Süperiletkenlik, süperiletken adı verilen maddelerin karakteristik bir kritik sıcaklığın (Tc) altında derecelere soğutulmasıyla ortaya çıkan, maddenin elektriksel direncinin sıfır olması ve manyetik değişim alanlarının ortadan kalkması şeklinde görülen bir fenomendir. 8 Nisan 1911 tarihinde Hollandalı fizikçi Heike Kamerlingh Onnes tarafından keşfedilmiştir. Ferromanyetizma ve atomik spektrumlar gibi, süperiletkenlik kuantum mekaniğine girer. Karakteristik özelliklerini Meissner efektinden alır; süperiletken, süperiletkenlik durumuna geçerken bütün manyetik alan çizgilerini içeriden dışarıya atar. Meissner efektinin görülmesi de süperiletkenliğin klasik fizik tarafından mükemmel iletkenlik olarak tasvir edilmesini olanaksız hale getirir.

Sıcaklığı düşürülen metal bir iletken sıcaklık düşüşüyle orantılı olarak elektriksel direncini kaybetmeye başlar. Bakır ve gümüş gibi sıradan iletkenlerde bu özellik saf olmama ve başka bozukluklar sebebiyle sınırlıdır, mutlak sıfıra yakınken bile bir miktar direnç gösterirler. Süperiletkenlerde ise, maddenin sıcaklığı kritik sıcaklığının altına indiğinde direnci sıfır olur. Süperiletken telden yapılmış bir halkadan geçen elektrik akımı, güç kaynağına ihtiyaç duymadan sürekli akıma devam edebilir.

1986'da bazı cuprate (anyon bakır kompleksleri taşıyan bileşikler) ve perovskite (kalsiyum titanyum oksit bileşiğiyle aynı kristal yapıya sahip herhangi bir bileşik) seramiklerinin 90 Kelvin'den (-183 oC) yukarıda bir kritik sıcaklığa sahip olduğu keşfedildi. Teorik olarak, bilinen süperiletkenler (BCS teorisiyle bulunabilen süperiletkenler) için bu kadar yüksek bir değişim ısısı imkânsız olduğu için bunlara yüksek ısı süperiletkenleri denildi. Kolayca bulunabilen bir soğutucu olan sıvı azot 77 K'de kaynar, bu yüzden bu sıcaklığın üzerinde gerçekleşen süperiletkenlikler daha düşük ısılarda pratik olmayan deneyleri kolaylaştırır.

Sınıflandırma
Süperiletkenliğin sınıflandırılmasında kullanılan en yaygın kriterler:

Manyetik Alana Tepkiye Göre
Bir süperiletken 1. Tip, yani bir adet kritik alana sahip olabilir; ya da 2. Tip, yani iki adet kritik alana sahip olabilir.

İşleyiş Teorisine Göre
BCS teorisiyle açıklanabiliyorsa bilinen bir süperiletken, açıklanamıyorsa bilinmeyen (alışık olunmayan) bir süperiletkendir.

Kritik Sıcaklığa Göre
Eğer bir süperiletken kritik sıcaklığına erişmek için sıvı azotla soğutulabiliyorsa yüksek ısılı, daha etkili soğutma yöntemlerine ihtiyaç duyuyorsa düşük ısılı bir süperiletkendir.

Maddesine Göre
Süperiletken maddelerin arasında kimyasal elementler (ör: cıva veya kurşun),  alaşımlar, seramikler (ör: magnezyum diborit), demir bazlı süperiletkenler ve organik süperiletkenler vardır.

Süperiletkenlerin Genel Özellikleri
Isı kapasitesi, kritik sıcaklık, kritik alan ve süperiletkenliğin yok edildiği kritik akım yoğunluğu gibi özellikler sayesinde çoğu süperiletkenin fiziksel özellikleri farklılık gösterir.

Ancak yine de hepsinde ortak olarak bulunan bazı özellikler mevcuttur. Örneğin manyetik alanın bulunmadığı veya kritik bir noktayı aşmadığı hafif elektrik akımlarda hepsi sıfır direnç gösterir. Bu "evrensel" özelliklerin bulunması süperiletkenliğin termodinamik bir evre olduğunu ve mikroskobik detaylardan bağımsız olan belirleyici özelliklerinin bulunduğunu gösterir.

Elektrik Akımına Sıfır Direnç
Bir maddenin direnci R = V/I  kuralıyla bulunur. Eğer voltaj sıfırsa, direnç de sıfırdır.

Süperiletkenler de uygulanan bir voltaj olmadan elektrik akımı barındırabilir, bu özellik süperiletken elektromıktanıslar ile sağlanır. (Ör: MR makineleri) Deneyler, bir elektrik akımının süperiletken bir bobinde yıllarca, herhangi bir azalma olmadan devam edebildiğini göstermiştir. (Yaklaşık 100,000 yıl olarak tahmin edilmektedir.) Teorik kanıtlar ise evrenin ömründen bile uzun bir zaman sürebileceğini ileri sürer.

Normal bir iletkende bir elektrik akımı, iyonik bir örgü içerisinde hareket eden elektron yığını olarak düşünülebilir. Elektronlar örgüdeki iyonlarda sürekli çarpışma halindedir ve her çarpışmayla elektrik akımının taşıdığı enerjinin bir kısmı örgü tarafından emilir ve ısıya dönüştürülür, ki bu da iyon örgüdeki titreşimsel kinetik enerjiyi oluşturur. Sonuç olarak, akımın taşıdığı enerji sürekli dağılmaktadır. Bu dağılım elektriksel direnç ve Joule ısınmasını oluşturur.

Bu durum bir süperiletkende farklıdır. Bilinen bir süperiletkende, elektron yığını ayrı elektronlara dağılamaz. Bunun yerine, Cooper eşleri adı verilen eşler halinde bulunurlar. Bu eşlenmenin sebebi elektronlar arasında fonon alışverişi sonucunda oluşan çekim kuvvetidir. Kuantum mekaniği sebebiyle, bu Cooper eşlerinin enerji spektrumunda bir enerji boşluğu bulunur, yani yığını uyarılmış hale getirmek için ihtiyaç duyulan enerji değişimi minimumdur. Eğer bu enerji değişimi örgünün termal enerjisinden daha büyükse, kT formülünden hareketle (k, Boltzmann sabiti; T, sıcaklık) elektron yığını örgü tarafından parçalanmayacaktır. Cooper eşleri yığını bu sebepten dolayı bir süperakışkandır, elektron kaybı olmadan hareket edebilir.

Süperiletkenliğe geçmek için ihtiyaç duyulan sıcaklığın fazla altında olmayan ortamlarda, oluşum sebebini akımın kendisinden de alabilecek bir manyetik alan ve bir elektrik akımı uygulandığında 2. Tip süperiletkenler aşırı derecede az bir direnç gösterir. Bunun sebebi elektronik süperakışkanda bulunan manyetik vortekslerin hareketidir. Bu vorteksler elektrik akımının enerjisinin bir kısmını azaltır. Eğer elektrik akımı çok azsa, vorteksler yerleşik hal alır ve direnç ortadan kalkar. Bu efektle oluşan direnç, süperiletken olmayan maddelerin oluşturacağı dirençten çok daha azdır ancak hassas deneylerde gözden çıkarılmamalıdır. Buna rağmen sıcaklık, süperiletkenliğe geçiş sıcaklığının çok altına inerse manyetik vorteksler düzensiz ama yerleşik bir konuma sabitlenebilir, bu konumda maddenin direnci tamamen sıfırlanır.

