The Phrygian language () was the Indo-European language of the Phrygians, spoken in Anatolia (modern Turkey), during classical antiquity (c. 8th century BC to 5th century AD).

Phrygian ethno-linguistic homogeneity is debatable. Ancient Greek authors used "Phrygian" as an umbrella term to describe a vast ethno-cultural complex located mainly in the central areas of Anatolia rather than a name of a single "tribe" or "people". Plato observed that some Phrygian words resembled Greek ones.

Because of the fragmentary evidence of Phrygian, its exact position within the Indo-European language family is uncertain. Phrygian shares important features with Greek and Armenian. Evidence of a Thraco-Armenian separation from Phrygian and other Paleo-Balkan languages at an early stage, Phrygian's classification as a centum language, and the high frequency of phonetic, morphological, and lexical isoglosses shared with Greek, have led to a current consensus which regards Greek as the closest relative of Phrygian.

Discovery and decipherment
Ancient authors like Herodotus and Hesychius have provided us with a few dozen words assumed to be Phrygian, so-called glosses. In modern times the first monument with a Phrygian text, found at Ortaköy (classical Orcistus), was described in 1752. In 1800 at Yazılıkaya (classical Nakoleia) two more inscriptions were discovered. On one of them the word ΜΙΔΑΙ (Midai), 'to Midas', could be read, which prompted the idea that they were part of a building, possibly the grave, of the legendary Phrygian king Midas. Later, when Western archeologists, historians and other scholars began to travel through Anatolia to become acquainted with the geographical background of Homer's world and the New Testament, more monuments were discovered. By 1862 sixteen Phrygian inscriptions were known, among them a few Greek-Phrygian bilinguals. This allowed German scholar Andreas David Mordtmann to undertake the first serious attempt to decipher the script, though he overstressed the parallels of Phrygian to Armenian, which led to some false conclusions. After 1880, the Scottish Bible scholar William Mitchell Ramsay discovered many more inscriptions. In the 20th century, the understanding of Phrygian has increased, due to a steady flow of new texts, more reliable transcriptions, and better knowledge of the Indo-European sound change laws. The alphabet is now well-known, though minor revisions of the rarer signs of the alphabet are still possible, one sign ( = /j/, transcribed y) was only securely identified in 1969.

Classification
Phrygian is a member of the Indo-European linguistic family, but because of the fragmentary evidence, its exact position within that family is uncertain. Phrygian shares important features with Greek and Armenian. Between the 19th and the first half of the 20th century, Phrygian was mostly considered a satem language, and thus closer to Armenian and Thracian, while today it is commonly considered to be a centum language and thus closer to Greek. The reason that in the past Phrygian had the guise of a satem language was due to two secondary processes that affected it. Namely, Phrygian merged the old labiovelar with the plain velar, and secondly, when in contact with palatal vowels /e/ and /i/, especially in initial position, some consonants became palatalized. Furthermore, Kortlandt (1988) presented common sound changes of Thracian and Armenian and their separation from Phrygian and the rest of the palaeo-Balkan languages from an early stage.

Modern consensus views Greek as the closest relative of Phrygian. Furthermore, out of 36 isoglosses collected by Obrador Cursach, Phrygian shared 34 with Greek, with 22 being exclusive between them. The last 50 years of Phrygian scholarship developed a hypothesis that proposes a proto-Graeco-Phrygian stage out of which Greek and Phrygian originated, and if Phrygian was more sufficiently attested, that stage could perhaps be reconstructed.

An alternative theory, suggested by Eric P. Hamp, is that Phrygian was most closely related to Italo-Celtic languages.

Inscriptions
The Phrygian epigraphical material is divided into two distinct subcorpora, Old Phrygian and New Phrygian. These attest different stages of the Phrygian language, are written with different alphabets and upon different materials, and have different geographical distributions.

Old Phrygian is attested in 395 inscriptions in Anatolia and beyond. They were written in the Phrygian alphabet between 800 and 330 BCE. The Corpus des inscriptions paléo-phrygiennes (CIPPh) and its supplements contain most known Old Phrygian inscriptions, though a few graffiti are not included. The oldest inscriptions—from the mid-8th century BCE—have been found on silver, bronze, and alabaster objects in tumuli (grave mounds) at Gordion (Yassıhüyük, the so-called "Midas Mound") and Bayındır (East Lycia).

New Phrygian is attested in 117 funerary inscriptions, mostly curses against desecrators added after a Greek epitaph. New Phrygian was written in the Greek alphabet between the 1st and 3rd centuries CE and is restricted to the western part of ancient Phrygia, in central Anatolia. Most New Phrygian inscriptions have been lost, so they are only known through the testimony of the first compilers. New Phrygian inscriptions have been cataloged by William M. Ramsay (ca. 1900) and by Obrador-Cursach (2018).

Some scholars identify a third division, Middle Phrygian, which is represented by a single inscription from Dokimeion. It is a Phrygian epitaph consisting of six hexametric verses written in eight lines, and dated to the end of the 4th century BCE, following the Macedonian conquest. It is considered the first Phrygian text to be inscribed with the Greek alphabet. Its phraseology has some echoes of an Old Phrygian epitaph from Bithynia, but it anticipates phonetic and spelling features found in New Phrygian. Three graffiti from Gordion, from the 4th to the 2nd centuries BCE, are ambiguous in terms of the alphabet used as well as their linguistic stage, and might also be considered Middle Phrygian.

The last mentions of the language date to the 5th century CE, and it was likely extinct by the 7th century CE.

Alphabet

From ca. 800 till 300 BCE, Phrygians used the Old-Phrygian alphabet of nineteen letters derived from the Phoenician alphabet. This script was usually written from left to right ("dextroverse"). The signs of this script are:

About 15 percent of the inscriptions are written from right to left ("sinistroverse"), like Phoenician; in those cases, the signs are drawn mirrored:...  etc. instead of BΓ.... A few dozen inscriptions are written in alternating directions (boustrophedon).

From ca. 300 BCE, this script was replaced by the Greek alphabet. A single inscription dates from ca. 300 BCE (sometimes called "Middle-Phrygian"), all other texts are much later, from the 1st till 3rd centuries CE (New-Phrygian). The Greek letters Θ, Ξ, Φ, Χ, and Ψ were rarely used—mainly for Greek names and loanwords (Κλευμαχοι, to Kleomakhos; θαλαμει, funerary chamber).

Phonology

It has long been claimed that Phrygian exhibits a sound change of stop consonants, similar to Grimm's Law in Germanic and, more to the point, sound laws found in Proto-Armenian; i.e., voicing of PIE aspirates, devoicing of PIE voiced stops and aspiration of voiceless stops. This hypothesis was rejected by Lejeune (1979) and Brixhe (1984) but revived by Lubotsky (2004) and Woodhouse (2006), who argue that there is evidence of a partial shift of obstruent series; i.e., voicing of PIE aspirates (*bʱ > b) and devoicing of PIE voiced stops (*d > t).

The affricates ts and dz may have developed from velars before front vowels.

Grammar
What can be recovered of the grammatical structure of Phrygian was typically Indo-European. Declensions and conjugations are strikingly similar to ancient Greek.

Nouns
Phrygian nouns belong to three genders; masculine, feminine, and neuter. Forms are singular or plural; dual forms are not known. Four cases are known: nominative, accusative, genitive, and dative.

Substantives
Nouns belong to three stem groups: o-stems, a-stems, and consonant stems ("C-stems"); the latter group also includes i- and u-stems. In addition there is a group of personal names with an e-stem.

The paradigm for nouns is as follows (to keep the paradigm clear, the many minor spelling variants, including New-Phrygian ones in Greek characters, are omitted):

Examples:
 a-stem: μανκα [manka] (stele): Nom. μανκα [manka]; Acc. μανκαν [mankan]; Dat. μανκαι [mankai], μανκα, μανκης, μανκε.
 o-stem: devos ('god', cf. Greek θεός): Nom. devos; Acc. (or Gen.?) devun; Pl. Dat. δεως [deos], διως, δεος, δδεω, διος, δυως.
 C- (r-)stem: daker (meaning not clear): Nom. daker, δακαρ; Acc. dakeran; Pl. Nom. δακερης [dakeres]; Pl. Acc. dakerais.
 C- (n-)stem: ορουαν [orouan] ('keeper, protector'): Nom. ορουεναν [orouenan]; Acc. ορουαν [orouan]; Gen. ορουενος [orouenos].
 C- (k-)stem: knays ('woman, wife', cf. Greek γυνή): Nom. knays, knais; Acc. κναικαν [knaikan]; Gen. κναικος [knaikos]; Pl. Nom. knaykes.
 i-stem: *Tis ('Zeus'): Acc. Τιαν [Tian]; Dat. Τιε [Tie], Τι, Τιη, Tiei; Gen. Τιος [Tios].
 e-stem: Manes ('Manes'): Nom. Manes, Mane, Μανεις; Acc. Manin; Gen. Manitos.

Pronouns
The most frequently used pronouns are demonstrative, relative, and anaphoric. Their declensions are similar to those of nouns. Two rare pronouns, autos and tis, may be loanwords from Greek.

The demonstrative pronoun, this, has a short (ses) and a long form (semoun). Its declension:

There is also a clitic particle variant s-, prefixed to names: sManes (this Manes).

The relative pronoun is yos (who, whoever). Though appearing often, only three different cases are attested. Paradigm:

A reduplicated form yosyos, whoever, is also known (cf. Latin quisquis).

An anaphoric pronoun is tos (the one mentioned, this one, he). It is often used in the standard expression ιος νι..., τος νι...: whoever (damages this tomb), this one (will be damned); whoever (...), he (...).
Declension:

Tos has a particle variant, τι, του, -t, -τ. The particles τι and του, used after a demonstrative pronoun, or suffixed to it as -t or -τ, seem to emphasize the following noun: (whoever does damage) σεμουν του κνουμανει, to this very tomb.

Another anaphoric pronoun is oy / ioi. It only occurs as a Dative Singular, oy, ιοι, οι (to him, to her).

The emphatic pronoun autos (the very one, the same; cf. Greek αὐτός) can also be used anaphorically. Its composite ve(n)autos is a reflexive pronoun, himself (Greek ἑαυτός).

The indefinite pronoun kos (somebody, something) is only attested in the nominative singular: masculine kos, κος; neuter kin, κιν. A synonym is the very rare Greek loanword tis (τις, neuter τι).

The personal or possessive pronoun her (only the feminine is attested) is va (Nom. va, ουα; Acc. ουαν, οαν; Gen. vay).

Adjectives
The declension of adjectival nouns is entirely similar to that of substantives.

Examples (note that mekas corresponds to Greek μέγας, big, great, and that -τετικμενος and γεγρειμενος parallel Greek Perfect Passive participles with reduplication and ending in -menos):

Verbs
Due to the limited textual material, the conjugation of Phrygian verbs can only be determined very incompletely. However, it is clear that it closely resembles the ancient Greek verbal system. Three tenses are known: Present, Aorist (with augment and -s- infix), and Perfect. Future forms have not yet been discovered. Neither has a Pluperfect; a few forms may be an Imperfect. There are two voices, Active and Mediopassive. As to mood, indicative and imperative are clearly documented, but suspected subjunctive forms and an optative (the latter with typical -oi- infix) need confirmation. Participles are present, most of them Perfect Passive forms with reduplication and ending in -menos. Infinitives are not known. As to person and number, most finite forms are 3rd person Singular, a few 3rd person Plural, and only very few 1st person Singular.

Examples:

The augment Phrygian seems to exhibit, is like Greek, Indo-Iranian, and Armenian; cf. , probably corresponding to Proto-Indo-European  ( with loss of the final t, ), although comparison to examples like ios... addaket 'who does... to', which is not a past tense form (perhaps subjunctive), shows that -et may be from the Proto-Indo-European (PIE) primary ending .

Syntax
Normal word order in Phrygian sentences is Subject – Object – Verb ("SOV"). However, if a direct object (DO) needs to be emphasized, it may be placed at the head of the sentence, before the subject. Part of an indirect object (IO) may be placed after the verb. Example:

 {| class="wikitable"
|+
|-
| align="center" | κος || align="center" | σεμουν || align="center" | κνουμανει || align="center" | κακουν || align="center" | αδδακετ || align="center" | αινι || align="center" | μανκα || (etc.)
|-
| align="center" | kos || align="center" | semoun || align="center" | knoumanei || align="center" | kakoun || align="center" | addaket || align="center" | aini || align="center" | manka || (etc.)
|-
| align="center" | whoever || align="center" | to this || align="center" | tomb || align="center" | harm || align="center" | does || align="center" | or || align="center" | to the stele || (he will be damned)
|-
| align="center" | S || colspan="2" align="center" | IO, part 1 || align="center" | DO || align="center" | V || colspan="2" align="center" | IO, part 2 ||...
|}

The function of the several nominal cases (nominative, accusative, etc.) presents no surprises. The dative is perhaps also used as a locative. When the subject of a sentence is compounded of more than one item ("A and B and C..."), that vary in gender or number, the verb or predicate agrees in gender and number with the first item (A) (Lubotsky's rection rule). Adjectives follow their noun, except when emphasis is intended.

Vocabulary

Phrygian is attested fragmentarily, known only from a comparatively small corpus of inscriptions.
A few hundred Phrygian words are attested; however, the meaning and etymologies of many of these remain unknown.

A famous Phrygian word is bekos, meaning 'bread'. According to Herodotus (Histories 2.2), Pharaoh Psammetichus I wanted to determine the oldest nation and establish the world's original language. For this purpose, he ordered two children to be reared by a shepherd, forbidding him to let them hear a single word, and charging him to report the children's first utterance. After two years, the shepherd reported that on entering their chamber, the children came up to him, extending their hands, calling bekos. Upon enquiry, the pharaoh discovered that this was the Phrygian word for 'wheat bread', after which the Egyptians conceded that the Phrygian nation was older than theirs. The word bekos is also attested several times in Palaeo-Phrygian inscriptions on funerary stelae. It may be cognate to the English bake (PIE *bʰeh₃g-). Hittite, Luwian (both also influenced Phrygian morphology), Galatian and Greek (which also exhibits a high amount of isoglosses with Phrygian) all influenced Phrygian vocabulary.

