Arcadio Escobedo (1866 - 19?) fue un comerciante, hacendado henequenero y político mexicano, nacido y fallecido en Mérida, Yucatán. Fue gobernador interino del estado de Yucatán en 1913 en el periodo de la rebelión huertista, después de la Decena trágica, cuando fueron depuestos y asesinados Francisco I. Madero y José María Pino Suárez, presidente y vicepresidente de México, respectivamente.

Datos biográficos
Se dedicó a la actividad henequenera desde su juventud. En las postrimerías del porfiriato militó en grupos políticos afines a Bernardo Reyes. Favoreció en 1913 la rebelión iniciada por Félix Díaz contra el gobierno de Francisco I Madero. En febrero de ese año, ya depuesto y asesinado el presidente Madero, fue nombrado gobernador de Yucatán en lugar de Fernando Solís León quien había sustituido al gobernador Nicolás Cámara Vales, cuando éste tuvo que exiliarse como consecuencia de la usurpación huertista.

Durante su breve mandato, por las pugnas que existían dentro del grupo de hacendados henequeneros, y a fin de impedir que el grupo de Olegario Molina ejerciera una influencia definitiva en la industria del henequén, reactivó las funciones de la Comisión Reguladora del Mercado del Henequén a pesar de que esta acción le perjudicaba personalmente como hacendado y comerciante del agave que era.

En el mes de junio fue llamado a la Ciudad de México por Victoriano Huerta para que diese cuenta de sus manejos de la industria henequenera. Ya en la ciudad capital no fue recibido por Huerta siendo obligado a renunciar al cargo de gobernador. A su salida de Yucatán rumbo a la capital de la república, el Congreso del Estado había nombrado como gobernador interino a Felipe Solís Castillo, pero el régimen del usurpador modificó la designación en favor de Eugenio Rascón a partir del 30 de junio de 1913.

Años después, en 1916, bajo el gobierno estatal de Salvador Alvarado, ejerció el cargo de presidente del Comité de Inmigración que atendía el caso de los numerosos braceros que llegaban a Yucatán para trabajar en la industria henequenera. Como tal emitió un manifiesto público en el que se exigía a los hacendados henequeneros que proporcinaran vivienda para los braceros y que se les pagaran indemnizaciones por accidentes de trabajo.

Véase también
 Henequén
 Gobernantes de Yucatán
 Revolución mexicana en Yucatán

Referencias

Enlaces externos
 Memoria política de México Consultado el 20 de octubre de 2011.
 Documentos para la historia de la revolución  Consultado el 20 de octubre de 2011.
 Revista de la revolución en Yucatán Consultado el 20 de octubre de 2011.

Nacidos en Mérida (México)
Gobernadores de Yucatán del siglo XX
Revolución mexicana en Yucatán
Fallecidos en Mérida (México)

Arcadio Escobedo


O Burgo é um bairro da cidade de Pontevedra (Espanha). É um dos bairros mais antigos da cidade e é atravessado pelo Caminho Português de Santiago. Do seu lado direito encontra-se a zona de A Xunqueira com importantes instalações educativas e culturais.

Localização
O Burgo é um bairro localizado no norte da cidade na margem direita do rio Lérez. O seu eixo principal é a Avenida da Corunha e a Rua Juan Bautista Andrade, bem como a Avenida Compostela à direita, que o separa da zona da Xunqueira. A sul, o bairro é delimitado pela rua Domingo Fontán.

História
O Burgo, junto à ponte que leva o seu nome e nas margens do Lérez, tem sido um ponto estratégico de Pontevedra desde os romanos (a Via XIX passava por aqui), e desde a Idade Média uma das entradas da cidade a partir do norte, bem como um ponto de passagem do Caminho Português de Santiago.

No século XII, a ponte de Burgo substituiu a antiga ponte romana, que se encontrava em ruínas. O Burgo Pequeno foi o primeiro dos três arrabaldes da cidade. A formação deste novo, embora pequeno, povoado fez com que a ponte servisse de ligação entre a cidade e o bairro, que se tornou uma espécie de extensão urbana. O bairro desenvolveu-se tendo como centro a ermida de San Jacobo ou Santiago do Burgo. A sua economia baseava-se na viticultura, apoiada pela presença de um moinho no século XV, e pela sua proximidade e relação com o mosteiro de São Salvador de Lérez.

Na Idade Média, O Burgo tornou-se uma paragem obrigatória para os peregrinos a caminho de Santiago de Compostela vindos de Portugal. Segundo a lenda, o Apóstolo Santiago, na sua peregrinação a Santiago de Compostela, sentiu-se cansado e parou em O Burgo, onde foi cuidado e protegido até se recuperar e poder continuar a sua viagem. Em agradecimento pela ajuda recebida, o santo disse aos proprietários da casa onde descansava que as primeiras uvas e milho de cada vindima amadureciam lá todos os anos.

No final do século XVIII, o bairro linear de O Burgo, de origem medieval, começou a adquirir uma certa importância. A 16 de Dezembro de 1811,  Xoan Manuel Pintos, escritor e lexicógrafo e um dos autores do Rexurdimento galego, nasceu em O Burgo. Em 1898, o bairro cresceu com a construção de uma estrada entre O Burgo e A Caeira.

O campo desportivo de O Burgo foi inaugurado a 16 de Outubro de 1919 com um jogo de futebol entre o Pontevedra Athletic e o Real Coruña. O campo tornou-se o recinto polidesportivo por excelência da cidade. Em 1949, a estrada conhecida como Caminho de Santiago ou Caminho do Burgo foi denominada Avenida da Corunha. Em 1960, a Câmara Municipal comprou o estádio, que se tornou o actual Estádio Pasarón. A 13 de julho de 1968, foi inaugurado o Pavilhão Municipal de Desportos na zona.

Em 10 de setembro de 1983, a Ponte de Santiago foi inaugurada para aliviar o congestionamento na Ponte do Burgo e fornecer um novo acesso ao centro da cidade.

Em setembro de 1986 a antiga capela do Burgo foi demolida e em abril de 1987 iniciou-se a construção de uma nova capela que integrava a fachada do antigo edifício.

A 3 de julho de 1987, foi inaugurada a avenida de Compostela de quatro faixas, proporcionando uma nova saída para a cidade a partir do norte em direcção a Santiago de Compostela e A Coruña. Em 1993, foi desenvolvido um terreno a norte da Xunqueira para o campus de Pontevedra. A 26 de maio de 1995, foi inaugurada uma nova ponte para ligar esta parte da cidade à margem esquerda do rio, a Ponte dos Tirantes.

Em 1996, foi criada no bairro a paróquia de Santiago do Burgo,

O Verão de 2020 assistiu à inauguração da pedonalização da Ponte do Burgo, que melhorou a ligação do bairro com o centro da cidade.

Urbanismo

O Burgo é o bairro de Pontevedra situado na margem direita do rio Lérez. Está organizado longitudinalmente a partir da ponte de Burgo, ao longo da Avenida da Corunha e da Rua Juan Bautista Andrade. A rua Domingo Fontán estende-se ao longo das margens do Lérez e o Caminho Português de Santiago corre ao longo da rua Santiña. A leste, a Avenida de Compostela separa o bairro do Burgo da zona da Xunqueira, que está ligada à Ponte dos Tirantes pela Rua Alexandre Bóveda.

Em frente ao estádio Pasarón encontra-se o Parque de Pasarón e a oeste o Parque Natural Marismas de Alba. Nas traseiras do Pavilhão Municipal de Desportos de Pontevedra existe um campo de petanca. Na zona da Xunqueira, está o Parque Rosalía de Castro e o Parque da Ilha das Esculturas, um dos maiores da cidade.

No número 20 da avenida da Corunha, encontra-se a Casa Sanz Díaz, um edifício Art Nouveau do arquitecto Antonio López Hernández.

Instalações

Desportos e lazer
O Burgo tem as instalações desportivas mais importantes da cidade:

 Estádio de Pasarón : inaugurado em 1965, foi completamente renovado em 2006.
 O Pavilhão Municipal de Desportos : inaugurado em 1968, foi projectado pelo arquiteto Alejandro de la Sota.
 Na zona da Xunqueira, existem vários campos de futebol (um dos quais é de relva artificial), e um pavilhão desportivo polivalente.

Centros de ensino
A zona de A Xunqueira possui importantes infra-estruturas educativas e é aqui que se concentra a maior parte da oferta educativa da cidade. Nesta zona estão localizados:

 duas escolas: A Xunqueira 1 e A Xunqueira 2.
 duas escolas secundárias: A Xunqueira 1 e A Xunqueira 2.
 um centro integrado de formação profissional.
 a Escola Oficial de Línguas da cidade.
 o Centro de Formação de Professores da Xunta de Galicia.
 o campus A Xunqueira, com 3 faculdades, 1 escola de engenharia e uma creche da Xunta de Galicia.

Outras instalações
A oeste, junto ao parque natural Marismas de Alba, encontra-se a sala de exames da Direcção Provincial de Estradas, na Rua Martín Códax. O Burgo também tem um centro comunitário para os residentes do bairro. Há uma igreja paroquial no bairro: Santiago Peregrino do Burgo.

Na zona da Xunqueira existem importantes instalações culturais: o Palácio de Congressos de Pontevedra e o Centro de exposições de Pontevedra.

Festas e eventos culturais
As festas de bairro têm lugar todos os anos por volta do dia 25 de Julho, bem como a tradicional oferta de uvas e milho ao Apóstolo Santiago.

Galeria

Ver também

Bibliografia

Artigos relacionados
 Campolongo
 Cidade Velha de Pontevedra
 Pontevedra
 Monte Porreiro

Ligações externas

 Pontevedra en la baja edad media: trazado urbano, arquitectura civil y militar.

Pontevedra
Bairros da Espanha
Bairros de Pontevedra
Arquitetura civil de Pontevedra
Arquitetura da Galiza

O Burgo (Pontevedra)


El Chapulín Colorado (English: The Red Grasshopper) is a Mexican television comedy series that ran from 1973 to 1979 and parodied superhero shows. It was created by Roberto Gómez Bolaños (Chespirito), who also played the main character. It was first aired by Televisa in 1973 in Mexico, and then was aired across Latin America and Spain until 1981, alongside El Chavo del Ocho, which shared the same cast of actors. Both shows have endured in re-runs and have won back some of their popularity in several countries such as Brazil, Colombia or Peru. Although the series has a regular cast, all actors but Gómez Bolaños play different characters each episode, and it is therefore described as an anthology series.

Overview

"Chapulín Colorado" translates literally in English as "The Red Grasshopper" or "The Cherry Cricket" (the word chapulín is of Nahuatl origin and applies to a Mexican species of grasshopper, while colorado means "red"). The show embodies many aspects of Latin and Mexican culture while making a critique on the unrealistic image of superheroes. In each episode, people recognized Chapulín wherever he appeared (one episode took place on the planet Venus), believing him to be a great superhero. Recognition caused him to boast, only to stumble and fall right away, proving himself to be puny and timid, and disappointing his fans. Despite this, Chapulín tried his best to help, and all his adventures ended well (though sometimes by sheer good luck or outside help).

Parodying Superman's "Faster than a speeding bullet, more powerful than a locomotive" introduction, Chapulín was introduced as follows in the show's opening, reinforcing the idea of a barely powered hero:

Más ágil que una tortuga, más fuerte que un ratón, más noble que una lechuga, su escudo es un corazón... ¡Es el Chapulín Colorado!
 (More agile than a turtle, stronger than a mouse, nobler than a lettuce, his shield is a heart... He's the Cherry Cricket!)
Más veloz que una montaña, Más ágil que un refrigerador, Más astuto que un aguacate, ¿y quién es?, Es……, ¿Una paleta helada, ¿Un clavel?, ¿Un cuaderno cuadriculado?, ¡No!, Es…., ¡El Chapulín Colorado!
 (Faster than a mountain, More agile than a refrigerator, smarter than an avocado and who is he?, He's……, A popsicle?, A carnation?, A squared notebook?, No!, He's…., The Cherry Cricket!

Recurrent characters besides the protagonist

 Heroes
 Súper Sam (Super Sam): (1973–1978; 1981) Played by Ramón Valdés.
He is a superhero that hails from somewhere in the U.S. (most probably its southernmost regions) whose appearance is very similar to that of Uncle Sam (including the famous top hat with the colors of the U.S.), but his suit is similar to Superman's. Half of the things Súper Sam says are in English, considering his inadequate skills with Spanish (he is known for having to carry an English-Spanish dictionary in his pocket whenever he needs to save someone in Mexico). Súper Sam's primary weapon is a bag full of dollars that he says were "few, but very powerful"; it is usually used to beat on the head of the wrongdoers or Chapulín, as both don't get along very well. Every time he uses his weapon, the ringing of a cash register chimes in the show's audio. His catchphrase is "Time is Money, oh yeah!" and when present, most people say that "they don't want imported superheroes", much to Súper Sam's annoyance. According to Florinda Meza's character, Super Sam is "just like Chapulín, but with a bank account."

 Villains

 The Mob
 Tripaseca (Dry-Gut): (1975–1979) Played by Ramón Valdés. He is one of the most frequently recurring villains on the show. He is a very dangerous gangster who is part of a mafia gang composed of Cuajináis, Chory, Botija and Minina. He is considered the archenemy of Chapulín, always scheming along with the rest of his gang to kill the hero to commit all the robberies he wants. In an episode in which he pretends to be dead to fool the local police force, Chapulín states that he had known Tripaseca since the two of them were children.
 Cuajináis (Almost-Nothing): (1973–1978) Played by Carlos Villagrán. He is a deadly gangster characterized by the huge scar on his right cheek. Although he is an ally of Tripaseca, sometimes he attempts to score certain crimes on his own.
 Chory (the word has double meaning; it is the Spanish abbreviation of the word "chorizo", or Spanish sausage, and is also based on the English word shorty, a sarcastic reference on Rubén Aguirre's height of 1.96m or 6'5"): (1973–1992) Played by Rubén Aguirre. He is a vicious mobster characterized by his high stature and coldness. El Shory often gives trouble to Chapulín in combat because of his superior strength and endurance. In some chapters, this character is nicknamed "El Nene (The Kid)".
 Minina (Pussycat): (1975-1979) Played by Florinda Meza. A woman who accompanies the mafia in their schemes and is characterized by constant smoking and her low intellectual capacity.
 Pocas Trancas (Few-Lock): Played by Rubén Aguirre. He is a madman who escaped from the asylum. People believe that Pocas Trancas was deaf but a detective clarified that he couldn't speak because he didn't wash his tongue and that he couldn't listen because he didn't wash his ears. What he lacked in intelligence he made up for in raw strength, according to the same detective. Súper Sam and Chapulín usually have to team up to fight him.

 The Gunmen
 Rascabuches (Tear-Maw): (1973-1979; 1981) Played by Ramón Valdés. He is a fiery gunslinger whose mere presence makes all the inhabitants of any village flee in terror. He faced Chapulín many times and was always defeated by him (although once he was trapped by a giant mousetrap that had a bag of money as bait). The Rascabuches has a young daughter named Rosa.
 Matonsísimo Kid (Bullymost Kid): (1975-1981) Played by Carlos Villagrán or Rubén Aguirre. A dangerous gunman who constantly plagues small towns of the old American West, he is an ally of Rascabuches and Rosa la Rumorosa. Although claimed to be the fastest gunman of the Old West, Chapulín always managed to overcome him.
 Rosa la Rumorosa (Rose the Rumor Girl): (1973-1981) Played by Florinda Meza. She is the only daughter of Rascabuches, one of the most feared gunmen of the Old West. Despite being an accomplice to her father, she sometimes laments the fact that no one proposes marriage to her because of the notoriety of her father.

 The Pirates
 Alma Negra (Black Soul): (1975-1978; 1981) Played by Ramón Valdés. He is the captain of the pirates, and as he said, the chief of all the pirates of the seven seas. Captain Alma Negra is evil but sometimes clumsy as well (once being hurt with his own dagger while trying to intimidate el Chapulín). He is characterized by his malevolent laughter and his tendency to endanger the life of his own crew and of Chapulín or any girl that doesn't want to marry him. According to himself, he killed the Dead Sea and therefore there are no longer seven seas, only six. At some point, he died but his ghost continued to curse the seas.
 Matalote (Slaughter): (1975-1978) Played by Rubén Aguirre. He is Alma Negra's right-hand man, the tallest of the pirates, and surely the most cruel after Alma Negra. El Matalote is known for being quite strong and ruthless.
 Sabandija (Gecko/Louse): (1975-1978) Played by Carlos Villagrán. He is a clumsy pirate that has a left wooden leg and a right glass eye, the former lost in one of the many battles fought under Alma Negra's command and the latter lost after peeking through a keyhole. He and Panza Loca are the only ones in the crew who rebel against the master pirate alongside Chapulín.
 Panza Loca (Crazy Belly): Played by Édgar Vivar. He is the fattest of the pirates, has a little intimidating voice and apparently was not a very good pirate. He is as cowardly as Sabandija and often suffers through life-threatening situations because of the whims of Captain Alma Negra.