Süperiletkenliğe Geçiş
Süperiletken maddelerde karakteristik özellikler maddenin sıcaklığının kritik sıcaklığın altına inmesiyle görülmeye başlar. Bu kritik sıcaklığın değeri maddeden maddeye değişir. Bilinen süperiletkenlerin kritik sıcaklıkları genelde 20 Kelvin ile 1 Kelvin arasında değişir. Örneğin katı cıvanın kritik sıcaklığı 4,2 Kelvin'dir. 2009'daki bir ölçüme göre, bilinen bir süperiletken için en yüksek kritik sıcaklık, 39 Kelvin ile magnezyum diborit'e aittir ancak bu maddenin bazı egzotik özellikleri onun bilinen bir süperiletken olarak sınıflandırılması konusunda şüphe uyandırmaktadır. Cuprate süperiletkenlerin kritik sıcaklıkları çok daha yüksektir, örneğin YBa2Cu3O7 'nin kritik sıcaklığı 92 Kelvin'dir; cıva bazlı cuprate maddelerin kritik sıcaklığı da 130 Kelvin'i geçebilir. Bu yüksek kritik sıcaklıklar için henüz bir açıklama yoktur. Foton alışverişiyle meydana gelen elektron eşleşmeleri bilinen süperiletkenlerdeki süperiletkenliği açıklayabilmektedir ancak yeni keşfedilen ve yüksek kritik sıcaklığı olan süperiletkenlikleri açıklayamamaktadır.

Benzer olarak, kritik sıcaklığın altında sabit bir sıcaklıkta dışarıdan uygulanan ve kritik manyetik alandan daha güçlü olan bir manyetik alanda süperiletkenler, süperiletkenliği bırakmaktadır. Bunun sebebi süperiletkenlik halinin Gibbs serbest enerjisinin, manyetik alanla birlikte ikinci dereceden artması iken normal halin serbest enerjisinin manyetik alandan zar zor bağımsız olmasıdır. Eğer bir madde, manyetik bir alan olmadan süperiletkenlik gösterirse süperiletkenlik halinin serbest enerjisi, normal halin serbest enerjisinden daha az demektir. Manyetik alan için sonlu bir değerde (bu değer sıfır manyetik alanda serbest enerjilerin farkının kareköküne orantılı olmalıdır) iki serbest enerji birbirine eşit olacaktır ve normal hale geçiş gözlenecektir. Genel olarak, daha yüksek bir sıcaklık ve daha güçlü bir manyetik alan, süperiletkenlikte bulunan elektronların daha az olması ve harici manyetik alan ile akımların London nüfuz derinliğinin daha fazla olmasına sebep olacaktır. Nüfuz derinliği hal değişiminde mutlak hale gelir.

Süperiletkenliğin başlangıcı, çeşitli fiziksel özelliklerde ani değişimlerle birlikte gelir ki bu, hal değişiminin karakteristik bir özelliğidir. Örneğin elektronik ısı kapasitesi, normal (süperiletken olmayan) bir sistemdeki sıcaklıkla orantılıdır. Süperiletkenliğe geçişte kesikli bir sıçrama gösterir ve sonrasında doğrusal olmayı bırakır. Düşük sıcaklıklarda e−α/T  şeklinde ifade edilir (α, bir sabit). Bu üstel davranış, enerji boşluğunun varlığına kanıttır.

Süperiletkenliğe geçişin hal değişimleri arasındaki türü uzun süren bir tartışma konusuydu. Deneyler, hal değişiminin ikinci tür (gizli ısı olmayan) olduğunu gösterdi. Ancak bir manyetik alanın varlığında gizli ısı vardır çünkü süperiletkenlik hali, kritik sıcaklığın altında normal halden daha düşük bir entropiye sahiptir. Deneylerle gösterilmiştir ki bunun sonucunda, manyetik alanın gücü kritik alandan büyük olduğunda gerçekleşen hal değişimi süperiletken maddenin sıcaklığında düşüşe sebep olur.

1970'li yıllarda yapılan ölçümler süperiletkenliğe geçişin, elektromanyetik alanda sebep olduğu uzun menzilli dalgalanmalar yüzünden eser miktarda birinci tür bir hal değişimi olabileceğini gösteriyordu. 1980'lerde, süperiletkenin vorteks çizgilerinin büyük rol oynadığı Bozukluk Alanı Teorisi'nin yardımıyla 2. Tip süperiletkenliğe ikinci tür hal değişimi, 1. Tip süperiletkenliğe ise birinci tür hal değişiminin (gizli ısının var olduğu değişimler) sebep olduğu ve bu iki durumun bir trikritik nokta (bir maddenin üç halinin bir arada bulunması) ile birbirinden ayrıldığı teorize edildi. Bu sonuçlar Monte Carlo bilgisayar simüslasyonlarıyla da desteklendi.

Meissner Efekti
Bir süperiletken zayıf bir harici manyetik alana koyulduğunda ve hal değiştirme ısısının altında bir sıcaklığa soğutulduğunda manyetik alanın etkisi ortadan kalkar. Meissner efekti manyetik alanın tamamen yok olmasının yerine, süperiletkene çok az nüfuz etmesini sağlar ve maddenin içerisinde üstel bozunmayla sıfırlanır. Bu nüfuz süperiletkene olan etkinin parametresidir, λ ile gösterilir ve adı da London nüfuz derinliğidir. Meissner efekti, süperiletkenlik için tanımlayıcı bir karakteristik özelliktir. Süperiletkenlerin çoğunda London nüfuz derinliği 100 nm'dir.

Meissner efekti çoğu zaman mükemmel bir elektrik iletkeninde görülecek diyamanyetizm ile karıştırılmaktadır. Lenz'in kanununa göre, bir iletkene değişken bir manyetik alan uygulandığında, iletkende bu alana zıt etki oluşturacak bir manyetik alanın oluşmasına sebep olan bir elektrik akımı meydana gelir. Mükemmel bir iletkende, oluşacak akım rastgele bir büyüklükte olabilir ve bu akımın oluşturduğu manyetik alan, harici manyetik alanın etkisi tamamen yok eder.

Meissner efekti bundan farklıdır: süperiletkenliğe geçişte oluşan spontane bir defetme olarak tanımlanabilir. Diyelim ki içinde sabit bir manyetik alan taşıyan, normal halinde bir madde var. Bu maddenin sıcaklığı kritik sıcaklığının altına indiğinde, dahili manyetik alanda bir yok oluş gözlenir, ki bu Lenz'in kanununa göre beklenmedik bir olaydır.

