The national flag of Spain (), as it is defined in the Constitution of 1978, consists of three horizontal stripes: red, yellow and red, the yellow stripe being twice the size of each red stripe. Traditionally, the middle stripe was defined by the more archaic term of , and hence the popular name  (red-weld).

The origin of the current flag of Spain is the naval ensign of 1785,  under Charles III of Spain. It was chosen by Charles III himself among 12 different flags designed by Antonio Valdés y Bazán (all proposed flags were presented in a drawing, which is in the Naval Museum of Madrid). The flag remained marine-focused for most of the next 50 years and flew over coastal fortresses, marine barracks and other naval property. During the Peninsular War, the flag could also be found on marine regiments fighting inland. It was only in 1820 that the first Spanish land unit, the La Princesa Regiment, was provided with one, and it was not until 1843 that Queen Isabella II of Spain made the flag official.

Throughout the 19th and the 20th centuries, the color scheme of the flag remained intact, with the exception of the Second Republic period (1931–1939); the only changes centered on the coat of arms.

Spanish flag legal frame and specifications
The present laws and regulations on the Spanish flag are:
 Spanish Constitution of 1978, establishing the national flag:

 Act 39/1981, regulating the use of the flag.
 Royal Decree 441/1981, establishing the detailed technical specifications of the colours of the flag.
 Royal Decree 1511/1977, establishing the Regulations on flags, banners and emblems (Reglamento de Banderas y Estandartes, Guiones, Insignias y Distintivos)
  Royal decree of 19 July 1913 (effective 1 January 1913), abolishing the 5-stripe Spanish merchant flag and establishing the plain triband—the national flag without the shield—as the Spanish merchant flag.

Colours
The colours of the flag, as officially defined by the Spanish Royal Decree 441/1981 of 27 February, are:

The nearest Pantone shades are 7628 C (red) and 7406 C (yellow).

Design
The basic design of the current flag of Spain with the coat of arms is specified by rule 3 of the Royal Decree 1511/1977, that states the following:
 The coat of arms of Spain has a height equal to  of the hoist (height) and will figure on both sides of the flag.
 When the flag is of regular proportions, having a length equal to  of the width, the coat's axis is placed at a distance from the hoist equal to  of the flag's height.
 If the flag's length is less than normal, the coat of arms is placed at the center of the flag.
This type of triband design has become known as a Spanish fess.

Flag protocol
The flag can only be flown horizontally from public buildings, private homes, businesses, ships, town squares, or during official ceremonies. While the flag should be flown from sunrise to sunset, government offices in Spain and abroad must fly the flag on a 24-hour basis (during the night, and in poor light, it must be properly lit). The flags must conform to the legal standards, and cannot be soiled or damaged in any way.

For mourning activities, the flag can be flown in either of the following ways. The first method, commonly known as half-masting, is performed when the flag is hoisted to the top of the flagpole, then lowered to the pole's one-third position. The other method is to attach a black ribbon to a flag that is permanently affixed to a staff. The ribbon itself is ten centimetres wide and it is attached to the mast so that the ends of the ribbon reach the bottom of the flag. During the funeral ceremony, the flag may be used to cover the coffins of government officials, soldiers and persons designated by an act of the President; these flags are later folded and presented to the next of kin before interment.

When flying the Spanish flag with other flags, the following is the correct order of precedence: the national flag, flags of foreign states, the flag of Europe, international NGOs, military and government standards, autonomous communities flags, city flags and any others. When foreign flags are used alongside the Spanish flag, the flags are sorted according to their countries' names alphabetically in the Spanish language. The only exception is when the congress or meeting held in Spain dictates a different language to be used for sorting. The flag of Europe has been hoisted since Spain became a member of the Union. While not mentioned by name in the law, the flag of NATO can be used in Spain, since it belongs to that organization as well.

When unfurled in the presence of other flags, the national flag must not have smaller dimensions and must be situated in a prominent, honorable place, according to the relevant protocol.

Other flags currently in use

Civil authorities
Some high-ranking officials of the Spanish state (i.e., the president, the vice-presidents and the ministers of the government, or the chairmen of the Congress of Deputies and the Senate) are entitled to display a flag representative of their status. It is a square flag of Spain with the Spanish coat of arms centered on the yellow stripe.

Yacht ensign
The Yacht ensign is the flag of Spain charged with the royal crown in blue in the center of the yellow stripe. This flag was first established in 1875 by Royal Decree (decreto real), which provided that the central stripe would display the royal crown (corona real); this flag apparently continued to be used following the creation of the Spanish Republic in 1931, but the royal crown was changed to a blue mural crown or a blue coronet;  the current version—depicting the royal crown in blue—was introduced following the restoration of the monarchy.

Naval jack
The Spanish naval jack is only hoisted at the prow of all Navy ships when docked or anchored in foreign waters, from sunrise to sunset. In national waters it is hoisted on Sundays, festivities and in presence of a foreign warship as soon as it moors at the dock. The national flag is always hoisted at the stern, when sailing, and from sunrise to sunset, when docked. It is a square flag (ratio 1:1) composed of 4 quarters: The current version of the jack was adopted in the early 1980s.
 First quarter, for Castile: Gules, a tower Or, masoned sable and ajouré azure;
 Second quarter, for León: Argent, a lion rampant gules (differing from the one on the national flag) crowned, langued and armed or;
 Third quarter, for Aragon: Or, four pallets gules;
 Fourth quarter, for Navarre: Gules, a cross, saltire and orle of chains linked together Or, a centre point vert.

Flags for Armed Forces
The flag used by the Spanish Armed Forces is the same one that is used as the state flag and national ensign. Military units, however, use a less oblong, more square version (full size dimensions ) charged with the name of the unit.

Royal Standards of Spain

The King of Spain uses a flag known as the Royal Standard. The Royal Standard of Spain consists of a crimson square with the Coat of arms of the King in the center. It is usually flown at the King's official residence, the Palacio de la Zarzuela, other Spanish royal sites, displayed on his official car as small flags. It is regulated by clause 2 of Royal Decree 527/2014, 20 June, an amendment to Title II of Spanish Royal Decree 1511/1977 adopting Flags, Standards, Guidons, Insignia and Emblems Regulation.

The Royal Guidon (Guión), the monarch's military personal ensign, is described by Rule 1 of Royal Decree 527/2014, an amendment to Title II, Rule 1 of Spanish Royal Decree 1511/1977. It is nearly identical to the Royal Standard except that the Royal Guidon has a Gold fringe. It is made of silk taffeta. The size of the guidon is . It is the personal command ensign or positional flag of the monarch, and is carried nearby him.

The heir to the crown, the Princess of Asturias, has her own standard and guidon. The Standard of the Princess of Asturias is regulated by Royal Decree 284/2001 that modified the Title II of Spanish Royal Decree 1511/1977. The Standard of the Princess of Asturias consists of a light blue (the colour of the flag of Asturias) square flag with the coat of arms of the Princess of Asturias in the center. The Guidon is identical to the Standard except that the Royal Guidon has a gold fringe. It is made of silk taffeta. The size of the guidon is . It has fallen into disuse because of the Princess's young age.

History

While the concept of a national flag did not exist in the Middle Ages, the symbol of Spain was the Royal Shield. It was frequently made up of other different flags, full of images and symbols that represented all the values that the troops or the King defended.

Standard of the Catholic monarchs

In Spain the medieval kingdoms which merged in the sixteenth century had their own heraldic symbols and their navies used to display their own flags and standards on both the Mediterranean Sea and the Atlantic Ocean, where the Aragonese and Castilian Crowns had their respective areas of influence. The flag of the Crown of Aragon was a yellow flag with four red stripes (an element which is still common in the present flags of the territories that formed the Crown: Aragon, Catalonia, Valencia, the Balearic Islands and Roussillon in France). The Crown of Castile, since the final union between the kingdoms of Castile and León in 1230, used a quartered flag alternating the Castilian (Gules, a tower Or, masoned sable and ajouré azure) and Leonese (Argent, a lion rampant purpure crowned or, langued and armed gules) emblems. Aragonese and Castilian flags and coats of arms merged when the Catholic monarchs created the new symbols of their personal union of the crowns in 1475.

The banner of Castile and León was the first European symbol to arrive in the New World.

Cross of Burgundy

The Cross of Burgundy was introduced to Spain after the marriage of Joanna of Castile to Philip the Handsome, Duke of Burgundy in 1496. The flag was the primary symbol of Philip the Handsome. It introduced into Spanish vexillology a design that although of foreign origin, would become the primary symbol of Spain. The flag was usually embroidered on white or yellow cloth. The Cross of Burgundy is also known as "The Vane of Burgundy" or  as it is derived from St. Andrew's Cross. Since the reign of Charles I of Spain (1516-1556), different Spanish armies have used flags with the Cross of Burgundy on different fields. It was also incorporated in the uniforms of Burgundian archers, and later in the uniforms of the rest of the army. It also appeared on Spanish regimental flags.

Habsburg Spain
When the House of Habsburg took the Spanish throne by mid-16th century each military company had its own flag in which appeared usually the arms of its commander over the Cross of Burgundy. In order to represent the King, they used to have another one, the "Coronela", during the reign of Charles I (Charles V as Holy Roman Emperor) that was made of yellow silk (the imperial color) with the embroidered imperial shield.

When Philip II came to power, he ordered that, in addition to the flags of each company, each Tercio should have another one of yellow color with the Cross of Burgundy in red. The units of Cavalry took the same flags but of smaller size, called Banners.

However, at this time the concept of a national flag as understood nowadays did not exist, and so the true symbol of the nationality was represented by the Royal arms. The use of other flags besides the mentioned ones was frequent, with various images or symbols. Some examples are the flag of Santiago (Saint James the Great), the green one the Emperor took during the conquest of Tunisia or the crimson one used by Hernán Cortés in Mexico.

Philip V and the new Bourbon dynasty

The arms of Bourbon-Anjou were added in 1700 when Philip V became king of Spain. He introduced several changes on the royal arms. The king's new arms were designed by the French heraldists Charles-René d'Hozier and Pierre Clairambault in November 1700. Philip V also changed the philosophy and the design of the flags of Spain. He was the first to give Spain a unified symbol of its own when putting on white fabric the Cross of Burgundy and the Royal coat of arms. It still was not a national flag, but a first "try", in line with similar attempts in other European nations.

The flags were organized in three groups:

 Standard or Royal flag: it continued being of crimson color, with the royal arms embroidered, the Golden Fleece and the collar of the Order of the Holy Spirit.
 Military flag: the color was reduced to white with the Cross of Burgundy and the Royal arms.
 Pavilion of the Navy: again white, with the Royal arms.

Origins of the present ensign: Charles III

In 1760 Charles III modified the shield of the Royal arms, suppressing the collar of the Holy Spirit, maintained the Golden Fleece and added two new quarters, corresponding to the House of Farnese (six blue lilies on gold) and Medici (five red discs and one blue disc with three lilies of gold, all on gold).

The military flag or Coronela of Spanish regiments was, during the Bourbon years, the Cross of Burgundy with different additions in each military unit depending on their territorial origin, commander, etc.

When Charles III became King of Spain, he observed that most of the countries in Europe used flags which were predominantly white and, since they were frequently at war with each other, lamentable confusions occurred at sea, as if was difficult to determine if a sighted ship were enemy until practically the last moment. For this reason, he ordered his Minister of the Navy to present several models of flags to him, needing to be visible from great distances. The Minister selected twelve sketches which were shown to the king. The flag that was chosen as war ensign is the direct ancestor of the current flag. It was a triband red-yellow-red, of which the yellow band was twice the width of the red bands, a unique feature that distinguished the Spanish tribanded flag from other tribanded European flags. The flag chosen as civil ensign or for Merchant Marine use, meanwhile, consisted of five stripes of yellow-red-yellow-red-yellow, in proportions 1:1:2:1:1. Despite popular belief that the colors which constitute the Spanish flag were derived from the standard of the Crown of Aragon, there is no written evidence to support this.

Second Spanish Republic

On 14 April 1931, the monarchy was abolished and replaced by the Second Spanish Republic. The regime change was symbolized by a new tricolor flag, red, yellow and murrey (), instead of the previous red and yellow bicolor, considered, at the time, monarchist. The purported aim of the murrey strip was to represent Castile and León in the flag's colours, as the existing red and yellow represented the territories of the former Crown of Aragon.
The Republican flag was officially adopted on 27 April and officially given to the army on 6 May. Formed by three horizontal strips of the same width, red, yellow and , with the coat of arms of the Second Spanish Republic at the center (quarterly of Castile, Leon, Aragon and Navarre, Enté en point for Granada, stamped by a mural crown between the two Pillars of Hercules). Another novelty was the smaller dimensions of this flag in its military version, of 1 m by 1 m.

As for the addition of the murrey to represent Castile in the national flag, since the last quarter of the 20th century there are authors that contradict former historians maintaining that the Castilian banner was not murrey, but crimson.

Spanish State

The Spanish Civil War officially ended on 1 April 1939, when the last Spanish Republican outposts were overrun by the Nationalists. The Republican regime in Spain was destroyed and Francisco Franco became the  of the country and remained in power until his death on 20 November 1975.

On 29 August 1936, the National Defense Junta issued Decree No. 77 that declared: "The red and gold/yellow bicolour flag is re-established as the flag of Spain", which served as the first flag of Nationalist Spain. This flag was replaced in 1938 by a flag bearing the Eagle of Saint John added to the shield. The new arms were allegedly inspired in the coat of arms the Catholic Monarchs adopted after the taking of Granada (represented using a , word that also means 'pomegranate' in Spanish) from the Moors, but replacing the arms of the Kingdom of Sicily for those of Navarre, and adding the Pillars of Hercules on each flank of the coat of arms. In 1938 the columns were placed outside the wings.

On 26 July 1945, the commander's ensigns were suppressed by decree, and on 11 October a detailed regulation of flags was published, that fixed the model of the bi-colour flag in use, with a new version of the Saint John eagle. The models established on that decree were in force until 1977.

During this period two more flags were usually displayed together with the national flag: the flag of Spanish Falange (three vertical strips, red, black, red, with the black stripe being wider than the red ones, and the yoke and arrows emblem in red placed on the centre of the black stripe) and the Carlist flag (the Saint Andrew saltire or Cross of Burgundy red on white) as representation of the National Movement.

Spanish transition

From the death of Franco in 1975 to 1977, the national flag remained that of the 1945 regulation. On 21 January 1977 a new flag was approved that differed from the previous one in that the eagle's wings opened further (the "pasmada" eagle), the Pillars of Hercules were again placed within the wings, and the ribbon with the motto UNA, GRANDE Y LIBRE (ONE, GREAT and FREE) was moved from the eagle's neck to above the eagle's head. Not many flags with this coat of arms were made. Finally, and after the restoration of the House of Bourbon to the Spanish Throne in the person of King Juan Carlos I, the Spanish Constitution of 1978 was published, article 42 section 12 of which reads "The Flag of Spain is formed by three horizontal stripes, red, yellow and red, the yellow being double the width of each of the red ones."

The national flag of Spain finally received its present-day coat of arms on 19 December 1981.

Unofficial flags

 At some point during the 1990s an unofficial version of the Spanish flag sporting an Osborne bull superimposed as some sort of "coat of arms" began appearing in football arenas. This usage has become increasingly popular and this flag is easily seen nowadays during sports events, football or others, which include a Spanish team or player, or the Spanish national team itself.
 The flag of the Second Republic, with the indigo strip, is often seen in rallies organized by those closely associated to the Second Spanish Republic. The flag is mostly used by left-leaning people to show a disdain for the monarchy. .
 A Spanish flag with a superimposed kicked football was used as the emblem of the 1982 FIFA World Cup.
 The yellow and red colours used on the "pecten" logo of Royal Dutch Shell are thought to relate to the colours of the flag of Spain, as Shell built early service stations in the state of California which had strong connections with Spain.
 The Spanish flag is used in the reverse of the Texas state seal as one of the six flags over Texas, as well as in the seal of the city of Mobile, Alabama.
 A new Iberian union is a political prospect proposed by Iberism thinkers in which Portugal and Spain would be united. There are several flag options most of them combining both countries' colours and coats of arms.

See also

 List of proposed Spanish flags
 List of Spanish flags
 Spanish fess

Note

References

External links

 The Spanish Flag, colors, history, symbolism.
 Flag of Spain – Royal Spanish Navy
 Historical Flag of Spain
 Presidency of the Government – The Banner

National symbols of Spain

Spain
Spain
Spain
Spain

Flag of Spain


Petar Musa (Zagreb, 4. ožujka 1998.) hrvatski je nogometaš koji igra na poziciji napadača. Trenutačno igra za Benficu.

