Aristoteles (, ; c. MÖ 38448093) veya kısaca Aristo, Antik Yunanistan'da klasik dönem aralığında yaşamını sürdürmüş olan Yunan filozof ve bilge.

Platon ile düşünce tarihinin en önemli filozoflarından biri olan Aristo, mantık, fizik, biyoloji, zooloji, astronomi, metafizik, etik, estetik, ruh, psikoloji, dilbilim, ekonomi, siyaset ve retorik gibi pek çok disiplinde çoğu o disiplinin kurucusu olan eserler vermiş, eserleri 16. ve 17. yüzyılda modern bilim gelişene kadar Avrupa ve İslam coğrafyasındaki bilimsel faaliyetin temelini oluşturmuştur. Günümüzde kullanılan pek çok bilimsel terim ve araştırma metodu kendisine dayanan Aristo, tarih boyunca özgün felsefi düşüncelerin ve tartışmaların, bilimsel görüşlerin ve araştırmaların kaynağı olmuş ve olmaya da devam etmektedir.

Hayatı hakkında çok az şey bilinmektedir. Kuzey Yunanistan'daki antik Stagira şehrinde doğmuş, Makedon kralı II. Filip'in doktoru olan babası Nicomachus, Aristo çocukken ölmüş ve Makedonya sarayında hocalar tarafından büyütülmüştür. 17-18 yaşlarında Atina'daki Platon'un Akademi'sine katılmış ve yirmi yıl kadar orada kalmıştır (c. MÖ 347). Platon öldükten kısa zaman sonra, MÖ 343'te Makedon II. Filip'in isteğiyle Makedonya sarayında Büyük İskender'e hocalık yapmıştır. Daha sonra Atina'ya dönüp Lyceum'da Platon'unki gibi bir okul kuran Aristo, burada pek çok takipçi edinmiştir ve bugün kendisine atfedilen düşüncelerin çoğunu bu dönemde ürettiği düşünülmektedir.

Aristoteles ismiyle günümüze kalan eserlerin nasıl üretildiği veya toplandığı tam olarak bilinmese de, günümüze kalan metinlerin basılmak için hazırlanmış yazılardan çok, ders anlatımı için oluşturulmuş taslaklar ya da ders notları olduğu düşünülmektedir. Buna rağmen bu metinler Geç Antik Çağ, Orta Çağ ve Rönesans boyunca bilim pratiğini belirlemiş, örneğin astronomi hakkındaki iddiaları Kopernik'in fizik hakkındaki düşünceleri Galileo ve Newton'un çalışmalarıyla aşılabilmiş, klasik mekanik, modern kimya ve biyoloji sistematik bilimler haline gelene kadar doğa ve hayvanlar hakkındaki görüşleri etkisini baskın biçimde sürdürmeye devam etmiştir. Mantıkla ilgili ilk biçimsel incelemeleri sunan Aristo, Frege'ye kadar mantıkla ilgili çalışmaların temelini oluşturmuştur. Bu eserlerinin en önemlileri arasında Metafizik, Kategoriler, Fizik, Nikomakhos'a Etik, Politika, Ruh Üzerine ve Poetika sayılabilir.

Helenistik dönemde diğer düşünce okulları kadar popüler olmasa da öğretilerini takip edenlerce fikirleri aktarılmış, Epikürcülük ve Stoacılık üzerinde çeşitli etkileri olmuştur. Ancak asıl etkisini erken Hristiyanlığın neo-Platonizmi'nde, Orta Çağ'ın Hristiyanlık teolojisinde, İslam felsefesinde ve skolastik düşüncede gösteren Aristo, İslam düşünürleri tarafından "muallim-i evvel" yani "ilk öğretmen" olarak anılmış, Thomas Aquinas biricik örneğini teşkil ettiğini düşündüğü için ona sadece "filozof" demiş, Heidegger felsefede kavramın ancak Aristo ile kendisini bulduğunu iddia etmiştir. Felsefe tarihi boyunca neredeyse hiç gündemden düşmeyen Aristo, günümüzde özellikle metafizik ve etik alanlarında güncel tartışmalara katkıda bulunmaya devam etmektedir.

Hayatı
O dönemde gayet yaygın bir isim olan adının anlamı "en iyi amaç, gaye" olan Aristoteles'in hayatıyla ilgili bilgiler oldukça sınırlıdır. Antik Çağ'dan günümüze kalan belgelere dayanarak, Aristo'nun MÖ 384 veya 385'te, günümüzde Athos tepesi olarak adlandırılan tepenin yakınlarında ufak bir Makedonya kenti olan Stageira'da Makedonya kralı II. Amyntas'ın (Philippos'un babası) hekimi olan Nikomakhos'un oğlu olarak dünyaya geldiği düşünülmektedir. MÖ 367 veya 366'da 17-18 yaşında Platon'un Atina'daki Akademi'sine girmesiyle Platon'un en parlak öğrencilerinden biri olan Aristo, Platon'un okulundayken okuma tutkusuyla tanındığı ve "okuyucu" lakabını edindiği söylenir. Helenistik dönemden önce felsefe daha çok karşılıklı konuşma ve tartışma biçiminde yapıldığı için, Aristo'nun metinlere yönelmesi farklı bir etkinlik olarak görülmüş olabileceği gibi, bu lakap daha sonraki Aristo okurları tarafından Aristo'nun metinlerinin kendinden önceki filozoflara göndermelerle dolu olması nedeniyle verilmiş de olabilir. Bu dönemde hiçbiri günümüze bütünüyle kalmamış olan diyaloglarını yazmaya başladığı düşünülmüktedir.

Platon MÖ 347'de öldüğünde, Akademi'nin başına yeğeni Spevsippos geçmiştir, Aristo'nun Atina'dan ayrılmasına genellikle bu durum temel neden olarak gösterilse de o dönemde Makedonya'nın güçlenmesi ve diğer Yunan şehir devletlerini tehdit etmesi sonucu gelişen Makedon düşmanlığının da Atina'dan ayrılmasında etkili olduğu düşünülebilir. Ksenokratos'la beraber bulunduğu Assos kentinin tiranı Atarnevus'lu Hermias'ın yanına danışman olarak gider, bu sırada en önemli öğrencilerinden biri olan Theophrastus'la beraber özellikle Midilli adasında hayvanlar, bitkiler ve coğrafya hakkında pek çok gözlem, inceleme ve deney yaptığı, bu konulardaki metinlerini dolduran örneklerin çoğunu bu dönemde topladığı düşünülmektedir. Midilli'deyken Hermias'ın yeğeni ya da evlatlık kızı Püthias'la evlenir ve yine Püthias adında bir kızı olur.

343'te Pella'daki (Bugün Ayii Apostili) Makedonya kralı II. Filip'in sarayına danışman olarak gider. Burada Filip'in oğlu ve daha sonra ordusunda general İskender öldükten sonra sırasıyla biri Yunan yarımadasında diğeri Mısır'da kral olacak olan Cassander ve I. Ptolemaios'a hocalık yapar. Antik Çağ filozoflarının hayatlarıyla ilgili çoğu rivayete dayanan bilgilerden oluşan bir biyografi kitabı yazmış olan Diogenes Laertius, 341 yılında Persler'in eline düşen Hermias'ın öldürülünce Aristo'nun Delfi'de ona bir anıt yaptırdığını ve bu anıta onun anısına bir şiir yazdığını aktarır ve şiire de yer verir. Aristo'nun Perslere karşı etnik ayrımcılık yaptığı, Yunanları Perslerden daha üstün gördüğü, öğrencilerine Yunanlara karşı iyi davranan fakat aynı düzeyde Perslere kötü davranan lider olmaları gerektiğini öğrettiği söylense de, ancak zaten Pers düşmanlığı ve "dostuna iyi, düşmanına kötü davran" normu Antik Yunan toplumunda Aristo'ya kadar en az iki yüzyıldır yaygın biçimde görülmektedir. Ayrıca, Aristo felsefesiyle öğrencilerinin liderlikleri arasında net bir örüntü görülmemekte, Aristo'nun bu dönemde seçkin öğrencilerine ne öğrettiği bilinmemektedir.

Filip'in ölümüyle MÖ 335 yılında İskender Makedonya kralı olduğunda Aristoteles Atina'ya dönüp daha öncesinde de felsefe amacıyla kullanılmış bir yer olan Atina kent merkezine yakın Lükeion'da kendine ait bir felsefe okulu kurar ve takipçilerine ya (rivayete göre) Aristo öğrencileriyle dolaşarak tartıştığı için ya da bir tür çevresi sütunlarla çevrili avlu ya da galeri olan mimarinin adından dolayısıyla Peripatetikler denmiştir (bu isim hem "etrafında yürüyenler" hem de "bir alanı çevreleyen mimari yapı" anlamına gelebilir). Burada on iki sene ders veren Aristo eşi Püthias ölünce Herpüllis'le evlenir ve Nikomakhos adında bir oğlu olur. Günümüze kalan metinlerinin çok büyük ihtimalle bu dönemde Aristo ya da öğrencileri tarafından yaptıkları tartışmalara dair notlar olduğu ve okul dışında paylaşılmadığı düşünülmektedir.

MÖ 323'te Büyük İskender'in ölmesi sonrası Atina'da Makedon karşıtı bir tepki dalgası oluşunca Makedon olan Aristoteles'e karşı, dine saygısızlık davası açılması söz konusu olur. Bir ölümlüyü -Hermias'ı- anısına bir ilâhi yazarak ölümsüzleştirmekle itham edilir. Bunun üzerine Aristoteles, Sokrates'in yazgısını paylaşmak yerine Atina'yı terk etmeyi seçer: kendi deyişiyle, Atinalılar'a "felsefeye karşı ikinci bir suç işlemeleri" fırsatını tanımak istemez. Annesinin memleketi olan Eğriboz (Evboia) adasındaki Helke'ye sığınır. Ertesi yıl MÖ 322'de, altmış iki yaşında hayatını kaybeder.

Yapıtları
Aristoteles'in yazıları iki kümeye ayrılır:

 Aristoteles tarafından yayımlanan ancak bugün kaybolmuş yazılar.
 Aristoteles tarafından yayımlanmamış, hatta yayına yönelik hazırlanmamış fakat muhafaza edilmiş olan yazılar.

Kaybolan yapıtları
İlk kısım yazılar, "dışrak yapıtlar" olarak adlandırılırlar. Dışrak, yani ἐξοτερικά terimini Aristoteles kendisi Lykeion'dan daha geniş bir okuyucu kitlesine yönelik eserleri için kullanmıştır. Bu yapıtlar, diğer birçok Antik Çağ metni gibi miladı izleyen ilk asırlarda kaybolmuş ve günümüze yalnızca başka yazarların alıntılarından kalan parçalar ulaşmıştır. Bu yapıtlar konu ve işleniş itibarıyla Platon'unkilere benzer biçimde diyalog olarak yazılmıştır. Cicero, Aristoteles'in stilinin "pürüzsüzlüğü"nü övüp yazısının akışını "altın bir ırmak"a benzetirken çok büyük ihtimalle bu yapıtlara göndermede bulunmaktadır çünkü bizim elimize ulaşan diğer türdeki metinler dil ve biçim açısından vasat, daha çok konuşma diline yakın metinlerdir. Bu metinler büyük ölçüde Platoncu temaları geliştirmekte, hatta bazen Platon'un çalışmalarıyla aynı doğrultuda daha öteye giden iddialar sunmaktadır (Bu çizgide, örneğin Evdemos diyalogunda, ruhla beden arasındaki bağları doğa karşıtı bir birliktelik olarak nitelendirip, Tyrrhen korsanlarının tutsaklarını bir cesede bağlayarak yaptıkları işkenceye benzetir). Fakat genel olarak bu yayımlanan metinlerin hiçbiri elimize ulaşan metinlerdeki kadar güçlü argümanlar vermemekte, daha çok genelgeçer toplumsal normları ve Platon'u doğrular görünmektedir.

Aristoteles'in yayıma yönelik olmayan eserlerinde ise (örneğin Ruh Üzerine'de) Platon'u ve ondan sonra gelen Platoncuları eleştirdiğini çok net görebiliriz. Dahası pek çok noktada Platon'la çok temel görüş ayrılıklarına sahip olan Aristo, pek çok başka açıdan da genelgeçer toplumsal kanılarla oldukça zıtlaşmaktadır. Bu durum felsefe tarihçilerini Aristo'nun nasıl anlaşılması gerektiğiyle ilgili çeşitli iddialara götürmüştür. Kimileri Aristo'nun yayımladığı diyaloglarını Platon'un okulundayken yazdığını, bu nedenle Platon'un iddialarını savunan metinler ürettiğini, ancak kendi özgün düşüncelerini daha sonra geliştirdiğini iddia etmektedir. Fakat öte yandan Aristo'nun toplumsal alanda görünürlükle filozoflar arası yapılan tartışmaların düzeyi arasında bir ayrım gördüğünü, dolayısıyla yayımladığı eserlerin felsefe bilmeyen insanlara yönelik olduğu için öyle yazıldığını, okulunda yakın öğrencileriyle beraber çok daha farklı bir tartışma pratiği benimsediğini iddia edenler de bulunmaktadır. Bu günümüze ulaşamayan yayımlanmış yapıtların başta gelenleri şunlardır: Evdemos ya da Ruh Üstüne (Platon'un Phaidon'unun izinde), Felsefe Üzerine (Metafizik'in kimi temalarının ayırdına varabildiğimiz bir tür "tutum ibrazı" yazısı), Protreptik (felsefî hayata teşvik), Gryllos ya da Retorik Üzerine (Isokrates'e karşı), Adalet Üzerine (Politika'nın bazı temaları burada görülebilir), Asalet Üzerine ve Şölen.