According to Clement of Alexandria, the Phrygian word bedu () meaning 'water'  (PIE *wed-) appeared in Orphic ritual.

The Greek theonym Zeus appears in Phrygian with the stem Ti- (genitive Tios = Greek Dios, from earlier *Diwos; the nominative is unattested); perhaps with the general meaning 'god, deity'. It is possible that tiveya means 'goddess'. The shift of *d to t in Phrygian and the loss of *w before o appears to be regular. Stephanus Byzantius records that according to Demosthenes, Zeus was known as Tios in Bithynia.

Another possible theonym is bago- (cf. Old Persian baga-, Proto-Slavic *bogъ "god"), attested as the accusative singular bag̣un in G-136. Lejeune identified the term as *bʰagom, in the meaning 'a gift, dedication' (PIE *bʰag- 'to apportion, give a share'). But Hesychius of Alexandria mentions a Bagaios, Phrygian Zeus () and interprets the name as  'giver of good things'. Mallory and Adams agree that the word Bagaios was an epithet to the Phrygian worship of Zeus that derived from the same root.

Phrygian poetry
Phrygian poetry is rare. The only examples date from after Alexander the Great's conquest of Asia Minor (334 BCE), and they probably originated in imitation of Greek metrical epitaphs. The clearest example is the so-called "Middle Phrygian" inscription mentioned above, which consists of six dactylic hexameter lines. Also, as Lubotsky has proposed, the traditional Phrygian damnation formula on grave monuments may have been slightly reformulated to fit into a two-line hexametric shape (the stress accents, or ictus, on the first syllable of each dactylus are in boldface):
 ιος νι σεμουν κνουμανει κακουν αδδακετ αινι τεαμας
 με ζεμελως κε δεως κε Τιη τιτετικμενος ειτου.
 ios ni semoun knoumanei kakoun addaket aini teamas
 me zemelōs ke deōs ke tiē titetikmenos eitou.
 Whoever to this tomb harm does, or to the grave,
 among humans and gods by Zeus accursed let him be.

Alliteration ('b-, b-, b-') may be intended in a peculiar clause found on two New-Phrygian grave monuments from Erten (near Yazılıkaya) and Güney:
 [If someone damages this grave, then...]
... Βας ιοι βεκος με βερετ. (— pronounced, Bas ioi bekos me beret.)
... may [the god] Bas not bring him bread.

(Bas is suspected to be a Phrygian fertility god. Note that bekos is the word for 'bread' given by Herodotus, while me conforms to Greek μή, 'not', and beret is cognate with Greek φέρειν, Latin ferre, 'to bear'.)

Isoglosses
Comparison with Greek, Armenian, Albanian and Indo-Iranian:

See also
 Ancient Macedonian language
 Dacian language#Anatolia

Footnotes

References

Further reading

 Avram, Alexandru. "Chapter 15 – PHRYGIAN PERSONAL NAMES IN PHRYGIAN INSCRIPTIONS". In Baştürk, Mahmut Bilge; Hargrave, James (eds.). Phrygia in Antiquity: From the Bronze Age to the Byzantine Period: Proceedings of an International Conference "The Phrygian Lands over Time: From Prehistory to the Middle of the 1st Millennium AD", Held at Anadolu University, Eskisehir, Turkey, 2–8 November 2015. Edited by GOCHA R. TSETSKHLADZE. Peeters Publishers, 2019. 24: pp. 305–50.

External links
Corpus of Phrygian Inscriptions
Lubotsky's Phrygian Etymological Database (Incomplete)
Encyclopædia Britannica – Phrygian Language
Linguistic Bibliography Online
Palaeolexicon – Dictionary, History and Translations of the Phrygian Language
Midas and the Mushki, by Miltiades E. Bolaris (2010)

Languages attested from the 8th century BC
Languages extinct in the 5th century
Graeco-Phrygian
Languages of ancient Anatolia
Paleo-Balkan languages
Extinct languages of Asia
Language
Unclassified Indo-European languages

Phrygian language


نجاح مولى مرجان الحبشي، حاجب أمير بني زياد حكّام مدينة زبيد (مدينة) باليمن. تولى الحكم منذ عام (412 هـ - 1021 م) وحتى وفاته عام (452 هـ - 1060 م). ويعتبر مؤسس أسرة بني نجاح التي حكمت زبيد حتى عام (554 هـ - 1159 م) على يد بني مهدي.

بعد موته احتل الصليحيون المدينة وضموها إليهم حتى أخذها سعيد بن نجاح عام (473 هـ- 1080 م).

أئمة اليمن
مؤسسو دول

نجاح مولى مرجان


'u' (empezando y acabando con una oclusiva glotal) es la primera ópera en el ficticio idioma klingon, anunciada como «la primera auténtica ópera klingon en la Tierra». Fue compuesta por Eef van Breen según un libreto de Kees Ligtelijn y Marc Okrand bajo la dirección artística de Floris Schönfeld.

La historia de 'u' se basa en la leyenda épica de «Kahless, el Inolvidable», una figura mesiánica en la ficticia historia Klingon. Se estrenó en el teatro Zeebelt de La Haya (Países Bajos) el 10 de septiembre de 2010. Fue un éxito, y la ópera se ha seguido representando.

Referencias

Enlaces externos

'u' Página web oficial
Escena de la noche del estreno

Star Trek
Óperas de 2010
Óperas en idioma klingon
Óperas de Eef van Breen
Óperas estrenadas en los Países Bajos
Música de los Países Bajos del siglo XXI

’u’


Articolul prezintă o listă a țărilor în funcție de rata inflației. Inflația este definită ca rata anuală de creștere a prețurilor pentru bunurile de consum. Un nivel foarte ridicat de inflație duce la o depreciere rapidă a banilor, și poate avea un impact foarte negativ asupra economiei unei țări. De asemenea, inclusiv deflația (i.e. scăderea prețurilor) poate avea un impact.

Listă
Țările sunt sortate în funcție de rata inflației, între anii 2013 - 2016. Sursa datelor este Banca mondială.

Referințe

Liste de țări
Liste economice
Macroeconomie

Lista țărilor în funcție de rata inflației


Arba'ah Turim (), often called simply the Tur, is an important Halakhic code composed by Yaakov ben Asher (Cologne, 1270 – Toledo, Spain c. 1340, also referred to as Ba'al Ha-Turim). The four-part structure of the Tur and its division into chapters (simanim) were adopted by the later code Shulchan Aruch. This was the first book to be printed in Southeast Europe and the Near East.

Meaning of the name

The title of the work in Hebrew means "four rows", in allusion to the jewels on the High Priest's breastplate.  Each of the four divisions of the work is a "Tur", so a particular passage may be cited as "Tur Orach Chayim, siman 22", meaning "Orach Chayim division, chapter 22".  This was later misunderstood as meaning "Tur, Orach Chayim, chapter 22" (to distinguish it from the corresponding passage in the Shulchan Aruch), so that "Tur" came to be used as the title of the whole work.

Arrangement and contents

The Arba'ah Turim, as the name implies, consists of four divisions ("Turim"); these are further organised by topic and section (siman, pl. simanim).
The four Turim are as follows:
 Orach Chayim - laws of prayer and synagogue, Sabbath, holidays
 Yoreh De'ah - miscellaneous ritualistic laws, such as shechita and kashrut
 Even Ha'ezer - laws of marriage, divorce
 Choshen Mishpat - laws of finance, financial responsibility, damages (personal and financial) and legal procedure

In the Arba'ah Turim, Rabbi Jacob traces the practical Jewish law from the Torah text and the dicta of the Talmud through the Rishonim.  He used the code of Rabbi Isaac Alfasi as his starting point; these views are then compared to those of Maimonides, as well as to the Ashkenazi traditions contained in the Tosafist literature.  Unlike Maimonides' Mishneh Torah, the Tur is not limited to normative positions, but compares the various opinions on any disputed point. (In most instances of debate, Rabbi Jacob follows the opinion of his father, Rabbi Asher ben Jehiel, the Rosh.) The Arba'ah Turim also differs from the Mishneh Torah, in that, unlike Maimonides' work, it deals only with areas of Jewish law that are applicable in the Jewish exile.

Later developments

The best-known commentary on the Arba'ah Turim is the Beit Yosef by rabbi Joseph ben Ephraim Karo: this goes beyond the normal functions of a commentary, in that it attempts to review all the relevant authorities and come to a final decision on every point, so as to constitute a comprehensive resource on Jewish law. Other commentaries are Bayit Chadash by rabbi Joel Sirkis, Darkhei Moshe by Moses Isserles, Beit Yisrael (Perishah u-Derishah) by rabbi Joshua Falk, as well as works by a number of other Acharonim. These often defend the views of the Tur against the Beit Yosef.

The Tur continues to play an important role in Halakha.
 Joseph Caro's Shulchan Aruch, the fundamental work of Halakha, is a condensation of his Beit Yosef and follows the basic structure of the Arba'ah Turim, including its division into four sections and chapters - Tur's structure down to the siman is retained in the Shulchan Aruch.
 The views in the other commentaries are often relevant in ascertaining or explaining the Ashkenazi version of Jewish law, as codified by Moses Isserles in his Mappah.

Students of the Shulchan Aruch, particularly in Orthodox Semikhah programs, typically study the Tur and the Beit Yosef concurrently with the Shulchan Aruch itself: in some editions the two works are printed together, to allow comparison of corresponding simanim.

See also
 Mishneh Torah
 Shulchan Aruch
 Mishnah Berurah
 Shulchan Aruch HaRav
 Kitzur Shulchan Aruch
 Aruch HaShulchan

References

External links
 Arba'ah Turim, Prof. Eliezer Segal

Tur text in clear Hebrew print, TurShulchanArukh – AlHaTorah.org

Jewish medieval literature
Rabbinic legal texts and responsa
Hebrew-language religious books
Hebrew words and phrases in Jewish law
Sifrei Kodesh

Arba'ah Turim


2013 වසර සඳහා ලෝක ආහාර දිනය තේමාව වන්නේ "ආහාර සුරක්ෂිතභාවය සහ පෝෂණය සඳහා තිරසාර ආහාර ක්‍රමවිධිය" යන්නයි.

ලෝක ආහාර දිනය


Per Pinstrup-Andersen (født 7. april 1939 i Bislev i Himmerland) er en dansk landbrugsøkonom og forsker indenfor fødevareforsyning. Han er nu professor emeritus ved Cornell University. Han er en verdenskendt kapacitet indenfor fødevarepolitik og globale ernæringsspørgsmål.

Levnedsløb

Per Pinstrup-Andersen blev født og voksede op på en gård nær Nibe i Himmerland. Han gik ud af skolen efter syvende klasse, arbejdede som landbrugsmedhjælper og kontrolassistent i nogle år og var indkaldt til militæret. Efter et ni måneders forberedelseskursus på Lundbæk Landbrugsskole blev han optaget på på den daværende Kongelige Veterinær- og Landbohøjskoles agronomkursus på Frederiksberg og blev agronom (cand.agro.) i 1965. Han fortsatte siden sine studier i USA, hvor han tog sin Ph.D-grad i 1969 ved Oklahoma State University.

Siden har han haft en lang international karriere som forsker og embedsmand. I de seneste år inden han gik på pension i 2013, var han professor ved Cornell University med titlerne "Howard Edward Babcock Professor of Food, Nutrition and Public Policy" og "J. Thomas Clark Professor of Entrepreneurship". Fra 1992 til 2002 var Pinstrup-Andersen generaldirektør for forskningsinstitutionen International Food Policy Research Institute i Washington, D.C. Han har også været tilknyttet Landbohøjskolen (fra 2007 Københavns Universitet), i 1977-80 som lektor og i 2003-10 som professor i udviklingsøkonomi.

Forfatterskab

Per Pinstrup-Andersen har skrevet over 300 bøger, artikler og papirer. Hans bog fra 2001 "Seed of Contention" er blevet offentliggjort på fem sprog. På dansk findes bogen "Fattigdom og sult: Problemer som kan og bør løses nu" fra 2006.

Hædersbevisninger

Pinstrup-Andersen modtog i 2001 den internationale World Food Prize for personligt at have påbegyndt den forskningsindsats, som bevirkede, at adskillige lande ændrede deres fødevare-støtteprogrammer og dermed dramatisk forøgede mængden af fødevarer, som var tilgængelige for de fattigste indbyggere. Forskningen, som Pinstrup-Andersen tog initiativ til, skabte grundlaget for "Food For Education"-programmer, hvor familier fik uddelt mad for at holde deres børn i skolen.

I 2002 modtog han Rosenkjærprisen. I 2008 blev han æresalumne ved Københavns Universitet.

Kilder

Eksterne henvisninger

 Han ville gerne mætte alle munde - portrætartikel af Per Pinstrup-Andersen i Kristeligt Dagblad

Agronomer fra Danmark
Professorer fra Københavns Universitet
Professorer fra Den Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole
Personer fra Aalborg Kommune
Faglitterære forfattere fra Danmark

Per Pinstrup-Andersen


Alasdair Smith DL is a former professor of economics and Vice-Chancellor at the University of Sussex and is a former Chair of the 1994 Group.  He is a noted international economist whose studies (often developed in concert with fellow economist Tony Venables) have been used by the European Union. He became a Deputy Chair of the Competition Commission in 2012 and was then an Inquiry Chair at the Competition and Markets Authority from 2014 to 2017. In April 2017, he became a member of the Scottish Fiscal Commission.

Biography

Early life
Smith was born on the Isle of Lewis in Scotland in 1949. He is a graduate of the University of Glasgow, the London School of Economics and Oxford University.

Career
He taught for 9 years at the London School of Economics before becoming a professor of economics at the University of Sussex in 1981, and becoming vice-chancellor in 1998.

While vice-chancellor, he restructured the university, and helped create the Brighton and Sussex Medical School.

His pro-top-up fees stance resulted in the student union at the University of Sussex calling for a vote of no-confidence in his leadership in a student election in February 2003. There was also controversy over his proposal in 2006 to restructure the chemistry department at Sussex.

He announced in November 2006 that he was to stand down at the end of August 2007. His successor, Professor Michael Farthing, took over as vice-chancellor on 1 September 2007, while Smith remained at Sussex as a research professor of economics.