Meissner efekti, Fritz ve Heinz London kardeşler tarafından açıklanmıştır.

formülüyle (H, manyetik alan; λ, London nüfuz derinliği) bir süperiletkendeki elektromanyetik serbest enerjinin minimuma indirildiği görülür. London denklemi olarak bilinen bu denklem, yüzeydeki değeri ne olursa olsun bir süperiletkende bulunan manyetik alanın üstel bozunmaya uğrayacağını öngörür.
Manyetik alanı çok az veya hiç bulundurmayan süperiletkenler, Meissner durumundadır. Meissner durumu, uygulanan manyetik alan çok fazla olduğunda ortadan kalkar. Süperiletkenler bu parçalanmanın nasıl olduğuna göre ikiye ayrılırlar. 1. Tip süperiletkenlerde, uygulanan alanın kuvveti kritik değeri geçtiği zaman süperiletkenlik aniden yok olur. Maddenin geometrisine bağlı olarak, manyetik alan bulunduran normal kısımlar ile manyetik alan bulundurmayan süperiletken kısımlardan oluşan karışık bir düzene girebilir. 2. Tip süperiletkenlerde manyetik alanın gücünün kritik değeri aşmasıyla, elektrik akımı çok kuvvetli olmadıkça akıma direnç göstermeyen ve artış gösteren bir manyetik akımın maddeye nüfuz ettiği (vorteks durumu) bir durum oluşur. İkinci bir kritik noktanın aşılmasıyla ise süperiletkenlik yok olur. Vorteks durumu, elektronik süperakışkandaki vorteksler sebebiyle meydana gelir. Duruma göre bu vortekslere fluxon adı verilir çünkü bu vortekslerin taşıdığı akım kuantumlaşmıştır. Birçok saf element süperiletkenleri 1. Tiptir, saf olmayan ve bileşik olan maddelerin neredeyse tamamı da 2. Tiptir.

London Döngüsü
Dönen bir süperiletken, dönüş ekseniyle hizalanmış bir manyetik alan oluşturur. Bu efekt, bir NASA görevi olan Gravity Probe B'de kullanılmıştır. Bu deney dönen dört süperiletken topacın manyetik alanlarını hesaplayarak dönüş eksenini bulmak için yapılmıştır. Bu etki, deney için hayati önemdeydi çünkü başka hiçbir özelliği bulunmayan bir kürenin dönüş eksenini hesaplamak için kullanılabilecek sayılı yöntemlerden bir tanesiydi.

Süperiletkenliğin Tarihi

Süperiletkenlik 8 Nisan 1911 tarihinde, dondurucu soğuklarda katı cıvanın direnci üzerine çalışan Heike Kamerlingh Onnes tarafından bulunmuştur. Onnes, 4,2 Kelvin'de direncin aniden yok olduğunu gördü. Tarih boyunca farklı maddelerin süperiletkenlikleri keşfedildi.

Süperiletkenliğin işleyişini bulmak için birçok deneme yapıldı. 1933'te Meissner ve Ochsenfeld'in süperiletkenlerin manyetik alanları yok etmesini bulmasıyla önemli bir adım atılmış oldu. 1935'te Fritz ve Heinz London, Meissner efektinin süperiletken akım tarafından taşınan elektromanyetik serbest enerjinin minimuma indirilmesiyle görüldüğünü açıkladı.

London Teorisi
Süperiletkenlik üzerine ilk fenomenolojik teori, London kardeşler tarafından ortaya konulan London teorisidir. Denklemlerinin en büyük başarısı, Meissner efektini açıklayabilmesidir.

London denklemleri;

Geleneksel Teoriler (1950'ler)
Bu teoriler arasında Ginzburg-Landau teorisi ve BCS teorisi gösterilebilir.

Ginzburg-Landau teorisi, Landau'nun ikinci tür hal değişimleri teorisini Schrödinger'inkine benzeyen bir dalga denklemiyle birleştirdi ve süperiletkenlerin makroskobik özelliklerini açıklamada büyük rol oynadı. Abrikosov, Ginzburg-Landau teorisinin sonradan 1. Tip ve 2. Tip olarak adlandırılacak iki çeşidi belirttiğini kanıtladı. Abrikosov ve Ginzburg 2003 Nobel Ödülü'nü kazandı. Ginzburg-Landau teorisinin dört boyutlu versiyonu olan Coleman-Weinberg modeli de kuantum alanı teorisi ve kozmolojiye katkı sağladı.

1950'de Maxwell ve Reynolds süperiletkenin kritik sıcaklığının, bileşen elementinin izotopik kütlesine bağlı olduğunu kanıtladı. Bu önemli keşif elektron-fonon etkileşimini süperiletkenliğe sebep olan mikroskobik mekanizma olarak gösterdi.

Süperiletkenliğin tamamlanmış mikroskobik teorisi 1957'de Bardeen, Cooper ve Schrieffer tarafından öne sürüldü. BCS teorisi, süperiletken akımının, süperakışkan Cooper eşlerinden oluştuğunu gösterdi. Teorinin sahipleri 1972 Nobel Ödülü'nü aldı.

1958'de Bogulyubov'un, BCS dalga fonksiyonunun, Hamiltonian elektroniğinin benzer bir dönüşümüyle açıklanabildiğini göstermesiyle BCS teorisi sağlamlaştı.

Süperakışkanlığı anlamanın temelinde BCS teorisinin perspektifinden bakmak vardır.

Ek Tarihçe
1954'te kriyotronun icadıyla süperiletkenlerin pratik bir biçimde uygulanması sağlandı. Kritik manyetik alan değerleri farklı olan iki süperiletken birleştirilerek birkaç bilgisayar parçası geliştirilmiş oldu.

Süperiletkenliği keşfinden hemen sonra Onnes, süperiletkenlerle bir mıknatıs yapmak istedi ancak manyetik alanların, kullandığı maddelerdeki süperiletkenliği yok ettiğini gördü. Bu düşünceyi 1955'te Yntema gerçekleştirdi. 1961'de Kunzler, Buehler, Hsu ve Wernick 4,2 Kelvin ve 8.8 Tesla'da üç kısmı niyobyum, bir kısmı kalaydan oluşan bir bileşiğin 100,000 amper/m2 elektrik akımını kaldırabileceğini keşfetti. Sonrasında ise niyobyum-kalay ve niyobyum-titanyum bileşiklerinin sırasıyla 20 ve 10 Tesla büyüklüklerinde manyetik alan oluşturabileceği keşfedildi ve bu bileşikler süpermıknatıslarda kullanılmaya başlandı. Günümüzde de MR sistemlerinde bu bileşikler kullanılmaktadır.

1962'de Josephson'ın teorisine göre bir süperakım, ince bir yalıtkan katmanıyla ayrılan iki süperiletken arasında akabilirdi. Josephson etkisi, süperiletken kuantum müdahale aygıtlarında kullanılmaktadır. Aynı zamanda manyetik akım kuantumunu hesaplamak için kullanılmaktadır. Josephson'a 1973'te Nobel Fizik Ödülü verilmiştir.