Korunan yapıtları
İkinci küme Aristoteles'in büyük olasılıkla Lykeion'daki derslerini vermek için kullandığı notlardan oluşsa da bu konuyla ilgili kesin bir bilgi yoktur. Bu yapıtlardan esoterik (içrek) bazen de akroamatik (yani sözel öğretime yönelik) yapıtlar olarak bahsedenler bulunmaktadır. Antik Çağ'dan itibaren bu metinlerin nasıl korunduğu üzerine romansı bir anlatı yayılmıştır. Bu hikâyenin gerçekliğiyle ilgili hiçbir kanıt bulunmadığı, dahası tam tersi yönde pek çok kanıt olduğu halde, bu hikâye tarihteki en önemli Aristoculardan biri olan Afrodisyanlı İskender tarafından aktarıldığı için pek çok tarihçiyi düşündürmektedir. Afrodisyanlı İskender'in MS 2. yüzyılda aktardığı hikâyeye göre Aristoteles ve Theophrastos'un elyazmaları, Theophrastos tarafından eski okul arkadaşı Nelevs'e bırakılmış; Nelevs'in cahil vârisleri metinleri Bergama krallarının kitapsever açgözlülüğünden korumak amacıyla Skepsis'te bir mağaraya gömmüşler, uzun zaman sonra, MÖ 1. yüzyılda, bunların torunları yazmaları altın pahasına Peripatetisyen Teoslu Apellikon'a satmışlar, Apellikon bunları Atina'ya götürmiş, son olarak Mithridates'le savaştığı sırada Roma imparatoru Sulla Atina'daki kitaplığı ele geçirip Roma'ya taşımış. Orada da bu kitaplık Tyrannion tarafından satın alınmış: Lykeion'un son yöneticisi Rodoslu Andronikos MÖ 60 civarında Aristoteles'in ve Theophrastos'un akroamatik eserlerinin ilk redaksiyonunu yayımlamakta kullanacağı nüshaları ondan almış.

Bu anlatı pek tutarlı gözükmüyor. Zira Aristoteles'in ölümünden sonra kesintisiz olarak etkinliğine devam eden Lykeion'un nasıl olup kurucusunun elyazmalarını yitirmiş olabileceğini anlamak güç. Dahası, bu metinlerin kendilerinin Aristoteles öldükten sonra öğrencileri tarafından onun öğretilerini bir okul müfredatı formatına getirme çabası sonucu üretilmiş olması da mümkün. Her hâlükârda Aristoteles'in yapıtlarının ilk önemli yayımı Andronikos'unki. Belki de bu nedenle Aristoteles'in yapıtları bu dönemden yani filozofun ölümünden üç asır kadar sonra, daha etkili olmaya başlamış olabilir. Fakat bu döneme kadar Aristoteles'in takipçileri kaybolmamışlar, sadece Epikürcüler, Stoacılar ve şüpheciler kadar baskın olmamış, onlar kadar önemli görülmemişlerdir.

Buradan çıkan önemli bir sonuç "metafizik" gibi metinlerin isimlerinin daha sonradan Aristo'nun takipçileri tarafından üretilen isimler olmaları, dahası metinlerin sırasının, mantıksal akışının ve pek çok argümanın yerinin de yine Aristo'nun takipçileri tarafından düzenlenmiş olması. Metinlerin ne kadarının Aristo'nun özgün fikirleri olduğunu bilmediğimiz gibi bize Aristo'nun adı altında ulaşan metinlerdeki iddiaların ne kadarından Aristo'nun haberdar olduğunu da bilmiyoruz. Bu durum birbirinden oldukça farklı konularda pek çok felsefi teori ortaya atan Aristoteles metinlerinin bütünlüğünün yorumlanması ve tartışılması konusunda oldukça büyük problemler yaratmış, tarih boyunca Aristoteles'in metinlerine yazılan şerhler felsefe tarihi üretiminin önemli bir kısmını oluşturmaktadır.

Öte yandan, Andronikos'un metinleri hem mantıksal, hem de didaktik kaygılar güden bir düzene oturttuğunu görüyoruz (örneğin mantığın, bilimsel incelemelerden; fiziğin de metafizikten önce gelmesi gibi). Dahası konu bakımından da dilin doğru kullanımına dair normatif kurallarla başlayan Aristo külliyatı fizik, anatomi, hayvanlar, metafizik, etik ve retorik sırasıyla ilerlemektedir ki bu da eğitimin nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili önemli fikirler vermektedir. Fakat Aristoteles metinlerine verilen bu sistematik biçimin Aristoteles tarafından ne kadar düşünüldüğü ya da savunulduğu tartışmaya açıktır. Dahası, Orta Çağ'da Aristoteles adıyla toplanan metinler temel bilim faaliyeti haline geldiğinde eklemeler, çıkarmalar ve formal değişiklikler artmış olmalıdır.

Bir yorum çalışması bu metinlerin yalnız içeriğini değil, aynı zamanda Aristotelesçi eğitimin, yani Platon'un metinlerinde gördüğümüz Sokrates'ten farklı olarak kendine özgü nitelikleri olan Aristoteles okulunun kendine özgü özelliklerini de göz önünde bulundurmalıdır. Aristotelesçi eğitimde karşımızdaki yazarın tutumu bir "hoca"nın söyleminin öğrencileriyle direk olmasa da retorik bir diyalog içinde kurulan, çoğu zaman geçmiş filozoflardan alıntılarla, hatta Homeros gibi şairlere göndermelerle ilerleyen, ortaya attığı tezlerin sonuçlarını tartışmaya açan ve açık kapılar bırakan biçimdedir. Böylelikle, Aristoteles'in yapıtlarında bir doktrinin dogmatik sunumuna değil, güçlükler ve çelişkiler arasından kendine yol açan, zaman zaman uzun ve zorlu argümanlardan geçen, zaman zamansa cevaplayamadığı soruları yarın bırakan bir hakikat söyleminin oluşumuna tanık oluyoruz. Aristoteles'in incelemelerinde oldukça az sayıda çok net bir biçimde formal olarak ifade edilmiş çıkarım bulunması, bu incelemelerin silojistik üslupta değil de Antik Yunanca'daki anlamıyla "diyalektik" yani ortaya atılan görüşlerin sonuçlarının diğer insanlarla beraber tartışılması ve karşılaştırılması sonucu hipotezlerden doğrulara ulaşma sürecine dayalı bir yapıda olması metinleri okurken unutulmamalıdır.

Corpus Aristotelicum
Aristo'nun metinlerine referans vermek için, günümüzde 19. yüzyılda August Immanuel Bekker tarafından hazırlanmış olan toplu basımın paragraf sayıları kullanılmaktadır. Bu metinlerden Aristo'ya ait olmadığı kanıtlanmış olanların üstü çizilmiştir. Atinalıların Devleti, 1890'da arkeolojik kazılarda bulunan bir papirüs sayesinde ortaya çıktığı için bu basımda yer almamaktadır. Sorunlar, Magna Moralia ve Ekonomikler'in ise özgünlüğü sorgulanmaktadır.

Mantık
 Organon
Yüklemler (ya da Kategoriler)
 Yorum Üzerine
 Birincil Analitik (ya da Birincil Çözümleme)
 İkincil Analitik (ya da İkincil Çözümleme)
 Topikler (ya da Yaygın Düşünceler)
 Sofistiklerin Çürütülmesi

Doğa felsefesi

Fizik
Fizik (Φυσική, Physica)
 Gökyüzü Üzerine (Περὶ οὐρανοῦ, De Caelo)
Ortaya Çıkma ve Yok Olma Üzerine
 Gök Cisimleri Üzerine (Μετεωρολογικά)
Kosmos Üzerine (Περὶ κόσμου, De Mundo)
 Can Üzerine (ya da Ruh Üzerine) (Περὶ ψυχῆς, De Anima)
Kısa Doğa Yazıları (Parva Naturalia)
 Duyular Üzerine (Περὶ αἰσθήσεως)
 Anı ve Anımsama Üzerine (Περὶ μνήμης καὶ ἀναμνήσεως)
 Uyku ve Uyanma Üzerine (Περὶ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρεως)
 Rüyalar Üzerine (Περὶ ἐνυπνίων)
 Uykuda Kehanet Üzerine (Περὶ τῆς καθ' ὕπνον μαντικῆς)
 Uzun Ömür ve Kısa Ömür Üzerine (Περὶ μακροβιότητος καὶ βραχυβιότητος)
 Gençlik ve İleri Yaş Üzerine, Yaşam ve Ölüm Üzerine, Soluma Üzerine (Περὶ νεότητος καὶ γήρως, Περὶ ζωῆς καὶ θανάτου, Περὶ ἀναπνοῆς)
Nefes Üzerine (Περὶ πνεύματος)
Hayvanların Tarihi Üzerine (Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι, Historia Animalium)
 Hayvanların Kısımları Üzerine (Περὶ ζῴων μορίων, De Partibus Animalium)
 Hayvanların Hareketi Üzerine (Περὶ ζῴων κινήσεως, De Motu Animalium)
 Hayvanların Gelişimi Üzerine (Περὶ πορείας ζῴων, De Incessu Animalium)
 Hayvanların Oluşumu Üzerine (Περὶ ζῴων γενέσεως, De Generatione Animalium)
Renkler Üzerine (Περὶ χρωμάτων)
Duyulan Şeyler (Περὶ ἀκουστῶν)
Fizyognomikler (Φυσιογνωμονικὰ)
Bitkiler Üzerine (Περὶ φυτῶν)
Duyulduk Harikulâde Şeyler Üzerine (Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων)
Mekanik (Μηχανικά, Mechanica)
Sorunlar (Προβλήματα)
Bölünemez Çizgiler Üzerine (Περὶ ἀτόμων γραμμῶν)
Rüzgârların Yerleri ve Adları (Ἀνέμων θέσις καὶ προσηγορίαι)
Melissos, Ksenofanes ve Gorgias Üzerine (Περὶ Μελίσσου, Περὶ Ξενοφάνους, Περὶ Γοργίου)

Metafizik
Metafizik (Τὰ μετὰ τὰ φυσικά, Metaphysica)

Etik ve politika
 Nikomakhos'a Etik (Ἠθικὰ Νικομάχεια, Ethica Nicomachea)
Magna Moralia (Ἠθικὰ μεγάλα, Magna Moralia)
Eudemos'a Etik (Ἠθικὰ Εὐδήμεια, Ethica Eudemia)
Erdemler ve Erdemsizlikler Üzerine (Περὶ ἀρετῶν καὶ καιῶν)
 Politika (Πολιτικὰ, Politica')
Ekonomikler (Οἰκονομικά, Oeconomica)
Atinalıların Yasası (ya da Atinalıların Devleti) (Ἀθηναίων πολιτεία)

 Estetik
 Retorik (Τέχνη ῥητορική, Ars Rhetorica)
İskender'e Retorik (Ῥητορικὴ πρὸς Ἀλέξανδρον)
 Poetika (Περὶ ποιητικῆς, Ars Poetica)

 Teorik Felsefe
Aristoteles felsefe pratiğini üç bölüme ayırmıştır: teorik, pratik ve teolojik. Teorik felsefe dilin doğru kullanımları, mantık, doğa felsefesi, fizik, kozmoloji, biyoloji, gibi konuları ele alır. Pratik felsefe ise arzular, etik, devlet, erdemler, davranışlar, mutlu yaşam gibi konuları ele alır. Teoloji ise varlığın temellerinin, şeylerin özünün, gerçekliğin kendisinin yani Tanrının araştırılmasıdır. Teorik felsefeyle ilgili metinlerini çok geniş anlamıyla mantık, doğa felsefesi ve metafizik olarak alt başlıklara ayırabiliriz.

 Mantık

Orta Çağ'da verildiği Latince adıyla "alet" yani Organon bölümü Aristoteles'in en önemli ve en etkili bölümlerinden biridir, örneğin Kant çok tartışmalı bir iddia olsa da Aristoteles'in bu eserinden kendi zamanına dek mantıkta hiçbir değişme ve gelişme olmadığını iddia etmiştir. Altı bölümden oluşan bu eser modern anlamda mantık olarak adlandırdığımız incelemeden çok daha fazlasını içerir. İlk bölüm yüklemler ya da daha popüler ismiyle kategoriler adlandırma üzerine dilin genel işleyiş biçimine dair iddialarla başlar. "Kategoria" Antik Yunancada iddia etmek, yargılamak, atfetmek, yüklemlendirmek anlamlarına gelir ve Aristo bu kelimeyi şeylere hangi kelimelerin nasıl atfedildiğini açıklamak için kullanılır. Aristo felsefesinin genel yapısını anlamak için çok önemli olan bu bölümde bahsedilen töz kavramıyla Metafizik kitabında töz hakkında verilen inceleme arasındaki ilişki yoruma açıktır.

Günümüze kadar gelen kategori kelimesi bugünkü anlamını Aristo'nun meşhur listesinden alır. Bu liste Aristo'ya göre bir şeyin kaç farklı şekilde adlandırılabileceğine dair bir ayrım yapar, günümüzde bu başlıkların her birinin farklı bir kategori olduğunu söylüyoruz. Bu kategoriler töz, nicelik, nitelik, ilişki, yer, zaman, konum, durum, etki ve etkilenim olmak üzere on tanedir, fakat yapılan ayrımın ne hakkında olduğu tartışma konusudur. Kimisi bu ayrımın ontolojik temelleri olduğunu söylerken kimisi Aristo'nun bu noktada sadece bir dilbilgisi analizi yaptığını iddia etmektedir. Töz varlığın temelini oluşturur, kendi kendisine var olan varlıktır, başka bir şeyde var olmaz, diğer bütün kategoriler tözlerde var olurlar. Hemen ardından birincil tözler ve ikincil tözler ayrımı yapan Aristo ikincil tözlerin tümeller olduğunu, tümellerin çok sayıda nesneye atfedilebilir olduğunu söyler. Örneğin "Sokrates" birincil bir tözdür, kendi kendisine var olur ve başka bir şeyde var olmaz. Ancak "İnsan" ikincil bir tözdür, tekil tözler var olmadan ikincil tözler var olamazlar, eğer dünyada hiç insan yoksa insan tümelinin de varlığından bahsedemeyiz, ancak bir tane bile insan olması "insan" tümelinin var olmasına yeterlidir.

