Ölüm, bir organizmayı ayakta tutan tüm biyolojik işlevlerin geri döndürülemez bir şekilde sona ermesidir. Beyni olan organizmalar için ölüm, beyinsapı da dahil olmak üzere tüm beynin işlevinin geri döndürülemez bir şekilde sona ermesi olarak da tanımlanabilir ve beyin ölümü bazen ölümün yasal tanımı olarak kullanılır. Eski bir organizmanın kalıntıları normalde ölümden kısa bir süre sonra çürümeye başlar. Ölüm, önünde sonunda tüm organizmalarda meydana gelen kaçınılmaz bir süreçtir. Turritopsis dohrnii gibi bazı organizmalar biyolojik olarak ölümsüzdür. Ancak yine de yaşlanma dışında başka nedenlerle de ölebilirler.

Birinin ne zaman öldüğünü anlamak bir sorun olmuştur. Başlangıçta, nefes alma ve kalp atışı durduğunda ölüm tanımı vardı. Ancak, kalp masajının yaygınlaşması artık bunun geri döndürülebilir olduğu anlamına geliyordu. Beyin ölümü, farklı tanımlar arasında bölünen bir sonraki seçenekti. Bazı insanlar tüm beyin fonksiyonlarının durması gerektiğine inanıyor. Bazıları ise beyin sapı hala canlı olsa bile, kişilik ve kimliklerinin öldüğüne, dolayısıyla tamamen ölü olmaları gerektiğine inanıyor.

Ölüm genellikle tüm organizmalara uygulanır; hücreler veya dokular gibi bir organizmanın bireysel bileşenlerinde görülen benzer süreç nekrozdur. Virüs gibi bir organizma olarak kabul edilmeyen bir şey fiziksel olarak yok edilebilir, ancak bir virüs ilk etapta canlı olarak kabul edilmediğinden öldüğü söylenmez. 21. yüzyılın başları itibarıyla yılda 56 milyon insan ölmektedir. Bunun en yaygın nedeni kalbi etkileyen bir hastalık olan kardiyovasküler hastalıklardır.

Birçok kültür ve dinde ölümden sonra yaşam fikri vardır ve ayrıca kişinin yaşamındaki iyi ve kötü eylemlerin yargılanması fikri de olabilir. Cenaze töreni, kremasyon veya gökyüzüne gömme gibi bedeni onurlandırmak için farklı gelenekler de olabilir.

Ölüm, biyogerontologlar olarak bilinen bir grup bilim insanı tarafından, biyolojik olarak ölümsüz organizmaların yaptığının aynısını yapmaya çalışarak ve benzer bir yöntemi insanlara uygulayarak aktif bir şekilde tedavi edilmeye çalışılmaktadır. Ancak, insanlar bunu kendilerine uygulayacak araçlara sahip olmadıkları için, bir insan için maksimum yaşam süresine ulaşmak için kalori azaltma, diyet ve egzersiz gibi başka yollar kullanmak zorundadırlar.

2022 itibarıyla, toplam 109 milyar insan ölmüştür; bu da şimdiye kadar yaşamış tüm insanların yaklaşık %93,8'ine tekabül etmektedir.

Teşhis

Tanım sorunları

Ölüm kavramı, insanoğlunun bu olguyu anlamasının anahtarıdır. Bu kavrama ilişkin birçok bilimsel yaklaşım ve çeşitli yorumlar bulunmaktadır. Buna ek olarak, yaşamı idame ettiren tedavinin ortaya çıkışı ve ölümün hem tıbbi hem de yasal açıdan tanımlanmasına yönelik çok sayıda kriter, tek bir birleştirici tanımın oluşturulmasını zorlaştırmıştır.

Ölümü tanımlamak için yaşamı tanımlamak

Ölümü tanımlarken karşılaşılan zorluklardan biri de onu yaşamdan ayırmaktır. Zaman içinde bir nokta olarak ölüm, yaşamın sona erdiği anı ifade ediyor gibi görünmektedir. Yaşam fonksiyonlarının sona ermesi genellikle organ sistemleri arasında eşzamanlı olmadığından, ölümün ne zaman gerçekleştiğini belirlemek zordur. Dolayısıyla böyle bir belirleme, yaşam ve ölüm arasında kesin kavramsal sınırların çizilmesini gerektirir. Bu da yaşamın nasıl tanımlanacağı konusunda çok az fikir birliği olması nedeniyle zordur.

Yaşamı bilinç açısından tanımlamak mümkündür. Bilinç sona erdiğinde, bir organizmanın öldüğü söylenebilir. Bu yaklaşımdaki kusurlardan biri, canlı olan ancak muhtemelen bilinçli olmayan birçok organizmanın bulunmasıdır. Bir başka sorun da modern bilim insanları, psikologlar ve filozoflar tarafından bilincin pek çok farklı tanımının yapılmasıdır. Buna ek olarak, İbrahimi ve Dharmik gelenekler de dahil olmak üzere birçok dini gelenek, ölümün bilincin sona ermesini gerektirmediğini (veya gerektirmeyebileceğini) savunmaktadır. Bazı kültürlerde ölüm tek bir olaydan ziyade bir süreçtir. Bir ruhsal durumdan diğerine yavaş bir geçiş anlamına gelir.

Ölümle ilgili diğer tanımlar, organizmik işlevin sona ermesi ve kişiliğin geri döndürülemez kaybını ifade eden insan ölümü karakterine odaklanmaktadır. Daha spesifik olarak ölüm, yaşayan bir varlığın tüm işlevlerinin geri döndürülemez bir şekilde sona ermesi durumunda gerçekleşir. İnsan yaşamıyla ilgili olarak ölüm, bir kişinin bir kişi olarak varlığını kaybettiği geri döndürülemez bir süreçtir.

Kalp atışı ve nefes ile ölümün tanımı
Tarihsel olarak, bir insanın ölüm anını tam olarak tanımlama girişimleri öznel veya kesin olmamıştır. Ölüm, kalp atışının (kalp durması) ve solunumun durması olarak tanımlanmıştır, ancak kalp masajı ve hızlı defibrilasyonun geliştirilmesi bu tanımı yetersiz kılmıştır çünkü solunum ve kalp atışı bazen yeniden başlatılabilir. Dolaşım ve solunumun durduğu bu ölüm türü, ölümün dolaşım tanımı (ÖDT) olarak bilinmektedir. ÖDT'nin savunucuları bu tanımın makul olduğuna inanmaktadırlar çünkü dolaşım ve solunum fonksiyonlarını kalıcı olarak kaybetmiş bir kişi ölü olarak kabul edilmelidir. Bu tanımı eleştirenler ise bu fonksiyonların durması kalıcı olabilse da durumun geri döndürülemez olduğu anlamına gelmediğini, çünkü kalp masajının yeterince hızlı uygulanması halinde kişinin yeniden hayata döndürülebileceğini belirtmektedirler. Dolayısıyla, ÖDT'nin lehinde ve aleyhindeki argümanlar "kalıcı" ve "geri döndürülemez" kelimelerinin tanımlanmasına indirgenmekte, bu da ölümün tanımlanmasındaki güçlüğü daha da karmaşık hale getirmektedir. Ayrıca, geçmişte ölümle nedensel olarak ilişkilendirilen olaylar artık her koşulda öldürmüyor; çalışan bir kalp veya akciğer olmadan, yaşam destek cihazları, organ nakilleri ve yapay kalp pillerinin bir kombinasyonu ile bazen yaşam sürdürülebiliyor.

Beyin ölümü
Günümüzde, ölüm anının tanımlanmasının gerekli olduğu durumlarda, doktorlar ve adli tabipler bir kişinin öldüğünü tanımlamak için genellikle "beyin ölümü" veya "biyolojik ölüm" kavramlarına başvurmaktadırlar; insanlar beyinlerindeki elektriksel aktivite sona erdiğinde ölü olarak kabul edilmektedirler. Elektriksel aktivitenin sona ermesinin bilincin sona erdiğini gösterdiği varsayılır. Bilincin askıya alınması, belirli uyku aşamalarında ve özellikle komada olduğu gibi geçici değil kalıcı olmalıdır. Uyku durumunda, aradaki farkı anlamak için EEG kullanılır.

"Beyin ölümü" kategorisi bazı akademisyenler tarafından sorunlu olarak görülmektedir. Örneğin, Ulusal Sağlık Enstitüleri Biyoetik Bölümünde kıdemli bir öğretim üyesi olan Dr. Franklin Miller şunları belirtmektedir: "1990'ların sonlarına doğru... beyin ölümü ile insanın ölümü arasındaki denkleme, bu duruma sahip olduğu doğru bir şekilde teşhis edilen ve önemli süreler boyunca mekanik ventilasyonda tutulan hastaların sergilediği biyolojik işlevler dizisine ilişkin kanıtlara dayanarak akademisyenler tarafından giderek daha fazla meydan okundu. Bu hastalar dolaşım ve solunumu sürdürme, ısıyı kontrol etme, atıkları dışarı atma, yaraları iyileştirme, enfeksiyonlarla mücadele etme ve en dramatik olanı da (hamile "beyin ölümü gerçekleşmiş" kadınlar söz konusu olduğunda) fetüslere gebe kalma becerilerini korumuşlardır."

"Beyin ölümü" bazı akademisyenler tarafından sorunlu olarak görülse de bu, ölüm tanımının yaşamı ölümden ayırmak için en makul tanım olduğuna inanan savunucuları da vardır. Bu tanımın desteklenmesinin ardındaki mantık, beyin ölümünün güvenilir ve tekrarlanabilir bir dizi kritere sahip olmasıdır. Ayrıca beyin, kimliğimizi ya da insan olarak kim olduğumuzu belirlemede çok önemlidir. "Beyin ölümü"nün bitkisel hayattaki ya da komadaki bir kişiyle bir tutulamayacağı, zira ilk durumun iyileşmenin mümkün olmadığı bir durumu tanımladığı belirtilmelidir.

EEG'ler sahte elektriksel uyarıları tespit edebilirken, bazı ilaçlar, hipoglisemi, hipoksi veya hipotermi beyin aktivitesini geçici olarak baskılayabilir veya hatta durdurabilir; bu nedenle hastanelerin, tanımlanmış koşullar altında geniş aralıklarla EEG'leri içeren beyin ölümünü belirleme protokolleri vardır.

Neokortikal beyin ölümü
Bilinç için sadece beynin neokorteksinin gerekli olduğunu savunan kişiler bazen ölümü tanımlarken sadece elektriksel aktivitenin dikkate alınması gerektiğini savunmaktadırlar. Nihayetinde, ölüm kriteri, serebral korteksin ölümüyle kanıtlandığı üzere, bilişsel işlevin kalıcı ve geri döndürülemez kaybı olabilir. Mevcut ve öngörülebilir tıbbi teknoloji göz önüne alındığında, insan düşüncesi ve kişiliğinin geri kazanılmasına dair tüm umutlar ortadan kalkmış olacaktır. Tüm beyin kriterlerine göre bile beyin ölümünün tespiti karmaşık olabilir.

Toplam beyin ölümü
Günümüzde çoğu yerde, ölümün daha muhafazakar bir tanımı - sadece neokorteksin aksine tüm beyindeki elektriksel aktivitenin geri döndürülemez şekilde durması - benimsenmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Tek Tip Ölüm Belirleme Yasası buna bir örnektir. Geçmişte, bu tüm beyin tanımının benimsenmesi, 1980 yılında Başkan'ın Tıp ve Biyomedikal ve Davranışsal Araştırmalarda Etik Sorunları İnceleme Komisyonunun bir sonucuydu. Komisyon, ölümün tanımlanmasına yönelik bu yaklaşımın ülke çapında tek tip bir tanıma ulaşmak için yeterli olduğu sonucuna varmıştır. Bu tanımı desteklemek için, ölümün tespiti için yasal standartların yeknesaklığı, yapay yaşam desteği için ailenin mali kaynaklarının tüketilmesi ve organ bağışına devam etmek için beyin ölümünün ölümle eşdeğer tutulmasının yasal olarak tesis edilmesi gibi çok sayıda neden sunulmuştur.

Beyin ölümünü destekleme ya da karşı çıkma meselesinin yanı sıra, bu kategorik tanımın doğasında var olan bir başka sorun daha vardır: tıbbi uygulamadaki değişkenlik. 1995 yılında Amerikan Nöroloji Akademisi (AAN) nörolojik ölüm teşhisi için tıbbi standart haline gelen kriterleri oluşturmuştur. O dönemde, total beynin "geri dönüşü olmayan durmasını" belirlemek için üç klinik özelliğin karşılanması gerekiyordu: açık etiyolojili koma, solunumun durması ve beyin sapı reflekslerinin olmaması. Bu kriterler en son 2010 yılında tekrar güncellenmiştir, ancak hastaneler ve tıbbi uzmanlıklar arasında önemli farklılıklar devam etmektedir.

Bağışlar
Ölümün tanımlanması sorunu, özellikle ölü donör kuralıyla ilgili olduğu için zorunludur ve bu kuralın şu yorumlarından biri olarak anlaşılabilir: organ tedarikine başlamadan önce bir kişinin öldüğüne dair resmi bir beyan olmalıdır veya organ tedariki donörün ölümüyle sonuçlanamaz. Ölümün tanımı ve ölü donör kuralı konusunda büyük tartışmalar yaşanmıştır. Kuralı savunanlar, kuralın organ bağışçılarını korumanın yanı sıra organ tedarikine yönelik ahlaki ya da yasal itirazlara karşı meşru olduğuna inanmaktadırlar. Eleştirmenler ise kuralın bağışçıların menfaatlerini gözetmediğine ve organ bağışını etkili bir şekilde teşvik etmediğine inanmaktadırlar.

İşaretler

Ölüm belirtileri veya sıcakkanlı bir hayvanın artık hayatta olmadığına dair güçlü belirtiler şunlardır:

 Solunum durması (nefes almama)
 Kardiyak arrest (nabız yok)
 Beyin ölümü (nöronal aktivite yok)

Ölümden sonraki aşamalar şunlardır:

 Pallor mortis, ölümden 15-120 dakika sonra ortaya çıkan solukluk
 Algor mortis, ölümün ardından vücut sıcaklığındaki azalma. Bu genellikle ortam sıcaklığıyla eşleşene kadar sabit bir düşüştür
 Rigor mortis, cesedin uzuvları sertleşir (Latince rigor) ve hareket ettirilmesi zorlaşır
 Livor mortis, kanın vücudun alt (bağımlı) kısmına yerleşmesi
 Kokuşma, ayrışmanın başlangıç belirtileri
 Ayrışma, güçlü ve hoş olmayan bir kokunun eşlik etmesi ile maddenin daha basit formlara indirgenmesi.
 İskeletleşme, tüm yumuşak dokuların ayrıştığı ve geriye sadece iskeletin kaldığı ayrışmanın sonu.
 Fosilleşme, çok uzun bir süre boyunca oluşan iskelet kalıntılarının doğal olarak korunması

Yasal
Bir kişinin ölümü, yetki alanlarına göre değişebilen yasal sonuçlara sahiptir. Çoğu ülke, beynin tüm fonksiyonlarının tamamen durmuş olması gereken tüm beyin ölümü kriterlerini takip eder. Bununla birlikte, diğer yargı alanlarında, bazıları beyin ölümünün beyin sapı versiyonunu takip eder. Daha sonra, çoğu ülkede bir doktorun ölüm beyanının sunulması üzerine ya bir doktor ya da idari bir ofis tarafından bir ölüm belgesi düzenlenir.

