Abbâsîler (Arapça: العبّاسيّون; al-'Abbāsīyūn), Emevî Hanedanı'ndan sonra başa gelerek İslam Devleti'nin yönetimini ve halifeliği beş asırdan daha uzun bir süre elinde tutan Müslüman Arap hanedanı.

Tarihçe
Muhammed'in ölümünden (632) sonra, İslam dünyasını Hulefâ-yi Râşidîn denilen dört halife ve ardından da Emevîler (661-750) yönetti. Muâviye'nin ölümünün ardından hakkı olmamasına rağmen oğlu Yezîd hilafeti ele geçirdi. Yezîd'in hilafette hakkı yoktu çünkü babası Muâviye zamanında Hasan ile bir anlaşma yapılmış ve bu anlaşmada hilafetin saltanata dönüştürülmemesi kararlaştırılmıştı. Aynı zamanda sahabe olan babası Muâviye, oğlunun anlaşmayı bozmamasını vasiyet etmişti. Ancak, Yezîd anlaşmaya uymayarak babası ölünce hilafeti ele geçirdi ve böylece hilafet saltanata dönüşmüş oldu. Emevîlerin iktidarı Muhammed'in amcası Abbas bin Abdülmuttalip'in soyundan gelen Abbâsîlerin, Emevî yönetimine karşı Abbâsî İhtilâli adı verilen ayaklanma ile 750'de halifeliği ve iktidarı ele geçirmesiyle son buldu. Bu tarihten itibaren Abbâsîler 1258'e kadar İslam dünyasının büyük bölümüne egemen oldular.

İlk Abbâsî halifesi Ebu'l-Abbas Seffâh (750-754) idi. 754'te kardeşi Mansur (754-775) onun yerine geçti. Bu iki halife döneminde orduda Türk ve İran kökenliler önemli görevler üstlendiler. Mansur, 762'de başkenti Şam'dan Bağdat'a taşıdı. Mansur'dan sonra sıra ile Mehdî (775-785) ve Hâdî (785-786) halife oldular. Abbâsî Devleti Mansur'un torunu Harun Reşid (786-809) döneminde en geniş sınırlarına ulaştı. Harun Reşid, Binbir Gece Masalları'na konu olan görkemli saltanatını Bermekîlere borçluydu. Bu aileden Yahya Bermeki ve iki oğlu, vezir olarak Abbâsî Devleti'ni 17 yıl boyunca fiilen yönettiler.

Harun Reşid'in oğulları Emin (809-813), Memûn (813-833) ve Mutasım (833-842) babalarının politikalarını sürdürdüler. Annesi Harun Reşid'in Türk asıllı bir cariyesinden olan Mutasım Türklerden özel bir askerî güç kurmuş ve Türkleri yönetimde önemli görevlere getirmiştir. Daha sonra bu askeri gücün Bağdat'taki varlığı bazı huzursuzluklara neden olduğundan Samarra adıyla yeni bir kent kurdurarak devlet merkezini oraya taşıdı. 838 yılında Mutasım Bizans'ın Anadolu topraklarına bir sefer düzenlemiş ve ordusunun bir kolu Bizans imparatoru Theofilos ve ordusunu "Anzin Savaşı" adı verilen bir çarpışmada büyük bir yenilgiye uğratmış, Bizans'ın ikinci büyük kenti Amorium'u kuşatıp eline geçirmiş ve Abbâsî orduları İznik kentinin yakınlarına kadar ilerlemiştir.

Yerine geçen oğlu Vâsik (842-847) döneminde Türk emirleri askerî işlerin yanı sıra yönetimde daha etkili oldular. Vâsık'ın ölümünden sonra Abbâsî Devleti parçalanma sürecine girdi. Zaman içerisinde Abbâsî toprakları üzerinde Büveyhîler, Tâhirîler, Samânîler, Şirvânîler, Saffârîler, Hamdânîler, Mervânîler, Mirdâsîler, Ukâyliler, Zengîler, Karahanlılar, Tolunoğulları, Ihşidîler, İdrisîler, Murabıtlar, Muvahhidler, Hafsîler, Aglebîler, Fâtımîler ve Karmatîler gibi bağımsız devlet ve beylikler kuruldu.

İran'da hüküm süren Büveyhiler, 945'te Bağdat'a egemen oldular. Bundan sonra Abbâsî halifeleri Büveyhilerin izniyle başta kalabildiler. Halife Kâim'in (1031-1075) çağrısı üzerine Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarı Tuğrul, 1031 yılında Büveyhileri Bağdat'tan çıkardı ve Abbâsîlere yeniden saygınlık kazandırdı.

Abbâsîler bu tarihten sonra hiçbir zaman eski askerî güçlerine ulaşamadılar ve Müstazhir dönemindeki Haçlı Seferleri karşı başarılı olamadılar. Büyük Selçuklu Devleti'nin parçalanmasıyla birlikte Abbâsîler yeniden eski güçlerini yitirdiler. Cengiz Han'ın torunu Hülâgû'nun yönetimindeki İlhanlılar 1258'de Bağdat'ı yakıp yıktılar, Halife Mustasım'ı ve yakaladıkları diğer hanedan üyelerini öldürdüler. Böylece 508 yıllık Abbâsî Devleti son buldu. İlhanlı hükümdarı Hülâgû Han, Bağdat'ta içlerinde on binlerce yazma kitap olan kütüphaneleri yakıp yıktırmıştır. Geri kalan kitapları da Dicle Nehrine attırmıştır. Eserlerin mürekkebi suya karışmış ve Dicle Nehri günlerce bulanık akmıştır.

Halife Zâhir'in oğlu Ahmed Mısır'a kaçtı ve orada Memlûk Sultanı Baybars'ın koruması altında Müstansır adıyla halife ilan edildi (1261). Mısır Abbâsî halifeliği, siyasal ve askeri yetkiden yoksun, yalnız dinsel otoritesi olan bir kurumdu. Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim 1517'de Mısır topraklarına girerek, halifenin yetkileri ile Kutsal Emanetler'i devraldı ve Memlûkler'deki Abbâsî halifeliğine son verdi.

Abbâsîlerde devlet örgütlenmesi, "Divan" adı verilen ve değişik alanlarda görevler üstlenen resmi kurullara dayanıyordu. Maliyesinin ana gelir kaynağı ise toprak vergisiydi. Halktan toplanan zekâtta önemli bir gelir kaynağıydı. Vergi gelirlerinin büyük bölümü orduya ve bayındırlık işlerine ayrılırdı. Halife Ömer döneminde kurulan divanı geliştirdiler. Divanı, devlet yönetiminde en etkili kurum haline getirdiler. Devlet ve memleket sorunları, önce divanda görüşülerek divanın önerdiği çözümleri uygularlardı.

Abbâsîlerin Türk Nüfuzunu Sonlandırma Çabası
847-861 yılları arasında  Abbâsî halifeliği yapan Mütevekkil Alellah kendisinden önceki kardeşi Vâsik'in kimseyi veliaht göstermeden vefatından sonra Abbâsî ordusundaki Türk komutanların da desteğiyle devlet adamları tarafından halife seçilen Mütevekkil 'in halife olmasında annesinin Şucağ adlı Harezmli Türk asıllı bir cariye olmasının da etkisi olmuştur. Mütevekkil her ne kadar Türk komutanlarının desteği ile halife olabilmişse de Türklerin kendisi ve devlet yönetimi üzerindeki baskılarından rahatsızlık duymaktaydı. Mütevekkil halifelik yaptığı dönem boyunca devletin idare mekanizmasını ele geçirmiş olan Türk komutanların devlet üzerindeki etkisini yıkmak ve kendi otoritesini sağlamak için mücadele etmiştir.

Mütevekkil, devlet yönetimindeki Türk nüfuzunu yok etmek için ilk olarak kendisinden sonra yönetimdeki en güçlü kişi olan Türk komutanların lideri olan ordu komutanı İnak et-Türkî'yi diğer Türk komutanları kullanarak öldürtmüştür. Mütevekkil, Türkler için kurulmuş olan Sâmerrâ şehrinde iktidar mücadelesini kazanamayacağını biliyordu ve bu sebepten dolayı da başkenti Arap milliyetçiliğinin daha yoğun olduğu Şam'a taşımak istemiş ama başarısız olmuştur. Mütevekkil'in devlet yönetimindeki  Türk nüfuzunu kırmak için ordudaki Türk gücünü dengelemek amacıyla Berberi, Arap ve Ermeni gibi milletlerden askeri birlikler kurmuştur. Ancak Halife Mütevekkil'in bu girişimi, devlet bünyesinde birbirine rakip iki ordunun oluşması sebebiyle devletin bütünlüğünü tehdit eder bir hale gelmiştir.

Mütevekkil, Türk komutanların devlet üzerindeki baskı ve etkisini bozma çabaları öldürülmesine sebep olmuştur. Türk komutanlar, Mütevekkil 'in oğlu ile işbirliği yapıp 11 Aralık 861 (4 Şevval 247) tarihinde hilafet sarayını basarak Mütevekkil'i öldürmüşlerdir.

Bu eylem İslam tarihinde özel koruma birlikleri tarafından halifeye karşı işlenen ilk cinayettir. Bu durum Abbâsî devletinde Türklerin iktidarı tamamen ele geçirdiklerini göstermektedir. Halife Mütevekkil'in Türklerden oluşan özel birliklerce öldürülmesiyle Abbâsî Devleti gerileme dönemine girmiştir. Bu dönemde Türk komutanların adeta kuklaları haline gelen Abbâsî halifeleri, Türklerin iradesi yönünde hareket edecekler, aksi takdirde makamlarından hatta hayatlarından olacaklardır.

Abbâsî Sanatı

İslam dininin sanata getirdiği en büyük yenilik cami mimarisidir. İslamda her sınıf halkın ayrım gözetilmeden ön saflarda namaz kılabilmesi safların geniş tutulması isteğini uyandırmış ve bu nedenle de kiliselerin aksine camilerde enine mekân tercih edilmiştir. Bu planlama gibi, mihrap, minber, minare türünden mimari ögeler de İslamın gelişmesine paralel olarak zamanla ihtiyaçtan doğmuşlardır.

Abbâsîlerden önceki İslam şehirciliği konusundaki bilgilerimiz çok kısıtlıdır. Bu konuda bilinen ilk örnek, 762-765 yıllarında Abbâsî halifesi Mansur'un kurdurduğu Bağdat şehridir. Kaynaklardan edinilen bilgilere göre ilk Bağdat şehri daire planlıydı ve iç içe iki sur duvarı dıştan bir hendekle çevrelenmişti. Şehrin dört kapısına bulundukları yöndeki komşu şehirlerin adı verilmişti. Haç planlı saray ve yanındaki cami şehrin merkezinde yer alıyordu. 766 yılında yapılan Bağdat Ulu Cami kerpiç duvarlı, ahşap sütunlu ve düz damlı basit bir yapıydı. Halife Harun Reşid, 808'de yapıyı planını değiştirmeden tuğla duvarlı olarak yeniden yaptırmıştır. Bağdat 892'de Abbâsîlerin başkenti olunca, artan nüfus nedeniyle camiye aynı planda ikinci bir bölüm eklenmiştir. Ancak, Bağdat şehrinin bu dönem yapılarından günümüze, ilk camiye ait basit bir mihraptan başka hiçbir şey gelmemiştir.

Samarra, Dicle kenarında Bağdat'ın yakınındadır. Bağdat'ın dairesel ve düzenli planı burada yerini araziye uydurulmuş, uzun bir plana bırakmıştır. Dicle kıvrımlarına paralel olarak uzanan şehrin büyük bölümü kazılarla ortaya çıkarılmıştır. Buluntular, Abbâsî cami, saray, türbe ve ev mimarisi ile zengin süsleme sanatı hakkında bilgi vermektedir. Samarra, 836 yılında Halife Mutasım tarafından Abbâsî hizmetindeki Türk birlikleri için "ordugâh şehri" olarak kurdurulmuştur.

Samarra Ulu Cami, öteki adıyla Mütevekkiliye Camii, İslam dünyasının en büyük cami yapılarından biridir. 150.000 kişi burada bir arada namaz kılabiliyordu. Basit mimarisi, ilk İslam cami planının anıtsal ölçüler içinde tekrarından ibarettir. Yapımında tuğla ve kerpiç kullanılan caminin ilginç bir minaresi vardır. Kare tabana oturan dev boyutlu bu anıtsal minareye geniş bir rampa ile çıkılır. Bu minare formu, yine Samarra'da Ebu Dulaf Cami'sinde ve Kahire'deki Tolunoğlu Ahmet Cami'sinde de kullanılmıştır.

Samarra'ın ikinci büyük camisi olan Ebu Dulaf Cami, 860 yılında yapılmıştır. Kalıntılar daha gelişmiş bir mimarinin varlığını ortaya koymaktadır. Harem bölümü, kemerli duvarlarla birbirinden ayrılan neflerden oluşmuş ve üzeri düz bir çatıyla örtülmüştü.

Samarra'nın saray ve evlerinde kullanılan çeşitli süsleme arasında mermer tozu ve alçı karışımıyla yapılan "ıtuk" kabartmalar önemli bir yer tutar. Bu kabartmalarda iki farklı teknik kullanılmıştır: Dik kesim ve eğri kesim. Dik kesimde motifler yaş sıva üzerine dikine olarak oyulmakta, böylece ışık-gölge kesin çizgilerle birbirinden ayrılarak kuvvetli bir kontrast etkisi sağlanmaktadır. Eğik kesimde ise daha yumuşak bir plastik etki söz konusudur. Eğik kesim, Türklerin İslam sanatına belki de ilk katkısıdır. Bu teknik daha önceleri Orta Asya sanatında Türkler tarafından kullanılmıştır. Dik kesimde daha natüralist, eğik kesimde ise daha stilize bir üslup görülür.

Abbâsîler'de devlet teşkilatı

Abbâsîler'de devletin başı halife tarafından icra edilmiş bir idari teşkilât söz konusudur. Abbâsîler ve bazı Müslüman devletlerde devlet memurluğu iki kademe şeklinde olmuştur. Bu kademelerden ilki herhangi bir nitelik ve yeterlilik şartı koşulmadan şahsi idare, uyum ve kontrole dayanmıştır. Bu tarzdaki memurlara "Erbab-ı Seyf" yani kılıç sahipleri denmekteydi. Diğer bir memurluk kademesinde ise bunun tam tersi bir durum söz konusudur. Niteliğe göre atanan memurlara ise "Erbab-ı Kalem" yani kalem sahipleri denmiştir. Bu gruba Osmanlı İmparatorluğu'nda İlmiye sınıfı denmiştir.

Merkez teşkilatı
Abbâsî devletinin merkez teşkilatı divanlar ve divanları teşkil eden diğer idari birimlerden oluşmuştur.

Divanlar
Divan kelimesi Farsça kökenlidir fakat daha sonraları Arapça'da kullanılan bir kelime haline gelmiştir. Abbâsî devletinde divanlar en yüksek icra kurulu sayılmıştır. Zamanla idari teşkilatın diğer bölümlerine de divan adı verilmiştir. Abbâsîler divana "Divan-üs Saltanat" ve "Divan-ül Adl" adını vermişlerdir. Vezirler, Kadil-Kutadlar ve benzeri yüksek memurlar divan kurumunun birer üyeleridir. Halifeler divan toplantılarına bazen katılır bazen de istedikleri hususi bir yerden yapılan toplantıyı seyrederdi. Divan-ı Saltanat'ın görevlerini dört başlık altında toplamak mümkündür. Birincisi: orduya mensup kişilerin alacağı ücretleri belirleyerek tahsis etmek. İkincisi: devlete ait vergi ve diğer hakların tahsili; haraç, cizye ve madenler gibi. Üçüncüsü: devlet memurlarının atanması ve azli. Dördüncüsü ise: Beyt-ül mal'a yani hazineye giren ve çıkan malların denetimi. Divanda bu dört ana başlık altında müzakereler yapılıp kararlar alınmıştır. En yüksek icra kurulu olan divanın yanında idari mahiyeti bulunan diğer divanlar da vardır. Bunlar;
 Divan-ı İnşa: Devletin önemli ve resmi olan yazışmalarını kaleme alan bir idari bir organ olup Abbâsî halifesinin emrinde çalışır.
 Divan-ül Ceyş veya Divan-ü Cünd: Askeri işlerle meşgul olan yapı. Abbasi devletinde yaşayanların ne zaman asker olacaklarını belirleyerek diğer tahsilatlarla da ilgilenir.
 Divan-ül Berid: Posta ve haberleşme işleriyle ilgilenirdi. Başında "Sahib'ül Berid" denen bir memur bulunmaktaydı.