He was a member of the Prison Service Pay Review Body from 2001 to 2004; and of the Doctors' and Dentists' Review Body from 2007 to 2010. In March 2010, he became chair of the Armed Forces Pay Review Body and a member of the Senior Salaries Review Body. In 2013, there was controversy when his appointment as chair of the Armed Forces Pay Review Body was not renewed for a second term. He has been a member of the Determinations Panel of The Pensions Regulator since 2011.

At the Competition Commission, his cases included the proposed Barr-Britvic merger, the takeover by Eurotunnel of SeaFrance ferries, and a market investigation into Private Motor Insurance. At the CMA, he chaired a market investigation into Retail Banking.

Personal life
He is married to Sherry Ferdman and has two daughters.

References

Year of birth missing (living people)
Living people
People from the Isle of Lewis
Scottish economists
Alumni of the London School of Economics
Alumni of the University of Oxford
Deputy Lieutenants of East Sussex

Alasdair Smith


Store Torv i Aarhus ligger mellem Lille Torv og Domkirken.
Store Torv opstod omkring 1200 i forbindelse med, at Domkirken blev opført. Torvet hed de første århundreder Torvegaden og var en gennemgang mellem Immervad og Domkirken over Lille Torv. Lille Torv, kaldet Torvet og senere Gammeltorv, fungerede som byens centrum.

Store Torvs udformning har udviklet sig med byen, og det så oprindeligt meget anderledes ud. Borgporten delte Store Torv fra Lille Torv. Borgporten havde et middelalderligt tårn og var tilholdssted for byens vægtere. I 1685 blev Borgporten nedrevet, og der blev åbnet op mellem Lille Torv og Store Torv. Grunden til, at man fjernede Borgporten var, at den hindrede kørslen gennem byen.

Af markante bygninger kan, udover Domkirken, nævnes Løveapoteket og Hotel Royal. Tidligere lå rådhuset også på Store Torv. I 2003 blev vandkunstinstallationen Torvenes Brøndsløjfe (Elisabeth Toubro), i folkemunde Vanddragen, sat op på Store Torv.

Rådhuset på Store Torv
Modsat Borgporten lå rådhuset frem til 1859. Rådhuset lå dermed lige op ad hovedindgangen til Domkirken, kun adskilt af en smal passage. Rådhuset var et grundmuret hus med tegltag og tjærede gavle. I rådhuset var der både byting, retslokaler og fangehuller i kælderen. Bytinget holdt dog til under åben himmel på Store Torv frem til 1700 med undtagelser af, når vejret var for slemt. Hvornår, rådhuset helt præcist er bygget, ved man ikke, men der har ligget flere forskellige. Det tidligst nævnte rådhus er fra 1462. Det lå lidt mere centreret på torvet. Omkring 1700 blev der på det daværende råhus udført en gennemgribende renovering, og huset fremstod som en ny bygning. I forbindelse med renoveringen kom den første gadebelysning til byen med to tranlygter på rådhuset. På rådhuset holdt man ikke kun byting og retssager, men også fester. I den store sal på rådhuset blev ofte holdt bryllupper og borgerballer.

På Store Torv blev de straffe, der var idømt byens borgere, udført. Dette kunne være piskning, en tur i gabestokken eller hængning. Placeringen gjorde, at der ikke var langt for de dømte at gå fra fangehullerne i rådhusets kælder til torvet udenfor. Omkring 1600 blev tildelingen af straffene dog flyttet uden for byen til Galgebakken.

Markeder

Store Torvs placering i byen har gjort, at det ofte har været centrum for begivenheder. Her blev afholdt markeder, som gjorde ejendommene rundt om torvet meget attraktive for købmænd og handlende. Torvehandelen kan spores tilbage til middelalderen, hvor Kongen fastsatte regler for, hvornår og hvordan markeder skulle finde sted. Køb og salg måtte først ske, når kirkeklokkerne begyndte at ringe. Den første del af torvetiden var for lokale forbrugere og den senere var for mellemhandlere og udefrakommende. Boderne stod opstillet efter brancher: slagterne sammen, skomagerne sammen og bagerne sammen. Dette var et forsøg på at fremme konkurrencen blandt de handlende. Torvedag var lørdag og fra 1872 både lørdag og onsdag. Torvedagen lå fra klokken 7-16 om sommeren og fra 8-15 om vinteren.

I det 20. århundrede skete torvehandelen fra boder og trækvogne. På torvet blev der handlet med grønt, heste og kvæg. Omkring 1880 fik land- og byslagternes kødtorv også hjemme på Store Torv. Salget af levende dyr skete fra Vesterport, det senere Vesterbro Torv, og ved Spanien.

For at kunne få en stadeplads på markedet skulle man betale et beløb til leje af standen. Beløbet blev opkrævet af en politibetjent og gik til borgmesteren. Denne skik holdt frem til 1930'erne, hvor pengene i stedet gik til byens kasse.

Ud over de fast markeder om lørdagen, og senere også onsdagen, holdt man også krammarkeder. Disse markeder var en årligt tilbagevendende begivenhed. Det kunne fx være Sct. Peders marked, Skt. Olufsmarkedet eller Hvidrasses markedet. Hvidrasses markedet var, efter sigende, opkaldt efter Hvide Rasmus, som blev halshugget på en markedsdag på Store Torv. Sct. Olufs marked var det marked, der holdt ved længst op i tiden. Markedet varede i starten af det 18. århundrede 14 dage, men blev senere indskrænket til 8 og herefter 3 dage. Markedet blev helt afskaffet i 1890'erne.

Hygiejne
Forholdene på torvet var ikke så gode. Hverken brolægningen eller renligheden havde høj standard. Grunden til, at det kneb med renligheden var, at der hver dag blev drevet køer gennem byen til og fra bymarken, som lå i den nordlige ende af byen. I 1834 begyndte borgerne at brokke sig over, at der løb løse svin mellem de forskellige gårde. Afløbene var også et problem. I 1865 blev der klaget over, "At rendestenen på Torvet i hede Sommerdage derved bliver i forhøjet grad ildelugtende…" Det blev derfor foreslået, at vandet fra Store Torv skulle ledes over Lille Torv til åen ved Immervad.

Festligheder og andre begivenheder
Store Torv blev ikke kun brugt til markeder og straffe, man holdt også militærparader på torvet i anledning af kongens fødselsdag eller andre nationale festdage. Paraderne var ikke kun for det "rigtige" militær, men også for borgervæbningen. Borgervæbningen bestod af byens borgere som gik parader i deres uniformer.

Brandvæsenet Aarhus Brandvæsen holdt også sprøjteøvelser på torvet. Sprøjteøvelserne gik ud på, at byens brandvæsen testede deres brandsprøjter for at sikre sig, at de virkede i tilfælde af brand.

Fra 1853 blev det skik, at man fejrede nytåret med fakkeltog og musik på Store Torv, hvor man samledes for at høre domkirken slå det nye år ind. Efter at klokkerne havde ringet, udråbte man et hurra for kongen og held og lykke i det nye år. Fra omkring 1900 begyndte man at fejre nytåret med fyrværkeri. Nytårets komme kunne derfor være ret voldsomt på Store Torv.

Trafik
Tidligere gik der sporvogne gennem Store Torv. Først hestesporvogne og senere elektriske. Da bilerne kom til byen, kom de også til Store Torv, hvor der både har været vej igennem og parkering. Byens taxier og busser gjorde også holdt på Store Torv, hvor de tog passagerer med. I 1990 kom de parkerede biler og trafikken dog væk fra Store Torv, da det blev besluttet at gøre torvet bilfrit.

I forbindelse med at pladsen skulle gøre bilfri, var der en stor debat om, hvad der skulle være på pladsen. Der blev snakket om, at der skulle være en skulptur af Thomas Andersson. Dette projekt blev dog aldrig til noget.

Galleri

Kilde
 Århus Stiftstidende den 20. maj 2001
 Jens Clausen: "Jul i Aarhus" fra 1947
 Emanuel Sejr: "Gamle Aarhusgader" fra 1960

Eksterne henvisninger

Torve og pladser i Aarhus

Store Torv


Parite, matematikte herhangi bir tam sayının çift ya da tek olması durumudur. Çift sayılar, 2 ile kalansız bölünebilen (2'nin tam katı olan) sayılardır. Tek sayılar ise 2 ile kalansız bölünemeyen (2'nin tam katı olmayan) sayılardır. Örneğin onluk sistemde 4 ve 8 rakamlarının her ikisi de çift olduğu için "aynı pariteye sahip" kabul edilirler.
 ▪ Çift doğal sayılar: 0, 2, 4, 6, 8,...
 ▪ Tek doğal sayılar: 1, 3, 5, 7, 9,...
 0 sayısı çifttir zira:
 ▪ 2n = 0 eşitliğini sağlayan bir tam sayı mevcuttur: 2 × 0 = 0.
 ▪ 2n + 1 = 0 eşitliğini sağlayacak bir n tam sayısı yoktur.
 ▪ Birden fazla basamaklı sayıların birler basamağında 0'ın olması, bu sayıların asal çarpanları arasında 2 ve 5'in olduğunu, dolayısıyla çift sayı olduklarını gösterir.

Çift ve tek sayıların kimi nitelikleri

Sayı sistemlerine göre çift/tek sayılar
Çift sayı temelli olan herhangi bir sayı sisteminde yazılan bir sayının ilk (birler) basamağının çift ya da tek oluşuna göre o sayı da çift ya da tek olur:
 Onluk sayı sistemiyle yazılmış bir sayının ilk (birler) basamağındaki rakam:
 ▪ 0, 2, 4, 6 ya da 8 ise o sayı çift sayıdır;
 ▪ 1, 3, 5, 7 ya da 9 ise o sayı tek sayıdır.
 İkilik sayı sistemiyle yazılmış bir sayının ilk (birler) basamağındaki rakam:
 ▪ 0 ise çift sayıdır.
 ▪ 1 ise tek sayıdır.

 ..., 2n-2, 2n, 2n+2, 2n+4... sayıları ardışık çift sayılardır.
 Tek sayı temelli olan herhangi bir sayı sisteminde ise bir sayının çift ya da tek oluşunu sayının basamaklarındaki rakamların toplamı belirler.
 2 sayısı hariç, tüm asal sayılar tektir.

Çift ve tek sayıların aritmetiği
Aşağıda sıralanmış kurallar, bölünebilirlik özellikleri ve 2'nin asal sayı oluşu gerçeği üzerinden gidilerek doğrulanabilir.

Toplama ve çıkarma
 çift ± çift = çift (Örnek: 8+6=14)
 çift ± tek = tek (Örnek: 6+7=13)
 tek ± tek = çift (Örnek: 7+9=16)

Çarpma
 çift × çift = çift (Örnek: 6×4=24)
 çift × tek = çift (Örnek: 4×5=20)
 tek × tek = tek (Örnek: 7×3=21)

Bölme
İki tam sayının birbirine bölünmesinin sonucu her zaman tam sayı olmayabilir. Parite yalnızca tam sayılar için geçerli olduğundan sonucu tam sayı olmayan bir bölümün çift ya da tek sayı olmasından bahsedilemez:
 Örnek: 3 / 2 = 1,5
Bölümü tam sayı olan (kalansız bölünen) bölme işlemleri için şu kurallar geçerlidir:
 çift / tek = çift (Örnek: 30/5=6)
 tek / tek = tek (Örnek: 27/3=9)

Matematikte denklik (parite)
Denklik, bir tam sayının çift ya da tek oluşudur. Bir sayının çift ya da tek olduğunu söylemek, o sayının denkliğini belirtmek demektir.

Kaynakça

Tam sayılar

Parite (matematik)


Mali leteći medvjedići (engl. The Little Flying Bears), hrvatsko-kanadska crtana serija nastala u koprodukciji Zagreb filma i CinéGroupea, jedna od najuspješnijih hrvatskih crtanih serija prodana u stotinjak država. Izvorno se prikazivala početkom 1990-ih uz višemilijunsku gledanost u Kanadi i državama Srednje i Jugoistočne Europe, gdje se nekoliko puta ponovno prikazivala na nacionalnim televizijama.

Autor i začetnik serije je Dušan Vukotić koji je pozvao Peru Kvesića na izradu crtića za inozemstvo. Zahvaljujući Vukotićevim poznanstvima, ostvarena je koprodukcija s Kanadom. Dotad su prve epizode već stekle zavidnu popularnost na području Hrvatske, a izdan je i album sa samoljepljivim sličicama i nekoliko slikovnica.

Radnja
Mjesto radnje je stoljetna šuma gdje ljudska noga nije nikada kročila, tamo je dom zajednice koju predvodi mudri stari medvjed Platon. U tome mu pomažu leteći medvjedići, među kojima najviše Tina i Dado koji uvijek slušaju njegove savjete, baš kao i savjete sove zvane Grga. U svakoj epizodi krilati medvjedići pokazuju kako hrabrost, povjerenje i mašta mogu prevladati opasnost i vratiti sklad u njihovo obitavalište – šumu. Da ne bi sve bilo idealno, brinu se lasice Smradac i Smucalo koji šumu zagađuju otpacima ljudskog napretka.

Na velikom odlagalištu smeća u blizini šume često nalaze konzerve, naftu, spojeve i ostale otpatke te neprestano traže načine da poremete želju letećih medvjedića za mirom i radošću. U spletkama im se često pridružuje i zbunjena zmija zvana Sliniša. No najzaposleniji među medvjedićima, Tina, Dado, blizanke Jasmina i Latica te braća Joško i Janko uvijek uspiju poremetiti planove nestašnih lasica.

Prikazivanje
Serija se izvorno prikazivala 1990. – 1991. u ukupno 39 epizoda u Kanadi i na području Jugoslavije, tada zemlje pred raspadom, ponajprije putem HRT-a (Televizije Zagreb).

Između ostalog prikazivala se i u Kini, Francuskoj, Njemačkoj, Mađarskoj, Češkoj, Italiji, Makedoniji, Poljskoj, Izraelu, Španjolskoj, Sloveniji, Švedskoj, Arapskom svijetu, Islandu, Rusiji i dr. Posebnu je popularnost stekla u bivšim komunističkim zemljama poput Sovjetskog saveza, Čehoslovačke i Jugoslavije.

