Genetik ya da kalıtım bilimi, biyolojinin organizmalardaki kalıtım ve genetik varyasyonu inceleyen bir dalıdır. Türkçeye Almancadan geçen genetik sözcüğü 1831 yılında Yunanca γενετικός - genetikos ("genitif") sözcüğünden türetildi. Bu sözcüğün kökeni ise γένεσις - genesis ("köken") sözcüğüne dayanmaktadır.

Canlıların özelliklerinin kalıtsal olduğunun bilinci ile tarih öncesi çağlardan beri bitki ve hayvanlar ıslah edilmiştir. Bununla birlikte, kalıtımsal aktarım mekanizmalarını anlamaya çalışan modern genetik bilimi ancak 19. yüzyılın ortalarında, Gregor Mendel'in çalışmasıyla başlamıştır. Mendel, kalıtımın fiziksel temelini bilemediyse de, bu özelliklerin ayrık (kesikli) bir tarzda aktarıldığını gözlemlemiştir; günümüzde bu kalıtım birimlerine "gen" adı verilmektedir.

Genler DNA'da belli bölgelere karşılık gelir. DNA dört tip nükleotitten oluşan bir zincir moleküldür. Bu zincir üzerinde nükleotitlerin dizisi, organizmaların kalıt aldığı genetik bilgidir (enformasyon). Doğada DNA, iki zincirli bir yapıya sahiptir. DNA'daki her "iplikçik"teki nükleotitler birbirini tamamlar, yani her iplikçik, kendine eş yeni bir iplikçik oluşturmak için bir kalıp olabilme özelliğine sahiptir. Bu, genetik bilginin kopyalanması ve kalıtımı için işleyen fiziksel mekanizmadır.

Nükleotitlerin DNA'daki dizilişi, hücre tarafından aminoasit zincirleri üretmek için kullanılır. Bunlardan protein oluşur. Bir proteindeki amino asitlerin sırası, gendeki nükleotitlerin sırasına karşılık gelir. Aradaki bu ilişkiye genetik kod denir. Amino asitlerin bir proteindeki dizilişi, proteinin nasıl bir üç boyutlu şekil alacağını belirler. Bu yapının şekli de proteinin fonksiyonundan sorumludur. Hücrelerin yaşamaları ve üremeleri için gerekli hemen hemen tüm fonksiyonları proteinler icra ederler. DNA dizisindeki bir değişim, bir proteinin amino asit dizisini ve dolayısıyla onun şekli ve fonksiyonunu değiştirir: Bu, hücrede ve onun bağlı bulunduğu canlıda önemli sonuçlara yol açabilir.

Genetik, organizmaların görünüşünün ve davranışının belirlenmesinde önemli bir rol oynuyorsa da, sonucun oluşmasında, organizmanın çevre ile etkileşimi ve genetik birlikte etki eder. Örneğin genler kişinin boyunun uzunluğunda bir rol oynuyorsa da, kişinin çocukluk çağındaki beslenmesinin ve sağlığının da büyük bir etkisi vardır.

Tarihçe

Genetik bilimi 1800'lü yılların ortalarında Gregor Mendel'in uygulamalı ve teorik çalışmalarıyla başladıysa da, kalıtım ile ilgili başka teoriler Mendel'den önce mevcuttu. Mendel'in zamanında popüler olan bir teori, karışmalı kalıtım kavramıydı: Bireylerin, ebeveyninin özelliklerinin homojen bir karışımını kalıt aldığı fikriydi bu. Mendel'in çalışmaları bunu yanlışladı, özelliklerin ayrık genlerin birleşimi olduğunu, sürekli özelliklerin bir karışımı olmadığını gösterdi. (Örneğin, kırmızı ve beyaz gözlü sinekler çiftleştiğinde yavruları ya kırmızı ya beyaz gözlü olur, ama pembe gözlü olmaz.) O devirde geçerli olan bir diğer teori, edinilmiş özelliklerin kalıtımı idi: kişilerin ebeveyninin kuvvetlendirdiği özellikleri taşıdığı inancıydı. Bu fikrin (genelde Jean-Baptiste Lamarck'a atfedilir) bugün yanlış olduğu bilinmektedir.

Kişilerin deneyimleri, yavrularına aktardıkları genleri değiştirmez. Diğer teoriler arasında Charles Darwin'in Pangenezis fikri (ki bu hem kalıtsal hem de edinilmiş özellikler öne sürer) ve Francis Galton'un Pangenezis'e getirdiği yeni bir yorum olarak, kalıtımın hem tanecikli hem de kalıtsal olduğu fikriydi.

İlk genetik deneyi, Mendel ve Klasik Genetik

Modern genetik biliminin kökü, Avusturyalı (Alman-Çek) bir Augustin'ci keşiş ve bir botanikçi olan Gregor Johann Mendel'in gözlemlerine dayanır.

Günümüzün bu popüler biliminin babası olarak kabul edilen Mendel, bitkilerde kalıtım özellikleri üzerine ayrıntılı çalışmalar yapmıştır. Mendel 1856 yılından itibaren çeşitli bezelye (Pisum sativum) varyetelerine ait tohumları toplamaya ve onları manastır bahçesinde yetiştirerek aralarındaki farkları incelemeye başladı. 10 yıl süren gözlem ve deneylerinin ardından, bu çalışmasının önemli bulgularını "Versuche Über Pflanzenhybriden" ("Bitki melezleri üzerinde denemeler") adlı ünlü inceleme yazısıyla yayımladı ve bu yazıyı 1865'te Brunn Doğa Tarihi Derneğine sundu. Mendel, bezelye bitkilerindeki bazı özelliklerin kalıtımsal tekrarını izlemiş ve bunların matematiksel olarak tanımlanabileceğini göstermiştir.<ref>Mendel, GJ (1866). "Versuche über Pflanzen-Hybriden]". Verhandlungen des naturforschenden Vereins Brünn 4: 3–47.  (in English in 1901, J. R. Hortic. Soc. 26: 1–32) English translation available online </ref> Mendel'in çalışması kalıtımın edinilmiş değil, tanecikli olduğunu ve pek çok özelliğin kalıtımının basit kural ve orantılar ile açıklanabileceğini öne sürmüştür.

O tarihlerde DNA, kromozom, mayoz bölünme gibi kavramların henüz ortaya konmamış olduğu ve bilinmediği göz önüne alınırsa, Mendel'in sadece fenotipik (gözlenebilen) karakter ayrılıklarına göre yapmış olduğu değerlendirmelerin son derece başarılı olduğu söylenebilir.

Mendel'in ölümünden sonra gelen 1890'lara kadar, onun çalışmasının önemi geniş çaplı olarak anlaşılamadı. O dönemde benzer problemler üzerinde çalışan başka bilimciler onun çalışmalarını tekrar keşfettiler. Ölümünden 16 yıl sonra Hollanda'da Hugo De Vries, Almanya'da Correns ve Avusturya'da E. Von Tschermak adlı üç biyolog, çeşitli bitki türlerinde, birbirlerinden habersiz yaptıkları araştırmalarda, Mendel yasalarının geçerliliğini gösterdiler ve tüm sonuçları "Mendel yasaları" adı altında toparladılar. Mendel'in çalışması aynı zamanda, kalıtım çalışmalarında istatistik yönteminin kullanımını önermekteydi.

"Genetik" terimi, 1905'te Mendel'in çalışmasının önemli savunucularından William Bateson tarafından Adam Sedgwick'e gönderilen bir mektupta ortaya atılmıştır.Bateson W. Letter from William Bateson to Alan Sedgwick in 1905 . The John Innes Centre. Retrieved on 2008-03-15. Bateson 1906'da Londra'da yapılan Üçüncü Uluslararası Bitki Melezleri Konferansı'nda yaptığı açış konuşmasında kalıtım çalışmasını tanımlarken "genetik" terimini kullanarak, bu terimin yaygınlaşmasını sağlamıştır. (bir sıfat olarak genetik, Yunanca genesis - γένεσις ("kaynak")'tan türemiştir, o da genno - γεννώ ("doğurmak")'tan; biyolojik anlamıyla bu sıfat, isim hâliyle 'genetik'ten daha önce, ilk defa 1860'ta kullanılmıştır))

Mendel'in çalışmasının yeniden keşfinin ve popüler hâle gelişinin ardından, DNA moleküler temelini gün ışığına çıkarmaya yönelik birçok deney yapılmıştır. Beyaz gözlü Drosophila (meyve sineği) üzerindeki gözlemlerinden yola çıkan Thomas Hunt Morgan 1910'da genlerin kromozomlarda yer aldığını ileri sürmüş ve 1911'de mutasyonların varlığını ortaya koymuştur. Morgan'ın öğrencisi Alfred Sturtevant ise genetik bağlantı fenomenini kullanmış ve 1913'te genlerin kromozom boyunca birbirini izleyen dizilişi ve düzenini gösteren, ilk "genetik harita"yı yayımlamıştır.

 Moleküler genetik

Önceleri, kromozomların genleri içerdiği ve protein ile DNA'dan oluştuğu bilinmekteyse de, kalıtımdan hangisinin sorumlu olduğu bilinmiyordu. 1928'de Frederick Griffith, yayımladığı makalesinde, keşfettiği transformasyon fenomenini açıkladı. Bundan 16 yıl sonra da, 1944'te, Oswald Theodore Avery, Colin McLeod ve Maclyn McCarty bu transformasyondan sorumlu molekülün DNA olduğunu gösterdiler. 1952'deki Hershey-Chase deneyi de, DNA'nın (proteinden farklı olarak) virüslerin genetik malzemesi olduğunu, diğer molekülün kalıtımdan sorumlu olamayacağını kanıtladı.

James D. Watson ve Francis Crick 1953'te DNA'nın yapısını çözdüler ve Rosalind Franklin'in çalışması olan X ışını kırınım çalışması sonuçlarını kullanarak DNA molekülünün sarmal bir yapısı olduğunu gösterdiler.Watson JD, Crick FHC (1953). "Molecular structure of Nucleic Acids: A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid" (PDF). Nature 171 (4356): 737–738. Onların ikili sarmal modeli, nükleotit dizisinin diğer iplikçikte tamamlayıcı eşleri olduğunu gösterdi. Bu yapı, nükleotitlerin sıralanmalarıyla genetik bilginin saklanabileceğini göstermekle kalmadı, aynı zamanda ikileşme için fiziksel mekanizmasını gösterdi: iki iplikçik birbirinden ayrışınca, her iplikçik kendine eş olacak yeni bir iplikçiğin oluşumu için kendi dizisini bir kalıp olarak kullanabilirdi.

Bu yapı, kalıtım sürecini açıklamaktaysa da; DNA'nın hücre davranışlarını nasıl etkilediği henüz bilinmiyordu. Sonraki yıllarda, bazı bilim insanları, DNA'nın, ribozomlardaki protein üretim süreçlerini kontrol mekanizmasını anlamaya çalıştılar ve DNA'nın genetik kodunun mesajcı RNA (mRNA) ile okunduğunu ve çözüldüğünü buldular. RNA, DNA'ya benzer, nükleotitlerden oluşmuş bir moleküldür; mRNA'nın nükleotit dizisi proteinlerdeki amino asit dizisini oluşturmak için kullanılır. Nükleotit dizisinin amino asit dizisine çevirisi genetik kod aracılığıyla gerçekleşir.

Kalıtım konusunda yapılan bu moleküler düzeydeki buluşlar, DNA'nın moleküler yapısının anlaşılmasını ve biyolojideki yeni bilgilere uygulanan bir araştırma patlamasını sağlamıştı. 1977'de Frederick Sanger'in zincir sonlandırmalı DNA dizileme yöntemi önemli bir gelişme olmuştur; bu teknoloji bilimcilerin DNA moleküllerini okumasını sağlamıştır. 1983'te Kary Mullis tarafından geliştirilen polimeraz zincir tepkimesi ise, DNA izolasyonunu ve DNA parçalarının istenen bölgelerinin kolayca çoğaltılmasını sağladı. Bu ve diğer teknikler ve bir yandan İnsan Genom Projesi'nin ekip çalışması, diğer yandan Celera Genomics'in özel çalışması sonucunda, 2003'te insan genomu dizileri tümüyle gün ışığına çıkarılmıştır.

 Kalıtım özellikleri
 Kesikli kalıtım ve Mendel yasaları

En temel düzeyde, organizmalardaki kalıtım, günümüzde genler adını verdiğimiz ayrık özellikler aracılığıyla meydana gelir. (Bir özelliğin büyüklüğü iki, veya birkaç değer etrafında toplanmışsa bu özellik ayrıktır; eğer sürekli bir değerler dağılımı gösteriyorsa, süreklidir) Bu konuda gözlemde bulunan ilk kişi, bezelye bitkisi de kalıtımsal özelliklerinin ayrışımı üzerinde çalışmış Gregor Mendel olmuştur.Griffiths et al. (2000), Chapter 2 (Patterns of Inheritance): Mendel's experiments  Çiçek rengi üzerine yaptığı araştırmalarda, Mendel her bir çiçeğin ya mor ya beyaz olduğunu, ara bir renk olmadığını gözlemledi. Aynı genin farklı, birbirinden ayrık versiyonları alel olarak adlandırılır.

Mendel farklı bitki çeşitlerinin her birinden tohumlar toplayarak bahçesinde ekti. Bezelye bitkilerini düzenli "tozlaşma"lara tabi tutan Mendel, bunlarda 7 özelliğin değişmediğini keşfetti ve bezelyelerdeki bu 7 özelliğin (tanelerin biçimi, rengi, bitkilerin boyu vs.) dölden döle nasıl aktarıldığını gözlemledi. Her dölde elde ettiği bireyleri, birbirlerine ve ebeveynine benzeyip benzemediklerine göre ayrıma tâbi tuttu. Böylece özellikleri farklı 7 saf döl elde etti. Bunlarla yaptığı çaprazlamalarda bazı belirli özelliklerin değişmediğini saptadı. Bu özelliklerin her birine "saf özellik" adını verdi. İki eş "saf özellik" çaprazlandığında, sadece bu saf özellik ortaya çıkmaktaydı ki, Mendel yasalarının esasını teşkil eden de bu husustur.

Mendel, ayrıca, yaptığı çaprazlamalarda bazı özelliklerin baskın olduğunu gözlemledi. Örneğin, uzunluk karakteri, kısalık karakterine baskın olduğundan, melez bireyler uzun görünümdeydi. İki uzun melezin çaprazlanması sonucunda ise %25 oranında saf uzun, %25 saf kısa, %50 melez uzun çıkmaktaydı.

Mendel, bezelye bitkisinin çiçeklerinin rengi üzerindeki deneme çalışmasında, rengin ya mor ya da beyaz olduğunu ve asla bu iki rengin karışımı bir rengin oluşmadığını gözlemledi. Aynı genin bu farklı versiyonlarına alel adı verilir.