Production
Concept
According to Chespirito, the difference between Chapulín and standard heroes:

Pioneer in visual effects
With Chapulín, Chespirito and along his production team made extensive use of the chroma key device and bluescreen to produce visual effects which made the adventures of this superhero more interesting. Though somewhat unrefined by modern standards, the show achieved surprising effects like floating in the air or flying, performing impossible acrobatics, fighting against Martians, strange creatures, witches and various monsters, and, most often, to get the physical reduction effect thanks to his famous "pastillas de chiquitolina", which Chapulín frequently used to pass under doors, reach dangerous areas without attracting attention, or solve problems.

This innovation, which was already known in Mexican television but not widely used, gave Chapulín the distinction of being virtually the only adventure-comedy broadcast in Mexico.

Related media
Animated series

An animated series based on the show premiered in April 2015, made by Ánima Estudios.

Animated film
In May 2017, Roberto Gómez Fernández revealed that an animated film adaptation of El Chapulin Colorado is in development. On 6 October 2019, it was reported that Gomez Fernandez had begun working on the script. Later that month, Gómez Fernández revealed that production on the film has begun. He also said that the film will take place in a shared universe featuring characters created by Chespirito.

Live-action film
In December 2020, Gómez Fernández revealed that a live-action film based on the character is being produced in parallel to the animated film. The idea for a live-action feature film was conceived during development on the animated film. Althrougth no actor has been cast on the title role, Gómez Fernández acknowledged that the studio has certain actors in consideration.

Comics
El Chapulín Colorado comics were sold in Mexico during the program's broadcasting years from 1974 until 1982. These comics have also been seen occasionally appearing in some episodes of El Chavo (where El Chapulín Colorado is considered a fictional character on the show) usually being read by the characters. The comics were sold weekly and sold an estimated total of more than 400 issues.

In the early 1990s with the high popularity of the products of the Chespirito characters in Brazil, two series of children's comics were made in partnership with the Editora Globo, with a new art style different from Mexican comics. These comics were Chaves & Chapolim (1990–1993) and Chapolim & Chaves (1991–1992), both comics features stories both with El Chavo and El Chapulín Colorado.

In May 2017, along with the announcement of a film, Gómez Fernández revealed that a comic series based on the character is in development.

Reception
PopularityChapulín has enjoyed popularity all over Latin America, the United States, Spain, Portugal and other countries, albeit somewhat less than its sister production of El Chavo. Like El Chavo, it is still shown in reruns in various countries. The cast of Chapulín was the same as that of El Chavo, although only actors Florinda Meza, Carlos Villagrán and Ramón Valdés were usually in every episode; however, the characters usually were different. Some of the regular (albeit infrequent) characters who appeared, usually Chapulín foes, were El Tripaseca (Valdés) and El Cuajinais' (Villagrán), a pair of Mafiosi who liked to make heists, as well as concurrent superhero Super Sam (played by Valdés too; see below). One-off villains, mostly those played by Valdés, like Wild West outlaw El Rascabuche, are also fondly remembered by fans.

Shorter Chapulín adventures were preceded by a skit, usually featuring Chespirito's other characters, like Dr. Chapatín, a tactless, impatient old physician, or El Chómpiras, an incompetent thief in the skit called Los Caquitos, along with El Peterete, played by Ramón Valdés. Chompiras and his new partner in crime, El Botija, played by Edgar Vivar, came to dominate the later years of Chespirito, an hour-long showcase featuring all the characters of the show.

The physical diversity of Chespirito actors permitted the richness of characters in the adventures, each week a new one. Chapulín was a hero of undetermined geographic and temporal location: his adventures could unfold in the American Old West, in ancient China, in London, in the Swiss Alps, during the Spanish Inquisition, in pirate ships, in Nazi Germany (an episode in which Chespirito played a double role as Chapulín and as Adolf Hitler himself, in the style of Charles Chaplin's The Great Dictator) or outer space, and his enemies range from the Yeti to Egyptian mummies, including his interaction, in some occasions, with literary characters such as Romeo and Juliet ("Juleo y Rumieta", or literally "Juleo and Rumiet").El Chapulín Colorado is also extremely popular in Brazil. The company, Tec Toy, responsible for distributing the Sega consoles in Brazil, published a video game for the Sega Master System called Chapolim x Drácula: Um duelo assustador (Chapulín vs. Dracula: A Frightening Duel). It was a localization of another existing SMS title, Ghost House, with the hero's graphics changed to Chapulín's.

LegacyThe Simpsons creator Matt Groening has said that he created the Bumblebee Man character after watching El Chapulín Colorado in a motel on the United States–Mexico border.

The character made a cameo on Action Comics No. 820 (December 2004), published by DC Comics.

The Marvel Comics superheroine Red Locust, a member of the newest incarnation of the Champions, was created as an homage to El Chapulín Colorado.

On the manga and anime series One Punch Man, a superhero called "Smile Man" physically resembles El Chapulín Colorado, while it also resembles classic Japanese character Anpanman. The character wears almost the same yellow and red suit as El Chapulín, using a big red and yellow hammer as well. However, there're a few noticeable differences, such as the lack of antennae on the head, a big smile face instead of a heart shield on his chest (just like Anpanman) and the use of a mask. While it is yet to be confirmed if the character is a parody or a tribute of El Chapulín Colorado, several news websites (especially from Latin America) noticed the physical similarities. The official Spanish Twitter account of the series even acknowledged the similarities, using one of El Chapulín's quotes along a screenshot showing Smile Man.

El Chapulín Colorado appears in one of the episodes of season 5 of Monica Toy (animated spin-off of Monica and Friends).

To celebrate the 91st anniversary of Chespirito's birth date and the 50th anniversary of the character's creation, on 21 February 2020, the videogame FIFA 20 added a free DLC based on El Chapulín Colorado. The DLC specifically added a new yellow and red uniform based on the character for the Ultimate Team game mode, which includes the heart shield on the uniform's shirt.

On October 29, 2021, it was announced that El Chapulín Colorado would become a playable character in the popular video game Fortnite, becoming available to the public as of November 2, 2021. Additionally, there are two sets of 5 outfits made with common Fortnite characters wearing the Chapulín Colorado outfit.

On July 9, 2022, a skin based on El Chapulín Colorado was added to Epic Games' Fall Guys, which was available until July 13. Later that year on October 11, a Chapulín Colorado-themed vehicle and the character's imagery were added to sister game Rocket League, which were available until October 17.

The DC film Blue Beetle'' (2023) features an homage to El Chapulín Colorado. Director Angel Manuel Soto and writer Gareth Dunnet-Alcocer incorporated the homage due to having watched the original series while growing up.

Fine art
El Chapulín Colorado was one of the subjects incorporated by photographer Dulce Pinzon in her photographic series titled "The Real Stories of the Superheroes". In this series, Pinzon dressed mostly Mexican immigrants as various superheroes, but performing their normal, daily work in construction, childcare, waitressing, window cleaning, etc., and then photographed them. The series included super heroes such as Batman, Superman, Spider-Man, as well as El Chapulín Colorado. This photographic series was declared as part of the National Legacy of Mexico in 2020.

References

External links

A profile of El Chapulín Colorado
About the movie of El Chapulín Colorado

Las Estrellas original programming
1970s satirical television series
1970s Mexican television series
1973 Mexican television series debuts
1979 Mexican television series endings
Superhero comedy television series
Comic science fiction television series
Fictional grasshoppers
Parody superheroes
Television series about size change
Mexican television sitcoms
Chespirito characters

El Chapulín Colorado


Ada ülkeleri:

 Antigua ve Barbuda
 Bahamalar
 Barbados
 Büyük Britanya (Birleşik Krallık)
 Dominika
 Dominik Cumhuriyeti
 Doğu Timor
 Endonezya
 Faroe Adaları
 Fiji
 Filipinler
 Grenada
 Haiti
 İrlanda
 İzlanda
 Jamaika
 Japonya
 Yeşil Burun Adaları
 Kıbrıs
 Kiribati
 Komorlar
 Küba
 Madagaskar
 Maldivler
 Malezya
 Malta
 Marshall Adaları
 Mikronezya
 Nauru
 Palau
 Papua Yeni Gine
 Samoa
 São Tomé ve Príncipe
 Seyşel Adaları
 Solomon Adaları
 Sri Lanka
 Tahiti
 Tonga
 Trinidad ve Tobago
 Tuvalu
 Vanuatu
 Yeni Kaledonya
 Yeni Zelanda

Sınırlı tanınan ada ülkeleri

 Kuzey Kıbrıs
 Tayvan

Ülke listeleri

Ada ülkeleri listesi


බප/කැල/ ශ්‍රී ධීරානන්ද විද්‍යායතන පිරිවෙනෙහි පරිවේණාධිපති නායක හාමුදුරුවන් වහන්සේ පානකාවේ පේමරතන නායක හාමුදුරුවෝයි

පානකාවේ පේමරතන හිමි


The Mierscheid law is a satirical forecast hypothesis based on a spurious relationship, published in the German magazine Vorwärts on 14 July 1983 and attributed to the fictitious politician Jakob Maria Mierscheid. It forecasts the Social Democratic Party of Germany (SPD)'s share of the popular vote based on the size of crude steel production in the old states that used to make up West Germany:

There is a special rule for early elections. One then has to take the arithmetic mean of the regular and early year of election.

The last corroboration of the law was in the 2002 election, where the West German crude steel production was 38.6 million tonnes, and the vote share of the SPD 38.5%. For the early election in 2005 the vote share was 38.4%, with a mean crude steel value of 40.0 million tonnes.  Over the last ten elections, the two values were within two units nine times, and within one unit seven times.

Possible refutation of the hypothesis in 2005

In the German federal elections of 18 September 2005 (which were originally due to be held in 2006), the law appeared not to hold, since the SPD obtained 34.3% of the relevant votes while the crude steel production of the "old" Länder (i.e. those states that belonged to the Federal Republic of Germany before reunification) in the previous year was 39.9 million tonnes.

However, an article attributed to Jakob Mierscheid, published on the German Federal Parliament's website provided a correction to the hypothesis, to take account of the special situation. Since the elections had been brought forward, it was argued that the last months of the year should be discounted, yielding a steel production figure of 33.5 million tonnes. The graph included in the article showed a good match, thus supporting the (corrected) hypothesis. This ad hoc hypothesis alteration might be considered an example of the Texas sharpshooter fallacy.

Following the 2005 elections, an article was published by the statistical office of the state of Baden-Württemberg attempting to further refine the model in the form of the Mierscheid-Walla law. This article also mentions promising but inconclusive attempts to replace steel production with other measures that exhibited a degree of apparent correlation, such as the export value of automobiles, employment levels in the field of legal advice, the price of coffee, and the number of accidents on town roads.

See also
 Correlation does not imply causation
 Correlation
 Redskins Rule

References

Further reading

Political science
Voting theory
West Germany
1983 introductions

Mierscheid law


Gornji Milanovac (în , ) este un oraș și municipiu situat în districtul Moravica din centrul Serbiei. Populația orașului este de 24.216 de locuitori, în timp ce populația municipiului este de 44.406 locuitori.

Orașul a fost fondat în 1853 și a purtat până în 1859 numele Despotovac, după râul Despotovica care trece prin oraș. În 1859 numele orașului a fost schimbat în Gornji Milanovac, la cererea prințului Serbiei Miloš Obrenović. Numele său înseamnă Milanovacul de Sus (există un Milanovac de jos, în timp ce Milanovac provine de la numele sârb Milan).

Demografie
Conform ultimului recensământ realizat în anul 2011, municipiul Gornji Milanovac are o populație de 44.406 de locuitori. Densitatea populației pe teritoriul municipiului este de 53,1 de locuitori pe kilometru pătrat. Începând cu recensământul din anul 1981, când populația totală a fost de 50.651 locuitori, a avut loc o scădere a populației ca urmare a condițiile economice nefavorabile din Serbia, sporului natural negativ și creșterii vârstei populației. Începând din 2011 în Gornji Milanovac există 637 imigranți.

Compoziția estimată a populației pe sexe și medie de vârstă este:

 Bărbați - 21.802 (42,4 ani) și
 Femei - 22.604 (43.7 ani).

Grupuri etnice
Componența etnică a municipiului:

Structura religioasă a municipiului Gornji Milanovac este prezentată în tabelul de mai jos:

Note

Legături externe
 Official site
 GM032.net Internet Portal of the Municipality of Gornji Milanovac
 Tourist Organisation of the Municipality of Gornji Milanovac

Orașe din Serbia

Gornji Milanovac


Mpho Tshivhase é um filósofa sul-africana que leciona na Universidade de Pretória. Em abril de 2018, Tshivhase se tornou a primeira mulher negra a receber um doutorado em filosofia em toda a África do Sul. Tshivhase ensina ética aplicada e sua pesquisa é focada na singularidade e individualidade.

Carreira
Os estudos acadêmicos de Mpho Tshivhase começaram na Universidade de Joanesburgo em psicologia. Mais tarde, no nível de pós-graduação, Tshivhase ingressou na filosofia propriamente dita, onde concluiu sua pesquisa de tese de mestrado sobre identidade pessoal.

A tese de doutorado de Tshivhase, intitulada "Rumo a uma teoria normativa da singularidade das pessoas", foi supervisionada por Thaddeus Metz. Como a primeira mulher negra sul-africana a receber um doutorado em filosofia, Tshivhase foi celebrada e o Independent Online descreveu suas realizações como "pioneiras".  A conquista de Tshivhase também levou a discussões sobre as relações étnico-raciais na África do Sul.

Pesquisa
Uma questão primordial na pesquisa de Tshivase é se a singularidade é um elemento de desenvolvimento pessoal que vale a pena perseguir em detrimento de outras coisas. Sua preocupação de pesquisa abrangente visa delinear o que é a singularidade entre as pessoas e como os humanos se relacionam com o conceito de singularidade.

Ver também

 Filosofia africana

Ligações externas

 Página acadêmica

Nascidos em 1986
Pessoas vivas
Filósofos da África
Feministas da África do Sul
Filósofos do século XXI
!Mais Teoria da História na Wiki (Mais Pretas)
Filósofas

Mpho Tshivhase


The Cadbury Report, titled Financial Aspects of Corporate Governance, is a report issued by "The Committee on the Financial Aspects of Corporate Governance" chaired by Sir Adrian Cadbury, chairman of Cadbury, that sets out recommendations on the arrangement of company boards and accounting systems to mitigate corporate governance risks and failures. In 1991 the London Stock Exchange set up the Cadbury committee and the report was published in draft version in May 1992. Its revised and final version was issued in December of the same year. The report's recommendations have been used to varying degrees to establish other codes such as those of the OECD, the European Union, the United States, the World Bank etc.

Background
Sridhar Arcot and Valentina Bruno in their article called "In Letter but not in Spirit: An Analysis of Corporate Governance in the UK" explain the background to the Cadbury Committee. Although wrong on the historical facts, as Robert Maxwell died on 5 November 1991 and "The Committee on the Financial Aspects of Corporate Governance" known as "The Cadbury Committee" was set up in May 1991 for other reasons than the Maxwell case, it gives an interesting reading of the situation at the time:

History lesson: Cadbury 1992
According to The National Computing Centre, 2010:

• Financial Aspects of Corporate Governance

• Division of top responsibilities:

– No one individual has powers of decision

– Majority of independent non-executive directors

– At least three non-executives on the audit committee

(oversee accounting/financial reporting)

– Majority of non-executives on the remuneration committee

– Non-executives to be selected by the whole board

See also
 Corporate governance
 Hampel Report (1998)
 Turnbull Report (1999)
 Higgs Report (2003)
 Smith Report (2003)
 King Report on Corporate Governance
 UK Corporate Governance Code
 Treadway Commission in the United States

References

Citations

Sources

 History lesson: Cadbury 1992 © The National Computing Centre 2010.

