Le Consortium pour des livres accessibles (ABC) est un partenariat public-privé qui a été lancé en 2014 par l'Organisation mondiale de la propriété intellectuelle. L'ABC a été conçu comme "une initiative possible, parmi d'autres, pour atteindre concrètement les buts du traité de Marrakech". Son objectif est "d'accroître le nombre de livres dans des formats accessibles – comme le braille, le format audio, le texte électronique, les gros caractères – à l'échelle mondiale et de les mettre à la disposition des personnes aveugles, malvoyantes ou ayant d'autres difficultés de lecture des textes imprimés".

Contexte
D'après l'Organisation mondiale de la santé, en 2018, on comptait quelque 253 millions de personnes atteintes de déficience visuelle, dont plus de 90 % vivent dans les pays en développement et les pays les moins avancés. L'Union mondiale des aveugles (UMA) estime que seuls 10 % des aveugles peuvent aller à l'école ou trouver un emploi. En outre, moins de 10 % des publications peuvent être lues par des personnes aveugles ou ayant une déficience visuelle et, compte tenu du manque de livres accessibles, il est très difficile pour elles de recevoir une instruction et de mener une vie indépendante.

Activités
Les activités du Consortium pour des livres accessibles (ABC) s'articulent autour de trois volets :
 Le Service mondial d'échange de livres de l'ABC : hébergement d'une plateforme en ligne permettant l'échange transfrontière de livres dans des formats accessibles. Il comprend des ouvrages dans plus de 80 langues, majoritairement en anglais, français et espagnol.
 Formation et assistance technique : mise en place de projets dans les pays en développement et les pays les moins avancés en vue de "dispenser des formations et fournir un financement aux fins de la production de matériel éducatif dans un format accessible, et dans la langue nationale, pour des étudiants ayant des difficultés de lecture des textes imprimés."
 Édition accessible : promotion de la production de publications en format accessible natif par tous les éditeurs. Les livres en format accessible natif peuvent être utilisés tant par les personnes ayant des difficultés de lecture des textes imprimés que par les personnes n'ayant pas de telles difficultés. Le Consortium encourage l'édition accessible à travers la Charte de l'édition en format accessible et le Prix international d'excellence en matière d'édition accessible de l'ABC, qui .

Service mondial d'échange de livres du Consortium pour des livres accessibles (ABC)
Le Service mondial d'échange de livres de l'ABC est un service gratuit qui traduit dans la pratique les dispositions du Traité de Marrakech. Il permet aux bibliothèques pour aveugles participantes, dénommées entités autorisées dans le Traité de Marrakech, de rechercher, de commander et d'échanger des livres dans des formats numériques accessibles au-delà des frontières nationales. Par l'intermédiaire de ce service, les entités autorisées situées dans des pays ayant mis en œuvre les dispositions du Traité de Marrakech peuvent échanger des livres sans devoir obtenir une autorisation supplémentaire de la part des titulaires de droits.

Ce service permet aux entités autorisées participantes de mettre à la disposition de leurs propres clients les livres accessibles partagés par toutes les autres entités autorisées. En mutualisant ainsi leurs ressources, les bibliothèques peuvent accroître considérablement leur catalogue de livres en gros caractères, livres audio, livres en braille numérique et de musique en braille.

En , l'ABC a lancé une application supplémentaire grâce à laquelle les aveugles et les personnes ayant une déficience visuelle ou d'autres difficultés de lecture des textes imprimés peuvent chercher, télécharger et consulter directement des livres dans des formats accessibles depuis le Service mondial d'échange de livres. Cette nouvelle application est proposée aux entités autorisées situées dans des pays ayant ratifié le Traité de Marrakech et mis en œuvre ses dispositions.

Liste des entités autorisées participant au Service mondial d'échange de livres de l'ABC

Formation et assistance technique
Le Consortium pour des livres accessibles fournit des formations et une assistance technique à des organisations situées dans les pays en développement et les pays les moins avancés en ce qui concerne la production de livres dans des formats accessibles. Comme l'indique le Consortium : "Le modèle ABC pour le renforcement des capacités vise à aider les organisations des pays en développement et des pays les moins avancés à produire des supports pédagogiques dans différentes langues nationales à l'intention des élèves et étudiants des niveaux primaire, secondaire et universitaire ayant des difficultés de lecture des textes imprimés". Cela permet aux organisations participantes de convertir des manuels scolaires dans des formats accessibles, tels que DAISY, ePUB3 et le braille numérique. Des organisations situées notamment en Argentine, au Bangladesh, en Inde, au Népal, au Nigeria, à Sri Lanka et en Tunisie ont bénéficié de cette aide.

En février 2021, l'ABC a lancé un cours en ligne offrant une formation similaire sur la production de livres dans des formats accessibles, en partie pour "assurer la poursuite de ses programmes d'assistance pendant la pandémie de COVID-19".

Édition accessible
Le Consortium pour des livres accessibles encourage la production de livres électroniques accessibles au moyen des fonctionnalités en matière d'accessibilité offertes par la norme EPUB3.

Prix international d'excellence en matière d'édition accessible de l'ABC
Liste des lauréats :

Signataires de la Charte de l'édition en format accessible de l'ABC
La Charte de l'édition en format accessible du Consortium pour des livres accessibles énonce huit principes destinés à encourager les éditeurs à suivre les pratiques recommandées en matière d'accessibilité. Parmi les partenaires du Consortium figurent.

Membres du conseil consultatif du Consortium pour des livres accessibles
L'ABC est doté d'un conseil consultatif qui lui prodigue une expertise technique, garantit la transparence et contribue à la bonne communication avec les parties prenantes. Ses membres sont les suivants :
 Union africaine des aveugles
 Citoyens aveugles de Nouvelle-Zélande
 Consortium DAISY
 Dédicon
 eBound Canada
 Gouvernement australien

 Forum international des auteurs (IAF)
 Conseil international pour l'éducation des personnes ayant une déficience visuelle
 Fédération internationale des associations et institutions de bibliothèques (IFLA)
 Fédération internationale des organisations de gestion des droits de reproduction (IFRRO)
 Association internationale des éditeurs (IPA)
 Manuel moderne
 Centre de technologie professionnelle et d'assistance de Sao Mai pour les aveugles
 Union mondiale des aveugles (UMA)
 Organisation mondiale de la propriété intellectuelle

Notes et références

Voir aussi

Articles connexes
 Accessibilité
 Accessibilité aux mal-voyants
 Format ouvert

Liens externes

 Site Web officiel du Consortium pour des livres accessibles

Consortium
Accessibilité
Édition
Association ou organisme lié au secteur de la propriété intellectuelle
Aide pour aveugles ou malvoyants
Organisme fondé en 2014

Accessible Books Consortium


John Marston (baptised 7 October 1576 – 25 June 1634) was an English playwright, poet and satirist during the late Elizabethan and early Jacobean periods. His career as a writer lasted only a decade. His work is remembered for its energetic and often obscure style, its contributions to the development of a distinctively Jacobean style in poetry, and its idiosyncratic vocabulary.

Life
Marston was born to John and Maria Marston née Guarsi, and baptised 7 October 1576, at Wardington, Oxfordshire. His father was an eminent lawyer of the Middle Temple who first argued in London and then became the counsel to Coventry and ultimately its steward. John Marston entered Brasenose College, Oxford, in 1592 and received his BA in 1594. By 1595, he was in London, living in the Middle Temple, where he had been admitted a member three years previously.  He had an interest in poetry and play writing, although his father's will of 1599 expresses the hope that he would give up such vanities. He married Mary Wilkes in 1605, daughter of the Reverend William Wilkes, one of King James's chaplains.

Early career
Marston's brief career in literature began with a foray into the then-fashionable genres of erotic epyllion and satire. In 1598, he published The Metamorphosis of Pigmalion's Image and Certaine Satyres, a book of poetry in imitation of, on the one hand, Ovid, and, on the other, the Satires of Juvenal.  He also published another book of satires, The Scourge of Villanie, in 1598. (Marston issued these satires under the pseudonym "W. Kinsayder.") The satire in these books is even more savage and misanthropic than was typical for the decade's satirists. Marston's style is, moreover, in places contorted to the point of unintelligibility: he believed that satire should be rough and obscure, perhaps because he thought (as did many other writers of the time) that the term 'satire' was derived from the Greek 'satyr plays'. Marston seems to have been enraged by Joseph Hall's claim to be the first satirist in English; Hall comes in for some indirect flyting in at least one of the satires. Some see William Shakespeare's Thersites and Iago, as well as the mad speeches of King Lear as influenced by The Scourge of Villanie.  Marston had, however, arrived on the literary scene as the fad for verse satire was to be checked by censors. The Archbishop of Canterbury John Whitgift and the Bishop of London Richard Bancroft banned the Scourge and had it publicly burned, along with copies of works by other satirists, on 4 June 1599.

Playwriting with Henslowe
In September 1599, John Marston began to work for Philip Henslowe as a playwright. Following the work of O. J. Campbell, it has commonly been thought that Marston turned to the theatre in response to the Bishops' Ban of 1599; more recent scholars have noted that the ban was not enforced with great rigor and might not have intimidated prospective satirists at all.  At any rate, Marston proved a good match for the stage—not the public stage of Henslowe, but the "private"  playhouses where boy players performed racy dramas for an audience of city gallants and young members of the Inns of Court. Traditionally, though without strong external attribution, Histriomastix has been regarded as his first play; performed by either the Children of Paul's or the students of the Middle Temple in around 1599, it appears to have sparked the War of the Theatres, the literary feud between Marston, Jonson and Dekker that took place between around 1599 and 1602.  In c. 1600, Marston wrote Jack Drum's Entertainment and Antonio and Mellida, and in 1601 he wrote Antonio's Revenge, a sequel to the latter play; all three were performed by the company at Paul's.  In 1601, he contributed poems to Robert Chester's Love's Martyr.  For Henslowe, he may have collaborated with Dekker, Day, and Haughton on Lust's Dominion.

Feud with Jonson

By 1601, he was well known in London literary circles, particularly in his role as enemy to the equally pugnacious Ben Jonson. Jonson, who reported to Drummond that Marston had accused him of sexual profligacy, satirized Marston as Clove in Every Man Out of His Humour, as Crispinus in Poetaster, and as Hedon in Cynthia's Revels. Jonson criticised Marston for being a false poet, a vain, careless writer who plagiarised the works of others and whose own works were marked by bizarre diction and ugly neologisms. For his part, Marston may have satirized Jonson as the complacent, arrogant critic Brabant Senior in Jack Drum's Entertainment and as the envious, misanthropic playwright and satirist Lampatho Doria in What You Will.

The Return from Parnassus (II), a satirical play performed at St. John's College, Cambridge in 1601 and 1602, characterised Marston as a poet whose writings see him "pissing against the world".

If Jonson can be trusted, the animosity between himself and Marston went beyond the literary. He claimed to have beaten Marston and taken his pistol. However, the two playwrights were reconciled soon after the so-called War; Marston wrote a prefatory poem for Jonson's Sejanus in 1605 and dedicated The Malcontent to Jonson. Yet in 1607, he criticized Jonson for being too pedantic to make allowances for his audience or the needs of aesthetics.

Blackfriars
Outside of these tensions, Marston's career continued to prosper.  In 1603, he became a shareholder in the Children of Blackfriars company, at that time known for steadily pushing the allowable limits of personal satire, violence, and lewdness on stage.  He wrote and produced two plays with the company.  The first was The Malcontent in 1603; this satiric tragicomedy is Marston's most famous play. This work was originally written for the children at Blackfriars, and was later taken over (perhaps stolen) by the Kings' Men at the Globe, with additions by John Webster and (perhaps) Marston himself.

Marston's second play for the Blackfriars children was The Dutch Courtesan, a satire on lust and hypocrisy, in 1604–5.  In 1605, he worked with George Chapman and Ben Jonson on Eastward Ho, a satire of popular taste and the vain imaginings of wealth to be found in Virginia.  Chapman and Jonson were arrested for, according to Jonson, a few clauses that offended the Scots, but Marston escaped any imprisonment.  The actual cause of arrest and details of the brief detainment are not certainly known; in the event, charges were dropped.

In 1606, Marston seems to have offended and then soothed King James.  First, in Parasitaster, or, The Fawn, he satirized the king specifically.  However, in the summer of that year, he put on a production of The Dutch Courtesan for the King of Denmark's visit, with a Latin verse on King James that was presented by hand to the king.  Finally, in 1607, he wrote The Entertainment at Ashby, a masque for the Earl of Huntingdon.  At that point, he stopped his dramatic career altogether, selling his shares in the company of Blackfriars. His departure from the literary scene may have been because of another play, now lost, which offended the king. It seems that the French ambassador complained to King James about the disrespectful treatment of the French court in plays by Chapman performed at Blackfriars. To strengthen his case he added that another play had been performed in which James himself was depicted drunk. Incensed, James suspended performances at Blackfriars and had Marston imprisoned. This suggests that he was the author of the offending play.

Later life
After the end of his literary career, he moved into his father-in-law's house and began studying philosophy. In 1609, he became a reader at the Bodleian Library at Oxford, was made a deacon on 24 September and a priest on 24 December 1609. Contemporary authors were bemused or surprised by Marston's change of career, with several of them commenting on its seeming abruptness. In October 1616, Marston was assigned the living of Christchurch, Hampshire. He died on 24 June 1634, aged 57, in London and was buried in the Middle Temple Church.

Tombs at that time often started with the formulaic "Memoriae Sacrum" ("Sacred to the memory") followed by the name of the tomb's occupant and an account of their achievements even though such words are hubristic and a contradiction to the Christian virtues of modesty. According to Anthony à Wood John Marston's tomb stone bore the legend "Oblivioni Sacrum" ("Sacred to Oblivion"), which was probably composed by Marston, and, according to Joshua Scodel, the short "epitaph is thus both self-abasing and witty in its novel inversion of tradition".

Reception and criticism
Marston's reputation has varied widely, like that of most of the minor Renaissance dramatists. Both The Malcontent and The Dutch Courtesan remained on stage in altered forms through the Restoration. The subplot of the latter was converted to a droll during the Commonwealth; after the Stuart Restoration, either Aphra Behn or Thomas Betterton updated the main plot for The Revenge, or The Match in Newgate, although this adaptation makes the play both more sentimental and less morally complex. Gerard Langbaine makes a laudatory but superficial comment about Marston in his survey of English dramatic poets.