Izvori

Vanjske poveznice
 Mali leteći medvjedići na YouTubeu

Animirane televizijske serije
Animirani film u Hrvatskoj
Animirani likovi
Kanadski animirani filmovi
Hrvatske animirane serije

Mali leteći medvjedići


An Tillandsia pyramidata in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Éduard-François André. An Tillandsia pyramidata in nahilalakip ha genus nga Tillandsia, ngan familia nga Bromeliaceae.

Subspecies

Ini nga species ginbahin ha masunod nga subspecies:

 T. p. pyramidata
 T. p. vivipara

Mga kasarigan

Tillandsia

Tillandsia pyramidata


D vitamini kalsiyum, magnezyum ve fosfatın bağırsak emilimi ve diğer birçok biyolojik etkiden sorumlu, yağda çözünen bir sekosteroid grubudur. İnsanlarda bu gruptaki en önemli bileşikler vitamin D3 (kolekalsiferol) ve vitamin D2 (ergokalsiferol)dür.

Vitaminin ana kaynağı, güneşe maruz kalmaya (özellikle UVB radyasyonuna) bağlı bir kimyasal reaksiyola cildin epidermisinin alt katmanlarında kolekalsiferol sentezidir. Kolekalsiferol ve ergokalsiferol diyet ve takviyelerden alınabilir.[1] Yağlı balık eti gibi sadece birkaç gıda doğal olarak önemli miktarda D vitamini içerir.

ABD ve diğer ülkelerde inek sütü ve bitki kaynaklı süt ikameleri, birçok kahvaltılık gevrek gibi D vitamini ile takviye edilmiştir. Ultraviyole ışığa maruz kalan mantarlar, faydalı miktarlarda D2 vitaminine katkıda bulunur. Diyet tavsiyeleri tipik olarak bir kişinin tüm D vitamininin ağızdan alındığını varsayar, çünkü popülasyonda güneşe maruz kalma değişkendir ve cilt kanseri riski açısından güvenli olan güneşe maruz kalma miktarına ilişkin tavsiyeler belirsizdir.

Diyet veya deri sentezinden elde edilen D vitamini biyolojik olarak inaktiftir. İlki karaciğerde ve ikincisi böbreklerde olmak üzere iki enzim-proteinle hidroksilasyon adımı ile aktive edilir. D vitamini, yeterli güneş ışığı alırlarsa çoğu memeli tarafından yeterli miktarda sentezlenebildiğinden teknik olarak bir vitamin değildir. Bunun yerine, aktif form olan kalsitriol ile sonuçlanan D vitamini pro-hormonunun aktivasyonu ile bir hormon olarak kabul edilebilir ve bu daha sonra birden fazla yerde bir nükleer reseptör aracılığıyla etkiler üretir.

Kolekalsiferol, karaciğerde kalsifediole (25-hidroksikolekalsiferol) dönüştürülür; ergocalciferol, 25-hidroksiergokalsiferole dönüştürülür. Bu iki D vitamini metaboliti (25-hidroksivitamin D veya 25(OH)D olarak adlandırılır), kişinin D vitamini durumunu belirlemek için serumda ölçülür. Kalsifediol ayrıca böbrekler ve bazı bağışıklık sistemi hücreleri tarafından D vitamininin biyolojik olarak aktif formu olan kalsitriol (1,25-dihidroksikolekalsiferol) oluşturmak üzere hidroksile edilir. Kalsitriol, kanda bir hormon olarak dolaşır, kalsiyum ve fosfat konsantrasyonunu düzenleyen ve kemiğin sağlıklı büyümesini ve yeniden şekillenmesini destekleyen önemli bir role sahiptir. Kalsitriol ayrıca, bazıları hücre büyümesi, nöromüsküler ve bağışıklık fonksiyonları ve inflamasyonun azaltılması dahil olmak üzere başka etkilere de sahiptir.

D vitamini kalsiyum homeostazı ve metabolizmasında önemli bir role sahiptir. Keşfi, raşitizmli (osteomalazinin çocuk formu) çocuklarda eksik olan besin maddesini bulma çabasından kaynaklanmıştır. Osteomalazi ve raşitizmi tedavi etmek veya önlemek için D vitamini takviyeleri verilir. D vitamini ile dolu bireylerde D vitamini takviyesinin diğer sağlık etkilerine dair kanıtlar tutarsızdır. D vitamini takviyesinin ölüm oranı üzerindeki etkisi net değildir, bir meta-analiz yaşlı insanlarda ölüm oranında küçük bir düşüklük bulmuştur. Yüksek risk gruplarında raşitizm ve osteomalazinin önlenmesi dışında, D vitamini takviyelerinin kas-iskelet veya genel sağlığa küçük bir faydası olabilir.

Türler

D vitamininin çeşitli formları (vitamer) mevcuttur. İki ana form, vitamin D2 (ergokalsiferol) ve vitamin D3 (kolekalsiferol)dür. Alt simge içermeyen D vitamini, D2 veya D3'ü veya her ikisini birden ifade eder ve topluca kalsiferol olarak bilinir.

D2 vitamini kimyasal olarak 1931'de karakterize edildi. 1935'te D3 vitamininin kimyasal yapısı tanımlandı ve 7-dehidrokolesterolün ultraviyole ışımasından kaynaklandığı gösterildi. 1981 yılında D vitamini formları için kimyasal bir terminoloji önerildi, fakat alternatif isimler hala kullanılmaktadır.

Kimyasal olarak, D vitamininin çeşitli formları sekosteroid, yani steroid halkalarındaki bağlardan birinin kırıldığı steroidlerdir. D2 vitamini ile D3 vitamini arasındaki yapısal fark, 22 ve 23 numaralı karbonlar arasında bir çift bağ ve D2 vitamininde 24 numaralı karbon üzerinde bir metil grubu içeren yan zincirdedir. Birçok D vitamini analoğu sentezlenmiştir.

Biyoloji

D vitamini aktif metaboliti kalsitriol, hedef hücrelerin çekirdeklerinde bulunan D vitamini reseptörüne (VDR) bağlanarak biyolojik etki eder. Kalsitriolün VDR'ye bağlanması, VDR'nin bağırsakta kalsiyum absorpsiyonunda yer alan taşıma proteinlerinin (TRPV6 ve calbindin gibi) gen ekspresyonunu modüle eden bir transkripsiyon faktörü olarak hareket etmesine izin verir. D vitamini reseptörü, steroid/tiroid hormonu reseptörlerinin nükleer reseptör üst ailesine aittir ve VDR'ler beyin, kalp, deri, gonadlar, prostat ve meme dahil çoğu organdaki hücreler tarafından eksprese edilir.

Bağırsak, kemik, böbrek ve paratiroid bezi hücrelerinde VDR aktivasyonu, kandaki kalsiyum, fosfor (paratiroid hormonu ve kalsitonin yardımıyla) ve kemik içeriğinin korunmasını sağlar.

D vitamininin en önemli rollerinden biri, barsaklarda kalsiyum emilimini, osteoklast sayısı üzerinden kemik çözülmesi teşvik ederek, yani kemik oluşumu için kalsiyum ve fosfat seviyelerini koruyarak paratiroid hormonunun düzgün çalışmasına izin vererek kan-iskelet kalsiyum dengesini korumaktır. D vitamini eksikliği, daha düşük kemik mineral yoğunluğuna (osteoporoz) veya kemik kırılması riskinde artışa neden olabilir. D vitamini, güçlü bir kemik rezorpsiyonu uyarıcısı olarak rolü nedeniyle kemiğin yeniden şekillenmesi için de kritiktir.

VDR, hücre çoğalması ve farklılaşmasını düzenler. D vitamini ayrıca bağışıklık sistemini de etkiler ve VDR'ler, monosit ve aktif T ve B hücreleri dahil olmak üzere birkaç beyaz kan hücresinde ifade edilir. D vitamini, in vitro olarak, adrenal medüller hücrelerde tirozin hidroksilaz geninin ekspresyonunu arttırır ve nörotrofik faktörlerin, nitrik oksit sentazın ve glutatyonun sentezini etkiler.

Eksiklik
Yetersiz güneş maruziyeti ile birlikte diyette yetersiz D vitamini, kan 25(OH)D seviyesinin 12'ng/ml'nin altında olması olarak tanımlanan D vitamini yetmezliğine neden olur. D vitamini eksikliği ise kan 25(OH)D seviyesinin 12-20ng/ml olması durumudur. Avrupa'daki gelişmiş ülkeler de dahil olmak üzere, dünya çapında tahminen bir milyar yetişkin ya D vit yetersiz ya da eksikliği gösterir. Gelişmiş ülkelerde nadir görülen bir hastalık olan çocuklarda şiddetli D vitamini eksikliği, büyüyen kemiklerin yumuşaması ve zayıflamasıyla karakterize raşitizm adı verilen bir duruma neden olur.

D vitamini eksikliği yaşlı, çocuk ve yetişkinlerde Dünya çapında yaygındır. Eksikliği, kemik mineralizasyonunun bozulması ve kemik hasarına yol açarak, çocuklarda raşitizm ve yetişkinlerde osteomalazi dahil olmak üzere kemik yumuşatıcı hastalıklara yol açar. Düşük kan kalsifediol (25-hidroksi-D vitamini) güneşten kaçınmaktan kaynaklanabilir. D vitamini eksikliği, diyet kalsiyumunun bağırsak emiliminin %15'e düşmesine neden olabilir. Eksik olmadığında, kişi genellikle %60 ile %80 arasında emer.

Koyu tenli insanların derilerindeki melanin D vitamini sentezini engeller. Ilıman iklimlerde yaşayan koyu tenli insanların D vitamini düzeylerinin düşük olduğu gösterilmiştir. D vitamini eksikliği, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Hispanik ve Afrikalı-Amerikalılarda yaygındır ve seviyeleri kışın önemli ölçüde düşer. Bu, güneşe maruz kalmaya karşı doğal bir koruyucu görevi gören ciltteki melanin seviyelerinden kaynaklanmaktadır.

Kemik sağlığı

Raşitizm
Bir çocukluk hastalığı olan raşitizm, büyüme geriliği ve yumuşak ve zayıf uzun kemiklerin yürüme çağında ağırlık altında eğilip bükülerek deforme olmasıyla karakterizedir. Tipik olarak bebekler 3 ila 18 aylıkken ortaya çıkar. Vakalar, Kuzey Amerika ve diğer Batı Ülkelerinde bildirilmeye devam etmekte ve koyu tenli bebeklerde daha sık görülmektedir. Raşitizm kalsiyum veya fosfor eksikliğinin yanı sıra D vitamini eksikliğinden de kaynaklanabilen çarpık bacaklar ile karakterizedir. 21. yüzyılda, büyük ölçüde Afrika, Asya veya Orta Doğu'daki düşük gelirli ülkelerde ve "yalancı vitamin D eksikliği" raşitizmi gibi genetik bozuklukları olanlarda bulunur.

D vitamini eksikliği, doğumdan önce annede aşikar kemik hastalığına ve doğumdan sonra kemik kalitesinin bozulmasına neden olabilir. Beslenme raşitizmi, Nijerya gibi yıl boyunca yoğun güneş ışığı alan ülkelerde de ortaya çıkabilir.

Birleşik Krallık'ta raşitizm ve osteomalazi artık nadir görülmekle birlikte, bazı göçmen topluluklarında osteomalazili kişilerin, görünüşte yeterli gün ışığına maruz kalan ve Batılı giysiler giyen kadınların da dahil olduğu salgınlar meydana geldi. Daha koyu bir cilde sahip olmak ve güneş ışığına daha az maruz kalmak, diyet, yüksek et, balık ve yumurta alımı ile karakterize edilen Batılı bir omnivor modelinden sapmadıkça raşitizm üretmedi. Raşitizm için diyete bağlı riskler, hayvansal gıdalardan uzak durmaktan kaynaklanır.

Çoğu ülkede sosyal-dini gelenekler ve iklim koşulları nedeniyle yeterli güneşe maruz kalması engellenen annelerin sütünün düşük D vit içeriği küçük bebekler arasında raşitizmlerin ana nedeni olmaya devam ediyor. Nijerya, Güney Afrika ve Bangladeş gibi güneşli ülkelerde daha büyük bebekler ve çocuklarda raşitizm vakalarının görülme nedeni, süt ürünlerine sınırlı erişimi nedeniyle tahıl bazlı diyetlerden kaynaklanan düşük kalsiyum alımıdır.

Raşitizm, eskiden ABD nüfusu arasında önemli bir halk sağlığı sorunuydu. 1920'lerin sonlarında Denver'da 500 çocuğun neredeyse üçte ikisinde hafif raşitizm vardı. 20. yüzyıl Amerikan diyetindeki hayvansal protein oranındaki artış nispeten az miktarda D vitamini ile güçlendirilmiş süt tüketiminin artması ile birleştiğinde, raşitizm sayısında çarpıcı bir düşüşle geldi. Ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da, D vitamini takviyeli süt, bebek vitamin takviyeleri ve vitamin takviyeleri, yağ emilim bozukluğu olan çocuklar için raşitizm vakalarının çoğunun ortadan kaldırılmasına yardımcı olmuştur.

Osteomalazi ve osteoporoz
Osteomalazi, D vitamini eksikliğinden kaynaklanan bir  yetişkin hastalığıdır. Hastalığın özellikleri, kemiklerin yumuşaması, omurganın bükülmesi, proksimal kas zayıflığı, kemik kırılganlığı ve kırık riskinin artmasıdır. Osteomalazi, kalsiyum emilimini azaltır ve kemikten kalsiyum kaybını artırır, bu da kemik kırılması riskini artırır. Osteomalazi genellikle 25-hidroksivitamin D seviyeleri yaklaşık 10'ng/mL dan az olduğunda mevcuttur. Osteomalazinin etkilerinin kronik kas-iskelet ağrısına katkıda bulunduğu düşünülse de, kronik ağrı çekenlerde daha düşük D vitamini seviyeleri veya takviyenin kronik spesifik olmayan kas-iskelet ağrısını hafiflettiğine dair ikna edici bir kanıt yoktur. Osteomalazi, kemik kırılganlığının artması ve kemik kırılması riski ile azalmış kemik mineral yoğunluğu durumu olan osteoporoza ilerler. Osteoporoz, kalsiyum ve/veya D vitamini eksikliğinin uzun vadeli bir etkisi olabilir, ikincisi kalsiyum emilimini azaltarak katkıda bulunur.