2008'de, süperiletkenliğe sebep olan mekanizmanın, süperyalıtkanlığa da sebep olabileceği ileri sürülmüştür.

Yüksek Isılı Süperiletkenler
1986'ya kadar fizikçiler BCS teorisinin, 30 Kelvin'den yukarıda süperiletkenliğe olanak vermediğine inandılar. O yıl Bednorz ve Müller lantan bazlı bir cuprate perovskite maddede süperiletkenliği keşfettiler. Bu maddenin hal değiştirme sıcaklığı 35 Kelvin'di. İkisi 1987 Nobel Ödülü'nü aldılar. Sonrasında ise lantanı itriyumla değiştirmenin, kritik sıcaklığı 92 Kelvin'e yükselttiği keşfedildi.

Bu sıçrayış, soğutucu olarak sıvı helyum yerine sıvı azotun kullanılmasını sağlar. Sıvı azotu bulmak, sıvı helyum bulmaya göre çok daha kolaydır.

Birçok cuprate süperiletken keşfedilmiştir ve bu maddelerin süperiletkenlik teorilerini bulmak, yoğun madde fiziğinin en zorlu görevlerinden biri olmuştur. Günümüzde iki teori mevcuttur: rezonans üreten değerlik bağı teorisi ve dönüş dalgalanması teorisi.

1933'ten beri en yüksek ısılı süperiletken; cıva, baryum, kalsiyum, bakır ve oksijen içeren seramik bir metaldir. Kritik sıcaklığı 133 – 138 Kelvin arasında olarak düşünülmektedir ancak 138 Kelvin'in doğruluğu henüz deneysel onay almamıştır.

Şubat 2008'de demir bazlı süperiletkenler bulunmuştur. 2015'te de hidrojen sülfürün 203 Kelvin'den aşağıda süperiletkenlik gösterdiği keşfedildi ancak bu durum yalnızca yüksek basınçta gerçekleşiyordu.

Kullanım Alanları
Süperiletken mıknatıslar, bilinen en güçlü elektromıknatıslardandır. MR makinelerinde, kütle spektrometrelerinde, parçacık hızlandırıcılarındaki ışın yöneten mıknatıslarda ve bazı tokamaklarda kullanılmaktadırlar. Ayrıca manyetik ayrım için de kullanılabilirler.

1950'ler ve 1960'larda süperiletkenler kriyotron anahtarlı deneysel dijital bilgisayar yapımında kullanıldı. Daha yakın zamanda ise hızlı tekil akım kuantumu teknolojisini baz alarak dijital çevrimler yapmak için kullanılmıştır.

Süperiletkenler Josephson bağlantıları kurmak için kullanılmaktadır. Normal halden süperiletkenliğe geçişteki direnç değişimi dondurucu mikro-kalorimetre foton dedektörlerindeki termometreleri yapmak için kullanılmaktadır. Aynı efekt hassas bolometreler yapmak için de kullanılmaktadır.

Yüksek ısılı süperiletkenlerdeki boyut ve maliyet avantajı birkaç pazarlama alanında kullanılmaya başlanmıştır. Örneğin bir rüzgâr türbininin süperiletken maddelerle yapılması daha ucuzdur.

İleride gelebilecek kullanım alanları arasında elektrik gücü iletimi, güç depolama aygıtları, elektrik motorlar, manyetik yükseltim araçları ve süperiletken manyetik dondurma yer almaktadır. Ancak süperiletkenlik hareket eden manyetik alanlara duyarlıdır, bu yüzden hareket eden manyetizmalı teknolojilerin geliştirilmesi, sabit manyetizmalı teknolojilere göre daha uzun sürecektir. Günümüzdeki elektrik kablolarına kıyasla, süperiletken kablolar daha verimlidir ve daha az yer kaplar.

Süperiletkenlikte Nobel Ödülleri
Heike Kamerlingh Onnes (1913)

Bardeen, Cooper, Schrieffer (1972)

Esaki, Giaever, Josephson (1973)

Bednorz, Müller (1987)

Abrikosov, Ginzburg, Leggett (2003)

Kosterlitz, Haldane, Thouless (2016)

Daha fazla bilgi

Cooper çifti

Cooper çiftleri negatif elektrik yüklü elektron atom örgüsün içinden geçerken pozitif yüklü iyonlarla elektromanyetik etkileşime geçerse Cooper çifti oluşup atom örgüsünün şekli bozulur. Cooper çiftleri süperiletkendeki akımın taşıyıcılarıdır fonon alışverişi ile bağlı kalırlar. Fonon kristal titreşim kuantumudur. Parçalayıcısı düzen parametresiyken adını Leon Neil Cooper'dan alır.

Öncelikle, Cooper çiftlerini oluşturan elektronlar tek bir atoma bağlı değildir. Bunlar, aynen metallerdeki gibi malzeme içinde serbestçe dolaşan elektronlardan oluşuyor. Bazı atomların (metal atomları) en dış kabuklarındaki elektronlar atomlara diğerlerinden çok daha zayıf bağlanmıştır. Atomları bir araya koyarak malzemeyi oluşturduğunuzda, bu elektronlar bir atomdan diğerine rahatça geçerek, malzeme içinde serbestçe dolaşmaya başlarlar. Küçük bazı farklar dışında bu hareket parçacıkların boş uzaydaki hareketine oldukça benziyor. Biz bu tip malzemelere "metal" diyoruz. Süperiletkenlikte metallerde, bu serbest elektronların birbirleriyle "bir şekilde" etkileşerek Cooper çiftleri oluşturmasıyla oluşuyor. Etkileşme BCS tipi dediğimiz süperiletkenlerde, atomların titreşmesi aracılığıyla gerçekleşiyor. Yani, bir elektron çevresindeki atomların titreşmesine neden oluyor, bu titreşimler uzağa yayılıyor ve başka bir elektronun hareketini etkiliyor. Fakat elektronların etkileşmesi için bu tek bir olası mekanizma değil. Özellikle seramik süperiletkenlerde başka etkileşme mekanizmalarının olduğu düşünülüyor.

Önemli olan bir nokta bu etkileşmenin çok zayıf olması. Bunun bir sonucu, elektronların birbirlerine bağlanması için sıcaklığın çok düşürülmesi gerekiyor. Bu da, belli bir kritik sıcaklığın altında gerçekleşiyor. Kritik sıcaklık her malzeme için farklı. O malzemedeki elektronların ne kadar büyük titreşim yaratabildiklerine (BCS mekanizması için), elektron yoğunluğuna vb. birçok faktöre bağlı. Birçok malzeme için bu 1 Kelvinin bile altında, kurşun için 7K, magnezyum diborid için 39K, seramikler için daha yüksek. Şu andaki dünya rekoruna 138K ile bir seramik sahip. Ama, bütün malzemeler süperiletken olamıyor. Bunun nedeni bu malzemelerde Cooper çifti oluşturacak derecede yeterince güçlü bir etkileşmenin olmaması olabilir ya da deneysel olarak yeterince düşük sıcaklıkları henüz elde edemediğimizden de olabilir. Bazı metallerse, normal basınç altında hiçbir zaman süperiletken olamadığı halde, yüksek basınç altında ve uygun sıcaklık altında süperiletken olabiliyor (örneğin demir). Şu anda, hangi malzemenin hangi sıcaklık (ve basınç) altında süperiletken olacağını güvenilir bir şekilde söyleyebilen bir kuram yok. Süperiletkenlik alanındaki en büyük sorun, kuramların bu anlamdaki yetersizliği. Gelecekte oda sıcaklığında süperiletken olan malzemeler bulunacağı umuluyor. Ama o zamana kadar, bilim adamları güçlü soğutucularla çalışmak zorunda. Kritik sıcaklığın üzerinde bir süperiletkenin metale dönüşmesi, bu malzemelerin normalde metal olmasından kaynaklanıyor, başka bir şey değil.