After the Restoration, Marston's works were largely reduced to the status of a curiosity of literary history. The general resemblance of Antonio's Revenge to Hamlet and Marston's role in the war of the poets ensured that his plays would receive some scholarly attention, but they were not performed and were not even widely read. Thomas Warton preferred Marston's satires to Bishop Hall's; in the next century, however, Henry Hallam reversed this judgment.  William Gifford, perhaps the eighteenth century's most devoted reader of Jonson, called Marston "the most scurrilous, filthy and obscene writer of his time".

The Romantic movement in English literature resuscitated Marston's reputation, albeit unevenly.  In his lectures, William Hazlitt praised Marston's genius for satire; however, if the romantic critics and their successors were willing to grant Marston's best work a place among the great accomplishments of the period, they remained aware of his inconsistency, what Swinburne in a later generation called his "uneven and irregular demesne".

In the twentieth century, however, a few critics were willing to consider Marston as a writer who was very much in control of the world he creates. T. S. Eliot saw that this "irregular demesne" was a part of Marston's world and declared that "It is … by giving us the sense of something behind, more real than any of the personages and their action, that Marston establishes himself among the writers of genius". Marston's tragic style is Senecan and although his characters may appear, on Eliot's own admission, "lifeless", they are instead used as types to convey their "theoretical implications". Eliot in particular admired Sophonisba and saw how Marston's plays, with their apparently stylised characters and bitter portrayal of a world where virtue and honour only arouse "dangerous envy" (Sophonisba; Act 1, scene 1, line 45) in those around them, actually bring to life "a pattern behind the pattern into which the characters deliberately involve themselves: the kind of pattern which we perceive in our own lives only at rare moments of inattention and detachment".

Works
Plays and production dates
 Histriomastix, 1599
 Antonio and Mellida, London, Paul's theatre, 1599–1600.
 Jack Drum's Entertainment, London, Paul's theatre, 1599/1600.
 Antonio's Revenge, London, Paul's theatre, 1600.
 What You Will, London, Paul's theatre, 1601.
 The Malcontent, London, Blackfriars Theatre, 1603–1604; Globe Theatre, 1604.
 Parasitaster, or The Fawn, London, Blackfriars theatre, 1604.
 Eastward Ho, by Marston, George Chapman, and Ben Jonson, London, Blackfriars theatre, 1604–1605.
 The Dutch Courtesan, London, Blackfriars theatre, 1605.
 The Wonder of Women, or The Tragedy of Sophonisba, London, Blackfriars theatre, 1606.
 The Spectacle Presented to the Sacred Majesties of Great Britain, and Denmark as They Passed through London, London, 31 July 1606.
 The Entertainment of the Dowager-Countess of Darby, Ashby-de-la-Zouch in Leicestershire, 1607.
 The Insatiate Countess, by Marston and William Barksted, London, Whitefriars Theatre, 1608?.

Books
 The Metamorphosis of Pigmalions Image. And Certaine Satyres (London: Printed by J. Roberts for E. Matts, 1598).
 The Scourge of Villanie. Three Bookes of Satyres (London: Printed by J. Roberts & sold by J. Buzbie, 1598; revised and enlarged edition, London: J. Roberts, 1599).
 Jacke Drums Entertainment: Or, The Comedie of Pasquill and Katherine (London: Printed by T. Creede for R. Olive, 1601).
 Loves Martyr: or, Rosalins Complaint, by Marston, Ben Jonson, William Shakespeare, and George Chapman (London: Printed for E. B., 1601).
 The History of Antonio and Mellida (London: Printed by R. Bradock for M. Lownes & T. Fisher, 1602).
 Antonios Revenge (London: Printed by R. Bradock for T. Fisher, 1602).
 The Malcontent (London: Printed by V. Simmes for W. Aspley, 1604).
 Eastward Hoe, by Marston, Chapman, and Jonson (London: Printed by G. Eld for W. Aspley, 1605).
 The Dutch Courtezan (London: Printed by T. Purfoote for J. Hodgets, 1605).
 Parasitaster, or The Fawne (London: Printed by T. Purfoote for W. Cotton, 1606).
 The Wonder of Women, or The Tragedie of Sophonisba (London: Printed by J. Windet, 1606).
 What You Will (London: Printed by G. Eld for T. Thorppe, 1607).
 Histriomastix: Or, The Player Whipt (London: Printed by G. Eld for T. Thorp, 1610).
 The Insatiate Countesse, by Marston and William Barksted (London: Printed by T. Snodham for T. Archer, 1613).
 The Workes of Mr. J. Marston (London: Printed by A. Mathewes for W. Sheares, 1633); republished as Tragedies and Comedies (London: Printed by A. Mathewes for W. Sheares, 1633).
 Comedies, Tragi-comedies; & Tragedies, Nonce Collection (London, 1652).
 Lust's Dominion, or The Lascivious Queen (presumably the same play as The Spanish Moor's Tragedy, by Marston, Thomas Dekker, John Day, and William Haughton (London: Printed for F. K. & sold by Robert Pollard, 1657).

Notes

References

External links

 The Works of John Marston, vol. 1. A. H. Bullen, ed. at Google Books
 The Works of John Marston, vol. 2.
 The Works of John Marston, vol. 3.

1576 births
1634 deaths
17th-century English poets
17th-century English male writers
Marstons, John
English Renaissance dramatists
Alumni of Brasenose College, Oxford
Members of the Middle Temple
16th-century English poets
16th-century English dramatists and playwrights
17th-century English dramatists and playwrights
English male dramatists and playwrights
English male poets

John Marston (playwright)


Tibor Bitskey () a fost un actor maghiar, laureat al premiului Kossuth, dublu laureat al premiului Jászai Mari, distins cu titlurile de artist emerit și actor al națiunii.

Biografie
S-a născut ca fiu al lui Lajos Bitskey și Erzsébet Altziebler și a trăit la Rákoskeresztúr până la vârsta de 12 ani (1941). La școala elementară de pe strada Bulyovszky i s-a descoperit talentul de a rosti versuri. S-a familiarizat cu lumea teatrului în compania teatrală condusă de unchiul său, compozitorul, violonistul și dirijorul Pál Altziebler.

A absolvit Academia de Teatru și Film în 1953, dar lucra deja din anul 1951 la Teatrul Popular Maghiar. A făcut parte apoi din colectivele Teatrului Național (1959-1964), al Teatrului de Comedie (1964-1974), iar în perioada 1974-1996 a fost actor principal al Teatrului Thália, apoi al Teatrului Arizona.

Aspectul fizic frumos l-a recomandat pentru interpretarea unor roluri de eroi. A jucat în numeroase filme, printre care și trei filme regizate de Zoltán Várkonyi după romanele lui Jókai: Fiii omului cu inima de piatră (1964), az Egy magyar nábob (1966) și Kárpáthy Zoltán (1966).

În 2007 a primit titlul de cetățean onorific al sectorului XVII al Budapestei. Pe 22 ianuarie 2012 a primit premiul Bessenyei la Hódmezővásárhely. În 15 martie 2013 a primit Marea Cruce a Ordinului de Merit al Ungariei. Pe 29 septembrie 2014 a obținut titlul de actor al națiunii.

A murit pe 2 februarie 2015 după o scurtă boală. Ministerul Resurselor Umane, Teatrul Național din Budapesta, Teatrul Szigliget din Szolnok și primăria sectorului II al Budapestei au arborat drapelele în bernă.

Pe 27 februarie 2015 a avut loc, într-un cerc mic de membri și prieteni ai familiei, o ceremonie luterană la biserica parohială din Zugligeti. Cei mai apropiați prieteni, inclusiv Péter Balázs și Károly Mécs au participat la ceremonie.

Roluri în teatru

 Csirszkov: Győztesek....Krivenko segédtisztje
 Kálmán Sándor: A harag napja....vöröskatona
 Vailland: Foster ezredes bűnösnek vallja magát....partizánparancsnok
 Rostand: Cyrano de Bergerac....Cyrano
 Lavrenyov: Leszámolás....Panov, a bolsevikok balti központjának tagja
 Miklós Gyárfás: Forr a világ....Tóth Ferenc
 Gyula Kárpáthy: Zrínyi....ifjú protestáns nemes
 Kipphardt: Shakespeare kerestetik....Raban
 Miklós Gyárfás: Koratavasz....Takács János
 Shaw: Szent Johanna....Cauchon, Beauvais püspöke, Duonois, La Hire kapitány
 Čapek: Fiaim....Gyurka
 Lajos Korvin Hollós: Hunyadi....Dugovics Titusz
 William Shakespeare: Îmblânzirea scorpiei....Petrucchio; Lucentio
 Dumas: Dama cu camelii....Armand Duval
 Illyés Endre–István Vas: Trisztán....Trisztán
 Stejn: Hotel Astoria....Zsemcsugov
 George James: Robin Hood....Robin Hood
 Kohout: Ilyen nagy szerelem....Milán
 Lajos Mesterházi: Pesti emberek....László
 Aristofan: Lysistrata....Lykón
 Béla Illés: Szivárvány....Csikós Zoltán
 Jurandot: Harmadik csengetés....Roman
 Károly Kós: Budai Nagy Antal....Vajdaházy Pál
 Péter Bornemisza: Magyar Elektra....Oresztész, a prológust mondja
 Shakespeare: Antoniu și Cleopatra....Octavius, Lepidus
 Shakespeare: Mult zgomot pentru nimic....Claudio
 Lajos Mesterházi: Üzenet....Sándor
 Imre Madách: Tragedia omului....Gábor arkangyal; Ádám; ékszerárus; Plátó
 Arbuzov: Irkutszki történet....a kórus tagja
 Gergely Csiky: Mákvirágok....Darvas Károly
 Zoltán Jékely: Mátyás király juhásza....Mátyás király
 Lev Tolstoi: Cadavrul viu....Karenin
 Eschil: A leláncolt Prométheusz....Csúsingura, Prométheusz
 Arthur Miller: A Salemi boszorkányok....Proctor John
 Brecht: Galileo élete....Ludovico Marsili
 Sofocle: Oedip Rege....Kreón
 Mihály Vörösmarty: Csongor és Tünde....Csongor; fejedelem
 Lope de Vega: Furfangos menyasszony....Lucindo
 Sándor Petőfi: Az apostol....Szilveszter
 Shakespeare: Iuliu Cezar....Octavius Caesar
 Corneille: Cid....Don Rodrigo
 Zsigmond Móricz: Nem élhetek muzsikaszó nélkül....Balázs
 József Darvas: Részeg eső....András
 Shakespeare: Regele Lear....Edgar
 Lev Tolstoi: Anna Karenina....Vronski
 Arthur Miller: Közjáték Vichyben....őrnagy
 Dostoievski: Frații Karamazov....Dimitri
 Euripide: Troienele....Poseidon
 Radzinszkij: Filmet forgatunk....Nyecsájev
 Jenő Heltai: Néma levente....Agárdi Péter
 Brecht: Egy fő az egy fő....Csinifiú
 Inge: Egy éjszaka Kansasban....Bo
 Williams: Macska a forró tetőn....Brick
 Knott: Éjszakai telefon....Tony
 William Shakespeare: A douăsprezecea noapte....Orsino
 Sartre: Altona foglyai....Werner von Gerlach
 Bruckner: Angliai Erzsébet....Northumberland
 Miklós Gyárfás: Két Júlia....Torday László
 Mihály Sükösd: A kívülálló....Vancsura
 Ortutay-Kazimir: Kalevala....Vejnemöjnen
 Gábor Thurzó: Meddig lehet angyal valaki....Szeredás
 György Szabó: Napóleon és Napóleon....Kabay
 John Milton: Elveszett paradicsom....sátán
 Gyula Illyés: Tiszták....Mirepoix Péter
 O'Neill: Eljő a jeges....Chuck Morello
 Joseph Heller: Irány New Heaven....Starkey
 Imre Sarkadi: Ház a város mellett....Simon
 Ferenc Móra–Kárpáthy: Aranykoporsó....Diocletianus császár
 Lajos Galambos: Fegyverletétel....Ottó Herzberg főhadnagy
 Géza Hegedüs: Versenyt a szelekkel....Janus Pannonius
 Takeda-Miyosi-Namiki: Csusingura....Juranoszka
 Vampilov: Kaland a főmetőrrel....Kamajev
 István Eörsi: Széchenyi és az árnyak....Kossuth Lajos
 Kazimir-Ortutay: Ezeregyéjszaka....démon
 Sándor László-Bencsik: Történelem alulnézetben....Vidróczky
 Mihail Șolohov: Emberi sorsok....Sibalok
 Sándor László-Bencsik: Anyaföld....pilóta
 Malraux: A remény....Vargas
 József Katona: Bánk bán....Myska bán; Bánk bán
 Lajos Mesterházi: A Prométheusz rejtély....Héraklész
 Rabelais: Gargantüa és Pantagrüel....Gargantüa
 Bulgakov: Színházi regény....Bombardov
 Gábor Czakó: Gang....Dániel
 Longfellow: Hiawata....Kwezind
 Gyula Gobby Fehér: A budaiak szabadsága....érsek
 Albee: Állatkerti történet....Peter
 Graham Greene: Komédiások....Concasseur
 András Simonffy: A japán szalon....Dálnoki Miklós Béla
 Lajos Kassák: Egy ember élete.... I. forradalmár
 Sztratiev: Velúrzakó....liftbeszorult
 Hochhuth: Jogászok....Hämmerling
 Shaw: Vissza Matuzsálemhez....idős úr
 Tibor Cseres: Parázna szobrok....Thormay Béla
 Hofmannsthal: Akárki....Sátán
 Gyula Illyés: Fáklyaláng....Kossuth
 Károly Kazimir: Szép asszonyok egy gazdag házban....Hszi Men Csing
 András Mezei: Magyar kocka....Markos Ferenc
 István Verebes: Kettős ünnep....Kovács
 János Pelle: Casanova....Csáky Miklós
 László Németh: Harc a jólét ellen....Varga Antal
 István Tamás: A pápa és a császár....Fresch
 Misarin: Ezüstlakodalom....Goloscsapov Kronyid Zaharovics
 Sofocle: Antigona....Kreón
 Aristofan: Avere....Chremylosz
 Victor: Egy komisz kölök naplója....papa
 Áron Tamási: Ördögölő Józsiás....Bakszén
 Salacrou: Túltisztességes hölgy....Georges
 Józsi Jenő Tersánszky: Kakuk Marci....Bojnyik
 Tamás Simon: Don Juan....parancsnok
 Emőd-Török: Ipafai lakodalom....Borzsák János
 Zsigmond Móricz: Fii bun până la moarte....Pósalaky úr
 Lessing: Bölcs Náthán....Szaladin szultán
 Shaw: Segítség! Orvos!....Sir Ralph Bloomfield Benington
 Géza Páskándi: Tornyot választok....Doby László
 Áron Tamási: Hegyi patak....Geges Ciprián
 Chiara: Jöjjön el egy kávéra hozzánk....Raggi doktor
 László Németh: A két Bolyai....Bolyai Farkas
 Brecht–Weill: Koldusopera....strici
 Wilder: A mi kis városunk....Gibbs doktor
 Endre Fejes: Rozsdatemető....Seress Sándor
 Sándor Márai: A kassai polgárok....János mester
 Sándor Sík: István király....István király
 János Garay: Háry János....Ferenc császár
 András Nagy: Don Juan, a sevillai, a kővendég és a szédelgő....Komtur
 Gyula Illyés: A különc....Teleki László
 László Németh: Galilei....Castelli
 Ibsen: Peer Gynt....gomböntő
 Ferenc Herczeg: A híd....József nádor
 Graham Greene–Giles Havergal: Utazás nénikémmel....Visconti
 Anouilh: Becket sau onoarea zeilor....episcopul Londrei
 Dürrenmatt: Fizicienii....Herbert Georg Beutler
 László Németh: Nagy család....Szilasi tanár úr
 József Nyirő: A próféta....Moises ben Mochem
 Miklós Hubay: Egy faun éjszakája, avagy hová lett a rózsa lelke?....Wilson, amerikai elnök
 Magda Szabó: Szent Bertalan nappala....udvaros, házicseléd
 Sándor Hunyady: Feketeszárú cseresznye....Kispál
 Shakespeare: Romeo și Julieta....az öreg Capulet
 Ferenc Molnár: Liliom...öreg rendőr, kapitány

