Yıldız, ağırlıklı olarak hidrojen ve helyumdan oluşan, karanlık uzayda ışık saçan, gökyüzünde bir nokta olarak görünen plazma küresidir. Bir araya toplanan yıldızların oluşturduğu galaksiler, gözlemlenebilir evrenin hâkimidir. Dünya'dan çıplak gözle görülebilen yaklaşık 6 bin dolayında yıldız vardır. Dünya'ya en yakın yıldız, aynı zamanda Dünya üzerindeki yaşamın gerçekleşmesi için gerekli olan ısı ve ışığın kaynağı da olan Güneş'tir.

Güneş ışığı dâhil olmak üzere Dünya üzerindeki enerjinin çoğunun kaynağı Güneş'tir. Diğer yıldızlar, yeryüzünden bakıldığında Güneş'in ışığı altında kalmadıkları zaman, yani geceleri gökyüzünde görünürler. Yıldızların parlamasının nedeni ise, çekirdeklerinde meydana gelen çekirdek kaynaşması (füzyon) tepkimelerinde açığa çıkan nükleer enerjinin yıldızın içinden geçtikten sonra dış uzaya radyasyon (ışınım) ile yayılmasıdır.

Astronomlar bir yıldızın tayfını, parlaklığını ve uzaydaki hareketini gözlemleyerek o yıldızın kütlesi, yaşı, kimyasal bileşimi ve bunun gibi birçok özelliğini belirleyebilir. Bir yıldızın toplam kütlesi, yıldızın gelişiminin ve sonunun ana belirleyicisidir. Kütlelerine bakılarak bir yıldızın yaşam süresi tahmin edilebilir: Büyük yıldızlar az, Güneş gibi küçük yıldızlar ise çok yaşar.

Bir yıldızın gelişim süreci, içinde bulunduğu aşamaya göre çapı, dönüşü, hareketi ve sıcaklığı belirlenir. Sıcaklık ve parlaklık durumuna göre işaretlendikleri Hertzsprung-Russell diyagramı (H-R diyagramı), yıldızların güncel yaşını ve gelişim sürecindeki aşamasını belirlemek için kullanılır.

Yıldız gelişiminin ilk halkası; hidrojen, bir miktar helyum ve çok az miktarda daha ağır elementlerden oluşan ve içe doğru çökmeye başlayan bir madde bulutudur. Yıldız çekirdeği yeteri kadar yoğunlaştıktan sonra içinde bulunan hidrojenin bir kısmı sürekli olarak çekirdek kaynaşması tepkimesiyle helyuma çevrilir. Yıldızın geri kalan kısmı, açığa çıkan enerjiyi, ışınım ve konveksiyon birleşimiyle çekirdekten uzağa taşır. Bu süreçler yıldızın kendi içine doğru çökmesini engeller ve enerji, yıldız yüzeyinde bir yıldız rüzgârı yaratarak dış uzaya doğru ışınım yoluyla yayılır.

Çekirdekteki hidrojen yakıtı bittikten sonra, en azından Güneş'in kütlesinin beşte ikisi kadar bir kütleye sahip olan yıldız genişleyerek, daha ağır olan elementler çekirdekte ya da çekirdeğin etrafında kabuk hâlinde kaynaşarak kırmızı bir dev hâline gelir. Daha sonra maddenin bir kısmı yıldızlararası ortama salınarak, ağır elementlerin daha yoğun olacağı yeni bir yıldız nesli yaratacak şekle dönüşür. Küçük yıldızlar, yaşamlarının sonuna geldiğinde sakin bir patlamayla ölürler. Ancak Güneş'ten milyonlarca kat daha büyük olan yıldızlar, ömürlerinin sonunda büyük ve korkunç bir patlamayla ölürler ve enerjilerini uzaya salarlar. Bu patlamaya süpernova patlaması denir. Bir süpernova patlaması sırasındaki yıldızın parlaklığı, bulunduğu galaksideki tüm yıldızların toplam parlaklığına yaklaşır. Güneş'ten en az 20 kat daha büyük olan yıldızlar, süpernova patlamasından sonra bir kara deliğe dönüşürler.

İki ya da daha fazla yıldızdan oluşan sistemlerde birbirine kütleçekim gücüyle bağlanmış olan ve genellikle birbirinin çevresinde düzenli yörüngelerde dönen yıldızlar bulunur. Birbirine çok yakın bir yörünge izleyen yıldızların kütleçekim gücü ile etkileşimlerinin evrimsel gelişimlerinde önemli etkisi vardır.

Etimoloji
Bir görüşe göre Türkçede yer alan yıldız, yıldırım, ışık, ışın, alev, yalım, yalın, alaz/yalaz kelimeleri *ya- fiil kökünden türemiştir. Bu kelimeler "ışık saçmak, parlamak, aydınlatmak" anlamına gelmektedir. Kimi eski metinlerde farklı bir anlamda kullanıldığı görülür örneğin Maitreyasamitināṭaka'da yıltız ve Kutadgu Bilig'de yıldız biçiminde, "kök, esas" anlamında kullanılmıştır. Dîvânu Lugâti't-Türk'te ise yine yıldız biçiminde ancak "ağaç kökü" anlamında kullanılmıştır. Birçok Türki dilde de benzer kelimelere rastlanır: Gagavuzca ve Türkmence Yıldıs, Kazakça Juldız, Özbekçe ve Uygurca Yulduz, Yakutça Sulus.

Gözlem tarihçesi

Tarih boyunca yıldızlar, medeniyetler için büyük bir anlam ifade etmiştir. Dini uygulamaların bir parçası olabildikleri gibi göksel seyir ve yön bulma amacıyla da kullanılmışlardır. Birçok eski astronom yıldızların Dünya'nın etrafını saran gök küreye kalıcı olarak sabitlendiğine ve değişmez olduklarına inanıyordu. Genel kanıya göre, astronomlar yıldızları takımyıldızlara ayırdılar ve onları gezegenlerin hareketlerini ve Güneş'in bu takımyıldızlar üzerindeki hareketini anlamak için kullandılar. Güneş'in arka plan yıldızlarına (ve ufka) karşı hareketi, tarımsal uygulamaları düzenlemek için kullanılabilecek takvimler oluşturmak için kullanıldı. Dünya'nın hemen hemen her yerinde kullanılan Miladi takvim, en yakın yıldız olan Güneş'e göre dönme ekseninin açısını temel alan bir güneş takvimidir.

Kesin olarak tarihlendirilen en eski yıldız haritası, M.Ö 1534'te Antik Mısır'lı astronomlar tarafından oluşturulmuştur. Bilinen en eski yıldız katalogları ise, Kassite Dönemi'nde (M.Ö. 1531-1155) Mezopotamya'nın Babilli astronomları tarafından derlenmiştir.

Yunan astronomisindeki ilk yıldız kataloğu M.Ö 300'lerde Aristillus tarafından Timocharis'in yardımlarıyla oluşturulmuştur. Hipparkos'un (M.Ö. 2. yüzyıl) yıldız kataloğu ise 1020 yıldız içeriyordu ve Batlamyus kendi kataloğunu oluştururken buradan fazlasıyla yararlanmıştır. Hipparkos tarihte kaydedilen ilk nova (yeni yıldız)'yı keşfetmesiyle tanınır. Bugün kullanılan takımyıldız ve yıldız isimlerinin büyük bir kısmı Yunan astronomlar tarafından verilmiştir.

Göklerin göründüğü kadarıyla değişmediği düşünülse de, Çinli astronomlar yeni yıldızların keşfedilebileceğinin farkındaydılar. M.S 185'te, şimdilerde SN 185 olarak bilinen bir süpernova hakkında ilk gözlemi yapan ve hakkında yazanlar onlardı. Bilinen en parlak süpernova ise 1006'da Mısırlı astronom Ali bin Ridvan ve birkaç Çinli astronom tarafından gözlemlenen SN 1006 adlı süpernova idi. Yengeç Bulutsusunu doğuran SN 1054 adlı süpernova da, Çinli ve Müslüman astronomlar tarafından gözlemlenebilmiştir.

Ortaçağ'ın Müslüman astronomları, günümüzde halen kullanılan birçok yıldıza Arapça isimler verdiler ve yıldızların pozisyonlarını hesaplayabilecek çok sayıda astronomik alet icat ettiler. Zic diye adlandırılan yıldız katalogları oluşturmak amacıyla ilk büyük gözlemevi araştırma enstitülerini kurdular. Bunların arasında bir dizi yıldızı, yıldız kümesini (Omicron Velorum ve Brocchi'nin Kümeleri dahil) ve galaksileri (Andromeda Gökadası dahil) gözlemleyen İranlı astronom Abdurrahman es-Sufî tarafından yazılan Sabit Yıldızlar Kitabı'dır (964).

Josep Puig'e göre, Endülüslü astronom İbn Bacce, Samanyolu'nun neredeyse birbirine temas eden binlerce yıldızdan meydana geldiğini ve bunun nedeninin Dünya atmosferindeki kırılımdan kaynaklanıyor olabileceğini ileri sürdü, M.S 1106-1107 yıllarında yaşanan Mars-Jüpiter kavuşumunu da buna kanıt olarak gösterdi. Tycho Brahe gibi ilk Avrupalı astronomlar, gece gökyüzünde (daha sonra nova olarak adlandırılacak) yeni yıldızlar tanımlayıp gökyüzünün değişmez olduğunu önerdi. 1584 yılında Giordano Bruno diğer yıldızların aslında diğer güneşler olduğunu, onların yörüngesinde dönen başka gezegenler olabileceğini ve bir kısmının Dünya'ya benzeyebileceğini önerdi. Bu düşünce daha önceden antik Yunan düşünürler Demokritos ve Epikür  ve Fahreddin er-Râzî gibi ortaçağ Müslüman kozmologları tarafından dile getirilmiştir. Sonraki yüzyılda yıldızların uzak güneşler olduğu görüşü astronomlar arasında ortak kabul gören bir düşünce olmuştur. Bu yıldızların Güneş Sistemi üzerinde neden çekimsel bir etki göstermediğini açıklamak için Isaac Newton ve ilahiyatçı Richard Bentley öne sürülen düşüncelerden yararlanarak yıldızların her yönde eşit olarak dağıldığını önerdiler.

İtalyan astronom Geminiano Montanari 1667 yılında Umacı yıldızının parlaklığındaki değişimleri gözlemleyerek kaydetti. Edmond Halley, yakınımızda bulunan bir çift "duran" yıldızın özdevinim hareketinin ilk ölçümlerini yayımlayarak, bu yıldızların Antik Yunan astronomlar Batlamyus ve İparhos zamanından beri konumlarını değiştirdiğini kanıtlamıştır.

Gökyüzündeki yıldızların dağılımını keşfetmeye karar veren ilk astronom William Herschel'dir. 1780'lerde bir dizi ölçü aygıtı yardımıyla 600 yönde bakış doğrultusu boyunca gözlemlediği yıldızları saydı. Bu çalışmayla yıldız sayısının gökyüzünde Samanyolu'nun merkezine doğru gittikçe arttığı sonucuna ulaşmıştır. Aynı çalışmayı güney yarımkürede tekrarlayan oğlu John Herschel de aynı yöndeki artışı tespit etmiştir. William Herschel diğer başarılarının ötesinde, bazı yıldızların yalnızca aynı bakış doğrultusunda yer almalarının yanı sıra çift yıldız sistemi oluşturan fiziksel eşler olduğunu bulmasıyla da tanınır.

Joseph von Fraunhofer ve Angelo Secchi yıldız tayf ölçümünün öncüleridir. Sirius gibi yıldızların tayfını Güneş ile kıyaslayarak soğurma çizgilerinin (yıldız ışığı tayfının atmosferden geçerken belli frekanslarda soğurumu nedeniyle oluşan koyu çizgiler) sayı ve kuvvetlerindeki farklılıkları buldular. 1865 yılında Secchi yıldızları tayf tiplerine göre sınıflamaya başladı. Ancak günümüzde kullanılan yıldız sınıflandırması Annie J. Cannon tarafından 1900'lerde geliştirilmiştir.

Bir yıldıza olan mesafenin ilk doğrudan ölçümü (11.4 ışık yılı uzaklıktaki 61 Cygni) 1838'de paralaks tekniği kullanılarak Friedrich Bessel tarafından yapıldı. Paralaks ölçümleri göklerdeki yıldızların geniş bir şekilde ayrıldığını gösterdi. Çift yıldızların gözlemlenmesi 19. yüzyılda giderek artan bir önem kazanmıştır. 1834 yılında Friedrich Bessel, Sirius yıldızının özdevinim hareketindeki değişiklikleri gözlemleyerek görünmeyen bir eş yıldızın var olduğu sonucuna vardı. Edward Pickering 1899 yılında ilk olarak tayf üzerinde çift yıldızı bulduğunda, Mizar yıldızının 104 günlük periyotlarda ortaya çıkan tayf çizgilerindeki periyodik ayrılmayı gözlemliyordu. William Struve ve S. W. Burnham gibi astronomların birçok çift yıldız sistemini gözlemlerinin detayları yörünge özelliklerinin hesaplanmasıyla yıldızların kütlelerinin belirlenmesine olanak sağlamıştır. Teleskop ile yapılan gözlemlerden çift yıldızların yörüngelerinin hesaplanması problemi ilk olarak Felix Savary tarafından 1827'de çözülmüştür. Yirminci yüzyılda yıldızların bilimsel incelemesi alanında hızlı gelişmeler yaşandı. Fotoğraf önemli bir astronomik araç oldu. Karl Schwarzschild bir yıldızın renginin ve dolayısıyla sıcaklığının görünen kadir derecesi ile fotoğrafik kadir derecesinin karşılaştırılması sonucunda belirlenebileceğini buldu. Fotoelektrik ışıkölçerin (fotometrenin) geliştirilmesi birçok dalga boyu aralığında çok hassas kadir ölçümüne olanak verdi. 1921 yılında Albert A. Michelson, Mount Wilson Gözlemevi'ndeki Hooker teleskobunda interferometri kullanarak yıldız çapının ilk ölçümlerini yapmıştır.

Yirminci yüzyılın başlarında yıldızların fiziksel temeli üzerine önemli çalışmalar yapılmıştır. 1913 yılında geliştirilen Hertzsprung-Russell diyagramı, yıldızların gökfiziği üzerine çalışmaların ilerlemesini sağlamıştır. Yıldızların içini ve evrimini açıklayacak başarılı modeller geliştirilmiştir. İlk olarak 1925 yılında Cecilia Payne-Gaposchkin yazdığı bir doktora tezinde yıldızların ağırlıklı olarak hidrojen ve helyumdan oluştuğunu önermiştir. Kuantum fiziğindeki gelişmelerle birlikte yıldız ışığının tayfları başarı ile açıklanabilmiştir. Bu sayede yıldızların atmosferlerinin kimyasal bileşimi de belirlenebilmiştir.

