1. කැරළි හැදින්වීම
යම් සමාජ සන්දර්භයක් සාමකාමී ලෙස දිස් වුවද, මතුපිටින් නොපෙනිය හැකි ප‍්‍රතිවිරෝධතා මෙන්ම එම සමාජයට ආවේණික වු දුර්වලතා හේතු කොටගෙන කැරලි බිහිවීම සිදුවේ. එම කැරලි විවිධාකාර ස්වරූපයන් ගන්නේ එයට පදනම සපයන හේතු සාදක මතයි. සමාජයෙන් සමාජයට කැරලිකාරිත්වය වෙනස් වන්නේ මෙම හේතු සාධකයන්ද සමාජයෙන් සමාජයට වෙනස් වන බැවිනි. මෙම පරිච්ෙඡ්දය තුළදී මෙලෙස හ`දුනාගත හැකි කැරලි පිළිබ`දව සමාජයේ පවතින, විවිධ විද්වතුන් ඉදිරිපත් කළ නිර්වචන සංකල්ප අදහස් ආදිය විමර්ශනයකට ලක් කෙරේ. එමෙන්ම කැරළි නිශ්පන්න වීම කෙරෙහි බලපාන යථාර්ථවාදි සාදක පිළිබ`දවද අප මෙහිදී අවධානය යොමු කළෙමු. සාමුහික ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ විවිධ රූපාකාරයන් ඇත. කැරළි යනු එම සාමුහික ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ  එක් රූපාකාරයක් පමණි. සාමුහික ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ අනෙකුත් ශාඛාවන් වන ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය, සමූල ඝාතන හා කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය තුළින් කැරළි වෙනස් වන්නේ කෙසේද? ඒවා අතර ඇති සබ`දතාවය කවරේද සොයා බැලේ. කැරළි යන ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ අනුකොටස තුළ ද විවිධ ප‍්‍රවර්ගයන් පවතී. එම වර්ගීකරණයට මූලික පදනම සැපයෙන්නේ කැරළි කෙරේ බලපා ඇති මූලික සාධක, කැරළිවල ප‍්‍රතිඵල මෙන්ම කැරළිවලට සම්බන්ධ පාර්ශවයන් මත වේ. ඒ අනුව කැරළි වර්ගීකරණය තුළදී ප‍්‍රධාන වශයෙන් රස්තියාදුකාරී කැරළි, පොලිස් කැරළි, බන්ධනාගාර කැරළි, වාර්ගික කැරළි, ශිෂ්‍යය කැරළි හා නාගරික කැරළි ලෙස හ`දුනාගත හැක. මේ අනුව කැරළි හා ඒවාට බලපාන හේතුන් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ විවිධ ස්වරූප හා කැරළි අතර සබ`දතාවය මෙන්ම කැරළි වර්ගයන් පිළිබ`ද මෙම පරිච්ෙඡ්දය තුළදී අවධානය යොමු කෙරේ.

1.1	කැරළි යනු කුමක්ද?

කැරළි යන සංකල්පය නේෂන් මාස්ටර් විශ්ව කෝෂයට අනුව නිර්වචනය වන්නේ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය දේපොල හානි කිරීම වෙනත් අපරාධයන්හි උග‍්‍රතත්වය හා ක්ෂණිකව මතුවන සංවිධානය නොවු කණ්ඩායම්වල ප‍්‍රහාරයන් මගින් නිරූපනය කෙරෙන සිවිල් කැළඹීමක ආකෘතියක් වේ. පුද්ගලයන් කැරළි දියත් කිරීමේදී සහ එය පාලනය කිරීමට උත්සහ ගැනීමේදී කැරළි අවුල් සහගත වේ. එසේම එමගින් රංචු හැසිරීම ප‍්‍රදර්ශනය කරයි.

කැරළි යනු සංසිද්ධිය ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ එක්තරා මුහුණුවරකි. එසේම එය මිනිස් සමාජය තුළ  ඕනෑම විටක ක්ෂණිකව පැන නැගීමට හැකියාවක් තිබේ. කැරළිකාරී කණ්ඩායම තම විරුද්ධවාදීන් කෙරෙහි ඇති ප‍්‍රතිවිරෝධය ප‍්‍රචණ්ඩත්වය තුළින් ප‍්‍රකාශනයට පත් කරයි. එහිදී තම කණ්ඩායම පීඩාවට පත් කරන, සුරා කෑමට ලක් කරන නැතිනම් ආන්තීයකරණයට ලක් කරන කණ්ඩායමට එරෙහිව ප‍්‍රචණ්ඩත්වය දියත් කරනු ලබයි. එහිදී දේපොල විනාශ කිරීම, ජීවිත නැති කිරීම පමණක් නොව වෙනත් ආකාරවල ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන්ට ද යොමු විය හැක. කැරළි බිහිවන්නේ කිසිවෙකු බලාපොරොත්තු නොවු අවස්ථාවක විය හැක. එසේම එය ක්ෂනිකව මතුවන අතර විවිධ ප‍්‍රදේශයන්ටද බොහෝ විට පැතිරී යාමේ ප‍්‍රවණතාවයක් ඇති බව කැරළි විමර්ශනය තුළදී පෙනී යයි. මෙහිදී කැරළිකරුවන් සංවිධානය වීමත් දක්නට නොලැබේ. එතෙක් එම සමාජ ආර්ථික දේශපාලන ක‍්‍රමය කෙරෙහි පැවති විරෝධතාවය සමාජතලයට මුසු කරයි.
කැරළි ඉබේ පහළ නොවේ. එය යම් යථාර්ථවාදී සාදක මත පදනම්ව නිශ්පත්තිය ලබයි. ෘැ්ාකහ ැඑයබසජ රසදඑ යන කෘතිය තුළ හොරෝවිට්ස් දක්වන්නේ වාර්ශික කැරළි යන අහඹු සිදුවීමක් නොවන බවයි.  එය පවතින සමාජ ආර්ථික දේශපාලන ව්‍යකූලත්වයේ ප‍්‍රකාශනයකි. සමාජය තුළ සිටින පුද්ගලයන්ට දැනෙන්නාවු පීඩනය, අනෝමීය තත්වය මෙන්ම ඉච්ඡුාභංගත්වය හේතු කොටගෙන කැරළිකාරී තත්වයන් නිශ්පත්තිය ලබයි. එසේම මෙවන් වු ප‍්‍රචණ්ඩ මානසිකත්වයක් ගොඩ නැගීම කෙරෙහි සමාජය තුළින් පුද්ගලයන්ට බලපාන සමාජ ගැටලූ ආදිය බලපාන ලබයි. දුප්පත්කම, අසමානතාවය, උග‍්‍ර රැුකියා හි`ගය වාර්ගිකව වෙනස්කොට සැලකීම, පොලීසියේ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය, වාර්ගික සංක‍්‍රමණ, කෝලාහල, ආරක්ෂිත ජාලය යන දේවල් නිසැකයෙන්ම දැවෙන සෑම මුලිකාංග සමස්තයක් නිර්මාණය කරයි. මෙම ගිනි ගැනීම සාධාරණ නිරීක්ෂකයෙකුට බලාපොරොත්තු විය හැක.

මතුපිටින් දක්නට ලැබෙන කැරළිවලට දායක වු ක්ෂණික හෝ ආසන්නම හේතුවන් පමණි. එයට අමතරව දෘශ්‍ය හෝ අදෘශ්‍ය ආකාරයට කාලයක් තිස්සේ සමාජගත හේතු සාදක විශාල වශයෙන් පවතී. මෙලෙස කැරළිකාරිත්වයන් කෙරෙහි බලපාන ක්ෂණික හෙවත් ආසන්නම හේතුව යම් ලෙසකින් සිදු නොවුයේ නම්, කැරළි ඇතිවිය නොහැකි බවට යමෙකුට තර්ක කල හැක. මෙහිදී ඔහු කැරලිකාරීත්වය කෙරෙහි බලපා ඇති සැබෑ සාධක හ`දුනා නොගන්නේ, එම සිදුවීම මතුපිටින් ස්පර්ශ කිරීමේ වරද නිසාවෙනි. එම ක්ෂණික හේතුව ඇති නොවුවත් වෙනත් හේතුවක් පාදක කොටගෙන එම සමාජය තුළ කැරළි බිහිවීම අනිවාර්යය කරුණකි. මෙය ජලය යම් සෙල්සියස් අංශක ප‍්‍රමාණයකදී උතුරන්නාක් මෙන්, වෛෂයික සාධකයන් උපරිමයට සකස් වු ආස්ථානයේදී කැරළි හෝ එවැනි වෙනත් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන් බිහි විය හැක. මෙහිදී නාගරික මුඩුක්කු ප‍්‍රදේශයන්හි නොදියුණු බව දරිද්‍රතායවය, විරැුකියාව, අඩු අධ්‍යාපන මට්ටම යනාදී සාධක දැකිය හැක. එමෙන්ම ධනේශ්වර ආර්ථික රටාව තුළ තිබෙන සංවර්ධනය මෙවන් ප‍්‍රදේශවලට ගලා නොයාම හා රාජ්‍ය යන්ත‍්‍රණයේ කි‍්‍රයාකාරිත්වය හරහා මෙම තත්වයන් අහෝසි කිරීමට කටයුතු නොකිරීමත් සුභ සාධනය  අවශ්‍යම අයට ගලා යාමේ දුර්වලතාවයන් ප‍්‍රබල ගැටලූකාරි තත්වයන් බිහි කොට තිබේ. එසේම රාජ්‍ය එක වාර්ගික කණ්ඩායමකට පමණක් විශේෂ වරප‍්‍රසාද ලබාදීම තවත් ගැටලූවකි. වාර්ගික හා ජනවාර්ගිකයන්ට වෙනස්කොට සැලකීම අවම තත්වයට ගෙන ඒමේ වර්ධනය මගින් මුඩුක්කුවල දුප්පතුන් ස්පර්ශකොට නැත. සාමුහික විරෝධතා හා ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හරහා දුක්ගැනවිලි නැවත ආමන්ත‍්‍රණය කරන උත්සාහයක් පහත බසින, දීර්ඝකාලීන දුක්ගැනවිලි වර්ධනය වන ප‍්‍රහේලිකාවට අප මුහුණ දී ඇත.

බොහෝ යුරෝපා රටවලට මෙවැනි මුඩුක්කු වැනි වරප‍්‍රසාද අහිමි ජනතාව සංක‍්‍රමණිකයන් වේ. මොවුන් ඉහත පීඩාකාරිත්වයේ ගොදුරු බවට පත්ව ඇත. මෙම ජනයා තම අවශ්‍යතා ඉටු කරවා ගැනීමට මෙන්ම තම දුක්ගැනවිලි කෙරෙහි බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමු කරවා ගැනීමට උත්සහකරන්නේ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හරහාය. වරප‍්‍රසාද රහිත පංතියේ ඓතිහාසික අත්දැකීම වුයේ තම අයිතීන් දිනාගත හැකි එකම මෙන්ම ප‍්‍රබලම මාධ්‍ය ප‍්‍රචණ්ඩත්වය බවයි. සවිඥාණිකව හෝ අවිඥාණිකව එනිසාම ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වැළ`ද ගැනීමට මොවුන් පෙළඹෙන බව වැඩිදුර අධ්‍යයනය කිරීමේදී ප‍්‍රත්‍යක්ෂ වන සනාතන සත්‍යයකි. වර්ධනය වන ඇමෙරිකානු කළු ජාතික හා සුදු ජාතිකයන් එකතු වු කණ්ඩායම විශ්වාස කලේ අසමානතාවය හා වියට්නාම යුද්ධය අවසන් කිරීමට නැවත ආමන්ත‍්‍රණය කළ හැක්කේ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වර්ධනය කිරීම හරහා බවයි.

කැරළි කෙරෙහි බලපාන ආසන්න හා ක්ෂණික සාධකයට වඩා සමාජයේ පවතින විවිධාකාර සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන හා සංස්කෘතික හේතු සාදක කැරළි පුපුරයාමේ ලක්ෂය වෙත ප‍්‍රගමනය කිරීමේදී විශාල කාර්යය භාරයක් ඉටු කරයි. " ඕනෑම සිදුවීමක් ලේ ගැලීමට දායක විය හැක." කැරළි ගිනිගෙන දැවෙන ගිනි කන්දකට සමාන කළ හැක. පොළව තුළ කැකෑරෙමින් පවතින ලාවා, පොළවේ යම් දුර්වල ස්ථානයක් හරහා පොළව මතු පිටට පුපුරා යයි. එසේම එම ගිනිකන්ද වරින්වර ජීවය ලබයි. මේ ආකාරයට සමාජය තුළ දැවෙමින් පවතින ප‍්‍රශ්න කැරලි වැනි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හරහා මතුවෙන අතර, එම ව්‍යාකූල ප‍්‍රශ්න නොවිසදී පවතින විට ගිනිකන්ද මෙන් කැරලිද නැවත ජීවය ලබයි. බොහෝවිට පවතින දේශපාලන යාන්ත‍්‍රණය කි‍්‍රයාත්මක වන්නේ එම සමාජ වියවුල කෙරෙහි බලපා ඇති මූල සාදක සොයා පිළියම් යෙදීමට නොවේ. එනම් හේතුන් සොයා නොබලන අතර පිළියම් යොදන්නේ මතුපිට ප‍්‍රතිඵලයට පමණි. නොවැම්බර් 16 බදාදා නාගරික තරුණයන්ගේ කැරලි වර්ධනය කිරීම ස`දහා ප‍්‍රංශ පාර්ලිමේන්තුව හදිසි නීතිය තවත් මාස 3 කින් දීර්ඝ කිරීමට අනුමැතිය ලබාදේ.
මෙලෙස කැරළි මර්ධනය කිරීමේ ප‍්‍රතිපත්තියක් ගෙන යන්නේ නම් බොහෝ විට, කැරළිකාරී මානසිකත්වය තවත් පෝෂණය වීමක් දක්නට ලැබේ. එනිසා යථාර්ථමය විස`දුමක් නොලැබෙන විට මෙන් මර්ධනය රජයේ එකම ප‍්‍රවේශය බවද තේරුම්ගත් විට කැරළි හෝ ප‍්‍රචණ්ඩත්වය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වේ. එසේම කැරළි සමාජය තුළ විවිධාකාර කරුණු පදනම් කොටගෙන ක්ෂණිකව ඇතිවිය හැක. මෙහිදී වාර්ගික කැරළි පිළිබ`ද අවධානය යොමුකළ සමහර විද්වතුන් දක්වා ඇත්තේ උග‍්‍ර ලෙස බෙදුණු සමාජයක වාර්ගික කැරල්ලක්  ඕනෑම අවස්ථාවක ඇති විය හැක. අනෙක් අතට සමාන අවබෝධයකින් තක්සේරු කර ඇති ආකාරයට වාර්ගික කැරළි ආර්ථික වශයෙන් පීඩාකාරී කාලවල ඇති වේ.

මෙලෙස වාර්ගික කැරැුල්ලක් පමණක් නොව  ඕනෑම පදනමකින් යුක්ත කැරැුල්ලක් මෙසේ එයට අවශ්‍ය සාදක මේරීමට පත්වු  ඕනෑම අවස්ථාවක ඇතිවිය හැක. එනම් ඒ ස`දහා අවශ්‍ය වෛෂයික හෙවත් පාරිසරික සාදක නිර්මාණය වී තිබීමේ අනිවාර්යයතාවය බොහෝ කැරළි කෙරෙහි තුළනාත්මක අධ්‍යපනයක් කිරීමේදී පෙනී යයි. සත්‍යවශයෙන්ම ආර්ථික පීඩාවන් උග‍්‍රව පවතින අවස්ථාවල මෙම කැරළි බිහිවේ. සමහර අවස්ථාවන්හිදී මෙයට අමතරව දේශපාලන අවස්ථාවරභාවය සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයට ගැටලූ පවතින විටද කැරළි බිහිවිය හැක. එමනිසා මානව ඉතිහාසය පුරාවටම විශාල කාර්ය භාරයක් කැරළි, අරගල, යුද්ධ ආදී ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන් මානව ඉතිහාසය හැඩගැස්වීම කෙරෙහි බලපා ඇත. එසේම මානව සමාජයේ දිශානතිය තීරණය කිරීමෙහිලා කැරළි වැනි ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන් විශාල කාර්යය භාර්යක් සිදු කොට තිබේ. මාක්ස් කොමියුනිස්ට් ප‍්‍රකාශනය තුළින් දක්වා ඇත්තේ "ඉතිහාසය යනු පංති සටන්වල ඉතිහාසයකි."
එහිදී ඓතිහාසිකව සමාජය පරිණාමය වී ඇති අයුරු පෙන්වා දී ඇත. ග්‍රෝතික, වහල්, වැඩවසම්, ධනවාදී ආකාරයට දක්වා තිබේ. ගෝති‍්‍රක සමාජය තුළ පවතින නිශ්පාදන උපක‍්‍රම දියුණු වීමත් සම`ග සාමුහිකත්වය බි`ද වැටේ. එසේම ශක්තිමත් පුද්ගලයන් අනෙක් දුර්වලයන්ව යටපත් කර ගැනීමත් සම`ග වහල් සමාජය බිහි වේ. මෙලෙස වහල් සමාජය තුළ ප‍්‍රථමවරට පංති සහිත සමාජ ක‍්‍රමයක් බිහි වේ. මේ තුළ පීඩාවට ලක්වන ප‍්‍රවේණිදාසයා "සමාජ සංවර්ධනයේ යම් අවස්ථාවක" එම සමාජ ක‍්‍රමය පෙරලා දමයි. එය පංති සටනයි. එහි පංති වෛරයද පවතී. මෙලෙස වැඩවසම් හා ධනවාදී සමාජය තුළ සුළුතරය විසින් බහුතරය පීඩාවට ලක් කරයි. එයට එරෙහිව පංති අරගලය හරහා නව සමාජ ක‍්‍රමයක් බිහි කිරීමට කටයුතු කරයි. ධනවාදී ක‍්‍රමය දක්වාම පැවති පංති අරගලය කැරලි බව මාගේ මතයයි. මන්දයත් කැරළි වල මූලික ලක්ෂණය වන සංවිධානාත්මක නොවු බව මෙහි දැකිය හැක. නමුත් ධනේශ්වරය පෙරලා දමන සමාජවාදී "දැනුවත් විප්ලවය" කරා යන පංති අරගලය මෙයට වෙනස් වන්නේ එයට සමාජය මෙසේ විය යුතු යැයි පැහැදිලි ඉදිරි දර්ශනයක් පවතින බැවිනි. එමෙන්ම ඉතිහාස තලයේ විවිධ වෙනස්කම් ඇති කැරළි මූලික වූහ. වහල් ක‍්‍රමයට එරෙහිව ස්පාටකස් ගෙන ගිය අරගලය, එමෙන්ම වැඩවසම් එංගලන්තය ධනවාදී බවට පදනම සැපයු ක්‍රොම්වේල්ගේ නායකත්වයෙන් සිදුවු අරගලයද කැරැුල්ලක් වේ.