Bezelye bitkilerinde her organizma her genin iki aleline sahiptir. İnsan da dahil olmak üzere birçok organizmada bu kalıtım modeli geçerlidir. (Genetikte böyle bir organizmadaki genin iki alelinden birinin anneden, diğerinin babadan geçtiği kabul edilir.) Aynı alelin iki kopyasını içeren organizmalara homozigot, iki farklı alele sahip organizmalara ise heterozigot adı verilir.

Bir organizmadaki alellerden oluşan genetik yapısına genotip denir. Organizmanın sahip olduğu gözlemlenebilir özelliklere ise fenotip adı verilir.

Heterozigot organizmalarda genellikle, alellerden birinin nitelikleri diğerininkileri bastıracak şekilde organizmanın fenotipini belirler; alellerden nitelikleri organizmanın fenotipine hakim olanına (baskın çıkana) "baskın" (dominant), niteliklerinin fenotipe hakim olmadığı gözlemlenen öteki alele ise "çekinik" (resesif) adı verilir. Bununla birlikte, bazen bir alelin tam anlamıyla baskın olmadığı görülmüştür ki, bu duruma "eksik baskınlık" adı verilir. Bazen de her iki alelin niteliklerinin birden etkili olduğu gözlemlenir ki, bu duruma da "eşbaskınlık" (kodominans) adı verilir.

Bir çift organizma çiftleştiğinde, döl (yavru), rastgele bir biçimde, iki alelinden birini anneden, diğerini babadan miras (kalıt) alır. Ayrık kalıtım ve alellerin ayrışımı üzerine yapılmış bütün bu gözlemler, toplu olarak, Mendel'in birinci yasası veya Ayrışma Yasası adıyla bilinir.

 Sembolik gösterim sistemi ve şemalar
Genetikçiler kalıtımı betimlemede şema ve semboller kullanırlar. Bir gen bir veya birkaç harfle temsil edilir. Bu temsilde büyük harf baskın aleli, küçük harf çekinik aleli temsil eder. Genellikle bir "+" sembolü bir gen için normal, mutant olmayan aleli temsil etmede kullanılır. Döllenmede ve Mendel'le ilgili üretme deneylerinde ebeveyn, "parent" sözcüğünün başharfi olan "P" ile, döl (yavru) F1 ile ("F" "filial" sözcüğünün başharfi, "1" de birinci nesil anlamında) temsil edilir. F1 neslindeki döller birbiriyle çiftleşince meydana gelen yeni nesildeki döller F2 olarak temsil edilir. Çaprazlamanın sonucunu öngörmede kullanılan yaygın şemalardan biri "Punnett karesi" olarak bilinir.

Genetikçiler insandaki genetik hastalıkları incelerken genellikle, özelliklerin kalıtımını temsil etmede soyağacı çizelgesi kullanırlar.

 Genlerin etkileşimi

Organizmalar binlerce gen içerir ve cinsel çiftleşmeyle üreyen organizmalarda bu genlerin birlikte bulunmaları (tertiplenmeleri) genellikle birbirlerinden bağımsızdır. Yani, örneğin, sarı veya yeşil renkli bir bezelye alelinin kalıtımı (aktarımı), çiçeklerin beyaz veya mor oluşunu belirleyen alellerin kalıtımıyla ilişkisizdir. "Mendelin ikinci yasası" veya "Bağımsız Tertiplenme Yasası" olarak bilinen bu olguda, ebeveynin her ikisinden gelerek karışan farklı genlerin alellerinin, dölü oluştururken farklı pek çok kombinasyonla bir araya gelebileceği anlamına gelir. (Ancak "Genetik bağlantı" gösteren bazı genler bağımsız olarak bir araya gelmezler edilmezler, bu konu aşağıda daha ayrıntılı işlenecektir.)

Sıkça görüldüğü gibi, farklı genler aynı özelliği (fenotipi) oluşmasını sağlayacak tarzda birbirlerini etkileyebilirler. Avrupa kökenli Omphalodes verna bitkisinin genleri bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Bu bitkide, çiçeklerin renginin mavi ya da magenta olmasını sağlayan iki alelli bir gen vardır. Fakat bu bitkide bir de, çiçeklerin renkli olup olmayacağını, yani renkli veya beyaz olacağını denetleyen, iki alelli bir başka gen daha vardır. Bitki bu ikinci genin beyaz alelinin iki kopyasına sahip olduğu zaman, birinci gendeki mavi ile magenta rengi alellerden birinin bitkide etkili olmasına meydan verilmeksizin, çiçekler beyaz olur. Genler arasındaki bu etkileşime "epistasis" adı verilir, sıfat olarak da, birinci genin ikincisi üzerinde "episatik" olduğu söylenir.

Birçok özellik ayrık özellik (beyaz ya da mor çiçekler örneğinde olduğu gibi) olmak yerine sürekli özelliktir (insan boyu ve deri rengi gibi). Bu karmaşık özellikler birçok genin ürünüdür. Bu genlerin etkisi, organizmanın deneyimlerde bulunduğu çevrenin etkileriyle çeşitli derecelerde dengelenir. Bir organizmanın genlerinin böyle bir karmaşık özelliğe katkıda bulunma derecesine "kalıtsallık" adı verilir. Bir özelliğin kalıtsallık ölçüsü, çevrenin o özellik üzerindeki değişen etkilerine bağlı olarak görecelidir. Örneğin insanın boyu dediğimiz karma özelliğin kalıtsallığı A.B.D.'nde %89 olarak belirlenmişken, beslenme ve sağlık sorunlarının bulunduğu Nijerya gibi yoksul bir ülkede çevrenin etkisi daha büyük olduğundan, bu oran ancak %62 olarak belirlenmiştir.

 Kalıtımın moleküler temeli
 DNA ve kromozomlar

Genlerin moleküler temeli deoksiribonükleik asittir (DNA). DNA da 4 tipteki bir nükleotitler zincirinden oluşur: adenin (A), sitozin (C), guanin (G) ve timin (T). Genetik enformasyon (kalıtım bilgisi) nükleotitlerin dizilişinde bulunmakta olup, genler DNA zinciri boyunca uzanan diziler olarak mevcuttur. Bu kuralın dışında kalabilen tek istisna virüslerdir; virüsler bazen DNA yerine benzeri olan RNA molekülü kullanırlar; çünkü virüslerin genetik malzemesi RNA'dır.

DNA, normal olarak, ikili sarmal biçimde dolanan iki iplikçikli bir moleküldür. DNA'nın iki iplikçiğinden birindeki her nükleotit, karşıt iplikteki nükleotit partneriyle bir çift oluşturur; yani A, T ile bir çift oluşturur, C de G ile. Dolayısıyla iki iplikçikten her biri, tüm gerekli enformasyona sahip bulunur, diğer iplikçikte de bu enformasyonun yedeği bulunur. DNA'nın bu yapısı, kalıtımın fiziksel temelidir. DNA ikileşmesinde, iplikçiklerin ayrışması ve her iplikçiğin yeni iplikçik eşinin bir kalıbı olarak kullanılmasıyla, genetik enformasyon kopyalanır.

Genler, kromozom denen DNA dizisi zincirleri boyunca doğrusal bir düzende sıralanmışlardır. Bakterilerde her hücrenin, basit bir dairesel kromozoma sahip olmasına karşılık, bitki ve hayvanların da dahil bulunduğu ökaryot organizmalar, çoklu doğrusal kromozomlar halinde düzenlenmiş DNA'lara sahiptirler. Bu DNA zincirleri son derece uzundur; örneğin en uzun insan kromozomu 247 milyon baz çiftini içerecek uzunluktadır.

Bir kromozomdaki DNA, onu düzenleyen, sıkıştıran ve ona erişimi kontrol eden yapısal proteinlerle beraber, kromatin denen bir yapı oluşturur. Ökaryotlarda kromatin genellikle nükleozomlardan oluşur, bunlar DNA üzerinde düzenli aralıklarla yer alan, DNA'nın etrafında sarılı olduğu, histon proteinlerinden oluşmuş yapılardır. Bir organizmadaki kalıtımsal malzemenin bütününe (yani, genelde, tüm kromozomlarındaki DNA dizilerinin tamamına) genom adı verilir.

Haploit organizmaların her kromozomdan yalnızca bir kopyaya sahip olmalarına karşın, hayvanların çoğu ve birçok bitkinin dahil olduğu diploitlerde, her kromozomdan iki kopya ve dolayısıyla her genden iki kopya bulunur. Bir genin iki aleli, kardeş kromozomlardalerde aynı "lokus"larda (konumlarda) yer alır; bu alellerin her biri bir ebeveynden (biri anneden, biri babadan) alınmıştır.

Bunun bir istisnası, organizmanın cinsiyetinin belirlenmesinde rol oynayan, cinsiyeti belirleyen eşey kromozomlarında söz konusudur. Bu kromozomlardan (örneğin insandaki 23. kromozom çiftinden), insanlarda ve memelilerde çok az gene sahip olan Y kromozomu erkeklik özelliklerinin gelişimini başlatmasına karşın, diğeri, X kromozomu, öteki kromozomlara benzemekte olup, cinsel belirlenmeyle ilgili olmayan birkaç gen içerir. Dişiler X kromozomundan iki kopyaya sahip olurlarken, erkekler bir X, bir de Y kromozomuna sahip olurlar. Dolayısıyla, cinsiyetle bağlantılı hastalıklar olarak ortaya çıkan alışılmadık kalıtım örnekleri de X kromozomunun kopyasındaki bu sayısal farklılıktan ileri gelir.

 Üreme

Hücreler bölündüğünde, onların tüm genomu kopyalanır ve her yavru hücre onun bir kopyasını miras alır (kalıt alır). Mitoz adı verilen bu süreç, en sade üreme biçimi olup, "eşeysiz üreme"nin temelidir. Eşeysiz üreme, bazı çok hücreli organizmalarda da, anne veya babadan birinin genomunu miras alan bir yavru (döl) üremesini sağlayacak şekilde, oluşabilir. Genetik olarak, ebeveyninin tıpkısı olan döllere klon denir.

Ökaryotik organizmalarda ise genellikle "eşeyli üreme" olur. Eşeyli üremede ebeveynlerin her ikisinden gelen kalıtımsal materyalin karışımını içeren bir döl üretilir. Eşeyli üreme sürecinde, haploit ve diploit hücre tipleri arasında almaşık bir sıralama olur. Haploit hücreler birbirleriyle kaynaşarak genetik materyalleri birleştirir ve çift kromozomlu bir diploit hücre yaratırlar. Diploit organizmalar, DNA ikileşmesi olmadan bölünerek haploit hücreler meydana getirirler. Bu yolla meydana gelen yavru haploit hücreler her kromozom çiftinden birini ya da diğerini rastlantısal olarak kalıt (miras) almışlardır. Hayvan ve bitkilerin çoğu, yaşamlarının hemen tamamını diploit olarak geçirirler, haploit biçimleri sadece, tek hücreli gametlerden ibarettir.

Bakteriler eşeyli üremenin bu haploit/diploit yöntemini kullanmasalar da, yeni kalıtımsal enformasyonun edinilmesinde birçok yöntem kullanırlar. Örneğin, bazı bakteriler konjugasyon denilen yolla, dairesel bir DNA parçasını bir bakteriden diğerine aktarırlar. Bakteriler aynı zamanda, çevrelerinde bulunan DNA parçalarını alıp genomlarına dahil edebilirler ki, bu fenomen, transformasyon olarak bilinir. Bu süreçler sonucunda "yatay gen aktarımı" denen, birbiriyle ilişkisiz organizmalar arasında kalıtımsal enformasyon parçalarının nakli meydana gelir.

 Kromozomal parça değişimi ve genetik bağlantı

Kromozomların diploit tabiatı, farklı kromozomlardaki genlere, eşeyli üreme sırasında, yeni gen kombinasyonları oluşturacak şekilde "bağımsız ayrışım" olanağı sağlar. Genlerin yeni gen kombinasyonları oluşturacak şekilde bu birleşmelerinde (rekombinasyonda), eğer kromozomların parça değiştirdiği krosover denilen süreç olmasaydı, aynı kromozomdaki genler teorik olarak asla birleşmezlerdi. Bu süreç sırasında kromozomlar, DNA parçalarını değiş tokuş yaparak, gen alellerinin değişmesini sağlarlar. Bu kromozomal parça değişimi süreci genellikle mayoz bölünme sırasında, yani gametin haploit "germ hücreleri"ni yaratan bir dizi hücre bölünmesi sırasında meydana gelir. (Bu germ hücreler de daha sonra birleşerek yavru organizmayı meydana getirirler.)

Kromozomdaki belirli iki nokta arasında meydana gelebilecek rekombinasyon olasılığı bu iki nokta arasındaki uzaklığa bağlıdır. Yeterince uzak olan genler arasında hep rekombinasyon olacağından bu genlerin alleleri rastgele bir şekilde dağılırlar. Nispeten yakın genler durumunda, krosover olma olasılığının düşük olması, bu genlerin genetik bağlantı göstermesi anlamına gelir; her iki genin alelleri birlikte kalıt olmaya eğilimlidir. Genlerin dizileri arasındaki bağlantı miktarı çizgisel bir bağlantı haritası oluşturur ki, bu harita genlerin kromozom boyunca düzenlenişine kabaca karşılık gelir.

 Gen ifadesi

 Genetik kod

Genler, fonksiyonel etkilerini, genellikle, hücredeki fonksiyonların çoğundan sorumlu, proteinlerin üretimiyle ifade ederler. Proteinler amino asit zincirleridir ve bir genin DNA dizisi (bir RNA aracılığıyla) bir proteinin kendine has dizisini üretmede kullanılır. Yazılım (transkripsiyon) denilen bu süreç, genin DNA dizisine kaşılık gelen bir diziye sahip bir RNA molekülü üretimiyle başlar. Ardından, bu mesajcı RNA molekülü translasyon denilen bir süreçle, RNA dizisindeki enformasyona karşılık gelen bir amino asit dizisi üretmede kullanılır. RNA dizisindeki her üç nükleotitlik grup bir kodon olarak adlandırılır, bu kodonların her biri proteinleri oluşturan 20 amino asitten birine karşılık gelir. RNA dizisi ile amino asitler arasındaki bu ilişkiye genetik kod adı verilir. Bu enformasyon akışı tek yönlü olur; yani enformasyon nükleotit dizilerinden proteinlerin amino asit dizisine aktarılır, proteinden DNA dizisine aktarılmaz. Bu olgu Francis Crick tarafından "moleküler biyolojinin merkezî dogması" olarak adlandırılmıştır.