Filmografie

Filme de cinema

 Semmelweis (1952)
 A harag napja (1953)
 Föltámadott a tenger I-II. (1953)
 Kiskrajcár (1953)
 Rákóczi hadnagya (1953)
 Egy pikoló világos (1955)
 Különös ismertetőjel (1955)
 Dúvad (1959)
 Tegnap (1959)
 Légy jó mindhalálig (1960)
 Rangon alul (1960)
 Virrad (1960)
 Párbeszéd (1963)
 Germinal (1963)
 Fiii omului cu inima de piatră (1964)
 Un nabab maghiar (1966)
 Kárpáthy Zoltán (1966)
 Egri csillagok I-II. (1968)
 Szemtől szembe (1970)
 Szerelmi álmok – Liszt (1970)
 A gyilkos a házban van (1970)
 Iubire (1971)
 A szerelem határai (1973)
 A néma dosszié (1977)
 Az erőd (1979)... Wagner
 Idő van (1985)
 Banánhéjkeringő (1987)
 Napló szerelmeimnek (1987)
 Túsztörténet (1989)
 Napló apámnak, anyámnak (1990)
 Melodráma (1991)
 Honfoglalás (1996)
 Sobri (2002)
 Illúziók (2009)

Filme de televiziune

 A százegyedik szenátor (1967)
 Kalevala (1969)
 Tizennégy vértanú (1970)
 Képzelt beteg (1971)
 Egy óra múlva itt vagyok... (1971)
 A fekete város 1-7. (1971)
 Zrínyi (1973)
 Pocok, az ördögmotoros (1974)
 Az ezeregyéjszaka meséi (1974)
 Kalevala (1974)
 Pásztor és kutyája (1974)
 Rab ember fiai (1979)
 Vuk 1-4. (1981)
 Mint oldott kéve (1983)
 Szent Kristóf kápolnája (1983)
 T.I.R. (1984)
 Széchenyi napjai (1985)
 Linda (1986)
 Zsarumeló (1986)
 Holnapra a világ (1990)
 Frici, a vállalkozó szellem (1992)
 A titkos háború (2002)

Dublaje de voce

 Stawka wieksza niz zycie: căpitanul Kloss - Stanisław Mikulski (1968)
 Domnului profesor cu dragoste: Mark Thackeray - Sidney Poitier (1969)
 Mesaj pentru tine: Schuyler Fox - John Randolph
 A tavasz tizenhét pillanata: Max Otto von Stirlitz - Viaceslav Tihonov
 Aventurile tânărului Indiana Jones: Albert Schweitzer - Friedrich von Thurn
 Bangkok Hilton: Hal Stanton - Denholm Elliott
 Erou local: Felix Happer - Burt Lancaster
 Răzbunătorii: Sir August de Wynter - Sean Connery
 Rațiune și simțire: Mr. Dashwood - Tom Wilkinson
 The Winds of War: Victor "Pug" Henry - Robert Mitchum
 Moștenirea familiei Guldenburg: Martin Johannes von Guldenburg - Karl Heinz Vosgerau
 Közönséges bűnözők: Daniel Metzheiser - Ron Gilbert
 Titanic: căpitanul Edward J. Smith - Bernard Hill
 Eraser: Beller - James Coburn
 După faptă și răsplată: Justin Fairfax - James Coburn
 Crimă în Copenhaga: Tork - Richard Harris
 Un strigăt disperat: Ludovico Rinaldi - Sergio Fantoni
 Torrente: Mendoza - Espartaco Santoni
 Planeta maimuțelor: Karubi - Kris Kristofferson
 Identitatea lui Bourne: Abbott - Brian Cox
 Supremația lui Bourne: Abbott - Brian Cox
 Un american liniștit: Thomas Fowler - Michael Caine
 Raport Special: Lamar Burgess - Max von Sydow
 Magnolia: Earl Partridge - Jason Robards
 Mesaj de departe: Dodge Blake - Paul Newman
 Star Trek: Nemesis: Hiren prétor - Alan Dale

CD-uri și cărți audio
 Géza Gárdonyi: Egri csillagok

Premii și distincții
 Premiul Jászai Mari (1959, 1963)
 Artist emerit (1984)
 Premiul Kossuth (2000)
 Cetățean de onoare al sectorului XVII al Budapestei (2007)
 Premiul Bessenyei (2012)
 Cetățean de onoare al sectorului II al Budapestei (2012)
 Marea Cruce a Ordinului de Merit al Ungariei (2013)
 Actor al națiunii (2014)

Note

Bibliografie
 Hermann Péter: Ki kicsoda 2002 CD-ROM, Biográf kiadó
 Magyar színházművészeti lexikon. Főszerk. Székely György. Budapest: Akadémiai. 1994. ISBN 9630566354
 Szinkron

Legături externe
 HMDB
 Színházi Adattár

Nașteri în 1929
Decese în 2015
Actori maghiari

Tibor Bitskey


Arkaim  (rusă: Аркаим cu sensul de Arcul) este un sit arheologic situat în stepa din Uralii Meridionali, la 8,2 km nord -nord vest de localitatea Amurskiy și la 2,3 km sud-sud est de satul Alexandrovskiy, în Regiunea Celeabinsk, în nordul frontierei de stat dintre Rusia și Kazahstan.

Site-ul este în general datat ca fiind din secolul al XVII-lea î.Hr. Au fost propuse și date anterioare, până în secolul al XX-lea î.Hr. A fost o așezare a culturii Sivntashta.

A fost descoperit în 1987 de către o echipă de oameni de știință din Celeabinsk care pregăteau zona pentru a fi inundată pentru a crea un rezervor. Săpăturile au fost conduse de Gennady Zdanovich.

Referințe și note
 Arkaim: o enigmă științifică a unei zone plină de anomalii (cu referire la messagetoeagle.com)
Situri arheologice din Rusia
Epoca bronzului
Arheoastronomie

Arkaim


Romatoid artrit (RA), öncelikle eklemleri etkileyen uzun süreli bir otoimmün hastalıktır. Tipik olarak sıcak, şiş ve ağrılı eklemlerle sonuçlanır. Ağrı ve sertlik genellikle istirahatten sonra kötüleşir. En yaygın olarak, bilek ve eller tutulur ve aynı eklemler tipik olarak vücudun her iki tarafında tutulur. Hastalık ayrıca cilt, gözler, akciğerler, kalp, sinirler ve kan dahil olmak üzere vücudun diğer kısımlarını da etkileyebilir. Bu, düşük alyuvar sayısı, akciğer çevresinde iltihaplanma ve kalp çevresinde iltihaplanma ile sonuçlanabilir. Ateş ve düşük enerji de mevcut olabilir. Genellikle semptomlar haftalar ve aylar içinde kademeli olarak ortaya çıkar.

Romatoid artrite net olmamakla birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonunun neden olduğuna inanılmaktadır. Altta yatan mekanizma, vücudun eklemlere saldıran bağışıklık sistemini içerir. Bu, eklem kapsülünün iltihaplanmasına ve kalınlaşmasına neden olur. Aynı zamanda kemik ve kıkırdağı da etkiler. Teşhis çoğunlukla kişinin belirti ve semptomları temelinde yapılır. X-ışınları ve laboratuvar testleri tanıyı destekleyebilir veya benzer semptomlara sahip diğer hastalıkları dışlayabilir. Benzer şekilde ortaya çıkabilecek diğer hastalıklar arasında diğerleri arasında sistemik lupus eritematozus, psoriatik artrit ve fibromiyalji yer alır.

Tedavinin amacı ağrı ve iltihabı azaltmak ve kişinin genel işleyişini iyileştirmektir. Dinlenme ve egzersizi dengelemek, atel ve destek kullanmak veya yardımcı cihazlar kullanmak buna yardımcı olabilir. Ağrı kesici ilaçlar, steroidler ve NSAID'ler sıklıkla semptomlara yardımcı olmak için kullanılır. Hidroksiklorokin ve metotreksat gibi hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD'lar), hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için kullanılabilir. Biyolojik DMARD'lar, hastalık diğer tedavilere yanıt vermediğinde kullanılabilir. Bununla birlikte, daha yüksek yan etki oranlarına sahip olabilirler. Eklemleri onarmak, değiştirmek veya kaynaştırmak için yapılan ameliyatlar bazı durumlarda yardımcı olabilir.

RA, 2015 itibariyle yaklaşık 24,5 milyon kişiyi etkilemektedir. Bu, gelişmiş dünyadaki yetişkinlerin %0,5 ila 1'i arasındadır ve yıllık 100.000'de 5 ila 50 kişide gelişmektedir. Başlangıcı en sık orta yaşlarda görülür ve kadınlar erkeklere göre 2,5 kat daha sık etkilenir. 1990'da 28.000 ölümden 2013'te 38.000 ölümle sorumluydu. RA'nın bilinen ilk tanımı 1800 yılında Paris'ten Dr. Augustin Jacob Landré-Beauvais (1772-1840) tarafından yapılmıştır. Romatoid artrit terimi Yunancaya dayanmaktadır.

Belirti ve bulgular
RA öncelikle eklemleri etkiler, ancak vakaların %15-25'i diğer organları da etkiler. İlişkili problemler arasında kardiyovasküler hastalık, osteoporoz, interstisyel akciğer hastalığı, enfeksiyon, kanser, yorgun hissetme, depresyon, zihinsel zorluklar ve çalışma sorunları yer alır.

Eklemler

Artrit sinoviyal zarın iltihaplanmasını içerir. Eklemler şişer, hassaslaşır, ısınır ve sertlik eklem hareketlerini sınırlar. Zamanla birden fazla eklem etkilenir (poliartrit). En yaygın olarak el, ayak ve servikal omurganın küçük eklemleri tutulur, ancak omuz ve diz gibi daha büyük eklemler de tutulabilir. Sinovit, hareket kaybıyla birlikte dokunun bağlanması ve eklem yüzeyinin aşınmasına yol açarak deformite ve fonksiyon kaybına neden olabilir. Sinoviyal zardaki özelleşmiş mezenkimal fibroblast benzeri hücreler (FLS), romatizmal patojenik süreçlerde aktif ve belirgin bir role sahiptir.

RA sabah saatleri veya uzun süreli hareketsizliğin ardından, etkilenen eklemlerin şişmesi, ısınması, ağrılı ve sert olmasıyla birlikte iltihaplanma belirtileri ile kendini gösterir. Sabahın erken saatlerinde görülen katılık, genellikle hastalığın belirgin bir özelliğidir ve tipik olarak bir saatten fazla sürer. Hafif hareketler, erken evrelerde semptomları hafifletebilir. Bu işaretler romatoid ile  eklemlerin enflamatuar olmayan osteoartrit gibi problemlerini ayırt etmeye yardımcı olur. Enflamatuar olmayan nedenlerin artritinde, enflamasyon belirtileri ve sabah sertliği daha azdır. RA ile ilişkili ağrı, enflamasyon bölgesinde indüklenir ve nöropatik yerine nosiseptif olarak sınıflandırılır. Eklemler genellikle simetrik bir şekilde etkilenir, ancak bu spesifik değildir ve ilk görüntü asimetrik olabilir.

Patoloji ilerledikçe, enflamasyon tendonlarda sertleşme, eklem yüzeyinde aşınma ve tahribata yol açar, bu da hareket açıklığı bozulur ve deformiteye yol açar. Hangi eklemlerin tutulduğuna bağlı olarak hemen hemen her türlü deformite gelişebilir. Osteoartritte de ortaya çıkan deformiteler arasında ulnar deviasyon, "ilik deformitesi", kuğu boynu deformitesi "Z-başparmak" ve çekiç parmak deformiteleri görülebilir. Eklemler, deformasyonların sakatlayıcı doğası nedeniyle kaynaşırr.

Deri
Derideki romatoid nodüller eklem dışı en yaygın özelliktir ve RA'lı kişilerin %30'unda görülür. Patologlar tarafından "nekrotizan granülom" olarak bilinen bir inflamatuar reaksiyon türüdür. Nodül oluşumundaki patolojik süreç sinovite benzetilir. Nodül, merkezi bir fibrinoid nekroz alanına sahiptir. Nekrozu çevreleyen, sinovyumdaki intimal tabakaya tekabül eden, palizatlı makrofaj ve fibroblastlardan oluşan bir tabaka ve lenfosit ve plazma hücre kümelerini içeren bir bağ dokusu bulunur. Tipik romatoid nodülün çapı birkaç milimetre ila birkaç santimetre arasında olabilir ve genellikle dirsek, topuk, eklemler veya tekrarlanan mekanik strese maruz kalan diğer alanlar gibi kemik çıkıntıları üzerinde bulunur. Nodüller, pozitif bir RFtitresi, ACPA ve şiddetli eroziv artrit ile ilişkilidir. Nadiren iç organlarda veya vücudun çeşitli yerlerinde oluşabilirler.