Yorum Üzerine kitabında kategorilerdeki incelemenin bir adım daha ötesine giderek önermeler, isimler ve filler, değilleme, tümel ve tikel önermeler ve gelecekle ilgili olasılık içeren önermelerle ilgili bir tartışmaya girer. Günümüzde tümel ve tikel yargıları inceleyen mantık alanının adını niceleme mantığı olmasının nedeni Aristo'nun tümel ve tikel olmanın önermelerin niceliği olduğunu iddia etmesinden gelir ve modern mantık büyük oranda Aristoteles'in iddiaları üzerine kuruludur, modern niceleme mantığı 1879 yılında Gottlob Frege'nin Aristotelesçi mantık yerine yeni bir mantık sistemi ortaya atmasıyla doğmuştur.

Felsefi açıdan bu kitabın en ünlü kısmı "gelecekteki rastlantılar problemiyle" ilgili deniz savaşı örneğinin verildiği kısımdır. Aristo eğer "yarın bir deniz savaşı olacak" dersem ve yarın bir deniz savaşı olursa bu cümlem doğrudur der. Fakat eğer bugün deniz savaşı olduğuna göre cümlem dün söylediğimde de doğruydu dersek o zaman 10.000 yıl ve bir gün önce söylense de doğru olurdu, o zaman da bu cümle bugünden önce ne zaman söylense doğru olur, bugün deniz savaşı olmaması imkansız olurdu. Dolayısıyla gelecekle ilgili iddiaların doğruluk değerini söyleyebilmemiz için olayın olması gerekir, öbür türlü her şey zorunlu olarak olmak zorunda kalır, o zaman da etik değerlerin ya da sorumlulukların hiçbir anlamı olmaz. Nedensellik açısından olmasa da bir çeşit mantıksal determinizmi reddeden Aristo'nun bu iddiaları determinizmin Tanrı'nın her şeyi belirlemesi bağlamında Hristiyanlıkta ve İslam'da, ya da bütün olayların belirli bir nedenle olduğu üzerine kurulu modern determinizmde (Leibniz) tartışma konusu olmuştur.

Antik Yunanca analitik kelimesi "çözmek" (hem mesela bir ipi çözmek, hem de mesela suda çözmek) anlamına gelmektedir. Birincil Analitik (ya da birincil çözümlemeler) hemen ardından genel İkincil Analitikle (ya da ikincil çözümlemeler) beraber düşünüldüğünde geçerli çıkarımlarla ilgili bir teori sunmaktadır. Bu en genel anlamıyla doğru cümlelerden doğru cümlelere ulaşabilmemizi sağlayan bir söylem oluşturma biçimidir. Birincil analitik yorum üzerine kitabında yapılan cümlelerin parçalarının ve niceliklerinin (tümel, tikel) incelemesi üstünden temel bir çıkarım yapma biçimi (tasım) olarak "silojism" incelemesini üretir, "silojism" Antik Yunanca "birlikte-söylem" demektir, yani kabaca beraber söylenen cümlelerin incelenmesidir. Basitçe bir silojism/tasım/çıkarım üç cümleden oluşur, her cümle iki parçadan oluşur, ilk iki cümlenin bir parçası ortaktır ve Aristo bu ortak elemana "orta terim" adını verir, üçüncü cümlede orta terim yer almaz, yalnızca birinci ve ikinci cümlenin diğer bölümleri yer alır. Örneğin: 1. Bütün yaşayan insanlar canlıdır, 2. Sokrates yaşayan bir insandır, 3. Sokrates canlıdır. Burada "yaşayan insanlar" orta terimken, "Sokrates" ve "canlı" üçüncü cümlededir, dolayısıyla ilk iki cümleden üçüncü cümleyi çıkarmış oluruz. Aristo'nun gelecekle ilgili önermelerle ilgili argümanı gelecekle ilgili iddialarımızda bu orta terim ile bir çıkarım yapamayacağımızdır.

Pek çok çıkarım biçimini inceleyen Aristo çıkarımların genel yapılarını da kategorize ederek doğru cümlelerden doğru cümleler çıkarılabilmesi için uyulması gereken kuralların soyut genel yapısını birincil analitikte verdikten sonra İkincil Analitik'te bilimsel bilginin üretilmesi sürecinde maddeden bahsederken nasıl bir yöntem izlenmesi gerektiğinin araştırmasına girişir. Birincil analitikte bahsedilen çıkarımlar geneldir, fakat maddelerin özelliklerine göre bu çıkarımların doğruluk değerleri değişebilir. Dolayısıyla Aristo'ya göre bilimsel faaliyette çıkarımlar gösterimlerden yani belirli ilkelerden formal mantık kurallarıyla sonuçlara ulaşılan ispat süreçlerinden oluşur. İspatın başladığı ilkeler daha önceden ispatlanmış ya da birincil ilkeler yani ispatlanamayan fakat kendi kendilerine doğru ilkelerden oluşmalıdır. İspat süreci dairesel olmamalıdır, yani sonuçlar çıkarıldıkları temel ilkeleri ispatlamamalıdır, ki bu açıdan Aristo mantıksal olarak bilimsel bilginin temelleri olması gerektiğini savunur. Ayrıca bir ispattaki bütün adımların zorunlu, genel ve ebedi doğrular olması gerektiğini savunan Aristo bir iddianın sadece doğruluğunu değil neden doğru olduğunu da ispatlayan, negatif değil pozitif bir iddiayı ispatlayan ve "yanlışa indirgeme" metoduyla değil de öncüllerden direk yapılan çıkarımlarla gösterilen ispatların daha iyi olduğunu savunur. Diğer çıkarım biçimleri de doğrudur fakat Aristo'ya göre bilgimizi asıl geliştiren bu biçimde yapılan çıkarımlardır.

İkincil analitikte iddia edilen biçimle yapılan çıkarımların sonucuna apodiktik yani zorunlu ve kesin doğrular derken, eğer öncüler kesin değilse ulaşılan sonuçlara diyalektik yani tartışmalı diyen Aristo, Topikler (ya da yaygın düşünceler) kitabında bu tarz çıkarımların yapısını incelerken, yapı ve içerik itibarıyla doğru görünen fakat doğru olmayan çıkarımları ise sofistçe olarak adlandırır ve sofistlerin çürütülmesi kitabı bu tarz çıkarımları inceler. Sadece cümlelerin doğruluk ilişkilerinin soyut yapılarını değil kelimelerin içeriklerinin bu doğruluk yapılarıyla ilişkisini de inceleyen Aristo retorikle ilgili pek çok konuya da girdiği bu metinlerinde tümevarım ve tümdengelimin ilk bilimsel analizlerini vermiş, iddiları günümüze kadar oldukça etkili olmuştur. Örneğin 19. yüzyılda yaşamış matematikçi ve mantıkçı George Boole'un Aristoteles'ten yola çıkarak geliştirdiği sembolik mantık sistemi (ki Boole'un geliştirdiği sistem Aristoteles'i çürütmemektedir), günümüzde bilgisayar donanımlarının temel kurulum yapısını oluşturmaktadır.

 Doğa Felsefesi

 Fizik
"Fizik" kelimesi Antik Yunanca doğa anlamına gelmektedir, dolayısıyla Aristo'nun "fizik" incelemesi aslında bir şeyin doğasının sahip olduğu temel özelliklerin incelemesidir, bu nedenle Aristo modern fizikteki gibi nesnelerin hareketlerinin genel yasalarını anlamaktan ziyade bir doğaya sahip olan şeylerin bu doğasının nasıl bir şey olması gerektiğine odaklanır. Bütün bu analiz en temelinde hareket halinde olan şeylerin bu hareketlerinin nasıl ortaya çıktığı ve geliştiği üzerine odaklanır. Aristo'nun düşünce tarihine yaptığı en önemli katkılardan biri olan "madde" kavramı burada tanımlanır, madde Aristoteles'e göre bir süreçte kendisine bir nitelendirme yapılmadan sürece girip aynı şekilde çıkan ve bu sayede değişimin ve sürecin olabilmesini sağlayan temel varlıktır. Aristo'nun anladığı haliyle madde değişimin ve hareketin var olabilmesini sağlayan şeydir, fakat Aristoteles'e göre maddeyi betimleyemeyiz çünkü yapacağımız her betimleme maddeyi değil o maddenin formunun betimlenmesidir.

"Fizik" yani doğa Aristo'ya göre bir şeyin kendisinde yani özünde bulunan hareket etme ve sabit durabilme ilkesi veya nedenidir. (197b21) Yani bir şeyin doğası onun kendinde sahip olduğu haliyle o şeyi harekete geçiren ya da durduran neden ya da ilkedir. Aristo doğasından bahsedebileceğimiz şeylerin üç kategoride, madde, form ve bunların birleşiminden oluşan varlıklar olabileceğini söyler. Bir doğaya sahip olan varlıkları yapay (yani insan yapımı) şeylerle karşılaştıran Aristo şu örneği verir: örneğin ağaçtan yapılmış bir yatağı alıp toprağa ekersek yatağı oluşturan ağaç parçalarından dallar ve yapraklar çıkarak ağaca dönüşebilir ancak yatak hiçbir zaman başka bir dönüşüm geçirerek hareketini devam ettiremez, çünkü odunlar kendi içlerinde doğalarının özünde bulunan hareket ilkesine sahipken yatak kendisini ortaya çıkaran hareketin nedenine veya ilkesine kendisinde sahip değildir, yatağı ortaya çıkarak hareketin ilkesi o yatağı yapan insandadır.

Aristo hareketin oluşumunda bu hareketten "sorumlu" dört farklı neden olduğunu öne sürer. Aristo'nun neden için kullandığı kelime aitia Antik Yunanca "sorumlu olmak" anlamına gelir. Bu dört neden madde, form, etki ve sonuç (ya da amaç) olarak incelenirler. Örneğin bir heykel mermerden yapılmışsa mermer o heykelin maddesinden sorumludur, yani maddi nedenidir. Aynı şekilde heykel Athena heykeliyse Athena'nın biçimi heykelin formundan sorumludur. Heykeltıraş'ın heykeli yapmak için heykele uyguladığı etki heykelin ortaya çıkmasından sorumludur, fakat Aristo aynı şeyin birden farklı nedenden sorumlu olabileceğini söyler, örneğin Athena heykelinin biçimi hem onun formel nedenidir, hem de sonucu, yani heykelin Athena heykeli olmasını sağlayan amaçtır. Dahası iki şey birbirinden sorumlu da olabilirler, örneğin sağlıklı olabilmek için spor yapan bir insanın eyleminin sonucu yani eyleminden sorumlu olan amaç sağlıklı olmaktır, fakat bu insanın sağlıklı olmasından sorumlu olan da spor yapmaktır. Dolayısıyla Aristoteles'in nedensellik anlayışı aslında bir çeşit hareketten neyin sorumlu olduğunun analizidir ve Aristo'ya göre bir olayda dört nedene de açıklık getirilmelidir.

Aristo bir değişimin ancak sahip olunan bir potansiyelin fiilen gerçekleşmesiyle olabileceğini söyler, örneğin sonsuzluk ancak potansiyel olarak vardır fakat fiilen hiçbir şey sonsuz değildir. Bu şekilde Zenon paradokslarına da çözüm getirmiş olur, Zenon paradoksları kabaca ifade edersek hareket diye bir şeyin gerçekten var olmadığını çünkü bir şeyin hareket edebilmesi için sonsuz bir mesafe katetmesi gerektiğini söyler: örneğin bir ok hedefe varabilmek için yolun yarısına varmalı, yolun yarısına varmak için yolun dörtte birine varmalıdır ve bu sonsuza kadar gider dolayısıyla hareket gerçekten var olamaz. Aristo'ya göre bir uzaklık ancak potansiyel olarak sonsuza bölünebilir ancak fiilen alınan yol hiçbir zaman sonsuz değildir, dolayısıyla da hareket çelişkili değildir.

Platon'un Timaeus'ta iddia ettiği üzere zamanın bir başlangıcı olduğu fikrine karşı çıkan Aristo eğer zamanın bir başlangıç anından bahsedebiliyorsak o başlangıç anının öncesinden de bahsedebiliriz dolayısıyla zaman ezeli ve ebedi olmalıdır, aynı şekilde hareket de zamanla beraber ezeli ve ebedi olmalıdır. Fiilen var olan hiçbir şeyin sonsuz bir faaliyete sahip olmadığı için evrendeki sonsuz zamanda gelişen bu sonsuz hareketi yaratan bir birincil hareket ettirici olması gerektiği sonucuna varan Aristo bu sonsuz hareket ettiricinin sonsuz faaliyeti gerçekleştirdiğine göre bütün potansiyellerinin gerçekleşmiş olması gerektiğini, dolayısıyla da maddeden bağımsız olarak ezeli ve ebedi bir faaliyet olarak var olması gerektiğini söyler ve Metafizik kitabında açıkça bu birincil hareket ettiricinin Tanrı olduğu sonucuna varır.