Bir proteini amino asit dizisi, o proteinin üç boyutlu yapısını oluşturur ki, bu da proteinin fonsiyonuyla yakından ilişkilidir. Bunlardan bazıları, kollajen proteinince oluşturulmuş lifler gibi, basit yapılı moleküllerdir. Enzim denen proteinler başka proteinlere ve basit moleküllere bağlanabilirler, bağlandıkları moleküllerdeki kimyasal reaksiyonları kolaylaştırarak (proteinin kendi yapısını değiştirmeksizin) katalizör rolü oynarlar. Proteinin yapısı dinamiktir; örneğin hemoglobin proteini, memeli kanında oksijen moleküllerinin alınması, taşınması ve salınmasını kolaylaştırırken eğilip bükülerek farklı biçimler alır.

DNA'daki tek bir nükleotitin farkı bile, bir proteinin amino asit dizisinde bir değişikliğin olmasına neden olabilir. Proteinlerin yapıları kendi amino asit dizilerinin sonucu olduğu için de, böyle bir değişiklik o proteinin özelliklerini değiştirebilir; örneğin proteinin özelliklerini, o proteinin yapısında istikrarın bozulmasına veya o proteinin diğer protein ve moleküllerle etkileşiminde değişiklikler olmasına yol açacak şekilde, değiştirebilir. İnsanlardaki kalıtımsal hastalıklardan orak hücre anemisi adlı kan hastalığı bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Bu hastalık, hemoglobinin β-globin bölümünü belirleyen kodlama bölgesindeki tek bir baz farklılığından kaynaklanır; bu bir bazın farklı olması, hemoglobinin fiziksel özelliklerinin değişmesine yol açan bir amino asiti değişikliğine neden olur. Fiziksel özelliklerinin değişmesinin sonucunda ortaya çıkan hemoglobinin "orak hücre" versiyonları, birbirlerine yapışırlar, üst üste yığılarak lifler oluştururlar. Bu lifler proteini nakleden alyuvarların biçiminin bozulmasına yol açar. Orak biçimli hücreler kan damarları içinde rahat akamazlar, parçalanma veya damarı tıkama eğilimlidirler. Bu sorunlar sonunda kişide bu hastalıkla ilgili tıbbi rahatsızlıklara yol açar.

Bazı genler RNA'da kopyalanmakla birlikte proteine çevrilmezler ki, bunlara "kodlamayan RNA" molekülleri denir. Bu ürünler, bazı durumlarda, kritik hücre fonksiyonlar ile ilgili yapılarda rol alırlar (Ribozomal RNA, taşıyıcı RNA gibi). RNA aynı zamanda, diğer RNA molekülleriyle "hibridizasyon" etkileşimleri yoluyla düzenleyici etki rolüne sahip olabilir. (Örneğin mikroRNA)

 Doğuştan gelenler - sonradan kazanılanlar

Genler, bir organizmanın işleyişiyle ilgili bütün enformasyonu içermekteyse de, çevre, nihai fenotipin belirlenmesinde önemli bir rol oynar. Genetik faktör ile çevre faktörü ikilemi, "doğuştan gelenler ile sonradan kazanılanlar" anlamında kullanılan, İngilizce "nature versus nurture" (kısaca, nature vs. nurture, doğa ve yetişme ikilemi) deyişiyle ifade edilir. Bir organizmanın fenotipi kalıtım ile çevrenin etkileşimine bağlıdır. "Isıya duyarlı mutasyonlar" olgusu bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Genellikle, bir protein dizisi içinde değişen bir amino asit, onun davranışını ve diğer moleküllerle etkileşimini değiştirmez; fakat yapının istikrarını bozar. Yüksek sıcaklıkta moleküller daha hızlı hareket ettikleri ve birbirleriyle çarpıştıkları için, böylesi bir amino asit değişimi, proteinde yapısının bozulmasıyla (denatürasyon) ve işleyişinin zayıflamasıyla kendini gösteren bozukluklara yol açar. Düşük sıcaklıklı ortamlarda ise proteinin yapısı istikrarlı kalır ve işleyişi normal halde devam eder. Bu mutasyon türü siyam kedisinin kürkünde renk bakımından gözle görülür halde kendini gösterir: Pigment üretiminden sorumlu bir enzimdeki mutasyon, derideki yüksek sıcaklıklı bölgelerde yapısal istikrarının bozulmasına ve işleyişinin zayıflamasına yol açmaktayken bacak, kulak, kuyruk gibi daha soğuk bölgelerde protein, işleyişini zayıflatmadan sürdürür; böylece kedi, uç bölgeleri koyu renkli bir kürke sahip olur.

 Gen düzenlemesi

Bir organizmanın genomu binlerce gen içermekle birlikte, bu genlerin hepsinin de belirli bir anda aktif olmaları gerekmez. Bir gen, mRNA transkripsiyonu gerçekleştiğinde (ve proteine çevrildiğinde) "ifade olmuş" demektir. Genlerin ifadesini denetleyen birçok hücre yöntemi vardır. Mesela proteinler yalnızca hücre ihtiyaç duyduğunda üretilirler. Transkripsiyon faktörleri genin transkripsiyonunu ya teşvik etmek ya da engellemek suretiyle düzenleyen proteinlerdir. Örneğin, Escherichia coli bakterisinin genomunda triptofan amino asitinin sentezi için gerekli bir seri gen vardır; fakat triptofanın hücrede kullanıma hazır hale gelmesinden sonra, bu genlere artık ihtiyaç kalmaz. Triptofanın varlığı genlerin faaliyetini doğrudan etkiler; triptofan molekülleri "triptofan represörü"ne (bir transkripsiyon faktörü) bağlanırlar, bağlanınca represörlerin yapısını öyle değiştirir ki, represörler genlere bağlanır. Triptofan represörü genlerin transkripsiyonu ve ifadesini durdurur, ve dolayısıyla, triptofan sentezi sürecinin "olumsuz geri beslemeli" (negative feedback) düzenlemesini sağlamış olur.

Gen ifadesindeki farklılıklar, özellikle çok hücreli organizmalarda belirgindir, bu tip canlılarda hücrelerin hepsi aynı genomu içermelerine karşın, farklı gen kümelerinin ifadesinden kaynaklanan çok farklı yapı ve davranışlara sahiptirler. Çok hücreli bir organizmadaki tüm hücreler, tek bir hücreden türerler. Bu tek hücrenin farklı hücre tiplerine farklılaştığı süreç sırasında, dış ve hücreler arası sinyallere tepki verir, aşamalı olarak farklı gen ifade şekilleri kurarak farklı davranış tipleri oluşturur. Çok hücreli organizmalarda yapıların gelişiminden tek bir gen sorumlu değildir; bu farklı davranış tipleri birçok hücre arasındaki karmaşık etkileşimlerden doğar.

Ökaryotlarda kromatinde yapısal özellikler genlerin transkripsiyonunu etkiler. Bu özellikler "epigenetik"tir (üst-kalıtsal); çünkü etkileri DNA dizisinin üzerinde yer alır ve bir hücre kuşağından diğerine aktarılan kalıta haizdir. Epigenetik özelliklerden olayı, aynı ortamda oluşan farklı hücre tipleri çok farklı özelliklere sahip olabilirler.

 Genetik değişim

 Mutasyonlar

DNA ikileşmesi süreci sırasında ikinci iplikçiğin polimerizasyonunda rastlantısal yanlışlıklar gerçekleşir. Mutasyon ya da değişinim adı verilen bu hatalar, özellikle bir genin protein kodlama dizisinde oluşmaları durumunda organizmanın fenotipi üzerinde güçlü bir etkide bulunabilirler. Fakat DNA polimeraz enziminin, hataları düzeltme yeteneği sayesinde bu hataların oranı son derece düşüktür; hata oranı, her 10-100 milyon bazda 1 hata olarak gözlemlenmiştir.Kunkel TA (2004). "DNA Replication Fidelity".  Journal of Biological Chemistry 279 (17): 16895–16898. doi:10.1038/sj.emboj.7600158.   DNA'daki değişim oranını arttıran süreçlerin mutajenik olduğu söylenir. Mutajenik kimyasallar genellikle baz eşleşmesine müdahale ederek, DNA ikileşmesinde hatalara yol açarlar. Morötesi ışınım ise, DNA yapısına zarar vermek suretiyle mutasyonlara neden olur. DNA'daki kimyasal zarar doğal yolla meydana gelmekteyse de, hücreler uyumsuzlukları ve bozulmaları tamir etmek üzere "DNA tamir" mekanizmalarını kullanırlar. Ancak, tamir bazen DNA'yı -dizisi bakımından- orijinal haline geri döndüremeyebilir.

Krosover ile kromozomal parça değişimi yapan ve genleri yeniden birleştiren (rekombine eden) organizmalarda mayoz bölünme esnasındaki hizalanma (iki kromozomdaki benzer dizilerin yan yana gelmesi) hataları da mutasyonlara neden olabilir. Bu hatalar, benzer dizilerin neden oldukları, partner kromozomların hatalı hizalanması sonucu olması özellikle muhtemeldir; bu da genomlardaki bazı bölgeleri mutasyona daha eğilimli kılar. Bu hatalar DNA dizisinde büyük yapısal değişiklikler yaratır; kromozomda geniş bölgelerde duplikasyonlar (ikilenmeler), inversiyonlar (evirmeler), delesyonlar (çıkarmalar) veya farklı kromozomlar arasında parçaların kazara aktarılması (translokasyon) söz konusu olabilir.

İnsan DNA sında yaklaşık 25.000 gen bulunur ve bu genlerde meydana gelen mutasyonlar sonucu 6.000 in üzerinde genetik hastalık tespit edilmiş ve tedavisi aranmaktadır. Mutasyonların, başta kanser olmak üzere, zeka geriliği, erken yaşlanma ve daha binlerce hastalığa yol açtığı bilinmektedir.

 Doğal seçilim ve evrim

Mutasyonlar farklı genotipli organizmaların ortaya çıkmasına neden olur ve bu farklılıklar da farklı fenotiplerin oluşmasıyla sonuçlanır. Birçok mutasyonun organizmanın fenotipi, sağlığı ve (doğal seçilimle ilgili) üreme uyumu (İng. fitness) üzerinde az bir etkisi vardır. Etkisi olan mutasyonlar genelde zararlıdırlar ama bazen, organizmanın içinde bulunduğu çevre koşulları bağlamında yararlı denebilecek mutasyonlar da olur.

Popülasyon genetiği popülasyonlardaki bu genetik farklılıkların kaynaklarını, dağılımlarını ve bu dağılımların zamanla nasıl değiştiğini araştıran bir genetik altdalıdır. Bir alelin bir popülasyondaki sıklığı doğal seçilimle etkilenebilir; belirli bir aleli taşıyan bireylerin hayatta kalma ve üremesindeki yüksek oran, o alelin zamanla o popülasyonda daha sık olmasına neden olabilir. Aynı zamanda, "genetik sürüklenme" denilen, şans faktörünün etkisiyle, yani olayların tesadüfi akışıyla da, allel sıklığında değişimler olabilir. Genetik sürüklenme bir popülasyonun gen havuzunda, doğal seçilimden farklı olarak, uygun genlerin seçilmesi gibi bir yönlendirmeyle değil de, tamamen rastlantı eseri sayılan, kuşaktan kuşağa ortaya çıkan değişiklikler şeklinde tanımlanır.

Organizmaların genomları, birçok kuşak boyunca, evrim denilen olgu ile sonuçlanmak üzere, değişebilirler. Mutasyonlar ve mutasyonların yararlı olanları için olan seçilim sonucunda, bir canlı türün çevresine daha uyumlu biçimlere dönüşerek evrimine neden olabilir. Bu sürece adaptasyon denir. Yeni türler, türleşme denilen süreçle oluşur. Türleşme genellikle, farklı popülasyonların coğrafi olarak ayrı düşmelerinin neden olduğu genetik farklılaşmadan ortaya çıkar.

Evrim esnasında DNA dizileri birbirinden uzaklaştığı ve değiştiği için, diziler arasındaki bu farklılıklar, aralarındaki evrimsel uzaklığı hesaplamada bir "moleküler saat" gibi kullanılabilir. Genetik kıyaslamalar genellikle, türler arasındaki evrimsel akrabalığı nitelemede en doğru yöntem olarak kabul edilir, bu yöntem, fenotipik kıyaslamalarla edinilmiş bazı yanıltıcı değerlendirmeleri de düzeltir. Türler arasındaki evrimsel uzaklıklar "evrim ağacı" ya da "filogenetik ağaç" denilen şemalarla temsil edilir, bu şemalarla türlerin ortak bir atadan inişini ve zaman boyunca türlerin birbirinden uzaklaşmalarını gösterir. Ancak, bu ağaç şemaları türler arasındaki yatay gen transferi olaylarını gösteremez.

 Araştırma ve teknoloji

 Model organizmalar
Genetikçiler başlangıçta genetiği geniş bir organizma yelpazesi üzerinde çalışmışlarsa da, sonraları araştırmacılar organizmaların bir altkümesi üzerinde özelleşmeye başlamıştır. Belli bir organizma hakkında önemli miktarda araştırma yapılmış olması yeni araştırmacıların da aynı organizmayı daha derinlemesine icelemeye teşvik etmiştir. Böylece birkaç model organizma günümüzdeki genetik araştırmaların önemli bir kısmı için temel oluşturmuştur. Model organizmalar genetiğindeki başlıca araştırma konuları, gen düzenlemesi, morfogeneze ilişkin gelişim genleri ve kanserdir.

Model organizmalar kısmen kullanımlarının pratik olması nedeniyle seçilmiştir; kısa üretim süreleri, genetik manipülasyonun kolay olması bazı organizmaların genetik araştırmalarda popüler olmasına neden olmuştur. Yaygın olarak kullanılan model organizmalar arasında, bağırsak bakterisi Escherichia coli, turpgiller familyasından Arabidopsis thaliana bitkisi, bir maya türü olan Saccharomyces cerevisiae, iplik kurdu Caenorhabditis elegans, yaygın meyve sineği Drosophila melanogaster ve ev faresi Mus musculus sayılabilir.