සමාජ ආර්ථික හා දේශපාලන ව්‍යුහය තුළ නිරන්තරව නිශ්පන්න වන්නා වු ප‍්‍රතිවිරෝධතා, පීඩාවන් පුපුරා යාමක් ලෙස මෙම කැරලි හ`දුනාගත හැක. මේ සමගම එතෙක් සිවිල් සමාජය තුළ තිබු පර්යාය හෙවත් පිළිවෙල අවුල්සහගත තත්වයකට පත්වීම යන කරුණු හේතුවෙන් මෙය  ර්‍ණක්‍සඩසක ාසිදරාැර'' ලෙස හ`දුනාගනී. මෙයම සිවිල් ාසිදරාැර එක හෙවත් කැරළි ක්ෂණිකව ඇති වුවද ඒවා අද්භූත හෝ ආකස්මික සිදුවීම් නොවේ. ඒ ස`දහා ඓතිහාසිකව ගොඩනැගුණු හා රාශීභූත වූ විශාල කරුණු සමුදායක් පවතී. "කැරළි සාමාන්‍යයෙන් ප‍්‍රත්‍යක්ෂ වූ දුක් ගැනවිලි හෝ විරුද්ධතාවයට දක්වන ප‍්‍රතිචාරයක් ලෙස ඇති වේ. ඓතිහාසිකව කැරලි ඇති වී තිබෙන්නේ, පහත් රැුකියා හෝ ජිවන තත්වයන්, ආණ්ඩුවේ වර්ධනය, බදුබර හෝ යුධ සේවයට බලෙන් බ`දවා ගැනීම, වර්ගයන් හෝ ආගම් අතර ගැටුම් හෝ කී‍්‍රඩා කටයුත්තක ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙසයි.

මෙලෙස විවිධ හේතු සාධක පදනම් කොටගෙන තවත් අසාධාරණයට ලක් වන්නේය. තමන්ට අයුක්තියක් සිදුවන්නේය, යන හැ`ගීම පුද්ගල සන්තානය තුළ පැල පදියම් වීමේ ප‍්‍රතිඵලය කැරැුල්ලකට ජීවය සපයයි. එසේ අසාධාරණයට ලක්වීම කෙරේ කිසිදු සාධාරණ හේතුවක් නොමැති වීම අනෙක් අර්බුදය වේ. එසේම කණ්ඩායමක් සාධාරණ යැයි කියන දෙය අනෙකාට අසාධාරණයක් විය හැක. පෙර හ`දුනාගත් ආකාරයටම සාමුහික ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ ස්වරූප ගණනාවක් ඇත. ඒ පිළිබ`දව අදහස් දක්වන විද්වතුන් අතර උයහ ාදබ'එ ්පැරසජ්බ ජසඑසැි ඉමරබ ඩැරහ දඓැරබ යන ලිපිය හරහා පෙන්වා දෙන්නේ සාමුහික ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ අංගයන් උප වර්ග ගණනාවක් සම`ග සම්බන්ධ වේ. එසේම එය මිලියන ගණනක් ආකාරවලට පුපුරා යයි.
කැරලි විවිධ අවස්ථාවන්හි විවිධාකාර ලෙස මතු වුවද, කැරලි ඉක්මන් කරන සිදුවීම කැරැුල්ලෙන් කැරැුල්ලට වෙනස් වුවද, මෙවැනි ප‍්‍රචණ්ඩත්වයක් බිහිකිරීම කෙරෙහි බලපාන, යටින් දිවෙන, මහා ප‍්‍රවාහය වන්නේ ආතතියයි. මෙම ආතතිකාරීත්වය සමාජයෙන් සමාජයට වෙනස් මුහුණුවරක් ගනී. එසේම යම් යම් සාදක එම සමාජ ක‍්‍රමයන්ට ආවේණික වූ ඒවාද විය හැක. ගෝලීයකරණය වැනි නවීන තත්වයන් බිහිවීමත් සම`ග යම් යම් සමාජයන්ට ආවේණික වූ හර පද්ධතීන්, ආකල්ප සංකල්ප මෙන්ම විශ්වාසයන්ට හානිකර අභියෝගාත්මක තත්වයන් මතු විය හැක. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස එම සමාජයේ සාමාජිකයන් තුළ ආතතිකාරීත්වය බිහි විය හැක්කේ තම සංස්කෘතික ආනන්‍යතාවයන් අර්බුදයට යාම කරණකොට ගෙන වේ. කැරලි මගින් එය කි‍්‍රයාවට නංවන්නේ අවශ්‍යතාවයන් නියෝජනය කිරීමේ නෛසර්ගික ශක්‍යතාවයන් පවතී. මිනිසුන්ගේ මූලික අවශ්‍යතා ඉටු නොවන විට, මූලික මිනිස් අයිතීන් කඩවන විට පුද්ගල චිත්ත සමාධිය වැනසී යයි. එනම් ආහාර, ඇ`දුම්, නිවාස, අධ්‍යාපනය වැනි අවශ්‍යතා ඉටු නොවීමත්, ජීවිතයට රැුකියාවට තම මතය නියෝජනය කිරීමට, කැමති ආගමක් ඇදහීමට, කැමති දේශපාලන මතයක් දැරීමට යනාදී ලෙස පවත්නා අයිතීන් උල්ලංගනය වීමත් මෙසේ කැරලි බිහිවීම කෙරෙහි මූලික පදනම සපයයි. එසේම සමාජය තුළ පවතින ආයතන මගින් මෙම තත්වයන් පහ කිරීමට හැකියාවන් නොමැති වී ඇත්තේ එම ආයතනවල අසමත් භාවය හේතුකොට ගෙනය.  ර්‍ණඔයදප්ි න්‍ග ීමටරමැ සහ ්බාරුඅ ඡුග ඨදදාප්බ දක්වන්නේ මෙම දුක්ගැනවිලිවලට අතිරේක වශයෙන් ආයතන අසමත් යන හැගීම ඇත. ආණ්ඩුව, පාසල්, පොලීසිය, ආර්ථිකය යන කිසිවක් ඒවායේ පොරොන්දු ඉටුකොට නැත.

	මෙසේ පවතින ආයතනවල දුර්වලතාවය හෙවත් අසමත්භාවය යනු යම් සමාජයක පවතින දේශපාලන යාන්ත‍්‍රණයේ දුර්වලතාවයකි. එසේම එය පවතින ආතතිය තිව‍්‍ර කිරීමට උපරිම දායකත්වයක් ලබා දෙයි. මෙසේ සමාජ පසුබිම තුළ විවිධාකාර දුක් කම්කටොලූ හා විවිධ හේතු සාධක ඉහත හ`දුනාගත් ආකාරයට කැරැුල්ලක් ස`දහා සමාජමය වශයෙන් පසුබිම සකස්ව පවතින අතරතුරේදී, මෙම ආතතිකර ප‍්‍රවාහය එක් සිදුවීමක් හරහා පුපුරා යයි. මෙම කැරලි කෙරෙහි බලපාන ආසන්නම සිදුවීම පවා බොහෝවිට පුද්ගලයන් පීඩනයට පත් කෙරෙන ආකාරයේ සිදුවීමකි. "මාරාන්තික වාර්ගික කැරලි ආවේගකර විශාල වශයෙන් රටාගත සිදුවීමකි. ප‍්‍රථම අවස්ථාවේදී එක් සිදුවීමක ක්ෂණික හේතුවක් ඇත. එම සිදුවීම අවක්ශේපනය හරහා උත්තේජනය කොට මුදා හරී. එය ප‍්‍රචණ්ඩත්වය සාධාරණිකරණය කිරීමට තරම් ප‍්‍රමාණවත් වේ.

	මෙහිදී වාර්ගික කැරලි මෙන්ම සමාජය තුළ නිශ්පන්න වන  ඕනෑම කැරැුල්ලක් එක් ක්ෂණික හේතුවක් හෙවත් සිදුවීමක් පවතී. එම සිදුවීම හරහා මූලිකව ඇතිවන  ඕනෑම කැරලිකාරීතත්වයක් ක්ෂණිකව අවසන් නොවන අතර බොහෝවිට එම ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වෙනත් ප‍්‍රදේශ කරාද දිව යයි. එසේම එම ව්‍යාප්තිය වලකාලීම දුෂ්කර කටයුත්තක් බවට පරිවර්තනය වන්නේ අනෙක් අවට ප‍්‍රදේශ පුරාද කැරලි ව්‍යාප්තිය කෙරෙහි සුදුසු අවකාශයක් බිහි වී තිබීමයි. එනම් එම ප‍්‍රදේශවල ජනයාද කැරලි ඇරඹෙන ප‍්‍රදේශයේ ජනයා අත්වි`දින තත්වයන් අත්වි`දිනු ලබයි. ආතතිය, පීඩනය, අවශ්‍යතා ඉටු නොවීම මෙන්ම අයිතීන් කඩවීම මෙම ප‍්‍රක්ශයන්ටද ඉතා හුරුපුරුදු මෙන් උරුම වු දෙයක් ලෙස පවතී. කැරලි ඇරඹීමෙන් පසුවත් එය වර්ධනය කිරීම කෙරෙහි නොයෙකුත් සාධක බලපානු ලබයි. එහිදී ප‍්‍රබලව දායකත්වය සපයන්නේ පවතින දේශපාලන යාන්ත‍්‍රණය හරහා මර්ධනකාරී ප‍්‍රතිපත්තියක් ඇති වීමයි. "පොලීසියේ කි‍්‍රයාකාරිත්වය හරහා ප‍්‍රචණ්ඩත්වය ඉක්මන් කිරීමේ ඉහළ භව්‍යතාවයක් ඇත. මේ අර්ථයෙන් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය යටින් ඇත්තේ පොලීසියට එරෙහි දුක්ගැනවිලි වේ."

	මෙහිදී ඉතාම ප‍්‍රකටව පෙනෙන කාරණය වන්නේ සමාජ වාදීන් දකින ආකාරයටම, පොලීසිය පංති පීඩක උපකරණයක් ලෙස කි‍්‍රයාත්මක වන බවයි. පාලක පංතියේ හා අධිපති පංතියේ අවශ්‍යතාවයන් පොලීසිය කි‍්‍රයාත්මක වන්නේ බොහෝවිට ධනේශ්වර සමාජ දේශපාලන ක‍්‍රමය තුළයි. මෙවැනි දේශපාලන ක‍්‍රමයන් තුළ සුරාකෑමට අමතරව පොලීසිය, නීතිය ආදිය මගින් පීඩිතයා තවදුරටත් පීඩාවට පත් වේ. එනම් මෙම ආයතන කි‍්‍රයාත්මක වන්නේ පවතින දේශපාලන ක‍්‍රමයේ නියමුවන් ආරක්ෂා කිරීමටයි. එසේම එම ක‍්‍රමය ආරක්ෂා කිරීම අනෙක් කාර්යය වේ. ව්‍යුහාත්මක ලෙස පීඩිතයාව ආන්තීයකරණයට ලක් වී තිබීම දැකිය හැක. එය ධනේශ්වර සමාජයට ආවේණික තත්වයක් වේ. උදාහරණයක් ලෙස උසාවි කි‍්‍රයාදාමය තුළදී දුප්පතෙකු හා ධනපතියෙකු එක සමාන වරදක් කළද, උසාවියෙන් නියම කරන දඩය ගෙවා ධනපතියාට එම වරදින් නිදහස් විය හැක. නමුත් දුප්පත් පුද්ගලයාට එම දඩය ගෙවීමට හැකියාවක් නැත්තේ, දරිද්‍රතාවය නිසාමය. එසේම උසාවි තීන්දුවක් වෙනස් කිරීම ස`දහා ඉහල උසාවියකට ඇපෑලක් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් සහනයක් ලැබීමට ධනපතියාට හැකියාව ඇත්තේ ඔහුට අවශ්‍ය වියදම් කිරීමට ඇති හැකියාව මතය. නමුත් දුප්පතා සම්බන්ධයෙන් මෙය වෙනස්ම තත්වයකි. මෙවැනි කරුණු ධනේශ්වර රටවල  ඕනෑතරම් සොයාගත හැක. ඒවා සාමාන්‍යකරණයට ලක් වී ඇතත් එම පීඩනය වෛරය පහව යන්නේ නැති අතර කැරළිකාරිත්වය වැනි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හරහා නැවත ඉස්මතු වේ.

	යම් රටක එක්තරා කාලයක කැරැුල්ලක් ඇතිවීම කෙරෙහි බලපාන සාමාජීය හේතු සාධකව නැවත එම රටෙහි කැරළි ඇතිවීම කෙරෙහි බලපෑමට හැකිවීම හෝ නොහැකිවීම දැකිය හැක. සමහර අවස්ථාවලදී අර්බුදකාරී සහාවයට තුඩු දුන් හේතු සාධක එම සමාජය තුළ සාමාන්‍යකරණයට ලක් වීමේ භව්‍යතාවයක්ද පවතී. එවිට එම හේතු සාධක නිසාම කැරලි නිශ්පන්න නොවීමට බොහෝ ඉඩකඩ පවතී. එසේම කැරළි කෙරෙහි බලපාන සාධක කාලයෙන් කාලයට දේශයෙන් දේශයට වෙනස් විය හැක. කෙසේ වෙතත් සමාජය තුළ කැරළි කෙරෙහි මුලිකත්වය ලබාදුන් ගැටලූවලට නිසියාකාර අවධානයක් යොමු නොවීම කරණකොටගෙන එම සමාජය නිරන්තර කැරළිවලට හෝ වෙනත් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන්ට නිරාවරණය විය හැක. ඓතිහාසිකව කැරලි ඇතිවු සමාජ සන්දර්භයක නැවත එවන් තත්වයන් බිහිවීමේ ප‍්‍රවණතාවයන් ඇතිබව විමර්ශනය කිරීමේදී පෙනී යයි. ප‍්‍රංශය තුළද මෙම සාධකය ඒ අයුරින්ම දැකිය හැකි සත්‍යයකි. එසේම මෙම කැරළි කෙරෙහි තරුණයන්ගේ දායකත්වය ලැබීම තවත් අධ්‍යයනයට ලක්විය යුතු කරුණකි. තරුණ මානසිකත්වය බොහෝ දුරට අසාධාරණය නොඉවසන සුළු එසේම ප‍්‍රචණ්ඩත්වයක් කරා පා නැගීමට අවශ්‍ය කායික මෙන්ම මානසික ශක්තියෙන්ද පරිපූර්ණ තත්වයක සිටීම ඉතාම වැදගත් කරුණක් බව පෙනේ. මෙම තත්ත්වය පැවතීම තාරුණ්‍යයට අනන්‍ය ලක්ෂණයක් බව නොරහසකි.

	කැරළි ඇති වීමේදී එය ස්වයංභූත ආකාරයට උප්පත්තිය නොලබයි. නමුත් කැරළි ඇරඹීමෙන් පසු කිසිවෙකුට අවශ්‍ය ආකාරයට එය නතර කිරීමට හැකියාවක් නොමැත. එය ආරම්භ කළ අයට පවා තමන්ට අවශ්‍ය ආකාරයට කැරළි නවත්වා දැමීමේ හැකියාවක් නොලැබේ. මෙහිදී දැකිය හැක්කේ කැරළි සංවිධානාත්මක බවකින් තොරවීම මෙයට බලපාන ප‍්‍රධාන කරුණක් බවයි. එනිසාම ඒවා තුළදී ප‍්‍රබල නායකත්වයක් ඉස්මතු නොවේ. කැරළි ප‍්‍රවාහය ඇරඹීමෙන් අනතුරුව එය විසින්ම එයට ආවේණික විචල්‍යයන් මත කි‍්‍රයාත්මක වේ. එය ගමන් ගන්නා දිශානතිය මෙන්ම එහි අවසානය තීරණය කිරීමට සමත් වේ. මෙම කැරළි ප‍්‍රවාහය තුළදී කැරලිකරුවන්ටද නිදහසක් ස්වාධීනත්වයක් නොලැබෙන අතර කැරැුල්ලේ ඇති වූ විභව ශක්තිය මත මොවුන්වද මෙහෙය වීමක් දක්නට ලැබේ. කැරළි තුළදී කැරළිකරුවන්ටද ඇති ස්වාධීනත්වයක් නොපවතී.

	කැරළි හටගත් අවස්ථාවේ තම අවශ්‍යතාවයන්ට අනන්‍යතාවයට ප‍්‍රමාණාත්මක අවදානයක් යොමු නොවීම පදනම් කොටගෙන මේ ආකාර ප‍්‍රචණ්ඩත්වයකට ගමන් ගනී. නමුත් කල් යාමේදී මෙම කැරළි යන ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ ආකෘතියෙන් වෙනත් ආකෘතියක් දක්වා පරීණාමය වීමට හැකියාවක් පවතී. මෙය ලෝකය පුරා ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන්, සමූලඝාතන මෙන්ම ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය ආදිය පිළිබ`දව විමර්ශනයකට ලක් කිරීමේදී ප‍්‍රබලව දෘශ්‍යමාන වේ. එනම් ලෝකය පුරාම කැරලිකරුවන් වෙනස් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන් කෙරෙහි ගමන් කිරීම ප‍්‍රායෝගිකව අත්වි`දිය හැක. මේ හරහා යම් අන්තවාදී කණ්ඩායම් බිහිවීම ත‍්‍රස්තවාදයට වාර්ගික ගැටුම්වලට සමූල ඝාතනවලට මෙන්ම බෙදුම්වාදී අරගල ආදියට පිවිසුම් ලබන බවද ප‍්‍රදර්ශනය වේ. ශී‍්‍ර ලංකාව තුළද මේ ආකාර තත්වයන් දැකිය හැක. කැරලිකාරිතවයට ද්‍රවිඩ සුළුතරය තම අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් ගමන් කරයි. නමුත් පසුව එය ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය දක්වා ගමන් කරයි. කැරලිකාරිත්වයක් අත්දකින රටවල වෙනත් ආකාර දේශපාලන ප‍්‍රචණ්ඩත්වයන්් අද්දැකීමට ඇති ඉඩකඩ බහුලය.

මෙවන් සමාජයන් තුළ නිසියාකාරයෙන් ක්අ ්බා දරාැර කි‍්‍රයාත්මක නොවන බැවින්, මෙම සමාජමය අවුල්සහගත බවින් දේශපාලන වාසි ලබා ගැනීමට සමහර කණ්ඩායම් ඉතිහාසය තුළදී පෙළඹී ඇත. එවන් සමාජ තුළ විවිධ සමාජ අපගාමි කි‍්‍රයාවන් මතු වීම බොහෝවිට සුලභ කරුණකි. කැරලි තවදුරටත් විග‍්‍රහ කිරීමේදී පෙනී යන්නේ, එහි වාර්ගික පදනමක් පවතින විට, සිදුවන හානිය හා විනාශය නැත්නම් මරණයට පත්වන ගණන ඉතා විශාල බවයි. ශී‍්‍ර ලංකාවේ 1983 කැරලි වලදී අවම වශයෙන් මරණයට පත් වු ගණන 471 ක් හා සරණගාතයන් 100000 ක් ප‍්‍රතිඵලය විය.  මේ අනුව පෙනෙන්නේ කැරලිවලදී යුද්ධවලටත් වඩා අතිවිශාල ලෙස අවතැන්වීම් නිර්මාණය කෙරෙන බවයි.