Takviyelerin kullanımı
D vitamini takviyesi, raşitizmi önlemek veya tedavi etmede güvenilir bir yöntemdir. D vitamini takviyesinin iskelet dışı sağlık üzerindeki etkileri belirsizdir. Bir gözden geçirme, takviyenin, yaşlılarda mortalitede geçici bir azalma dışında, iskelet dışı hastalık oranları üzerinde herhangi bir etkisini bulmadı. D vitamini takviyeleri, miyokard enfarktüsü, inme veya serebrovasküler hastalık, kanser, kemik kırıkları veya diz osteoartritinin sonuçlarını değiştirmez.

Bir ABD Tıp Enstitüsü (IOM) raporu şöyle diyor: "Kalsiyum veya D vitamini alımı ile kanser, kardiyovasküler hastalık, hipertansiyon, diyabet, metabolik sendrom, düşmeler, fiziksel performans, bağışıklık, otoimmün bozukluklar, enfeksiyonlar, nöropsikolojik işlev ve preeklampsi arasında güvenilebilecek bağlantı kurulamadı." Bazı araştırmacılar, IOM'nin tavsiyelerinde çok kesin olduğunu ve kemik sağlığı ile ilişkili D vitamininin kan seviyesini hesaplarken matematiksel bir hata yaptığını iddia ediyor. IOM panelinin üyeleri, "diyet önerileri için standart bir prosedür" kullandıklarını ve raporun sağlam verilere dayandığını iddia ediyor.

Mortalite, tüm nedenler
D3 vitamin takviyesinin yaşlılarda ölüm riskini geçici olarak azalttığı bulundu, ancak etki takviye almayı tavsiye edecek kadar belirgin değildi. Ölüm riski açısından diğer formların (D2 vitamini, alfakalsidol ve kalsitriol) herhangi bir yararlı etkisi görülmemektedir. Yüksek kan seviyeleri, daha düşük ölüm riski ile ilişkili gibi görünmektedir, ancak takviyenin bu faydayı sağlayıp sağlayamayacağı açık değildir. D vitaminindeki hem fazlalık hem de eksiklik, anormal işlevselliğe ve erken yaşlanmaya neden oluyor gibi görünmektedir. Serum kalsifediol konsantrasyonları ile tüm nedenlere bağlı ölüm arasındaki ilişki "U-şeklindedir": ölüm oranı, orta seviyelere göre yüksek ve düşük kalsifediol seviyelerinde yükselir. D vitamininden kaynaklanan zarar, siyah popülasyonda beyaz popülasyona göre daha düşük bir D vitamini seviyesinde ortaya çıkıyor gibi görünmektedir.

Kemik sağlığı
Genel olarak, D vitamini takviyelerinin osteoporozu önlemeye yardımcı olabileceğine dair iyi bir kanıt yoktur. Bu nedenle D vitamini eksikliği olmayanlarda bu hastalığın önlenmesi için genel kullanıma ihtiyaç duyulmaz. Osteoporozu olan yaşlı insanlar için kalsiyum ile D vitamini almak kalça kırıklarını önlemeye yardımcı olabilir, ancak aynı zamanda bir miktar mide ve böbrek problemlerini artırır. Bir çalışma, 65 yaşından büyüklerde günlük 800 IU veya fazlası ile takviyenin "kalça kırığı ve vertebral olmayan kırığın önlenmesinde hafif bir olumlu etki gösterdiğini buldu". Etki, bağımsız yaşayan insanlar için küçüktür veya hiç değildir. Düşük serum D vitamini seviyeleri, düşmeler ve düşük kemik mineral yoğunluğu ile ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte, fazladan D vitamini almak, riski değiştirmiyor gibi görünmektedir.

D vitamini eksikliği olan sporcularda, özellikle temas sporlarıyla uğraşanlarda, stres kırığı ve/veya büyük kırılma riski artar. Takviye ile en büyük fayda, D vitamini eksik (25(OH)D <30ng/mL) veya ciddi şekilde eksik (25(OH)D <25ng/mL) sporcularda görülür.

Bir 2020 Cochrane sistematik incelemesi, nutrisyonel raşitizmi olan çocuklarda D vitamini artı kalsiyumun  bağımsız olarak iyileştirmesine dair sınırlı kanıt buldu. (muhtemelen diğer beslenme eksiklikleri nedeniyle)

ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), üreticilerin, Mayıs 2016'dan bu yana beslenme gerçekleri etiketlerindeki D vitamini miktarını "halk sağlığı açısından önemli besinler" olarak beyan etmelerini zorunlu kıldı.

Kanser
Düşük D vitamini seviyeleri ile birkaç kanser türü geliştirme riski arasında potansiyel ilişkiler bulunmuştur. Gözlemsel çalışmaların meta-analizleri, kolorektal kanser için D vitamini alımı ve 25(OH)D seviyeleri ile zayıf bağlantı bulmuştur. Randomize kontrollü çalışmalar, D vitamini takviyelerinin kanser insidansı riskini azalttığını doğrulamasa da, çeşitli meta-analizlerde kanser ölümlerinin göreceli riski %16'ya kadar daha düşüktü.

Kalp-damar hastalığı
D vitamini takviyesi inme, serebrovasküler hastalık, miyokard enfarktüsü veya iskemik kalp hastalığı riskinde azalma ile ilişkili değildir. Takviye, genel popülasyonda kan basıncını düşürmez.

Bağışıklık sistemi

Bulaşıcı hastalıklar
Genel olarak D vitamini, doğuştan gelenleri aktive etme ve adaptif bağışıklık sistemlerini antibakteriyel, antiviral ve antiinflamatuar etkilerle hafifletme işlevi görür. Düşük D vitamini seviyeleri, tüberküloz için bir risk faktörü gibi görünmektedir ve tarihsel olarak bir tedavi olarak kullanılmıştır.

Günlük 400 ila 1000 IU D vitamini takviyesi genel akut solunum yolu enfeksiyonu riskini biraz azaltabilir. Faydalar, küçük çocuklar ve ergenlerde (1 ila 16 yaş arası) bulundu ve daha yüksek dozlarla (günde >1000 IU veya daha fazla) doğrulanmadı.

D vitamini takviyesi, 25(OH)D seviyeleri 25 nmol/L'nin altında olan kişilerde KOAH'ın alevlenme oranını başta  önemli ölçüde azaltır, ancak daha az şiddetli eksikliği olanlarda bu olmaz.

Astım
D vitamini takviyesi, astım ataklarını önlemeye veya semptomlarını hafifletmeye yardımcı olmaz.

Enflamatuar barsak hastalığı
Düşük D vitamini seviyeleri  inflamatuar bağırsak hastalığının (IBD) iki ana formuyla ilişkilidir: Crohn hastalığı ve ülseratif kolit.

İnflamatuar barsak hastalığı ve D vitamini eksikliği olan kişilerde D vitamini tedavisinin bir meta-analizi, takviyenin D vitamini düzeylerini düzeltme ve hastalığı klinik aktivitesi ve biyokimyasal belirteç değerleri ile de ilişkili olduğunu göstermiştir.

Diğer durumlar

Diyabet
Bir meta-analiz, D vitamini takviyesinin, obez olmayan prediyabetlilerde tip 2 diyabet riskini önemli ölçüde azalttığını, başka bir analiz ise tip 2 diyabetlilerde glisemik kontrolü [homeostatik model değerlendirmesi-insülin direnci (HOMA-IR)], HbA1C ve açlık kan şekerini önemli ölçüde iyileştirdiğini bildirdi. Prospektif çalışmalarda, yüksek ve düşük D vitamini seviyeleri sırasıyla tip 2 diyabet, kombine tip 2 diyabet ve prediyabet riskinde anlamlı azalma ile ilişkilendirilmiştir. 2011 Cochrane sistematik incelemesi, insülinle birlikte D vitamininin 12 ay sonra açlık C-peptit düzeylerini tek başına insülinden daha iyi koruduğunu gösteren bir çalışmayı inceledi. Bununla birlikte, bu incelemeye dahil edilebilecek çalışmaların kalite ve tasarım açısından önemli kusurlar sunduğunun altını çizmek önemlidir.

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB)
Gözlemsel çalışmaların bir analizi, DEHB'si olan çocukların daha düşük D vitamini seviyelerine sahip olduğunu ve doğum sırasındaki düşük D vitamini seviyeleri ile daha sonraki DEHB gelişimi arasında küçük bir ilişki olduğunu göstermiştir. D vitamini takviyesiyle ilgili birkaç küçük, randomize kontrollü çalışma, dürtüsellik ve hiperaktivite gibi DEHB semptomlarında iyileşme olduğunu gösterdi.

Depresyon
Depresif belirtiler için klinik D vitamini takviyesi deneyleri genellikle düşük kalitede olmuş ve genel bir etki görülmemiştir; ancak bir alt grup analizi, klinik olarak anlamlı depresif bozukluğu olan katılımcılar için takviyenin orta düzeyde bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir.

Biliş ve bunama
Klinik çalışmaların sistematik bir incelemesi, düşük D vitamini seviyeleri ile bilişsel bozukluk ve Alzheimer hastalığına yakalanma riski arasında bir ilişki bulmuştur. Ancak bu düşük D vitamini konsantrasyonları, yetersiz beslenme ve dışarıda daha az zaman geçirme ile de ilişkilidir. Bu nedenle D vitamini seviyeleri ile biliş arasında doğrudan nedensel bir ilişki kurulamamıştır.

Şizofreni
Şizofreni hastalarında, özellikle akut atakları olan kişilerde, daha düşük D vitamini düzeylerinin oldukça yaygın olduğu gösterilmiştir.

Gebelik
Gebelikte düşük D vitamini seviyeleri, gebelik diyabeti, preeklampsi ve gebelik yaşına göre küçük  bebeklerle ilişkilidir. Hamilelik sırasında D vitamini takviyeleri almak, annede termde D vitamininin kan düzeylerini yükseltse de, anne veya bebek için faydaların kapsamı belirsizdir. Gebelik sırasında yeterli miktarda D vitamini alan hamile kadınlar, daha düşük preeklampsi riski ve pozitif bağışıklık etkileri yaşayabilir. D vitamini takviyesinin ayrıca gebelik diyabeti, cılız bebekler ve zayıf büyüme oranları riskini azaltması muhtemeldir. Hamile kadınlar genellikle önerilen miktarda D vitamini almazlar.

Kilo kaybı
Kalori kısıtlaması dışında D vitamini takviyesinin,  obezite için etkili bir tedavi olabileceği hipotezi öne sürülse de, sistematik bir inceleme, takviyenin vücut ağırlığı veya yağ kütlesi ile hiçbir ilişkisini bulamadı. 2016'da yapılan bir analiz, toplam yağ kütlesinin kandaki D vitamini seviyeleri ile ters ilişkili olabileceğini gösteriyor.

İzin verilebilecek iddia ve gerekçeler
Gıda ve besin takviyesi endüstrileri için, resmi kurumlar, ambalaj üzerindeki beyanlarda olduğu gibi  izin verilen bazı sağlık beyanlarını düzenler.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi

 bağışıklık sisteminin normal işlevi
 normal inflamatuar yanıt
 normal kas fonksiyonu
 60 yaşın üzerindeki kişilerde düşme riskinin azalması

ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA)

 "Dengeli bir diyetin parçası olarak yeterli kalsiyum ve D vitamini, fiziksel aktivite ile birlikte, osteoporoz riskini azaltabilir."

Sağlık Kanada

 "Yeterli kalsiyum ve düzenli egzersiz, çocuklar ve ergenlerde güçlü kemikler elde etmeye yardımcı olabilir ve yaşlı erişkinlerde osteoporoz riskini azaltabilir. Yeterli D vitamini alımı da gereklidir."

Talep kılavuzu olan diğer olası kurumlar: Japonya FOSHU  ve Avustralya-Yeni Zelanda.

Diyet alımı

Önerilen seviyeler
Çeşitli kurumlar, günlük D vitamini alım miktarı için farklı tavsiyeler önermiştir. Bunlar, kesin tanım, yaş, gebelik veya emzirme ve D vitamininin cilt sentezi ile ilgili varsayımların kapsamına göre değişir. (Dönüşüm: 1μg (mikrogram) = 40IU).

Kaynaklar
D vitamini sadece birkaç gıdada doğal olarak bulunmasına rağmen, genellikle işlenmiş gıdalara takviye olarak eklenir. Bazı ülkelerde, temel gıdalar yapay olarak D vitamini ile takviye edilir.

D3 vitamini genel olarak hayvansal gıdalarda, özellikle balık, et, sakatat, yumurta ve süt ürünlerinde, D2 ise mantarlarda bulunur ve ergosterolün ultraviyole ışınlaması ile üretilir. Mantarlar ve bir liken olan "Cladina arbuscula"daki D2 vitamini içeriği, ultraviyole ışığa maruz kaldığında artar. (endüstriyel ultraviyole lambalar tarafından uyarılır.) Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı, tek bir değerde birleştirilmiş D2 ve D3 içeriğini bildirmektedir.

Gıda takviyesi
D vitamini ile güçlendirilmiş gıdalar arasında bazı meyve suları ve içecekleri, öğün yerine geçen enerji çubukları, soya proteini bazlı içecekler, bazı peynir ve peynir ürünleri, un ürünleri, bebek mamaları, kahvaltılık tahıl ve süt bulunur.

2016 yılında ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), vitamin düzeylerinin 100 g süt başına 42 IU D3 veya  bitki sütleriinde ürünlerde 84 IU D2 seviyelerini aşmaması yönünde gıda katkı maddesi düzenlemelerini değiştirdi.Bazı bitki bazlı yoğurt veya soya içecek ürünlerinde miktar 100 g için 89IUdir.

Bitkisel sütler, diğer bitki kaynaklarının yanı sıra  süte alternatif olması amaçlanan soya, badem ve pirinçten yapılan içecekler olarak tanımlanır.

Bazı araştırmalar, D3 vitamininin 25(OH)D kan seviyelerini daha hızlı yükselttiğini ve vücutta daha uzun süre aktif kaldığını bulurken, diğerleri, D2 vitamini kaynaklarının biyoyararlanımının eşit olduğunu ve D3 kadar etkili olduğunu iddia etmektedir. 25(OH)D'yi sürdürmek.