Klupska karijera

Rana karijera
Godine 2007. prešao je iz Hrvatskog dragovoljca u Zagreb. Za Zagreb je debitirao 1. ožujka 2016. kada je Zagreb izgubio 3:0 od Slaven Belupa u utakmici 1. HNL. Zagreb je te sezone ispao iz lige te je Musa iduću sezonu igrao u 2. HNL. Za Zagreb je sveukupno igrao 16 puta te niti jednom nije bio strijelac. Na kraju sezone, tijekom ljeta 2017., prešao je u Inter Zaprešić, a u istom prijelaznom roku i u Slaviju Prag.

Slavia Prag i posudbe u Češkoj
Nedugo nakon Musinog prelaska u Slaviju Prag 2017., klub ga je posudio češkom drugoligaškom klubu Viktoria Žižkov do kraja sezone. Za Viktoriju Žižkov postigao je 6 golova u 21 utakmici. Slavia ga je u ljeto 2018. ponovno posudila istom klubu, no ovaj put do kraja godine. Musa je 6 puta bio strijelac u 16 utakmica.

Slavia Prag je u zimskom prijelaznom roku 2019. poslala Musu na posudbu u Slovan Liberec. Za novi je klub debitirao 16. veljače 2019. u prvoligaškoj utakmici u kojoj je Baník Ostrava pobijedila 2:1. U Češkom nogometnom kupu debitirao je 3. travnja kada je Slovan Liberec izgubio u produžetcima od istog protivnika istim rezultatom. Svoj prvi klupski pogodak postigao je 19. srpnja kada je Slovan Liberec izgubio 1:2 u ligaškom susretu protiv Viktorije Plzeň. Za Slovan Liberec je sveukupno postigao 8 golova u 31 utakmici, od kojih je 7 postigao u prvoj polovici sezone 2019./20.

Musa je vraćen s posudbe na polovici sezone. Za Slaviju Prag debitirao je 16. veljače 2020. u prvoligaškoj utakmici u kojoj je Bohemians pobijedio s minimalnih 1:0. Svoj prvi klupski pogodak postigao je šest dana kasnije u ligaškom susretu protiv Opave koja je poražena 2:0. Dana 28. lipnja Musa je zabio dva gola klubu Mladá Boleslav u ligaškoj utakmici koja je završila 4:0. U drugoj polovici te sezone postigao je 7 golova u 14 utakmica. Te sezone sveukupno je postigao 14 ligaških golova te je s Liborom Kozákom bio najbolji strijelac lige. Tada je imao 22 godine te je time postao najmlađi najbolji strijelac neke sezone češke prve lige.

Union Berlin (posudba)
Dana 1. veljače 2021. Slavia Prag je posudila Musu Union Berlinu do kraja sezone za iznos od 200 tisuća eura. Za novi klub Musa je debitirao pet dana kasnije u utakmici Bundeslige u kojoj je Union Berlin pobijedio Mainz s 1:0. Jedini klupski pogodak postigao je 17. travnja kada je Union Berlin dobio Stuttgart 2:1. Za Union Berlin sveukupno je igrao 14 puta.

Boavista (posudba)
Dana 25. kolovoza 2021. posuđen je portugalskoj Boavisti s mogućnošću otkupa. Za Boavistu je debitirao tri dana kasnije u ligaškoj utakmici protiv Vizele koja je završila 1:1. Svoj prvi klupski pogodak postigao je 12. rujna u svojem idućem nastupu za klub i to protiv Portimonensea s kojim je Boavista također igrala 1:1. Za Boavistu je sveukupno postigao 12 golova u 31 utakmici. Budući da je Musa postigao barem 10 golova za Boavistu, aktivirala se klauzula o njegovom obveznom otkupu.

Benfica
Dana 20. svibnja 2022. potpisao je petogodišnji ugovor s Benficom. Boavista je tada bila u financijskoj krizi, stoga nije mogla platiti Slaviji Prag iznos od 3,5 milijuna eura za otkup njegovog ugovora. Benfica je platila Slaviji taj iznos te dodatnih 1,5 milijuna eura Boavisti. Benfica je Boavisti također ustupila crnogorskog veznjaka Iliju Vukotića koji je do tada bio posuđen Boavisti. Uz to, Benfica se odrekla svih prava koja je imala nad Boavistinim igračem Ricardom Mangasom.

Za Benficu je debitirao i pritom postigao asistenciju 27. kolovoza u ligaškoj utakmici protiv svog prethodnog kluba Boaviste koja je izgubila utakmicu 0:3. U UEFA Ligi prvaka debitirao je 6. rujna kada je Maccabi Haifa poražen 0:2. Klupski prvijenac postigao je 8. listopada kada je Benfica u ligi pobijedila Rio Ave 4:2. Sedam dana kasnije Musa je debitirao u natjecanju Taça de Portugal i pritom postigao gol protiv Caldasa koji je ispao na penale. Svoj prvi gol u UEFA Ligi prvaka postigao je 2. studenog kada je Maccabi poražen s visokih 1:6. U natjecanju Taça da Liga Musa je debitirao 20. studenoga protiv kluba Estrela da Amadora koji je izgubio susret 3:2. Postigao je gol 9. kolovoza 2023. u utakmici superkupa protiv Porta koja je završila 2:0.

Reprezentativna karijera
Nastupao je za selekcije Hrvatske do 18 i 21 godine. Bio je dio hrvatske momčadi na Europskom prvenstvu do 21 godine održanom u Sloveniji i Mađarskoj.

Za A selekciju debitirao je 25. ožujka kada je Hrvatska igrala 1:1 s Walesom u sklopu kvalifikacija za Europsko prvenstvo 2024.

Priznanja

Individualna
 Najbolji strijelac Prve češke nogometne lige: 2019./20.
 Najbolji napadač Prve češke nogometne lige: 2019./20.

Klupska
Slavia Prag
 Prva češka nogometna liga: 2019./20., 2020./21.
 Češki nogometni kup: 2020./21.

Benfica
 Primeira Liga: 2022./23.
 Supertaça Cândido de Oliveira: 2023.

Reprezentativna
Hrvatska
 UEFA Liga nacija (2. mjesto): 2022./23.

Izvori

Vanjske poveznice

 Profil, Transfermarkt

Hrvatski nogometni reprezentativci
Nogometaši Hrvatskog dragovoljca
Nogometaši NK Zagreba
Nogometaši NK Inter Zaprešić
Nogometaši Slavije Prag
Nogometaši Slovan Libereca
Nogometaši Boaviste
Nogometaši S.L. Benfice
Životopisi, Zagreb
Aktivni nogometaši

Petar Musa


අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය උතුරු අමෙරිකා මහාද්වීපයේ මධ්‍යයට වන්නට උතුරු දෙසින් කැනඩාවට හා දකුණින් එක්සත් මෙක්සිකානු රාජ්‍යයට ද මායිම්ව පිහිටා ඇත. එය නැගෙනහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන්ද බටහිර දෙසට පැසිපික් නොහොත් ශාන්තිකර සාගරයෙන්ද මායිම් වී ඇත. ඒ හැරුණු විට පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටි හවායි ඇතුලු දූපත් රාශියක් ද මහාද්වීපයේ වයඹ දිග පෙදෙස් යුකොන් වලට ඉහලින් ඇලස්කාවද ඇතුලු තවත් බොහෝ ප්‍රදේශ ඊට ඇතුළත් වන්නේය.

එක්සත් ජනපදය නමින් දැන් ව්‍යවහාර කරන මේ රාජ්‍යයෙහි පළමු පදිංචි කරුවෝ අවුරුදු 15000 කට පෙර සිට අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ බීරිං ගොඩබිම් තීරුව හරහා ඇලස්කාවට පැමිණ ඇත්තාහ. එක්සත් ජනපදයේ මේ වර්ගයේ ජනාවාස ඇතිවීමේ ඉතිහාසය අවුරුදු 14000 කටත් වඩා පැරණි බවට ප්‍රබල සාක්ෂි තිබේ.

ස්පාඤ්ඤය වෙනුවෙන් 1492 දී නාවික ගමනා ගමන කටයුතු කළ නාවිකයෙකු වූ ක්‍රිස්ටෝපර් කොළම්බස්ගේ ප්‍රථම මුහුදු ගමණින් පසුව. මෙම ප්‍රදේශ වල ජනපද බිහි කළ යුරෝපීයන් හා සැසඳීමේදි පෙර කී ආදී කාලීන මුල් ජනාවාස ගැන තොරතුරු ලැබෙන්නේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. එක්සත් ජනපද භූමියට නැගෙනහිර පෙදෙසින් පැමිණි මුල් තැනැත්තන් ලෙස දැනට ලිඛිත සාක්ෂි වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ කොළම්බස් හා ඔහුගේ පිරිසයි. ඒ 1493 දී සිදු වූ ඔවුන්ගේ දෙවැනි මුහුදු ගමනේදි පුවර්ටොරිකෝ වෙත ගොඩබැසීමත් සමගිනි. ඇතැම් සාක්ෂි වලින් එක්සත් ජනපද හැටියට මුලින් පැමිනි තැනැත්තා ලෙස 1497 දී නව එංගලන්තයට (New England) පැමිනි ජෝන් කැබොට් (John Cabot) ගේ නම සඳහන් වන නමුදු 1513 දී ෆ්ලොරිඩාවට පැමිනි ජුවාන් පොන්සෙ ඩි ලියොන් (Juan Ponce de Leon) නැමැත්තා වර්තමාන එක්සත් ජනපදය යයි හැඳින්වෙන භූමියට පැමිණි පළමු යුරෝපීය ජාතිකයා ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් වී තිබේ.

නිදහස් ප්‍රකාශය (Declaration of independence) නිකුත් කරමින් එක්සත් ජනපදය 1770 වර්ෂ වලදි අමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදීන් පන්නා දැමූහ. 1783 පැරිස් ප්‍රඥප්තිය මගින් එය නිදහස් රාජ්‍යයක් ලෙස පිළින්නා ලදි. ආරම්භයේදි එක්සත් ජනපදය, ජනපද 13 කින් සමන්විත වූ අතර බ්‍රිතාන්‍ය ජනපද යටතේ තිබුණු භූමි ප්‍රදේශ ඒ අයුරින්ම ඒවාට අයිති වුනේය. 19 වන ශත වර්ෂයේදි එක්සත් ජනපදය නැගෙනහිර සිට බටහිර නැතහොත් අත්ලාන්තික් සාගරයේ සිට පැසිෆික් සාගරය දක්වා භූමීය අත්පත් කර ගන්නේය යන "මැනිෆෙස්ට් නියමයේ" විශ්වාසය මත එක්සත් ජනපද භූමියේ බටහිර ව්‍යාප්තිය පටන් ගැනුනේය. 1912 වන විට ඇරිසෝනා ප්‍රාන්තය එකතු වීමත් සමග එහි ඉලක්කය මුදුන්පත් විය. පිටත පිහිටි ඇලස්කාව සහ හවායි දිවයින් එකතු කරන ලද්දේ 1959 දීය.

මෙම කාලය තුලදි එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන් වෙනි සංශෝධන මගින් 1865 දී වහල් සේවය අවලංගු කිරීම සහ 1864 (1964) සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනත් මගින් ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වල වර්ණය අනුව වෙනස් කම් දැක්වීම නතර කිරීම වැනි සමාජ ප්‍රගමන ක්‍රියාකාරිත්වයන් සිදු විය.

එක්සත් ජනපදය සඳහා ආර්ථික වර්ධන කාලයක් ප්‍රගතිශිලි යුගයේදී ආරම්භ විය. කෙසේ වුවද කලු අඟහරුවාදා (1929 ඔක්තෝබර් 29) මහා අවපාතයකට මග පෑදුවේය. එහි ප්‍රථිපලය වූයේ ආර්ථිකය පසු බැසීම සහ විරැකියාව ඉහල යෑමයි. අනතුරුව එක්සත් ජනපද රජය අවපාතය නිසා පීඩාවට පත් ජන කොටස් ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩ සටහන් කීපයක් නිව් ඩීල් (New Deal) නමින් පිහිටු විය. සීතල යුද්ධය ආරම්භ වන විට එක්සත් ජනපද ආර්ථිකය වර්ධනය කෙතරම් වීද යත් එය ලෝකයේ සුපිරි බල‍වතෙකු බවට පත් විය. රොනල්ඩ් රේගන් ගේ පාලනය යටතේ 1980 දශකයේ වැඩි කොටසක් සැපයුම් - පැති ආර්ථිකයන් ක්‍රියාත්මක කරන ලදි. (Supply - side economics) බදු අඩු කිරීම මගින් රජයේ ආදායම වැඩි කර ගැනීම එහි අරමුණ විය. විශේෂයෙන් 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින ප්‍රහාරයෙන් පසුව ආර්ථිකයේ විශාල පසු බැසීමක් ඇති විය. ත්‍රස්ථවාදි ක්‍රියා වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම වශයෙන් ජනාධිපති ජෝර්ජ්.ඩබ්.බුෂ් ඇෆ්ගනිස්ථානයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය. මෙයින් සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු අල්කයිඩා ත්‍රස්ථවාදි ජාලය හඳුනා ගන්නා ලදි. පසුව ජෝර්ජ්.ඩබ්.බුෂ් ඉරාකයට එරෙහිවද යුද්ධයක් ඇරඹුවේය. අනාගතයේ එක්සත් ජනපදය සහ මිත්‍ර රටවල් වල මහා විනාශයක් කිරීමේ අදහසින් එක් රැස් කල ආයුධ ඉරාකයේ තිබේ යැයි අනුමාන කිරිම ඊට හේතුව විය.

යටත් විජිත අමෙරිකාව

ගවේෂණය කිරීම සඳහා මුලදී කාලයක් වැය කොට පසුව විවිධ යුරෝපීය රටවල් එනම්, ඕලන්ද, ස්පාඤ්ඤ, ඉංග්‍රිසි, ප්‍රංශ, ස්විඩ්න් සහ පෘතුගිසි ජාතීහු ජනාවාස පිහිටවනු ලැබූහ. 1493 වර්ෂයේ කොළෙම්බස් පුවටොරිකෝ වෙත පැමිනියේය. මතු යම් දිනක අමෙරිකාව බවට පත් වන ඒ භූමියට පළමුවෙන් පය තැබූ තැනැත්තා වශයෙන් සඳහන් වන්නේ ඔහුගේ නමයි. 15 වන ශත වර්ෂයේදි යුරෝපීයන් අශ්වයින්, ගවයින් සහ ඌරන් ඇමෙරිකාවට ගෙන ආ අතර ධාන්‍ය වර්ග, අල, දුම් කොළ, මාෂ බෝග සහ ස්කොෂ් (එළවලු වර්ගයක්) යනාදිය ආපසු යුරෝපයට ගෙන ගියහ.

ස්පාඤ්ඤ ගවේශණ සහ ජනපද (1492 - සිට නොයෙක් වකවානු)

එක්සත් ජනපදයට අයිති පෙදෙස් සහ ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යයට අයත් අනෙකුත් පෙදෙස් පෙන්වන අවුරුදු 400 කට වඩා පැරනි කාලයක සිතියමකි.

අද එක්සත් ජනපදය යයි සැළකෙන ප්‍රදේශයට පැමිණි පළමු යුරෝපීයන් ගෙන් කොටසක් වූයේ ස්පාඤ්ඤ දේශ ගවේෂකයින්ය. මෙය 1493 නොවැම්බර් 19 දින ක්‍රිස්ටොපර් කොළම්බස් පුවර්වොරිකෝ වෙත ළඟා වීමෙන් ආරම්භ විය. මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදයට පළමුවෙන් ගොඩබැස්ස තැනැත්තා ලෙසට ස්ථිරව සඳහන් වී තිබෙන්නේ ජුආන් පොන්සේ ඩි ලියෝන් නම් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෙකි. ඔහු 1513 දි එහි සරුසාර වෙරළ තීරයකට ගොඩබැස එම පෙදෙස ලා ෆ්ලොරිඩා යනුවෙන් නම් කළේය.