External links
 Report of the Committee on the Financial Aspects of Corporate Governance (the Cadbury Report) —

Corporate governance in the United Kingdom
1992 in economics
Reports on finance and business
1992 in the United Kingdom

Cadbury Report


Oliver (c. 1958 - Texas, Estados Unidos, 2 de junio de 2012) fue un chimpancé y «simio artista» que llegó a ser promocionado como el eslabón perdido o humancé debido a sus rasgos faciales humanoides y a su tendencia a caminar erguido. A pesar de su inusual apariencia y comportamiento, los científicos determinaron en 1996 que Oliver no era un híbrido entre humano y chimpancé.

Oliver fue adquirido en 1960 por los entrenadores Frank y Janet Berger. Supuestamente, el chimpancé había sido capturado en el Congo Belga (hoy República Democrática del Congo). Algunas evidencias físicas y de comportamiento llevaron a los Berger a creer que Oliver era una criatura diferente a un chimpancé, tal vez un híbridro humano-chimpancé. Oliver poseía un rostro más plano, caminaba habitualmente en dos patas —nunca sobre sus nudillos— y prefería a las mujeres antes que a las hembras de su especie. Durante un programa especial de Discovery Channel emitido el 16 de diciembre de 2006, la propia Janet Berger aseguró que Oliver comenzó a sentirse atraído por ella cuando cumplió dieciséis años. En una ocasión, él se montó sobre ella tratando de aparearse. Después de varios intentos, Oliver se convirtió en una amenaza para su dueña y tuvo que ser vendido.

En 1977, el propietario de Oliver se lo dio a Ralph Helfer, su socio en el pequeño parque temático Enchanted Village, construido en Buena Park, California. Cuando Enchanted Village cerró sus puertas a fines de ese año, Helfer continuó exhibiendo a Oliver en su nueva empresa, Gentle Jungle, la cual cambió de ubicación varias veces hasta que finalmente cerró en 1982.

El periódico Los Angeles Times dedicó un extenso reportaje a Oliver como posible eslabón perdido o nueva subespecie de chimpancé. Oliver fue transferido al centro de entrenamiento Wild Animal Training Center de Riverside, California, propiedad de Ken Decroo, pero fue supuestamente vendido por este en 1985. El último entrenador que poseyó a Oliver fue Bill Rivers, quien tuvo problemas con él porque no quería compartir con otros de su especie.

La Buckshire Corporation, un laboratorio de Pensilvania que arrienda animales para pruebas científicas y cosméticas, compró a Oliver en 1989. Su primer examen reveló maltratos previos. Él nunca fue usado en experimentos, pero los siguientes nueve años su hogar sería una pequeña jaula, cuyo reducido tamaño le generó atrofia muscular al punto de que sus miembros temblaban. En 1996, la presidenta de la Buckshire Corporation, Sharon Hursh, recibió una petición de la organización Primarily Primates, tras la cual autorizó el retiro de Oliver a una colonia de su corporación donde residían trece chimpancés. Nunca lo utilizaron para realizar pruebas científicas, pues era considerado especial. Ese mismo año, expertos de la Universidad de Chicago le realizaron una prueba de ADN que descartó la presencia de rastros humanos en sus genes.

En 1998, ya más anciano, parcialmente ciego y con artritis, Oliver fue trasladado a una espaciosa jaula al aire libre en las instalaciones de Primarily Primates en Texas, lugar donde el 2 de junio de 2012 fue encontrado sin vida en su hamaca acompañado por su compañera, una chimpancé llamada Raisin. Posteriormente fue cremado en una ceremonia especial y sus cenizas fueron esparcidas en el santuario donde vivió sus últimos catorce años.

Referencias

Pan (animal)
Chimpancés famosos

Oliver (chimpancé)


Gara Sântana este o gară care deservește orașul Sântana, județul Arad, România.

Sântana

Gara Sântana


Ocean's Kingdom es el quinto álbum de música clásica del músico británico Paul McCartney, publicado por la compañía discográfica Decca Records el 3 de octubre de 2011.

Ocean's Kingdom es la primera incursión de McCartney en el mundo de la danza y es el resultado del trabajo junto a Peter Martins para presentar un nuevo ballet para la temporada 2011/2012 en Nueva York. El ballet relata una historia de amor entre dos mundos imaginarios, el reino oceánico "puro" y el reino terrestre con personajes malvados que amenazan la vida en el océano. Según McCartney, el amor surge cuando la tierra se encuentra con el agua.

El estreno del ballet Ocean's Kingdom tuvo lugar en la gala de otoño NYCB el 22 de septiembre de 2011, con la subsiguiente publicación de la música un mes después, en formato digital, CD y vinilo. Una versión en directo del álbum, interpretado por la New York City Ballet Orchestra y conducido por Fayçal Karoui, fue también publicado a través de iTunes y como descarga digital disponible con un código promocional incluido en el CD y el LP.

Lista de canciones

Referencias

Enlaces externos
Ocean's Kingdom en PaulMcCartney.com

Álbumes de Paul McCartney
Álbumes de 2011
Álbumes de Decca Records
Álbumes en inglés

Ocean's Kingdom


French Open-mesterskabet i damedouble 2020 var den 103. turnering om French Open-mesterskabet i damedouble. Turneringen var en del af French Open 2020 og blev spillet i Stade Roland Garros i Paris, Frankrig i perioden 30. september - 11. oktober 2020 med deltagelse af 64 par.

Mesterskabet blev vundet af Tímea Babos og Kristina Mladenovic, der dermed vandt French Open-mesterskabet i damedouble for andet år i træk, og de blev dermed det første par, der med held forsvarende deres French Open-titel, siden Anabel Medina Garrigues og Virginia Ruano Pascual triumferede i 2008 og 2009. Det var Babos og Mladenovic' fjerde grand slam-titel som makkere, idet de ud over de to French Open-mesterskaber også havde sejret to gange ved Australian Open. For Mladenovic var triumfen karrierens syvende grand slam-titel, idet hun tidligere havde vundet French Open 2016 sammen med Caroline Garcia samt to mixed double-titler, mens Babos' eneste grand slam-titler indtil da havde været titlerne vundet sammen med Mladenovic. Kristina Mladenoic blev den tredje franske kvinde i den åbne æra med (mindst) tre French Open-titler i damedouble.

Den andenseedede ungarsk-franske duo vandt i finalen på en time og 33 minutter med 6-4, 7-5 over de 14.-seedede Alexa Guarachi og Desirae Krawczyk, som begge var i en grand slam-finale for første gang. Guarachi og Krawczyk havde i 2018 spillet tre turneringer sammen, men de havde genoptaget deres makkerskab i august 2020, da WTA Tour blev genoptaget efter COVID-19-pausen. Alexa Guarachi var den blot anden chilenske kvinde i en grand slam-finale og den første i den åbne æra.

Jana Sizikova og Madison Brengle tabte i første runde til Andreea Mitu og Patricia Maria Țig med 6-7, 4-6. Kampen blev efterfølgende genstand for politiets opmærksomhed, eftersom Sizikova blev mistænkt for med vilje at have sørget for, at parret tabte femte parti i andet sæt, samtidig med at flere spiludbydere meldte om udsædvanligt høje indsatser – angiveligt flere hundrede tusinde euro – på, at parret vill tabe netop det parti. Videooptagelser af partiet viste, at Sizikova begik to klare dobbeltfejl og yderligere en mistænkelig fejl i partiet, som parret tabte rent. Da Sizikova året efter stillede op til mesterskabet med Jekaterina Aleksandrova som makker, blev hun kort efter parrets nederlag i første runde anholdt af politiet, og samtidig blev hendes hotelværelse ransaget.

Pengepræmier og ranglistepoint

Den samlede præmiesum til spillerne i damedouble androg € 2.156.438 (ekskl. per diem), hvilket var et fald på 15,6 % i forhold til året før.

Turnering

Deltagere

Turneringen havde deltagelse af 64 par, der var fordelt på:
 57 direkte kvalificerede par i form af deres ranglisteplacering.
 7 par, der havde modtaget et wildcard.

Seedede par

De 16 bedst placerede af parrene på WTA's verdensrangliste blev seedet:

Wildcards

Syv par modtog et wildcard til hovedturneringen.

Resultater

Kvartfinaler, semifinaler og finale

Første, anden og tredje runde

Se også
 French Open-mesterskabet i herresingle 2020
 French Open-mesterskabet i damesingle 2020
 French Open-mesterskabet i herredouble 2020
 French Open-mesterskabet i mixed double 2020

Eksterne henvisninger
 French Open

Noter

French Open 2020
2020
WTA Tour 2020


Madeleine Deville, née Marie Madeleine Deville à Nancy (ferme, 28 avenue de la Garenne), le  et morte dans la même ville le , est une artiste lorraine. Elle réalise principalement des objets d'art décoratif en corne ou en cuir, de style Art nouveau. Elle est également aquarelliste.

Biographie
Son père Laurent Deville est un propriétaire terrien et cultivateur, de même que son oncle Eugène Deville, décoré de la médaille militaire 1870-1871. Sa mère, Zélie Chatton, décède le lendemain de la naissance de sa sœur Zélie en 1882. Issue de la bourgeoisie nancéienne, Madeleine reçoit, ainsi que sa sœur, une éducation poussée. Elle se forme dans l'atelier d'Amy et Mina Pariset, situé au 15 rue du Pont-Mouja. En 1903, elle prend part à sa première exposition lors du salon de la Société Lorraine des Amis des Arts. Elle présente un paravent sculpté à quatre panneaux en cuir repoussé, aujourd'hui exposé au Musée de l'École de Nancy. Elle prend part à plusieurs expositions de la SLAA entre 1903 et 1912, dont l'Exposition internationale de l'Est de la France de 1909.

En 1908, au salon de la Société Lorraine des Amis des Arts, elle expose à nouveau des objets d'art décoratif en corne sculptée. Certains de ces objets sont reproduits dans la revue Art et Industrie : revue mensuelle illustrée .

Sa participation à l'École de Nancy ne se limite pas aux salons lorrains. Elle participe également aux concours d'émulation organisés par l'École de Nancy. Elle participe ainsi au concours de broderie organisé pour le compte de la société de lingerie Heymann, où elle remporte une mention. Elle remporte également un premier prix au quatrième concours de l'École pour l'illustration d'une boîte et d'une pochette à papier pour les Papeteries de Clairefontaine.

Catholique et de convictions démocrates, elle rejoint vers 1905 le mouvement politique Le Sillon. Le Sillon est condamné par Pie X en 1910. Dans les années 1930, Madeleine Deville compte parmi ses amitiés politiques Philippe Serre, alors député puis conseiller général de Briey, et son secrétaire le nancéien Marcel Leroy (1904-1944), membre du Syndicat national des instituteurs, futur résistant fondateur du mouvement « Lorraine ».

Notes et références

Naissance en juin 1880
Naissance à Nancy
Peintre français du XXe siècle
Membre de l'École de Nancy
Décès en décembre 1953
Décès à Nancy
Décès à 73 ans

Madeleine Deville


was a village located in Kamiukena District, Ehime Prefecture, Japan.

As of 2003, the village had an estimated population of 1,214 and a density of 9.59 persons per km2. The total area was 126.55 km2.

On August 1, 2004, Yanadani, along with the town of Kuma, and the villages of Mikawa and Omogo (all from Kamiukena District), was merged to create the town of Kumakōgen and no longer exists as an independent municipality.

External links
Kumakōgen official website in Japanese

Dissolved municipalities of Ehime Prefecture
Kumakōgen, Ehime

Yanadani, Ehime


Mohammadia se poate referi la:
Mohammadia, localitate în provincia Alger, Algeria
Mohammadia, localitate în provincia Mascara, Algeria

Mohammadia


Zgrada Zemaljskog vakufa i Hadin Ali-pašinog vakufa je zgrada Vakufske direkcije Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini u Sarajevu. Smještena je na uglu između ulica Reisa Džemaludina Čauševića i Mis Irbine, u neposrednoj blizini zgrade Predsjedništva Bosne i Hercegovine i zgrade Vlade Sarajevske županije. Od 1959. do 1992. godine zgrada je bila Palača Vrhovnog islamskog starješinstva, te rezidencija reis-ul-uleme.

Povijest

U pogledu samog naziva zgrade, postoje određene kontroverze. Prema članku objavljenom u Novom Beharu iz 1933/34., izvršena je zamjena identiteta bosanskog sandžakbega Gazi Ali-paše s Hadin Ali-pašom, koji je bio egipatski namjesnik, i umro je u Kairu 1560. godine. Po ovom izvoru, naziv Hadin Ali-paša je pogrešan. Pošto je naziv postao dio povijesti zgrade i dalje se koristi.

Gradnja zgrade Zemaljskog vakufa (danas Vakufske direkcije) i Hadin Ali-pašinog vakufa u Sarajevu, završena je 1913. godine. Svrstava se u arhitekturu originalnog bosanskog stila. Sastoji se od dva krila, rađena u dvije etape. Jedno krilo je Hadin Ali-pašin vakuf, a drugo je Zemaljski vakuf. Projektant Hadin Ali-pašinog vakufa je Josip Pospišil koji je bečkom stručnom časopisu Der Bautechniker 5. siječnja 1912. godine objavio tekst pod naslovom "O bosanskoj praksi". Pospišil je tada objavio svoje nacrte i komentare vezane za projektovanje i gradnju Hadim Ali-pašinog vakufa.

Opis
Kraj austrougarskog perioda, u arhitekturi vezan je za pojavu bosanskog sloga koji ima visoke dokumentarne, povijesne, ali i umjetničke odlike. Objekt Zemaljskog vakufa i Hadin Ali-pašin vakufa predstavljaju gotovo čisto ostvarenje ove arhitekture, s vrlo malo primjesa drugih arhitektonskih izraza.

Sva tri bitna elementa modelacije Hadin Ali-pašinog vakufa - puni postament; slobodno vođeni volumen kata koji je obavijen zidom koji je zatim oštro perforiran, prozorima, a potom kontrapunktiran lodžom u drvetu; snažni volumen krova koji na jednostavan način sve to pokriva, upućuju na zaključak da se ovdje radi o jednom čistom primjeru bosanskog sloga, zanemarujući izvjesne kompozicione nesuglasice prisutne na prizemnom krilu u ulici Džemaludina Čauševića.

Gradnjom krila zgrade Zemaljskog vakufa, današnjeg sjedišta Vakufske direkcije, ovaj jedinstveni povijesni ansambl je zaokružen. Jednostavan projekat koji, pored prizemlja, nudi tipičan bosanski kat. Rezultat je građevina jedinstvene arhitektonske i kompozicione cjeline, iako se radi o dva fizički razdvojena objekta unutrašnjom zidnom plohom.

Izvori

Vanjski povezice
 Zgrada Zemaljskog vakufa i Hadim Ali-pašinog vakufa, dio najdragocijenije kulturno-historijske baštine

Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini
Građevine u Sarajevu

Zgrada Zemaljskog vakufa i Hadin Ali-pašinog vakufa u Sarajevu


Oğuz Rayonu (Azerice: Oğuz rayonu, 1991'e kadar: Vartaşen rayonu), Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. İdarî merkezi Oğuz şehridir.

Coğrafya
Azerbaycan'ın kuzeyinde bulunmaktadır. Azerbaycan'ın İsviçresi olarak bilinir. Yüzölçümü 1220 km²'dir. Nüfusu yaklaşık 42.000 kişidir. En büyük nehri Elican nehridir. Fındık, ceviz ve kestane açısından çok zengindir.

Demografi
1 Ocak 2013 tarihli resmi verilere göre rayon nüfusu 41.667 kişidir.

Etnik yapı

Kültür
Çok eski Alban abideleri ve yaşayış yerleri bulunmaktadır. Oğuz gazetesi adında bir yerli gazetesi vardır.

Not

Oğuz (rayon)


هذه قائمة بحقول الغاز الطبيعي تحتوي على معظم الحقول الحالية والسابقة. (بعض المدخلات في القائمة عبارة عن مشروعات أو أحواض تشمل عدة حقول (مثلا حوض سخالين يحتوي على ثلاثة حقول: تشايفو وأودوبتو وأركوتون-داغي).

أكبر حقول الغاز غير المصاحب

المراجع

انظر أيضًا
 قائمة حقول النفط في العالم
 حقل الغوَّار
 حقل غاز ظهر
 إينرجي تريانغل
 حقل غاز تمر
 حقل ليفياثان للغاز
 حقل أفروديت للغاز

قوائم جيولوجية
قوائم زيت الوقود وخطوط غاز طبيعي
قوائم متعلقة بالطاقة
موارد طبيعية

قائمة حقول الغاز الطبيعي


HMAS Bayonet (P 101) was an  of the Royal Australian Navy (RAN).