Yanlış teşhis

İnsanların doktorlar tarafından ölü ilan edildikten sonra, bazen günler sonra tabutlarında ya da mumyalama işlemleri başlamak üzereyken "hayata döndüklerine" dair pek çok anekdot vardır. 18. yüzyılın ortalarından itibaren, halkın yanlışlıkla diri diri gömülme korkusunda bir artış olmuş ve ölüm belirtilerinin belirsizliği konusunda çok fazla tartışma yaşanmıştır. Gömülmeden önce yaşam belirtilerini test etmek için cesedin ağzına sirke ve biber dökmekten, ayaklarına ya da rektumuna kızgın demir çubuklar sokmaya kadar çeşitli öneriler getirilmiştir. 1895 yılında yazan doktor J.C. Ouseley, İngiltere ve Galler'de her yıl 2.700 kadar kişinin erken gömüldüğünü iddia etse de bazı tahminler bu sayının 800'e yakın olduğunu göstermektedir.

Elektrik şoku vakalarında, bir saat veya daha uzun süre kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR), sersemlemiş sinirlerin iyileşmesini sağlayabilir ve görünüşte ölü olan bir kişinin hayatta kalmasına izin verebilir. Buzlu su altında bilinçsiz halde bulunan kişiler, acil servise ulaşana kadar yüzleri sürekli soğuk tutulursa hayatta kalabilirler. Metabolik aktivitenin ve oksijen ihtiyacının minimum düzeyde olduğu bu "dalış tepkisi", memeli dalış refleksi olarak adlandırılan ve insanların deniz memelileriyle paylaştığı bir tepkidir.

Tıbbi teknolojiler ilerledikçe, ölümün ne zaman gerçekleştiğine dair fikirlerin, görünürde ölümün gerçekleştiği daha uzun sürelerin ardından bir kişiyi yeniden hayata döndürme becerisi ışığında yeniden değerlendirilmesi gerekebilir (kalp masajı ve defibrilasyonun kalp atışının durmasının kesin bir ölüm göstergesi olarak yetersiz olduğunu göstermesinde olduğu gibi). Elektriksel beyin aktivitesinin olmaması, bir kişinin bilimsel olarak ölü kabul edilmesi için yeterli olmayabilir. Bu nedenle, bilgi teorik ölüm kavramı, gerçek ölümün ne zaman gerçekleştiğini tanımlamak için daha iyi bir araç olarak önerilmiştir, ancak bu kavramın kriyonik alanı dışında çok az pratik uygulaması vardır.

Sebepler

Gelişmekte olan ülkelerde insan ölümlerinin önde gelen nedeni bulaşıcı hastalıklardır. Gelişmiş ülkelerde önde gelen nedenler ise ateroskleroz (kalp hastalığı ve inme), kanser ve obezite ile yaşlanmaya bağlı diğer hastalıklardır. Son derece geniş bir farkla, gelişmiş dünyadaki en büyük birleştirici ölüm nedeni, yaşlanmayla ilişkili hastalıklar olarak bilinen çeşitli komplikasyonlara yol açan biyolojik yaşlanmadır. Bu koşullar homeostaz kaybına neden olarak kalp durmasına yol açmakta, oksijen ve besin kaynağı kaybına neden olarak beyin ve diğer dokularda geri dönüşü olmayan bozulmalara neden olmaktadır. Dünya genelinde her gün ölen yaklaşık 150.000 kişinin yaklaşık üçte ikisi yaşa bağlı nedenlerden ölmektedir. Sanayileşmiş ülkelerde bu oran çok daha yüksek olup %90'a yaklaşmaktadır. Gelişen tıbbi imkanlar sayesinde ölüm, yönetilmesi gereken bir durum haline gelmiştir.

Gelişmekte olan ülkelerde sağlık koşullarının yetersizliği ve modern tıp teknolojisine erişimin olmaması, bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanan ölümleri gelişmiş ülkelere kıyasla daha yaygın hale getirmektedir. Bu hastalıklardan biri olan tüberküloz, 2015 yılında 1,8 milyon insanın ölümüne neden olan bakteriyel bir hastalıktır. Sıtma, yılda yaklaşık 400-900 milyon ateş vakasına ve 1-3 milyon ölüme neden olmaktadır. Afrika'da AIDS nedeniyle ölenlerin sayısı 2025 yılına kadar 90-100 milyona ulaşabilir.

Birleşmiş Milletler Gıda Hakkı Özel Raportörü Jean Ziegler'e göre, 2000 - Mart 2008 döneminde yetersiz beslenmeden kaynaklanan ölümler 2006 yılında toplam ölüm oranının %58'ini oluşturmuştur. Ziegler, dünya çapında yaklaşık 62 milyon insanın tüm nedenlerden öldüğünü ve bu ölümlerin 36 milyondan fazlasının açlık ya da mikro besin maddelerinin eksikliğine bağlı hastalıklardan kaynaklandığını belirtmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayınlanan bir raporda, tütün kullanımının 20. yüzyılda dünya çapında 100 milyon insanın ölümüne yol açtığı ve 21. yüzyılda dünya çapında 1 milyar insanın ölümüne yol açabileceği uyarısında bulunuldu.

Gelişmiş ülkelerde önde gelen birçok ölüm nedeni diyet ve fiziksel aktivite ile ertelenebilir, ancak yaşla birlikte hızlanan hastalık insidansı hala insan ömrüne sınırlar getirmektedir. Yaşlanmanın evrimsel nedeni en iyi ihtimalle yeni yeni anlaşılmaya başlanmıştır. Yaşlanma sürecine doğrudan müdahalenin, başlıca ölüm nedenlerine karşı en etkili müdahale olabileceği öne sürülmektedir.

Hans Selye, birçok ölüm nedeni için spesifik olmayan birleşik bir yaklaşım önermiştir. Stresin bir organizmanın uyum yeteneğini azalttığını göstermiş ve uyum yeteneğini özel bir kaynak olan uyum enerjisi olarak tanımlamayı önermiştir. Bu kaynak tükendiğinde hayvan ölür. Selye, uyum yeteneğinin doğumda sunulan sınırlı bir kaynak olduğunu varsaymıştır. Daha sonra Goldstone, adaptasyonun sermaye rezervi olarak depolanabilen (bir sınıra kadar) adaptasyon enerjisinin üretimi veya geliri kavramını önermiştir. Son çalışmalarda, adaptasyon enerjisi adaptasyon modelinde "baskın yol" üzerinde bir iç koordinat olarak kabul edilmektedir. Uyum sağlama rezervi neredeyse tükendiğinde refah salınımlarının ortaya çıktığı gösterilmiştir.

2012 yılında intihar, ABD'de insan yaralanmalarına bağlı ölümlerin önde gelen nedeni olarak araba kazalarını geride bırakmış, onu zehirlenme, düşme ve cinayet izlemiştir.

Nükleer felaketlerden yapısal çökmelere kadar kazalar ve felaketler de can almaktadır. Tüm zamanların en ölümcül olaylarından biri olan 1975 Banqiao Barajı Faciası'nda ölü sayısının 240.000'e kadar çıktığı tahmin edilmektedir. Ölü sayısının yüksek olduğu diğer olaylar ise; bir barut fabrikasının 20.000 kişinin ölümüyle sonuçlandığı Wanggongchang Patlaması, 13.000 kişinin öldüğü Circus Maximus'un duvarının çökmesi ve 95 ila 4.000 kişinin öldüğü Çernobil Faciası'dır.

Doğal afetler yılda yaklaşık 45.000 kişinin ölümüne yol açmaktadır, ancak bu sayı her on yıl için milyonlar ile binler arasında değişebilmektedir. En ölümcül doğal afetlerden bazıları, tahminler büyük ölçüde farklılık gösterse de, 4 milyon kişinin ölümüne neden olan 1931 Çin seli, Çin'de tahmini 2 milyon kişinin ölümüne neden olan 1887 Sarı Nehir seli ve Pakistan'da 500.000 kişinin ölümüne neden olan 1970 Bhola Siklonu'dur.

Hayvanlarda yırtıcılık yaygın bir ölüm nedeni olabilir. Çiftlik hayvanlarının yırtıcılar nedeniyle ölüm oranı %6'dır. Bununla birlikte, daha genç hayvanlar yırtıcılığa karşı daha hassastır. Örneğin, genç tilkilerin %50'si kuşlar, vaşaklar, kır kurtları ve diğer tilkiler tarafından öldürülmektedir. Yellowstone Ulusal Parkı'ndaki genç ayı yavrularının yetişkinliğe kadar diğer ayılar ve yırtıcılardan kurtulma şansı sadece %40'tır.

Otopsi

Postmortem muayene veya obdüksiyon olarak da bilinen otopsi, bir kişinin ölüm nedenini ve şeklini belirlemek ve mevcut olabilecek herhangi bir hastalığı veya yaralanmayı değerlendirmek için bir insan cesedinin kapsamlı bir incelemesinden oluşan tıbbi bir prosedürdür. Genellikle patolog adı verilen uzman bir tıp doktoru tarafından gerçekleştirilir.

Otopsiler ya hukuki ya da tıbbi amaçlarla yapılır. Adli otopsi, ölüm nedeninin cezai bir konu olabileceği durumlarda yapılırken, klinik veya akademik otopsi ölümün tıbbi nedenini bulmak için yapılır ve bilinmeyen veya belirsiz ölüm vakalarında veya araştırma amacıyla kullanılır. Otopsiler, dış muayenenin yeterli olduğu ve cesedin parçalara ayrılarak iç muayenenin yapıldığı durumlar olarak da sınıflandırılabilir. Bazı durumlarda iç otopsi için en yakın akrabadan izin alınması gerekebilir. İç otopsi tamamlandıktan sonra ceset genellikle dikilerek yeniden bir araya getirilir.

Her zaman tıbbi bir prosedür olmayan nekropsi, daha önce düzenlenmemiş bir ölüm sonrası muayeneyi tanımlamak için kullanılan bir terimdi. Modern zamanlarda bu terim daha çok hayvan cesetleri ile ilişkilendirilmektedir.

Doğumdan önce ölüm
Doğumdan önce ölüm birkaç şekilde gerçekleşebilir: ölü doğum, fetüsün doğumdan önce veya doğum sırasında ölmesi; düşük, embriyonun bağımsız olarak hayatta kalamadan ölmesi; ve kürtaj, gebeliğin yapay olarak sonlandırılması. Ölü doğum ve düşük çeşitli nedenlerle gerçekleşebilirken, kürtaj kasıtlı olarak gerçekleştirilir.

Ölü doğum

Ölü doğum, fetüsün doğumundan hemen önce veya sonra gerçekleşebilir. Fetüsteki kusurlardan veya annede bulunan risk faktörlerinden kaynaklanabilir. Bu faktörlerin azaltılması, riskler mevcut olduğunda sezaryenle doğum ve doğum kusurlarının erken teşhisi ölü doğum oranını düşürmüştür. Bununla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki doğumların %1'i ölü doğumla sonuçlanmaktadır.

Düşük

Düşük, Dünya Sağlık Örgütü tarafından "500 g veya daha az ağırlığa sahip bir embriyo veya fetüsün annesinden atılması veya çıkarılması" olarak tanımlanmaktadır. Düşük, gebelikte en sık görülen sorunlardan biridir ve tüm klinik gebeliklerin yaklaşık %12-15'inde bildirilmektedir; ancak adet dönemindeki gebelik kayıpları da dahil edildiğinde bu oran tüm gebeliklerin %17-22'sine kadar çıkabilmektedir. Düşükle ilgili birçok risk faktörü vardır; kafein, tütün, alkol, ilaç tüketimi, daha önce düşük yapmış olmak ve kürtaj kullanımı düşük yapma olasılığını artırabilir.

Kürtaj

Kürtaj, tecavüz sonucu hamilelik, çocuk sahibi olmanın getirdiği mali kısıtlamalar, ergen hamileliği ve önemli bir kişinin desteğinin olmaması gibi birçok nedenden dolayı yapılabilir. Kürtajın iki şekli vardır: tıbbi kürtaj ve klinik içi kürtaj veya bazen cerrahi kürtaj olarak adlandırılır. Tıbbi kürtaj, son âdet tarihinden en fazla 11 hafta sonra gebeliği sonlandıracak bir hap almayı içerir ve klinik içi kürtaj, rahmi boşaltmak için emme kullanılarak tıbbi bir prosedürü içerir; bu 12 haftadan sonra mümkündür, ancak prosedürü uygulayacak bir ameliyat doktoru bulmak daha zor olabilir.

Biyolojik yaşlanma

Biyolojik yaşlanma, bir canlının tüm felaketlere rağmen hayatta kalabildiği ancak sonunda yaşlılıkla ilgili nedenlerden dolayı öldüğü bir senaryoyu ifade eder. Tersine, erken ölüm, yaşlılık gelmeden önce meydana gelen bir ölümü, örneğin bir insanın 75 yaşına ulaşmadan önce ölmesini ifade edebilir. Hayvan ve bitki hücreleri normalde doğal varoluşun tüm süresi boyunca çoğalır ve işlev görür, ancak yaşlanma süreci hücresel aktivitenin bozulması ve düzenli işleyişin bozulmasından kaynaklanır. Hücrelerin kademeli bozulma ve ölüm eğilimi, metabolik reaksiyonların ve canlılığın devam etmesine rağmen hücrelerin doğal olarak istikrarlı ve uzun süreli yaşam kapasitesi kaybına mahkum olduğu anlamına gelir. Örneğin Birleşik Krallık'ta her gün meydana gelen ölümlerin onda dokuzu yaşlanmayla ilgilidir; dünya genelinde ise her gün meydana gelen 150.000 ölümün üçte ikisinin nedeni yaşlanmadır.

Biyolojik işlevlerine yönelik dış tehlikelerden kurtulan neredeyse tüm hayvanlar, sonunda yaşam bilimlerinde "senesans" olarak bilinen biyolojik yaşlanma nedeniyle ölür. Bazı organizmalar ihmal edilebilir bir yaşlanma yaşar, hatta biyolojik ölümsüzlük sergiler. Bunlar arasında denizanası Turritopsis dohrnii, hidra ve planarya sayılabilir. Doğal olmayan ölüm nedenleri arasında intihar ve yırtıcılık yer alır. Tüm nedenler arasında, dünya çapında her gün yaklaşık 150.000 kişi ölmektedir. Bunların üçte ikisi doğrudan veya dolaylı olarak yaşlanmaya bağlı olarak ölmektedir, ancak Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Almanya gibi sanayileşmiş ülkelerde bu oran %90'a yaklaşmaktadır (yani, tüm ölümlerin yaklaşık onda dokuzu yaşlanmayla ilgilidir).