පොන්සේ ඩි ලියෝන් එසේ පැමිණිමෙන් අනතුරුව ගත වූ දශක තුනක කාලය තුල ඇපලේචියන් කඳු, මිසිසිපි නදිය, මහා අගාධය (Great Canyon) සහ මහා තැනිතලාව යනාදී ස්ථාන වලට පිවිසි පළමු යුරෝපීයන් වූයේ මෙම ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ය. 1540 දි ඩි සොටෝ වර්තමාන එක්සත් ජනපදයේ විශාල ගවේශණයක් ආරම්භ කළේය. එම වසරේම ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ද කොරනාඩෝ 2000 ක ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින් සහ මෙක්සිකානු ඉන්දියන්වරු පිරිසක්ද කැටුව වර්තමාන ඇරිසෝනා මෙක්සිකෝ දේශ සීමා ප්‍රදේශය හරහා "කැන්සාස්" පෙදෙස තරම් ඈතට ගමන් කළේය. තවත් ස්පාඤ්ඤ ගවේශකයින් නම් ලූකස් වස්කේ දි අයිලෝන්, පැන්ෆිලෝ ඩි නර්වේස්, සෙබස්තියන් විස්කයිනෝ, ජුවාන් රොද්රිගුඑස් කැබ්රිලෝ, ගැස්පාර් ඩි පොර්ටෝලා, පෙද්රො මෙනෙන්ඩෙස් ඩි ඇවිලෙයි, අල්වාර් නුනෙස් කැබේසා ඩි වාසා, ට්‍රිස්ටෙන් ඩි ලුනා අරෙල්ලනෝ සහ ජුආන් ඩි ඔනේට් (Lucas Vasquez de Ayllon, Panfilo de Narváez, SebastianVizcaino, Juan Roddriguez Cabrillo, Gaspar de Portolá, Pedro Menéndez de Aviles, Alvar Núñez Cabeza de Vaca, Tristán de de Luna y Arellano and Juan de Oñate) යනාදි අයයි.

565 දී මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදයේ ෆ්ලෝරිඩාවේ සෙනෙට් ඔගස්ටින්හි පළමු ස්ථිර යූරෝපීය ජනාවාසය බිහි කරමින් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෝ පදිංචිකරුවන් පිරිසක් යැවූහ. පසුව සන්ටා ෆෙ, සැන් ඇන්ටෝනියෝ, ටක්සන්, සැන් ඩියෙගෝ, ලොස් ඇන්ජලිස් සහ සැන්ෆ්‍රැන්සිස්කෝ වැනි ජනාවාස ද ඊට ඇතුළත් විය. බොහෝ ස්පාඤ්ඤ ජනපද කැලිෆොර්නියා වෙරළ තීරයේ නැතහොත් නව මෙක්සිකෝවේ සන්ටා ෆෙ නදිය අශ්‍රිතව විය.

සිවිල් යුද්ධය පැවති යුගය (1849 – 1865)

ගෙටිස්බර්ග් සටන - ඇමෙරිකානු සිවිල් යුද්ධයෙහි අති දරුණුම යුද්ධය සහ කඩ ඉම. ප්‍රධාන ලිපිය: එක්සත් ජනපද ඉතිහාසය. (1849 – 1865)

19 වෙනි ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ, රජය, ආර්ථිකය, සමාජය සහ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු වහල් සේවය සම්බන්ධ කටයුතු වලදි මූලික වෙනස්කම් ගැන එකඟතාවයකට පැමිණීමට උතුරේ සහ දකුණේ සුදු ඇමෙරිකානුවන් අපොහොසත් වූහ. නව ප්‍රදේශ වල වහල් සේවය පිළිබඳ ගැටලුව 1850 දි විසඳුනේ සමථයක‍ට පත් වීමෙනි. මේ සඳහා මැදිහත් වී කටයුතු කළේ ලිබරල් පාක්ෂික හෙන්රි ක්ලේ සහ ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික ස්ටීවන් ඩග්ලස් විසිනි. මෙම සමථයට කැලිෆොර්නියාව නිදහස් ජන පදයක් ලෙස පිළිගැනීමට සහ පලායන වහලුන් පිළිබඳ පනතින් වහල් හිමියන්ට පැන යන වහලුන් නැවත ලබා ගැනීම පහසු කිරීමද ඇතුළත් විය. 1854 දී සංගමයේ සෑම අලුත් ජනපදයක්ම වහල් සේවය ගැන ඔවුන්ගේ ස්ථාවරය ඔවුන්ටම තීරණය කිරීමට ඉඩ කඩ සළසා දෙමින් යෝජිත කැන්සාස් - නෙබ්රස්කා පනතින් මිසූරි සමථය අවලංගු කරන ලදි. ඒබ්රනහම් ලින්කන් 1860 දි මැතිවරණය දිනීමෙන් පසු 1860 අවසානයේ සහ 1861 අතර කාලයේ දකුණේ ජනපද එකොළහක් සංගමයෙන් ඉවත් වූයේ 1861 පෙබරවාරි 8 වෙනි දින (කොන්ෆෙඩරේට් ස්ටේට්ස් ඔෆ් ඇමෙරිකා) ඇමෙරිකා ජනපද සන්ධානය නම් කැරළිකාර රජයක් පිහිටුවා ගනිමිනි.

1860 වන විට මිලියන 4 කට ආසන්න වහලුන් සංඛාවක් එක්සත් ජනපදය තුල වාසය කළහ. එම ප්‍රමාණය 1790 සිට 8 ගුණයකින් වැඩි වීමකි. මෙම කාල සීමාව තුල එක්සත් ජනපදයේ කපු නිෂ්පාදනය එක් දහසේ සිට මිලියනයකට ආසන්න ප්‍රමාණයකට විශාල දියුණුවක් ලැබීය. වහල් කැරළි කීපයක්ද හටගත් අතර ඒවා මෙහෙයවන ලද්දේ ප්රෝලබ්රිවයෙල් ප්රො යර් (1800) ඩෙන්මාර්ක් වෙසෙයි (1822) සහ නැට් ටර්නර් (1831) යනාදින් විසිනි. එහෙත් මෙම කැරළි සියල්ලම අසාර්ථක වූ අතර දකුණේ වහල් පාලනය ඉන් පසු දැඩි විය. නීති අවලංගු කිරීමට ප්‍රයත්න දැරූ සුදු ජාතිකයෙකු වූ ජෝන් බ්ර වුන් විසින් වර්ජිනියාවේ හාර්පස් ෆෙරි හි රඳවා සිටි කලු වහලුන් පිරිසක් නිදහස් කර ගැනීමට උත්සාහ කරනු ලැබූවේය. එහෙත් ඔහු අසමත් විය. මෙම ක්‍රියාවෙහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස ඔහු ඝාතණය කරනු ලැබීය. අමාත්යෙ ලීමන් බීචර්ගේ දියණිය වූ හැරිසට් බීචර් ස්වොච් 1852 දී අංකල් ටොම්ස් කැබින් (Uncle toms Cabin) නම් නව කථාව ප්‍රසිද්ධියට පත් කළාය. මෙය ලියන ලද්දේ පලායන වහලුන් සම්බන්ධ පනතේ (Fugitive slave Act) වගන්තියට ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීමක් වශයෙනි. මෙම ග්‍රන්ථය පල කිරීමෙන් ඇගේ අභිප්‍රාය වූයේ වහල් භාවයේ කෲර බව පිළිබඳ ඇගේ මතය එළි දැක්වීමයි. එම ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශිත මුල් වසරේදීම පිටපත් 300,000 ක් අලෙවි විය. බොහෝ වහල්ලු ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරුන්ගෙන් මිදි "පොළව යට රේල් පාර" (Undergruond Railroad) උපයෝගි කර ගනිමින් පලා ගියහ. මෙම වචනය එම මාර්ගය හැඳින්වීමට ඔවුන් යොදා ගත් යෙදුමකි. මෙහිදි පෙර කී නීති අවලංගු කිරීමට ප්‍රයත්න දැරු කණ්ඩායම් විසින් එම වහල්ලුද (Free State) නිදහස් ජනපද යයි හඳුන්වන ලැබු පෙදෙස් කරා රහසින් ගෙන යනු ලැබූහ. මෙහි ඉතා ප්‍රසිද්ධ නායකයා වූයේ හැරියට් ටබ්මන්ය

සංගමය නිල්, කහ, අලු, සන්ධානය, ගුරු

සන්ධානයේ හමුදා නායක පියරේ බියුරේ ගාඩ් විසින් සන්ධාන ජනපදයක් වූ දකුණු කැරොලිනා වේ සම්ටර් කොටුවට වෙඩි ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ විය. වර්ජිනියාවේ වයඹ කොටස සමග වඩාත් උතුරේ පිහිටි වහල් ජනපද පහෙන් හතරක් වෙන් නොවුනු අතර ඒවා මායිම් ජනපද ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගැනින. ජෙනරාල් රොබට් ඊ ලී උතුරු වර්ජිනියා හමුදාවේ 55000 ක මිනිසුන් පොටොමැක් ගඟ හරහා මේරිලන්ඩ් වෙත යැවූ අවස්ථාවේ (Second bull run මගින් ) ධෛර්ය ලැබූ සන්ධානය ඔවුන්ගේ ප්‍රථම උතුරු ආක්‍රමණය සිදු කළහ. මේරිලන්ඩ් හි ෂාප්ස්බර්ග් අසළ 1862 සැප්තැම්බර් මස 17 වෙනි දින සිදු වූ ඇන්ටියටම් සටන (Battle of Antietam) ඇමෙරිකන් ඉතිහාසයේ සඳහන් වන්නේ අති දරුණු කෲර දිනයක් වශයෙනි.

1864 වර්ෂය ආරම්භයේ ලින්කන් විසින් සමස්ථ සමූහාණ්ඩුවේ (Union) අණ දෙන නිලධාරියා ලෙස ජෙනරල් යුලිසස් එස්.ග්‍රාන්ට් පත් කළේය. ජෙනරල් ටෙකුම්සේ ෂර්මන් ටෙනසිහි චත්තනුගා සිට ජොර්ජියාවේ ඇට්ලන්ටා වෙල ගමන් කළේ සන්ධානයේ ජෙනරාල්වරුන් වන ජෝෂප් ඊ ජොන්ස්ටන් සහ ජොන් බෙල් හුඩ් පරාජය කරමිනි. ෂර්මන්ගේ හමුදාව (March to Sea නම්) මුහුද කරා කළ මෙහෙයුමේදි ජොර්ජියාවේ ගොවිපල වලින් 20% ක ප්‍රමාණයක් විනාශ කරන ලදි. පසුව ඔහු 1864 දෙසැම්බරයේදි සැවනා හිදි අත්ලාන්තික් සාගරයට ළඟා විය. ලී ඔහුගේ උතුරු වර්ජිනියා හමුදාව 1865 අප්‍රේල් 9 දින යටත් කළේය.

ජෙනරල් කස්ටර්ගේ ලිට්ල් බිග් සටනේ අන්තිම නැවතීම.

නැවත ගොඩනැගීම සහ කාර්මිකකරණයේ නැගීම

(1865-1918)

සිවිල් යුද්ධය නිමවීමෙන් පසු ගත වූ දශකය පුරාම පාහේ ප්‍රතිසංස්කරණයන් (Reconstructions) සිදු විය. මෙම කාලය තුලදි කලු ඇමෙරිකන් වරුන්ගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් පුළුල් කිරීම සඳහා 'ප්‍රතිසංස්කරණ සංශෙ‍ාධනයන්' අනුමත කරන ලදි. මෙම සංශෝධනයන්ට වහල් සේවය තහනම් කිරීම නීතිගත කළ දහතුන්වෙනි සංශෝදනය ද, විදේශිකයින්ට රට වැසි භාවය ප්‍රදානය කිරිම සහ එක්සත් ජනපදය තුල උපත ලත් සියලු ජනතාවට රට වැසි භාවය ප්‍රදානය කිරීම ඇතුලත් දාහතරවෙනි සංශෝධනයද, ජාතිය නොසලකා ඡන්ද බලය ප්‍රදානය කිරීම ඇතුළත් පහලොස්වෙනි සංශෝධනයද ඇතුලත් විය. 1875 සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනතෙන් මහජන පහසුකම් සේවා සැපයීමේදි වෙනස්කම් දැක්වීම තහනම් කළ අතර බ්ලැක් කෝඩ් (Black codes) මගින් සුදුජාතිකයින්ට සිතුසේ භුක්ති විඳිමට හැකියාව තිබුණ වරප්‍රසාද කලු ජාතිකයින් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක වීම වළක්වන ලදි. නැවත ගොඩනැංවීමේ ක්‍රියාවලියට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා කූ - ක්ලක්ස් - ක්ලෑන් නම් සංවිධානය 1860 ගණන් වලදි මතු වී අවේය. එය කලු ජාතිකයින්ගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් වලට එරෙහි සුදු ජාතික ආධිපත්‍යය ඇති සංවිධානයක් විය. ක්ලෑන් වැනි සුදු ජාතිවාදීන්ගේ ප්‍රචණ්ඩක්‍රියා උත්සන්න වීම නිසා 1883 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීරණයක් මගින් 1875 සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනත අවලංගු කරන ලදි. අධිකරණය දාහතරවෙනි සංශෝධනය අර්ථ කථනය කළේ එය සිවිල් අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් රජයේ තීරණයන් ක්‍රමවත් කිරීම පමණක්ය යනුවෙනි.

නැවත ගොඩනැගීමේ යුගයට පසුව ජෝන් ඩි ෙරාකෆෙලර් සහ ඇන්ඩ්‍රෑ කානගි වැනි බලසම්පන්න පුද්ගලයින් ඇතුලත් වූ 'රන් ආලේපිත' යුගය පැමිණුනේය. නව නිපැයුම් වලින් නිෂ්පාදන කටයුතු වැඩි වූ නමුදු වේතනය අඩු විය. මෙය මුලු ඇමෙරිකාව පුරා කැරළි ඇති වීමට හේතුවක් විය. ජේම්ස් මොන්රෝගේ පාලනයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රතිපත්තිය වූයේ ස්වදේශික ජනතාව සුදු ජාතිකයින්ගේ ප්‍රදේශයන් ඉවත ඉන්දියානුවන් සඳහා වෙන් කළ ප්‍රදේශ කීපයකට යැවීමයි. කොකේසියන් ගොවීන් සහ ගවපට්ටි හිමි කරුවන් ගෝත්‍රිකයන්ගේ ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම නිසා ගෝත්‍රිකයින්ට වෙන් කරන ලද ඉඩම් කරා ඔවුනට අනිවාර්යෙන්ම යාමට සිදු විය. 1876 දී අන්තිම වරට සියොක්ස් (Sioux) යුද්ධය පැන නැගුනේ බ්ලැක් හිල්ස් ගොල්ඩ් රශ් කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ ඉඩම් තුලට කඩා පැනීම හේතුවෙනි.

එලිස් දිවයින 1902 දී - 19 ශත වර්ෂයේ අවසානයේ සහ 20 වෙනි ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේදී එක්සත් ජනපදයට ඇතුලු වූ සංක්‍රමණිකයන් සඳහා වූ ප්‍රධාන සංක්‍රමණික වරාය

පෙර නොවූ විරු ලෙස සංක්‍රමණිකයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපදයට පැමිණීමෙන් ඇමෙරිකන් කර්මාන්ත වලට ශ්‍රම හමුදාවක් සහ කලින් සංවර්ධනය නොවූ පෙදෙස් වල ප්‍රජා විවිධත්වයන් නිර්මාණය වීම යන කරුණු දෙකම ඉටු විය. එක්සත් ජනපදයේ කම්කරු ව්‍යාපාරයෙහි ප්‍රචණ්ඩකාරි ක්‍රියාවන් ඇති වීමට බොහෝ විට හේතු වූයේ ව්‍යාපාර තුල ඇති වූ දූෂණ හා නොමනා ක්‍රියාවන්ය.

ප්‍රමාණවත් ජනගහනයක් සිටීමත් අභ්‍යන්තර වශයෙන් ඇති වූ කාර්මික වර්ධනය සහ විදේශයන්හි බොහෝ සංග්‍රාම ක්‍රියාකාරකම් සමග අන්තර්ජාතික බලවතෙකු ලෙස එක්සත් ජනපදයේ නැගී සිටීම ආරම්භ විය. මෙයට ස්පාඤ්ඤ ඇමෙරිකා යුද්ධයද ඇතුළත් විය. ඇමෙරිකානු නැවක් ගිල්වීම පිළිබඳව ප්‍රමාණවත් හේතු නොමැතිව ඇමෙරිකාව ස්පාඤ්ඤයට දොස් පැවරිම එම යුද්ධය ආරම්භ වීමට හේතුවක් විය.