 Farklı araştırma alanları
Genetik bilimindeki gelişmelerin yanı sıra, araştırmaların gitgide farklı alanlarda özelleşmeye başlaması bu bilim dalının altdallarının oluşmasına neden olmuştur. Genetiğin altdallarından bazıları şunlardır:

 Evrimsel gelişim genetiği: Döllenmiş tekhücreli yumurta aşamasından başlayarak organizmanın oluşmasındaki tüm moleküler etkenleri ve dolayısıyla onları kodlayan genleri inceler. Yoğun olarak, özellikle iki taraflı simetri düzenlenmesiyle ve basit bir biyolojik sistemden (tekhücreliler, ışınsal simetri) karmaşık bir organizmaya (çokhücreli, genellikle metamerize ve özelleşmiş organlar halinde yapılaşmış organizmalar) geçişi sağlayan mekanizmalarla ilgilenir. Organizmanın oluşum mekanizmalarını incelemek için model organizma türleri (Drosophila, yuvarlak solucanlar, zebra balığı, tavuk vs.) kullanır. Fransızca'da evrimsel gelişim genetiği adıyla bilinen bu dal, İngilizce'de evrimsel gelişim biyolojisi olarak bilinir.
 Medikal genetik
 Genomik: İnsan genomunun (kromozomlarda yapılanmış üç milyar baz çiftinin, DNA bütününün) yapısını, bileşimini ve evrimini inceler ve DNA'da biyolojik bir anlamı olabilecek birimleri (genler, çevrilmeyen transkripsiyon birimleri, mikroRNA'lar, düzenleme üniteleri, transkripsiyon faktörleri olan promotörler, CNG alfa ve beta kanalları vs.) tanımlamaya çalışır.
 Kantitatif genetik : Genetik bileşenleri, niceliksel özelliklerin (boy, tüy rengi, büyüme hızı vs.) varyasyonunu (değişme, çeşitlenme) ve kalıtsallıklarını açıklayarak inceler.
 Evrim genetiği : Türlerin genomlarında doğal seçilimin izlerini inceler ve türlerin değişen çevrelerde (ortamlarda) hayatta kalmasında ve adaptasyonunda baş rolü oynayan genleri tanımlamaya çalışır.
 Popülasyon genetiği: Popülasyonların ve türlerin çeşitliliğini etkileyen güçleri (ve etki ya da sonuçlarını) matematiksel ve istatistikî yöntemler geliştirerek inceler. Bir başka deyişle popülasyonlardaki fertlerin benzerlik ve farklılıklarının kaynaklarını araştıran bir genetik altdalıdır. Dört ana madde üzerinden yola çıkarak araştırmalar yapar: Bunlar doğal seçilim, gen havuzu, mutasyonlar ve gen devamlılığıdır.
 Moleküler genetik: Canlıların kalıtım materyali olan genlerin yapılarını ve işlevlerini moleküler düzeyde inceleyen bir genetik altdalıdır. Moleküler genetik, moleküler biyolojinin ve genetiğin yöntemlerini kullanarak çalışır.
 Ekolojik genetik: Genetik çalışmaları ekolojik alanda sürdüren bir genetik altdalıdır. Ekolojik genetik, canlıların oluşturduğu popülasyonları "popülasyon genetiği" ile yakından ilişkili olarak araştırır.

 Medikal genetik araştırmaları

Medikal genetik, genetik çeşitliliğin, insan sağlığı ve hastalıklarıyla ilişkilerini araştırmaktadır. Bir hastalığa neden olabilecek bilinmeyen bir gen araştırıldığında, araştırmacılar, hastalıkla ilgili genomun konumunu saptamada genellikle "genetik bağlantı" ve genetik soyağacı çizelgesinden yararlanırlar. Popülasyon düzeyindeki araştırmalarda, araştırmacılar genomdaki, hastalıklarla ilgili genlerin konumlarını saptamada "Mendelci rastgeleleştirme" yönteminden yararlanmaktadır; bu teknik bilhassa, yalnızca tek bir genle kesin olarak belirlenemeyen, birkaç gene ilişkin (çok genli) özelliklerde yararlı olmaktadır. Hastalık geni olabilecek herhangi bir gen aday olarak saptanınca, artık sonraki araştırmalar genellikle, bu genin bir model organizmadaki dengi olan gen (ortolog gen) üzerinde yapılır. Genotipleme teknikleri, kalıtımsal hastalık çalışmalarının yanı sıra, genotipin ilaca cevabı nasıl etkilediğini araştıran farmakogenetik alanının gelişmesini de sağlamıştır.

Kanser kuşaktan kuşağa kalıtım yoluyla geçen bir hastalık olmasa da, günümüzde genetik bir hastalık olarak ele alınmaktadır. Kanserin vücuttaki gelişim süreci çeşitli olayların bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. Bazen vücuttaki hücreler bölünürken mutasyonlar olur. Bu hücrelerdeki mutasyonlar bir çocuğa aktarılmasa da, hücrelerin davranışını etkileyebilmekte ve kimi zaman onların büyümelerine ve daha hızlı bölünmelerine neden olmaktadırlar. Hücrelerin bu anormal ve uygunsuz bölünmelerini engelleyen mekanizmalar vardır; uygunsuz bölünmekte olan hücrelerin ölmesi için sinyaller yolanır. Ama bazen başka mutasyonlar çoğalan hücrelerin bu sinyallere uymamasına neden olabilir. Vücutta, bir çeşit dahili bir doğal seçilim süreci meydana gelir; hücrenin bölünmeye devamını sağlayan mutasyonlara hücrelerde birikir, sonunda bir kanser tümörü meydana gelir. Tümör büyüyüp gelişerek vücudun çeşitli dokularını istila eder.

. E. coli rekombinant DNA teknolojisinde sıkça kullanılır.

 Araştırma teknikleri
Günümüzde DNA, laboratuvarda birçok bakımdan istenildiği gibi değiştirilebilmektedir. Laboratuvar çalışmalarında kullanılan restriksiyon enzimleri DNA'yı belli dizilerde keserek arzu edilen parçaları üretmek için kullanılır. Ligasyon enzimleri ise, elde edilen bu parçaları yeniden birleştirme, yani birbirine bağlama olanağı sağlamaktadır ve böylece, araştırmacılar, farklı kaynaklardan (biyolojik türlerden) alınan DNA parçalarını birleştirerek "rekombinant DNA" yaratabilmektedirler. Genellikle "genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar"la (İngilizce kısaltmasıyla GMO) ilgili çalışmalarda yararlanılan rekombinant DNA bilhassa, plazmidler (üzerlerinde birkaç gen bulunan dairesel DNA parçaları) bağlamında kullanılmaktadır. Bakterilerin içine plazmidlerin sokulması ve bu bakterilerin "agar" tabaklarında (bakteri hücrelerinin klonlarını izole etmek için) büyütülmesiyle araştırmacılar, eklenen DNA parçalarını klonal olarak çoğaltabilmektedirler ki bu, moleküler klonlama olarak bilinen bir işlemdir. (Klonlama terimi, aynı zamanda çeşitli teknikler kullanarak klonal organizmalar yaratmak için de kullanılır.)

DNA aynı zamanda polimeraz zincir tepkimesi (PCR) denilen bir süreç kullanılarak da çoğaltılabilir. PCR, özel kısa DNA dizileri kullanılarak, DNA'nın hedef seçilen bir bölgesini izole edebilir ve onu aşırı derecede büyütebilir. DNA'nın son derece küçük parçalarını aşırı ölçüde çoğaltabildiğinden, PCR genellikle spesifik DNA dizilerinin varlığını saptamakta kullanılır.

 DNA dizilemesi ve genomik

Genetik çalışmalarında geliştirilmiş en temel teknolojilerden biri olan DNA dizilemesi araştırmacılara DNA parçalarındaki nükleotit dizisini belirleme olanağı sağlamaktadır. 1977'de Frederick Sanger ve çalışma arkadaşlarınca geliştirilen bir DNA dizileme yöntemi (zincir sonlandırma dizilemesi) DNA parçalarını dizilemede artık rutin bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Bu teknoloji sayesinde araştırmacılar, birçok insan hastalığıyla ilgili moleküler dizileri inceleme olanağına kavuşmuşlardır.

DNA dizilemesi ucuzlaştıkça ve bilgisayarların da yardımıyla araştırmacılar, birçok organizmanın genomunu dizilemişlerdir. Bunu yapmak için dizilenmiş DNA parçaları, dizilerinin aynı olduğu bölgeleri çakıştırılarak, daha büyük bölgelerin dizileri belirlenir (genom inşası süreci) dizilemişlerdir. Bu teknolojiler, insan genomu için de kullanılmış, insan genomunun dizileme projesi 2003 yılında tamamlanmıştır. Yeni yüksek hacimli dizileme teknolojileri DNA dizileme maliyetini hızla düşürmektedir, çoğu araştırmacı bir insan genomunun dizilenme maliyetinin yakın gelecekte bin dolara inmesini beklemektedir.

DNA dizileme yöntemleriyle belirlemeler sonucunda edinilen, işe yarar dizilemelerin miktarının gitgide artması, organizmaların genom bütünlerindeki araştırmalarda hesaplama aletleri ve analiz örnekleri kullanan, genomik adlı araştırma alanını doğurmuştur. Genomik aynı zamanda, biyoenformatik bilimsel disiplininin bir altalanı olarak da kabul edilebilir.

 Ayrıca bakınız
 Mendel
 Mendel genetiği
 Genler ve Alleller
 Monohibrit çaprazlama
 Dihibrit çaprazlama
 Genotip
 Fenotip
 Mutasyonlar
 Eşey saptanması
 Hücre bölünmesi
 Kromozomlar
 Klonlama
 Gen aktarımı
 Genetik tanı merkezi

 Kaynakça
Özel:

Genel:
 Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, and Walter P (2002). Molecular Biology of the Cell, 4th edition. ISBN 0-8153-3218-1.
 Griffiths AJF, Miller JH, Suzuki DT, Lewontin RC, and Gelbart WM (2000). An Introduction to Genetic Analysis. New York: W.H. Freeman and Company. ISBN 0-7167-3520-2.
 Hartl D, Jones E (2005). Genetics: Analysis of Genes and Genomes, 6th edition. Jones & Bartlett. ISBN 0-7637-1511-5.
 Lodish H, Berk A, Zipursky LS, Matsudaira P, Baltimore D, and Darnell J (2000). Molecular Cell Biology, 4th edition. ISBN 0-7167-3136-3.
 Salt, Alparslan. Geleceğin Felaketleri, Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1997
 Asimov,I. İnsanlığın Geleceği, Cep Kitapları, İstanbul,1984
 Naisbitt,J. ve Aburden,P. Megatrends 2000'',Form Yayınları,1990
 Cumhuriyet gazetesi, Bilim ve Teknik ilave dergileri, 1992-1995 yılları arasındaki sayılar.

Dış bağlantılar

 Genetik
 Genetics-1
 Genetics-2
 Genetics Education Center
 Free database on the human genetics
 Database of the genomes sequences, as well as the projects in progress
 Discovered in 2007, the zones of instability of the genome in the mouse.
 Yapay DNA
 İnsan klonlama kararı
 Hayvanlardan organ nakline denetim
 İnsan embriyosunda genetik değişiklik yapıldı
 Yapay döllenme
 Biological weapons,genetics and social analysis
 Genetic engineering and biological weapons
 Genetic Bullets - Ethnically Specific Bioweapons
 Biological warfare, bioterrorism, biodefence and the biological and toxin weapons convention
 Ethnic Specific Weapons
  Glossaire de la biotechnologie de la FAO
  «Il était une fois... l'ADN»: un site éducatif sur les bases de la génétique classique et moléculaire
  Du gène à la compréhension de la molécule qu'elle code dans l'organisme. Une vidéo éducative en partenariat avec l'Institut Pasteur
  Un site présentant les aspects éthiques liés à la question de la manipulation génétique des plantes et des animaux. Les aspects "sciences" et "droits" sont en construction.
  Génétique dans l'élevage chiens de race: consanguinité, retrempe, gènes codant la couleur de la robe, la longueur de la queue.

Almancadan Türkçeye geçen sözcükler

Genetik


Meda  belediyesi, Portekiz'in Centro bölgesine bağlı Beira Interior Norte altbölgesinin belediyelerinden biridir.

Bucaklar
Belediyede 16 bucak (Por.: freguesia) yer almaktadır.

 Aveloso
 Barreira
 Carvalhal
 Casteição
 Coriscada
 Fonte Longa
 Longroiva
 Marialva
 Meda
 Outeiro de Gatos
 Pai Penela
 Poço do Canto
 Prova
 Rabaçal
 Ranhados
 Vale Flor

Dış bağlantılar

 Meda şehrinin fotoğrafları

Portekiz'in belediyeleri
Beira Interior Norte

Mêda


Pianul mecanic (în ) este primul roman al scriitorului american Kurt Vonnegut. A apărut la 18 august 1952 la editura Charles Scribner's Sons.

Acesta prezintă o distopie a automatizării și impactul negativ pe care îl poate avea asupra calității vieții. Povestea are loc într-o societate apropiată de viitor, care este aproape total mecanizată, eliminând necesitatea lucrătorilor umani. Mecanizarea generalizată creează conflicte între clasa superioară bogată, inginerii și managerii, care mențin societatea în mișcare, și clasa inferioară, ale cărei competențe și scopuri în societate au fost înlocuite de mașini. Cartea folosește ironia și sentimentalismul, care aveau să devină semne distinctive dezvoltate în continuare în lucrările lui Vonnegut.

Prezentare

Povestea romanului are loc în viitorul apropiat, după un Al Treilea Război Mondial. În timp ce majoritatea americanilor au luptat în străinătate, managerii și inginerii națiunii s-au confruntat cu lipsa forței de muncă și au răspuns acestei cereri prin dezvoltarea unor sisteme automatizate ingenioase, care permiteau fabricilor să funcționeze cu doar câțiva muncitori. Romanul începe la zece ani după acest război, când majoritatea lucrătorilor din fabrică au fost înlocuiți cu mașini. Împărțirea populației este reprezentată de separarea din Ilium, New York unde pe o parte a râului Iroquois  trăiesc toți inginerii, managerii, funcționarii publici și câțiva experți, iar de cealaltă pare a râului, în sudul orașului denumit ca "Homestead", trăiesc toți care nu sunt ingineri și manageri. În nord-estul orașului se află mașinile.

Pianul mecanic dezvoltă două povești paralele care converg foarte puțin, la începutul și la sfârșitul romanului. Povestea principală îl prezintă pe protagonistul Dr. Paul Proteus (numit Paul), un manager de fabrică inteligent, de 35 de ani, care lucrează la Uzina Ilium. Povestea secundară urmărește turneul american al șahului din Bratpuhr, conducătorul spiritual al unei națiuni îndepărtate, subdezvoltate, cu o populație de șase milioane de locuitori .

Scopul celor două linii narative este acela de a oferi două perspective asupra sistemului: una din interior, a unui personaj emblematic al sistemului și o perspectivă din exterior, al unui vizitator care doar se uită la sistem. Paul, cu toate intențiile și scopurile sale, este întruparea vie a ceea ce ar trebui să se facă din răsputeri un om din sistem, iar șahul din Bratpuhr este un vizitator dintr-o cultură foarte diferită.

Analiză
Kurt Vonnegut a declarat că, la scrierea cărții Pianul mecanic  a "folosit cu mult entuziasm acțiunea cărții Minunata lume nouă de Aldous Huxley (1932), a cărei acțiune a folosit cu mult entuziasm cartea lui Evgheni Zamiatin, Noi."

Primire
A fost nominalizat la International Fantasy Award în 1953.

