Nacidos en Gátchina

Piotr Chijachov


Elif Elmas - em macedônio, Елиф Елмас (Skopje, 24 de setembro de 1999), também grafado como Eljif Elmas, é um futebolista macedônio que atua como meio-campista. Atualmente, joga pelo  e pela seleção nacional.

Carreira
Elmas estreou profissionalmente em 2015, com apenas 16 anos de idade, disputando 11 jogos e marcando um gol com a camisa do Rabotnički, pelo qual terminou como vice-campeão da Copa da Macedônia. Após mais uma temporada pela equipe de Skopje, foi contratado em 2017 pelo Fenerbahçe, que pagou 300 mil euros para contar com o meio-campista.

Nas 2 temporadas pelos Kanaryalar, disputou 47 partidas oficiais e fez 4 gols. Em julho de 2019, o  anunciou a contratação de Elmas - o negócio foi avaliado em 16 milhões de euros, que poderia subir para 19 milhões com bônus (incluindo uma cláusula de 1,5 milhão) Seu primeiro gol pelo novo clube foi na vitória por 4 a 2 sobre a , em fevereiro de 2020, e fez parte do time campeão da Copa da Itália, participando de 5 jogos.

Seleção da Macedônia do Norte
Em julho de 2017, foi noticiado que Fatih Terim pretendia convocar Elmas para a Turquia (ele é descendente de turcos), porém o meio-campista já havia decidido representar seu país de origem, pelo qual fez sua estreia um mês antes, com apenas 17 anos, contra a Espanha, pelas eliminatórias da Copa de 2018. Também atuou pelas seleções sub-17, sub-19 e sub-21.

Foi ainda responsável por 3 gols que entraram para a história da seleção da Macedônia do Norte: o primeiro, em março de 2021, foi o que deu a vitória por 2 a 1 sobre a Alemanha, e em novembro, balançou as redes da Islândia 2 vezes, garantindo a classificação da Macedõnia do Norte à repescagem europeia nas eliminatórias da Copa de 2022.

O meia disputou os 3 jogos da seleção na Eurocopa de 2020 (disputada entre junho e julho de 2021), a primeira competição da Macedônia do Norte como país independente, não evitando a eliminação na fase de grupos.

Títulos
Napoli
 Copa da Itália: 2019–20
 Campeonato Italiano: 2022–23

Individual
 Futebolista Macedônio do Ano: 2019

Ligações externas
 Perfil de Elif Elmas - OGol.com.br

Naturais de Escópia
Futebolistas da Macedônia do Norte
Futebolistas do FK Rabotnički
Futebolistas do Fenerbahçe SK
Futebolistas da Società Sportiva Calcio Napoli
Jogadores da Seleção Macedônia de Futebol
Jogadores da Eurocopa de 2020

Elif Elmas


Adona may refer to:
Adona, Arkansas
Adona language
Adona (river), a tributary of the Peța in Romania
ADONA, a commercial Perfluoroether from 3M

Adona


Sankt Vitus-katedralen er en romersk-katolsk kirke beliggende i Prag, Tjekkiet.

Katedralen blev indviget den 12. maj 1929. Den er 60 meter høj og er cirka 124 meter lang.

Prag
Bygninger, konstruktioner og anlæg i Tjekkiet

Sankt Vitus-katedralen


Kvælstofbindere er planter, der kan binde/fiksere kvælstof. Det er for eksempel bælgplanter.

Botanik

Kvælstofbindere


Emmanuella Blaser, née le  à Genève (originaire de Langnau im Emmental), est une personnalité politique suisse du canton de Vaud, membre du Parti radical-démocratique (PRD), puis de l'Union démocratique du centre (UDC). Elle est députée au Conseil national de 1995 à 1999.

Biographie
Emmanuella Blaser naît le  à Genève. Elle est originaire de Langnau im Emmental, dans le canton de Berne. Elle est employée de commerce.

Elle préside la Croix-Rouge du Haut-Léman.

Parcours politique
Emmanuella Blaser est membre du Parti radical-démocratique (PRD), puis de l'Union démocratique du centre (UDC).

Elle siège au Conseil communal de La Tour-de-Peilz de 1981 à 1984. Elle est ensuite membre de la Municipalité de 1985 à 1989. En 1989, elle est élue syndique face au libéral Marc-Etienne Heller. En 1993, le PRD refuse de la présenter pour une nouvelle législature à la suite d'une rupture de collégialité de sa part. Elle fonde alors un parti politique local, le Renouveau centriste, et obtient sa réélection. Quatre ans plus tard, elle n'est pas réélue à la Municipalité.