Fizyolojik ölüm artık bir olaydan ziyade bir süreç olarak görülüyor: bir zamanlar ölümün göstergesi olarak kabul edilen koşullar artık tersine çevrilebilir. Sürecin neresinde yaşam ve ölüm arasında bir ayrım çizgisi çizileceği, hayati belirtilerin varlığı ya da yokluğunun ötesindeki faktörlere bağlıdır. Genel olarak klinik ölüm, yasal ölümün tespiti için ne gerekli ne de yeterlidir. Kalbi ve akciğerleri çalışan ve beyin ölümü gerçekleştiği tespit edilen bir hasta, klinik ölüm gerçekleşmeden yasal olarak ölü ilan edilebilir.

Ömür uzatma

Ömrün uzatılması, yaşlanma karşıtı önlemlerle yaşlanma süreçlerinin yavaşlatılması veya tersine çevrilmesi yoluyla özellikle insanlarda maksimum veya ortalama yaşam süresinin artırılması anlamına gelmektedir. Yaşlanma dünya çapında en yaygın ölüm nedeni olmasına rağmen, sosyal olarak çoğunlukla göz ardı edilmekte ve yine de "gerekli" ve "kaçınılmaz" olarak görülmektedir, bu nedenle yaşlanma karşıtı tedavilere yönelik araştırmalara çok az para harcanmaktadır, bu da yaşlanma yanlısı trans olarak bilinen bir olgudur.

Ortalama yaşam süresi, kazalara ve yaşa ya da kanser veya kardiyovasküler hastalıklar gibi yaşam tarzıyla ilgili rahatsızlıklara karşı savunmasızlığa göre belirlenir. Ortalama yaşam süresinin uzatılması iyi beslenme, egzersiz ve sigara gibi tehlikelerden kaçınma ile sağlanabilir. Maksimum yaşam süresi de bir türün genlerinde bulunan yaşlanma oranına göre belirlenir. Şu anda, maksimum yaşam süresini uzatmanın yaygın olarak bilinen tek yöntemi kalori kısıtlamasıdır. Teorik olarak, maksimum yaşam süresinin uzatılması, yaşlanma hasar oranının azaltılması, hasarlı dokuların periyodik olarak değiştirilmesi veya bozulan hücre ve dokuların moleküler onarımı veya gençleştirilmesi ile sağlanabilir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan bir anket, dindar ve dindar olmayanların, kadın ve erkeklerin ve farklı ekonomik sınıflardan insanların yaşam süresinin uzatılmasına benzer oranlarda destek verdiğini, Afrikalıların ve Hispaniklerin ise beyazlara göre daha yüksek oranda destek verdiğini ortaya koymuştur. Ankete katılanların yüzde otuz sekizi yaşlanma süreçlerinin tedavi edilmesini isteyeceklerini belirtmiştir.

Yaşam uzatma araştırmacıları, "biyomedikal gerontologlar" olarak bilinen biyogerontologların bir alt sınıfıdır. Yaşlanmanın doğasını anlamaya çalışırlar ve sağlığın iyileştirilmesi ve yaşamın her aşamasında gençliğin dinçliğinin korunması için yaşlanma süreçlerini tersine çevirecek ya da en azından yavaşlatacak tedaviler geliştirirler. Yaşam uzatma bulgularından yararlanan ve bunları kendilerine uygulamaya çalışanlara "yaşam uzatmacılar" veya "uzun yaşamcılar" denir. Şu anda birincil yaşam uzatma stratejisi, geliştirildiğinde yaşlanmaya karşı tam bir tedaviden faydalanmak için yeterince uzun yaşamak umuduyla mevcut yaşlanma karşıtı yöntemleri uygulamaktır.

Kriyonik

Kriyonik (Yunanca κρύος 'kryos-' 'buz gibi soğuk' anlamına gelir), gelecekte iyileşme ve yeniden canlandırmanın mümkün olabileceği umuduyla, çağdaş tıp tarafından sürdürülemeyen hayvanların ve insanların düşük sıcaklıkta korunmasıdır.

İnsanların veya büyük hayvanların dondurulması mevcut teknoloji ile geri döndürülemez. Kriyonik için belirtilen gerekçe, mevcut yasal veya tıbbi tanımlara göre ölü olarak kabul edilen kişilerin, ölümün daha katı bilgi teorik tanımına göre mutlaka ölü olmayabileceğidir.

Bazı bilimsel literatürük içeriklerinin kriyoniğin uygulanabilirliğini desteklediği iddia edilmektedir. Tıp bilimi ve kriyobiyologlar genellikle kriyoniğe şüpheyle yaklaşmaktadırlar.

Konum

1930'larda Batı ülkelerindeki insanların çoğu kendi evlerinde, ailelerinin yanında, din adamları, komşular ve ev ziyaretleri yapan doktorlar tarafından teselli edilerek ölüyordu. 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Amerikalıların yarısı hastanede ölüyordu. 21'inci yüzyılın başında, gelişmiş ülkelerdeki insanların yalnızca %20 ila 25'i bir sağlık kurumu dışında ölmüştür. Evde ölmekten profesyonel bir tıbbi ortamda ölmeye doğru yaşanan değişim "Görünmez Ölüm" olarak adlandırılmıştır. Bu değişim, ölümlerin çoğu artık ev dışında gerçekleşene kadar yıllar içinde kademeli olarak gerçekleşmiştir.

Psikoloji
Ölüm çalışmaları psikoloji içinde bir alandır. Birçok insanda ölüm korkusu vardır. Ölümleri hakkında konuşmak, düşünmek ya da plan yapmak onları rahatsız eder. Bu korku, finansal planlama yapmayı, vasiyetname hazırlamayı ya da bir hospis kuruluşundan yardım talep etmeyi ertelemelerine neden olabilir.

Ölümlülük belirginliği, ölümün kaçınılmaz olduğu bilincidir. Ancak benlik saygısı ve kültür, bu etkinin neden olabileceği kaygıyı azaltmanın yollarıdır. Bir kişinin kendi ölümünün farkında olması, bir savunma mekanizması olarak kendi grubuna daha derin bir bağla bağlanmasına neden olabilir. Bu da kişinin çok yargılayıcı olmasına neden olabilir. Bir çalışmada, iki grup oluşturulmuş; bir gruptan ölümlülükleri üzerine düşünmeleri istenmiş, diğerinden istenmemiş, daha sonra gruplara bir fahişe için bağ kurmaları söylenmiştir. Ölüm üzerine düşünmeyen grubun ortalama 50 doları, ölümü hatırlatılan grubun ise ortalama 455 doları vardı.

Farklı insanlar ölüm fikrine farklı tepkiler verirler. Filozof Galen Strawson birçok insanın arzuladığı ölümün anlık, acısız, deneyimlenmemiş bir yok oluş olduğunu yazmaktadır. Bu olası olmayan senaryoda kişi farkına varmadan ve korkmadan ölmektedir. Kişi bir an yürüyor, yemek yiyor ya da uyuyor, bir an sonra ise ölmüş oluyor. Strawson, bu tür bir ölümün kişinin elinden hiçbir şey almayacağını, çünkü kişinin gelecekte meşru bir mülkiyet iddiasında bulunamayacağını düşünmektedir.

Toplum ve kültür

Toplumda, ölümün doğası ve insanlığın ölümlülüğünün farkında olması, binlerce yıldır dünyanın dini geleneklerinin ve felsefi sorgulamaların bir konusu olmuştur. Diriliş ya da öbür dünya inancı (İbrahimi dinlerle bağlantılı), reenkarnasyon ya da yeniden doğuş (Hint dinleriyle bağlantılı) ya da bilincin ebedi unutuluş (Seküler hümanizmle bağlantılı) olarak bilinen kalıcı olarak varlığının sona erdiği inancı da buna dahildir.

Ölümden sonra yapılan anma törenleri çeşitli yas, cenaze uygulamaları ve merhumu onurlandırma törenlerini içerebilir. Yaygın olarak ceset ya da beden olarak bilinen bir kişinin fiziksel kalıntıları genellikle bütün olarak gömülür ya da yakılır, ancak dünya kültürleri arasında çeşitli başka cenaze imha yöntemleri de vardır. İngilizcede, ölmüş bir kişiye yöneltilen kutsamalar arasında rest in peace (Türkçe, huzur içinde yat, orijinali Latince, requiescat in pace) veya onun baş harflerinden oluşan RIP yer alır.

Ölüm pek çok gelenek ve organizasyonun merkezinde yer alır; ölümle ilgili gelenekler dünyadaki her kültürün bir özelliğidir. Bunların çoğu ölülerin bakımının yanı sıra ölümden sonraki yaşam ve ölümün başlamasıyla birlikte cesetlerin ortadan kaldırılması etrafında döner. İnsan cesetlerinin imhası, genel olarak, önemli bir zaman geçmeden önce başlar ve çoğu zaman gömme veya yakma gibi ritüelistik törenler gerçekleşir. Bu tek bir uygulama değildir; örneğin Tibet'te ceset gökyüzüne gömülür ve bir dağın tepesine bırakılır. Ölüme uygun şekilde hazırlanmak ve kişinin ruhani kazanımlarını başka bir bedene aktarma (reenkarnasyon) becerisini üretme teknikleri ve törenleri Tibet'te ayrıntılı olarak incelenen konulardır. Mumyalama da çürüme hızını geciktirmek için bazı kültürlerde yaygındır.

Kültürlerde ölümün bazı kısımları yasal temellidir; ölüm belgesinin alınması, ölen kişinin mirasının paylaştırılması ve bazı ülkelerde miras vergisi gibi ölümün ne zaman gerçekleştiğine dair yasalar vardır.

İdam cezası aynı zamanda kültürel açıdan da bölücü bir unsurdur. Günümüzde idam cezasının uygulandığı ülkelerin çoğunda idam cezası kasıtlı cinayet, casusluk, vatana ihanet ya da askeri adaletin bir parçası olarak uygulanmaktadır. Bazı ülkelerde zina ve sodomi gibi cinsel suçlar, dinden dönme gibi dini suçlar da idam cezasına tabidir. Birçok tutucu ülkede uyuşturucu kaçakçılığı da idamlık bir suçtur. Çin'de insan ticareti ve ciddi yolsuzluk vakaları da idam cezası ile cezalandırılmaktadır. Dünyanın dört bir yanındaki ordularda, askeri mahkemeler korkaklık, firar, itaatsizlik ve isyan gibi suçlar için idam cezaları vermiştir.

Savaşta ölüm ve intihar saldırısı kültürel bağlantılara da sahiptir ve "Vatan için ölmek tatlı ve uygundur" anlamına gelen dulce et decorum est pro patria mori, Amerika Birleşik Devletleri'nde olduğu gibi ölümle cezalandırılan isyan, ölen askerlerin yas tutan yakınları ve ölüm bildirimi gibi fikirler birçok kültürde yerleşiktir. Son zamanlarda Batı dünyasında, 11 Eylül saldırılarının ardından terörizmin artmasıyla birlikte, ama aynı zamanda intihar bombalamaları, İkinci Dünya Savaşı'ndaki kamikaze görevleri ve tarihteki bir dizi başka çatışmadaki intihar görevleri ile daha da geriye gidildiğinde, intihar saldırısı ve şehitlik yoluyla bir amaç uğruna ölümün önemli kültürel etkileri olmuştur.

Genel olarak intihar ve özellikle ötenazi de kültürel tartışma konularıdır. Her iki eylem de farklı kültürlerde çok farklı şekillerde anlaşılmaktadır. Örneğin Japonya'da seppuku ile onurlu bir yaşamı sonlandırmak arzu edilen bir ölüm olarak kabul edilirken, geleneksel Hristiyan ve İslam kültürlerine göre intihar bir günah olarak görülmektedir.

Ölüm birçok kültürde Azrail, Hindu tanrısı Yama ve Zaman Baba gibi sembolik temsillerle kişileştirilmiştir. Batıda Azrail ya da ona benzer figürler, batı kültürlerinde ölümün en popüler tasviridir.

Brezilya'da ölüm, mevcut aile üyeleri tarafından devlet tarafından yetkilendirilmiş bir kayıt kurumu olan cartório'ya kaydedildiğinde resmi olarak geçerli sayılır. Resmi bir ölüm kaydı yapılabilmesi için, ölen kişinin cartório'da resmi bir doğum kaydı yaptırmış olması gerekmektedir. Kamu Sicil Kanunu, tüm Brezilya vatandaşlarına, aile üyelerinin (genellikle çocukların) maddi imkanlarına bakılmaksızın ölüm kaydı yaptırma hakkını garanti etse de Brezilya hükümeti ölüm kaydı yaptırmanın yükünü, gizli masraflarını ve ücretlerini ortadan kaldırmamıştır. Yoksul birçok aile için ölüm kaydı yaptırmanın dolaylı maliyetleri ve yükü, daha cazip, gayri resmi, yerel ve kültürel bir defin işlemine yol açmakta, bu da ölüm oranlarının yanlışlığı tartışmasını gündeme getirmektedir.

Ölüm hakkında konuşmak ve ona tanıklık etmek çoğu kültürde zor bir konudur. Batı toplumları resmi bir görevli ve buna bağlı ayinlerle ölülere en üst düzeyde maddi saygı göstermeyi sevebilir. Doğu toplumları (Hindistan gibi) ölümü bir oldu bitti olarak kabul etmeye daha açık olabilir; ölü bedenin cenaze töreni açık havada yakılarak sonlandırılır.

Ölümün kökenleri

Ölümün kökeni, ölümün nasıl ortaya çıktığına dair bir tema ya da mittir. Ölüm evrensel bir olay olduğu için dünya üzerindeki neredeyse tüm kültürlerde mevcuttur. Bu da onu bir köken miti, doğal ya da sosyal dünyanın bir özelliğinin nasıl ortaya çıktığını anlatan bir mit yapar. Mitler ve kültürler arasında bazı benzerlikler olabilir. Kuzey Amerika mitolojisinde, ölümsüz olmak isteyen bir adam ve ölmek isteyen bir adam teması birçok yerli halkta görülebilir. Hristiyanlıkta ölüm, insanın iyilik ve kötülüğü bilme ağacından meyve yedikten sonra düşüşünün sonucudur. Yunan mitolojisinde Pandora'nın kutusunun açılmasıyla ölüm dünyaya yayılır.

Bilinç

Kişinin bedeni öldüğünde bilincine ne olduğu sorusu büyük bir ilgi ve tartışma konusudur. Ölümden sonra bilincin kalıcı olarak kaybolduğuna dair inanç genellikle ebedi unutulma olarak adlandırılır. Fiziksel ölümden sonra bilinç akışının korunduğu inancı ise öbür dünya terimiyle tanımlanır. Her ikisinin de araştırmacının ölmesi gerekmeden doğrulanması olası değildir.

Ölüme yakın deneyimler, insanların bildiğimiz öbür dünyaya en yakın deneyimleridir. Ölüme yakın deneyim (ÖYD) yaşayan bazı kişiler, öldükten sonraki yaşamı gördüklerini bildirmektedirler. Işıktan bir varlık görmek ve onunla konuşmak, yaşamın gözlerinin önünden geçmesi ve öbür dünyaya dair kültürel inançların doğrulanması, ölü oldukları anlarda gerçekleşen temalardır.