වාර්ගික කැරලි තුළ ඉතා දැඩි ලෙස කෲරත්වය දැකිය හැක. කැරලි යනු බොහෝවිට සංවිධානාත්මක බවකින් තොරව යම් නිශ්චිත මොහොතක එක්තරා සිදුවීමක් සාධක කොට ගෙන ඇති වන්නා වු තත්වයකි. කැරලිවලට යටින් දිවෙන විශාල ලෙස හේතු සාධක පවතින නමුත් එයට සංවිධානය වී විරෝධය පෑමක් සිදු නොවේ. එය වෙනත් ප‍්‍රදේශයන් හා අවකාශයන් කෙරෙහි ව්‍යාප්ත වන්නේ හුදු සංවිධානාත්මක භාවයේ ඇති විශිෂ්ටත්වය කරණකොට ගෙන නොවේ. ත‍්‍රස්තවාදය කැරලි වලින් වෙන් කොට දැක්විය හැකි ප‍්‍රධාන සාධකය වන්නේ, ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය ඉතාම සංවිධානාත්මක වීමක් එසේම ප‍්‍රචණ්ඩත්වය යොමු කරන ඉලක්කයන් කෙරෙහි විශාල සවිඥාණිකත්වයක් පැවතීමත්ය. ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදීන් වෙනත් ජාත්‍යන්තර ත‍්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් සම`ග නිරතුරු සම්බන්ධතා පවත්වයි. එසේම ඒවා අතර නොයෙකුත් අයුරින් දැනුම තාක්ෂණය ආදිය හුවමාරු වේ. නමුත් කැරලිකරුවන් වෙනත් ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායම් සම`ග බොහෝ විට මෙවැනි සබ`දතා මෙන්ම ගනුදෙනු පැවැත්මක් දැකගත නොහැක. එසේම තම කි‍්‍රයාවලිය කෙරෙහි විදේශීය ආධාර ආදිය ලබා ගන්නා බවක් දෘශ්‍යමාන නොවේ.

යම් රටක් ඉතිහාසය තුළ කැරළිවලට මුහුණ දී ඇත්නම් නැවත නැවතත් එම සමාජ වපසරිය තුළ කැරලි බිහිවීමේ ප‍්‍රවණතාවයක් පවතී. සමාජයේ සාමාජිකයන්ට දැනෙන පීඩනයේ යම් උච්චතම අවස්ථාවක තවදුරටත් එම පීඩනය දරාගත නොහැකි වූ අවස්ථාවක කැරළි පුපුරා යාම දැකගත හැක. ඒ තුළින් සමාජයට ලැබෙන විශාල අද්දැකීම් සම්භාරය එම සමාජය පුනරුත්තාපනය කිරීමට හෙවත් එහි දුර්වලතා ම`ගහරවා ගැනීමට භාවිතා කළ හැක. මෙම සිදුවීම් කෙරෙහි බලපාන ලද භෞතික මෙන්ම මානසික සාධක මනා විශ්ලේෂණයකට බ`දුන් කල යුතුය. කැරලිකාරිත්වය සමනය වු විට ඒ ස`දහා මතුපිට ප‍්‍රතිකර්ම පමණක් යෙදීමෙන් එය සාර්ථක ලෙස ගැඹුරු සමජ පිලිසකර කිරීමකට බ`දුන් කල නොහැක. එවිට සිදුවන්නේ සමාජමය අවිඥාණය තුළ මෙලෙස ඉටු නොවු ආශාවන් හෙවත් අතීත අවරෝධන තැන්පත්ව පවතී. එසේම එම අවරෝධන යම් අවස්ථාවක කුමන හෝ ආකාරයකට නැවත එම සමාජයට ගැටලූකාරී ලෙස මතුවීමට ඉඩ තිබේ. මේ ආකාරයට නැවත එම සමාජයට ගැටලූකාරී ලෙස මතුවීමට ඉඩ තිබේ. මේ ආකාරයට සමාජයේ ජීවත්වන පිළිගත් වටිනාකම්, හර පද්ධතීන් කෙරෙහි අභියෝග එල්ල වනවිට ඒවා පිළිපදින අයත් යම් අර්බුදකාරී තත්වයකට මුුහුණ දේ. මෙවැනි කැරළි ඇතිවීම කෙරෙහි බලපා ඇති මූලධාතුන් විශ්ලේෂණය කොට ගැනීම සමාජයේ ඉදිරි ගමන කෙරෙහි අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.

කැරලිකරුවන් කැරළි ඇතිවීම කෙරෙහි සුදානමකින් කටයුතු නොකරයි. එය ක්ෂණික බිහිවීමත් සම`ග ඇතිවන තත්වය කෙරෙහි ක්ෂණිකව ප‍්‍රතිචාර දක්වනවා මිසක කිසිදු සැලසුමකට අනුව කි‍්‍රයාත්මක නොවේ. දේශපාලන ප‍්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබ`ද සමහර සාහිත්‍යයේ කැරලි තුළින් සංවිධානාත්මක ප‍්‍රචණ්ඩත්වය බැහැර කිරීමට සාමාන්‍යයෙන් පෙළඹී ඇත. නමුත් සංවිධානාත්මක බවකින් යුක්තව කැරළි සිදුවන බව ෘැ්ාකහ ැඑයබසජ ඍසදඑ කෘතියේ ඩොනල්ඞ් හොරෝවිට්ස් පෙන්වා දෙයි. කැරළි සුළු ප‍්‍රමාණයක් සංවිධානාත්මක බවකින් තොරව සිදු වුවද, සමහර ඒවා හො`දින් සංවිධානය වී ඇත. (2001* මේ අනුව බොහෝ විට සංවිධානාත්මක වන්නේ වාර්ගික කැරළි වේ. යම් ප‍්‍රමාණයකට වාර්ගික කැරලි සංවිධානාත්මක වේ. සංවිධායකයන්ගේ අනන්‍යතාවය, ඉලක්ක තේරීම, කාලය හා අනෙකුත් කැරළිකාරි චර්යාවේ අංගවල විවිධත්වය සම`ග බැදී ඇත.

වාර්ගික කැරළි වලදී සංවිධානාත්මක බවක් දැකිය හැක. නමුත් එය ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය සම`ග සංසන්දනය කිරීමේදී සංවිධානාත්මක බව අවම තත්වයක පවතී. මෙම වාර්ගික කැරලි ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදී යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය විය හැක. උදා :- ලංකාව කැරලි වලදී ප‍්‍රධාන අංගයක් වන්නේ කැරලිකරුවන්ගේ මානසිකත්වය කි‍්‍රයාත්මක වන්නේ පවතින අර්බුද නැත්නම් ගැටළු කෙරෙහි ධරණීය විස`දුම් සෙවීම කෙරෙහි නොවන අතර ඉලක්ක කණ්ඩායමට ශාරීරිකව හානි කිරීම හා ඔවුන්ගේ දේපොල විනාශ කිරීම කෙරෙහි ය. ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ ක්ෂණික අරමුණ වන්නේ ශාරීරික තුවාල සිදු කිරීම, මරණයට පත් කිරීම නැතිනම් ඉලක්ක කණ්ඩායමේ සාමාජිකයන්ට හෝ ඔවුන් ඇසුරු කළ ඔවුන්ට අයත් දේපොල විනාශ කිරීම හානි කිරීම හෝ බලෙන් අල්ලා ගැනීමටයි.

මෙම කැරළි පිළිබ`ද අධ්‍යයනය හා ඒ පිළිබ`ද නොයෙක් මතිමතාන්තර අදහස් ඉදිරිපත් කර තිබීම හරහා මෙම ක්ෂේත‍්‍රය පිළිබ`ද දැනුමේ විශාල වර්ධනයක් වී තිබේ. එහිදී සමහර විශ්ලේෂකයන් පෙන්වාදෙන්නේ මෙම ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වෙනත් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ ආකෘතියකට පරිවර්තනය කළ හැකි බවයි. ඒ මගින් කැරළි වැනි සිවිල් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය තුළින් ඇති විය හැකි හානිය අවම කරගත හැකි බවයි. එමගින් පවතින දේශපාලන රටාව විශාල කඩා වැටීමකට ලක්වීමට ඇති ශක්‍යතාව අවම මට්ටමකට ගෙන ආ හැක. ගැටුම් පරිවර්තනය කිරීමේ කි‍්‍රයාවලිය හරහා පවතින ධනේශ්වර ක‍්‍රමය රැුකගැනීම ස`දහා වර්තමානයේ භාවිතා වේ. එහිදී යථාර්ථවාදී ලෙසටම ධනේශ්වර දේශපාලන ක‍්‍රමය තුළ ඇති ගැටළු නිරාකරණයකට ලක් නොවන අතර ධනේශ්වර ක‍්‍රමයේ නොහැකියාව පාලනය කිරීමට ගැටුම් පරිවර්තනය කි‍්‍රයාත්මක වේ. මන්දයත් එයට ආවේණික දුර්වලතාද පවතින බැවිනි.

ඇමෙරිකානු දේශපාලන වපසරිය තුළ යම් යම් සුළු අවස්ථා කිහිපයක හැර 1970 දශකයෙන් පසු ඇමෙරිකානු නාගරික ප‍්‍රදේශවල සිවිල් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය පරිවර්තනය කොට ඇති බව සමහර විද්වතුන්ගේ මතයයි. "එය පර්වර්තනය කොට ඇත. කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය, මිනී මැරීම්, වාහනවලින් යද්දී වෙඩි තැබීම් හා අහඹු ඝාතන හරහා පුපුරා යමින් ඉච්ඡුා භංගත්වය හා කෝපය ඇතුල් දෙසට නැමී ඇත.   මිචෙල් බී කාර්ට්ස් තවදුරටත් දක්වන්නේ සිවිල් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය කැරලි ආකාරයෙන් ඇමෙරිකාව තුළ ජනිත වීමේ ප‍්‍රවණතාව ඉතාම අවම මට්ටමක පවතින බවයි. එය සිදු කොට ඇත්තේ පරිවර්තනීය කි‍්‍රයාවලිය තුළින් බවත්, එනිසා සිවිල් ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේදී දැකිය හැකි ගිණි තැබීම්, කොල්ලකෑම්, පොලීසියට වෙඩි තැබීම හෝ බැහැර කිරීමේ, සුරාකෑමේ නියෝජිතයන්ට හෝ සංකේතවලට ඉලක්ක කොට එල්ල වන ප‍්‍රචණ්ඩත්වය ඇමෙරිකාව තුළ නාගරික ඉතිහාසය බවට පත්ව ඇති බවත්, එයට වර්තමානයට ඒමට හැකියාවක් නොමැති බවත් මොහු දක්වයි.

1.2  කැරළි හා ත‍්‍රස්තවාදය

ත‍්‍රස්තවාදය ගැන සැලකීමේදී මනා සැලසුම් කිරීමක් තිබේ. ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදී කණ්ඩායම් සාමාජිකයන් ඉතා තද විනයකටත් එසේම දැඩි පුහුණුවකටත් යටත් වූවන් වේ. අන් සියලූ අවශ්‍යතා තම සංවිධානය වෙනුවෙන්් කැප කිරීමද ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදි සාමාජිකයන් හට සිදුවේ. නමුත් කැරලි කාරිත්වයේ සාමාජිකයන් මනා සැලසුමකට කි‍්‍රයාත්මක නොවන අතර එසේම ඔවුන්ට තද විනයකට හෝ ප‍්‍රබල පුහුණුවකට ලක් වූවන් නොවේ. එසේම තම සියලූ අවශ්‍යතා යම් සංවිධානයක් හෝ එහි අරමුණු ඉෂ්ට කර ගැනීම ස`දහා පසෙක තැබීමක් සිදු නොවේ. කැරළි පවතින කාලය තුළදී පමණක් තම කැරලි ජීවිතයේ මුලිකත්වය ගනී. එසේම ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය තුළදී තම සතුරු ඉලක්කයන්ට දැඩි ප‍්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම හෙවත් උපරිම හානියක් කිරීමට කටයුතු කරයි. එහිදී මනුෂ්‍ය ඝාතන සිදුවීම අනිවාර්යය තත්වයකි. තනි පුද්ගලයන් හා කණ්ඩායම් ලෙස ප‍්‍රහාරයට ලක් වු ප‍්‍රදේශයෙන් පිටත සිට උපරිම වාසි ලැබීම ස`දහා ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදීන් සාමාන්‍යයෙන් ඉතා ප‍්‍රවේශමෙන් කලින් සැලසුම් කොට කරන ලද්දකි. වාර්ගික ගැටුම් බොහෝවිට ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදී කි‍්‍රයාවලට මතු වීමට ඉඩ ලබා දෙයි.  (කාර්ට්ස්, 2008*
ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය තුළදී එම අදාළ ප‍්‍රදේශයෙන් පිටත සිට එම ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදී කි‍්‍රයා ස`දහා සැලසුම් මෙහෙයවීමයි. කැරළි වලදී එවන් තත්වයන් දැකිය නොහැක. එසේම කැරළි වලදී ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදයේදී මෙන් සතුරාට උපරිම හානියක් කිරීමට කලින් සංවිධානය වීමක් දැකගත නොහැක. අදාළ භුමි ප‍්‍රදේශයෙන් පිටත සැලසුම් කිරීමක් එමෙන්ම සතුරාට උපරිම හානියක් ගෙන දීමත් එසේම සතුරන්ගේ ප‍්‍රබල ස්ථානයකට ප‍්‍රහාර එල්ල කිරීමක් ඒ හරහා ලෝක අවධානය යොමු කරවා ගැනීමටත් කටයුතු කිරීමත් කටයුතු කරන ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය පිළිබ`ද 2001 සැප් 11 ඇමෙරිකාවට එල්ල වු අල්කයිඩා ප‍්‍රහාරය හො`දම උදාහරණයකි. මෙහිදී ඇමෙරිකානු ලෝක වෙළ`ද මධ්‍යස්ථානයට හා පෙංටගනයට ප‍්‍රහාර එල්ල විය. එහිදී මියගිය සංඛ්‍යාව අතිවිශාල වේ. එහි අරමුණ ද`ඩුවම් දීම පලි ගැනීම හා බිය වැද්දීම හෝ එම කි‍්‍රයාව තුළදී ඝාතන ප‍්‍රධාන දෙයක් වන අතර එය අනියම් දෙයක් නොවේ.  (කාර්ට්ස්, 2008 : 186*

මෙසේ ඝාතන ප‍්‍රමාණය වැඩි වන තරමට ත‍්‍රස්තවාදී කණ්ඩායමේ බලවත්භාවය ප‍්‍රකට වේ. එවිට ඒ කි‍්‍රයාදාමය හරහා ලෝක අවධානය යොමු කරවා ගැනීම ප‍්‍රධාන අරමුණක් වේ. ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය ඉතාම සංවිධානාත්මකව සිදුවන අතර ගෝලීය වශයෙන් ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර වෙනත් එවැනි ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදී කණ්ඩායම් සම`ග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සබ`දතා පවත්වයි. ඔවුන් අතර තාක්ෂණික දැනුම පුහුණුව ආදිය හුවමාරු වේ. එසේම ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදී කණ්ඩායමක් තුළ නිලබල වාදයක් පවතී. කැරළි වලදී එයට සහභාගී වන කණ්ඩායම තුළ නිලබල වාදයක් දැකීම අතිදුෂ්කර වේ. එසේම විදේශීය සබ`දතා කැරලිකරුවන් පවත්වා ගැනීමද බොහෝ දුරට සිදු නොවේ. ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය තුළදී නායකයන්ගේ අණ පිළිපැදීම ඔවුන්ට ආවේණික ධර්මතා ප‍්‍රතිපත්ති පිළිපැදීම සිදු වේ. කැරළිකරුවන්ට එවැනි බන්ධනීය ආකාරයේ වගකීමක් දැකිය නොහැක. ඒ අනුව ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය හා කැරළි අතර ප‍්‍රබල වෙනස්කම් පවතින බව අධ්‍යයනයේදී හ`දුනාගත හැක.

1.3  කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හා කැරළි

කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය බොහෝ විට වාර්ගික හෝ ප‍්‍රාදේශීය පදනමක් මත කි‍්‍රයාත්මක වනු දැකිය හැක. එම තත්වයද සමාජමය කරුණු පදනම් කොටගෙන ඇතිවේ. මේ තුළද යම් සංවිධානාත්මක බවක් දැකිය හැක. එනමුත් එය ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය තරම් සංවිධානාත්මක නොවේ. කැරළි මේ දෙකටම වඩා වෙනස් වන්නේ එහි සංවිධානාත්මක බවක් නොමැති වීම හේතුවෙනි. කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදයට වඩා වෙනස් තත්වයකි. "ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදීන් සංකේතීය වශයෙන් දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයකට ඇල්මක් ඇත. ඔවුන් වඩා හො`දින් පුහුණු වු සංකීර්ණ අවි ආයුධ දරණ සාමාන්‍යයෙන් මුලෝපායිකව හා තාර්කික ලෙස ප‍්‍රබල උපක‍්‍රමශීලී දක්ෂතාවයන් මත ප‍්‍රහාරය වෙනුවෙන් කටයුතු කරයි. (හොරෝවිට්ස්, 2001 : 23* මෙලෙස පෙනී යන්නේ කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය මෙන්ම කැරළි කෙරෙහි දෘෂ්ටිවාදාත්මක බලපෑමක් ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදයට සාපේක්ෂව නොමැති බවයි. කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේදී, ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදීන් සතු දියුණු අවි ආයුධ වැනි ආයුධ නැත්තේම නොවේ. කැරළි කරුවන්ගේ තත්වය විමසීමේදී ඔවුන් සතුව බොහෝවිට එවැනි ආයුධ දැකිය නොහැක. මෙම කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය තුළදී තම බල ප‍්‍රදේශය තුළදී තම කණ්ඩායමට හානියක් සිදු නොවන, පහසු ඉලක්කයක් තෝරාගෙන ප‍්‍රචණ්ඩත්වය දියත් කරයි. මෙයට වෙනස් තත්වයන්ද තිබිය හැක. සමහර අවස්ථා වලදී මෙම කල්ලි මේ හා සමාන කල්ලි සම`ග ගැටෙන අවස්ථාද දැකිය හැක. එහිදී බලය පිළිබ`ද කාරණා දැකිය හැක. කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය තුළදී ඇති ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ ඉලක්ක හා කැරලිවල ඉලක්ක තෝරා ගැනීමේදී ඒවාට ආවේණික විවිධත්වයක් පවතී.

1.4  සමූල ඝාතන හා කැරළි

සමූල ඝාතන වලදී උග‍්‍ර ප‍්‍රචණ්ඩත්වයක් දැකිය හැක. එසේම බොහෝ විට වාර්ගික පදනමකින් කි‍්‍රයාත්මක වේ. කැරලිකාරිත්වයේදී එතරම්ම උග‍්‍ර ප‍්‍රචණ්ඩත්වයක් දැකිය නොහැක. දේශපාලන වශයෙන් වෙනස්කොට සැලකීම, දේශපාලන නියෝජනය තම වර්ගයට අහිමි වීම. බොහෝ යටත් විජිත ලෙස පැවති රටවල වාර්ගිකයන් බෙදා පාලනයට ලක්වීම, ආර්ථික පිවිසුම් මාර්ගයන් අහිමි වීම ඇදී කරුණු හේතු කොට ගෙන එක් වාර්ගික කණ්ඩායමක් තවත් වාර්ගික කණ්ඩායමකට එරෙහිව එම වර්ගය සහමුලින්ම විනාශ කොට දැමීමේ පරමාර්ථයෙන් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය භාවිතා කරයි. "සමූල ඝාතන යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ඍජු මුලිනුපුටා දැමීමක් හෝ සිතාමතා නිර්මාණය කළ තත්වයන් යටතේ මරණ අනුපාතය වැඩි කිරීමෙන් හෝ උපත් අනුපාතය අඩු කිරීම ඇතුලත් අනෙක් මාධ්‍යයන් මගින් හෝ සම්පූර්ණ ජනතාවම ඝාතනය කිරීමේ උත්සාහයක් වේ.
සමූලඝාතන වලින් කැරලි වෙනස් වන්නේ කැරලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය මගින් සම්පූර්ණ ජන වර්ගයක් ඝාතනය කිරීම එහි අරමුණ නොවීමයි. කැරළි වලදීද ඝාතන සිදු වුවත් එය සමූඝාතනයක් තරම් අන්තයක් දක්වා ගමන් නොකරයි. බොහෝ විට කැරළි වලදී සුරා කෑමට, වෙනස්කොට සැලකීමට එරෙහිව බැහැර කිරීමේ නියෝජිතයන්ට හා සංකේතවලට ප‍්‍රචණ්ඩත්වය දියත් කරයි. වාර්ගික කැරලි තුලදීද විරුද්ධ වාර්ගිකයන් ඝාතනයට කටයුතු කරයි. එහෙත් එම වර්ගය මුළුමනින්ම අතුගා දැමීමට අදහසක් නොපවතී. එසේම කැරළි තුළදී සමූලඝාතන තුළ පවතින වක‍්‍ර මාර්ග දැකිය නොහැක. "වාර්ගික කැරලිකාරී චර්යාව තුළදී සම්පූර්ණ ජනතාවක් ඝාතනය කිරීමේ අදහසක් නැත. මීට අමතරව සමූල ඝාතනවලින් අරමුණු කෙරෙන වඩාත් වක‍්‍ර මාර්ගයන් කැරලි විසින් වැළ`දගෙන නොමැත.