Elektronlar arasındaki etkileşmenin zayıf olmasının ikinci bir sonucu, bu elektronlar bağlanıp bir Cooper çifti oluşturduklarında aralarındaki uzaklığın oldukça büyük olması. (Zayıf etkileşme => büyük uzaklık, düşük kritik sıcaklık). Diğer bir takım nedenlerden dolayı bu uzaklığa "uyum uzaklığı" deniyor ve değeri 1000 Angstrom ile bazı seramiklerde 30 Angstrom arasında değişiyor. Atomların çapının birkaç Angstrom olduğunu hatırlarsanız, bir Cooper çiftindeki iki elektron arasında yüzlerce başka elektron olduğunu görebilirsiniz. Bunun bir anlamı, bir çiftteki elektronlardan birinin rahatlıkla bağdan kurtulup başka bir çifte bağlanabilmesi olasılığı. Yani, malzeme içinde bir kere birbirlerine bağlandı mı artık ayrılmayan çiftler yerine çok daha karmaşık bir durum söz konusu. Bu nedenle süperiletkenlerin kuramsal tasviri oldukça karmaşık ve yine bu nedenle süperiletkenlikle Bose-Einstein yoğuşması arasında birebir ilişki kuramıyoruz. (Halbuki iki olay birbirine çok benziyor). Bir çifti oluşturan elektronların enerjileri aynı da olabilir, farklı da. Bağlanmayı sağlayan etkileşme çok zayıf olduğundan, çiftin bağlanma enerjisi çok düşük. Bu nedenle elektronların enerjileri de aşağı yukarı aynı olmalı; enerjileri arasında çok büyük farklar olmamalı. Elbette bu elektronlar birbirleri arasında momentum ve enerji değişimi gerçekleştiriyorlar, ama söz konusu enerjiler bağlanma enerjisine göre çok düşük. Çiftin dağılarak iki bağımsız elektrona dönüşmemesi için bunlar zorunlu.

Cooper çiftlerinin oluşmasının neden sıfır dirence yol açtığı sorusununsa basit bir cevabı yok. Standart, Bose-Einstein yoğuşması cinsinden açıklaması şöyle: Kuantum kuramına göre elektron bir fermiyondur; yani aynı kuantum durumunda bulunamayan, Pauli dışlama ilkesine uyan parçacıklar. Buna karşın çift sayıda fermiyon içeren bir sistemse bir bozondur. Bozonlar da, fermiyonların aksine aynı kuantum durumunda bulunmaya çalışır. Örneğin helyum atomu, 2 proton, 2 nötron ve 2 elektrondan, dolayısıyla 6 fermiyondan oluşan bir bozondur. Bose-Einstein yoğuşması olayında, bozonların büyük çoğunluğu aynı kuantum durumuna girer. Bu durumda, eğer bir takım bozonlar bir yöne doğru sabit hızla hareket ediyorsa, bütün diğer bozonlar da aynı yöne doğru aynı hızla gitmek isteyecektir. Belli bir sıcaklığın altında sıvı helyumda gördüğümüz "süper akışkanlık" bu kuantum olgusundan kaynaklanıyor. Süperiletkenlerde de Cooper çiftleri bir bozon gibi davranıyor (ama, bir Cooper çiftini, değişmez bir parçacık olarak düşünmek pek doğru değil). Dolayısıyla, akım taşıyan bir durumda, bütün Cooper çiftleri aynı yönde, aynı hızla hareket etme eğiliminde. Dolayısıyla, bu akımdan bir Cooper çiftini çıkarmak (yavaşlatmak) enerji isteyen bir olay, normal dirençli metallerdeki gibi dışarıya enerji veren bir olay değil.

BCS kuramı

Bir metalde atom örgüsünü oluşturan atomların birlikte hareket ettiği biliniyordu. Bu yapı belli enerji ve frekanslarda titreşiyordu. Titreşimin artması fonona bağlıydı frekans ise atom kütlesine bağlıydı. Cıva için kritik sıcaklığın cıva izotopuna göre değişiyordu bu da süperiletkenliği fononla ilgisi olduğunu kanıtlıyordu. Negatif atom örgüsünün içinden pozitif yüklü iyonlarla elektromanyetik etkileşim yapmasının sonucu elektronları birlikte hareket ettirmeye çalışıyordu ve bu çiftlere Cooper çifti denildi.
Süperiletkenliği anlamaya yönelik geniş çapta kabul edilmiş ilk teori 1957 yılında John Bardeen, Leon Cooper ve John Schrieffer adındaki Amerikalı fizikçilerden geldi ve onlara 1972'de Nobel ödülünü kazandırdı. Bu teori BCS teorisi olarak bilinmekte olup, adı bilimadamlarının soyisimlerinin başharflerinden derlenmiştir.

BCS teorisi, süperiletkenliği mutlak sıfıra yakın değerlerde olan elementleri ve basit alaşımları (1. tip süperiletkenler) açıklamakla birlikte yüksek sıcaklık süperiletkenlerini açıklamakta yetersiz kalmaktadır.

BCS teorisine göre elektronlar kristal bir örgünün içinden geçerken, örgü içeri doğru bükülme gösterir ve fonon denen ses paketleri oluşturur . Bu fononlar deforme olmuş alanda pozitif bir yük yatağı oluşturarak  arkadan gelen elektronların aynı bölgeden geçmesine olanak sağlarlar. Elektronların çiftler halinde geçmesine sebep olan bu olaya 'phonon-mediated coupling' (fonon yardımıyla eşleşme) denir ve süperiletkenliğe olanak sağlar. Bu çift COOPER ÇİFTİ olarak adlandırılır.

Süperiletkenliğin teknolojik uygulaması
Manyetik güç depolama
Maglev trenleri
Maglev rüzgâr türbinleri
SQUIDs
Süperiletken bolometreler
Süperiletken kablolar

Kaynakça

Galeri
https://en.wikipedia.org/wiki/Superconductivity#/media/File:Meissner_effect_p1390048.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Superconductivity#/media/File:Ehrenfest_Lorentz_Bohr_Kamerlingh_Onnes.jpg

Süperiletkenlik


Asur, Mezopotamya'nın kuzey kısmında, günümüzde Musul yöresinde, Dicle Irmağı'na bakan bir plato üzerinde kurulmuş antik bir kenttir. Bölgedeki arkeolojik kazılar, MÖ 3. binyılın başlarında burada bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Ancak yayılma alanı ve diğer nitelikleri hakkında kesin bilgilere ulaşılamamıştır. Bugüne kadar tespit edilen yapı kalıntıları, antik Mezopotamya'da yapıldığı gibi, eski yapıların üstüne aynı tarzda inşa edilmiş olan bir İştar tapınağı altında kalmış temellerdir. Asur, Kalah ve Ninova kentleri Asur'un başlıca kentleridir.