Biyolojide

Ölümden sonra, eski bir organizmanın kalıntıları biyojeokimyasal döngünün bir parçası haline gelir ve bu sırada hayvanlar bir yırtıcı veya leş yiyici tarafından tüketilebilir. Organik materyal daha sonra detritivorlar, yani detritusu geri dönüştüren organizmalar tarafından daha fazla ayrıştırılabilir, besin zincirinde yeniden kullanılmak üzere çevreye geri gönderilebilir ve bu kimyasallar sonunda tüketilebilir ve bir organizmanın hücrelerine asimile edilebilir. Detritivorlara örnek olarak solucanlar, woodlice ve kırkayaklar verilebilir.

Mikroorganizmalar da hayati bir rol oynar ve ayrışan maddeyi daha basit moleküllere ayırırken sıcaklığı yükseltir. Tüm maddelerin tamamen ayrışması gerekmez. Bataklık ekosistemlerinde geniş bir zaman diliminde oluşan bir fosil yakıt olan kömür buna bir örnektir.

Doğal seçilim

Çağdaş evrim teorisi, ölümü doğal seçilim sürecinin önemli bir parçası olarak görmektedir. Çevrelerine daha az adapte olan organizmaların ölme olasılığının daha yüksek olduğu, daha az yavru ürettikleri ve böylece gen havuzuna katkılarının azaldığı düşünülmektedir. Böylece genleri eninde sonunda bir popülasyonun dışına atılır, bu da en kötü ihtimalle neslin tükenmesine yol açar ve daha olumlu olarak türleşme olarak adlandırılan süreci mümkün kılar. Üreme sıklığı, türlerin hayatta kalmasını belirlemede eşit derecede önemli bir rol oynar: genç yaşta ölen ancak çok sayıda yavru bırakan bir organizma, Darwinci kriterlere göre, sadece bir tane bırakan uzun ömürlü bir organizmadan çok daha fazla uygunluk gösterir.

Ölümün rekabette de bir rolü vardır; bir tür diğerine üstün gelirse popülasyon için ölüm riski vardır. Özellikle de doğrudan kaynaklar için savaştıkları durumlarda.

Soy tükenmesi

Ölüm, bir türün veya takson grubunun varlığının sona ermesi ve biyoçeşitliliğin azalması olan yok olmada rol oynar; çünkü soy tükenmesi genellikle o türün son bireyinin ölümü olarak kabul edilir (üreme ve iyileşme kapasitesi bu noktadan önce kaybolmuş olsa da). Bir türün potansiyel menzili çok geniş olabileceğinden, bu anı belirlemek zordur ve genellikle geriye dönük olarak yapılır.

Yaşlanma ve ölümlülüğün evrimi
Yaşlanmanın evrimine ilişkin araştırmalar, neden bu kadar çok canlının ve hayvanların büyük çoğunluğunun yaşlandıkça zayıfladığını ve öldüğünü açıklamayı amaçlamaktadır. Bununla birlikte, Hidra ve Turritopsis dohrnii denizanası gibi araştırmaların biyolojik olarak ölümsüz olduğunu gösterdiği istisnalar da vardır.

Bakteriler, öglenalar ve birçok amoebozoa gibi bazı protistler gibi sadece eşeysiz üreme gösteren organizmalar ve Pandorina ve Chlamydomonas gibi volvosin algleri gibi koloniyel olsun ya da olmasın eşeyli üreme gösteren tek hücreli organizmalar bir dereceye kadar "ölümsüzdür", sadece yenmek ya da ölümcül bir kazayla karşılaşmak gibi dış tehlikeler nedeniyle ölürler. Çok hücreli organizmalarda ve ayrıca Weismannist gelişim gösteren çok çekirdekli siliyatlarda, yani ölümlü somatik (vücut) hücreler ile "ölümsüz" germ (üreme) hücreleri arasındaki işbölümü ile ölüm, en azından somatik hat için yaşamın önemli bir parçası haline gelir.

Volvoks algleri, tamamen farklı iki hücre tipi arasında bu iş bölümünü sergileyen en basit organizmalar arasındadır ve sonuç olarak, somatik hattın ölümünü yaşam öyküsünün düzenli, genetik olarak düzenlenmiş bir parçası olarak içerir.

Hayvanlarda keder
Hayvanlar bazen eşleri ya da "arkadaşları" için keder gösterirler. İki şempanze cinsel ya da cinsel olmayan bir bağ kurduklarında ve içlerinden biri öldüğünde, hayatta kalan şempanze keder belirtileri gösterecek, öfkeyle saçlarını yolacak ve ağlamaya başlayacaktır; ceset kaldırılırsa direnecek, ceset gittiğinde sonunda sessizleşecek, ancak cesedi tekrar gördüğünde şempanze şiddetli bir duruma geri dönecektir.

Abiotik faktörlerin ölümü
Bazı cansız şeyler ölü olarak kabul edilebilir. Örneğin, bir yanardağ, piller, elektrikli bileşenler ve yıldızlar, yıkım ya da işlevlerinin sona ermesi nedeniyle "ölebilen" cansız şeylerdir.

Yer kabuğunda lav, kül ve gazların dışarı çıkmasına izin veren bir yarık olan volkanın aktif, durgun ve sönmüş olmak üzere üç durumu vardır. Aktif bir yanardağ yakın zamanda patlamıştır veya şu anda patlamaktadır; uykuda olan bir yanardağda, önemli bir süre patlamamıştır, ancak tekrar patlayabilir; sönmüş bir yanardağda, lav kaynağı kesilmiş olabilir ve bir daha asla patlaması beklenmez, bu nedenle yanardağın öldüğü düşünülebilir.

Bir batarya, şarjı tamamen bittikten sonra ölü olarak kabul edilebilir. Elektrikli bileşenler de bu şekilde benzerdir, örneğin bileşenlerin üzerine su dökülmesinden sonra tekrar kullanılamaması durumunda bileşen ölü olarak kabul edilebilir.

Yıldızların da bir ömrü vardır ve bu nedenle ölebilirler. Yakıtı tükenmeye başladıktan sonra yıldız genişlemeye başlar, bu yıldızın yaşlanmasına benzetilebilir. Tüm yakıtı tükendikten sonra bir süpernovada patlayabilir, bir kara deliğe çökebilir veya bir nötron yıldızına dönüşebilir.

Dini görüşler

Budizm

Budist doktrin ve uygulamasında ölüm önemli bir rol oynar. Ölümün farkındalığı Prens Siddhartha'yı "ölümsüz olanı" bulmak ve sonunda aydınlanmaya ulaşmak için çabalamaya motive etmiştir. Budist doktrinde ölüm, insan olarak doğmuş olmanın değerini hatırlatan bir işlev görür. Bir insan olarak yeniden doğmak kişinin aydınlanmaya erişebileceği tek durum olarak kabul edilir. Bu nedenle ölüm, kişinin yaşamı hafife almaması gerektiğini hatırlatmaya yardımcı olur. Budistler arasındaki yeniden doğuş inancı ölüm kaygısını mutlaka ortadan kaldırmaz çünkü yeniden doğuş döngüsündeki tüm varoluş acılarla dolu olarak kabul edilir ve birçok kez yeniden doğmak kişinin mutlaka ilerlediği anlamına gelmez.

Ölüm, Dört Yüce Gerçek ve bağımlı köken gibi birçok temel Budist ilkesinin bir parçasıdır.

Hristiyanlık

Hristiyanlığın farklı inanç kollarına sahip farklı mezhepleri olsa da ölüm hakkındaki kapsayıcı ideoloji öbür dünya bilgisinden doğar. Yani ölümden sonra birey ölümlülükten ölümsüzlüğe doğru bir ayrılık yaşayacak; ruhu bedeni terk ederek ruhlar alemine girecektir. Beden ve ruhun bu ayrılışının (ölüm) ardından diriliş gerçekleşecektir. İsa Mesih'in bedeninin üç gün boyunca mezarda kaldıktan sonra geçirdiği dönüşümün aynısını temsil eden her insanın bedeni dirilecek, ruh ve beden mükemmel bir biçimde yeniden bir araya gelecektir. Bu süreç bireyin ruhunun ölüme dayanmasını ve ölümden sonra yaşama dönüşmesini sağlar.

Hinduizm

Hindu metinlerinde ölüm, bireysel ebedi ruhani jiva-atma'nın (ruh veya bilinçli benlik) mevcut geçici maddi bedenden çıkması olarak tanımlanır. Ruh, beden artık bilinçli benliği (yaşamı) sürdüremediğinde bu bedenden çıkar; bu durum zihinsel veya fiziksel nedenlerden ya da daha doğru bir ifadeyle kişinin kama (maddi arzular) doğrultusunda hareket edememesinden kaynaklanıyor olabilir. Gebe kalma sırasında ruh, kişinin karmasının (dharma'ya dayalı iyi/kötü maddi faaliyetler) kalan erdem ve erdemsizliklerine ve ölüm anındaki zihin durumuna (izlenimler veya son düşünceler) bağlı olarak uyumlu yeni bir bedene girer.

Genellikle reenkarnasyon süreci kişinin önceki yaşamına dair tüm anılarını unutmasına neden olur. Hiçbir şey gerçekten ölmediği ve geçici maddi beden hem bu yaşamda hem de bir sonraki yaşamda sürekli değiştiği için, ölüm kişinin önceki deneyimlerini unutması anlamına gelir.

İslam

İslami görüşe göre ölüm, ruhun bedenden ayrılması ve ölümden sonraki hayatın başlangıcıdır. Ölümden sonraki hayat ya da ahiret, İslam'ın altı ana inancından biridir. Müslümanlar ölümü yaşamın sonu olarak görmek yerine, yaşamın başka bir biçimde devamı olarak görürler. İslam'da şu anda yeryüzündeki yaşam kısa, geçici bir yaşamdır ve her ruh için bir sınav dönemidir. Gerçek hayat, tüm insanların iki gruba ayrılacağı kıyamet günü ile başlar. Salih müminler cennete kabul edilecek, kâfirler ve zalimler ise cehennem ateşinde cezalandırılacaktır.

Müslümanlar ölümün tamamen doğal olduğuna ve Allah tarafından önceden belirlendiğine inanırlar. Bir insanın tam olarak ne zaman öleceğini yalnızca Allah bilir. Kur'an ölümün kaçınılmaz olduğunu, insanlar ölümden ne kadar kaçmaya çalışırsa çalışsın, ölümün herkese ulaşacağını vurgular. (K50:16) Dünya hayatı, insanların kendilerini gelecek hayata hazırlamaları ve Allah'a inanmayı ya da inanmamayı seçmeleri için tek şanstır ve ölüm bu öğrenme fırsatının sonudur.

Yahudilik
Yahudilikte ölümden sonraki hayatla ilgili çeşitli inançlar vardır, ancak bunların hiçbiri yaşamın ölüme tercih edilmesiyle çelişmez. Bunun nedeni kısmen ölümün herhangi bir emri yerine getirme olasılığına son vermesidir.

Dil
"Ölüm" sözcüğü Eski Türkçedeki öl- fiilinden +im son eki ile türemiştir.

Ölüm kavramı ve semptomları ile kamuya açık forumlardaki tartışmalarda kullanılan farklı incelik dereceleri, çok sayıda bilimsel, yasal ve sosyal olarak kabul edilebilir terim veya örtmece yaratmıştır. Bir kişi öldüğünde, diğer sosyal olarak kabul görmüş, dini olarak özel, argo ve saygısız terimlerin yanı sıra "vefat ettiği", "hayatını kaybettiği" veya "süresinin dolduğu" da söylenir.

Ölmüş bir kişiye resmi bir atıf olarak, "merhum" kelimesi kullanılabilir.

Yaşamdan yoksun olan ölü kişi bir "ceset", "kadavra", "beden" veya tüm etler gittiğinde bir "iskelet"tir. Genellikle insan olmayan ölü hayvanlar için "leş" terimi kullanılmaktadır.

Ayrıca bakınız
 Ölüm içgüdüsü
 Ölüm sırası
 Eskatoloji
 Karōshi
 Parapsikoloji
 Tanatoloji

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

Dış bağlantılar

Biyolojik yaşlanma
Ölüm

Ölüm


Alfred Whitford (Fred) Lerdahl (born March 10, 1943, in Madison, Wisconsin) is the Fritz Reiner Professor Emeritus of Musical Composition at Columbia University, and a composer and music theorist best known for his work on musical grammar and cognition, rhythmic theory, pitch space, and cognitive constraints on compositional systems. He has written many orchestral and chamber works, three of which were finalists for the Pulitzer Prize for Music: Time after Time in 2001, String Quartet No. 3 in 2010, and Arches in 2011.

Life
Lerdahl studied with James Ming at Lawrence University, where he earned his BMus in 1965, and with Milton Babbitt, Edward T. Cone, and Earl Kim at Princeton University, where he earned his MFA in 1967. At Tanglewood he studied with Arthur Berger in 1964 and Roger Sessions in 1966. He then studied with Wolfgang Fortner at the Hochschule für Musik in Freiburg/Breisgau in 1968–69, on a Fulbright Scholarship. From 1991 to 2018 Lerdahl was Fritz Reiner Professor of Musical Composition at Columbia University; previously he taught at the University of Michigan, Harvard University, and the University of California at Berkeley. Lerdahl was awarded an honorary doctorate from Lawrence University in 1999. He is a member of the American Academy of Arts and Letters.

Lerdahl's maternal uncle was the astronomer Albert Whitford.

Lerdahl has written three books: A Generative Theory of Tonal Music (1983, second edition 1996, with linguist Ray Jackendoff, MIT Press), Tonal Pitch Space (2001, Oxford University Press), and Composition and Cognition (2019, University of California Press). He has also written numerous articles on music theory, music cognition, computer-assisted composition, and other topics.

Lerdahl's music is published by Schott, and Bridge Records is producing an ongoing series of recordings of it. Lerdahl's students include composers Christopher Buchenholz, Zosha Di Castri, R. Luke DuBois, John Halle, Huck Hodge, Arthur Kampela, Alex Mincek, Paul Moravec, Matthew Ricketts, Allen Shearer, Kate Soper, Tyshawn Sorey, Christopher Trapani, Carl Voss, Wang Lu, Eric Wubbels, and Nina Young; and music theorists Elizabeth Margulis and David Temperley.

Music
Lerdahl's influences include the German classics, Sibelius, Schoenberg, Bartók, Stravinsky, Carter, Messiaen, and Ligeti. He has said he "always sought musical forms of [his] own invention", and to discover the appropriate form for the intended expression. In Fanfare, Robert Carl wrote: "Lerdahl is a profoundly musical composer, engaged in all his work in a rigorous and respectful dialogue with tradition, eager to imbue his pieces with the maximum of both information and clarity."<ref>{{Cite journal|last=Carl|first=Robert|date=January–February 2007|title=LERDAHL Time after Time.^ Marches.^ Oboe Quartet.^ Waves' • Jeffrey Milarsky, cond, Columbia Sinfonietta;' Antares;^ La Fenice;^ Orpheus CO • BRIDGE 9191 (60:24)|url=http://fanfarearchive.com/indices/itop/issues/h1_5910.html|journal=Fanfare|issue=January–February 2007}}</ref> Of Lerdahl's composition Waves, Phillip Scott wrote, "Waves is an orchestral scherzo. It conjures up (rather than depicts) the motion and the sense of waves, not merely of the oceanic variety but also those found on graphs: sound waves, heartbeats, and so on. It begins with a surge of activity and never lets up in its cascading scales and rapid figuration. Unlike Debussy's La mer, whose deep-sea swells it recalls only fleetingly, it has no moments of repose."