සාමූල ඝාතන වලදී දෘශ්‍යමාන වන අනෙක් ප‍්‍රධාන අංගය වන්නේ ජාතික දේශපාලන යාන්ත‍්‍රණයන් සමූල ඝාතන කෙරෙහි රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය ඍජුව හෝ වක‍්‍රව සපයමින් මෙයට මැදිහත් වේ. මෙයට හො`දම උදාහරණයක් වන්නේ ෘ්මෙර වල ඇති සමූල ඝාතන කරන කණ්ඩායම් රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය ලැබීමයි. එසේම වාර්ගික කැරළි වලදී රජයෙන් ප‍්‍රචණ්ඩකාරී කණ්ඩායම්වලට දායකත්වය ලබා දෙන අවස්ථාද දැකිය හැක. සාමාන්‍ය කැරළි තත්වයන් වලදී එය පවතින දේශපාලනයට හෙවත් පවත්නා ආණ්ඩුවට ගැටළුවක් වන බැවින් ඒවා මර්ධනය කිරීමට දේශපාලන යාන්ත‍්‍රණය කි‍්‍රයාත්මක වේ. ඒ අනුව ඉහත ආකාරයට සමූල ඝාතන හා කැරලි අතර සබ`දතාවය වෙනස්කම් හ`දුනාගත හැක.
කැරළි නම් වූ සාමුහික ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ මෙම කොටස සමූල ඝාතන ත‍්‍රස්ත‍්‍රවාදය හා කල්ලි ප‍්‍රචණ්ඩත්වය යන සංකල්ප වලින් වෙනස්කොට හ`දුනාගත හැක්කේ ඒවා ආවේණික විශේෂත්වයන් පවතින බැවිනි. එසේ විශේෂත්වයන් පැවතුනද මෙම ප‍්‍රචණ්ඩත්වය මිශ‍්‍ර වීමක් ද සෑම අවස්ථාවක මෙන්ම දැනගත හැකි උවද එහි පැහැදිලි ලෙස හ`දුනාගත හැකි වෙනස්කම් මත යම් වර්ගීකරණයකට එය ඇතුලත් වේ. මීළ`ගට කැරලිවල ඇති වර්ගීකරණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය.

1.5  කැරළි වර්ග

සමාජයේ පවතින දුර්වලතාවයන් වන සමාජ ආර්ථික, දේශපාලන හා සංස්කෘතික අසමානතාවයන්, කායික හා මානසික අවශ්‍යතාවයන් ඉෂ්ට නොවීම මත ඇතිවන පීඩනයේ පුපුරා යාමක් නැතිනම් ඒවායේ ප‍්‍රකාශනයක් ලෙස කැරළි යන්න මූලිකව හ`දුනාගත හැක. සමකාලීන ලෝක දේශපාලනය තුළ කැරළි කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේදී ඒවා බිහිවීමට පදනම් වන මූලික කරුණ ලෙස විරැුකියාව, අසමානතාවය, දේශපාලන නියෝජනයන් නොමැති වීම, පොලීසියේ මර්ධනකාරී ප‍්‍රතිපත්තිය, රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය එක් වාර්ගික හා ආගමික කණ්ඩායමක් වෙත යොමු වීම සුළු ජාතික අවශ්‍යතා ඉටු නොවීම, මූලික මිනිස් අවශ්‍යතා වන ආහාර නිවාස, ඇ`දුම් ආදිය නොලැබීම ආදිය කැරලි කෙරෙහි හේතු සාධක වේ. එසේම සමාජයේ එක් සුළුතර කණ්ඩායමක් පමණක් අධි පරිභෝජනයේ යෙදීම නිසා ඇතිවන වෛරසහගත මානසික තත්වය ආදිය ද බලපානු ලබයි. මෙවන් සාධක පදනම් කොටගෙන ඇතිවන කැරළි වර්ගීකරණයකට ලක් කිරීමේදී ප‍්‍රධානව හ`දුනාගත හැකි දෙයක් තිබේ. කැරැුල්ලක් තවත් කැරැුල්ලකින් ඍජුව වෙන්කොට හ`දුනා ගැනීම අපහසු තත්වයකි. එහෙත් කැරළි වලදී ඉස්මතුවන ප‍්‍රධාන හේතුන්, කැරැුල්ලේ ස්භාවය හා ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේ තත්වය මත කැරලි වෙන්කොට දැකීමට බොහෝ සාස්ත‍්‍රඥයින් පෙළඹී තිබේ. මෙහිදී අන්තර්ජාල වෙබ් අඩවි තුළින් ලබාගත් තොරතුරු අනුව කැරලි පොදුවේ සහගත ආකාරයට වර්ගීකරණයකට ලක් කළ හැක.

1.5.1නොහික්මුණු රස්තියාදුකාරී කැරළි

මෙම කැරලි වර්ගය බොහෝ විට නිෂ්පත්තිය ලබා තිබුනේ බටහිර යුරෝපා රටවල් තුළයි. එසේම මෙම කැරලි කෙරෙහි මූලික පසුබිම සපයන්නේ කී‍්‍රඩා සම්බන්ධ කි‍්‍රයාකාරිත්වය වේ. එනම් විශ්ව විද්‍යාල තුළ පවත්වන කී‍්‍රඩා මෙන්ම යුරෝපා රටවල පාපන්දු තර`ග වලදී එම තර`ග වදින කණ්ඩායම් අතර මතභේද මත මෙම කැරළි ඇති වේ. එම හේතු සාධක කුමක් වුවද, නිත්‍යානුකුලව වරද කාගේ පාර්ශවයෙන් සිදු වුවද, එය සාමකාමීව විස`දා ගැනීමක් වෙනුවට මෙලෙස කැරලි කාරිත්වයන් කෙරෙහි සාමාජිකයන් යොමු වේ. මේ තුළදී වඩා වැඩි දායකත්වයක් ලබා දෙන්නේ කී‍්‍රඩා කණ්ඩායම්වලට සහයෝගය ලබා දෙන්නන් වේ. මෙම කැරළිකරුවන් අර්ධ වෘත්තීයමය තත්වයකට පත්ව තිබේ. කැරළි ඇතිවිය හැකි ස්ථානවලට පෙර සුදානමකින් යුක්තව මොවුන් ගමන් කරයි. බොහෝ විට මෙම කැරළි කෙරෙහි යොමුවන තරුණයන් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරන අය වේ.

1.5.2  පොලිස් කැරළි

මෙම කැරළි වර්ගය බිහිවන්නේ පොලීසිය හා සිවිල් ජන කණ්ඩායමක් යන දෙපාර්ශවය අතරයි. මෙහිදී පොලීසිය කුමක් හෝ අරඹයා සිවිල් ජන කණ්ඩායමකට එරෙහිව බලය යෙදවීම හේතුවෙන් මෙම කැරළි බිහි වේ. එහිදී පොලීසිය කෙරෙහි කළ කිරෙන එතෙක් සාමකාමී ලෙස කටයුතු කල සිවිල් ජනයාද පොලීසියට එරෙහි කැරලිවලට සම්බන්ධ වේ. පොලිස් කැරලි යන වචනය බොහෝ විට මහජන නිළධාරීන් භාවිතයට නොගනී. මෙම වචනය වැඩිපුරම භාවිතයට ගනු ලබන්නේ ජනමාධ්‍ය මගිනි. ඉතිහාසයේ පොලිස් කැරළි මුල්වරට ඇමෙරිකාව තුළ බිහි වී තිබේ. වෘත්තීය සමිති මගින් සංවිධානය කළ විරෝධතා ව්‍යාපාරයකට එරෙහිව පොලීසිය විසින් ප‍්‍රචණ්ඩත්වය නැතිනම් බලය භාවිතා කිරීම හේතුකොටගෙන මෙම පොලිස් කැරලි ඇතිවී තිබේ. එය 1884 මැයි මාසයේ සිදුවු අතර පොලීසිය විසින් කම්කරුවන්ගේ ජීවිත 4 ක් අහිමි කොට තිබේ. එසේම වියට්නාම යුද්ධය කාලයේද පොලිස් කැරැුල්ලක් ඇති වී තිබේ. පොලිස් කැරලි තුළදී බොහෝ විට පවතින ආණ්ඩු අපකීර්තියට පත් වේ.

1.5.3  බන්ධනාගාර කැරළි

මෙම කැරළි තත්වය බිහිවන්නේ, බන්ධනාගාරයක සාමාන්‍ය දින චර්යාව වෙනසකට ලක් කරමිනි. මෙම කැරලි වර්ගය බිහිවන පාර්ශවයන් දෙක වන්නේ බන්ධනාගාර නිළධාරීන් පිරිසක් හා සිරකරුවන් පිරිසක් අතරයි. මෙම සිරමැදිරි කැරළි කෙරෙහි පදනම සපයන්නේ බන්ධනාගාර නිළධාරීන්ගේ දැඩි පාලනය, සිර කුටි තුළ ඇතිවන භෞතික තත්වයන් වන, සිරකරුවන්ගේ ප‍්‍රමාණය අධික වීම, ආහාර හා පෝෂණය පිළිබ`ද ගැටලූ මානසික ගැටළු යන කාරණා වේ.

1.5.4  වාර්ගික කැරළි

ජාතිය වර්ගය පදනම් කොටගෙන එක් වාර්ගික කණ්ඩායමක් තවත් වාර්ගික කණ්ඩායමකට එරෙහිව එල්ල කරන පීඩනය හා වෙනස්කම් කිරීම මත කැරළි බිහි වේ. වාර්ගික අනන්‍යතාවය පිළිබ`ද ගැටලූ ඇතිවීම, සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන බලය පිළිබ`ද යම් වර්ගයක ජනයාට වාර්ගිකත්වය පදනම් කොට ගෙනම අසාධාරණයකට ලක්වීම දැකිය හැක. එනම් සංස්කෘතික කරුණු විශාල ලෙස මෙහිදී වැදගත්කමක් දරයි. වාර්ගික කැරලි යන්න ඉංගී‍්‍රසි භාෂාවට ඇතුළු වී ඇත්තේ 1890 ගණන් වලදීය. 1960 ගණන් වලදී ඇමෙරිකාවේ මෙම වචනය භාවිතා කරන ලද්දේ සුළුතර වාර්ගික කණ්ඩායම් අතර සිදුවන ගැටුම් හ`දුනා ගැනීමටයි. බොහෝ දුරට ශාරීරික ප‍්‍රචණ්ඩත්වය දැකිය හැක. මෙම කැරලි බොහෝ විට රාජ්‍ය බලය සහිත ජාතිය හා වෙනත් සුළු හෝ බහු ජන වර්ගයන් අතර ඇතිවිය හැක.

1.5.5  ශිෂ්‍යය කැරළි

මෙම කැරළි ඇති වන්නේ පාසල් හෝ විශ්ව විද්‍යාල හා වෙනත් අධ්‍යාපන ආයතන තුළයි. බොහෝ විට මෙම කැරළි දේශපාලන ස්වරූපයක් ගනී. ශිෂ්‍යය කැරළි අධ්‍යාපන ආයතනවල පරිපාලනය හා ශිෂ්‍යයන් අතර පවතින නොඑක`ගතාවයන් මත ශිෂ්‍යය අයිතීන් උල්ලංගනය කිරීමකට එරෙහිව බිහිවිය හැක. අධ්‍යාපන ආයතනයට පිටත දේශපාලනය ගමන් කිරීමේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවන මතවාදිමය වෙනස්කම් ද මෙම කැරළි කෙරේ ඍජු බලපෑමක් ඇතිකොට තිබේ. ඇමෙරිකාව හා බටහිර යුරෝපා රටවල් තුළ වියට්නාම යුද්ධ කාලයේ මෙසේ කැරලි බිහි වී තිබේ. ඇමෙරිකාව, වියට්නාමය තුළ ගෙන ගිය කෲර ප‍්‍රතිපත්තියට එරෙහිවත්, ඇමෙරිකානු සෙබළුන් විශාල ලෙස ඝාතනය වීමත් නිසා ඇමෙරිකාව තුළ ශීෂ්‍ය කැරළි බිහිවිය. 1789 කාලයේදී චීනය තුළද මෙවැනි ශිෂ්‍යය කැරළි බිහි වී තිබේ. එසේම ආණ්ඩුව මෙම කැරළි නැවැත්වීමට ගෙන ගියේ මර්ධනකාරී ප‍්‍රතිපත්තියකි.

1.5.6  නාගරික කැරළි

නගර තුළ පවතින ආර්ථික අපහසුතා, කී‍්‍රඩා අවස්ථා, ජාතීන් හා ආගමිකයන් අතර ආතතීන් කරණකොට ගෙන නාගරික කැරලි බිහි වේ. බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙම කැරළි ඇතිවීමට බලපාන කරුණු අතර ආර්ථික දුෂ්කරතා, ජීවන මට්ටමේ පහල වැටීම් හා සමාජ ආරක්ෂණය නිසි ලෙස කි‍්‍රයාත්මක නොවීම මෙන්ම විරැුකියාව, දරිද්‍රතාවය අඩු අධ්‍යාපන පහසුකම් ආදී තත්වයන් විශාල ලෙස බලපානු ලබයි. ඒවා අනුව මෙම කැරළි කෙරෙහි පසුබිම් තත්වයන් නිර්මාණය වේ. නාගරික කැරළි ඇති වන්නේ 20 වන සියවසේ අග භාගයේ වන අතර එයට සමාජයන් තුළ ඇතිවන නාගරිකරණය, කාර්මීකරණය මෙන්ම ඒ හරහා කෘෂි ආර්ථිකය බි`ද වැටීම නිසා නගරාශී‍්‍රතව විවිධ ගැටළු මතුවීම මෙම කැරළිවලට හේතු වේ. එසේම නගරවල ජනගහනය අධික වීමත් සම`ග දිළි`දු කොටස් මුඩුක්කු වැනි ප‍්‍රදේශවලට සීමා වීමත්, ඔවුන්ට සමාජ ආර්ථික හා දේශපාලන තත්වය තුළ සමාන අවස්ථා නොලැබීමත්, හේතුවෙන් මෙම කැරළි බිහිවේ.

මූලාශ්‍ර
	Horowitz, D. L. (2001), The Deadly Ethnic Riot, Berkely : University of California Press.

      "Why don't American Cities Burn very often."

      "France : the riots and the Republic."

      "The Nature of the French Riots"

      "The French Riots : Rebellion of the Underclass"

	State Master-encyclopedia

මේ අඩවිත් බලන්න
වර්ග සංහාරය

ගල්ෆ් යුද්ධය

කැරළි


225254 Flury este un asteroid din centura principală de asteroizi.

Descriere
225254 Flury este un asteroid din centura principală de asteroizi. A fost descoperit pe  la Observatorul Teide (telescop OGS, Agenția Spațială Europeană) de către Matthias Busch și Rainer Kresken. Asteroidul prezintă o orbită caracterizată de o semiaxă mare de 2,48 ua, o excentricitate de 0,14 și o înclinație de 11,9° în raport cu ecliptica.

Vezi și
 Lista planetelor minore: 225001-226000
 Centura de asteroizi

Referințe

Obiecte astronomice descoperite în 2009
Centura de asteroizi

225254 Flury


අබු අල්-කසීම් මුහමද් ඉබ්න් ආබ්ද් අල්ලාහ් ඉබ්න් ආබ්ද් අල්-මුතාලිබ් ඉබ්න් හාෂිම් (;  570 –  8 ජූනි 632), මුහමද් ලෙසින්ද අක්ෂර පරිවර්තනය කෙරෙන () යනු, ආගමික, දේශපාලනමය සහ,  හමුදාමය නායකයෙක් වන අතර,    මක්කමෙහි බිහිවූ එතුමා,  ඉස්ලාම් යටතේ මුළු අරාබියාව,  එක් තනි ආගමික  රාජ්‍ය සංස්ථාවක් බවට එක්සත් කළේය.

ආශ්‍රිත

මුහමද් තුමා


Svinjduša (svinđuša, svinduša, smiljkita, gladjovina, lat. Lotus), biljni rod jednogodišnjeg i dvogodišnjeg raslinja, trajnica i grmova iz porodice mahunarki. Preko 120 vrsta (126) rasprostranjeno je po velikim dijelovima Euroazije, Afrike i Australije.

U Hrvatskoj raste nekoliko vrsta: stješnjena svinđuša (L. angustissimus), roščićava djetelina (L. corniculatus), kretska svinđuša (L. creticus), smiljkita zavinuta (L. cytisoides), jestiva svinđuša (L. edulis), sploštena svinđuša (L. ornithopodioides), smiljkita sitnocvjetna (L. parviflorus), krilobod rumeni (L. tetragonolobus), močvarna svinđuša (L. uliginosus) i još nekoliko.