RA'da çeşitli vaskülit formları uzun süredir devam eden ve tedavi edilmemiş hastalarda görülebilir. En yaygın görünüm küçük ve orta büyüklükteki damarların tutulumuna bağlıdır. Romatoid vaskülit bu nedenle sıklıkla deri ülserasyonu ve mononörit multipleks olarak bilinen vaskülitik sinir enfarktüsü ile ortaya çıkabilir.

Deriyle ilişkili nadir semptomlar arasında piyoderma gangrenozum, Sweet sendromu, ilaç reaksiyonları, eritema nodozum, pannikülit, parmak derisinin atrofisi, palmar eritem ve kortikoid kullanımıyla kötüleşen cilt kırılganlığı yer alır.

Yaygın alopesi areata, romatoid artritli kişilerde daha sık görülür. Yakınlarında AA olanlarda da RA daha sık görülmektedir.

Akciğerler
Akciğer fibrozisi, metotreksat ve leflunomid tedavisinin nadir, romatoid artritin bilinen bir komplikasyonudur.Caplan sendromu, RA'lı bireylerde akciğer nodüllerini ve ayrıca kömür tozuna maruz kalmayı tanımlar. Eksüdatif plevral efüzyonlar da RA ile ilişkilidir.

Kalp ve kan damarları
RA'lı kişiler ateroskleroza yatkındır ve miyokard enfarktüsü ve felç riski belirgin şekilde artar. Ortaya çıkabilecek diğer olası komplikasyonlar şunlardır: perikardit, endokardit, sol ventrikül yetmezliği, valvülit ve fibroz. RA'lı birçok insan, anjina veya miyokard enfarktüsü geçirdiklerinde diğerlerinin hissettiği göğüs ağrısını yaşamaz. Kardiyovasküler riski azaltmak için, RA'nın neden olduğu enflamasyonun kontrolünü sürdürmek ve kan lipitleri ve kan basıncı gibi diğer riski faktörleri egzersiz ve ilaçlar uygun şekilde yönetilmelidir. Doktorlar, antiinflamatuar ilaçların yanında gastrointestinal koruyucular da reçete etmeyi düşünmek isteyebilir.

Kan
Kan hücrelerinin açık ara en yaygın anormalliği anemidir. RA'nın neden olduğu kronik enflamasyon, hepsidin düzeylerinin yükselmesine yol açarak, demirin zayıf bir şekilde emildiği ve ayrıca makrofajlarda tutulduğu kronik hastalık anemisine yol açar. Eritrositler normal boyut ve renktedir (normositik normokrom anemi).

Düşük beyaz kan hücresi sayımı genellikle yalnızca genişlemiş karaciğer ve dalağı olan Felty sendromlu kişilerde görülür. Nötropeninin mekanizması karmaşıktır. İnflamasyon Kontrolsüz olduğunda trombositoz oluşur.

Diğer
Sirkadiyen ritm, interlökin-6 gibi dolaşımdaki proinflamatuar sitokin düzeylerinde sabahın erken saatlerinde görülen artış ile ağrılı sabah eklem sertliği arasında bir korelasyon olduğunu düşündürür.

Böbrekler
Renal amiloidoz, tedavi edilmeyen kronik inflamasyonun sonucu olarak ortaya çıkabilir. Penisilamin veya sodyum aurotiomalat gibi altın tuzları ile tedavi, membranöz nefropatinin nedenlerindendir.

Gözler
Göz episklerit veya şiddetli olduğunda çok nadiren perforan skleromalaziye ilerleyebilen sklerit şeklinde etkilenebilir. Daha yaygın olanı, gözyaşı ve tükürük bezlerinin lenfosit infiltrasyonunun neden olduğu göz ve ağız kuruluğu olan keratokonjonktivitis sicca'dır. Şiddetli olduğunda, kornea kuruluğu ağrılı olmanın yanı sıra keratit ve görme kaybına neden olabilir. Nazolakrimal kanal tıkanıklığı gibi önlemlerle şiddetli kuruluğun önleyici tedavisi önemlidir.

Karaciğer
Romatoid artritli kişilerde karaciğer sorunları, hastalık süreci veya kullanılan ilaçların sonucu olabilir. Primer biliyer siroz veya otoimmün hepatit gibi eşlik eden bir otoimmün karaciğer hastalığı da sorunlara neden olabilir.

Nörolojik
Periferik nöropati ve mononöritis multipleks oluşabilir. En sık görülen bilek çevresinde median sinir sıkışması sonucu oluşan karpal tünel sendromudur. Omurganın romatoid hastalığı miyelopatiye yol açabilir. Atlanto-aksiyal subluksasyon, odontoid çıkıntının ve/veya servikal omurganın kafatasıyla bağlantısındaki enine bağların aşınması nedeniyle meydana gelebilir. Böyle bir erozyon omurların birbiri üzerinden kaymasına ve omuriliğe baskı yapmasına neden olabilir. Başlangıçta sakarlık yaşanır, ancak gerekli özen gösterilmezse bu durum kuadriplejiye ve hatta ölüme kadar ilerleyebilir.

Yapısal semptomlar
Yorgunluk, kırıklık, hafif ateş, sabah tutukluğu, iştahsızlık ve kilo kaybı gibi semptomlar, aktif RA'lı kişilerde görülen yaygın sistemik belirtilerdir.

Kemikler
RA'da iltihaplı eklemlerin çevresinde görülen lokal osteoporozun kısmen inflamatuar sitokinlerden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Daha genel osteoporoza muhtemelen hareketsizlik, sistemik sitokin etkileri, kemik iliğinde lokal sitokin salınımı ve kortikosteroid tedavisi katkıda bulunur.

Kanser
Nadir görülmesine rağmen lenfoma insidansı artmıştır. Melanom dışı cilt kanseri riski, RA'lı kişilerde genel popülasyona kıyasla artar; bu, muhtemelen RA tedavisi için immünosüpresif ajanların kullanılmasına bağlı bir ilişkidir.

Dişler
Romatoid artritli kişilerde periodontitis ve diş kaybı yaygındır.

Risk faktörleri
RA otoimmün, sistemik bir hastalıktır. Bazı genetik ve çevresel faktörler RA riskini etkiler.

Genetik
RA Dünya çapında yetişkin nüfusun yaklaşık %1'ini, çocukların ise % 0,1 ini etkiler. Çalışmalar, RA'nın öncelikle 40-60 yaş arasındaki bireyleri etkilediğini ve kadınlarda daha sık görüldüğünü göstermektedir. Ailede RA öyküsü riski yaklaşık üç ila beş kat artırır; genetiğin seropozitif vakaların %40 ila 65'ini, seronegatif vakaların ise %20'sini açıklayabileceği tahmin ediliyor. RA, kalıtsal doku tipi majör histokompatibilite kompleksi (MHC) antijeninin genleri ile güçlü bir şekilde ilişkilidir. HLA-DR4, ilgili ana genetik faktördür - göreceli önem, etnik gruplar arasında değişir.

Genom çapında ilişkilendirme çalışmaları, RA riskiyle ilişkili yaklaşık yüz alel bulmuştur. HLA (özellikle HLA-DRB1 ) genlerindeki risk alelleri, diğer lokuslara göre daha fazla risk barındırır. HLA, kendinden ve kendinden olmayan moleküllerin tanınmasını kontrol eden proteinleri kodlar. Diğer risk lokusları, ortak uyarıcı bağışıklık yollarını etkileyen genleri içerir  örneğin CD28 ve CD40, sitokin sinyali, lenfosit reseptörü aktivasyon eşiği (örn., PTPN22 ) ve doğal immün aktivasyonu  HLA mutasyonlarından daha az etkiye sahip görünüyorr.

Çevresel faktörler
RA için yerleşik epigenetik ve çevresel risk faktörleri vardır. Sigara içmek, beyaz popülasyonlarda RA için yerleşik bir risk faktörüdür ve özellikle erkeklerde, çok sigara içenlerde ve romatoid faktör pozitif olanlarda sigara içmeyenlere kıyasla riski üç kat artırır. Ölçülü alkol tüketimi koruyucu olabilir.

Silika maruziyeti RA ile ilişkilendirilmiştir.

D vitamini eksikliği
Epidemiyolojik araştırmalar, D vitamini düzeyi sağlıklı kontrollerden 8-10 ng/mL daha düşük olan kişilerin romatoid artrit riski altında olduğunu gösteriyor.

Olumsuz bulgular
Hiçbir enfeksiyöz ajan RA ile ısrarlı bir şekilde ilişkilendirilmemiştir ve enfeksiyöz nedenini gösteren hastalık kümelenmesi kanıtı yoktur, ancak periodontal hastalık bunun dışındadır.

Pek çok olumsuz bulgu, tetikleyicinin değiştiğini veya aslında bağışıklık tepkisinin doğasında bulunan bir şans olayı olabileceğini düşündürmektedir.

Patofizyoloji
RA, tezahür ettiği eklemlerde ve diğer organlarda otoimmünite ve bağışıklık komplekslerine yol açan kalıcı bir hücresel aktivasyon durumu olarak başlar.

Hastalığın klinik belirtileri, öncelikle sinovyal membranın iltihaplanması ve eklem hasarıdır ve fibroblast benzeri sinoviyositler bu patojenik süreçlerde önemli bir rol oynar. RA'nın üç aşaması, bir başlangıç aşaması (spesifik olmayan enflamasyon), bir amplifikasyon aşaması ( T hücresi aktivasyonuna bağlı) ve sitokinler, IL-1, TNF-alfa ve IL–6'dan kaynaklanan doku hasarının olduğu kronik inflamatuar fazdır.

Spesifik olmayan inflamasyon
Bir kez başlatıldıklarında anormal bağışıklık tepkisine izin veren faktörler kalıcı ve kronik hale gelir. Bu faktörler, adaptif immün yanıtın düzenlenmesini değiştiren genetik bozukluklardır. Genetik faktörler, RA için çevresel risk faktörleri ile etkileşime girer ve en açık şekilde tanımlanmış risk faktörü sigara içmektir.

Doğumdan sonra başlama ve kadınların daha yüksek risk taşıması hormonal faktörler (hormon ilaçları) le açıklanabilir. Artan duyarlılık, olasılıkla, normalde toleransı koruyan negatif geri bildirim mekanizmalarının, romatoid faktör tarafından bağlanan IgG Fc ve sitrüline peptidlere (ACPA – Anti-citruline protein antikoru) antikorlarla bağlanan sitrüline fibrinojen gibi belirli antijenler için pozitif geri besleme mekanizmaları tarafından üstlenilmesidir. B-hücresi tarafından üretilen immün komplekslerin ve T hücresi ürünlerinin RA'daki inflamasyondaki göreceli rolleri üzerine bir tartışma 30 yıldır devam etmektedir, ancak inflamasyon bölgesinde hiçbir hücre gerekli değildir, sadece romatoid faktörler ve ACPA olarak bilinen IgGFc'ye yönelik otoantikorlar gereklidir. ACPA, RA teşhisi için %80 özgüllüğe sahiptir. Diğer otoimmün hastalıklarda olduğu gibi, RA'lı kişilerde eklem iltihabını teşvik ettiğine inanılan anormal derecede glikosile edilmiş antikorlar bulunur.

Sinovyumda amplifikasyon
Genelleştirilmiş bağışıklık tepkisi oluştuğunda herhangi bir semptomun ortaya çıkması birkaç yıl alabilir; B lenfositlerinden türetilen plazma hücreleri, romatoid faktörleri ve IgG ve IgM sınıflarının ACPA'sını büyük miktarlarda üretir. Bunlar Fc reseptörü ve kompleman bağlanması yoluyla makrofajları aktive eder. Bir otoreaktif antikorun Fc reseptörlerine bağlanmasına, antikorun RA'lı kişilerde enflamasyonu teşvik etmek için değiştirilen N-glikanları aracılık eder.

Bu, eklemde özellikle de ödemli sinovyumda lokal enflamasyona, vazodilatasyona ve aktif T hücrelerinin mikroskobik olarak nodüler agregatlarda CD4'e ve mikroskobik olarak yaygın infiltratlarda CD8'e girişine katkıda bulunur.

Makrofajlar ve dendritik hücreler, dokuda bağışıklık reaksiyonunu oluşturan MHC sınıf II moleküllerini eksprese ederek antijen sunan hücreler olarak işlev görür.

Kronik iltihap

Hastalık, sinoviyal astarın kenarlarında granülasyon dokusu, yoğun anjiyogenez ile pannus ve doku hasarına neden olan enzimler oluşturarak ilerler. Fibroblast benzeri sinoviyositler, bu patojenik süreçlerde belirgin role sahiptir. Sinovyum kalınlaşır, kıkırdak ve altta yatan kemik parçalanır ve eklem bozulur, bu olayların bir biyolojik belirteci olarak hizmet eden kalprotektin seviyeleri yükselir. Kanıtlar enflamatuvar olayların sinovyumla sınırlı olmayıp sistemik olduğunu gösteriyor; inflamatuar IL-17A üreten inflamatuar T yardımcı hücreleri ve patojenik Th17 hücreleri gibi enflamasyonu destekleyen T yardımcı profilindeki değişiklikler hem bellekten hem de periferik kan efektör bölmeden gelmektedir.

Teşhis

görüntüleme

El ve ayak röntgeninde hastalığın erken evrelerinde herhangi bir değişiklik olmayabilir veya röntgende eklem yakınında osteopeni, yumuşak doku şişliği ve normalden küçük bir eklem mesafesi görülebilir. Hastalık ilerledikçe kemik erozyonları ve subluksasyonlar olabilir. Manyetik rezonans görüntüleme ve ultrason gibi diğer tıbbi görüntüleme teknikleri de kullanılmaktadır.

Ultrasonografideki yüksek frekans dönüştürücüler gibi teknik gelişmeler geleneksel radyografiye göre ultrason görüntülerinin çözünürlüğünü iyileştirmiştir. Renkli Doppler ve güçlü Doppler ultrason, aktif sinovitin vasküler sinyallerini gösterebildikleri için sinoviyal inflamasyonun derecesini değerlendirmede yararlıdır. Bu önemlidir, çünkü RA'nın erken evrelerinde sinovyum birincil olarak etkilenir ve sinovit, gelecekteki eklem hasarının en iyi öngörücü belirteci gibi görünmektedir.