Traduceri în limba română
 Kurt Vonnegut - Pianul mecanic, Editura Humanitas, 2006, Colecția Raftul Denisei, Ediția I. Traducere de Sanda Aronescu. ISBN 9789735012915
 Kurt Vonnegut - Pianul mecanic, Editura Art, 2015, Colecție Serie de autor Kurt Vonnegut. Traducere de Sanda Aronescu. ISBN 9786067101553

Note

Legături externe

Vezi și
1952 în literatură
Listă de scrieri distopice

Romane din 1952
Romane americane
Romane științifico-fantastice
Romane de Kurt Vonnegut
Romane distopice
1952 în științifico-fantastic

Pianul mecanic


, né le , est un seiyū japonais. Il était auparavant affilié à Office Kaoru, mais est maintenant représenté par Mausu Promotion.

Filmographie

Anime

 2006

 Atashin'chi en tant que costumier D
 Angel Heart comme enfant
 Kanon comme public
 Doraemon

 2009

 Saki comme arbitre

 2010

 Sazae-san
 Naruto Shippuden en tant que gentleman chat, citadins, voyageur étranger
 Hakuōki comme Aizu Samurai
 Asobi ni Iku yo ! en tant que journaliste

 2011

 Un lapin noir a sept vies en tant qu'étudiant
 Naruto Shippuden comme Kagami Uchiha, Sagiri (ep 235), Chunin, Chercheur, Ami, Kage
 Beelzebub comme Kōsei Kuroki (Kagegumi), Arbitre (ep 35)
 Blood-C en tant qu'écolier
 Gintama' comme Otaku A
 Deadman Wonderland en tant que Matayoshi
 Gosick comme garçon italien, enfant soldat

 2012

 World War Blue en tant que Myomuto
 Naruto Shippuden dans le rôle de Konoha Shinobi, Kumogakure Shinobi, Shinobi, Samurai, Zaji
 Accel World en tant qu'avatar C
 Another en tant que Junta Nakao
 Inu x Boku SS comme Boy 2 (ep 6)
 Phi Brain: Puzzle of God Saison 2 en tant qu'homme
 Beelzebub comme Hasui (ep 54), Quetzalcoatl

 2013

 Space Battleship Yamato 2199 en tant que Mitsuru Yoshida
 Inazuma Eleven GO : Galaxie en tant que Kazerma Woorg
 Naruto Shippuden dans le rôle de Shū (eps 309-310), Edo tensei Shinobi, Shinobi Union, Naka Uchiha
 Dimanche sans Dieu en tant que Hardy (eps 7-8), Questine (eps 10-12), Student
 Golden Time en tant qu'étudiant masculin
 Nagi-Asu : Une accalmie dans la mer en tant que Gaku Egawa
 Samurai Flamenco en tant qu'homme B, étudiant masculin C (ep 4)
 Stella Women's Academy, High School Division Class C³ en tant qu'ennemi C (ep 3)
 Strike the Blood en tant que Caster (ep 3), Driver (ep 2), Iron Guard (ep 7)
 Ace of Diamond: Deuxième saison en tant que Wataru Kariba, Yoshimi Hidokoro, équipe du lycée Narushima
 Petits Busters ! S'abstenir comme étudiant D (ep 8)

 2014

 Le temps d'or en tant que Kazuya
 Nobunaga le fou en tant que Domrémy Village Child A (ep 15)
 World Conquest Zvezda Plot en tant que "grand frère" fumeur (ep 3), capital guard B (ep 11)
 No Game No Life as Populace
 Samurai Flamenco en tant qu'opérateur
 Haikyū !! comme Shigeru Yahaba, membre A de Kitagawa Daiichi (ep 1), joueur d'une autre école (ep 16), étudiant d'une autre école (eps 20, 23), club de volley-ball d'une autre école (ep 22)
 Aldnoah. Zéro comme Kisaki Matsuribi
 Nozaki-kun mensuel des filles en tant qu'étudiant masculin (ep 1)
 Bladedance of Elementalers comme public (ep 4)
 Naruto Shippuden dans le rôle de Shinobi de Kirigakure, villageois de Konohagakure, Konoha Anbu, élève de Kakashi, Tobirama Senju (jeune)
 A la recherche du futur perdu en tant que Yoshida
 Noragami comme étudiant D
 Psycho-Pass 2 en tant que Kyohei Otsu

 2015

 Aldnoah Zero Part 2 en tant que Kisaki Matsuribi
 Naruto Shippuden en tant qu'étudiant de l'Académie (eps 418-419), ami (ep 415), Mikoshi
 JoJo's Bizarre Adventure: Stardust Crusaders en tant qu'artiste manga (ep 26); Poupée Tatsuhiko (ep 40)
 Ace of Diamond: Deuxième saison en tant que Seki Naomichi, Wataru Kariba
 Bonjour! ! Mosaïque Kin-iro comme écolier, enseignant B
 Seraph of the End en tant que vampire
 Yamada-kun et les sept sorcières en tant que Urara Fan B (ep 1)
 Son! Euphonium en tant que membre d'un groupe de concert (ep 5)
 Mon histoire d'amour!! comme trois ensembles étudiant masculin A
 Arslan Senki comme Asim (eps 1-2)
 Food Wars: Shokugeki no Soma en tant que Shōji Satō, étudiant masculin B (ep 17), étudiant masculin E (ep 3), écolier B (eps 1, 14)
 Shimoneta: Un monde ennuyeux où le concept de blagues sales n'existe pas en tant que jeune B, membre de la division Zendo-ka B, disciplinaire B, homme A, homme en tissu rassemblé, opérateur
 Knights of Sidonia: Battle for Planet Nine en tant que mécanicien (ep 10)
 To Love-Ru Darkness 2nd en tant que Pirate C
 Charlotte comme Shichino
 Rokka : Braves of the Six Flowers en tant que Soldier A (ep 3)
 Gate: Jieitai Kano Chi nite, Kaku Tatakaeri comme adolescent, Nicola, Personnel, Clerk, Saver, Roger
 The Asterisk War en tant qu'étudiant masculin B (ep 1)
 Chevalerie d'un chevalier raté en tant qu'étudiant (ep 1), agent de sécurité (ep 3)
 Mobile Suit Gundam: Iron-Blooded Orphans en tant que Mikazuki Augus

 2016

 Prince of Stride: Alternative en tant que Aoi Shima, Arata Samejima
 Naruto Shippuden en tant que jeune Shisui Uchiha
 Active Raid 2nd en tant que Sosuke Torigoe, Taiga Nawa
 Mars arrive comme un lion en tant que Rei Kiriyama
 La vie désastreuse de Saiki K. en tant que Kenji Tanihara
 Bungo Stray Dogs en tant que John Steinbeck
 Tous dehors!! comme Shōta Adachigahara
 JoJo's Bizarre Adventure: Diamond Is Unbreakable en tant que Terunosuke Miyamoto
 Luck & Logic en tant que Ferio

 2017

 Le voyage d'Akiba : l'animation en tant que Shōhei
 Atom : Le Commencement en tant que Kensaku Han
 Chronos Ruler en tant que Bill Raidan
 Dive!! comme Jirô Hirayama
 The Idolm@ster SideM en tant que Ken Yamamura
 Kabukibu ! comme Jin Ebihara
 March Comes in like a Lion 2e saison en tant que Rei Kiriyama
 Naruto Shippuden dans le rôle de Yurito
 La saga de Tanya la maléfique en tant que Johann
 Sagrada Reset en tant que Chiruchiru

 2018

 Hinamatsuri comme Sabu
 Doreiku comme Gekko Itabashi
 Courez avec le vent en tant que Kosuke Sakaki
 Jingai-san no Yome dans le rôle de Sora Hikurakawa
 Kitsune no Koe dans le rôle de Hu Li

 2019

 Moi, quand je me réincarné en Slime en tant que Gelmud
 Ultramarine Magmell comme Inyō
 Over Drive Girl 1/6 en tant que Seijirō Kanmuri
 Dr Stone en tant que général
 Fire Force en tant que Tōru Kishiri
 Fruits Basket en tant que Ritsu Soma
 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba en tant que Muichirō Tokitō
 Cautious Hero en tant que Mash
 African Office Worker en tant que Honeyguide
 Stars Align en tant que Kazumi Miwa

 2020

 number24 comme Natsusa Yuzuki
 Interspecies Reviewers en tant que Narugami
 A Certain Scientific Railgun T en tant que Gunha Sogīta
 Re: Zero - Commencer la vie dans un autre monde en tant que Lye Batenkaitos
 King's Raid : Successeurs de la Volonté en tant que Roi
 Le samouraï de gymnastique en tant que Hiro Okamachi
 Wandering Witch: Le voyage d'Elaina en tant que Chara
 Boruto : Naruto Next Generations en tant que Yurito

 2021

 Log Horizon : Destruction de la table ronde en tant que Tōri
 Dr Stone : Stone Wars en tant que Gen
 Mushoku Tensei: Réincarnation sans emploi en tant qu'Arumanfi
 Tokyo Revengers en tant que Nahoya Kawata
 Nexus écarlate en tant que Shiden Ritter
 L'étude de cas de Vanitas en tant que Roland Fortis
 Période bleue en tant que Haruka Hashida

 2022

 The Genius Prince's Guide to Raising a Nation Out of Debt en tant que Manfred
 Chevalier squelette dans un autre monde en tant que Sekt

2023
 Kubo Won't Let Me Be Invisible en tant que Junta Shiraishi
 Mon amie des ténèbres en tant que Daichi Hino
 À déterminer

 Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba – Swordsmith Village Arc en tant que Muichirō Tokitō

ONA

 Monster Strike (2015) comme Akira Kagetsuki

OVA

 Ace of Diamond (2014) en tant que Baba

Animation théâtrale

 Naruto the Movie: Blood Prison (2012) en tant que Muku (jeune)
 Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion (2013) en tant qu'étudiant masculin
 Boruto : Naruto, le film (2015) en tant que Yurui
 Jun, la voix du cœur (2015) en tant que Kazuharu Yamaji
 Batman Ninja (2018) en tant que Red Robin
 Josée, le tigre et le poisson en tant que Yukichi
 Blue Thermal (2022) en tant que Kaede Hatori

CD dramatique

 Hibi Chōchō (2014) en tant qu'étudiant masculin
 Neko à Watashi no Kin'yōbi (2015) en tant que Kanade Maidō

Jeux vidéo

 Seigneur de la sorcellerie (2012) comme Fin
 Haikyū!! Tsunage ! Itadaki pas de keshiki !! (2014) comme Shigeru Yahaba
 The Evil Within (2014) en tant que Leslie Withers
 Prince of Stride (2015) comme Aoi Shima, Arata Samejima
 Fire Emblem Fates (2015) en tant que Siegbert
 Mobile Suit Gundam: Extreme VS Force (2015) en tant que Mikazuki Augus
 Akai Suna Ochiru Tsuki (2016) comme Shiro Ebisu
 Mobile Suit Gundam: Extreme VS Maxi Boost ON (2016) en tant que Mikazuki Augus
 Onmyōji (2016) comme Shishio
 Akane-sasu Sekai de Kimi à Utau (2017) comme Fujiwara no Michinaga
 Fire Emblem Heroes (2017) comme Siegbert et Cyril
 Touken Ranbu (2018) comme Nansen Ichimonji
 Onmyōji Arena (2018) en tant que Shishio
 Fate / Grand Order (2019) en tant que Scandinavia Peperoncino
 Fire Emblem: Three Houses (2019) en tant que Cyril
 Another Eden (2019) en tant que Dunarith
 Hero's Park (2019) en tant que Kino Yuuki
 Sengoku Night Blood en tant que Takakage Kobayakawa
 La ville de sept jours pour toujours comme Izakku
 Arknights (2020) comme Adnachiel et Noir Corne
 Le roi des combattants pour filles (2020) en tant que Sie Kensou
 A Certain Magical Index : Imaginary Fest (2021) en tant que Gunha Sogīta
 King's Raid en tant que Roi
 Nioh 2 comme Abe no Seimei
 Forever 7th Capital en tant que Isaac
 SD Gundam Battle Alliance (2022) en tant que Mikazuki Augus

Références

Liens externes

Acteur japonais de doublage
Seiyū
Naissance en février 1985
Naissance dans la préfecture d'Osaka

Kengo Kawanishi


අයෝ යනු බ්‍රහස්පතිගේ ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් අතුරින් ඇතුළතින් ම (එනම් ග්‍රහ ලෝකයට කිට්ටුවෙන්ම) පිහිටි  චන්ද්‍රයා වන අතර එහි විෂ්කම්භය කිමී 3,642 වේ. එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ චන්ද්‍රයින් අතුරින් හතරවන විශාලතම චන්ද්‍රයා ද වේ. එය හේරා දේවතාවියගේ පූජකවරිය මෙන්ම සියුස් මහ දෙවියා‍ගේ ආදරවන්තියද වූ අයෝ වෙනුවෙන් අයෝ ලෙස නම් කරන ලදී.

සක්‍රීය ගිණි කඳු 400කට අධික ප්‍රමාණයක් සහිත අයෝ චන්ද්‍රයා භූ විද්‍යාත්මකව සෞරග්‍රහ  මණ්ඩලයේ ඇති සක්‍රීයම වස්තුව වේ. මෙම අධික භූ ගෝලීය සක්‍රීයතාවයට හේතු වන්නේ බ්‍රහස්පති විසින් ඇති කරන වෙනස්වන ආකර්ෂණය නිසා අයෝ චන්ද්‍රයාගේ අභ්‍යන්තරයේ  ඝර්ෂණය තුළින් හටගන්නා උදම් උෂ්ණත්වයයි. මෙහි ඇති ඇතැම් ගිණි කඳු මගින් පිට කරන  සල්ෆර් හා සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් දුම් රොටු කිලෝමීටර 500 (සැතපුම් 310) පමණ උසකට ඉහළ යයි. තවද අයෝ ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය කඳු 100කින් පමණ සමන්විත වේ. ඒවා අයෝහි පාදමේ වූ සිලිකේට කබොල්ලෙහි වූ අධික තෙරපුම පාදක කරගෙන ඉහළට සෑදුණු කඳු වේ. එහි ඇතැම් කඳු පෘථිවියේ එවරස්ට් කන්දටත් වඩා උස් වේ. බාහිර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති (ඝන අයිස් තට්ටු ඇති) අනෙක් බොහෝ උපග්‍රහයන් මෙන් නොව අයෝ චන්ද්‍රයා ද්‍රව යකඩ හෝ අයන් සල්ෆයිඩ් හරයක් වටා  ඇති සිලිකේට් පාෂාණවලින් මූලිකව සමන්විත වේ. තවද, අයෝ ග්‍රහ‍යාගේ පෘෂ්ඨයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් සල්‍ෆර් හා සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් තුහිනවලින් වැසී පවතී.