Gıda hazırlanması
Tipik gıdalardaki D vitamini içeriği pişirme ile değişken şekilde azalır. Haşlanmış, kızartılmış ve fırınlanmış yiyecekler, orijinal D vitamininin % 69-89 korumuştur.

Aşırı alım
D vitamini toksisitesi nadirdir. Güneş ışığından ziyade yüksek dozda D vitamini takviyesinden kaynaklanır. D vitamini toksisitesi için eşik belirlenmemiştir. Bazı araştırmalara göre, tolere edilebilir üst alım düzeyi 9-71 yaşları için günde 4.000 IU  veya 100μg/gün; diğer araştırmalar sağlıklı yetişkinlerde 50.000' IU/gün (1250μg/gün)den fazla sürekli alımın toksik olduğu sonucuna varıyor.Bu alım birkaç ay sonra serum 25-hidroksivitamin D düzeylerini 150'ng/mL ve üstüne yükselterek aşikar toksisite üretebilir. Primer hiperparatiroidizm gibi belirli tıbbi durumları olanlar, D vitaminine çok daha duyarlıdır ve D vitamini beslenmesindeki herhangi bir artışa yanıt olarak hiperkalsemi geliştirirken, hamilelik sırasında maternal hiperkalsemi, D vitamininin etkilerine karşı fetal duyarlılığı artırabilir ve bir zeka geriliği ve yüz şekil bozuklukları şeklinde bir görünüme yol açabilir.

İdiyopatik infantil hiperkalsemi, CYP24A1 geninin bir mutasyonundan kaynaklanır ve bu da D vitamini degradasyonunda bir azalmaya yol açar. Böyle bir mutasyona sahip bebeklerde D vitamini duyarlılığı artar ve ek alım durumunda hiperkalsemi riski vardır. Bozukluk yetişkinliğe kadar devam edebilir.

2015 yılında yayınlanan bir inceleme, yan etkilerin yalnızca 200'nmol/L.nin üzerindeki 25(OH)D serum konsantrasyonlarında rapor edildiğini kaydetti.

D vitamini dozu ve 25-hidroksi-D vitamini düzeylerinin bilindiği hiperkalsemi içeren yayınlanmış toksisite vakalarının tümü günlük ≥40.000 IU veya 1.000μg alımı içerir.

Hamile veya emziren kişiler, D vitamini takviyesi almadan önce doktora danışmalıdır. FDA, sıvı D vitamini takviyesi üreticilerine, bu ürünlere eşlik eden damlalıkların 400 uluslararası birim için açık ve doğru bir şekilde işaretlenmesi gerektiğini tavsiye etti (1IU, 25 ngkolekalsiferol/ergokalsiferol'in biyolojik eşdeğeridir). Ek olarak, bebeklere yönelik ürünler için FDA, damlalığın 400'İUden fazla tutmamasını önerir. Bebekler için (doğumdan 12 aya kadar), tolere edilebilir üst sınır (zarar görmeden tolere edilebilecek maksimum miktar) 25 μg/gün (1.000İÜ) olarak belirlenmiştir.Bebeklerde günde bin mikrogram bir ay içinde toksisite üretti.Institute of Medicine (IOM)  , tolere edilebilir üst sınırı günlük 2.500,1-3 yaş arası 3.000,4 yaş üzeri çocuklar, hamile ve emzirenler dahil yetişkinler için günlük 4.000 IUyi üst sınır kabul etti.

Kalsitriolün kendisi negatif geri bildirim döngüsünde otomatik olarak düzenlenir ve ayrıca paratiroid hormonu, fibroblast büyüme faktörü 23, sitokinler, kalsiyum ve fosfattan etkilenir.

2017'de yayınlanan bir araştırma, 1999'dan 2014'e kadar halka açık NHANES verilerine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri'nde 20 yaş üstü yetişkinler arasında günlük yüksek D vitamini alım düzeylerinin yaygınlığını değerlendirdi. Verileri aşağıdakileri gösterir:

 Nüfusun %18'inden fazlası, 1000 IU'dan fazla alarak NIH günlük önerilen ödeneği ( RDA ) olan 600-800 IU'yu  aşıyor, bu da kasıtlı ek alımını gösteriyor.
 Nüfusun %3'ünden fazlası NIH günlük tolere edilebilir üst alım düzeyi olan 4000 IU'yu aşıyor, bu düzeyin üzerinde toksik etki riski artıyor.
 Trend analizine göre, günde 1000 IU'dan fazla alan nüfusun yüzdesi ve günde 4000 IU'dan fazla alan nüfusun yüzdesi 1999'dan bu yana arttı.

Fazlalığının etkisi
D vitamini toksisitesinin güçlü bir göstergesi olan hiperkalsemidir - bu, idrara çıkma ve susama artışı ile not edilebilir. Hiperkalsemi tedavi edilmezse böbrekler, karaciğer ve kalp gibi yumuşak doku ve organlarda aşırı kalsiyum birikimine yol açarak ağrı ve organ hasarına neden olur.

Doz aşımında ana semptomlar anoreksi, mide bulantısı ve kusmayı içeren hiperkalsemidir. Bunları poliüri, polidipsi, halsizlik, uykusuzluk, sinirlilik, kaşıntı ve nihayetinde böbrek yetmezliği izleyebilir. Ayrıca proteinüri, idrarda silendirler, azotemi ve metastatik kalsifikasyon (özellikle böbreklerde) gelişebilir. Diğer semptomlar arasında küçük çocuklarda zihinsel yetersizlik, anormal kemik büyümesi ve oluşumu, ishal, sinirlilik, kilo kaybı ve şiddetli depresyon yer alır.

Toksisite kalsiyum ve vitamin takviyesinin  kısıtlanmasıyla tedavi edilir. Böbrek hasarı geri döndürülemez olabilir. Uzun süre güneş ışığına maruz kalmak normalde D vitamini toksisitesine neden olmaz. Deride üretilen D vitamini öncüllerinin konsantrasyonları bir dengeye ulaşır ve fazladan üretilen D vitamini bozulur.

Biyosentez
Doğada D vitamini sentezi, UV radyasyonunun varlığı ve ardından karaciğer ve böbreklerde aktivasyona bağlıdır. Birçok hayvan, 7-dehidrokolesterolden D3 vitamini sentezler ve birçok mantar, D2 vitaminini ergosterolden sentezler.

Etkileşimli yol

Fotokimya

7-dehidrokolesterolü vitamin D3'e dönüştüren dönüşüm iki adımda gerçekleşir. İlk olarak, 7-dehidrokolesterol ultraviyole ışıkla 6 elektronlu eş yönlü halka açma elektrosiklik reaksiyonda fotolize edilir; ürün previtamin D3 tür. İkincisinde previtamin D3 kendiliğinden vitamin D3'e (kolekalsiferol) izomerleşir, bir antarafasiyal sigmatropik [1,7] hidrit kayması. Oda sıcaklığında, previtamin D3'ün  vitamin D3 e  organik bir çözücü içinde dönüşünün tamamlanması yaklaşık 12 gün sürer.Derideki dönüşüm yaklaşık 10 kat daha hızlıdır.

Benzer bir prosedürle Ergosterolden fotoliz yoluyla previtamin D2 oluşur ve bu da  D2 vitaminine (ergokalsiferol) izomerleşir. Beyaz düğme mantarlarında süreç daha hızlıdır.

Derideki sentez

D3 vitamini, insanlar da dahil olmak üzere çoğu omurgalı hayvanın derisinde bol miktarda üretilen 7-dehidrokolesterolden fotokimyasal olarak üretilir. 7-Dehidrokolesterol, 290–315 nm dalga boylarında UVB ışığı ile reaksiyona girer. Bu dalga boyları, güneş ışığında ve bronzlaşma yataklarındaki (esas olarak UVA spektrumunda ultraviyole üreten, ancak tipik olarak toplam UV emisyonlarının %4 ila %10'unu UVB olarak veren kaynaklardır) UV lambaları tarafından yayılan ışıkta mevcuttur. Pencerelerden gelen ışığa maruz kalma yetersizdir çünkü cam UVB ışığını neredeyse tamamen engeller.

Yeterli miktarda D vitamini yüz, kollar ve bacaklara (en az melanine sahip olanlar için) orta derecede güneşe maruz kalmayla, haftada iki kez ortalama 5-30 dakika veya minimum güneş yanığı için zamanın yaklaşık %25'inde üretilebilir. Cilt ne kadar koyu ve güneş ışığı ne kadar zayıfsa, o kadar fazla maruz kalma süresi gerekir. UV maruziyetinden D vitamini doz aşımı imkansızdır.

Deri iki ana katmandan oluşur: dermis ve epidermis. D vitamini, aynı zamanda kalsitriol üretebilen ve VDR'yi eksprese edebilen epidermisin en içteki iki tabakası olan stratum bazale ve stratum spinosum'daki keratinositlerde üretilir.

Evrim
D vitamini sadece fotokimyasal bir işlemle sentezlenebilir. Sterollerden üretimi, fotosentezin kökeni etrafındaki yaşamın evriminde çok erken başlamış olmalı ve muhtemelen UVB'yi emerek DNA hasarını önlemeye yardımcı olarak D vitamini inaktif bir son ürün haline getirmiş olmalıdır. D vitamini reseptörü (VDR), aktivasyon ve inaktivasyon için çeşitli CYP450 enzimleri ve bir D vitamini bağlayıcı protein (DBP) içeren tanıdık D vitamini endokrin mekanizması yalnızca omurgalılarda bulunur. İlkel deniz omurgalılarının, kalsiyumu okyanustan iskeletlerine emdikleri ve D vitamini açısından zengin planktonları yedikleri düşünülse de, kireçlenmiş kıkırdakları olmayanlarda işlevi belirsizdir. Okyanustaki fitoplankton (örneğin kokolitofor ve Emiliania huxleyi ) 500' milyon yıldan fazla yıldır D vitaminini fotosentezlemektedir.

Kara omurgalıları, kireçlenmiş iskeletleri için bitkilerden başka bir D vitamini kaynağına ihtiyaç duyuyordu. Derilerinde fotosentez yapmak için ya yutmaları ya da güneş ışığına maruz kalmaları gerekiyordu. Kara omurgalıları 350'milyon yıldan fazla süredir D vitaminini fotosentezlemektedir.

Kuşlarda ve kürk taşıyan memelilerde, kürk veya tüyler UV ışınlarının cilde ulaşmasını engeller. Bunun yerine, D vitamini, tüyler veya kürk üzerinde biriken derinin yağlı salgılarından oluşturulur ve hayvanın kendini tımarı sırasında ağızdan alınır. Bununla birlikte, çıplak köstebek faresi gibi bazı hayvanların serumlarında saptanabilir düzeyde 25-OH D vitamini bulunmuyor. Köpekler ve kediler, 7-dehidrokolesterol redüktazın yüksek aktivitesi nedeniyle pratik olarak D vitamini sentezi yapamazlar, ancak vitamini av hayvanlarından alırlar.

Endüstriyel sentez
D3 Vitamini (kolekalsiferol), 7-dehidrokolesterolü UVB ve UVC ışığına maruz bırakarak ve ardından saflaştırarak endüstriyel olarak üretilir. 7-dehidrokolesterol, balık organları, özellikle karaciğerde  veya koyun yün yağında ( lanolin ) bulunan doğal bir maddedir. Ergokalsiferol, başlangıç maddesi olarak maya veya mantarlardan elde edilen ergosterol kullanılarak benzer şekilde üretilir.

Kaynakça

CS1: long volume value
Bronzlaşma
Biyomoleküller
D vitaminleri
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar

D vitamini


Limba ingușă este limba oficială a republicii autonome Ingușetia din cadrul Federației Ruse. Limba ingușă este o limbă caucaziană, înrudită de aproape cu limba cecenă. Limbile cecenă și ingușă sunt oarecum asemănătoare, deoarece aproximativ 85% din cuvintele vocabularului limbii cecene se regăsesc și în limba ingușă.

Sistem de scriere
Limba ingușă a fost scrisă inițial într-o versiune a alfabetului arab. Între 1923 și 1937 a fost scrisă în alfabetul latin. Alfabetul chirilic a fost adoptat în 1938.

Note

Vezi și
 Limba cecenă
 Limbi caucaziene

Limbi caucaziene
Ingușetia
Limbi aglutinante

Limba ingușă


Rudolf "Rudi" Völler (Hanau, 13. travnja 1960.) bivši njemački nogometni napadač i bivši trener njemačke reprezentacije. Trenutačno je direktor njemačke nogometne reprezentacije.

S Njemačkom je osvojio Svjetsko prvenstvo u nogometu – Italija 1990. godine, a kao trener vodio je njemačku momčad do srebra na Svjetskom nogometnom prvenstvu 2002. Sada radi kao sportski direktor Bayer Leverkusena. Godine 1983. dobio je nagradu za nogometaša godine u Njemačkoj.

Počeo je karijeru u 1860 München prije nego što je igrao u niželigašima pa prešao u SV Werder Bremen 1982. Godine 1987. otišao je u talijanski klub AS Roma, gdje je zaradio nadimak "Leteći Nijemac". U dresu AS Rome osvojio je talijanski nogometni kup 1991. godine.

Godine 1992. preselio se u Olympique de Marseille, s kojim je osvojio Ligu prvaka 1993. godine. Za Olympique de Marseilleu igrao je 58 utakmica i postigao 24 gola.

Godine 1994. vratio se u Njemačku u Bayer Leverkusen. Karijeru je završio 1996. godine i započeo svoju trenersku karijeru.

Izvori

Njemački nogometaši
Njemački nogometni treneri
Nogometaši Werder Bremena
Svjetski prvaci u nogometu
Nogometaši Bayer Leverkusena
Nogometaši A.S. Rome
Nogometaši Olympique de Marseillea
Nogometaši 1860 Münchena

Rudi Völler


La maison Martell est située à  Cognac en France. L'immeuble a été inscrit au titre des monuments historiques en 1995.

Historique

Le bâtiment est inscrit au titre des monuments historiques par arrêté de .