Vezirler
Vezirlere bakanlıklar da denir ve günümüzdeki başbakanlık makamına eş değerdir. Vezir kelimesi yardımcı, sığınak ve yük yüklenen gibi anlamlara gelmektedir. Vezirlik makamı ilk olarak Abbâsîler'de oluşturulmuştur. Abbâsî vezirleri halifeden sonra ülke içerisindeki en yetkili kişidir ve divanın (icranın) başıdır. Vezirlik makamı da tıpkı memurluk gibi iki kısıma ayrılmıştır. Birincisi; "Vezaret-i Tefyiz"dir. Bu mevkideki vezirler halifenin tayin veya azlettiği memurlar hakkında karar alması söz konusu olmamıştır fakat halifeye ait çoğu yetkiyi kullanmıştır. Bu vezirler halife adına devleti yönettikleri için yetkileri oldukça geniş ve etkindir. Bu vezirlere Osmanlı İmparatorluğu'nda Vezir-i Azam denmiştir. İkinci vezirlik unvanı ise "Vezaret-i Tenfiz"dir. Bu makamdaki vezirler müstakil yetkiye sahip olmamışlardır. Halife ile halk arasında köprü rolü üstlendiğine dair görüşler mevcuttur. Bu tarzdaki vezirlere Osmanlı İmparatorluğu'na "Kubbealtı Vezir"i denmektedir. Vezirlik makamı iki başlı bir yapı göstermesine karşın en yüksek mertebeli memurluk makamı olmuştur. İki vezirlik arasındaki farklar sadece yetki farklılığı ile sınırlı değildir. Atama ve diğer adaylıklarda da mevki farkı öne çıkmaktadır. Halk arasından Müslüman olmayanlar birincil vezirliğe tayin edilmemiştir fakat ikincil vezirliğe Müslüman olmayan kişiler de tayin edilmiştir.

Diğer memurluklar
Vezirlerden sonra haciplik (hicabet) makamı gelmektedir. "Sahib'üs Sitare" veya "Perdedâr" denen hacib, Abbâsî halifesinin özel kalem müdürüdür. Halifeye bağlıdır ve nüfuz alanı geniştir. İslam peygamberi Muhammed'in soyundan gelenlere (seyidler) dair meselelere bakanlara ise "Nakib'ül Eşraf" denir ve bu kişiler devlet teşkilatında önemli bir yere sahip olmuşlardır. Nazır-ul Ceyş denen kişiler ise ordunun başındaki kumandanlardır. Muhtesip'ler, yani belediye başkanları da diğer memurluk görevleridir.

Taşra teşkilatı
Abbâsîler'de taşra teşkilatlarının başında valiler görev yapmıştır. İhtiyaç duyulması durumunda kumandanların, kadıların veya belediye başkanlarının da bu görevi yürüttüğü bilinmektedir. Abbâsî devleti hâkimiyeti altındaki yerleri eyalet sistemi ile yönetmiş, valilere de sosyal ve siyasi kontrol görevini yüklemiştir. Abbâsîler'de eyaletlerdeki emirlik makamı ise üç şeklide ele alınmaktadır. Birincisi: genel imarettir ve tayin olduğu yerde halifeyi tam yetkiyle temsil ederler. Bu valiler bulundukları bölgede müstakil hükümdar gibi görev yapmışlardır. İkincisi: özel imarettir ve bu makamdaki valiler sadece idari fonksiyona sahiptirler. Kadıların tayin edilmesi ve halktan alınan vergi tahsil etme yetkileri olmamıştır. Üçüncüsü ise: cihat imaretidir, yani ordu kumandanı olarak değişik bölgelere tayin edilen valilere verilen isimdir.

Askeri
Hindistan kralının çok sayıda askeri var, ancak onlara düzenli asker olarak para ödenmiyor; bunun yerine, onları kral ve ülke için savaşmaya çağırır ve onlar kendi pahasına ve krala hiçbir bedel ödemeden savaşa giderler. Buna karşılık Çinliler, Arapların yaptığı gibi birliklerine düzenli maaş veriyor.

-  Ebu Zeyd el-Hasan el-Sirafi

Bağdat'ta Arap asıllı olan ya da olduğunu söyleyen birçok Abbasi askeri lideri vardı. Bununla birlikte, safların çoğunun İran kökenli olduğu, büyük çoğunluğunun Batı İran veya Azerbaycan'dan değil, Horasan ve Maveraünnehir'den olduğu açıktır. Abbasileri iktidara getiren Horasanlı askerlerin çoğu Arap'tı. Horasan'daki Müslümanların daimi ordusu ezici çoğunlukla Arap'tı. Abbasilerin birim organizasyonu, taraftarlar arasında etnik ve ırksal eşitlik hedefiyle tasarlandı. Ebu Müslim, İpek Yolu boyunca subayları işe aldığında, onları aşiret veya etnik-ulusal bağlılıklarına göre değil, şu anki ikamet yerlerine göre kaydettirdi. Abbasiler döneminde, İran halkları orduda ve bürokraside eskiye kıyasla daha iyi temsil edildi. Abbasi ordusu, Horasan Abna al-dawle piyadeleri ve Abbasi kaynak hibeleriyle kendi adamlarını toplayan ve konuşlandıran kendi yarı özerk komutanları (kaid) tarafından yönetilen Horasaniye ağır süvarileri üzerine odaklandı. el-Mu'tasım, Samanoğulları'ndan Türk köle askerlerini özel bir orduya alma uygulamasına başladı ve bu da onun Halifeliğin dizginlerini ele geçirmesine izin verdi. Ömer tarafından oluşturulan eski cund sistemini kaldırdı ve asıl Arap askeri soyundan gelenlerin maaşlarını Türk köle askerlerine aktardı. Türk askerleri, çocukluktan ata binmek için eğitilmiş yetenekli atlı okçular olarak bilindikleri için savaş tarzını değiştirdiler. Bu ordu artık uzak sınır bölgelerindeki etnik gruplardan oluşuyordu ve toplumun geri kalanından tamamen ayrıydı. Bazıları Arapçayı doğru düzgün konuşamıyordu. Bu, Samarra'daki Anarşi ile başlayan Halifeliğin gerilemesine yol açtı.

Abbasiler hiçbir zaman önemli bir düzenli orduya sahip olmamalarına rağmen, halife, gerektiğinde topçulardan kısa sürede önemli sayıda asker toplayabilirdi. Ayrıca sabit ücret alan düzenli birlik grupları ve bir özel kuvvetler birimi de vardı. Her an, herhangi bir huzursuzluğu bastırmak için Bizans sınırı, Bağdat, Medine, Şam, Rey ve diğer jeostratejik konumlar boyunca 125.000 Müslüman asker toplanabilir.

Abbasi ordusu, mancınıklar, mangoneller, koçbaşılar, merdivenler, kıskaçlar ve kancalar gibi bir dizi kuşatma ekipmanı topladı. Tüm bu silahlar askeri mühendisler tarafından işletiliyordu. Bununla birlikte, birincil kuşatma silahı, Batı Orta Çağ zamanlarında kullanılan manjaniq ile karşılaştırılabilir bir kuşatma silahı türü olan manjaniq idi. Yedinci yüzyıldan itibaren, büyük ölçüde burulma topçularının yerini aldı . Harun Reşid'in zamanında, Abbasi ordusu ateş bombaları kullanıyordu . Abbasiler sahra hastanelerinden ve develerin çektiği ambulanslardan da yararlandılar.

Abbasi soyundan geldiğini iddia eden hanedanlar
Abbasiler'in düşüşünden yüzyıllar sonra, birkaç hanedan, "Müslüman toplumlarda kişinin ahlaki veya maddi amaçlarını soyağacı kimlik bilgileriyle desteklemenin en yaygın yolu." Muhammed ya da Abbasiler gibi Haşimi akrabası ile olan bu tür süreklilik iddiaları, bir aday hanedan için "içsel bir kitleye hizmet etme" (ya da başka bir deyişle, ülkede meşruiyet kazanma) niyetiyle "siyasi uygulanabilirlik" duygusunu besler. Wadai İmparatorluğu Pakistan'daki Khairpur ve Bahavalpur eyaletleri ve Bastak Hanlığı'nın yanı sıra günümüz Sudan'ının bazı kısımlarını yöneten de Abbasi soyundan geldiğini iddia etti.

Abbasi hanedanları arasında ortak bir mecaz, onların 1258 CE'deki Moğol istilasıyla "dağıtılan" Bağdat'ın Abbasi prenslerinin soyundan gelmeleridir. Hayatta kalan bu prensler, Moğollar tarafından kontrol edilmeyen güvenli bir sığınak için Bağdat'tan ayrılacak, yeni toplumlarına asimile olacak ve onların soyundan gelenler, yüzyıllar sonra Abbasi "kimlik bilgileri" ile kendi hanedanlarını kurmak için büyüyeceklerdi. Bu, Bağdat'ın düştüğü yıl olan MS 656/1258'de ve şehrin yağmalanmasının ardından, Abbasi hanedan ailesinin hayatta kalan birkaç üyesinin, en büyüğü tarafından yönetilen, hayatta kalan birkaç üyesinin olduğunu anlatan Bastak hanlığının köken mitiyle vurgulanır. aralarında Muhammed oğlu Ahmed oğlu Hamza oğlu II. İsmail, Khonj köyünde Güney İran'a ve daha sonra MS 17. yüzyılda hanlıklarının kurulduğu Bastak'a göç etti.

Bu arada, Wadai İmparatorluğu, babası Abdullah'ın Moğol istilası üzerine Bağdat'tan Hicaz'a kaçan bir Abbasi prensi olan Salih ibn Abdullah ibn Abbas adlı bir adamın soyundan geldiğini iddia ederek benzer bir köken hikâyesi anlattı . Büyüyüp "güçlü bir hukukçu" ve "çok dindar bir adam" olacak olan Salih adında bir oğlu vardı. Mekke'de hacca giden Müslüman ulema onunla karşılaştı ve bilgisinden etkilenerek onu Sennar'a dönmeye davet etti . Nüfusun İslam'dan saptığını görünce, Wadai'deki Ebu Sinun dağını buluncaya kadar "daha ileri gitti" ve yerel halkı İslam'a dönüştürdü ve onlara kurallarını öğretti, ardından onu sultan yaptılar., böylece Wadai İmparatorluğu'nun temellerini atıyor.

Bağdad Abbâsî Hâlifeleri listeleri

Abbasi Halifeleri ecdadı

Bağdad Abbâsîleri nesli

Abbasi Halifeleri soyağacı

Ayrıca bakınız
 Halifeler listesi

Kaynakça

 Bu madde kısmen İngilizce Wikipedia Abbasid Caliphate maddesi kaynaklıdır:    (Erişim tarihi: 30.8.2009)
 Bu madde kısmen Fransızca Wikipedia Abbassides maddesi kaynaklıdır:    (Erişim tarihi: 30.8.2009)

Dış kaynaklar

 Hitti, Philip H. (çev. Salih Tuğ), (1968) Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi (IV Cilt), İstanbul:Boğaziçi Yayınları.
 Bartold, Vasilij Vladimiroviç, (Tür.çev.: Mehmet Fuat Koprülü), (1939 3. Bas.:2004) İslam Medeniyeti Tarihi, Ankara: Akdağ Yayınları. ISBN 975338582X
 Lewis, Bernard (çev. H. D.Yıldız) (1969), Tarihte Araplar, İstanbul.
 (Osmanlıca) Zeydan, Corci (çev. Z. Meganiz) (1328/19..), İslam Medeniyeti Tarihi (IV Cilt), İstanbul

Dış bağlantılar

 Üçok, Bahriye (1979, 1. Bas.:1968) İslam Tarihi Emevîler- Abbâsîler, Devlet Kitapları, Ankara: Millî Eğitim Basımevi
 Wellhausen, J. (çev. Fikret Işıltan) (1963) Arap Devleti ve Sukutu, Ankara:Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları XLII. Online:
  Muir, William (1922), The Caliphate, Its Rise, Decline and Fall Bölüm: LIX - LXXIX
  Tabari, Muhammad bin Jarir, History of el-Tabari (Tarih-ul Rusul wa'l-Muluk), Albany:SUNY
 Cilt 27: (İng.çev.:Williams, John Alden), The 'Abbasid Revolution A. D. 743-750/A.H. 126-132  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 28: (İng.çev.:McAuliffe, Jane Dammen), 'Abbasid Authority Affirmed: The Early Years of al-Mansur A. D. 753-763/A.H. 136-145  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 29:(İng.çev.: Kennedy, Hugh) Al-Mansur and al-Mahdi A. D. 763-786/A.H. 146-169  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 30: (İng.çev.: Bosworth, C. E.), The 'Abbasid Caliphate in Equilibrium: The Caliphates of Musa al-Hadi and Harun al-Rashid A. D. 785-809/A.H. 169-193  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 31: (İng.çev.: Fishbein, Michael), The War between Brothers: The Caliphate of Muhammad al-Amin A. D. 809-813/A.H. 193-198  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 32: (İng.çev.:Bosworth, C.E.), The Reunification of the 'Abbasid Caliphate: The Caliphate of al-Ma'mun A. D. 813-833/A.H. 198-218  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 33: (İng.çev.:Bosworth, C.E.), Storm and Stress along the Northern Frontiers of the 'Abbasid Caliphate: The Caliphate of al-Mu'tasim A. D. 833-842/A.H. 218-227  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 34: (İng.çev.:Kraemer, Joel L.), Incipient Decline: The Caliphates of al-Wathiq, al-Mutawakkil, and al-Muntasir A. D. 841-863/A.H. 227-248  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 35:(İng.çev.:Saliba, George), The Crisis of the 'Abbasid Caliphate: The Caliphates of al-Musta'in and al-Mu'tazz A. D. 862-869/A.H. 248-255  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 36: (İng.çev.:Waines, David), The Revolt of the Zanj A. D. 869-879/A.H. 255-265  (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 37: (İng.çev.: Fields, Philip M.), The 'Abbasid Recovery: The War Against the Zanj Ends A. D. 879-893/A.H. 266-279 (Erişim:17.2.2017)
 Cilt 38: (İng.çev.:Rosenthal, Franz), The Return of the Caliphate to Baghdad: The Caliphates of al-Mu'tadid, al-Muktafi and al-Muqtadir A. D. 892-915/A.H. 279-302  (Erişim:17.2.2017)

İslam devletleri
750'de kurulan oluşumlar
750'lerde kurulan bölgeler ve ülkeler
750'lerde kurulan oluşumlar
1250'lerde feshedilmiş oluşumlar
Hilâfet
Tarihteki Sünni devletler

Abbâsîler


Bubacarr Sanneh (født 14. november 1994) er en gambiansk fodboldspiller, der spiller i RSC Anderlecht. Han skiftede til denne klub efter en periode i dansk fodbold i henholdsvis AC Horsens og FC Midtjylland. Sanneh er midtforsvarer og kom oprindeligt til Horsens fra Real de Banjul i fødelandet Gambia; han spiller også på Gambias fodboldlandshold.

Karriere

Real de Banjul
Bubacarr Sanneh begyndte at spille fodbold som tiårig i gambianske Real De Banjul, hvor han inden skiftet til Danmark var deltidsspiller og som nittenårig holdets anfører.

AC Horsens
Sanneh var egentlig blevet solgt til svenske IFK Norrköping, men han kunne ikke få visum, og handlen gik derfor i vasken. I stedet kom han til AC Horsens på et etårigt lejemål i sommeren 2014, i første omgang for at få styr på visummet til Sverige. Han fik debut mod Viborg FF i november, gjorde det godt og scorede blandt andet et mål i debutkampen. Han etablerede sig snart som en vigtig spiller i klubben, og blev blandt andet kåret som årets fighter i klubben i sin første sæson. Derfor skrev Horsens allerede midt på foråret 2015 en treårig kontrakt med ham gældende fra sommeren samme år.

FC Midtjylland
I november 2017 offentliggjorde FC Midtjylland, at klubben havde sikret sig Sanneh på en fireårig kontrakt fra 1. januar 2018. Han var med til at blive dansk mester med klubben samme år.

RSC Anderlecht
Lige inden transfervinduet lukkede i 2018 solgte FCM Sanneh til den belgiske topklub RSC Anderlecht for et beløb på omkring 60 millioner kroner, et af de højeste beløb til da for en spiller fra Superligaen. Opholdet i den belgiske klub blev dog ikke så stor en succes, og et år senere blev han udlejet til tyrkiske Göztepe for en halv sæson. Derefter blev han udlejet til KV Oostende det næste halve år. Tilbage i Anderlecht fik Sanneh ikke spilletid, men fortsatte i klubben, hvor han havde kontrakt frem til 2023.