Kan testleri
Klinik olarak RA'dan şüphelenildiğinde, doktor romatoid faktör ve anti-sitrüline protein antikorları için test yapabilir. Test, zamanın yaklaşık üçte ikisinde pozitiftir, ancak negatif bir RF veya CCP antikoru RA'yı dışlamaz, artrit seronegatif olarak adlandırılır. Hastalığın ilk yılında romatoid faktörün negatif olma olasılığı daha yüksektir ve bazı kişilerde zamanla seropozitif hale gelir. RF spesifik olmayan bir antikordur ve sağlıklı insanların yaklaşık %10'unda, hepatit C gibi diğer birçok kronik enfeksiyonda ve Sjögren sendromu ve sistemik lupus eritematozus gibi kronik otoimmün hastalıklarda görülür. Bu nedenle, test RA'ya özgü değildir.

Yeni serolojik testler anti-sitrüline protein antikorları ACPA'ları kontrol eder. Bu testler tüm RA vakalarının %61-75'inde yine pozitiftir, ancak özgüllüğü yaklaşık %95'tir. RF'de olduğu gibi, ACPA'lar birçok kez semptomlar başlamadan önce de mevcuttur.

ACPA'lar için açık ara en yaygın klinik test, anti-siklik sitrulinlenmiş peptit (anti CCP) ELISA'dır. 2008'de RA'nın erken teşhisine yönelik bir serolojik bakım noktası testi, RF ve anti-MCV'nin tespitini %72'lik bir hassasiyet ve %99,7'lik bir özgüllükle birleştirdi.

RA'lı hastaların erken saptanmasında yakalama oranını iyileştirmek ve sınıflandırmak için romatoloji alanı, hem RF hem de anti-CCP için tamamlayıcı belirteçler aramaya devam ediyor. 14-3-3η ( YWHAH ) , c-reaktif protein gibi diğer serolojik ölçümlerle birlikte RF ve anti-CCP'yi tamamlayan bir belirteçtir. Sistematik bir incelemede, 14-3-3η, romatoloji alanına hoş bir katkı olarak tanımlanmıştır. Yazarlar, serum bazlı 14-3-η belirtecinin, klinisyenlerin kullanımına sunulan mevcut araçlara katkı sağladığını ve klinik faydalarını desteklemek için yeterli klinik kanıt bulunduğunu belirtiyor.

Eritrosit sedimantasyon hızı, C-reaktif protein, tam kan sayımı, böbrek fonksiyonu, karaciğer enzimleri ve diğer immünolojik testler (örneğin, antinükleer antikor /ANA) gibi diğer kan testleri genellikle artritin diğer nedenlerinden ayırt etmek için yapılır. Yüksek ferritin seviyeleri, RA'yı taklit eden hemokromatoz'u ortaya çıkarabilir veya romatoid Artrit'in seronegatif, genellikle juvenil bir varyantı olan Still hastalığının bir belirtisi olabilir.

Önleme
Risk faktörlerinin azaltılması dışında bilinen bir önlem yoktur.

Kanıtlar, D vitamini düzeylerinin 40-60 ng/mL aralığına yükseltilmesinin romatoid artrit riskini azaltabileceğini göstermektedir.

Yönetim
RA'nın tedavisi yoktur, ancak tedavi semptomları ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Hastalığı modifiye edici tedavi, erken ve agresif bir şekilde başlandığında en iyi sonuçları verir. Yakın tarihli bir sistematik gözden geçirme, tümör nekroz faktörü (TNF) ve TNF olmayan biyolojik maddeler artı metotreksat (MTX) ile kombinasyon tedavisinin, hastalık kontrolünde tek başına metotreksat veya biyolojik tek tedavilere göre daha iyi tanımlı remisyon ve fonksiyonel kapasite ile sonuçlandığını bulmuştur.

Tedavinin amacı, ağrı ve şişlik gibi semptomları en aza indirmek, kemik deformitesini önlemek ve günlük işleyişi sürdürmektir. Bu, öncelikle hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD'lar) ile ele alınır; dozlanmış fiziksel aktivite; ağrıyı yönetmeye yardımcı olmak için analjezikler ve fizik tedavi kullanılabilir. RA genellikle en az bir spesifik anti-romatizmal ilaçla tedavi edilmelidir. Benzodiazepin kullanılması önerilmez.

Yaşam tarzı
Güvenli ve yararlı olduğu gerekçesiyle düzenli egzersiz kas gücü ve genel fiziksel işlevi koruma amacıyla önerilir. Fiziksel aktivite, yorgunluk yaşayan romatoid artritli kişiler için de faydalıdır, egzersizin uzun vadede fiziksel işlev üzerinde bir etkisi olabileceğini gösteren çok az kanıt olmasına veya hiç kanıt olmamasına rağmen, bir çalışma, dikkatli bir şekilde dozlanan egzersizin önemli gelişmeler gösterdiğini bulmuştur. RA'da aerobik egzersizler ve direnç eğitiminin kardiyovasküler zindelik ve kas gücü üzerinde orta düzeyde etkileri bulunmuştur. Ayrıca, fiziksel aktivitenin herhangi bir egzersiz boyutunda artan hastalık aktivitesi gibi zararlı yan etkileri olmamıştır. Belirli yiyecekleri yemenin veya bunlardan kaçınmanın veya diğer özel diyet önlemlerinin semptomları iyileştirmeye yardımcı olup olmadığı belirsizdir. Mesleki terapi, romatoid artritli kişilerde fonksiyonel yeteneğin geliştirilmesinde olumlu bir role sahiptir. Zayıf kanıtlar, ellerdeki artriti tedavi etmek için balmumu banyolarının (termoterapi ) kullanımını desteklemektedir.

İnsanların romatoid artritle başa çıkmalarına yardımcı olacak mevcut araçlar ve stratejiler hakkında bilgilendirici eğitim yaklaşımları, kişinin psikolojik durumu ve depresyon düzeyini iyileştirebilir. Ekstra derinlikli ayakkabıların ve kalıplı tabanlıkların kullanılması, yürüme gibi ağırlık taşıyan aktiviteler sırasında ağrıyı azaltabilir. Tabanlıklar ayrıca bunyonların ilerlemesini de önleyebilir.

Hastalık değiştirici ajanlar
Hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD), RA'nın birincil tedavisidir. Bunlar, kullanım ve geleneklere göre gruplandırılmış ilaçlardır. Semptomları iyileştirdiği, eklem hasarını azalttığı ve genel fonksiyonel yetenekleri iyileştirdiği bulunmuştur. DMARD'lar, insanların yaklaşık yarısında hastalığın remisyonuna ve genel olarak daha iyi sonuçlara yol açtıklarından, hastalığın erken döneminde başlatılmalıdır.

Aşağıdaki ilaçlar DMARD olarak kabul edilir: metotreksat, sülfasalazin, leflunomid, hidroksiklorokin, TNF inhibitörleri (certolizumab, adalimumab, infliximab ve etanersept), abatasept, anakinra ve auranofin . Ek olarak, rituximab ve tocilizumab monoklonal antikorlardır ve aynı zamanda DMARD'lardır. Tocilizumab kullanımı, artan kolesterol seviyeleri riski ile ilişkilidir.

En sık kullanılan ajanlar sulfasalazin, leflunomid ve metotreksattır. Leflunomid, 6-12 ay arasında kullanıldığında etkilidir ve 2 yıl süreyle kullanıldığında metotreksata benzer etkinlik gösterir. Sülfasalazin ayrıca romatoid artritin kısa süreli tedavisinde en etkili gibi görünmektedir.

Hidroksiklorokin, düşük toksisite profiline ek olarak, orta dereceli RA tedavisinde etkili kabul edilir.

Ajanlar kombinasyon halinde kullanılabilir, ancak insanlar daha büyük yan etkiler yaşayabilir. Metotreksat en önemli ve yararlı DMARD'dır ve genellikle ilk tedavidir. Metotreksat ve biyolojiklerle kombine bir yaklaşım, ACR50, HAQ skorları ve RA remisyon oranlarını iyileştirir. Metotreksat, sülfasalazin ve hidroksiklorokin'den oluşan üçlü tedavi de hastalık aktivitesini etkili bir şekilde kontrol edebilir. Gastrointestinal, hematolojik, pulmoner ve hepatik dahil olmak üzere toksisite ile yan etkiler düzenli olarak izlenmelidir. Mide bulantısı, kusma veya karın ağrısı gibi yan etkiler folik asit alarak azaltılabilir.

2015 Cochrane incelemesi, metotreksat ile rituksimabın, semptomları iyileştirmede tek başına metotreksata kıyasla daha etkili olduğunu buldu. Rituximab, B hücrelerinin seviyelerini azaltır. Rituximab alan kişilerde, x-ışını görüntülerine dayalı olarak ağrı, fonksiyon, hastalık aktivitesi ve eklem hasarında azalma görülmüştür. 6 ay sonra, rituksimab ve metotreksat kullanan %21 daha fazla kişinin semptomlarında iyileşme görüldü.

Metotreksat ve diğer geleneksel ajanlar üç aylık bir denemeden sonra etkili olmazsa biyolojik ajanlar  kullanılabilir. DMARD'lara kıyasla daha yüksek oranda enfeksiyonlarla ilişkilidirler. Romatoid artriti tedavi etmek için kullanılan biyolojik DMARD ajanları şunları içerir: infliximab gibi tümör nekroz faktörü alfa inhibitörleri; anakinra gibi interlökin 1 blokerleri, rituksimab gibi B hücrelerine karşı monoklonal antikorlar, tosilizumab gibi interlökin 6 blokerleri ve abatasept gibi T hücresi ko-stimülasyon blokerleri. Genellikle metotreksat veya leflunomid ile kombinasyon halinde kullanılırlar. Metotreksat ile biyolojik monoterapi veya tofasitinib, ACR50, RA remisyon oranlarını ve işlevini iyileştirebilir. Abatacept diğer biyolojik ilaçlarla aynı anda kullanılmamalıdır. TNF inhibitörleri üzerinde hastalık aktivitesi iyi kontrol edilen kişilerde, dozun düşürülmesi genel işlevi etkiliyor gibi görünmemektedir. Düşük hastalık aktivitesi olan kişiler tarafından TNF inhibitörlerinin kesilmesi (dozun kademeli olarak düşürülmesinin aksine) hastalık aktivitesinin artmasına neden olabilir ve remisyonu, röntgende görülebilen hasarı ve kişinin işlevini etkileyebilir. Tüberkülozun yeniden aktivasyonunu önlemek için herhangi bir TNF inhibitörü tedavisine başlamadan önce kişiler gizli tüberküloz açısından taranmalıdır.

TNF inhibitörleri ve metotreksat tek başlarına kullanıldıklarında benzer etkinlik oranına sahip görünmekte ve birlikte kullanıldıklarında daha iyi sonuçlar alınmaktadır. Golimumab, metotraksat ile birlikte kullanıldığında etkilidir. TNF inhibitörleri, en güvenli görünen etanersept ile eşdeğer etkinliğe sahip olabilir. Haftada iki kez metotreksata ek olarak etanersept enjeksiyonu, ACR50'yi iyileştirebilir ve radyografik ilerlemeyi 3 yıla kadar azaltabilir. Abatacept, RA için etkili görünmektedir ve tedavi almayanlara göre %20 daha fazla kişi iyileşmektedir, ancak uzun vadeli güvenlik çalışmaları henüz mevcut değildir. Adalimumab 52 hafta kullanıldığında radyografik ilerlemeyi yavaşlatır. Bununla birlikte, RA için mevcut biyolojik maddeleri ayırt edecek kanıt eksikliği vardır. Biyolojiklerle ilgili sorunlar arasında yüksek maliyetleri ve tüberküloz dahil enfeksiyonlarla ilişkisi yer alır. Biyolojik ajanların kullanımı yorgunluğu azaltabilir. Biyolojiklerin yorgunluğu nasıl azalttığının mekanizması belirsizdir.

Altın ve siklosporin
Sodyum aurotiomalat, auranofin ve siklosporin, yan etkileri nedeniyle daha az kullanılır. Ancak siklosporin bir yıla kadar kullanıldığında progresif RA'da etkili bulunmuştur.

Antiinflamatuar ve analjezik ajanlar
Glukokortikoidler alevlenmelerde ve yavaş etkili ilaçların etkisini göstermesini beklerken kısa vadede ve mümkün olan en düşük dozda kullanılabilir. Glukokortikoidlerin ve geleneksel tedavinin kombinasyonu, kemiklerin erozyon hızında bir azalma göstermiştir. Etkilenen eklemlere, RA'nın ilk döneminde, DMARD'ların veya oral steroidlerin kullanımından önce steroidler enjekte edilebilir.

Parasetamol gibi ağrı kesiciler ağrı semptomlarını hafifletmek için kullanılabilir; altta yatan hastalığı değiştirmezler. Parasetamol kullanımı ülser gelişme riski ile ilişkili olabilir.

NSAID'ler RA'lılarda hem ağrıyı hem de sertliği azaltır, ancak altta yatan hastalığı etkilemez ve insanların uzun vadeli hastalık seyri üzerinde hiçbir etkisi yok gibi görünmektedir. NSAID'ler, gastrointestinal, kardiyovasküler veya böbrek problemleri olanlarda dikkatli kullanılmalıdır. Rofecoxib, uzun süreli kullanımı kalp krizi ve felç riskinin artmasıyla ilişkilendirildiği için küresel pazardan çekildi. Yeterli izleme yapılırsa metotreksatın NSAID'lerle birlikte kullanımı güvenlidir. Selekoksib gibi COX-2 inhibitörleri ve NSAID'ler eşit derecede etkilidir. 2004 Cochrane incelemesi, insanların NSAID'leri parasetamole tercih ettiğini buldu. Bununla birlikte, NSAID'lerin parasetamolden daha etkili olup olmadığı klinik olarak henüz belirlenmemiştir.

Nöromodülatör topikal kapsaisin, ağrıyı azaltmak amacıyla kullanılabilir. Nefopam ve esrar, kullanım riskleri faydalarından daha fazla göründüğü için 2012 itibariyle önerilmemektedir.

Sınırlı kanıt, zayıf oral opioidlerin kullanımını önermekte, ancak yan etkiler faydalardan daha ağır basabilir.

Fizik tedavinin RA'lı hastalarda ağrıyı azaltmada etkili bir yardımcı olduğu gösterilmiştir. Çoğu RA erken tespit ve agresif bir şekilde tedavi edildiğinden, fizik tedavi daha çok önleyici ve telafi edici bir rol oynar ve düzenli romatizmal tedavinin yanı sıra ağrı yönetimine yardımcı olur.