En 1994, elle est contactée tant par le Parti démocrate-chrétien que par l'UDC pour être candidate lors des élections fédérales de 1995. Elle choisit d'adhérer à l'UDC, tout en soulignant ses différences avec le parti par rapport à l'Union européenne et en restant membre du Renouveau centriste au niveau local. Son choix est notamment dû à l'existence d'une section PDC à La Tour-de-Peilz, opposée au Renouveau centriste. Elle est élue le , devançant la tête de liste de son parti, l'ancien président du Grand Conseil Jean Fattebert. Elle siège au Conseil national de 1995 à 1999. Elle est alors l'une des deux seules membres romandes de l'UDC, avec le conseiller national du Jura bernois Walter Schmied, à siéger aux Chambres fédérales. En 1999, elle renonce à se présenter pour une deuxième législature.

Notes et références

Liens externes

Naissance en janvier 1945
Naissance à Genève
Personnalité politique vaudoise
Personnalité du Parti radical-démocratique
Personnalité de l'Union démocratique du centre
Conseiller national suisse de la 45e législature
Chef d'un exécutif communal en Suisse

Emmanuella Blaser


A diving mask (also half mask, dive mask or scuba mask) is an item of diving equipment that allows underwater divers, including scuba divers, free-divers, and snorkelers, to see clearly underwater. Surface supplied divers usually use a full face mask or diving helmet, but in some systems the half mask may be used. When the human eye is in direct contact with water as opposed to air, its normal environment, light entering the eye is refracted by a different angle and the eye is unable to focus the light on the retina. By providing an air space in front of the eyes, the eye is able to focus nearly normally. The shape of the air space in the mask slightly affects the ability to focus. Corrective lenses can be fitted to the inside surface of the viewport or contact lenses may be worn inside the mask to allow normal vision for people with focusing defects.

When the diver descends, the ambient pressure rises, and it becomes necessary to equalise the pressure inside the mask with the external ambient pressure to avoid the barotrauma known as mask squeeze. This is done by allowing sufficient air to flow out through the nose into the mask to relieve the pressure difference, which requires the nose to be included in the airspace of the mask. Equalisation during ascent is automatic as excess air inside the mask easily leaks out past the seal.

A wide range of viewport shapes and internal volumes are available, and each design will generally fit some shapes of face better than others. A good comfortable fit and a reliable seal around the edges of the rubber skirt is important to the correct function of the mask. National and international standards relating to diving masks provide a means of ensuring that they are manufactured to a suitable quality.

Function

Light rays bend when they travel from one medium to another; the amount of bending is determined by the refractive indices of the two media. If one medium has a particular curved shape, it functions as a lens. The cornea, humours, and crystalline lens of the eye together form a lens system that focuses images on the retina. Our eyes are adapted for viewing in air. Water, however, has approximately the same refractive index as the cornea (both about 1.33), so immersion effectively eliminates the cornea's focusing properties. When our eyes are in water, instead of focusing images on the retina, they now focus them far behind the retina, resulting in an extremely blurred image from hypermetropia.

By wearing a flat diving mask, humans can see clearly under water. The scuba mask's flat window separates the eyes from the surrounding water by a layer of air. Light rays entering from water into the flat parallel window change their direction minimally within the window material itself. But when these rays exit the window into the air space between the flat window and the eye, the refraction is quite noticeable. The view paths refract (bend) in a manner similar to viewing fish kept in an aquarium.

Refraction of light entering the mask makes objects appear about 34% bigger and 25% nearer when underwater. Also, pincushion distortion and lateral chromatic aberration are noticeable. As the diver descends in clean water, the water acts as a colour filter eliminating the red end of the visible spectrum of the sunlight entering the water leaving only the blue end of the spectrum. Depending on the depth and clarity of the water, eventually all sunlight is blocked and the diver has to rely on artificial light sources to see underwater.

Construction

There are two basic categories of diving mask: The half mask covers the eyes and nose, and the full face mask covers eyes, nose and mouth, and therefore includes a part of the breathing apparatus. The half-mask is described here.