දෙවැනි ලෝක යුද්ධය

පළමු වැනි ලෝක සංග්‍රාමයේදී මෙන් නොව අනිකුත් ක්‍රියාකාරී මිත්‍ර රටවල් යුද්ධයට සම්බන්ධ වීමෙන් පසුව පමණක් එක්සත් ජනපදය දෙවෙනි ලෝක සංග්‍රාමයට සම්බන්ධ විය. 1941 දෙසැම්බර් 7 වැනි දින ජපානය විසින් පර්ල් වරායෙහි තිබිණු එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ නැව්වලට හදිසි ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් පසුව එක්සත් ජනපදය යුද ප්‍රකාශ කිරීමේ තීරණයට එළඹුනේය. ඒ වන තෙක් එක්සත් ජනපදයේ හුදෙකලා තත්වය එරටේ මධ්‍යස්ථව සිටීමට බලපා තිබුණි. එක්සත් ජනපදය යුද්ධයට ක්‍රියාකාරිව සහභාගි වීමේ හැකියාව සීමා වන්නට ඇත්තේ ඒ වන විට එරට එවැනි පරිමාණ යුද්ධයකට සූදානම් නොවී සිටීම විය හැකිය. ඇමෙරිකානු යුධ ශක්තිය, ප්‍රංශයේ, ජර්මනියේ, බ්‍රිතාන්‍යයේ, සෝවියට් සංගමයේ සහ ජපානය යන රටවල හමුදා ශක්තිය සමග සැසඳුන විට සැළකිය යුතු තරමින් කුඩා විය.

එක්සත් ජනපදයේ යුද්ධයට පළමු දායකත්වය සැපයුවේ මැන්චුරියාවට පහර දීම් කර ගෙන යාම සඳහා ජපානයට ඉතා තදින් අවශ්‍යව තිබුණු ඉන්ධන සහ අමු ද්‍රව්‍ය සැපයීම නවතා දැමීම සහ චීනයට යුධ සහ මූල්‍ය ආධාර සැපයීම වැඩි කිරීම යන කරුණු දෙකම එකවිටම සිදු කිරීමෙනි. එක්සත් ජනපදය මිත්‍ර හමුදාවන්ට පළමු සහයෝගය දැක්වූයේ 1940 සැප්තැම්බරයේ දී එම රාජ්‍යය විසින් බ්‍රිතාන්‍යයට පැරණි ඩිස්ට්‍රෝයර් නෞකා 50 ක් දී ඒ වෙනුවට කැරිබියන් දූපත්වල හමුදා කඳවුරු හුවමාරු කර ගැනීමෙනි. ඉන් පසුව 1940 දී බ්‍රිතාන්‍යය සමග කුලි - බදු පදනමක් යටතේ අත්‍යාවශ්‍ය යුද උපකරණ දීම ද සිදු විය.

පර්ල් වරායට පහර දීමේ දිනයට වඩා මාස දෙකකට පමණ පෙර 1941 ඔක්තෝබර් මස 31 දින අත්ලාන්තික් සාගරයේ බඩු නැව් සමූහයකට ආරක්ෂාව සපයමින් ගමන් ගත් ඇමෙරිකානු ඩිස්ට්‍රෝයර් නෞකාවට ජර්මන් යු බෝට්ටුවක් මගින් පහර දී ගිල්වා දමන ලදී. කෙසේ වෙතත් ජර්මනියට එරෙහිව යුද ප්‍රකාශ කිරීමක් නොවීය. 1941 දෙසැම්බර් 7 වෙනි දින ඇමෙරිකානු නාවික කඳවුරක් වූ පර්ල් වරායට ජපානය හදිසි ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේ ඒ දිනවල ඇමෙරිකාව පැනවූ වෙළඳ තහනම සැළකිල්ලට ගනිමින් පළිගැනීමක් වශයෙනි. පසු දින ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ඩි.රූස්වෙල්ට් කොංග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසියක් කැඳවා ජපානයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමට පොළඹවා ගත්තේය. 1941 දෙසැම්බර් 7 දිනය හඳුන්වන ලද්දේ "අප කීර්තියෙහි ජීවත් වන දිනයක්" වශයෙනි. පර්ල් වරායට පහර දී දින 4 කට පසු දෙසැම්බර් 11 දින නට්සි ජර්මනිය එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව යුධ ප්‍රකාශ කළේය.

ජපානයට එරෙහිව යුද්ධය

යුරෝපයේදි හිට්ලර් පරාජය කිරීමට කළ කාර්ය භාරය හේතු කොට ගෙන ජපානයට එරෙහිව කෙරුණු යුද්ධයේ පළමු වසර හුදෙක් ආරක්ෂාව පමණක් අරමුණු කර ගත් යුද්ධයක් විය. එහෙයින් ඇමෙරිකන් නාවික හමුදාව පැසිෆික් කලාපයේ ජපානය බලවත් වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ දරමින් සිටියේය. මුලදි ඉතා කෙටි කාලයක් තුල ජපානය බොහෝ සටන් ජයග්‍රහණය කරමින් සිටියේය. ඔවුන් ගුආම්, තායිලන්ත, මලයාව, හොං කොං, පැපුවා නිව් ගිනියා, ඉන්දුනිසියා සහ බුරුමය පරාජය කරමින් එම රටවල් වල හමුදා කඳවුරු ඉදි කළේය. මේවා මෙසේ කෙරුණේ හරියට කිසිවෙකුගෙන් විරුද්ධත්වයක් නොවුනු පරිද්දෙනි. යුද්ධයේ මුල්කාලයේ ජර්මනියේ බ්ලිට්ස්ක්‍රෙග් (Blitzkrieg) සටන් (ඉතා ඉක්මන් ජයග්‍රහණ කරන යුද්ධය) ක්‍රම පරිද්දෙන් සහ ඊටත් වඩා වේගයෙන් සිදු කෙරුනි. මෙය ජපානයට ඉතා වැදගත් වූවකි. එහි දේශීය කාර්මික නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය අමෙරිකාවේ මෙන් සියයට 10 ක් පමණ ප්‍රතිශතයක් විය.

යුද්ධය තවත් තීරණාත්මක සිද්ධියක් වූයේ 1942 ජුනි මාසයේ මිඩ් වේ යුද්ධයයි. එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව විසින් ජපානයේ සන්නිවේදන කේත (Codes) කඩා දැමුවේ එක්සත් ජනපද නැව් සංග්‍රාමෝපක්‍රම අතින් වාසිදායක ස්ථාන වල රැඳවීමට ඉඩ ලබා ගනු සඳහාය. ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තුව වූයේ ඒ මගින් ජපාන නාවික හමුදාවට සම්පූර්ණ පරාජයක් අත් කර දීමයි. මෙයින් පසු ඇමෙරිකාව චීනය දෙසට යුද්ධය තල්ලු කළේ එහි ගුවන් හමුදා කඳවුරක් ඉදි කර ඔවුන්ගේ B – 29 යුධ ගුවන් යානා වලින් ජපාන ප්‍රධාන භූමියට බෝම්බ හෙළිම ආරම්භ කිරීමේ අරමුණෙනි. ජපානයේ ප්‍රධාන යුධ මර්මස්ථාන වලට පහර එල්ල කිරීමට බධාවක් වේ යයි සිතුනු කුඩා එමෙන්ම ආරක්ෂාව අතින් අඩු දූපත් ඉලක්කයන් ලෙස තෝරා ගැනීමෙන් ඇමෙරිකාව මුල් පියවර තැබුවේය. මෙම කාලය තුල ඔවුන් මුලු යුද්ධයෙන්ම වඩා පුලුල් ජයග්‍රහණයක් අත් වේ යයි සිතමින් බොහෝ නොසැලකිලිමත් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූහ.

ජපාන හමුදා පරාජය කොට මරියානා දූපත් වලට ගොඩ බැසීමෙන් පසු ජපානය අහස් යානා 340 ක් රැගත් ගුවන් යානා ප්‍රවාහන නෞකා හයක් ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සඳහා යෙදවූයේ එකට එක කිරීමක් වශයෙනි. ඉන් පසු 1944 ජුනි 19 දින හට ගත් යුද්ධය හඳුන්වනු ලැබුවේ "මරියානා ටර්කි ෂුට්" යන නමිනි. ඇමෙරිකන් නාවික හමුදාව ජපාන බෝම්බ ප්‍රහාරක යානා 430 කින් 369 ක් වෙඩි තබා බිම හෙලීය. ඉතිරි ඒවායින් සෑහෙන ප්‍රමාණයකට හානි කළේය.මෙම සටනින් පසු ජපාන ගුවන් යානා වලින් ක්‍රියාත්මක තත්වයෙන් ඉතිරි වූයේ ගුවන් යානා 36 ක් හෙවත් සියයට 8 ක ප්‍රමාණයක් පමණි.

මෙම පැසිෆික් යුද්ධය ඉතිහාසයේ මහා නාවික යුද්ධයක් ලෙස වාර්තාවේ. ජපාන නාවික හමුදාව සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ විනාශ කිරීම දක්වා කටයුතු කිරීමෙන් ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව ජයග්‍රාහි ලෙස ඉස්මතු විය. කොන්දේසි විරහිතව යටත් වීමට ජපානයට බල කිරීමට ඇමෙරිකානු හමුදා ජපානයට භූමියට ආක්‍රමණයක් එල්ල කිරීමට සූදානම් විය. 1945 අප්‍රේල් 12 ජනාධිපති ෆ්‍රැන්ක්ලින් ඩෙලානෝ රූස්වෙල්ට් මිය ගිය අතර උප ජනාධිපති හැරි එස් ටෲමන් ඇමෙරිකාවේ 33 වෙනි ජනාධිපති ලෙස දිව්රුම් දුන්නේය. ඔහුට මැන්හැටන් ව්‍යපෘතිය ගැන දැනීමක් නොතිබුනි. ඔහු ජපානයට එරෙහිව න්‍යෂ්ඨික අවි පාවිච්චි කරන්නේද යන්න පිළිබඳ තීරණයට මුහුණ දෙමින් සිටියේය. යුද්ධය අවසාන කිරීම සඳහා න්‍යෂ්ඨික අවි පාවිච්චි කිරීමේ තීරනය යුද්ධයේ බොහෝ විවාදිත තීරණයක් විය. බෝම්බය පාවිච්චි කිරීමට පක්ෂව අදහස් දැක්වූ අය කියා සිටියේ ආක්‍රමණයකින් බොහෝ ජීවිත වලට හානි සිදු වීමට ඉඩ ඇති බවයි. ඔවුහු උදාහරණ වශයෙන් ඔකිනාවා යුද්ධය පෙන්වා දුන්නේය. එහිදි පරමාණු බෝම්බ දෙකෙන් වූ ජීවිත හානි වලට වඩා මරණ සංඛ්‍යාවක් සිදු වී ඇත. ටෝකියෝ බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් සිදු වූවාක් මෙන් සම්ප්‍රදායික ගිණි බෝම්බ වලින්ද සිවිල් ජීවිත විශාල ප්‍රමාණයක් විනාශ වන බවද ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ. අනිත් අය තර්ක කළේ හමුදා ආක්‍රමණයක් සිදු විය යුතු බවයි. නැතහොත් යටත් වන ලෙස දන්වා ලිපියක් සමග ලොස් ඇලමොස් පරීක්ෂණ බෝම්බයේ ප්‍රමාණය පිළිබඳ සටහනක් ජපනුන්ට යැවිය යුතු බවයි. ජපනුන් නොසිතු අයුරින් පළමු බෝම්බය 1945 අගෝස්තු 6 දින හිරෝෂිමාවට හෙලන ලදි. දෙවැන්න අගෝස්තු 9 දින නාගසාකි වෙත හෙලන ලදි. තමන් ලඟ තවත් එබඳුම පරමාණු බෝම්බ තිබෙන බව කියමින් ඇමෙරිකාව ජපානයට ව්‍යාජ තර්ජනයක් කළේය. 1945 අගෝස්තු 15 දින ජපානය කොන්දේසි විරහිතව යටත් විය. යුද්ධය අවසාන විය. ලේ වැගිරෙන ආක්‍රමණයක් නතර විය.

ජර්මනියට එරෙහිව යුද්ධය

යුද්ධයට අවතීර්ණ වීමෙන් පසු ජර්මනිය සහ ජපානය යන රටවල් දෙකම සමග යුද්ධ කිරීමට තමනට අපහසු බව එක්සත් ජනපදය තේරුම් ගත්තේය. එම නිසා සියලු දෙනාගේම බලය ඒකරාශි කර හිට්ලර් පරාජය කළ යුතුයයි ද එතෙක් ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස ශාන්තිකර ප්‍රදේශය ආරක්ෂාකාරි ලෙස තබා ගැනීමටද තීරණය විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ විශාල ගුවන් හමුදාවක් ඇති කිරීම ඇමෙරිකාවේ පළමු පියවර විය. ජර්මනියට කෙරෙන ගුවන් ආක්‍රමණ වල බලය ඒකරාශී කිරීම එහි අරමුණ විය. ඇමෙරිකාව තම ප්‍රධානතම බෝම්බ දමන ගුවන් යානා ලෙස ඔවුන්ගේ B – 17 (පියාඹන බල‍ෙකාටු) කෙරේ විශ්වාසය තබා තිබුනේය. ජර්මන් ගුවන් හමුදාවෙන් සිදු වුනු හානි හේතුවෙන් බ්‍රිතාන්‍යය ඔවුන්ගේ දිවා කාලයේ කෙරෙන ගුවනින් බෝම්බ දැමීම නවතා දැමුවේය. P – 51 මස්ටැංග් වර්ගයේ දිගු දුර පහර දිය හැකි ආරක්ෂක යුද ගුවන් යානා වල සහය බෝම්බ ප්‍රහාරක ගුවන් යානා වල ආරක්ෂාව පිණිස යොදවන තෙක් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද හමුදාවටද ඉහත පරිදි විශාල හානි වලට මුහුණ දීමට සිදු විය. මෙම ආරක්ෂාකාරි උපක්‍රමය යෙදීමෙන් දවල් කාලයේ කෙරෙන පහර දීම් නොකඩවා කර ගෙන යා හැකි විය.

ඇමෙරිකන් හමුදාවේ පළමු ගොඩබිම් මෙහෙයුම වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය, ඕස්ට්‍රේලියා හමුදා සමග උතුරු අප්‍රිකා භූමියේ සටන් කිරීමයි. මෙම ප්‍රදේශය ඉතා වැදගත් ප්‍රදේශයක් වූයේ එය සූවස් ඇලට ප්‍රවිශ්ඨ වීමේ මාර්ගයක් වූ බැවිනි. යුද්ධය පැවති මුලු කාලය පුරාම අත්ලාන්තික් සාගරය සමග වෙළඳ සබඳතා පැවැත්වූ මධ්‍යස්ථාන දෙකෙන් එකක් "සූවස්" වීම බ්‍රිතතාන්‍යයට එය වැදගත් වීමට හේතුවක් විය. 1943 වන විට බ්‍රිතාන්‍යයේ 8 වෙනි හමුදාව ජර්මන්වරු උතුරු අප්‍රිකාවෙන් පලවා හැර තිබුනි. මිත්‍ර හමුදා යුද්ධය අවසාන වන තෙක් ඉහත වැදගත් ස්ථානය තමන් යටතේ තබා ගෙන සිටියහ. ඉතා වැදගත් ඇමෙරිකානු යුද උපකරණ බ්‍රිතාන්‍යයට ගෙන එන නෞකා වල ආරක්ෂාව සපයමින් නාවික හමුදාවද අත්ලාන්තික් සයුරේ විශාල මෙහෙයක් කරමින් සිටියේය. 1943 වර්ෂයේ මැද භාගය වන විට මිත්‍ර හමුදා බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නොකඩවා ලැබුනු සැපයුම් උදව් කර ගනිමින් යුද්ධයෙහි නියැලි සිටියහ.

1944 ආරම්භය වන විට බටහිර යුරෝපය ආක්‍රමණය කිරීමේ සැළසුමක් සකස් වෙමින් තිබුනි. ජර්මනිය මෙවැන්නක් ඉදිරියේදි සිදුවෙතැයි අපේක්ෂාවෙන් සිටි නමුදු මිත්‍ර හමුදාවන්හි අති දක්ෂ යුද්ධ උපක්‍රම සහ ජර්මන් ඔත්තු කරුවන් මගින් ජර්මනියට ගලා ගිය රහස් තොරතුරු බ්‍රිතාන්‍ය ඔත්තු සේවා මගින් නතර කිරීමත් යන කරුණු හේතුවෙන් මෙම පහර දීම බොහෝ දුරට හදිසියේ කෙරුණු පහර දීමක් බවට පත් විය. අනතුරුව 1944 ජුනි 6 වෙනි දින වූ සිදු වීම් ඔපරේෂන් ඕවර් ලෝඩ් නැතහොත් "නියමිත දිනය" ලෙසින් හැඳින්වුනි. (Operation overlord or D-day) එතෙක් සංවිධානය වූ විශාලතම යුද්ධ හමුදාව නොමැන්ඩ් වෙරළට පැමිණ බ‍ටහිර යුරෝපය හරහා රට තුලට කා වැදුනේය. අනතුරුව ඔවුහු හිට්ලර් සහ නාසි ජර්මනිය යටත් කරගත්හ. මිත්‍ර හමුදා ගොඩ බට ස්ථානයට වඩා බොහෝ දුරින් උතුරට වන්නට කැලේස් (Calais) හිදි මිත්‍ර හමුදා ආක්‍රමණයට මුහුණ දීම සඳහා හිට්ලර් ඔහුගේ හමුදාවෙන් විශාල කොටසක් සුදානම් කළේය. සිදු වන්නේ කුමක්දැයි අවබෝධ කරගෙන ආරක්ෂාව සඳහා ජර්මන් හමුදා යවන විට යුද්ධය ආරම්භ වී තිබුනේය. ජර්මනිය ප්‍රමාද වූවා වැඩිය. නැව් 5000 ක්, අහස් යානා 10000 ක් හමුදා පිරිස් 176000 ක් පමණ සති හයක් ගත වූ යුද්ධයට දායක වූහ. මිත්‍ර හමුදාවන්ට තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයක් අත් කර දෙමින් සටන නිමාවට පත් විය.