Architecture

Références

Voir aussi

Bibliographie

Articles connexes
 Martell
 Liste des monuments historiques de Cognac

Monument historique à Cognac
Monument historique inscrit en 1995
Maison monument historique (France)
Maison en Charente

Maison Martell (Cognac)


El priorato de San Marcos de León fue una antigua diócesis española, constituida por la Orden de Santiago, cuya sede se encontraba en la ciudad de Llerena (Badajoz), en la iglesia obispal de Nuestra Señora de la Granada.

Historia
Fundada en 1185, originalmente en el Convento de San Marcos (León). Durante cerca de setecientos años se mantuvo como diócesis independiente, hasta que en 1873 por la bula pontificia "Quo Gravius", fue declarada disuelta y su territorio anexionado a las diócesis provinciales correspondientes.

Lo componía 134 parroquias pertenecientes a las provincias de Badajoz, Cáceres, Sevilla, Córdoba, Huelva, León, Zamora, Salamanca y Orense.

Al frente de la diócesis se encontraba un Obispo-Prior, perteneciente a la Orden de Santiago.

El cisma de 1873

La bula pontificia "Quo Gravius" en julio de 1873, acordó la disolución de las órdenes militares y con ellas la diócesis de San Marcos. La ejecución de dicha bula,  le fue encomendada al arzobispo de Valladolid.

Francisco Maesso y Durán, provisor de la diócesis de San Marcos, alegando el arraigo secular en los fieles de la antigua diócesis y que la bula no había obtenido la autorización del Gobierno, se negó a entregar la jurisdicción del territorio  a la diócesis de Badajoz, arrojando del mismo al fiscal general de la curia episcopal, que en nombre de su obispo, había acudido a tomar posesión del mismo.

Tras ese acto, se produjo una rebelión en toda la antigua diócesis, tanto del clero como del pueblo,  Se sucedieron manifestaciones y encierros en las iglesias. Los municipios y los jueces apoyaron la decisión y negaron obediencia al obispo de Badajoz.

Hubo encarcelamiento del clero que se negó a retractarse y jurar obediencia al obispo.

El cisma duró hasta 1875, cuando el Gobierno intimidó al gobernador civil para que prestase su auxilio al obispo de Badajoz para que ejercitase sin trabas su jurisdicción, y aun así volvió a amotinarse Llerena.

Finalmente Maesso se retractó y los curas que se negaron a obedecer al obispo de Badajoz,  fueron separados de su parroquia.

Territorio de la Diócesis

Provincia de Badajoz

Arciprestazgo de Llerena: Ahillones, Azuaga, Berlanga, Campillo, La Cardenchosa, Casas de Reina, Fuente del Arco, Granja de Torrehermosa, Higuera de Llerena, Llera, Maguilla, Retamal de Llerena, Reina, Trasierra, Valencia de las Torres, Valverde de Llerena, Santa María de Nava.

Arciprestazgo de Almendralejo: Aceuchal, Hinojosa del Valle, Hornachos, Palomas, Puebla del Prior, Puebla de la Reina, Ribera del Fresno, Villafranca de los Barros.

Arciprestazgo de Fuente del Maestre: Medina de las Torres, Puebla  de Sancho Pérez, Los Santos de Maimona.

Arciprestazgo de Mérida: Alange, Aljucén, Arroyo de San Serván, Calamonte, Carmonita, Cordobilla de Lácara, Don Álvaro, Esparragalejo, La Garrovilla, Lobón, Mirandilla, Montijo, La Nava, Oliva de Mérida, Puebla de la Calzada, San Pedro de Mérida, Torremayor, Torremejía, Trujillanos, Valverde de Mérida, Villagonzalo, Zarza de Alange, Malcocinado.

Arciprestazgo de Calera de León: Bienvenida, Cabeza la Vaca, Calzadilla de los Barros, Fuente de Cantos, Fuentes de León, Monesterio, Montemolín, Pallares, Segura de León, Usagre.

Provincia de Cáceres
Arciprestazgo de Montánchez: Albalá, Alcuéscar, Almoharín, Arroyomolinos de Montánchez, Benquerencia, Botija, Casas de Don Antonio, Salvatierra de Santiago, Torre de Santa María, Torremocha, Valdefuentes, Valdemorales, Zarza de Montánchez.

Provincia de Huelva
Arciprestazgo de Calera de León: Arroyomolinos de León, Cañaveral de León.

Provincia de Sevilla
Arciprestazgo de Guadalcanal: Guadalcanal.

Archiprestazgo de Villanueva del Ariscal: Benazuza, Villamanrique de la Condesa, Villanueva del Ariscal.

Provincia de Córdoba
Vicaría de Benamejí: Palenciana, Benamejí.

Provincia de Salamanca
Vicaría de Barrueco Pardo: Barreras, Barceino, Barceo, Milano, Saldeana, Val de Rodrigo, Villas Buenas, Zerezal de Peñaorcada, Peralejos de Abajo, Lacuelle.

Provincia de Zamora
Vicaría de Porto: Porto, Borjacoba, Pías, San Agustín.

Vicaría de Villalba de la Lampreana: Cubillos, Peñausende, Perilla de Castro, Olmillos, Piedrahíta de Castro, San Cebrián de Castro, Fontanillas

Provincia de León
Arciprestazgo de León: Destriana, Santovenia de San Marcos, Campo de Villavidel

Provincia de Orense
Vicaría de Villar de Santos: Campobecerros, Carracedo, Codosedo, Garabanes, Paradina, Sta. María de la Barra, San Munio de Vega, Ucelle, Villar de Santos.

Referencias

Priorato de San Marcos de León
León de la Orden de Santiago
Prioratos de España

Priorato de San Marcos de León


"When the Saints Go Marching In" (a veces traducida como "Cuando los Santos vienen marchando" o "La marcha de los Santos"), o simplemente los "The Saints" ("Los Santos"), es un himno góspel estadounidense que toma elementos de música folklórica. Su origen exacto es desconocido, y si bien es música espiritual hoy día es tocada por bandas de jazz. La canción es presentada por Louis Amstrong.

Uso

Es usada como marcha funeral en la tradición de Nueva Orleans, Louisiana, llamándola el "jazz funeral", en las procesiones que llevan el ataúd al cementerio a manera canto fúnebre. Actualmente es raro escucharla como música religiosa y más bien como canción popular irreverente relacionada con el "dixie". También es utilizado como himno futbolístico por varios clubes de Europa.

Letra
Hay muchas variantes y no existe una versión "oficial", aunque una versión "estándar" en inglés es la siguiente:

Las dos primeras palabras de la tercera línea ("Lord, how") a veces es sustituida por "Oh, Lord" o "Lord, Lord."

Una versión "irreverente" de Nueva Orleans dice:

Otros arreglos se hacen a manera de llamada y respuesta:

 Call: Oh when the Saints
 Response: Oh when the Saints!

Análisis de la letra
Es de tipo apocalíptico, basada en el Apocalipsis, excluyendo referencias al juicio final; Los versos referentes al sol y la luna se refieren a los eclipses respectivos; la trompeta (del Arcángel Gabriel) es el anuncio del juicio. El himno expresa el deseo de ir al cielo, retratando a los santos marchando a través de la Puerta de la Perla, por lo que su uso para los funerales se considera apropiada.

Versiones
Ha sido interpretada por varios artistas en diferentes estilos.

Himno religioso
 Sleepy John Estes.
 Elvis Presley en "Peace in the Valley: The Complete Gospel Recordings." Sony BMG/Elvis Music

Letra tradicional
 Louis Armstrong.
 Fats Domino.
 Judy Garland.
 Elvis Presley en la película Frankie and Johnny.
 Jerry Lee Lewis
 Tony Sheridan (con Los Beatles, entonces músicos desconocidos).
 The Weavers (1956).
 The Kingston Trio (1958).
 Tears For Fears.
 Bruce Springsteen with The Seeger Sessions Band Tour en sus shows.
 Dolly Parton en un popurrí.
 Hal Linden y Dr. Teeth and the Electric Mayhem en The Muppet Show.
 B.B. King
Golden Gate Quartet.

Español

 Bill Haley & His Comets como "The Saints Rock and Roll", aunque en México la grabó con el título "La Marcha de los Santos" (mencionada en la introducción de la misma), quitándole mucho se su sabor religioso ("When that rhythm starts to go/I want to be in that number/When that rhythm starts to go.").
Abrasive Wheels como "When the punks go marching in", en su álbum debut del mismo nombre en 1982.
Condemned 84 como "Boots go marching in" en 1989.
 Timbersound's en su álbum "Solve et Coagula".
 Louis Armstrong y Danny Kaye en una versión cómica en la película de 1959 The Five Pennies.
 Woody Guthrie como "When The Yanks Go Marching In" en 1943.
 Aaron Neville en 1983, como Sal y Steve Monistere y Carlo Nuccio.
 Henry cy Boris Vian como "Oh ! Quand les saints".
 Dionysos y Arthur H en 2007.

Sin letra
 Una versión adaptada para el drama legal The Law and Mr. Jones protagonizado por James Whitmore (1960-1962).
 Big Chief Jazzband en Oslo en 1953.
 Johnny and the Hurricanes como "Revival".
 Como huevo de Pascua (virtual)en el juego Star Fox para SNES.
 Como techno remix "Saints Go Marching" en Dance Dance Revolution.
Como la canción del carro alegórico en el juego Left 4 Dead 2 en la campaña "La Parroquia" en el cuarto capítulo "El barrio Frances"

En otros idiomas
 Los Camisas Negras (en español).
 Los Sinners (en español).

Véase también
Jazz
When the Saints Go Marching In, es también el nombre de una escultura de Carel Visser. (imagen)

Referencias
The Book of World Famous Music, Classical, Popular and Folk by James Fuld (1966)

Enlaces externos

 When The Saints Go Marching In  Louis Armstrong version
 Hymns Without Words  - free MP3 recordings for download and use in services
 When The Saints Go Marching In - online audio. Source: Internet Archive. Song of The Beatles with Tony Sheridan from the album The Early Tapes of The Beatles, 1961.

Himnos cristianos
Canciones de Elvis Presley
Estándares de jazz
Canciones y cantos de fútbol

When the Saints Go Marching In


Das Kastell Ad Novas war ein römisches Militärlager, dessen Besatzung für Sicherungs- und Überwachungsaufgaben am Limes Pannonicus zuständig war. Der Strom bildete in weiten Abschnitten die römische Reichsgrenze. Das Kastell stand vermutlich nahe der Donau auf einem vor Hochwasser sicheren Plateau über der kroatischen Ortschaft Zmajevac (Vörösmart) in der Gespanschaft Osijek-Baranja. Auch aufgrund des reichen Fundmaterials lässt sich Zmajevac als militärisch geprägter Standort ansprechen.

Lage
Älteste Siedlungsspuren gehen bis auf die Bronzezeit zurück. Eine öfters in der einschlägigen Literatur erwähnte Gefäßflöte aus Ton, die heute im Naturhistorischen Museums in Wien aufbewahrt wird, stammt aus der Zeit um 1400 v. Chr. Aber bereits in der ausgehenden Latènezeit, noch vor der Okkupation des Landstriches durch die Römer, lassen sich in den spätkeltischen Kriegergräbern von Zmajevac Gefäße römischer Machart feststellen, die wohl hierher verhandelt worden waren. Zmajevac liegt am Westrand eines alten Donauarms. Der Fluss hat sein Bett im Laufe der Jahrhunderte weiter nach Osten verlagert. Während der Vor- und Frühgeschichte war die ausladende Flussniederung der Donau von Auwäldern geprägt. In der Neuzeit wurde in der Aue südöstlich des Ortes mit der Entwässerung begonnen. Bereits innerorts von Zmajevac hebt sich nordwestlich eine mächtige Geländefalte mit einem großflächigen Plateau, das von Südwesten kommend nach Nordosten bis zum Kastell Ad Militare verläuft und dabei immer schmäler zusammenläuft. Diese Erhebung ist ein letzter Ausläufer der Banska kosa, einer Hügelkette, die von den Römern Aureus Mons (Goldener Berg) genannt wurde. Auf diesem Plateau über dem heutigen Dorf ist das Kastell in leicht nach Südosten abfallender Lage gegründet worden. Im Ortsbereich von Zmajevac haben sich mit dem wenig nördlich der Fortifikation liegenden Kender- und dem etwas weiter entfernten südlichen Vadtal (Divlja dolina) zwei fast parallel in südöstliche Richtung verlaufende, deutliche Geländeeinschnitte in die Hochebene eingegraben.

Forschungsgeschichte
1897 wurde festgestellt, dass auf dem Plateau nördlich über dem Dorfkern in der Flur Várhegy (deutsch: Burghügel) eine rechteckige und nach Flóris Rómer (1815–1889) 250 × 120 Schritte (rund 187,5 × 90 Meter) große römische Befestigung des 2. Jahrhunderts n. Chr. gelegen hat, unter der sich prähistorische Siedlungsschichten – insgesamt fünf Meter stark – befinden. Heute lassen sich hier nur noch wenige Spuren der römischen Befestigung nachweisen. So deuten zahlreiche Keramikscherben und Bauschutt an der Oberfläche des landwirtschaftlich genutzten Geländes auf die Anlage hin. Im Kriegsjahr 1943 sondierten Mitarbeiter des Museums von Pécs (Fünfkirchen) nahe dieser archäologischen Zone eine römische Nekropole des 3. Jahrhunderts n. Chr. und legten auf dem Popovo-Hügel Gebäudereste frei. Im Januar 1998 kam ein weiteres Gräberfeld zu Tage, als nördlich über dem Kastellareal ein in den Lösshang gegrabener Weinkeller aufgrund starker Regenfälle einstürzte. Wie die im Herbst 1999 begonnenen und bis 2008 andauernden systematischen Grabungen unter der Leitung der Archäologin Slavica Filipović vom Slawonischen Museum in Osijek (Esseg) zeigten, waren diese Grablegen während der zweiten Hälfte des 4. Jahrhunderts n. Chr. entstanden. Die vielfach hochwertigen Funde aus dem Friedhof wurden 2010 erstmals in einer Ausstellung des Slawonischen Museums Esseg der Öffentlichkeit vorgestellt und waren 2011 während einer landesweiten Wanderausstellung im Archäologischen Museum Split im Stadtmuseum von Šibenik und anschließend im Archäologischen Museum Zagreb zu sehen. Sie sind die bis zu diesem Zeitpunkt reichhaltigsten und vollständigsten dieser Epoche, die der kroatischen Wissenschaft bisher vorlagen. Im April 2012 erhält Filipović für ihre Leistungen während der Grabungen in Zmajevac den Josip-Brunšmid-Preis der Kroatischen Archäologischen Gesellschaft. 2009 fand auf den Fluren von Zmajevac sowie den westlich angrenzenden Dörfern Suza und Kotlina eine großflächige Feldbegehung statt, bei der unter anderem auch römisches Fundgut zu Tage trat.