අයෝ ග්‍රහයා තුළ ඇති ගිණි කඳු ක්‍රියාකාරිත්වය එයටම ආවේණික වූ බොහෝ ගති ලක්ෂණවලට පාදක වී ඇත.  එහි ගිණි කඳු හා ලාවා ගැලීම් විශාල පෘෂ්ඨ වෙනස්වීම් ඇතිකර  පෘෂ්ඨය රතු , කහ, සුදු, කළු හා කොළ පැහැති විවිධ වූ වර්ණවලින් වර්ණ ගන්වයි. එයට හේතුව වන්නේ සල්ෆර් සහිත සංයෝගයන්ය. තවද කිලෝමීටර් 500 (සැතපුම් 311) තරම් දික් වූ ලාවා ගැලීම මගින් ද එහි පෘෂ්ඨයේ සලකුණු තබයි. මෙවැනි ගිණි කඳු ක්‍රියාවලි නිසා අයෝ චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට පෙනුම පිසා (pizza) එකකට සමාන කළ හැකි බවට පත්ව තිබේ.  අයෝ මත ඇති ගිණි කඳු විසින් අයෝගේ ඇති තුනී හිඩැසි සහිත  වායුගෝලය නිර්මාණයට මෙන්ම බ්‍රහස්පතීගේ චුම්භක ගෝලයට ද අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය සපයයි.

අයෝ චන්ද්‍රයා සොයාගැනීම 17 හා 18 වැනි ශත වර්ෂවලදී අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ දියුණුවට විශාල ලෙස උපකාරී විය. එය 1610 දී ගැලීලියෝ ගැලීලි විසින් අනෙකුත් ගැලීලියානු උපග්‍රහයන් සමඟ  සොයාගන්නා ලදී මෙම සොයාගැනීම සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කොපර්නිකන් ආකෘතිය (Copernican model) පිළි ගැනීමට, කෙප්ලර්ගේ චලිතය පිළිබඳ නියමයන්වල දියුණුවට  හා  මුල් වරට ආලෝකයේ ප්‍රවේගය මැනීමට ද එය උපකාරී විය. 19 හා 20වන සියවස් දක්වාම පෘථිවියට අයෝ චන්ද්‍රයා ආලෝක ලපයක්ම පමණක් විය. ඉන් පසු එහි අඳුරු රතු ධ්‍රැව හා දීප්තිමත් සමක ප්‍රදේශ වැනි මහා පරිමාණ පෘෂ්ඨ  ලක්ෂණ හැදෑරීමට හැකි විය. 1979 දී වොයේජර් අභ්‍යවකාශ යානා දෙක අයෝ ,ගිනිකඳු , විශාල කඳු හා නැවුම් පෘෂ්‍ඨයකින් යුත් හා ගැටුම් ආවාටවලින්  තොර භූවිද්‍යාත්මක සක්‍රීය ග්‍රහලොවක් බව හෙළි කෙරිණි.ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය 1990 ගණන්වලදී හා 2000 දී එය අසලින් ගමන් කරමින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය හා පෘෂ්‍ඨයේ සංයුතිය සොයා බලන ලදී. තවද මෙම යානා විසින් බ්‍රහස්පතිගේ චුම්භක ගෝලය හා උපග්‍රහයා අතර ඇති සබැඳියාව ද අයෝ ග්‍රහයාගේ කක්ෂයේ කේන්ද්‍රගත වී ඇති විකිරණ තීරුව පිළිබඳව ද සොයා බැලීය. මෙම පර්යේෂණ 2007 මුල් මාස කිහිපය තුළදී නැවත සක්‍රීය වුණු අතර ඒ ප්ලූටෝ වෙත යැවූ නිවු හොරයිසන්  (New horizons) හි දුරස්ත පියැඹීම තුලිනි.

මූලාශ්‍ර

බ්‍රහස්පති

අයෝ


Mahmud Erol Kılıç (d. 1961, İstanbul), Türk akademisyen, teolog.

Biyografi
1961 yılında İstanbul, Fatih'te doğdu. Hırka-i Şerif İlkokulu, Vefâ Lisesi ve İstanbul Üniversitesi'nde öğrenim gördü. Evli ve iki çocuk babasıdır. İngilizce, Arapça, Farsça ve Fransızca bilmektedir.

Akademik hayatı
İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olduktan sonra bir müddet yurt dışında araştırmalarda bulundu. Lisans sonrası çalışmalarını özel olarak "İslam tasavvufu" alanında yoğunlaştırdı.

1988'de asistan olarak göreve başladığı İslam Felsefesi Anabilim Dalı'nda "İslam Kaynakları Işığında Hermes ve Hermetik Düşünce" isimli yüksek lisans tezini hazırladı. Türkiye üniversitelerinde "Tasavvuf Anabilim Dalı"nın kuruluşunun ardından bu anabilim dalında yapılan ilk doktora tezi sayılan "İbn Arabi'de Varlık ve Mertebeleri" isimli çalışması ile doktor ünvânına lâyık görüldü.

Türkçe ve diğer dillerde birçok ansiklopedi ve dergilerde sahasıyla ilgili makaleleri yayınlandı. Pek çok uluslararası konferanslarda tebliğ sundu, radyo ve televizyon programlarına katıldı. Türkiye Yazarlar Birliği 2004 yılında "Sufi ve Şiir" isimli kitabını inceleme-araştırma dalında yılın kitabı seçti.

16 Mart 2019- 30 Nisan 2021 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti'nin Cakarta Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.

Mahmud Erol Kılıç'ın yürüttüğü bazı resmi görevler:

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Tasavvuf Anabilim Dalı, Sistematik Tasavvuf Bilim Dalı Başkanlığı (1998 - 2008)
Türk ve İslam Eserleri Müzesi (TİEM) Başkanlığı, (İstanbul, 2005 - 2008)
Islamic Manuscript Association (TIMA) Yönetim Kurulu Başkanlığı, (Cambridge, 2006 - 2012)
Journal of Sufi Studies, editör üyesi (Leiden, 2010 - 2015)
Muhyiddin Ibn Arabi Society (MIAS), şeref üyesi, (Oxford, 2005 -)
 İslam İşbirliği Teşkilatına Üye Ülkeler Parlamentolar Birliği (İSİPAB) (PUIC) genel sekreteri (Tahran, 2008 - 2018)
Türkiye Cumhuriyeti'nin Endonezya nezdinde Büyükelçisi (2019 - 2021)
IRCICA Genel Direktörlüğü (2021-)

Eserleri

 Sûfi ve Şiir: Osmanlı Sufi Şiirinin Poetikası, İnsan Yay., 11. bsk. İstanbul, 2004. (Fransızca trc. Le Soufi et la poesie, L'Harmattan, Paris 2015; Arnavutça trc. Sufiu dhe Poezia, Logos A, Üsküp 2012.)
 Evvele Yolculuk, Sufi Kitap, 4. bsk. İstanbul 2009. (Farsça trc. Sefer Be Evvel, İntişarat-i Haqiqat, Tahran 2011.)
 Hermesler Hermesi: İslam Kaynakları Işığında Hermes ve Hermetik Düşünce, Arkeoloji ve Sanat Yay., İstanbul, 2010. (Farsça trc. İntişarat-ı Hermes, Tahran 2015.)
 Şeyh-i Ekber: İbn Arabi Düşüncesine Giriş, Sufi Kitap, 4. bsk. İstanbul 2010. (Farsça trc. Âfaq-ı İbn Arabi, İntişarat-ı Hermes, Tahran 2015.
 Anadolunun Ruhu, 3. bsk., Sufi Kitap, İstanbul 2011. (Farsça trc. İnsan-ı Kudsi, İntişarat-ı Ittılaat, Tahran 2012.)
 Tasavvufa Giriş, Sufi Kitap, 5. bsk. İstanbul 2012.
 Hayatın Satır Araları, Sufi Kitap, 4. bsk. İstanbul 2013.
 Tasavvuf Düşüncesi, Sufi Kitap, İstanbul 2014.
 Mevlana Üzerine Konuşmalar, Sufi Kitap, İstanbul 2014.
 Sufi ve Sanat, Sufi Kitap, İstanbul 2015.
 Ayırmaya Değil Birleştirmeye Geldik, Sufi Kitap, İstanbul 2015.
 İbnü'l-Arabi, İsam Yayınları, İstanbul 2015.
 Anadolu Tasavvuf Tarihine Notlar 1, Sufi Kitap, 2016
 Anadolu Tasavvuf Tarihine Notlar 2 - Halveti-Uşşakiler, Sufi Kitap, 2016
Şafak Yazıları, Sufi Kitap, 2017

Ayrıca bakınız
 Tasavvuf
 İbn Arabi

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Mahmut Erol Kılıç ile Röportaj
 "Padişah-ı Âlem Olmak Bir Kuru Gavgâ imiş" Mahmud  Erol Kılıç'la  Söyleşi
 Hilmi Yavuz'dan Sufi ve Şiir hakkında
 Sufi Şiirinin Poetikası
 Tasavvuf Akımının Voltu Yükseliyor

Türk ilahiyat akademisyenleri
Tradisyonalistler
1961 doğumlular
İstanbul doğumlu akademisyenler
İstanbul doğumlu diplomatlar
Vefa Lisesinde öğrenim görenler
İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde öğrenim görenler
Marmara Üniversitesi öğretim üyeleri
İslam İşbirliği Teşkilatı kişileri

Mahmud Erol Kılıç


Giovanni Molino ([[Veneza], 25 de abril de 1705 - Brescia, 14 de março de 1773) foi um cardeal do século XVIII

Nascimento
Nasceu em Veneza em 25 de abril de 1705. De uma família antiga e patrícia, da qual, um de seus membros, Francesco Molino, era doge de Veneza em 1645. Segundo filho de Marco Molino (ou Molin) e Giustina Vitturi. Os outros filhos foram Sebastiano, Elena, Caterina, Pietro (1709-1777; entrou na Ordem de São Bento e assumiu o nome de Marco, e foi prior do convento de S. Giustina em Pádua e bispo de Bérgamo em 1773), Angelo , Ludovico, Cecília, Gaetano e Teresa. Seu sobrenome também está listado como Molin.

Educação
Estudos iniciais em casa sob a disciplina de excelentes professores; depois, estudou na Universidade de Pádua, onde obteve o doutorado in utroque iure , direito canônico e civil, em 14 de março de 1729. Recebeu as insígnias do caráter clerical e as ordens menores em 23 de dezembro de 1725; o subdiaconado em 15 de junho de 1726; e o diaconato em 7 de junho de 1727.

Sacerdócio
Ordenado em 22 de maio de 1728. Foi para Roma e ingressou na prelatura como protonotário apostólico. Nomeado auditor da Sagrada Rota Romana para a República de Veneza em outubro de 1738; tomou posse em 2 de junho de 1739; o cargo havia sido desocupado pela promoção a cardinalato de Monsenhor Carlo Rezzonico, futuro Papa Clemente XIII; exerceu o cargo até 1755; seus Decisioni foram impressos em quatro volumes.

Episcopado
Eleito bispo de Brescia em 17 de fevereiro de 1755. Consagrada em 1º de abril de 1755, igreja de S. Marco, Roma, pelo cardeal Joaquín Fernando Portocarrero, auxiliado por Giorgio Lascaris, arcebispo titular de Teodosia, e por Alessandro Fe, bispo titular de Metone . Promovido a cardinalato a pedido da República de Veneza.

Cardinalado
Criado cardeal sacerdote no consistório de 23 de novembro de 1761; o papa enviou-lhe o barrete vermelho a Veneza com um breve apostólico datado de 27 de novembro de 1761, com o enablegato papal Monsenhor Giuseppe de Renaldis, camareiro particular participante . O município de Brescia o elegeu protetor da Biblioteca Quriniana. As controvérsias entre Roma e a República de Veneza o afetaram muito e por causa de sua lealdade à Santa Sé, ele deixou a diocese porque não podia obedecer às leis do Senado veneziano sobre os regulares; retirou-se para o mosteiro beneditino de Ferrara; ele foi privado de seus aluguéis e posses, exceto a mobília de seu quarto, sua carruagem e cavalos; O Papa Clemente XIII o ajudou generosamente. A angústia causada por sua situação afetou sua saúde e ele ficou quase totalmente cego. Abade commendatrio da abadia de Ss. Simone e Giuda, Bergamo, fevereiro de 1764. Participou do conclave de 1769, que elegeu o Papa Clemente XIV. Recebeu o chapéu vermelho em 22 de junho de 1769; e o título de S. Sisto, 26 de junho de 1769. Atribuído à SS. CC. dos Bispos e Regulares, Visita Apostólica, Índice e Indulgências e Sagradas Relíquias. Após o conclave, o novo papa o ajudou a reconquistar o favor da República de Veneza; o papa impôs ao cardeal a aceitação das leis da república, pelas quais o pontífice foi muito criticado. No trágico desastre que afetou a cidade de Brescia na madrugada de 18 de agosto de 1769, ele exerceu uma extraordinária solicitude pelos milhares de pessoas afetadas. Ele governou a diocese com grande zelo cuidando da disciplina do clero e da imunidade eclesiástica; visitou a diocese; instituiu uma escola para a formação da juventude;

Morte
Morreu em Brescia em 14 de março de 1773, de febre alta e outros problemas de saúde. Exposto e sepultado na catedral de Brescia, onde também teve lugar o solene funeral

Cardeais nomeados pelo papa Clemente XIII

Giovanni Molino


فيسوكوغورنيي  هي مدينة في مقاطعة خاباروفسك كراي في روسيا.

مراجع

مدن خاباروفسك كراي

فيسوكوغورنيي (هاباروفسك)


Dugald Thomson, né le  à Londres et mort le  à Sydney, est un homme politique australien.

Biographie
Il est le fils d'un courtier d'assurances, et sa famille quitte l'Angleterre pour s'installer en Australie-Méridionale lorsqu'il est encore bébé. Il est toutefois scolarisé en Angleterre, et à son retour en Australie à l'âge de 19 ans, il est employé par un marchand de thé et de café à Melbourne. Il fonde ensuite une branche de cette entreprise à Sydney, et co-fonde dans le même temps une co-opérative de ferrys à vapeur.

Membre du Parti pour le libre-échange, en 1894 il est élu député de la circonscription de Warringah à l'Assemblée législative de Nouvelle-Galles du Sud. Il est élu député de Sydney-nord à la Chambre des représentants d'Australie aux premières élections fédérales en 1901, et réélu en 1903 et 1906. D'août 1904 à juillet 1905 il est le ministre de l'Intérieur dans le seul gouvernement fédéral formé par le Parti pour le libre-échange. Il est un député actif dans les débats et les commissions, amiable sans être particulièrement éloquent. Il ne se représente pas aux élections de 1910.

Cofondateur d'un foyer de convalescence pour anciens combattants, qu'il contribue à financer, il est également président d'un fonds de financement de mémoriaux de guerre.