නොමැන්ඩ්ස් වෙරළට ගොඩබැසීමෙන් පසු ඇමෙරිකන් හමුදා යුද්ධයේ ප්‍රථිපල සඳහා මහත් සේ දායක වූහ. ඔවුහු ආර්ඩන්ස් සහ බල්ජ් යුද්ධ වලදි (Battle of the Ardennes and Battle of the Bulge) ජර්මන් වරුන්ට එරෙහිව මිත්‍ර හමුදාවන්ගේ ජයග්‍රහණ වෙනුවෙන් අප්‍රතිහත ධෛර්යයෙන් සටන් කළහ. යුද්ධයෙන් ඇමෙරිකාවට බරපතල හානි සිදු විය.බල්ජ් යුද්ධයේදි පමණක් ඔවුනගේ ජීවිත 19000 ක් අහිමි විය. කලින් නියම කර ගත් දිනයෙන් (D – day) පසු මිත්‍ර හමුදා විසින් ජර්මනියට හෙළන ලද බෝම්බ ප්‍රමාණය පෙර නොවූ විරු ලෙස වැඩි විය. හෙළන ලද බෝම්බ වලින් 70% කට වැඩි ප්‍රමාණයක් එම දිනයෙන් පසුව හෙළන ලද ඒවා විය. ජර්මනිය බිමට සමතල විය. රට ෙභෟතික හා භාවමය අතින් සුනු විසුනු විය. 1945 අප්‍රේල් 30 වැනි දින බර්ලින් නගරය සම්පූර්ණයෙන්ම රුසියන් හමුදා බලයට යටත් විය. හිට්ලර්ගේ රට සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ විය. ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් සිය දිවි හානි කර ගත්තේය. 1945 මැයි 8 වැනි දින කොන්දේසි විරහිතව මිත්‍ර හමුදාවට යටත් වීමෙන් පසු ජර්මනිය සමග යුද්ධය අවසාන විය.

යුද්ධය ආරම්භයේදි යුරෝපයේ හමුදා තුල ප්‍රමාණවත් ලෙස තිබුණු දායකත්වය යුද්ධය අවසාන වන විට බටහිර යුරෝපයේ සියලු මිත්‍ර හමුදා සමග ගත් කල දළ වශයෙන් 66% ක් ඇමෙරිකන්වරු වූහ. .

ශීතල යුද්ධය ආරම්භ වීම සහ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය 1945 – 1964
ප්‍රධාන ලිපිය :	එක්සත් ජනපදයේ ඉතිහාසය (1945 – 1964)

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු ඇමෙරිකාව සුපිරි බලවතුන් දෙදෙනාගෙන් එකෙකු ලෙස නැගී සිටියේය. 1945 දෙසැම්බර් 4 වැනි දින එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාව එක්සත් ජනපදය, එක්සත් ජාතින්ගේ සංවිධානයේ කොටස්කරුවෙකු වීම අනුමත කළේය. මෙයින් එක්සත් ජනපදය හුදෙකලාව සිටීමෙන් ඉවත් වීම හා ජාත්‍යන්තර කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වැඩි වශයෙන් මැදිහත් වීම බලාපොරොත්තු විය. ශීතල යුද්ධය ආරම්භ වන කාලය වන විට එක්සත් ජනපදයෙහි පශ්චාත් යුද සමය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් විග්‍රහයට ලක් වී තිබුනි. මෙම කාලය තුල එක්සත් ජනපදය හා සෝවියට් සංගමය තම තමන්ගේ බලය එකිනෙකා යටපත් කරමින් පැතිරවීමට උත්සාහ ගත්හ. ප්‍රතිඑලය වූයේ අර්බුද කීපයක් මෙම කාලය තුල ඇති වීමයි. ඒවා නම් කොරියන් යුද්ධය සහ කියුබන් මිසයිල අර්බුදයට අදාල න්‍යෂ්ඨික අවි එලිදරව් කිරීමෙන් ඇති වූ අවිනිශ්චිත භාවයයි. කොමියුනිස්ට් බලපෑම ගැන සැළකිල්ල යොමු කිරීමට එක්සත් ජනපදය තුල උනන්දුවක් ඇති විය. මෙයට බලපෑවේ ශිතල යුද්ධයයි. මෙහි ප්‍රතිඑලයක් ලෙස අභ්‍යවකාශය ජය ගැනීම සඳහා උත්සාහ කිරීමට ගණිතය සහ විද්‍යා අංශය ධෛර්මත් කිරීමට රජය පියවර ගත්තේය.

සිවිල් අයිතිවාසිකම් ගැන කෙනඩිගේ දේශනය, 1963 ජුනි 11

දෙවැනි ලෝක යුද්ධය අවසන් වී ගෙවුණු දශක කිහිපය තුල එක්සත් ජනපදය ආර්ථික, දේශපාලන, සංග්‍රාමික, සංස්කෘතික සහ තාක්ෂණික අංශ වලින් ලෝක බලවතෙකු විය.

ජෝන් එෆ් කෙනඩි 1960 වර්ෂයේ ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් තේරි පත් විය. ජනප්‍රියත්වය අතින් ප්‍රසිද්ධියට පත් ඔහු ජනාධිපති පදවියට පත් වූ පළමු කතෝලික ලබ්ධිකයා විය. කෙනඩිවරුන් ධවල මන්දිරයට නව ප්‍රාණයක් හා ජීවයක් දුන්නාහ. ඔහු පදවිය දැරු කාලය තුල 1962 දී කියුබන් මිසයිල අර්බුදය සමග ශීතල යුද්ධය එහි උපරිම තලයට පැමිණියේය. 1963 නොවැම්බර් 22 දින ටෙක්සාස් ජනපදයේ ඩලාස් හීදි ඔහු ඝාතණයට ලක් විය.

මේ අතර ඇමෙරිකන් ජනතාව ගොවිපල වලින් නගරයට පැමිණ ඔවුන්ගේ මහා සංක්‍රමණය සම්පූර්ණ කළ අතර නොකඩවා පැවති ආර්ථික ව්‍යාප්ති යුගයක අත්දැකීම් වින්දෝය. මෙම අවස්ථාවේදිම මුලු ඇමෙරිකාව පුරා විශේෂයෙන් දකුණේ ක්‍රියාත්මක වුනු වර්ණභේද වාදය, සිවිල් අයිතීන් සුරැකීමේ ව්‍යාපාර වල සහ කණිෂ්ඨ මාටින් ලුතර් කිං වැනි ඇමෙරිකානු නායකයින්ගේ ක්‍රියාකාරකම් වල අභියෝගයට ලක් විය. 1960 දශකයේදී සුදු සහ කලු ජාතින් අතර වර්ණ භේද වාදය නීති ගත කළ ජිම් ක්‍රෝ නීති වල අවසානය ළඟා විය.

References
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_United_States

ඇමරිකාව

අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඉතිහාසය


Gemma Romanyà i Valls (Capellades, 1945-Ibidem, 5 de marzo de 2018) fue una empresaria y mecenas catalana, del sector de las artes gráficas, casada con Miquel Pujol i Palol. Originaria de Capellades (Noya), desde 1973 dirigió la imprenta Romanyà Valls SA, con sede en Capellades y la Torre de Claramunt.

Desde 1988, patrocinó unos conciertos de cámara presentados, en un cuidado programa, bajo el título genérico de Concurs Paper de Música de Capellades y Curs Internacional de Música de Cambra, concurso anual para la promoción de jóvenes intérpretes. Por lo que, en 1998, recibió uno de los Premis d'Actuació Cívica de la Fundación Lluís Carulla. También fue promotora y divulgadora en Capellades del Eurocongrés 2000.

Colaboró en la edición de los álbumes grabados por la orquesta Ensemble XXI y también cedió a estos su estudio para la grabación de los mismos. Por lo que en el curso 2010-11 fue invitada de honor al concierto de presentación del CD Postales de Verano que formaba parte del programa de cinco conciertos celebrados por Ensemble XXI con motivo de su décimo aniversario.

Referencias

Empresarias de Cataluña
Mecenas de España

Gemma Romanyà


Óttarr Olaf Proppé (født 7. november 1968) er en islandsk musiker, skuespiller, der er tidligere medlem af byrådet i Reykjavík for Det Bedste Parti 2010-14, og har været medlem af Altinget for partiet Lys Fremtid siden valget i 2013. Han blev valgt til formand for Lys Fremtid i efteråret 2015.

Musiker og skuespiller
Proppé var medlem af bandet HAM 1988-94, og samtidig forsanger i Dr. Spock. Han har medvirket i flere film, heriblandt Sódóma Reykjavík fra 1992 og Angels of the Universe fra 2000.

Noter

Eksterne henvisninger
 Profil på Altingets netsted (islandsk)
 Kort profil på Altingets netsted (engelsk)

Musikere fra Island
Altingsmedlemmer
Skuespillere fra Island
Kommunalpolitikere fra Island

Óttarr Proppé


Joe Sacco (; born October 2, 1960) is a Maltese-American cartoonist and journalist. He is best known for his comics journalism, in particular in the books Palestine (1996) and Footnotes in Gaza (2009), on Israeli–Palestinian relations; and Safe Area Goražde (2000) and The Fixer (2003) on the Bosnian War. In 2020, Sacco released , published by Henry Holt and Company.

Biography
Sacco was born in Malta on October 2, 1960. His father Leonard was an engineer and his mother Carmen was a teacher. At the age of one, he moved with his family to Melbourne, Australia, where he spent his childhood until 1972, when they moved to Los Angeles. He began his journalism career working on the Sunset High School newspaper in Beaverton, Oregon. While journalism was his primary focus, this was also the period of time in which he developed his penchant for humor and satire. He graduated from Sunset High in 1978.

Sacco earned his BA in journalism from the University of Oregon in 1981 in three years. He was greatly frustrated with the journalist work that he found at the time, later saying, "[I couldn't find] a job writing very hard-hitting, interesting pieces that would really make some sort of difference." After being briefly employed by the journal of the National Notary Association, a job which he found "exceedingly, exceedingly boring," and several factories, he returned to Malta, his journalist hopes forgotten. "...I sort of decided to forget it and just go the other route, which was basically take my hobby, which has been cartooning, and see if I could make a living out of that," he later told the BBC.

He began working for a local publisher writing guidebooks. Returning to his fondness for comics, he wrote a Maltese romance comic named Imħabba Vera ("True Love"), one of the first art-comics in the Maltese language. "Because Malta has no history of comics, comics weren't considered something for kids," he told The Village Voice. "In one case, for example, the girl got pregnant and she went to Holland for an abortion. Malta is a Catholic country where, at the time, not even divorce was allowed. It was unusual, but it's not like anyone raised a stink about it, because they had no way of judging whether this was appropriate material for comics or not."

Eventually returning to the United States, by 1985 Sacco had founded a satirical, alternative comics magazine called Portland Permanent Press in Portland, Oregon. When the magazine folded fifteen months later, he took a job at The Comics Journal as the staff news writer. This job provided the opportunity for him to create and edit another satire: the comics anthology Centrifugal Bumble-Puppy  (a name he took from an overcomplicated children's toy in Aldous Huxley's Brave New World), published by The Comics Journals parent company Fantagraphics Books.

But Sacco was more interested in traveling. In 1988, he left the U.S. again to travel across Europe, a trip which he chronicled in his autobiographical comic Yahoo (also published by Fantagraphics). The trip led him towards the ongoing Gulf War (his obsession with which he talks about in Yahoo #2), and in 1991 he found himself nearby to research the work he would eventually publish as Palestine, a documentary graphic novel, which gathers testimonies of survivors of war and trauma.

The Gulf War segment of Yahoo drew Sacco into a study of Middle Eastern politics, and he traveled to Israel and the Palestinian territories to research his first long work. Palestine was a collection of short and long pieces, some depicting Sacco's travels and encounters with Palestinians (and several Israelis), and some dramatizing the stories he was told. It was serialized as a comic book from 1993 to 1995 and then published in several collections, the first of which won an American Book Award in 1996 and sold more than 30,000 copies in the UK.

Sacco next travelled to Sarajevo and Goražde near the end of the Bosnian War, and produced a series of reports in the same style as Palestine: the comics Safe Area Goražde, The Fixer, and the stories collected in War's End; the financing for which was aided by his winning of the Guggenheim Fellowship in April 2001. Safe Area Goražde won the Eisner Award for Best Original Graphic Novel in 2001.

He has also contributed short pieces of graphic reportage to a variety of magazines, on subjects ranging from war crimes to blues, and was a frequent illustrator of Harvey Pekar's American Splendor. In 2005 he wrote and drew two eight-page comics depicting events in Iraq published in The Guardian. He also contributed a 16-page piece in April 2007's issue of Harper's Magazine, entitled "Down! Up! You're in the Iraqi Army Now". In 2009, his Footnotes in Gaza was published, which investigates two forgotten massacres that took place in Khan Younis and Rafah in November 1956. In June 2012, a book on poverty in the United States, Days of Destruction, Days of Revolt, co-written with journalist Chris Hedges, was published.  His latest work is Paying The Land (2020) discussing climate change and the indigenous Dene community of Northwest Canada, who, he says, were subject to cultural genocide by means of compulsory residential schooling, treaties, and capitalism.

Sacco currently lives in Portland, Oregon.

Awards
In addition to his 1996 American Book Award, and 2001 Guggenheim Fellowship, Sacco's Safe Area Goražde brought him a Time magazine "Best Comic of 2000" award, followed by the 2001 Eisner Award for Best Original Graphic Novel, and 2001 Eagle Award for Best Original Graphic Novel, and 2001 Harvey Award nomination for Best Writer and Best Graphic Album of Original Work.

His Footnotes in Gaza was nominated for the 2009 Los Angeles Times Book Prize|Los Angeles Times Book Prize Graphic Novel award. It received the 2010 Ridenhour Book Prize and the  2012 Oregon Book Award. In 2014, his graphic novel collection Journalism received the Pacific Northwest College of Art Graphic Literature Award in 2014 from the Oregon Book Awards.

Bibliography

Comic books

Solo
1988–1992: Yahoo #1–6. Fantagraphics Books
1993–1995: Palestine #1–9. Fantagraphics Books
1994: Spotlight on the Genius that is Joe Sacco. Fantagraphics Books
1998: Stories From Bosnia #1: Soba. Drawn & Quarterly

Editor
1987–1988: Centrifugal Bumble-Puppy. Fantagraphics Books
1987: Honk!. Fantagraphics Books

Comics journalism stories
 "The War Crimes Trials," Details (September 1998), pp. 260-265.
 "The Rude Blues," Details (April 2000), pp. 140-145.
 "Hebron: A Look Inside," Time (March 12, 2001), pp. 40-43.
 "The Underground War in Gaza," The New York Times Magazine (July 6, 2003).
 "Complacency Kills," The Guardian Weekend (Feb. 26, 2005), pp. 16–24.
 "Down! Up! You're in the Iraqi Army Now", Harper's Magazine (April 2007), 16 pp.

Books

Solo
1993: Palestine: A Nation Occupied. Fantagraphics Books.  (collects Palestine #1–5)
1996: Palestine: In the Gaza Strip. Fantagraphics Books.  (collects Palestine #4–9)
1997: War Junkie. Fantagraphics Books. .
2000: Safe Area Goražde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995. Fantagraphics Books.  (expanded edition 2010)
2001: Palestine. Fantagraphics Books.  (collects Palestine #1–9) (expanded edition in 2007)
2003: The Fixer: A Story from Sarajevo. Drawn & Quarterly Books.
2003: Notes from a Defeatist. Fantagraphics Books.  (collects Yahoo #1–6)
2005: War's End: Profiles from Bosnia 1995–96. Drawn & Quarterly.
2006: But I Like It. Fantagraphics Books.
2009: Footnotes in Gaza. Metropolitan Books, . Jonathan Cape,
2012: Journalism. Metropolitan Books,
2013: The Great War: July 1, 1916: The First Day of the Battle of the Somme. W. W. Norton & Company.
2014: Bumf Vol. 1: I Buggered the Kaiser. Fantagraphics Books.
2020: Paying the Land. Henry Holt and Co.