Design and construction

The Attack class was ordered in 1964 to operate in Australian waters as patrol boats (based on lessons learned through using the s on patrols of Borneo during the Indonesia-Malaysia Confrontation, and to replace a variety of old patrol, search-and-rescue, and general-purpose craft. Initially, nine were ordered for the RAN, with another five for Papua New Guinea's Australian-run coastal security force, although another six ships were ordered to bring the class to twenty vessels. The patrol boats had a displacement of 100 tons at standard load and 146 tons at full load, were  in length overall, had a beam of , and draughts of  at standard load, and  at full load. Propulsion machinery consisted of two 16-cylinder Paxman YJCM diesel engines, which supplied  to the two propellers. The vessels could achieve a top speed of , and had a range of  at . The ship's company consisted of three officers and sixteen sailors. Main armament was a bow-mounted Bofors 40 mm gun, supplemented by two .50-calibre M2 Browning machine guns and various small arms. The ships were designed with as many commercial components as possible: the Attacks were to operate in remote regions of Australia and New Guinea, and a town's hardware store would be more accessible than home base in a mechanical emergency.

Bayonet was laid down by Walkers Limited at Maryborough, Queensland in October 1968, launched on 6 November 1968, and commissioned on 22 February 1969.

Operational history
Bayonet was transferred to the Melbourne Port Division of the Royal Australian Naval Reserve on 27 March 1982.

Fate
Bayonet paid off on 26 June 1988. Although the vessel was retained by the Australian government, by 1999 she was in a dilapidated condition, so was scuttled on 21 September 1999, sinking off Cape Schanck, Victoria in Bass Strait, in an area known to divers as the Victorian Ships' Graveyard.

The wreck lies upright on the sand at a depth of . Sand ripples around the wreck are evidence of strong currents in the area. The deck is at an average depth of . There is a hole in the foredeck at the forward gun position, and there is a substantial amount of wiring still present inside the wreck which may be an entanglement hazard. Dives on he Bayonet require the use of trimix to limit nitrogen narcosis.

Latitude: 38° 43.050′ S, Longitude: 144° 35.250′ E, Datum: WGS84

Citations

References

Attack-class patrol boats
Ships built in Queensland
1968 ships
Scuttled vessels of Australia
Underwater diving sites in Australia
Shipwrecks of Victoria (state)

HMAS Bayonet (P 101)


An Phragmipedium klotzschianum in uska species han Liliopsida nga syahan ginhulagway ni Heinrich Gustav Reichenbach, ngan ginhatag han pagkayana nga asya nga ngaran ni Robert Allen Rolfe. An Phragmipedium klotzschianum in nahilalakip ha genus nga Phragmipedium, ngan familia nga Orchidaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Mga sumpay ha gawas

Phragmipedium

Phragmipedium klotzschianum


Deney,
 Bilimsel yönteme göre yapılan bir kuramın testi.
 Herhangi bir maddenin özellikle ticaret malının birleşiminin anlaşılması, saflık derecesinin tespit edilmesi, bozulma veya hile durumlarının meydana çıkarılması için yapılan analiz. Mesela yemek yağının serbest asit muhteviyatının ne mertebede olduğunun bulunması için yapılan iyot indisi deneyi gibi.
 Bazı kanunların uygulanması veya ileri sürülen bazı fikirlerin doğruluk derecesinin tespiti için yapılan işlemler. Mesela gaz kanunlarından birini laboratuvarda talebelere yaptırıp sonuçlarının kanuna uygun olduğunu göstermek için yapılan işlemler. Araştırma bakımından ise, demirin paslanmasında nemin rolünü incelemek için nemli ve nemsiz ortamlarda paslanma derece ve hızının tespiti için yapılan deneyler misali.

Deney


Luka Kraljević (kastiljski: Lucas Raglievich), (Balcarce, 3. studenoga 1886.  Buenos Aires, 13. ožujka 1932.), argentinski paleontolog hrvatskog podrijetla

Životopis
Rodio se je u Balcarceu. Zaslužni proučavatelj fosilnih sisavaca i ptica Južne Amerike. Djelovao u Argentini i Urugvaju. U Buenos Airesu i Montevideu djelovao u prirodoslovnim muzejima.

Izvori

Hrvati u Buenos Airesu
Hrvati u Argentini
Paleontolozi

Luka Kraljević


Republikanci (francuski: Les Républicains) je naziv za francusku političku stranku desnog centra osnovanu 30. svibnja 2015. preimenovanjem Saveza za narodni pokret, kojeg je 2002. osnovao tadašnji predsjednik Jacques Chirac. Uz još konzervativniju Nacionalnu frontu i ljevičarsku Socijalističku stranku jedna je od najvećih francuskih političkih stranaka. Republikanci su članovi Europske pučke stranke i Međunarodne demokratske unije.

Glavna politička uvjerenja i stajališta Republikanaca su golizam, politička baština Charlesa de Gaullea, liberalni konzervativizam i demokršćanstvo kao konzervativni temelj stranke uz koji se veže i domoljublje.

Za prvoga predsjednika stranke izabran je Nicolas Sarkozy, koji je tu dužnost vršio od osnutka do 23. kolovoza 2016., kada ga nasljeđuje Laurent Wauquiez.

Vodstvo

Predsjednici

Potpredsjednici

Izvori

Politika Francuske
Političke stranke

Republikanci (Francuska)


«Isla (de) Santa María» puede referirse a:

 Isla de Santa María (Azores), en Azores, Portugal.
 Isla Santa María (Cerdeña), en Cerdeña, Italia
 Isla Santa María (Chile), en Chile.
 Isla Santa María (Gambia), en Gambia.

 Isla Santa María de la Gracia, isla artificial de la laguna de Venecia (Italia).

 Isla Santa María (Madagascar), en Madagascar.
 Isla Santa María (Quebec), en Quebec, Canadá.
 Isla de Santa María (Sicilia), en Sicilia, Italia.

Isla Santa María


9511 Klingsor este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
9511 Klingsor este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Observatorul Palomar de Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld și Tom Gehrels. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 2,77 ua, o excentricitate de 0,14 și o înclinație de 10,4° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 9001-10000
 Centura de asteroizi

Referințe

Familia  Gefion
Obiecte astronomice descoperite în 1977
Centura de asteroizi

9511 Klingsor


Bornejski orangutan (Pongo pygmaeus) je kritično ugrožena vrsta orangutana koji obitava na otoku Borneu. Poput druge dvije vrste, sumatranskog orangutana i tapanuli orangutana, oni su jako inteligentni te znaju koristiti alatke i odražavaju prepoznatljive kulturne obrasce u divljini. Od 2016. godine stavljen je na IUCN-ov crveni popis zbog sječa šuma i širenja plantaža palminog ulja, te izlova koji im prijete istrebljenjem.

Odlike
Genetske usporedbe pokazuju kako su se ovi orangutani izdvojili od sumatranskih prije oko 400.000 godina od kada su se ravijali odvojeno, što je potvrđeno tek DNK razlikovanjem 1996. godine, do kada su smatrani podvrstama iste vrste.

Ovi orangutani su treći najveći živući primati poslije dvije vrste gorila i najveće životinje koje stalno obitavaju na drveću. Svojom težinom su slični Homo sapiensu, ali su znatno niži, te su prosječne težine mužjaka od 75 kg nešto teži od sumatranskog orangutana. U zatočeništvu mogu se znatno ugojiti, i do 165 kg, dok je najteži primjerak bornejskog orangutana zabilježen trinaestogodišnji mužjak "Andy" koji je 1959. godine težio 204 kg.

Bornejski orangutan ima jako duge ruke koje mogu imati raspon do 1,5 m. Ima sivu kožu i čupavo crvenkasto krzno. Krzno im ne prekriva lice, ali mužjaci često imaju nešto dlaka na licu poput brade i brkova. Prepoznatljivi široki mišićni obrazi mužjaka se šire sa starenjem. Mužjaci također imaju veće očnjake i kutnjake, te podbradak od ženki.

Rasprostranjenost i ugroženost
Životni prostor bornejskog orangutana čine tropske i suptropske vlažne širokolisne šume bornejskih dolina, ali i planinskih predjela do 1.500 m nadmorske visine. Uglavnom se mogu naći u krošnjama drveća i prelaze velike razdaljine u potrazi za voćkama.

Mogu se pronaći u malajskim pokrajinama Sabah i Sarawak, te tri indonezijske provincije Kalimantana. Zbog uništavanje njihova životnog prostora, ova vrsta je danas rasparčana u malim džepovima diljem otoka, te je postala veoma rijetka na jugoistoku otoka, te između rijeka Rajang u Sarawaku i Padas u zapadnom Sabahu.

Izvori

Veliki čovjekoliki majmuni
Kritično ugrožene životinje
Kritično ugrožene vrste

Bornejski orangutan


Flammulina filiformis is a species of agaric (gilled mushroom) in the family Physalacriaceae. It is widely cultivated in East Asia, and well known for its role in Japanese and Chinese cuisine. Until recently, the species was considered to be conspecific with the European Flammulina velutipes, but DNA sequencing has shown that the two are distinct.

Description
Basidiocarps are agaricoid and grow in clusters. Individual fruit bodies are up to  tall, the cap convex at first, becoming flat when expanded, up to  across. The cap surface is smooth, viscid when damp, ochraceous yellow to yellow-brown. The lamellae (gills) are cream to yellowish white. The stipe (stem) is smooth, pale yellow at the apex, yellow-brown to dark brown towards the base, and lacking a ring. The spore print is white, the spores (under a microscope) smooth, inamyloid, ellipsoid to cylindrical, c. 5 to 7 by 3 to 3.5μm.

There is a significant difference in appearance between wild and cultivated basidiocarps. Cultivated enokitake are not exposed to light, resulting in white or pallid fruit bodies with long stipes and small caps.

Taxonomy
Flammulina filiformis was originally described from China in 2015 as a variety of F. velutipes, based on internal transcribed spacer sequences. Further molecular research using a combination of different sequences has shown that F. filiformis and F. velutipes are distinct and should be recognized as separate species.

Etymology
The names enokitake (榎茸、エノキタケ, ), enokidake (榎茸、エノキダケ) and enoki (榎、エノキ) are derived from the Japanese language. In Mandarin Chinese, the mushroom is called  (, "gold needle mushroom") or 金菇 (jīngū, "gold mushroom"). In India it is called futu, in Korean, it is called paengi beoseot (팽이버섯) which means "mushroom planted near catalpa", and nấm kim châm in Vietnamese.

Distribution and habitat
The fungus is found on dead wood of Betula platyphylla, Broussonetia papyrifera, Dipentodon sinicus, Neolitsea sp., Salix spp, and other broad-leaved trees. It grows naturally in China, Korea, and Japan.

Nutritional profile
Enoki mushrooms are 88% water, 8% carbohydrates, 3% protein, and contain negligible fat (table). In a 100-gram reference serving, enoki mushrooms provide  of food energy and are an excellent source (20% or more of the Daily Value) of the B vitamins, thiamine, niacin, and pantothenic acid, while supplying moderate amounts of riboflavin, folate, and phosphorus (table).

Uses
F. filiformis has been cultivated in China since 800 AD. Commercial production in China was estimated at 1.57 million tonnes per annum in 2010, with Japan producing an additional 140,000 tonnes per annum. The fungus can be cultivated on a range of simple, lignocellulosic substrates including sawdust, wheat straw, and paddy straw. Enokitake are typically grown in the dark, producing pallid fruitbodies having long and narrow stipes with undeveloped caps. Exposure to light results in more normal, short-stiped, colored fruitbodies.

Cultivated F. filiformis is sold both fresh and canned. The fungus has a crisp texture and can be refrigerated for approximately one week. It is a common ingredient for soups, especially in East Asian cuisine, but can be used for salads and other dishes.

See also

Medicinal mushrooms
Shiitake

References

External links

Fungi of Asia
Edible fungi
Fungi in cultivation
Chinese edible mushrooms
Fungi described in 2015
Physalacriaceae
Japanese cuisine terms
Medicinal fungi

Flammulina filiformis


Dennis Earl Green (né le  à Harrisburg et mort le  à San Diego) est un entraîneur américain de football américain.

Au cours de sa carrière dans la National Football League (NFL), Green a notamment entraîné les Vikings du Minnesota pendant dix saisons (1992-2001), et des Cardinals de l'Arizona (2004–2006).

Green est historiquement le deuxième entraîneur-chef afro-américain de l'histoire de la NFL.

Il a remporté le Super Bowl XXIII avec les 49ers de San Francisco lorsqu'il était assistant entraîneur dans cette franchise.

Liens externes

Naissance en février 1949
Naissance à Harrisburg
Décès en juillet 2016
Décès à San Diego
Joueur de football américain des Hawkeyes de l'Iowa
Entraîneur des Vikings du Minnesota
Entraîneur des Cardinals de l'Arizona
Décès à 67 ans

Dennis Green (football américain)


Die Autobahn Shantou–Kunming oder Shankun-Autobahn (), chin. Abk. G78, ist eine im Bau befindliche Autobahn in China, die eine Länge von 2.119 km aufweisen wird. Sie beginnt bei der Küstenstadt Shantou im Osten der Provinz Guangdong und führt in westlicher Richtung über Xingning, Hezhou, Liuzhou und Tianyang nach Kunming in der Provinz Yunnan. Weite Strecken sind noch nicht realisiert.

Einzelnachweise

Autobahn in der Volksrepublik China
Straße in Asien
Straße in Guangdong
Straße in Guangxi
Straße in Guizhou
Straße in Yunnan

Autobahn Shantou–Kunming


Robert Lee Burton (Gravesend, 26. prosinca 1999.) velški je nogometaš koji igra na poziciji veznog. Trenutačno je bez kluba.

Klupska karijera

Mlađi uzrasti
Burton je svoju karijeru započeo u Teviot Rangersu iz kojeg je potpisao za Arsenal sa šest godina. U sezoni 2019./20. postaje kapetanom Arsenala do 23 godine.

Dinamo Zagreb
U veljači 2020. potpisuje za višestrukog prvaka Hrvatske, Dinamo Zagreb. Dinamo ga je odmah prebacio u drugu momčad koja se natječe u 2. HNL. Za drugu momčad Dinama skupio je dva nastupa i nakon toga ga trener Zoran Mamić priključuje prvoj momčadi. Dana 16. kolovoza 2020. godine, Burton je upisao prvi seniorski nastup za Dinamo u visokoj pobjedi (6:0) nad Lokomotivom. Prvi europski nastup upisao je 5. studenoga 2020. godine, protiv Wolfsberga u Europskoj ligi.

Istra 1961 (posudba)
Dana 21. kolovoza 2021. posuđen je Istri 1961.

Sligo Rovers (posudba)
Dana 29. srpnja 2022. posuđen je irskom prvoligaškom klubu Sligo Rovers. Za novi klub debitirao je 31. srpnja kada je Sligo Rovers izgubio 1:2 u produžetcima utakmice FAI kupa protiv Wexforda.

Burton je raskinuo ugovor s Dinamom 10. siječnja 2023.

Reprezentativna karijera
Burton je nastupao za selekcije Walesa do 15, 17, 19 i 21 godinu.

Statistika

Klupska
ažurirano: 12. svibnja 2021.
 Nas. = nastupi; Gol. = golovi

Priznanja

Klupska
Dinamo Zagreb
 1. HNL (1): 2020./21.
 Hrvatski nogometni kup (1): 2020./21.

Izvori

Vanjske poveznice
 Profil, Soccerway
 Profil, Transfermarkt

Velški nogometaši
Nogometaši Arsenala
Nogometaši Dinama
Nogometaši NK Istra 1961
Aktivni nogometaši

Robbie Burton


ඔක්සිජන් හෙවත් අම්ලකර යනු ජීවින් ශ්වසනය කරන වායුවයි. ප්‍රභාසංස්ලේශණය මගින් ඔක්සිජන් නිපදවේ. ප්‍රෝටීන්, කාබෝහයිඩ්‍රේට් හා මේද වැනි සජීවි පටක තුල ඇති ව්‍යුහමය අනු වල සියලුම ප්‍රධාන වාක්‍ය වල පාහේ ඔක්සිජන් අන්තර්ගත වේ. තවද දත් හා අස්ථි වල අඩංගු ප්‍රධාන අකාබනික සංයෝග වලද ඔක්සිජන් අන්තර්ගත වේ. ඇල්ගි හා සයනෝ බැක්ටීරියා මගින්O2 ඔක්සිජන් නිපදවයි. තවද ශාක ප්‍රභා සංස්ලේශණයෙන්ද O2 නිපද වේ. සෛලීය ශ්වසනය සිදුවීමේදී මෙම O2 භාවිතයට ගැනේ. වායුගෝලයේ O2 ප්‍රමාණය වැඩිවීමට පෙර එනම් අවුරුදු බිලියන 2.5 කට පෙර ලෝකයේ ප්‍රධාන ජීවි ස්වරූපය වු නිර්වායු පටක වලට ඔන්සිජන් විශ සහිත මුලද්‍රව්‍යයකි. ඕසෝන් (O3) යනු ඔක්සිජන්හි තවත් ස්වරූපයක් (බහුරූපී) වන අතර වායුගෝලයේ උසින් පිහිටි ඕසෝන් වියනක් මගින් ජෛව ගෝලය හානිකර පාරජම්බූල විකිරණ වලින් ආරක්ෂා කරයි. නමුත් පෘථිවි පෘෂ්ඨය ආසන්නයේදී O3 දැඩි ධ්‍රැවිකාවක් ඇති කරන නිසා පෘතුවි පෘෂ්ඨය අසලදී දූෂකයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි.