Göztepe
I august 2019 hentede Göztepe Sanneh på en etårig lejeaftale. Lejeaftalen blev ophævet et halvt år før tid i januar 2020.

KV Oostende
En uge efter lejeaftalen med Göztepe blev ophævet i januar 2020 skiftede Sanneh til KV Oostende på en halvårlig lejeaftale.

AGF
I januar 2021 fik AGF et problem, da klubbens anfører Niklas Backman blev langtidsskadet, og derpå hentede klubben Sanneh på et lejeophold. Opholdet blev dog ikke nogen stor succes, han fik blandt andet rødt kort efter 6 minutter i sin anden kamp for AGF, og han vendte tilbage til Anderlecht i sommeren samme år.

Landsholdskarriere
Sanneh har spillet på både U/20- og U/23-landsholdene i Gambia, og han har foreløbig spillet 21 A-landsholdskampe.

Referencer

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Gambia
Forsvarsspillere (fodbold)
Fodboldspillere fra Real de Banjul F.C.
Fodboldspillere fra AC Horsens
Fodboldspillere fra FC Midtjylland
Fodboldspillere fra RSC Anderlecht
Fodboldspillere fra AGF

Bubacarr Sanneh


Şehâbeddin Sühreverdî (27 Ocak 1154 - 26 Eylül 1191), İranlı İslam filozofu ve işrakilik isimli fikrî akımın kurucusu.

Hayatı
Asıl adı Yahya bin Habeş bin Emîrek .  Birçok konudaki bilgisi nedeniyle Şihâb yıldızından esinlenerek Şahabeddin veya Şihâbeddin olarak anılmış, Sühreverd'de doğduğu için de Sühreverdî olarak anılmıştır. İdam ettirilerek öldürüldüğü için daha sonra künyesine Sühreverdî'nin ardından Maktûl de eklenmiştir. Ebu'l-Fütûh diye anılması ruhani hayatının derinliği ve bu konudaki çalışmaları nedeniyle olmuştur. Çağdaşı ve akrabası olan bir diğer önemli isim Şihabeddin Ömer Sühreverdî'dir, bu iki şahsın ayrıştırılabilmesi Maktûl künyesi ile anılmasına özen gösterilir.

Eğitiminin ilk yıllarında Sühreverdî Meşşâi ekole yakınlık duymuş, bu konuda kendisini geliştirmiş ve bazı eserler kaleme almıştır. İlk zamanlardaki bu eğilimini daha sonra kendi felsefesi olan işrâkîliğe dair yazdığı eserlerde de belirtmiştir. Eğitimini tamamladıktan sonra birçok bölgeyi ziyarete gitti ve dönemin bazı önemli isimleriyle fikir alış verişinde bulundu. Bu sıralarda felsefesinin temelini oluşturacak çeşitli deneyimler yaşadığını açıklamıştır. Yine bu sıralarda adı duyulmuştu, saray çevrelerine yakınlaşmıştı ve birçok önemli devlet adamına ders verdi.

Anadolu'da yıldızı parlamaya başlayan Sühreverdî'nin başarısı çeşitli kimselerin ona karşı çıkmasına yol açmış ve sonuç olarak öldürülmesi gerektiğini savunan birçok kişi ortaya çıkmıştı. Sonunda bir Halep fakihlerinin kararıyla Sühreverdî 1191'de idam edildi.

Düşüncesi

İşrâkîliğe etki eden kaynaklar hakkında farklı görüşler mevcut olsa da, esasları itibarıyla Yeni Eflantunculuğa dayanır. Metod bakımından işrâkîliğin Meşşâilikten ve Aristo geleneğine dayanan diğer felsefi akımlardan farklı en büyük özelliği akıl yolu ile hakikate ulaşılamayacağı, hakikate ulaşmanın tek yolunun bir tür manevi sezgicilik olduğu düşüncesidir. İşrâkîliğe göre hakikate ancak kalb ve işrak ile erişilebilir. İşrâkîliğin, düşünsel planda meşşâi gelenek ile sufi gelenek arasında bir yerde olduğu söylenebilir. Sufi gelenekten farklı olarak işrâkîlik cezb ve sekri kabul etmez.

İşrâk, hem bu felsefenin temel taşını oluşturur hem de felsefeye adını verir. Arapça bir sözcük olan işrâk "Doğu, aydınlıkla ilgili, ışıkla ilgili" anlamlarına sahiptir.

Sühreverdî âlemi dikey bir düzlemde açıklar, onun bu yön sisteminde Doğu maddiyetten tamamen sıyrılmış saf ışık ve meleklerin mekânı; Batı ise maddiyetin dünyasıdır. Bu iki yönün tam ortasında ışık ile karanlığın birleştiği noktadır. Bu kutsi yön - kutsi düzen düşüncesi büyük oranda Antik Pers kaynaklarından etkilenmiştir.

Sühreverdî ışığı, nûr, hakikatin cevheri olarak tanımlamıştır. Ona göre kavrama ışığın bir şuur aydınlığı oluşturmasıyla oluşur ve eşyayı kavramamızı sağlayan ışıktır. Fakat doğrudan ışık ile hâsıl olan bilgi, Tanrı katından geldiği için, insanüstüdür. Böylece eğer birisi o bilgiye erişebilirse, keramet gösterip, varlık ve olaylara müdahale edebilir; o kişi için gizlilik perdesi kalkmıştır. Bu açılardan işrâkîlik sufi geleneğe yaklaşır. İşrâkîlikte akıl dışı sezgi - manevi sezgi farklı yerlerde farklı anlamlarda kullanılmıştır.

Sühreverdî'nin bu düşünceleri Sünni çevrelerce ve belli başlı itikad mezheplerince, İslam akidesine ters düştüğü gerekçesiyle tenkit edilmiş ve din dışı sayılmıştır.

Sühreverdi, rasyonel düşünme ile sezgisel düşünmeyi kendi felsefesinde bir araya getirmiştir. Rasyonel bilgi önemlidir hatta onunla sezgisel bilgiye yaklaşma imkânı da bulunmaktadır ama tek başına rasyonel bilgi yeterli değildir, çünkü varlık bizim rasyonel kalıplarımızın çok ötesindedir.

Felsefe tarihi kavramı Sühreverdi ve ekolünün büyük ilgisini çekmiştir. Sühreverdi felsefeyi rasyonel sistemleştirmeden ziyade Hikmet ile bir tutar. Felsefe Platon ve Aristo ile başlamaz, aksine onlarla biter. Aristo hikmeti rasyonel bir kalıp içerisine sokarak perspektifini sınırlamış ve onu ilk dönem bilgelerinin birleştirici hikmetinden ayırmış oldu. İşraki görüşüne göre, Hermes veya İdris peygamber, felsefenin babasıdır ve onu vahiy olarak almıştır. İdris'i, Yunanistan ve İran'daki bilgeler ve daha önceki uygarlıkların hikmetini kendisinde birleştiren İslam bilgeleri izler.

Sühreverdi ayrıca, Zerdüşt   öğretinin (özellikle de melekler bilimi (angeology) ve nur ile karanlığın sembolize edilmesi konusunda) etkisinde kalmıştır. Kadim Zerdüşt bilgelerinin hikmetini, Hermes'inki ile, dolayısıyla da başta Pisagor ve Platon olmak üzere Aristo öncesi filozofların hikmetiyle aynı görmüştür. Sonuçta da kadim Mısır, Keldani ve Sâbiî doktrinlerinden geriye kalanlarla Helenist matris içerisinde birleşen Hermetizm'in engin geleneğinden etkilenmiştir. Sühreverdi'yi etkileyen diğer bir kaynak da Sufi hikmetidir. Özellikle de, sık sık bahsettiği Hallac'dan ve Gazali'den çok şey almıştır.

İnsanın doğası

Sühreverdi beden ve ruh arasındaki geleneksel ayırıma inanmaktadır. Beden onun için karanlığı ruh ise ışığı temsil eder ve ruh manevi faziletlerle kuvvetlenir ve beden de oruç, uykuya muhalefet yoluyla zayıflatılırsa ruh özgürlüğüne kavuşur ve manevi dünya ile temas kurar.

Eserleri

Kısa ve çalkantılı hayatının aksine Sühreverdi'nin eserleri çok fazladır. Bunlardan bazıları kaybolmuş, birkaçı basılmış, geri kalanı da elyazmaları halinde İran, Hindistan ve Türkiye'deki kütüphanelerde bulunmaktadır. Kendisinden önce gelen İbn Sina ve Gazali'nin aksine eserlerinin hiçbiri Latince'ye çevrilmediğinden Batı dünyasında tanınmamıştır.
Sühreverdi'nin eserlerinden yaklaşık elli tanesi, çeşitli tarih ve biyografi kitaplarında bize ulaşmıştır. Bunlar, şu şekilde beş sınıfa ayrılabilirler:

1- Dört büyük doktrinel inceleme: ilk üçü belirli değişikliklerle Aristo felsefesiyle (meşşai) ilgili, sonuncu ise işraki hikmet hakkındadır. hepsi Arapça olan bu eserler, Telvihat, Mukavvemat, Mutarahat ve Hikmet el-İşrak 'dir.

2- Heyakil el-Nur, el-Alvah el-İmadiye, Pertev-Name, İtikad el-Hukema el-Lemahat, Yezdan Şinaht ve Bustan el-Kulub gibi daha kısa doktrinel risaleler. Kısmen Arapça, kısmen de Farsça olan bu eserler, daha geniş risalelerin özel konularını açıklarlar.

3- Sembolik dilde yazılmış ve saliklerin ma'rifet ve işrake yolculuklarını tasvir eden seyr ü süluk hikâyeleri. Tamamı Farsça yazılmış olan bu kısa eserler, Akl-i Surh, Avâz-i Per-i Cebrail, el-Gurbet el-Garbiyye (Arapçası da vardır), Lugat-i Mûrân, risale fi'l-Mirac, Risale fil Halat el-Tufuliyye, Rûzi ba Cemaat-i Sûfiyan ve Safir-i Simurg'dan ibarettir.

4- İbn Sina'nın Risale el-Ta'ir'inin Farsçaya tercümesi, İbn Sina'nın İşarat ve Tenbihat'ının Farsça şerhi gibi filozofların eserlerinin inisiyatik metinleriyle kutsal metinlerin şerhleri ve transkripsiyonları. Ayrıca İbn Sina'nin Risalet el-Işk isimli eserine ve Kur'an ve hadis üzerine yorumlarına dayanan Risale fi Hakikat el-Işk adlı eser de bu gruba dahildir.

5- Şehrezuri'nin el-Varidat ve'l-Takdisat diye adlandırdığı dua ve zikirler.

Sufi hikmetiyle, Hermetizm, Pisagor, Platon, Aristo ve Zerdüşt felsefelerini diğer bazı unsurlarla birleştiren bu eserler ve çok sayıdaki şerhleri, son yedi yüzyıl boyunca, İşrak geleneğinin özünü teşkil etmiştir.

Başlıca eserleri
 Hikmet'ül-İşrâk
 Pertev-Nâme
 Heyâkilu'n-Nûr
 Elvâhu'l-İmâdiyye

Türkçede İşrakilik

 Nur Heykelleri, Çeviren: Saffet Yetkin,  MEB Dünya Edebiyatından Tercümeler, Şark-İslam Klasikleri,1949.
 Kıssatu'l-Gurbeti'l-Garbiyye: Çevirisi: İsmail Yakıt, "Ruhun Yolculuğu" Felsefe Arkivi İçinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1987, Sayı: 26
 Risâle Fi İ'tikâdi'l-Hukemâ: Türkçe çevirisi: İsmail Yakıt, "Filozofların İnançları", Felsefe Arkivi İçinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi 1987, sayı: 26.
 Yusuf Ziya Yörükhan,  Şihabeddin Sühreverdi ve Nur Heykelleri, İnsan Yayınları, 1998.
 Sühreverdi Maktul ve İşrakiliğin Dili, Rıfat Okudan, Fakülte Kitabevi, 2006.
 İşrak Felsefesi, Hikmetü'l-İşrâk, Çeviren: Tahir Uluç, İz Yayıncılık, 2009
 Sühreverdi ve İşrak Felsefesi, Nesim Doru-Yunus Kaplan, Otto Yayınları, 2014.
 Sühreverdi ve İşrak Felsefesi, Kolektif, Divan Kitap, 2015.

İngilizce'de İşrakilik
 al-Suhrawardi [Sohravardi, Shihaboddin Yahya] (1154-91) Hayakil al-nur (The Temples of Light), ed. M.A. Abu Rayyan, Cairo: al-Maktaba al-Tijariyyah al-Kubra, 1957. (Bu eser Sühreverdi'nin Nur Heykelleri adıyla Türkçeye çevirilen  tek eseridir.)
 (1183-91) Oeuvres philosophiques et mystiques, vols I and II, ed. H. Corbin, Tehran and Paris: Adrien-Maisonneuve, 1976; vol. III, ed. S. H. Nasr, Tehran and Paris: Adrien-Maisonneuve, 1977. (A vitally important collection of the basic principles of illuminationism. An English translation of some of the works in Volume 3 can be found in The Mystical and Visionary Treatises of Shihabuddin Yahya Suhrawardi, trans. W. Thackston, London: Octagon Press, 1982.)
 [Sohravardi, Shihaboddin Yahya] (1186-91) Kitab hikmat al-ishraq (The Philosophy of Illumination), trans H. Corbin, ed. and intro. C. Jambet, Le livre de la sagesse orientale: Kitab Hikmat al-Ishraq, Lagrasse: Verdier, 1986.
 The Philosophy of Illumination, Trans. John Walbridge, Hossein Ziai, Brigham Young University (April 1, 2000)
 The Mystical & Visionary Treatises of Suhrawardi,  introduction and translation W. M. Thackston, Jr. Octagon Press, Limited (June 1982)
 Amin Razavi, M. (1997) Suhrawardi and the School of Illumination, Richmond: Curzon.
 Ziai, H. (1996) 'The Illuminationist Tradition', in S. H. Nasr and O. Leaman (eds) History of Islamic Philosophy, London: Routledge, ch. 29, 465-96. (A clear description of the topic, with the emphasis on the analytic aspect of illuminationism.)
 (1990) Knowledge and Illumination: A Study of Suhrawardi's Hikmat al-Ishraq, Atlanta, GA: Scholars Press. (Study of the more analytical parts of al-Suhrawardi's philosophy.)
 Walbridge, J. (1992) The Science of Mystic Lights: Qutb al-Din Shirazi and the Illuminationist Tradition in Islamic Philosophy, Cambridge, MA: Harvard University Press.
 The Wisdom of the Mystic East: Suhrawardi and Platonic Orientalism State University of New York Press (August 2001)
 Nasrollah Pourjavady, The Light of Sakina in Suhrawardi's Philosophy of Illumination, Global Publications (June 1999)

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Shihab al-Din Suhrawardi al-Maqtul

1154 doğumlular
1191 yılında ölenler
Mutasavvıflar
Fars filozoflar
Şafiiler

Şihabeddin Sühreverdî


Dafne (Yunanca: Δάφνη, anlamı "defne"), Yunan mitoloji karakteri.

Daphne ve Apollon Destanı
Destana göre Apollon, Yunan deniz tanrılarından biri olan Peneus'un kızı Su Perisi Daphne'ye âşık olmuştur. Daphne'ye umutsuzca aşık olmasının nedeni, aşk tanrısı Eros'un oklarından birine hedef olmasıdır.

Apollon aslında çok iyi bir okçudur ve kendiyle övünmeyi çok sever. Bir gün kendisi gibi iyi bir okçu olan Afrodit'in oğlu genç Eros ile karşılaşır ve onun okçuluk kabiliyeti ile ilgili alaycı sözler söyler. Buna karşılık, Eros öç almak ister ve iki ok hazırlar. Biri altın suyuna batırılmıştır ve saplandığı kişiye tutku ve sonsuz aşk verecektir. Diğer ok ise saplandığı kişiyi aşk ve tutkudan tamamen uzaklaştıracaktır. Altın ok Apollon'un kalbine saplanır ve Daphne'ye umutsuzca aşık olur. Fakat ne yazık ki diğer ok Daphne'nin kalbine saplanmıştır. Daphne, Apollon'dan sürekli kaçar ve aşkını reddeder.