Diving masks may have a single, durable, tempered glass faceplate, or two lenses in front of the eyes. These may be supported by a relatively rigid plastic or metal frame, or they may be permanently bonded to the rim of the skirt, in a construction known as "frameless". In the case of freediving masks, which need to have a low internal volume to minimize the amount of breath needed to equalize the change of pressure that occurs with depth, the lenses may be made of polycarbonate plastic. The best scuba masks are sealed well. There is usually a "skirt" of synthetic rubber or silicone elastomer to support the frame and lenses and create a watertight seal with the diver's face.
The skirt material may be almost transparent, translucent or opaque. A nearly transparent skirt provides a greater peripheral vision, though somewhat distorted, and may reduce the feeling of claustrophobia in some divers, but in some cases the light entering through the sides may cause distracting internal reflections. The skirt also encloses the nose, usually by means of a nose pocket, so that air can be exhaled through the nose into the mask to equalise the internal pressure during descent and thereby avoid possible barotrauma of the enclosed area of the face. The section of the mask covering the nose must allow the wearer to block the nostrils while equalising pressure in the middle ear. All diving masks have means to keep them in position, usually an elastomer strap of similar material to the skirt, but occasionally an expanded neoprene pad with velcro straps is used. Mask straps are usually wider at the back or split into an upper and lower strap at the back of the head for stability and comfort.

Some masks had a one-way purge valve under the nose to let water out, but this is no longer common as they were neither necessary nor reliable, and often leaked.

Manufacturing standards

Nine national and international standards relating to diving masks are known to exist: British standard BS 4532:1969 (amended 1977);  USSR and CIS standard GOST 20568:1975 (Active); German standard DIN 7877:1980; Polish Industry Standard BN-82/8444-17.01 (Active). American national standard ANSI Z87.11:1985 (Active); Austrian standard ÖNORM S 4225:1988; Chinese national standard CNS 12497:1989 (Active); Chinese national standard CNS 12498:1989 (Active); and European standard EN 16805:2015 (Active).

Visual correction

Diving masks can be fitted with prescription lenses for divers needing optical correction to improve vision. Corrective lenses are ground flat on one side and optically cemented to the inside face of the mask lens. This provides the same amount of correction above and below the surface of the water. Bifocal lenses are also available for this application. Some masks are made with removable lenses, and a range of standard corrective lenses are available which can be fitted. Plastic self-adhesive lenses that can be applied to the inside of the mask may fall off if the mask is flooded for a significant period. Contact lenses may be worn under a mask or helmet, but there is some risk of losing them if the mask is dislodged in turbulent water.

Fit
A mask is considered to fit well when it seals comfortably and effectively all round the skirt, and provides a good field of vision, without pressing on the nose or forehead while in use underwater. A low internal volume is considered desirable by freedivers, as less breath is wasted to equalise, and by scuba divers, as there is less tendency to press up under the nose due to buoyancy, which becomes uncomfortable quite quickly.

Divers may test whether a mask is a good fit by placing it on their face, without using the straps, and gently inhaling through their nose. If the mask stays on without any help this indicates that no air is being drawn in and that the skirt is in sufficient contact with the facial skin all the way round the mask. Optimum sealing requires that hair strands do not cross under the edge of the seal, as they can provide a path for water to leak into the mask. This is more a problem with the forehead hairline than with lower facial hair, as water from the top tends to run into the eyes, while water pooling at the bottom is easily purged by exhaling a small volume of air through the nose. Most bearded divers learn to manage the slight leakage without difficulty, inconvenience, or greasing the moustache. Other factors affecting a comfortable fit are sufficient space for the nose in the nose pocket, no contact between the rigid mask frame and the bridge of the nose, and no excessive pressure on the forehead. There should also be sufficient space between the mask lenses and the face that the eyelashes do not contact the glass noticeably when blinking.

Use
The strap can be adjusted to suit the diver's head. Too loose may not provide an effective seal and the mask may dislodge easily, and too tight may result in discomfort or pain. Correct positioning of the strap around the back of the head will reduce the risk of dislodging and facilitate clearing.

When entering the water while wearing the mask, the diver may need to manually prevent water impact from dislodging or knocking off the mask. Alternatively, a diver can enter the water with the mask off and then put it on or use an entry method which does not result in fast water flow over the mask. Wearing the mask pushed up onto the forehead while out of the water or on the surface increases the risk of the mask falling or being knocked off.