රසායනවේදමය හැඳින්වීම
ඔක්සිජන් පරමාණුක ක්‍රමාංකය 8 වු, O සංකේතයෙන් හදුන්වනු ලබන මූල ද්‍රව්‍යයකි. ආවර්තිතා වගුවේ දෙවන ආවර්තයට හා කැල්තෝජන කුලයට අයත් වන මෙම අලෝහ මුලද්‍රව්‍ය ඉතා ප්‍රතික්‍රියාශීලි වන අතර බොහෝමයක් මූල ද්‍රව්‍ය සමග ප්‍රතික්‍රියා කර සංයෝග ඔක්සයිඩ සාදයි. සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩනයේදී මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු 2 ක් සම්බන්ධ වී වර්ණයක් ගන්ධයක් රසයක් නැති ද්විපරමාණුක ඩයොක්සීන් නැමති වායුවක් සාදයි. එය O2 ලෙස රසායන සූත්‍ර මගින් දැක්වේ. ස්කන්ධය අනුව විශ්වයේ තෙවනුවට වඩාත්ම ඇති මූල ද්‍රව්‍ය වන්නේ ඔක්සිජන් වන අතර ඔක්සිජන් දෙවැනි වන්නේ හයිඩ්‍රජන්ට හා හීලියම්ට පමණි. තවද පෘතුවි කබොලේ වඩාත් සුලභම මුලද්‍රව්‍ය වන්නේ ඔක්සිජන්ය. ස්කන්ධය අනුව ජලයෙහි 88.8% ඔක්සිජන් අඩංගු වන අතර වාතයේ 20.9% අඩංගුවේ.

ඔක්සිජන් සොයාගැනීම

ඔක්සිජන් පළමුව සොයාගන්නා ලද්දේ ස්වීඩන් ජාතික බෙහෙත් වෙළෙන්ඳකු වන කාල් විල්ගෙට් ෆිලොස් විසිනි. ඔහු මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් හා විවිධ නයි‍ට්‍රෙට් රත්කිරීම මඟින් 1772 පමණ ඔක්සිජන් වායුව නිපදවන ලදී. ෆිලොස් මෙම වායුවට ගිනි වායුව" ලෙස නම් තැබීය. ඊට හේතුව වූයේ දහනයට රුකුල්දෙන වායුව ලෙස දැන සිටි එකම වායුව එම යුගයේ ඔක්සිජන් වීමයි. මෙම සොයාගැනීම සඳහන් කර ට්‍රිටයිස් මන් එයාර් ඇන්ඩ් ෆයර්" නමින් අත්පිටපතක් ඔහුගේ ප්‍රකාශක වෙත 1775 දී ඔහු යවන ලදී. කෙසේවුවත් මෙම අත්පිටපත 1777 පමණ වන තෙක් ප්‍රකාශයට පත් නොවිණ.1770 දී ජෝසප් ප්‍රීස්ලි හා කාල් විල්හෙල්ට් ස්කීල් විසින් තනි තනිවම ඔක්සිජන් සොයා ගත් නමුත් ප්‍රීස්ලි විසින් ඔහුගේ සොයාගැනීමට මුලින්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් කල නිසා ඔහුට මුල්තැන ලැබුණි.මෙය සිදුකරන ලද්දේ සූර්යාලෝකය වීදුරු නලයක් තුළ රැඳවූ මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් මත වැටීමට සැලස්වීමෙන්ය. මෙමඟින් නිදහස් වූ වායුවට ඔහු "ඩෙෆ්ලො ජිස්ටිකේටඩ් වායුව" ලෙස නම් තැබීය. එම වායුවට බඳුන්වූ ඉටිපන්දම් වඩා දීප්තිමත්ව දැල්වුණු බවත්, මීයන් වඩා ක්‍රියාශිලි ලෙස ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කළ බවත් ඔහුට පෙණින. එම වායුව ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල ඔහු එය සාමාන්‍යය වාතයට වඩා සුවයක් තමන්ගේ පෙනහළු තුලට ලබාදුන් බව සඳහන් කර සිටියේය. 1775 දී ඔහු තමන්ගේ සොයාගැනීම ''ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් ජර්දර් ඩිස්කවර්ස් ඔෆ් එයාර්" නම් ලිපියෙන් ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර, තමන්ගේ පොත වන "එක්ස්පරිමන්ට්ස් ඇන්ඩ් ඔබ්සර්වේෂන්ස් ඔන් ඩිෆරන්ට් කයින්ඩ්ස් ඔෆ් එයාර්" ටද එය ඇතුලත් කළේය. 1777 දී ඇන්ටොයින් ලැවොයිපියර් විසින් එම මුලද්‍රව්‍ය ඔක්සිජන් ලෙස නම් තබන ලදී. ඔහුගේ පර්යේෂණ ඒ දින වල ප්‍රචලිතව තිබු දහනය හා මළ කෑම පිලිබද ලොජිස්ටන් වාදය බිද හෙලීමට සමත් විය.තවද කාර්මික ඔක්සිජන් වාදය බිද හෙලීමට සමත් විය. කාර්මිකව ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනය කරන්නේ ද්‍රව වාතය භාගික ආසවනයට ලක් කිරීමෙනි. මෙහිදී වාතයේ ඇති නයිට්‍රජන් හා කාබන්ඩයොක්සයිට් ඉවත් කිරීම සියෝලයිට් යොදා ගනී. මීට අමතරව ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනයට ජල විච්ඡේදනයද උපයෝගි කර ගනී. ඔක්සිජන්හි ප්‍රයෝජන ලෙස ලෝහ නිෂ්පාදනය, ප්ලාස්ටික් හා රෙදි පිලි, රොකට් ප්‍රචාලක, ඔක්සිජන ප්‍රතිකර්මය ආදිය දැක්විය හැකිය. තවද ගුවන් යානා, සම්බැරීන්, අභ්‍යවකාශ ගමන් හා කිමිදීමේ ජීව ආධාරක ලෙස ඔක්සිජන් යොදා ගනී.

නෛසර්ගික ලක්‍ෂණ

සැකැස්ම

ව්‍යුහය
සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩන තත්ව යටතේ දී ඔක්සිජන් නම් අණුක සූත්‍රය සහිත අවර්ණ , ගන්ධ රහිත වායුවක් වන අතර එක් ඔක්සිජන් අණුවකට ත්‍රි බැමුම් ඉලෙක්ට්‍රෝනික වින්‍යාසය ඔස්සේ රසායනිකව බැඳී ඇති ඔක්සිජන් පරමාණු යුගලක් අයත් වේ. මෙම බන්ධනයේ පෙළ 2ට සම වන අතර බොහෝ විට අතිශයින්ම  සරල කොට ද්විත්ව බන්ධනයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

පිරිහුණු අණුක කාක්ෂික යුගලක් තල අඩංගු වූ යුගලනය නොවූ ඉලෙක්ට්‍රෝන ද්විත්වයකින් ද යුතු ඉලෙක්ට්‍රෝනික වින්‍යාසයක් දරන ත්‍රෛකය ඔක්සිජන් අණුවේ ස්ථායී ආකාරය වේ. මෙම කාක්ෂික ප්‍රතිබන්ධිත වර්ගයට අයත් වන අතර මේ හේතුවෙන් (බන්ධනය දුර්වල වන අතර බන්ධන පෙළ 3 සිට 2 දක්වා පහත වැටේ) සමහර ප්‍රතිබන්ධිත කාක්ෂික පිරී නොමැති එහෙත් සියළු අණුක කාක්ෂික පිරී ඇති ද්වි පරමාණුක නයිට්‍රජන් ත්‍රිත්ව බන්ධනයට වඩා ද්වි පරමාණුක ඔක්සිජන් බන්ධන දුර්වල වේ.

සාමාන්‍ය ත්‍රෛකය තත්වයේ ඔක්සිජන් අණු ඒවායේ අඩංගු යුගලනය නොවූ ඉලෙක්ට්‍රෝනවල භ්‍රමණ චුම්භක ඝූර්ණ සහ යාබද ඔක්සිජන් අණු අතර ඇති සෘණ හුවමාරු ශක්තිය හේතුවෙන් අණු චුම්භක ගුණ දරන අතර චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් හමුවේ චුම්භකයක් බවට පත්වේ. පරීක්ෂණාගාර ආදර්ශනයක දී ප්‍රභල චුම්භකය ධ්‍රැව දෙක අතර බාහිර ආධාරකයකින් තොරව ද්‍රවිත ඔක්සිජන් දහරක් රඳවා තැබිය හැකි තරම් ද්‍රවිත ඔක්සිජන් චුම්භකයක් වෙත දක්වන ආකර්ෂණය ප්‍ර‍භල වේ.

සියළුම ඉලෙක්ට්‍රෝන බැමුම් යුගලනය වී ඇති අණුක ඔක්සිජන්හි සමහර උච්ච ශක්ති ප්‍රභේද කිහිපයක් ඓකය ඔක්සිජන් නමින් හැඳින්වෙන අතර මේවා සාමාන්‍ය ඓන්ද්‍රීය සංයෝග කෙරෙහි වැඩි ප්‍රතික්‍රියශීලීතාවයක් දක්වයි. ස්වභාවයේ දී ප්‍රභාසංස්ලේෂණය අතරතුර සූර්ය ශක්තිය යොද‍ාගෙන ජලය ඇසුරින් ඓකය ඔක්සිජන් නිපදවීම සිදුවේ. තවද ඓකය ඔක්සිජන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් ක්‍රියාකාරී ඔක්සිජන් ප්‍රභේදයක් ලෙස නිපදවා ගනු ලබන අතර පරිවර්තී ගෝලය තුළ කෙටි තරංග ආයාමයක් සහිත ආලෝකය මඟින් පටකවලට හානි සිදුවීමට පෙර එහි ඇති ශක්තිය උරාගැනීම තුළින් එය සාමාන්‍ය ස්ථායී ආකාරය බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා ප්‍රභාසංස්ලේෂක ජීවීන් තුළ ඇති කැරොටිනොයිඩ වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉටු කරනු ලබයි. (මෙම ක්‍රියාවලිය සතුන් තුළ ද කැරොටිනොයිඩ මඟින් සිදුවීමේ ඉඩ කඩක් පවතී)

බහු රූපී ආකාර

ඔක්සිජන් වඩාත් බහුලම බහුරූපී ආකාරය ඔක්සිජන් හෙවත් ඩයිඔක්සිජන් වේ. එහි බන්ධන දිග 121 pm වන අතර බන්ධන ශක්තිය 498 kJ• mol-1 වේ. මෙය පෘථිවි වායුගෝලයේ මූලික සංඝටකයක් වන අතර බොහෝ සංකීර්ණ ජීවී ආකාරවල සෛලීය ස්වසනය සඳහා අවශ්‍ය වන වායුව ද වේ. ඔක්සිජන් හි අනෙකුත් වැදගත්කම් හා පැති කඩ මෙම ලිපියෙහි ඉතිරි කොටස්වල අඩංගු වේ. (වැඩි විස්තර් සඳහා "ඔක්සිජන් හි බහුලත්වය" හා "ජීව විද්‍යාත්මක වැදගත්කම" බලන්න)

--,පෙනහළු පටකවලට හානිකර වූ ට්‍රයි ඔක්සිජන් හෙවත් ඕසෝන් ඔක්සිජන්හි අතිශය ප්‍රතික්‍රියාශීලී බහුරූපී ආකාරයකි. ඉහල වායුගෝලයේ පාරජම්බුල විකිරණ මඟින් බිඳීමට ලක්වී සෑදෙන පරමාණුක ඔක්සිජන් සමඟ අණුක බැඳීමෙන් ඕසෝන් නිපදවේ. ඕසෝන් වර්ණාවලියේ පාරජම්බුල කලාපය හොඳින් අවශෝෂණය කරගන්නා බැවින් එය විකිරණ ආරක්ෂක ආචරණයක් සේ ක්‍රියාකරයි. ("ඕසෝන් ස්ථරය" බලන්න) නමුත් පෘථිවි පෘෂ්ටයට ආසන්න‍ෙය් දි රථ වාහන දුමාරයේ අතුරුඵලයක් සේ නිපදවෙන විට ඕසෝන් පරිසර දූෂකයකි.

අධි ස්ථායී අණුක චතුර් ඔක්සිජන් (O4) නම් ප්‍රභේදය 2001 ව‍සරේ දී සොයාගන්නා ලද්දකි. එය ඝන ඔක්සිජන් හි අවස්ථා හයෙන් එකක පවතින බව විශ්වාස කෙරුණි. ඔක්සිජන් ගිගා පැස්කල් 20 ක පීඩනයකට යටත් කිරීමෙන් නිපදවාගන්නා මෙම අවස්ථාව රොම්බස තලීය O8 පොකුරුවලින් සෑදී ඇති බවව 2000 දී ඔප්පු කරන ලදී. මෙම පොකුරු ආකාර ඔක්සිජන් බහුරූපය O2 හා O3 ට වඩා ප්‍රභල ඔක්සිකාරකයක් වන බැවින් එය රොකට් ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතයට ගැනීමේ හැකියාවක් පවතී. 1990 වසරේ දී ඔක්සිජන් හි ලෝහමය බහුරූපී ආකාරයක් සොයාගන්නා ලදී. ඝන ඔක්සිජන් 96 ගිගා පැස්කල්ට වැඩි පීඩනයකට යටත් කළ විට නිර්මාණය වන මෙම කලාපය  ඉතා අඩු උෂ්ණත්වයන්හි දී සුපිරි සන්නායක තත්වයට පත්වන බව 1998 වසරේ දී පෙන්වා දෙන ලදී.

භෞතික ලක්ෂණ

ඔක්සිජන් නයිට්‍රජන්ට සාපේක්ෂව වඩාත් ජලයේ ද්‍රාව්‍ය වන අතර මේ හේතුවෙන් වායුගෝලයේ 4:1 වන නයිට්‍රජන් ඔක්සිජන් අනුපාතය ජලය තුළ දී දළ වශයෙන් 2:1 ක් පමණ වේ. ඔක්සිජන් ජල ද්‍රාව්‍යතාව උෂ්ණත්ව පරායත්ත වන අතර 0 °C හිදී O2  හි ජල ද්‍රාව්‍යතාව (14.6 mg• L-1)  20 °C  හි දී එම අගය (7.6 mg• L-1) මෙන් දෙගුණයකට ආසන්න වේ. 25 °C උෂ්ණත්වයක් ද  1 atm වායු පීඩනයක් ද පවතින විට මිරිදිය ලීටරයක ඔක්සිජන් මිලලීටර 6.04 පමණ අඩංගු වේ. මෙම තත්ව යටතේ ම කරදිය ලීටරයක අඩංගු / දියවී ඇති O2 පරිමාව 4.95 mL වේ. 5 °C උෂ්ණත්වයේ දී මිරිදිය හා කරදිය සඳහා මෙම අගයන් පිළිවෙලින් 9.0 mL හා 7.2 mL දක්වා ඉහල යන අතර මේ අනුව ද්‍රව්‍යතාවන්ගේ වැඩිවීමේ ප්‍රතිශතයන් පිළිවෙලින් 50% ට වැඩි සහ 45% වැඩි අගයක් ගනී.