 Can Üzerine (Ruh Üzerine)

Aristoteles'in genel olarak Latince adıyla De Anima olarak bilinen Peri Psüke adlı metni, canlıların temel özelliklerini incelediği felsefe tarihinin en önemli ve en popüler metinlerinden biridir. Psüke Antik Yunanca zaman içinde çok farklı anlamlarda kullanılmış bir kelimedir, günümüzde ruh ve can kelimelerinin ikisi de yer yer psükeyi karşılamak için kullanılabilir ve temel olarak bir canlıya canlılık özelliğini veren şeydir. Aristo ise psükeyi doğal (yani doğası olan) ve maddesinde potansiyel olarak canlılığı barından bir varlığın özü olan formu olarak tanımlar, dolayısıyla bütün canlılar hem madde hem formdan oluşan şeylerdir. Bu anlamda Aristo Platon'un ruh ve bedenin birbirinden bağımsız oldu iddiasına karşı çıkarak bedenin canlıların maddesi olduğunu, canınsa canlı varlıkların canlılıklarını gerçekleştirdikleri bedenin formu olduğunu iddia eder. Bu form Aristo'ya göre canlı varlıkların özüdür, yani bir canlının ne olduğunu bilmek onun özünü, yani canlılık faaliyetini nasıl gerçekleştirdiğinin formunu bilmektir.

Canın farklı farklı fiili varlığı olduğunu iddia eden Aristo hepsinin farklı özleri olduğunu söyler, bütün canlılar beslenmekte ve çoğalmaktadır, ancak sadece hayvanlar kendi kendilerini hareket ettirme potansiyeline sahiptir, dolayısıyla hayvanların canlarının özü daha başka özelliklere sahiptir. Aristoteles farklı canları beslenen can, hayvan canı ve aklın canı olarak ayırır. Hayvanlar algılama gücüne sahiptirler ve en temelde bu açıdan bitkilerden ayrılırlar çünkü bitkiler kendilerini hareket ettirememenin yanı sıra algılayamamaktadırlar. Örneğin Aristo deniz süngerleri belirli bir yere sabit yaşayıp bitkilere benziyor olsalar da dokunduğumuzda kendilerini çektikleri için dokunma algısına sahip olduklarını, bu nedenle de hayvan olmaları gerektiğini söyler. Bireysel ve türsel olarak kendi varlığını sürdürme süreci olarak canlılıkla hayvan olmanın bir süreç olarak farklı bir canlılık biçimi olduğunu öne süren Aristo bu açıdan canlılar arasındaki özellikleri canlılık özellikleri ve bedenlerin faaliyetlerinin farklılıkları üzerinden ayrıştırmak ve sınıflandırmak konusunda hem öncü olmuştur hem de tarihte pek çok düşünürü ve bilim insanını etkilemiştir. Ayrıca algının beş duyudan (dokunmak, tat almak, işitmek, görmek, koklamak) oluştuğu fikri de Arito'ya dayanmaktadır. Algının düşünceden farklı bir kuvvet olması fikiri de tarihte Aristoteles sayesinde yaygınlaşmıştır.

Algının ne olduğunu açıklamak için Aristo fiilen gerçekleşmede önemli bir ayrım yapar, bazı şeyler birincil anlamda fiilen gerçekleşirken bazıları ikincil faaliyettedirler, birincil faaliyet meydana gelme potansiyeli olan bir şeyin bu potansiyelinin gerçekleşerek ortaya çıkmasıdır, örneğin bir öğrencinin matematik öğrenmesi, ikincil faaliyet ise bir şey yapmaya yönelik sahip olunan bir kapasitenin faaliyete geçirilmesidir, örneğin matematik bilen bir öğrencinin problem çözerek cevabı bulmasıdır. Bir canlının doğması birincil faaliyettir, algılamak da aynı şekilde birincil bir faaliyettir. Her algı türüne denk gelen algı organlarımız (görme-göz, duyma-kulak, tat-dil, koku-burun, dokunma-ten) biz bir şey algılamıyorken algılama potansiyeline sahip halde dururlar. Algılamak bir formu algılamaktır ve bir aracı gerektirir, görmek için ışığa, duymak için havaya ya da suya, tat almak için dilimizin ıslaklığına ihtiyacımız vardır. Bu aracı, örneğin ışık, faaliyete geçtiğinde, yani gerçekleştiğinde, nesnenin formunun taşınmasına ve bizim organımızda gerçekleşmesine neden olur, form aracı olan ışık gerçekleştiğinde organımızdaki potansiyeli gerçekleştirerek nesnenin formunun algı organımızda gerçekleşmesini sağlar ve bu şekilde algılarız. İlginç olan Aristo'nun algı teorisinin oldukça radikal biçimde realist ve nesnel bir algı teorisi olmasıdır çünkü bir nesnenin algıladığımız formu nesnenin kendi formuyla aynı şeydir çünkü nesnenin formu algı organımızda gerçekleşmektedir. Bundan yola çıkarak "doğada hiçbir şey gizli değildir" diyerek algılanabilecek olan formların biçim algılama kapasitemizin dışında olmadığını, biz bir şeyi algıladığımızda o şeyi o şey yapan özün gerçek formunu algıladığımızı iddia etmektedir.

Algıyla ilgili incelemesini bitirdikten sonra aklı ya da düşünceyi incelemeye başlayan Aristo, akıl faaliyetine sahip olan tek canlıların insanlar olduğunu iddia eder, fakat hayal gücü ve hafıza gibi sahip olduğumuz pek çok potansiyele başka hayvanlar da sahiptir. Aristo aklın da algı gibi faaliyete geçtiğini söyler, yani biz bir şey düşünmüyorken, akıl bir düşüncenin gerçekleşmesi potansiyeline sahiptir, bu anlamda Aristo aklın potansiyel olarak her şeyin gerçekleşebileceği bir şey olduğunu söyler çünkü ona göre her şeyi bilebiliriz ve bir şeyi bilmemiz demek o şeyin aklımızda gerçekleşmesidir. Bu açıdan bir pasif akıl bir de aktif ya da faal akıldan bahseden Aristo pasif aklın tıpkı kapalı gözler gibi sahip olduğu potansiyeli gerçekleştirmemiş halde duran akıl olduğunu söyler, örneğin öğrendiğimiz şeyler biz onları düşünüp kullanmadıkça hafızamızda beklerken pasif aklı oluşturur. Aktif akıl ise zihnin faaliyete geçip algı, hayal gücü, hafıza gibi kuvvetleri dolayısıyla sahip olduğu imgeleri kullanarak fiilen gerçekleşerek düşünceler oluşturmasıdır.

Aristo'nun pasif akıl ve faal akıl arasındaki ilişkiyi açıkladığı Can Üzerine kitabının üçüncü kitabının beşinci bölümü tarihte üstüne en çok tartışılmış metinlerden birisidir ve nasıl yorumlanacağıyla ilgili İbn-i Rüşt'ten Thomas Aquinas'a, Afrodisyaslı İskender'den modern felsefeye hemen hemen bütün filozofların farklı bir fikri vardır çünkü bu bölümde nasıl ki görme duyusunun aracısı olan ışık gerçekleştiğinde nesnedeki formun algı organında gerçekleşmesini sağlıyorsa, aynı şekilde bütün bilgimizin zihnimizde gerçekleşmesini sağlayan bir faaliyet olduğunu ve pasif aklı faaliyete geçirdiğinde bilmemizi sağladığı için bu faaliyetin gerçeği deneyimlememizi sağlayan faaliyet olduğunu söyler. Bu faaliyet maddeden tamamıyla ayrılabilen, aklın gerçekleşmesini sağlarken kendisi hiçbir şeyden etkilenmeyen, başka hiçbir şeyle karışmamış saf bir ikincil faaliyet yani bütün potansiyellerini tam anlamıyla gerçekleştirmiş olmalıdır çünkü bilgimiz bildiğimiz şeyin kendisi yani gerçektir. Burada Aristo'nun gerçeği deneyimleyebilmemizi dolayısıyla da bilebilmemizi sağlayan, her şeyi gerçekleştiren akıl olarak tanımladığı saf ikincil faaliyetteki aktif akıl, Metafizik kitabında Tanrı'yla ilgili söylediklerine oldukça benzemektedir. Orada Tanrı bütün maddeden arınmış, maddenin bütün hareketini sağlayan, mükemmelliğin kendisi olduğu için sadece saf ikincil faaliyette bütün potansiyellerini gerçekleştiren, dolayısıyla hiçbir şeyden etkilenmediği için sadece kendi kendini düşünen hareketsiz bir hareket ettirici olarak anlatılır. Bu anlamda felsefe tarihi boyunca temel teşkil eden tartışma Tanrı'yla insan arasında nasıl bir ilişki olduğu sorusudur. Öte yandan algıda olduğu gibi düşüncede de Aristo realist ve nesnelliği savunur, bir şeyi bilmek demek tam anlamıyla bilgilimizin bildiğimiz şey olması demektir. Çünkü bilmek bildiğimiz şeyin gerçekliğinin akılda faal olarak var olmasıdır.

 Metafizik
Aristoteles'in Metafizik adlı eserinin isminin kendisinin sonra gelen takipçileri tarafından konulduğu ve büyük ihtimalle Aristoteles'in öğretilerinin öğretildiği müfredatta "Fizik"ten sonra geldiği için "Fizikten Sonra" anlamına gelen "τὰ μετὰ τὰ φυσικά" (ta meta ta füsika) adının verildiği düşünülmektedir. Ancak Antik Yunanca meta'' kelimesi hem "sonra" hem de "ötesinde" anlamlarına geldiği için zaman içerisinde isim içerikle uyumlu olduğu yönünde yönünde yorumlanmıştır. Bu eserinde Aristo birincil ilkeleri, tözü, varlığı varlık olarak inceleyeceğini söyler, yani varlıkları başka nedenlerle rastlantısal olarak sahip oldukları özelliklerle değil, varlık olmalarıyla sahip oldukları özellikleri araştırmaktadır. Nedensellik, Tanrı, töz, faaliyet ve potansiyel, madde ve form gibi pek çok konuda detaylı argümanlar veren Aristo felsefe tarihinin en etkili metinlerinden birini oluşturmakla kalmamış, Kantın deyimiyle "bir zamanlar bilimlerin kraliçesi olan" metafizik adlı araştırma alanına bizzat ismini vermiştir.

Bir yandan kendi felsefesinin en temel noktalarını açıklarken, bir yandan da hemen hemen kitabın tamamı boyunca hocası Platon'a karşı pek çok yerde açık açık, pek çok yerde ise üstü örtük biçimde karşı çıkan ya da hem fikir olan Aristo'nun, bu eserinde Platon'un felsefesinden yola çıkarak Aristo'nun geldiği noktanın izlerini sürmek ve aralarındaki diyaloğun felsefi açıdan ne kadar üretken olduğunu görmek mümkündür. Aristoteles kitabına araştırmasının birincil ilkeler hakkında olduğunu söyledikten sonra felsefe tarihinin çok kabaca bir özetini verir ve tarih boyunca Aristo'nun bu felsefe tarihi anlatısı pek çokları için felsefenin gelişim sürecini anlamak için temel teşkil etmiştir, örneğin Thales'in ilk filozof olduğu ve her şeyin sudan geldiği söylediği yönündeki anlatı burada Aristoteles tarafından anlatılmaktadır. Aristo felsefenin temel araştırma alanının nedenleri araştırmak olduğunu söyler ve ilk filozofları sadece maddi nedenlerden bahsettikleri için "doğa filozofları" olarak anlatır, bir tek Platon'un iddialarına detaylı olarak yer verilmiş ve ciddi karşı argümanlar verilmiştir, çünkü Aristo Platon'un formal nedeni ortaya atmasının önemli bir gelişme olduğunu, fakat Platon'un formların ne olduğuyla ilgili düşüncelerinin yetersiz olduğunu iddia eder. Aristo'nun verdiği pek çok argümandan birisi "etkileşim problemi" olarak adlandırılabilir, Platon'a göre formlarla maddenin birbirinden bağımsız olduğunu söyleyen Aristo görünen nesnelerle düşünülen formlar arasındaki nedensellik ilişkisi Platon'un iddiaları üzerinden kurmanın imkansız olduğunu söyler. İlginç bir şekilde bu argümanın aynısı Platon'un Parmenides diyaloğunda Parmenides tarafından formlar teorisini savunmaya çalışan genç Sokrates'e söylenir. Fakat Aristo'nun en en ünlü karşı çıkışı "üçüncü insan" argümanı olarak bilinir: Platon'a göre bir insan varsa, bu insana insan olma özelliğini veren bir "İnsan" ideası olmalıdır, var olan insanla İnsan ideası birbirlerinden farklı şeylerdir, dolayısıyla aralarındaki ilişkiyi kuracak olan üçüncü bir insan ideasına ihtiyaç vardır. Eğer böyleyse bütün ilişkilerin kurulabilmesi için sonsuz tane ideaya ihtiyaç vardır, fakat bu olamaz çünkü o zaman bilgiye sahip olamayız.