Tarih
Bir hükümdarlık olarak Asur tarihi üç ayrı dönemde, imparatorluk olarak var olmuştur. Bu imparatorluklar; MÖ 2. binyılın ilk yarısı Eski Asur İmparatorluğu, MÖ 2. binyılın ikinci yarısı Orta Asur İmparatorluğu ve MÖ 1000-612 Yeni Asur İmparatorluğu'dur. Eski Asur İmparatorluğu Akadlı İluşuma tarafından kurulmuş, daha sonra Babil hükümdarı Hammurabi'nin çağdaşı olan Amurru I. Şamşi-Adad ile devam etmiştir. Eski Asur, I. Şamşi-Adad'ın hükümranlık döneminde Bereketli Hilal'de hâkimiyet alanı en geniş ve en güçlü devlet hâline gelmiştir. Anadolu'ya yönelen ticari girişimlerin canlandırdığı ekonomik durum, bu gelişmede belirleyici olmuştur.

Asur'un yükselişinde, kral İluşuma ve oğlu Erişum (MÖ 1939-1900) zamanlarında, bu iki kralın ticaret konusundaki politikaları büyük rol oynamıştır. İluşuma Güney Mezopotamya'dan gelen tüccara bir takım imtiyazlar tanımış, onları bu şekilde Asur'a çekmeyi başarmıştır. Aynı zamanda doğu ile yapılan kalay ticaretini de kontrol altına almayı başarmıştır. Böylece Güney Mezopotamyalı tüccar Asur'a gelip daha ucuz fiyattan kalay alabilmekte, çoğunluğu Basra Körzesi üzerinden gelen bakırı satabilmekteydi. Güneyden gelen üç kervan yolu olduğu anlaşılmaktadır, Ur-Nippur-Asur, Dicle üzerinden ve Elam-Dicle doğusundaki Der-Asur yolları. İluşuma'nın oğlu Erişum ise altın, arpa, bakır, gümüş, kalay ve yün ticaretini vergiden muaf tutarak bu ticareti büyük ölçüde Asur üzerine çekmiştir. Asur'un ticari yönden sağladığı bu gelişme, söz konusu iki kralın hükümdarlık döneminin sahip olduğu bu avantaj önemlidir. Dönem bir yandan III. Ur Hanedanlığı'nın yıkıldığı dönemdir. Diğer yandan ise MÖ 2. binyıl başlarından itibaren Anadolu'da yaşanan gelişmeler bakımından önem taşır. Anadolu'da bu dönemde küçük köy toplulukları yerine yerel hükümdarların idaresindeki kentlerin gelişmeye başladığı görülmektedir. Bu kentler gelişen iş bölümü ve artan nüfuslarıyla önemli birer pazar hâline gelmiştir.

Kısa sürede Asur, konumunun da sağladığı avantajla diğer kentlerden çok daha önemli ve zengin bir kent hâline geldi. Bu denli hızlı gelişmede, başta Kaneş olmak üzere Anadolu'da yerel hükümdarların izniyle ve onlara vergi ödeyerek yapılan ticaretin payı büyüktür. Kaneş'deki Asurlu tüccarlar birkaç kuşak içinde antik çağların milyonerleri sayılabilecek kadar zenginleştiler. Üstelik Anadolu'yla olan ticaret bu tüccarlarla sınırlı kalmadığı, Anadolu'da yapılan kazılarda bulunan kil tabletlerden anlaşılmaktadır. Asur iş çevreleri, son derece gelişkin, bir o kadar da karmaşık, özgün bir finans düzeni oluşturmuşlardı. Anadolu'yla ticarette kullanılan sermayenin bir kısmı, bu ticaretin dışındaki bazı yatırımcılar tarafından, kârın sözleşmeyle belirlenmiş bir bölümü karşılığında sağlanan uzun vadeli yatırımlarla finanse etmekteydi. Ticaretle Asur'a akan kazanç, kentin imarı yanında büyümesini ve zenginleşmesini sağlamıştır.

Asur, krallığın merkezi oldu ve Asurlular MÖ 19. yüzyılda kurdukları devleti giderek genişlettiler. MÖ 1300'de Asur kralı I. Salamanasar, Kalde ve Asur ülkelerini birleştirdi. Sonra bir dönem Hititler'in egemenliğine giren Asurlular MÖ 14. yüzyıl ortalarına doğru yeniden egemenlik elde ettiler. Kral I. Tiglat-Pileser zamanında (MÖ 1100) Karadeniz ve Akdeniz'e kadar sınırlarını genişlettiler.

Kral 2. Sargon iki kez Babil'i ele geçirdi. Suriye ve Mısır'ı yendi. Asur devleti, Asurbanipal (MÖ 668-626) en parlak dönemini yaşadı. Nil Nehri ile Basra Körfezi arasındaki tüm ülkeleri egemenlik altına aldı. Fakat bu dönem uzun sürmedi. Asur devleti, Medler'in saldırısı sonunda yenilerek ortadan kalktı (MÖ 612).

Uygarlık
Asurlular, aslen Kuzey Irak'ta, Dicle kıyısında bulunan Aşur/Asur (Qalat Şarqat) şehri ve çevresinde yaşayan bir Sami toplulukken özellikle MÖ 2000 sonrası doğu-batı arası küresel ticaretten faydalanarak gelişmiş ve topraklarını genişleterek ülkelerini bir imparatorluğa dönüştürmüş İlk Çağ topluluğudur. Başkentleri Ninova'dır. Mutlak monarşi ile yönetilmişlerdir.

İlk Çağ'da, Orta Doğu'nun en büyük imparatorluklarından birinin merkezi olmuştur. MÖ 2. binyılın başından itibaren özellikle Anadolu'da koloniler kurmuş, Anadolu'ya yazıyı taşımışlardır. Asur ülkesi, önceleri Babil'e, MÖ 2. binyılın büyük bölümü boyunca Mitannilere bağımlı kalsalar da MÖ 14. yüzyılda bağımsızlıklarını kazanmış ve Fırat'a kadar topraklarını genişleterek buralara yerleşmişlerdir. Daha sonra Mezopotamya'da, Anadolu'nun güneydoğusunda, zaman zaman da Suriye'nin kuzeyinde büyük güç kazanmışlardır

Yıkılış
I. Tukulti-Ninurta'nın ölümünden (MÖ 1208) sonra gerileme dönemine girdi. MÖ 11. yüzyılda I. Tiglat-Pileser zamanında kısa süre yeniden eski gücüne kavuştuysa da, bunu izleyen dönemde hem Asur Krallığı, hem de düşmanları, yarı göçebe Aramilerin akınlarıyla yıprandı. MÖ 9. yüzyılda Asur kralları sınırlarını yeniden genişletmeye başladılar. MÖ 8. yüzyılın ortasından MÖ 7. yüzyılın sonuna değin III. Tukultī-Apil-Ešarra (III. Tiglath-Pileser), II. Šarru-Kinu (II. Şarrum-Ken, II. Sargon) ve Sin-Ahhe-Eriba (Sinahherib) gibi güçlü kralların önderliğinde Basra Körfezinden Mısır'a kadar uzanan toprakları egemenlikleri altında birleştirerek günümüzde Yeni Asur İmparatorluğu olarak adlandırılan bir imparatorluk kurdular.