As illustrator
2002: From the Folks Who Brought You the Weekend: A Short, Illustrated History of Labor in the United States with Priscilla Murolo and A. B. Chitty.
2012: Days of Destruction, Days of Revolt with Chris Hedges. Nation Books,

See also
 New Journalism
 Alternative comics
 @earth
 Eye

References

Notes

Sources
 Adams, James. 2003. "Conflict's cartoonist: It bothers Joe Sacco that people are suffering in Gaza or Gorazde, and he uses his singular comic-book style to make sure it bothers other people too." Toronto Globe and Mail (November 10).

 Dodge, Chris. 2000. "Art behind the lines: How a comic book can reveal the truth of war." Utne Reader (May-June): 94-95

 Edwards, Gavin. 2000. "The art of war." Spin (June)
 Farah, Christopher. 2003. "Safe area America: Graphic novelist Joe Sacco goes back to Sarajevo with his powerful new book 'The Fixer' -- and talks about why the entire U.S. population should be tried for war crimes." Salon (December 5)

 Hajdu, David. 2003. "Comics for Grown-Ups," The New York Review of Books 50 (13; August 14).
 Harvey, R. C. 2001. "Opus 60: Tittles and Jots: A Quick Look at What's Still on the Stands and Some Cartoonist Reportage." Rants & Raves (May 23).

 Heer, Jeet. 2003. "More about the war: Joe Sacco's comics reveal things about conflicts that the news just can't." National Post (October 9)
 Hitchens, Christopher. 2000. "The Draftsman's Contract" [review of Safe Area Gorazde],  Los Angeles Times (June 11)
 Iannelli, E. J. 2000. "Battle lines: Joe Sacco's illustrated journalism puts a face on Bosnia." Resonance (26; Summer): 10-11
 Kurson, Ken. 1996? "The good word." Might magazine: (3)
 Lorberer, Eric. 2000. "Graphic novels: Safe Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992-1995 by Joe Sacco" [review]. Rain Taxi 5 (2; Summer): 16
 Lydon, Christopher. 2001. "Cartoon Journalist Joe Sacco [interview]. WBUR's The Connection (April 19)
 Mautner, Christopher. 2000. "'Safe Area Gorazde': Cartoonish art draws compelling story of war's horrors". The Patriot-News (May 21)

 Nevins, Mark. 2002. "Drawing From Life: An Interview with Joe Sacco." International Journal of Comic Art 4 (2; Fall): 1-52

 Rhode, Michael. 2000. "Sequential Reportage" [letter]. The Comics Journal (221; March)

 Spurgeon, Tom. 2000. "Drawing enemy lines: Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia, 1992-95". The Comics Journal (227; September): 5-6
 Stein, Joel. 2000. "Joe Sacco's Safe Area Gorazde is a comic-book look at a horrible war." Time (May 1): 72
 Thompson, David. 2003. "Eyewitness in Gaza: Joe Sacco's comic-book format provides an unlikely but compelling insight into the Palestinian experience in Palestine." The Guardian (January 5).
 Totilo, Stephen. 2000. "Stuff we like: Safe Area Gorazde." Brill's Content (May)
 True, Everett. 2000. "No comic relief: It might be in cartoon form but Joe Sacco's account of life in wartorn Bosnia is not a laughing matter." London Times (June): 21
 Vaillant, John. 1998. "War 'toons. Joe Sacco: front-line correspondence, with pens and brushes." Men's Journal (November): 58

Further reading

External links
Comics by Sacco
 2006 report on military action in Iraq, The Guardian
 2005 report on military action in Iraq, The Guardian
 On Satire – a response to the Charlie Hebdo attacks (January 2015), The Guardian

Biographies

Fantagraphics Books: Joe Sacco
Joe Sacco Biography From Fantagraphics
Harpers magazine piece
An Evening With Joe Sacco in Los Angeles

Interviews
Joe Sacco on Footnotes in Gaza – Interview on the 7th Avenue Project radio show
Joe Sacco on Palestine – Interview by Al Jazeera English
Brueghel in Bosnia Interview in L.A. Weekly.
The Art Of War Interview in Mother Jones.
Joe Sacco, Man of the World Audio interview on mp3 from The Crown Commission.
Interview with Joe Sacco – interview on Weekend America
Interview with Joe Sacco on bdtheque.com for the release of Footnotes in Gaza.
Eyeglass in Gaza Interview in "The Guardian".
Joe Sacco in conversation with Hillary Chute – Interview in The Believer
Joe Sacco on C-SPAN's Book TV
 Joe Sacco: Presentation and interview from the 2002 UF Comics Conference — ImageTexT

American cartoonists
American comics artists
Alternative cartoonists
Maltese comics artists
Maltese cartoonists
Maltese emigrants to the United States
Maltese journalists
Writers from Portland, Oregon
University of Oregon alumni
Living people
1960 births
Sunset High School (Beaverton, Oregon) alumni
People from Kirkop
Maltese emigrants to Australia
American graphic novelists
American Splendor artists
American Book Award winners
Novelists from Oregon
20th-century Maltese artists
21st-century Maltese artists
English-language writers from Malta
Maltese-language writers from the United States

Joe Sacco


An Carex pterocarpa in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Donald Petrie. An Carex pterocarpa in nahilalakip ha genus nga Carex, ngan familia nga Cyperaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Carex

Carex pterocarpa


Hoya tomataensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Súlavesí.

Tilvísanir

Vaxblómaættkvísl

Hoya tomataensis


Zmijska planina (eng. Snake Mountain), izmišljeno mjesto u franšizi Gospodari svemira, koje se nalazi na planeti Eterniji na području Mračne hemisfere. Ima izgled planine od stalagnita sa šiljatim vrhovima oko koje je omotana divovska kamena zmija. Na njoj se nalazi sjedište glavnog zlikovca, čarobnjaka Skeletora i njegovih Zlih ratnika koju predvode Evil-Lyn, Beast Man, Trap Jaw i Tri-Klops.

Unutar planine nalaze se brojne dvorane i hodnici, a u dubini se nalaze skriveni dijelovi koji nisu poznati ni Skeletoru. Jedna od dvorana je prijestolna u kojoj se nalazi Skeletorovo prijestolje. Tri-Klops ima svoju prostoriju za izume, a unutar planine se nalaze i tamnice.

U dalekoj prošlosti Zmijska planina bila je sjedište nemilosrdne rase Ljudi-zmija koja je pustošila Eterniju pod vodstvom strašnog kralja Hissa. Ti drevni zli ratnici bili su naposljetku savladani i bačeni u ponor u drugu dimenziju otkuda čekaju vrijeme svog povratka i osvetu onima koji su ih zarobili. Nakon što su Ljudi zmije bili zarobljeni, Zmijska planina pripala je Hordaku i njegovoj Zloj Hordi koja je tu imala svoje sjedište mnogo godina. Kada su Ljudi-zmije bili konačno oslobođeni, otkrili su neke od tajni Zmijske planine.

Povijest lokacije

Zmijska planina nalazi se na području Mračne hemisfere u području pustoši, vječne tame i vulkanske seizmičke aktivnosti. Radi se o relativno viskoj planini obavijenoj okamenjenom kolosalnom zmijom. U dalekoj prošlosti Eternije bila je sjedište nemilosrdnih Ljudi zmija pod zapovjedništvom okrutnog kralja Hissa. Nakon što je Vijeće mudraca porazilo Ljude zmije i prognalo ih te zarobilo u drugoj dimenziji, Zmijska planina je s vremenom postala Skeleterovo sjedište.

U ranim verzijama i nacrtima Mattela i Filmationa, Skeletorova jazbina nalazila se ili u pećinama u dubini Eternije ili je to bila lokacija Point Dread koja se nalazila u sredini oceana. Tek kasnije je uveden koncept Zmijske planine koja je postala glavno sjedište Zlih ratnika.

Televizijska adaptacija lokacije

He-Man i Gospodari svemira (1983. - 1985.)

He-Man i Gospodari svemira (2002. - 2004.)

Gospodari svemira: Otkriće (2021. - ....)

Bilješke

Literatura

 He-Man and the Masters of the Universe - A Character and World Compendium, vol. 2.

Vanjske poveznice

 Zmijska planina - he-man.fandom.com

Gospodari svemira
Izmišljene lokacije

Zmijska planina


الحصين (كلمة لاتينية مشتقة من الكلمة اليونانية ἱππόκαμπος، أي «فرس البحر»)  هو أحد المكونات الرئيسية لدماغ الإنسان وغيره من الفقاريات. يمتلك الإنسان والثدييات الأخرى حصينًا في كل جانب من جانبي الدماغ. يشكل الحصين جزءًا من الجهاز النطاقي، ويلعب العديد من الأدوار الهامة في استحصاف المعلومات من الذاكرة قصيرة الأمد إلى الذاكرة طويلة الأمد، وفي الذاكرة المكانية المسؤولة عن التنقل. يقع الحصين لدى الإنسان وغيره من الرئيسيات في القشرة العريقة، مع إسقاطات عصبية إلى داخل القشرة الجديدة. يُعد الحصين بنية موجودة لدى جميع الفقاريات، باعتباره القشرة المخية الأنسية. يحتوي الحصين في دماغ الإنسان على جزأين رئيسيين متكاملين: الحصين المخصوص (الذي يُسمى أيضًا قرن آمون) والتلفيف المسنن.

يُعد الحصين إحدى مناطق الدماغ الأولى المعرضة للتلف في مرض آلزهايمر (وغيره من أشكال الخرف)؛ إذ تشمل الأعراض المبكرة كلًا من فقدان الذاكرة قصيرة الأمد والتوهان. قد ينجم تلف الحصين أيضًا عن مجاعة الأكسجين (نقص التأكسج)، أو التهاب الدماغ أو صرع الفص الصدغي الأنسي. قد يعاني الأفراد المصابون بتلف ثنائي الجانب واسع النطاق في الحصين من فقد الذاكرة التقدمي: انعدام القدرة على تكوين الذكريات الجديدة والاحتفاظ بها.

استُخدم الحصين بشكل متكرر كنظام نموذجي لدراسة الفيزيولوجيا العصبية، نظرًا إلى احتوائه على العديد من أنواع الخلايا العصبونية المختلفة والمنظمة بدقة داخل طبقاته. اكتُشف أحد أشكال اللدونة العصبية، الذي يُدعى التأييد طويل الأمد (إل تي بّي)، لأول مرة في الحصين، وغالبًا ما ركزت دراسات «إل تي بّي» على بنية الحصين. يمثل التأييد طويل الأمد، كما يُعتقد على نحو واسع، أحد الآليات العصبية الرئيسية التي يستخدمها الدماغ من أجل تخزين الذكريات.

ركزت العديد من الدراسات، التي استخدمت القوارض كنماذج حية، على الحصين بوصفه جزءًا من نظام الدماغ المسؤول عن الذاكرة المكانية والتنقل. تظهر العديد من عصبونات الحصين لدى الجرذان والفئران استجابات مماثلة لاستجابة خلايا المكان: تطلق هذه العصبونات دفعات من جهود الفعل عند مرور الحيوان عبر جزء محدد من بيئته. تتفاعل خلايا المكان الحصينية على نحو واسع مع خلايا توجيه الرأس، التي يشبه نشاطها عمل البوصلة بالقصور الذاتي، وتخمينيًا مع خلايا الشبكة في القشرة الشمية الداخلية المجاورة.

الاسم

يأتي أقرب وصف لسلسلة النتوء على طول أرضية القرن الخلفي (القذالي) للبطين الجانبي من طبيب التشريح الفينيسي يوليوس قيصر أرانزي (1587)، الذي شبهها أولاً بدودة الحرير ومن ثم بفرس البحر (باللاتينية: hippocampus من اليونانية: ἵππος، "الحصان" و "seaος ،" وحش البحر "). كما أن عالم التشريح الألماني دوفرنوي (1729)، وهو أول من شرح هذا الجزء، كان يتردد أيضًا بين "فرس البحر" و "دودة الحرير". اقترح عالم التشريح الدنماركي يعقوب وينسلو "قرن الكبش" في عام 1732؛ وبعد ذلك بعقد من الزمان، استخدم زميله الباريسي، الجراح دي غارينغوت، (cornu Ammonis) - قرن (الإله المصري القديم) آمون، الذي كان يُمثَّل في الغالب برأس كبش. وقد استمر استخدام هذا المصطلح على شكل اختصار CA في تسمية الحقول الفرعية للحصين. ظهرت إشارة أخرى مع مصطلح pes hippocampi (قَدَمُ الحُصَين)، الذي قد يعود تاريخه إلى ديميربروك في عام 1672، مقدمًا مقارنة مع شكل الأطراف الأمامية المطوية للخلف والأقدام الوتراء لحصان البحر هيبوكمبوس، وهو وحش بحري يمتلك أطراف الحصان الأربعة وذيل سمكة. ثم يوصف قرن آمون على أنه قدم الحصين الكبيرة، مع انتفاخ مجاور في القرن القذالي، الذي يوصف بأنه قدم الحصين الصغيرة ثم أعيد تسميته فيما بعد باسم مِهْمازُ الطَّير. يعزى إعادة تسمية الحصين بقدم الحصين الكبيرة، وقدم الحصين الصغيرة بمهماز الطير، إلى نظام التسمية الخاص بفيليكس فيك-دازير لأجزاء الدماغ في 1786. استخدم ماير عن طريق الخطأ مصطلح فرس النهر في 1779، وتبعه بعض الكتاب الآخرين حتى حل كارل فريدريش بورداتش هذا الخطأ في عام 1829. في عام 1861، أصبح الحصين الصغير مركزًا للنزاع حول تطور الإنسان بين توماس هنري هكسلي وريتشارد أوين، والتي عرفت بشكلٍ ساخر بقضية الحصين العظيم. انخفض قل استخدام مصطلح الحصين الصغير في الكتب التشريح الدراسية، وأزيل رسميًا من نومينا أناتوميكا من عام 1895. اليوم، يطلق على هذا الجزء من الدماغ اسم الحصين فقط، مع مصطلح "قرن آمون" الذي لا يزال يستخدم في أسماء الحقول الفرعية للحصين CA1–CA4؛

تم إدخال مصطلح الجهاز الحوفي في عام 1952 من قبل بول ماكلين  لوصف مجموعة الهياكل التي تبطن حافة القشرة: يشمل هذالجهاز الحصين، القشرة الحزامية، نظام الشم، واللوزة. اقترح بول ماكلين لاحقًا أن الهياكل الحوفية تشكل الأساس العصبي للعاطفة. يرتبط الحصين تشريحيًا بأجزاء من الدماغ مؤثرة في السلوك العاطفي - النوى الحاجزية، والجسم الحلمي تحت المهاد، ونوى المهاد الأمامية، ويُقبل عمومًا كجزء من الجهاز الحوفي.

التشريح

أقسام الجهاز العصبي المركزي

الاضطرابات

الشيخوخة
تمتلك الحالات المتعلقة بالعمر مثل مرض آلزهايمر وغيره من أشكال الخرف (التي تتميز بحدوث اضطراب الحصين كإحدى العلامات المبكرة) تأثيرًا شديدًا على أشكال المعرفة المختلفة بما في ذلك الذاكرة. ترتبط الشيخوخة الطبيعية مع التدهور التدريجي في بعض أنواع الذاكرة، بما في ذلك الذاكرة العرضية والذاكرة العاملة (أو الذاكرة قصيرة الأمد). أُحيل اهتمام ملحوظ لاحتمال حدوث التدهور المرتبط بالعمر كنتيجة لتدهور الحصين، نظرًا إلى اعتبار الحصين إحدى البنى المركزية للذاكرة. أفادت بعض الدراسات المبكرة بفقدان كبير للعصبونات في الحصين لدى المسنين، لكن لم تجد الدراسات اللاحقة التي استخدمت تقنيات أكثر دقة أي فروقات معتبرة. بالمثل، أبلغت بعض دراسات «إم آر آي» عن تقلص في الحصين لدى المسنين، لكن فشلت دراسات أخرى في إيجاد نتائج مشابهة. مع ذلك، توجد علاقة وثيقة بين حجم الحصين وأداء الذاكرة؛ إذ يتعطل أداء الذاكرة عند وجود تقلص مرتبط بالعمر. أظهرت بعض التقارير أيضًا أن مهام الذاكرة غير قادرة على إنتاج نشاط كبير في الحصين لدى المسنين مقارنة باليافعين. علاوة على ذلك، وجدت تجربة منضبطة معشاة منشورة في عام 2011 قدرة التمارين الهوائية على زيادة حجم الحصين لدى البالغين ممن تتراوح أعمارهم بين 55 و88 عام، إلى جانب تحسين الذاكرة المكانية.