U ovaj rod prebačene su i vrste roda Dorycnium, hrvatski nazivan bjeloglavica, to su petolistna bjeloglavica ili Lotus dorycnium L. (sin. Dorycnium pentaphyllum Scop.), uspravna bjeloglavica, Lotus rectus L. (sin. Dorycnium rectum (L.) Ser.), čupava bjeloglavica, Lotus hirsutus L. (sin. Dorycnium hirsutum (L.) Ser.), zeljasta bjeloglavica, Lotus herbaceus (Vill.) Jauzein (sin. Dorycnium herbaceum Vill.) i svilenasta bjeloglavica, Lotus germanicus (Gremli) Peruzzi (sin.
Dorycnium germanicum (Gremli) Rikli)

Vrste

 Lotus alianus J.H.Kirkbr.
 Lotus alpinus (Schleich. ex DC.) Ramond
 Lotus amani (Zohary) comb.ined.
 Lotus anfractuosus (Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff
 Lotus angustissimus L.
 Lotus arabicus L.
 Lotus arborescens Lowe ex Cout.
 Lotus arenarius Brot.
 Lotus argyrodes R.P.Murray
 Lotus arinagensis Bramwell
 Lotus armeniacus Kit Tan & Sorger
 Lotus assakensis Brand
 Lotus australis Andrews
 Lotus axilliflorus (Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff
 Lotus azoricus P.W.Ball
 Lotus becquetii Boutique
 Lotus benoistii (Maire) Lassen
 Lotus berthelotii Lowe ex Masf.
 Lotus biflorus Desr.
 Lotus borbasii Ujhelyi
 Lotus broussonetii Choisy ex Ser.
 Lotus brunneri Webb
 Lotus burttii Borsos
 Lotus callis-viridis Bramwell & D.H.Davis
 Lotus campylocladus Webb & Berthel.
 Lotus candidissimus A.Chev.
 Lotus castellanus Boiss. & Reut.
 Lotus chazaliei H.Boissieu
 Lotus chevalieri Rivas Mart., Lousã, J.C.Costa & Maria C.Duarte
 Lotus conimbricensis Brot.
 Lotus conjugatus L.
 Lotus corniculatus L.
 Lotus creticus L.
 Lotus cruentus Court
 Lotus cytisoides L.
 Lotus delortii Timb.-Lagr.
 Lotus discolor E.Mey.
 Lotus dorycnium L.
 Lotus drepanocarpus Durieu
 Lotus dumetorum Webb ex R.P.Murray
 Lotus edulis L.
 Lotus emeroides R.P.Murray
 Lotus eremiticus A.Santos
 Lotus eriophthalmus Webb & Berthel.
 Lotus frondosus Freyn
 Lotus fulgurans (Porta) D.D.Sokoloff
 Lotus garcinii DC.
 Lotus gebelia Vent.
 Lotus germanicus (Gremli) Peruzzi
 Lotus glaucus Dryand. ex Ait.
 Lotus glinoides Delile
 Lotus goetzei Harms
 Lotus gomerythus A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa
 Lotus graecus L.
 Lotus halophilus Boiss. & Spruner
 Lotus hebecarpus J.B.Gillett
 Lotus hebranicus Hochst. ex.Brand
 Lotus herbaceus (Vill.) Jauzein
 Lotus hirsutus L.
 Lotus holosericeus Webb & Berthel.
 Lotus jacobaeus L.
 Lotus japonicus (Regel) K.Larsen
 Lotus jolyi Batt.
 Lotus jordanii (Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison
 Lotus krylovii Schischk. & Serg.
 Lotus kunkelii (Esteve) Bramwell & D.H Davis
 Lotus lalambensis Schweinf.
 Lotus lancerottensis Webb & Berthel.
 Lotus lanuginosus Vent.
 Lotus laricus Rech.f.
 Lotus latidentatus Elenevsky
 Lotus lebrunii Boutique
 Lotus longisiliquosus R.de Roem.
 Lotus lourdes-santiagoi Pina & Valdés
 Lotus loweanus Webb & Berthel.
 Lotus macranthus Lowe
 Lotus macrotrichus Boiss.
 Lotus maculatus Breitf.
 Lotus maritimus L.
 Lotus maroccanus Ball
 Lotus mascaensis Burchard
 Lotus melilotoides Webb
 Lotus michauxianus Ser.
 Lotus miyakojimae Kramina
 Lotus mlanjeanus J.B.Gillett
 Lotus mollis Balf.f.
 Lotus namulensis Brand
 Lotus nubicus Hochst. ex Baker
 Lotus oliveirae A.Chev.
 Lotus ononopsis Balf.f.
 Lotus ornithopodioides L.
 Lotus palustris Willd.
 Lotus parviflorus Desf.
 Lotus peczoricus Miniaev & Ulle
 Lotus pedunculatus Cav.
 Lotus peregrinus L.
 Lotus polyphyllos C.B.Clarke
 Lotus preslii Ten.
 Lotus pseudocreticus Maire, Weiller & Wilczek
 Lotus purpureus Webb
 Lotus pyranthus P.Pérez
 Lotus quinatus (Forssk.) J.B.Gillett
 Lotus rechingeri Chrtková
 Lotus rectus L.
 Lotus robsonii E.S.Martins & D.D.Sokoloff
 Lotus sanguineus (Vural) D.D.Sokoloff
 Lotus schoelleri Schweinf.
 Lotus sessilifolius DC.
 Lotus simoneae Maire, Weiller & Wilczek
 Lotus spartioides Webb & Berthel.
 Lotus spectabilis Choisy ex Ser.
 Lotus stepposus Kramina
 Lotus strictus Fischer & C.A.Mey.
 Lotus subbiflorus Lag.
 Lotus subdigitatus Boutique
 Lotus taitungensis S.S.Ying
 Lotus tenellus (Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff
 Lotus tenuis Waldst. & Kit. ex Willd.
 Lotus tetragonolobus L.
 Lotus tetraphyllus L.
 Lotus tibesticus Maire
 Lotus torulosus (Chiov.) Fiori
 Lotus villicarpus Andr.
 Lotus weilleri Maire
 Lotus wildii J.B.Gillett
 Lotus zemmouriensis C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard
 Lotus ×davyae Druce
 Lotus ×medioximus Husn.
 Lotus ×minoricensis M.À.Conesa, Mus & Rosselló
 Lotus ×ucrainicus Klokov

Sinonimi
 Dorycnium Mill.
 Drepanolobus Nutt.
 Rafinesquia Raf.

Vanjske poveznice

Izvori

Loteae

Svinjduša


Daniel Ceccaldi () a fost un actor, scriitor și regizor francez. Era originar din Crécy-la-Chapelle (Seine-et-Marne), unde și-a petrecut copilăria și unde s-a stabilit la sfârșitul vieții.

Biografie
Daniel Ceccaldi este originar corsicană; tatăl său era funcționar public la Administrația Financiară. Încă din copilărie a fost luat adesea de mama lui la spectacolele de teatru. A frecventat cursurile Liceului Henri-IV din Paris, unde și-a susținut bacalaureatul. A descoperit cu această ocazie comedia, jucând în special în piesa Mizantropul a lui Molière.

A urmat cursurile de teatru susținute de Tania Balachova și a debutat în 1948 în cinematografie cu un rol în filmul Le Diable boiteux, regizat de Sacha Guitry. A obținut primul său rol major în 1954, interpretându-l pe Henric de Anjou în La Reine Margot, alături de Jeanne Moreau.

Daniel Ceccaldi este celebru pentru interpretarea rolului lui Lucien Darbon, tatăl lui Claude Jade, în filmele lui François Truffaut, Sărutări furate și Domiciliul conjugal. Este, de asemenea, cunoscut pentru rolul escrocului din filmul Puic, Puic, regizat de Jean Girault.

În plus, a mai lucrat cu cineaștii Jacques Becker, Édouard Molinaro, Henri Verneuil, Pascal Thomas și Philippe de Broca.

S-a implicat și în activitatea regizorală (Jamais avant le mariage în 1982), apoi a jucat mai ales în seriale de televiziune, înainte de a reveni în cinema la sfârșitul anilor 1990.

Daniel Ceccaldi a fost, de asemenea, actor de teatru, distingându-se mai ales, între 1946 și 1997, în piesele bulevardiere.

A apărut de mai multe ori din 1977 până în 1997 în emisiunea Les Grosses Têtes a lui Philippe Bouvard.

Tată a doi copii : Laurent (născut în 1969) și Laetitia (născută în 1972), a murit de cancer la ficat pe 27 martie 2003 și a fost înmormântat la Meaux.

Roluri în cinema

Actor

 1948 : Le Diable boiteux, regie: Sacha Guitry
 1949 : Maya, regie: Raymond Bernard
 1949 : Le Jugement de Dieu, regie: Raymond Bernard : Théobald, trimisul dlui Bernauer și iubitul lui Agnès
 1951
 Les miracles n'ont lieu qu'une fois, regie: Yves Allégret : un prieten al lui Jérôme
 Une histoire d'amour, regie: Guy Lefranc : militarul care trage prost
 1952 : Deux de l'escadrille, regie: Maurice Labro
 1953
 Un trésor de femme, regie: Jean Stelli : medicul
 Les Amours finissent à l'aube, regie: Henri Calef : Fred, prietenul Charlottei
 1954
 Mam'zelle Nitouche, regie: Yves Allégret : al treilea militar rezervist
 La Reine Margot, regie: Jean Dréville : Henri d'Anjou
 1955
 Frou-Frou, regie: Augusto Genina : cavalerul des Grieux
 Le Fils de Caroline Chérie, regie: Jean-Devaivre : lt. Bogard
 Nana, regie: Christian-Jaque : lt. Philippe Hugon
 Les Grandes Manœuvres, regie: René Clair : un ofițer
 La Madelon, regie: Jean Boyer
 1956
 Marie-Antoinette, regie: Jean Delannoy : Drouet
 La Lumière d'en face, regie: Georges Lacombe : iubitul abandonat
 Club de femmes, regie: Ralph Habib
 Mannequins de Paris, regie: André Hunebelle : un prieten al Barbarei
 Bonsoir Paris, bonjour l'amour, regie: Ralph Baum
 Les Aventures d'Arsène Lupin, regie: Jacques Becker : Jacques Gauthier
 1957
 Élisa,, regie: Roger Richebé : coaforul
 Miss Pigalle, regie: Maurice Cam : Dominique
 1959
 Un martor în oraș (Un témoin dans la ville), regie: Édouard Molinaro : clientul străin
 La Femme et l'enfant - mediumetraj
 Le Dialogue des Carmélites, regie: Philippe Agostini și R.L Bruckberger
 1960
 Dans la gueule du loup, regie: Jean-Charles Dudrumet : Roger
 Caroline - scurtmetraj
 Mourir d'amour, regie: Dany Fog : Richard Lanne
 1961
 Les Amours célèbres, film format din scheciuri, regie: Michel Boisrond, inspirat din benzi desenate, regie: Paul Gordeaux, în scheciul Les Comédiennes : Antonio Villa
 Les lions sont lâchés, regie: Henri Verneuil : Georges Guichard
 1962
 Le Voyage à Biarritz, regie: Gilles Grangier : Paul Bonnenfant
 Les Veinards, regie: Jean Girault, în scheciul Le repas gastronomique : angrosistul
 1963
 Les Bricoleurs, regie: Jean Girault : La Banque
 L'Appartement des filles, regie: Michel Deville : François
 Pouic-Pouic, regie: Jean Girault : Castelli
 Les veinards, segmentul Le repas gastronomique

 1964
 Omul din Rio (L'Homme de Rio), regia: Philippe de Broca : inspectorul de poliție
 La Peau douce, regie: François Truffaut : Clément
 Patate, regie: Robert Thomas : Michel
 Coplan agent secret FX 18, regie: Maurice Cloche : Noreau
 Requiem pour un caïd, regie: Maurice Cloche : inspectorul Belin
 Feu à volonté sau Faites vos jeux mesdames, regie: Marcel Ophüls : Stéphane
 Les Gros Bras, regie: Francis Rigaud : Giovannelli
 La Bonne Occase, regie: Michel Drach : vânzătorul
 Cent briques et des tuiles, regie: Pierre Grimblat : barmanul Léon
 1965
 La Grosse Caisse, regie: Alex Joffé : Pignol
 Le Tonnerre de Dieu, regie: Denys de La Patellière : preotul
 La Métamorphose des cloportes, regie: Pierre Granier-Deferre : Lescure
 Un milliard dans un billard, regie: Nicolas Gessner : căpitanul vaporului
 Le Journal d'une femme en blanc, regie: Claude Autant-Lara : inspectorul Georget
 Intrigue à Lisbonne (Da 077-Intrigo a Lisboa), regie: Tukio Demicheli : Robert Scott
 Quand passent les faisans, regie: Édouard Molinaro : Barnave
 Du rififi à Paname, regie: Denys de La Patellière : agentul Noël
 1966
 Le facteur s'en va-t-en guerre, regie: Claude Bernard-Aubert : Cassagne
 Monsieur le président-directeur général, regie: Jean Girault : Calfarelli
 1967 : Les Poneyttes, regie: Joël Le Moigné : Letellier
 1968 : Baisers volés, regie: François Truffaut : dl. Darbon
 1969
 Une veuve en or, regie: Michel Audiard : curatorul
 1970
 Domiciliul conjugal (Domicile conjugal), regie: François Truffaut : dl. Darbon
 L'homme qui vient de la nuit remake de Le Chanteur inconnu, regie: Jean-Claude Dague
 Les Lionnes (La Leonessa), regie: Henry Zaphiratos
 Ursul și păpușa (L'ours et la poupée), regie: Michel Deville : Ivan
 1971 : Le Poème de l'élève Mikovsky, regie: Pascal Thomas : supraveghetorul
 1972
 L'Amour l'après-midi, regie: Éric Rohmer : Gérard
 Les Zozos, regie: Pascal Thomas : unchiul Jacques
 Pas folle la guêpe, regie: Jean Delannoy : Gérard Chardonnet
 Trop jolies pour être honnêtes, regie: Richard Balducci : locotenentul de marină Jean-Yves Marie Le Gouennec
 1973
 Le Complot, regie: René Gainville : Carat
 Le Concierge, regie: Jean Girault : Paul Raymond
 La Chute d'un corps, regie: Michel Polac : Alain Renon
 Pleure pas la bouche pleine, regie: Pascal Thomas : nașul
 OK patron, regie: Claude Vital : Duguet
 Les Quatre Charlots mousquetaires, regie: André Hunebelle : regele Ludovic al XIII-lea
 À nous quatre, Cardinal !, regie: André Hunebelle : regele Ludovic al XIII-lea
 France société anonyme, regie: Alain Corneau : Michel, agentul guvernamental
 1974
 Amore, regie: Henry Chapier : directorul general
 Le Chaud Lapin, regie: Pascal Thomas : Henri
 C'est jeune et ça sait tout sau Y'a pas de mal à se faire du bien, regie: Claude Mulot : ambasadorul
 Un divorce heureux, regie: Henning Carlsen : Antoine
 Dis-moi que tu m'aimes, regie: Michel Boisrond : Bertrand Danois
 1975
 Le Téléphone rose, regie: Édouard Molinaro : Levêgue
 L'Incorrigible, regie: Philippe de Broca : prefectul poliției
 Espaces en liberté, scurtmetraj, regie: Gérard Renateau — doar voce
 1976
 Le Jouet, regie: Francis Veber : tatăl de familie
 Le Chasseur de chez Maxim's, regie: Claude Vital : Du Velin
 1977
 L'Hôtel de la plage, regie: Michel Lang : Euloge St. Prix
 Le Maestro, regie: Claude Vital : Hubert
 Un oursin dans la poche, regie: Pascal Thomas : administratorul teatrului
 Mort d'un pourri, regie: Georges Lautner : Lucien Lacor
 1978
 Confidences pour confidences, regie: Pascal Thomas : Emile Roussel, tatăl
 Le Temps des vacances, regie: Claude Vital : Norbert
 Ils sont fous ces sorciers, regie: Georges Lautner : La Palière
 La Ballade des Dalton, desen animat, regie: René Goscinny și Morris — vocea lui Lucky Luke
 1979
 Charles et Lucie, regie: Nelly Kaplan : Charles
 Tous vedettes, regie: Michel Lang : Jean-Paul
 1980
 Une merveilleuse journée, regie: Claude Vital : Felloux
 Celles qu'on n'a pas eues, regie: Pascal Thomas : Guillaume
 1981
 Les Plouffe, regie: Gilles Carle : părintele Alphonse
 Afacerea Pigot, regie: Alain Delon : inspectorul Coccioli
 1982
 Ça va faire mal !, regie: Jean-François Davy : Léopold
 Jamais avant le mariage — regizor
 Le Braconnier de Dieu, regie: Jean-Pierre Darras : abatele
 1983 : Adieu foulards, regie: Christian Lara : Gilbert Carboni
 1984 : L'Amour en douce, regie: Édouard Molinaro : Maître Ravignac
 1988 : Les Maris, les Femmes, les Amants, regie: Pascal Thomas : Jacques
 1990 : Le Rêve du singe fou (El Sueño del mono loco), regie: Fernando Trueba : Julien Legrand
 1996
 Liberté, chérie, regie: Jean-Luc Gaget (scurtmetraj)
 Dieu seul me voit sau Versailles-Chantiers, regie: Bruno Podalydès : președintele secției de votare
 1997
 Un grand cri d'amour, regie: Josiane Balasko : Sylvestre
 Barbara, regie: Nils Malmros : Amiral
 1999 : Le Fils du Français, regie: Gérard Lauzier : dl. Oliver
 2000 : Le Vélo de Ghislain Lambert, regie: Philippe Harel : Maurice Focodel
 2002 : Elle est des nôtres, regie: Siegrid Alnoy : tatăl Christinei

Regizor

 1978 : Messieurs les ronds-de-cuir (film TV)
 1980 : Le Vol d'Icare (film TV)
 1982 : Jamais avant le mariage

Roluri în filmele de televiziune
Actor:

 1958 : La Dame de pique, regie: Stellio Lorenzi
 1961 : Sans cérémonie, regie: André Pergament
 1965
 Le Faiseur, regie: Jean-Pierre Marchand
 Le train bleu s'arrête 13 fois, regie: Maurice de Canonge, (serial TV) în episodul Monte-Carlo : un mari dangereux
 1966-1970  : Vive la vie, regie: Joseph Drimal (serial TV de 145 de episoade în 3 sezoane)
 1967 : Au théâtre ce soir : Ami-ami de Pierre Barillet și Jean-Pierre Grédy, regie: Jacques Mauclair, regie artistică: Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1967 : Au théâtre ce soir : De passage à Paris de Michel André, regie: Jacques-Henri Duval, regie artistică: Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1968 : Le Bourgeois gentilhomme, regie: Pierre Badel (film TV)
 1969 : Au théâtre ce soir : Une femme ravie de Louis Verneuil, regie: Robert Manuel, regie artistică: Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1969 : Au théâtre ce soir : Bichon de Jean de Létraz, regie: Robert Manuel, regie artistică: Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1969 : Agence Intérim, serial TV de Marcel Moussy și Pierre Neurisse : Max
 1970 : Au théâtre ce soir : Mary-Mary de Jean Kerr, adaptare: Marc-Gilbert Sauvajon, regie: Jacques-Henri Duval, regie artistică: Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1971 : Au théâtre ce soir : La lune est bleue de Hugh Herbert, adaptare: Jean Bernard-Luc, regie: René Clermont, regie artistică: Pierre Sabbagh, Théâtre Marigny
 1972 : Au théâtre ce soir : Adorable Julia de Marc-Gilbert Sauvajon, regie: René Clermont, regie artistică: Georges Folgoas, Théâtre Marigny
 1972
 Maigret se fâche, regie: François Villiers
 Ossicum 12, regie: Gérard Herzog
 Le Nez d'un notaire, regie: Pierre Bureau
 Le Jeune Fabre, regie: Cécile Aubry
 1973 : Au théâtre ce soir : Jeux d'esprits de Noël Coward, regie: Jacques François, regie artistică: Georges Folgoas, Théâtre Marigny
 1974 : Au théâtre ce soir : Giliane ou Comme un oiseau de Ronald Millar și Nigel Balchin, regie: Grégoire Aslan, regie artistică: Georges Folgoas, Théâtre Marigny
 1974 : Au théâtre ce soir : Folle Amanda de Pierre Barillet și Jean-Pierre Grédy, regie: Jacques Charon, regie artistică: Georges Folgoas, Théâtre Marigny
 1974 : Le Soldat et la sorcière, regie: Jean-Paul Carrère
 1978 : Messieurs les ronds-de-cuir, regie: Daniel Ceccaldi
 1979 : Le Tour du monde en 80 jours, regie: André Flédérick (film TV)
 1980 : Le Moustique, regie: Maurice Frydland
 1982 : Mozart, regie: Marcel Bluwal
 1983 : Quelques hommes de bonne volonté, regie: François Villiers
 1986 : Les aventuriers du Nouveau-Monde, regie: Allan Kroeker (Baron Armand Griffard de la sourdière)
 1984 : Lucienne et le boucher, regie: Pierre Tchernia
 1988 : La Belle Anglaise, regie: Jacques Besnard
 1989 : Un amour tardif, regie: Patrick Jamain
 1992 : Feu Adrien Muset, regie: Jacques Besnard
 1997 : Le Quatrième Roi (Il Quarto re), regie: Stefano Reali
 1998 : Deux flics, regie: Laurent Heynemann
 2000 : Julie Lescaut : Marc Vernet, le père de Julie Lescaut
 2001 : Au bout du quai, regie: Pierre Lary
 2002 : Hôpital souterrain, regie: Serge Meyn