Son büyük Asur kralı, Aššur-Bāni-Apli (Aššurbanipal)'di. Aššur-Bāni-Apli (Aššurbanipal) (Aššurbanapal, Ailein Halefi - Son Büyük Asur Kralı), Elam'ı ele geçirerek bölge halkını yok etmiştir.

Bu dönemde sanatta büyük bir gelişme olduğu bilinmekteyse de, hükümdarlığın son yılları ve MÖ 627'deki ölümünü izleyen dönemin olayları karanlıkta kalmıştır. Asur Krallığı MÖ 612-609'da Keldaniler'in ve Medler'in ortak saldırılarıyla yıkılmıştır.

İmparatorluğun çökmesiyle birlikte Asur halkı da tarihî kayıtlardan silinir. Son olarak Harran ve çevresinde yaşadıkları bilinmekle birlikte kayıtlarda yer almasa da eski imparatorluk topraklarında daha sonraki yüzyıllarda da yaşamlarını sürdürdükleri ve zamanla bölgenin diğer halkları içinde eriyip gittikleri aşikârdır.

Acımasızlıkları ve savaştaki atılganlıklarıyla tanınan Asurlular, anıtsal yapılar da bırakmışlardır. Ninive, Asur, Kalah (Nimrud), Dur Şarrukin (Horsâbad) ve başka yerlerde bulunan kalıntılar, Asurların mimarideki ustalığını göstermektedir. MÖ 612'de Med-Babil kuvvetleri tarafından Asur Devleti'ne son verilmiştir.

Günümüzde bazı Süryani toplulukları Asurluların soyundan geldiklerini iddia etmektedirler.

Kaynakça

Yararlanılan kaynaklar
 Sırrı Tiryaki, "Asur-Urartu İlişkilerinde Yerel Beylikler ve Onların Rolü"
Amelie Kuhrt, "Eski Çağ'da Yakındoğu" Cilt 1 Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları – Şubat 2017
 Hakan Erol, "Eski Asur Şehir Devletlerinde Ticari Tekelleşme Politikası"
 Arzu Ötümlü, "Tarihten Günümüze Kadar Bereketli Hilal'de Sosyo-Ekonomik Yapı"
 Joshua J. Mark, "Ashur"

IŞİD tarafından tahrip edilen binalar ve yapılar

Asur


NGC 97 este o galaxie eliptică situată în constelația Andromeda. Aceasta a fost descoperită de către John Herschel în 16 septembrie 1828.

Note

Legături externe
 NGC 97 pe WikiSky
 NGC 97 pe spider.seds.org

Galaxii eliptice
Obiecte NGC
Constelația Andromeda
Obiecte astronomice descoperite în 1828
Obiecte astronomice descoperite de John Herschel

NGC 97


Le Conseil d'État du canton de Thurgovie () est le gouvernement du canton de Thurgovie, en Suisse.

Description
Le Conseil d'État est une autorité collégiale, composée de cinq membres. Il siège à Frauenfeld.

Chaque conseiller d'État est à la tête d'un département (en allemand : Departement). Les départements portent les noms suivants :

 Département de l'intérieur et de l'économie (Departement für Inneres und Volkswirtschaft)
 Département de l'éducation et de la culture (Departement für Erziehung und Kultur)
 Département de la justice et de la sécurité (Departement für Justiz und Sicherheit)
 Département des constructions et de l'environnement (Departement für Bau und Umwelt)
 Département de l'économie (Volkswirtschaftsdepartement)
 Département des finances et des affaires sociales (Departement für Finanzen und Soziales).

Élection et durée du mandat
Les membres du Conseil d'État sont élus au scrutin majoritaire à deux tours pour une période de quatre ans.

Le président et le vice-président sont élus pour un an par le Grand Conseil. Ils prennent leurs fonctions le  et les remettent le  suivant. Le président n'est pas directement rééligible.

Membres pour la législature 2020-2024
Élection du :

 Carmen Haag (PDC/Le Centre), Département des constructions et de l'environnement
 Monika Knill-Kradolfer (UDC), Département de l'éducation et de la culture. Présidente de  à 2022
 Cornelia Komposch-Breuer (PS), Département de la justice et de la sécurité
 Urs Martin (UDC), Département des finances et des affaires sociales
 Walter Schönholzer (PLR), Département de l'intérieur et de l'économie. Président en 2020-2021

Anciennes compositions

Histoire
La première femme à accéder au Conseil d'État est Vreni Schawalder (PS), le . La deuxième à y accéder et la première à en être élue présidente est Monika Knill-Kradolfer, le .

Références

Annexes

Bases légales

 Geschäftsreglement des Regierungsrates (GRR/TG) du ,  172.1

Liens externes

 Pages consacrées au Conseil d'État sur le site officiel du canton

Thurgovie
Politique dans le canton de Thurgovie

Conseil d'État du canton de Thurgovie


سينكو دي مايو  ومعناه: "الخامس من أيار (مايو)؛ هو يوم العطلة الإقليمية في المكسيك، ويحتفل به في المقام الأول في ولاية بويبلا، مع بعض اعتراف محدود في أجزاء أخرى من المكسيك. العطلة بمناسبة ذكرى انتصار الجيش المكسيكي (غير الكامل) على القوات الفرنسية في مَعْرَكة بِويَبلا يوم 5 مايو 1862، تحت قيادة الجنرال المكسيكي اجناسيو ساراجوزا

ويعتبرالخامس من مايو هو تاريخ إحياء ذكرى «مَعْرَكة بِويَبلا» والتي تتميز بأنها المرة الأولى التي استطاع فيها جيش المكسيك بهزيمة قوة أجنبية مجهزة جيداً بالعدة والعتاد، والتي كانت في هذه الفترة تتمثل في الجيش الفرنسي. وقد قامت المعركة في مدينة «بويبلا دى ساراجوزا» في الخامس من مايو عام 1862 بين جيشي كلاً من فرنسا والمكسيك.