Bir gün Daphne yine kaçarken Apollon'la karşılaşır ve kaçmaya başlar. Bu sefer yakalanacağını anlayan Daphne babası Peneus'dan yardım ister. Peneus, Daphne'yi Defne ağacına dönüştürür ve Apollon ona ulaştığında kalp atışları halen duyulmaktadır. Daphne sonsuza dek defne ağacı olarak kalacaktır. Ama içinde aşk ateşi yanan Apollon bunu yediremez ve içindeki aşk ateşi ile Daphne'yi yakar. Bir dal parçasını da kafasına zafer simgesi olarak koyan Apollon, "Kazanılan zaferlerin simgesi ve onları ölümsüz kılan baştaki zafer tacıdır." der ve sıradaki hedefi Eros'a doğru yönelir.
Tüm Apollon heykellerinin başında gördüğümüz defne yapraklarından yapılmış tacın sebebi budur.

Ayrıca bakınız
 Apollon
 Mitoloji
 Eros (mitoloji)
 Yunan mitolojisi

Dış bağlantılar
 Dafni Destanı
 Apollon ve Dafni Destanı
 Apollon ve Dafni Destanı

Dryadlar
Yunan mitolojisi kahramanları
Yunan efsane ve destanları
Apollon'un aşık olduğu kadınlar

Dafni


Čabradský Vrbovok este o comună slovacă, aflată în districtul Krupina din regiunea Banská Bystrica. Localitatea se află la , se întinde pe o suprafață de  și în 2017 număra 234 de locuitori.

Istoric
Localitatea Čabradský Vrbovok este atestată documentar din 1135.

Note

Legături externe

Localități din Slovacia

Čabradský Vrbovok


A Batalha de Sifim () foi travada entre o exército do quarto califa ortodoxo Ali  liderado por Maleque ibne Alharite e as forças sírias de Moáuia comandadas por Anre ibne Alas. A batalha ocorreu na aldeia de Sifim, na Síria, às margens do Eufrates, em julho de 657.

Depois que o terceiro califa Otomão  foi assassinado em junho de 656, Ali foi eleito califa em Medina. Sua eleição foi contestada pela maioria dos coraixitas liderados pelos companheiros de Maomé Talha ibne Ubaide Alá e Zubair ibne Alauame e a viúva de Maomé Aixa. Depois que Ali derrotou os rebeldes na Batalha do Camelo em dezembro de 656, voltou sua atenção para Moáuia, o governador da Síria. Este se recusou a reconhecer o governo de Ali e declarou guerra ao califa para vingar a morte de seu parente omíada Otomão. Moáuia formou uma aliança com Anre ibne Alas, o ex-governador do Egito, contra Ali. Na primeira semana de junho de 657, ambas as partes se envolveram em dias de escaramuças interrompidas por uma trégua de um mês em 19 de junho.

A principal batalha entre os dois exércitos começou em 26 de julho e durou dois dias. Moáuia inicialmente tinha a vantagem, mas a balança mudou a favor de Ali. Depois de chances esmagadoras de derrota, os sírios pediram arbitragem para resolver o conflito. Os representantes de Moáuia e Ali, Anre e Abu Muça Alaxari, respectivamente, concordaram com os termos da arbitragem, que terminou inconclusivamente em abril de 658. Após a batalha, um grupo de apoiadores de Ali, os carijitas, desertou do califa considerando a arbitragem não-islâmica.

Localização

O campo de batalha estava em Sifim, uma aldeia em ruínas da Era Bizantina situada a algumas centenas de metros da margem direita do Eufrates, nas proximidades de Raca, na atual Síria. Foi identificado com a vila moderna de , na província de Raca.

Antecedentes

Oposição a Otomão

Após o assassinato do califa Omar  em novembro de 644, seu assessor próximo Otomão  foi eleito califa em Medina. Em contraste com seus predecessores, nomeou seus parentes para todos os governos provinciais. Ali e outros companheiros seniores frequentemente acusavam-no de se desviar do Alcorão e da Suna (precedência profética). Foi amplamente acusado de nepotismo e corrupção, e Ali é conhecido por ter protestado contra isso e seus presentes generosos para seus parentes. Ali também frequentemente protegia companheiros sinceros e honestos contra a ira do califa, como  e . Entre aqueles que se opuseram a Otomão estavam alguns apoiadores de Ali, que poderiam querer vê-lo como o próximo califa, embora não haja evidências de que tenha se comunicado ou coordenado com eles. Notável entre eles foi , um líder dos cultos curra (lit. 'leitores do Alcorão'). Diz-se que Ali rejeitou os pedidos para liderar os rebeldes, embora provavelmente simpatizasse com suas queixas sobre a injustiça.

Assassinato de Otomão

À medida que suas queixas aumentavam, grupos descontentes das províncias começaram a chegar a Medina em 35/656. Em sua primeira tentativa, a oposição egípcia procurou o conselho de Ali, que os incitou a enviar uma delegação para negociar, ao contrário dos companheiros  e Amar que teriam encorajado os egípcios a avançar na cidade. Ali também pediu à oposição iraquiana que evitasse a violência, o que foi atendido. Ali também atuou como mediador entre Otomão e os dissidentes provinciais em mais de uma ocasião para resolver suas queixas econômicas e políticas. Em particular, foi um fiador das promessas de Otomão à oposição, embora mais tarde tenha se recusado a intervir quando os egípcios interceptaram uma carta oficial ordenando sua punição ao retornar ao Egito. Otomão foi assassinado em junho de 656 pelos rebeldes egípcios num ataque à sua residência em Medina.

Envolvimento de Ali

Ali não desempenhou nenhum papel no ataque fatal, e seu filho Haçane foi ferido enquanto montava guarda na residência sitiada de Otomão a pedido de Ali. Ele também convenceu os rebeldes a não impedir a entrega de água à residência durante o cerco. Além disso, os historiadores parecem discordar sobre as medidas de Ali para proteger o terceiro califa.{Sfn|Donner|2010|p=157}} De acordo com Jafri, embora tenha condenado o assassinato de Otomão, provavelmente considerou o movimento de resistência como uma frente para as demandas justas dos pobres e desprivilegiados. Jafri e Madelung destacam as múltiplas tentativas de reconciliação de Ali durante os dois cercos, e Hinds acredita que Ali não poderia ter feito mais nada por Otomão, apoiando quem significaria apoiar os infames omíadas. Donner e Gleave sugerem que Ali foi o beneficiário imediato da morte, embora isso seja contestado por Madelung, que observa que Aixa não teria minado ativamente o regime de Otomão se Ali tivesse sido o principal motor da rebelião e seus futuro beneficiário. Ele e outros observam a profunda inimizade de Aixa por Ali, que ressurgiu imediatamente após sua ascensão. No outro extremo, Veccia Vaglieri acredita que Ali não defendeu o califa, e Caetani vai mais longe, rotulando Ali como o principal culpado pelo assassinato, embora as evidências sugiram o contrário.

Eleição de Ali

Após o assassinato de Otomão, seus companheiros tribais (os omíadas) fugiram de Medina, e os rebeldes e seus aliados controlaram a cidade. Enquanto Talha desfrutava de algum apoio entre os rebeldes egípcios, Ali era preferido pela maioria dos ançar (primeiros muçulmanos de Medina) e pelos dissidentes iraquianos, que já haviam prestado atenção à oposição de Ali ao uso da violência. Alguns historiadores adicionam o (proeminente) muhajirun (primeiros muçulmanos de Meca) à lista de apoiadores de Ali. O califado foi assim oferecido por esses grupos a Ali, que inicialmente estava relutante em aceitá-lo, possivelmente pelo receio de se implicar no regicídio. Ali acabou aceitando, e alguns autores sugerem que fez isso para evitar mais caos e compelido pela pressão popular. Para outros, permitir sua nomeação pelos rebeldes foi um erro porque o deixou exposto a acusações de cumplicidade no assassinato. Seja como for, assumiu o cargo na Mesquita do Profeta, onde os muçulmanos encheram seu pátio para jurar lealdade a ele.

Governadores de Otomão

Na época do assassinato, os principais governos estavam todos nas mãos de membros da tribo dos omíadas, e a conversão tardia da maioria dos quais ao Islã foi conveniente a Ali e aos ançares. Ali foi aconselhado a confirmar inicialmente esses governadores, embora alguns dos quais eram impopulares, para consolidar seu califado. Ele rejeitou isso e substituiu quase todos aqueles que serviram a Otomão, dizendo que homens como eles não deveriam ser nomeados para nenhum cargo. Nesta e em outras decisões, Ali foi impulsionado por seu senso de missão religiosa, escreve Madelung, enquanto Poonawala sugere que mudou os governadores para agradar os rebeldes. Donner tem visão semelhante a Madelung e Shah-Kazemi sustenta que a justiça foi o princípio chave que moldou as políticas de Ali em todos os domínios. Entre esses governadores estava o primo de Otomão, Moáuia, que havia sido nomeado governador da Síria pelo segundo califa Omar e depois reconfirmado por Otomão. Tendo governado a Síria por quase vinte anos sem interrupção quase desde sua conquista, Moáuia tinha uma base de poder na Síria que dificultou sua remoção. Sob um Otomão leniente, de acordo com Madelung, Moáuia havia construído uma estrutura de poder paralela despótica na Síria. Ali rejeitou a sugestão de adiar os planos de deposição de Moáuia até que seu próprio poder fosse consolidado. De acordo com Hazleton, em resposta a esta sugestão, Ali comentou que não comprometeria sua fé e confirmaria Moáuia, um homem desprezível na opinião de Ali, como governador nem por dois dias.

Revolta de Moáuia

Remoção de Moáuia

O califado de Ali logo foi desafiado por grande parte dos coraixitas, liderados pelos politicamente ambiciosos Talha, Zubair ibne Alauame e a viúva de Maomé, Aixa. Ali derrotou o triunvirato na Batalha do Camelo em novembro de 656, mudando sua capital à cidade guarnição de Cufa. Com sua posição segura na Arábia, Egito e Iraque, Ali voltou sua atenção para Moáuia. Embora existam alguns relatos de correspondência inicial, Madelung sugere que Ali só contatou Moáuia depois de chegar a Cufa após sua vitória na Batalha do Camelo. Ele esperou possivelmente ter a vantagem após sua vitória e porque Moáuia não era um candidato sério ao califado de qualquer maneira, considerando que era um tálique (aqueles perdoados por Maomé quando Meca caiu), o filho de Abu Sufiane, que liderou os confederados contra os muçulmanos, e Hinde, que foi responsável por mutilar o corpo do tio de Maomé, .

Em Cufa, Ali despachou Jarir ibne Abedalá Albajali com uma carta a Moáuia que exigia sua promessa de fidelidade e deixava claro que Moáuia seria demitido de seu posto depois. O califa argumentou em sua carta que sua eleição em Medina era obrigatória para Moáuia na Síria porque foi eleito pelas mesmas pessoas que se comprometeram com seus antecessores. De acordo com Waq'at Siffin, a carta acrescentava que a eleição do califa era um direito dos muhajiran e dos ançares, excluindo assim explicitamente Moáuia como convertido tardio (tálique). A carta também instava Moáuia a deixar a justiça ao falecido Otomão para Ali, prometendo que ele lidaria com a questão no devido tempo. A essa altura, Moáuia já havia acusado publicamente Ali pelo assassinato de Otomão e forjou uma carta do governador do Egito de Ali para si mesmo, na qual o governador apoiava o direito de vingança de Moáuia. Em resposta, Moáuia pediu a Jarir tempo para "explorar a visão do povo da Síria". Ele então se dirigiu à congregação na próxima oração, apelou ao patriotismo sírio e recebeu sua promessa como emir de vingar o califa. Na sequência, lançou uma campanha de propaganda na Síria, acusando Ali pelo assassinato e pedindo vingança.

Aliança contra Ali

Moáuia também escreveu para Anre ibne Alas para se juntar a ele em Damasco, possivelmente para aproveitar sua experiência política e militar, ou talvez esperasse que Anre traria o vizinho Egito sob seu governo, tendo falhado anteriormente em intimidar o governador do Egito de Ali para mudar de lado. Um coraixita companheiro de Maomé e um estrategista militar, Acreditava-se que Anre era filho ilegítimo de Abu Sufiane. Ele conquistou, e então governou o Egito, mas mais tarde foi removido por Otomão. Após sua demissão, Anre incitou a rebelião contra Otomão, e mais tarde assumiu publicamente algum crédito pelo assassinato de Otomão pelos rebeldes egípcios. No entanto, logo mudou de tom e atribuiu o assassinato a Ali, possivelmente temendo a ira dos omíadas, ou talvez percebendo que não receberia cargo no governo de Ali. Depois de chegar a Damasco, Anre jurou oficialmente sua lealdade a Moáuia em 657. Assim, prometeu apoiar os omíadas contra Ali em troca do governo vitalício do Egito. Este pacto transformou um suspeito do assassinato de Otomão em seu vingador, e também deu origem a uma história registrada por alguns historiadores, incluindo Albaladuri e o de tendência xiita Iacubi (m. 897-8). Anre confessa em particular nesta história ter vendido sua religião para ganhos mundanos. Embora a história em si seja apócrifa, Ayoub sugere que pode retratar a percepção popular do conflito entre Ali e Moáuia, que a história apresenta como um conflito entre "o povo da religião" e "o povo deste mundo", respectivamente. O mutazilita  (m. 1258) dá a Anre o crédito por espalhar com sucesso o boato de que Ali matou Otomão.

Moáuia também trouxe para seu acampamento o influente sírio Xurabil ibne Assimete, a quem convenceu de que Ali era culpado pela morte de Otomão, provavelmente com falsas testemunhas e relatos. Depois de alguma hesitação, Xurabil tornou-se entusiasta defensor de Moáuia. Moáuia também procurou a elite religiosa em Meca e Medina, pediu-lhes para responsabilizar Ali por abrigar os assassinos de Otomão e propôs que o próximo califa fosse eleito por consulta geral, enfatizando que não estava interessado no próprio califado. De acordo com Ayoub, os medineses rejeitaram seu pedido e o acusaram de fraude e traição, citando Alcufi. Madelung também escreve que  se recusou a apoiar Moáuia em nome das cidades sagradas, perguntando-lhe numa carta o que um tálique cujo pai havia liderado os exércitos confederados contra os muçulmanos tinha a ver com o califado. Moáuia, no entanto, ganhou para o seu lado Ubaide Alá, filho do segundo califa Omar e um triplo assassino, que fugiu após saber que Ali pretendia aplicar a lei de talião sobre ele. Moáuia também escreveu separadamente para Abedalá ibne Omar e Sad ibne Abi Uacas entre os muhajirun, e Maomé ibne Maslama entre os ançares. Todos juraram neutralidade em resposta. O último também acusou Moáuia de abandonar Otomão em vida e se aproveitar de sua morte.

Secessão proposta da Síria e do Egito
Moáuia logo visitou em particular o emissário de Ali, Jarir, e propôs reconhecer Ali como califa em troca da Síria e do Egito e suas receitas durante os califados de Ali e seu sucessor. Os principais relatos históricos desconhecem esta proposta, escreve Madelung, que, no entanto, é mencionada num poema de , que era próximo de Moáuia. O último manteve esta proposta em segredo, evidentemente porque contradizia as declarações públicas de que seu objetivo era vingar Otomão. Jarir transmitiu esta proposta a Ali numa carta, que a rejeitou, possivelmente percebendo a proposta como estratagema para Moáuia assumir o califado passo a passo. Alternativamente, se Ali tivesse aceitado a proposta, o território islâmico poderia ter sido irreversivelmente dividido em duas partes, sugere McHugo.

Declaração de guerra por Moáuia
Moáuia agora enviou Jarir de volta a Cufa com uma declaração formal de guerra, que acusou Ali do assassinato de Otomão e jurou que os sírios lutariam contra Ali até que rendesse os assassinos de Otomão. Então haveria um conselho sírio (xura) para eleger o próximo califa, continuou a declaração. Ali respondeu a esta carta que ele era inocente e que as acusações de Moáuia careciam de provas. Também desafiou Moáuia a nomear qualquer sírio que se qualificasse para votar num xura. Quanto a entregar os assassinos de Otomão a Moáuia, Ali pediu a este último que jurasse lealdade e então apresentasse seu caso perante a corte de Ali. Ali viu isso como uma rebelião contra o legítimo califa muçulmano, ou seja, um desafio à "autoridade de Deus".