Références

Liens externes

Naissance en décembre 1849
Décès en novembre 1922
Ministre australien de l'Intérieur
Personnalité australienne du XIXe siècle
Personnalité australienne du XXe siècle
Décès à 72 ans

Dugald Thomson


Omar Hassan Omar (født 11. november 1990) er en dansk-etiopisk mellem- og langdistanceløber, der løber for AGF Atletik. Hans primære distancer er 5000 meter, 10.000 meter og halvmarathon.

Omar har leveret nogle bemærkelsesværdige resultater blandt andet ved at vinde Bestseller Aarhus City Halvmarathon (2019), HCA Marathon (½ marathon) 2017 & Esrum Sø Rundt 2017.

Historie
Omar Hassan Omar er født og opvokset i Jijiga i Etiopien i 1990. I 2014 kom Omar Hassan Omar til Køge i Danmark efter at være flygtet fra krig i sit hjemland.

Ved en tilfældighed blev Omar Hassan Omar's talent opdaget af løbetræner Erling Worm, som tog Omar Hassan Omar under sine vinger og begyndte at opbygge Omar Hassan Omar's form.

Personlige rekorder

 800 meter: 2.01:0 (2016)
1500 meter: 3.58.67 (2019)
3000 meter: 8.16.97 (2018)
 5000 meter: 14.14:90 (2019)
 10.000 meter: 30.24:65 (2018)
10 km: 30.16 (2019)
 Halvmarathon: 1.05.38 (2019)

Eksterne henvisninger
 Statletik (Atlet profil)

Mellemdistanceløbere fra Danmark
Langdistanceløbere fra Danmark

Omar Hassan Omar


Abigar é uma raça bovina africana. São bastante característicos seus grandes chifres pontiagudos.

É encontrado principalmente na Etiópia e no Sudão do Sul . Neste último país, constitui a maior parte do gado das tribos Dinka, Nuer e Shilluk . É usado principalmente para a produção de leite (3 a 5 litros por dia), e em menor escala para a carne e trabalho de campo.

A estimativa é de que haja 550 000 cabeças de gado desta raça.

Referências

Ligações externas

  Fiicha da raça Abigar
Raças de bovinos

Abigar


Alexei Jermolajewitsch Ewert (; * 4. März 1857 in Moskau; † 10. Mai 1926 in Wereja) war ein General der Kaiserlich Russischen Armee im Ersten Weltkrieg, bekannt für sein Kommando der russischen Westfront in der Brussilow-Offensive.

Leben

Militärische Laufbahn
Nach dem Abschluss der Alexander-Militärschule 1876 trat er in die Kaiserlich Russische Armee ein. 1882 schloss er deren Generalstabsakademie ab und diente danach im Stab der 3. Infanteriedivision von 1882 bis 1886, im Militärbezirk Warschau von 1888 bis 1893 und danach beim XI., IV. und V. Armeekorps. Während des Russisch-Japanischen Krieges war er der Stabschef der Mandschurischen Armee. Zwischen dem 21. Mai 1908 bis zum 19. Juni 1912 war er Kommandierender General des XIII. Armeekorps, danach übernahm er den Militärbezirk Irkutsk. Bereits am 10. April 1911 war er zum General der Infanterie befördert worden.

Erster Weltkrieg
Zu Beginn des Krieges übernahm er anstelle des in der Schlacht von Kraśnik zurückgeworfenen Generals Anton von Saltza am 23. August 1914 den Oberbefehl der 4. Armee in Galizien. Mitte September hatte die russische Südwestfront die Österreicher bis zur Sanlinie verfolgt. Der Oberkommandierende General Iwanow verlegte darauf Ewerts Armee in den Raum nördlich Iwangorod. Die 4. Armee hatte im Oktober zusammen mit der 9. Armee entscheidenden Anteil am Sieg über die k.u.k. 1. Armee während der Schlacht an der Weichsel.

Ende August 1915 wurde General Ewert zum Oberbefehlshaber der etwa zwischen Lida und Prypjat zurückgedrängten Westfront befördert. In der Schlacht am Naratsch-See im März 1916 ließ Ewert seine Truppen deckungslos gegen die deutschen Maschinengewehrnester vorrücken. In völliger Verkennung der Lage schickte er immer mehr Soldaten in eine vermeintliche Lücke in den deutschen Linien. Allein an diesem etwa einen Kilometer breiten Frontabschnitt verloren die Russen in den ersten acht Stunden der Schlacht, am 18. März, infolgedessen 15.000 Mann an Toten und Verwundeten. Insgesamt kamen an diesem Tag in der Schlacht am Naratsch-See 20.000 russische Soldaten ums Leben. Weitere 12.000 russische Soldaten erfroren im Laufe der zehn Tage der Schlacht oder starben an Unterkühlung. Nach der katastrophalen Niederlage versuchte Ewert, diese mit der angeblichen Feigheit seiner Soldaten zu rechtfertigen.

Ungeachtet seines Versagens am Naratsch-See erhielt Ewert auch in der Brussilow-Offensive im Sommer desselben Jahres ein Kommando. Seine Angriffe bei Baranowitschi konnten von der deutschen Armeeabteilung Woyrsch abgeschlagen werden. Im März 1917 wurde er infolge der Februarrevolution durch General der Infanterie Wladimir Smirnow ersetzt.

Orden
 Georgsorden, 3. Klasse (8. Oktober 1915)
 St. Anna Orden, 1. Klasse (1907)
 Sankt-Stanislaus-Orden, 1. Klasse mit Schwertern (28. Februar 1906)
 St. Wladimir Orden, 2. Klasse (6. Dezember 1912)
 Orden des Weißen Adlers, (10. Januar 1915)
 Alexander-Newski-Orden, mit Schwertern (10. Januar 1915)

Literatur
 John Howard Morrow: The Great War: An Imperial History. Routledge, London 2003, ISBN 0-415-20439-9, S. 136 ff.

Fußnoten

General der Infanterie (Russisches Kaiserreich)
Person im Russisch-Japanischen Krieg
Befehlshaber im Ersten Weltkrieg (Russisches Kaiserreich)
Träger des Ordens des Heiligen Georg
Träger des Ordens des Heiligen Wladimir
Träger des Ordens der Heiligen Anna
Träger des Alexander-Newski-Ordens (Russisches Kaiserreich)
Träger des Weißen Adlerordens
Russlanddeutscher
Russe
Geboren 1857
Gestorben 1926
Mann

Alexei Jermolajewitsch Ewert


Sally Gerber (born 1927 in Fremont, Michigan) is the daughter of Daniel Frank Gerber who established the baby food enterprise Gerber Products Company.

Sally Gerber was ill as a baby, and when she was seven months old, her pediatrician recommended a diet of fruits and vegetables which her mother prepared for her daily. Her mother Dorothy soon grew tired of hand-straining fruits and vegetables every day. She turned to her husband "Dan", owner of the Fremont Canning Company along with his father Frank Daniel Gerber, for help.

Footnotes

Sources

 Avakian, Arlene Voski et al., From Betty Crocker to Feminist Food Studies, Liverpool University Press (2005),
 Belasco, Warren James et al., Food Nations, Routledge (2002),
 Ingham, John N., Biographical Dictionary of American Business Leaders: A-G, Greenwood Publishing Group (1983),

1927 births
Living people
20th-century American businesspeople
20th-century American businesswomen
21st-century American women

Sally Gerber


Yutaka Higuchi (en ), né le  à Tokyo au Japon, est un patineur artistique japonais, triple champion du Japon de 1970 à 1972.

Biographie

Carrière sportive
Yutaka Higuchi domine le patinage japonais en devenant trois fois consécutivement champion du Japon entre 1970 et 1972.

Il représente son pays à trois mondiaux (1970 à Ljubljana, 1971 à Lyon et 1972 à Calgary) et à deux olympiades (1968 à Grenoble et 1972 à Sapporo).

Il quitte les compétitions sportives après les mondiaux de 1972.

Reconversion
Yutaka Higuchi est diplômé de l'Université Hōsei.

Après sa retraite sportive, il devient entraîneur dans son pays et commentateur des compétitions de patinage artistique pour la télévision japonaise.

Palmarès

Notes et références

Liens externes

Patineur artistique japonais
Naissance en septembre 1949
Naissance à Tokyo
Entraîneur japonais de patinage artistique
Patineur artistique aux Jeux olympiques d'hiver de 1968
Patineur artistique aux Jeux olympiques d'hiver de 1972

Yutaka Higuchi


An Acroceras tonkinense in uska species han Liliopsida nga syahan ginhulagway ni Benedict Balansa, ngan ginhatag han pagkayana nga asya nga ngaran ni Charles Edward Hubbard och Norman Loftus Bor. An Acroceras tonkinense in nahilalakip ha genus nga Acroceras, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Acroceras

Acroceras tonkinense


Bulletin of Miscellaneous Information Kew (abreviado Bull. Misc. Inform. Kew) fue una revista con descripciones botánicas que fue editada por el Real Jardín Botánico de Kew desde el año 1887 hasta 1942, fue sustituido por Kew Bulletin.

Referencias

Enlaces externos
Descripción en Kew

Revistas de botánica
Revistas científicas en inglés
Revistas científicas del Reino Unido
Revistas desaparecidas del Reino Unido
Publicaciones fundadas en 1887
Publicaciones desaparecidas en 1942


Le jardin fruitier, (abreviado Jard. Fruit.), es una serie de libros con ilustraciones y descripciones botánicas que fueron escritos por el botánico y agrónomo francés de origen belga; Joseph Decaisne y publicados en nueve volúmenes en los años 1858 a 1875, con el nombre de ''Le Jardin fruitier du Muséum, ou Iconographie de toutes les espèces et variétés d'arbres fruitiers cultivés dans cet établissement avec leur description, leur histoire, leur synonymie (El jardín de frutales del Museo o iconografía de todas las spp. y var. de árboles frutales cultivados)(9 vols. 1858-1875) Texto en línea 1 2 5 6 7 8 9

Referencias

Libros de botánica
Publicaciones científicas

Le jardin fruitier


Les Talkata ou Telkata sont un rameau de la branche sédentaire des Sanhadja du Maghreb central, dont le bastion était le Titteri (Nord de l'Algérie) au Moyen Âge. Ils ont joué un rôle de premier plan dans l'histoire de l'Occident musulman, et sont les fondateurs des dynasties zirides (Badicides et Hammadides) ayant régné au Maghreb central, en Ifriqiya et en Al-Andalus.

Origine

Les Talkata sont issus de la branche sédentaire des Sanhadja. L'ethnonyme Ṣanhadja désigne un groupement de tribus berbères qui ont joué à l'époque médiévale un rôle historique important. Des pouvoirs dynastiques ayant vu le jour au Maghreb et en Andalousie témoignaient la montée en puissance de plusieurs tribus sanhadjiennes, sédentaires du Maghreb central ou nomades du Sahara, notamment au temps des monarchies zirides.

Les Sanhadja étaient divisés en deux branches : les tribus non-nomades, agriculteurs et éleveurs vivant dans les montagnes du Maghreb central ; et les nomades, représentés par les tribus du Sahara. Ibn Khaldoun comptait près de soixante-dix branches : l'une des plus importantes était les Talkāta qui occupaient une partie du Maghreb central. Des groupes moins importants se trouvaient dans les plaines atlantiques du Maroc. Mais aucune de ces tribus sanhadjiennes n'eut le moindre pouvoir politique contrairement aux deux autres.

Les ancêtres des Sanhadja constituaient sous le Haut-Empire romain une tribu maure du Djebel Titteri (futur bastion des Zirides) qui disposait d'une ville (oppidum Vsinazense). Le nom de Vsinaza attesté au début du  dans la région, est un toponyme construit sur Vsinazi (= fils de Ṣinag / Ṣinadj/ Ṣinaz), un ethnonyme identifiable avec le nom des Berbères et les transcriptions (latine et arabes) de cet ethnonyme qui renvoie à un même nom berbère, celui des Iẓnagen.

D'après les généalogistes berbères, les Sanhadja étaient l'une des sept grandes branches descendant de Burnis, fils de Barr. Les Sanhadja (antiques Vsinazi), les Masufa (antiques Masofi) et Lamadiya (antiques Lambdienses), sont parmi les communautés qui ont formé au Moyen Age la confédération des Sanhadja sédentaires. Cette importante confédération tribale a été dirigée à partir du  par la branche des Talkata.

Les généalogistes médiévaux ont donné des filiations le plus souvent discordantes. La plus répandue, mais pas nécessairement la plus sûre, fait remonter les Talkâta, jusqu'aux Himyarites. Ibn Khaldoun décrit les Telkata comme descendant de Telkat fils de Kert, fils de Sanhadj (Zanag en berbère). Il donne comme fractions principales : les Matennan, Ouennougha, Botūiya, Banu Mazghinna, Banu Uthman et Banu Khalil.

Territoire et mode de vie

Les tribus Sanhadja du Nord occupaient les territoires entre les Ouarsenis, le Titteri et le Sud des Bibans. Les Talkata sont la grande tribu sanhadjienne du Maghreb central, dont ils occupaient une partie.

Ils étaient des montagnards qui habitaient l'Atlas tellien au sud d'Alger, dans le Titteri. Pour Bouzid Aleya, qui a consacré aux Sanhadja une étude exhaustive, les premiers groupements Sanhadja signalés dans le Haut Moyen age, étaient établis dans la partie orientale du Maghreb central, plus exactement à l'ouest du Zab. L'auteur les distingue des Sanhadja nomades du Sahara. Chez ce groupe des sédentaires, les Talkâta sont établis à l'est de Tlemcen, dans la région d'Alger, de Msila, de Hamza, de Médéa et de Bougie.

Selon Ibn Khaldoun, les Talkata occupaient la même région comprise entre M'sila, Hamza, Alger, Miliana, jusqu'à la Moulouya, à l'exception d'un certain nombre d'enclaves appartenant à d'autres tribus, dont des fraction zénètes. Les Talkâta étaient avant tout des montagnards, des sédentaires attachés aux flancs d'une montagne fractionné en étroites vallées fertiles où la vie se concentrait en petites agglomérations.

Au moment de l'émergence de la famille ziride, le domaine des Talkâta se situait dans la région du Titteri, cette région bénéficie d'une altitude moyenne assez élevée qui lui assure un climat relativement tempéré. La pluviométrie est capricieuse, mais suffisante, pour permettre quelques cultures riches : céréales en particulier. Leur domaine compte également plusieurs cités : Médéa, Miliana et Achir.

Ils étaient voisins des Zouaoua au Nord-est, qui vivaient repliés sur eux-mêmes. Au Sud, ils sont voisin des Zénètes, leurs ennemis de toujours. Les Berbères des Bibans, qui séparent le Titteri de Msila, sont plus liés à eux. Les Talkâta pouvaient atteindre Djezaïr béni Mezghanna, petit port qui intéresse assez peu les Berbères.

Au , Ibn Hawqal juge l'état de la région. Il a vu, aux alentours d'Achîr, des sources naturelles abondantes, des jardins, des terrains de culture. A Miliana, décrite comme , il a remarqué des moulins sur la rivière, . Le pays des Talkâta offre des conditions de vie très suffisantes et pour que les premiers Zirides s'y sentent à l'aise.