 List of compositions

 Orchestral
 Chords, large orchestra (12 winds, 11 brass, harp, piano, percussion, violas, cellos, double basses), 1974–83
 Cross-Currents, large orchestra (12 winds, 10 brass, harp, piano, percussion, strings), 1987
 Waves, small orchestra (8 winds, 2 French horns, strings), 1988
 Without Fanfare, small orchestra (12 winds, 11 brass, 3 percussion), 1994
 Quiet Music, large orchestra (12 winds, 11 brass, harp, piano, percussion, strings), 1994 (also version for 2 pianos)
 Spirals, orchestra (8 winds, 2 French horns, 2 trumpets, piano, percussion, strings), 2006
 Arches, cello, small orchestra (22 players), 2011
 Time and Again, small orchestra, 2014

 Chamber music
 String Trio, violin, viola, cello, 1966
 Imitations, flute, harp, viola, 1977, revised 2001
 String Quartet No. 1, 1978, revised 2008
 Waltzes, violin, viola, cello, double bass, 1981
 Episodes and Refrains, flute, oboe, clarinet, French horn, bassoon, 1982
 Fantasy Etudes, flute, clarinet, violin, cello, piano, percussion, 1985
 Marches, clarinet, violin, cello, piano, 1992
 Time after Time, flute, clarinet, violin, cello, piano, percussion, 2000
 Imbrications, flute, clarinet, violin, cello, piano, percussion, 2001
 Oboe Quartet, oboe, violin, viola, cello, 2002
 Duo, violin, piano, 2005
 String Quartet No. 2, 1982–2010
 String Quartet No. 3, 2008
 Arches, cello, ensemble (flute, oboe, clarinet, bassoon, French horn, trumpet, trombone, harp, 2 violins, viola, double bass, piano, 2 percussion), 2010 (also version for cello, small orchestra [22 players])
 There and Back Again, cello, 2010
 Times 3, violin, cello, piano, 2012
 Give and Take, violin, cello, 2014
 String Quartet no. 4 "Chaconne", 2016
 Three Bagatelles, violin, guitar, 2016
 Duo, cello, piano, 2017
 Chords, version for 13 instruments, 2018
 Cyclic Descent, piano and large ensemble, 2018
 Reflection, flute, clarinet, piano, 2020

 Choral
 Cornstalks (text by Richard Wilbur), 16 mixed voices, 2012

 Vocal
 Wake (text by James Joyce), soprano, harp, violin, viola, cello, 3 percussion, 1967–68
 Aftermath (dramatic cantata, text by the composer), soprano, alto, baritone, 2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets, 2 bassoons, harp, 2 violins, viola, cello, double bass), 1973
 Eros (text by Ezra Pound), mezzo-soprano, alto flute, harp, electric guitar, viola, bass guitar, piano, 2 percussion, 1975
 Beyond the Realm of Bird (text by Emily Dickinson), soprano, orchestra (8 winds, French horn, trumpet, trombone, harp, piano, percussion, strings), 1984
 The First Voices (text by Jean-Jacques Rousseau, translated by John H. Moran and Alexander Gode), soprano, mezzo-soprano, alto, 8 percussion, 2007
 Fire and Ice (text by Robert Frost), high soprano, double bass, 2015

 Piano
 Piano Fantasy, 1964
 Quiet Music, two pianos, 2001 (version of orchestral work)
 Three Diatonic Studies, 2004–09
 Inner Life, two pianos, 2022

 Discography
 String Quartet No. 1 (original version). Juilliard String Quartet (Composers Recordings, Inc.: CRI 551, 1987 [reissued as New World Records: NWCR551, 2007])
 Waltzes; Fantasy Etudes; Eros; Wake. Bethany Beardslee, soprano; Beverly Morgan, mezzo-soprano; Rolf Schulte, violin; Scott Nickrenz, viola; Fred Sherry, cello; Donald Palma, double bass; Robert Beaser/Musical Elements; David Epstein/Boston Symphony Chamber Players; Fred Lerdahl/Collage (Composers Recordings, Inc.: CRI 580, 1991 [reissued as New World Records: NWCR580, 2007; Bridge Records: 9269; Bridge Records: 9391; and New World Records: NWCRL378])
 Waves. Orpheus Chamber Orchestra (Deutsche Grammophon: 435 389–2, 1992, reissued as Bridge Records: 9191)
 Fantasy Etudes. eighth blackbird (eighth blackbird, 1999)
 Time after Time; Marches; Oboe Quartet; Waves. Antares; La Fenice; Jeffrey Milarsky/Columbia Sinfonietta; Orpheus Chamber Orchestra (Bridge Records: 9191, 2006, reissue of Deutsche Grammophon: 435 389-2)
 Cross-Currents; Waltzes; Duo; Quiet Music (original version). Rolf Schulte, violin; Scott Nickrenz, viola; Fred Sherry, cello; Donald Palma, double bass; James Winn, piano; Paul Mann/Odense Symphony (Bridge Records: 9269, 2008 [partial reissue of Composers Recordings, Inc.: CRI 580, New World Records: NWCR580])
 String Trio; Piano Fantasy. Robert Miller, piano; members of The Composers Quartet (New World Records: NWCRL319, c. 2009)
 String Quartets Nos. 1–3. Daedalus Quartet (Bridge Records: 9352, 2011)
 The First Voices. Frank Epstein/New England Conservatory Percussion Ensemble (Naxos Records: 8.559684, 2011)
 Eros. Beverly Morgan, mezzo-soprano; Fred Lerdahl/Collage (New World Records: NWCRL378, 2011, reissue of Composers Recordings, Inc.: CRI 580)
 Spirals; Three Diatonic Studies; Imbrications; Wake; Fantasy Etudes. Bethany Beardslee, soprano; Mirka Viitala, piano; eighth blackbird; Michel Galante/Argento Ensemble; David Epstein/Boston Symphony Chamber Players; Scott Yoo/Odense Symphony (Bridge Records: 9391, 2013, reissue of Composers Recordings, Inc.: CRI 580, New World Records: NWCR580)
 There and Back Again. Anssi Karttunen, cello (Toccata Classics: TOCC0171, 2013)
 There and Back Again, String Quartet no. 4 "Chaconne", Fire and Ice, Three Bagatelles, Arches (orchestral version). (Bridge Records: 9522, 2020)

Awards

1966, Koussevitzky Composition Prize
1967, MacDowell Colony Fellowship
1971, 1988 Composer Award from the American Academy of Arts and Letters
1974, Guggenheim Fellowship
1977, Naumburg Recording Award
1982, Martha Baird Rockefeller Recording Award
1991, National Endowment for the Humanities Fellowship
1999, Doctor of Fine Arts (honorary degree), Lawrence University
2001, Finalist, Pulitzer Prize for Music (for Time after Time)
2002, ASCAP-Deems Taylor Special Recognition Award (for Tonal Pitch Space)2003, Wallace Berry Distinguished Book Award (for Tonal Pitch Space)2010, Finalist, Pulitzer Prize for Music (for String Quartet No. 3)
2010, Member, American Academy for Arts and Letters
2011, Finalist, Pulitzer Prize for Music (for Arches)

Bibliography
Lerdahl, Fred (1992). Cognitive Constraints on Compositional Systems, Contemporary Music Review 6 (2), pp. 97–121.
Lerdahl, Fred and Jackendoff, Ray (1983). A Generative Theory of Tonal Music. MIT Press. .
Lerdahl, Fred (2001). Tonal Pitch Space. Oxford University Press.
Lerdahl, Fred (2019). Composition and Cognition: Reflections on Contemporary Music and the Musical Mind. University of California Press.

 See also
Music cognition
Generative theory of tonal music

References

External links
Fred Lerdahl at Schott Music
Fred Lerdahl at Project Schott New York
Faculty Page at Columbia University
Fred Lerdahl's Homepage
"Fred Lerdahl", bussigel''
New Music Box asks Fred Lerdahl: What role has theory played in your compositions and how important is it for people to know the theory behind the music in order to appreciate it?

American male classical composers
American classical composers
21st-century classical composers
1943 births
Living people
American music theorists
Lawrence University alumni
Princeton University alumni
Pupils of Roger Sessions
Pupils of Wolfgang Fortner
21st-century American composers
University of Michigan faculty
21st-century American male musicians
Columbia University faculty
Members of the American Academy of Arts and Letters

Fred Lerdahl


Luiz André Buono Calainho (Zurique, Suíça) é empresário e produtor cultural, residente no Rio de Janeiro desde os três anos de idade. Foi vice-presidente da Sony Music Entertainment e, em 2000, criou a L21 Participações, holding que atua nas áreas de arte, mídia e entretenimento, cujos negócios incluem o portal Vírgula, a rádio Mix Rio FM, a rádio SulAmérica Paradiso, a feira de arte ArtRio e a produtora de musicais Aventura Entretenimento. Em 2017, foi agraciado com a Ordem do Mérito Cultural, na classe Comendador.

Biografia
Bisneto de um italiano e filho de uma dona de casa e de um piloto de avião, Calainho nasceu na Suíça, onde sua família morava desde que seu pai foi trabalhar na companhia aérea Swissair. Quando tinha 3 anos, seus pais retornaram para o Brasil, indo morar no bairro de Ipanema, no Rio de Janeiro. Criou seu primeiro negócio aos 12 anos, quando ao lado de um amigo da escola montou uma equipe de som para animar as festas dos colégios em que estudava.

Formado em Comunicação, trabalhou em agências de publicidade antes de ser contratado pelo departamento de marketing da Brahma, em 1989. Após dois anos na empresa, ingressou na gravadora Sony Music. Lá, chegou até a vice-presidência, participando da revelação de nomes como Daniela Mercury, Planet Hemp, Jota Quest e Zezé di Camargo & Luciano. Em 2000, saiu da gravadora para abrir sua própria empresa, a L21 Participações, uma holding de economia criativa, com a ideia de montar um negócio multiplataforma. Sob o guarda-chuva da L21, estão abrigados atualmente empresas como o portal de internet Vírgula, as rádios SulAmérica Paradiso e Mix Rio FM, o selo musical Musickeria e a feira de arte contemporânea ArtRio.

Além de seus negócios como empresário, Calainho é apresentador do podcast "Liderança e Inovação", produzido pela Rádio Jovem Pan. O podcast aborda temas do mundo corporativo e entrevista executivos de destaque em suas respectivas áreas de atuação. Luiz também foi jurado do programa "Ídolos", durante sua exibição na Rede Record, de 2008 a 2010. Em 2013, lançou sua autobiografia "Reinventando a Si Mesmo - Uma Provocação Autobiográfica".

Prêmios e Reconhecimentos
 2011 - Veja Rio - Um dos 11 Cariocas do Ano.
 2013 - Meio & Mensagem - Um dos 10 profissionais de marketing do ano.
 2017 - Presidência da República do Brasil - Agraciado pela Ordem do Mérito Cultural como Comendador.
 2019 - Governo do Estado de São Paulo - Finalista pela criação da Companhia Stone de Teatro.

Livros
 2013 - "Reinventando a Si Mesmo – Uma Provocação Autobiográfica" - Editora Agir

Ligações externas
 Perfil no LinkedIn

Agraciados com a Ordem do Mérito Cultural
Brasileiros de ascendência italiana
Empresários do Brasil
Jurados de Ídolos (Brasil)

Luiz Calainho


باسكوالي مارينو  (مواليد 13 يوليو 1962 في مرسى علي - إيطاليا) لاعب كرة قدم إيطالي معتزل كان يجيد اللعب في مركز الوسط المحوري وحاليا مدرب نادي الدرجة الأولى نادي بارما الإيطالي منذ 2010 .

روابط خارجية

مراجع

لاعبو وسط كرة قدم رجالية
أشخاص على قيد الحياة
أشخاص من مرسى علي
لاعبو الدوري الإيطالي الدرجة الثالثة
لاعبو الدوري الإيطالي الدرجة الرابعة
لاعبو كرة قدم إيطاليون
لاعبو كرة قدم من صقلية
لاعبو نادي كاتانيا
لاعبو نادي مسينا
مدربو أريزو
مدربو الدوري الإيطالي
مدربو الدوري الإيطالي الدرجة الثانية
مدربو جنوى
مدربو كاتانيا
مدربو كرة قدم إيطاليون
مدربو نادي أودينيزي
مدربو نادي إمبولي
مدربو نادي بارما
مدربو نادي بريشيا
مدربو نادي ديلفينو بيسكارا
مدربو نادي سبال
مدربو نادي فروسينوني
مدربو نادي فوجيا
مدربو نادي فيتشينزا
مدربو نادي كروتوني
مواليد 1962
مواليد في مرسى علي

باسكوالي مارينو


Yafran or Yifren () is one of the districts of Libya (baladiyat). It is located in the northwest part of the country and its capital is Yafran. Between the 2007 reorganization of districts and the 2013 reorganization, most of its territory was part of Jabal al Gharbi District, although the southwestern part was in Nalut District. In 2013, its territory was placed in Nafusa Mountains District. However, by 2015, it had been restored as a district.

Boundaries

From 2001 to 2007, Yafran bordered the following districts:
Sabratha wa Sorman - north;
Zawiya - northeast, at a quadripoint;
Jafara - northeast;
Gharyan - east;
Mizda - southeast;
Nalut - southwest; and
Nuqat al Khams - northwest.

There is not accord on the boundaries of Yafran District between 1995 and 2001.

From 1983 to 1995, Yafran bordered the following districts:
Nuqat al Khams - northwest;
Zawiya - north;
Gharyan - east and south; and
Ghadames - south and west.

References

Former districts of Libya

Yafran District


Toprak bünyesi, 2mm'den küçük primer toprak taneciklerinin büyüklük bakımından dağılış ve oranlarıdır. Başka bir tanım ile toprakların kum, mil ve kil kümelerinin yüzdece niceliğidir.

Pedoloji
Toprak bilimi

Toprak bünyesi


49350 Katheynix este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
49350 Katheynix este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Bâton-Rouge de Walter R. Cooney, Jr.. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 2,41 ua, o excentricitate de 0,09 și o înclinație de 6,9° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 49001-50000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 1998
Centura de asteroizi

49350 Katheynix


Požari u Grčkoj 2007. naziv je za niz šumskih požara velikih razmjera koji su pogodili grčko priobalje u razdoblju od 28. lipnja do 3. rujna te godine.  Nakon vala vrućina tijekom ljeta 2007., koji je zahvatio cijeli jug i jugoistok Europe, suša i južina pogodovali su požarima, koji su se proširili diljem zemlje. Uglavnom su zahvatili zapadno i sjeverno područje poluotoka Peloponeza, kao i jug Eubeje. Ukupna opožarena površina iznosila je 670.000 hektara. U četiri mjeseca stalnih požara, život je izgubilo 84 ljudi, od čega i nekoliko vatrogasaca.