90.20 K (−182.95 °C, −297.31 °F) උෂ්ණත්වයේ දී ඔක්සිජන් ද්‍රව තත්වයට පත්වන අතර 54.36 K (−218.79 °C, −361.82 °F) හි දී ඔක්සිජන් ගනීභවනය වීම සිදුවේ. ද්‍රව සහ ඝන ඔක්සිජන් පැහැදිලි ස්වභාවයක් ගන්නා අතර රතු ආලෝකය අවශෝෂණය කර ගැනීම හේතුවෙන් ලා නිල් පැහැයකින් දිස් වේ. (අගය නිල් පැහැයෙන් පෙනෙනුයේ මේ හේතුව නිසා නොවේ. එය රේලි ප්‍රකිරණය නම් ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ නිල් ආලෝකය ප්‍රකිරණය වීමෙන් ඇති වේ) ද්‍රවිත වාතය භාගික ආසවනය මඟින් ඉතා සංශුද්ධ ඔක්සිජන් ලබාගන්නා අතර ද්‍රව නයිට්‍රජන් සිසිල් කාරකය සේ යොදා ගනිමින් වාතය සිසිලනයෙන් ද්‍රව ඔක්සිජන් ලබාගැනීම ද කළ හැක. ද්‍රව ඔක්සිජන් අතිශය ප්‍රතික්‍රියාශීලී සංයෝගයක් වන අතර දාහ්‍ය සංයෝග හා ද්‍රව්‍යවලින් වෙන්කර තැබිය යුතු වේ.

තාරකා විද්‍යාත්මක මූලයන් සහ සමස්ථානික

ස්වභාවයේ හමුවන වායුව 16O, 17O හා 18O යන ස්ථායී සමස්ථානික 3ක් සමන්විත වන අතර ස්වභාවයේ සුලභ වන්නේ 99.762% ප්‍රතිශත සුලභතාවයකින් යුත් 16O සමස්ථානිකයයි. ඔක්සිජන්හි සමස්ථානිකවල ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය 12 – 28 පරාසයේ පවතී.

16O වැඩි ප්‍රමාණයක් තාරකා තුළ සිදුවන හීලියම් විලයන ක්‍රියාවලිය අවසානයේ සංස්ලේෂණය වන අතර සුළු ප්‍රමාණ‍යක් නියෝන් දහන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සංස්ලේෂණය වේ. 17O ප්‍රධාන වශයෙන්ම තාරකා තුළ CNO චක්‍රයේ දී හයිඩ්‍රජන් හීලියම් බවට දහනය වීමේ දී නිපදවෙන අතර එබැවින් තරුවල හයිඩ්‍රජන් දහන කලාපයන්හි 17O සුලභ සමස්ථානිකයක් වේ. 18O සමස්ථානිකයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් CNO දහන ක්‍රියාවලියේ දී බහුලව ඇතිවන 14N, 4He න්‍යෂ්ටියක් හා බැඳීමෙන් නිපදවෙන  අතර මේ හේතුවෙන් 18O තාරකා තුළ He ගහණ කලාපයන්හි සුලභ වේ. ඔක්සිජන්හි විකිරණශීලී සමස්ථානික 14ක් හඳුනාගෙන ඇති අතර ඉන් වඩාත්ම ස්ථායී 15O සමස්ථානිකයේ අර්ධ ආයු කාලය තත්පර 122.24 ක් වන අතර ඊළඟට වඩාත්ම ස්ථායී 14O හි අර්ධ ආයු කාලය තත්පර 70.606 ක් වේ. ඉතිරි විකිරණශීලි සමස්ථානික තත්පර 27ට අඩු අර්ධ ආයු කාලයක් සහිත ඒවා වන  අතර ඒ අතරින් ද බහුතරයක අර්ධ ආයු කාලය මිලි තත්පර 83 කට වඩා අඩුය.16O ට වඩා ස්කන්ධයෙන් අඩු සමස්ථානික බහුලවම ක්ෂය වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රතිග්‍රහණය කර නයිට්‍රජන් බවට පත්වීමෙනි. මේ අතර 18O ට වඩා වැඩි ස්කන්ධ ඇති සමස්ථානික බහුලවම බීටා ක්ෂය වීමට භාජනය වෙමින් ෆ්ලුවොරීන් බවට පත්වේ.

සුලභත්වය

භූමිය සාගර සහ වාතය ඇතුළත් ජෛවගෝලයේ ස්කන්ධය අනුව වඩාත් සුලභම මූලද්‍රව්‍ය ඔක්සිජන් වේ. තවද හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම්ගෙන් අනතුරුව විශ්වයේ තෙවැනි වඩාත් සුලභතම මූලද්‍රව්‍යය ද ඔක්සිජන් වේ. සූර්යයාගේ ස්කන්ධයෙන් .9% ක් පමණ ඔක්සිජන් වේ. ලෝකයේ සාගරවල ස්කන්ධයෙන් 88.8% ක ප්‍රතිශතයක් ද පෘථිවි කබොලේ ස්කන්ධයෙන් 49.2% ක ප්‍රතිශතයක් ද ඔක්සිජන්වලින් සමන්විත වන අතර ඒ අනුව සාගරවල ප්‍රධානතම සංඝටකය ද ඔක්සිජන් වේ. පෘථිවි වායුගෝලයේ දෙවැනි වඩාත් සුලභම සංඝටකය ඔක්සිජන් වන අතර වායුගෝලයේ මුළු පරිමාවෙන් 21% ක් පමණ, නැතහොත් එහි මුළු ස්කන්ධයෙන් 23.1% ක් (ටොන් 1015 ක් පමණ) පමණ ඔක්සිජන්වලින් සමන්විතය. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අනෙකුත් ග්‍රහලෝක හා සැසඳූ කළ පෘථිවි වායුගෝලයේ ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහල අගයක ගනී. අඟහරු ([[ගොනුව:O2 a1.JPG]] පරිමාව අනු 0.1%) හා සිකුරු වැනි ග්‍රහලෝකවල වායුගෝල‍යන්ගේ ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණය පෘථිවියට සාපේක්ෂව අල්ප වේ. කෙසේ නමුත් මෙම අනෙක් ග්‍රහ‍ලෝක වටා පවතින [[ගොනුව:O2 a1.JPG]] නිෂ්පාදනය වන එකම ක්‍රමය වන්නේ ඔක්සිජන් අඩංගු කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි සංයෝග මත පාරජම්බුල විකිරණ පතිත වීම මඟින් එම අණු බිඳීමට ලක්වීමයි

[[ගොනුව:AYool WOA surf O2.png|thumb|සිසිල් ජලය තුළ O2  හි ද්‍රාව්‍යතාව ස‍ාපේක්ෂව ඉහල අගයක් වේ.]]

පෘථිවියේ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහල ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතයක් පැවතීමට හේතුව ඔක්සිජන් චක්‍රයයි. මෙම ෛ‍ජව  භූ රසායනික චක්‍රය මඟින් පෘථිවියේ ඔක්සිජන් ප්‍රධාන සංචිත ත්‍රිත්වය වන වායුගෝල‍ය, ජෛව ගෝලය සහ ශිලා ගෝලය අතර ඔක්සිජන් හුවමාරු වීමේ ක්‍රියාවලිය පැහැදිලි කෙරේ. ඔක්සිජන් චක්‍රයේ ප්‍රධාන එලවුම් සාධකය ප්‍රභාසංස්ලේෂණය වන අතර එය නූතන පෘථිවි වායුගෝලයේ සංයුතිය සඳහා ප්‍රධාන ලෙසම දායක වී තිබේ. වර්තමාන පෘථිවි වායුගෝලයේ ඇති ඔක්සිජන් පරිමාව කෙතරම් ද යත් ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මුළුමනින්ම නතර වුව ද වර්තමාන වේගය යටතේ සියළුම ඔක්සිජන් වැයවන ක්‍රියාවලීන් එක්ව වායුගෝලය මුළුමනින්ම ඔක්සිජන්වලින් මුක්ත කිරීමට ගතවන කාලය වසර 5000කට ද වැඩි බව ගණනය කර තිබේ.
ලෝකයේ ජලීය දේහයන් තුළ ද ද්‍රවිත ආකාරයට නිදහස් O2 පවතී. සාගර ජීවීන් සඳහා අඩු උෂ්ණත්වයන් හිදී ඔක්සිජන් හි ජල ද්‍රාව්‍යතාව වැඩි වීම දැඩිව බලපාන අතර මේ හේතුවෙන් ධ්‍රැවාසන්න සාගර කලාප සාගර ජීවීන් වැඩි ප්‍රමාණයකට වාසස්ථාන සපයයි. දූෂිත ජලයේ අඩංගු දිරායන ඇල්ගේ සහ අනෙකුත් ජෛව සංඝටක හේතුවෙන් එහි ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය පහල බැසිය හැක( සුපෝෂණය) විද්‍යාඥයන් ජලයේ මෙම ගුණය නිර්ණය කිරීම සඳහා ජලයේ ජෛව රසායනික ඔක්සිජන් ඉල්ලුම හෝ ජලයේ ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණය සාමාන්‍ය තත්වයට ගෙන ඒමට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය ගණනය කරනු ලබයි.

ජීවවිද්‍යාත්මක පසුබිම

ප්‍රභාසංස්ලේෂණය හා ස්වසනය
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් ජලය ඔක්සිකරණයෙන් ඔක්සිජන් නිපදවීම, ඇද වී ඇති ඊතල ආකාර රේඛා සටහනින් photon 4ක් මගින් S තත්වයේ චක්‍රයක් ඔස්සේ ඔක්සිජන් නිදහස් කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන හරයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝන 4ක් උත්තේජිත තත්වයට පත් කර නිදහස් කිරීම නිරූපණය වේ.

ස්වභාවයේ දී නිදහස් ඔක්සිජන් ජනිත වීම, ඔක්සිජන් ජනිත ප්‍රභාසංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය තුළ ජලය ප්‍රභාවිච්ඡේදනයෙන් සිදු වේ. මෙසේ නිපදවෙන ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයෙන් 70%ක් ම ජලජ හරිත ඇල්ගේ හා සයනොබැක්ටීරියා මගින් නිපදවන අතර ඉතිරිය භෞමික ශාක මගින් නිපදවනු ලැබේ.

ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සරලව පහත ආකාර සමීකරණයකින් දැක්විය හැක.

6CO2 + 6H2O +  ප්‍රෝටෝන 		C6H12O6  + 6O2

හෝ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් + ජලය + හිරුඑළිය 		ග්ලූකෝස් + ඩයොක්සිජන්

ප්‍රභාසංස්ලේෂක ජීවීන් තුළ පවතින තයිලකොයිඩ පටල මත ප්‍රභාවිච්ඡේදනයෙන් ඔක්සිජන් ජනනය සිදුවන අතර ඒ සඳහා ශක්ති ලබා ගැනීමට ෆෝටෝන 4ක් අවශ්‍ය වේ. මෙම සමස්ත ක්‍රියාවලිය පියවර ගණනාවකින් සමන්විත වන නමුත් ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ දී අවසාන වශයෙන් සිදුවන්නේ තයිලකොයිඩ පටලය හරහා ප්‍රෝටෝන අනුක්‍රමණයක් ගොඩනැගීම හා ඒ ඔස්සේ ප්‍රභා පොස්පොරයිලීකරණය මගින් ATP සංස්ලේෂණයයි. මෙම ක්‍රියාවලියේ දී ජලය ඔක්සිකරණයෙන් ලැබෙන O2  වායුගෝලයට නිදහස් කෙරේ.

සියලු ස්වායු ජීවීන්ට සෛලීය ස්වසනය සඳහා අණුක ඔක්සිජන් (O2 / ඩයිඔක්සිජන්) අත්‍යාවශ්‍ය වේ. මෙම ජීවීන්ගේ මයිටොකොන්ඩ්‍රියා තුළදී ඔක්සින් භාවිතයෙන් ඔක්සිකාරක පොස්පරලීකරණය ඔස්සේ ATP (Adenosine triphospate) සංස්ලේෂණය කෙරේ. ස්වායු ස්වස‍නය සඳහා වන සරල සමස්ත ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රභාසංස්ලේෂණයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාවලිය වන අතර පහත පරිදි දැක්විය හැක.

6H12O6 + 6O2		6CO2  + 6H2O + 2880 kJmol-1

පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ පෙනහැලි තුළදී සියුම් පටල හරහා විසරණයෙන් ඔක්සිජන් රතු රුධිර සෛල තුළට ඇතුල් වේ. එහිදී හීමොග්ලොබීන් මගින් O2 අණු ග්‍රහණය කරගන්නා අතර එවිට රතු රුධිර සෛලවල වර්ණ නිල්වන රතු පැහැයේ සිට දීප්තිමත් රතු පැහැය දක්වා වෙනස් වේ. අනෙක් සතුන් අතරින් ආත්‍රො‍පෝඩාවන් හා මොලුස්කාවන් ආදීන් හීමොසයිකින් ද , මකුණන් හා පොකිරිස්සන් ආදීන් හීමොචරිත්‍රීන් ද ඉහත ක්‍රියාවලිය සඳහා යොදා ගනී. රුධිර ලීටරයක් තුළ ඔක්සිජන් වායුව ඝන සෙන්ටිමීටර 200 ක් (200 cm3 / 200 cc) පමණ දිය කරගත හැක.

සුපර් ඔක්සයිඩ් අයන (O2 ) හා පෙරොක්සයිඩ (O22-) වැනි ප්‍රතික්‍රියාශීලී ඔක්සිජන් ප්‍රභේද ඔක්සිජන් භාවිතයේ අතුරුඵල ලෙස ඇතිවිය හැකි අතර ජීවීන්ට අහිතකර බැලපෑම් ඇති කරයි. නමුත් ඇතැම් උසස් ජීවීන්ගේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතීන් පෙරොක්සයිඩ , සුපර් ඔක්සයිඩ සහ ඔක්සිජන් මුක්ත ඛණ්ඩ ආක්‍රමණික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විශේෂ විනාශ කිරීමට යොදා ගනී. ඔක්සිජන්හි මෙම අධි ප්‍රතික්‍රියාශීලී ප්‍රභේද ශාක රෝග කාරක ජීවීන් හමුවේ දක්වන අතිසංවේදී ප්‍රතිචාරයන්හි දීද වැදගත් කෘත්‍යයක් ඉටු කරයි.

විවේකීව වැඩුණු මිනිසෙකු විනාඩියකට O2  ග්‍රෑම් 1.8 ත් 2.4ත් අතර ප්‍රමණයක් ආශ්වාස කරන අතර මේ අනුව වසරක මානව වර්ගයා මගින් O2  වායුව ටොන් බිලියන 6ක් ආශ්වාස කරනු ලැබේ.

වායුගෝලයට ඔක්සිජන් වායුව එක් වීම

 O2 නිපදවීමක් සිදු නොවේ
 O2  නිපදවෙන නමුත් නිපදවෙන ප්‍රමාණය සාගර හා සාගර පාෂාණ තුළ එක්රැස් වේ.
 O2  වායුව සාගරවලින් නිදහස්වීම ඇරඹෙන නමුත් එසේ ලැබෙන O2 වායුව O3 ස්ථරය නිපදවීමට වැයවීමක් භූමිය මගින් උරා ගැනීමක් සිදුවේ.
 අවසානයේ O2 වායුව වායුගෝලය තුළ එක්රැස් වීම ඇරඹීම

ප්‍රභාසංස්ලේෂක archea බැක්ටීරියාවන්ගේ පරිණාමයට පෙර පෘථිවි වායුගෝලය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඔක්සිජන් වායුවෙන් තොර වූවාක් විය. සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් වායුගෝලයට නිදහස් ඔක්සිජන් එකතුවීම පේලියප්‍රොටිරොසෙයික යුගයේදී එනම් අදින් වසර බිලියන 2.5ත් 1.6ත් අතර කාලයේ දී සිදුවිය. ආරම්භයේ දී O2  සාගර ජලයේ ද්‍රවිත යකඩ හා එක්ව තීරුමය යකඩ සහිත තැන්පතු ඇති කරන ලදී. අනතුරුව සාගර ජලයෙන් O2 වායුව වායුගෝලයට එක්වීම අදින් වසර බිලියන 2.7 කට පමණ පෙර කාලය වන විට වායුගෝලීය O2  ප්‍රතිශතය එහි වර්තමාන ප්‍රතිශතයෙන් 10% ක තත්වයට ළගා විය.