Süpernovalar hariç, tek yıldız sistemleri çoğunlukla Yerel Grupta  ve özellikle Samanyolu'nun görünür kısmında (galaksimiz için mevcut detaylı yıldız kataloglarında gösterildiği gibi) gözlemlenmiştir. Ancak kimileri Dünya'dan yaklaşık 100 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Başak Kümesi'nin M100 adlı galaksisinde de gözlemlenebilmiştir. Yerel Üstkümede yıldız kümelerini görmek mümkündür ve mevcut teleskoplar prensipte Yerel Gruptaki zayıf ışığa sahip tek yıldız sistemlerini gözlemleyebilir  (bkz. Sefeidler). Ancak galaksilerin Yerel Üstkümesi dışında ne tek yıldız sistemleri ne de yıldız kümeleri gözlemlenebilmiştir. Bunun tek istisnası, bir milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan ve yüz binlerce yıldız içeren büyük bir yıldız kümesinin zayıf bir görüntüsüdür  (daha önce gözlemlenen en uzak yıldız kümesinden çok daha fazla yıldıza sahiptir).

Şubat 2018'de, ilk kez astronomlar, reiyonizasyon döneminde (Büyük Patlama'dan yaklaşık 180 milyon yıl sonrasında)  ilk oluşan yıldız formlarından dolaylı olarak ışık tespit ettiler.

Nisan 2018'de, astronomlar Icarus (resmi adıyla MACS J1149 Lensed Star 1) adında en uzakta yer alan (Dünya'dan yaklaşık 9 milyar ışık yılı uzaklıkta) bir anakol yıldızı tespit etmiştir.

Mayıs 2018'de, astronomlar, Atacama Large Millimeter Array ve Very Large Telescope adlı iki teleskobu kullanarak evren henüz 250 milyon yıl yaşındayken oluşmuş; 13,3 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir galaksi keşfetti ve bu galaksi oksijenin tespit edildiği en uzak yerdir.

Yıldızların adlandırılması
Takımyıldız kavramının Babilliler döneminde varolduğu bilinmektedir. Eski gökyüzü gözlemcileri yıldızların belirgin düzenlerinin bir resim oluşturduğunu hayal etmiş ve bunu da kendi mitleriyle ve doğada gördükleriyle özdeşleştirmişlerdir. Tutulum (ekliptik) çemberi üzerinde yer alan on iki takımyıldızı astrolojinin temelini oluşturmuştur. Belirgin olan birçok yıldıza da genelde Arapça ya da Latince isimler verilmiştir.

Takımyıldızların bazılarının ve Güneş'in kendi mitleri bulunur. Bunların ölülerin ruhu ya da tanrılar oldukları düşünülürdü. Örneğin Umacı yıldızının Gorgon Medusa'nın gözünü temsil ettiğine inanılırdı.

Eski Yunan dininde, sonradan gezegen olarak tanımlanan bazı "yıldızlar" önemli tanrıları temsil ederdi. Gezegenlerin adı da bu tanrılardan gelir: Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn. (Uranüs ve Neptün de Yunan ve Roma tanrılarıdır; ancak her ikisi de eski çağlarda düşük parlaklıkları yüzünden bilinmiyordu. Bu gezegenlerin isimleri daha sonraki astronomlar tarafından verilmiştir.

1600'lerde takımyıldızların isimleri gökyüzünün o bölgesindeki yıldızları adlandırmak için kullanılıyordu. Alman astronom Johann Bayer'in bir dizi yıldız haritası yaratarak her takımyıldızdaki yıldızı Yunan harfleriyle tanımlamasıyla Bayer belirtmesini oluşmuştur. Daha sonraları İngiliz astronom John Flamsteed'in kullandığı rakamlardan oluşan sisteme de Flamsteed belirtmesi adı verilmiştir. Yıldız katalogları çıktıktan sonra da birçok ek belirtme sistemi hazırlanmıştır.

Yıldızları ve diğer gökcisimlerini adlandırma konusunda bilimsel toplulukta tek yetkili kurum Uluslararası Astronomi Birliği'dir ("International Astronomical Union - IAU"). Bazı özel şirketler yıldızlara isim sattıklarını iddia eder ancak bunlar ne bilim topluluğu tarafından tanınır ne de kullanılır. Astronomi ile ilgilenenler bu tip davranışları, yıldızların adlandırılma prosedürünü bilmeyen insanları hedef seçen bir tür dolandırıcılık olarak görür.

Ölçü birimleri
Yıldız değişkenlerinin çoğu MKS ölçüm sistemi ile belirtilse de bazen cgs ölçüm sistemi de kullanılır (örneğin parlaklığın erg/saniye olarak belirtilmesi gibi.) Kütle, aydınlatma gücü ve yarıçap genel olarak Güneş'in özelliklerinin temel alındığı birimlerle ifade edilir. 2015 yılında IAU, yıldız değişkenlerini belirtebilmek için kullanılabilecek bir dizi nominal güneş değeri (belirsizlikler olmadan SI sabitleri olarak tanımlanmıştır) tanımladı:

{|
| nominal güneş aydınlatma gücü:
| L⊙ =
|-
| nominal güneş yarıçapı:
| R⊙ =
|}

Güneş kütlesi M⊙, Newton yerçekimi sabiti G'nin büyük bağıl belirsizliği (10 −4) nedeniyle IAU tarafından açıkça tanımlanmadı. Bununla birlikte, Newton yerçekimi sabiti ve güneş kütlesi (GM⊙) çarpıldığında elde edilen sonucun çok daha hassas olduğu bilindiğinden, IAU nominal güneş kütlesi değişkenini şu şekilde tanımlamıştır:

{|
| nominal güneş kütlesi değişkeni:
| GM⊙ =
|}

Bununla birlikte, CODATA'nın en güncel Newton yerçekimi sabiti tahmini (2014) kullanılarak nominal güneş değişkeni yaklaşık 1.9885 × 1030 kg olarak ölçülebilir. Parlaklık, yarıçap, kütle değişkeni ve kütle için kesin değerler, gözlemsel belirsizlikler nedeniyle gelecekte biraz değişecekse de 2015 IAU nominal sabitleri, yıldız değişkenlerini belirtmek için oldukça yararlı olduklarından aynı SI değerlerinde kalacaktır.

Dev bir yıldızın yarıçapı ya da bir çift yıldız sisteminin ana ekseni gibi büyük uzunluklar genellikle astronomik birim (AU) ile belirtilir. Bir AU yaklaşık olarak Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklığa eşittir. (150 milyon km veya yaklaşık 93 milyon mil). IAU 2012'de, astronomik sabiti tam 149.597.870.700 m olarak tanımladı.

Oluşum ve gelişim

Yıldızlar, uzayda bulunan yüksek yoğunluktaki (yine de Dünya üzerindeki bir vakum odasından daha az yoğun olan) madde bulutlarının içlerinde doğar. Moleküler bulutlar olarak bilinen bu bölgeler, çoğunlukla hidrojenden oluşmakla birlikte yaklaşık %23–28 helyum ve az miktarda daha ağır elementleri içerir. Orion Bulutsusu bu yıldız doğumhanelerine bir örnektir. Çoğu yıldız düzinelerce ilâ yüz binlerce yıldızı içerebilen yıldız gruplarının içinde doğar. Bu bulutlardan büyük yıldızlar oluştukça, içinde bulundukları bulutları güçlü bir şekilde ışıklandırıp iyonlaştırırlar ve bir H II bölgesi yaratırlar. Yıldız oluşumundan kaynaklanan bu tür etkiler nihayetinde bulutu bozabilir ve yeni yıldız oluşumunu engelleyebilir.

Tüm yıldızlar ömürlerinin büyük çoğunluğunu çekirdeklerindeki hidrojeni helyuma dönüştürdükleri anakol evresinde geçirirler. Bununla birlikte yıldızlar kütlelerinin büyüklüğüne göre gelişimlerinin çeşitli aşamalarında farklı yollar izlerler. Daha büyük yıldızların nihai kaderi, göreli olarak kendilerinden daha az kütleye sahip yıldızlardan farklıdır. Buna göre, astronomlar genellikle yıldızları kütlelerine göre gruplandırırlar:

 Kütleleri 0,5 M☉ altında olan çok düşük kütleli yıldızlar, sahip oldukları helyumu anakol evresinde iken tüm yıldız boyunca yayarlar. Bu nedenle, asla kabuk yanmasına maruz kalmazlar veya kırmızı deve dönüşmezler, onlar helyumu kaynaştıracak büyüklüğe sahip olmadıklarından bir helyum beyaz cücesine dönüşecek ve yavaşça hidrojenlerini tüketerek soğuyacaklardır. Ancak bu kütledeki yıldızların ömrü evrenin yaşından daha büyük olduğundan şu ana kadar herhangi bir helyum beyaz cücesi bulunmamaktadır.
 Kütlesi 0.5 M⊙ ilâ 1.8–2.5 M⊙ olan düşük kütleli yıldızlar (Güneş buraya dahildir), çekirdeklerindeki hidrojen tükendiğinde kırmızı dev haline gelir ve çekirdeklerindeki helyum ani bir parlamayla yanmaya başlar; girdikleri asimptotik dev kol devresinde karbon-oksijen içerikli bir çekirdek geliştirirler; nihayetinde dış katmanlarını uzaya salarak gezegensel bir bulutsu oluştururlar ve geriye kalan çekirdekleri de artık bir beyaz cücedir.
 Kütlesi 1.8–2.5 M⊙ ila 5–10 M⊙ olan Orta kütleli yıldızlar, düşük kütleli yıldızlara benzer evrimsel aşamalardan geçer; ancak kırmızı dev evresinde nispeten kısa bir süre sonra helyum parlama olmadan kaynaşmaya başlar ve dejenere karbon-oksijen çekirdeği oluşturmadan önce kırmızı dev evresinde uzun bir süre geçirir.
 Dev yıldızlar genellikle minimum 7–10 M⊙ kütleye sahiptir (azami 5–6 M⊙). Çekirdeğin içindeki hidrojeni tükettikten sonra bu yıldızlar üstdev haline gelir ve helyumdan daha ağır elementleri oluşturmaya başlar. Ömürlerinin sonuna geldiklerinde çekirdekleri çöker ve süpernova patlamasıyla son bulurlar.

Yıldız oluşumu

Bir yıldızın oluşumu, bir moleküler bulutun içinde oluşan ve sıklıkla bir süpernovanın (büyük yıldız patlamaları) ya da iki galaksinin çarpışmasından oluşan şok dalgalarının tetiklediği kütleçekimsel bir kararsızlık ile başlar. Jeans Kararsızlığı kriterlerini sağlayacak kadar bir madde yoğunluğuna erişen bölge kendi kütleçekimsel kuvveti altında çökmeye başlar.

Bulut çöktükçe, Bart damlacığı adı verilen ve yoğun toz ile gazdan oluşan ayrık kümelenmeler oluşur. Bunların içinde 50 güneş kütlesine kadar madde bulunabilir. Yuvar çöktükçe ve yoğunluk arttıkça kütleçekimsel enerji ısıya dönüşür ve sıcaklık artar. Önyıldız bulutu hidrostatik denge durumunda dengeli bir duruma yaklaştığında, bulutun merkezinde bir önyıldız oluşur. Bu anakol öncesi yıldızlar genelde bir ön gezegen diskiyle çevrelenmiştir. kütleçekimsel büzülme dönemi 10–15 milyon yıl kadar sürer.

İki Güneş kütlesinden az kütleye sahip genç yıldızlara T Tauri yıldızı, daha yüksek kütleye sahip olan yıldızlara da Herbig Ae/Be yıldızları denir. Bu yeni doğan yıldızlar dönme ekseni boyunca gaz jetleri yayar, bu da çöken yıldızın açısal momentumunu azaltabilir ve Herbig-Haro nesneleri olarak bilinen küçük bulutlar oluşabilir. Bu jetler, yakındaki devasa yıldızlardan gelen radyasyon ile birlikte, yıldızın oluştuğu çevreleyen bulutun uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.

Gelişmelerinin başlarında T Tauri yıldızları kabaca sıcaklarının aynı kalıp parlaklıklarının azaldığı Hayashi evresindedirler. Daha az kütleli T Tauri yıldızları anakol evresine kadar burada kalırken daha kütleli yıldızlar Henyey evresine geçerler.

Anakol evresi

Yıldızlar yaşam sürelerinin %90'ında çekirdekleri yakınında yüksek sıcaklık ve basınç altında gerçekleşen nükleer füzyonla hidrojeni helyuma çevirir. Anakolun başlangıcından itibaren yıldız çekirdeğindeki helyum oranı düzenli olarak artar ve bu da çekirdekteki nükleer füzyonu arttırarak yıldızın daha parlak ve sıcak olmasına yol açar. Örneğin yaklaşık 4,6 milyar yıl önce anakola giren Güneş'in o zamandan beri parlaklığının %40 arttığı tahmin edilmektedir.

Her yıldız sürekli olarak gazın uzaya akmasına neden olan bir yıldız rüzgârı üretir. Yıldızların çoğu için kaybedilen bu kütle miktarı kayda değer değildir. Güneş her yıl 10−14 Güneş kütlesi kadar ya da diğer bir deyişle tüm hayatı boyunca kütlesinin %0,01'i kadar bir kütle kaybeder. Ancak çok büyük yıldızlar gelişimlerini önemli derecede etkileyecek olan 10−7 ile 10−5 Güneş kütlesi arasında madde kaybeder. 50 güneş kütlesinden daha büyük bir kütle ile hayatlarına başlayan yıldızlar anakolda kaldıkları süre boyunca toplam kütlelerinin yarısını kaybedebilirler.

Bir yıldızın anakolda bulunacağı süreyi yakılacak yakıtın miktarı ve yanma hızı, başka bir deyişle başlangıçtaki kütlesi ve parlaklığı belirler. Güneş için bu sürenin yaklaşık 1010 yıl olduğu tahmin edilmektedir. Büyük yıldızlar yakıtlarını çok hızlı yakarlar ve ömürleri kısa olur. Kırmızı cüce adı verilen küçük yıldızlar ise büyük yıldızların aksine yakıtlarını çok yavaş yakar ve on ile yüz milyar yıl arasında yaşamlarını sürdürürler. Yaşamlarının sonuna doğru gittikçe parlaklıklarını kaybederler ve kara cüceye dönüşürler. Böyle yıldızların yaşam süreleri evrenin şimdiki yaşından (13,7 milyar yıl) daha büyük olduğu için kara cücelerin var olması henüz beklenmemektedir.