Ameliyat
Etkilenen parmak, el ve bilekler için, ilaç tedavisi başarısız olduğunda ağrı veya tendon kopmasını önlemek için sinovektomi gerekebilir. Ciddi şekilde etkilenen eklemler, diz protezi gibi eklem değiştirme ameliyatı gerektirebilir. Ameliyat sonrası fizik tedavi her zaman gereklidir. Artritik omuzlarda cerrahi tedaviyi desteklemek için yeterli kanıt yoktur.

Fizyoterapi
RA'lı kişiler için fizyoterapi tıbbi tedavi ile birlikte kullanılabilir. Bu, soğuk ve sıcak uygulama, elektronik stimülasyon ve hidroterapiyi içerebilir. İlaçlar RA semptomlarını iyileştirmesine rağmen, hastalık aktivitesi kontrol edildiğinde kas fonksiyonu geri kazanılmaz.

Fizyoterapi fiziksel aktiviteyi teşvik eder. Uygun dozda (sıklık, yoğunluk, süre, tip, hacim, ilerleme) egzersizin teşvik edilmesi aktif bir yaşam tarzı sürdürmede etkilidir. Kısa vadede, hareket açıklığı egzersizleri olan veya olmayan direnç egzersizleri el fonksiyonlarını iyileştirir. Halk sağlığı tavsiyelerine göre fiziksel aktivite teşviki, RA ve diğer artritik hastalıkları olan kişiler için standart bakımın ayrılmaz bir parçası olmalıdır. Ek olarak, fiziksel aktiviteler ve kriyoterapinin kombinasyonu, hastalık aktivitesi ve ağrının giderilmesi üzerindeki etkinliğini göstermektedir. Aerobik aktivite ve kriyoterapinin kombinasyonu, artrit hastalarında aerobik kapasiteyi geliştirmek ve sonuç olarak ağrı ve hastalık aktivitesini en aza indirirken kardiyovasküler risklerini azaltmak için yenilikçi bir terapötik strateji olabilir.

Sıkıştırma eldivenleri
Kompresyon eldivenleri, bileklerde ve ellerde kan dolaşımıyla ilgili çeşitli tıbbi bozuklukların oluşmasını önlemeye yardımcı olmak için tasarlanmış el giysisidir. Artrit semptomlarını tedavi etmek için kullanılabilirler  ancak olasılıkla tıbbi faydaları sınırlıdır

Alternatif tıp
RA için tamamlayıcı sağlık yaklaşımlarını destekleyen herhangi bir yeterli kanıt yoktur ve bazıları için güvenlik endişeleri vardır. (Bazı zihin ve vücut uygulamaları) TAT modalitelerinin (balık yağı hariç) sistematik bir incelemesi, "Mevcut kanıtlar, bunların RA yönetiminde mevcut kullanımlarını desteklememektedir." Çok çeşitli CAM modaliteleri üzerinde RA'da yararlı etkiler gösteren çalışmalar genellikle yayın yanlılığından etkilenir ve genellikle randomize kontrollü çalışmalar (RKÇ'ler) gibi kaliteli kanıtlar değildir.

2005 Cochrane incelemesi, düşük seviyeli lazer tedavisinin, (çok az yan etki) romatoid artrit nedeniyle ağrı ve sabah tutukluğunu iyileştirmek için denenebileceğini belirtmektedir.

Tai Chi'nin romatoid artritli kişilerde bir eklemin hareket açıklığını iyileştirebileceğine dair sınırlı kanıt vardır. Akupunktur sahte akupunkturla eşdeğer görünmektedir.

2002'de yapılan bir Cochrane incelemesi, el kavrama gücünü artırmak ve yorgunluğa bir rehabilitasyon müdahalesi olarak elektrik stimülasyonunun bazı faydalarını gösterdi. D-penisilamin, DMARD'lara benzer faydalar sağlayabilir ancak aynı zamanda oldukça toksiktir. Düşük kaliteli kanıt, artritik ellerde terapötik ultrason kullanımını önermektedir. Potansiyel faydalar arasında artan kavrama gücü, azalan sabah sertliği ve şişmiş eklem sayısı yer alır. RA'da transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonunun (TENS) yararına dair kesin olmayan kanıtlar vardır. Akupunktur benzeri TENS (AL-TENS) ağrı yoğunluğunu azaltabilir ve kas gücü skorlarını iyileştirebilir.

Düşük kaliteli kanıtlar, aktif RA'lı kişilerin yardımcı teknolojiden fayda sağlayabileceğini gösteriyor. Bu, göz damlası cihazı kullanırken olduğu gibi daha az rahatsızlık ve zorluk içerebilir. Denge eğitiminin faydaları belirsizdir.

Diyet takviyeleri

Yağ asitleri
Enflamasyonu hafifletmek için uzun zincirli omega-3 çoklu doymamış yağ asitlerinin rolüne ilişkin artan bir ilgi vardır. Omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri, proinflamatuar eikosanoidleri ve sitokinleri (TNF-a, IL-1b ve IL-6) inhibe ederek hem lenfosit proliferasyonunu hem de reaktif oksijeni azaltan dokosaheksaenoik (DHA) ve eikosapentaenoik asit (EPA) üretir. Çalışmalar, RA'da enflamatuar durum ve eklem indeksinde önemli klinik gelişmeler olduğuna dair kanıtlar gösterdi. Bir omega-6 yağ asidi olan gama-linolenik asit ağrıyı, hassas eklem sayısını ve sertliği azaltabilir ve genellikle güvenlidir. Omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri (balık yağı, keten yağı ve kenevir yağında bulunur) üzerine bir meta-analiz ağrı üzerinde olumlu bir etki bildirdi. Aynı inceleme daha az iltihaplanmaya karşılık eklem işlevinde bir fark olmadığını bildirdi. Bir gözden geçirme, balık yağı omega-3 yağ asitlerinin proinflamatuar eikosanoid konsantrasyonları üzerindeki etkisini incelemiştir; lökotrien<sub id="mwBI0">4</sub>, romatoid artritli kişilerde düşürüldü,((LTB 4 ) damar geçirgenliğini arttırır ve diğer enflamatuar maddeleri uyarır) ancak otoimmün olmayan kronik hastalıkları olanlarda düşürülmedi. Üçüncü bir meta-analiz balık tüketimine baktı. Sonuç, balık tüketimi ile RA arasında zayıf, istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir ters ilişkiydi. Dördüncü bir gözden geçirme, dahil edilmeyi, insanların üç aydan daha uzun süre günde ≥2,7 g yediği denemelerle sınırlandırdı. Ağrı kesici ilaç kullanımı azaltıldı, ancak hassas veya şiş eklemlerde, sabah tutukluğunda ve fiziksel işlevde iyileşmeler değişmedi. Toplu olarak, mevcut kanıtlar, omega-3 yağ asitleri takviyesinin veya düzenli balık tüketiminin romatoid artrit için etkili tedaviler olduğunu belirleyecek kadar güçlü değildir.

Diyetler
RA'lı hastalar genellikle semptomlarının özel diyetler veya belirli gıdaların basit bir şekilde ortadan kaldırılmasıyla hafiflediğini iddia ederler. Buna karşılık, bazı yiyecekler (hangileri?), RA semptomlarını tetikleyebilir.

Dong diyeti RA semptomlarını iyileştiren yağlar, deniz ürünleri, sebzeler ve pirinç açısından zengindir. Semptomların şiddetlenmesine neden olan narenciye, çikolata, süt ürünleri, un ürünleri, alkol, katkı maddeleri, baharatlar, gazlı içecekler ve kırmızı eti ortadan kaldırır.

Akdeniz diyeti iyi dengelenmiş bir diyettir. Bu diyet taze meyve ve sebzeler, kepekli tahıllar, deniz ürünleri, fındık ve baklagiller ve zeytinyağı açısından zengindir. Buna karşılık, kırmızı eti, şekerli yiyecekleri ve süt ürünlerini küçük porsiyonlarda yoğurt ve peynirle sınırlar. Bu kategorideki yiyecekler, Dong Diyeti ile yakından paraleldir ve örtüşme kanıtı gösterir. Hassas eklem sayısını, sertliği ve ağrıyı azaltmak için Akdeniz diyeti ve Dong diyetinin yararlı etkisi vardır.

Vitaminler

Yeterli Vitamin konsantrasyonları, RA'lı hastalarda artan oksidan strese karşı önemli bir savunma sağlayabilir.

E vitamini eksikliği, enflamatuar yanıt bileşenlerini arttırırken bağışıklık bileşenlerini baskılar. Moleküler çalışmalar, kontrole kıyasla E vitamini ile birleştirildiğinde aspirin tarafından proinflamatuar prostaglandin E2 oluşumunun %95 oranında inhibe edildiğini göstermiştir. Bu, E vitamini takviyesinin RA'lı hastaların eklem semptomlarını hafifletmek için yüksek dozda aspirin ihtiyacını azalttığını düşündürmektedir. Aspirin dozunun düşürülmesi, hastalarda mide tahrişini de azaltabilir. Sadece E vitamini takviyesi almanın tek başına yeterli olduğuna dair bir kanıt olmamasına rağmen, RA'lı hastaların E vitamini açısından zengin tahıl, meyve ve sebze tüketimlerini artırmaları faydalı olabilir.

C vitamini tüm vücut dokularının büyüme ve gelişmesi için gereklidir ve antioksidan savunmada önemli bir rol oynar. Hayvan çalışmalarında C vitamini takviyesi ile antioksidan savunma mekanizmalarının biyokimyasal belirteçleri artmış, inflamatuar hücrelerin sinovyal sıvıya infiltrasyonu azalmıştır. Bu çalışmalardan, C vitamini takviyesinin (uzun süreli kullanımı osteoartrit için olumsuz olabilir) RA ile ilişkili ağrıyı azaltmada etkili olabileceği sonucuna varılabilir.

Çalışmalarda RA hastalarında B6 vitamininin metabolik olarak aktif formu olan piridoksal-5-fosfatın plazma düzeylerinin düşüklüğü rapor edilmiştir; bu durum, yüksek TNF-a üretimi ile ilişkili olabilir. Methotrexate alan RA hastalarında folat kaynakları da azalır. Folat takviyesinin RA'lı hastalarda düşük doz Methotrexate'in mukozal ve gastrointestinal yan etkilerini azaltabildiğini görüyoruz. Bu, aspirin ve E vitamini takviyesine benzer bir şekilde çalışır. Bu nedenle, RA hastalarına, (büyük doz takviyesinin toksisitesi ve etkinliği konusunda daha fazla araştırma yapılana kadar) diyet referans değerine kadar B6 ve B9 vitamini diyet kaynaklarını tüketmeleri önerilmelidir.

Yüksek E vitamini kaynağı içeren yiyecekler arasında badem, avokado, ıspanak, ayçiçeği çekirdeği ve fıstık ezmesi bulunur. C vitamini portakal, portakal suyu, çilek, brokoli, brüksel lahanası ve patateste bulunuyor. Kahverengi pirinç, arpa ve balık, B6 ve B9 vitamini içerir. Son olarak portakal suyu ve badem sütüyle birlikte ton balığı, somon eklenerek diyete D vitamini de dahil edilebilir.

Mineraller

RA yönetiminde florür, demir, kalsiyum ve çinko gibi minerallerin rolü incelenmiştir. Sonuçla florür takviyesinin, RA kaynaklı kemik kaybını önlemede hastalarda vertebral kemik kütlesini artırabileceğini düşündürmektedir.

RA hastalarında anemi vakalarının yaklaşık üçte biri demir depolarının tükenmesinden kaynaklanabilir. Demir eksikliği anemisinin ana nedeni yetersiz beslenmedir. RA'lı hastalar için ek rutin takviye için bir kanıt olmamasına rağmen yeterli bir diyet alımının teşvik edilmesi gerekebilir.

Çalışmalar, kortikosteroid alan denekler arasında kalsiyum takviyesinin kemik mineral yoğunluğu üzerindeki etkisini incelemiştir. Düşük doz kortikosteroid alan RA hastalarında vitamin D3 ile kombine kalsiyum çalışması, hem omurgada hem de trokanterde kemik mineral yoğunluğu kaybında bir azalma olduğunu gösteriyor. Ancak kortikosteroid almayan RA hastalarında kalsiyum ve vitamin D3 takviyesi ile KMY'de değişiklik görülmedi.

Son olarak, RA'lı hastalarda yüksek IL-1b düzeylerinin neden olabileceği düşük serum çinko seviyeleri bildirilmiştir. Bununla birlikte, Çinko takviyeleri çelişkili sonuçlar vermektedir ve çinkonun terapötik kullanımını desteklememektedir.

Yüksek florür kaynağı içeren yiyecekler arasında ölçülü olarak yenmesi gereken domates, portakal, dolmalık biber ve greyfurt bulunur. Demir, deniz ürünleri, ıspanak ve bezelye yiyerek diyete dahil edilebilir. Süt, peynir, süt ürünleri, kıvırcık lahana, bamya, ekmek ve tahıllar gibi zenginleştirilmiş un ürünleri ile diyete orta miktarda kalsiyum dahil edilmelidir.

Bitkisel
American College of Rheumatology, yüksek kaliteli kanıtlarla desteklenen hiçbir bitkisel ilacın katkısının olmadığını ve kullanım önermediklerini belirtmektedir. "Doğal" olarak tanıtılan bitkisel takviyelerin geleneksel ilaçlardan daha güvenli olduğunu öne sürecek hiçbir bilimsel temel yoktur. Bitkisel ilaçlar, "doğal" olarak etiketlenseler de, tüketildiklerinde toksik veya ölümcül olabilirler. Bitkisel takviyelerin güvenli olduğuna dair yanlış inanış nedeniyle advers reaksiyon bildirimi yapılmıyor olabilir.

Ön umut verici sonuçlara dayalı olarak RA tedavileri için aşağıdakiler araştırılmaktadır (klinik kullanım için henüz önerilmemektedir): boswellik asit, kurkumin, şeytan pençesi, Euonymus alatus, ve gök gürültüsü tanrısı asması (<i id="mwBO0">Tripterygium wilfordii</i>). NCCIH, "Özellikle gök gürültüsü tanrı asması (Tripterygium wilfordii) bitkisinin ciddi yan etkileri olabileceğini" kaydetti.

Romatoid artritli kişilerde anemi tedavisinde eritropoez uyarıcı ajanların rolüne ilişkin kanıtlar çelişkilidir.