Motivos de Moáuia
Os autores modernos costumam sugerir que Moáuia desafiou Ali depois que o depôs como governador da Síria, ou condicionou sua promessa a Ali sobre a vingança por Otomão, sabendo que Ali iria dispensá-lo após prestar seu juramento. Na época, Moáuia foi repetidamente acusado de abandonar Otomão durante o cerco mortal de sua residência, e Ayoub, portanto, vê a reivindicação de vingança como pretexto. Outros autores modernos também tendem a considerar o pedido de vingança de Moáuia como disfarce, pois pretendia inicialmente manter seu governo sobre a Síria, ou para tomar o califado completamente mais tarde. Para McHugo, essa visão é corroborada pela oferta secreta de Moáuia de reconhecer o califado de Ali em troca da Síria e do Egito. Uma exceção é Kennedy, que acredita que Moáuia estava sinceramente buscando justiça para Otomão. Alguns autores consideram a chamada por vingança como manto piedoso para questões mais amplas: Hinds e Poonawala remontam a revolta de Moáuia às suas exigências de governar uma Síria autônoma, que foi mantida livre (ao contrário do Iraque) da imigração descontrolada para conter as ameaças bizantinas. Em contraste, após as derrotas dos bizantinos, Ali poderia esperar que todas as províncias compartilhassem igualmente o fardo da imigração. Shaban tem visão semelhante. O versículo 17:33 do Alcorão foi citado por Moáuia para justificar a vingança, "Se alguém for morto injustamente, damos autoridade a seu parente mais próximo, mas não deixe que ele seja extravagante ao matar, certamente ele está sendo ajudado", embora Madelung sugira que a cláusula sobre resposta proporcional foi posteriormente ignorada no "frenesi de justiça própria patriótica" criado por Moáuia. A outra justificativa de Moáuia para se revoltar contra Ali era que ele não havia participado da eleição de Ali, ou que os rebeldes estavam envolvidos na eleição.

Em relação à ênfase num xura sírio depois de Ali, a justificativa de Moáuia era que o povo de Hejaz havia abandonado a verdade e agora eram os sírios que tinham que defender a justiça, como explicado numa carta atribuída a ele pouco antes da Batalha de Sifim. Na realidade, porém, essa ênfase provavelmente garantiria seu próprio califado. Madelung comenta aqui que Moáuia mais tarde designou seu filho Iázide como seu sucessor sem qualquer xura. Quanto a se e quando Moáuia aspirou pela primeira vez ao califado, é o conclusão de Ayoub que ele poderia ter dois cenários em mente. O primeiro era manter o domínio da Síria e anexar o Egito, como de fato propôs ao emissário de Ali, Jarir; outra cláusula dessa mesma proposta era que Moáuia não reconheceria o sucessor de Ali em caso de sua morte, o que sugere que poderia ter se considerado o futuro califa depois de Ali. O segundo cenário era que Moáuia conseguiria remover Ali do cargo. Isso é evidente em alguns discursos e cartas atribuídas a Moáuia antes da Batalha de Sifim, nas quais é defendido seu caso para o califado e sua tomada pela força. Ganhar o poder político pela força logo se tornou prática comum para governantes muçulmanos e também foi legitimado por alguns juristas (sunitas).

Ali e retribuição para Otomão

Ali criticou abertamente a conduta de Otomão, embora geralmente não justificasse sua morte violenta nem condenasse seus assassinos. Embora não tenha tolerado o assassinato, Ali provavelmente responsabilizou Otomão por sua injustiça pelos protestos que levaram à sua morte, uma visão para a qual Poonawala cita Waq'at Siffin. Da mesma fonte, Ayoub cita o relato das negociações antes da Batalha de Sifim, na qual Ali é citado como tendo dito que Otomão foi morto por aqueles indignados com suas transgressões. Mesmo quando pressionado pelos emissários de Moáuia, o relatório acrescenta que Ali se recusou a dizer que Otomão foi morto injustamente. Madelung concorda com este julgamento de Ali do ponto de vista judicial, dizendo que Otomão provavelmente não sancionou o assassinato de , que desencadeou a invasão mortal em sua residência, mas obstruiu a justiça ao impedir investigação sobre o assassinato, temendo que seu assessor Maruane estivesse por trás disso. Ainda assim, em suas cartas para Moáuia e outros lugares,{ {Sfn|Adamec|2016|p=407}} Ali insistiu que levaria os assassinos à justiça no devido tempo, provavelmente após estabelecer sua autoridade. Citando Iacubi e Alcufi, Ayoub sugere que uma turba de várias tribos assassinou Otomão e que Ali não poderia tê-los punido sem arriscar conflito tribal generalizado, mesmo que pudesse identificá-los. Aqui, os muçulmanos Farhad Daftary e John Kelsay dizem que os verdadeiros assassinos logo fugiram (Medina) após o assassinato, uma visão para a qual Jafri cita Atabari. Intimamente associado a Ali estava , um líder do curra, que liderou a delegação cufana contra Otomão, apesar de terem atendido ao apelo de Ali por não violência, e não terem participado do cerco mortal. Um líder rebelde egípcio com ligações com Ali era seu enteado, , que supostamente estava entre os que mataram Otomão. Outros autores rejeitaram essa acusação, embora a maioria das fontes pareça concordar que Maomé visitou Otomão pouco antes de sua morte e o repreendeu por sua conduta. Esses dois homens e alguns outros apoiadores de Ali foram implicados por Moáuia no assassinato de Otomão. Diante disso, alguns autores sugerem que Ali não quis ou não pôde punir esses indivíduos. De qualquer forma, a vingança por Otomão logo se tornou o pretexto para duas revoltas contra Ali.

Papel de Moáuia no assassinato
Outros autores, em vez disso, implicaram Moáuia ou seus associados próximos no assassinato de Otomão. Madelung escreve que Anre ibne Alas, um aliado próximo de Moáuia, já havia assumido publicamente o crédito pelo assassinato. Na época, Moáuia também foi repetidamente acusado de abandonar Otomão durante o cerco mortal de sua residência, e esta visão é repetida pelo autor muçulmano Hassan Abbas e pelo estudioso xiita Muhammad Husayn Tabatabai. Da mesma forma, uma carta atribuída ao sitiado Otomão por Atabari e Iacubi alega que Moáuia reteve deliberadamente os reforços solicitados para se beneficiar politicamente da morte do califa. Acredita-se também que Maruane, o secretário de Otomão, foi o responsável pelas instruções interceptadas para punir os rebeldes que iniciaram o cerco final. No entanto, Lesley Hazleton, um autor sobre religião e política, sugere ainda que Maruane pode ter feito isso por instigação de Moáuia. Abbas compartilha dessa opinião. Tabatabai escreve que, durante seu próprio califado, Moáuia não buscou mais vingança por Otomão, que foi a base para sua reivindicação ao califado.

Batalhas envolvendo o Califado Ortodoxo
Batalhas envolvendo o Califado Omíada
657
Batalhas do século VII
Primeira Guerra Civil Islâmica

Batalha de Sifim


13231 Blondelet este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
13231 Blondelet este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Caussols, în cadrul proiectului ODAS. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 3,23 ua, o excentricitate de 0,15 și o înclinație de 0,4° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 13001-14000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 1998
Centura de asteroizi

13231 Blondelet


ෂෑං රාජවංශය () හෙවත් යින් රාජවංශය (), ක්‍රි.පු. 1600 සිට ක්‍රි.පු. 1100 වනතෙක් චීනයේ කහ ගං ඉවුරේ පැවති ලොව දෙවන චීන රාජවශය ලෙස හැදින්වේ. ෂැංග් රාජවශයේ සිටි චීන චරිත පිළිබද තොරතුරු සහ චීනයේ එම කාලවකවානුවේ දී භාවිතා කළ සෙක්සැනොරි වක්‍රය (Sexagenarian Circle) දිව්‍යමය නැටි  (Heavenly Stems) සහ මානුෂික අතු (earthly branclees) පිළිබදව හැං රාජවංශය (Han Dynasty) ශිප් (Shijil)ග්‍රන්ථයේ දක්වා ඇත.

මෙම සෙක්සැජෙනාරි වක්‍රය, දිව්‍යමය නැටි සහ මානුසික අතු භාවිතා කිරිමෙන් චීනයේ එම කාලවකවානුවට අදාල දේශපාලනය, ආර්ථිකයථ සංස්කෘතිය , ආගම, භූගෝලීයද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව දින සටහන්, චිත්‍ර කලාව සහ ෙඖෂධ පිලිබද නිමිති ප්‍රකාශ කර ඇත. වර්තමානයේ අනියැංග් (Anyang) ලෙස හදුවන නගර අතීතයේ දී ෂැංග් ජනාවාසයේ ප්‍රධාන නගරයක් වන සිං ලෙස හදුනාගෙන තිබේ. මෙම ප්‍රදේශයේ සිදු කළ කැණිම් වලින් සිං රාජධානියේ රජවරුනේගේ යැයි සැළකිය හැකි සොහොන් 11 ක් රජමාලිගයක අඩිතාලමක් සහ විවිධ පුද පුජා සදහා භාවිතා කරන ලද යැයි සැළකිය හැකි පුජ භුමියක් ද සොයා ගන්නා ලදී. මෙම පුජා භුමියේ තිබි බිලි දිම සදහා යොදාගත් මනුෂ්‍ය සහ සත්ත්ව අස්ථි සොයාගෙන තිබේ. කැණිම් කටයුතු වලින් සොයාගත් ලෝකඩ, පාෂාණ, ජේඩ් සහ අස්ථි මෙවලම් වල ඇති ශිල්පිය නිවාස අනුව ඉතා උසස් ශිෂ්ඨාචාරයක් මෙම යුගයේ පැවති බව නිගමනය කළ හැකිය.

ඉතිහාසය
ෂැංග් රාජවංශය කැරළි නායකයෙකු විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද බව කියවේ. මුලින්ම කෘෂිකර්මාන්තය පමණක් එහි ජිවනෝපාය වු අතර පසුව දඩයම් කිරිම සහ සත්ත්ව පාලනයද රාජධානියේ තුළ දක්නට ලැබිණි.

ෂැංග් රාජවංශයෙහි රජකම පාරම්පරිකව උරුම වුවකි. ෂැංග් රාජධානියෙහි අගනගරය ලෙස සිං නගරය සැළකුණු අතර එහි රජමැදුර ද පැවතිණි. රජතුමා පුරවැසියන්ගේ මුතුන් මිත්තා ලෙස සැලකු අතර ඔහු ආත්ම වන්දනා කරන්නන්ගේ ආමෙහි ප්‍රධාන පූජකවරයා ද විය. එම නිසා මරණින් මතු ජීවිතයේ ප්‍රයෝජනය සදහා ඔහු මරණය‍ට පත් වු පසු රජතුමා විසින් පරිහරණය කරන ලද වටිනා භාණ්ඩ ඔහු හා මිහිදන් කරනු ලැ‍බු අතර සියගණක් වහලුන් ද පණපිටින් ඔහු වැළලුවේය.

අතිශයින් දියුණුවට පත් ලිඛිත භාෂාව ෂැංග් හට තිබුණු අතර එය කාලයක් සමග සංව්රධනය වු බවට සාක්ෂි පවති. ලෝකඩ භාණ්ඩ සහ මැටි භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පැවතිය අතර සංගීත භාණ්ඩ ද එම යුගයේ පැවති බවට සාක්ෂි පවතී.

ෂැන්ග් රාජවංශය පිළිබඳ ලේඛන ගත වී ඇත්තේ 13 වන ශත වර්ෂයේ දී ය. පුරාවිද්‍යා සාධක අනුව මෙම රාජවංශය ක්‍රි. ව. 1600 – 1046 දක්වා දිවයයි. ෂැන්ග් රාජවංශය කොටස් 2 කට බෙදී ඇත. 1 වන කොටස ඒර්ලිගැන්ග් හා ෂෙන්ග්  ෂෝ  (1750 – 1045) දක්වා දිවයන අතර, 2 වන කොටස ෂොහැන්ග් හෝ සින්ග් දක්වා පැතිර යයි. ෂැන්ග්  රාජවංශය තුළ රජුන් 13 දෙනෙක්ගේ පාලන කාලයන් ඇතුලත්ව ඇත. චීන ජනතාව මේ කාලයේ විවිධ දෙවිවරුන් වන ජලජ දෙවියන්, අහස් දෙවියන්  හා බලවත් දෙවිකෙනෙකු වන ඇන්ග්ඩි නමස්කාර කොට ඇත. මොවුන් අතර තිබු තවත් විශ්වාසයක් වන්නේ තමන්ගේ ඥාතීන් මියගිය පසු දෙවියන් බවට පත් වී තමන්ගෙන් නමස්කාර බලපොරො‍ත්තු වෙන බවයි. 1500 කාලයේ චීනුන් අනාගතය කීමට අස්ථි භාවිතා කර ඇත. ස්වාභාවික බලයක් වන ටයාන් (දෙව්ලොව) බලවේගයට ද නමස්කාර කර ඇත. දෙව්ලොව ආඥාපනත මඟින් දෙවියන් විසින් චීනය පාලනය කරන්නට දෙවිකෙනෙක්  තෝරා ගත්හ. රැජින හෝ රජු විසින් මෙම පනත නැති කළහොත් ස්වාභාවික විනාශ, අහිමි වීම් හා වෙනත් පාලකයෙකු පත් වීම් විය හැකි බව විශ්වාස කළේය. පුරාතන ඉතිහාසය‍ට අනුව ෂැන්ග් රාජවංශය තම පාලන අගනුවර 6 වතාවකට මාරු කොට ඇත.

සටහන්

ෂෑං රාජවංශය


Le génie héréditaire est une notion de la théorie de l'évolution développée pour la première fois par Francis Galton en 1869 dans son livre . Selon lui, les fils d'hommes qu'il considère comme éminents dans leur profession ont plus de chance de devenir éminents à leur tour. Il interprète ce schéma comme une preuve de la transmission génétique de l'intelligence humaine.

Cousin de Charles Darwin, Francis Galton connait bien la théorie darwinienne. En effet, il a déjà fait le lien entre l'hérédité et des statistiques mathématiques, telles que la taille par exemple. Il décide d'appliquer à l'intelligence cette corrélation.

Le livre
Le Génie héréditaire est le premier livre majeur de Francis Galton sur l'hérédité. Publié en 1869 par les éditions Macmillan Publishers, il est diffusé dès 1870 aux États-Unis par D. Appleton & Company.

Réception à sa publication
Ce livre est très bien reçu, on le qualifie de  et aujourd'hui encore, il est considéré comme une œuvre fondatrice de l'intérêt scientifique sur le sujet du génie.

Alfred Russel Wallace écrit une critique favorable dans la revue Nature et précise en conclusion que le livre « prendra rang comme un document important et précieux en plus de la science de la nature humaine ».

Dans les milieux religieux, le livre est accueilli moins favorablement que dans les milieux scientifiques.

Réception contemporaine
Il est communément admis aujourd'hui que Francis Galton a négligé les facteurs de milieu. Son étude, quoique bien menée et ébauchant des méthodes d'étude du problème « hérédité-milieu », perfectionnées depuis , ne prend pas suffisamment en compte l'éducation. Par ailleurs, la définition même de l'intelligence, établie par lui uniquement sur des critères de réussite universitaire, ne fait plus consensus.

Les travaux de Galton ont inspiré au début du  des politiques eugénistes, telle l'hygiène raciale, appliquée en Scandinavie, aux États-Unis et par le national-socialisme au cours du siècle.

Notes et références

Voir aussi

Bibliographie

Liens externes

Bioéthique
Utilitarisme
Eugénisme
Histoire de la psychiatrie
Racisme
Ouvrage sur l'évolution humaine
Livre d'histoire naturelle
Livre de psychologie
Histoire de la biologie de l'évolution
Psychologie évolutionniste

Génie héréditaire


Dorothy Whipple, née Stirrup le  à Blackburn (Lancashire) et morte le  à Blackburn, est une écrivaine anglaise de romans populaires et de livres pour enfants. Son travail a gagné en popularité entre les deux guerres mondiales et à nouveau dans les années 2000.

Biographie
Dorothy Stirrup a une enfance heureuse. Elle fait partie d'une fratrie de huit enfants dans la famille d'un architecte local de Blackburn. À la fin de ses études, elle travaille pendant trois ans comme secrétaire d'Henry Whipple, un administrateur d'enseignement scolaire veuf, de 24 ans son aîné. Elle l'épouse en 1917. Leur vie ensemble se passe principalement à Nottingham. Elle retourne à Blackburn après sa mort en 1958 et y meurt en 1966.

Décrit comme la « Jane Austen du  » par J.B. Priestley, son travail connait une période de grande popularité entre les deux guerres. Deux de ses romans sont adaptés en longs métrages : Elles étaient sœurs (They Were Sisters, 1945) et They Knew Mr. Knight (1946).