Histoire

Les Talkâta, rameau de la confédération des Sanhadja, ont joué un rôle de premier plan dans l'histoire de l'Occident musulman aux Xe, Xle et Xlle siècles. La tribu des Talkāta, devait exercer sur les autres tribus du Maghreb Central une suprématie qui pourrait expliquer en partie sa densité numérique, mais qui semble davantage encore due à la valeur des chefs qui ont su l'organiser et la constituer en armée prête aux grands exploits. Ainsi, au , ils dominaient le Maghreb central lorsqu'ils étaient alliés des Fatimides et plus tard ils ont établi la dynastie Ziride.

À l'époque de la conquête musulmane du Maghreb, les Ketamas et les Sanhadja (dont les Talkata) peuplaient le Maghreb central, y compris le massif de l'Aurès, la Grande Kabylie, mais également les régions de Tahert et de Tlemcen. Le premier chef connu des Talkāta serait Menad ibn Manḳūs, dont le fils Ziri est l'ancêtre de la dynastie des Zirides, et le fondateur de leur capitale, Achir dans le Ḏj̲abal Titteri (en 935). L'emplacement de  cette forteresse, lui permet d'avoir main mise sur les routes desservant les Hautes Plaines, la Mitidja et la Kabylie.

Ennemis héréditaires de leurs voisins Zénètes clients des Omeyyades de Cordoue (menés par les Maghraouas et les Banou Ifren de la région de Tlemcen), les Sanhadja du Maghreb central (dont le bastion était à l'origine le Djebel Titteri) ont choisi l'alliance avec les Fatimides. Convertis à la doctrine chiite ismaélienne au  (ils reviendront plus tard au sunnisme), les Talkāta ont largement participé à la guerre des Fatimide contre les Berbères Kharijites.

Bologhine ibn Ziri, chef de la tribu Takalta du Sud-Algérois, est investi gouverneur du Maghreb central par les Fatimides, en raison du rôle de son père Ziri ibn Menad, lors des révoltes kharidjites d'Abu Yazid et des expéditions contre les Zénètes en Oranie. La dynastie ziride, qui a régné au , est issue de la branche algérienne des Ṣanhāja. C'est la tribu des Hammadides et des Badisides de l'Ifriqiya.

L'engagement des Talkāta au service des Fatimides s'est poursuivi sous la conduite de Bologhine qui a permis au califat chiite d'affirmer sa présence dans le Maghreb central et occidental aux dépens des Omeyyades de Cordoue et de leurs clients Zenetes (prise de Fès en 995). Au début du , une branche de la famille, les Hammadides, établit un autre centre de pouvoir en fondant Qalâa dans le Hodna, puis à partir de 1090, Béjaïa. Par ailleurs, Zāwi, fils de Ziri ibn Menad, fonda la Taïfa de Grenade en Al-Andalus.

Lors de la Conquête de l'Algérie par la France, il n'y avait plus d'un groupe berbère significatif identifié comme Talkata. Les Zouaoua occupaient les territoires qui étaientt autrefois la patrie des Kutāma et Talkata.

Personnalités notables

 Bologhine ibn Ziri
 Ziri ibn Menad
 Hammad ibn Bologhine
 Zawi ibn Ziri

Références

Articles connexes
 Zirides
 Hammadides
 Titteri

Hammadides
Histoire de l'Algérie

Talkata


Zupčasta selagina (lat. Selaginella denticulata), biljna vrsta iz roda selagina, porodica Selaginellaceae, red Selaginellales, dio razreda Lycopodiopsida.

Zupčasta selagina jedna je od tri vrste selagina koje rastu i u Hrvatskoj, a raširena je u području Sredozemlja, uključujući Maltu, Siciliju, Crnu Goru, Makedoniju, Albaniju, Grčku, Kretu, Maroko, Alžir, Tunis, Libiju, Madeiru, Tursku, Cipar, Libanon, Siriju i istočne Egejske otoke.

Prvi puta pod ovim imenom javlja se u Flora 21(10): 149 (1838), dok je prvi puta opisana od Carla Linnéa pod imenom Lycopodium denticulatum u Sp. Pl. : 1106 (1753)

Sinonimi
 Lycopodium denticulatum L.
 Plananthus denticulatus (L.) P.Beauv.

Izvori

Crvotočnice
Flora Europe
Flora Hrvatske
Flora Crne Gore
Flora Makedonije

Zupčasta selagina


"Willow" (stilizirana malim slovima) pjesma je američke kantautorice Taylor Swift, koja je ujedno i glavni singl s njezina devetog studijskog albuma "evermore", objavljena 11. prosinca 2020. Pjesmu je napisala zajedno s producentom Aaronom Dessnerom.

O pjesmi i glazbeni video
Swift je također režirao prateći glazbeni video koji je premijerno prikazan istog dana. Video se nastavlja na kraj prijašnjeg Swiftinog glazbenog videa za pjesmu "cardigan", odn. video započinje sa snimkom Taylor kako sjedi na stolici, okrenuta od klavira. Swift gleda u kameru te onda shvaća kako u rukama drži zlatni svjetlucavi konopac koji vodi u klavir. Swift ga slijedi te se uspinje nazad u klavir, no ovog puta, Swift se ne nalazi na istim lokacijama kao u "cardigan" video zapisu. Swift prelazi različite lokacije kao što su šuma uz jezero, putujući cirkus, sniježna šuma s vješticama koje plešu oko vatre i ponovni povratak u kolibu u kojoj je započela.

Dva dana kasnije, na Swiftin rođendan, objavljen je remix pjesme s Elvire pod nazivom "rasplesana vještica".

Izvori

Američke skladbe, Skladbe Taylor Swift

Willow (pjesma Taylor Swift)


John Franklin Miller (* 21. November 1831 in South Bend, Indiana; † 8. März 1886 in Washington, D.C.) war ein US-amerikanischer Jurist und Politiker. Er kämpfte als General der Unionsarmee im Sezessionskrieg. Ab 1881 bis zu seinem Tod im Jahr 1886 vertrat er den Bundesstaat Kalifornien im US-Senat.

Jugendjahre und Ausbildung
Miller wurde in South Bend im Bundesstaat Indiana geboren. Er absolvierte seine Ausbildung in South Bend, Chicago und New York. Dort machte er 1852 auch seinen Abschluss als Rechtsanwalt an der State and National Law School. Er praktizierte zunächst in South Bend, zog jedoch schon im nächsten Jahr nach Napa in Kalifornien. Neben seiner Anwaltstätigkeit wurde er hier auch Gemeindekämmerer. 1955 kehrte er nach South Bend zurück und wurde dort 1960 in den Senat von Indiana gewählt.

Sezessionskrieg
Zu Beginn des Bürgerkrieges trat Miller den Unionstruppen bei. Am 27. August 1861 ernannte ihn der Gouverneur von Indiana, Oliver P. Morton, zum Oberst des 29. Infanterieregiments von Indiana. Das Regiment wurde der Brigade von Edward Needles Kirk in der Division von Alexander McDowell McCook in Don Carlos Buells Army of the Ohio zugeteilt und in Tennessee stationiert. Miller kämpfte am zweiten Tag der Schlacht von Shiloh und nahm an der Belagerung von Corinth teil. Miller führte sein Regiment durch das nördliche Alabama und Tennessee und verfolgte Braxton Bragg durch Kentucky. Dann kommandierte er eine Brigade unter James Scott Negley während der Schlacht am Stones River im Dezember 1862. Am zweiten Tag der Schlacht führte Miller den Gegenangriff der Konföderationstruppen an, der den Angriff von John C. Breckinridge zurückschlug. Während dieses Angriffs wurde Miller am Nacken verwundet.

Während des Tullahoma-Feldzugs kommandierte Miller eine Brigade unter General McCook im XX. Corps. Er wurde während einer Schlacht bei Liberty Gap am 27. Juni 1863 schwer verwundet und verlor sein linkes Auge. Er kehrte am 10. April 1864 in den Dienst zurück und wurde rückwirkend zum 5. Januar zum Brigadegeneral befördert. Im Mai 1864 wurde er zum Kommandanten der Garnison von Nashville ernannt. Er kehrte im Dezember auf das Schlachtfeld zurück und befehligte eine stattliche Truppe in der Schlacht von Nashville. Für die Leistungen in dieser Schlacht wurde er am 13. März 1865 zum Zwei-Sterne-General befördert.

Rückkehr nach Kalifornien
Miller lehnte eine Anstellung als Oberst in der regulären Armee ab und schied am 29. September 1865 aus dem Dienst aus. Er zog zurück nach Kalifornien, wo ihn Präsident Andrew Johnson zum Zollmeister im Hafen von San Francisco ernannte. 1869 lehnte er eine weitere Amtszeit ab und wurde zum Vorsitzenden der Alaska Commercial Company, welche die Fellindustrie der Pribilof Islands kontrollierte.

Miller kaufte 1869 einen Teil der Rancho Yajome im Napa Valley. Zum Zeitpunkt des Kaufs war das Grundstück gänzlich unerschlossen. Das Ehepaar kaufte das Areal, auf dem sich nun der Silverado Country Club befindet, aus verschiedenen Quellen zusammen.

Miller kehrte in die Politik zurück. Von 1878 bis 1879 war er Mitglied der zweiten state constitutional convention. Die California State Legislature wählte 1880 den Republikaner Miller zum US-Senator für den Bundesstaat. Er war ein starker Befürworter verschiedener Gesetzesvorschläge zur Einschränkung des Einflusses chinesischer Einwanderer. Er brachte seine Vorurteile gegenüber den chinesischen Einwanderern im Chinese Exclusion Act von 1882 zum Ausdruck:
One complete man, the product of free institutions and high civilization, is worth more to the world than hundreds of barbarians. Upon what other theory can we justify the almost complete extermination of the Indians, the original possessor of all these States? I believe that one such man as Newton, or Franklin, or Lincoln, glorifies the creator of the world and benefits mankind more than all the Chinese who have lived, struggled and died on the banks of the Hoang Ho. 13 Cong. Rec. 1,487(1882).

Er war Vorsitzender des Ausschusses zur Gesetzesüberarbeitung der Vereinigten Staaten im 47. Kongress und war Mitglied des Außenausschusses im 49. Kongress.

Senator Miller verstarb in seinem Büro in Washington. Er wurde ursprünglich auf dem Laurel Hill Cemetery in San Francisco begraben, wurde aber am 5. Mai 1913 auf den Nationalfriedhof Arlington umgebettet, zusammen mit seiner Frau Mary Wickerham (Chess) Miller, seiner Tochter und seinem Schwiegersohn, Rear Admiral Richardson Clover.

Sein Neffe hieß ebenfalls John Franklin Miller, ging ebenfalls in die Politik und war Kongressabgeordneter für den Bundesstaat Washington.

Literatur
 Eicher, John H., and Eicher, David J., Civil War High Commands, Stanford University Press, 2001, ISBN 0-8047-3641-3.
 Warner, Ezra J., Generals in Blue: Lives of the Union Commanders, Louisiana State University Press, 1964, ISBN 0807108227

Weblinks

Einzelnachweise

Senator der Vereinigten Staaten aus Kalifornien
Mitglied des Senats von Indiana
Mitglied der Republikanischen Partei
Militärperson (Nordstaaten)
Rechtsanwalt (Vereinigte Staaten)
US-Amerikaner
Geboren 1831
Gestorben 1886
Mann

John Franklin Miller (Politiker, 1831)


برشامه مسرحية عرضت على مسرح الدسمه إنتاج مسرح السلام عام 1987م وقد قام بتأليفها: عبد العزيز المسلم وهي للمخرج: عبد الناصر الزاير

المسرحية بطولة عبد العزيز النمش ـ محمد السريع ـ عبد العزيز المسلم ـ استقلال احمد ـ حمد ناصر، وهي أول مسرحية قام بتأليفها وإنتاجها عبد العزيز المسلم وعرضت على مدار عامين .

مسرحيات كويتية

برشامه (مسرحية)


بيرم رجب  (بالصربوكرواتية: Бајрам Реџепи, Bajram Redžepi) (ولد في 3 يونيو، 1954 في كوسوفسكا ميتروفيتشا، كوسوفو يوغوسلافيا - 21 أغسطس 2017) هو سياسي وأول رئيس الوزراء كوسوفو ما بعد الحرب. وهو عضو في ثاني أكبر حزب سياسي في كوسوفو، حزب كوسوفو الديمقراطى.

تخرج من جامعة بريشتينا وأتم دراساته العليا في جامعة زغرب سنة 1985. قضى معظم حياته المهنية العاملة كجراح ناجح.

خلال حرب كوسوفو 1999 انضم رجب إلى جيش تحرير كوسوفو حيث امضى ثلاثة أشهر طبيب ميدان. في الانتخابات العامة التي جرت في نوفمبر 2001 في كوسوفو فاز حزب رجب الذي نال 25.7 % من الاصوات الثاني بعد حزب إبراهيم روجوفا رابطة كوسوفو الديمقراطية، فعين البرلمان الكوسوفي رجب رئيسا للوزراء في 4 مارس 2002. في أعقاب الانتخابات العامة التي عقدت في 24 أكتوبر، 2004 جاء حزب كوسوفو الديمقراطي في المرتبة الثانية وفاز ب 30 مقعدا في البرلمان. وفي 22 فبراير 2011 أصبح رجب وزيرا للداخلية في جمهورية كوسوفو.

تقاعد رجب عن العمل السياسي سنة 2014 وعاد إلى مهنته الأساسية وهي الجراحة. وفي وقت لاحق من حياته تدهورت صحته وعانى من عدة سكتات، ثم وقع في غيبوبة. عولج بداية في كوسوفو ثم نقل إلى تركيا للمتابعة، وفي يوم 21 أغسطس 2017 توفي في إحدى المستشفيات التركية عن عمر ناهز 63 سنة.

روابط خارجية

مصادر

أشخاص من ميتروفيتسا
ألبان كوسوفو
جراحون كوسوفيون
رؤساء وزراء كوسوفو
مسلمون ألبان
مسلمون كوسوفيون
مواليد 1373 هـ
مواليد 1954
وزراء داخلية كوسوفو
وفيات 1438 هـ
وفيات 2017
وفيات بسبب مرض دماغي وعائي
جراحون يوغوسلافيون
سياسيون من ميتروفيتسا

بيرم رجب


Åsvær is a small group of islands lying on the Arctic Circle in the municipality of Dønna in Nordland county, Norway.  The islands lie on the south side of the Nordåsværfjord, about  south of the island of Lovund and  northwest of the island of Dønna. The Åsvær Lighthouse was built here in 1876. The islands are noted for their herring fishery.

References

External links
Åsvær lighthouse

Islands of Nordland
Dønna

Åsvær