Baugeschichte
Die archäologischen Fakten aus den ersten drei Jahrhunderten der römischen Herrschaft sind sowohl für das Kastell als auch für den Vicus, das dazugehörige zivile Lagerdorf, sehr spärlich. Der älteste datierbare Fund war bis 2010 eine Münze aus der Regierungszeit des Kaisers Claudius (41–54). Die Bedeutung von Ad Novas scheint erst in der Spätantike eine neue Qualität bekommen zu haben.

Besonders die Erwähnung in der Notitia dignitatum, einem spätantiken Staatshandbuch aus der ersten Hälfte des 5. Jahrhunderts, unterstreicht die damalige Bedeutung von Ad Novas. Doch auch das Itinerarium Antonini, ein römisches Reichsstraßenverzeichnis aus dem 3. Jahrhundert n. Chr., nennt ad Novas et Aureo monte.

Truppe
2001 legte der Archäologe und Epigraphiker Barnabás Lőrincz (1951–2012) seine umfassende Lokalisierung der Hilfstruppen für das Pannonien der Prinzipatszeit vor. Ergänzt wird diese Darstellung unter anderem durch die in der Notitia dignitatum genannten Einheiten. Der Archäologe Zsolt Visy ging entgegen anderen Forschermeinungen davon aus, dass in Ad Novas wahrscheinlich keine Auxiliartruppe zu suchen ist, aber dennoch von einer militärischen Nutzung des Ortes auszugehen ist.

Vicus
Die Ergebnisse der 2009 durchgeführten Feldbegehung beschreiben die ungefähre Lage des offensichtlich südwestlich an die Flur Várhegy anschließenden Vicus. Spuren in dieser Himmelsrichtung fanden sich am Hang entlang der Geländefalte über das Divlja-dolina-Tal hinweg bis fast über den Nachbarort Suza hinaus. Auch um das Dorf Kotlina westlich von Suza wurden noch Nachweise römischer Präsenz erbracht.

Spätantikes Gräberfeld
Die an den 1998 erfolgten Fund einer in der zweiten Hälfte des 4. Jahrhunderts n. Chr. angelegten Nekropole eingeleitete Rettungsgrabung brachte nördlich der Flur Várhegy bis ins Jahr 2000 insgesamt 37 ausgezeichnet erhaltene Individuen zutage. Die Mehrzahl der zumeist nordöstlich–südwestlich angelegten Grabgruben bestand aus einzelnen, primäre Körperbestattungen. Nur fünf Gräber enthielten je zwei Personen, die in der folgenden Zusammensetzung beerdigt worden waren: Grab 7 enthielt zwei Jugendliche, die Gräber 25 und 28 je einen Jugendlichen sowie eine erwachsene Frau, Grab 27 einen erwachsenen Mann sowie eine erwachsene Frau und in Grab 1 lagen zwei Frauen. Bis 2008 war eine Fläche von rund 1700 Quadratmetern mit 175 Bestattungen freigelegt worden. Die jüngsten Gräber fanden sich im Westteil der Nekropole. Es zeigte sich, dass die Toten in rechteckigen Grabgruben mit zumeist abgerundeten Ecken beerdigt worden waren und in mehr oder weniger genau angelegten Reihen lagen. Nur 17 Gräber waren bis 2008 im Inneren mit Ziegeln verkleidet und besaßen einen entsprechenden Giebel aus speziell hergestellten, in sich verzahnenden gebrannten Ziegeln. Nur wenige Tote waren in quadratischen, ovalen oder unregelmäßigen Gruben niedergelegt worden. Als interessanteste Bestattungen galten Filipović jene, in denen der Verstorbene am Grund des im festen Löss angelegten Grabes in einer Art Nische bestattet war. Einige Fälle wurden dokumentiert, in denen eine zuerst bestattete Person nachträglich beiseitegeschoben worden war, um Platz für eine zweite Person zu schaffen. Neben den Überresten von Holzsärgen konnten höchstwahrscheinlich auch Bestattungen in Tüchern beobachtet werden. Die Toten waren sowohl nordöstlich-südwestlich als auch umgekehrt orientiert. Doch auch andere Lagen kommen vor. In 149 der bis 2008 bekannten Grablegen fand sich ein Toter, 16 enthielten zwei und neun drei Tote. In den Gräbern mit zwei Verstorbenen lag zumeist eine Mutter mit Kind. Die Ergebnisse der anthropologischen Analyse ergaben ein ausgewogenes Geschlechterverhältnis in der Nekropole, mit einer großen Anzahl von Kinderbestattungen. Diese Ergebnisse zeigten, dass der Friedhof von der gesamten Siedlungsgemeinschaft in Ad Novas genutzt wurde und dadurch ein objektiver Querschnitt durch die örtlichen Verhältnisse im 4. Jahrhundert möglich war.

Männergräber
In 125 bis 2008 bekannten Gräbern waren die Verstorbenen in der Rückenlage mit ihren Waffen beigesetzt worden, wobei sich diese Waffen vielfach an unterschiedlichen Stellen in Körpernähe fanden. Die Männergräber bargen insgesamt weniger Funde als die der Frauen. In der Hauptsache fanden sich hier die für das spätantike römische Militär typischen bronzenen Zwiebelknopffibeln, bronzene Gürtelschnallen und Gürtelbeschläge, welche in ihren unterschiedlichen Ausführungen vielfach reich verziert waren. Ein besonderer Fall war die Kinderbestattung in Grab 86. Die dort gefundene Zwiebelknopffibel vom Typ Keller 6 bestand aus vergoldetem Bronzeblech und lässt sich in die Jahre um 400 n. Chr. beziehungsweise in die erste Hälfte des 5. Jahrhunderts datieren. Sie wurde in der Regel von sozial herausgestellten Persönlichkeiten und als Ehrenzeichen verliehen. Weshalb sie das Kind in das Grab mitbekam, ist unbekannt. Aus einem spätantiken Gräberfeld in Krefeld-Gellep (Grab 3031) ist jedoch ein ähnlicher Fall bekannt. Grab 86 barg daneben einen verzierten Gürtel mit christlichen und heidnischen Motiven, eine Glasflasche, ein bronzenes Tintenfass mit eingetrockneten Tintenresten sowie zwei Bronzegerätschaften, die möglicherweise als Halter einer Schriftrolle dienten. Zu den jüngsten Grabfunden, die auf eine möglicherweise germanische Besatzung (sogenannte Foederaten) im Kastell Ad Novas hinweisen, gehörte bis 2008 der Rest eines Wehrgehänges für eine germanische Spatha sowie ein Solidus aus der Regierungszeit des Kaisers Theodosius II. (408–450). Diese Funde stehen auch für die Endzeit der römischen Besatzung in Pannonien, denn 433 n. Chr. zogen sich die Truppen endgültig aus der Region zurück.

Frauengräber
Die Gräbern von Frauen und Mädchen bargen viele, teilweise hochwertige Schmuckstücke, während Toilettengegenstände wie Pinzetten und Knockenkämme nur bei wenigen Bestattungen dokumentiert wurden.  In Grab 141 fanden sich als Besonderheit die Reste eines eisernen Schlosses mit einem aufwendigen Mechanismus. Am auffälligsten war die Bestattung in Grab 60. Die Beigaben des jungen Mädchens – teilweise Silberschmuck – stammten aus dem kulturellen Umfeld germanischer Goten und waren dem Ende des 4. Jahrhunderts zuzuordnen, als die ethnische Zusammensetzung Pannoniens insbesondere durch die Wanderbewegungen der Germanen neue Impulse erhielt.

Weitere Funde
Zum Fundgut aus Ad Novas – außerhalb der Gräberfelder – gehören Amphorenfragmente, Tonlampen, Keramik und Münzen. Daneben fanden sich Ziegelstempel der unter Kaiser Diokletian (284–305) aufgestellten Legio VI Herculia, die ein für diese Truppe sehr frühes epigraphisches Zeugnis in Form einer Bauinschrift aus dem Jahr 307 n. Chr. im Kastell Ad Militare hinterließ.

Nachrömische Entwicklung
Hunnenzeitliche Funde sowie ein awarisches Reitergrab aus dem 7. Jahrhundert sind typische Zeugnisse der Völkerwanderungszeit, die auch in Zmajevac ihre Spuren hinterließ.

Fundverbleib
Das Fundgut aus den Grabungen befindet sich im Ungarischen Nationalmuseum in Budapest, im Archäologischen Museum Zagreb und im Slawonisches Museum von Osijek. Vorrömische Funde sind auch in Pécs gelagert.

Denkmalschutz
Archäologische Funde und Stätten sowie archäologische Zonen, Landschaften und Teile davon sind Kulturgüter der Republik Kroatien und genießen besonderen Schutz. Zuständig ist die Kroatische Verwaltungsbehörde für Denkmalschutz im Ministerium für Kultur in Zagreb. Den Schutz regelt das auf Artikel 89 der kroatischen Verfassung erlassene Gesetz Nr. 01-081-99-1280/2 vom 18. Juni 1999 mit seinen nachfolgenden Ergänzungen und Änderungen. Beschädigung, Zerstörung und der Diebstahl von Kulturgütern ist sofort, aber spätestens am nächsten Tag der zuständigen Behörde zu melden. Unangemeldete Grabungen sind verboten, Verstöße gegen die Ausfuhrregelungen werden im schwersten Fall als Verbrechen, im leichtesten Fall als Vergehen im Sinne der kroatischen Gesetzgebung gerichtlich geahndet.

Siehe auch
 Liste der Limeskastelle in Kroatien und Serbien

Literatur
 Slavica Filipović: Kasnoantička nekropola u Zmajevcu. Ausstellungskatalog. Muzej Slavonije Osijek, 2010, ISBN 978-953-6191-46-8.
 Mirjana Sanader: Die Grenze in Kroatien. In: Gerhild Klose, A. Nünnerich-Asmus (Hrsg.): Grenzen des römischen Imperiums. von Zabern, Mainz 2006, ISBN 3-8053-3429-X, S. 153–156.
 Zsolt Visy: Die jugoslawische Strecke des pannonischen Limes. In: Zsolt Visy: Der pannonische Limes in Ungarn. Theiss, Stuttgart 1988, ISBN 3-8062-0488-8, S. 126–130.

Weblinks
 (in kroatischer Sprache).

Anmerkungen

Römisches Bauwerk in Kroatien
Römische Befestigungsanlage (Pannonia)
Römische Befestigungsanlage (Pannonia inferior)
Römische Befestigungsanlage (Pannonia secunda)
Bauwerk in der Gespanschaft Osijek-Baranja
Geographie (Gespanschaft Osijek-Baranja)
Befestigungsanlage in Kroatien
Archäologischer Fundplatz in Europa
Kastell Ad Novas

Kastell Ad Novas


Le lac Rond est un lac de montagne de France situé dans les Alpes, dans le massif des Cerces, au nord-est des cols du Galibier et du Lautaret et au sud-ouest du mont Thabor.

Avec le lac du Grand Ban situé juste à l'ouest, il occupe le fond d'une petite dépression endoréique délimitée au nord-ouest par le pic de l'Aigle des rochers de la Grande Paré et la pointe de la Plagnette, au nord par le col de la Plagnette, au nord-est par l'aiguille Noire, à l'est par le seuil des Rochilles, au sud-est par la pointe des Blanchets, au sud par le col des Cerces, au sud-ouest par la pointe de la Fourche et à l'ouest par le col des Rochilles. Le lac constitue un but populaire de randonnée au départ de la vallée de la Valloirette à l'ouest ou de celle de la Clarée au sud-est via différents sentiers de randonnée dont le GR 57 et le GRP Tour du Mont Thabor.

Références

Rond
Rond
Rond
Endoréisme en France

Lac Rond (seuil des Rochilles)


Alexandra Mîrca () este o sportivă moldoveană, în disciplina tir cu arcul. A făcut parte din lotul olimpic al Republicii Moldova la Jocurile Olimpice de vară din 2016, unde a fost eliminată în șaisprezecimi.

Alexandra Mîrca a mai reprezentat Moldova la Jocurile Europene din 2015 din Baku, cât și la  din Copenhaga.

Alături de Dan Olaru, a purtat drapelul Republicii Moldova la festivitatea de deschidere a Jocurilor Olimpice de la Tokyio.

Referințe

Legături externe
 Profil pe WorldArchery.org

Arcași moldoveni
Sportivi moldoveni în viață
Nașteri în 1993
Nașteri pe 11 octombrie
Arcași olimpici moldoveni
Arcași la Jocurile Olimpice de vară din 2016
Arcași la Jocurile Olimpice de vară din 2020

Alexandra Mîrca


Kemal İpşir (1911-1989), Ardıç, Göreleli Karadeniz kemençesi icracısı. Durkaya lakabıyla anılırdı. En bilinen öğrencisi Katip Şadi'dir.

Babası Salih Efendi annesi ise Emine Hanım'dır. Abisi Cemal, ablası Havva, küçük kız kardeşi Tevhide ile birlikte 3 kardeşi bulunmaktadır. Yaptığı 3 evlilikten toplam 6 kız 5 erkek olmak üzere 11 çocuğu olmuştur.

Giresun ve çevre yörelerde kemençecilik geleneğinde mizahi destanlar bulunmaktadır, Bu mizahi destanlar arasında bilinen en eski örneklerden olan "Destan" isimli eser Kemal İpşir tarafından yazılmış ve icra edilmiştir.

Kaynakça

1911 doğumlular
Görele doğumlular
Giresun doğumlu sanatçılar
1989 yılında ölenler
Karadeniz kemençesi icracıları

Kemal İpşir