Alors que la popularité de l'œuvre de Whipple décline dans les années 1950, elle renaît dans les années 2000, lorsque six romans sont réédités par les éditions Persephone Books. Un volume rassemblant ses nouvelles est paru en octobre 2007. Cinq d'entre elles sont diffusées sous le nom de The Afternoon Reading sur BBC Radio 4. En avril 2019, dix des 132 livres publiés par Persephone Books sont écrits par Whipple.

Œuvres

Romans

Autres

Références

Bibliographie

Liens externes

Naissance en février 1893
Romancier britannique du XXe siècle
Décès en septembre 1966
Décès à 73 ans
Naissance à Blackburn
Décès en Angleterre du Nord-Ouest

Dorothy Whipple


Die Delray Beach International Tennis Championships 2010 waren ein Tennisturnier, welches vom 22. bis 28. Februar 2010 in Delray Beach stattfand. Es war Teil der ATP World Tour 2010 und wurde im Freien auf Hartplatz ausgetragen. In derselben Woche wurden in Dubai die Barclays Dubai Tennis Championships sowie in Acapulco das Abierto Mexicano Telcel gespielt. Diese zählten jedoch im Gegensatz zu den Delray Beach International Tennis Championships, welches zur Kategorie ATP World Tour 250 gehörte, zur Kategorie ATP World Tour 500.

Titelverteidiger im Einzel war Mardy Fish, der in diesem Jahr im Halbfinale ausschied. Die Einzelkonkurrenz gewann Ernests Gulbis, im Finale konnte er Ivo Karlović mit 6:2, 6:3 besiegen. Dies war der erste Titel für Gulbis auf der ATP World Tour. Im Doppel waren Bob und Mike Bryan die Titelverteidiger, welche das Turnier wiederum gewinnen konnten. Im Finale besiegten sie das deutsch-slowenische Duo Philipp Marx und Igor Zelenay in zwei Sätzen und sicherten sich ihren 58. gemeinsamen Titel.

Das Teilnehmerfeld der Einzelkonkurrenz bestand aus 32 Spielern, jenes der Doppelkonkurrenz aus 16 Paaren. Das Gesamtpreisgeld betrug 442.500 US-Dollar, die gesamten finanziellen Verbindlichkeiten lagen bei 500.000 US-Dollar.

Qualifikation
Die Qualifikation fand vom 20. bis 22. Februar 2010 statt. Ausgespielt wurden vier Qualifikantenplätze, die zur Teilnahme am Hauptfeld des Turniers berechtigten.

Folgende Spieler hatten die Qualifikation überstanden und spielten im Hauptfeld des Turniers:

Preisgelder und Weltranglistenpunkte
Es wurden die folgenden Preisgelder und Weltranglistenpunkte für das Erreichen der jeweiligen Runde ausgezahlt bzw. gutgeschrieben. Spieler, die über die Qualifikation ins Hauptfeld einzogen, erhielten die angegebenen Qualifikationspunkte zusätzlich zu denen für das Erreichen der jeweiligen Runde. Ansonsten sind die Beträge nicht kumulativ zu verstehen. Preisgelder für den Doppelwettbewerb gelten pro Team.

Einzel

Setzliste

Ergebnisse

Doppel

Setzliste

Ergebnisse

Weblinks und Quellen
 Offizielle Homepage des Turniers

Turnier der ATP World Tour 2010
Tennisturnier in Delray Beach


Hi Monsenyor Guido Marini (natawo 31 Enero 1965) usa nga Katoliko Romano nga padì, nga yana nag-aalagad nga Maestro hin mga Pagsaurog nga Liturhika Pontifisyo.  Ginbutang hiya hini nga paglingkod dida han 1 Oktubre 2007, ha pagsaliwan kan Piero Marini (dirì urúpod). Nag-alagad anay hiya nga mangulo nga liturhista han Arkidiosesis han Genova.

Pagin-padì
Gin-ordenar hi Marini komo padì dida han 4 Pebrero 1989 ni Kardinal Giovanni Canestri. Nakatapos hiya hin BA hin sikolohiya hin komunikasyon han syahan nga bahin han 2007 tikang han Universidad Pontificia Salesiana dugang hin una pa nga  JUD, usa nga grado hin balaod pansingbahan ngan pan-sibil, tikang han Pontificia Universidad Lateranense

Tikang han 1988 kutob 2003 nagsirbe hiya nga maghirilom han mga kardinal nga arsobispo han Genova nga hira Canestri (kutob  1995), Tettamanzi (tubtub 2002) ngan Bertone.

Tikang han 1996 kutob 2001 nagsirbe hiya dida han konseho han mga presbitero. Ginhimo hiya nga kansilyer han diosesis han 2005. Han 2004 ginhimo hiya nga ispiritwal nga direktor han Seminaryo ha Genova.

Dida hin usa nga pamahayag nga ginhatag han Enero 2010 hi Marini inmugop hin mga hangyo ha sakob han singbahan para hin "reporma han reporma" hin liturhiya.  Siring diya han iya paghimangraw, "Hin pira na ka tuig yana, pipira nga mga tingog nabatian ha sakob hin mga grupo-grupo han singbahan nga nagyiyinakan han panginahanglanon hin bag-o nga pagbag-o ha liturhiya," ngan nagdugáng pa nga in bag-o nga kagi-osan hin pagbag-o "makakahimo hin pagbuhat hin reporma han reporma, o kun ha lain nga sumat, pagkiwa hin usa pa nga pitad ha pag-abante hin pagkasarabot han tinuod nga kalag han liturhiya ngan han pagsaorog hini," siring niya.

Konklave papal han 2013
Komo Maestro hin mga Seremonya, hi Marini, samtang diri kardinal-nga-napili, mayda mga buruhatón dida han 2013 nga sede vacante ngan dida han 2013 nga konklave nga nagpilì kan Papa Francisco.  Han Marso 11, an ádlaw ugsa han konklave, dida hin seremonya nga ginpamunoan han Kamerlengo nga hi Tarcisio Bertone, hi Marini ngáhaw an namuno han mga diri-kardinal nga mga opisyal, mga kabulig nga iba pa nga mga diri-elektor nga mga tawohan nga mayda mga buruhaton dida han konklave hin paghurar hin hurado nga diri magsumat o maghilom hin mga butáng nga nahahanungod han konklave.  Han syahan nga adlaw han konklave ngahaw, katapos han paghurar han mga kardinal-nga-napili han huramento han mga napili dida han Capilya Sixtina, hi Marini an nagyakan han tugon nga "Extra omnes" (Gawas ngatanan) ngan nagsara han mga ganghaan han kapilya katapos pangiwas tikang ha kapilya han mga taga-gawas.

Mga sinurat
Liturgical Reflections of a Papal Master of Ceremonies, 2011

Mga kasarigan

Mga buhi nga tawo
Mga natawo han 1965
Mga Italyano nga padì
Liturhista
Papa Benedicto XVI
Mga alumni han Pontificia Universidad Lateranense
Mga Katoliko Romano ha ika-20 nga gatostuig
Mga Katoliko Romano ha ika-21 nga gatostuig
Relihiyon

Guido Marini


Cooks-eyjabúar, einnig þekktir sem Cooks-eyja Maórar eða Rarotongar, eru fólk frá Cook-eyjum. Aðaltungumál þeirra er Cooks-eyja maóríska. Fleiri Cooks-eyjabúar eru á Nýja-Sjálandi og Ástralíu en á Cooks-eyjum.

Svæði eftir fjölda fólks

Heimilidir

Cooks-eyjar
Fólk í Eyjaálfu
Pólýnesíubúar

Cooks-eyjabúar


Pista Professor Darcy Ribeiro, mai cunoscută ca Sambadromul Marquês de Sapucaí (în ) este un loc de paradă pe bulevardul Marquês de Sapucaí, în cartierele Centro și Cidade Nova din Rio de Janeiro, unde școlile de samba concurează în timpul Carnavalului de la Rio.

Proiectat de arhitectul brazilian Oscar Niemeyer, a fost inaugurat în 1984. Constă în tribune din beton în aer liber, la fel ca într-un stadion, pe ambele părți a bulevardului, pe o lungime de 700 de metri și cu o capacitate inițială de 70.000 de locuri. Duce la așa-numita Piață Apoteozei (Praça da Apoteose), ornată cu un mare arc, unde școlile de samba se strâng după parada. Este numit oficial "Pista Professor Darcy Ribeiro" (în ) în onoarea lui Darcy Ribeiro, fostul ministru al educației și fost viceguvernator orașului Rio.

A fost ales pentru a găzdui probele de maraton și de tir cu arcul la Jocurile Olimpice de vară din 2016 și proba de tir cu arcul la Jocurile Paralimpice de vară din același an. În acest scop, lucrări de renovare au început după Carnavalul din 2011. O veche fabrică de bere Brahma a fost demolată pentru a lăsa loc noilor tribune, conform cu conceptul inițial proiectat de Niemeyer. Noul Sambadrom, cu o capacitate de 90.000 de locuri, a fost inaugurat în februarie 2012.

Referințe

   sambadrome.com, site-ul oficial

Rio de Janeiro
Locuri de desfășurare ale Jocurilor Olimpice de vară din 2016

Sambadromul Marquês de Sapucaí


Das Kord ist ein schweres russisches Maschinengewehr im Kaliber 12,7 × 108 mm. Der GRAU-Index der Waffe lautet 6P49.

Geschichte
Der Vorgänger dieses Modells war das NSW-MG. Dieses wurde im kasachischen Uralsk produziert, das nach dem Zerfall der Sowjetunion nunmehr im Ausland liegt. Baupläne und Fertigungsmittel verblieben dort. Anstatt das NSW in ursprünglicher Form in Russland nachzubauen, entschloss man sich, ein verbessertes Nachfolgemodell zu entwerfen. Die Fertigung wurde in das Degtjarjowwerk in Kowrow verlegt. Eine Exportversion war zwar angedacht, mangels Nachfrage aus dem Ausland blieb die Armee der Russischen Föderation jedoch der einzige Auftraggeber.

Technik
Der beim NSW in die linke Gehäuseseite einrastende Verschluss wurde durch einen robusteren Drehkopfverschluss ersetzt. Die Mündung wurde überarbeitet; eine Mündungsbremse verringert den Rückstoß. Damit wurde es möglich, eine Infanterieversion mit einem einfachen Zweibein zu entwickeln. Für ein Maschinengewehr dieses Kalibers ist das Kord vergleichsweise gut tragbar und mobil. Der Lauf des Kord übersteht Dauerfeuer weitaus besser als der des NSW und streut bei starker Erhitzung weniger. Auf der linken Seite des Systemkastens ist eine Montageschiene angebracht, an der sowjetisch/russische Standardoptiken befestigt werden können.

NSW und Kord ähneln sich äußerlich sehr und können nur anhand der Nieten des Verschlusses voneinander unterschieden werden. Das NSW hat im vorderen linken und dem mittleren Verschlussteil mehr Nieten als das Kord. Das  6T19-Zweibein des Kord ist fest an der Waffe montiert und wird auch dann nicht entfernt, wenn das Kord auf Dreibeinlafette eingesetzt wird.

Varianten
 6P49: Bordwaffenversion zur koaxialen Montage in gepanzerten Fahrzeugen
 6P57: Infanterie-Version mit Zweibein
 6P58: schwere/lafettierte Version mit Dreibein

Weblinks

Einzelnachweise

Schweres Maschinengewehr

Kord (Maschinengewehr)


Isao Homma (født 19. april 1981) er en japansk fodboldspiller.

Han har spillet for flere forskellige klubber i sin karriere, herunder Albirex Niigata og Tochigi SC.

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Japan

Isao Homma


Clifford Charles Devlin Thorburn () este un jucător canadian retras de snooker.

A câștigat Campionatul Mondial de la Sheffield din 1980 și a fost lider mondial în sezonul 1981/82. S-a remarcat cu un stil lent de joc dar foarte determinat. Thorburn a fost primul jucător care a realizat breakul maxim în cadrul unui meci de campionat mondial.

La începutul carierei, fiind văzut ca un jucător cu mare potențial, a părăsit Canada la sfatul lui John Spencer pentru a se antrena în Regatul Unit.

Cliff Thorburn a fost inclus în Canada's Sports Hall of Fame în anul 2001. A rămas singurul campion mondial de pe continentul nord-american.

A fost și autorul unei cărți de snooker.

Note

Nașteri în 1948
Nașteri pe 16 ianuarie
Jucători de snooker
Oameni în viață
Sportivi canadieni

Cliff Thorburn


An Carex furva in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Philip Barker Webb. An Carex furva in nahilalakip ha genus nga Carex, ngan familia nga Cyperaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Carex

Carex furva


An Eriocaulon epedunculatum in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Potdar, Anil Kumar bis, Otaghvari ngan Sonkar. An Eriocaulon epedunculatum in nahilalakip ha genus nga Eriocaulon, ngan familia nga Eriocaulaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Eriocaulon

Eriocaulon epedunculatum


En bioquímica, el término equivalente de reducción se refiere a cualquier número de especies químicas que transfieren el equivalente de un electrón en reacciones rédox. Algunos ejemplos de equivalente de reducción son:

Un único electrón (por ejemplo, en reacciones que implican iones metálicos).
Un átomo de hidrógeno (consistente en un protón y un electrón).
Un ion hidruro (:H–), el cual lleva dos electrones (por ejemplo, en reacciones que implican NAD)

Referencias

Bioquímica

Equivalente de reducción


Dipturus, rod ražovki dio reda ražolikih riba. Postoji 42 priznata vrsta, u Hrvatskom Jadranu žive dvije: Volina mrkulja i volina klinka.

Vrsta volina balavica, također iz Jadrana ne pripada ovom rodu.

Vrste

 Dipturus acrobelus Last, White & Pogonoski, 2008
 Dipturus amphispinus Last & Alava, 2013
 Dipturus apricus Last, White & Pogonoski, 2008
 Dipturus argentinensis Díaz de Astarloa, Mabragaña, Hanner & Figueroa, 2008
 Dipturus batis (Linnaeus, 1758)
 Dipturus bullisi (Bigelow & Schroeder, 1962)
 Dipturus campbelli (Wallace, 1967)
 Dipturus canutus Last, 2008
 Dipturus chinensis (Basilewsky, 1855)
 Dipturus crosnieri (Séret, 1989)
 Dipturus diehli Soto & Mincarone, 2001
 Dipturus doutrei (Cadenat, 1960)
 Dipturus ecuadoriensis (Beebe & Tee-Van, 1941)
 Dipturus flavirostris (Philippi, 1892)
 Dipturus garricki (Bigelow & Schroeder, 1958)
 Dipturus gigas (Ishiyama, 1958)
 Dipturus grahami Last, 2008
 Dipturus gudgeri (Whitley, 1940)
 Dipturus innominatus (Garrick & Paul, 1974)
 Dipturus intermedius (Parnell, 1837)
 Dipturus johannisdavisi (Alcock, 1899)
 Dipturus kwangtungensis (Chu, 1960)
 Dipturus laevis (Mitchill, 1818)
 Dipturus lamillai Concha, Caira, Ebert & Pompert, 2019
 Dipturus lanceorostratus (Wallace, 1967)
 Dipturus leptocauda (Krefft & Stehmann, 1975)
 Dipturus macrocauda (Ishiyama, 1955)
 Dipturus melanospilus Last, White & Pogonoski, 2008
 Dipturus mennii Gomes & Paragó, 2001
 Dipturus nidarosiensis (Storm, 1881)
 Dipturus olseni (Bigelow & Schroeder, 1951)
 Dipturus oregoni (Bigelow & Schroeder, 1958)
 Dipturus oxyrinchus (Linnaeus, 1758)
 Dipturus pullopunctatus (Smith, 1964)
 Dipturus queenslandicus Last, White & Pogonoski, 2008
 Dipturus springeri (Wallace, 1967)
 Dipturus stenorhynchus (Wallace, 1967)
 Dipturus teevani (Bigelow & Schroeder, 1951)
 Dipturus tengu (Jordan & Fowler, 1903)
 Dipturus trachyderma (Krefft & Stehmann, 1975)
 Dipturus wengi Séret & Last, 2008
 Dipturus wuhanlingi Jeong & Nakabo, 2008

Vanjske poveznice

Izvori

Ražovke

Dipturus


El, şempanze, maki ve insan gibi primatlarda birden fazla parmağı barındıran, kolun bilekten parmak uçlarına kadar olan bölümünü tanımlar. Pek çok primat elleri sayesinde tutunma ve tırmanma gibi özelliklere sahiptir. Başparmağın diğer parmaklarla karşılıklı iş görmesi, ufak nesneleri ele alabilme yeteneğini sağlar. Bu özellik sayesinde el, alet kullanımı gibi hassas ve karışık işleri görebilir. Primatların beyninde eli temsil eden alan, diğer hayvanlarınkinden çok daha geniştir. Bu yüzden beyindeki bazı bozuklukların ilk belirtilerinden biri de el parmak hareketinin zarar görmesidir.