Tarih
Modern tıpta RA'nın ilk tanımı, 1800 yılında Paris'teki ünlü Salpêtrière Hastanesi'nde bulunan Fransız doktor Augustin Jacob Landré-Beauvais (1772-1840) tarafından yapıldı. "Romatoid artrit" adı, 1859'da İngiliz romatolog Alfred Baring Garrod tarafından icat edildi.

Peter Paul Rubens'in sanatı muhtemelen RA'nın etkilerini tasvir ediyor olabilir. Daha sonraki resimlerinde, bazı hekimlerin görüşüne göre, çizilmiş elleri, hastalığın semptomlarıyla uyumlu olarak artan bir şekil bozukluğu gösterir. RA, bazılarına 16. yüzyıl resimlerinde tasvir edilmiş gibi görünüyor. Bununla birlikte, sanat tarihi çevrelerinde, 16. ve 17. yüzyıldaki ellerin resminin, en açık şekilde Maniyerist harekette görülen, belirli stilize gelenekleri takip ettiği genel olarak kabul edilmektedir. Örneğin, İsa'nın kaldırılmış sağ elini şimdi deforme olmuş gibi görünen bir duruşla göstermek gelenekseldi. Bu gelenekler, hastalığın tasviri olarak kolayca yanlış yorumlanır.

RA için tarihi (mutlaka etkili olmasa da) tedaviler şunları da içermiştir: dinlenme, buz, sıkıştırma ve yükseltme, elma diyeti, küçük hindistan cevizi, ara sıra hafif egzersiz, ısırgan otu, arı zehri, bakır bilezikler, ravent diyeti, diş çekimi, oruç, bal, vitaminler, insülin, mıknatıslar ve elektrokonvülsif tedavi.

Araştırma
Meta-analiz, periodontal hastalık ve RA arasında bir ilişki buldu, ancak bu ilişkinin mekanizması belirsizliğini koruyor. Periodontitis ile ilişkili iki bakteri türü, RA'lı kişilerin diş etlerinde protein sitrulinasyonunun aracıları olarak gösterilmiştir.

D vitamini eksikliği, romatoid artritli kişilerde genel popülasyona göre daha yaygındır. Bununla birlikte, D vitamini eksikliğinin hastalığın nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu belirsizliğini koruyor. Bir meta-analiz, romatoid artritli kişilerde D vitamini düzeylerinin düşük olduğunu ve D vitamininin romatoid artrit prevalansı ile ters orantılı olduğunu bulmuştur.

Fibroblast benzeri sinoviyositler, romatizmal eklemlerin patojenik süreçlerinde belirgin bir role sahipler ve bu hücreleri hedef alan terapiler, gelecekteki uygulamalar için ümit verici araçlar olarak ortaya çıkmaktadır.

Bağırsak bariyer disfonksiyonu ile olası bağlantılar araştırılıyor.

Kaynakça

Otoimmün hastalıklar
Artrit
Bağ doku hastalıkları
Romatoloji

Romatoid artrit


Carlos Javier Netto (Lanús, Buenos Aires, 24 de julio de 1970) es un exfutbolista argentino. Se desempeñaba como mediocampista, y se destacaba por su potente pegada al balón. Actualmente es director técnico en las inferiores de San Lorenzo de Almagro.

Quedó en la historia de San Lorenzo al convertir el primer gol oficial en el Estadio Pedro Bidegain, en una victoria 1-0 por el Torneo Apertura 1993 ante Belgrano.

Estadísticas

Palmarés

Campeonatos nacionales

Referencias

Enlaces externos
 Ficha en BDFA.

Futbolistas lanusenses
Futbolistas de la Asociación Atlética Argentinos Juniors
Futbolistas del Club Sport Emelec
Futbolistas del Club Atlético San Lorenzo de Almagro
Futbolistas del Club de Deportes Santiago Morning en los años 2000
Futbolistas del Racing Club en los años 1990
Futbolistas del Cruz Azul Fútbol Club
Futbolistas del Club Atlético River Plate en los años 1990

Carlos Netto


İslam sanatı, İslam kültürünün büyük bir bölümünü oluşturur. İslamî sanat(lar) terimi görece yeni bir terimdir ve genel olarak modern bir kavram olarak ele alınabilir. Terim ile kastedilen İslam topraklarında üretilen, İslam kültürünün izini taşıyan sanat eserleridir; eserlerin illâ ki Müslüman için veya Müslümanlar tarafından yapılmış olması gerekmez. Nitekim birçok Hindu, Hristiyan ve Yahudi sanatçılar İslamî sanat eserleri verdikleri gibi, Müslümanlar tarafından yapılan bazı sanat eserlerinin alıcıları, sahipleri gayrimüslimdir. Zaman zaman tarihi İslamî sanat eserleri ve sanatçılar çağdaş zamanlarda dinîden ziyade millî sanat açısından değerlendirilmiştirler; bununla birlikte bu genelde yanlış bulunur zira İslamî sanatlarda tarih boyunca ortak olan değer ve vurgu İslamdır ve sanatlar birçok etnik grubun katkısının sonucu olarak ortaya çıkmışlardır. Nitekim o dönemlerde İslam topraklarında bulunan vatandaşların da ayırıcı özelliği etnik gruplarından ziyade dinleriydi ve bu sebeple de bugün birçok tarihî İslamî sanatçının yaşadığı toprağa bakarak etnik kökenini bilmek çok zordur.

İslam itikadındaki Allah inancında antropomorfizme yer verilmemesi ve buna kesin bir şekilde karşı çıkışı, Allah'ın sureti olmadığı için betimlenemeyecek olduğu inancı Hristiyanlıktakine benzer bir ikona ve dinî resim geleneğinin oluşmasını engellemiştir. Ayrıca İslam'da peygamberlere ilâhî özelliklerin izafe edilmemesi peygamberlerin de betimlenmesini dinî anlamda büyük ölçüde gereksiz kılmıştır. Ek olarak İslam'ın putperestliğe karşıt oluşu ve Kur'an'da putperestliğin şiddetli bir şekilde reddedilmesi özellikle heykel gibi sanatlara Müslümanların, özellikle de aktif pagan putperestliğinin devam ettiği çağlarda, mesafeli durmasına sebep olmuştur. Bununla birlikte Kur'an'da heykel sanatına veya insan (peygamberler dahil) suretlerinin betimlenmesine, tapınmak yani putperestlik için yapılmadıkları sürece, karşıt bir ayet bulunmaz. Nitekim sonraki yüzyıllarda özellikle yeni fethedilen topraklarda var olan sanat gelenekleri ile İslam'daki kavram ve sembollerin kaynaşması sonucu, özellikle İran bölgesinde, gerek Muhammed gerekse diğer peygamberleri betimleyen görsel eserler de, nadir de olsalar, yapılmışlardır ve figüratif betimleme yedinci yüzyılın ilk dönemlerine kadar pek de sorunsal olmamıştır. Bununla birlikte özellikle peygamberin betimlemeleri dinî bir bağlamda değil de tarihî bir bağlamda yapılmıştır.

Batı'da sanatın önder türleri resim ve heykelken, İslam'da bu formlar yukarıda belirtilen sebeplerin de etkisiyle benimsenememiştir. Bunun yerine ahşap, metal işlemeciliği, dekoratif sanatlar, seramik ve cam sanatları ile ciltleme ve hat sanatları büyük yer ve öneme sahiptir. Süsleme sanatlarında özellikle geometrik ve simetrik motifler sıklıkla yer almıştır.

Gerçekçi suret betimlemesinden uzak duran İslam sanatı, daha hayalcî bir tarza sahip olan minyatür sanatını geliştirmiştir. Gerek açı, gerekse özgün stilleriyle minyatür sanatı farklı bir görsel sanat dalıdır ve İslam sanatında büyük yer tutar, başlıca figüratif sanattır. Buna ek olarak, İslam'da önemli bir yer tutan yazıyı baz alan güzel sanat türü, hüsn-ü hat, yani hat sanatı İslam toplumundaki suret karşıtlığından da yararlanarak büyük ölçüde gelişmiştir. Hat sanatında birçok tarz ve üstat geliştiği gibi, farklı İslam devletlerinde, Arap alfabesini kullanan farklı dillerde, daha farklılaşmış stiller ortaya çıkmıştır. Hat sanatı gelişiminde zaman zaman soyut da olsa figüratif özellikler de kazanmıştır; örneğin zoomorfik hat eserlerine sıklıkla rastlanır. Özellikle hat sanatıyla birlikte anılan tezhip sanatı dekoratif bir sanat olarak öne çıkmış, Kur'an nüshalarının oluşturulmasında hat ile birlikte dekoratif ve estetik açıdan önemli bir yere sahip olmuştur. Gerek ciltcilik gerekse süsleme açısından en güzel örnekleri sunan Kur'an nüshaları olmuştur. Kur'an nüshalarında hat ve tezhibe sıklıkla rastlanırken, figüratif dekorasyonlara ve betimlemelere rastlanmaz. Bunun yerine minyatür gibi figüratif betimlemeler destan ve manzum hikâyelerin nüshalarında sıklıkla kullanılmıştır.

Bunlara ek olarak İslam sanatında mimari önemli bir yere sahiptir. İlk dönemlerde (gerek İslam öncesi ve İslam'ın ortaya çıktığı dönemlerde) İslam'ın geliştiği merkezler olan Mekke ve Medine'de mimari açıdan gelişmemiş şehirlerdi. Özellikle İslam devletinin yönetiminin saltanata geçişinden sonra, yapılan fetihlerle de mimariye olan ilgi artmış, zaman içinde farklı toprakların mimarisinden de etkilenerek farklı mimari stillerde camiler, mescitler, medreseler, saraylar, köprüler ve kervansaraylar yapılmaya başlanmıştır. İslam'a has ibadet yeri olan camilerin mimarisi özellikle İslam mimarisi içerisinde önemli bir rol oynamıştır; ilk fethedilen topraklarda, özellikle Suriye'de, kiliseler camiilere çevrilmişken daha sonra fethedilen yeni topraklarda ve kurulan yeni şehirlerde Müslüman camiler inşa etmeye başlamışlardır. Farklı iklimlerden ve etnik kültürlerden etkilenerek camii mimarisi bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bu tip (cami, medrese vs.) dinî mekânların mimarisinde suret betimlemesine pek yer verilmez, bunun yerine dekoratif, sık sık geometrik ve arabesk türde süslemeler mevcuttur. Bununla birlikte dinî olmayan seküler mekânların mimarisinde suret betimlemelerine yer verilmiştir; örneğin özellikle eski hamamlarda ve saraylarda buna rastlanır. Bununla birlikte seküler mekânlar zaman içinde dinî mekânlar kadar iyi korunmamıştır.

Tekstil bazlı sanatlar da İslami sanatlar açısından önemli bir yere sahiptirler. Ticari açıdan da büyük bir gelir kapısı oluşturan tekstil üretimi çok gelişmişti ve çok çeşitli ham maddeler kullanmaktaydı. Halılardan çok amaçlı kumaşlara, tülbentlere kadar birçok farklı tekstil ürünü farklı tarz ve tekniklerle dokunarak hazırlanır,önemli bir kısmı ithal edilirdi. Nitekim Orta Çağ'da kiliselerde azizlerin kemiklerinin sarılıp saklandığı işlemeli kumaşların çoğunluğu İslam topraklarından gelmekteydi ve bugün varlığını sürdüren bu kumaşlar o dönemlerdeki İslam kumaş sanatlarının güzel örneklerini oluşturmaktadır.

Kaynakça

Dış bağlantılar

 ARCHNET: Islamic Architecture Community: Extensive archive of scholarly articles, full publications and pictures
 Museum With No Frontiers : extensive site on Islamic art
 Victoria & Albert Museum : Islamic Middle East Collections including contemporary pieces
 Museum of Islamic Art, Doha, Qatar:
 MATHAF : Arab Museum of Modern Art Qatar
 Muslim Heritage
 CalligraphyIslamic: Extensive site on Islamic calligraphy
 Palace and Mosque: Islamic Art from the Victoria and Albert Museum at the National Gallery of Art, Washington
 Artistic Exchange: Europe and the Islamic World Selections from the Permanent Collection at the National Gallery of Art
 Islamic Art Network – Thesaurus Islamicus Foundation
 Islamic Arts & Architecture

 Islamic Art in Modern Architecture
The Kirkor Minassian Collection  at the Kongre Kütüphanesi has decorative Islamic book bindings.
 Kalem Güzeli Türk-İslam Sanatları hakkında geniş bilgiler mevcuttur.
 Muhammad al-Ghazali, "İslâmî Sanat ve Edebiyat Üzerine Düşünceler" (Çev.: Arş.Görv. Adem Çalışkan), Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 11, Samsun 1999, ss. 335-347.

İslam sanatı

İslam sanatı


Materia reservada fue un programa de televisión producido por Mandarina y emitido en Telecinco desde el 25 de enero de 2012 hasta el 6 de febrero de 2013, ya que el programa fue cancelado por razones presupuestarias.

El espacio rememoraba el pasado y presente oculto de diferentes personajes públicos, generalmente vinculados a la prensa del corazón mediante reportajes de investigación de actualidad.

Anteriormente era un programa de emisión ocasional, presentado por Santi Acosta, que fue emitido en la madrugada de los miércoles y el día 6 de septiembre de 2012 se emitió en la madrugada del jueves. Sin embargo, el 15 de enero de 2013, el programa comenzó una segunda etapa en el acess prime time y en el late night de Telecinco con Emma García, renovando la imagen gráfica y añadiendo un plató, ya que anteriormente no lo había.

Historia
El formato se estrenó inicialmente no como un programa con vocación de permanencia, sino como una serie de especiales dedicados a una celebridad pública distinta. Como consecuencia, el programa carecía incluso de título. De ese modo, la primera emisión del especial estuvo centrado en el caso de la desaparición de Marta del Castillo, emitido el 7 de diciembre de 2011. Tal fue el éxito del espacio, que la productora propició su continuidad, emitiéndose posteriormente especiales como el clan de la familia Janeiro en Ambiciones, el Caso Urdangarin, entre otros, y ambos con muy buenos registros de audiencia.

El 25 de enero de 2012, fue cuando el programa adquiere una marca con identidad propia adoptando el nombre Materia reservada.

Materia reservada se estrenó el miércoles 25 de enero de 2012 en horario de madrugada (late night), con periodicidad semanal y de la mano de Santi Acosta con la colaboración de Gemma López, Antonio Montero, Diego Arrabal y Cristina Fernández, entre otros. El programa nació como sustituto del programa Enemigos íntimos tras su desaparición, con el objetivo de lavar la imagen de Telecinco, a causa de las críticas, tras la polémica situación que vivió la cadena en octubre de 2011 con la entrevista a Rosalía Fernández, la madre de "El Cuco" en La Noria.