Activitatea teatrală

Dramaturg
 L'Éventail
 Mais qu'est-ce qui fait courir les femmes, la nuit à Madrid ? după Pedro Calderón de la Barca, Festival du Marais (Hôtel d'Aumont), 2 iulie 1972, repus în scenă la Théâtre de l'Athénée în 15 mai 1973

Actor de comedie
 1946 : Les Vivants
 1946 : Ubu roi de Alfred Jarry
 1947 : L'Amour et son image de Roger Dornes, regie: Douking, Théâtre de l'Œuvre
 1948 : Lucienne et le boucher de Marcel Aymé, regie: Georges Douking, Théâtre du Vieux-Colombier
 1951 : Dîner de têtes de Jacques Prévert, regie: Albert Médina, Fontaine des Quatre-Saisons
 1951 : Mi-figue, mi-raisin de Jean Tardieu, regie: Michel de Ré, Théâtre du Quartier Latin
 1952 : Antoine et Cléopâtre de William Shakespeare, regie: Jean-Louis Barrault, Théâtre des Célestins
 1953 : Les Invités du bon Dieu de Armand Salacrou, regie: Yves Robert, Théâtre Saint-Georges
 1954 : Adorable Julia de Marc-Gilbert Sauvajon și Guy Bolton după Somerset Maugham, regie: Jean Wall, Théâtre du Gymnase
 1957 : Ne quittez pas... de Marc-Gilbert Sauvajon și Guy Bolton, regie: Marc-Gilbert Sauvajon, Théâtre des Nouveautés
 1957 : Adorable Julia de Marc-Gilbert Sauvajon și Guy Bolton după Somerset Maugham, regie: Jean Wall, Théâtre du Gymnase
 1958 : Ami-ami de Pierre Barillet și Jean-Pierre Grédy, regie: Jean Wall, Théâtre Antoine
 1958 : La Bonne Soupe de Félicien Marceau, regie: André Barsacq, Théâtre du Gymnase
 1959 : La Copie de Madame Aupic după Gian-Carlo Menotti, adaptare: Albert Husson, regie: Daniel Ceccaldi, Théâtre des Célestins
 1960 : L'Idiote de Marcel Achard, regie: Jean Meyer, Théâtre Antoine
 1963 : Laure et les Jacques de Gabriel Arout, regie: Jean Piat, Théâtre Saint-Georges
 1963 : Des clowns par milliers de Herb Gardner, regie: Raymond Rouleau, Théâtre du Gymnase
 1963 : L'Âge idiot de Jean Meyer, regie: Maurice Guillaud, Théâtre du Gymnase, théâtre Édouard VII
 1963 : L'Assassin de la générale de Ladislas Fodor, regie: Jean-Pierre Grenier, Théâtre Michel
 1965 : Le Boy-Friend de Sandy Wilson, regie: Jean-Christophe Averty et Dirk Sanders, Théâtre Antoine
 1965 : Comme un oiseau de Ronald Millar și Nigel Balchin, regie: Sacha Pitoëff, Théâtre Antoine
 1966: Laurette ou l'Amour voleur de Marcelle Maurette și Marc-Gilbert Sauvajon, regie: Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière
 1967 : Jean de la Lune de Marcel Achard, regie: Jean Piat, Théâtre du Palais-Royal
 1967 : La Puce à l'oreille de Georges Feydeau
 1969 : La Puce à l'oreille de Georges Feydeau, regie: Jacques Charon, Théâtre du Palais-Royal
 1969 : Le monde est ce qu'il est de Alberto Moravia, regie: Pierre Franck, Théâtre des Célestins, Théâtre de l'Œuvre
 1969 : Domino de Marcel Achard, regie: Pierre Mondy, Théâtre des Variétés
 1970 : Douce-Amère de Jean Poiret, regie: Jacques Charon, Théâtre de la Renaissance
 1971 : Folle Amanda de Pierre Barillet și Jean-Pierre Grédy, regie: Jacques Charon, Théâtre des Bouffes-Parisiens
 1975 : L'Éventail de Carlo Goldoni, regie: Daniel Ceccaldi, Festival du Marais
 1975 : Peau de vache de Pierre Barillet și Jean-Pierre Grédy, regie: Jacques Charon, Théâtre de la Madeleine
 1979 : Le Tour du monde en quatre-vingts jours de Pavel Kohout după Jules Verne, regie: Jacques Rosny, Théâtre des Célestins
 1987 : Thomas More ou l'homme seul de Robert Bolt, regie: Jean-Luc Tardieu, Espace 44 Nantes
 1990 : Amadeus de Peter Shaffer, regie: Jean-Luc Tardieu, Maison de la Culture de Loire-Atlantique Nantes, Théâtre Montparnasse în 1991
 1991 : Enfin seuls ! de Lawrence Roman, regie: Michel Fagadau, Théâtre Saint-Georges

Regizor
 1959 : La Copie de Madame Aupic după Gian-Carlo Menotti, adaptare de Albert Husson, Théâtre Fontaine, Théâtre des Célestins
 1961 : Adélaïde de Jean-Louis Curtis, Théâtre des Ambassadeurs
 1975 : L'Éventail de Carlo Goldoni, Hôtel d'Aumont (Festival du Marais)
 1980 : ... Diable d'homme ! de Robert Lamoureux, Théâtre des Bouffes-Parisiens

Dublaj de voce
Daniel Ceccaldi a dublat vocea păsării Antivol în serialul de televiziune pentru copii L'Île aux enfants și a lui Lucky Luke în la Ballade des Dalton.

Note

Legături externe

Nașteri în 1927
Decese în 2003
Actori francezi
Decese cauzate de cancer la ficat

Daniel Ceccaldi


Metoda Delphi (în , pronunțat: ) este o metodă sau tehnică de comunicare structurată, dezvoltată inițial ca o metodă de previziune sistematică, interactivă, bazată pe consultarea unui grup de experți. Experții răspund la întrebările din chestionare pe parcursul a două sau mai multe runde. După fiecare rundă, un coordonator al anchetei (numit în engleză "facilitator" sau "change agent") furnizează un rezumat anonim al previziunilor realizate de experți în runda precedentă, împreună cu motivele invocate de aceștia în aprecierile lor. Astfel, experții sunt încurajați să-și revizuiască răspunsurile anterioare în lumina celor formulate de ceilalți membri din grup. Se consideră că, de-a lungul acestui proces, spectrul de dispersie a răspunsurilor tinde să se restrângă, iar grupul converge în direcția răspunsului "corect". În final, procesul este oprit după satisfacerea unui criteriu predefinit (un anumit număr de runde, obținerea consensului, stabilitatea rezultatelor, etc.) și valorile medii sau mediane ale punctajelor sunt folosite în determinarea rezultatelor.

Metoda Delphi se bazează pe principiul conform căruia previziunile (sau deciziile) provenite dintr-un grup structurat de indivizi posedă mai multă acuratețe decât cele ale grupurilor nestructurate. Tehnica poate fi adaptată și pentru reuniuni de tip "față-n față" (în prezența întregului grup de experți) și este denumită atunci "mini-Delphi" (sau Estimate-Talk-Estimate, ETE). Metoda Delphi a fost utilizată pe scară largă pentru previziuni în domeniul afacerilor și are avantaje certe în raport cu cealaltă metodă importantă de abordare a previziunii structurate, piețele de predicție.

Istoric

Numele metodei trimite la Oracolul din Delphi. Autorii ei nu au fost foarte mulțumiți cu acest nume, deoarece implica "ceva oracular, cu un ușor iz de ocult". Metoda Delphi se sprijină pe presupunerea asumată că judecățile emise de grupuri sunt mai valide decât cele emise de persoane individuale.

Metoda a fost elaborată în SUA, la începutul Războiului Rece, pentru previziuni referitoare la impactul tehnologiei asupra domeniului militar. În 1944, generalul  a ordonat redactarea unui raport către Forțele Aeriene ale Statelor Unite ale Americii despre noile capacități tehnologice pe care armata le-ar fi putut utiliza în viitor.

Au fost testate diferite abordări, dar neajunsurile metodelor tradiționale de previziune (abordarea teoretică, modelele cantitative, extrapolarea tendințelor) au devenit în scurt timp evidente, în domeniile pentru care nu fuseseră încă stabilite legi științifice precise. Pentru a face față acestor neajunsuri, metoda Delphi a fost dezvoltată de către Olaf Helmer, Norman Dalkey și Nicholas Rescher, în cadrul proiectului RAND, în deceniul 1950-1960 (1959). De atunci, ea a fost folosită constant, împreună cu numeroase modificări și reformulări, cum ar fi procedura Imen-Delphi.

Experților li s-a cerut să-și exprime opinia cu privire la probabilitatea, frecvența și intensitatea unor posibile atacuri inamice. Alți experți au putut să formuleze reacții anonime. Acest proces a fost repetat de mai multe ori, până când s-a obținut consensul.

Secvențele metodei Delphi

Tehnica Delphi a fost dezvoltată în cadrul the RAND CORPORATION ca instrument pentru utilizarea punctelor de vedere ale unui grup de experți asupra previziunilor pagubelor potențiale provocate în cazul unui atac cu bomba atomică asupra Statelor Unite. Alți utilizatori ai tehnicii Delphi sunt cei interesați în descoperirea și evaluarea problemelor complicate. În vederea aplicării metodei Delphi se elaborează 2 - 5 chestionare consecutive, destinate unui grup de 15-25 persoane (ocazional chiar până la 100), selectate fie ca experți în problema de investigat (dacă intenția exercițiului este de a acumula opinii experte asupra problemei) sau ca persoane direct implicate într-o anumită problemă (dacă scopul este de a descoperi implicațiile sociale sau organizaționale).

Succesiunea recomandată a pașilor pentru utilizarea metodei Delphi este următoarea:
Se nominalizează un panel Delphi, format din experți și persoane active.
Se dezvoltă, se expediază și se obțin răspunsuri la un chestionar de deschidere: una sau două întrebări cu final deschis, asupra unui subiect, sunt trimise inițial, iar răspunsurile sunt preferate sub forma unei liste de fraze scurte și paragrafe scurte, mai degrabă decât a unui text continuu.
Se dezvoltă, se expediază și se obțin răspunsuri la al doilea chestionar; acest document subsecvent este creat în lumina răspunsurilor la chestionarul inițial. Răspunsurile la chestionarul inițial sunt adunate într-o singură listă anonimă (rezumat anonim) iar respondenților panelului li se cere să evalueze fiecare item din listă (de exemplu, pe o scară de importanță de 5 puncte, de prioritate, de fezabilitate, de relevanță, de valabilitate...și în final să includă orice itemi suplimentari, sugerați de lista combinată.
Un Delphi scurt se poate termina în acest punct (în care caz se trag concluzii), totuși un Delphi mai extins poate beneficia de runde suplimentare. În mod tipic, se efectuează 3 runde. Evaluările-răspuns la chestionarul nr.2 sunt apreciate în medie, iar chestionarul nr.3 poate solicita membrilor panelului să indice dacă simt că ordinea evaluărilor ar necesita să fie îmbunătățită. Această procedură poate fi repetată pentru chestionarele următoare până când se obține consensul (convergența de opinii). Ca alternativă, itemii evaluați deasupra unui anumit prag ar putea fi printați pe fișe separate, solicitând fiecărui membru al panelului să sorteze fișele în clusteri corelați.
Se mulțumește participanților; membrii panelului au fost selectați la început pentru expertiza lor și/sau implicare directă, de aceea este probabil ca ei să aibă un interes puternic asupra rezultatului, astfel că un raport rezumativ și scrisori de mulțumire sunt trimise, de obicei, fiecărui membru implicat în proiect.

Referințe

Lectură suplimentară
 N. Dalkey, B. Brown et S. Cochran, La prévision à long terme par la méthode Delphi, Dunod, 1972.

Legături externe
  The Delphi Method: Techniques and Applications, edited by Harold A. Linstone and Murray Turoff — a comprehensive book on Delphi method (free download, 11Mb PDF, 618 pages).
  RAND publications on the Delphi Method Downloadable documents from RAND concerning applications of the Delphi Technique.

Futurologie
Metodologie

Metoda Delphi


Les élections législatives françaises de 2022 se déroulent les  et . Dans la collectivité d'outre-mer de Wallis-et-Futuna, un député est à élire dans le cadre d'une circonscription unique. Le député sortant, Sylvain Brial, ne se représente pas. Son suppléant, Mikaele Seo, remporte l'élection au second tour face à Etuato Mulikiha'amea.

Contexte

Résultats de l'élection présidentielle de 2022 par circonscription

Système électoral
Les élections législatives ont lieu au scrutin uninominal majoritaire à deux tours dans des circonscriptions uninominales.

Est élu au premier tour le candidat qui réunit la majorité absolue des suffrages exprimés et un nombre de voix au moins égal au quart (25 %) des électeurs inscrits dans la circonscription. Si aucun des candidats ne satisfait ces conditions, un second tour est organisé entre les candidats ayant réuni un nombre de voix au moins égal à un huitième des inscrits (12,5 %) ; les deux candidats arrivés en tête du premier tour se maintiennent néanmoins par défaut si un seul ou aucun d'entre eux n'a atteint ce seuil. Au second tour, le candidat arrivé en tête est déclaré élu.

Le seuil de qualification basé sur un pourcentage du total des inscrits et non des suffrages exprimés rend plus difficile l'accès au second tour lorsque l'abstention est élevé. Le système permet en revanche l'accès au second tour de plus de deux candidats si plusieurs d'entre eux franchissent le seuil de 12,5 % des inscrits. Les candidats en lice au second tour peuvent ainsi être trois, un cas de figure appelé . Les second tours où s'affrontent quatre candidats, appelés  sont également possibles, mais beaucoup plus rares.

Partis et nuances
Les résultats des élections sont publiées en France par le ministère de l'Intérieur, qui classe les partis en leur attribuant des nuances politiques. Ces dernières sont décidées par les préfets, qui les attribuent indifféremment de l'étiquette politique déclarée par les candidats, qui peut être celle d'un parti ou une candidature sans étiquette.

En 2022, seuls la coalition Ensemble (ENS), le Parti communiste français (COM), La France insoumise (FI), le Parti socialiste (SOC), le Parti radical de gauche (RDG), l'Union des démocrates et indépendants (UDI), Les Républicains (LR), le Rassemblement national (RN) et Reconquête (REC) se voient attribués des nuances propres.

Tous les autres partis se voient attribués l'une ou l'autre des nuances suivantes : DXG (divers extrême gauche), DVG (divers gauche), ECO (écologiste), REG (régionaliste), DVC (divers centre), DVD (divers droite), DSV (droite souverainiste) et DXD (divers extrême droite). Des partis comme Europe Écologie Les Verts, Debout la France ou Lutte ouvrière ne disposent ainsi pas de nuances propres, et leurs résultats nationaux ne sont pas publiés séparément par le ministère, car mélangés avec d'autres partis (respectivement dans les nuances ECO, DSV et DXG).

Campagne

Résultats

Élus

Résultats à l'échelle de la collectivité

Résultats par coalition

Résultats par nuance

Circonscription unique
 Député sortant : Sylvain Brial (sans étiquette), qui ne se représente pas. Mikaele Seo était son suppléant.
Cette élection fait l'objet d'une contestation devant le conseil constitutionnel, l'écart est réduit à 6 voix mais le résultat reste inchangé .

Analyse

Notes et références

Notes

Références

Articles connexes
 Circonscription de Wallis-et-Futuna
 Liste des députés de Wallis-et-Futuna
 Élections législatives françaises de 2022

Wallis-et-Futuna
Législatives, 2022

Élection législative de 2022 à Wallis-et-Futuna


Arthur Fitzgerald Kinnaird, ellefti lávarður Kinnaird (16. febrúar 1847 – 30. janúar 1923) var breskur aðalsmaður, knattspyrnumaður og forseti Enska knattspyrnusambandsins í meira en þrjá áratugi. Hann hefur verið kallaður fyrsta stórstjarnan í sögu fótboltans. Kinnaird lávarður lék níu úrslitaleiki Ensku bikarkeppninnar, meira en nokkur annar. Þar af fór hann fimm sinnum með sigur af hólmi. Í viðurkenningarskyni fyrir afrek sín var honum færður fyrsti verðlaunagripur keppninnar að gjöf árið 1911 þegar nýr bikar var kynntur til sögunnar.

Líf og störf
Arthur Fitzgerald Kinnaird fæddist í Kensington, sonur bankamannsins og stjórnmálamannsins Arthur Kinnaird tíunda lávarðar Kinnaird. Þeir voru af skoskri aðalsætt sem stofnuð var á sautjándu öld, en titillinn hvarf úr sögunni við dauða þrettánda lávarðarins árið 1997.

Kinnaird nam við Cambridge og útskrifaðist þaðan tvítugur að aldri. Eftir það hóf hann störf við banka fjölskyldunnar, Ransom, Bouverie & Co. og varð fljótlega yfirstjórnandi hans. Banki þessi sameinaðist síðar öðrum í Barclays-banka sem Kinnaird veitti forstöðu til dauðadags. Hann átti sjö börn.

Knattspyrnuferill
Kinnaird hóf snemma fótboltaiðkun og var orðinn fyrirliði skólaliðsins tólf ára að aldri árið 1859. Hans fyrstu kynni af fótbolta eftir reglum Enska knattspyrnusambandsins, sem settar höfðu verið árið 1863, voru þó ekki fyrr en árið 1866. Á þessum árum keppti hann í fjölda annarra íþrótta, s.s. sundi, tennis, spretthlaupum og róðri.

Sem leikmaður átti Kinnaird að baki magnaðan feril. Hann keppti níu sinnum til úrslita í Ensku bikarkeppninni og varð þrisvar sinnum meistari með Wanderers og tvisvar með Old Etonians. Varð víðfrægt þegar hann fagnaði fimmta og síðasta titlinum með því að standa á höfði fyrir framan áhorfendastúkuna. Kinnaird lék allar stöður á vellinum, frá markverði til fremsta framherja.

Þrátt fyrir að hafa fæðst og alist upp í Lundúnum var Kinnaird lávarði annt um skosk ætterni sitt og keppti því fyrir Skotland gegn Englandi, bæði í þremur leikjum sem í dag eru ekki viðurkenndir sem fullgildir landsleikir og í öðrum opinbera landsleik Skotlands og Englands þann 8. mars 1873.

Kinnaird lávarður var talinn sérlega harður í tæklingum, sem bakaði honum miklar vinsældir áhorfenda. Hann var einnig auðþekkjanlegur á velli, mikill að burðum og með sítt alskegg og einatt klæddur í síðbuxur. Hefur honum verið lýst sem fyrstu stórstjörnu fótboltans, enda vinsælt myndefni fyrir skopmyndateiknara blaðanna.