Baş parmağa sahip olmayan hayvanların elleri genellikle pati veya pençe olarak adlandırılır. Primatlar dışında, başparmağa sahip ellere koalalar da sahiptir. Rakunların her ne kadar gelişmiş patileri olsa da, bu organları başparmaksız olduğundan el olarak sınıflandırılmamaktadır.

Anatomi
Her türlü hareketi rahatlıkla yapabilmek için, elde irili ufaklı yirmi yedi tane kemik vardır. Bilekte, dörder kemiğin düzensiz gibi görülen bir şekilde iki sıra teşkil etmesiyle sekiz kemik bulunur ki, bunlara el bileği kemikleri denir. Avuçta da beş tane metakarpal denen el tarak kemikleri vardır. Parmaklarda ise on dört tane falanks kemikleri de denen el parmak kemikleri bulunup, başparmakta iki falanks, diğer parmaklarda ise üçer falanks bulunur. Önkol (dirsek ile bilek arasındaki kısım) kaslarından uzanan on iki kiriş (tendon) bileğin ön yüzündeki bir bağın (ligamentin) altından geçip, bir kılıf içinde parmaklara varır ve parmaklarda içe doğru bükülmeyi (flexion) sağlar. Bileğin arkasında ise dışa doğru bükülmeyi (extension) sağlar. Avucun aşağı dönmesine pranosyan, yukarı dönmesine supinasyon denir ki, supinasyon hareketi en fazla insanda gelişmiştir.

Başparmak ve beşinci parmak köklerinin altında bulunan iki kabartıyı teşkil eden ve el tarak kemikleri arasındaki boşlukları dolduran kaslar, parmakların birbirlerine yaklaşıp, uzaklaşmalarını ve el içi oynaklarındaki hareketleri sağlar.

Ele kan, iki atardamarla (arter) gelir. Bunlara ulnar ve radial arterler denir. Ulnar arter kolun iç tarafından, radial ise başparmağın bulunduğu taraftan ilerler. Bu atardamarlar avuç dokuları içerisinde birleşerek bir derin, bir de sathi olmak üzere iki kemer yapar ve bunlardan ayrılan dallar, her parmağın iç ve dış yanlarına uzanır. Ulnar sinir, ufak parmağın ve dördüncü parmağın iç yarısının ön yüzlerinde deri hissini sağlar ve ayrıca beşinciyle dördüncü parmağın ve ortaparmağın yarısının arka yüzünün hissi siniridir. Median sinir ise, ön yüzde diğer parmaklara gider ve bütün arkadaki uçlarını sinirlendirir. Radial sinir de elin, arka yüzünde geri kalan bölgelere dallar verir.

Tıbbi önem
Tıp açısından, elin ve parmakların şekli, büyüklüğü çok önemlidir. Birçok hastalığın belirtilerini elde görmek mümkündür. Mesela akromegali (ve gigantizm) denilen devlik hastalığında, hastanın elleri fazla büyüktür. Ulnar sinirin felcinde pençe eli, tetanide, paralysis agitans ve diğer sinir sistemi hastalıklarında ebe eli (başparmakla diğer parmakların bir arada bir koni teşkil etmesi), müzmin kalp ve akciğer hastalıklarında parmak uçlarının şişkinliği, nekris hastalığında el yumrular, romatoid artrit denen bir çeşit romatizmada şişmiş eklemler tipiktir. Bunlardan başka alkoliklerdeki tipik tremor (elin ince ince titremesi) ki bunlarda bazen bilek düşüklüğü de vardır. Organik hastalıklar veya basit sinirlenmelerde görülen tremor, karaciğer sirozunda avucun (kızarması), bazı dolaşım hastalıklarında görülen beyaz veya mor parmaklar, syringomyelia denen sinir sistemi hastalığında ağrı hissinin yok olması da tıp yönünden önemli belirtilerdir. Ancak bütün saydığımız bu belirtiler, hastalığın diğer bulgularının da iştirak etmesiyle teşhisi koydurur. Yani, sadece eldeki belirtilere bakılarak kesin teşhis konulamaz.

Ek resimler

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Diğer kaynaklar

 Rehber Ansiklopedisi

El


80 (seksen), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 81'den önce yer alır ve 79'dan sonra gelir.

Tam sayılar

80 (sayı)


دائرة الدار البيضاء إحدى دوائر الجزائر التابعة لولاية الجزائر. عاصمتها هي الدار البيضاء و تضم بلديات الدار البيضاء و باب الزوار و عين طاية و المرسى و برج البحري و برج الكيفان و المحمدية.

مواضيع ذات صلة
 تاريخ ولاية الجزائر
 دوائر ولاية الجزائر
 بلديات ولاية الجزائر

مراجع

دوائر الجزائر
الدار البيضاء

دائرة الدار البيضاء


La Masquerade Infernale (francuski: "Paklene maškare") drugi je studijski album Arcturusa, norveškog sastava avangardnog metala. Diskografska kuća Music for Nations objavila ga je 27. listopada 1997.

O albumu
La Masquerade Infernale prvi je Arcturusov album s gitaristom Knutom Magneom Valleom. Album predstavlja prelazak sa sporijeg, atmosferičnijeg black metala na eksperimentalni progresivni/avangardni metal. Tekstovi pjesama govore o kazalištu, Književnosti i Sotoni. Na albumu gostuje i pjevač ICS Vortex, koji se 2005. pridružio skupini. Album je 2003. pnovno objavila diskografska kuća Candlelight Records.

Popis pjesama

 Album zapravo traje 46 minuta i 39 sekundi. Prije početka pjesme "Master of Disguise" nalazi se skrivena pjesma.
 Tekst pjesme "Alone" nadahnut je poezijom Edgara Allana Poea.
 Tekst pjesme "The Throne of Tragedy" prijevod je teksta pjesmi "Tragediens Trone" sastava Ulver iz demoalbuma Vargnatt koji također napisao je Jørn H. Sværen.

Zasluge

 Arcturus

 G. Wolf – vokal, elektronika, produkcija, mastering
 Knut M. Valle – gitara, produkcija
 Steinar Sverd Johnsen – klavijature
 Hugh Steven James Mingay – bas-gitara
 Jan Axel Von Blomberg – bubnjevi
 Ostalo osoblje

 Børge Finstad – miks
 Pål Klåstad – inženjer zvuka (struni)
 Gandalf Stryke – produkcija
 Marius Bodin – inženjer zvuka (bubnjevi)

 Dodatni glazbenici

 Svein Haugen – kontrabas
 Vegard Johnsen – violina
 Dorthe Dreier – viola
 Simen Hestnæs – vokal (na pjesmi "The Chaos Path"), prateći vokal (na pjesmama "Master of Disguise" i "Painting My Horror"), tekst (pjesma "Painting My Horror")
 Carl August Tidemann – solo gitara (na pjesmama "Ad Astra" i "Of Nails and Sinners")
 Hans Josef Groh – violončelo
 Idun Felberg – kornet (na pjesmi "Ad Astra")
 Erik Olivier Lancelot – flauta (na pjesmi "Ad Astra")

Izvori

Bilješke

Albumi sastava Arcturus
Albumi iz 1997.

La Masquerade Infernale


المَقْلَمَة  وتنطق أيضًا «مِقْلَمَة»  هي أداة مكتبية توضع فيها الأدوات الكتابية الصغيرة مثل القلم والمسطرة والمبراة والممحاة. ولها أشكال وأنواع عديدة منها مقلمة بسوستة، مقلمة كأس، مقلمة تثبت فيها الأقلام بشكل عمودي وغيرها.

هوامش

ملاحظات

مراجع

انظر أيضًا
 قرطاسية
 قلم رصاص
 مبراة
 ممحاة
 قلم
 مسطرة
 مدرسة

أوعية
أدوات مكتبية
قرطاسية

مقلمة


Zdeněk Nekula, né le  à Znojmo, est un homme politique tchèque, membre du mouvement Union chrétienne démocrate - Parti populaire tchécoslovaque (KDU-ČSL).

Biographie

Situation personnelle

Parcours politique

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes
 Gouvernement Fiala

Naissance en février 1970
Naissance en Tchécoslovaquie
Ministre tchèque de l'Agriculture
Personnalité politique tchèque
Ministre tchèque

Zdeněk Nekula


පැරණි ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය: 450-1153

ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයේ ආදිතම ස්වරූපය වර්ධනය වුයේ සෙක්සන්වරු හා වෙනත් ජර්මානු අධිරාජ්‍යයන් රෝමන් වරුන් හමුවේ පරාජය වීමෙන් පසුව එංගලන්තයෙන් ලැඟුම් ගැනීමත් සමගය. එබැවින් එය පැරණි ඉංග්‍රීසි හෙවත් ඇන්ග්ලෝ සැක්සන් යන නමද දරයි. පැරණි ඉංග්‍රීසි වල වඩාත් ප්‍රසිද්ධම රචනය වන්නේ යුධමය කාව්‍ය්‍යක් වු බියෝ වුල්ෆ්ය. අද ඉතිරිව පවතින එකම අත්පිටපත කපු අත්පිටපතයි. අත්පිටපතේ නිෂ්චිත දිනය විවාදාත්මකයි. නමුත් බොහෝ දෙනා ගණන් බලා ඇති පරිදි එය වසර 1000 දී පමණ ලියා ඇති තරමට පැරණිය. (පැරණිතම ඉතිරිවී ඇති ඉංග්‍රීසි ලේඛනය කේඩ්මන්ගේ Hymn ය.)

යුගයෙහි ජනප්‍රියතම කාව්‍ය්‍ය වුයේ රූත්වෙල් කුරුසිය මත පදනම් වු කුරුසි සුරුවමේ සිහිනය යන කාව්‍යයයි.

තවත් කාව්‍ය්‍යක් වුයේ ලැතින් බයිබල්ගේ මෙසපොටෙනියානු වංශයේ ගහලයා වන ජුඩිත් යන ග්‍රන්ථයෙන් උපුටාගත් ජුඩිත් කාව්‍යයයි.

වංශකතා ඓතිහාසිකමය හා සාහිත්‍යමය පරාසයක් තුළ අන්තර්ගත වෙයි. එක් උදාහරණයක් නම් ඇන්ලෝ සැක්ෂන් වංශ කතාවයි.

මධ්‍ය ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය: 1154-1485

මුල් නූතන යුගය: 1486-1800

පුනරුද සාහිත්‍යය: 1486-1625

එලිසබෙත් සමය (1558-1603)
එලිසබෙත් සමයේදී සාහිත්‍යය වඩා දියුණුවට පත් විණි.මෙය වඩාත් පැහැදිළිව දැකගත හැකි වුයේ නාට්‍යවලය. ඉතාලියානු සංස්කෘතියේ නැවත බිහිවීමත් සමග පුරාණ ග්‍රීක හා රෝමාණු නාට්‍යය කෙරෙහි  නැවත අවධානයට යොමුවිණි. ම් තත්ත්වය නව නාට්‍ය කලාව ඇරඹීමේදී, එයට රුකුලක් වු අතර, නවක නාට්‍ය කලාව පැරණි අභිරහස් හා මිත්‍යා කථාවලින් බැහැරව පරිණාමය විය. ඉතාලියනුවෝ ද සෙනෙකා හා පව්ටස් යන රචකයන් මඟින් සිය සාහිත්‍යය සඳහා ඇරඹුමක් ලදහ. එනමුත් ඉංග්‍රිසි නාට්‍ය මෙම ඉතාලියානු ක්‍රමයට වෙනස්විය. මෙකල දේශපාලන යුගය  කලකෝලාහල සහිත දරුණු යුගයක් වුණි.එමෙන්ම  මේ කාලය තුළදී දේශපාලන පළිගැනිම්ද  ඉතාලිය වෙත එල්ල වී තිබුණි. මෙම කෝලාහල තත්ත්වය වේදිකාවේද නාට්‍ය ගත කෙරුණි.

ශේක්ස්පියර් යනු ලිවීම සඳහා ම උපන්නෙක් වුවද ඔහුගේ භාෂාමය අධ්‍යාපනය ඉතා සීමිත විය. ඔහු විශ්වවිද්‍යාලයීය උපාධිධරයකු හෝ සාහිත්‍යය පිළිබඳ මහාචාර්යරයෙකු නොවුණි.එහෙත් ඔහු සතුවූ කුසලතා මහත් විය.

ඔහු විසින් රචිත බොහෝ නාට්‍ය සාර්ථක වුණි.එනමුත් ශේක්ස්පියර් විසින් සිය දිවියේ අගාභාගයේදි ලියන ලද කෘති අතිශයින් සාර්ථකත්වයට පත්විය. හැම්ලට්, රෝමියෝ සහ ජුලියට්, ඔතෙලෝ, කිං ලියර්, මැක්බත් හා ඇත්තනි හා ක්ලියෝ පැට්රා එම කෘතීන් වේ.

සොනට් කෘති තෝමස් යැට් විසින් 16 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඉංග්‍රිසියට හරවන ලදි. සමහර කාව්‍යයන්ද සංගීතයටද හැරවුණි. ක්‍රිස්ටෝපර් මාලෝව් නම් කතුවරයා තරුණු වියේදීම මියනොඇදී සිටියා නම් හෙ‍තෙම ශේක්පියර් මට්ටමටම උසස් කවියකු විය හැකිව තිබූ බව බොහෝ විචාරකයින්ගේ අදහසයි. ඔහුගේ නාට්‍යවලින් විදහා දක්වයි. මානව පුනරුදය පිළිබඳව ඔහුගේ මතය නව විද්‍යාව  පුදුමයට පත්කරනට සමත් විය.ඔහුගේ පෞද්ගලික ජිවිතය එතරම් ප්‍රංශසනාත්මක ස්වරූපයක් නොදැරීය. ඇතැමුන් පවසන පරිදි මෙම කටකතා බොහොමයකට හේතුව වන්නේ ඔහු පළමුවැනි එළිසබත් රැජිනට සැපයූ රහස් සේවාවන් බව බොහෝ දෙනාගේ මතයයි. බේර්මොන්ට් හා ෆ්ලෙචර් එතරම් ප්‍රසිද්ධ නොවූ රචකයෝය. එහෙත් ඔවුන් ශේක්ස්පියර් හට සිය සාර්ථකම කෘති ලිවීමට උපකාර කළා යැයි සැලකේ. 16 වන සියවසේ අගභාගයේදී ලියැවුණු සාහිත්‍ය කෘති සාම්ප්‍රදායික ජන ප්‍රවාද මත පදනම් වී  ඇති බවසැලකේ. මේ සමයේ වැදගත්ම කිවිවරු  වුයේ එඩ්මන්ඩ් ස්පෙන්සර් හා සර් ෆිලිප් සචිනි ය. එලිසබෙත් රැජිනද On Monsieur's Departure වැනි කවි රචනා කළාය.

ජැකෝබියානු සාහිත්‍යය (1603-25)

18 වැනි ශත වර්ෂයේ සාහිත්‍යය
දෙවියන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් සොයා ගැනීම් කළ දර්ශනවාදීන්ගේ මඟ පෙන්විම තුළින්, වේදනාත්මක කාල පරිච්ඡේදය තුළදී ලෝකයේ දැක්ම ආලෝකයේ යුගයක් කරා (හෝ බුද්ධි යුගය) සුදුසු සහ විද්‍යාත්මක වශයෙන් ප්‍රවේශයක් හා ආගමික, සමාජීය, දේශපාලනික සහ ආර්ථික වශයෙන් වාද පද සඳහා ලෞකික දැක්මක් ලෝකයේ සහ සාමාන්‍ය හැඟීම් මගින් වැඩි දියුණුවට සහ පරිපුර්ණත්වය කරා ලඟා විය. දෙවියන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් පෙර ශත වර්ෂ පිළිබඳ ලියැවුණු 'ලොකේ' සහ 'බෙකොන්' ග්‍රන්ථ තුළින් දර්ශනවාදීන්ගෙන් මඟ පෙන්වීම ලැබුණි. ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු වුයේ සමාජීය, සොබාදහම්, මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව පාලනය කරන විශ්වීය වශයෙන් වලංගු රාජ්‍යය පාලනයක් සොයා ගැනීමට සහ ක්‍රියාකරවීමටය.