الإجهاد
يحتوي الحصين على مستويات عالية من مستقبلات الهرمون القشري السكري، ما يجعله أكثر عرضة للإجهاد طويل الأمد مقارنة بمناطق الدماغ الأخرى. تشير بعض الدلائل إلى حدوث ضمور أكبر في الحصين مقارنة بمناطق الدماغ الأخرى لدى الأشخاص الذين عانوا من إجهاد طويل الأمد ناتج عن الصدمة. تظهر مثل هذه التأثيرات في اضطراب الكرب التالي للصدمة، وقد تساهم في ضمور الحصين المبلغ عنه لدى مرضى الفصام والاكتئاب الشديد. يرتبط حجم الحصين الأمامي لدى الأطفال إيجابًا مع الدخل الأسري، إذ يُعتقد أن هذا الارتباط عائد إلى الإجهاد المتعلق بالدخل. وجدت دراسة حديثة أيضًا حدوث الضمور كنتيجة للاكتئاب، لكن أمكن إيقافه باستخدام مضادات الاكتئاب حتى في حالة عدم فعاليتها في تخفيف الأعراض الأخرى.

يُعتبر الإجهاد المزمن الناتج عن ارتفاع مستويات الهرمونات القشرية السكرية، وخاصة الكورتيزول، سببًا للضمور العصبوني في الحصين. يؤدي هذا الضمور إلى نقص حجم الحصين الملاحظ أيضًا في متلازمة كوشينغ. تنتج مستويات الكورتيزول المرتفعة عادة في متلازمة كوشينغ عن الأدوية الموصوفة للمريض لعلاج الحالات الأخرى. تحدث الخسارة العصبونية أيضًا نتيجة لخلل تخلق النسيج العصبي. يُعد الانكماش التغصني أحد العوامل الأخرى المساهمة في صغر حجم الحصين، إذ يتناقص طول التغصنات ويقل عددها استجابة لارتفاع مستويات الهرمونات القشرية السكرية. يُعد هذا الانكماش التغصني قابلًا للعكس. يمكن استعادة حجم الحصين بنسبة تصل إلى 10% بعد العلاج الدوائي لتقليل مستوى الكورتيزول في متلازمة كوشينغ. يُعتبر هذا التغيير ناجمًا عن إعادة تشكيل التغصنات. يمكن حدوث استعادة التغصنات أيضًا عند زوال الإجهاد. مع ذلك، تفيد إحدى الدلائل المستندة بشكل رئيسي إلى الدراسات على الفئران بأن الإجهاد الناشئ بعد فترة قصيرة من الولادة من شأنه التأثير على وظيفة الحصين بشكل مستمر مدى الحياة.

ثبت أيضًا أن استجابات الإجهاد المتعلقة بالجنس قادرة على التأثير في الحصين. أظهر الإجهاد المزمن لدى الفئران الذكور حدوث انكماش تغصني وفقدان خلايا في المنطقة «سي إيه 3»، مع عدم ظهور هذه النتائج لدى الإناث. يُعتقد أن هذا عائد إلى الهرمونات المبيضية المحصنة العصبية. يرتفع مستوى تلف الدنا في الحصين لدى الفئران في ظل حالة الإجهاد.

الصرع
يُعتبر الحصين إحدى مناطق الدماغ القليلة المسؤولة عن توليد العصبونات الجديدة. تقتصر عملية تخلق النسيج العصبي هذه على التلفيف المسنن. قد يتأثر إنتاج العصبونات الجديدة إيجابيًا بالتمارين الرياضية أو سلبيًا بالنوبات الصرعية.

قد تؤثر نوبات صرع الفص الصدغي على التطور الطبيعي للعصبونات الجديدة، وقد تسبب التلف النسيجي. يمثل التصلب الحصيني النوع الأكثر شيوعًا من هذا التلف النسيجي. على الرغم من ذلك، من غير الواضح ما إذا كان الصرع عائدًا إلى شذوذات الحصين أم كان تلف الحصين ناجمًا عن تأثيرات النوبات التراكمية. مع ذلك، حدث تلف الحصين بشكل متكرر في البيئات التجريبية عند إثارة نوبات متكررة بشكل صنعي على الحيوانات. قد ينجم هذا عن تركيز مستقبلات الغلوتامات القابلة للاستثارة في الحصين. قد يؤدي فرط الاستثارية إلى سمية الخلايا والموت الخلوي. قد يتعلق هذا أيضًا بكون الحصين موقعًا لتشكل العصبونات المستمر طوال الحياة، وبالشذوذات المؤثرة على هذه العملية.

الفصام
ما تزال مسببات الفصام غير مفهومة بشكل جيد، لكن أبلغت الدراسات عن عدد من الشذوذات الملاحظة في بنية الدماغ. تقع أكثر التغيرات التي خضعت للدراسة الدقيقة في القشرة المخية، لكن وُصفت أيضًا بعض التأثيرات الملاحظة على الحصين. وجدت العديد من التقارير تقلصًا في حجم الحصين لدى الأشخاص المصابين بالفصام. تأثر الحصين الأيمن بشكل كبير مقارنة بالأيسر. يوجد إجماع إلى حد كبير على حدوث هذه التغيرات الملاحظة كنتيجة للتطور غير الطبيعي. ما يزال دور تغيرات الحصين في حدوث الأعراض الذهانية المميزة للفصام غير واضح. يؤدي الخلل الوظيفي في الحصين، وفقًا لإحدى المقترحات بالاستناد إلى عمل تجريبي على الحيوانات، إلى حدوث تعديل على تحرير الدوبامين في العقد القاعدية، ما يؤثر بشكل غير مباشر على تكامل المعلومات في قشرة فص الجبهة. اقتُرح أيضًا حدوث اضطرابات الذاكرة طويلة الأمد التي تُلاحظ بشكل متكرر كنتيجة للخلل الوظيفي في الحصين.

أظهرت الدراسات باستخدام «إم آر آي» انخفاضًا في حجم الدماغ وزيادة في حجم البطينات لدى الأشخاص المصابين بالفصام – مع ذلك، من غير الواضح ما إذا كان هذا التقلص عائدًا إلى الفصام أم إلى الأدوية. ثبت حدوث انخفاض في حجم كل من الحصين والمهاد؛ مع زيادة في حجم الكرة الشاحبة. لُوحظ تغير في الأنماط القشرية، بالإضافة إلى انخفاض حجم القشرة المخية وسماكتها في الفصين الصدغي والجبهي. اقتُرح أيضًا ظهور العديد من التغيرات الملاحظة في بداية الاضطراب، ما يدعم نظرية حدوث التطور العصبي غير الطبيعي.

يُعتبر الحصين عنصرًا مركزيًا في علم أمراض الفصام، بما في ذلك التأثيرات العصبية والفيزيولوجية على حد سواء. من المقبول عمومًا وجود اتصال مشبكي شاذ كامن في حالة الفصام. تشير دلائل عديدة إلى حدوث تغيرات في التنظيم والاتصال المشبكيين في ومن الحصين. وجدت العديد من الدراسات خللًا وظيفيًا في الدوائر المشبكية داخل الحصين إلى جانب نشاطها في قشرة فص الجبهة. لُوحظ أيضًا تأثر مسارات الغلوتامات بشكل كبير. وُجد أن مشاركة الحقل الفرعي «سي إيه 1» قليلة مقارنة بالحقول الفرعية الأخرى، ووُجد أيضًا أن «سي إيه 4» والمرفد المنطقتان الأكثر مشاركة. خلصت المراجعة إلى أن الإمراضية عائدة إلى الوراثيات، أو التطور العصبي المعيب أو اللدونة العصبية الشاذة. خلصت أيضًا إلى أن حدوث الفصام غير مرتبط بأي اضطراب تحلل عصبي معروف. يرتفع مستوى تلف الدنا المؤكسد بشكل ملحوظ في الحصين لدى المرضى المسنين المصابين بالفصام المزمن.

قراءة إضافية

صحف
 Hippocampus (Wiley)

كتب

روابط خارجية

 Diagram of a Hippocampal Brain Slice
 Hippocampus – Cell Centered Database
 Temporal-lobe.com An interactive diagram of the rat parahippocampal-hippocampal region
 Search Hippocampus on BrainNavigator via BrainNavigator
 Gyorgy Buzsaki (2010) Hippocampus. Scholarpedia. 6(1):1468.

مراجع

الجهاز الحوفي
العقد المنقارية القاعدية والتراكيب المرافقة لها
تشريح عصبي
قرن آمون (دماغ)

قرن آمون


Takuya Takahashi (født 30. juni 1989) er en japansk fodboldspiller, som spiller for den japanske fodboldklub Giravanz Kitakyushu.

Referencer

Eksterne henvisninger

Fodboldspillere fra Japan

Takuya Takahashi


إميريفيلي  هي إحدى مدن مقاطعة ألاميدا، كاليفورنيا. تم إعطاءها لقب مدينة في 8 ديسمبر، 1896.

التاريخ

الجغرافيا

التركيب السكاني

2010

2000

البيئة الطبيعية

التعليم

الاقتصاد

مراكز البيع بالتجزئة

التوظيف
وفقاً لتقرير إمريفيل المالي السنوي للعام 2010, الشركات العشر الأكثر في عدد الموظفين هي:

المواصلات

مراجع

إميريفيلي (كاليفورنيا)
أماكن مأهولة أسست في 1896
تأسيسات سنة 1896 في كاليفورنيا
مدن ساحلية في كاليفورنيا
مدن في مقاطعة ألاميدا (كاليفورنيا)
مدن كاليفورنيا
مدن منطقة خليج سان فرانسيسكو

إميريفيلي (كاليفورنيا)


Valentina Cortese (født 1. januar 1923, død 10. juli 2019) var en italiensk teater- og filmskuespiller. Hun var nomineret til en Oscar for bedste kvindelige birolle for sin præstation i François Truffauts Den amerikanske nat fra 1973.

Karriere
Hun debuterede i italienske film i 1940, hvilket førte til hendes første internationalt anerkendte roller i Riccardo Fredas 1948-filmatisering af Les Misérables med Marcello Mastroianni, hvor hun spillede både Fantine og Cosette og den britiske film The Glass Mountain i 1949, der førte til en række roller i amerikansk film i perioden, men fortsatte med at indspille film i Europa med instruktører såsom Michelangelo Antonioni, Federico Fellini og François Truffaut.

Hun underskrev en kontrakt med 20th Century Fox i 1948. Hun medvirkede i Malaya (1949), en anden verdenskrigsfilm om smugling og guerillakrig mod japanerne med Spencer Tracy og James Stewart, Jules Dassins Gadepigen fra Frisco (1949) med Richard Conte og Lee J. Cobb, Skæbnehuset (1951) instrueret af Robert Wise og med Richard Basehart og William Lundigan og Joseph L. Mankiewicz' Den barfodede grevinde (1954) med Humphrey Bogart, Ava Gardner, Edmond O'Brien. I Europa medvirkede hun i Michelangelo Antonionis Veninderne (1955), Gérard Brachs Le bateau sur l'herbe (1971), Terry Gilliams britiske film Verdens største løgnhals (1988), og i Franco Zeffirelli projekter som filmen Broder sol, søster måne (1972), miniserierne Jesus of Nazareth (1977) og filmen Storia di una capinera (1993). Hendes sidste amerikanske filmrolle var i Vulkanøen (1980).

Privatliv
Født i Milano til en familie fra Stresa (Piemonte). Cortese blev gift med Richard Basehart, sin medspiller fra Skæbnehuset i 1951 og fik en søn med ham, skuespilleren Jackie Basehart. De blev skilt i 1960. Hun har aldrig giftet sig igen. Jackie Basehart døde i Milano i 2015.

Referencer

Eksterne henvisninger

Skuespillere fra Italien
Personer fra Milano
Italienere i 1900-tallet
Italienere i 2000-tallet

Valentina Cortese


Abd al-Aziz ibn Shu'ayb ou Abd el-Aziz ibn Shu'ayb (en arabe : عبد العزيز بن شعيب بن عمر القرطبي البلوطي) est le dernier émir de Crète, de 949 à 961, date de la reconquête de l'île par l'Empire byzantin. Il est parfois connu dans les sources byzantines sous le nom de Kouroupas.

Biographie

Les informations sur sa vie sont parcellaires. Grâce à quelques preuves numismatiques, il est possible de dire qu'il est le fils de l'émir Shu'ayb II, qui règne vers 940-943, lui-même aïeul de Abou Hafs, conquérant et fondateur de l'émirat de Crète en 827. Abd el-Aziz commence à régner vers 949, après la mort de son oncle, Ali. Son surnom de Kouroupas provient certainement d'une déformation de l'arabe al-Qurtubi, soit de Cordoue, qui fait référence à l'origine andalouse des émirs de Crète. Selon l'historien al-Nowaïri, il reçoit trois ambassades de l'empereur byzantin Romain II, qui souhaite conclure une paix en échange du paiement d'un tribut, certainement dans la perspective de préparer une opération de reconquête, qui est un but constant des Byzantins depuis la perte de l'île en 827. Toutefois, ces ambassades sont certainement une invention ultérieure. L'objectif de la reprise de l'île lui, est bien réel. C'est Nicéphore Phocas qui est chargé de diriger l'expédition en 960. Abd el-Aziz tente d'appeler à l'aide, notamment en direction de l'Egypte mais il ne reçoit pas de renforts et dès le débarquement des Byzantins, ses troupes sont vaincues et il est contraint de s'enfermer dans Chandax, la capitale de l'île, soumise à un siège de plusieurs mois. Finalement, Nicéphore parvient à prendre la ville d'assaut et à faire prisonnier l'émir, décrit comme pâle, chauve et malade par Léon le Diacre, qui souligne malgré tout son éloquence.

Abd el-Aziz est emmené à Constantinople où il est contraint de défiler lors du triomphe qui célèbre la reprise de l'île en 961. Néanmoins, il est bien traité et reçoit des propriétés sur les terres de l'Empire mais il refuse de se convertir au christianisme, contrairement à l'un de ses fils, Anemas, qui rentre au service de l'armée byzantine.

Sources

 .

Histoire de la Crète

Abd al-Aziz ibn Shu'ayb


Paker şu anlamlara gelebilir:
 Önder Paker, Türk tiyatro yönetmeni ve oyun yazarı
 Şebnem Paker, Türk müzisyen

Paker


Cálculo de la evolución de la población en Asia (y Oceanía):

Población de Asia por regiones hasta 1820:

Imperio persa
La población de los sucesivos imperios persas varió mucho a lo largo de la historia debido a los continuos cambios fronterizos que experimentó. Hay que entender que la población persa era minoría en el imperio.

Durante los tiempos del rey aqueménida Darío, el Imperio contó ―desde Egipto hasta India― con unos 10 millones de personas. El número de habitantes se incrementó debido a la estabilidad política y social junto con la paz interna.

Un siglo después, durante los tiempos de Artajerjes II, el Imperio persa tenía 25 a 80 millones de habitantes, aunque según Karl Julius Beloch deben haber sido entre 35 a 42 millones de personas.

Durante la conquista de Alejandro Magno ―dos siglos después de Darío― pueden haber muerto un millón de personas. Pero tras la muerte del rey macedonio el Imperio se dividió entre sus generales, los diádocos, surgiendo varios reinos que mantuvieron constantes guerras, lo que provocó una fuerte caída del elemento poblacional.

Mientras Bactria tenía según cálculos de chinos cerca de 1 millón de habitantes.
Los kushan se puede estimar en 400.000, de los que 100.000 eran jinetes cuando se establecieron en el actual norte de Afganistán y sometieron Bactria.
Según fuentes chinas los yuezhi tenían 300.000 jinetes arqueros y los xiongnu unos 100.000 a 200.000 más, aunque es probable que sea una exageración (siguiendo estas cifras se puede estimar que los xiongnu eran en total 1 a 1,5 millones de personas).
Los wusun, otro pueblo nómade de las estepas del Asia Central tenían una población de 630.000 personas (188.000 jinetes).

Al llegar los partos en el siglo III a. C. la población se redujo aún más debido a los constantes conflictos entre estos y los seléucidas, sobre todo por el control de Mesopotamia. La población de Persia descendió unos 4 o 4,5 millones y la del Asia Central unos 5 o 6 millones, debido a las invasiones de los nómadas.