To prevent a mask from fogging up due to condensation on the glass many divers spit into the dry mask before use, spread the saliva around the inside of the plate and rinse it out with a little water. The saliva residue allows condensation to wet the glass and form a continuous film, rather than form droplets. There are commercial products that can be used as an alternative to the saliva method, some of which are more effective and last longer.

Standard maintenance is to rinse inside and out with clean, fresh water after each day's use, and allow to dry out of direct sunlight before storage. Ultraviolet light degrades the synthetic materials of the skirt and frame. A well-maintained mask should last for several years. The strap is the most stressed component and is often the first part to fail, but can usually be replaced. Inspection of the strap for cracks and tears before use can reduce the risk of failure during a dive.

Mask removal and refitting underwater and clearing are basic skills that all divers must learn so that they can deal with flooding and leaks or the mask being dislodged without panic.

Mask clearing

It is quite common for water to leak into the mask, which can be annoying, or interfere with clear vision, and the diver needs to be able to get rid of the water quickly and effectively. Reasons for the leakage include poor fit or fitting, leaking via head or facial hair, movement of the facial muscles causing temporary leaks, or impact of external objects against the mask, which may distort it temporarily, or move it so that it leaks, or in extreme cases dislodge it entirely from the diver's head.

The methods of clearing differ between the half mask, which covers the eyes and nose, and the full-face mask, which also covers the mouth. If the mask has a purge valve and the strap tension is correct, the diver holds the head so that the valve is at the lowest point and exhales through the nose. If the mask is a good fit on the diver's face and the strap is correctly placed, exhaling through the nose will usually drive water out along the bottom edge of the skirt. It may be necessary to press the upper part of the mask against the face to improve the seal if the diver is rolled to one side. If the fit is not perfect, or the strap is too low, contact pressure of the top edge against the forehead may be insufficient to maintain a seal when the head is upright.

Equalizing

The pressure changes during ascent and descent may affect gas spaces in the diver and diving equipment. A change in pressure will cause a pressure difference between the gas space and environment which will cause the gas to expand or compress if that is possible, and constraining the gas from expanding or compressing to balance the pressure may cause damage to the surrounding material or tissues by over-expansion or crushing. Some gas spaces, such as the mask, will automatically release excess gas as it expands during ascent, but have to be equalized during compression of descent.

Equalising of the mask is an essential skill for any form of diving. Goggles that do not cover the nose can not be equalised and are unsuitable for diving. The mask is equalised by exhaling sufficient air through the nose to provide a balanced internal pressure. Any excess will simply leak out around the skirt. Equalising (or clearing) the ears is necessary to prevent barotrauma to the middle and inner ear. Some divers need to pinch the nostrils closed as part of their equalisation technique, and this must be allowed for in the design of the mask skirt.

Types of diving half-mask

Early diving masks were made with a single pane of glass or transparent plastic, usually elliptical, but sometimes circular or approximately rectangular or triangular with rounded sides and corners. These masks have indentations in the skirt at the bottom on either side of the nose, into which the diver can insert a thumb and forefinger to pinch the nose, when performing a valsalva maneuver to clear their ears. This design was improved by bringing the window closer to the face, reducing the volume of air inside the mask, thus making mask clearing easier. The window has a cutout to fit around the nose, which is covered by the rubber or silicone material of the skirt. This facilitates pinching the nose when ear-clearing.

A further development is the mask with two windows, one for each eye. It can have the windows closer to the face than the one-window type, and therefore contain less internal volume for the diver to clear or equalise, and a lower buoyancy. These types are often called a "low-volume mask".  Participants in the sport of underwater hockey are required to use twin-lens masks of this type for their own safety – the sport uses a heavy lead puck similar to an ice hockey puck, but skillful players can flick the puck a considerable height off the bottom when making passes which leads to the possibility of accidental puck contact with other players.  Should a puck hit the lens of a single-lens mask it may break the glass and pass through the aperture to hit the face and eyes, but with a twin-lens mask, though the glass may break, the frame will prevent the passage of the puck any further.

Recent innovations have produced more complex designs, intended to provide extra features:
 The double-dome mask. This was invented by HydroOptix. Double-dome masks allow a wider field of view and avoid the refraction error in perceived distance and size of objects. Underwater the curved mask windows make the diver's vision effectively more hyperopic, or less myopic, and the diver must wear special contact lenses to compensate (unless their eyes are myopic to the right amount to compensate exactly for the refraction at the curved mask windows). The diver's vision will become myopic when they put their head out of water with the contact lenses in.
 The "Data Mask", or integrated diver display mask, developed by Oceanic, is a half mask with a built-in LCD head up display which displays various dive and breathing set conditions including the function of a diving computer, depth and tank pressures.