Manji dio požara bio je izazvan dugotrajnom sušom koja je pogodila određena područja, no glavni uzroci požara bila su neopreznost i palež. Pridodajući tri vruća vala koja su to ljeto pogodila Grčku, uzrokujući prosječne temperature i do 40 °C, požari su postali najveća i najsmrtonosnija prirodna nepogoda početkom 21. stoljeća u toj državi.

U požarima je većinom uništena sredozemna makija, maslinici i poljoprivredna gospodarstva, što je ponegdje dovelo i do najmanjeg uroda od završetka Drugog svjetskog rata. Na Peloponezu i Euboji bile su zabilježene najniže vrijednosti oborina u posljednjih 50 godina. U požarima je ukupno oštećeno te djelomično ili potpuno uništeno 1.000 obiteljskih kuća i oko 1.100 zgrada druge namjene, uglavnom gospodarske, te nekoliko stotina turističkih smještajnih građevina, što je ostavilo težak utjecaj na turističku sezonu u naredne tri godine.

Poveznice
 Požari u Hrvatskoj 2007.

Izvori

Katastrofe u Grčkoj
Požari
Požari u 21. stoljeću

Požari u Grčkoj 2007.


Lev Davidoviç Bronştayn (Rusça: Лев Дави́дович Тро́цкий) ya da yaygın bilinen adıyla Lev Troçki (Rusça: Лев Троцкий) (; 7 Kasım 1879, Yelisavetgrad yakınları - 21 Ağustos 1940, Meksiko), Bolşevik siyasetçi, devrimci ve Marksist teorisyen.

Sovyetler Birliği'nin ilk yıllarında etkili bir siyasetçiydi. Dışişlerinden Sorumlu Halk Komiseri görevini alan ilk kişi, Kızıl Ordu'nun kurucusu ve komutanı, Savaştan Sorumlu Halk Komiseri oldu. Ayrıca Bolşevik Parti'nin Politbüro üyesiydi. Josef Stalin ile giriştiği siyasi mücadeleyi kaybedince resmi görevlerden alındı ve Sovyetler Birliği'nden sürgün edildi.

Önemli Marksist teorisyenlerden biridir, görüşleri Troçkizm adıyla anılır, Stalin ve Mao'nun görüşlerine karşı en önemli muhalefet hareketini oluşturur.

Lev Davidoviç Bronştayn adıyla Yanovka'da küçük toprak sahibi bir Yahudi ailesinin çocuğu olarak 1879 yılında doğdu. Troçki adını 1902 yılından itibaren kullanmaya başlamıştır.

1917 Rus Devrimi'nin önde gelen isimlerindendir. Sovyetler Birliği'nin kurulmasında, ihtilâl sonrası iç isyanların ve ayaklanmaların bastırılmasında birinci derecede rol oynadı. Kızıl Ordu'nun kurucusu olarak kabul edilir. Lenin'in ardından Sovyetlerin ikinci adamı oldu. Lenin'in ölümünden sonra Stalin ile giriştiği iktidar mücadelesini kaybetti, uzun yıllar Sovyetler Birliği'nde Bolşevik Parti üyesi olarak kalan Troçki, Bolşevik Parti'ye karşı bir işçi ayaklanması örgütlenmesi ve işçi sınıfı iktidarına karşı silahlı ayaklanmayı teşvik etme suçlarıyla suçlandı ve ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Daha sonra Dördüncü Enternasyonalin lideri olarak kaleme aldığı İhanete Uğrayan Devrim gibi eserlerinde Stalinizm eleştirisi yapmaya devam etti.

Hayatı

Çocukluk Dönemi (1879-1895)

Troçki, 7 Kasım 1879 yılında Güney Ukrayna'da bulunan Kerson bölgesinde doğdu. Ailesi Yahudi olmasına rağmen evde konuşulan dil Rusça ve Ukrayna dili idi. Annesi Anna Bronstein (1850–1910), babası David Leontyevich Bronstein'dir. (1847–1922) Troçki'nin kız kardeşi Olga, Bolşevik Parti'nin ileri gelenlerinden Lev Kamenev ile evlenmiştir. Dokuz yaşlarında iken Odessa'da bulunan teyzesinin yanına giderek burada eğitim gördü. Daha sonra eğitimine devam etmek gayesiyle Nikolayev'e gitti. Matematik ve hukuk alanında yüksek öğrenim yaptı. Troçki, Rusça, Ukraynaca, İbranice, Almanca, İngilizce, Fransızca ve İspanyolca dillerini konuşabiliyordu. Troçki Hayatım adlı eserinde Rusça ve Ukrayna dili dışındaki hiçbir dili akıcı konuşamadığını belirtmiştir. Fakat Raymond Molinier, onun Fransızca'yı akıcı bir biçimde konuşabildiğini yazmıştır.

9 yaşındayken babası onu Odessa'daki Alman okuluna gönderdi. Troçki, devam eden yıllarını burada eğitim görerek geçirdi.

Devrimci Faaliyet ve Sürgün Dönemi (1896-1902)

Öğrenciliği sırasında sosyal demokrat çevrelerle temasa geçti ve devrimci gruplara dahil oldu. Marksizm görüşünü benimsedi. 1897 yılında Nikolayev şehrine taşındı. Burada Güney Rusya İşçi Birliği adlı gizli bir örgütün kurucuları arasında yer aldı. Sosyalist fikirleri halk arasında yaymak için çeşitli broşür ve bildiriler yazdı. Bu dönemde yazılarında "Lvov" ismini kullanıyordu. 1898 yılında bu gizli örgüte mensubiyetinden dolayı Çarlık polisi tarafından yakalanarak hapse konuldu. İki yıl tutuklu kaldı.

Hapis hayatından sonra Sibirya'ya sürgüne yollandı. Sürgünde iken Marksist bir felsefe öğrencisi olan Aleksandra Sokolovskaya ile evlendi. İkilinin Nina Nevelson ve Zinaida Volkova adlarındaki iki kızı bu dönemde dünyaya geldi. "Troçki" takma ismini bu süreçte kullanmaya başladı. Bu ismi Odessa Cezaevi'ndeki bir gardiyandan almıştı. Yaklaşık iki yıl sürgün kaldıktan sonra 1902 yılında Sibirya'dan firar ederek önce Viyana'ya, akabinde Londra'ya gitti. Burada Georgy Plekhanov, Vladimir Lenin, Julius Martov gibi devrimcilerin yer aldığı Iskra dergisinin editör grubuna katıldı ve "Pero" takma adıyla yazılar yazdı. Bir yıl sonra Londra'da toplanan Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin kongresine katıldı. Bu kongrede parti içinde Bolşevikler ve Menşevikler olmak üzere iki hizip oluştu. Bolşevik Lenin'e karşı Troçki Menşevik kanatta yer aldı. Ancak bir yıl sonra Menşeviklerin görüşlerine katılmadığını belirterek Menşeviklerden ayrıldı. 1905 Devrimi'nin yenilgisinden sonra Sibirya'ya sürüldü ama firar etti. Firarın öyküsünü "1905" adlı kitabına yaptığı ek bir bölümde anlatmaktadır. 1917 yılında devrim öncesinde Lenin'in davetiyle Bolşeviklere katıldı. Lenin'in Nisan Tezleri'ni kaleme almasından sonra aralarında teorik bir fark da kalmadığından 1917'de Bolşeviklere katılmıştır.

1897'de mücadeleye Narodnik (halkçılık hareketi) düşünceleri savunarak atıldı. Sürgün şartlarında okuduğu Marksist klasiklerin etkisiyle bir süre sonra kendisini dönemin devrimci akımı olan 'sosyal demokrat' ilan etti. 4 Mayıs 1917'de ülkeye döndüğünde geçici hükûmete karşı Bolşevik Parti'ye yakın bir tutum aldı ve Enternasyonalistler ile birlikte hareket etti ve Bolşeviklere dahil oldu. Lenin "son yazıları" dahil olmak üzere iki metninde Troçki için "aramızdaki son Bolşevik olmasına karşın, kabul etmeliyiz ki en yetenekli Bolşevik odur" demiştir.

Rusya Devrimi (1917)
Troçki, Rusya'ya döndükten sonra Petrograd Sovyeti Başkanlığı'na seçildi. Bu sıfatıyla Rus devriminin alt yapısının hazırlanmasında, ayaklanmaların örgütlenmesinde ve yönetiminde etkin ve önemli bir rol üstlendi. Devrimin gerçekleşmesinde ve Rus Çarlığı'nın yıkılmasında büyük pay sahibi oldu. Devrim sonrasında Sovyetler Birliği'nin önemli adamlarından birisi haline geldi. Önce Dışişleri, daha sonra Savaş Bakanlığı'na getirildi. En önemli faaliyeti ise Kızıl Ordu ile ilgili olanıdır. Başkumandan sıfatıyla Kızıl Ordu'nun kurulması görevi kendisine verildikten sonra bunu gerçekleştirdi. Devrim sonrası meydana gelen karışıklıklar ve iç ayaklanmalar boyunca bu orduyu idare etti. Troçki, Komünist Enternasyonal'in kurulmasında da önemli rol oynadı. İlk dört kongrenin programları ve bildirileri kendisi tarafından hazırlandı. Meydana gelen sorunların çözümünde sergilediği farklı tutum ve fikirler sebebiyle, parti çoğunluğuyla ters düştü.

1918
I. Dünya Savaşı'nda Rusya'nın yenilgisini onaylayan Brest-Litovsk Antlaşmasını imzalamak için görevlendirilmiştir. Lenin'e göre ilerleyen yıllarda devrimin dünya çapına yayılması kaçınılmaz olduğu için yapılacak barış ve kabul edilen yenilgi de ancak geçici olacaktır. Troçki, Sovyetler Birliği'nin yer altı ve yer üstü kaynaklarını başka devletlere bırakmasını öngördüğü gerekçesiyle bu anlaşmayı imzalamadan geri döndü. İnşa aşamasında olan Sovyetler Birliği'nin iç sorunlarıyla uğraşırken dışa karşı bu tavizin verilebileceği düşüncesiyle Brest Litovsk Antlaşması, Troçki'nin yerine görevlendirilen Kamenev tarafından imzalandı. Bu antlaşma ile Rusya, 1878 yılında ele geçirdiği Kars, Ardahan ve Iğdır'ı Osmanlı İmparatorluğu'na geri veriyordu.

Stalin'le  mücadelesi ve sürgün
Lenin'in 1924 yılındaki ölümünden sonra partinin elinde tüm yetkileri toplamaya başlamış olan Stalin ile iktidar mücadelesine girişti. Bu mücadelede giderek güç kaybetti ve teker teker elinde bulunan yetkileri kaybetti. Önce Savaş Komiserliği görevinden alındı. Daha sonra Siyasi Büro ve akabinde Komünist Enternasyonal yürütme kurulu merkez komitesinden alındı. Taraftarlarının Sankt-Peterburg'da sokak gösterilerine kalkışmalarından sonra parti üyeliğinden de atıldı. Böylece iki yıl zarfında tüm yetkileri elinden alındı.

1927'de yapılan XV. Komünist Kongre'de Parti üyeliğinden atıldı. 31 Ocak 1928'de Kazakistan'da Almatı yakınlarındaki Semyonov-Tiyanşansky bölgesinde sürgün hayatı başladı. Bu sürgün sırasında 9 Haziran 1928'de, 26 yaşındaki Nina adındaki kızını Moskova'da kaybetti. Nina'nın kocası da Troçki'nin sürgününden önce tutuklanmıştı. 18 Ocak 1929 tarihinde Sovyet Ceza Kanunu'nun 58/10 maddesine göre karşı devrimcilik ve yasa dışı Sovyet partisi kurmak suçlamasıyla Sovyetler'den kovuldu. 1929-1933 yılları arasında İstanbul Büyükada'da yaşamaya başladı. İstanbul Büyükada'da bulunduğu süre içinde, kitaplarını yayımlamasına da izin verildi. Kaldığı yer çok sıkı güvenlik önlemleriyle korundu. Düzenli olarak balığa çıkar, yemek seçmez, sigara içmez, yanında da içilmesine izin vermezdi. Sakin bir hayat sürdü, bu sırada bazı hatıra ve düşüncelerini kaleme aldı ve yayınladı. Bu anlamda İstanbul yılları onun için verimli geçtiği gibi olaylı da oldu. 20 Şubat 1932'de Stalin tarafından Sovyet vatandaşlığından atıldığında İstanbul'daydı. İstanbul'da yazdığı kitapları; Sürekli Devrim, Stalin Grubunun Hatası, Rus Devrimi Tarihi, Çin Devrimi'nin Sorunları, Hayatım ve diğer bazı eserlerdir. 1933 Ocak ayında diğer kızı Zina, Hitler rejiminin altında Berlin'de intihar etmeye zorlandı. Bu olay onun ruh dünyasını sarsmış olmasına karşın, mücadele disiplininden hiç kopmadı. (Daha sonra oğlu Lev Sedov da öldürülecektir.) 17 Temmuz 1933'te aldığı vizeyle İstanbul'dan ayrılarak Fransa'ya giden Troçki burada 2 yıl kaldı ve sınırdışı edildi. Akabinde Norveç'e gittiyse de burada da 2 yıl kaldıktan sonra terk etmek zorunda kaldı. 9 Ocak 1937'de Meksika'ya sığındı ve buraya yerleşti. Dördüncü Enternasyonal'in inşasına başladı."Ekim Devrimi'nin kazanımları halka, o ancak daha önce Çarcı bürokrasi ve burjuvaziye karşı harekete geçtiği gibi Stalinist bürokrasiye karşı da harekete geçecek yetenekte olduğunu göstermesi şartıyla hizmet edecektir. (...) Bu ancak tek bir yolla olabilir: İşçilerin, köylülerin ve Kızıl Ordu askerlerinin; baskıcıların ve parazitlerin yeni kastının karşısına dikilmesiyle. Bu kitle kalkışmasını hazırlamak için, yeni bir parti gerekir, o da 4. Enternasyonal'dir. Mayıs 1940." (Aynı eser, s.302-303.)Troçki bu yazıyı kaleme aldığında, Alman saldırısı başlamak üzeredir. Sovyetler Birliği içinde bulunan Alman ajanları ve provokatörleri tarafından da dillendirildi. Ancak ne var ki Sovyetler Birliği Alman faşizmi karşısında savaşı kazandığında, dünya çapında bulunan Troçki yanlıları güç olarak eridiler. Troçki'nin, Alman ordusu Sovyetlere saldırmak üzereyken gerçekleştirdiği Dördüncü Enternasyonal ve ayaklanma fikri, daha sonra Sovyetler Birliği'nde Troçki'nin Nazi Almanyası ile işbirliği yaptığı şeklinde yorumlandı.

Öldürülmesi
1940 yılında NKVD ajanı olan Ramón Mercader adlı Stalinist, İspanyol gazeteci kılığına bürünerek röportaj yapmak bahanesiyle Troçki'nin kaldığı eve gitti. Fırsat bulunca başına buz baltasıyla  vurmak suretiyle ağır şekilde yaraladı. Troçki, saldırganla boğuştuğu sırada odaya giren Troçki'nin korumaları Mercader'e saldırdı. Troçki, korumalarına "Onu öldürmeyin, bu adamın anlatacak bir hikâyesi var." diye seslendi. Troçki aldığı yara nedeniyle ertesi gün hayatını kaybetti. Ölümünden önce iki kez bilinci yerine geldi. İlkinde eşine "Burjuva basına iyi malzeme olduk" diyerek ölümle yüz yüze geldiği bir anda cesaretini yitirmediğini gösterdi. Bir sonraki bilincin geri gelişi ise son sözlerini sarf etmesini sağladı. Bu sözler: "Dördüncü Enternasyonal'in zaferinden eminim, ileri!" olmuştur.