Íþróttaforkólfur
Kinnaird tók sæti í stjórn Enska knattspyrnusambandsins aðeins 21 árs gamall. Hann sinnti gjaldkerastarfinu um tíma og varð forseti árið 1890, sem hann gegndi næstu 33 árin. Hann lést skömmu áður en Wembley-leikvangurinn var tekinn í notkun, en bygging hans hafði verið risavaxið úrlausnarefni fyrir sambandið.

Auk starfa að knattspyrnumálum var Kinnaird lávarður virkur í kirkjustarfi og stýrði meðal annars YMCA-hreyfingunni um árabil.

Heimildir

Breskir barónar
Skoskir knattspyrnumenn

Kinnaird lávarður


Bruck an der Mur es un distrito del estado de Estiria, Austria. Bruck an der Mur se fusionó con el distrito de Mürzzuschlag para formar el nuevo distrito de Bruck-Mürzzuschlag el 1 de enero de 2013.

Municipios

Barrios, aldeas y otras subdivisiones del municipio se indican con letras pequeñas.

 Aflenz Kurort
 Aflenz Land
 Döllach, Dörflach, Graßnitz, Jauring, Tutschach
 Breitenau am Hochlantsch
 Sankt Erhard, Sankt Jakob-Breitenau
 Bruck an der Mur
 Berndorf, Kaltbach, Pischk, Pischkberg, Übelstein, Wiener Vorstadt
 Etmißl
 Lonschitz, Oisching
 Frauenberg
 Graschnitzgraben
Gußwerk
 Aschbach, Gollrad, Greith, Wegscheid, Weichselboden
 Halltal
 Freingraben, Mooshuben, Rechengraben, Schöneben, Walstern
 Kapfenberg
 Arndorf, Deuchendorf, Diemlach, Einöd, Emberg bei Bruck an der Mur, Emberg bei Kapfenberg, Floning, Hafendorf, Krottendorf, Pötschach,  Sankt Martin, Schörgendorf, Stegg, Winkl
 Mariazell
 Rasing
Oberaich
 Heuberg, Kotzgraben, Mötschlach, Oberdorf, Picheldorf, Sankt Dionysen, Urgental, Utschtal
Parschlug
Göritz, Pogier
 Pernegg an der Mur
 Gabraun, Kirchdorf, Mautstatt, Mixnitz, Pernegg, Roßgraben, Traföß, Zlatten
 Sankt Ilgen
 Sankt Katharein an der Laming
 Hüttengraben, Oberdorf, Obertal, Rastal, Untertal
 Sankt Lorenzen im Mürztal
 Alt-Hadersdorf, Fuscht, Gassing, Lesing, Mödersdorf,  Mürzgraben, Nechelheim, Pogusch, Scheuchenegg
 Sankt Marein im Mürztal
 Graschnitz, Schaldorf, Sonnleiten-Wieden
 Sankt Sebastian
 Grünau, Thörl, Fölz, Hinterberg (Gemeinde Thörl), Palbersdorf
Thörl
 Fölz, Hinterberg, Palbersdorf
 Tragöß
 Oberort, Pichl-Großdorf, Tal, Unterort
Turnau
 Au bei Turnau, Göriach, Seewiesen, Stübming, Thal

Fuentes

Bruck

Distrito de Bruck an der Mur


عبد الرحمن الخازني المكنى بأبي الفتح؛ هو العالم المسلم الفيزيائي والأحيائي والكيميائي والرياضي والفيلسوف الذي تأثر بالفلسفة الإغريقية البيزنطية؛ عاش بصحة وبنية قويتين ما بين عامي 1115 و1155م.
ينحدر الخازني من مدينة مرو الموجودة الآن في تركمانستان، ثم انتقل إلى مقاطعة خراسان التابعة للإمبراطورية الفارسية ثم عاد بعدها إلى تركمانستان. ولديه مساهات مهمة في الفيزياء وعلم الفلك. واعتبر أعظم تلميذ تلمّذ في مدارس مدينة مرو.

كتب روبرت إي. هال التالي عن الخازني:
«لأن الخازني هو صانع الآلات العلمية باستخدام قانون إتزان الموائع، فإنه لا يترك مجالاً للشك بأنه يعتبر أعظم العلماء في أي زمن كان قديمه وحديثه».

سيرة حياته
كان الخازني واحداً من الغلمان الإغريقيين البيزنطيين الذين خدموا في بلاط الأمراء الأتراك السلاجقة، حيث أخذ أسيراً من مدينته مرو بعد أن انتصر الأتراك السلاجقة في حربهم ضد الإمبراطور البيزنطي رومانوس الرابع. أعطاه سيده الخازن أفضل تعليم ممكن في مواضيع الرياضيات والفلسفة. كان الخازني أيضاً طالباً لدى أشهر شاعر فارسي ورياضي وفلكي وفيلسوف: عمر الخيام (1048- 1131) والذي كان يقيم في مرو في ذلك الوقت.

بعدها احترف الخازني الرياضيات كمهنة له بتشجيع ودعم من المحكمة السلجوقية، في عهد حكم السطان أحمد سانجار. لا يعرف سوى القليل عن حياته، ولكنه كان يعرف عنه أنه كان يرفض المكافآت المالية وقام بإعادة مبلغ ألف دينار أرسلت له من قبل زوجة الأمير السلجوقي؛ وأنه كان يعيش عادةً على مبلغ 3 دنانير في السنة.

أعماله
 الموائد السانجارية

تم ذكر الموائد السانجارية في كتاباته التفصيلية للحسابات الفلكية الدقيقة في كتابه الزيج، وأعطى الخازني وصفاً لتركيب الساعة المائية صممت لاستخدامها في أغراض الحسابات الفلكية، وتعتبر الساعة المائية مثالاً مبكراً على الساعات الفلكية. كما استخدمت الساعة المائية لحساب مواقع 46 جرم سماوي باستخدام التاريخ المعطى من كتاب المجسطي للسنة 500 هـ (والذي يقابل 1115- 1116 للميلاد).

كما أنه قام بحساب الموائد عن طريق ملاحظة الأجسام النسبية في أفق مدينة مرو.

فيما بعد تم ترجمة الزيج السانجاري للخازني إلى اللغة الإغريقية من قبل غريغوري تشونياديز في القرن الثالث عشر للميلاد ودراسته في الإمبراطورية البيزنطية.

كتاب ميزان الحكمة
يعرف الخازني بمساهماته في علم الفيزياء في كتابه ميزان الحكمة، وقد أنهى تأليفه سنة 1121 للميلاد، والذي بقي جزءً مهماً من منجزات الحضارة الإسلامية في علم الفيزياء. يحتوي الكتاب على دراساته في قوى إتزان الموائع الساكنة، تركيبها واستخداماتها؛ وطوّر نظريات قوى الاحتكاك والموائع التي تكمن فيها، كما تم تطويرها من قبل سابقيه ومعارفه. كما احتوى الكتاب على أوصاف للآلات التي قام بتركيبها سابقيه من قبل، ويشمل القياس المتري بابوس، والدورق المكثف للبيروني (وهو نوع خاص من الأدوات المخبرية، يشبه دورقاً زجاجياً يحتوي بداخله على أنبوب يحبس السوائل بداخله بفعل تأثير ضغط الهواء الجوي)، كما شمل أيضاً على آلالاته الخاصة بإتزان الموائع والموزاين المتخصصة والموازين القياسية (وهي التي تكون فيها نقطة الارتكاز بين ذراعين أحدهما أطول من الآخر والذراع الأطول هو الذي ينزلق عليه مراكز القوة).

يعتبر البيروني والخازني هما من أول العلماء الذين طبقوا الطرق العلمية في إجراء التجارب على القوى الساكنة والقوى المتحركة، وبشكل خاص في حساب الوزن النوعي، واعتمد بناء النظرية على الموازين وقياس الوزن. لقد قام الخازني والعلماء المسلمين الذين سبقوه بتوحيد القوى الساكنة والقوى المتحركة في فرع واحد من العلوم، يسمى: علم ميكانيكا الحركة، كما قاموا بضم وتجميع قوى إتزان الموائع الساكنة مع القوى المتحركة ليؤدي بذلك إلى ولادة علم جديد يسمى: قوى إتزان الموائع المتحركة.

كما قاموا بتطبيق النظريات الرياضية المتعلقة بحساب النسب وطرق حساب المشتقات التفاضلية اللانهائية باستخدام القانون العام للاشتقاق في التفاضل والتكامل، كما خطوا الخطوة الأولى نحو استخدام طرق الحل باستخدام الجبر والتفاضل والتكامل الصحيح في حساب القوى الساكنة. وكانوا أيضاً أول من قاموا بتعميم نظرية مركز الجاذبية الأرضية، وأول من قاموا بتطبيقها على الأجسام ثلاثية الأبعاد.
كما أنهم أوجدوا نظرية ذراع القوة لرفع الأوزان ونقلها، وأنشئوا علم الجاذبية الأرضية والذي تم تطويره إلى حد كبير في العصور الوسطى المظلمة في أوروبا. أدت مساهمات الخازني والعلماء المسلمين الذين سبقوه في ميكانيكا الحركة إلى بناء الأسس للتطور اللاحق في ميكانيكا الحركة الكلاسيكية في نهاية العصور الوسطى المظلمة في أوروبا.

تعالج الأجزاء الثمانية الأولى من هذا الكتاب نظريات العلماء المسلمين الذين سبقوه، ويشمل هؤلاء: الرازي، وأبو الريحان البيروني، وعمر الخيام. كما أن الخازني أوضح باهتمام بالغ فشل الإغريقيين القدماء في التمييز بين القوة والكتلة والوزن. كما أنه توجه إلى إظهار المعرفة بوجود كتلة الهواء، وتناقصها في الكثافة والارتفاع. كما أن التعريف الدقيق للوزن النوعي تم إعطاؤه من قبل الخازني في مؤلفه: كتاب ميزان الحكمة، كما تقرأ في النص الآتي:

«هو مقدار وزن جسم صغير مكون من أي مادة بنفس النسبة إلى حجمه مساوٍ لمقدار وزن جسم كبير مكون من أي مادة بنفس النسبة إلى حجمه».

بعد إجرائه التجارب المخبرية المكثفة، سجل الخازني الأوزان النوعية لخمسين مادة، ويشمل ذلك: الصخور المختلفة والمعادن والسوائل والأملاح والعنبر والصلصال.
كانت دقة قياساته مطابقة للقياسات الحديثة وجديرة بالاحترام. في تجربة أخرى، اكتشف الخازني أن هناك كثافة أكبر للماء عندما يكون قريباً إلى مركز الأرض، وتم إثبات ذلك فيما بعد من قبل روجر باكون في القرن الثالث عشر للميلاد.

عرّف الخازني الثقل بالمفردات الأرسطوطالية التقليدية كخاصية ضمنية في الأجسام الثقيلة، كما يقول في النص الآتي:

«الجسم الثقيل هو الجسم الذي يتحرك بواسطة قوة ضمنية، وبشكل ثابت، بإتجاه مركز العالم. إنه لمن الكافي القول: أني أعني أن الجسم الثقيل هو الجسم الذي لديه قوة تحركه بإتجاه النقطة المركزية، وبشكل ثابت بإتجاه المركز، ودون أن يتحرك من قبل هذه القوة في أي إتجاه مختلف؛ وهذه القوة المرجعية هي ضمنية في الجسم، لا تشتق بدونه، ولا تنفصل عنه».

بالاعتماد على النقطة الأساس بأن الهواء يصبح أكثر كثافةً عندما يكون أقرب إلى مركز الأرض (مشتق من قاعدة أرخميدس)، وأن وزن الأجسام الثقيلة يزداد كلما ابتعد عن مركز الأرض (مشتق من نظريات الكوهي وابن الهيثم بأن الوزن يختلف باختلاف بعد المسافة عن مركز الأرض)، برهن الخازني على أن الجاذبية الأرضية لجسم تختلف باختلاف بعد المسافة عن مركز الأرض، كما يقول في النص الآتي:

«لكل جسم ثقيل معروف الوزن وموضوع على مسافة معينة من مركز العالم، فإن جاذبيته الأرضية تعتمد على تأثيره عن بعد من قبل مركز العالم. لهذا السبب، تعتمد الجاذبية الأرضية للأجسام على المسافات التي تبعد بها عن مركز العالم. حيث انه كلما ازداد بعد الجسم عن مركز العالم، أصبح أكثر ثقلاً؛ وكلما اقترب من مركز العالم، أصبح أخف ثقلاً».

كما أنه يظهر ماذا أراد الخازني بمعنى الجاذبية الأرضية (الكلمة مرادفة لكلمة الثقل في اللغة العربية) وكلا الكلمتين لهما نفس الفكرة في المبدأ الحديث لطاقة الوضع الأرضية ومتجه القوة نسبة إلى نقطة (وكلا المعنيين تم اشتقاقهما من الكوهي وابن الهيثم). في إحدى الحالتين، أظهر الخازني أنه أول من اقترح أن الجاذبية الأرضية لجسم يختلف باختلاف بعد المسافة عن مركز الأرض. في أول إحساس له لكلمة (الجاذبية الأرضية)، إلا أن المبدأ لم يتم الأخذ به بعين الاعتبار مرةً أخرى حتى جاء نيوتن بقانون الجذب العام في القرن الثامن عشر للميلاد. ولكن في ثاني إحساس له بالكلمة، تم الأخذ بالمبدأ بعين الاعتبار مرةً أخرى من قبل جوردانوس دي نيمور في القرن الثالث عشر للميلاد.

لخص ن. خانيكوف (المترجم الباكر والمعلق لعمل الخازني) أفكاره بالنسبة لموضوع الجاذبية الأرضية في النص التالي:
"... ولكن أفكار الفلاسفة العرب بالنسبة لموضوع الجذب هو، في رأيي، أكثر جدارة بالملاحظة بكثير؛ أنا لن أسميها الجذب العام، ولكن لمحاولات مؤلفنا للشرح بالتفصيل سبب إعفاء الأجسام السماوية من تأثير هذه القوة، ولكن بسبب قوة الجذب الأرضي. لم يكن هذا القانون العظيم للطبيعة حاضراً بنفسه في أذهاننا على صورة من الجذب المتبادل لجميع الأجسام الموجودة- كما أعلن نيوتن بعده بخمسة قرون- هو تماماً قانون طبيعي. وفي الوقت التي تم فيه استعراض المبادئ من قبل مؤلفنا وخطو الخطوات الأمامية لتقديمها، كانت الأرض تعتبر في ذلك الوقت ثابتة وغير قابلة للتحرك في مركز العالم، وحتى ولو لم تكن قوة الدوران مكتشفة في حينها.

ولكن ما هو أكثر إذهالاً هو حقيقة أن: ما ورث عن الإغريقيين القدماء من المعتقد السائد بأن الأجسام كلها تنجذب نحو مركز الأرض، ويتم تمثيل هذا الجذب بصورة نسبة مباشرة من الكتلة، ووأكثر بكثير لم يكونوا قد فشلوا في ملاحظة أن الجذب هو وظيفة المسافة التي تبعد به الأجسام المنجذبة نحو مركز الأرض، كما أنهم أحاطوا بوعيهم أنه لو كان مركز الأرض محاطاً بالقطاعات الكروية المركزية، فإن جميع الأجسام ذات الكتل المتساوية الموضوعة فوق هذه الأسطح الكروية سوف تضغط بالتساوي على نفس الأسطح، وبصورة مختلفة لكل سطح كروي. وبهذا- وعلى الرغم من كل ذلك- فإنهم دعموا بصورة مباشرة أن الوزن هو نفسه الكتلة وأن المسافة عن مركز الأرض- دون أدنى شك- تبدو بعيدة أكثر مما هو في الظاهر، وأن هذا الجذب ربما يكون متبادلاً بين الجسم الجاذب والأجسام المنجذبة. وهذا القانون الذي رسخ من قبلهم كان متناقضاً مع المبدأ الذي اعترفوا به، وهو أن السطح الذي يحتوي على السائل في حالة إتزان هو سطح كروي".

مؤلفاته في الآلات
يتكون رسالته في الآلات: رسالة الفعلات من سبع أجزاء يصف مختلف الآلات العلمية مثل: المثلث الهندسي القديم والمنظار الفلكي (وشكله كأنبوب مفتوح الطرفين ويستند على قاعدة ثابتة)، وآلته المثلثية التي اخترعها، وآلة المربع الفلكية وآلة المسدس الفلكية والاصطرلاب، والآلات الأصلية التي تتعلق بانعكاس
الضوء.

الكيمياء وعلم الأحياء
كتب الخازني التالي في تطور علم الأحياء والخيمياء (وهو نوع غير علمي من الكيمياء كانت تقوم على فكرة تحويل المعادن الأساسية كالرصاص إلى ذهب)، منعقداً المقارنة ما بين تغير العناصر والتغير النوعي الأحيائي، وكيف تم ملاحظتها بين الفلاسفة الطبيعيين والشخص العادي العديم الخبرة في العالم الإسلامي القديم في ذلك الوقت.

«عندما يسمع الناس العاديين من الفلاسفة الطبيعيين كيف أن الذهب هو الجسد الذي يحقق منتهى نوعية النضوج، بهدف الإنجاز، فإنه يكون قابلاً للتصديق بأنهم سيبدأون بالاعتقاد تدريجياُ بتمرير أشكالاً من الأجسام المعدنية لتحويلها إلى ذهب. لذا كانت طبيعة الذهب هي التي أدت أصلاً إلى هذا الاعتقاد، فبعد أن كان قصديراً ثم نحاساً ثم فضةً ثم في النهاية وصل إلى مرحلة تطور الذهب؛ ليس بهذا المعنى أراده الفلاسفة الطبييعين بقولهم هذا، والمعنى الذي كانوا يقصدونه هو عندما كانوا يتحدثون عن الإنسان، ووصفه بصفات الكمال والاتزان في الطبيعة وقوانينها- لا يعنون بذلك أنه كان مرة جدّياً، ثم تغير إلى الحيوان وحيد القرن، ثم بعد ذلك تحول إلى حصان، وبعد ذلك إلى قرد، ثم في النهاية تحول إلى إنسان».

إنجازاته
يبدو أن عبد الرحمن الخازني كان يحظى بمكانة رفيعة في بلاط السلاطين السلاجقة وربَّما كان مسؤولاً حكومياً في عهد سنجار بن ملكشاه، حيث تولى مهمة إدارة المكتبات الحكومية في مدينة ميرف ، أشهر أعماله: كتاب ميزان الحكمة، رسالة حول الحكمة الفلكية، والجداول الفلكية لسنجار.

يعتبر كتاب ميزان الحكمة أبرز أعمال الخازني وأكثرها تأثيراً، وهو عبارة عن موسوعة لعلم الميكانيك في القرون الوسطى تتألف من ثمانية كتب وخمسين فصلاً ، يشمل هذا الكتاب دراسات عن التوازن الهيدروستاتيكي للسوائل، كما أنها تغطي مواضيع فيزيائية متفرقة أخرى ، يوجد اليوم أربع مخطوطات مختلفة من كتاب ميزان الحكمة تختلف فيما بينها اختلافاً بسيطاً، وقد استخدمت الكثير من الأفكار الواردة في هذه الموسوعة في صناعة أجهزة وآلات معقدة في مدينة سنجار، وباستخدام القوانين التي وضعها الخازني في كتابه كان عمَّال السلطان يستطيعون تمييز الذهب والأحجار الكريمة الحقيقية واكتشاف التزوير في العملات ، وتجدر الإشارة أيضاً إلى أنَّ الخازني أورد في موسوعته الكثير من الأمثلة المقتبسة من القرآن الكريم في محاولة منه للتوفيق بين العلم والدين.