Alternative equipment

There are other types of equipment for underwater vision enhancement:
 Full face diving mask – often worn by working divers who need underwater verbal communication ability.
 Lightweight demand diving helmet – usually worn by divers using surface supplied diving equipment.
 Copper standard diving helmet – part of the early standard diving dress or other free-flow helmet.
 Fluid filled mask – the need to equilibrate the internal pressure in the mask by exhaling air through the nose reduces the freediver's capacity to dive deep. Masks or swimming goggles with high power lenses (40-200 diopters) have been developed which are filled with water or saline fluid, which do not need to be equalised.
 Contact lenses of suitable power have been tried but are not in common use.

See also

References

Further reading

External links

 Deep Ocean Diving's Ocean Science – Explanation of the physics of underwater vision.

Diving environmental protection equipment
Fishing equipment
Sports masks

Diving mask


Geometria descriptivă a fost inventată de matematicianul francez Gaspard Monge. Este o ramură a geometriei  care definește metodele necesare rezolvării grafice a problemelor de intersecții și de umbre între volume și suprafețe definite în mod geometric în spațiul cu trei dimensiuni. Este vorba, în general, de a căuta adevărata mărime a cotelor, de a trasa curbele intersecțiilor solidelor, de a determina natura curbelor (cerc, elipsă, parabolă, hiperbolă), de a dezvolta suprafețe (conică, cilindrică, prismatică, ...) sau / și de a desena un obiect potrivit unui unghi de vedere dat (rotație, rabatare, schimbare de plan în spațiu).

Reprezentarea punctelor de intersecție a unei drepte oarecare cu un con oblic cu bază eliptică

Epura realizată cu ajutorul a două vederi, o vedere frontală (din față) și o vedere orizontală, cele două vederi fiind separate de o linie orizontală (LT), punctele de intersecție sunt reprezentate în (G, H):

Explicația epurei cu ajutorul unei reprezentări în perspectivă:

Reprezentarea unei intersecții între două volume

Intersecția a două volume (de exemplu o gaură care trece printr-o suprafață sau prin două piese sudate) urmează adesea o curbă "complexă". Desenul acestei curbe necesită reperarea punctelor pe două proiecții: punctul aparține celor două volume, una dintre vederi va da cota, iar cealaltă va da depărtare.
Construcția acestei curbe se va face "punct cu punct", cu metoda planului auxiliar.

Izvoare
  Tutorial Web de geometríe descriptivă
  Exerciții rezolvate  de Geometríe descriptivă
  Cabri 3D

Legături externe

  3D Turbo - Logiciel 3D de géométrie descriptive
  Adrien Javary, Traité de géométrie descriptive, 1881 (pe Gallica) :
  Cônes et cylindres, sphère et surfaces du second degré
  La ligne droite, le plan, les polyèdres

Vezi și
 Proprietăți metrice ale dreptelor și planelor
 Când se consideră proiecțiile conice pe două plane care nu sunt perpendiculare, se pot găsi coordonatele unui punct în trei dimensiuni cu ajutorul geometriei epipolare.
 Geometrie proiectivă
 Desen tehnic

Descriptive
Desen tehnic

Geometrie descriptivă


Kolonya ilçesi (), Arnavutluk'un ilçelerinden biriydi. İlçe, ülkenin güneydoğusunda yer almaktaydı. 1992-2000 yılları arasında Görice ilinin bir parçası olup 2000 yılında yapılan idari düzenleme sonucunda idari olarak lağvedilmiştir. Yüzölçümü 805 km² olan ilçenin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 14,318'dir. İlçenin merkezi Erseka idi.

Kolonya ilçesi, Barmash, Çlirim, Erseka, Leskovik, Mollas, Novosela, Qendër Erseka ve Qendër Leskovik belediyelerine ayrılmaktaydı.

Arnavutluk'un en yüksek dördüncü dağı Gramoz Dağı (Mali i Gramozit) 2525 metrelik yüksekliği ile bu il sınırları içindedir.

Kaynakça

Kolonya ilçesi

Kolonya (ilçe)