Benzer şekilde Aristo nedensellik zincirlerinin de sonsuz olamayacağını söyler, çünkü o zaman hiçbir nedeni tam olarak bilemezdik, dolayısıyla Aristo temel bir neden olması gerektiğini ve bunun bizim bilebileceğimiz bir ilk neden olması gerektiğini söyler ve ünlü Lamba bölümü bu temel ilk nedenin Tanrı olduğunu iddia eder. Aristo'ya göre Platon'un formal nedeni ortaya atması felsefede önemli bir gelişme olsa da, formun kendisiyle formun tikel varoluşu arasında nasıl bir ilişki kurulduğunu açıklayamaması bilginin nasıl mümkün olduğuyla ilgili önemli bir problem oluşturmaktadır. Aristo'ya göre bilgi nesnesiyle özdeş olmalıdır, yani biz biz şeyi bildiğimizde o şeye referans veren bir iddiayı, ya da o şeyin zihnimizde canlanan bir temsilini değil, o şeyin kendisini, o şeyin gerçekliğini bilmemiz gerekir, başka türlü bilgi ile nesnesi arasında kurulmaya çalışılan dolaylı ilişki her zaman şüpheli olacaktır. Bu nedenle Aristo bizim bilgimizin nesnesi olan formların tözlerin varoluş biçimleri, yani özü olduğunu iddia eder. Öz kavramı Aristo'nun Antik Yunanca kullandığı bir kalıp olan "to ti en einai" yani "bir şeyin ne olduğu" kalıbından gelmektedir, dolayısıyla bir bir şeyin "ne olduğunu" söylediğimizde onun özünü dile getirmekteyiz. Özün bu ifadesi tözün formuna "denk gelmektedir", ki bu dildeki bir ifadenin ifade ettiği şey arasındaki uyum üzerine kurulu doğruluk teorisi tarih boyunca en yaygın kabul gören doğruluk teorisidir ve hâlâ daha destekçileri bulunmaktadır.

Aristoteles'in Metafizik kitabının en ünlü cümlelerinden birisi, pek çok farklı şekilde yorumlanabilecek olan "varlığın farklı farklı söylendiği" iddiasıdır. Metafizik kitabının temel amacı varlığı varlık olarak incelemek olduğu için Aristo varlığın farklı anlamlarda kullanıldığı, dolayısıyla bu anlamların açıklaması gerektiğini söyler. Aristo'ya göre en temel anlamıyla varlık tözdür ve Aristoteles'in töz için kullandığı Antik Yunanca kelime "ousia" soyur anlamda "varlık" anlamına gelir, ancak Aristo'ya göre bütün varlıklar töz değildir, yalnızca canlı varlıklar tözdür çünkü ancak canlı varlıklardan bahsederken gerçekten var olan tözlerden bahsedebiliriz. Bunun nedeni tözlerin madde ve formdan oluşmalarıdır, form tözün özünü oluştururken, madde bu formun hareketini ve değişimini sağlar, madde ve formun bir bütünlük halinde var olduğu tek varlıklar canlılardır. Örneğin insan üretimi nesneler formlarını insanların onlara verdiği dışsal bir etki sonucu alırlar, oysa canlılar formlarını kendi özlerinde sahip oldukları özelliklerle kazanırlar. Doğa ise bir bütün olarak formunu Tanrı tarafından almaktadır, yani bütün doğa olayları Tanrı'nın etkisiyle harekete geçerek varoluşlarının biçimini kazanırlar, canlılar ise kendi hareketlerini kendileri belirlerler. Aristo'ya göre madde belirsizdir, var olan her form maddenin aldığı bir biçim olduğu için maddenin kendi biçimini bilemeyiz, ancak aldığı formu bilebiliriz. Dolayısıyla Aristo'nun form anlayışı var olan şeylerin hareketliliklerinde geçirdikleri evreler ve bu evrelerde kazandıkları işlevlerdir, Aristo canlıların formlarını yaşamsal işlevleri üzerinden inceler ve canlılıklarını oluşturan özleri canlılıklarını sağlayan işlevler üzerinden tanımlar.

Bir şeyi tanımlamak tözün özünü yani formunu ifade etmektir ve Aristoteles'in bilim anlayışı bir şeyin tanımlanması ve bu tanımdan mantıksal olarak çıkan sonuçların incelenmesidir. Fakat bir şeyin özünün bilinebilmesi için o şeyin formunun geçirdiği hareketin bütünlüğü içinde bilinmesi gerekir. Hareket Aristo'ya göre nedensellik sürecidir, dolayısıyla tözün anlaşılabilmesi için nedenselliğin araştırılması gerekir. Aristo'nun neden kavramı "aitia" bugünkü modern bilimde kullandığımız neden anlayışından oldukça farklı biçimde daha çok "sorumluluk" anlamına gelir. Dört farklı neden olduğunu iddia eden Aristo'nun bu anlamda bir şeyin hareketinden sorumlu olan dört farklı etmenden bahsettiği söylenebilir. Bunlar madde, form, etki ve sonuçtur. Maddi neden sadece bir şeyin maddesi olabilir, örneğin mermer bir heykelin maddi nedeni mermerdir, mermer heykelin maddesinden mermer "sorumludur". Fakat aynı zamanda Aristo maddenin kendisinin özelliklerinden de bahseder, Aristo'ya göre madde ateş, su toprak ve havadan oluşmaktadır ve bütün bu elementlerin doğal konumları vardır, yani toprak doğal olarak en aşağıda, üstünde su, onun üstünde hava en üstte de ateş bulunmaya çalışır, bu nedenle içinde fazla toprak olan bir cisim daha ağırdır ve doğal bir konumu olan yere gitmek ister, bu nedenle de ağırdır, aynı şekilde içinde daha fazla hava veya ateş olan şeyler daha hafiftir. Aristoteles'in en ilginç argümanlarından birisi her temel elemente denk gelen hayvanlar olduğu iddiasıdır, su hayvanları balıklar, toprak hayvanları bizim gibi karada yaşayan canlılar, hava hayvanları ise kuşlardır. Ateş hayvanları ise, örneğin ejderhalar, ateş en yukarıda olduğu için bizim göremeyeceğimiz kadar yukarıda yaşıyor olmalılardır, dolayısıyla Aristo ateş hayvanlarının Ay'da yaşadıkları sonucuna varır. Ay'dan daha yukarıdaki gök cisimlerininse hareketleri mükemmel olduğu için maddelerinin farklı olması gerektiğini savunan Aristo, onların maddesinin tanrısal bir madde olan "eter" olduğunu iddia eder.

Kendisinden önce filozofların temel olarak maddi ve etkisel nedeni araştırdığını iddia eden Aristo Platon'un form ve sonuçla ilgili söylediklerinin yetersiz olduğunu iddia eder. Aristo'ya göre hareketin kendisi formun hareketidir, dolayısıyla formları tam da şeylerin hareketliliğinde incelemek gerekir, fakat bu formların hareketinin bütünü görmnbnfnb d dwbzevcg

Aristoteles, Atinalıların Devleti, (Çev., F.Akderin), 1. Baskı, Alfa Yayınları, İstanbul 2005.

Aristoteles, Eudemos'a Etik, (Çev., S. Babür), Dost Kitabevi Yayınları, Ankara, 1999.

Aristoteles, Fizik, (Çev., S. Babür), 2. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2001.

Aristoteles, Gökyüzü Üzerine, (Çev., S.Babür), 1. Baskı, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara, 1997.

Aristoteles, İkinci Çözümlemeler, (Çev., A. Houshiary), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2005.

Aristoteles, Kategoriler, (Çev., S. Babür), 2. Baskı, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara, 2002.

Aristoteles, Nikomakhos'a Etik, (Çev., S. Babür), Kebikeç Yayınları, Ankara, 2005.

Aristoteles, Peri Poetika - Şiir Sanatı, (Çev., Murat Temelli), Ark Kitapları, İstanbul,2011

Aristoteles, Poetika, (Çev., İsmail Tunalı), Remzi Kitabevi, İstanbul, 1987.

Aristoteles, Poetika (Şiir Sanatı Üzerine), (Çev., Samih Rifat), Can Yayınları, İstanbul, 2007.

Aristoteles, Poetika, (Çev., Yılmaz Onay), Mitos-Boyut Yayınları, İstanbul 2008.

Aristoteles, Poietika (Şiir Sanatı Üzerine), (Çev., N. Kalaycı), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara, 2005.

Aristoteles, Yorum Üzerine, (Çev., S. Babür) 2. Baskı, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara, 2002.

Önemli Fransızca Çeviriler
Aristote, Notes Sur L'Histoire des Animaux D'Aristote, Paris, 1783

Notlar

Dış bağlantılar
 Aristoteles, IEP (İngilizce)

Kaynakça

Aristoteles


USS Poséidon (Tides of War) est un film américain réalisé par Brian Trenchard-Smith, sorti en 2005.

Synopsis
Un sous-marin américain est attaqué au large de la Corée du Nord par un sous-marin furtif et qui semble omniscient.

Fiche technique
 Titre : USS Poséidon
 Titre original : Tides of War
 Autre titre : Phantom Below
 Réalisation : Brian Trenchard-Smith
 Scénario : Stephen P. Jarchow et Mark Sanderson
 Musique : David Reynolds
 Photographie : Paul Atkins
 Montage : Michael Stahlberg
 Production : Brian Trenchard-Smith
 Société de production : Pacific Films
 Pays :
 Genre : Action, drame et science-fiction
 Durée : 95 minutes
 Première diffusion :
 :

Distribution
 Adrian Paul : le commandant Frank Habley
 Catherine Dent : le lieutenant Claire Trifoli
 Kent McCord : le vice-amiral Sommerville
 Mike Doyle : le lieutenant-commandant Tom Palatonio
 Matt Battaglia : le COB Dizzy Malone
 Mark Deklin : le capitaine Galasso
 Eitan Kramer : le maître Buckley
 Eyal Podell : le maître Murray
 Todd Babcock : l'agent de la NSA Winters
 Larry Wegger : le rear admiral Merritt
 Gene DeFrancis : le maître Savage
 Eileen Grubba : Rebecca Malone
 Mathew St. Patrick : le lieutenant-commandant Steven Barker
 Steve Boatright : l'officier de l'armement
 Mark Sanderson : le lieutenant Roperto
 Roy Tjioe : l'officier médical
 Eric Lee : le superviseur du sonar Battaglia

Distinctions
Le film a reçu la note de 2,5/5 sur AllMovie

Notes et références

Liens externes

Téléfilm américain des années 2000
Téléfilm diffusé en 2005
Téléfilm d'action
Téléfilm dramatique
Téléfilm de science-fiction
Film de guerre en milieu sous-marin
LGBT à la télévision aux États-Unis
Homosexualité masculine à la télévision
Film réalisé par Brian Trenchard-Smith

USS Poséidon


Le ligament stylo-hyoïdien est une des deux fleurs blanches du bouquet de Riolan.

Structure
Le ligament stylo-hyoïdien relie la petite corne de l'os hyoïde au processus styloïde de l'os temporal.

C'est un reliquat embryonnaire du cartilage de Reichert.

Aspect clinique
Le ligament stylo-hyoïdien contient fréquemment un peu de cartilage en son centre. Celui-ci peut s'ossifier, allonger l'apophyse styloïde et entraîner un syndrome d'Eagle.

Anatomie comparée
Chez de nombreux animaux, l'épiphyal est un os distinct au centre du ligament stylo-hyoïdien qui est similaire à celui observé lors de l'ossification du ligament.

Notes et références

Galerie

stylo-hyoïdien
Tête et cou humains

Ligament stylo-hyoïdien


Guyton est une ville américaine située dans le comté d'Effingham, en Géorgie. Selon le recensement de 2020, sa population est de .

Notes et références

Liens externes

Municipalité en Géorgie (États-Unis)
Comté d'Effingham (Géorgie)

Guyton (Géorgie)


දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - වවුනියාව, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි රෝහලකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල්

දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල - වවුනියාව


Upton est une ville américaine située dans les comtés de Hardin et de LaRue, dans le Kentucky. Selon le recensement de 2020, sa population est de .

Liens externes

Ville au Kentucky
Comté de Hardin (Kentucky)
Comté de LaRue

Upton (Kentucky)


Jean Maurice Kunel, né le  à Herstal (Belgique) et mort en , est un poète et journaliste belge.

Biographie

En 1924, avec Arsène Heuse, Maurice Kunel crée l'hebdomadaire artistique et littéraire Liège-Echos, qui paraitra jusqu'en 1934.

Dans les années 1960, il est fondateur de l'association  et est coauteur d'une anthologie de référence des lettres écrites par Félicien Rops.

Récompenses et distinctions

Publications (sélection)

 Treize petits contes d'après maître Brueghel ,Bruxelles : Editions de la Soupente, 1921, 163 p.
 Aug. Donnay peintre de Wallonie, Vaillant-Carmanne, Liège, 1928
 François Maréchal aquafortiste, Liège, Éditions de l'œuvre des artistes, 1931
 La vie de Félicien Rops. D'après sa correspondance et des documents inédits, Bruxelles : F. Miette, 1937, 115 p.
 Félicien Rops : sa vie - son œuvre, Bruxelles : Office de publicité, 1943
 Baudelaire en Belgique, Liége : Editions Soledt, 1944, 211 p.
 La vie de César Franck : l'homme et l'œuvre, Grasset, 1947
 « Un drame intime révélé par la correspondance de Félicien Rops », in: Liège : La Vie wallonne, 1961
 Un tribun : Célestin Demblon, Bruxelles : Fondation Joseph Jacquemotte, 1964

Notes et références

Liens externes

 ,SearchTerms:'Maurice%20Kunel',SessionGuid:be88eab8-cbbb-4be1-9b7e-76716eda2c48,SortField:!n,SortOrder:0,TemplateParams:(Scenario:,Scope:Library,Size:!n,Source:,Support:,UseCompact:!f),UseSpellChecking:!n),sst:4) Publications de Maurice Kunel, site de la Bibliothèque royale de Belgique

Poète belge
Journaliste belge
Naissance en mars 1883
Naissance à Herstal
Décès en 1971
Décès à 88 ans
Lieu de décès inconnu

Maurice Kunel


Josef Jungmann (16 iulie 1773, Hudlice, aproape Beroun – 14 noiembrie 1847, Praga) a fost un poet și lingvist boem și o figură de frunte a Renașterii Naționale Cehe. Împreună cu Josef Dobrovský, el este considerat a fi creatorul limbii cehe moderne. A contribuit prin opera sa științifică la formarea linvisticii cehe.