මෙසේ වායුගෝලයේ හා සාගර ජලයේ O2 වායුව සුලභව නිදහස් හා ද්‍රවිත ආකාර වලින් පැවතීම ආරම්භ වූ අවධියේ දී එය එකල බහුල වූ නිර්වායු ජීවීන්ට ඉතා විනාශකාරී ප්‍රතිඵල ගෙන යන අතර අදින් වසර බිලියන 2.4 කට පමණ පෙර කාලයකදී මේ හේතුවෙන් බොහෝ නිර්වායු ජීවී විශේෂ වද වී යෑම සිදුවිය. තවද O2 යොදාගෙන සෛලීය ස්වසනය සිදු කිරීමෙන් ස්වායු ජීවීන්ට නිර්වායු ජීවීන්ට හා සාපේක්ෂව වැඩි ATP ප්‍රමාණයක් සංස්ලේෂණය කළ හැකිවීම ස්වායු ජීවීන්ට පෘථිවි ජෛව ගෝලයේ ප්‍රමුඛත්වයට පැමිණීමට ආධාර විය. මේ අනුව ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ හා ස්වායු ස්වසනයේ අවසාන ඵලය ලෙස ක්‍රමයෙන් සූන්‍යෂ්ටික සෛලවලින් ඇරඹී අවසානයේ සංකීර්ණ බහු සෛලික ජීවීන් වන ශාක හා සතුන් දක්වා වන පරිණාමික ක්‍රියාවලිය ආරම්භ විය.

වසර මිලියන 540 කට පෙර කේම්බ්‍රියන් අවධියේ ආරම්භයේ සිට වායුගෝලයේ පරිමාව අනුව වූ O2 ප්‍රතිශතය 15% ක් 30%ත් අතර විචලනය වී තිබේ. අදින් වසර මිලියන 300ට පමණ පෙර වායුගෝලීය O2 ප්‍රතිශතය (පරිමාව අනුව) එහි උපරිමය වූ 35% ක් දක්වා ඉහළ යාම සිදු විය. මෙකල කාබොනිෆෙරස් අවධියේ අවසාන භාගය වූ අතර වායුගෝලීය අධික O2 සාන්ද්‍රණය නිසා වර්තමාන ප්‍රමාණයන්ට වඩා විශාල කෘමීන් හා උභය ජීවී විශේෂවල පැවැත්මට ඉඩ සැලසුණි. වසරකට ෆොසිල ඉන්ධන ටොන් බිලියන 7ක් දහනය ඇතුළු මානව ක්‍රියාකාරකම් මගින් වායුගෝලීය O2 ප්‍රතිශතයට සිදුව ඇති බලපෑම නොගිනිය හැකි තරම් වන අතර වර්තමාන ප්‍රභාසංස්ලේෂක සීඝ්‍රතාව අනුව වායුගෝලයේ පවතින O2 ප්‍රමාණයට සම ප්‍රමාණයක් සංස්ලේෂණය සදහා ගතවන කාලය වසර 2000ක් පමණ වේ.

ඉතිහාසය

ඔක්සිජන් සොයාගැනීම

ඔක්සිජන් පළමුව සොයාගන්නා ලද්දේ ස්වීඩන් ජාතික බෙහෙත් වෙළෙන්දකු වන කාල් විල්ගෙට් ෂීලෙ විසිනි. ඔහු මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් හා විවිධ නයි‍ෙට්‍රට් රත්කිරීම මගින් 1772 පමණ ඔක්සිජන් වායුව නිපදවන ලදී. ෂීලේ මෙම වායුවට ගිනි වායුව" ලෙස නම් තැබිය. ඊට හේතුව වූයේ දහනයට රුකුල්දෙන වායුව ලෙස දැන සිටි එකම වායුව එම යුගයේ ඔක්සිජන් වීමයි. මෙම සොයාගැනීම සදහන් කර ට්‍රිටයිස් මන් එයාර් ඇන්ඩ් ෆයර්" නමින් අත්පිටපතක් ඔහුගේ ප්‍රකාශක වෙත 1775 දී ඔහු යවන ලදී. කෙසේවුවත් මෙම අත්පිටපත 1777 පමණ වන තෙක් ප්‍රකාශයට පත් නොවිණ.

මේ අතර තුර බ්‍රිතාන්‍යය දේවගැති ජෝෂප් ප්‍රීස්ථලි විසින් 1774 අගෝස්තු 1 දින පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලදී. මෙය සිදුකරන ලද්දේ සූර්යාලෝකය වීදුරු නලයක් තුල රුදවූ මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් මත වැටීමට සැලස්වීමෙන්ය. මෙමගින් නිදහස් වූ වායුවට ඔහු "ඩෙෆ්ලො ජිස්ටිකේටඩ් වායුව" ලෙස නම් තැබීය. එම වායුවට බදුන්වූ ඉටිපන්දම් වඩා දීප්තිමත්ව දැල්වුණු බවත් මීයන් වඩා ක්‍රියාශිලි ලෙස ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල බවත් ඔහුට පෙණින. එම වායුව ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල ඔහු එය සාමාන්‍යය වාතයට වඩා සුවයක් තමන්ගේ පෙනහළු තුලට ලබාදුන් බව සදහන් කර සිටියේය. 1775 දී ඔහු තමන් ගේ සොයාගැනිම ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් ජර්දර් ඩිස්කවර්ස් ඔෆ් එයාර්" නම් ලිපියෙන් ප්‍රකාශයට පත්කල අතර තමන්ගේ පොත වන "එක්පරිමන්ට්ස් ඇන්ඩ් ඔබ්සර්වේෂන්ස් ඔන් ඩිෆරන්ට් කයින්ඩ්ස් ඔෆ් එයාර්" ටද එය ඇතුලත් කලේය.

පසුකාලීනව ප්‍රංශ රසායනඥ ඇන්ටෝනියෝ ලෝරන්ට් ලෝසියර් මෙම වායුව වෙනමම සොයාගැනිම සිදුකරන ලදි. කෙසේවුවද ප්‍රිස්ථලේ 1774 ඔක්තොම්බර් මස ලෝසියර්ට මුණගැසුන අතර තමන්ගේ පරීක්ෂණය ගැනත්, එම වායුව නිපදවූයේ කෙසේද යන්නත් පැවසීය. 1774 සැප්තැම්බර් 30 දින ෂීලේ පවා ලිපියක් මගින් ලෝසියර්ට එම වායුව නිපදවූයේ කෙසේද පිළිබදව දැනුම් දුන්නද එම ලිපිය ලද බවත් ලෝසියර් සදහන් කර නොමැත.

යෙදවුම්

වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක

වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී ඉතා අවශ්‍ය වන ඔක්සිජන් වායුව අතිරේක හා රෝගීන්ගේ ශ්වසන අවශ්‍යතා සැපරීමට භාවිතාවේ. ඔක්සිජන් මුහුණු ආවරණ හා නාසික ආධාරක (nasal cannels) ආධාරයෙන්, නියුමෝනියා, එම්පිසිමා හා හදවත් රෝග වැනි අපහසුතා මඟ හරවා ගැනීමට ඔක්සිජන් වායුව අතිරේක ලෙස භාවිත කරයි. රුධිරයේ හිමෝග්ලොබින් වල කාබන්මොනොක්සයිඩ් ඉවත් කිරීමටත් ඔක්සිජන් භාවිතා වේ. රෝගින්ට අවශ්‍ය යාන්ත්‍රික වාතාශ්‍රය ලබාදීමටත් ඔක්සිජන් භාවිතා කරයි.

ජීවිත ආරක්ෂාව හා විනෝදජනක ක්‍රියාවලට

පීඩනයට ලක්කළ ඔක්සිජන් වායුව සමන්විත ඇඟලුම් අභ්‍යවකාශ තරණයේදී භාවිතා කරයි. සාමාන්‍ය පීඩනයේ පවතින කෘත්‍රීමව සපයන ඔක්සිජන් සැපයුම් කිමිදුම්කරුවන් හා සමුද්‍ර නැවියන් භාවිතා කරයි. ගැඹුරු මුහුදේ පිහිනන විට ඔක්සිජන් අනිකුත් වායුන් වන නයිට්‍රජන් හෝ හීලියම් වැනි වායුන් සමඟ මිශ්‍ර කරයි. මීට හේතු වන්නේ ඔක්සිජන් විෂවීම් වළක්වා ගැනීමයි. කඳු නගින්නන් හෝ ස්ථිර-තටු-අහස්යානා (Fixed-wing-aircraft) වල ගමන් ගන්නන් ඔක්සිජන් අතිරේක භාවිතා කරයි.
වාණිජ අහස්යානාවල ගමන්ගන්නන් හදිසි අවස්ථාවල සැපයීම සඳහා ඉබේම සැපයෙන පීඩනයට පත්කල ඔක්සින් භාවිතා කරයි. මේවා අහස්යානයේ කුටි (cabins) පීඩනයට ලක්වීමකදී ක්‍රියාත්මක වේ.

කාර්මික භාවිත

යපස් ලෝහ බවට උණුකිරීමට වාණිජව නිෂ්පාදනය කරන ඔක්සිජන් 55% පමණ භාවිතා කරයි. රසායනික කර්මාන්තයේදී වාණිජ ඔක්සිජන් වලින් 25% පමණ ප්ලාස්ටික් හා රෙදිවර්ග නිපදවීමට අවශ්‍ය එතිලීන් ග්ලයිකෝල් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කරයි. අනෙකුත් වාණිජ ඔක්සිජන් වලින් 20% වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක භාවිත වලට යොදා ගනී.

විද්‍යාත්මක භාවිත

කාලගුණ විද්‍යාඥයන් සාගර ජීවීන්ගේ කවච (Shells) හා සැකිලි වල ඔක්සිජන්-18 හා ඔක්සිජන්-16 අනුපාතය මඟින් මිලියන ගණනකට පෙර කාලගුණය කෙසේ පැවතියාද යන්න තීරණය කිරීමට භාවිතා කරයි. භූගෝල විද්‍යාඥයන් පෘථිවියේ සකස්වීමේදී, ඔක්සිජන් හා සම්බන්ධ සූර්ය ක්‍රියාවලි ගැන අධ්‍යයනයට ද ඔක්සිජන් භාවිතා කරයි. මේ සඳහා ඔවුන් සාම්පල (samples) පෘථිවියෙන්, චන්ද්‍රයාගෙන්, අඟහරුගෙන් හා උල්කාපාත වලින් එකතු කරයි.

විෂ සහිත  බව

ප්‍රධාන සටහන : ඔක්සිජන් විෂ වීම

ඔක්සිඩන් වායුව වැඩි ආංශික පීඩනවල දි විෂදායක විය හැකිය. එමගින් වලිප්පුව හා තවත් සෞඛ්යමය ගැටලු ඇති විය හැක. ඔක්සිජන් විෂවීම සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භ වන්නේ ආංශික පීඩනය කිලෝ පැස්කල් (kPa)  50 ඉක්ම වූ විටය. එසේ නැතිනම් සාමාන්‍ය මුහුදු මට්ටම මෙන් 2.5 වාරයක් දී ඔක්සිඩන් හි ආංශික පීඩනය වන 21 kPa වූ විටදීය. එමනිසා වෛද්‍යමය යෙදීම්වල දී ඔක්සිඩන් මුහුණු ආවරණ හරහා ඔක්සිජන් ලබා දීමේදී භාවිතා කරන්නේ පරිමාව අනුව ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය 30% ක් වූ වායු මිශ්‍රණයකි. (සම්මත පීඩනයේ දී 30kPa  පමණ වන ) එක්තරා කාලයක දී නොමේරූ ළදරුවන් ඔක්සිජන්වලින් පෙහොසත්  බීජෞෂක තුළ තබන ලදි. නමුත් ළදරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ ඇස පෙනීම නැති වූ විට මෙම ක්‍රමය ඉවත දමන ලදී.

ඇපලෝ වැනි පැරණි අභ්‍යවකාශ යානා වලදි හා සමහරක් නවීන අභ්‍යවකාශ ඇදුම් වලදී ගඟනගාමීන්ට හුස්ම ගැනීමට සිදුවන්නේ සංශුද්ධ ඔක්සිජන්ය. නමුත් මෙහිදී විෂවීමක් සිදු නොවන්නේ භාවිතා කරන මුළු පීඩනය අඩු නිසාය. අභ්‍යවකාශ ඇදුම්වල දී ගඟනගාමින් හුස්ම ගන්නා වායුවේ ඔක්සිජන් හි ආංශික පීඩනය සාමාන්‍යයෙන් 30 kPa  පමණ වේ.(සාමාන්‍ය තත්වය මෙන් 1.4 ගුණයකි) එමගින්  ගඟනගාමීන්ගේ ධමනිවල රුධිර පීඩනය සාමාන්‍ය මුහුදු මට්ටමේ ඔක්සිජන් හි ආංශික පීඩනයට වඩා වැඩි වන්නේ මද වශයෙනි. (ධමනිවල රුධිර  වායුව බලන්න)

පෙනහළුවලට හා මධ්‍යම ස්නායු පද්ධතියට  ඔක්සිජන් විෂවීම ගැඹුරු  ස්කූබා කිමිදීමේ දී හා මතුපිට වායු ආධාරක කිමිදීමේ දී  සිදුවිය හැක.  ඔක්සිජන්හි ආංශික පීඩනය 60 kPa වැඩි වායු මිශ්‍රණයක් වැඩි කාලයක් තුළ ආශ්වාස කිරීම පුප්ඵුශිය සම්බන්ධක පටක නිත්‍ය ඝන වීමට මග පෑදිය හැක. ඔක්සිඩන්හි ආංශික පීඩනය 160 kPa   ට වැඩි වායු මිශ්‍රණයකට නිරාවරණය වීමෙන් වලිප්පුව ඇති විය හැක. (කිමිදුම්කරුවන්ට මරණීය වේ) 66m  ඊට වඩා වැඩි ගැඹුරක දී 21%  ඔක්සිජන් අඩංගු වායු මිශ්‍රණයක් ආශ්වාස කිරීමෙන් තීව්‍ර ඔක්සිජන් විෂවීමකට ලක් විය හැක. 6m  ගැඹුරක දී 100% ඔක්සිජන් ආශ්වාස කිරිම ද ඒ හා සමාන තත්වයක් ඇති කරයි.

දහනය හා වෙනත් ආපදා

අධි සාන්ද්ර ඔක්සිජන් සැපයුම් වේගවත් දහන සඳහා රුකුල් දෙයි. සාන්ද්‍ර ඔක්සිකාරක හා ඉන්ධන එකිනෙක ආසන්නයට ගෙන ආ විට දැඩි ගිනි ගැනීම් හා පිපිරීම් ආදී ආපදා සිදුවිය හැක. නමුත් මේ සදහා තාපය හෝ පුළිගු වැනි ජ්වලන උපක්‍රමයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඔක්සිජන් ඉන්ධනයක් නොවුනද ඔක්සිකාරකය වෙයි. වැඩි ඔක්සිකාරක හැකියාවක් ඇති පෙරොක්සයිඩ , ක්ලෝරේට , නියිට්‍රේට , පර්ක්ලෝරේට හා ඩයික්‍රොමේට වැනි ඔක්සිජන් අඩංගු සංයෝග ද දහනය සදහා ඔක්සිඩන් සැපයිය හැකි බැවින් ගිනි ගැනීම් ආපදා සඳහා හේතු වේ. ඇපලෝ   1 හා එහි කාර්ය මණඩලය නැති වීමට හේතු වූයේ සාමාන්‍ය පීඩනයට වඩා වැඩි සංශුද්ධ ඔක්සිජන් සැපයුමක් හා පුලිගුවක් පමණි.

සාන්ද්‍ර ඔක්සිජන් සැපයුමක් වේගවත් හා ප්‍රචණ්ඩ දහනයකට මග පාදයි. වායුමය හා ද්‍රව ඔක්සිජන් ප්‍රවාහනය හා ගබඩා කිරීමට යොදා ගන්නා යකඩ පයිප්ප හා ඇසුරුම් බඳුන්ද ඉන්ධන ලෙස භාවිතා විය හැක. එමනිසා ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනයේ දී ජ්වලන ප්‍රභව අවම කිරීම සඳහා විශේෂ පුහුණු උපක්‍රම යොදා ගත යුතුය. පරීක්ෂණත්මක පිටත්වීමක දී ඇප‍ලෝ 1 කාර්ය මණ්ඩලය මරණයට පත්කළ ගින්න ඉතා ඉක්මනින් පැතිරුණේ යානය වායුගෝලීය පීඩනයට වඩා මදක් වැඩි ඔක්සිජන්වලින් පුරවා තිබූ බැවිනි. එවැනි පීඩනයක් යොදාගෙන තිබුණේ මෙහෙයුම් වල දී  යොදා ගන්නා සාමාන්‍ය පීඩනයෙන් 1/3 ක් වූ පීඩනය වෙනුවටය.