Kütlenin yanı sıra helyumdan daha ağır elementlerin miktarı da yıldızların gelişiminde önemli rol oynar. Astronomide helyumdan ağır elementlerin tamamı "metal" olarak değerlendirilir ve bu elementlerin kimyasal derişimine metallik denir. Yıldızın metalliği, yakıtını yakacağı süreyi etkiler ve mıknatıssal alanların oluşumunu kontrol eder  ve yıldız rüzgârının gücünü değiştirir. Daha yaşlı öbek II yıldızlar oluştukları moleküler bulutların bileşimi nedeniyle daha genç olan öbek I yıldızlara göre önemli oranda az metalliğe sahiptirler. Bu bulutlar zaman geçip yaşlı yıldızlar öldükçe atmosferlerinin bir kısmından gelen metallerle zenginleşmiştir.

Anakol sonrası

En az 0.4 güneş kütlesine sahip yıldızlar çekirdeklerindeki hidrojeni tükettiklerinde geriye kalan hidrojeni artık helyumdan ibaret çekirdeğinin dışındaki bir kabukta kaynaştırmaya başlar. Kırmızı dev formunu aldıkça dış katmanları genişlemeye ve soğumaya başlar. Yaklaşık 5   milyar yıl sonra Güneş helyumu kaynaştırma aşamasına gelecek ve yarıçapı 1 astronomik birime ve mevcut boyutu da 250 katına çıkacak fakat mevcut kütlesinin %30'unu kaybedecektir.

Hidrojen kabuğu yanması daha fazla helyumu ortaya çıkarttığından çekirdeğin kütlesi ve sıcaklığı artar. 2.25 güneş kütlesine sahip bir kırmızı devin helyum çekirdeği helyum füzyonundan önce dejenere olur. Son olarak, sıcaklık yeterince arttığında helyum füzyonu helyum parlaması adı verilen bir olayla aniden başlar ve yıldızın yarıçapı hızla küçülüp yüzey sıcaklığı artar ve yıldız HR diyagramının yatay dalına geçer. Daha büyük yıldızlarda helyum çekirdeğinin füzyonu çekirdek dejenere olmadan başlar ve yıldız, dış konvektif zarf çökmeden ve yıldız yatay dala geçmeden önce helyumu yavaşça yaktığı kırmızı kümede biraz zaman harcar.

Yıldız çekirdeğindeki helyumu kaynaştırdığında açığa çıkan karbon, dışı helyum kabuğu ile örtülü çok daha sıcak bir çekirdeği meydana getirir. Yıldız asimptotik dev dal (ADD) adı verilen bir döneme girer fakat açıklanan diğer kırmızı devlere göre daha parlaktır. Daha büyük ADD yıldızları, çekirdek dejenere hale gelmeden önce kısa bir karbon füzyonu sürecine girebilir.

Büyük yıldızlar

Dokuz güneş kütlesinden daha fazla kütleye sahip olan yıldızlar önce mavi ve sonra da kırmızı bir üstdev olacak şekilde genişler. Özellikle büyük yıldızlar, güçlü konveksiyon akım ve yoğun kütle kaybı nedeniyle yüzeye ulaşan hidrojenden daha ağır elementlerin emisyon çizgilerinin hakim olduğu spektrumlarla karakterize olan bir Wolf-Rayet yıldızına dönüşebilir.

Helyum büyük bir yıldızın çekirdeğinde tükendiğinde, çekirdek kasılır ve sıcaklık ve basınç karbonu kaynaştıracak kadar yükselir (bkz. Karbon yakma işlemi). Bu süreç, oksijen (bkz. Oksijen yakma işlemi), neon (bkz. Neon yakma işlemi) ve silikon'un (silikon yakma işlemi) yakılmasıyla devam eder. Yıldızın yaşamının sonuna kadar füzyon, çekirdekte tıpkı soğan kabukları gibi tabakalar oluşturarak devam eder. Her kabukta farklı bir element çekirdek kaynaşmasına uğrar. En dışta hidrojen, içeri doğru helyum ve sonra diğer ağır elementler diye devam eder.

Son aşamaya, yıldız demir üretmeye başlayınca ulaşılır. Demir atomu çekirdeği diğer ağır elementlerin çekirdeklerinden daha sıkıca bağlandığı için demir ötesi elementlerden yeterli füzyon enerjisi açığa çıkmaz. Çok sınırlı bir ölçüde böyle bir süreç devam eder; ancak enerji tüketir. Benzer şekilde tüm hafif çekirdeklerden daha sıkı bağlandıkları için, bu enerji fisyonla serbest bırakılamaz.

Çöküş
Gelişiminin sonunda, ortalama büyüklükte bir yıldız artık dış katmanlarını kaybederek bir gezegenimsi bulutsuya dönüşür. Eğer dış atmosferi döküldükten sonra kalan kütle 1,4 güneş kütlesinden az ise görece oldukça küçük bir nesne (yaklaşık Dünya kadar) hâline gelene kadar küçülür. Daha fazla sıkışmanın oluşması için yeterince büyük olmayan bu yıldızlara beyaz cüce denir. Her ne kadar yıldızlar plazma yuvarları olarak tanımlansalar da beyaz cücenin içindeki elektron yozlaşmış madde artık plazma değildir. Beyaz cüceler oldukça uzun zaman sonra kara cücelere dönüşeceklerdir.

Daha büyük yıldızlarda demir çekirdek artık kendi kütlesini destekleyemeyecek kadar, yani 1,4 güneş kütlesinden daha fazla büyüyene kadar çekirdek kaynaşması devam eder. Çekirdeğin içindeki elektron proton yönlendirilince ve ters beta bozunması ya da elektron yakalanması ile patlayıp nötron ve nötrinolar oluşturunca çekirdek birdenbire çöker. Bu çökmenin oluşturduğu şok dalgaları yıldızın geri kalanının bir süpernova olarak patlar. Süpernovalar o kadar parlaktır ki kısa süre içinde bulunduğu galaksinın tamamından daha parlaktır. Samanyolunda oluştuklarında, tarih boyunca daha önce yıldız görülemeyen yerlerde ortaya çıkan "yeni yıldızlar" olarak gözlemlenmişlerdir.

Yıldızın maddesinin çoğu, süpernova patlamasıyla uzaya kaçar ve Yengeç Bulutsusu gibi bulutlar oluşturur. Geri kalan bir Nötron yıldızı hâline gelir (kendilerini bazen Pulsar ya da X ışını patlaması şeklinde gösterir) ya da dört güneş kütlesine eşdeğer bir kalıntı bırakacak kadar büyük bir yıldız ise kara delik olur. Bir nötron yıldızında madde, nötron yozlaşmış madde denilen hâlde bulunur ve çekirdekte de Kuark maddesi denen daha da egzotik bir yozlaşmış madde bulunur. Karadeliğin içindeki maddenin hâli henüz anlaşılamamıştır.

Ölen yıldızların kaçan dış katmanları yeni yıldız oluşumunda kullanılabilecek ağır elementleri de içerir. Bu ağır elementler kayalık gezegenlerin oluşumuna izin verir. Süpernovalardan ve yıldız rüzgârlarından çıkan akış, yıldızlararası ortamın şekillendirilmesinde önemli rol oynar.

Çift yıldızlar
Çift yıldız sistemlerinin anakol sonrası gelişimleri kendileriyle aynı kütledeki tek yıldızlardan önemli ölçüde farklı olabilir. İkili sistemdeki yıldızlar yeterince yakınsa, yıldızlardan biri kırmızı bir dev olmak için genişlediğinde, Roche lobunu taşar ise kendi kütlesinin bir kısmını diğer yıldıza aktarabilir. Roche lobu taştığında ise felaket değişkenleri ve tip Ia süpernovaları dahil olmak üzere çeşitli fenomenler ortaya çıkabilir.

Yaygınlık

Yıldızların çoğunluğunun kütleçekimi ile birbirine bağlı çoklu yıldız sistemlerinde çift yıldızları oluşturduğu çok uzun zamandır kabul görmüş bir varsayımdır. Bu özellikle çok büyük olan O ve B sınıfı yıldızlar için özellikle doğrudur ve %80'i çoklu sistemdir. Ancak daha küçük yıldızlarda tek yıldız sistemlerinin oranı artar; kırmızı cücelerin yalnızca %25'inin bir eşi olduğu bilinmektedir. Tüm yıldızların %85'i kırmızı cüce olduğuna göre Samanyolu'ndaki yıldızları çoğu doğuştan tektirler.

Daha geniş kümelere yıldız kümesi denir. Bunlar birkaç yıldızlık yıldız topluluklarından yüzlerce, binlerce yıldızdan oluşan devasa küresel kümelere kadar sıralanırlar.

Yıldızlar evrende düzenli bir şekilde dağılmamış ve normalde yıldızlararası gaz ve tozla birlikte galaksilerde toplanmışlardır. Sıradan bir galaksiiçinde yüzlerce milyar yıldız bulunur ve gözlemlenebilir evrende 100 milyardan (1011) daha fazla galaksivardır. Genelde yıldızların sadece galaksilerde olduğuna inanılsa da galaksilerarası yıldızlar da bulunmuştur.

Astronomlar gözlemlenebilir evrende en azından 70 seksilyon (7×1022) yıldız olduğunu tahmin etmektedir. Bu Samanyolumuzda bulunan 300 milyar yıldızın 230 milyar katıdır.

Güneş'ten sonra Dünya'ya en yakın yıldız 39,9 trilyon (1012) kilometre ya da 4,2 ışık yılı uzaklıkta olan Proxima Centauri'dir. Bu yıldızın ışığının dünyaya ulaşması için 4,2 yıl gerekmektedir. Uzay Mekiği'nin yörünge hızıyla (saniyede 8 kilometre — yaklaşık saatte 30,000 kilometre) yolculuk edersek Proxima Centauri'ye ulaşmak için 150.000 yıl gerekecektir. Buna benzer uzaklıklar galaksitekerlerinde, Güneş'in çevresi de dahil olmak üzere tipik uzaklıklardır. Yıldızlar galaksilerin merkezinde ve küresel kümelerde birbirlerine çok daha yakın olabildikleri gibi, galaksi halesinde çok daha uzak olabilirler.

Düşük yoğunlukları nedeniyle galaksilerde yıldızların birbiriyle çarpışmasının oldukça nadir olduğu düşünülür. Ancak galaksimerkezi ile küresel kümenin çekirdeği gibi daha yoğun bölgelerde bu çarpışmalara daha sık rastlanır. Bu tür çarpışmalar sonucunda mavi başıboşlar diye bilinen oluşumlar olur. Bunlar anakolda aynı parlaklığa sahip yıldızlardan daha yüksek yüzey sıcaklığına sahip anormal yıldızlardır.

Özellikler

Yıldızların hemen hemen tüm özelliklerini başlangıçtaki kütlesi belirler. Bu özelliklerin arasında parlaklık, büyüklük, yıldızın gelişimi, yaşam süresi ve kaçınılmaz sonu da bulunur.

Yaş
Yıldızların çoğu 1 milyar ile 10 milyar yıl arasında yaşa sahiptir. Bazı yıldızlar gözlemlenen evrenin yaşı olan 13,7 milyar yaşına yakındır. Yıldız ne kadar büyük olursa yaşam süresi de o kadar kısa olur çünkü büyük yıldızların çekirdeklerinde daha büyük olan basınç hidrojenin daha hızlı yanmasına neden olur. En büyük yıldızlar ortalama bir milyon yıl yaşarlarken minimum kütleye sahip olan kırmızı cüceler yakıtlarını çok yavaş yaktıklarından on ile yüz milyar yıl arasında yaşarlar.

Kimyasal bileşim

Yıldızlar oluştuklarında yaklaşık kütlelerinin %71'i hidrojen, %27'i helyum, geri kalanı da metallerdir. Genel olarak metallerin oranı yıldız atmosferlerinde bulunan demir içeriğiyle belirlenir çünkü demir hem sık bulunan bir metaldir hem de soğurma çizgileri görece daha kolay ölçülür. Yıldızların oluştuğu moleküler bulutlar süpernova patlamalarıyla sürekli olarak metallerle zenginleştiğinden bir yıldızın kimyasal bileşimi yaşını belirlemek için kullanılır. Metallerin oranı ayrıca yıldızın bir gezegen sisteminin olması olasılığının da bir göstergesi olabilir. Daha ağır elementlerin varlığı, yıldızın bir gezegen sistemine sahip olma olasılığını arttırır.

Bugüne kadar ölçülen en düşük demir içeriğine sahip olan yıldız HE1327-2326 no.lu cücedir. Güneş'in demir içeriğinin 200.000'de birine sahiptir. Bunun aksine demir zengini μ Leonis Güneş'in sahip olduğunun iki katı kadar demir içeriğine sahipken bir gezegene sahip olan 14 Herculis bunun üç katı kadarına sahiptir. Spektrumlarında, belirli elementlerin (özellikle krom ve nadir toprak elementleri) olağan dışı bolluklarını gösteren kimyasal açıdan tuhaf olarak tanımlanabilecek yıldızlar da vardır. Güneş de dahil olmak üzere daha soğuk dış atmosfere sahip yıldızlar çeşitli iki ve çok atomlu moleküller oluşturabilir.

Çap

Dünya'ya olan büyük uzaklıkları nedeniyle Güneş dışındaki tüm yıldızlar, Dünya'nın atmosferinin etkisiyle gece gökyüzünde göz kırpan parlak noktalar olarak insan gözüne görünürler. Yıldız tekerleri yeryüzündeki optik teleskoplar tarafından gözlemlenemeyecek kadar küçük açısal boyutlarda olduklarından bu nesnelerin resimlerini alabilmek için interferometri içeren teleskoplar gerekir. Güneş de bir yıldızdır ancak teker olarak görünecek ve gün ışığı sağlayacak kadar Dünya'ya yakındır. Güneşten sonra en büyük görünen boyuttaki yıldız yalnızca 0,057 SOA'lık açısal çapı olan R Doradus yıldızıdır.