Viața
Jungmann a fost cel de-al șaselea copil (din cei zece) al unui cizmar. Tatăl său era un german din Boemia, iar mama lui era de origine cehă. Copiii au crescut vorbind acasă ambele limbi, ceea ce a contribuit foarte mult la înțelegerea și asumarea ulterioară de către el a unui rol în renașterea limbii cehe. În tinerețe, el a vrut să devină preot. După ce a urmat școala secundară în perioada 1788-1792, a ales totuși să studieze filosofia și dreptul. Începând din 1799, el a început să predea la liceul local (Gymnasium) din Litoměřice (Leitmeritz), oraș ce avea pe atunci o majoritate germană. În 1815 s-a mutat la Praga, unde a lucrat până în 1845 ca profesor de limba cehă la Colegiul Academic din Orașul Vechi. A obținut un doctorat în filozofie și matematică în anul 1817; el a fost decan al Facultății de Arte în 1827 și 1838. În 1840, el a devenit rector al Universității Caroline din Praga.

Opera
Jungmann a fost un susținător riguros al revitalizării scrierii în limba cehă. Spre deosebire de profesorul său, Josef Dobrovský, el și-a scris opera literară și științifică numai în limba cehă. În 1805 a publicat o traducere a nuvelei "Atala" de Chateaubriand. Prin aceasta, el a intenționat să demonstreze că limba cehă poate fi folosită în texte literare complicate. Mai târziu, a publicat traduceri din Johann Wolfgang Goethe, Friedrich Schiller și John Milton. Poeziile originale ale lui Jungmann sunt puține, dar includ două sonete din perioada Renașterii timpurii și poemul epic scurt "Oldřich o Božena".

În următorii ani, el a publicat o serie de texte polemice, în special Discuții în limba cehă. În 1820 a publicat Slovesnost (Poetica), care este primul manual ceh de teorie literară. Acestei cărți i-a urmat în 1825 volumul Istoria literaturii cehe, care prezintă pentru prima oară în limba cehă istoria literaturii cehe.

Cea mai importantă scriere a sa este Dicționarul ceh-german în cinci volume (1834-1839), care reprezintă fundamentul întregii culturi și literaturi cehe. În acest dicționar, el a pus bazele vocabularului limbii cehe moderne, dovedind că fondul lexical al limbii cehe este capabil să îndeplinească toate cerințele impuse de gradul de dezvoltare al societății. În vederea realizării unei game stilistice a vocabularului pe care îl dorea, pentru un efect poetic, și în scopul extinderii resurselor lexicale ale limbii cehe, Jungmann a reînviat cuvinte arhaice din documentele istorice pe care le-a studiat, a împrumutat cuvinte din alte limbi slave și a creat neologisme. Multe dintre cuvintele sale au devenit o parte permanentă a limbii cehe moderne.

Strada Jungmannova și Jungmannovo náměstí (Piața Jungmann) din Praga sunt numite după el; în piață se află o statuie impunătoare a lui Jungmann.

Imaginea sa a fost reprezentată pe bancnota de 5 coroane cehoslovace care a fost tipărită în 1938, dar nu a mai apucat să fie pusă în circulație. În timpul ocupației germane a Cehoslovaciei, bancnotele tipărite în 1938 au circulat în perioada 1939-1940 în Protectoratul Boemiei și Moraviei, teritoriu autonom al Germaniei Naziste, având aplicate pe față cu inscripțiile "Protektorat Böhmen und Mähren" și "Protektorát Čechy a Morava"

Scrieri

 Krok
 Nepředsudečné mínění o české prozódii, 1804
 O jazyku českém, 1806
 O klasičnosti literatury o důležitosti její
 Oldřich o Božena, 1806
 Rozmlouvání o jazyku českém
 Antibohemia, 1814
 Slovesnost aneb Sbírka příkladů s krátkým pojednáním o slohu, 1820
 Historie literatury české aneb Soustavný přehled spisů českých, s krátkou historií národu, osvícení o jazyka, 1825
 Slovník česko-německý, 1834-1839 (5 vol.)
 Slovo ke statečnému o blahovzdělanému Bohemariusovi, 1814
 Zápisky, 1871

Referințe

Biografii
 Emanuel Chalupný: Jungmann, Praga, 1909
 Julius Dolanský: Jungmannův odkaz (Z dějin české slovesnosti), Praga, 1948

Nașteri în 1773
Decese în 1847
Poeți din secolul al XVIII-lea
Poeți din secolul al XIX-lea
Poeți cehi

Josef Jungmann


وزارة التربية والتعليم الفلسطينية هي الجهة الحكومية الرسمية المسؤولة عن قطاع التربية والتعليم العام في دولة فلسطين.

نشأة الوزارة

بعد إقامة السلطة الوطنية الفلسطينية وتسلمها مهام التعليم في فلسطين عام 1994، تشكلت وزارة التربية والتعليم العالي الفلسطينية، وفي عام 1996 أنيطت صلاحيات التعليم العالي بوزارة جديدة حملت اسم "وزارة التعليم العالي والبحث العلمي"، وفي عام 2002 تم إعادة دمج الوزارتين في وزارة واحدة حملت اسم «وزارة التربية والتعليم العالي».

وفي عام 2012، أُعيد فصل وزارة التعليم العالي عن وزارة التربية والتعليم. وفي عام 2013، أعيد دمج وزراة التعليم العالي مع وزارة التربية والتعليم في وزارة واحدة. وفي عام 2019، أُعيد فصل وزارة التعليم العالي والبحث العلمي عن وزارة التربية والتعليم في عهد الحكومة الفلسطينية الثامنة عشرة.

وزراء التربية والتعليم

انظر أيضًا
 وزارة التعليم العالي والبحث العلمي الفلسطينية

وصلات خارجية

مراجع

تأسيسات سنة 1994 في فلسطين
منظمات مقرها في رام الله
وزارات تربية
وزارات حكومة فلسطين

وزارة التربية والتعليم (فلسطين)


was a village located in Makabe District, Ibaraki Prefecture, Japan.

As of 2003, the village had an estimated population of 7,331 and a density of 250.89 persons per km². The total area was 29.22 km². The village was established in 1954.

On October 1, 2005, Yamato, along with the town of Makabe (also from Makabe District), and the town of Iwase (from Nishiibaraki District), was merged to create the city of Sakuragawa.

External links
 Sakuragawa official website

Dissolved municipalities of Ibaraki Prefecture
Sakuragawa, Ibaraki

Yamato, Ibaraki


MS/8 or The RL Monitor System is a discontinued computer operating system developed for the Digital Equipment Corporation PDP-8 in 1966 by Richard F. Lary.

History
RL Monitor System, as it was initially called, was developed on a 4K (12-bit) PDP-8 with "a Teletype that had a paper tape reader and punch and ..  a single DECtape." It was a disk oriented system, faster than its predecessor, the PDP-8 4K Disk Monitor System, with tricks to make it run quickly on DECtape based systems.

Still named RL, it was submitted to DECUS in 1970.

MS/8 was replaced by P?S/8 and COS-310.

See also
 PDP-8
 Digital Equipment Corporation

References

External links
 "What is a PDP-8?". PDP-8 and DECmate documentation files.

Free software operating systems
1966 software

MS/8


Brisbane Water is a wave-dominated barrier estuary located in the Central Coast region of New South Wales, Australia. Brisbane Water has its origin at the confluence of the Narara and Coorumbine Creeks, to the south–east of Gosford and travels for approximately  in a southerly direction to its mouth at Broken Bay, about  from the Tasman Sea, at Barrenjoey Head. A number of towns and suburbs surround the shores of Brisbane Water, including Blackwall, Booker Bay, Davistown, Empire Bay, Erina, Ettalong Beach, Gosford, Green Point, Hardys Bay, Kilcare, Kincumber, Koolewong, Phegans Bay, Point Frederick, Point Clare, Saratoga, Tascott, Wagstaffe, and Woy Woy. Contained within Brisbane Water is St Huberts Island, Rileys Island, Dunmar Island and Pelican Island; and adjoining the estuary is Brisbane Water National Park to the west and Bouddi National Park to the east. Forming part of the same tidal estuary system is a separate but connected basin, the Kincumber Broadwater, lying to the east of Davistown.

The total catchment area of the river is approximately .

The land adjacent to the Brisbane Water was occupied for many thousands of years by Australian Aboriginal peoples, the Darkinjung and Kuringgai, who used the estuary and foreshore areas for cultural purposes.

Brisbane Water was named in 1825 in honour of Sir Thomas Brisbane, a Governor of New South Wales, serving between 1820 and 1825.

History
Brisbane Water is part of the traditional lands of the Darkinjung and Kuringgai aboriginal peoples. Places of significance to Aboriginal people located in the area surrounding Brisbane Water that are listed on the Register of the National Estate include Daleys Point area and Staples Lookout, west of Woy Woy. Initial colonial explorers of the area were assisted by Bungaree, a leader of the Kuringgai tribe who went on to assist Phillip Parker King and Matthew Flinders in the circumnavigation of Australia.

Twentieth century European settlement led to the development of an extensive local ferry network, including one supplying an otherwise isolated orphanage, a commuter service from Gosford to Woy Woy and a third operation dedicated to carrying farm produce. The last commuter ferries between Brisbane Water townships ceased in 1971. The only ferry service to exist now services the communities of Empire Bay, Davistown, Saratoga and Woy Woy and is operated by Central Coast Ferries.

In 1973, local residents on Rileys Island requested a green ban after a development company intended to remove all native vegetation to make way for construction on the island.

Environment
The Brisbane Water estuary and foreshores have particularly high scenic value and include areas of pristine vegetation and extensive views of the water from a number of locations. Beaches, inlets and bays can be distinguished in the foreground with inherent juxtaposition of bushland-covered hills in the distance. Access to existing key vantage points allows for the public to experience the landscape character of the Brisbane Water estuary and its surrounds.

With the approximate average bed level at  and often as low as , Brisbane Water is considered mostly shallow, with a tidal impact of ±. The inlet narrows at a point known as The Rip, located adjacent to Ettalong Beach. The Rip has a rapid tidal current.

The oyster industry is an important part of the local economy.  In terms of Sydney rock oyster production, in 2007–2008 a total of ~250,000 dozens of oysters were produced in the Brisbane Water estuary, with a total value of A$1.3 million representing approximately 3.6% of the NSW industry total for 2007–2008.

During 2009, over 110 bird species were recorded within the estuary; with sixty vulnerable and fourteen endangered animal species, and sixteen vulnerable and eight endangered plant species. Some  of Brisbane Water is classified by BirdLife International as an important bird area because it has an isolated population of up to ten breeding pairs of bush stone-curlews and sometimes supports flocks of the endangered regent honeyeater and swift parrot during autumn and winter, when the swamp mahogany trees are in flower.

References

External links

Central Coast (New South Wales)
Bays of New South Wales
Important Bird Areas of New South Wales
Main North railway line, New South Wales
Green bans

Brisbane Water


Go' morgen Morgen er en dansk børnefilm fra 1982, der er instrueret af Ulla Raben efter eget manuskript.

Handling
En novellefilm for børn, der fortæller om en hverdagsmorgens forløb for den 6-årige Berit, som bor i en lejlighed i et forstadsmiljø. Berit vågner, står op, leger med sin kat, tager sig god tid. Hun får et knus af sin far og spørger ham, om hun må komme med ham på arbejde. Det kan ikke lade sig gøre, ligesom moderen ikke kan lave torsdag om til lørdag og holde fri med Berit... Filmen skildrer roligt og udramatisk barnets - og de voksnes - reaktioner på disse og andre almindelige morgensituationer. Berits given sig hen i leg, iagttagelser og ønsker sættes i kontrast til urets og arbejdslivets krav på praktisk tilpasning.

Referencer

Eksterne henvisninger

Børnefilm fra Danmark
Danske film fra 1982

Go' morgen Morgen


Islamforskning, islamiske studier, islamstudier og islamologi er betegnelser for det videnskabelige studium af islam. Hermed tænkes primært på den sekulært orienterede forskning indenfor den vestlige akademiske tradition, der forsøger at studere religionen og dens forhold til det omgivende samfund fra et objektivt og religiøst neutralt synspunkt. Undertiden bruges "islamiske studier" eller islamstudier også om islams egen tradition for studier og erhvervelsen af religiøs viden, især som praktiseret af ulama, hvis formål det er at styrke muslimernes tro.

Oversigt

I en muslimsk kontekst er islamiske studier fællesbetegnelsen for de islamiske videnskaber ('Ulum al-din). Det omfatter alle de traditionelle former for religiøs islamisk tankegang som kalam (islamisk teologi) og fiqh (islamisk jura), men også områder, som normalt opfattes som sekulære i vesten som islamisk naturvidenskab og islamisk økonomi.

I en ikke-muslimsk sammenhæng henfører islamiske studier normalt til det historiske studium af islam: islamisk kultur, islams historie og historiografi, islamisk ret, islamisk teologi og islamisk filosofi. Akademikere fra forskellige fagområder deltager og udveksler viden om islamiske samfund i fortid og nutid, selvom vestlig akademisk islamforskning i mange henseender er et selvstændigt område. Forskere indenfor området anvender metoder, der er taget fra adskillige hjælpediscipliner lige fra bibelstudier og klassisk filologi til moderne historie, retshistorie og sociologi. Et nyligt delområde, især siden 11. september 2001, er samfundsvidenskabelige forskeres studium af nutidige islamiske grupper og bevægelser.