Se calcula que durante la campaña de Septimio Severo contra los partos ese Imperio tenía cerca de 16 millones de habitantes (), lo que indica una fuerte caída de la población debido a que las regiones occidentales sufrían con las guerras contra las legiones romanas y la orientales por las invasiones de los hunos, además de las guerras civiles que sufrió el imperio parto en decadencia.

El tocarólogo Douglas Q. Adams ha estimado que hacia el siglo VIII a. C. solo el reino de Kucha (y sus vasallos) tenía una superficie de aproximadamente 140.000 km² y una población de 450.000 habitantes (aproximadamente la misma cantidad que en la Inglaterra de entonces).
En los textos chinos la ciudad capital de tal reino era llamada Yiluolu y a tal ciudad le estimaban una circunferencia de casi 10 km.

Durante el periodo sasánida, se mantuvo relativamente estable, aunque esta aumentó significativamente con la recuperación de Mesopotamia y Armenia, además de las nuevas conquistas en Asia Central y en el Este. En el  con las anexiones de Egipto, Asia Menor, Siria, Palestina y Yemen (aunque fueron relativamente momentáneas) llegó a los 78 millones de personas.

Durante la conquista musulmana esta se redujo drásticamente, debido a la destrucción de ciudades, villas y cocechas producto de varias rebeliones que fueron sometidas con ferocidad.

Al final tras la conquista islámica la población de Persia era de 4 a 4,5 millones de personas y la de Asia Central a 5 a 6 millones de personas, luego en el  con la conquista mongol murieron entre 1 y 6 millones de personas. Lo que llevó a que la población persa se redujera a 4 millones para el año 1500, ya que además se perdieron las actuales Pakistán y Afganistán (10 millones de personas) a manos de los hindúes. En 971 los turcomanos era unas 200.000 familias u hogares.

China
Durante el siglo III a. C. el país fue unificado por la Dinastía Qin llegando a una población de 40 millones de personas. El primer emperador chino, Qin Shi Huangdi movilizó a 700.000 personas para trabajar en la construcción de su tumba y a 1 o 2 millones en la edificación de la Gran Muralla.
En total cerca de 3 millones fueron movilizados de forma forzada por el primer emperador.

En la Edad de Oro de los Han la población llegó a los 50 millones de personas, en el siglo II a. C. Durante el censo del año 2 a. C. se contaron 12.356.490 hu (familias), lo que permitió calcular una población de entre 57 y 58 millones, incluyendo a un millón de vietnamitas que eran súbditos del emperador chino (en regiones del actual norte de Vietnam).

Se cree que para mediados del  la población china llegó a 60 millones.
A inicios del  la población llegó a cerca de 72 millones de personas. En el censo del 157 a. C. eran 10.677.960 familias, se calculan en 56 a 57 millones de personas. La baja se debía a las sequías y hambrunas, además de la constante guerra con los nómadas del norte, que desplazó a más de 2 millones de chinos en el siglo II a. C.

Pero en el periodo de los Tres Reinos surgió una larga guerra civil que duró cerca de un siglo, cayendo a solo un millón de familias, cuando la Dinastía Tang llegó al poder eran cerca de aproximadamente 16,9 millones.
Teniendo en cuenta las imprecisiones de los registros censales de la época, es seguro asumir que un amplio porcentaje de la población fue exterminada durante las constantes guerras declaradas durante este periodo. Durante la dinastía la población volvió a crecer a 21 millones de personas para el .

En el año 1000 la población del imperio Song era de cerca de 59 millones, pero siguió creciendo. Se calcula que en el año 1100 con la Dinastía Song llegó a los 101 millones, pero entre el 1209 y 1215 con la invasión de Gengis Khan y sus hordas mongolas mueren hasta 30 millones de chinos. Además durante la dinastía Yuan se movilizaron 3 millones de personas para trabajar en la construcción del Gran Canal. Entre 1333 y 1337 una feroz hambruna afectó el país y 6 millones de personas murieron de hambre debilitando el control mongol del Estado.
En el 1368 la población china que había sido de 120 millones al inicio del siglo anterior en ese entonces era de apenas la mitad, ese año los Ming movilizaron un millón de hombres y expulsaron a los mongoles.

India

A pesar de la gran producción agrícola y alta natalidad la población creció lentamente debido a las pestes, hambrunas, sequías, inundaciones y guerras civiles que plagaron el país por siglos. Para el  eran 34 a 75millones (las estimaciones más bajistas son de McEvedy y Jones, 1978; las más alcistas de Durrand, 1974).
En 1669 la hambruna mató en Bengala a 3 millones de personas.
En 1841 se estima que había 8 a 9 millones de esclavos, Malabar tenía un 15% de esclavos respecto al total de población.

Estimaciones de la población de la India desde el :

Medio y Lejano Oriente
En el  en Medina vivían cerca de 8.000 a 10.000 judíos.
En Filipinas la población de la isla de Luzón creció entre 1800 y 1896 de 42.000 a 245.000 habitantes.
La sureña isla de Mindanao tenía en 1903 ya unos 380.000 habitantes.

En 1800 la población de la isla de Java era de 3,5 millones, permanencia estancada por la limitada extensión de los cultivos de arroz, pero gracias a la ampliación de estas por la administración colonial holandesa la población creció a 28 millones en 1900.<ref>Java adventure and overland tours - witnessing java Island ancestor  En 1970 la cifra alcanzó casi cien millones de habitantes. {{Cita|Around 1800 Javas Population stagnated about 3,5 million inhabitants. As a result only the choicest land was tilled thus producing a vast surplus of wet rice cultivation output. Through Dutch interventions,between 1830 - 1970 more and more lands were opened to agriculture. Consequently, a growth of the Javanese population reached up to 28 million people in 1900.}}</ref>
Entre 1815 y 1830 la población paso de 5 a 7 millones, en 1850 eran 9,5 millones de habitantes, en 1870 eran 16,2 millones y en 1890 23,6 millones.
Durante la llamada Guerra de Java, una revuelta de los nativos contra los holandeses un total de 8.000 europeos, 7.000 soldados javaneses bajo bandera holandesa y 200.000 civiles y rebeldes locales fueron muertos (1825-1830).
Además el cólera mató a 100.000 personas durante una peste en 1820.
En 1755, los reinos interiores de Surakarta y Yogyakarta tenían un máximo de 690.000 a 1.000.000 de habitantes (posiblemente menos) y 1.400.000 a 1.600.000 en 1795. Por las mismas fechas las regiones costeras y Madura sumaban 380.000 a 490.000 personas, creciendo también durante esos años a 1,5 millones.

En tanto que los ainus, pueblo indígena de la isla de Hokkaidō, la más septentrional de Japón, vieron reducirse su población de 80.000 almas a inicios del  hasta apenas 8.000 o 16.000 en 1873. Las razones de esto fueron las conquistas militares, epidemias y el agotamiento de sus fuentes de alimentos tradicionales (salmón y venado), provocando una fuerte dependencia de los productos japoneses y la destrucción de sus bosques.

 Siria, Asia Menor y Judea

A fines del II milenio a. C. la población de Canaán era de unos 50.000 a 100.000 personas.
De haberse producido el Éxodo los hebreos probablemente no fueran más de 20.000 en vez de los 2 millones que señala la Biblia''.
En Siria (provincia romana) la población durante el imperio aquémenida pudo alcanzar entre 2 y 3,5 millones de habitantes (incluido 1 o 1,5 millones en la Celesiria, las ciudades fenicias e Israel).

Según Josefo la población de Galilea era de unos 3 millones al momento de la rebelión contra Roma,
Otra estimación es de 2.737.900 personas.
A lo largo del río Jordán occidental es de 805.450 habitantes.
La población judía de Palestina varía de los 0,5 a 5 millones en la época romana. Beloch estima que en la Galilea romana había 400.000 judíos, considerando que las provincias de Siria y Palestina tienen 5 a 6 millones, aunque Cumont las estimó en 10 millones.

Durante la dominación romana llegó a cerca de 4 millones aunque nunca logró crecer mucho tras la peste de Antonino y las invasiones partas y sobre todo sasánidas.

En cuanto a Judea se calcula en cerca de 2 millones a pesar de las continuas guerras judío-romanas que causaron millones de muertos para Judea y Siria, la alta tasa de natalidad judía permitía recuperar las cifras. Se cree que en su punto máximo los judíos alrededor de todo el imperio llegaron a cerca de 6 a 8 millones, muchos en Hispania, Italia y Siria, además de Egipto, norte de África y Armenia (sobre todo tras las guerras judío-romanas que llevaron a la expulsión de ese pueblo de sus tierras iniciando la Diáspora). Mientras que en tiempos de Constantino I el Grande había 15 millones de cristianos, sobre todo en el sector oriente. Para el  la población siria y palestina era de unos 6,5 millones de personas. Un siglo después era de 5 millones, en el año 650 era de 3 millones, para el año 1000 solo 2 millones pero se recuperó y en el 1200 llegó de nuevo a 3 millones. Esta caída de la población se debe a las continuas guerras por esa región rica y estratégica, que solo se terminaron tras el fin de las cruzadas.

Durante el dominio persa la población anatoliana era de 9 millones de personas, pero tras un periodo de varios siglos de guerras e invasiones y la división de la península en varios reinos pequeños que peleaban entre ellos constantemente. Se estima en 6 millones de personas, la población del Asia Menor romana.
Para fines del imperio la población llegó a 15 millones de personas.
Pero esta se redujo mucho durante la decadencia del imperio, en el  era de solo 12 millones, cuando los sasánidas invadieron la península un siglo después tenía solo 7 millones de habitantes. En el año 1000 llegó a 8 a 10 millones pero por las cruzadas volvió a caer a 7 millones. Y se mantuvo de esa manera en la Edad Media, descendiendo tras la conquista otomana a solo 6 millones. En el año 200 en Asia Menor había un millón de armenios.

Mesopotamia
La región de Mesopotamia, parte de la fertíl media luna de Oriente medio, rica productora de granos que pudo mantener una gran población sufrió constantes guerras e invasiones por varios milenios que redujeron varias veces su población (solo los asirios deportaron a un millón de personas).
Aunque ya en el 2500 a. C. la población superaba el medio millón, provocando guerras por los recursos.
Se calcula que para tiempos del Imperio Asirio tenía 2 a 3 millones de habitantes (la región de Asiria tenía otro millón).
En tiempos del Imperio parto los mesopotámicos eran de 4 a 5 millones de personas.

Notas

Demografía histórica
Demografía de Asia

Demografía de Asia en la Antigüedad


Marilou Duringer (* 1. September 1948), nach ihrer Eheschließung Marilou Duringer-Eckert, ist eine ehemalige französische Fußballspielerin und Vereins- sowie Verbandsfunktionärin. Der Journalist und Buchautor Pascal Grégoire-Boutreau bezeichnet sie als "DIE unbestrittene Persönlichkeit und Kämpferin für den französischen Frauenfußball".

Karriere
Als Mitte der 1960er Jahre der Frauenfußball in Frankreich – ausgehend vom Landesnorden, der Champagne und dem Elsass – eine Renaissance erlebte, gehörte Marilou Duringer zu den Pionierinnen dieser vom französischen Verband FFF tolerierten, aber noch nicht anerkannten, geschweige denn unterstützten Sportart. Als Kind schaute sie sonntags zusammen mit ihrem Vater und ihren Brüdern Männerspielen zu. Bereits als 16-Jährige spielte sie regelmäßig selbst in einer Frauenelf, die beim örtlichen FC Schwindratzheim offizielle Aufnahme gefunden hatte, und wurde dadurch zu einer der ersten Französinnen mit einer offiziellen Spielerinnenlizenz. Erst rund fünf Jahre später, im März 1970, beschloss die FFF auch förmlich, den Frauenfußball zu legalisieren. Bis dahin war Duringer mit ihren Schwindratzheimerinnen bereits mehrfach Meisterin der regionalen Ligue d'Alsace geworden; ein landesweiter Meisterschaftswettbewerb wurde allerdings erst mit der Saison 1974/75 eingeführt, eine einheitliche französische Frauenliga sogar erst 1992.

1973 schlossen sich die Frauen des FC Schwindratzheim dem FC Vendenheim an, und auch dort spielte Marilou Duringer ungeachtet eines mit 35 Jahren erlittenen dreifachen Knöchelbruchs bis zu ihrem 40. Lebensjahr noch weiter aktiv. In der ersten Hälfte der 1970er lud sie Nationaltrainer Pierre Geoffroy zu einem Lehrgang der französischen Nationalfrauschaft nach Reims ein; ihr Urlaubsantrag wurde von ihrem Arbeitgeber, einem Versicherungsunternehmen, jedoch mit den Worten "Das hier ist Ihr Beruf und kein Spiel" abgelehnt. Gleichzeitig wuchs sie beim FC Vendenheim in ihre neue Rolle als ehrenamtliche Vereinsfunktionärin hinein, in der sie auch Anfang der 2010er Jahre noch tätig ist.

1985 wurde sie als erste Frau in den Nationalrat des Amateurfußballs sowie in den Bundesrat des Landesverbandes FFF gewählt. Es dauerte nicht lange, bis sie auch zur Delegationsleiterin (chef de délégation) der Frauennationalelf ernannt wurde. Fortan begleitete sie die Fußballerinnen insbesondere zu internationalen Freundschaftsturnieren und, nachdem Frankreich sich ab 1997 für die Europa- und 2003 erstmals auch für eine Weltmeisterschaftsendrunde qualifizieren konnte, auch zu den kontinentalen beziehungsweise Weltturnieren. Dieses Amt hatte sie auch bei der WM 2011 in Deutschland noch inne, und sie hat es an der Seite von vier (Francis Coché, Aimé Mignot, Élisabeth Loisel, Bruno Bini) der bisher sechs französischen Nationaltrainer ausgeübt; als FFF-Bundesrätin hat sie die Arbeit von sechs Verbandspräsidenten kontrolliert. Nachdem im Laufe des Jahres 2011 eine Neustrukturierung der Verbandsgremien erfolgte, wurde sie zudem in die Hohe Behörde des Fußballs gewählt; im Dezember 2012 stellte Duringer sich für dieses Amt nicht wieder zur Wahl.

Ihre Hauptaufgabe und ihr zentrales Anliegen über inzwischen vier Jahrzehnte besteht allerdings weiterhin im Ringen um Anerkennung und Gleichbehandlung des Frauenfußballs. Denn bis in die Gegenwart sind die Frauen, gemessen an ihrem Anteil an der FFF-Gesamtmitgliederzahl (2011 etwa 3 %), in den entscheidenden Verbandsgremien zwar überproportional vertreten, allerdings weiterhin deutlich in der Minderheit – eine im 12-köpfigen Exekutivkomitee und zwei von 20 Mitgliedern der Hohen Behörde. Marilou Duringer hatte noch 2003 konstatiert, dass bis weit in die 1990er Jahre innerhalb des Verbands ein "absolutes Desinteresse an Themen des Frauenfußballs" vorherrschte – "und auch heute noch müssen wir ständig Überzeugungsarbeit leisten. Wir finden nicht die gleiche Beachtung wie die Männer. […] Der Kampf geht weiter".

Im September 2012 zeichnete die FFF die "Pionierin des französischen Frauenfußballs" für ein Vierteljahrhundert Engagement als Delegationsleiterin aus. 2018/19 wurde zum ersten Mal der nach ihr benannte, landesweite Wettbewerb für Schulmannschaften der Mädchen (Challenge Marilou Duringer) ausgetragen; nachdem die Corona-Pandemie in den folgenden beiden Jahren dessen Austragung verhinderte, findet er 2021/22 wieder statt.

Literatur
 Collectif (Hrsg.: Ligue d'Alsace de Football Association): 100 ans de football en Alsace. Édito, Strasbourg 2002, ISBN 2-911219-13-9, Band 5, S. 156–158
 Claire Gaillard: La grande histoire des Bleues. Dans les coulisses de l'équipe de France féminine. Hachette, Paris 2019, ISBN 978-2-0170-4705-6, S. 23
 Pascal Grégoire-Boutreau: Au bonheur des filles. Cahiers intempestifs, Saint-Étienne 2003, ISBN 2-911698-25-8 (mit Vorworten von Claude Simonet und Aimé Jacquet)
 Laurence Prudhomme-Poncet: Histoire du football féminin au XXe siècle. L'Harmattan, Paris 2003, ISBN 2-7475-4730-2

Weblinks
 Duringers Kurzbiographie auf der Seite der FFF

Anmerkungen und Nachweise

Fußballspieler (FC Vendenheim)
Fußballfunktionär (Frankreich)
Franzose
Geboren 1948
Frau

Marilou Duringer