Yıldızlar bir şehirden daha büyük olmayan nötron yıldızlarından Orion takımyıldızında bulunan ve Güneş'in 1.000 katı büyük olan yaklaşık 1,6 milyar kilometrelik çapı olan Betelgeuse gibi üstdevlere kadar sıralanırlar. Ancak Betelgeuse'ün yoğunluğu Güneş'inkinden çok daha azdır.

Devinim

Bir yıldızın Güneş'e göre hareketi yıldızın kaynağı ve yaşı için olduğu kadar yapısı ve bulunduğu galaksinin gelişimi hakkında da önemli bilgiler sağlayabilir.

Bir yıldızın özdevinimi teğetsel hızıdır. Bunun belirlenmesi için yılda mas (mili SOA) birimi kullanılarak çok hassas gökölçümleri yapılır. Bir yıldızın ıraklık açısını belirleyerek bir yıldızın özdevinimi hız birimlerine çevrilebilir. Yüksek özdevinimi olan yıldızlar Güneş'e görece daha yakın olan yıldızlardır ve ıraklık açısı ölçümü için oldukça iyi adaylardır.

Dikeyhız yıldızın Güneş'e doğru ya da Güneş'ten uzağa olan hızıdır. Bu hız tayf çizgilerindeki doppler kayması ile belirlenir ve birimi kilometre/saniyedir.

Her iki hareket hızı da belirlendikten sonra bir yıldızın Güneş'e ya da galaksiye göre olan uzay hızı belirlenebilir. Yakın yıldızlar arasında öbek I yıldızların daha yaşlı olan öbek II yıldızlara göre daha düşük hızlara sahip oldukları bulunmuştur. Öbek II yıldızların galaksidüzlemine eğik olan eliptik yörüngeleri bulunur. Yakındaki yıldızların devinimlerinin karşılaştırılması sonucunda yıldız toplulukları da tanımlandı. Bunlar büyük bir olasılıkla oluşumlarının kaynağında aynı dev moleküler bulutları paylaşıyorlardı.

Manyetik alan

Bir yıldızın manyetik alanı, konvektif dolaşımın meydana geldiği iç kısımlarda oluşur. İletken plazmanın bu hareketi, bir dinamo gibi işlev görür, buradaki elektrik yüklerinin hareketi, mekanik bir dinamo gibi manyetik alanları uyarır. Bu manyetik alanlar yıldız boyunca ve ötesinde geniş bir yelpazeye sahiptir. Manyetik alanın gücü yıldızın kütlesine ve bileşimine göre değişir ve yüzey manyetik aktivitesinin miktarı yıldızın dönüş hızına bağlıdır. Bu yüzey aktivitesi, manyetik alanın güçlü olduğu ve yüzey sıcaklığının normalden düşük olduğu yerlerde yıldız lekeleri oluşturur. Koronal döngüler, bir yıldızın yüzeyinden dış atmosferine yani koronasına kadar yükselen kemer şeklinde hareket eden manyetik alan akımı çizgileridir. Koronal döngüler, aldıkları yol boyunca sürükledikleri plazma nedeniyle görülebilir. Güneş püskürtüsü, aynı manyetik aktivite nedeniyle yayılan yüksek enerjili parçacıkların patlamasıdır.

Hızlı dönen genç yıldızlar, manyetik alanları nedeniyle yüksek yüzey aktivitesine sahip olma eğilimindedir. Manyetik alan, yıldız rüzgarı üzerinde hareket edebilir ve zaman içinde dönme hızını yavaş yavaş düşürmek için bir fren işlevi görür. Bu nedenle, Güneş gibi yaşlı yıldızlar çok daha yavaş dönme hızına ve daha düşük bir yüzey aktivitesine sahiptir. Yavaşça dönen yıldızların aktivite seviyeleri döngüsel olarak değişme eğilimindedir ve belirli bir süre boyunca tamamen durabilirler. Örneğin, 70 yıl süren Maunder Minimum dönemi boyunca hiç güneş lekesi oluşmamıştır.

Kütle

Bilinen en büyük yıldızlardan biri, Güneş'in kütlesinin 100 – 150 katı büyük olan ve birkaç milyon yıllık çok kısa bir yaşam süresine sahip olan Eta Carinae yıldızıdır. Yakın geçmişte yapılan Arches kümesindeki bir çalışma evrenin içinde bulunduğu dönem içinde 150 güneş kütlesinin üst sınır olduğunu önermektedir. Bu sınırlamanın nedeni kesin olarak bilinmese de kısmen bir yıldızın atmosferinden gazları kaçırmadan geçebilecek olan en yüksek aydınlatma gücü miktarını belirleyen Eddington aydınlatma gücü nedeniyle olduğu düşünülmektedir.

Big Bang'ten hemen sonra oluşan yıldızlar, bileşimlerinde lityumdan daha ağır metal bulunmaması nedeniyle 300 güneş kütlesi ya da daha büyük olabilirler. Bu aşırı büyük Öbek III yıldızların soyu çok uzun zamandır tükenmiştir ve ancak teorik olarak bulunurlar.

Jüpiter gezegeninin kütlesinin 93 katı bir kütleye sahip olan ve AB Doradus A yıldızının eşi olan AB Doradus C yıldızı, çekirdeğinde çekirdek kaynaşması süren bilinen en küçük yıldızdır. Güneş'e benzer metallikte olan ve teorik olarak çekirdeğinde hâlâ çekirdek kaynaşması sürebilecek olan minimum kütle yaklaşık olarak Jüpiter'in 75 katı olarak tahmin edilmektedir. Ama metallik düşük olduğunda, sönük yıldızlar üzerine yapılan bir çalışma minimum yıldız boyutunun Güneş'in %8,3'ü yani Jüpiter'in kütlesinin yaklaşık 87 katı olduğunu göstermektedir. Bundan daha küçük boyutta olan yıldızlara kahverengi cüceler denir ve yıldızlar ile gaz devleri arasında çok iyi tanımlanamamış bölgede yer alırlar.

Yıldızın yarıçapı ve kütlesi yüzeydeki kütleçekimini belirler. Dev yıldızlar anakoldaki yıldızlardan daha düşük bir yüzey kütleçekimine sahip iken beyaz cüceler gibi yozlaşmış yoğun yıldızların yüzey kütleçekimi daha büyüktür. Yüzey kütleçekimi yıldız ışığının tayfını etkiler; daha yüksek kütleçekimi soğurma çizgilerini genişletir.

Dönme
Yıldızların dönme hızı tayf ölçümü ile yaklaşık olarak tahmin edilebilir ya da yıldız lekelerinin dönme hızının izlenmesiyle daha kesin olarak belirlenebilir. Genç yıldızlar ekvatorlarında 100 km/s'yi geçen büyük dönme hızlarına sahiptir. Örneğin B sınıfı yıldız Achernar kutuplar arasındaki uzaklıktan %50 daha büyük bir eşlek çapına yol açan yaklaşık 225 km/s'lik ya da daha büyük bir eşlek dönme hızına sahiptir. Bu hız ulaşıldığında yıldızın parçalanacağı dönüşül (kritik) hız olan 300 km/s'den çok az düşük olan bir hızdır. Karşılaştırıldığında Güneş ancak her 25 – 35 günde bir döner ve ekvator dönme hızı 1.994 km/s'dir. Bir yıldız anakol üzerinde gelişimini sürdürürken, mıknatıssal alanı ve yıldız rüzgârı dönme hızını önemli miktarda azaltmaktadır.

Sıkışık yıldız yoğun bir kütleye sıkıştıklarından yüksek bir dönme hızına sahiptirler. Ancak açısal momentum korunumundan (dönen bir cismin boyutundaki küçülmeye karşın dönme hızını arttırması) beklendiği hıza nazaran oldukça düşük dönme hızlarına sahiptir. Yıldızın açısal devinirliğinin önemli bir kısmı yıldız rüzgârının sonucunda oluşan kütle kaybıyla dağılır. Bunun yanı sıra bir pulsarın (atarca) dönme hızı oldukça yüksektir. Örneğin Yengeç bulutsusunun merkezindeki atarca saniyede 30 kere döner. Atarcanın dönme hızı ışınım nedeniyle giderek yavaşlayacaktır.

Sıcaklık
Anakoldaki bir yıldızın yüzey sıcaklığı çekirdekteki enerji üretim hızı ve yıldızın yarıçapı ile belirlenir ve genellikle yıldızın renk ölçeğinden hesap edilir. Sıcaklık normalde, yüzey alanı başına yıldız ile aynı parlaklığa sahip ideal bir kara cismin saçtığı enerji miktarına eş olan etkin sıcaklık değerinde verilir. Sıcaklık çekirdeğe doğru arttıkça, etkin sıcaklığın sadece yüzey hakkında bilgi verdiği de unutulmamalıdır. Bir yıldızın çekirdeğindeki sıcaklık birkaç milyon kelvine ulaşabilir.

Yıldız sıcaklığı değişik elementlerin enerji kazanma ya da iyonlaşma hızını belirleyebileceğinden tayf üzerinde karakteristik soğurma çizgileri olarak belirirler. Bir yıldızın yüzey sıcaklığı, mutlak parlaklığı ve soğurma özellikleri ile yıldızın sınıflandırılmasında kullanılır. (aşağıdaki sınıflandırma bölümüne bakın).

Anakolda yer alan büyük yıldızlar 50,000 K'e varan yüzey sıcaklıklarına sahip olabilirler. Güneş gibi daha küçük olan yıldızların yüzey sıcaklıkları birkaç bin K.'dir. Kırmızı devler 3,600 K gibi görece düşük bir yüzey sıcaklığına sahip olmalarına rağmen çok geniş dış yüzey alanları nedeniyle yüksek parlaklığa sahiptirler.

Işınım
Çekirdek kaynaşmasının bir ürünü olarak yıldızlar tarafından üretilen enerji hem elektromanyetik radyasyon hem de parçacık ışınımı olarak uzaya yayılır. Yıldız tarafında yayılan parçacık ışınımı yıldız rüzgârı (yıldızın dış katmanlarından yayılan serbest Proton, alfa parçacığı ve beta parçacığı gibi elektrikle yüklü parçacıkların düzenli akışı olarak görülür) ve yıldız çekirdeğinden çıkan düzenli bir nötrino akışı olarak kendini gösterir.

Çekirdekteki enerji üretimi yıldızların bu kadar çok parlak olmasının nedenidir. Ne zaman bir elementin iki ya da daha fazla atom çekirdeği birleşerek daha ağır bir elementin atom çekirdeğini oluşturmak için kaynaşsa oluşan çekirdek kaynaşması tepkimesinden gama ışını foton salınır. Bu enerji yıldızın dış katmanlarına ulaştığında görünür ışığın da dahil olduğu diğer elektromanyetik enerjiye dönüşür.

Bir yıldızın görünür ışığının doruk titreşim sayısınca belirlenen (frekansı) rengi yıldızın fotosferini de içeren dış katmanlarına bağlıdır. Görünür ışığın yanı sıra yıldızlar insan gözünün göremediği elektromanyetik radyasyon türleri de yayar. Aslında yıldızların elektromanyetik radyasyonu elektromanyetik spektrumun en uzun dalga boyu olan radyo dalgaları ve kızılötesiden en kısa dalga boyu olan morötesi, X ışını ve gama ışınına kadar tamamını kapsar. Yıldızların elektromanyetik radyasyonunun görünür ya da görünmez tüm bileşenleri özellikleri ayırt etmede önem taşır.

Yıldız tayfını kullanan astronomlar yıldızın yüzey sıcaklığını, yüzey kütle çekimini, metalliğini ve dönme hızını belirleyebilirler. Paralaks ölçümüyle yıldızın uzaklığı da biliniyorsa parlaklığı da belirlenebilir. Daha sonra yıldız modellemelerine bakılarak kütle, yarıçap, yüzey kütleçekimi ve dönme sıklığı (frekansı) tahmin edilebilir. Çift yıldız sistemlerindeki yıldızların kütlesi doğrudan ölçülebilir. kütleçekimsel mikromercekleme yöntemi de bir yıldızın kütlesini belirler.) Bu değişkenleri kullanan astronomları yıldızın yaşını da tahmin edebilir.

Parlaklık
Astronomideparlaklık, bir yıldızın birim zamanda yaydığı ışığın ya da diğer ışınım enerjisinin miktarıdır. Bir yıldızın parlaklığı yarıçapı ve yüzey sıcaklığı ile belirlenir. Çoğu yıldız yüzeyi boyunca her yerden eşit olarak ışıma yaymaz. Örneğin, kendi etrafında hızlıca dönen Vega yıldızının kutuplarında, ekvatorunda olduğundan daha fazla enerji akısı (birim alan başına güç) gerçekleşir.

Yüzeyde görülen ve ortalamadan düşük sıcaklık ile parlaklığa sahip olan bölgelere yıldız lekesi denir. Güneş gibi küçük, cüce yıldızlar genel olarak çok az miktarda küçük yıldız lekesi olan tekerlere sahiptir. Daha büyük dev yıldızlar daha büyük ve bariz yıldız lekelerine sahiptir  ve güçlü yıldız kenar kararması gösterirler. Bu yıldız tekerinin kenarlarına doğru parlaklığın azalmasıdır. UV Ceti gibi kırmızı cüce parıltılı yıldızlarda oldukça belirgin yıldız lekesi oluşumları gösterebilirler.

Kadir sınıfı

Bir yıldızın görünür parlaklığı, kadir ile ölçülür. Bu kavram Dünya'dan uzaklığı, yıldızlararası toz ve gazın söndürücü etkisi ve atmosferden geçerken uğradığı değişime göre yıldızın parlaklığını belirler. Mutlak kadir yıldız ile Dünya arasındaki mesafe 10 parsek (32,6 ışık yılı) olsa kadir sınıfının ne olacağıdır ve doğrudan yıldızın parlaklığına bağlıdır.

Hem görünür hem de mutlak kadir sınıfı ölçeği logaritmik sayılarından oluşur. Kadir sınıfındaki bir sayı değişikliği yaklaşık olarak parlaklığın 2,5 katı (100'ün beşinci kökü yaklaşık olarak 2,512) artmasına eşdeğerdir  Yani birinci kadir sınıfındaki (+1.00) bir yıldız ikinci kadir sınıfındaki (+2.00) bir yıldızdan 2,5 kat daha parlaktır ve altıncı kadir sınıfından (+6.00) bir yıldızdan 100 kat daha fazla parlaktır. Uygun gözlem koşullarında gözle görülebilen en sönük yıldızlar yaklaşık +6 kadir sınıfındadır.

Hem görünür hem de mutlak kadir sınıfı ölçeğinde kadir sınıfı sayısı küçüldükçe yıldızlar daha parlak olur. Her iki ölçekte de en parlak yıldızlar eksi kadir sınıfında yer alır. İki yıldız arasındaki parlaklık farkını hesaplamak için parlak yıldızın kadir sınıfı (mb) daha sönük olan yıldızın kadir sınıfından (mf) çıkarılır ve aradaki fark 2,512 sayısının üssü olarak alınır; yani:

 parlaklıktaki değişim

Hem parlaklığa hem de Dünya'dan uzaklığa bağlı olarak bir yıldızın mutlak kadir sınıfı (M) ile görünür kadir sınıfı (m) tam olarak birbirlerine eş değildir.; örneğin parlak bir yıldız olan Sirius'un görünür kadir sınıfı −1,44'tür ancak mutlak kadir sınıfı yalnızca +1,41'dir.

Güneş'in görünür kadir sınıfı −26,7'dir ama mutlak kadir sınıfı yalnızca +4.83. Geceleri gökyüzünde görülen en parlak yıldız olan Sirius Güneş'ten yaklaşık olarak 23 kat daha fazla parlaktır, gece gökyüzündeki ikinci en parlak yıldız olan Canopus −5,53'lük mutlak büyüklüğü ile Güneş'ten 14.000 kat daha fazla parlaktır. Canopus, Sirius'tan daha fazla parlak olmasına rağmen, Sirius daha parlak olarak görünür. Bunun nedeni Sirius'un Dünya'dan yalnızca 8,6 ışıkyılı uzakta olmasına karşın Canopus'un 310 ışıkyılı uzakta olmasıdır.

2006 yılı itibarıyla bilinen en yüksek mutlak kadir sınıfına sahip olan yıldız −14,2 ile LBV 1806-20 yıldızıdır. Bu yıldız Güneş'ten 38 milyon kat daha parlaktır. Bilinen en az parlaklığa sahip yıldızlar NGC 6397 kümesinde yer alırlar. BU kümedeki en sönük kırmızı cücelerin kadir sınıfı 26'dır ama 28 kadir sınıfına sahip bir beyaz cüce de bulunmuştur. Bu yıldızlar o kadar sönük bir ışığa sahiptirler ki ışıkları Ay üstünde yakılan bir mum ışığının Dünya'dan görünüşü kadardır.

Sınıflandırma

Mevcut yıldız sınıflandırma sistemi, yıldızların hidrojen çizgi gücüne göre A'dan Q'ya kadar sınıflandırıldığı 20. yüzyılın başlarında ortaya çıktı. Hidrojen çizgisi gücünün, sıcaklığa ait doğrusal bir fonksiyon olduğu düşünülmüştür. Ancak bu görünenden daha karmaşıktı: sıcaklık arttırıldığında 9000 K'e yaklaşıldı ve sıcaklığın daha da artmasıyla fonksiyon bozuldu. Sınıflandırmalar o zamandan beri yıldızların sıcaklığına göre yapılmakta ve şu an kullanılan sistem de buna dayanmaktadır.

Yıldızlar, tayflarına göre, çok sıcak olan O sınıfı yıldızlardan, atmosferlerinde moleküllerin oluşabileceği kadar soğuk olan M sınıfı yıldızlara kadar tek harfli sisteme göre sınıflandırılır. Azalan yüzey sıcaklıklarına göre ana sınıflandırmalar şunlardır: O, B, A, F, G, K ve M. Nadir bulunan tayf özelliklerine sahip yıldızlara özel sınıflandırmalar da bulunur. Bu tiplerin içinde en çok rastlananlar en soğuk düşük kütleli yıldızlar için L sınıfı ve kahverengi cüceler için de T sınıfıdır. Her harfin 0 'dan 9 'a (en sıcaktan en soğuğa) sıralanan 10 alt sınıfı bulunur. Ancak, O0 ve O1 sınıfları olmayabileceğinden, bu sistem aşırı yüksek sıcaklıklarda bozulur.

Bunlara ek olarak yıldızlar, uzaysal boyutlarına karşılık gelen ve yüzey kütleçekimlerine göre belirlenen spektral çizgilerindeki "parlaklık etkilerine" göre de sınıflandırılabilir. Bu ölçekteki yıldızlar 0 sınıfından (üstündevler) III sınıfına (devler), V sınıfından (anakol cüceleri) kimi yazarlarca dahil edilen VII sınıfına (beyaz cüceler) kadar sıralanır. Anakol yıldızları, mutlak kadir sınıflarına ve tayf tiplerine göre sınıflandırıldıklarında dar bir bandın üzerinde yer alırlar. Güneş orta sıcaklığa ve sıradan büyüklüğe sahip anakolda yer alan G2V tipi bir sarı cücedir.

Spektral tipin sonuna eklenen küçük harfler spektrumun kendine özgü özelliklerini belirtmek için kullanılır. Örneğin "e" harfi yayım çizgilerinin (emisyon çizgileri) varlığını belirtirken "m" harfi normal ötesi yüksek metal düzeyini belirtir. "var" ise tayf tipinde değişiklikler olduğunu belirtir.

Beyaz cücelerin kendilerine özgü D harfi ile başlayan sınıflandırmaları vardır. Tayfta belirgin olan çizgilerin tipine göre DA, DB, DC, DO, DZ ve DQ diye alt sınıflarına ayrılırlar. Bunları, sıcaklığı gösteren sayısal bir değer izler.

Değişen yıldızlar

Değişen yıldızlar, içsel veya dışsal özellikleri nedeniyle parlaklıklarında sıralı ya da rastgele değişiklikler gösteren yıldızlardır. İçsel özellikleri nedeniyle değişen yıldızlar üç ana gruba ayrılabilirler.

Zonklayan değişen yıldızlar, yıldızın yaşlanma süreci nedeniyle zaman içinde büyüyerek ya da küçülerek yarıçapı değişen yıldızlardır. Sefe ve sefe benzeri yıldızlar ile Tansık gibi uzun dönemli yıldızları içerir.

Patlayan değişen yıldızlar kütle fırlatma ya da püskürtme olayları nedeniyle parlaklıklarında ani yükselmeler gösteren yıldızlardır. Bu grubun içinde önyıldızlar, Wolf-Rayet yıldızları ve Parıltılı yıldızlar ile dev ve üstdev yıldızlar da bulunur.

Afet ya da patlama değişken yıldızlarının özelliklerinde oldukça dramatik değişiklikler olur. Bu grubun içinde novalar ve süpernovalar bulunur. Yakınında beyaz cüce bulunan bazı çift yıldız sistemleri nova ve Tip 1a süpernova gibi olağanüstü yıldız patlamalarına neden olabilir. Beyaz cüce eş yıldızından hidrojen alarak çekirdek kaynaşması olana kadar kütlesinin artmasıyla patlama oluşur. Bazı novaların tekrar eden hatta sıralı orta ölçekte patlamaları olur.

Çift yıldızlarda yıldız tutulması gibi dışsal nedenlerle de yıldızların parlaklığı değişebilir. Ayrıca dönen yıldızlarda oluşan aşırı yıldız lekeleri nedeniyle de parlaklık değişebilir. Yıldız tutulmasına örnek verilebilecek olan çift yıldız sistemi Umacı'dır; parlaklığı düzenli olarak 2,87 gün içinde 2,3 ile 3,5 kadir sınıfı arasında değişir.

Yapı

Kararlı, anakol yıldızının içi kuvvetlerin birbirini sürekli karşıladığı sürekli bir denge hâlindedir. Birbirini dengeleyen kuvvetler içeri doğru yönelen kütleçekim kuvveti ve bunu karşılayan plazma gazının ısı enerjisidir. Bu kuvvetlerin birbirini dengelemesi için tipik bir yıldızın çekirdeğindeki sıcaklık 107 K ya da daha yüksek olmalıdır. Bir anakol yıldızının hidrojen yakan çekirdeğinde ortaya çıkan sıcaklık ve basınç çekirdek kaynaşmasının oluşması ve yıldızın daha fazla çökmesini önleyecek kadar yeterli enerji üretir.

Element çekirdekleri yıldızın çekirdeğinde kaynaştıkça gama ışınları şeklinde enerji yayarlar. Bu fotonların çevresini saran plazma ile etkileşime girerek çekirdeğe ısı enerjisi eklerler. Anakoldaki yıldızlar hidrojeni helyuma çevirerek yavaş ama düzenli artan bir oran da çekirdekteki helyumu artırırlar. Sonunda helyum oranı baskın hâle gelir ve çekirdekteki enerji üretimi durur. Bunun yerine 0,4 güneş kütlesinden büyük yıldızlarda yozlaşmış helyum çekirdeğin çevresinde yavaşça genişleyen kabukta çekirdek kaynaşması oluşur.

Hidrostatik dengenin dışında kararlı bir yıldızın içinde enerji dengesini sağlayacak ısıl denge de bulunur. İçeride bulunan ışınsal sıcaklık eğimi sonucunda dışarıya doğru sürekli olarak bir enerji akışı oluşur. Yıldızın herhangi bir katmanından dışa doğru akan enerji akışı, yukarıdan içeriye doğru gelen enerji akışına tam olarak denktir.

Işınım bölgesi yıldızın içinde enerji akışını sağlayacak kadar verimli bir ışınım aktarımı olan bölgedir. Bu bölgede plazma hareketsizdir ve herhangi bir kütle hareketi sönümlenir. Eğer böyle olmazsa plazma dengesiz hâle gelir ve konveksiyon bölge oluşturacak şekilde konveksiyon (ısı yayım) oluşur. Bu çekirdeğin yakınında ya da dış katmanın yüksek opaklık olan bölgelerinde, çok yüksek enerji akışının ortaya çıktığı yerlerde ortaya çıkar.

Anakol yıldızının dış katmanlarında ısıyayımı oluşması tayf tipine bağlıdır. Güneş'in birkaç katı kütlesi olan yıldızların içlerinde ısıyayımsal, dış katmanlarında da ışınım bölgeleri bulunur. Güneş gibi küçük yıldızlar da ise tam tersi ısıyayım dış katmanlarda yer alır. 0,4 güneş kütlesinden daha az kütleye sahip olan kırmızı cücelerin tamamında ısıyayım bulunur dolayısıyla da çekirdekte helyum birikmesi olmaz. Yıldızların çoğunda yıldız yaşlandıkça ve içinin oluşumu değiştikçe ısıyayım bölgeleri de değişir.

Anakol yıldızının gözlemci tarafından görülebilen kısmına fotosfer denir. Bu katmanda yıldızın plazma gazı ışığın fotonlarına karşı saydamlaşır. Çekirdekte üretilen enerji fotosferden uzaya doğru yayılır. Yıldız lekeleri ya da ortalamadan düşük sıcaklığa sahip bölgelere fotosferde ortaya çıkar.

Işık yuvarın üzerinde yıldız atmosferi bulunur. Güneş gibi anakol yıldızlarında asmosferin en alt düzeyi içinde iğnelerin bulunduğu ve yıldız püskürtüleri başladığı ince kromosferdir. Bunu 100 km. içinde çok hızlı bir şekilde sıcaklığın arttığı geçiş bölgesi çevreler. Bunun ötesinde milyonlarca kilometre dışarıya uzanabilen aşırı ısıtılmış plazma olan güneş tacı bulunur. Bir tacın oluşumu yıldızın dış katmanlarında ısıyayımın oluşumuna bağlıdır. Çok yüksek ısısına rağmen taç çok az ışık yayar. Güneş'in tacı yalnızca güneş tutulmasında görünür hâle gelir.

Taçtan sonra plazma parçacıklarından oluşan bir yıldız rüzgârı, yıldızlararası ortam ile etkileşecek şekilde dışarı doğru yayılır.

Çekirdek kaynaşması tepkime yolları

Yıldız nükleosentezinin bir parçası olarak, yıldızın kütlesine ve bileşimine bağlı olarak yıldız çekirdeklerinde birkaç dizi farklı çekirdek tepkimesi yer alır. Kaynaşan atom çekirdeğinin net kütlesi tepkimeye giren kütlenin toplamından azdır. Kaybolan bu kütle E=mc² kütle-enerji bağıntısına göre enerjiye çevrilir.

Hidrojen çekirdek kaynaşma süreci sıcaklıktan etkilenir, çekirdek sıcaklığındaki orta derece bir artış kaynaşma hızını oldukça önemli derecede artırır. Sonuç olarak anakol yıldızlarının çekirdek sıcaklıkları küçük bir M-sınıfı yıldızda 4 milyon °K 'den büyük bir O-sınıfı yıldızdaki 40 milyon °K'ya kadar değişkenlik gösterir.

Güneşin 107 °K'lik sıcaklıktaki çekirdeğinde hidrojen proton-proton zincirleme reaksiyonu ile helyuma dönüşür.:

41H → 22H + 2e+ + 2νe(2 x 0.4 MeV)
2e+ + 2e− → 2γ (2 x 1.0 MeV)
21H + 22H → 23He + 2γ (2 x 5.5 MeV)
23He → 4He + 21H (12.9 MeV

Bu tepkimeler genel olarak şu tepkimede toplanır:

41H → 4He + 2e+ + 2γ + 2νe (26,7 MeV)

e+ bir Pozitron, γ gama ışını Foton, νe ise bir nötrinodur. H ve He hidrojen ile helyumun izotoplarıdır. Bu tepkime sonucu salınan enerji milyonlarca elektronvolttur, yani oldukça küçük bir miktar enerjidir. Ancak devasa sayıda tepkimenin aynı anda oluşmasıyla yıldızın ışınım çıktısını sağlayacak kadar enerji üretilir. Buna karşılık, iki hidrojen gazı molekülünün bir oksijen gazı molekülü ile yanması sadece 5.7 eV salmaktadır.

Daha büyük yıldızlarda karbonun katalist olduğu karbon-azot-oksijen çevrimi ile helyum üretilir.

108 °K'lik çekirdek sıcaklıklarına sahip olan ve kütlesi 0,5 ile 10 güneş kütlesi arasında değişen daha gelişmiş yıldızlarda ara metal olarak berilyumu kullanan üçlü alfa süreci ile helyum karbona dönüştürülebilir:

4He + 4He + 92 keV → 8*Be
4He + 8*Be + 67 keV → 12*C
12*C → 12C + γ + 7,4 MeV

Yani toplam tepkime:

34He → 12C + γ + 7,2 MeV

Daha büyük yıldızlarda büzülen çekirdeklerde daha ağır elementlerde Neon yanma süreci ve Oksijen yanma süreci ile yakılabilir. Yıldız nükleosentezinin son aşaması kararlı demir-56 izotopunu üreten Silisyum yanma sürecidir. Endotermik süreç haricinde artık çekirdek kaynaşması olamayacağından daha fazla enerji ancak kütleçekimsel çöküş ile üretilebilir.

Aşağıdaki örnek 20 güneş kütlesine sahip bir yıldızın tüm yakıtını tüketmesi için gereken zamanı gösterir. O-sınıfı bir anakol yıldızı olarak 8 güneş yarıçapına ve Güneş'in parlaklığının 62.000 katına sahip olacaktır.

Ayrıca bakınız

 Güneş dışı gezegenler listesi
 Yıldız dizinleri
 Büyük yıldızlar listesi
 Yıldız günü
 Yıldız astronomisi

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

Dış bağlantılar

 Tanımlayıcılarına, konsayılarına ve kaynak kodlarına göre yıldız arama (koordinat) Query star by identifier, coordinates or reference code . Centre de Données astronomiques de Strasbourg – Strasbourg Gökbilim Bilgi Merkezi
 Yıldız, Dünya Kitabı @ NASA
 Yıldızların ve takımyıldızların portreleri. Illinois Üniversitesi
 Sınıflandırma Kodlarını Nasıl Deşifre Etmeli . Astronomical Society of South Australia – Güney Avustralya Gökbilim Topluluğu

Yıldız gökbilimi
Işık kaynakları

Yıldız


Priscilla Chan Wai-han (; born 28 July 1965) is a Hong Kong-based veteran Cantopop singer. She is renowned for her contralto singing voice and her maturely clear, technically skilled, and emotion-rich vocals.

Debuted in 1983 at age 18 from a trio album project named Girls' Magazine (少女雜誌), which was formed by Fiori Productions Ltd. (法安利製作有限公司), with the hit "Forgotten Promise" (逝去的諾言), Chan began her solo singing career in 1984 and has since remained popular for more than three decades. Chan signed to PolyGram Records, Hong Kong (寶麗金) in 1986 and reached her career peak between the late-1980s and mid-1990s, and scored several hits particularly in the 1980s, most remarkably including "Silly Girl" (傻女) from her 1988 album Priscilla's Love (嫻情), as well as her signature song, "Thousands of Songs" (千千闋歌), one of the all-time Cantopop classics, from her 1989 best-selling farewell album Forever Your Friend (永遠是你的朋友), which also elevated Chan to the top tier of Hong Kong singers.

Chan performed her well-received farewell concert, entitled "Priscilla Chan in Concert" (陳慧嫻幾時再見演唱會; lit. Priscilla Chan's "When Will I See You Again" Concert), with six performances at the Hong Kong Coliseum, her first solo concert residency there, before spending four years studying for a Bachelor's degree in Psychology at Syracuse University in the United States starting from 1990, a promise made to her parents in 1986 after she dropped out from her Bachelor's in English Studies at Hong Kong Baptist College (present-day Hong Kong Baptist University), as she became a full-time singer.

Chan continued to release albums during her study, and resumed her full-time singing career in 1995 after graduation, achieving a huge success for her comeback album titled Welcome Back. Chan's work remained relatively popular throughout the 1990s, eventually falling out of favour in the early 2000s when she was overtaken by a new generation of Cantopop singers.

Chan made a few brief comebacks in the 2000s, including the one in 2003 when she signed to Universal Music Hong Kong, performed a concert with two shows, and released an album entitled Love Knot (情意結). Feeling frustrated upon poor record sales, Chan stepped back from the Hong Kong musical industry and embarked on her live performances at private functions and concerts overseas and in mainland China, where her popularity was further boosted.

After a decade of hiatus, Chan officially returned to the Hong Kong Cantopop scene in 2013, when she signed to Universal Music Hong Kong again with the relaunch of the PolyGram label in Hong Kong. Chan then successively released two cover albums, namely By Heart (2014) and Evolve (2015), and the compilation album Back to Priscilla (Back to Priscilla 嫻情三十) (2014) commemorating the 30th anniversary since her debut. Chan also performed in two major concert series, namely the "Back to Priscilla: 30th Anniversary Concert 2014 Live" (2014) and the "Priscilla-ism Live 2016" (2016) at the Hong Kong Coliseum, with world tours, live performances, and private functions mainly held in mainland Chinese cities, and sporadically in North America and Russia.

Early life
Born in Hong Kong on 28 July 1965, Chan is the eldest child in a family of three children (one younger sister and one younger brother). Her parents were senior governmental officials, and her father, Chan Ching-bo (陳澄波), was a former assistant director of Immigration at the Immigration Department of the Government of British Hong Kong, who was interested in music and indirectly developed her interest in singing. Chan attended Marymount Primary School (瑪利曼小學) and Marymount Secondary School (瑪利曼中學) in Happy Valley, Hong Kong, and had once been a secondary school fifth-form classmate with Sandy Lam (林憶蓮), later also a Cantopop and Mandopop singer.

As a teenager, Chan would often take part in extracurricular activities. When Chan was still a primary six student, she already participated in the annual garden party, in celebration of Queen Elizabeth II's birthday, at the Government House held by the Government of British Hong Kong on behalf of the Marymount Primary School, and even shook hands with Sir Murray MacLehose (麥理浩), the then Governor of Hong Kong. Chan entered and received awards in speech contests during the Hong Kong Schools Speech Festival, as well as singing contests and events held internally in her secondary school and externally as joint-school functions, and was eventually got discovered by Angus Mak (麥偉珍, better known as 安格斯), who was an executive for the Fiori Productions Ltd. In 1983, Chan, in her fifth-form at age 18, was invited to audition by Mak and was soon arranged to release a compilation album named "Girls' Magazine" with Monica Chan Lok-man (陳樂敏) and Luisa Maria Leitão (黎芷珊). At the same time, Chan continued her secondary education and was admitted to the Hong Kong Baptist College in 1985, majoring English studies.

Career

1983–1986: Years in the Fiori Productions Ltd.
Founders of the Fiori Productions Ltd., including Angus Mak, Jim Lee (李振權), and Tony Chiu (趙潤勤) who later also became Chan's manager, worked out the "Girls' Magazine" album which featured a youthful vibe that suited the young-girl and girl next-door image of the three members. Released in 1984, the debut album was a great success, and particularly the song "Forgotten Promise", composed as a Cantonese "short tune" (xiaodiao 小調) and sung by Chan, quickly became a hit, earning not only a platinum certification (over 50,000 unit sales) for the album, but also a speedy rise in Chan's popularity as a singer. On 30 June and 1 July 1984, the "Girls' Magazine" group participated in their first public concert entitled "Dragon and Tiger Talents in Concert" (龍虎群英演唱會), at the Hong Kong Coliseum with stars like Anita Mui (梅艷芳), Leslie Cheung (張國榮), Deanie Ip (葉德嫻), Elisa Chan (陳潔靈), and the Tiger Team (小虎隊; William Hu (胡渭康), Suen Ming-kwong (孫明光), and Lam Lei (林利)). Following up the success in record sales and increased popularity, Fiori then arranged Chan's debut as a solo artist in August 1984, and released her first solo album titled "Feelings of a Story" (故事的感覺), also certified platinum, and the song "The Glass Window of Love" (玻璃窗的愛) was another chart-topping hit. The success of these two albums and two hits finally earned Chan a "Most Promising Newcomer Award" (最有前途新人獎), which was awarded in the 1984 RTHK Top 10 Gold Songs Awards (十大中文金曲頒獎音樂會). On 15 to 16 September 1984, Chan co-starred in a youth musical titled "First-love Quintet" (初戀五重奏) with four other female teen idols, namely Sandy Lam, Sandy Lamb (林姍姍), Sara Lee (李麗蕊), and Michelle Pau (鮑翠薇), at the Academic Community Hall (大專會堂) located in the Hong Kong Baptist College. In January 1985, Chan also made her Japanese debut with the release of the extended play "Thousand-Year Lover" (千年戀人; Japanese: ) and another Japanese-Cantonese album of the same title in the name of "Girl's Magazine"; Chan even made appearance on Japanese music shows as promotion.

Back in Hong Kong, Chan took part in her first public concert as a solo artist, titled "Teen Idols in Concert" (青年偶像演唱會), at the Hong Kong Coliseum with Jacky Cheung (張學友), David Lui (呂方), Sandy Lam, and Sandy Lamb, on 13 to 14 August 1985. On 6 September 1985, Chan released her self-titled album "Priscilla" (陳慧嫻). Certified platinum, the album includes the chart-topping hit "Flower Shop" (花店), which its new version was released and included in Chan's cover album "By Heart" in 2014.

1986–1990: Golden Age in the PolyGram Records Ltd., Hong Kong
In 1986, as the Fiori Productions Ltd. reorganised, Chan was signed as a full-time contract singer of the PolyGram Records Ltd., Hong Kong, the major music label which was also responsible for the release of Chan's aforementioned albums. At the same time, Chan quitted her Bachelor's studies at the Hong Kong Baptist College in order to be fully committed to her singing career. On 30 May, the album "Revolt" (反叛) appeared, which pushed her to new heights by adopting a Japanese-style teens image together with several popular tracks, including the leading track and disco hit "Dancing Street" (跳舞街), a cover version of Angie Gold's 1985 "Eat You Up" but based production wise, on Yōko Oginome's () version, titled "Dancing Hero (Eat You Up)" (); "Loving and/as Accident" (痴情意外); "Revolt" (反叛); "Hugging with Tears" (與淚抱擁); and "Love Me Once Again". "Dancing Street", in particular, was a huge success that not only topped the charts and was awarded the "Most Popular Disco Song" (Disco 最受歡迎歌曲) at the 1986 Jade Solid Gold Best Ten Music Awards Presentation held by TVB Jade, it is also regarded as one of the pinnacles of Chan's career. The album itself was certified double platinum (over 100,000 unit sales), and Chan also officially announced that she would complete her studies abroad after her recording contract signed with PolyGram Records was expired in 1990, a move that bewildered her fans and the industry.

Chan's fourth Cantonese studio album, "Change, Change, Change" (變、變、變) was released on 19 February 1987. Although her attempt to literally change her image into an elegant Audrey Hepburn-like style was failed, such that her hairstyle and outfit were once mocked as resembling to that of Chan Lap-ban (陳立品), the famous Hong Kong supporting actress of the 1950s to 1980s, the image itself remains a classic and the album sales still exceeded triple platinum in record sales with hits like "Greed, Greed, Greed" (貪、貪、貪) (a cover of Yōko Oginome's "Roppongi Junjōha"), "Change, Change, Change Change Change" (變、變、變變變) (a cover of Yū Hayami's () "Monday Shutdown"), and "Go!" (去吧!). On 24 July, Chan's first solo compilation album titled "Remix + Best Of" (Remix + 精選) was released.

Chan rebounded nicely in 1988 with the double platinum-certified album "Priscilla's Love" (嫻情), released on 15 January 1988, in which the chart-topping hit "Silly Girl" (傻女), a Cantonese rework version of the Spanish song "La Loca" by María Conchita Alonso, confirmed Chan's status as a serious contender in the golden age of Cantopop, as the song was awarded both the 1988 Jade Solid Gold Best Ten Music Awards and 1988 RTHK Top 10 Gold Songs Awards. The song, selected as one of the 40 greatest Cantopop songs of all time by the Hong Kong edition of Time Out magazine in 2016, is also Chan's personal favourite among her own works and the song which Chan thinks best describes herself. Starting from "Priscilla's Love" till "Forever Your Friend" (1989), Chan's retro-styled stage presence, accompanied by varied, vintage outfits and hatwears also became one of her most iconic images throughout her singing career. Following up the success of "Priscilla's Love", Chan then released a Mandarin-language album "Silly Girl" (傻女) which features "Silly Girl's Love" (傻女的愛), the Mandarin version of the song "Silly Girl".

Another Cantonese album "Autumn Colours" (秋色) appeared on 21 October 1988 and included a number of chart-toppers, such as "Joe le Taxi", a cover version of the French singer Vanessa Paradis's 1987 hit of the same name; "When Will I See You Again?!" (幾時再見?!), a cover version of the American soul group The Three Degrees's 1974 song "When Will I See You Again"; and "It's A Small World" (人生何處不相逢), a three-week number-one song on the "Ultimate Song Chart" (叱咤樂壇流行榜) of channel Ultimate 903, Commercial Radio Hong Kong (CRHK) that also earned Chan the "Ultimate Female Singer: Silver Award" (叱咤樂壇女歌手銀獎) at the 1988 Ultimate Song Chart Awards Presentation held by CRHK. Together with songs like "Old Film at Midnight" (凌晨舊戲), and "The Earth Tracking" (地球大追蹤), a cover version of the Guinean singer Mory Kanté's "Yé ké yé ké" (1987), "Autumn Colours" was certified 4× platinum in record sales. Noteworthily, "It's A Small World" and "When Will I See You Again?!" are written on the theme of parting, constituting the series of farewell songs for Chan's hiatus as she would study abroad at Syracuse University.

1989, the year before Chan moved to New York State to pursue a bachelor's degree in Psychology at Syracuse University, was generally recognised as the pinnacle of her career. On 25 July, Chan released her farewell album "Forever Your Friend" (永遠是你的朋友), with the lead single "Thousands of Songs" (千千闋歌), a melancholic song about a parting couple. Also the Cantonese version of Masahiko Kondō's () hit "Song of Sunset" (), "Thousands of Songs" was a song tailor-made for Chan who was about to suspend her musical career, with Cantonese lyrics written by Richard Lam (林振強). The song became very popular as soon as it was released, not only topping the musical charts of Hong Kong, especially the CRHK's "Ultimate Song Chart", on which the song occupied the number-one position for 3 weeks, it was also awarded the 1989 Jade Solid Gold Best Ten Music Awards, the 1989 RTHK Top 10 Gold Songs Awards, as well as the "My Favourite Ultimate Song Award" (叱咤樂壇我最喜愛的歌曲大獎) of the year at the 1989 Ultimate Song Chart Awards Presentation, winning with 2,715 votes from the live audience. Together with a series of farewell songs, including "Night Flight" (夜機), Chan's another great hit, the Cantonese version of the German singer Nicole Seibert's 1983 single "So Viele Lieder Sind In Mir", which was also awarded the RTHK Top 10 Gold Songs Awards of the same year; and the upbeat dance hit "Dancing Boy", a Cantonese rework from another Masahiko Kondō's song "Dancin' Babe" (1988), "Forever Your Friend" garnered enormous success as the album had sold over 350,000 copies (7× platinum) already only in the year 1989, finally becoming the best-selling record of Chan herself and that of the year 1989 in Hong Kong. Besides Chan's own popularity and the news of her suspension of career, some critics believe that the wave of mass migrations from Hong Kong in the late 1980s, prompted by events like the signing of the "Sino-British Joint Declaration" in 1984 and the 1989 Tiananmen Square protests, also contributed the emergence and accelerated popularity of Chan's songs like "It's A Small World" and "Thousands of Songs".

It is worth mentioning that, even though "Thousands of Songs" was more popular, at least in terms of record sales, than "Song of Sunset" (夕陽之歌), the theme song for the 1989 Hong Kong film "A Better Tomorrow III: Love & Death in Saigon" (英雄本色III夕陽之歌) and another Cantopop classic released by Anita Mui in September 1989 in her album "In Brasil" with Cantonese lyrics written by Keith Chan (陳少琪) (lyricist of Chan's "Night Flight"),  "Thousands of Songs", the highly anticipated winner of the year's "Jade Solid Gold Best Ten Music Awards: Gold Award" (勁歌金曲頒獎典禮金曲金獎) presented by TVB, was lost to its counterpart "Song of Sunset" for the award, due to the closer commercial relations between TVB and Capital Artists (華星唱片), the label to which Mui was signed. Nonetheless, Chan's popularity was further promoted because of the album and elevated her to heights alongside peers including Leslie Cheung and Anita Mui; Chan was also awarded the "Ultimate Female Singer: Bronze Award" (叱咤樂壇女歌手銅獎) at the 1989 Ultimate Song Chart Awards Presentation. "Thousands of Songs" soon became Chan's most important and influential signature song and affirmed her status as a "Cantopop diva". Additionally, Chan held her first solo concert residency at the Hong Kong Coliseum from 28 August to 2 September 1989, entitled "Priscilla Chan in Concert" (陳慧嫻幾時再見演唱會; lit. Priscilla Chan's "When Will I See You Again" Concert), one of her most classic performances that also featured the farewell theme, with six shows rapidly sold out.

1990–1994: Hiatus and years in the US
On 9 February 1990, Chan left Hong Kong for her study in the US; Michael Au (歐丁玉), her boyfriend and music director at PolyGram at that time, Jacky Cheung, one of her best singer friend since she was signed to PolyGram, her father and her fans saw her off at the Kai Tak Airport, where a large number of media reporters were also present. Chan was officially enrolled as an undergraduate student in August 1990. Although Chan originally planned to stop her musical career after graduation, in fact her singer contract with PolyGram still remained and was not completely over; after being persuaded by PolyGram staff and with Au's help, Chan continued recording new tracks in the US and had even made a few low-key returns to Hong Kong to record new Cantonese albums during winter and summer vacations in 1991–1994. On 26 March 1992, Chan released the album "Come Back" (歸來吧), in which tracks like "Drifting Snow" (飄雪), a chart-topper adapted from Yuko Hara's () 1991 hit "The Journey of the Flowers" (); "Red Tea House" (紅茶館), a cover version of 's () "Bus Stop" (1972) and was awarded the 1992 RTHK Top 10 Gold Songs Awards; "Moon" (月亮), adapted from Taiwanese singer Mai Meng's (孟庭葦) 1991 hit "Look at the Face of the Moon" (你看你看月亮的臉); and "Come Back" (歸來吧), adapted from Taiwanese singer-songwriter Salsa Chen's (陳小霞) 1991 Taiwanese Hokkien song "Marionette" (傀儡尪仔), still became hits and even classics. The album achieved a surprisingly good result of triple platinum certification despite the fact that Chan spent most of the time in the US with minimum publicity and promotion activities in Hong Kong.

On 15 October 1993, Chan released the album "Always By Your Side" (你身邊永是我), with the chart-topping hit "Jealousy", a cover version of Miyuki Nakajima's () "Jealousy, Jealousy" () (1993). The album, certified double platinum, was also a success, and Chan filmed a special music programme titled "Priscilla's Love in New York" (紐約嫻情) for TVB as promotion.

Decided to resume her musical career in 1994, Chan released the greatest hits album "Who Is My Love Today" (今天的愛人是誰) on 4 October in the same year, with two new tracks including the title song and chart-topping hit "Who Is My Love Today", adapted from Mariko Takahashi's () "Softly...Lovin' You" () (1994).

Chan graduated from Syracuse University in the end of 1994 with First Class Honours (GPA 3.66/4.00). Besides her parents, Michael Au, who had already broken up with Chan around 1991, Au's wife, and Jacky Cheung attended Chan's graduation ceremony held in the Syracuse University's campus.

1995–1997: Later years in the PolyGram Records Ltd., Hong Kong
By 1995, Chan has returned to the music industry in full force. However, as Chan recalled, she also started to feel disappointed and discouraged to the personnel changes of the PolyGram Records she returned to after her graduation in the US. Her initial return brought her back to the top of the charts with two albums: "Welcome Back" and "I Am Not Lonely" (我不寂寞), which were released on 23 February and 3 November 1995 respectively. Chan also starred in a CRHK radio drama titled "My Heart Never Dies" (我心不死) with Andy Lau (劉德華). "Welcome Back" was a huge success which topped the record sales chart for a record of six weeks in 1995. Songs like "Missing Love and Dust" (戀戀風塵), "It's Always Raining Tonight" (今天夜裡總下雨), "Missing You" (留戀) from the album "Welcome Back"; as well as "I'm Lonely" (我寂寞), which was awarded the 1995 RTHK Top 10 Gold Songs Awards, and "Drift" (飄), selected as the 10th song among the "1995 Ultimate Top 10 Songs" at the 1995 Ultimate Song Chart Awards Presentation, from the album "I Am Not Lonely", all became instant hits. The success of the two albums also earned Chan the "Top 10 Outstanding Artists Award" (十大優秀流行歌手大獎) in 1995 and 1996 at the RTHK Top 10 Gold Songs Awards.

Chan's 10-night concert residency, "Priscilla Chan in Concert '96" (雪映美白'96陳慧嫻演唱會) held in 1996 during the Lunar New Year period at the Hong Kong Coliseum reaffirmed her popularity with the public. Chan also released a well-received greatest hits album with new releases including the theme song for the concert, "Contented" (心滿意足). In the second half of 1996, Chan released another album "Problematic Woman" (問題女人) with the title track "Problematic Woman", seeking a change in image and musical style, but with generally negative responses. Chan also filmed a special music programme series titled "Wonderful Encounters in England" (英倫奇緣) in the UK for TVB as promotion. Nevertheless, tracks like "Wonderful Journey" (奇妙旅程) and "End of Fate" (緣了,就是完) still achieved considerable results and the former was awarded the 1996 Jade Solid Gold Best Ten Music Awards.

From 1997 onwards, Chan chose to keep a low profile in her career. She only released one Mandarin album "My Heart Is About To Fly Away" (心就要飛了) in March. Another two-night concert entitled "Musical Encounters with Priscilla and the Philharmonic" (慧嫻·港樂奇妙旅程'97演唱會) held in mid-March 1997 at the Hong Kong Coliseum with the Hong Kong Philharmonic Orchestra (HKPhil) made her the second pop artist ever to work with the HKPhil, after Jacky Cheung. A new track "Time For Two" (二人時間) was released as the concert's theme song.

1998–2000: Years in the Cinepoly Records
With the signing of a new recording company, Cinepoly Records, Chan's fame started to fall. The death of her beloved cat, Remington,  which she had been raising since she was studying in the US, in 1998 marked the start of the period when she found life difficult as the new recording company was also not working well for her. Her first album after signing to Cinepoly, "In Love For 2000 Hours" (愛戀二千小時) is a rare concept album in the Hong Kong Cantopop scene at that time and was also Chan's new attempt made in musical style, with hits like "Distance" (距離) and "Relish" (玩味). On 18 May 1999, Chan released "This Is Love" (正視愛) with the title track "This Is Love" (正是愛). Another version, with two Mandarin songs added, was released in August the same year for entering the mainland Chinese market. Although Chan personally was not satisfied with the record sales result, the album still achieved sales of more than 15,000 units when it was first released in Hong Kong in 1999, a good sales performance at that time.

On 29 August 2000, Chan released "Good For You" (為你好), a retro-styled album directed by Michael Au, her long-time musical director starting from 1986, with the title track of the same name. However, the album was under-promoted and Chan, feeling discouraged, began to step back from the Hong Kong Cantopop scene.

2001–2006: Love Knot and hiatus
After the early termination of her contract with Cinepoly in 2001, Chan was diagnosed anxiety disorder around 2002, also because of the breaking up with her second boyfriend, Michael Cheung (張卓文), in addition to her cat's accidental death.

In 2003, signing temporarily to Universal Music Hong Kong, Chan made a comeback with an album named "Love Knot" (情意結) and a two-night concert at the Hong Kong Coliseum. The album features the title track "Love Knot", "Tomorrow Is Another Day" (明日有明天), a duet track named "Philandering" (拈花惹草) with Jade Kwan (關心妍), as well as a remake version of Chan's classic "Silly Girl" entitled "The Silly Girl's New Clothes" (傻女的新衣), directed by Chan Fai-young (陳輝陽), who cooperated with Chan for the first time. However, as the album sales of only 8,000 units was way below her expectation, mostly because of the market downturn after the 2003 outbreak of the severe acute respiratory syndrome (SARS), illegal online downloading and piracy, Chan decided to retreat once again; she also criticised the general preference of Cantopop audience at that time, who she believed were only interested in admiring the artists' images but not in truly appreciating their music. However, she reiterated her desire to continue singing as many loyal fans still remained around the world.

2007–2012: Short comeback in Hong Kong, developing in the mainland Chinese music scene
In 2007, Chan signed temporarily with EC Music under International Entertainment Corporation (國際娛樂有限公司) until its closure in 2008, and released a new live album recorded at one performance of a two-night benefit concert held at the Kowloonbay International Trade & Exhibition Centre in Hong Kong in 2008. A new track named "Ring Finger" (無名指) was released as the concert's theme song.

From 2008 to 2012, Chan held concert tours in various mainland Chinese cities, including Shanghai, Guangzhou, Chengdu, Chongqing, and Nanning. During her tours in mainland China, Chan released a few Mandarin singles, such as "Asia" (亞細亞) (2010), one of the theme songs of the 2010 Asian Games held in Guangzhou, and "Let Love Blooms" (讓愛綻放) (2012), a commemorative track for the fourth-year anniversary of the 2008 Sichuan earthquake.

2013–2022: Returning to the relaunched PolyGram Records in Hong Kong

On 16 April 2013, Chan signed with Universal Music Hong Kong again, with the relaunch of the PolyGram label. On 28 August 2013, Chan participated in the "PolyGram Forever Live Concert" held at the Hong Kong Convention and Exhibition Centre with former PolyGram pop stars like Alan Tam (譚詠麟), Hacken Lee (李克勤), and Shirley Kwan (關淑怡).

Chan then released "By Heart", a cover album and her first album after returning to the relaunched PolyGram Records, on 7 April 2014. The album features Chan's cover of 10 songs produced in the former PolyGram Records. The compilation album that commemorates the 30th anniversary since her debut, "Back to Priscilla" (Back to Priscilla 嫻情三十), appeared on 17 June, before she held her 30th-anniversary commemorative concert at the Hong Kong Coliseum from 19 to 21 June, with Jacky Cheung and Joey Yung (容祖兒) as live guests. Kandy Wong (黃山怡), a Hong Kong singer who is regarded as a lookalike of Chan, also watched Chan's concert and the two took a photo together. Chan then performed at the "PolyGram Forever Live Concert in Singapore" organised in Singapore Indoor Stadium on 19 July.

The popularity of Chan and her classic "Silly Girl" increased after a Hong Kong singer Don Li (李逸朗) covered the song in an exaggeratedly emotional and "tearful" way and became viral in early 2015. Chan announced her extension of singer contract to PolyGram records and signed her management contract to Universal Music Hong Kong on 9 April 2015. She then made her one night concert performing her greatest hits at the Resorts World Genting, Malaysia in July 2015. On 19 November, Chan released another cover album titled "Evolve", which included remakes of 10 of her own classics. The album was certified gold (7,500 unit sales for cover albums) in only two days.

Chan held her fifth solo concert residency, "Priscilla-ism Live 2016", at the Hong Kong Coliseum from 4 to 7 March 2016. Live guests include Hacken Lee, Kenny Bee (鍾鎮濤), Alan Tam, Andy Hui (許志安), and Grasshopper (草蜢). Soon after the concert, Chan began her "Priscilla-ism" tour in mainland Chinese cities, until 2020.

In 2018, the year that marks the 60th-anniversary of the deceased Cantopop superstar Danny Chan (陳百強), Priscilla Chan, as a Universal Music Hong Kong artist, covered Danny Chan's 1983 hit "Just Loving You" (偏偏喜歡你), which was included in the commemorative cover album "The World Sings Danny Chan" (環球高歌陳百強), along with 9 other Danny Chan's classics covered by 9 different Universal Music Hong Kong artists. On 9 September, Chan also performed "Just Loving You" in the concert commemorating Danny Chan's birthday on 7 September 1958.

In May 2022, Priscilla Chan's contract with Universal Music Hong Kong was terminated.

2022–: Emperor Entertainment Group
On 28 July 2022, her 57th birthday, Priscilla Chan officially announced that she has joined the Emperor Entertainment Group (EEG). , the manager of EEG, and EEG artists such as Simon Yam, Kara Wai, Hacken Lee, Joey Yung, Leo Ku, Nicholas Tse, and Twins filmed a short video to express their congratulation and welcoming messages.

In September 2022, Chan announced her participation in the mainland Chinese pop music reality show, , produced by Dragon Television.

On 26 October 2022, Universal Music Hong Kong released a 3CD greatest hits album entitled "Isshōkenmei" (一生懸命), which includes two brand new Cantonese singles, "Early Flight" (早機) and "Return Home" (回家).

On 12 August 2023, Chan announced her participation as one of the judges for the Hong Kong singing talent show , produced by TVB. The show was aired on TVB Jade starting from 10 September 2023.

Personal life
Chan has had three publicly admitted loving relationships over the course of her adult life. The first one was with her music producer Michael Au from 1984 until some time around 1991, after Chan went for college in the US. Au has since married and has two children. Chan admitted that Au was still the one who loved her the most and her most beloved lover among her three ex-boyfriends, and their relationship had already been transformed into that between family relatives since their break-up.

After Au, in 1994, Chan dated an artist designer Michael Cheung who also worked for Chan's image during her musical career at that time, and the relationship ended in 2002.

Chan's latest boyfriend was Dr. Tony Tse (謝國麟), a medical doctor who was her fan and they knew each other when Chan sought medical treatment for her anxiety disorder and related health issues in the second half of 2002. Chan once publicly expressed her love to Tse in her Hong Kong concert series held in 2003. However, both agreed to end the 5-year relationship in July 2007. The cause of the break-up, according to Chan, was personality differences.

Chan is a cat-lover. She once raised 9 cats at the same time. Chan's favourite singers include The Carpenters and Danny Chan.

Many believed that Chan made a wrong decision to leave the music industry at the peak of her career for college in 1989. Yet, Chan disagreed. She considered singing was an important part of her, but she valued education more. Furthermore, she reiterated the reason for getting a college degree was to fulfill her promise to her parents. The years studying in the US was also one of her happiest times in life.

Since 2017, Chan lives in the Beverly Hills (比華利山別墅) in the Tai Po District (大埔區).

Concert tours in Hong Kong
 陳慧嫻幾時再見演唱會 Priscilla Chan in Concert (28 August–2 September 1989)
 雪映美白'96陳慧嫻演唱會 Priscilla Chan in Concert '96 (15–24 February 1996)
 慧嫻·港樂奇妙旅程'97演唱會 Musical Encounters with Priscilla and the Philharmonic (14–15 March 1997)
 陳慧嫻珍演唱會 Priscilla Chan Live (4–5 July 2003)
 陳慧嫻活出生命II演唱會 Priscilla Chan Live 2008 (8–9 February 2008)
 Back to Priscilla 陳慧嫻三十周年演唱會 Back To Priscilla: 30th Anniversary Concert 2014 Live (19–21 June 2014)
 陳慧嫻Priscilla-ism演唱會 Priscilla-ism Live 2016 (4–7 March 2016)

Discography

Albums

Filmography

Notes

References

External links

[ Priscilla Chan] at AllMusic

Priscilla Chan World

1965 births
Living people
Hong Kong film actresses
Hong Kong Mandopop singers
20th-century Hong Kong women singers
Hong Kong television actresses
Hong Kong contraltos
Cantopop singers
Musicians from Guangzhou
Alumni of Hong Kong Baptist University
People from Panyu District
21st-century Hong Kong women singers
Syracuse University alumni
Hong Kong idols
Hong Kong Roman Catholics

Priscilla Chan (singer)


Daniel Sea est une personnalité du monde du cinéma et de la musique américain née le . Daniel s'est fait remarquer dans la série The L Word et fait partie du groupe .

Biographie
Daniel a grandi à Malibu en Californie et a été élevé par des parents appartenant au courant hippie. Alors qu'il était enfant, son père a fait un coming-out gay. Son beau-père lui a appris à surfer et ils ont déménagé à Hawaï.

À 16 ans, il quitte L.A. et s'installe à Bay Area dans la région de San Francisco "comme tout bon enfant gay." Pendant son passage à Berkeley, il rejoint l'espace Gilman Street Project, un groupe d'artistes qui se revendique DIY, punk, féministe. Il étudie l'improvisation à Laney College, et joue en tant que musicien dans plusieurs groupes de punk rock, dont les groupes The Gr'ups et Cypher in the Snow.

Sea a voyagé à travers l'Europe et l'Asie, et fait de la randonnée à travers la Turquie, tout en faisant du théâtre de rue, et en performant en tant que jongleur avec le feu au sein d'une troupe de cirque en Pologne.

Sea a exprimé qu'il n'avait jamais été conforme à son genre attribué, qu'on l'avait souvent décrit comme un "garçon manqué" et bizarre durant son enfance. Par la suite, et grâce à son implication dans la scène punk, Daniel Sea a pu s'exprimer, expérimenter et arriver à une meilleure connaissance de son genre. Il a détaillé son parcours de réflexion sur son genre dans un entretien à Drew Gregory, dans lequel il aborde un renouveau du langage permettant de mieux exprimer la complexité des identités non binaires. Il a aussi abordé son rôle dans la série The L Word, dans lequel Daniel Sea a joué le personnage de Max Sweeney, ce qui l'a aidé à débuter l'exploration de son genre.

À propos de son orientation sexuelle, Daniel Sea a expliqué que pour des raisons politiques, son identification pouvait être lesbienne, mais que dans les faits il pensait être bisexuel. À ce propos Sea a dit en 2006 : Mais je... ne crois pas que le genre soit simplement binaire, et je ne l'ai jamais cru, donc c'est ce qui me pousse parfois à m'identifier politiquement au lesbianisme, parce que je suis féministe, et j'ai l'impression que les femmes sont encore tellement réprimées. Je n'ai pas l'impression que nous sommes allés si loin. Mais j'ai aussi l'impression qu'il y a des gens tout le long du spectre, donc en ce sens, je me sens plus bisexuel ou juste, vous savez, ouvert.En 2021, au cours d'un entretien avec Drew Gregory, Sea a fait son coming out trans, non binaire, "gender expansive" et queer. Ses pronoms sur Instagram sont he/they, ce qui en français pourrait se traduire par il/iel (ou tout autre pronoms neutres).

Carrière
Après son retour d'Europe, Sea s'est installé à New York et décide de reprendre sa carrière dans le cinéma en donnant un enregistrement d'audition à une connaissance qui travaillait dans l'équipe de rédaction de The L Word. Sea a alors reçu un appel à son travail dans un restaurant à New York lui demandant de prendre l'avion pour Los Angeles pour une audition. Il lui a alors été proposé d'interpréter le rôle de Moira Sweeney, une technicienne informatique androgyne qui déménage du Midwest avec Jenny (Mia Kirshner). Au cours de la saison, Moira fait son coming out en tant qu'homme trans, adoptant le nom de Max Sweeney.

Avec sa petite amie de l'époque, Bitch, anciennement de Bitch and Animal, le couple a contribué à former un groupe appelé Bitch and the Exciting Conclusion, en plus de faire partie du groupe The Thorns of Life avec leurs amis de longue date Blake Schwarzenbach (anciennement de Jawbreaker et de Jets to Brazil) et Aaron Cometbus (de Pinhead Gunpowder et anciennement de Crimpshrine). Le groupe a fait une tournée sur la côte ouest et a joué à New York et Philadelphie de l'automne 2008 à l'hiver 2009. Outre The L Word, la filmographie de Sea comprend également les films Shortbus (2006) (avec Bitch, jouant leurs propres rôles) et Itty Bitty Titty Committee, sorti en 2007. Les deux sont également apparus dans le clip de la chanson "First Day of My Life" de Bright Eyes, réalisé par John Cameron Mitchell, avec Bitch. Le 17 février 2009, Sea a été invité dans un épisode de Law & Order : Special Victims Unit en tant qu'homme transgenre, jouant un rôle similaire à celui de Max Sweeney.

Daniel Sea a obtenu un rôle principal dans le film The Casserole Club. Le film se déroule en 1969, avec Susan Traylor, Kevin Richardson, Pleasant Gehman et Garrett Swann, et traite des relations complexes. Réalisé par le célèbre cinéaste Steve Balderson, le tournage a eu lieu à Wamego, au Kansas, à l'automne 2010.

Sea a également joué dans un projet musical sans nom avec Will Schwartz. Le deuxième spectacle a été joué au Hammer Museum de Los Angeles, en Californie, en octobre 2010.

Filmographie

Au cinéma

 2006 : Shortbus
 2007 : Itty Bitty Titty Committee
 2009 : Don't Look Up — Tami
 2014 : Les Vivants

À la télévision

 2006-2009 : The L Word — Moira/Max Sweeney
 2009 : New York, unité spéciale — Blake, jeune homme trans

Notes et références

Liens externes

  Site officiel
  Site non officiel

Acteur américain
Musicien de rock indépendant
Naissance en janvier 1977
Acteur de The L Word
Personnalité ayant fait son coming out
Personnalité non binaire

Daniel Sea


Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 3. nóvember árið 2020.

Alabama

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Tommy Tuberville (R), þjálfari amerísks fótbolta
 Doug Jones (D), sitjandi þingmaður (síðan 2017)

Alaska

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Dan Sullivan (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Al Gross (D/I), skurðlæknir og sjómaður

Arizona (sérstakt)
John McCain þingmaður (R) dó þann 25. ágúst 2018.

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Mark Kelly (D), geimfari
 Martha McSally (R), sitjandi þingmaður (síðan 2019)

Arkansas

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Tom Cotton (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)

Colorado

Frambjóðendur
 Sigurvegari: John Hickenlooper (D), fylkisstjóri (2011–2019)
 Cory Gardner (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)

Delaware

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Chris Coons (D), sitjandi þingmaður (síðan 2010)

Georgía
Aukakosningar fóru fram þann 5. janúar 2021.

Frambjóðendur
Buðu sig fram til aukakosninganna:
 Sigurvegari: Jon Ossoff (D), blaðamaður; tilnefndur fulltrúadeildarframbjóðandi sérstakra kosninga 2017
 David Perdue (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)

Aðrir tilnefndir frambjóðendur:
 Shane T. Hazel (L)

Aðrir frambjóðendur:
 Teresa Tomlinson (D), fyrrverandi borgarstjóri Columbus

Georgía (sérstakt)
Johnny Isakson þingmaður (R) sagði af sér þann 31. desember 2019. Aukakosningar fóru fram þann 5. janúar 2021.

Frambjóðendur
Buðu sig fram til aukakosninganna:
 Sigurvegari: Raphael Warnock (D), sóknarprestur
 Kelly Loeffler (R), sitjandi þingmaður (6. janúar 2020 – 20. janúar 2021)

Aðrir frambjóðendur:
 Doug Collins (R), fulltrúadeildarþingmaður (síðan 2013)
 Deborah Jackson (D), lögmaður og fyrrverandi borgarstjóri Lithonia

Idaho

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Jim Risch (R), sitjandi þingmaður (síðan 2009)
 Paulette Jordan (D), fylkisfulltrúadeildarþingmaður (2014–2018)

Illinois

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Dick Durbin (D), sitjandi þingmaður (síðan 1996)
 Mark Curran (R), fógeti Lake-sýslu (2006–2018)

Iowa

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Joni Ernst (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Theresa Greenfield (D)

Kansas
Pat Roberts sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Roger Marshall (R), fulltrúadeildarþingmaður (síðan 2017)
 Barbara Bollier (D), fylkisöldungadeildarþingmaður

Kentucky

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Mitch McConnell (R), sitjandi þingmaður (síðan 1985)
 Amy McGrath (D), orustuflugmaður

Louisiana

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Bill Cassidy (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Adrian Perkins (D), borgarstjóri Shreveport (síðan 2018)

Maine

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Susan Collins (R), sitjandi þingmaður (síðan 1997)
 Sara Gideon (D), forseti fulltrúadeildar fylkisþingsins

Massachusetts

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Ed Markey (D), sitjandi þingmaður (síðan 2013)
 Kevin O'Connor (R), lögmaður

Michigan

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Gary Peters (D), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 John James (R), tilnefndur öldungadeildarframbjóðandi 2018

Minnesota

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Tina Smith (D), sitjandi þingmaður (síðan 2018)
 Jason Lewis (R), fulltrúadeildarþingmaður (2017–2019)

Mississippi

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Cindy Hyde-Smith (R), sitjandi þingmaður (síðan 2018)
 Mike Espy (D), landbúnaðarráðherra Bandaríkjanna (1993–1994)

Montana

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Steve Daines (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Steve Bullock (D), fylkisstjóri (síðan 2013)

Nebraska

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Ben Sasse (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Chris Janicek (D), kaupsýslumaður; öldungadeildarframbjóðandi 2018

New Hampshire

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Jeanne Shaheen (D), sitjandi þingmaður (síðan 2009)
 Corky Messner (R), lögmaður

New Jersey

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Cory Booker (D), sitjandi þingmaður (síðan 2013)
 Rik Mehta (R), lögmaður

New Mexico
Tom Udall sitjandi þingmaður (D) fór á efitrlaun.

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Ben Ray Luján (D), fulltrúadeildarþingmaður (síðan 2009)
 Mark Ronchetti (R), veðurfræðingur

Norður-Karólína

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Thom Tillis (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Cal Cunningham (D), fylkisöldungadeildarþingmaður (2001–2003)

Oklahoma

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Jim Inhofe (R), sitjandi þingmaður (síðan 1995)
 Abby Broyles (D), lögmaður

Oregon

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Jeff Merkley (D), sitjandi þingmaður (síðan 2009)
 Jo Rae Perkins (R), öldungadeildarframbjóðandi 2014; fulltrúadeildarframbjóðandi 2018

Rhode Island

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Jack Reed (D), sitjandi þingmaður (síðan 1997)
 Allen Waters (R)

Suður-Karólína

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Lindsey Graham (R), sitjandi þingmaður (síðan 2003)
 Jaime Harrison (D), fylkisflokksstjóri (2013–2017)

Suður-Dakóta

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Mike Rounds (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Dan Ahlers (D), fylkisöldungadeildarþingmaður (2008–2010); fylkisfulltrúadeildarþingmaður (2006–2008, 2017–2019)

Tennessee
Lamar Alexander sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Bill Hagerty (R), sendiherra í Japan
 Marquita Bradshaw (D), umhverfisaðgerðasinni

Texas

Frambjóðendur
 Sigurvegari: John Cornyn (R), sitjandi þingmaður (síðan 2002)
 MJ Hegar (D)

Virginía

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Mark Warner (D), sitjandi þingmaður (síðan 2009)
 Daniel Gade (R)

Vestur-Virginía

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Shelley Moore Capito (R), sitjandi þingmaður (síðan 2015)
 Paula Jean Swearengin (D), umhverfisaðgerðasinni; öldungadeildarframbjóðandi 2018

Wyoming
Mike Enzi sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.

Frambjóðendur
 Sigurvegari: Cynthia Lummis (R), fulltrúadeildarþingmaður (2009–2017)
 Merav Ben-David (D)

Kosningar í Bandaríkjunum 2020
2020

Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2020


Svijet

Otkrića

Osnivanja

Događaji

Nagrade i priznanja

 Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu:

Rođenja

Smrti

Hrvatska i u Hrvata

Otkrića

Osnivanja

Događaji

Nagrade i priznanja

Rođenja

Smrti

 20. veljače  Albert Botteri, hrvatski liječnik oftalmolog, dopisni član HAZU (* )

Izvori

Vanjske poveznice

Medicina u 1955.