Cinayetten kısa bir süre sonra Joseph Stalin, Mercader'in annesi Caridad'a operasyondaki payı için Lenin Nişanı vermiştir. 1961'de Sovyetler Birliği'ne taşınan Mercader, dönemin KGB başkanı Alexander Shelepin tarafından Sovyetler Birliği Kahramanı madalyası almıştır.

Eserleri
 1905
 Hayatım (otobiyografi)
 Bireysel Terörizmin İflası, 1909
 Entelijensa ve Sosyalizm
 Marksistler Bireysel Terörizme Neden Karşıdırlar?
 Üçüncü Kongrenin Temel Dersi, Haziran 1921
 Komünist Enternasyonal'in Taktikleri Üzerine, Aralık 1921
 Dördüncü Dünya Kongresi Raporu, 28 Aralık 1922
 Yoldaş McKay'e Mektup, 13 Mart 1923
 Paris Komünü Üzerine
 "Avrupa Birleşik Devletleri" Sloganı İçin Uygun Zaman mı?, Haziran 1923
 Doğu'da Perspektifler ve Görevler, 21 Nisan 1924
 Ekim Dersleri, 1924
 Lenin'den Sonra Üçüncü Enternasyonal
 Tek Ülkede Sosyalizm?
 Katalan Milliyetçiliğinin İlerici Karakteri
 İspanyol Komünizmi ve Katalan Federasyonu
 Katalonya'da Ulusal Sorun
 Rus Devrimini Savunurken
 Sürekli Devrim-Sonuçlar ve Olasılıklar
 Marxism ve Ekonomik Yaşam
 Uluslararası Komünist Birliğin Temel Teorik Görüşleri Üzerine Bir Tartışmaya Katkı
 Savaş ve Dördüncü Enternasyonal
 Amerika Komünist Olursa
 Merkezci Kombinasyonlar ve Marksist Taktikler
 Merkezci Simya mı, Marksizm mi?
 Güney Afrika Tezleri Üzerine
 Terörizm ve Sovyetler Birliği'ndeki Stalinist Rejim
 Komünist Manifesto'nun Doksanıncı Yıldönümü
 Lenin ve Emperyalist Savaş
 Grynszpan'dan Yana: Faşist Kıyım Çetelerine ve Stalinist Hainlere Karşı
 Zamanımızda Marksizm
 Bir Kez Daha "Marksizmin Krizi" Üzerine
 1 Mayıs ve Enternasyonal
 Demokratik Merkeziyetçilik Üzerine
 İhanete Uğrayan Devrim

Sinemada Troçki
Lev Troçki tarihsel önemiyle orantılı olarak birçok sinema filminde canlandırıldı. Bunlardan en önemlileri aşağıdadır:

Kaynakça

Dış bağlantılar

 The Lubitz TrotskyanaNet Troçki ile ilgili bilgi ve belgelerin olduğu bir arşiv

1879 doğumlular
Sovyetler Birliği Savunma Bakanları
Rus devrimciler
19. yüzyıl Rus siyasetçileri
20. yüzyıl Rus siyasetçileri
Rus komünistler
Rus ateistler
Yahudi asıllı Ruslar
Yahudi asıllı Ukraynalılar
Rus İç Savaşı'nda kişiler
Eski Bolşevikler
Ateizm aktivistleri
Büyük Temizlik
Epilepsi olan kişiler
Suikast sonucu ölen Ruslar
1940 yılında ölenler
Ateist siyasetçiler
Sürgüne gönderilmiş Ruslar

Lev Troçki


Fandom  (eski ismiyle Wikicities ve daha sonra Wikia) genellikle eğlence alanındaki (örnek: video oyunları, diziler, filmler...) vikileri barındıran bir viki barındırma hizmetidir. Özel ve kâr amaçlı şirket, Ekim 2004'te Vikipedi'nin kurucusu Jimmy Wales ve Angela Beesley tarafından kuruldu. Fandom 2018'de TPG Inc. ve Integrated Media Co. aracılığıyla Jon Miller tarafından alındı.

Fandom, Vikipedi'nin de kullandığı açık kaynaklı viki yazılımı MediaWiki'yi kullanıyor. Şirket gelirini reklamlardan ve satılan içeriklerden elde etmektedir. Fandom ayrıca popüler kültür ve oyun haberleri sunan Fandom editörlük projesini de yürütmektedir. Fandom vikileri fandom.com alan adı altında barındırılmaktadır ancak bazıları, özellikle medya serisi dışındaki konulara odaklananlar, Kasım 2021'e kadar wikia.org altında barındırılmıştır. Son yıllarda Fandom.com dünyanın en çok ziyaret edilen ilk 50 internet sitesinden biri hâline geldi ve Similarweb'e göre Nisan 2023 itibarıyla dünyanın en çok ziyaret edilen 47. sitesi oldu.

Kaynakça

Amerika Birleşik Devletleri merkezli şirketler
2004'te Kaliforniya'da kurulan oluşumlar
2004'te kurulan internet içerikleri
Jimmy Wales

Fandom (internet sitesi)


Ce que la Russie devrait faire de l'Ukraine (en ) est un article écrit par Timofeï Sergueïtsev et publié par l'agence de presse russe RIA Novosti. L'article appelle à la destruction totale de l'Ukraine en tant qu'État et de l'identité nationale ukrainienne.

Il a été publié le  dans le contexte de l'invasion de l'Ukraine par la Russie en 2022, le jour même de la découverte du massacre de Boutcha.

L'article a provoqué la critique et l'indignation internationales. L'article est largement condamné comme une apologie du génocide.

Teneur
L'article prône une « censure brutale » de la culture ukrainienne, une « rééducation » et une « désukrainisation » à grande échelle des Ukrainiens sur les territoires occupés par la Russie lors de l'invasion de l'Ukraine en 2022.

L'auteur insiste sur le fait que l'ethnocentrisme de l'Ukraine est une perversion artificielle, que l'existence de l'Ukraine est « impossible » en tant qu'État-nation, et que le mot « Ukraine » lui-même ne peut pas exister. Selon l'auteur, l'Ukraine devrait être démantelée et remplacée par plusieurs États sous contrôle direct de la Russie. Il ajoute que la « composante ethnique de l'auto-identification » de l'Ukraine serait également rejetée après son occupation par la Russie.

L'auteur affirme que « très probablement la majorité » des civils ukrainiens sont des nazis qui « techniquement » ne peuvent pas être punis en tant que criminels de guerre, mais peuvent être soumis à la « dénazification ». Il affirme que les Ukrainiens doivent « assimiler l'expérience » de la guerre « comme une leçon historique et une expiation pour [leur] culpabilité ». Après la guerre, le travail forcé, l'emprisonnement et la peine de mort seraient utilisés comme punition. Après cela, la population serait « intégrée » à la « civilisation russe ». L'auteur décrit les actions prévues comme une « décolonisation » de l'Ukraine.

Auteur
L'auteur du texte, Timofeï Sergueïtsev, en 1998-2000, a conseillé les projets de Viktor Pintchouk et a été membre du conseil d'administration du groupe Interpipe. En 1998, Sergueïtsev a participé à la campagne électorale de Viktor Pintchouk en Ukraine. En 1999, il a travaillé pour la campagne présidentielle de Leonid Koutchma. En septembre 2004, il était consultant auprès de Viktor Ianoukovytch. En 2010, il a travaillé avec Arseni Iatseniouk.

En 2012, Sergueïtsev a coproduit le long métrage russe Match qui a été critiqué pour l'ukrainophobie. En 2014, il a été interdit sur le territoire ukrainien à titre de propagande.

Selon Der Tagesspiegel, Sergueïtsev soutient un parti politique pro-Poutine Plate-forme civique, financé par l'un des oligarques du cercle restreint de Poutine. Selon EURACTIV, Sergueïtsev est « l'un des idéologues du fascisme russe moderne ».

Détail des mesures
Considérant et partant du postulat non prouvé ni étayé que la population ukrainienne est soit majoritairement nazie ou ayant des liens avec l'idéologie nazie, et qu'elle est selon l'idéologie russe, passivement par son soutien aux autorités ou activement dans les forces armées, responsable d'un génocide envers le peuple russe, il décrit les mesures devant être adoptées à ses yeux basées sur une rééducation politique, culturelle et une censure :
-Liquidation des formations armées nazies (nous entendons par là toutes les formations armées d'Ukraine), ainsi que de l'infrastructure militaire, informationnelle et éducative qui assure leur activité ;
-La formation d'un gouvernement populaire autonome et d'une police (défense et ordre public) dans les territoires libérés afin de protéger la population de la terreur des groupes nazis clandestins ;
-L'installation d'un espace d'information russe ;
-Retrait du matériel pédagogique et interdiction des programmes éducatifs à tous les niveaux qui contiennent des attitudes idéologiques nazies ;
-Des enquêtes de masse visant à établir la responsabilité personnelle pour les crimes de guerre, les crimes contre l'humanité, la diffusion de l'idéologie nazie et le soutien au régime nazi ;
-Épuration, divulgation des noms des collaborateurs du régime nazi et de leur travail forcé pour reconstruire les infrastructures détruites en punition de leurs activités nazies (parmi ceux qui ne seront pas soumis à la peine de mort ou à l'emprisonnement) ;
-Adoption au niveau local, sous l'autorité de la Russie, des principaux actes réglementaires de dénazification « par le bas », interdisant toute sorte et forme de renaissance de l'idéologie nazie ;
-La création de mémoriaux, de monuments commémoratifs et de monuments aux victimes du nazisme ukrainien et la perpétuation du souvenir des héros qui l'ont combattu ;
-L'inclusion d'un ensemble de normes anti-fascistes et de dénazification dans les constitutions des nouvelles républiques populaires ;
-Création d'organismes permanents de dénazification pour une période de 25 ans.
Il indique également qu'une génération entière d'Ukrainiens soit soumise à des mesures de « dénazification » soit pour un durée de 25 ans.

Le texte dont l'intégralité est disponible en français sur le site des humanités se base sur  le procédé typiquement totalitaire d'une inversion méthodique du langage. Tout Ukrainien refusant l'invasion russe est en effet désigné comme nazi et complice d'un génocide du peuple russe.

Suivis
Quelques jours après la publication, Dmitri Medvedev, le vice-président du Conseil de sécurité de Russie, a réitéré les principaux points de l'article. Selon Medvedev, « une partie passionnée de la société ukrainienne a prié le Troisième Reich ». L'Ukraine est un État nazi comme le Troisième Reich qui doit être « dénazifié », et le résultat sera un effondrement de l'Ukraine en tant qu'État.  Medvedev affirme que l'effondrement est une voie vers "l'Eurasie ouverte de Lisbonne à Vladivostok".

Réactions
Le président ukrainien Volodymyr Zelensky a déclaré que l'article est la preuve que la fédération de Russie envisage de commettre un génocide contre les citoyens ukrainiens. Il a noté que pour désigner le génocide des Ukrainiens dans l'article, les termes « désukrainisation » et « déseuropéanisation » étaient utilisés. Selon lui, c'est l'une des preuves d'un futur tribunal contre les crimes de guerre russes en Ukraine.

Selon un représentant de l'Ukraine aux négociations de paix russo-ukrainiennes, Mykhaïlo Podoliak, l'article est un appel officiel aux meurtres de masse d'Ukrainiens en raison de leur appartenance ethnique, et sera considéré comme tel par les tribunaux pénaux internationaux.

Le ministre ukrainien de la Culture et de la Politique d'information, Oleksandr Tkatchenko, a commenté:

Le ministre letton des Affaires étrangères, Edgars Rinkēvičs, a qualifié l'article de « fascisme ordinaire ».

Un ancien ambassadeur du Canada en Ukraine, Roman Waschuk, a déclaré que « c'est essentiellement un rhétorique "permis de tuer" des Ukrainiens».

Analyse
Selon Mika Aaltola, directeur de l'Institut finlandais des affaires internationales, l'article montrait que la propagande de guerre russe « évoluait dans une direction inquiétante».

Selon Meduza, l'article est « essentiellement un plan pour le génocide » des Ukrainiens.

Selon l'expert d'Oxford sur les affaires russes, Samuel Ramani, l'article « représente la pensée dominante du Kremlin ».

L'historien américain Timothy Snyder écrit que le texte « prône l'élimination du peuple ukrainien en tant que tel ». Il a noté plus tard qu'il utilise une définition spéciale du mot « nazi » : « un nazi est un Ukrainien qui refuse d'admettre être un Russe ». Selon lui, l'article révèle l'intention génocidaire des Russes.

Pour la maitre de conférence en histoire contemporaine et spécialiste de l'Union Soviétique, Francoise Thom, indique que le plan exposé, loin d'être une simple guerre, vise en réalité à procéder à la liquidation de la nation ukrainienne par russification de sa population. Elle démontre que le territoire de l'ex-État ukrainien sera divisé en « républiques populaires » sur le modèle des entités du Donetsk et de Louhansk. Le recours au travaux forcés indiqué dans le programme signifie également le rétablissement et l'organisation de goulags sur le territoire ukrainien.

Elle analyse également que dans les premiers mois de l'invasion russe du territoire ukrainien, des épisodes de terreur de masse, l'enlèvement systématique des élites politiques locales, la déportation des femmes et des enfants en Russie, la création de camps de filtration pour trier les Ukrainiens en distinguant les « russifiables » de ceux qui ne le sont pas ont été mis en place. Elle démontre qu'il ne s'agit pas d'atrocités ou d'exactions dues aux militaires russes, mais bien au contraire la mise en œuvre délibérée d'une politique de rééducation par la terreur du peuple ukrainien.

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes
 De l'unité historique des Russes et des Ukrainiens
 Nationalisme russe
 Massacre de Boutcha
 Désinformation lors de la crise russo-ukrainienne de 2021-2022
 Invasion de l'Ukraine par la Russie en 2022

Liens externes

Relations entre la Russie et l'Ukraine
Propagande de la Russie
Révisionnisme historique
Impérialisme
Invasion de l'Ukraine par la Russie en 2022


An Lemurella virescens in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Joseph Marie Henry Alfred Perrier de la Bâthie. An Lemurella virescens in nahilalakip ha genus nga Lemurella, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Lemurella

Lemurella virescens


الغلاف المائي، في الجغرافيا الطبيعية، يصف الكتلة المائية الموجودة على سطح كوكب ما. في الكرة الأرضية يمثل أكثر من 70% من مساحة سطحها ويبلغ حجم هذا الغلاف حوالي 296 مليون ميلا مكعبا من المياه.