Forskere indenfor akademiske islamiske studier omtales ofte, ikke mindst i udlandet, som "islamicister", og disciplinen har traditionelt udgjort størstedelen af det, der tidligere blev kaldt orientalske studier. Endnu i dag uddeler nogle af de mere traditionsrige vestlige universiteter stadig universitetsgrader i arabisk og islamiske studier under navnet "Orientalske studier". Det er f.eks. tilfældet på University of Oxford, hvor der er blevet undervist i klassisk arabisk og islamiske studier så tidligt som i det 16. århundrede, oprindelig især som en teologisk underdisciplin. Denne sammenhæng gav den tidlige islamforskning sin bibelhistorie-agtige karakter og var også en konsekvens af, at studiet i lang tid var drevet af gejstlige, hvis primære formål var at tilbagevise de islamiske synspunkter. Trods områdets nu normalt sekulære akademiske tilgang har mange ikke-muslimske islamforskere skrevet værker, som i stort omfang læses af muslimer, mens et stigende antal muslimsk-fødte forskere i de seneste årtier har uddannet sig som akademiske islamforskere ved vestlige universiteter.

Mange førende universiteter i Europa og USA tilbyder akademiske uddannelse på både bachelor- og ph.d.-niveau i islamiske studier, hvor studenterne også kan lære arabisk og derfor begynde at læse islamiske tekster på originalsproget.

Islamforskning i Danmark

Før 1900

Forskning i arabisk sprog og kultur, herunder islam, har en flerhundredårig tradition i Danmark. Efter reformationen i 1537 kom der større fokus på Det Gamle Testamentes hovedsprog hebræisk, og dermed blev hebræiskstudier og i videre række det semitiske en vigtig del af bibelkundskaberne. Teologiprofessor (og siden titulær ærkebiskop) Hans Svane underviste i syrisk og arabisk på Københavns Universitet indtil 1546, hvor undervisningen blev nedlagt, fordi sprogene blev erklæret unyttige for undervisningen. I løbet af 1700-tallet ændrede synet på arabisk sprog og kultur sig fra at være en teologisk hjælpedisciplin til et fag i egen ret. Undervisningen i aramæisk, syrisk, samaritansk og arabisk ved universitetet blev genoptaget af teologen Marcus Wøldike, og med den tyskfødte Johan Christian Kall, der 1738 blev professor i orientalske sprog, blev der påbegyndt undervisning i Koranen, dog primært med det formål at påvise "ugudeligheder" i muslimernes bog. Jacob Georg Christian Adler var den første, der anvendte Koranen og tekster om islamisk historie som elementer i et egentligt akademisk arbejde, og hans yngre samtidige Jens Lassen Rasmussen både forelæste om Koranen og skrev om vikingernes engagementer i den islamiske verden, ligesom han i 1817 udgav et værk om den præ-islamiske periode, baseret på muslimske historikeres værker. Teologen og frihedskæmperen Jacob Jacobsen Dampe skrev i 1812 den første afhandling i Danmark indenfor Koranforskningen med en monografi på 67 sider om Koranens etik (dog forfattet på latin).

1900-2000

Tre professorer satte et markant udtryk på det, der i tidens ånd kaldtes orientalistik, i 1900-tallets første halvdel: Den første var Frants Buhl, der i 1898 blev professor i semitisk-østerlandsk filologi ved Københavns Universitet. Buhl skrev en banebrydende metodisk afhandling Muhammeds Liv. Med en Indledning om Forholdene i Arabien før Muhammeds Optræden i 1903, og hans værk fra 1924 Muhammeds religiøse Forkyndelse efter Qurânen er blevet betegnet som "sin tids mest grundige og forskningsmæssigt opdaterede danske monografi om Koranen". Den anden var Johannes Pedersen, der i 1922 overtog Buhls professorat i semitisk-østerlandsk filologi og sad i denne stilling til 1950. Johannes Pedersen er blevet karakteriseret som den uden sammenligning mest betydningsfulde danske islamforsker overhovedet. Den tredje var filologen Johannes Østrup, der i 1918 fik et ekstraordinært professorat i islamisk kultur. Østrup var en farverig personlighed, der bl.a var kendt for, at han i forbindelse med et ophold i Mellemøsten i 1893 red 4500 km på en araberhingst inklusive rejsen tilbage til Danmark.

At Danmark deltog aktivt i det internationale forskningsarbejde i 1900-tallets begyndelse gav sig bl.a. udslag i, at man i 1908 afholdt en verdensomspændende orientalistkongres i København.

I midten af 1980'erne finansierede Statens Humanistiske Forskningsråd initiativet "Islam i Nutiden", der støttede en række forskningsprojekter om islam og muslimer i Danmark. Jørgen Bæk Simonsen gennemførte således en kortlægning af islams institutionelle etablering i Danmark med afhandlingen Islam i Danmark: Muslimske In-stitutioner i Danmark 1970-1989, der udkom i 1990.

Efter 2000

Indtil omkring årtusindskiftet var fagfeltet præget meget dels af religion, dels af filologisk arabiske studier. I 2004 blev imidlertid en række forskellige afdelinger på humaniora ved Københavns Universitet slået sammen til Institut for Tværkulturelle og Regionale Studier (TORS) og i den følgende tid blev islamforskningen bredere forankret både tværregionalt og tværdisciplinært. I 2008-13 var der ved Københavns Universitet en større islamsatsning, der resulterede i to midlertidige forskningscentre, nemlig Center for Europæisk Islamisk Tænkning ledet af Jørgen Schøler Nielsen, og Center for den Nye Islamiske Offentlighed, ledet af Jakob Skovgaard-Petersen. Det første center arbejdede med at afsøge og forstå islamisk religiøs tænkning i både islamisk og europæisk kontekst, mens CNIO arbejdede med muslimers anvendelse af medier og islams nye offentlige fremtræden. Også yngre forskere som Joshua Sabih og Saer El-Jaichi har ydet forskningsbidrag indenfor emnet i de senere år, bl.a. med udgivelsen af I Averröes' fodspor: samtalen mellem religion og filosofi, en kommenteret oversættelse af middelalderens nok vigtigste arabiske filosof Averroës' berømte skrift "Den afgørende diskurs" (Fasl al-Maqāl) om filosofiens og den kritiske fornufts forhold til og forudsætning for tro.

Fra 2004 har det desuden været muligt ved Københavns Universitet at tage en kandidatuddannelse i Islamiske Studier, hvor studenterne modtager undervisning i en række emner indenfor islamisk teologi, jura, mystik, historie, sociologi, politik, filosofi og kritisk tænkning i såvel muslimske majoritets- som minoritetssamfund med hovedvægten på det 20. og 21. århundrede. Et vigtigt fokus i undervisningen har i mange år været moderne arabisk-islamisk filosofi og religionskritik samt orientalisme og orientalismekritik. Uddannelsens formål er at uddanne humanistiske kandidater, der har en professionel og videnskabeligt baseret kompetence i islamiske forhold på et højt niveau.

Også ved Aarhus Universitet, Syddansk Universitet og Roskilde Universitet er der i de seneste årtier bedrevet islamforskning med forskellige emneområder. Blandt øvrige danske islamforskere kan nævnes Brian Arly Jacobsen, Lene Kühle, Garbi Schmidt, Thomas Hoffmann, Niels Valdemar Vinding, Jesper Petersen og professor emeritus ved Aarhus Universitet Mehdi Mozaffari.

I 2005 blev Forum for Islamforskning (FIFO) stiftet som et dansk knudepunkt for forskere og studerende, der beskæftiger sig med islam og muslimer. FIFO udgiver årligt det fagfællebedømte Tidsskrift for Islamforskning, der giver den bredere offentlighed mulighed for at få indblik i den aktuelle islamforskning i Danmark.

Kilder

Eksterne henvisninger

 "Dansk islamforskning anno 2016" - temanummer i Tidsskrift for Islamforskning

Se også
Religionsundervisning i Danmark

Forskning
Religionsvidenskab
Videregående uddannelser i Danmark

Islamforskning


Baron Layton, of Danehill in the County of Sussex, is a title in the Peerage of the United Kingdom. It was created in 1947 for Sir Walter Layton, a prominent economist, editor and newspaper proprietor. He was editor of The Economist from 1922 to 1938.  the title is held by his grandson, the fourth Baron—son of the first Baron's younger son David Layton—who succeeded in 2018.

Barons Layton (1947)
Walter Thomas Layton, 1st Baron Layton (1884–1966)
Michael John Layton, 2nd Baron Layton (1912–1989)
Geoffrey Michael Layton, 3rd Baron Layton (1947–2018)
Jonathan Francis Layton, 4th Baron Layton (b. 1942)

The heir apparent is the present holder's son, the Hon. Jeremy Layton (b. 1978).

Notes

References

Kidd, Charles, Williamson, David (editors). Debrett's Peerage and Baronetage (1990 edition). New York: St Martin's Press, 1990,

Baronies in the Peerage of the United Kingdom
Noble titles created in 1947
People from Danehill, East Sussex

Baron Layton


Peter Severin Fønss (født 4. marts 1764 på Løvenholm, død 31. juli 1824 i Feldballe) var en dansk godsejer og amtmand, bror til Frederik Jørgen Fønss.

Godsejeren
Han var søn af kancelliråd Hans Pedersen Fønss (1712-1791) til Løvenholm og Else Sørensdatter Thrane (1727-1773) og arvede i 1783 Løvenholm, som han ejede til 1811, da han var nødsaget til at sælge gården, og købte i 1789 Bodum Bisgaard, som han ejede til 1804. Fønss optrådte som "herregårdsslagter", idet han dels alene, dels i fællesskab med andre købte en lang række nørrejyske herregårde til udstykning. Men han tjente næppe store penge på disse handler, og hans indsats for landbruget på sin hjemegn var dybtfølt, hvilket viser sig i hans virke for at ophjælpe landbruget og at yde uegennyttig hjælp til bønderne.

Han blev 29. januar 1801 optaget i adelstanden, 1804 kammerherre og 28. juni 1809 Ridder af Dannebrog.

Embedsmanden
Han blev 1783 exam. jur., 1784 virkelig justitsråd, 1787 vicelandsdommer i Nørrejylland, 1798 generalkrigskommissær og 1800 direktør for Estvadgaards Kloster. I 1801 blev han oberst og kommandør for de første 5 bataljoner af det østjyske landeværnsregiment og var fra 1802 til 1805 chef for samme. Han blev samme år og var indtil 1806 medlem af direktionen for Nørrejyllands Arsenal, og i denne periode medvirkede han til anlæggelsen af tøjhushaven Marielund i Randers. Fønss ydede en utrættelig indsats for at forbedre den jyske kystmilits og at forberede den på eventuelle fjendtlige angreb. Fra 1797 til 1811 var han ejer af Viborg Bogtrykkeri (se A.F. Just).

Fra 1. oktober 1805 var Fønss amtmand over Randers Amt, og han gjorde en stor indsats istandsættelsen af veje og broer, for jordemødres oplæring og ansættelse, for afskaffelsen af smugkroer og i det hele taget for unge menneskers uddannelse og andre velgørende formål. Men de offentlige midler slog ikke til, og Fønss brugte egne midler på disse formål. Derfor måtte han i 1811 sælge sin herregård Løvenholm. I sin iver efter at hjælpe begyndte han også at udlåne offentlige midler uden tilstrækkelig sikkerhedsstillelse. Derfor blev Fønss den 29. oktober 1818 suspenderet og 1. februar 1820 afskediget som amtmand; dog (ifølge en højesteretsdom) i nåde og med en årlig pension af 1.000 rigsdaler. Pensionen måtte dog ikke hæves, førend de pekuniære krav, der påhvilede ham fra hans embedstid, var godtgjort. Den venlige afskedigelse var begrundet i, at "ingen uædle eller uredelige Bevæggrunde, men Svaghed, en ikke beregnet Godgørenhed og Hjælpsomhed i Forbindelse med de Forandringer i de pekuniære Forhold, som de senere Tider havde ført med sig" var skyld i hans handlemåde.

Han ægtede 6. august 1788 i Hvidbjerg (vielsen også indført i Randers) Nicoline Anne Marie Ring til Todbøl (født 30. oktober 1770 på Lyngholm, død 10. november 1858 på Nøruplund), datter af major Jørgen Martinus Ring til Lyngholm (ca. 1727-1790) og Anna Margrethe Sommer (1735-1784). Ægteskabet blev opløst ved separation 1810 og ophævet ved kgl. bevilling 1821.

Fønss er begravet på Feldballe Kirkegård.

Der findes en miniature af Fønss og en afbildning på glasmaleri med familie (begge på Det Nationalhistoriske Museum på Frederiksborg Slot). Desuden findes et portrætmaleri af Jens Juel, kopi efter dette af Adolf Heinrich-Hansen.

Litteratur
 Mette Frisk Jensen: "Peter Severin Fønss: - amtmand i Randers Amt 1805-1820 og dømt for korruption", i: Jørgen Smidt-Jensen (red.): Museum Østjylland Årbog 2016, Museum Østjylland 2016.

Kilder
 Danmarks Adels Aarbog 1945

Eksterne henvisninger

Personer i Dansk Biografisk Leksikon
Peter
Godsejere fra Danmark
Jurister fra Danmark
Amtmænd fra Danmark
Krigskommissærer fra Danmark
Landsdommere fra Danmark
Riddere af Dannebrog
Justitsråder fra Danmark
Kammerherrer fra Danmark
Danskere i 1700-tallet
Danskere i 1800-tallet
Officerer fra Danmark

Peter Fønss


El Ejército finlandés () es la rama terrestre de las Fuerzas Armadas de Finlandia. Se divide en diferentes armas que son infantería, artillería de campaña, defensa antiaérea, pioneros, señales y mantenimiento. El ejército fue fundado en 1918, junto con el de aire y la armada. El actual comandante es el teniente general Raimo Jyväsjärvi.