Fue estrenado en la noche del 25 de enero a las 00:20 horas y visto por 774 mil espectadores y el 9,7% de audiencia. En su debut, ocupó el primer puesto de la madrugada y lo más visto de esa franja horaria, sin embargo, obtuvo un dato discreto comparado con otras entregas ya emitidas.

El 15 de enero de 2013, el programa comenzó una nueva etapa en el acess prime time y en el late night de Telecinco, renovando la imagen gráfica y añadiendo un plató, ya que anteriormente no lo había. El programa pasó a ser presentado por Emma García y a tener colaboradores para entrevistar a uno o varios personajes famosos cada semana.

El 9 de febrero de 2013, se dio a conocer la noticia de que el programa se cancelaba definitivamente de la parrilla de Telecinco debido a motivos presupuestarios. Así, la última emisión del programa tuvo lugar el 6 de febrero de 2013.

Formato
Materia reservada aborda la actualidad social de los principales personajes públicos y están acompañados de reportajes de investigación sobre la vida de los famosos. Su primera emisión, en este caso, fue acerca del torero José Ortega Cano. La estructura del programa consta de dos partes: un reportaje de hemeroteca en el que confluyen artículos de prensa escrita como las revistas del corazón, los periódicos y la emisión de imágenes del personaje como apariciones televisivas, grabaciones, entre otras.

Antecedentes
El programa recordó a otros formatos del pasado como Enemigos íntimos, Hormigas blancas o Nada es igual, todos emitidos en la misma cadena.

Reportajes
2011

 7 de diciembre de 2011: Marta del Castillo: Mil días sin Marta – 1.650.000 y 14,5% de share.
 21 de diciembre de 2011: Jesulín de Ubrique: El ocaso de Ambiciones – 1.620.000 y 19,7% de share.

2012

 4 de enero de 2012: Iñaki Urdangarin: El Caso Urdangarin – 1.746.000 y 18,1% de share.
 25 de enero de 2012: José Ortega Cano: Su último toro – 774.000 y 9,7% de share.
 1 de febrero de 2012: El secreto de José Bretón – 990.000 y 13,9%  de share.
 7 de febrero de 2012: Jaime de Marichalar: A la sombra de Urdangarín – 1.049.000 y 13,0% de share.
 14 de febrero de 2012: Iñaki y Cristina responden – 1.346.000 y 18,7% de share.
 21 de febrero de 2012: Iñaki y Cristina: cuenta atrás – 836.000 y 14,2% de share.
 7 de marzo de 2012: Isabel Sartorius, en exclusiva – 520.000 y 11,8% de share.
 21 de junio de 2012: Marbella: El retrato de la corrupción – 1.985.000 y 13,8% de share.
 6 de septiembre de 2012: El Códice Calixtino, ¿el robo del siglo? – 432.000 y 9,4% de share.

2013

 15 de enero de 2013: Reconstrucción del final de Manuel Mota - 793.000 y 10,0% de share.
 22 de enero de 2013: Guerra entre ex parejas - 1.135.000 y 14,0% de share.
 30 de enero de 2013: ¿Aguantarán Arturo y David los dolores de un parto? - 911.000 y 12,6% de share.
 6 de febrero de 2013: Urdangarín y el dilema de la infanta Cristina - 902.000 y 14,3% de share.

Equipo técnico
 Producción: Mandarina
 Producción ejecutiva: Edelmira Rodríguez
 Dirección: Alberto Pierres / Begoña Padrón

Presentador
 2011 - 2012  Santi Acosta
 2013  Emma García

Colaboradores
 (2011-2013)  Gema López
 (2011-2013)  Antonio Montero
 (2011-2013)  Diego Arrabal
 (2011-2013)  Cristina Fernández
 (2011-2013)  Sandra Aladro
 (2011-2013)  Paloma García-Pelayo
 (2011-2013)  Tino Torrubiano
 (2011-2013)  Jaime Peñafiel
 (2011-2013)  Consuelo Font
 (2011-2013)  Marisa Martín Blázquez
 (2011-2013)  Paloma Barrientos
 (2011-2013)  Isabel Rábago
 (2011-2013)  Beatriz Cortázar

Audiencia Media de todas las ediciones
Estas han sido las audiencias de las temporadas del programa Materia Reservada.

Referencias

Enlaces externos
 Web oficial del programa > Telecinco.es
 Todos los programas íntegros > Mitele.es
 Twitter oficial del programa

Mandarina Producciones
Programas de televisión de Telecinco
Programas de televisión de España iniciados en 2012
Programas de televisión finalizados en 2013

Materia reservada (programa de televisión)


أنيسكا رادفانسكا  لاعبة كرة مضرب بولندية ولدت في 6 مارس 1989 في كراكوف، بولندا. بدأت مسيرتها كمحترفة سنة 2005 تلعب باليد اليمنى وتحتل حالياً المرتبة رقم. 2 (2 مايو 2016) في تصنيف رابطة محترفات كرة المضرب. هي إحدى بطلات الجراند سلام. أعلى تصنيف لها في الفردي كان المركز الـ 2 في سنة 2012. أعلى تصنيف لها في الزوجي كان المركز الـ 16 في سنة 2011. شاركت في دورة الألعاب الأولمبية الصيفية. فازت بجائزة أفضل قادمة جديدة من قبل رابطة محترفات التنس.

الخط الزمني للأداء

نهائيات جراند سلام

الفردي: 1 (الوصافة 1)

الخط الزمني للفردي

الخط الزمني للزوجي

روابط خارجية

مراجع

روابط إضافية

أشخاص على قيد الحياة
بولنديات في القرن 20
بولنديون مغتربون في ألمانيا
رومان كاثوليك بولنديون
رياضيات بولنديات في القرن 21
رياضيون بولنديون مغتربون في ألمانيا
رياضيون من كراكوف
لاعبات كرة مضرب بولنديات
لاعبو كرة مضرب أولمبيون من بولندا
لاعبو كرة مضرب شاركوا في دورة الألعاب الأولمبية الصيفية لعام 2008
لاعبو كرة مضرب شاركوا في دورة الألعاب الأولمبية الصيفية لعام 2012
لاعبو كرة مضرب في الألعاب الأولمبية الصيفية 2016
مواليد 1989
مواليد في كراكوف

أنيشكا رادفانسكا


Acasă desemnează locul în care fiecare om simte că ar fi locul său de origine sau unde locuiește.

Acasă se mai poate referi la:

 Film
 1984 Acasă (film din 1984) – film de Constantin Vaeni
 2007 Acasă (film din 2007) – film de scurtmetraj de Paul Negoescu
 2009 Acasă (film din 2009) – film documentar  creat de Yann Arthus-Bertrand

 Muzică
 Acasă (album) - album muzical din 2013 al artistului român Smiley

 Posturi de televiziune
 Acasă TV - un post de televiziune din România, anterior sub denumirea Acasă, PRO 2 sau Acasă în Moldova
 Acasă Gold - un post de televiziune din România, anterior sub denumirea PRO Gold

Acasă (dezambiguizare)


مدفع بابا مرزوق، هو مدفع تاريخي ارتبط إسمه بتاريخ الجهاد البحري للجزائريين في الفترة ما بين القرن الـ16م والقرن الـ19م حيث كانت الجزائر في عهد دول الساحل البربري إسمياً تنتمي إلى الدولة العثمانية، يبلغ من الطول سبعة أمتار ويبلغ مداه من مكانه أي ميناء الجزائر حاليا إلى حصن تامنفوست بالمرسى الكبير أي حوالي خمسة كيلومترات (بالضبط) وقدر ثقله ب12 طن، أستحداث بابا مرزوق عند انتهاء أشغال تعزيز مدينة الجزائر العاصمة سنة 1542.

لقد صنع المدفع من قبل سباك من البندقية بطلب من حسن باشا بن خير الدين بربروس الذي جاء خلفا لأبيه خير الدين بربروس، مدفع بابا مرزوق قطعة من المدفعية فريدة من نوعها دافعت عن الجزائر العاصمة، وقد صُوب المدفع نحو مرسى الذبان غرب الجزائر العاصمة (أو لا بوانت بيسكاد كما سماه المستعمر فيما بعد) لمنع اقتراب السفن الغازية من الجزائر العاصمة.

تاريخ

يسميه الفرنسيون بالمدفع القنصلي ، بعد أن قام حاكم الجزائر أواخر القرن السابع عشر «الباشا حسن» بقذف الطاقم الدبلوماسي الفرنسي الواحد تلوى الآخر في عرض البحر باستخدام بابا مرزوق وتكررت الحادثة سنة 1688م كذلك وبعد احتلال مدينة الجزائر بأيام قليلة حوله الجيش الفرنسي الذي احتل المدينة ووهبوه لملك فرنسا كغنيمة حرب.

في القرن الـ16م، كانت الجزائر العاصمة عبارة عن قلعة منيعة أطلق عليها سكانها آنذاك اسم «المحروسة»، وخلال تلك الحقبة التي تميزت بتحولات سياسية وعسكرية في منطقة البحر الابيض المتوسط، كان هذا المدفع يلعب بالنسبة لمدينة الجزائر العاصمة دور «الحامي» القوي بحيث أنه كان كفيلاً بالتصدي لكل الهجومات التي تستهدف مدينة الجزائر العاصمة، مدينة «الرياس حسان» وقورصو، ومن أولى أيام سقوط الجزائر العاصمة في جويلية 1830، سارع البارون «غي دوبيري» للاستيلاء على «بابا مرزوق» لينقله على الفور إلى بريست، وتم تثبيته على حامل من الجرانيت مزين بنقوش بارزة، وهو معروض داخل المنطقة العسكرية القريبة من جسر ريكوفرانس.

معرض صور

وصلات خارجية
 الحكومة الجزائرية تطلب رسميا استرجاع مدفع بابا مرزوق من فرنسا مستشارة بوزارة الدفاع قالت إن البحرية الفرنسية متمسكة به

المراجع

الجزائر العثمانية
المدافع الفردية
تاريخ الجزائر
تاريخ مدينة الجزائر
عتاد الجزائر العسكري
مبان ومنشآت في بريست (فرنسا)
مدافع
مدفعية

مدفع بابا مرزوق


Die Richtlinie 91/676/EWG, inoffiziell Nitratrichtlinie, ist eine Richtlinie, die eine Verunreinigung des Grund- und des Oberflächenwassers durch Nitrate aus der Landwirtschaft vor allem durch Düngung verhindern soll. Die Anwendung von Regeln der guten fachlichen Praxis in der Landwirtschaft soll gefördert werden.

Bis 20. Dezember 1993 sollte die Richtlinie in nationales Recht umgesetzt werden. In Deutschland erfolgte diese Umsetzung erst zum 26. Januar 1996 durch die Düngeverordnung. Die Änderungen der europäischen Richtlinie aus 2008 wurden schließlich mit der Novellierung der Düngeverordnung 2012 übernommen.

Die Mitgliedsstaaten sind der Richtlinie zufolge außerdem verpflichtet, nationale Aktionsprogramme zur Verminderung der Nitratbelastung für eine Periode von jeweils vier Jahren aufzustellen. In Deutschland wurde diese Verpflichtung über einen neuen Paragraphen 62a ins Wasserhaushaltsgesetz übernommen.

Das Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft und das Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz, Bau und Reaktorsicherheit stellen die Ergebnisse des Programms in einem "Nitratbericht" zusammen; der derzeit letzte erschienene Nitratbericht stammt aus dem Jahr 2020. Die Aktionsprogramme und Nitratberichte (2008 und 2012) für Österreich werden vom Bundesministerium für Land- und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft herausgegeben.

Als Grenzwert wurden 50 Milligramm Nitrat je Liter festgelegt. Dieser Wert wird in Deutschland an vielen Stellen überschritten, teilweise wurden Werte im Grundwasser von 200 bis 300 Milligramm pro Liter gemessen.

Der Europäische Gerichtshof hat auf Betreiben der EU-Kommission in einem Vertragsverletzungsverfahren gegen Deutschland im Juni 2018 festgestellt, dass die Düngeverordnung nicht ausreicht, um den Verpflichtungen aus der Nitratrichtlinie nachzukommen. Am 25. Juli 2019 hat die Europäische Kommission gegen Deutschland wegen des andauernden Verstoßes gegen die Nitratrichtlinie ein Aufforderungsschreiben gemäß Artikel 260 des Vertrags von Lissabon übermittelt. Die Kommission mahnte Deutschland erneut, das Urteil des Europäischen Gerichtshofes vom Juni 2018 umzusetzen. , erklärte EU-Umweltkommissar Karmenu Vella.

Daraufhin wurde in Deutschland zum 1. Mai 2020 eine neue Düngeverordnung in Kraft gesetzt, die die Verunreinigung das Grundwassers verringern soll. Allerdings erfüllt auch die novellierte Düngeverordnung möglicherweise noch nicht die Anforderungen des EU-Rechts zum Schutz des Grundwassers. In einem Schreiben von EU-Umweltkommissar Virginijus Sinkevičius an Bundeslandwirtschaftsministerin Julia Klöckner vom 24. Juni 2021 bemängelt Sinkevičius, dass Gebiete mit hoher Nitratbelastung im Grundwasser und schädlicher Nährstoff-Anreicherung in Deutschland nicht korrekt ausgewiesen seien. Wenn keine Überprüfung erfolge, erwäge er, den Fall wieder vor den Europäischen Gerichtshof zu bringen.

Einzelnachweise

Weblinks

Richtlinie (EU)
Umweltrecht (Europäische Union)

Richtlinie 91/676/EWG (Nitratrichtlinie)


Alain Krivine foi um político francês. Nasceu em 10 de julho de 1941, sendo membro da Liga Comunista Revolucionária na França e representando o Grupo Confederal da Esquerda Unitária Europeia no Parlamento Europeu. Morreu em 12 de março de 2022.

Políticos da França
!Mais Teoria da História na Wiki (Wikiconcurso de edição)

Alain Krivine


Daisuke Sudo (født 25. april 1977) er en tidligere japansk fodboldspiller og træner.

Han har spillet for flere forskellige klubber i sin karriere, herunder Mito HollyHock og Ventforet Kofu.

Han har tidligere trænet Gainare Tottori.

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Japan
Fodboldtrænere fra Japan

Daisuke Sudo