تفاصيل

الغلاف المائي هو الماء المحيط بالأرض. وعندما نفكر في الكرة الأرضية، فإننا نفكر غالبًا في المناطق اليابسة. ولكن المناطق اليابسة، أو القشرة الأرضية الخارجية، لا تشكل سوى جزء صغير من العالم. إذ إن المياه أو المحيط المائي، يشكل معظم مساحة الكرة الأرضية. ونحن نرى الغلاف المائي غالباً في أحواض البحيرات والمحيطات حيث يكون الماء على عمق 3,8كم تقريباً. وفي بعض مناطق المحيط الهادئ يصل عمق الغلاف المائي إلى 9,7كم.
تشكل المحيطات حوالي 71% من سطح الأرض والمثالج وحوالي 3% في حين تغطي البحيرات والأنهار أقل من 1%

يشبه الغلاف المائي جزءًا آخر من الأرض، وهو الغلاف الجوي، وذلك لأن درجة الضغط ودرجة الحرارة فيه تتغير بتغير العمق. ولقد أثبت علماء المحيطات أنه حتى في البحار المدارية لاتزيد درجة الحرارة في أعماقها السحيقة على بضع درجات فوق درجة التجمد. ولا يتغير التركيب الكيميائي للغلاف مع اختلاف درجات الحرارة والضغط، ولكنها تتغير وفق ما إذا كانت المياه عذبة أو مالحة. وتوجد المياه العذبة عادة في الأنهار والبحيرات. ويتكون الماء العذب من العناصر الكيميائية التي تشكل الماء ومن عناصر أخرى مختلفة تتوقف على نوعية التربة والصخور المحيطة بالماء. أما المياه المالحة فتوجد غالباً في البحار والمحيطات. وبالإضافة إلى العناصر التي تشكّل الماء، فإن الماء المالح يحتوي على نسبة كبيرة من الملح أو كلوريد الصوديوم. كذلك يحتوي الماء المالح على المغنسيوم والكبريتيت والكالسيوم والكربونات والبروميد والبوتاسيوم، إلى جانب كميات صغيرة من بعض العناصر الأخرى مثل الذهب والفضة والراديوم.

تضاريس البحار والمحيطات
يشكل الغلاف المائي نسبة %60،7 من مساحة النص الشمالي من الكرة الأرضية، و %80 من مساحة النصف الجنوبي. ويكون نسبة %70،35 من مساحة الأرض. وتتكون البحار من تضاريس متنوعة وهي: الرصيف القاري - الحافة القارية - السهول اللجية أو المحيطية - الذروة المحيطية - الغور البحري - الجبال البحرية.

تميز مياه البحار و المحيطات بعدة خصائص

انظر أيضًا
 أغلفة كوكب الأرض
 غلاف الأرض الجوي
 الغلاف الحيوي
 متكور يابس
 دورة الماء
 المحيطات

المراجع

البيئة الطبيعية العالمية
جغرافيا فيزيائية
علم البيئة المائي
علم المياه
مناخ
ماء
هيدروجيولوجيا

غلاف الأرض المائي


Bandoneon, tahminen 1845 yılında icat edilen ve Almanya kökenli tuşlu ve körüklü koncertinas isimli enstrümanlar ailesinin bir üyesidir. Koncertinas –İngiliz Adaları'nda kullanılanlardan farklı olarak- her iki tarafında 14 tuşu olan küçük kare bir enstrümandır. Tahminen 1856 yılında tuş sayısı 70'ten fazlaya çıkarılmış ve bu enstrümana Krefeld, kuzey Almanya'da bir müzik dükkânı sahibi Heinrich Band anısına ticari isim olarak 'Bandoneon' adı verilmiştir.
Bandoneon Almanya'da çeşitli boyutlar sistemlerde geliştirildi. Pek çok modelden biri olan 'Reinlander' -Rein bölgesinden- 19.yy'ın sonunda 'Chemnitzer' modelinin -Chemnitz şehrinden- Polonyalı ve Çek göçmenler tarafından ABD götürülmesi gibi Arjantin'e ulaştı.
Almanya kuzey ve güney Amerika'ya o yıllarda çokça müzik enstrümanı satmıştır, örn. Blues müziğinde kullanılan armonika, Cajun müziğinde kullanılan melodeon kuzeydoğu Brezilya ve Kolombiya'ya her tip akordeon olmak üzere.

Tango ve bandoneon
Bandoneon Buenos Aires'e çok çabuk uyum sağladı ve Tango'nun sembolü oldu. Hiçbir zaman BsAs'de üretilmedi. 1911'den savaş sonrası birkaç yıla kadar çoğu bandoneon Alman Alfred Arnold tarafından yapılmıştır. Bandoneon dünyasında AA (Double A - Dople A) olarak anılan Arjantin bandoneonu 71 tuşlu ve 2 sesli bir enstrümandır. Her tuş körüğün açılma veya kapanma pozisyonuna göre farklı nota çalar (bisonorik). Dünyada ve özellikle Arjantinde kabul gören bisonorik sistemdir. Sağ elde tiz sesler ve sol elde de bas seslerin bulunduğu bandoneon, açarken ve kaparken aynı tuşlardan farklı sesler çıkardığı için aslen 4 farklı klavyeye sahiptir. Bu yüzden dünyanın en zor enstrumanları arasında gösterilmektedir.

1925 yılı civarında Paris'te yaşayan akordeonist ve tamircisi İtalyan Charles Peguri her tuşun her iki durumda da aynı sesi verdiği yeni bir klavye tasarladı (unisonorik) ve Fransa'da Tango müziği için yaygın kulanım alanı buldu.

Günümüzde de özellikle Almanya'da olmak üzere yeni bandoneonlar üretilmesine karşın dünyada hala eski bandoneonların kullanılması tercih edilmektedir. Özellikle Alfred Arnold tarafından üretilen eski bandoneonların sesi ve tınısı yeni bandoneonlarda alınamamaktadır.

En sık sorulan sorular arasında "Premier" bandoneonların "Alfred Arnold" bandoneonlardan farkının ne olduğu gelmektedir. İkisi de aslen Alfred Arnold fabrikasında üretilen ve aynı tip bandoneondur. Farklı ülkelere satmak için ticari olarak Premier ismi tercih edilmiştir.

Bandoneon aslen dini törenlerde kullanılmak üzere yapılmış ve kilise orgunun taşınabilir alternatifi olarak düşünülmüştür. Arjantin'e getirildikten sonra adı Tango ile anılmaya başlamıştır. Günümüzde bandoneon sesini klasik müzik, tango, caz, pop ve Elektronik Tango gibi alternatif müziklerde de duymaktayız.

En ünlü Bandoneon virtüözü olarak kabul edilen kişi Arjantin doğumlu Nuevo Tango (Yeni Tango) bestecisi Astor Piazzolla'dır.

Türkiye'deki bandoneon müzisyenleri
 Orhan Avşar
 Tolga Salman
 Burak Şendağ
 Gustavo Battistessa
 Tanju Yıldırım

Bünyesinde bandoneon bulunduran Türk orkestraları
 Tango+ Orkestrası
 Tangorama Orkestrası
 OkOtango
 Orhan Avşar Tango Orkestrası
 Salman Duo

Ayrıca bakınız
 Tango

Mobil Bandoneon Uygulaması
Yeni başlayanlar ve müzisyenler için Bandoneon (iPad versiyonu)
Yeni başlayanlar ve müzisyenler için Bandoneon (iPhone versiyonu)

Kaynakça

Klavyeli çalgılar
Orkestra çalgıları
Tango
Alman icatları

Bandoneon


Svijet

Događaji

Osnivanja

Rođenja

Smrti

Hrvatska i u Hrvata

Događaji

 Unatoč lanjskoj odluci Hrvatskog sabora, hrvatski kralj Ferdinand II. izdao je Vlaški zakon (Statuta Valachorum).

Osnivanja

Rođenja

Smrti

Izvori

Vanjske poveznice

Pravo u 1630.


يباراماونت فانتايج (بالإنجليزية Paramount Vantage) المعروفة بباراماونت كلاسيكس، هي فرع من شركة باراماونت مختص بإنتاج، وتوزيع، وتسويق، وشراء الأفلام. وتختلف فانتايج عن الشركة الأم في كونها تهتم بالأفلام المنزلية.

انظر أيضا

 باراماونت

روابط خارجية

مراجع

استوديوهات أفلام
باراماونت بيكتشرز
شركات انحلت في 2013
شركات انحلت في 2014
شركات إنتاج أفلام أمريكية
شركات أسست في 1998
شركات ترفيه
موزعو أفلام من الولايات المتحدة
هوليوود

باراماونت فانتايج


The 2002 FIFA World Cup was the 17th edition of the FIFA international association football tournament.

2002 World Cup may also refer to:

Alpine skiing – 2002 Alpine Skiing World Cup
Athletics (track and field) – 2002 IAAF World Cup
Field Hockey:
 2002 Men's World Hockey Cup
 2002 Women's World Hockey Cup
Rugby Union – 2002 Women's Rugby World Cup

2002 World Cup (disambiguation)


Florence Jaugey, née le  à Nice est une réalisatrice et scénariste franco-nicaraguayenne.

Biographie
Florence Jaugey est établie au Nicaragua où elle a monté une société de production audiovisuelle avec son mari Frank Pineda.

Filmographie

Distinctions
 1998 : Ours d'argent au Festival de Berlin pour Cinema Alcázar.

Notes et références

Liens externes

Naissance en juin 1959
Naissance à Nice
Réalisatrice française
Scénariste française de cinéma
Documentariste français
Cinéma nicaraguayen

Florence Jaugey


Café au lait (Café com Leite) est un film brésilien réalisé par Daniel Ribeiro, sorti en 2007.

Synopsis
Danilo va emménager avec son petit ami Marcos quand ses parents meurent subitement dans un accident. Il devient le tuteur de son petit frère de 10 ans, Lucas.

Fiche technique
 Titre : Café au lait
 Titre original : Café com Leite
 Réalisation : Daniel Ribeiro
 Scénario : Daniel Ribeiro
 Musique : Thiago Chasseraux
 Photographie : Pierre de Kerchove
 Montage : Rafael Gomes
 Production : Daniel Ribeiro
 Société de production : Lacuna Filmes
 Pays :
 Genre : drame et romance
 Durée : 18 minutes
 Dates de sortie :
 :  (Festival de Cinema de Brasília)

Distribution
 Daniel Tavares : Danilo
 Diego Torraca : Marcos
 Eduardo Melo : Lucas
 Eleio Calascibetta : le portier de l'école

Distinctions
Le film a reçu de nombreux prix :
Berlinale 2008 : Ours de cristal du court métrage du programme Generation 14plus
Festival de Cinema e Vídeo de Cuiabá 2008 : prix Coxiponé du meilleur réalisateur de court métrage
Festival du film brésilien de Miami 2008 : Crystal Lens du meilleur court métrage
Festival international du film de Kiev Molodist 2008 : Diplôme spécial du festival
Festival Paulínia de Cinema 2008 : prix du meilleur réalisateur de court métrage et prix du meilleur acteur de court métrage pour Eduardo Melo
Festival du film gay et lesbien de Turin 2008 : prix du public
Grande Prêmio do Cinema Brasileiro 2009 : prix du meilleur court métrage de fiction

Notes et références

Liens externes

Film brésilien sorti en 2007
Film dramatique brésilien
Film romantique brésilien
Court métrage brésilien
Film brésilien sur l'homosexualité masculine

Café au lait (court métrage)


Tarzo ist eine nordostitalienische Gemeinde (comune) mit  Einwohnern (Stand ) in der Provinz Treviso in Venetien. Die Gemeinde liegt etwa 33,5 Kilometer nordnordwestlich von Treviso im Valmareno. Im Gemeindegebiet liegen auch die Seen Lago di Santa Maria und Lago di Lago (auch: Lago di San Giorgio). Durch Tarzo fließt der Cervano.

Weblinks

Einzelnachweise

Ort in Venetien

Tarzo


Herrernes mountainbike konkurrence under sommer-OL 2016 fandt sted 21. august 2016 og blev afviklet ved Mountain Bike Centre i Deodoro Olympic Park.

Format
Der var 49 ryttere kvalificeret til konkurrencen, der blev afviklet som en samlet start på en rundstrækning. Antallet af omgange på rundstrækningen var bestemt af at løbet skulle have en længde mellem 1 time og 30 minutter og 1 time og 45 minutter.

Startliste og resultat

Referencer

Eksterne henvisninger
http://doc.rero.ch/record/256687
http://www.uci.ch/mm/Document/News/NewsGeneral/16/76/10/2014-04-Rio2016-QualificationSystem-FINAL-CyclingMountainBike-EN_Neutral.pdf

MTB Cross Country (herrer)
Mountainbikeløb

Cykling under sommer-OL 2016 – MTB Cross Country (herrer)


Çaltı, Antalya ilinin Kumluca ilçesine bağlı bir mahalledir.

Nüfus

Ulaşım
Antalya iline 120 km, Kumluca ilçesine 30 km uzaklıktadır.

Dış bağlantılar
 Yerelnet

Kumluca'nın mahalleleri

Çaltı, Kumluca


Kōichi Itagaki () este un astronom japonez. Acesta a descoperit corpuri cerești precum 189261 Hiroo, 117350 Saburo, C/2009 E1 Itagaki, 134069 Miyo etc.

Recompense
El a primit în 2009 Premiul Edgar-Wilson. În onoarea sa, asteroidul  a fost denumit (14551) Itagaki.

Note

Vezi și
 Bernard Lyot
 Ernst Wilhelm Tempel
 Ejnar Hertzsprung

Nașteri în 1947
Astronomi japonezi
Oameni în viață
Descoperitori de comete
Descoperitori de supernove
Astronomi amatori
Eponime ale asteroizilor

Kōichi Itagaki


Donald Wayne Johnson () este un actor, producător, regizor, cântăreț și compozitor american. A jucat rolul lui James "Sonny" Crockett în seria de televiziune din 1980, Miami Vice, câștigând Globul de Aur pentru rolul său. El a avut, de asemenea, rolul principal în serialul polițist din anii 1990, Nash Bridges. A primit o stea pe Walk of Fame de la Hollywood.  Johnson a fost Campionul Mondial al Cupei Mondiale Offshore din 1988 organizată de American Power Boat Association.

Filmografie

Film

Televiziune

Note

 Hershkovits, David. Don Johnson, in series, 2M Communications Production[s]. New York: St. Martin's Press, 1986. ISBN [./https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-312-90165-8 0-312-90165-8]
 Latham, Caroline. Miami Magic: Don Johnson and Philip Michael Thomas, the Inside Story of the Stars of 'Miami Vice' [and of their other television and film work]. New York: Zebra Books, 1985. N.B.: The subtitle given, lacking on the t.p., is from the pbk. book's front cover. ISBN [./https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-8217-1800-2 0-8217-1800-2]

Legături externe

Nașteri în 1949
Cel mai bun actor de televiziune premiat cu Globul de Aur
Regizori de televiziune americani
Oameni în viață

Don Johnson


Indre occipitale kam eller Crista occipitalis interna er den nedre del af eminentia cruciformis på nakkebenet. Den forgrener sig nær foramen magnum og har hæftepunkt for falx cerebelli. På hæftning for denne falx, er den occipitale sinus, som nogle gange er duplikeret.

Referencer

Hovedets anatomi

Indre occipitale kam