දැව , පෙට්‍රො රසායනික හා asphalt ඇස්ෆල්ට් වැනි කාබනික ද්‍රව්‍ය ද්‍රව ඔක්සිජන් වලින් පෙගවූ විට යාන්ත්‍රික ගැටුමක දී නොසිතූ ලෙස පුපුරායාමට භාජනය විය හැක. මිනිස් ශරීරය හා ගැටීමේ දී සමෙහි හා ඇස්වල(cryogenic) පිලිස්සීම් ඇති විය හැකිය.

කාර්මික නිෂ්පාදනය

වාර්ෂිකව කාර්මික භාවිතය සඳහා වාතයෙන් වෙන්කර ගනු ලබන ඔක්සිජන් ටොන් මිලියන 100 නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ප්‍රධාන ක්‍රම යුගලක් භාවිත කෙරේ. වඩාත් ප්‍රචලිත ක්‍රමය වන්නේ ද්‍රවිත වාතය එහි විවිධ සංරචක වලට භාගික ආසවනයෙන් වෙන්කිරීමයි. එහිදි නයිට්‍රජන් වාෂ්පයක් ලෙස ආසවනය වී ඉවත් වන අතර ඔක්සිජන් ද්‍රවය ලෙස ඉතිරිවේ.

ජලය විද්‍යුත් විච්ඡේදනය සඳහා යොදා ගනු ලබන්නේ හොෆ්මාන් විද්‍යුත් විච්ඡේදන උපකරණයයි.

ඔක්සිජන් නිපදවන අනෙක් ක්‍රමයේදී පිරිසිදු වියළි වායු දහරාවක් එකිනෙකට සර්ව සම සියොලයිට් අනුක පෙරන යුගලකින් එකක් ඔස්සේ යවනු ලැබේ. එහිදි නයිට්‍රජන් වායුව අවශෝෂණය වන අතර ප්‍රතිඵලය ලෙස ලැබෙන වායු දහරාවෙන් 90% – 93% අතර ප්‍රමාණයක් ඔක්සිජන් වේ. මීට සමගාමීව නයිට්‍රජන් වලින් සංතෘප්ත වු අනෙක් සියෝලයිට් ස්ථරයේ ක්‍රියාකාරී පීඩනය අඩුකර මුල් ස්ථරයෙන් නිපදවෙන ඔක්සිජන් දහරාවෙන් කොටසක් ඒ ඔස්සේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට යැවීම මගින් නයිට්‍රජන් වායුව නිදහස් කර ගනු ලැබේ. නියත කාලසීමාවකට පසු මෙම ක්‍රියාවලියේදී භාවිත වන සියොලයිට් ස්ථර භාවිත කරන ආකාරය අතුරුමාරු කෙරෙන අතර ඒ ඔස්සේ අඛණ්ඩ ඔක්සිජන් දහරාවක් ලබාගැනේ. මෙම ක්‍රමය පීඩන හුවමාරු අධිශෝෂණ ක්‍රමය ලෙස හැදින්වේ. වර්තමානයේදී ඔක්සිජන් වායුව ලබාගැනීම සඳහා අධීශීතන ක්‍රම වෙනුවට භාවිතා වන මෙවැනි ක්‍රම වඩාත් ප්‍රචලිත වෙමින් පවති. ('රික්තක හුවමාරු අධිශෝෂණ' ක්‍රමය බලන්න)

ජලය ,අණුක ඔක්සිජන් සහ හයිඩ්‍රජන් බවට විද්‍යුත් විච්ඡේදනය ඔස්සේ ද ඔක්සිජන් වායුව නිපදවිය හැකිය. ඔක්සයිඩ සහ ඔක්සි අම්ල වර්ගවලින් විද්‍යුත් උත්ප්‍රේරිත ආකාරයට ඔක්සිජන් වායුව ලබාගැනීම ද මෙයටම සමාන ක්‍රමයක් වේ. මේ සඳහා රසායනික උත්ප්‍රේරක ද භාවිතා කළ හැකිය. සබ්මැරීන සහ ජීවිතාධාරක උපකරණවල කොටසක් ලෙස භාවිතා කරන රසායනික ඔක්සිජන් උත්පාදක සහ ඔක්සිජන් ඉටිපන්දම් මේ සඳහා උදාහරණ වේ. මේවා වර්තමානයේ පවා වාණිජ ගුවන් යානා වලදී අවපීඩනමය හදිසි අවස්ථා වලට මුහුණදීම සඳහා භාවිත කෙරේ. වාතයෙන් ඔක්සිජන් වෙන්කර ගන්නා තවත් ක්‍රමයකදී අධි පීඩනය හෝ විද්‍යුත් ධාරාවක් භාවිතයෙන් වාතය සර්කෝනියම් ඩයොක්සයිඩ් ආශ්‍රිතව නිපද වු සෙරමික් පටලයක් හරහා යැවීම මගින් සංශුද්ධ තත්ත්වයට ඉතා ආසන්න ඔක්සිජන් වායුව නිපදවා ගනු ලැබේ.

තොග වශයෙන් මිලට ගන්නා විට 2001 වසරේදි ද්‍රවිත ඔක්සිජන් කිලෝග්‍රෑමයක මිල ඇමෙරිකන් ඩොලර් 0.21 පමණ විය. ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනයේදී ප්‍රධානම පිරිවැය දැරීමට සිදු වන්නේ වාතය ද්‍රවීකරණය කිරීමට ශක්තිය ලබාගැනීම සඳහා වන බැවින් ශක්ති ප්‍රභව සඳහා යන වියදම වෙනස්වීමත් සමග ඔක්සිජන් වල මිලද වෙනස් වේ.

ආර්ථිකමය හේතු නිසා බොහෝ විට ඔක්සිජන් ද්‍රවිත තත්වයෙන් තොග වශයෙන් විශේෂයෙන් පරිවරණය කරන ලද ප්‍රවාහකයන් ඔස්සේ ප්‍රවාහනය කෙරේ. එක් ද්‍රවිත ඔක්සිජන් ලීටරයකින් සාමාන්‍ය වායුගෝලීය පීඩනය යටතේ සෙල්සියස් අංශක 200 ඇති ඔක්සිජන් වායු ලීටර් 840 ක් ලබාගත හැකිවීම ඊට හේතුවයි. ආරෝග්‍යශාලා වැනි  විශාල වශයෙන් සංශුද්ධ ඔක්සිජන් වායුව අවශ්‍ය වන ආයතනවල ඇති ඔක්සිජන් ගබඩා කරන විශාල බහාලුම් නැවත පිරවීම මෙවන් ප්‍රවාහක මගින් සිදුකෙරේ. මෙවන් ආයතනවලදී ද්‍රවිත ඔක්සිජන් භාවිත කිරීමට පෙර වායු තත්වයට පත්කර ගැනීම සඳහා තාප හුවමාරුවක් භාවිත කෙරේ. සම්පීඩිත වායු තත්ත්වයෙන් ඔක්සිජන් අඩංගු වන කුඩා සිලිණ්ඩර වශයෙන් ද ඔක්සිජන් ගබඩා කිරීම සහ ප්‍රවාහනය කිරීම සිදු කෙරේ. ඒවා නොයෙක් ජංගම වෛද්‍ය යෙදුම් සහ ඔක්සි - ඉන්ධන පැස්සුම් සහ කැපුම් උපකරණ සඳහා භාවිත වේ.

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියැවුම්

බාහිර සබැඳුම්

 Oxidizing Agents > Oxygen
 Oxygen (O2) Properties, Uses, Applications
 Roald Hoffmann article on "The Story of O"
 WebElements.com – Oxygen
 Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Oxygen

විද්‍යාව
රසායන විද්‍යාව
ඔක්සිජන්
මූලද්‍රව්‍යය

ඔක්සිජන්


Dumbarton Football Club er knattspyrnufélag frá samnefndum bæ í vestanverðu Skotlandi. Félagið var stofnað árið 1872 og var eitt hið sigursælasta á nítjándu öld. Dumbarton varð á þeim árum tvívegis Skotlandsmeistari og einu sinni bikarmeistari. Í seinni tíð hefur félagið verið langdvölum í neðri deildunum og er langt frá því að ná fyrri styrk.

Saga
Árið 1872 horfði hópur ungra manna frá Dumbarton á knattspyrnuleik milli stórliðanna Queen's Park og Vale of Leven og ákváðu í kjölfarið að stofna knattspyrnulið. Árið eftir varð félagið meðlimur í Skoska knattspyrnusambandinu og á skömmum tíma varð það eitt af öflugustu liðum í Vestur-Skotlandi.

Á árunum 1881 til 1897 komst Dumbarton sex sinnum í úrslitaleik bikarkeppninnar, þar af varð liðið einu sinni bikarmeistari eftir sigur á Vale of Leven árið 1883. Í kjölfar þess sigurs mætti liðið ensku bikarmeisturunum í Blackburn Rovers og sigruðu þá 6:1.

Árið 1889 sameinaðist Dumbarton nágrannaliðinu Dumbarton Athletic en nafn og búningur félagsins breyttust ekki. Árið eftir varð Dumbarton eitt af stofnfélögum skosku deildarkeppninnar. Liðið endaði í toppsæti með jafnmörg stig og Rangers. Eftir að úrslitaleik liðanna lauk með jafntefli var ákveðið að þau skiptu með sér meistaratigninni. Árið eftir urðu Dumbarton óskoraðir meistarar, tveimur stigum á undan Celtic.

Atvinnumennska var heimiluð í skoska boltanum árið 1893. Dumbarton var þó í hópi þeirra félaga sem ákvað að halda tryggð við áhugamennskuhugsjónina. Sú ákvörðun reyndist dýrkeypt þar sem flestir bestu leikmennirnir gengu til liðs við önnur félög. Vorin 1895 og 1896 hafnaði liðið í neðsta sæti og þurfti að leita endurkjörs hjá öðrum aðildarfélögum. Í seinna skiptið var félagið fellt niður um deild og eftir að enda í neðsta sæti annarar deildar árið 1897 drógu stjórnendur liðsins það úr keppni.

Eftir nokkurra ára eyðimerkurgöngu utan deilda fékk Dumbarton að nýju þátttökurétt í deildarkeppninni árið 1906. Dumbarton náði nokkrum árum í efstu deild í kringum fyrri heimsstyrjöldina en var oftast um miðja næstefstu deild. Við tóku tíðindalitlir áratugir, þar sem félagið átti oft í talsverðum rekstrarvanda.

Árið 1970 mátti litlu muna að Dumbarton kæmist í úrslit deildarbikarsins þar sem liðið tapaði 4:3 í framlengdum undanúrslitaleik gegn Celtic. Tveimur árum síðar varð liðið meistari í annari deild og komst þar með í fyrsta sinn í áratugi í hóp þeirra bestu. Dvölin þar varð ekki löng. Deildarkeppnin var endurskoðuð árið 1975 og úrvalsdeild sett á laggirnar með færri liðum. Dumbarton færðist niður um deild á nýjan leik og við tók erfiður tími, þar sem helsta ljósið í myrkrinu var undanúrslitaleikur í bikarkeppninni árið 1976.

Dumbarton lék í síðasta sinn í efstu deild leiktíðina 1984-85. Eftir góða byrjun missti liðið allan vind úr seglunum í lokaumferðunum og fallið varð ekki umflúið. Upp frá því hefur Dumbarton ekki komist nærri því að leika meðal þeirra bestu. Leiktíðina 2021-22 er félagið í þriðju efstu deild.

Titlar
Úrvalsdeild (2): 1890–91, 1891–92
Skoski bikarinn (1): 1882-83

Skosk knattspyrnufélög
Stofnað 1872

Dumbarton F.C.


Miguel Bayot (10 de julho de 1644 - 28 de agosto de 1700) foi um prelado católico romano que serviu como bispo de Cebu (1697–1700).

Biografia
Miguel Bayot nasceu em Belmonte, Espanha, e foi ordenado na Ordem Franciscana. A 13 de maio de 1697, o papa Alexandre VIII nomeou-o bispo de Cebu. A 21 de setembro de 1699 foi consagrado bispo por Diego Camacho y Ávila, arcebispo de Manila coadjuvado pelo padre Domingo de Valencia. Serviu como Bispo de Cebu até à sua morte no dia 28 de agosto de 1700.

Mortos em 1700
Nascidos em 1644
Bispos católicos
Bispos nomeados pelo Papa Alexandre VIII

Miguel Bayot


بيكوفو  هي مدينة في مقاطعة فولغوغراد أوبلاست في روسيا. يبلغ عدد سكانها حوالي 8337 نسمة.

مراجع

مدن مقاطعة فولغوغراد

بيكوفو (مقاطعة فولغوغراد)


Isabel Natividad Díaz Ayuso (Madrid, 17 de outubro de 1978) é uma política espanhola do Partido Popular. Atualmente desempenha as funções de Presidente da Comunidade de Madrid desde agosto de 2019.

Biografia
Nasceu a 17 de outubro de 1978 em Madrid, numa família que vive no bairro Chamberí, cresceu e onde ainda vive. Os seus pais estavam envolvidos no comércio de artigos médicos; o seu pai, Leonardo Díaz, morreu em 2014 após três anos sofrendo de demência senil. A sua família paterna é originária do município de Ávila de Sotillo de la Adrada.  É licenciada em Jornalismo pela Universidade Complutense de Madrid (UCM) e mestre em Comunicação Política e Protocolo, trabalhou na comunicação social em Espanha, Irlanda (numa estação de rádio) e Equador (numa produtora de televisão). Filiada ao Partido Popular (PP) em 2005, quando Pablo Casado era presidente de Novas Gerações em Madrid.

Especializada em comunicação política, dirigiu a área virtual do PP em Madrid e foi responsável pela campanha digital de Cristina Cifuentes em 2015. Também foi presidente do Comitê de Adesão do PP em Madrid e responsável pela área nacional de comunicação digital do PP.

Trajetória política
Candidata à lista do PP para as eleições para a Assembleia de Madrid de 2011, não foi eleita então deputada. Entrou na 9ª legislatura do parlamento regional a 15 de julho para preencher a vaga devido à demissão de Engracia Hidalgo. Ela renovou o seu ato de vice nas eleições de 2015. Durante a décima legislatura, foi porta-voz adjunta do seu grupo parlamentar na Assembleia de Madrid, cargo que deixou em setembro de 2017, juntamente com a sua qualidade de deputada, por ocasião da sua nomeação como Vice-Ministra da Presidência e Justiça do governo. Durante as 9ª e 10ª legislaturas, foi porta-voz das comissões de Telemadrid e de Cultura e Turismo, bem como membro das comissões de Educação e Desporto e das comissões da Presidência, Justiça e Porta-voz do Governo. Em maio de 2018, foi nomeada Secretária Adjunta de Comunicação e porta-voz do PP em Madrid.

A 11 de janeiro de 2019, foi anunciada a decisão do presidente do PP, Pablo Casado, de designá-la como chefe da lista do seu partido para as eleições da Assembleia de Madrid de 2019, concorrendo assim como candidata à presidência da Comunidade de Madrid.

Nas eleições de 26 de maio de 2019, a lista do PP obteve 22,23% dos votos válidos e 30 assentos, a segunda lista mais votada depois do PSOE, a lista mais votada com 27,31% dos votos válidos e 37 assentos.

Nas eleições para a Assembleia de Madrid de 2021, com Isabel Díaz Ayuso no comando, a candidatura do Partido Popular obteve uma vitória retumbante com 1.620.213 votos (44,3% dos votos expressos), atribuídos por 65 deputados da Assembleia, mais que o dobro do alcançado nas eleições eleições anteriores. Em termos absolutos, este é o maior número de votos da história para qualquer candidatura em uma eleição para a Assembleia de Madrid.

Em Abril de 2021, aprovará uma reforma fiscal destinada a baixar os impostos sobre as sucessões e doações.

Entre 200.000 e 670.000 manifestantes reúnem-se a 13 de Novembro de 2022 em Madrid para defender o sistema de saúde pública na região e contra uma proposta de reforma do sector. A manifestação visa as políticas de saúde de Isabel Diaz Ayuso, que pretende desenvolver parcerias público-privadas e reestruturar o sistema de cuidados comunitários. Segundo os sindicatos, estes serviços têm estado sob pressão durante vários anos, devido à falta de recursos e de pessoal, e a uma gestão regional deficiente.

Posições políticas
Sobre as alterações climáticas, ela diz que "sempre existiu" e rejeitou "reivindicações apocalípticas" como parte de uma "conspiração comunista".

Ela apoia o neoliberalismo em questões económicas.

Políticos da Espanha
Nascidos em 1978

Isabel Díaz Ayuso