ඔවුන් නොයෙක් ආකාරයේ ආර්ථික ප්‍රතිසාධනයන්ට සහ ආධාන ග්‍රාහිත්වය, අසහනය වාර්ණය සහ අධ්‍යාත්මික, විද්‍යාත්මක වශයෙන් අධිබල ප්‍රහාරයක් එල්ල කළෝය. ඔවුන් රාජ්‍ය සුදුසු සහ තාර්කික දියුණුවේ ආයුධයක් ලෙස සලකන ලදි. ඒ කාලය තුළ අතිශය බුද්ධිවාදය සහ සංශයවාදය ස්වභාවයෙන් දේවවාදයට මඟ පෙන්විය. එම සමාන ගතිගුණ පසුකාලිනව රොමැන්ටික්වාදය නැවත ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට මහත් සේ බලපෑවේය.

විශ්ව කෝෂය ස්ත්‍රීතුක කාලයේ ප්‍රතිමුර්තියයි.

මතයන් සහ අවහිරයනට වඩා ස්වාභාවික ඥානය හා හැඟීම් අවධානයෙන් වැඩි දියුණු කරන ලදි. සංවේදනා කාල පරිච්ඡේදයේ මැද භාගයේදී කරුණාව වර්ධනය වීමෙන් මධ්‍යම යුගයේ වු කතා  සාහිත්‍යයට සහ ජන සාහිත්‍යයට බලවත් උනන්දුවක් ඇති විය.

සම්භාව්‍ය ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය

' සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යය' වචනයේ මූලාරම්භය වූයේ 1720 සහ 1730 විසූ ලේඛකයින් සහ එංගලන්තයේ I ජෝරජ් එම වචනයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසිනි.ජෝර්ජ්ගේ එම ප්‍රකාශනයෙන් අදහස් කළේ තම බලය පෙන්වීමය. නමුත් ඔවුන් දුටුවේ ආදීකාලීන රෝමයේ දැඩි සහ අප්‍රමාදී සාහිත්‍යය ඉතා විශිෂ්ඨ ලෙස දේශපාලනික සාහිත්‍යයකට සංක්‍රමණය වීමක් ලෙසය. 1689 – 1750 කාල පරිච්ඡේදයන්හි සාහිත්‍ය නිර්මාණ තුළ අන්තර්ගතව පැවති උපමා වාක්‍යය වල යෝග්‍යතා නිසා සම්භාව්‍ය යුගය යන නාමයෙන් වොල්ටයෙර් සහ ඔලිවර් ගොලිස්මිත් ඇතුළු විචාරකයන් විසින් එම යුගයේ සාහිත්‍යයේ හඳුන්වන ලදී.

ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප්තුමා මෙම කාලයේ බොහෝ කැපී පෙනෙන කාව්‍ය කරුවෙක් විය. පාප්තුමාගේ කාව්‍යකරණයේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හමුවේ කාව්‍යකරුවන් පන්නරයක් ලැබූහ. මේනිසාම ඔහුට පෙනෙන ලෙස ඇම්බිරෝස් ෆිලිජස් වැනි කාව්‍යකරුවන් නව ප්‍රවේශයක් ගනු ලැබීය. මේනිසාම ඉහළ ස්ථාවරය හමුවේ ප්‍රබල කාව්‍යයන්ට තරඟයක්  ඇති විය. ජේම්ස් තොම්සන්  විසින් ඛේදජනකය, 'ද සීසන් සහ එඩ්වන් යන්ග් නයි‍ට්' කරනු ලැබුයේ මෙම කාළ පරිච්ඡේදයේ දීය. තවද ගම්බඳ කාව්‍යකරණය සම්බන්ධයෙන් බරපතල තරඟයක් දක්නට ලැබුණේද මෙම අවධියේය. මෙම විමර්ෂණයේදී කාව්‍යකරුවන් මාතෘකාවන්ට සරිලන ලෙස හැඟීම් දැනවීමට ගත් බලවත් පරිශ්‍රමය කැපී පෙනේ. මෙම අවධියේදී ව්‍යාජ වික්‍රමාන්විතයන් එහි කූටප්‍රාප්තිය ලෙස සැළකුවේය.

ආරම්භක අවධියේදී ඉංග්‍රීසි රචනාවන් ගද්‍යයන්ගේ උසස් භාවය අත් කරගෙන තිබිණි. මේ සමයේ ජෝසෆ් ඇඩිසන් සහ රිචඩ් ස්ටිල්ගේ ද ස්පෙක්ටර් මින් බ්‍රිතාන්‍ය‍ය කාලීන රචනාකරුවන් විය. මිනිස් ජීවිතය තුළ විශේෂ වෙනස් කිරීමක් නොකර භාවනා කල හැකි මධ්‍යස්ථ පරික්ෂනයක් ඔවුන් හඳුන්වා  දෙන ලදී. ප්‍රබල කලාවක් බවට පත් වූ ඉංග්‍රීසි නවකතාව පළමුව ප්‍රතිසංස්කරණය තුළින් මතු වීමට ආරම්භ වූයේ මෙම කාලයේදීය. ඩැනියල් ඩොටෝ ලේඛන කලාවේ සිට  රොක්සානා සහ මොල් ෆලැන්ඩර්ස් යන කල්පිත අපරාධකරුවන්ගේ ජීවිත අලලා කළ රචනයන් සමඟ දුෂ්ඨ චරිත ලේඛකයෙක් ලෙසට පරිවර්තන විය. රොබින්සන් කෲසෝ හා ඇලෙක්සැන්ඩර් සෙල්කර්ක් චාරාකා සම්බන්ධ කල්පිතයන් ද මොහු රචනා කළේය. ශෝකාන්ත නවකතාවේ සිට නව කථා රචනා ලිවීමට මධ්‍යන ශතවර්ෂයේ බොහෝ ලේඛකයින් ආරම්භ කිරීම මේ අවධියේදී දක්නට ලැබුණි.

ඩොනතන් සිවිෆ්ට් නවීන ලෝකය ගැඹුරින් අධ්‍යයනය කළ නමුත් සාංකාව හා සැක සහිත භාවය පිළිබඳවද සමාන ආකාරයෙන් අධ්‍යයනය කළේය. ඔහු ඉතිහාසය බොරුවේ සහ නිශ්ඵල භාවයේ වාර්තාවක් ලෙස දුටුවේය. එසේම වර්තමානය බොරුවේ සහ නිශ්ඵල භාවයේ වියරුවන් බව දුටුවේය. මධ්‍යය ක්‍රිස්තියානි වටිනාකම් අවශ්‍ය වූ නමුත් වහා රැවටෙන සහ විශ්වාසයේ මිනිසුන්ගේ ක්‍රීඩාවන් නිරන්තරයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම් මඟින් සංවර්ධනය සහ ඉතා ශක්තිමත් සහ ඝර්විත වටිනාකම් වලින් සමන්විත විය. ස්විෆ්ට් ගේ අ ටේල් ඔෆ් ටබ් මඟින් ඔහුගේ නවීන ලෝකය පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක් සහ පැට්රිජ් නැමැත් ජ්‍යොතිෂ්‍යවේදීයා සමඟ ඔහුගේ සටන වැනි අවසන්භාගයේදී ඔහුගේ කාර්යයන් සහ පුද්ගලයන් අතර නිත්‍ය බියක් සහ නිහතමාන සුරක්ෂිතතාවය පමණක් ඉතිරි කල බොහෝ අපරිමිත ආඩම්බරයෙන් ගලිවර්ගේ චරිකාව වැනි දේ නිවේදනය කලේය. එක්සිල් සිට අයර්ලන්තයට යෑමෙන් පසු අයිරිශ් ජනතාව යටත් විජිතවාදීන්ගේ කොල්ලකෑම් වලින් ආරක්ෂා කිරීමට, අකමැත්තෙන් ආරම්භ කළේය. ඔහුගේ අ මෙඩස්ට් ප්‍රෙපාපොසල් සහ ඩ්‍රැපියර්ගේ ලියමන අත් අත් අඩංගුවට  ගැනීම සහ කොල්ල කෑම් වලට පෙළඹ වූ නමුත් ස්විෆ්ට් ඔහු වටා දක්නට ලැබුණු ආදරයක් නොමැති අයරිශ් රොමානු කතෝලිකයන් හට අපවාදයෙන් සහ අසභ්‍යත්වයෙන් මැරකම් කරන ලදී.

ආරම්භක අවධියේ නාට්‍යයන්ගේ මාතෘකාව වූයේ හාස්‍ය උත්පාදනයයි. එසේ කරනා ලද නිර්මාණ වුයේ ජෝන් වැන් බ්‍රග් සහ විලියම් කන්වර්ජ් ගේ අවසාන නාට්‍යයන්ය. කෙසේ වූවද ස්වකීය රාජ්‍ය පිළිබඳ නාට්‍යයන් සුලබ විය.ජොර්ජ් ලිලෝ හා රිචඩ් ස්ටීල් යන දෙදෙනා ඉතා සදාචාරාත්මක හා ඛේදජනක නිර්මාණයන් වල නිරතවිය. ඒවායේ චරිත ලක්ෂණයන් මධ්‍යම පන්තිය හෝ කම්කරු පන්ති‍ය නියෝජනය කළහ. මින් නරඹන්නන්ට නාට්‍යයන් කෙරෙහි සැළකිය යුතු වෙනසක් පෙන්වූ අතර තව දුරටත් රඟමඩල කෙරෙහි රාජකීය අනුග්‍රහය නොලැබුණි. තවද කොලෙසි සිබර් සහ ජෝන් රිච් නිර්මාණ ඉතා විශාල වශයෙන් වේදිකා ගත වීමට දැඩි තරඟයක් දැක්වීය. හාලෙක්වින් ආකාරය හඳුන්වාදුන් අතර අභිරූපන රංගනය වේදීකා ගත විය. ලොව හාස්‍යය ප්‍රසිද්ධ වූ අතර නාට්‍යයන් තෘතීක ආකාරයෙන් වේදීකා ගත වීම ආරම්භ විය. ඔපෙරාව ද ලන්ඩනය පුරා ප්‍රසිද්ධ වීමට ආරම්භ වූ අතර ඉතාලි ආක්‍රමණයන්ට සාහිත්‍යය තුළින් ප්‍රතිරෝධකයක් ඇති විය . මෙම නැඹුරුව කඩාකප්පල් කරන ලද්දේ නව ආකාරයේ සාහිත්‍යන් මගිනි. පාප්තුමා සහ ජෝන් ටගේ ද බෙගර්ස් ඔපෙරා මඟකින් නැවත නාට්‍ය ශාලාවට පැමිණියේය ගේ ගේ ඔපෙරාව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් නිර්මාණය වූ අතර ජැක් ස්ටෙෆිඩ් සහ ඩොන් වයිල්ඩ් කතාවන් නැවත ආවර්ජනය කරන ලදී. රොබර්ට් වැල් පෝල් සහ සංස්කාරක වන සවූත් සි කාර්යාලයේ උපමා කථාව ලෙස පෙණුන බැවින් ගේ ගේ ඔපෙරාව රංගනය කිරීමෙන් තොරව තහනම් කළේය. 1737 දී හදිසියේම මෙම කාලයේ නාට්‍යයන්ට බලපත්‍ර පනත මඟින් වාරණයක් පැන වූ අතර රඟ මඩල නැවතත් රාජකීය අණසකට යටත් විය.

බලපත්‍ර පනතේ ප්‍රතිවිපාකයක් වූයේ එරට නාටක රචනාවන්ට වඩා නවකථා රචනයට මාරු විමය. හෙන්රි ෆිල්ඩින්ගේ නාට්‍යයන් පරීක්ෂණයෙන් සමත් නොවූ බැවින් හාස්‍ය කාව්‍යයන් ලිවීම ආරම්භ කලේය. හෙන්රි ඔපෙක් ද නවකථාවට මාරු විය. මෙම කාලය අතරතුර පැමෙල හෝ වර්චු රිවෝඩඩ් නවකථාවේ හානිකර ප්‍රතිවිපාක වලට විරුද්ධ වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සැමුවෙල් රිචඩ්සන් නවකතාවන් නිර්මාණය කළේය. ජෝසප් ඇන්ඩෲ සහ ශමෙලා යන නිර්රචක නවකථා මඟින් හෙන්රි ෆිලිඩින් ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේය. බෘක් ද මැන් ඔෆ් ෆලින්ස් රචනා කිරීමෙන් වක්‍රාකාරයෙන් භාවනාත්මක නවකථා ආරම්භ කළේය. ලොරන්ස් ශැන්ඩි අසමසම දෘෂ්ටි කෝණයකින් ජීවිත කලාව ලිවීට උත්සාහ දැරුවේ ට්‍රිස්ට්‍රම් ශැන්ඩි දැනුම ඇතිවය. ටොබියස් ස්මොලට් අගුණ කියන්‍නාසේ උත්සාහවන්ත අන් අය හමුවේ අසරණ විය. සෑම නවකථාකරුවෙක්ම කථාවන් සහ තරඟයක් අනෙක් අය කෙරෙහි විය. ඉතා දිගු කලක් පැවති පරීක්ෂණයක් වූයේ රිචඩ්සන්ගේ මායා යථාර්තවාදය කථාවන් අවූල් කරන කටහඬ ඇති ෆිල්ඩින් සහ බෲක් ගේ භාවානුගතිය යි.

වික්ටෝරියානු සාහිත්‍යය
ඉංග්‍රිසි සාහිත්‍යයේ ප්‍රධාන අංගය බවට නව කථාව පත් වූයේ වික්ටෝරියානු යුගයේදීය (1837-1901) මේ කාලය තුල බොහෝ ලේඛකයෝ වංශවතුන් නොව මැද පංතියේ කියවීමේ රුචිය ඇති විශාල පාඨක පිරිසගේ කැමැත්ත කෙරෙහි සැළකිල්ලක් දැක්වූහ. මෙම යුගයේ බොහෝ සෙයින් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූවන් අතර බ්‍රොන්ටේ සිස්ටර්ස්, උපහාස කථාවක් වූ වැනිටි ෆෙයාර් ලියු විලියම් මේක්පීස් තැකරේ, යථාර්ථවාදී නව කථා ලියු ජෝර්ජ් එලියට් සහ ඇන්තනි ට්‍රොලොප්පෙ ද වූහ.

කොටස් වශයෙන් පළ කෙරුණු ප්‍රකාශන සඳහා නැඹුරුව ස්ථිර කරමින් 1830 දශකයේ සාහිත්‍ය කළාවට චාර්ල්ස් ඩිකන්ස් සම්ප්‍රාප්ත වෙයි. ඩිකන්ස් ලන්ඩන් වාසීන්ගේ ජීවිතය සහ දුප්පත් ජනයාගේ ජීවන අරගලය ගැන ප්‍රාණවත් ලෙස ලිව්වේය. එහෙත් ඒවා ලියන ලද්දේ ඉතා ප්‍රසන්නව සියලුම පන්ති වල ජනතාව රුචි කරන ආකාරයෙනි. ඔහුගේ මුල් කාලීන කෘතියක් වූ පීක් වීක් පේපර්ස් වැනි කෘතින් හාස්‍යජනක කථා වල අග්‍ර ඵලයන් විය.

තෝමස් හාඩි, එලිසබෙත් ක්ලෙග්හෝර්න් ගැස්කල් සහ තවත් අයගේ නවකථා වල ග්‍රාමීය තොරතුරු සහ වෙනස් වන ආර්ථික සහ සාමාජික තත්වයන් දැකිය හැක.

ඇල්ෆ්‍රඩ් ටෙනිසන්, රොබර්ට් බ්‍රවුනින්, එළසබෙත් බැරට් බ්‍රවුනින්ග්, මැතිව් ආර්නෝල්ඩ්, ඩාන්ටේ ගේබ්‍රියෙල් රොසෙට්ටි සහ ක්‍රිස්ටිනා රොසෙට්ටි යනාදිහු ප්‍රධාන පෙලේ කොටස්කරුවෝ වූහ.

වෙනස් අංගයක් ලෙස ළමා සාහිත්‍යය වර්ධනය විය. ලුවිස් කැරොල් සහ එඩ්වර්ඩ් ලියර් වැන්නන්ගේ ළමා කෘති ලෝක ප්‍රසිද්ධ විය. මේ දෙදෙනාම විකාර රූපී කාව්‍යමය ස්වරූපයක් තමන්ගේ කෘති වලට යොදා ගත්හ. ඇන්තනි හෝප් සහ රොබට් ලුවි ස්ටීවන්සන් වැනි අය වික්‍රමයන් ගැන ලියු වැඩිහිටි නවකථා දැන් වර්ග කර තිබෙන්නේ ළමා කථා පරිද්දෙනි.

සටහන්
|-

|English literature 18th century
|-
{|

සාහිත්‍යය

ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය