Xenon tetroxide is a chemical compound of xenon and oxygen with molecular formula XeO4, remarkable for being a relatively stable compound of a noble gas. It is a yellow crystalline solid that is stable below −35.9 °C; above that temperature it is very prone to exploding and decomposing into elemental xenon and oxygen (O2).

All eight valence electrons of xenon are involved in the bonds with the oxygen, and the oxidation state of the xenon atom is +8. Oxygen is the only element that can bring xenon up to its highest oxidation state; even fluorine can only give XeF6 (+6).

Two other short-lived xenon compounds with an oxidation state of +8, XeO3F2 and XeO2F4, are accessible by the reaction of xenon tetroxide with xenon hexafluoride. XeO3F2 and XeO2F4 can be detected with mass spectrometry. The perxenates are also compounds where xenon has the +8 oxidation state.

Reactions
At temperatures above −35.9 °C, xenon tetroxide is very prone to explosion, decomposing into xenon and oxygen gases with ΔH = −643 kJ/mol:

XeO4 → Xe + 2 O2

Xenon tetroxide dissolves in water to form perxenic acid and in alkalis to form perxenate salts:

XeO4 + 2 H2O → H4XeO6
XeO4 + 4 NaOH → Na4XeO6 + 2 H2O

Xenon tetroxide can also react with xenon hexafluoride to give xenon oxyfluorides:

XeO4 + XeF6 → XeOF4 + XeO3F2
XeO4 + 2XeF6 → XeO2F4 + 2 XeOF4

Synthesis
All syntheses start from the perxenates, which are accessible from the xenates through two methods. One is the disproportionation of xenates to perxenates and xenon:
 2  + 2 OH− →  + Xe + O2 + 2 H2O

The other is oxidation of the xenates with ozone in basic solution:

  + O3 + 3 OH− →  + O2 + 2 H2O

Barium perxenate is reacted with sulfuric acid and the unstable perxenic acid is dehydrated to give xenon tetroxide:

  + 2  → 2  +
  → 2  +

Any excess perxenic acid slowly undergoes a decomposition reaction to xenic acid and oxygen:

 2  →  + 2  + 2

References

Xenon(VIII) compounds
Inorganic compounds
Oxides

Xenon tetroxide


Hustle  é um filme de suspense neo-noir estadunidense de 1975 dirigido por Robert Aldrich e estrelado por Burt Reynolds, Catherine Deneuve e Ben Johnson. É baseado no romance City of Angels de Steve Shagan.

Sinopse
O corpo sem vida de uma menina é encontrado em uma praia de Los Angeles. A polícia imediatamente descarta o fato como suicídio, mas essa hipótese não convence o pai da menina, Marty Hollinger, e o detetive Phil Gaines. Os dois continuam suas investigações no mundo das drogas e da prostituição frequentado pela garota e descobrem que os fios do crime levam a um advogado insuspeito. Hollinger o encontra e o mata, mas Phil consegue evitar que o pai desesperado seja indiciado.

Elenco

Estreia
O filme estreou nos Estados Unidos em 25 de dezembro de 1975 nos cinemas pela Paramount Pictures e arrecadou US$ 10 milhões em seus primeiros 10 dias.

Crítica
Segundo Morandini, o filme é "um passo em falso de Aldrich no território do cinema negro com implicações intimistas e conflitos entre amor e corrupção". A interpretação de Deneuve é inadequada enquanto Aldrich e Reynolds, ambos co-produtores do filme, estão tentando criar um filme romântico e "mudar o tom".

Notas

Filmes dirigidos por Robert Aldrich
Filmes baseados em livros
Filmes de suspense dos Estados Unidos
Filmes sobre crimes
Filmes de drama dos Estados Unidos
Filmes dos Estados Unidos de 1975
Filmes em língua inglesa

Hustle (filme de 1975)


An Cymbidium serratum in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Schltr.. An Cymbidium serratum in nahilalakip ha genus nga Cymbidium, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Cymbidium

Cymbidium serratum


مسلسل (ثمن المشاعر) من تأليف الأعلامية غادة البشر وإخراج هشام العبدي.

بطولة
 مريم الغامدي
 جعفر الغريب
 أحمد الحسن
 وفاء مكي
 ميثم الرزق
بمشاركة الفنانين
 علي الشويفعي
 يعقوب المرزوق
 مشاري الشريف
 عبدالله العبدي
تم التنسيق من طرف حسن العبدي والإنتاج من طرف مؤسسة العوفي للإنتاج الفني بالهفوف (يحيى العوفي وعلي الشوملي)، بمشاركة مجموعة اكتور الفنية.

مصادر

مسلسلات تلفزيونية سعودية بدأ عرضها في 2006

ثمن المشاعر


II. Wilhelm (Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen; 27 Ocak 18594 Haziran 1941), son Alman İmparatoru (Kaiser) ve Prusya Kralı'ydı. 15 Haziran 1888'den 9 Kasım 1918'deki feragatına kadar hüküm sürdü.

Annesi İngiltere Kraliçesi Kraliçe Victoria'nın büyük kızı, III. Friedrich'in karısı, Alman İmparatoriçesi ve Prusya Kraliçesi Victoria'dır. II. Wilhelm, böylelikle, İngiltere Kraliçesi'nin torunu, Victoria'dan sonraki İngiltere Kralı VII. Edward'ın yeğeni, Edward'ın oğlu Kral V. George'un da birinci dereceden kuzenidir.

İlk yılları
II. Wilhelm, altı yaşından itibaren 39 yaşındaki öğretmeni Georg Hinzpeter'den etkilenmiştir. Gençken Kassel'deki Friedrichsgymnasium'da eğitim gördü ve Bonn Üniversitesi'nin bir öğrencisi oldu.

Alman İmparatoru I. Wilhelm 9 Mart 1888 günü Berlin'de öldü ve Prens II. Wilhelm'in babası III. Friedrich İmparator ilan edildi fakat zaten Gırtlak kanseri olan III. Friedrich ölmeden önce sadece 99 gün tahtta kaldı. Aynı yılın 15 Haziran tarihinde 29 yaşındaki oğlu II. Wilhelm yeni Alman İmparatoru ve Prusya Kralı olarak onun yerine geçti.

I. Dünya Savaşı'na hazırlığı
II. Wilhelm 15 Haziran 1888'den 9 Kasım 1918'e kadar hüküm sürmüş olup bazı tarihçiler tarafından Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen olarak da anılır. Kayser II. Wilhelm İmparator olduktan sonra düşüncesini Dünya lideri olacağız şeklinde açıkladı ama önünde engel gördüğü o zamanın şansölyesi Bismarck vardı ve seçimlerden sonra onun görevine son verdi. Kayser II. Wilhelm'in önünde artık kimse yoktu.

Almanya'nın bir dünya gücü olmasını isteyen II. Wilhelm döneminde Almanya İmparatorluğu daha agresif, militarist ve yayılmacı bir dış politika izledi. Eski şansölye Bismarck'ın denge politikası bir kenara bırakılıp yeni sömürgeler edinmek amacıyla İngiltere ile yoğun bir rekabete girildi. Özellikle İngiltere'nin deniz üstünlüğünü sona erdirmek için yoğun çaba içine girildi ve Almanya denizlerde güçlü filolara sahip oldu. 1890'da Bismarck'ın büyük önem verdiği Alman-Rus Teminat Antlaşmasını yenilemeyerek ilk önemli değişikliği yaptı.

Ülkeyi terketmesi
I. Dünya Savaşı'nın sonucunda Almanya'nın yenilmesiyle 9 Kasım 1918'de tahtı bıraktığını duyuran Alman İmparatoru II. Wilhelm, 10 Kasım 1918'de, özel bir vatandaş olarak, trenle seyahat ederek ülke sınırını geçti ve savaş boyunca tarafsız kalmış olan Hollanda'ya sürgüne gitti. 1919 yılının ilk aylarında Versay Antlaşması'nın sonucundan sonra, 227. Madde'de açıkça belirtilen "uluslararası ahlak ve anlaşmaların kutsallığına karşı büyük suçlar işlediği" gerekçesiyle Wilhelm'in yargılanmasına karar verildi ancak Hollanda Kraliçesi Wilhelmina, müttefiklerin çağrılarına rağmen onu iade etmeyi reddetti.

Eski İmparator ilk olarak Amerongen'e yerleşti ve daha sonra 16 Ağustos 1919 tarihinde Doorn belediyesinde bir ev satın aldı. 15 Mayıs 1920'de satın aldığı eve taşındı. Artık hayatının geri kalanını bu evde geçirecekti.

Sürgündeki Yaşamı
1922 yılında Wilhelm, kendisinin yayınlattığı ilk cild anılarında, I. Dünya Savaşını başlamasında suçsuz olduğu konusunda ısrar etmiş ve özellikle dış politika konularında, Saltanatı boyunca koyduğu kuralları savunmuştur. Hayatının kalan yirmi yılı boyunca eski İmparator, evine düzenli misafirler ağırladı ve kendini Avrupa'daki olaylardan haberdar etti. Ayrıca Hollandaca dilini öğrendi. Wilhelm, Yunanistan'ın Korfu Adası'na yaptığı tatil sırasında Arkeoloji tutkusunu geliştirdi ve bu tutkusunu sürgünde de devam ettirdi. 1898 yılında öldürülen İmparatoriçe Elisabeth'in eski ikametini satın aldı. Sıkıldığı zamanlar görkemli binalar ve savaş gemileri planları çizdi. Sürgündeki Wilhelm'in en büyük tutkularından biri avlanmaktı. Doorn'da kaldığı süre içinde zamanının çoğunu odun kesmekle geçirdi .

Ölümü
II. Wilhelm, II. Dünya Savaşı sırasında, Almanların Sovyet işgaline başlamaların'dan tam 2 hafta önce, 3 Haziran 1941'de Hollanda'nın Doorn kentinde akciğerindeki damar tıkanıklığı nedeniyle 82 yaşında öldü. Nazi yöneticileri sadece az sayıda insanın (Mareşal August von Mackensen dahil olmak üzere yakın ailesi, bazı eski subaylar) işgal altındaki Hollanda'daki cenazesine katılmasına izin verdi.

Adolf Hitler, II. Wilhelm'e karşı kişisel husumetine rağmen, onun I. Dünya Savaşı sırasında Almanya ve Almanların bir sembolü olduğunu düşünerek bir devlet töreni için Wilhelm'in naaşının Berlin'e geri getirilmesini istedi fakat cenazesi Alman monarşi yanlılarının hac yeri haline gelmiş olan Hollanda'daki Huis Doorn'un (Doorn Sarayı) bahçesine gömüldü. Huis Doorn günümüzde bir müzedir.

İlk evliliği ve çocukları

Wilhelm ve onun ilk eşi, Prenses Augusta Viktoria (Schleswig-Holstein), 27 Şubat 1881 yılında evlendiler. Yedi çocuk sahibi oldular:

 Hükümdar Prens Wilhelm (1882–1951). Düşeş Cecilie (Mecklenburg-Schwerin) (20 Eylül 1886 - 6 Mayıs 1954) ile 6 Haziran 1905 tarihinde Berlin'de evlendi.
 Prens Eitel Friedrich (1883–1942). 27 Şubat 1906 tarihinde Düşeş Sophie Charlotte Holstein-Gottorp (Oldenburg) (2 Şubat 1879 Oldenburg, Almanya - 29 Mart 1964 Westerstede, Almanya) ile Berlin'de evlendi. 20 Ekim 1926 tarihinde boşandılar ve çocukları yoktu.
 Prense Adalbert (1884–1948). Prenses Adelheid "Adi" Arna Karoline Marie Elisabeth (16 Ağustos 1891- 25 Nisan 1971) ile 3 Ağustos 1914 tarihinde Wilhelmshaven, Almanya'da evlendi.
 Prens August Wilhelm (1887–1949). Prenses Alexandra Viktoria (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg) (21 Nisan 1887 Almanya - 15 Nisan 1957 Fransa) ile 22 Ekim 1908 tarihinde evlendi.
 Prens Oskar (1888–1958). 31 Temmuz 1914 tarihinde Kontes Ina-Marie Helene Adele Elise von Bassewitz (27 Ocak 1888 - 17 Eylül 1973) ile evlendi.
 Prens Joachim (1890–1920). Prenses Marie-Auguste (Anhalt) (10 Haziran 1898 - 22 Mayıs 1983) ile 11 Mart 1916 tarihinde evlendi. Çift bir erkek çocuk sahibi oldu.
 Prenses Viktoria Luise (1892–1980). 1913 tarihinde Ernest Augustus (Brunswick Dükü) (1887-1953) ile evlendi. Viktoria Louise ve Ernest Augustus beş çocuk sahibi oldular.

Hohenzollern Hanedanı

 Burkhard (Zollern kontu)
 I. Friedrich (Zollern kontu) d. 1125
 II. Friedrich (Zollern ve Hohenberg) d. 1145
 I. Friedrich (Nürnberg Kalesi kontu), 1139–1200
 I. Konrad (Nürnberg Kalesi kontu), 1186–1261
 III. Friedrich (Nürnberg Kalesi kontu), 1220–1297
 IV. Friedrich (Nürnberg Kalesi kontu), 1287–1332
 II. Johann (Nürnberg Kalesi kontu), 1309–1357
 V. Friedrich (Nürnberg Kalesi kontu), 1333–1398
 I. Friedrich (Brandenburg elektörü), 1371–1440
 III. Albert Achilles (Brandenburg elektörü), 1414–1486
 Johann Cicero (Brandenburg elektörü), 1455–1499
 I. Joachim Nestor (Brandenburg elektörü), 1484–1535
 II. Joachim Hector (Brandenburg elektörü), 1505–1571
 Johann George (Brandenburg elektörü), 1525–1598
 Joachim Friedrich (Brandenburg elektörü), 1546–1608
 Johann Sigismund (Brandenburg elektörü), 1572–1619
 George Wilhelm (Brandenburg elektörü), 1595–1640
 Friedrich Wilhelm (Brandenburg elektörü), 1620–1688
 I. Friedrich (Prusya), 1657–1713
 I. Friedrich Wilhelm (Prusya), 1688–1740
 Prense Augustus Wilhelm (Prusya), 1722–1758
 II. Friedrich Wilhelm (Prusya), 1744–1797
 III. Friedrich Wilhelm (Prusya), 1770–1840
 I. Wilhelm (Alman imparatoru), 1797–1888
 III. Friedrich (Alman imparatoru), 1831–1888
 II. Wilhelm (Alman imparatoru), 1859–1941

Unvanları

27 Ocak 1859 – 9 Mart 1888: Kraliyet Altesleri Prusya Prensi Wilhelm
9 Mart 1888 – 15 Haziran 1888: İmparatorluk ve Kraliyet Altesleri Alman Veliaht Prensi, Prusya Veliaht Prensi
15 Haziran 1888 – 18 Kasım 1918: İmparatorluk ve Kraliyet Majesteleri Alman İmparatoru, Prusya Kralı
18 Kasım 1918 - 4 Haziran 1941: İmparatorluk ve Kraliyet Majesteleri Alman İmparatoru, Prusya Kralı (sureta)

Konuyla ilgili yayınlar
 Harold Kurtz, Kayzer'in Almanyası: Almanya her şeyin üstünde, çeviren: Ayşe Kemahlı, Millyet Yayın Ltd. Şti., 1976.
 Michael Balfour, The Kaiser and His Times, Harmondsworth: Penguin, 1964.
 E. F. Benson, The Kaiser and English Relations, London: Longmans, Green, 1936.
 Lamar Cecil, Wilhelm II: Prince and Emperor, 1859-1900, Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1989.
 Lamar Cecil, Wilhelm II: Emperor and Exile, 1900-1941, Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1996.
 Isabel V. Hull, The Entourage of Kaiser Wilhelm II, 1888-1918, Cambridge: Cambridge University Press, 1982.
 Thomas A. Kohut, Wilhelm II and the Germans: A Study in Leadership, New York: Oxford University Press, 1991.
 Giles Macdonogh, The Last Kaiser: William the Impetuous, London: Weidenfeld & Nicolson, 2001.
 Annika Mombauer & Wilhelm Deist (eds), The Kaiser: New Research on Wilhelm II's Role in Imperial Germany, Cambridge: Cambridge University Press, 2003.
 Alan Palmer, The Kaiser: Warlord of the Second Reich, London: Weidenfeld & Nicolson, 1978.
 James Retallack, Germany in the Age of Kaiser Wilhelm II, Basingstoke: St. Martin's Press, 1996.
 John C. G. Röhl & Nicholaus Sombart (eds), Kaiser Wilhelm II: New Interpretations − the Corfu Papers, Cambridge: Cambridge University Press, 1982 (reprinted 2005).
 John C. G. Röhl, Young Wilhelm: The Kaiser's Early Life, 1859-1888, Cambridge: Cambridge University Press, 1998 (Volume I of Röhl's massive new biography).
 John C. G. Röhl, The Kaiser's Personal Monarchy, 1888-1900, Cambridge: Cambridge University Press, 2004 (Volume II of Röhl's massive new biography).
 John Van der Kiste, Kaiser Wilhelm II: Germany's Last Emperor, Stroud: Sutton Publishing, 1999.
 Tyler Whittle, The Last Kaiser: A Biography of William II, Emperor of Germany and King of Prussia, London: Heinemann, 1977.
 William II tried to stop the bombing of Belgrade History of the Last Days before the day of fate, documentary by  German Historian Guido Knopp, February 1999, as History of Ultimatum to Serbia repeated.
 Wilhelm II  (WWI Biographical Dictionary).
 Thomas Weiberg: … wie immer Deine Dona. Verlobung und Hochzeit des letzten deutschen Kaiserpaares. Isensee-Verlag, Oldenburg 2007, ISBN 978-3-89995-406-7.

Dış bağlantılar

 Wilhelm II World History Database
 The German Emperor as shown in his public utterances
 My Memoirs: 1878-1918 by William II, London: Cassell & Co., 1922.
 The German emperor's speeches: being a selection from the speeches, edicts, letters, and telegrams of the Emperor William II
 Commemorative Silk Bookmark of William II from 1913

Video
 Sultan Mehmet Reşad'ın Alman İmparatoru II.Wilhelm'i İstanbul ziyaretinde karşılaması (Ekim 1917), T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürlüğü, erişim 4 Şubat 2013

|-

|-

|-

|-
|-

1859 doğumlular
Berlin doğumlular
1941 yılında ölenler
Prusya kralları
Alman imparatorları
Alman yarış atı sahipleri ve yetiştiricileri
Ren Friedrich Wilhelm Üniversitesinde öğrenim görenler
Edward devri
İspanya Altın Post Nişanı şövalyeleri
Hollanda Aslanı Nişanı sahipleri

II. Wilhelm


In mathematics, the symbolic method in invariant theory is an algorithm developed by Arthur Cayley, Siegfried Heinrich Aronhold, Alfred Clebsch, and Paul Gordan in the 19th century for computing  invariants of algebraic forms. It is based on treating the form as if it were a power of a degree one form, which corresponds to embedding a symmetric power of a vector space into the symmetric elements of a tensor product of copies of it.

Symbolic notation
The symbolic method uses a compact, but rather confusing and mysterious notation for invariants, depending on the introduction of new symbols a, b, c, ...  (from which the symbolic method gets its name) with apparently contradictory properties.

Example: the discriminant of a binary quadratic form
These symbols can be explained by the following example from Gordan. Suppose that

is a binary quadratic form with an invariant given by the discriminant

The symbolic representation of the discriminant is

where a and b are the symbols. The meaning of  the expression (ab)2 is as follows. First of all, (ab) is a shorthand form for the determinant of a matrix whose rows are a1, a2 and b1, b2, so

Squaring this we get

Next we pretend that

so that

and we ignore the fact that this does not seem to make sense if f is not a power of a linear form.
Substituting these values gives

Higher degrees
More generally if

is a binary form of higher degree, then one introduces new variables a1, a2,  b1, b2, c1, c2, with the properties

What this means is that the following two vector spaces are naturally isomorphic:
The  vector space of homogeneous polynomials in A0,...An of degree m
The vector space of  polynomials in 2m variables a1, a2,  b1, b2, c1, c2, ... that have degree n in each of the m pairs of variables (a1, a2),  (b1, b2), (c1, c2), ... and are symmetric under permutations of the m symbols a, b, ....,
The isomorphism is given by mapping aa, bb, .... to Aj. This mapping does not preserve products of polynomials.

More variables
The extension to a form f in more than two variables x1, x2, x3,... is similar: one introduces symbols a1, a2, a3 and so on  with the properties

Symmetric products

The rather mysterious formalism of the symbolic method corresponds to embedding a symmetric product Sn(V) of a vector space V into a tensor product of n copies of V, as the elements preserved by the action of the symmetric group. In fact this is done twice, because the invariants of degree n of a quantic of degree m are the invariant elements of SnSm(V), which gets embedded into a tensor product of mn copies of V, as the elements invariant under a wreath product of the two symmetric groups. The brackets of the symbolic method are really invariant linear forms on this tensor product, which give invariants of SnSm(V) by restriction.

See also
Umbral calculus

References

Footnotes

Further reading
  pp. 32–7, "Invariants of n-ary forms: the symbolic method. Reprinted as

Algebra
Invariant theory

Symbolic method


يان الثاني كازيمير فاسا (بالبولندية Jan_II Kazimierz Waza) (كراكوفيا، 22 مارس 1609 - نيفير، 16 ديسمبر 1672) ملك بولندا بين عامي 1648 - 1668 و دوق من ليتوانيا الأكبر. في عهده فقدت بولندا الكثير من أراضيها في قتالها ضد روسيا والسويد والتتار وأوكرانيا.

النجل الثاني زيغمونت الثالث فاسا، حارب إلى جانب الهابسبورغيين ضد فرنسا خلال حرب الثلاثين عاما. ألقي القبض عليه في فرنسا بينما كان متوجهاً إلى إسبانيا، و ظل سجيناً لمدة سنتين (1638-1640). و بعد تحريره تخلى عن كل طموحاته السياسية، ودخل الجمعية اليسوعية لكنه تخلى عنها في غضون سنة. عينه البابا إنوسنتيوس العاشر كاردينالاً.

بعد وفاة شقيقه الملك فواديسواف الرابع فاسا، انتخب سنة 1648 على عرش بولندا ومنح إذن للزواج من أرملته ماريا لويزا غونزاغا.

مراجع

مدفونون في كاتدرائية فافل
آل فاسا
أشخاص من كراكوف
أفراد عسكريون بولنديون في انتفاضة شميلنكي
بولنديون من أصل نمساوي
دوقات أوبولي
دوقات ليتوانيا الكبار
رومان كاثوليك بولنديون
شخصيات ملكية تنازلت عن العرش
كرادلة بولنديون
ملوك كاثوليك
مواليد 1609
وفيات 1672
يسوعيون سابقون
ملكيون بولنديون في القرن 17
نبلاء من كراكوف
كرادلة بولنديون في القرن 17

يان الثاني


Tıp, bir hastaya bakma, teşhis, prognoz, önleme, tedavi, yaralanma veya hastalıklarının palyasyonunu yönetme ve sağlığını geliştirme bilimi ve uygulamasıdır. Tıp, hastalıkların önlenmesi ve tedavisi yoluyla sağlığı korumak ve iyileştirmek için geliştirilen çeşitli sağlık uygulamalarını kapsar. Çağdaş tıp, yaralanma ve hastalıkları teşhis etmek, tedavi etmek ve önlemek için biyomedikal bilimleri, biyomedikal araştırmaları, genetiği ve tıbbi teknolojiyi, tipik olarak farmasötikler veya cerrahi yoluyla, ancak aynı zamanda psikoterapi, harici ateller ve traksiyon, tıbbi cihazlar, biyolojikler ve iyonlaştırıcı radyasyon gibi çeşitli tedaviler yoluyla uygular.

Tıp, tarih öncesi çağlardan beri uygulanmaktadır ve bu zamanın çoğunda bir sanat (bir yaratıcılık ve beceri alanı) olmuştur ve sıklıkla yerel kültürün dini ve felsefi inançlarıyla bağlantıları vardır. Örneğin, bir tıp adamı şifa için bitkileri uygular ve dualar ederdi ya da eski bir filozof ve hekim humorizm teorilerine göre kan alma işlemini uygulardı. Son yüzyıllarda, modern bilimin ortaya çıkışından bu yana çoğu tıp, sanat ve bilimin (tıp bilimi şemsiyesi altında hem temel hem de uygulamalı) bir kombinasyonu haline gelmiştir. Örneğin, sütur tekniği uygulama yoluyla öğrenilen bir sanat iken, dikiş atılan dokularda hücresel ve moleküler düzeyde neler olduğuna dair bilgi bilim yoluyla ortaya çıkmaktadır.

Günümüzde geleneksel tıp veya halk tıbbı olarak bilinen bilimsel tıp öncesi tıp biçimleri, bilimsel tıbbın yokluğunda yaygın olarak kullanılmaya devam etmektedir ve bu nedenle alternatif tıp olarak adlandırılmaktadır. Bilimsel tıbbın dışında kalan, güvenlik ve etkililik kaygıları taşıyan alternatif tedaviler ise şarlatanlık olarak adlandırılmaktadır.

Etimoloji
Tıp, hastalıkların teşhisi, prognozu, tedavisi ve önlenmesi bilimi ve uygulamasıdır. "Tıp" kelimesi Arapça ṭbb kökünden gelen ṭibb طبّ  "hekimlik mesleği ve ilmi" kelimesinden türetilmiştir. Arapça kelime, Süryanice ṭbbā טבא  "bilgi, ilim" sözcüğünden türetilmiştir. Bu kelime ise yine Süryanicedeki ṭbb טבב  "bilme, anlama" kökünden türetilmiştir.

Klinik uygulama

Tıbbi erişilebilirlik ve klinik uygulamalar, kültür ve teknolojideki bölgesel farklılıklar nedeniyle dünya genelinde değişiklik göstermektedir. Batı dünyasında modern bilimsel tıp oldukça gelişmişken, Afrika veya Asya'nın bazı bölgeleri gibi gelişmekte olan ülkelerde nüfus, sınırlı kanıt ve etkinliğe sahip ve uygulayıcılar için gerekli resmi eğitimin olmadığı geleneksel tıbba daha fazla güvenebilir.

Gelişmiş dünyada, kanıta dayalı tıp klinik uygulamalarda evrensel olarak kullanılmamaktadır; örneğin, 2007 yılında yapılan bir literatür taraması, müdahalelerin yaklaşık %49'unun yarar ya da zararı destekleyecek yeterli kanıttan yoksun olduğunu ortaya koymuştur.

Modern klinik uygulamada, doktorlar ve doktor asistanları, klinik muhakeme kullanarak hastalığı teşhis etmek, prognoz etmek, tedavi etmek ve önlemek için hastaları kişisel olarak değerlendirir. Doktor-hasta ilişkisi tipik olarak hastanın tıbbi geçmişinin ve tıbbi kayıtlarının incelenmesiyle başlar, bunu tıbbi görüşme ve fizik muayene izler. Temel tanısal tıbbi cihazlar (örn. stetoskop, dil basacağı) tipik olarak kullanılır. Bulgular için muayene ve semptomlar için görüşmeden sonra, doktor tıbbi testler (örn. kan testleri) isteyebilir, biyopsi alabilir veya farmasötik ilaçlar veya diğer tedavileri reçete edebilir. Ayırıcı tanı yöntemleri, sağlanan bilgilere dayanarak durumların elenmesine yardımcı olur. Karşılaşma sırasında, hastayı ilgili tüm gerçekler hakkında doğru bir şekilde bilgilendirmek, ilişkinin ve güven gelişiminin önemli bir parçasıdır. Tıbbi karşılaşma daha sonra birçok yargı alanında yasal bir belge olan tıbbi kayıtta belgelenir. Takipler daha kısa olabilir ancak aynı genel prosedürü izler ve uzmanlar da benzer bir süreci takip eder. Teşhis ve tedavi, sorunun karmaşıklığına bağlı olarak sadece birkaç dakika veya birkaç hafta sürebilir.

Tıbbi görüşme ve karşılaşmanın bileşenleri şunlardır:

 Başlıca şikayet (CC): mevcut tıbbi ziyaretin nedeni. Bunlar 'semptomlardır'. Hastanın kendi kelimeleriyle ifade edilir ve her birinin süresiyle birlikte kaydedilir. 'Başlıca endişe' veya 'mevcut şikayet' olarak da adlandırılır.
 Mevcut hastalığın öyküsü (HPI): semptomların kronolojik sıralaması ve her semptomun daha fazla açıklanması. Genellikle geçmiş tıbbi öykü (PMH) olarak adlandırılan önceki hastalık öyküsünden ayırt edilebilir. Tıbbi geçmiş HPI ve PMH'den oluşur.
 Mevcut aktivite: meslek, hobiler, hastanın gerçekte ne yaptığı.
 İlaçlar (Rx): reçeteli, reçetesiz ve ev ilaçlarının yanı sıra alternatif ve bitkisel ilaçlar da dahil olmak üzere hastanın aldığı ilaçlar. Alerjiler de kaydedilir.
 Geçmiş tıbbi öykü (PMH/PMHx): eş zamanlı tıbbi sorunlar, geçmişteki hastane yatışları ve ameliyatlar, yaralanmalar, geçmişteki bulaşıcı hastalıklar veya aşılar, bilinen alerji öyküsü.
 Sosyal geçmiş (SH): doğum yeri, ikametgâh, evlilik geçmişi, sosyal ve ekonomik durum, alışkanlıklar (diyet, ilaçlar, tütün, alkol dahil).
 Aile öyküsü (FH): ailede hastayı etkileyebilecek hastalıkların listelenmesi. Bazen bir aile ağacı kullanılır.
 Sistemlerin gözden geçirilmesi (ROS) veya sistem sorgulaması: HPI'da gözden kaçabilecek bir dizi ek soru: genel bir sorgulama (herhangi bir kilo kaybı, uyku kalitesinde değişiklik, ateş, şişlik ve yumrular vb), ardından vücudun ana organ sistemlerine (kalp, akciğerler, sindirim sistemi, idrar yolu vb.) ilişkin sorular.

Fizik muayene, hasta tarafından gönüllü olarak ortaya konan ve objektif olarak gözlemlenemeyen semptomların aksine, objektif ve gözlemlenebilir olan tıbbi hastalık belirtileri için hastanın muayene edilmesidir. Sağlık hizmeti sağlayıcısı görme, işitme, dokunma ve bazen de koku alma (örneğin enfeksiyon, üremi, diyabetik ketoasidoz) yöntemlerini kullanır. Fiziksel muayenenin temelini dört eylem oluşturur: muayene, palpasyon (hissetme), perküsyon (rezonans özelliklerini belirlemek için vurma) ve oskültasyon (dinleme). Genellikle bu sırayla uygulanır, ancak oskültasyon abdominal değerlendirmeler için perküsyon ve palpasyondan önce gerçekleşir.

Klinik muayene aşağıdakilerin incelenmesini içerir:

 Boy, kilo, vücut sıcaklığı, kan basıncı, nabız, solunum hızı ve hemoglobin oksijen satürasyonunu içeren yaşamsal bulgular
 Hastanın genel görünümü ve spesifik hastalık göstergeleri (beslenme durumu, sarılık, solukluk veya çomak parmak varlığı)
 Cilt
 Baş, göz, kulak, burun ve boğaz (HEENT)
 Kardiyovasküler (kalp ve kan damarları)
 Solunum (büyük hava yolları ve akciğerler)
 Karın ve rektum
 Genital organlar (ve hasta hamile ise veya hamile olabilirse hamilelik)
 Kas-iskelet sistemi (omurga ve ekstremiteler dahil)
 Nörolojik (bilinç, farkındalık, beyin, görme, kraniyal sinirler, omurilik ve periferik sinirler)
 Psikiyatrik (yönelim, ruhsal durum, ruh hali, anormal algı veya düşünce kanıtı).

Muayene, muhtemelen tıbbi geçmişte vurgulanan ilgi alanlarına odaklanacaktır ve yukarıda listelenen her şeyi içermeyebilir.

Tedavi planı, ek tıbbi laboratuvar testleri ve tıbbi görüntüleme çalışmalarının istenmesini, tedaviye başlanmasını, bir uzmana sevk edilmesini veya gözlem altında tutulmasını içerebilir. Takip önerilebilir. Sağlık sigortası planına ve yönlendirilmiş sağlık hizmeti sistemine bağlı olarak, testlerin önceden yetkilendirilmesi gibi çeşitli "kullanım incelemesi" biçimleri, pahalı hizmetlere erişimde engeller oluşturabilir.

Tıbbi karar verme (MDM) süreci, hastanın sorununu açıklayacak kesin bir tanı elde etmek için ne yapılması gerektiğine dair bir fikirle birlikte olası tanıların (ayırıcı tanılar) bir listesini oluşturmak için yukarıdaki tüm verilerin analizini ve sentezini içerir.

Sonraki ziyaretlerde, yeni öykü, semptomlar, fiziksel bulgular ve laboratuvar veya görüntüleme sonuçları veya uzman konsültasyonları elde etmek için süreç kısaltılmış bir şekilde tekrarlanabilir.

Kurumlar

Çağdaş tıp genel olarak sağlık hizmetleri sistemleri içerisinde yürütülmektedir. Yasal, kimliklendirme ve finansman çerçeveleri münferit hükûmetler tarafından oluşturulmakta, zaman zaman kiliseler gibi uluslararası kuruluşlar tarafından da desteklenmektedir. Herhangi bir sağlık sisteminin özellikleri, tıbbi bakımın sağlanış şekli üzerinde önemli etkiye sahiptir.

Antik çağlardan itibaren, Hristiyanlığın pratik hayırseverlik vurgusu, sistematik hemşirelik ve hastanelerin gelişmesini sağlamıştır ve Katolik Kilisesi bugün dünyadaki en büyük devlet dışı tıbbi hizmet sağlayıcısı olmaya devam etmektedir. Gelişmiş sanayi ülkeleri (Amerika Birleşik Devletleri hariç) ve birçok gelişmekte olan ülke, tek ödeyenli bir sağlık sistemi veya zorunlu özel veya kooperatif sağlık sigortası yoluyla herkes için bakımı garanti altına almayı amaçlayan bir evrensel sağlık hizmetleri sistemi aracılığıyla tıbbi hizmetler sunmaktadır. Bu sayede tüm nüfusun ödeme gücünden ziyade ihtiyaç temelinde tıbbi bakıma erişiminin sağlanması amaçlanmaktadır. Sağlık hizmetlerinin sunumu özel muayenehaneler, devlete ait hastaneler ve klinikler ya da hayır kurumları tarafından, çoğunlukla da bu üçünün birleşimi şeklinde gerçekleştirilebilir.

Çoğu kabile toplumu, nüfusun tamamı için sağlık hizmeti garantisi sağlamamaktadır. Bu tür toplumlarda sağlık hizmetleri, ödeme gücü olan veya kendi kendini sigortalayan (doğrudan veya bir iş sözleşmesinin parçası olarak) ya da doğrudan hükûmet veya kabile tarafından finanse edilen bakım kapsamına girebilen kişiler için mevcuttur.

Bilginin şeffaflığı, bir dağıtım sistemini tanımlayan bir diğer faktördür. Koşullar, tedaviler, kalite ve fiyatlandırma hakkındaki bilgilere erişim, hastaların/tüketicilerin seçimlerini ve dolayısıyla tıp uzmanlarının teşviklerini büyük ölçüde etkiler. ABD sağlık sistemi açıklık eksikliği nedeniyle eleştirilere maruz kalırken, yeni mevzuat daha fazla açıklığı teşvik edebilir. Bir yandan şeffaflık ihtiyacı ile diğer yandan hasta gizliliği ve ticari kazanç için bilginin olası istismarı gibi konular arasında algılanan bir gerilim vardır.

Tıp alanında bakım sağlayan sağlık çalışanları, doktorlar, hemşireler, fizyoterapistler ve psikologlar gibi birden fazla meslekten oluşmaktadır. Bu mesleklerin kendi etik standartları, mesleki eğitimleri ve organları vardır. Tıp mesleği sosyolojik bir perspektiften kavramsallaştırılmıştır.

Hizmet
Tıbbi bakımın sağlanması birincil, ikincil ve üçüncül bakım kategorilerine ayrılmıştır.

Birinci basamak sağlık hizmetleri, tıbbi tedavi veya bakım arayan bir hastayla ilk teması kuran doktorlar, doktor asistanları, hemşireler veya diğer sağlık profesyonelleri tarafından sağlanır. Bunlar doktor ofislerinde, kliniklerde, bakımevlerinde, okullarda, ev ziyaretlerinde ve hastalara yakın diğer yerlerde gerçekleşir. Tıbbi ziyaretlerin yaklaşık %90'ı birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcısı tarafından tedavi edilebilir. Bunlar arasında akut ve kronik hastalıkların tedavisi, önleyici bakım ve her yaş ve her iki cinsiyet için sağlık eğitimi yer alır.

İkinci basamak sağlık hizmetleri, hastaya ilk teşhisi koyan veya tedavi eden birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcısı tarafından sevk edilen bir hasta için ofislerinde veya kliniklerinde veya yerel toplum hastanelerinde tıp uzmanları tarafından sağlanır. Sevkler, uzmanlar tarafından gerçekleştirilen uzmanlık veya prosedürlere ihtiyaç duyan hastalar için yapılır. Bunlar arasında hem ayakta bakım hem de yatan hasta hizmetleri, Acil servisler, yoğun bakım tıbbı, cerrahi hizmetler, fizik tedavi, doğum, endoskopi üniteleri, teşhis laboratuvarı ve tıbbi görüntüleme hizmetleri, hospis merkezleri vb. yer almaktadır. Bazı birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcıları hastanede yatan hastalara da bakabilir ve ikinci basamak sağlık hizmeti ortamında doğum yaptırabilir.

Üçüncü basamak tıbbi hizmetler, genellikle yerel hastanelerde bulunmayan teşhis ve tedavi olanaklarıyla donatılmış uzman hastaneler veya bölgesel merkezler tarafından sağlanmaktadır. Bunlar arasında travma merkezleri, yanık tedavi merkezleri, gelişmiş neonatoloji ünitesi hizmetleri, organ nakilleri, yüksek riskli gebelik, radyasyon onkolojisi vb. bulunmaktadır.

Modern tıbbi bakım aynı zamanda bilgiye de dayanır - hâlâ birçok sağlık hizmeti kağıt kayıtlarla, ancak günümüzde giderek artan bir şekilde elektronik yollarla verilmektedir.

Düşük gelirli ülkelerde modern sağlık hizmetleri ortalama bir insan için genellikle çok pahalıdır. Uluslararası sağlık politikası araştırmacıları, erişimi sağlamak için bu alanlarda "kullanıcı ücretlerinin" kaldırılmasını savunmuşlardır, ancak kaldırıldıktan sonra bile önemli maliyetler ve engeller devam etmektedir.

Reçeteleme ve dağıtımın ayrılması, tıp ve eczacılıkta tıbbi reçeteyi sağlayan hekimin reçeteli ilacı sağlayan eczacıdan bağımsız olduğunu gösteren bir uygulamadır. Batı dünyasında eczacıların hekimlerden ayrılması yüzyıllardır süregelen bir gelenektir. Asya ülkelerinde ise hekimlerin de ilaç temin etmesi gelenekseldir.

Dallar

Disiplinlerarası bir ekip olarak birlikte çalışan tıp pratisyenlerinin yanı sıra çok sayıda yüksek eğitimli sağlık profesyoneli de modern sağlık hizmetlerinin sunumunda yer almaktadır. Bunlara örnek olarak hemşireler, acil tıp teknisyenleri ve paramedikler, laboratuvar bilimcileri, eczacılar, podiatristler, fizyoterapistler, solunum terapistleri, ergoterapistleri, konuşma terapistleri, radyograflar, diyetisyenler ve biyomühendisler, medikal fizikçiler, cerrahlar, cerrah asistanları, cerrahi teknologlar verilebilir.

Beşeri tıbbın kapsamı ve temelini oluşturan bilimler diğer birçok alanla örtüşmektedir. Hastaneye kabul edilen bir hasta genellikle ana sorununa göre belirli bir ekibin bakımı altındadır, örneğin kardiyoloji ekibi, daha sonra ana sorunun veya sonraki komplikasyonların/gelişmelerin teşhis veya tedavisine yardımcı olmak için cerrahi, radyoloji gibi diğer uzmanlık alanlarıyla etkileşime girebilir.

Hekimlerin, aşağıda listelenen belirli tıp dallarında birçok uzmanlığı ve alt uzmanlığı vardır. Belirli alt uzmanlık alanlarının hangi uzmanlık alanlarında olduğu konusunda ülkeden ülkeye farklılıklar bulunmaktadır.

Tıbbın ana dalları şunlardır:

 Tıbbın temel bilimleri; her hekimin eğitim aldığı ve bazılarının biyomedikal araştırmalarda bulunduğu şeydir.
 Tıbbi uzmanlıklar
 Farklı tıp uzmanlıklarının belirli durumlarda işlev görmek üzere bir araya getirildiği disiplinler arası alanlar.

Temel bilimler
 Anatomi, organizmaların fiziksel yapısının incelenmesidir. Makroskopik veya kaba anatominin aksine, sitoloji ve histoloji mikroskopik yapılarla ilgilidir.
 Biyokimya, canlı organizmalarda yer alan kimyanın, özellikle de kimyasal bileşenlerinin yapısı ve işlevinin incelenmesidir.
 Biyomekanik, mekanik yöntemleri aracılığıyla biyolojik sistemlerin yapı ve işlevlerinin incelenmesidir.
 Biyoistatistik, istatistiğin en geniş anlamda biyolojik alanlara uygulanmasıdır. Biyoistatistik bilgisi, tıbbi araştırmaların planlanması, değerlendirilmesi ve yorumlanmasında esastır. Ayrıca epidemiyoloji ve kanıta dayalı tıp için de temeldir.
 Biyofizik, biyolojik sistemleri incelemek için fizik ve fiziksel kimya yöntemlerini kullanan disiplinler arası bir bilim dalıdır.
 Sitoloji, tek tek hücrelerin mikroskobik olarak incelenmesidir.

 Embriyoloji, organizmaların erken gelişiminin incelenmesidir.
 Endokrinoloji, hormonların ve bunların hayvanların vücudundaki etkilerinin incelenmesidir.
 Epidemiyoloji, hastalık süreçlerinin demografik özelliklerinin incelenmesidir ve salgın hastalıkların incelenmesini içerir, ancak bunlarla sınırlı değildir.
 Genetik, genlerin ve bunların biyolojik kalıtımdaki rollerinin incelenmesidir.
 Histoloji, biyolojik dokuların yapılarının ışık mikroskobu, elektron mikroskobu ve immünohistokimya ile incelenmesidir.
 İmmünoloji, bağışıklık sisteminin incelenmesidir.
 Yaşam tarzı tıbbı, kronik durumların ve bunların nasıl önleneceği, tedavi edileceği ve tersine çevrileceğinin incelenmesidir.
 Medikal fizik, fizik prensiplerinin tıptaki uygulamalarının incelenmesidir.
 Mikrobiyoloji, protozoa, bakteri, mantar ve virüsler de dahil olmak üzere mikroorganizmaların incelenmesidir.
 Moleküler biyoloji, genetik materyalin replikasyon, transkripsiyon ve translasyon sürecinin moleküler temellerinin incelenmesidir.
 Nörobilim, sinir sisteminin incelenmesiyle ilgili olan bilim disiplinlerini içerir. Nörobilimin ana odak noktası insan beyni ve omuriliğinin biyolojisi ve fizyolojisidir. İlgili bazı klinik uzmanlıklar arasında nöroloji, beyin ve sinir cerrahisi ve psikiyatri bulunmaktadır.
 Beslenme bilimi (teorik odak) ve diyetetik (pratik odak), özellikle optimal bir diyetin belirlenmesinde, yiyecek ve içeceğin sağlık ve hastalıkla ilişkisinin incelenmesidir. Tıbbi beslenme tedavisi diyetisyenler tarafından yapılır ve diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, kilo ve yeme bozuklukları, alerjiler, yetersiz beslenme ve neoplastik hastalıklar için reçete edilir.
 Patoloji, hastalıkların nedenlerini, seyrini, ilerlemesini ve çözümünü incelemektedir.
 Farmakoloji, ilaçların ve etkilerinin incelenmesidir.
 Jinekoloji, kadın üreme sisteminin incelenmesidir.
 Fotobiyoloji, iyonlaştırıcı olmayan radyasyon ve canlı organizmalar arasındaki etkileşimlerin incelenmesidir.
 Fizyoloji, vücudun normal işleyişi ve altında yatan düzenleyici mekanizmaların incelenmesidir.
 Radyobiyoloji, iyonlaştırıcı radyasyon ve canlı organizmalar arasındaki etkileşimlerin incelenmesidir.
 Toksikoloji, ilaçların ve zehirlerin tehlikeli etkilerinin incelenmesidir.

Cerrahi uzmanlık

Cerrahi, hastalık veya yaralanma gibi patolojik bir durumu araştırmak veya tedavi etmek, bedensel işlevi veya görünümü iyileştirmeye yardımcı olmak veya istenmeyen yırtık bölgeleri (örneğin, delik bir kulak zarını) onarmak için bir hasta üzerinde operatif manuel ve enstrümantal teknikler kullanan eski bir tıp uzmanlığıdır. Cerrahlar ayrıca hastane servislerinde ameliyat öncesi, ameliyat sonrası ve potansiyel ameliyat adaylarını yönetmelidir. Bazı merkezlerde anesteziyoloji, cerrahi bir disiplin olmamasına rağmen (tarihsel ve lojistik nedenlerle) cerrahi bölümünün bir parçasıdır. Oftalmoloji ve dermatoloji gibi diğer tıbbi uzmanlık alanları cerrahi prosedürler uygulayabilir, ancak bunlar cerrahi alt uzmanlık alanları olarak kabul edilmez.

Cerrahi alt uzmanlık alanları, bir hekimin genel cerrahi uzmanlık eğitiminden geçtikten sonra uzmanlaşabileceği alanların yanı sıra ayrı uzmanlık eğitimine sahip çeşitli cerrahi alanları da içerir. Genel cerrahi uzmanlık eğitiminin ardından devam edilebilecek cerrahi alt uzmanlık alanları:

 Genel cerrahi
 Bariatrik cerrahi
 Kalp ve damar cerrahisi
 Kolorektal cerrahi
 Endokrin cerrahisi
 El cerrahisi
 Hepatiko-Pankreatiko-Biliyer Cerrahi
 Minimal invaziv cerrahi
 Cerrahi onkoloji
 Pediatrik cerrahi
 Plastik cerrahi
 Cerrahi kritik bakım
 Organ nakli cerrahisi
 Travma cerrahisi
 Damar cerrahisi - ayrı bir vasküler cerrahi ihtisas yolu ile de takip edilebilir

Tıp içindeki diğer cerrahi uzmanlık alanlarının kendilerine özgü uzmanlık eğitimleri vardır:

 Dermatoloji
 Nöroşirürji
 Oftalmoloji
 Oral ve maksillofasiyel cerrahi
 Ortopedik cerrahi
 Kulak burun boğaz
 Podiatrik cerrahi - tıp fakültesi eğitimi almazlar, bunun yerine podiatri okulunda ayrı bir eğitim alırlar
 Üroloji

İç hastalıkları uzmanlığı

Dahiliye veya iç hastalıkları, yetişkin hastalıklarının önlenmesi, teşhisi ve tedavisi ile ilgilenen tıp uzmanlığıdır. Bazı kaynaklara göre, iç yapılara vurgu yapılmaktadır. Kuzey Amerika'da iç hastalıkları uzmanları genellikle "dahiliyeci" olarak adlandırılır. Başka yerlerde, özellikle İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinde, bu tür uzmanlar genellikle hekim olarak adlandırılır. Bu terimler, dahiliyeci veya hekim (Kuzey Amerika dışında yaygın olan dar anlamda), genellikle jinekoloji ve obstetrik, patoloji, psikiyatri ve özellikle cerrahi ve alt uzmanlık alanlarındaki uygulayıcıları hariç tutar.

Hastaları genellikle ağır hasta olduğundan veya karmaşık tetkikler gerektirdiğinden, dahiliyeciler işlerinin çoğunu hastanelerde yaparlar. Eskiden pek çok dahiliyeci yan dal uzmanı değildi; bu tür genel hekimler cerrahi olmayan her türlü karmaşık soruna bakardı; bu uygulama tarzı günümüzde çok daha az yaygın hale gelmiştir. Modern şehir pratiğinde, çoğu dahiliyeci yan dal uzmanıdır: yani, tıbbi uygulamalarını genellikle bir organ sisteminin sorunlarıyla veya tıbbi bilginin belirli bir alanıyla sınırlarlar. Örneğin, gastroenterologlar ve nefrologlar sırasıyla bağırsak ve böbrek hastalıkları konusunda uzmanlaşmışlardır.

İngiliz Milletler Topluluğu'nda ve diğer bazı ülkelerde, uzman pediatristler ve geriatristler, organ sisteminden ziyade hastanın yaşına göre alt uzmanlığa sahip uzman hekimler (veya dahiliyeciler) olarak da tanımlanmaktadırlar. Başka yerlerde, özellikle Kuzey Amerika'da, genel pediatri genellikle birinci basamak sağlık hizmetinin bir şeklidir.

Dahiliyenin birçok alt uzmanlık alanı (veya alt disiplini) vardır:

Anjiyoloji/Vasküler tıp
Bariyatrik
Kardiyoloji
Yoğun bakım
Endokrinoloji
Gastroenteroloji
Yaşlılık hekimliği
Hematoloji
Hepatoloji
Enfeksiyon hastalıkları
Nefroloji
Nöroloji
Onkoloji
Pediatri
Göğüs hastalıkları/Pulmonoloji
Romatoloji
Spor hekimliği

İç hastalıkları eğitimi (cerrahi eğitimin aksine) dünya genelinde önemli farklılıklar göstermektedir (daha fazla ayrıntı için tıp eğitimi ve hekimlikle ilgili maddelere bakınız). Kuzey Amerika'da, tıp fakültesinden sonra en az üç yıllık uzmanlık eğitimi gerektirir ve bunu yukarıda listelenen alt uzmanlık alanlarında bir ile üç yıllık bir fellowship takip edebilir. Genel olarak, tıpta asistanların çalışma saatleri cerrahiden daha azdır ve ABD'de haftada ortalama 60 saattir. Bu fark, tüm doktorların artık yasalar gereği haftada ortalama 48 saatten az çalışmasının zorunlu olduğu Birleşik Krallık'ta geçerli değildir.

Teşhis uzmanlıkları
 Klinik laboratuvar bilimleri, hastaların tanı ve tedavisinde laboratuvar tekniklerini uygulayan klinik tanı hizmetleridir. Amerika Birleşik Devletleri'nde bu hizmetler bir patolog tarafından denetlenir. Bu tıbbi laboratuvar bölümlerinde çalışan personel, tıp diplomasına sahip olmayan, ancak genellikle tıbbi teknoloji lisans derecesine sahip olan ve belirli hizmetleri sağlamak için gereken testleri, tahlilleri ve prosedürleri fiilen gerçekleştiren teknik olarak eğitilmiş personeldir. Alt uzmanlık alanları arasında transfüzyon tıbbı, hücresel patoloji, klinik kimya, hematoloji, klinik mikrobiyoloji ve klinik immünoloji yer almaktadır.
 Patoloji, hastalıkların ve bunlar tarafından üretilen morfolojik, fizyolojik değişikliklerin incelenmesiyle ilgilenen tıp dalıdır. Bir tanı uzmanlığı olarak patoloji, modern bilimsel tıp bilgisinin temeli olarak kabul edilebilir ve kanıta dayalı tıpta büyük bir rol oynar. Akış sitometrisi, polimeraz zincir reaksiyonu (PCR), immünohistokimya, sitogenetik, gen yeniden düzenleme çalışmaları ve floresan in situ hibridizasyon (FISH) gibi birçok modern moleküler test patolojinin alanına girer.
 Tanısal radyoloji, örneğin X ışını, röntgen bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi ve nükleer manyetik rezonans tomografi ile vücudun görüntülenmesi ile ilgilenir. Girişimsel radyologlar, bir müdahale veya tanısal örnekleme için görüntüleme altında vücuttaki bölgelere erişebilirler.
 Nükleer tıp, vücuda radyo-etiketli maddeler (radyofarmasötikler) uygulayarak insan organ sistemlerini incelemekle ilgilenir ve bunlar daha sonra bir gama kamera veya bir PET tarayıcı ile vücut dışında görüntülenebilir. Her radyofarmasötik iki parçadan oluşur: incelenen fonksiyona özgü bir izleyici (örneğin, nörotransmitter yolu, metabolik yol, kan akışı veya diğer) ve bir radyonüklid (genellikle bir gama yayıcı veya bir pozitron yayıcı). PET/BT tarayıcı gibi birleşik cihazların ortaya çıkmasının da gösterdiği gibi, nükleer tıp ve radyoloji arasında bir dereceye kadar örtüşme vardır.
 Klinik nörofizyoloji, sinir sisteminin merkezi ve periferik yönlerinin fizyolojisini veya işlevini test etmekle ilgilenir. Bu tür testler kayıtlar olarak ikiye ayrılabilir: (1) spontan veya sürekli çalışan elektriksel aktivite veya (2) uyaran uyarılmış yanıtlar. Alt uzmanlık alanları arasında elektroensefalografi, elektromiyografi, uyarılmış potansiyel, sinir iletim çalışması ve polisomnografi yer alır. Bazen bu testler tıp diploması olmayan teknisyenler tarafından yapılır, ancak bu testlerin yorumlanması bir tıp uzmanı tarafından yapılır.

Diğer önemli uzmanlıklar
Aşağıda, yukarıda belirtilen gruplardan herhangi birine doğrudan uymayan bazı önemli tıbbi uzmanlıklar yer almaktadır:

 Anesteziyoloji: cerrahi hastanın perioperatif yönetimi ile ilgilenir. Anestezi uzmanının ameliyat sırasındaki rolü, hayati organların (beyin, kalp, böbrekler gibi) işlevlerinin bozulmasını ve ameliyat sonrası ağrıyı önlemektir. Ameliyathane dışında, anesteziyoloji doktoru aynı zamanda doğum servisinde de aynı işlevi görür ve bazıları kritik tıpta uzmanlaşmışlardır.
 Acil tıp, travma, cerrahi, tıbbi, pediatrik ve psikiyatrik acil durumlar dahil olmak üzere akut veya yaşamı tehdit eden durumların tanı ve tedavisiyle ilgilenir.
 Aile hekimliği, genel pratisyenlik veya birinci basamak sağlık hizmetleri, birçok ülkede acil olmayan tıbbi sorunları olan hastalar için ilk başvurulacak yerdir. Aile hekimleri genellikle ofis tabanlı uygulamalar, acil servis kapsamı, yatan hasta bakımı ve huzurevi bakımı dahil olmak üzere geniş bir yelpazede hizmet vermektedirler.

 Obstetrik ve jinekoloji sırasıyla doğum ve kadın üreme ve ilişkili organları ile ilgilidir. Üreme tıbbı ve doğurganlık tıbbı genellikle jinekoloji uzmanları tarafından uygulanmaktadır.
 Medikal genetik, kalıtsal bozuklukların teşhisi ve yönetimi ile ilgilenir.
 Nöroloji, sinir sistemi hastalıkları ile ilgilenir. Birleşik Krallık'ta nöroloji, genel tıbbın bir alt uzmanlık alanıdır.
 Pediatri bebeklerin, çocukların ve ergenlerin bakımına adanmıştır. Dahiliye gibi, belirli yaş aralıkları, organ sistemleri, hastalık sınıfları ve bakım sağlama bölgeleri için birçok pediatrik alt uzmanlık alanı vardır.
 Farmasötik tıp, hastaların ve halk sağlığının yararı için ilaçların keşfi, geliştirilmesi, değerlendirilmesi, tescili, izlenmesi ve pazarlanmasının tıbbi yönleriyle ilgilenen tıbbi bilimsel disiplindir.
 Fiziksel tıp ve rehabilitasyon (veya fizyatri) yaralanma, hastalık veya doğuştan gelen bozukluklardan sonra fonksiyonel iyileşme ile ilgilidir.
 Podiatrik tıp, ayak, ayak bileği, alt ekstremite, kalça ve bel rahatsızlıklarının incelenmesi, teşhisi ve tıbbi ve cerrahi tedavisidir.
 Psikiyatri, bilişsel, algısal, duygusal ve davranışsal bozuklukların etiyolojisi, teşhisi, tedavisi ve önlenmesi ile ilgili biyopsikososyal çalışmalarla ilgilenen tıp dalıdır. İlgili alanlar arasında psikoterapi ve klinik psikoloji bulunmaktadır.
 Önleyici tıp, hastalıkların önlenmesi ile ilgilenen tıp dalıdır.
 Toplum sağlığı veya halk sağlığı, nüfus sağlığı analizine dayalı olarak bir toplumun genel sağlığına yönelik tehditlerle ilgilenen sağlık hizmetlerinin bir yönüdür.

Disiplinlerarası alanlar
Tıbbın bazı disiplinler arası alt uzmanlık alanları şunlardır:

 Havacılık tıbbı, uçma ve uzay yolculuğu ile ilgili tıbbi sorunlarla ilgilenir.
 Bağımlılık tıbbı, bağımlılığın tedavisi ile ilgilenir.
 Tıp etiği, değerleri ve yargıları tıp pratiğine uygulayan etik ve ahlaki ilkelerle ilgilenir.
 Biyomedikal mühendisliği, mühendislik ilkelerinin tıbbi uygulamalara uygulanmasıyla ilgilenen bir alandır.
 Klinik farmakoloji, terapötik sistemlerin hastalarla nasıl etkileşime girdiği ile ilgilenir.
 Koruyucu tıp, insan ve hayvan sağlığı ile çevresel koşullar arasındaki ilişkiyi inceler. Ekolojik tıp, çevresel tıp veya tıbbi jeoloji olarak da bilinir.
 Afet tıbbı, acil durum hazırlığı, afet azaltma ve yönetiminin tıbbi yönleriyle ilgilenir.
 Dalış tıbbı (veya hiperbarik tıp) dalışla ilgili sorunların önlenmesi ve tedavisidir.
 Evrimsel tıp, evrim teorisinin uygulanmasıyla elde edilen tıbba bir bakış açısıdır.
 Adli tıp, ölüm zamanının ve nedeninin belirlenmesi, travma yaratmak için kullanılan silahın türü, ölen kişinin kalıntıları (kafatası) kullanılarak yüz özelliklerinin yeniden yapılandırılması ve böylece kimlik tespitine yardımcı olunması gibi yasal bağlamda tıbbi sorularla ilgilenir.
 Cinsiyete dayalı tıp, insan cinsiyetleri arasındaki biyolojik ve fizyolojik farklılıkları ve bunun hastalıklardaki farklılıkları nasıl etkilediğini inceler.
 Hospis ve palyatif tıp, kanser ve kalp yetmezliği gibi ölümcül hastalıkları olan hastalarda ağrı ve semptomların giderilmesi ve duygusal destek ile ilgilenen nispeten modern bir klinik tıp dalıdır.
 Hastane hekimliği, hastanede yatan hastaların genel tıbbi bakımıdır. Birincil mesleki odağı hastane hekimliği olan hekimlere Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da hospitalist denir.
 Lazer tıbbı, çeşitli durumların teşhis veya tedavisinde lazerlerin kullanılmasını içerir.
 Tıbbi beşeri bilimler, beşeri bilimleri (edebiyat, felsefe, etik, tarih ve din), sosyal bilimleri (antropoloji, kültürel çalışmalar, psikoloji, sosyoloji) ve sanatları (edebiyat, tiyatro, sinema ve görsel sanatlar) ve bunların tıp eğitimi ve tıp uygulamasına katkısını içerir.
 Sağlık bilişimi, bilgisayar ve bilgi teknolojilerinin tıbba uygulanmasıyla ilgilenen nispeten yeni bir alandır.
 Nozoloji, hastalıkların çeşitli amaçlar doğrultusunda sınıflandırılmasıdır.
 Nosokinetik, sağlık ve sosyal bakım sistemlerinde bakım sürecini ölçme ve modelleme bilimi/konusudur.
 İşyeri hekimliği, işyerinde en yüksek sağlık ve güvenlik standartlarına ulaşılmasını ve bu standartların korunmasını sağlamak için kuruluşlara ve bireylere sağlık tavsiyesi sağlanmasıdır.
 Ağrı tedavisi (ağrı tıbbı veya algiatri olarak da adlandırılır), ağrının giderilmesiyle ilgilenen tıp disiplinidir.
 Farmakogenomik, bireyselleştirilmiş tıbbın bir şeklidir.
 Podiatrik tıp, ayak, ayak bileği, alt ekstremite, kalça ve bel rahatsızlıklarının incelenmesi, teşhisi ve tıbbi tedavisidir.
 Cinsel tıp, cinsellikle ilgili tüm bozuklukların teşhisi, değerlendirilmesi ve tedavisi ile ilgilenir.
 Spor hekimliği, amatör ve profesyonel sporcularda kas spazmları, kas yırtıkları, bağ yaralanmaları (bağ yırtıkları veya kopmaları) ve bunların onarımı gibi spor/egzersiz yaralanmalarının tedavisi, önlenmesi ve rehabilitasyonu ile ilgilenir.
 Terapötikler, tarihin önceki dönemlerinde daha yaygın olarak atıfta bulunulan, hastalıkları tedavi etmek ve sağlığı geliştirmek için kullanılabilecek çeşitli ilaçların alanıdır.
 Seyahat tıbbı veya emporiyatri, uluslararası gezginlerin veya çok farklı ortamlarda seyahat edenlerin sağlık sorunlarıyla ilgilenir.
 Tropikal tıp, tropikal hastalıkların önlenmesi ve tedavisi ile ilgilenir. Bu hastalıkların tıp pratisyenlerine ve yerel klinik ihtiyaçlarına oldukça yabancı olduğu ılıman iklimlerde ayrı olarak çalışılır.
 Acil bakım, acil serviste bakım gerektirecek kadar ciddi olmayan yaralanma ve hastalıklar için hastane acil servisi dışında planlanmamış, ayaktan bakımın sağlanmasına odaklanır. Bazı ülkelerde bu işlev acil servis ile birleştirilmiştir.
 Veteriner hekimliği; veteriner hekimler hayvanların bakımında hekimlerle benzer teknikleri uygularlar.
 Vahşi doğa tıbbı; geleneksel tıbbi tesislerin bulunmayabileceği vahşi doğada tıbbi uygulamalar ile ilgilinir.
 Diğer birçok sağlık bilimi alanı, örneğin diyetetik

Eğitim ve yasal kontroller

Tıp eğitimi ve öğretimi dünya çapında farklılıklar göstermektedir. Tipik olarak bir üniversite tıp fakültesinde giriş düzeyinde eğitimi, ardından bir gözetimli uygulama veya staj veya ihtisas dönemini içerir. Bunu mezuniyet sonrası mesleki eğitim takip edebilir. Tıp eğitiminde çeşitli öğretim yöntemleri kullanılmıştır ve halen aktif araştırmaların odak noktasıdır. Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde, genellikle M.D. olarak kısaltılan "Tıp Doktoru" derecesi veya genellikle D.O. olarak kısaltılan ve Amerika Birleşik Devletleri'ne özgü olan "Osteopatik Tıp Doktoru" derecesi, tanınmış bir üniversitede tamamlanmalı ve buradan verilmelidir.

Bilgi, teknikler ve tıbbi teknoloji hızla gelişmeye devam ettiğinden, birçok düzenleyici otorite sürekli tıp eğitimini zorunlu kılmaktadır. Tıp doktorları bilgilerini tıp dergileri, seminerler, konferanslar ve çevrimiçi programlar dahil olmak üzere çeşitli yollarla geliştirmektedirler.

Çoğu ülkede, bir tıp doktorunun lisanslı veya kayıtlı olması yasal bir gerekliliktir. Genel olarak bu, bir üniversiteden tıp diploması almayı ve başvuru sahibinden sınavları geçmesini isteyebilecek bir tıp kurulu veya eşdeğer bir ulusal kuruluş tarafından akredite edilmeyi gerektirir. Bu, tıp mesleğinin önemli yasal yetkisini ulusal standartlara göre eğitilmiş ve kalifiye olmuş hekimlerle sınırlar. Aynı zamanda hastalara bir güvence ve kişisel kazanç için yetersiz tıp uygulayan şarlatanlara karşı bir koruma olarak tasarlanmıştır. Yasalar genel olarak doktorların "kanıta dayalı", Batılı ya da Hipokrat Tıbbı konusunda eğitim almış olmalarını gerektirse de farklı sağlık paradigmalarını caydırma amacı taşımamaktadır.

Avrupa Birliği'nde tıp doktorluğu mesleği düzenlenmiştir. Bir mesleğe erişim ve bu mesleğin icrası belirli bir mesleki yeterliliğe sahip olma şartına bağlı olduğunda bu mesleğin düzenlendiği söylenir. Düzenlenmiş meslekler veri tabanı, AB üye devletleri, AEA ülkeleri ve İsviçre'de tıp doktorluğu için düzenlenmiş mesleklerin bir listesini içerir. Bu liste 2005/36/EC sayılı Direktif kapsamındadır.

Hastaların bakımında ihmalkar davranan veya kasıtlı olarak zarar veren doktorlar tıbbi uygulama hatası suçlamasıyla karşı karşıya kalabilir ve hukuki, cezai veya mesleki yaptırımlara maruz kalabilirler.

Tıp etiği

Tıp etiği, değerleri ve yargıları tıp pratiğine uygulayan bir ahlaki ilkeler sistemidir. Bilimsel bir disiplin olarak tıp etiği, klinik ortamlardaki pratik uygulamalarının yanı sıra tarihi, felsefesi, teolojisi ve sosyolojisi üzerine yapılan çalışmaları da kapsar. Tıp etiği tartışmalarında yaygın olarak geçerli olan değerlerden altısı şunlardır:

 özerklik - hasta, tedavisini reddetme veya seçme hakkına sahiptir. (Voluntas aegroti suprema lex.)
 yararlılık - bir uygulayıcı hastanın yararına en iyi şekilde hareket etmelidir. (Salus aegroti suprema lex.)
 adalet - kıt sağlık kaynaklarının dağıtımı ve kimin hangi tedaviyi alacağına karar verilmesiyle ilgilidir (adalet ve eşitlik).
 kötülük yapmama - "önce zarar verme" (primum non-nocere).
 Kişilere saygı - hasta (ve hastayı tedavi eden kişi) onurlu bir şekilde tedavi edilme hakkına sahiptir.
 doğruluk ve dürüstlük - aydınlatılmış onam kavramının önemi, Nürnberg mahkemelerindeki Doktorlar davası, Tuskegee Frengi Çalışması ve diğer tarihi olaylardan bu yana artmıştır.

Bu gibi değerler belirli bir durumun nasıl ele alınacağına dair cevaplar vermez, ancak çatışmaları anlamak için faydalı bir çerçeve sağlar. Ahlaki değerler çatıştığında, sonuç etik bir ikilem veya kriz olabilir. Bazen tıp etiğindeki bir ikilemin iyi bir çözümü yoktur ve bazen de tıp camiasının değerleri (yani hastane ve personeli) bireysel hasta, aile veya tıp dışı daha geniş bir topluluğun değerleriyle çatışır. Çatışmalar sağlık hizmeti sağlayıcıları arasında veya aile üyeleri arasında da ortaya çıkabilir. Örneğin bazıları, hastalar hayat kurtarıcı olduğunu düşünerek kan naklini reddettiklerinde özerklik ve yararlılık ilkelerinin çatıştığını ve HIV döneminden önce doğruyu söylemenin büyük ölçüde vurgulanmadığını savunmaktadır.

Tarih

Tarih öncesi tıpta bitkiler (herbalizm), hayvan parçaları ve mineraller kullanılmıştır. Çoğu durumda bu malzemeler rahipler, şamanlar veya tıp adamları tarafından büyülü maddeler olarak ritüel bir şekilde kullanılmıştır. İyi bilinen ruhani sistemler arasında animizm (cansız nesnelerin ruhları olduğu düşüncesi), spiritüalizm (tanrılara yakarış veya ata ruhlarıyla iletişim); şamanizm (bir bireyin mistik güçlerle donatılması); ve divinasyon (büyüyle gerçeğe ulaşma) yer almaktadır. Tıbbi antropoloji alanı, kültür ve toplumun sağlık, sağlık hizmetleri ve ilgili konular etrafında nasıl organize olduğunu veya bu konulardan nasıl etkilendiğini inceler.

Antik Mısır tıbbı, Babil tıbbı, Ayurveda tıbbı (Hint alt kıtasında), klasik Çin tıbbı (modern geleneksel Çin tıbbının öncülü) ve antik Yunan tıbbı ve Roma tıbbından tıbba ilişkin erken kayıtlar keşfedilmiştir.

Mısır'da İmhotep (MÖ 3. binyıl) tarihte adı bilinen ilk hekimdir. En eski Mısır tıp metni, jinekolojik hastalıkları tanımlayan MÖ 2000'lerden kalma Kahun Jinekoloji Papirüsü'dür. MÖ 1600'lere tarihlenen Edwin Smith Papirüsü cerrahi üzerine erken bir çalışma iken, MÖ 1500'lere tarihlenen Ebers Papirüsü tıp üzerine bir ders kitabına benzemektedir.

Çin'de, Çince tıbba dair arkeolojik kanıtlar Bronz Çağı Shang Hanedanı'na kadar uzanmaktadır ve bu kanıtlar bitkisel tohumlara ve ameliyat için kullanıldığı düşünülen aletlere dayanmaktadır. Çin tıbbının atası olan Huangdi Neijing, MÖ 2. yüzyıldan başlayarak yazılmış ve 3. yüzyılda derlenmiş bir tıp metnidir.

Hindistan'da cerrah Suşruta, plastik cerrahinin ilk formları da dahil olmak üzere çok sayıda cerrahi operasyon tanımlamıştır. Özel hastanelerin en eski kayıtları, hastalar için özel tıbbi tedavi tesislerinin kanıtlarının bulunduğu Sri Lanka'daki Mihintale'den gelmektedir.

Yunanistan'da, "modern tıbbın babası" Yunan hekim Hipokrat, tıbba rasyonel bir yaklaşımın temelini atmıştır. Hekimler için bugün hâlâ geçerli ve kullanımda olan Hipokrat Yemini'ni ortaya atan Hipokrat, hastalıkları akut, kronik, endemik ve epidemik olarak sınıflandıran ve "alevlenme, relaps, çözülme, kriz, paroksizm, zirve ve konvelesans" gibi terimleri kullanan ilk kişidir. Yunan hekim Galen aynı zamanda antik dünyanın en büyük cerrahlarından biriydi ve beyin ve göz ameliyatları da dahil olmak üzere birçok cesur operasyon gerçekleştirdi. Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasından ve Erken Orta Çağ'ın başlamasından sonra, Yunan tıp geleneği Batı Avrupa'da gerilemeye başlamış, ancak Doğu Roma İmparatorluğu'nda kesintisiz olarak devam etmiştir.

MÖ 1. binyıldaki antik İbrani tıbbı hakkındaki bilgilerin çoğu Tevrat'tan, yani sağlıkla ilgili çeşitli kanun ve ritüelleri içeren Musa'nın Beş Kitabı'ndan gelmektedir. Modern tıbbın gelişimine İbranilerin katkısı Bizans Dönemi'nde Yahudi hekim Assaf ile başlamıştır.

Orta Çağ

Sadece ölmek için bir yer olmaktan ziyade, Hristiyan hayırseverlik idealleri nedeniyle hastalara tıbbi bakım ve tedavi imkanı sunan bir kurum olarak hastane kavramı Bizans İmparatorluğu'nda ortaya çıkmıştır.

Üroskopi kavramı Galen tarafından bilinmesine rağmen, hastalığı lokalize etmek için kullanmanın önemini görmemiştir. Theophilus Protospatharius gibi hekimlerin bulunduğu Bizanslılar, mikroskop ya da stetoskopun bulunmadığı bir dönemde hastalığı belirlemek için üroskopinin potansiyelini fark ettiler. Bu uygulama zamanla Avrupa'nın geri kalanına da yayıldı.

MS 750'den sonra Müslüman dünyası Hipokrat, Galen ve Suşruta'nın eserlerini Arapçaya tercüme ettirmiş ve İslam hekimleri bazı önemli tıbbi araştırmalara girişmiştir. Önemli İslami tıp öncüleri arasında, İmhotep ve Hipokrat ile birlikte "tıbbın babası" olarak da adlandırılan İranlı hezarfen İbn-i Sina bulunmaktadır. Birçok Orta Çağ Avrupa üniversitesinde standart bir tıp metni haline gelen ve tıp tarihinin en ünlü kitaplarından biri olarak kabul edilen El-Kanun fi't-Tıb'ı yazmıştır. Diğerleri arasında Zehravi, İbn Zuhur, İbn Nefis ve İbn Rüşd bulunmaktadır. İranlı hekim Razi, yine de hem Orta Çağ Batı hem de Orta Çağ İslam tıbbında etkili olmaya devam eden Yunan humorizm teorisini ilk sorgulayanlardan biriydi. Razi'nin El-Mansuri adlı eserinin bazı ciltleri, yani "Cerrahi Üzerine" ve "Tedavi Üzerine Genel Bir Kitap", Avrupa üniversitelerinde tıp müfredatının bir parçası haline gelmişti. Ayrıca, doktorların doktoru, pediatrinin babası ve oftalmolojinin öncüsü olarak tanımlanmıştır. Örneğin, göz bebeğinin ışığa verdiği tepkiyi ilk kez o fark etmiştir. Fars Bimaristan hastaneleri, kamu hastanelerinin erken bir örneğiydi.

Avrupa'da Şarlman her katedral ve manastıra bir hastane eklenmesini emretmiş ve tarihçi Geoffrey Blainey Katolik Kilisesi'nin Orta Çağ boyunca sağlık alanındaki faaliyetlerini refah devletinin ilk versiyonuna benzetmiştir: "Yaşlılar için hastaneler ve gençler için yetimhaneler; her yaştan hastalar için bakımevleri; cüzzamlılar için yerler ve hacıların ucuz bir yatak ve yemek satın alabilecekleri pansiyonlar veya hanlar işletmiştir". Kıtlık sırasında halka yiyecek sağlar ve yoksullara yiyecek dağıtmıştır. Kilise bu refah sistemini büyük ölçekte vergi toplayarak ve geniş tarım arazileri ve mülklere sahip olarak finanse etmiştir. Benedikten Tarikatı, manastırlarında hastaneler ve revirler kurmaları, tıbbi bitkiler yetiştirmeleri ve büyük Cluny Manastırı'nda olduğu gibi bölgelerinin başlıca tıbbi bakım sağlayıcıları haline gelmeleriyle tanınmıştır. Kilise ayrıca tıp eğitiminin verildiği bir katedral okulları ve üniversiteler ağı da kurmuştur. Salerno'daki Schola Medica Salernitana, Yunan ve Arap hekimlerden aldığı eğitimle Orta Çağ Avrupası'nın en iyi tıp okulu haline geldi.

Bununla birlikte, on dördüncü ve on beşinci yüzyıldaki Kara Ölüm hem Orta Doğu'yu hem de Avrupa'yı harap etmiş ve hatta Batı Avrupa'nın salgından kurtulma konusunda Orta Doğu'dan daha etkili olduğu ileri sürülmüştür. Erken modern dönemde Avrupa'da Gabriele Falloppio ve William Harvey gibi tıp ve anatomi alanında önemli isimler ortaya çıkmıştır.

Tıp düşüncesindeki en büyük değişim, özellikle 14. ve 15. yüzyıllardaki Kara Ölüm sırasında, bilim ve tıbba "geleneksel otorite" yaklaşımı olarak adlandırılabilecek yaklaşımın kademeli olarak reddedilmesiydi. Bu, geçmişte önde gelen bir kişi bir şeyin öyle olması gerektiğini söylediği için, o zaman bunun böyle olduğu ve bunun aksine gözlemlenen herhangi bir şeyin bir anormallik olduğu fikriydi (bu, genel olarak Avrupa toplumundaki benzer bir değişimle paraleldi -  bkz.:Kopernik'in Batlamyus'un astronomi teorilerini reddetmesi). Andreas Vesalius gibi hekimler geçmişteki bazı teorileri geliştirdi ya da çürüttüler. Hem tıp öğrencileri hem de uzman hekimler tarafından kullanılan ana kitaplar Materia Medica ve Farmakope idi.

Andreas Vesalius, insan anatomisi üzerine önemli bir kitap olan De humani corporis fabrica'nın yazarıydı. Bakteriler ve mikroorganizmalar ilk kez 1676 yılında Antonie van Leeuwenhoek tarafından mikroskopla gözlemlenerek mikrobiyoloji bilim dalı başlatılmıştır. İbn Nefis'ten bağımsız olarak Michael Servetus akciğer dolaşımını yeniden keşfetmiş, ancak bu keşif ilk kez 1546'da "Paris El Yazması"nda yazılı hale getirildiği ve daha sonra 1553'te hayatını verdiği teolojik eserinde yayınlandığı için halka ulaşmamıştır. Daha sonra Renaldus Columbus ve Andrea Cesalpino tarafından anlatılmıştır. Herman Boerhaave, Leiden'deki örnek öğretmenliği ve 'Institutiones medicae' (1708) adlı ders kitabı nedeniyle bazen "fizyolojinin babası" olarak anılır. Pierre Fauchard "modern diş hekimliğinin babası" olarak adlandırılmıştır.

Modern

Veterinerlik ilk kez 1761 yılında Fransız veteriner Claude Bourgelat'ın Fransa'nın Lyon kentinde dünyanın ilk veterinerlik okulunu kurmasıyla beşeri tıptan gerçek anlamda ayrılmıştır. Bundan önce tıp doktorları hem insanları hem de diğer hayvanları tedavi ediyordu.

Modern bilimsel biyomedikal araştırmalar (sonuçların test edilebilir ve tekrarlanabilir olduğu), herbalizm, Yunan "dört sıvısı" ve diğer modern öncesi kavramlara dayanan erken Batı geleneklerinin yerini almaya başladı. Modern çağ, Edward Jenner'in 18. yüzyılın sonunda çiçek aşısını keşfetmesi (daha önce Asya'da uygulanan aşılama yönteminden esinlenerek), Robert Koch'un 1880 civarında bakteriler yoluyla hastalık bulaştığını keşfetmesi ve ardından 1900 civarında antibiyotiklerin keşfedilmesiyle başlamıştır.

18. yüzyıl sonrası modernite dönemi Avrupa'dan daha fazla çığır açan araştırmacı getirdi. Almanya ve Avusturya'dan doktor Rudolf Virchow, Wilhelm Conrad Röntgen, Karl Landsteiner ve Otto Loewi önemli katkılarda bulundu. Birleşik Krallık'ta Alexander Fleming, Joseph Lister, Francis Crick ve Florence Nightingale önemli olarak kabul edilir. İspanyol doktor Santiago Ramón y Cajal modern nörobilimin babası olarak kabul edilir.

Yeni Zelanda ve Avustralya'dan Maurice Wilkins, Howard Florey ve Frank Macfarlane Burnet geldi.

Önemli çalışmalar yapan diğer kişiler arasında William Williams Keen, William Coley, James D. Watson (Amerika Birleşik Devletleri); Salvador Luria (İtalya); Alexandre Yersin (İsviçre); Kitasato Shibasaburō (Japonya); Jean-Martin Charcot, Claude Bernard, Paul Broca (Fransa); Adolfo Lutz (Brezilya); Nikolai Korotkov (Rusya); Sir William Osler (Kanada); ve Harvey Cushing (Amerika Birleşik Devletleri) bulunmaktadır.

Bilim ve teknoloji geliştikçe tıp da ilaçlara daha fazla bağımlı hale geldi. Tarih boyunca ve Avrupa'da 18. yüzyılın sonlarına kadar ilaç olarak sadece hayvan ve bitki ürünleri değil, aynı zamanda insan vücut parçaları ve sıvıları da kullanılmıştır. Farmakoloji kısmen herbalizmden gelişmiştir ve bazı ilaçlar hâlâ bitkilerden elde edilmektedir (atropin, efedrin, varfarin, aspirin, digoksin, vinka alkaloidleri, taksol, hiyosin, vb.) Aşılar Edward Jenner ve Louis Pasteur tarafından keşfedilmiştir.

İlk antibiyotik, Paul Ehrlich tarafından 1908 yılında bakterilerin insan hücrelerinin almadığı toksik boyaları aldığını gözlemledikten sonra keşfedilen arsphenamin (Salvarsan) idi. İlk büyük antibiyotik sınıfı, Alman kimyagerler tarafından aslen azo boyalarından türetilen sulfa ilaçlarıydı.

Farmakoloji giderek daha sofistike hale gelmiştir; modern biyoteknoloji, belirli fizyolojik süreçleri hedef alan ilaçların geliştirilmesine olanak tanımakta, bazen de yan etkileri azaltmak için vücutla uyumlu olacak şekilde tasarlanmaktadır. Genomik, insan genetiği ve insan evrimi bilgisi, tıp üzerinde giderek daha önemli bir etkiye sahip olmaktadır, çünkü çoğu monogenik genetik bozukluğun nedensel genleri artık tanımlanmıştır ve moleküler biyoloji, evrim ve genetik alanındaki tekniklerin gelişimi tıbbi teknolojiyi, uygulamayı ve karar vermeyi etkilemektedir.

Kanıta dayalı tıp, sistematik incelemeler ve meta-analiz kullanımı yoluyla en etkili uygulama algoritmalarını (bir şeyler yapma yolları) oluşturmaya yönelik çağdaş bir harekettir. Bu hareket, mevcut kanıtların mümkün olduğunca çoğunun standart protokollere göre toplanmasına ve analiz edilmesine ve daha sonra sağlık hizmeti sağlayıcılarına dağıtılmasına olanak tanıyan modern küresel bilgi bilimi tarafından kolaylaştırılmaktadır. Cochrane Collaboration bu harekete öncülük etmektedir. 2001 yılında 160 Cochrane sistematik incelemesinin gözden geçirilmesi, iki okuyucuya göre incelemelerin %21,3'ünün yetersiz kanıt, %20'sinin etkisiz kanıt ve %22,5'inin olumlu etki sonucuna vardığını ortaya koymuştur.

Kalite, verimlilik ve erişim
Kanıta dayalı tıp, tıbbi hataların (ve diğer "iyatrojenezlerin") önlenmesi ve gereksiz sağlık hizmetlerinden kaçınılması modern tıp sistemlerinde öncelikli konulardır. Bu konular, özellikle sağlık hizmetlerinin aşırı maliyetli olarak görüldüğü ancak nüfus sağlığı ölçütlerinin benzer ulusların gerisinde kaldığı Amerika Birleşik Devletleri'nde önemli siyasi ve kamu politikası ilgisine neden olmaktadır.

Küresel olarak, gelişmekte olan birçok ülke bakıma ve ilaçlara erişimden yoksundur. 2015 yılı itibarıyla, sağlık sigortası kapsamı eksikliğinin erişimi sınırlayabildiği Amerika Birleşik Devletleri gibi birkaç istisna dışında, çoğu zengin gelişmiş ülke tüm vatandaşlarına sağlık hizmeti sağlamaktadır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Tıp


La reinita coronirroja, chiví de corona anaranjada o arañero coronado (Myiothlypis coronata) es una especie de ave de la familia Parulidae, que se encuentra en Bolivia, Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela.

Hábitat
Su hábitat natural es el bosque de montaña tropical de los Andes, entre los 1.500 y 3.000 m de altitud. Se adapta también a los bosques relativamente degradados.

Descripción
Mide en promedio 14 cm de longitud. Se distingue por su corona de color anaranjado rojizo que cubre desde la frente hasta la nuca y está rodeado de un borde negro, delgado y nítido. Presenta una banda ocular negruzca sobre el fondo gris claro de la cara, con la garganta más clara. El dorso es de color oliva. El pecho generalmente es de color amarillo pálido.

Subespecies
Myiothlypis coronata castaneiceps
Myiothlypis coronata chapmani
Myiothlypis coronata coronatus
Myiothlypis coronata elatus
Myiothlypis coronata inaequalis
Myiothlypis coronata notius
Myiothlypis coronata orientalis
Myiothlypis coronata regulus

Referencias

Enlaces externos

coronata
Aves de América del Sur
Animales descritos en 1844
Taxones descritos por Johann Jakob von Tschudi

Myiothlypis coronata


The president of the Republic of Sierra Leone is the head of state and the head of government of Sierra Leone, as well as the commander-in-chief of the Armed Forces.

As the head of the executive branch of the Sierra Leone government, the president implements laws passed by parliament. The president has influence especially over members of the party of the president in the legislative branch of Parliament. The president constitutionally appoints judges of the Sierra Leone Judicial branch, including judges of the high court, the court of appeals and the Supreme Court. The president heads a Cabinet of ministers, which must be approved by the Parliament. The president is the most powerful, and the most influential person in the Government of Sierra Leone. The president of Sierra Leone is formally addressed as His Excellency.

Eligibility for Office of the President

 above 32 years of age
 Sierra Leone citizen
 Active membership in political party
 Fulfills all other requirements to serve in parliament

Vacancy in the Office of the President
The Sierra Leone President's Office will become vacant if

 The president serves over two five-year terms
 Current officeholder dies or retires from office
 President participates in misconduct or is physically or mentally unable to complete the duties of the presidency

During times of war, a president's term may be extended beyond the pre-determined two five-year terms, but only in increments in half a year at any one time

Resignations or retirements from the office of the presidency must be given in writing. Written resignations will be given to the Chief Justice. A copy of the resignation will be given to the Speaker and Chief Electoral Commissioner.

Any factors resulting in vacancy of presidency will result in vice-president taking on duties of the presidency and finishing out the affected president's term. Prior to beginning duties of the presidency, the vice-president shall take the proper oath as outlined in the Constitution of Sierra Leone.

The president of Sierra Leone is automatically: (Source: https://statehouse.gov.sl/)

 Head of state
 Head of Executive branch
 Head of Armed Forces
 Head of Cabinet with Parliament approval

His address is known to be "His Excellency" and is a partnered appointee of Parliament.

Election
The election is through a cycle of 5 consecutive years/terms. The president is elected by an absolute majority vote and has two different rounds in which he is elected through, but has to be met with a certain step by step criteria:

 Appointed by his own political party
 All voters and appointees be registered in Sierra Leone
 Polls be taken on secret ballot at specific date and time by Parliament
 Must result in one nomination of presidency
 If nominee passes, party organizers have seven days exactly to nominate runner up
 The poll majority must reach a 55% approval rating
 If tied, the default of the election winner shall go to a second-round election within fourteen days.

The president's election must take place during the state of his office, in which the former's would be expired following a three-month period.

As of 2021, there is a two-term limit for the president in the Constitution of Sierra Leone. The first president for whom the term limits applied was Kabbah in 2007.

Benefits and Annual Pay
According to the Sierra Leone Constitution, the president receives entitlement and compensation salary within the office he upholds such as:

 Receiving a salary and allowance as prescribed by Parliament and charged on a Consolidated Fund
 Salary and allowances cannot be altered to a disadvantage or advantage
 Exempted of personal taxes
 Cannot be criminal charged while in office
 Entitled to pension and retirement benefits prescribed by Parliament

Administrative Powers

 With advice from the Judicial and Legal Service Commission, the president is able to appoint the members of the Judicature such as the Supreme Court's chief justice
 The president appoints the Ministers of State that make up the cabinet if they have been approved by the parliament
 The president has the power to appoint numerous members of the government such as the members of the Judicature including the Supreme Court's Chief Justice as well as other judges that make up the Judicature with the advisement of the advice of the Judicial and Legal Service Commission, and the Ministers of State. Though the president is able to appoint these positions, those appointed will still need to be approved by the parliament in order to hold those positions.

Residence
The President of Sierra Leone official and principal workplace is at State House, located in Tower Hill in central Freetown, the capital of Sierra Leone.

The president of Sierra Leone has two official residences. The first is at State Lodge, located in the affluent neighborhood of Hill Station in the west end of Freetown; the second is at Kabassa Lodge, located in the affluent neighborhood of Juba Hill in the west end of Freetown.

The current president Julius Maada Wonie Bio uses the State Lodge at Hill Station as his official residence. The former president of Sierra Leone Ahmad Tejan Kabbah used State Lodge as his residence. Former Sierra Leone presidents Joseph Saidu Momoh and Siaka Stevens used the Kabassa Lodge at Juba Hill as their official residence.

Security and protection
The president of Sierra Leone is heavily guarded by the Presidential Guard, which is made up of a special unit of soldiers of the Sierra Leone Armed Forces and a special unit of police officers of the Operational Support Division of the Sierra Leone Police Force.

Presidential Constitutional History
Siaska Stevens was representing the All People's Congress (APC) party in 1967 when he won the general elections and became the Prime Minister. In 1971, the parliamentary system was abolished in favor of a presidential system. This adoption of a new constitution made Siaska Stevens the first executive President of Sierra Leone.

Eventually, the APC would become the only recognized political party in the country. In 1978, a new constitution was adopted via referendum. This constitution replaced the multi-party system, instituting a single party state. Additionally, executive powers were increased and the presidential term limits increased from four to seven years.

In October 1990, President Momoh appointed a thirty-five member National Constitutional Review Commission. This was in response to the growing opposition of a one-party state. The review commission recommends constitutional changes, providing alternatives to the one-party state.

List of presidents

See also

List of colonial governors of Sierra Leone
List of heads of state of Sierra Leone
List of heads of government of Sierra Leone

References

Government of Sierra Leone
History of Sierra Leone
Sierra Leone
1971 establishments in Sierra Leone
Lists of Sierra Leonean people
Sierra Leone politics-related lists

President of Sierra Leone


A troupe system is a way of playing role-playing games in which a group of players takes different roles at different times. The term was coined in Ars Magica, where it referred to each player using multiple characters and, crucially, sharing a pool of characters held in common by the entire group (referred to as the "troupe").

Troupe play in Ars Magica

In Ars Magica, the troupe's characters all belong to a single Covenant - a small group dedicated to the study and utilization of the magical arts. Each player's primary character is their Magus, one of the wizards who form the core of the Covenant. Each player also creates a Companion, a "skilled person who aids magi but is not necessarily in their pay." Finally the group (or troupe) as a whole creates a number of Grogs, mercenaries and other servants hired by the magi.

A typical session of Ars Magica features one player running their Magus while the other players take on the role of either a Companion or Grog. The Grogs are a communal asset, and, thus, over the course of several sessions the same grog may be played by several different players.

The Ars Magica rulebooks also provide for a single player taking on "secondary roles" and playing multiple characters simultaneously (a Magus and their Companion, for example, or multiple Grogs). It is also noted that, "since players switch characters, it is easy to switch storyguides from story to story as well." neither of these features, however, is considered the primary defining trait of "troupe-style play", although they are common features in many Ars Magica campaigns.

Other examples of troupe play

Troupe-style play can also be found in other role-playing games, such as Circle of Hands, (which actually prohibits any player from playing the same character two sessions in a row), and Shock: Human Contact, a science fiction game which starts with a session on a research ship, then a session on a colony, and then additional sessions where characters can be selected from either location.

References

Role-playing game terminology
Collaboration
Ars Magica

Troupe system


Gjakmarrja (literalmente "a lua sânge", adică "conflict de sânge") sau Hakmarrja ("răzbunarea") se referă la obligația socială de a comite o crimă în scopul de a salva onoarea pusă la îndoială de o crimă petrecută mai devreme sau ca urmare a unei umiliri morale. Această practică este în general văzut ca fiind conformă cu codul social albanez, cod cunoscut sub numele de Kanuni am Lekë Dukagjinit, sau pur și simplu Kanun.

Până în 1940, aproximativ 600 de cazuri, potrivit surselor, au existat împotriva Regelui Zog I. A existat o creștere de cazuri Gjakmarrja în părți îndepărtate ale Albaniei (cum ar fi în nord) și în Kosovo din cauza lipsei controlului statului care a urmat prăbușirii comunismului. În Kosovo, cele mai multe cazuri de Gjakmarrja au dus la împăcarea părților la începutul anilor 1990, ca urmare a unei mișcări pe scară largă de a duce la sfârșitul acestor acte de răzbunare, mișcare condusă de Anton Çetta. Cea mai mare adunare de reconciliere a avut loc la Verrat e Llukës pe 1 mai 1990, adunare care a avut între 100.000 și 500.000 de participanți. În 1992 campania de reconciliere a dus la oprirea a cel puțin 1.200 de acte de răzbunare, iar în 1993 nicio crimă nu a avut loc în Kosovo.

Comitetul Helsinki pentru Drepturile Omului din Albania consideră că un motiv pentru existența acestor acte de răzbunare este funcționarea deficitară a sistemului judiciar al țării. Mulții albanezi vedeau instanțele ca fiind corupte sau ineficiente și au preferat autoguvernarea oferită de aderarea la Kanun.

Ismet Elezi, profesor de drept la Universitatea din Tirana, consideră că, în ciuda aprobării răzbunării de către Kanun, există reguli stricte privind modul în care aceasta poate fi efectuată. De exemplu, sunt interzise răzbunările contra femeilor, copiilor și a persoanelor în vârstă. Alții cred că Kanun pune accent pe reconciliere și pe procesul de instaurare a păcii, și că interpretarea aleatorie a normelor sale este responsabilă pentru adevărata vărsare de sânge.

Scriitorul albanez Ismail Kadare consideră că Gjakmarrja nu este doar un fenomen albanez, ci unul caracteristic Balcanilor. Romanul său Aprilie spulberat (în ) explorează efectele sociale ale unei dușmănii de sânge dintre două familii proprietare. Un film brazilian, adaptare cinematografică a romanului, intitulat În spatele soarelui () a mutat acțiunea din zonele rurale din Albania în cele din Brazilia, dar a lăsat multe teme neatinse. Filmul americano-albanez, Iertarea sângelui , de asemenea, se ocupă cu consecințele unui conflict de sânge dintr-o familie aflată într-o zonă la distanță de o zi de Albania.

Referințe

Legături externe

 Republica Albania - Raport la nivel de țară publicat de Country Information & Policy Unit, Immigration and Nationality Directorate, Home Office, Regatul Unit

Cultura Albaniei

Gjakmarrja


NGC 5654 est une vaste galaxie lenticulaire relativement éloignée et située dans la constellation du Bouvier. Sa vitesse par rapport au fond diffus cosmologique est de , ce qui correspond à une distance de Hubble de . NGC 5654 a été découverte par l'astronome germano-britannique William Herschel en 1785.

Sur l'image obtenue des données du relevé SDSS, NGC 5654 semble présenter deux noyaux. La zone lumineuse située au sud est en réalité SDSS J143001.69+362129.6, une autre galaxie dont la distance de Hubble est de . NGC 5654 pourrait donc être une paire de galaxies, mais la seule mention faisant allusion à ce fait est le commentaire d'Herschel en point d'interrogation « double star involved ? ».

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes
 Liste des objets du New General Catalogue

Liens externes

 NGC 5654 sur le site du professeur C. Seligman

5654
Constellation du Bouvier
Galaxie lenticulaire
Objet céleste découvert en 1785
Objet céleste découvert par William Herschel

NGC 5654


Valentin Costa est un athlète français, né à Soissons le , adepte de la course d'ultrafond et champion de France des  en .

Biographie
Valentin Costa est champion de France des 24 heures de Brive en  aux 24 heures du Quai du Cher à Vierzon.

Records personnels
Statistiques de Valentin Costa d'après la Fédération française d'athlétisme (FFA) et la Deutsche Ultramarathon-Vereinigung (DUV) :

 route :  en
Semi-marathon :  en
Marathon :  au marathon de Nice en
 route :  aux 100 kilomètres de Belvès en
24 heures : 250.800 km aux 24 heures d'Albi en 2018

Références

Voir aussi

Articles connexes

 Ultrafond

Liens externes
 Fiche FFA de Valentin Costa
 Statistiques ultra de Valentin Costa

Coureur d'ultrafond français
Champion de France
Naissance en août 1966

Valentin Costa


(Esperanto) යනු වඩාත්ම ප්‍රචලිත, මිනිසුන් විසින් නිර්මිත ජාත්‍යන්තර උපකාරක භාෂාවයි.එයට එම නම දෙන ලද්දේ එල්. එල්. සාමෙන්හොෆ් විසිනි. ඔහු 1887 දී උනූඅ ලිබ්රෝ නම් එස්පෙරාන්තො විස්තර කරන ප්‍රථම පොත දොක්තොරො එස්පෙරාන්තො යන අන්වර්ථ නාමයෙන් පළ කළේය.එම භාෂාවෙන්ම එස්පෙරාන්තො යන්නෙහි තේරුම "බලාපොරොත්තුවන්නා" යන්නයි. මෙම භාෂාවෙහි නිල නාමය "ලා ඉන්තෙර්නාත්සියා ලින්ග්වෝ" (La Internacia Lingvo) යන්නයි. ජාත්‍යන්තර අවබෝධයට සහ සාමයට ආධාර වන විශ්ව දෙවන භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියාකරන දේශපාලනිකව මධ්‍යස්ථ සහ ඉගෙනීමට පහසු භාෂාවක් නිර්මාණය කිරීම සමෙන්හොෆ්ගේ ඉලක්කය විය. ස්වභාෂාව ලෙස එස්පෙරාන්තො භාවිතා කරන්නෝ දළ වශයෙන් දහසක් පමණ සිට්ති. එනම් තම දෙමව්පියන්ගෙන් එක් ස්වභාෂාවක් ලෙස එස්පෙරාන්තො උගත් අයයි. චතුර ලෙස එස්පෙරාන්තො භාවිතා කරන්නන් සංඛ්‍යාව කොතෙක්දැයි මතභේදයක් පවතී. ඇස්තමේන්තු කිරීම් 10,000 සිට මිලියන දෙකක් වැනි ඉහළ අගයක් දක්වා විහිදේ. එස්පෙරාන්තො භාවිතා කරන්නෝ රටවල් 115ක පමණ පැතිරී සිටිති.

ඉතිහාසය

ආරම්භය

සාමෙන්හොෆ් ගේ තරුණ විය
එස්පෙරාන්තො හි ආරම්භය පිටුපස සිටින්නේ ලුද්විග් ලාසර් සාමෙන්හොෆ් ය. ඔහුගේ තරුණ විය ගෙවා දැමුණේ බහුභාෂික නගරයක් වූ, එවකට රුසියානු අධිරාජ්‍යයට අයත් වූ, වර්තමානයේ පෝලන්තයට අයත් වන බ්‍යොලෙස්තොක් හි දී ය. විවිධ ජනවර්ග ජීවත් වූ එම නගරයේ රුසියානුවන්, පෝලන්තයන්, ජර්මානුවන් හා යුදෙව්වන් අතර අඬ දබර සුලභ දසුනක් විය. මේ ගැටළුවලට මූලික හේතුව ඔවුන් අතර පොදු භාෂාවක් නො මැති වීම බව හඳුනා ගත් සාමෙන්හොෆ් එම අඩුව පිරවිය හැකි භාෂාවක් නිර්මාණය කිරීමේ ව්‍යාපෘතියක නිරත වීමට තීරණය කළේ ය. පහසුවෙන් ඉගෙන ගත හැකි වීම, මධ්‍යස්ථ, නො බැඳි, අපක්‍ෂපාතී භාෂාවක් වීම නව භාෂාව සතු විය යුතු මූලික ගුණාංග වශයෙන් ඔහු තීරණය කළේ ය. කිසිදු ජාතියකට අයත් නො වන මධ්‍යස්ථ නො බැඳි භාෂාවක් වීමෙන් එය සියළු ජාතීන්ට අන්තර්ජාතිකව පිළිගතහැකි තත්ත්වයකට පත් වනු ඇතැයි හෙතෙම විශ්වාස කළේය.

මුල් කාලීන අදහස්
තමන් පාසලේ දී උගත් ලතින් භාෂාව, පුනර්ජීවනය කොට, පොදු භාෂා මාධ්‍ය බවට පත් කිරීමට ඔහු මුලින් සිතූ නමුත්, එහි අතිසංකීර්ණත්වය සරල සන්නිවේදනයකට මඟ අහුරන බව ඔහුට අවබෝධ විය. ක්‍රියා පද, සංඛ්‍යාව(ඒක වචන/බහු වචන) හා ලිංගය  (ස්ත්‍රී/පුරුෂ/නපුංසක) අනුව වර නැඟීම ව්‍යාකරණයකට අත්‍යවශ්‍ය නොවන බව ඉංග්රිසි බස අධ්‍යයනය කළ කාලය තුළ දී ඔහු වටහා ගති. නමුත් කට පාඩමින් මතක තබා ගැනීමට ඇති වචන සමුහය ද (ක්‍රියා පද වල විවිධ රූප, ලිංගය වශයෙන්, සංඛ්‍යාව වශයෙන් නාම පද වල විවිධ රූප)  භාෂාවක් ඉගෙන ගැනීමේ දී අභියෝගයකි. රුසියන් භාෂාව අධ්‍යයනය කිරීමේ දී ප්‍රත්‍ය හා උපසර්ග භාවිතයෙන් වචන මාලාව ඉතා කෙටි කර ගත හැකි බව ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කර ගත් සාමෙන්හොෆ් වචන වල ධාතු රූප, ඒ වන විටත් ලෝකයේ බහුලව උගන්වමින් තිබූ ලතින් හා ජර්මන් භාෂා පවුල්වලට අයත් භාෂාවලින් ලබා ගැනීමට තීරණය කළේ ය.

අවසන් සංස්කරණය
1878 දී තරමක් දුරට නිමවා තිබූ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රථම කෙටුම්පත ලින්ග්වෙ උනිවෙර්සාලා (Lingwe Universala) නම් විය. සාමෙන්හොෆ් මෙම අත්පිටපත භාෂා ගුරුවරයෙක් වූ තම පියා අතට පත් කළ අවස්ථාවේ දී, සිය පුතුගේ වෑයම උතෝපියාවක් හා නිෂ්ඵල ක්‍රියාවක් සේ සැලකූ ඔහු එම අත්පිටපත අස්ථාන ගත කරවී ය.

1879-1885 අතර කාලය තුළ මොස්කව් හා වොර්සො හි දී සාමෙන්හොෆ් වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරී ය. එම කාලය තුළ ඔහු නැවත තම භාෂා ව්‍යාපෘතියේ නිරත වීය. 1879 වසරේ දී නවීකරණය කරන ලද සංස්කරණයක් ඔහු තම මිතුරන්ට උගැන්වීය. එතැන් පටන් වසර කීපයක් කාව්‍ය නිර්මාණ පරිවර්තනය කරමින්  සිය පර්යේෂණ කාර්යයේ ඔහු නිරත වීය. 1895 වසරේ දී ඔහු මෙසේ ලිවීය. 1878 වසරේ දී භාෂාව මුළුමනින් ම පාහේ සූදානම් යයි මට හැඟී ගිය නමුත්, වසර හයක් පුරාවට මම භාෂාව සම්බන්ධයෙන් අභ්‍යාස කරමින්, එහි සර්ව සම්පූර්ණත්වය උදෙසා පර්යේෂණ කළෙමි.

ඒ වන විටත් ඔහුගේ නව භාෂාවේ එළි දැක්වීමේ කටයුතු සූදානම් කර තිබුණ ද, එය සාර් පාලනයේ වාරණයට ලක් විය. එම වාරණ කාලය තුළ ඔහු ප්‍රායෝගිකත්වයට මුල් තැන දීමට පැරණි තෙස්තමේන්තුවත්, ශේක්ස්පියර් ගේ නාට්‍ය කීපයකුත් පරිවර්තනය කළේ ය.1887 වසර අවසානයේ දී නව භාෂාවේ ප්‍රථම අධ්‍යන ග්‍රන්ථය Международный языкъ (අන්තර්ජාතික භාෂාව), දොක්තෝරො එස්පෙරාන්තො යන අන්වර්ථ නාමය යටතේ එළි දැක්වීමට ඔහුට හැකි වීය. වර්තමානයේ භාවිත එස්පෙරාන්තො භාෂා ව්‍යවහාරයමය එහි ද අන්තර්ගත වූයේ. දොක්තෝරො එස්පෙරාන්තො ගේ භාෂාව යනුවෙන් ප්‍රචලිත වූ නව භාෂාව සුළු කලක් ඇවෑමෙන් එස්පෙරාන්තො යන නමින් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය.

ප්‍රථම ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා
උනන්දුවක් දැක් වූ පාර්ශ්ව බහුතරයකගෙන් සාමෙන්හොෆ් වෙත ලිපි ලැබිණි. භාෂාවට ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා කරමින් එවන ලද ලිපි බහුතරයක් ද ඒ අතර විය. සියළුම යෝජනා සටහන් කර ගත් ඔහු, පසුව ඒව නියුරෙන්බර්ග් හි ප්‍රකාශයට පත් වූ ලා එස්පෙරන්තීස්තො (La Esperantisto) සඟරාවේ පළ කළේ ය. එම කාලය තුළ ඔහු දෙවරක් එම වෙනස්කම් පිළිබඳව පාඨක ප්‍රජාවේ ඡන්දය විමසූ අතර, බහුතරය එම යෝජනාවලට විරුද්ධ විය. එයින් පසු ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ යෝජනා කලකට යටපත් වූ අතර එම කාලය තුළ භාෂාව තවත් ව්‍යාප්ත විය.

සඟරාවේ බහුතර පාඨක පිරිසක් එවකට රුසියානු දේශසීමාව තුළ ජීවත් විය. ලියෝ තෝල්ස්තෝයිගේ ලිපියක් මුල් කරගනිමින් සාර් පාලනය සඟරාව වාරණයකට ලක් කළ අතර එය සඟරාවේ ඉදිරි පැවැත්මට මරු පහරක් විය. නොබෝ කලකින් එම සඟරාව අභාවයට පත් විය. සුළු කලකට පසු එම අඩුව පිරවීමට ලීන්ග්වො ඉන්තෙර්නාත්සීයා (Lingvo Internacia) සඟරාව ප්‍රකාශයට පත්වීම ආරම්භ විය. පළමුව ස්වීඩනයේ උප්සාලාහීදිත්, පසුව හංගේරියාවේදීත්, අවසාන වශයෙන් පැරිස් නුවරත් ප්‍රකාශන කේන්ද්‍රස්ථානය කර ගත් එම සඟරාව පළමු ලෝක යුද සමයේ දී අභාවයට ගියේ ය.

භාෂක ප්‍රජාවේ ව්‍යාප්තිය
නව අන්තර්ජාතික භාෂාවේ භාෂකයෝ ස්වකීය නව භාෂාව අන්තර්ජාතික තලයෙන් ශාස්ත්‍රීය කටයුතු සඳහාත් එදිනෙදා කටයුතු සඳහාත් භාවිතා කරන්නට වූහ. පළමු දශකය තුළ එස්පෙරාන්තො තුළින් සන්නිවේදනය යතාර්ථයක් බවට පත් වූයේ ලේඛන අංශයෙන් පමණි. නමුත් අනපේක්‍ෂිත සාර්ථකත්වයක් ලද ප්‍රංශයේ බුලෝන්‍ය-ස්‍ය-මැ (Boulogne-sur-Mer) හිදී 1905 දී පවත්වන ලද ප්‍රථම අන්තර්ජාතික එස්පෙරාන්තො කොංග්‍රසයෙන් පසුව කතාබහ කිරීම සඳහාත් නව භාෂාව යොදා ගැනීමේ ශක්‍යතා තිබෙන බව තහවුරු විය. අනතුරුව යුරෝපය පුරා එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් අතර හමුවීම් සංවිධානය කෙරුණි.

බාර්සිලෝනා හි 1909 දී පැවැත් වූ අන්තර්ජාතික කොංග්‍රසයේ දී හමු වුණු කතෝලික භාෂකයෝ, 1910 දී කතෝලික එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් ගේ සමුළුවක් සංවිධානය කිරීමට තීරණය කළහ. එම සමුළුවේ දී එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් ගේ අන්තර්ජාතික කතෝලික එකමුතුව (ඉන්තෙර්නාත්සීයා කතොලීකා උනුයීජො එස්පෙරන්තීස්තා Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista-IKUE)  පිහිටුවන ලදි. මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන වාර ප්‍රකාශනය එස්පේරො කතොලීකා (Espero Katolika) ය. මෙම සඟරාව එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් ගේ අන්තර්ජාතික කතෝලික එකමුතුව පිහිටුවීමට පෙර සිට ම, එනම් 1903 පටන් නොකඩවා අද දක්වා ම ප්‍රකාශයට පත් වේ. අද දක්වා අඛණ්ඩව පළවන පැරණිත ම එස්පෙරාන්තො ප්‍රකාශනය වන්නේ එයයි.

1912 දී ක්‍රාකෝෆ්හිදී පැවති 8වැනි අන්තර්ජාතික එස්පෙරාන්තෝ කොංග්‍රසයේ දී සාමෙන්හොෆ්, එස්පෙරාන්‍තො බස ප්‍රචලිත කිරීමේ ව්‍යාපාරයේ තමන් දැරූ සියළු තනතුරුවලින් ඉවත් විය. 1914 වසරේ පැරිස් නුවර පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ දසවැනි අන්තර්ජාතික එස්පෙරාන්‍තො සමුළුවට 4000ක් දෙනා ලියාපදිංචි වී තිබුණි. නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධය ආරම් භ වූ නිසා කොංග්‍රසය අත හැර දැමූ අතර සාමෙන්හොෆ්ට සිය රට බලා යාමට සිදු වූයේ ස්කැන්ඩිනේවියානු රාජ්‍යයන් හරහා ය.

පළමු ලෝක යුද්ධයට පසුව සාමය සහජීවනය රැක ගැනීම ආදිය ගැන ලෝකය සිය අවධානය යොමු කිරීමත්, එස්පෙරාන්තො ව්‍යාපාරයේ අරමුණුත් එයම වීම තුළ ව්‍යාපාරය තුළ නව පිබිදීමක් දැක ගත හැකි විය. පළමු ලෝක යුද්ධයට පසු ප්‍රථම අන්තර්ජාතික කොංග්‍රසය 1920 වසරේ දී හේග් නුවර දී පැවැත්විණි. 1927 දී වියානාවේ හෝෆ්බර්ග් බලකොටුවෙහි එස්පෙරාන්තො කෞතුකාගාරයක් හා නිර්මිත භාෂා පිළිබඳ ප්‍රදර්ශනාගාරයක් පිහිටුවන ලදි. ස්වාධීන ආයතනයක් වූ එය 1929 දී ඔස්ට්‍රියානු ජාතික පුස්තකාලය මඟින් අනුබද්ධ කරගන්නා ලදි. වර්තමානයේ දී මෙම කෞතුකාගාරය වෙනත් ගොඩනැගිල්ලක පිහිටා තිබේ.

දෙවැනි ලෝක යුද සමයේදීත්, පළමු ලෝක යුද සමය හා දෙවැනි ලෝක යුද සමය අතර කාලයේදීත් ජර්මනියේ නාසි පාලනයත්, සෝවියට් රුසියාවේ ස්ටාලින් පාලනයත් දරුණු ලෙස එස්පෙරාන්තො භාෂකයන් මර්දනය කිරීමක යෙදුණාහ.

දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සමය
එස්පෙරාන්තො බස විශ්වීය බසක් මෙන් පිළිගන්නා ලෙස ඉල්ලා, චෙකොස්ලොවැකියාවේ මිලියන 80කට අධික ජනතාවක් අත්සන් කරන ලද පෙත්සමක් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට යොමු කෙරිණි. එහි අත්සන් දායකයන් අතර නොබෙල් සම්මානලාභී මහාචාර්ය යරොස්ලාව් හේරුස්කි (Jaroslav Heyrovský) ද විය.

එස්පෙරාන්තො බසෙහි උන්නතියට වැදගත් වන යෝජනාවලි දෙකක් යුනෙස්කෝ මහා සභාවේ දී 1954 දෙසැම්බර් 10 වැනි දින මොන්ටෙවීඩියෝ හිදීත්, 1985 නොවැම්බර් 8 වැනි දින සොෆියාහීදීත් සම්මත කර ගන්නා ලදි.

එස්පෙරාන්තො සංස්කෘතිය

සාහිත්‍යය
ආරම්භයේ පටන් ම විශ්ව සාහිත්‍ය කෘතීන් බොහෝ ගණනක් එස්පෙරාන්තො බසට පරිවර්ත්නය විණි. පරිවර්තන හා ස්වතන්ත්‍ර නිර්මාණයන් ගෙන් සැදුම්ලත් මිලියන 50ක පමණ කෘතීන් සමුදායක් එස්පෙරාන්තො සාහිත්‍ය සතුව පවතී. එස්පෙරාන්තො බසින් වෙනත් භාෂාවලට කෙරුණු පරිවර්තන ප්‍රමාණය අල්ප ය. 1993 වසරේ පැවති PEN සාහිත්‍ය සමාජයේ 60වැනි කොංග්‍රසයේ දී එම සමාජය එස්පෙරාන්තො භාෂා අංශයක් පිහිටුවා ගන්නා ලදි. 2008 වසරේ දී පිහිටුවන ලද එස්පෙරාන්තො සාහිත්‍ය ඇකඩමිය එස්පෙරාන්තො බසින් කෙරෙන සාහිත්‍යමය කටයුතු සඳහා දිරි ගැන්වීම් දෙනු ලබයි. ඇස්ටරික්ස්, ටින් ටින්, පිප්පි දිගමේස් ආදි ළමා සාහිත්‍ය කෘති ගණනාවක් ද එස්පෙරාන්තො බසට පරිවර්තනය වී ඇත.
එස්පෙරාන්තො බසින් සාහිත්‍යකරණයේ යෙදුණු සාහිත්‍යධරයෝ

සංගීතය
ජනප්‍රිය සංගීතය, ජන සංගීතය, රොක් සංගීතය, ඔපෙරා, ඒකල සහ සමූහ ගායනා ආදි විවිධ සම්ප්‍රදායන්ගෙන් හා ශෛලීන්ගෙන් එස්පෙරාන්තො බසින් සංගීත නිර්මාණ බිහි වී ඇත. එල්විස් කස්ටෙලො (Elvis Costello) සහ මයිකල් ජැක්සන් වැනි ප්‍රකට සංගීතඥයන් එස්පෙරාන්තො බස හෝ එහි තේමාවන් සිය නිර්මාණවලට හෝ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා යොදා ගෙන තිබේ. වෝනර් සහෝදරයන් 1996 දී ස්පාඤ්ඤයේ දී එළි දැක් වූ, මුළුමනින් ම එස්පෙරාන්තො බසින් ගීත අඩංගු, එස්පෙරාන්තො නම් ඇල්බමයේ ගීත කීපයක් ස්පාඤ්ඤයේ ගීත දර්ශකවල ඉහළ ම ස්ථානයට පැමිණියේ ය. ඇමරිකානු සංගීතඥයන් වන ලු හැරිසන්ගේ (Lou Harrison) ලා කෝරො සූත්‍රො (La Koro Sutro) සහ ඩේවිඩ් ගෛන්ස්ගේ (David Gaines) සිම්ෆොනීයො නුමේරො ඌනු එස්පෙරාන්තො (Simfonio Numero Unu Esperanto), එස්පෙරාන්තො බසින් කළ සම්භාව්‍ය ඔපෙරා සහ සමූහ ගායනා සඳහා නිදර්ශන වේ. ප්‍රංශයේ විනිල්කෝස්මො, එස්පෙරාන්තො සංගීත නිෂ්පාදන කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ සංගීත ප්‍රකාශන ආයතනයකි.

එස්පෙරාන්තො භාෂාව පිළිබඳ සාවද්‍ය හා මිථ්‍යා මත
බොහෝ තැන්වල එස්පෙරාන්තො බස පිළිබඳව සාවද්‍ය තොරතුරු දැක ගත හැකි ය.
 එදිනෙදා භාවිතයට යොදා ගැනීම ගැන
එස්පෙරාන්තො බස එදිනෙදා කතා බහට යොදා ගන්නා භාෂාවකි. එසේ නමුත් ඉංග්රිසි ගුරුවරයෙක් වන පීටර් ග්‍රීන් 2014 වසරේ දී හෆින්ග්ටන් පෝස්ට් (Huffington Post) වෙත මෙලෙස ප්‍රකාශයක් කළේ ය: «එස්පෙරාන්තො සහ ලතින් යනු සැබවින්ම අල්මාරියක ලස්සණට තැබිය හැකි ඉන් එහා ඵලක් නැති විසිතුරු අරුමෝසම් භාණ්ඩ දෙකකි. »
 එස්පෙරාන්තො බසෙහි සජීවි බව ගැන
හංගේරියානු විද්‍යා ඇකඩමියේ භාෂා විද්‍යායතනය ආදී ආයතන නිල වශයෙන් පිළිගෙන ඇති පරිදි එස්පෙරාන්තො සජීවී බසකි. එසේ නමුත් 2012 වසරේ දී ස්ටර්න් (Stern) සමඟ පැවැත් වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක දී ස්ලෝවැකියානු ආර්ථික විශේෂඥයෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක් වන රිඛාර්ඩ් සුලීක් (Richard Sulík), «ඔය එස්පෙරාන්තො කියන කෘතීම භාෂාව මළ භාෂාවක්» යයි ප්‍රකාශ කර සිටියේ ය.

එස්පෙරාන්තො යන වචනය රූපකයක් සේ භාවිතය
අන්තර්ජාතික, මධ්‍යස්ථ සංසිද්ධියක් විස්තර කිරීම සඳහා එස්පෙරාන්තො යන වචන රූපකයක් සේ භාවිතා කරනු ලැබේ.
 ජාවා යනු පරිගණක භාෂාවන් අතර එස්පෙරාන්තො භාෂාවයි.
 ලිනක්ස් යනු පරිගණක ලෝකයේ එස්පෙරාන්තො බසයි..
මෙවැනි භාවිතයක් ඇතැම් විට නොමඟ යවන සුළු අවබෝධයක් ලබා දිය හැකිය. උදාහරණයක් වශයෙන් යුරෝ, එස්පෙරාන්තො මුදල් ඒකකය වශයෙන් හැඳින්වෙයි. නමුත් යුරෝ යනු ජාතික මුදල් ඒකකයන් භාවිතයෙන් ඉවත් කොට ඒ වෙනුවට ආදේශ වූ මුදල් ඒකකයකි. එස්පෙරාන්තො බස ජාතික, වාර්ගික භාෂාවන් ඉවත් කොට එතනට එස්පෙරාන්තො ආදේශ කිරීම අදහස් නොකරයි. එහි අරමුණ සියළු දෙනා තම තමන් ගේ මව් භාෂාවන් රැක ගන්නා අතර ම මධ්‍යස්ථ විශ්වීය භාෂා මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමයි. මෙහි දී යුරෝ මුදල් ඒකකයට එස්පෙරාන්තො රූපකය යොදා ඇත්තේ එහි මධ්‍යස්ථ බව සලකා ගෙන ය.

තවද බලන්න
උනූඅ ලිබ්රෝ
එල්. එල්. සාමෙන්හොෆ්

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර

ග්‍රන්ථාවලිය

 . මානව භාෂාග්‍රහණය යන පැතිකඩ ඔස්සේ අධ්‍යයනයක යෙදෙන මනෝ විද්‍යාඥවරයා, එස්පෙරාන්තො බසට නව යෙදුම් අනවශ්‍ය පරිදි අළුතෙන් එක් නොකර ගත යුතු බවට අදහස් කරයි.
. එස්පෙරාන්තො බස ප්‍රචලිත කිරීමේ ව්‍යාපාරය ගැන ඉංග්රිසි භාෂාවෙන් ලියවුණු සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයකි. (ප්‍රධාන වශයෙන් 1980 වසරේ පමණ බ්‍රිතාන්‍යයේ ව්‍යාපාරය මුල් කර ගනිමින්)
. එස්පෙරාන්තෝ බස ප්‍රචලිත කිරීමේ ව්‍යාපාරයට එරෙහි රාජ්‍ය මර්ධනය, විශේෂයෙන් ම ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ සහ ජෝශප් ස්ටාලින්ගේ, ගැන ඓතිහාසික වාර්තාකරණයක්.
. 20 වන සිවසේ ජීවත් වූ එස්පෙරාන්තො ශබ්දකෝෂ කර්තෘ සහ ව්‍යාකරණවේදියා, එම භාෂාව ගැන ලියා ඇති රචනා මාලාවකි.

බාහිර වෙබ් අඩවි
එස්පෙරාන්තො බස ගැන බහු භාෂා තොරතුරු කේන්ද්‍රය (භාෂා 60කින්)
ලෙර්නු  - එස්පෙරාන්තො බස ස්වාධ්‍යයනයට ඇති බහු භාෂා වෙබ් අඩවිය
බහුභාෂා එස්පෙරාන්තො ශබ්දකෝෂය

බාහිර සබැඳුම්
 La Internacia Lingvo: a, b, c
 La Internacia Lingvo: bildvortoj

1887 introductions
Agglutinative languages
Constructed languages introduced in the 1880s
International auxiliary languages
Multilingualism
International auxiliary languages introduced in the 1880s
Polish inventions
නිර්මිත භාෂා

එස්පෙරාන්තො


Anders Tyvand (født i Kragerø 19. maj 1980) er en norsk politiker for Kristelig Folkeparti. Han blev indvalgt i Stortinget i 2013 og sidder i Kirke-, uddannelse- og forskningskomiteen. Han er uddannet master i medievidenskab ved Institutt for Medier og Kommunikation ved Universitetet i Oslo og leverede en masteropgave tilknyttet forskningsprojektet "Til rikdom og besvær: petroleumssektorens nye omdømmeproblematikk". Tyvand har tidligere været tilknyttet Vårt land og Tønsbergs Blad som journalist og har været politisk rådgiver i Stortinget for Kristelig Folkeparti. Han blev valgt ind i bystyret i Tønsberg i 2011 og blev valgt som viceleder i hovedudvalget for barn og unge.

Kildeangivelser

Stortingsrepræsentanter
Journalister fra Norge

Anders Tyvand


Elementalov peti album Vertigo izašao je u svibnju 2010. godine za Menart. Album je bio pod utjecajem rock'n'roll energije, a nosila ju je sviračka kombinacija basista Konija, bubnjara Johna i gitarista Erola. Album je 2010. glasovima domaćih glazbenih kritičara na Tportal.hr proglašen albumom godine, a 2011. je osvojio Porina u kategoriji »Najbolji album urbane i klupske glazbe«. S albuma je izdano 6 singlova: Vertigo, Priroda i društvo, Reži me, Osmijehom, Ljuljaj brod i Malena.

Popis pjesama

 Sve aranžmane na albumu potpisuje grupa Elemental, odnosno Konrad Lovrenčić Koni, Mirela Priselac Remi, Luka Tralić Shot, Ivan Vodopijec, Davor Zanoški, Erol Zejnilović i Nataša Tonković.
 Album je sniman i miksan u Element studiju, osim klavira na pjesmi "Malena" koji je snimljen "u Aninoj kuhinji".

Izvođači

 Branko Komljenović (Menart) - izvršni producent
 Damir Žižić - fotografije
 Davor Zanoški Zane - klavijature
 Erol Zejnilović - gitara, mix asistent
 Goran Raukar - dizajn omota albuma
 Gregor Zemljič (Earressistible Mastering) - mastering
 Ivan Vodopijec John - bubnjevi
 Konrad Lovrenčić Koni - bas gitara
 Luka Tralić Shot - vokal, produkcija, mix
 Mirela Priselac Remi - vokal
 Mirko Divić - trombon na pjesmi "Reži me"
 Nataša Tonković - vokal
 Stipe Mađor - truba na pjesmi "Reži me"

Albumi iz 2010.
Albumi sastava Elemental

Vertigo


An Stelis acutula in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Carlyle August Luer ngan Alexander Charles Hirtz. An Stelis acutula in nahilalakip ha genus nga Stelis, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Stelis (Orchidaceae)

Stelis acutula


دومينيكو مالاتيستا مالاتيستي ويقال له مالاتيستا نوفيلو (بريشا، 5 أغسطس 1418 - تشيزينا، 20 نوفمبر 1465) كوندوتييرو إيطالي.

ابن باندولفو الثالث مالاتيستا وأنتونيا دا بارينيانو ، أصبح سنة 1429 إثر وفاته عمه كارلو مالاتيستا حاكماً على تشيزينا في سن الحادية عشرة.

مراجع

كوندوتييرويون في القرن 15
أشخاص من بريشا
كوندوتييرويون
مالاتيستا
مواليد 1418
مواليد في بريشا
وفيات 1456
وفيات 1465
وفيات في تشيزينا

دومينيكو مالاتيستا


José María Ruiz Ruiz es un artista plástico nacido en Guadalajara y afincado en Tenerife que abarca desde la pintura hasta el muralismo sin olvidar la fusión de materiales y disciplinas que puede encontrarse en su obra. Cuenta con colecciones en Bélgica, España, Inglaterra y País de Gales, y entre sus galardones se encuentra el segundo premio de la Bienal Regional 2008 en Tenerife o el premio Óscar Domínguez.

Trayectoria
José María Ruiz Ruiz estudió Bellas Artes en la Universidad de La Laguna donde se licenció. Su formación no terminó ahí y la completó con otra licenciatura en el Instituto Superior de Bellas Artes de Flanders (H.I.S.K.), en Amberes, Bélgica. Es precisamente en Amberes, en el año 1999, donde comienza a exponer su obra en colectivas. Los siguientes diez años, mostrará su obra tanto en Canarias como en Bélgica, donde también realiza su primera exposición individual en 2001 titulada Process@Pastiche@Journey, en Knokke Heist.

Entre sus exposiciones individuales destacan 'Cumpleaños feliz' que viajó de Tenerife a Las Palmas y a Oporto; 'Efímero', en la Fundación Maphre Guanarteme]; 'Bosque "ex novo"' y 'Tempus fugit', ambas en el Círculo de Bellas Artes de Tenerife.

Referencias

Enlaces externos
 .

Pintores de Canarias
Tinerfeños

José María Ruiz Ruiz


Seraph, Matrix üçlemesinde kurgusal kahraman.

Seraph, Matrix tarafından yazılmış ve kendisini korumakla görevlendirilmiş bir programdır. Sadece Neo'nun ve Seraph'ın ajanları yenebileceği söz konusudur. Kahin, Mimar'dan sonra Matrix'in ikinci sahibi ve çözülmesi güç olan bir programdır.

The Matrix karakterleri

Seraph (Matrix)


Naram-Sinova stela je komemorativna stela (uspravni kameni spomenik) kojom je vladar Akadskog carstva, Naram Sin (2254. – 2218. pr. Kr.), zabilježio svoju pobjedu nad narodom Lulubima s planine Zagros. O čemu svjedoči natpis klinastim pismom na samoj steli (na prikazanoj planini). Ona je najvažnije djelo carske akadske umjetnosti i prvi put spomenikom zabilježen vojni uspjeh vladara u povijesti. Novi način bilježenja događaja s natpisima i reljefima služio je kako bi se važni događaji učinili besmrtnima. Stela koja je napravljena kao spomenik akadske pobjede ukradena je kao znak akadskog poraza u 12. stoljeću pr. Kr. i prenesena u drevni grad Susu kao ratni plijen, gdje su je i pronašli moderni arheolozi. Upravo toj ironičnoj činjenici duguje zahvalnost za svoj opstanak.

Naram-Sinova stela upravo odražava vojni, politički i vjerski autoritet Naram-Sina. Rogatom kapom on je poistovjećen s božanstvom, a svojom veličinom i centralnim položajem dominira prikazom (hijerarhija). Njegova bogata brada simbolizira životnu vitalnost, a oko vrata nosi ogrlicu od zaštitnih perli. Također, božansko prisustvo predstavljaju zvijezde koje sjaju s vrha brda na koje se uspinje Naram-Sin naoružan lukom i sjekirom. Podloga reljefa je stupnjevana u nekoliko niskih izbočenja koja se uočavaju po svojim valovitim rubovima koji sugeriraju tlo po kojemu koračaju prikazani likovi. Ujednačeni ritam se ponavlja i u oblicima vojnika s lijeva koji prate vijugavu liniju dok se penje prema najvišoj točki kompozicije, stožastom brdu.

S druge strane, pobijeđeni su prikazani u naglom kompozicijskom padu i u različitim položajima – mole se, kleče, padaju i niti jedan pokret, pa ni jedan oblik, se ne ponavlja. Ova suprotnost kompozicija je jasna korelacija između uspjeha Naram-Sina i propasti neprijatelja. U skladu s tim, Naram-Sin u trijumfu gazi preko dva neprijateljska tijela čija nagost jasno govori kako su mrtvi.

Naram-Sinov položaj tijela predstavlja akadsku viziju fizičkog savršenstva koje je znak njegovog "božanstva" ili "ispravnosti" kao vladara. Prikazan je s desne strane u duhu mezopotamijskog vjerovanja da je vladareva desna strana (uključujući njegovu desnu ruku i desno uho) mora ostati netaknuta kako bi njegova država prosperirala.

Izvori

Poveznice
 Akadska umjetnost
 Hamurabijeva stela

Mezopotamijska umjetnost
Arheološki artefakti u Francuskoj
Drevna Mezopotamija
Reljefi
Louvre
Arheologija u Iranu
Stele

Naram-Sinova stela