Historia

Guerra civil finlandesa

El ejército de Finlandia se formó poco después de la independencia de Finlandia del Imperio Ruso. Durante la guerra civil finlandesa, los independentistas fueron apoyados por los ejércitos anticomunistas y los alemanes en el contexto de la Primera Guerra Mundial, mientras las fuerzas rusas estaban compuestas en su gran mayoría por soldados comunistas comandados por Trostky y Lenin. Al final los independistas lograron mantener la independencia de Rusia y transformarse en una monarquía pero luego se creó la República de Finlandia.

Guerra de Invierno

El ejército finlandés consistió en 9 divisiones de campo, cuatro brigadas y un número indeterminado de pequeños batallones y compañías en el comienzo de la Guerra de Invierno de 1939. En este enfrentamiento, el Ejército resistió a las tropas soviéticas infligiendo fuertes bajas a los rusos, los cuales sin embargo siguieron enviando soldados a la frontera con la esperanza de tomar Finlandia alguna vez más. Esta vez se quedaron sin apoyo alemán debido a que en ese momento Hitler intentaba hacerse aliado de la Unión Soviética. La guerra terminó en 1940 con El Tratado de Paz de Moscú

Guerra de Continuación

En 1941, Hitler empieza a buscar aliados para invadir la Unión Soviética, y le ofrece a Finlandia la oportunidad de ampliar su territorio y crear una frontera más segura. Finlandia se arma con material alemán y cuando las tropas alemanas logran grandes victorias en Europa del Este, los finlandeses cruzan frontera y se acercan a Leningrado, actual San Petersburgo, y esperan a los alemanes para tomar la fuertmente fortificada ciudad. A pesar de las iniciales victorias, la Alemania Nazi empieza a perder el control de la guerra y luego de perder la Batalla de Leningrado, Finlandia se retira de la guerra el 19 de septiembre de 1944, firmando la paz con la Unión Soviética, y comprometiéndose a retirar a todo personal alemán de Finlandia.

Guerra de Laponia

Siguiendo las condiciones del pacto con la URSS, Finlandia expulsa a los alemanes de Finlandia sufriendo mínimas bajas. Finalmente, Finlandia declara neutralidad en la guerra.

Equipamiento actual

 239 MBT
 392 IFV (de los cuales más de 100 blindados cv90)
 270 APC (de oruga)
 424 APC (con ruedas)
 2 058 morteros
 684 piezas de artillería (remolcada)
 90 piezas de artillería (autopropulsada) (entre ellas 39 k9 thunder)
 58 MLRS (entre ellos 29 M270 sobre orugas)
 30 Helicópteros
 11 UAV

Véase también
 Cazadores Especiales

Referencias

Bibliografía

Enlaces externos
 Página oficial del Ejército finlandés (en inglés)

Fuerzas armadas de Finlandia
Finlandia

Ejército finlandés


Kendrapara (en oriya: କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲା) es un distrito de la India en el estado de Orissa. Código ISO: IN.OR.KP.

Comprende una superficie de 2546 km².

El centro administrativo es la ciudad de Kendrapara.

Demografía
Según censo 2011 contaba con una población total de 1439891 habitantes, de los cuales 722 196 eran mujeres y 717 695 varones.

Referencias

Enlaces externos
 Sitio web oficial.

Kendrapara

Distrito de Kendrapara


Alex Moucketou-Moussounda, né le  à Libreville, est un footballeur international gabonais. Il joue au poste de défenseur à l'Aris Limassol.

Carrière

En club
Il fait ses débuts avec le Mangasport avant de partir à l'AS Bouenguidi. À l'été 2021, il s'expatrie à Chypre pour jouer avec l'Aris Limassol.

En sélection
Il fait ses débuts en sélection le 11 octobre 2021 contre l'Angola aux éliminatoires de la coupe du monde 2022. Le Gabon l'emporte 2-0.

Liens externes

Footballeur international gabonais
Joueur de l'Aris Limassol
Naissance à Libreville
Naissance en octobre 2000

Alex Moucketou-Moussounda


A Mattel Films é a divisão de produção cinematográfica da Mattel originalmente formada em 16 de outubro de 2013 como Mattel Playground Productions como parte da Mattel Global Brands, uma unidade unificada de estrutura e estratégia de mídia.

Em 31 de março de 2016, a Mattel colocou a divisão dentro de uma divisão recém-criada na época, Mattel Creations, absorveu suas operações e, sete meses depois, a extinguiu devido à recepção de bilheteria do lançamento do filme em live-action de Max Steel. Em 6 de setembro de 2018, a divisão foi revivida e reformada como Mattel Films.

História
Desde a década de 1970, a Mattel se uniu a vários produtores e estúdios para adaptar suas franquias em longas-metragens. Isso inclui uma joint venture em 1970 com o produtor Robert B. Radnitz, que produziu filmes familiares, incluindo Sounder, Where the Lilies Bloom, e A Hero Ain't Nothin' but a Sandwich.

Em 2013, a Mattel lançou a Playground Productions (abreviada como Mattel PGP ou apenas PGP) como seu estúdio de cinema interno para lidar com produções multimídia e promover narrativas criativas para suas marcas para distribuição multiplataforma global.  Seu primeiro projeto animado foi "Team Hot Wheels: The Origin of Awesome". A Mattel estava desenvolvendo um filme em live-action de Hot Wheels com a Legendary Entertainment e a Universal Pictures, filmes com as marcas Masters of the Universe e Barbie na Columbia Pictures, um filme de Monster High com a Universal e um filme de Max Steel com a Dolphin Entertainment. A PGP foi planejada para estabelecer planos de narrativa de três anos que incorporassem todas as partes das principais operações da empresa, desde designers de brinquedos até produtos de consumo e marketing. David Voss, um aclamado veterano de 20 anos no ramo de brinquedos e entretenimento, foi nomeado chefe da divisão e vice-presidente sênior.

Com a WWE em 17 de março de 2014, a Mattel PGP lançou uma série online curta, WWE Slam City, para acompanhar sua linha de brinquedos. A série foi escolhida pelo bloco de programação NickSports da Nicktoons em 22 de outubro de 2014.

Depois que Voss deixou a divisão em janeiro de 2016 para o serviço de assinatura, Loot Crate, a Mattel colocou a PGP dentro da Mattel Creations após sua formação junto com suas outras duas unidades de produção de conteúdo; HIT Entertainment e a equipe de criação de conteúdo da American Girl em Middleton, Wisconsin. Após o fracasso crítico e de bilheteria do filme em live-action de Max Steel, a Mattel Playground Productions foi absorvida pela Mattel Creations.

Mattel Films
Em 6 de setembro de 2018, a Mattel anunciou o lançamento de uma divisão de filmes, Mattel Films, que fará filmes baseados nas marcas de brinquedos da empresa. Fora da Mattel, a divisão é amplamente reconhecida como o renascimento e substituição do Mattel PGP. A aclamada produtora de filmes Robbie Brenner foi nomeada para chefiar a divisão como produtora executiva e se reportaria diretamente ao CEO da Mattel, Ynon Kreiz.

Os dois primeiros projetos da divisão revivida serão os filmes em live-action de Barbie e Masters of the Universe. Em 7 de janeiro de 2019, foi anunciado que Margot Robbie iria estrelar o filme da Barbie a ser coproduzido com a Warner Bros. e a produtora de Robbie, LuckyChap Entertainment.

Com o contrato de direitos de Hot Wheels com a Legendary Entertainment tendo expirado e voltado para a Mattel, a Mattel Films assinou um contrato com a Warner Bros. para uma parceria em um filme baseado na franquia. A empresa se uniu com Universal Pictures em 16 de julho de 2020 para uma adaptação de Wishbone para o cinema.

Em 19 de abril de 2021, a Mattel Films se uniu à Universal Pictures e à One Race Films de Vin Diesel para uma adaptação cinematográfica do brinquedo lançado em 1966, Rock 'Em Sock 'Em Robots; estrelada pelo próprio Diesel.

Em 24 de junho de 2021, a Mattel Films e a Metro-Goldwyn-Mayer começaram a trabalhar em um filme em live-action de Polly Pocket.

Em 16 de dezembro de 2021, a Mattel Films anunciou seu primeiro projeto baseado em uma franquia externa: Christmas Balloon, escrito por Gabriela Revilla Lugo. O filme pretende ser baseado na história real de uma jovem que tentou enviar sua mensagem de Natal ao Papai Noel através de um balão.

Em janeiro de 2022, foi anunciado que a Mattel Films estava desenvolvendo adaptações de Big Jim, Chatty Cathy, Betsy Wetsy e Matchbox.

Filmografia

Mattel
Empresas fundadas em 2013
Empresas de produção cinematográfica dos Estados Unidos

Mattel Films


"Dolan's Cadillac" is a novella by Stephen King. It was originally published in Castle Rock, King's official newsletter, in monthly installments from February to June 1985. In 1993, "Dolan's Cadillac" was collected in Nightmares & Dreamscapes. The story is narrated by the protagonist, a schoolteacher, and there is only one other main character, Dolan.

Plot
Robinson, the narrator, is a schoolteacher who lives in Las Vegas. He has become a widower after Dolan, a wealthy crime-boss, had his wife murdered with a car bomb in order to prevent her from testifying against him. The murder remains unsolved, and Robinson, unskilled in the arts of revenge, has no recourse. Over a seven-year period, however, Robinson—mentally haunted by his wife's voice—devises a scheme of retaliation.

Discovering that Dolan regularly takes the same route along State Route 71 when traveling to Los Angeles while in his Cadillac, Robinson decides to trick Dolan into missing a detour on his usual route and bury him in the car. Nothing else would even have a chance of working, as Dolan's Cadillac is too well-armored against conventional threats, and Dolan himself is an intensely vigilant man. Robinson takes on an arduous summer job with a road paving crew so that he can learn to operate the heavy equipment needed to excavate an oblong ditch just long and deep enough to contain the car, but not so wide as to allow escape through its doors.

Circumstances align to ensure that a road work that Robinson can use will be occurring on an occasion that Dolan will be travelling along the highway over a Fourth of July holiday weekend, ensuring that Robinson can prepare the trap without fear of interruption, though the physical effort and mental strain of doing so single-handedly proves agonising to Robinson. On the night the plan is attempted, however, Robinson's trap works flawlessly, and Dolan's Cadillac drops into the pit as the altered section of road collapses under its weight. One of Dolan's bodyguards is killed in the crash, while the other, crushed by the engine block, screams out in agony and panic, prompting Dolan to kill him. Robinson greets him and announces his intent on burying Dolan alive. Dolan addresses Robinson by name, luring Robinson to lean closer, narrowly missing as he fires a few bullets skyward. Robinson proceeds with the burial.

Dolan attempts to reason, negotiate, and finally plead for his freedom, gradually becoming less coherent as the sound of dirt cascading over the Cadillac's roof erodes his sanity. Robinson takes no interest in any of Dolan's offers, but does offer one of his own, promising to release Dolan if he can scream as loud as the explosives that killed Robinson's wife. None of Dolan's attempts are judged sufficient, and Robinson delightedly listens as Dolan's mind crumbles. With what must be the last gasp of air left to him, Dolan screams out, "For the love of God, Robinson!" (An allusion to The Cask of Amontillado) as the latter drops the last piece of paving into place.

The strain of his efforts takes a physical and mental toll on Robinson, causing him to collapse with exhaustion and a severely injured back. He manages to recover, never returning to roadwork, and a fortuitous sandstorm works to ensure that Dolan will remain hidden; his disappearance goes largely unmourned, and the press jokes that he is "playing dominos or shooting pool somewhere with Jimmy Hoffa."

Robinson muses that one day, the sinkhole created by the buried Cadillac will cause the road above it to collapse, risking its discovery; however, the specifications Dolan ordered to protect himself will ironically ensure that this will not occur for a long while, and it may even just be covered over again. He notes that he occasionally drove along the same highway, and on the final occasion urinated on the spot where he believed Dolan was buried, but has since taken to driving an alternate route. He concludes by revealing that his wife's voice no longer haunts him, which he finds a relief, but that he has occasionally glimpsed visions of Dolan's emaciated corpse.

Adaptations

The 2008 film version of "Dolan's Cadillac" was directed by Jeff Beesley, scripted by Richard Dooling and starred Christian Slater as Dolan, Wes Bentley as Robinson, and Emmanuelle Vaugier as Robinson's wife.  The film was shot in Regina and Moose Jaw. J-pop idol Crystal Kay performed its theme song, "Hold On".

The audiobook version of this story was narrated by actor Rob Lowe.

Notes
The line "For the love of God, Robinson!" is a direct reference to "For the love of God, Montresor!" from "The Cask of Amontillado" by Edgar Allan Poe. Dolan's Cadillac holds many ties to "The Cask of Amontillado," chiefly in Robinson's burial of Dolan.

See also
 Stephen King short fiction bibliography

References

1980s novellas
Nevada in fiction
Novellas by Stephen King
Works about organized crime
Works adapted into films

Dolan's Cadillac (novella)


Njemački šahovski savez (nje. Deutscher Schachbund), krovno tijelo športa šaha u Njemačkoj. Sjedište je u Berlinu, Hanns-Braun-Strasse, Friesenhaus 1. Osnovan je 1877. i član je FIDE od 1926. godine. Član je nacionalnog olimpijskog odbora. Njemačka pripada europskoj zoni 1.2a. Predsjednik je Ullrich Krause (ažurirano 21. listopada 2019.).

Izvori

Vanjske poveznice
Službene stranice

Šah u Njemačkoj
Njemačka

Njemački šahovski savez