أنهى الخازني تأليف موسوعته سنة 1121، ومازال هذا الكتاب إلى اليوم يعتبر أحد أهم إنجازات الحضارة الإسلامية في علم الفيزياء، فبالإضافة للأبحاث الهامة التي احتواها حول الحركة وتوازن السوائل وقوى الاحتكاك ووصف دقيق لأجهزة وآلات مخبرية صنعها الخازني بنفسه أو أخذها عن علماء اليونان وعلماء المسلمين الذين سبقوه، برز في الموسوعة أيضاً الطريقة العلمية التجريبية والاعتماد على الحساب الكمي وهو الأمر الذي كان الخازني سبَّاقاً فيه في الحضارة العربية الإسلامية.

في الفصول الثمانية الأولى من الكتاب يناقش الخازني نظريات العلماء المسلمين الذين سبقوه كالرازي والبيروني، وينتقد فشل علماء اليونان في التمييز بين مفاهيم فيزيائية بسيطة كالقوة والكتلة والوزن، وعرَّف العديد من المصطلحات العلمية بوضوح كالوزن النوعي «الكثافة»، وسجَّل بدقة الأوزان النوعية لعشرات المواد بعد إجرائه للعديد من التجارب المخبرية عليها، وأكَّد أنَّ كثافة الماء والهواء تختلف بحسب بعدهما عن مركز الأرض، ويظهر في الكتاب أيضاً معرفة الخازني بمفهوم الجاذبية والتي عبر عنها «بالثقل» ويُعتقد أنَّ الخازني كان من أوائل القائلين بأنَّ الجاذبية الأرضية تختلف باختلاف البعد عن مركز الأرض وهو الأمر الذي تمَّ تأكيده على يد علماء عصر النهضة في أوروبا وعلى رأسهم إسحق نيوتن.

أما كتابه رسالة حول الحكمة الفلكية فهو كتاب صغير نسبياً يتألف من سبعة أجزاء وكل جزء مخصص للحديث عن جهاز أو أداة علمية مختلفة، وتشمل هذه الأدوات أجهزة للتنجيم والرؤية وانعكاس الضوء والألوان، أما جداول الخازني الفلكية التي وضعها لمدينة لسنجار فشملت جداول للصيام والحج والأعياد ومواقيت الصلاة، ويقال إن هذه الجداول تحتوي على خطوط الطول والعرض لثلاثة وأربعين نجماً مختلفاً مع تقدير أحجامهم ومداراتهم، ويعتقد أنَّ حسابات الخازني الفلكية قد أجريت في عدة مراصد في مدينة ميرف باستخدام أدوات رصد متطورة جداً بالنسبة لذلك العصر.

أفكاره حول الجاذبية
قد يكون الخازني أول عالم مسلم يقترح أنَّ جاذبية جسم ما تختلف باختلاف بعده عن مركز الأرض مستخدماً مصطلح «الثقل» ليعبر به عن مفهوم الجاذبية كما نعرفه اليوم، وقد عرَّف الخازني الثقل بقوله: «يتحرك الجسم الثقيل بفضل قوة ثابتة خاصة به تسحبه نحو مركز العالم، وهذه القوة هي ضمنية في الجسم لا تنفصل عنه ولا تحدث بدونه»، وقال أيضاً: «تعتمد جاذبيةُ كلِّ جسمٍ ثقيل معروف الوزن على بعده عن مركز العالم، بحيث أنَّه كلما ازداد بعد الجسم عن مركز العالم أصبح أكثر ثقلاً وكلما اقترب من مركز العالم أصبح أخف وزناً»، هذه الأفكار التي اقترحها الخازني عن الجاذبية وإن كانت بسيطة وغير مدعومة بأدلة رياضيَّة ولكنها كانت سابقة لعصرها بكثير وقد انتظر العام حتى القرن الثامن عشر حتى ترسَّخت قوانين الجاذبية على يد غاليلو غاليلي وإسحق نيوتن وغيرهم من علماء عصر النهضة الأوروبية.

انظر أيضاً
 اختراعات المسلمين

روابط خارجية

المراجع

 معجم الأعلام: معجم تراجم لأشهر الرجال والنساء من العرب والمستعربين والمستشرقين- بسام عبد الوهاب الجابي- دار الجفان والجابي للطباعة والنشر- الطبعة الأولى- سنة 1987م
 دونالد هيل (1993). Islamic Science and Engineering. Edinburgh University Press.
 E. S. Kennedy (1956). "A Survey of Islamic Astronomical Tables", Transactions of the American Philosophical Society, New Series, 46 (2), Philadelphia.
 Irving M. Klotz (1993). "Multicultural Perspectives in Science Education: One Prescription for Failure", Phi Delta Kappan 75.
 Mariam Rozhanskaya and I. S. Levinova (1996), "Statics", in Roshdi Rashed, ed., موسوعة تاريخ العلوم العربية, Vol. 2, p. 614-642. روتليدج، London and New York.
 Boris Rosenfeld (1994), "Abu'l-Fath Abd al-Rahman al-Khazini (XII Century) by Mariam Mikhailovna Rozhanskaya", Isis 85 (4), p. 686-688.
 جورج سارتون (1927), Introduction to the History of Science, Vol. I, The Carnegie Institution, واشنطن.
 Salah Zaimeche PhD (2005). Merv, Foundation for Science Technology and Civilization.

المصدر الأساسي
 PDF of a medieval manuscript of Al-Khazini's epitome of the Zij as-Sanjari, with a transcription of books 10-12 (Classical Arabic)

العبيد في القرن 12
عبيد وإماء في القرون الوسطى
إيرانيون من أصل يوناني
خيميائيون فرس
رياضياتيو القرن 12
رياضياتيون إيرانيون
رياضياتيون فرس
رياضياتيون فرس في القرن 12
رياضياتيون من العصر الذهبي للإسلام
عبيد فرس
علماء القرن 12
علماء بيزنطيون في القرن 12
علماء فرس في القرن 12
علماء فلك في العصور الإسلامية الوسطى
علماء فيزياء في القرون الوسطى
فلاسفة بيزنطيون
فلاسفة فرس
فلاسفة مسلمون
فلكيو القرن 12
فلكيون إيرانيون في القرن 12
فلكيون بيزنطيون
فلكيون فرس
فيزيائيون فرس
كيميائيون إيرانيون
كيميائيون فرس
كيميائيون في العصور الإسلامية الوسطى
كيميائيون في القرن 12
مسلمون يونانيون
مواليد 1115
مواليد القرن 11
مواليد في إيران
وفيات 1155
وفيات القرن 12

عبد الرحمن الخازني


Mario Morcone (27 octobre 1952, Caserte) est un homme politique italien. Il travaille notamment dans des fonctions reliées à la sécurité et à la l'immigration depuis le début de sa carrière dans les années 1980. Il a aussi participé à la mission onusienne au Kosovo en tant qu'administrateur. Il est commissaire de Rome en 2008 et travaille désormais au sein du conseil régional de Campanie où il est assesseur pour la sécurité et l'immigration.

Biographie
Né dans la ville de Caserte en Campanie, Morcone est diplômé de droit à l'Université de Naples - Frédéric-II. Il entre en avril 1976 dans l'administration publique où il s'occupe de différentes tâche relative à la sécurité publique. Il travaille un temps dans la préfecture de Rovigo avant de travailler à Rome auprès du ministère de l'intérieur. Lors de la décennie 1980, il s'occupe alors des problématiques reliées à la défense nationale, à la planification d'urgence civile mais aussi du rapport entre l'Italie et les organisations supranationales comme l'Union européenne et l'Organisation du traité de l'Atlantique nord.

Au début des années 1990, il est successivement chef de secrétariat dans les ministères de l'Éducation et de l'Intérieur. En 1993, il est nommé préfet de Rieti. Il reste en fonction jusqu'en novembre 1996 où il est transféré à Arezzo.

En septembre 1999, à la suite de la guerre du Kosovo, il intègre la mission d'administration intérimaire des Nations unies au Kosovo (UNMIK) en tant que député pour l'administration civile. En décembre de la même année il est nommé administrateur régional de Mitrovica, proche de la frontière serbe. Il quitte ses fonctions à la fin de sa mission en mars 2000, il reprend alors des fonctions administratives auprès du Viminale.

De 2001 à 2006, il est responsable du département des pompiers et de la défense civile et des secours publics. De 2006 à 2010, il est nommé à la tête du département chargé de l'immigration. Pendant cette période, de février à avril 2008, à la suite d'un décret présidentiel, il est nommé commissaire de la ville de Rome et rempli les fonctions de maire jusqu'à l'élection d'un nouveau conseil municipal.

Le 2 juin 2005, il est nommé grand-croix de l'ordre du mérite de la République.

De 2010 à 2011, il est chargé, il travaille pour l' (répression des fraudes). En 2011, il est le candidat pour Sinistra e Libertà à la mairie de Naples.

Au sein du gouvernement Monti, il est chef de cabinet pour les relations internationales et l'intégration. De 2014 à 2017, il est préfet chargé de l'immigration et président du Centre italien pour les réfugiés. En 2018, il s'oppose aux mesures prises par le gouvernement jaune-vert dirigé par le Mouvement 5 étoiles et la Ligue du Nord.

Il travaille désormais au sein du conseil régional de Campanie aux côtés de Vincenzo De Luca où il est assesseur à la sécurité et à l'immigration.

Décorations

Chevalier grand-croix de l'ordre du mérite de la République italienne.

 Commandeur de l'ordre du mérite de la République italienne.

Références

Personnalité politique italienne
Préfet italien
Étudiant de l'université de Naples
Maire de Rome
Naissance en octobre 1952
Naissance à Caserte

Mario Morcone


Hans-Karl Herman Edwin Heinrich Freiherr von Willisen (* 19. April 1906 in Charlottenburg; † 26. Januar  1966 in Wuppertal) war ein deutscher Pionier der Funkmesstechnik. Er war maßgeblich an der Entwicklung des deutschen Radarsystems beteiligt und widmete sich später auch der Entwicklung und dem Bau von Radiogeräten und von Sendetechnik.

Familie (siehe auch Willisen)
Hans-Karl war der Sohn des preußischen Offiziers und Politikers Friedrich Wilhelm Freiherr von Willisen. Sein Großvater war der preußische General und Gouverneur von Berlin Karl Georg Gustav Freiherr von Willisen, seine Urgroßonkel waren die Freiherren Wilhelm und Friedrich Adolf von Willisen.

Hans-Karl blieb unverheiratet und hatte keine Kinder.

Leben

Kindheit und Jugend
Willisen verlebte seine Kindheit in Charlottenburg. Mit 12 Jahren besuchte er ein Potsdamer Realgymnasium, an dem er seinen späteren Geschäftspartner Paul-Günther Erbslöh (1905–2002) kennenlernte. Beider Freundschaft beruhte auf einem ausgeprägten Interesse an technischen Fragen, insbesondere auf dem Gebiet der drahtlosen Übermittlung in der Telegraphie und Telefonie. Unter Vernachlässigung ihrer schulischen Aufgaben widmeten sich die Freunde der Erforschung der Funktechnik. Durch Selbststudien und Feldversuche eigneten sie sich auf diesem Gebiet einen hohen Sachverstand an. Willisen und Erbslöh kooperierten schon bald mit dem Heinrich-Hertz-Institut und wurden Berater des Berliner VOX-Hauses. Mit ihren Ideen trugen sie zur Verbesserung der Übertragungsqualität von Rundfunksendungen bei.

Deutsche Ultraphon AG / Tonographie GmbH
Etwa 1926 wurden Willisen und Erbslöh auf Vermittlung von Friedrich Trautwein als Elektrotechniker im neu eingerichteten Tonstudio der Berliner Hochschule für Musik angestellt, das von Herbert Grenzebach geleitet wurde. Hier entwickelten sie ein eigenes Verfahren zur elektrischen Aufnahme von Schallplatten, das sich in einem Test dem damaligen Verfahren der Deutschen Grammophon Gesellschaft als überlegen erwies.
1929 richteten sie das erste Aufnahmestudio der Deutschen Ultraphon AG ein. Die dort entstandenen Schallplatten gelten für die damalige Zeit als technisch überragend. Bis zum Konkurs der Firma Anfang 1932 arbeiteten sie dort als Tontechniker und betreuten mehrere Tausend Aufnahmen.
Anschließend, im Februar 1932, wurden Erbslöh und von Willisen Geschäftsführer der Tonographie GmbH in Berlin-Wilmersdorf. Hier produzierten sie erfolgreich Werbeplatten und machten Lohnaufnahmen für Schallplattenfirmen.

Gründung der GEMA
1932 wurde das Militär auf die beiden Entwickler aufmerksam. Man zog Willisen zu akustischen Versuchen für Schallplattenaufnahmen von Mündungs- und Geschossknall als Mittel zur Zeitdifferenz- und Ortsbestimmung heran. Das Heereswaffenamt empfahl Willisen und Erbslöh daraufhin der Nachrichtenversuchsanstalt der Marine in Kiel. Gemeinsam mit dem Physiker Rudolf Kühnhold arbeiteten sie an neuen Ideen zur Ortung von Schiffen durch Reflexion von Wasserschall und Funkwellen. Willisen und Erbslöh gelang es, die technische Möglichkeit der Ortung von Schiffen durch gebündelte Funkwellen nachzuweisen. Es ging nun darum, das erste funktionstüchtige Ortungssystem der Welt zu bauen.

Von den großen deutschen Firmen belächelt, gründeten Willisen und Erbslöh am 1. Januar 1934 die Gesellschaft für elektroakustische und mechanische Apparate mbH, kurz GEMA genannt, die schon bald bedeutende Entwicklungen vorzuweisen hatte. Die Marine unterstützte das Projekt mit Fördergeldern, so dass Willisen weitere 50 Ingenieure zur Verbesserung und Weiterentwicklung seiner Ortungssysteme einstellen konnte. 1935 konnte die GEMA der deutschen Marineleitung das erste einsatzfähige Gerät vorführen. Willisen, der seine Technik vor allem für die zivile Luftfahrt, den Küstenschutz und die Handelsschifffahrt entwickeln wollte, wurde von der Reichswehr zur ausschließlich militärischen Nutzung des streng geheimen Projekts gedrängt. Unabhängig von den britischen Forschungen des Physikers Robert Watson-Watt gelang es Willisen mit Freya ein Radar zur Überwachung des Luftraumes zu entwickeln. Weitere Gerätetypen hießen Calais, Mammut oder Wassermann.

Mit Ausbruch des Zweiten Weltkrieges wurde die GEMA zur Kriegsproduktion herangezogen. Die Firma hatte sich mit ihren 3000 Mitarbeitern und den Produktionsstandorten Köpenick, Jüterbog, Luckenwalde, Woltersdorf und Wahlstatt von der Geburtsstätte der deutschen Wasserschall- und Funkortungstechnik zu Radarindustrie entwickelt. Sie lieferte die Schlüsseltechnik, die die strategische Planung der Kriegsführung revolutionierte. In den letzten Kriegsmonaten wurden Teile der Produktion von Schlesien nach Schleswig-Holstein ausgelagert.

Die britischen Besatzungstruppen sprengten am 16. und 17. Mai 1945 die mühsam nach Lensahn geretteten Entwicklungsmuster und Prototypen – zum Ärger des britischen Secret Service, der sie gern übernommen hätte. Am 31. Mai 1945 schließlich liquidierten die Briten die als Rüstungsbetrieb eingestufte GEMA.

Gründung der Firma MWL und WILAG
1945 eröffnete Willisen mit den arbeitslos gewordenen Radarspezialisten die Mechanischen Werkstätten Lensahn (MWL). Auf Grund der strengen Auflagen der Alliierten beschränkte man sich zunächst auf die Reparatur von elektrischen Kleingeräten und landwirtschaftlichen Maschinen. Nach der Lockerung der Bestimmungen konnte sich Willisen verstärkt der Entwicklung und dem Bau von Rundfunkempfängern, Mikrofonen, Verstärkern und Starkstromanlagen widmen. 1948 beschäftigte seine Firma bereits 400 Mitarbeiter. Im selben Jahr wurde die MWL in Willisen-Apparatebau-Gesellschaft mbH (WILAG) umbenannt. Mit der Währungsreform kam es zu Auftragseinbrüchen sowie Liefer- und Ersatzteilengpässen. Zudem drängten große Firmen wie Siemens, Telefunken und die AEG in diesem Sektor verstärkt auf den Markt. 1949 musste die WILAG Insolvenz anmelden.

Umzug nach Wuppertal
Willisen zog nun nach Wuppertal in die Nähe des Westdeutschen Rundfunks. Wiederum sammelte er ehemalige Mitarbeiter aus der Rundfunk- und Verstärkertechnik um sich und gründete seine vierte Firma, die er Tonographie Apparatebau v. Willisen & Co. Wuppertal-Elberfeld (TAB) nannte. Mit ihr gelang ihm die Entwicklung von Klassikern der Rundfunk- und Studiotechnik. Sie wurden in die ganze Welt vertrieben. Willisen konnte der erfolgreichen Firma nur zehn Jahre als Geschäftsführer vorstehen. Er starb kurz vor Vollendung seines 60. Lebensjahres. Die Firmengeschichte endete 1990.

Werke
 Hans-Karl von Willisen: Geschichte der deutschen Funkmesstechnik. Abschrift einer Tonbandaufzeichnung um 1952, GEMA 1988.

Literatur
 Hansfried Sieben: Herbert Grenzebach: ein Leben für die Schallplatte. Düsseldorf: Sieben 1991
 Harry von Kroge: GEMA – Berlin. Geburtsstätte der deutschen aktiven Wasserschall- und Funkortungstechnik. Selbstverlag, Hamburg 1998.
 Monika Wersche: Die drei Leben des Hans-Karl von Willisen. In: Funkstunde. Musik-Technik-Zeitkultur.
 Uwe Stock: Umgerüstet. Radios made in Lensahn. In: einestages. Zeitgeschichten auf SPIEGELonline. 26. Juni 2008.

Weblinks
 Mission X: Duell im Dunkeln. Mission von höchster Dringlichkeit. Die zivile Radarforschung in Deutschland
 Produkte der Firma Tonographie Apparatebau
 Radiomuseum Lensahn

Einzelnachweise

Ingenieur, Erfinder, Konstrukteur
Freiherr
Deutscher
Geboren 1906
Gestorben 1966
Mann

Hans-Karl von Willisen


Extratereștrii de buzunar este un roman de Alina Nour. A apărut la Editura Ion Creangă în 1987.

Cuprins
 Unde apar Lyl și Evy
 Unde aflăm de ce Ada era poreclită "Alintata"
La curtea lui Nastur-Vodă cel Sucit
Unde Ada-Alintata face cunoștință cu Năsturica-Nu  Face Nimica
Cei zece nasturi buclucași
Secretul palatului Celor Zece Nasturi
 Unde se vede cum au fost cusuți nasturii
 ... și ce porunci au primit
 Unde facem cunoștință cu Cavalerul Degetar de Cleștar și cu harababura de la Curte
 Unde aflăm despre năstrușniciile celor zece nas¬turi fermecați
 O petrecere de pomină
 Un răvaș buclucaș
 Unde aflăm cum a fost pedepsită Ada-Alintata
 Unde aflăm că Ada și Năsturica se împrietenesc și fac împreună numai lucruri bune
 În care facem cunoștință cu prințul Fermoar Rugi¬nit
 În care reapar Lyl și Evy
 Mitru-Pupitru și o compunere sinceră
 Totul e bine cînd se sfîrșește cu bine

Vezi și
1987 în literatură

Romane din 1987
Romane de Alina Nour

Extratereștrii de buzunar