السياق التاريخي
في عام 1862 عانت البلاد من الإفلاس، بسبب الحروب والصراعات الدائمة والتي استمرت على مدى نصف قرن، والتي بسببها أيضاً لم تستطع تكوين جبهة لمواجهة أي من الأمور العاجلة، ولذلك قام الرئيس «بنيتو دى خواريس» في السابع عشر من يوليو عام1861 بإصدار قرار بإطالة المدة لسنتين لدفع الديون الخارجية للبلاد الأوروبية. وفي أكتوبر من نفس العام قامت كلاً من فرنسا وإنجلترا وإسبانيا بعقد «مؤتمر/ إتفاقية لندن»
وقد وافقت تلك الدول على إرسال جيوشها إلى المكسيك للمطالبة بديونهم المستحقة والتي قد بلغت حوالي 80 مليون بيسو، وكان نصيب إنجلترا ما يقرب من 69 مليونا وتسعة ملايين لإسبانيا ومليونين لفرنسا، وقد رفضت كل تلك الدول التفاوض عن طريق الطرق الدبلوماسية والتفاهم حول دفع تلك الديون لاحقاً، ولذلك قرر «نابوليون الثالث» حاكم فرنسا بغزو المكسيك لتأسيس نظام ملكي لصالح أوروبا، طامحاً لمستقبل يمدّ فيه سيطرته الإمبريالية إلى الولايات المتحدة الأمريكية، ولهذا الغرض كان لزاماَ عليه حلّ الحكومة المكسيكية والتي كانت قد تكونت من قِبل الرئيس «بنيتو خواريث» في أبريل عام 1862، رست السفن الفرنسية في ميناء «فيراكروث» ثم باشروا الهجوم نحو منتصف الجمهورية، بعد العديد من الهجمات في الخامس من مايو من نفس العام أقيمت معركة على تلّ «لوريتو» والذي على قمته كانت توجد فرقة مجهزة بقوة للدفاع عن مدينة «بويبلا»، وكان الجنيرال «إجناسيو ساراجوزا» هو بطل المعركة قائدً لحوالي ألفي جندي وألفين وسبعمائة قروىّ مسلحين بالسواطير ووقذائف رماح تدعى «تشيناكاس» وهي مصنوعة من الخشب وذات سنّ معدني، بينما أستخدمت القوات الفرنسية المسدسات والبنادق الخفيفة والمدافع والحِراب ذات السنّ المعدني.

كان التقرير الذي أرسله الجنيرال «ساراجوزا» إلى الرئيس «بنيتوخواريث» عن إخضاع قوات العدو، واضحاً ومقتضباً وكان نصّه كالتالي «لقد كلل المجد القوات الوطنية، أما القوات الفرنسية قد تم تدبر أمرها بكل حزم في المعركة، وقائدهم بكل شموخ وغرور» لم يدم الانتصار الأول للمكسيك طويلاً، فبعد عام قامت خمسة وثلاثون ألف قوة فرنسية بهزيمة جيش المكسيك، وبهذه الطريقة استطاعت فرنسا السيطرة على العاصمة وتم تنصيب النمساوى«ماكسميليانو» وزوجته «كارلوتا»، كإمبراطور وإمبراطورة للمكسيك
لم يحتفظ الإمبراطور بإمبراطوريته لوقت طويل، فقد استمر انتصار فرنسا لمدة ثلاث سنوات فقط، ففي عام 1867 وبسبب مواقف الصراع بين أوروبا والضغط من الولايات المتحدة، أصدر الإمبراطور «نابليون الثالث» بسحب الدعم العسكري والمالي عن «ماكسيميليانو»، وفي نفس الوقت حصل الجمهوريين المكسيكيين على دعم مالي ودبلوماسي من الولايات المتحدة لإقصاءهذه الدولة من «حرب الخلافة»، وبالتالي بدأت تلك الإمبراطورية الواهنة من فقد قاعدتها الشعبية الهشّة. وبحلول عام 1866 حاز الجمهوريين على مناصب هامة حتى بدأت تتلاشى مناطق ثأثير الإمبراطورية في «بويبلا» و «فيراكروث»
وفي الثاني من أبريل من عام 1867، قامت قوّات عسكرية يترأسها «بورفيريو ديّاث» الموالي للرئيس «خواريث» بأخذ مدينة «بويبلا» والتي قُضى فيها على الإمبراطورية عسكرياً، وتم حصار الإمبراطور «ماكسميليانو» في مدينة «كيريتارو» وتم سجنه وإعدامه في نفس المدينة أيضاً.

الاحتفال في بلدان أخرى

يعتبر الاحتفال السنوي «لمَعْرَكة بِويَبلا» في المكسيك ذو معنى وأهمية، ومع ذلك يتم الاحتفال بال «سينكو دى مايو» من قِبلْ الميكسيكيين المقيمين في الولايات المتحدة الأمريكية والذي يعتبروه (يوم الفخر اللاتينى)، مكتسباً أهمية كبرى للمعنى التاريخي لذلك اليوم.
وتعتبر التفسيرات التي تصف لماذا يتميّز هذا التاريخ بشعبية كبيرة في الولايات المتحدة الأمريكية، لا تعد والتي يعتبر مصدرها فهم بعض المؤرخين الذين رأوْ أن الانتصار لل «سينكو دى مايو» يُعتبر من العوامل التي ساعدت على هزم القوات الفيدرالية ضد الولايات الإستعبادية في الجنوب في الحرب الأهلية الأمريكية، حتى أن فكرة الهزيمة التي أخضعت الاحتلال الفرنسي للمكسيك وتجنبت أن «نابوليون الثالث» كان بإمكانه مساعدة قوات الاتحاد في فترة كانت بمثابة المفتاح للحرب الأهلية. مما يؤكد مدى تأثير الانتصار المكسيكي في «مَعْرَكة بِويَبلا» عام 1862 ثم بعد ذلك الموقع في تلك المدينة والذي في عام 1863 كان لديه صدى على نطاق واسع امتد إلى معركة «غيتسبورج» في يوليو عام 1863 حيث قام نصر قوّات الفيدرالية بوضع النهاية للإتحاد. في العديد من المدن الأمريكية، تقام احتفلات مختلفة حيث يجتمع ممثلي القنصليات وفرق «المارياتشى» الغنائية وفرق موسيقية مكسيكية ومطاعم وأعمال فنيّة والمهاجرين القاطنين هُناك
ويقام أهم الاحتفالات في «بلاسيتا دى أولفيرا» في مدينة «لوس أنجيلوس»، «كاليفورنيا» ويوجد في هذه المدينة بالتحديد (اتحاد سكّان الخارج) حيث يقوم بتنظيم احتفالات وطنية وثقافية.

في الثالث من مايو يوم الجمعة عام 2013 وفي الاحتفال في «بلاسيتا دى أولفيرا» تم التعريف بالكاتب «ديفيد هاييس باوتيستا» الاستاذ بجامعة UCLA والذي أصدر كتابه 'Cinco de Mayo: An American Tradition' وجهوده في البحث والتحقيق في السياق التاريخي لل «سينكو دى مايو» وبالتوافق مع اطروحة الاستاذ «هاييس»
يعتبر «سينكو دى مايو» احتفالاَ قد صنعه اللّاتين المقيمين في ولاية «كاليفورنيا» في منتصف القرن التاسع عشر مع مدلول قد تغّير مع الوقت وفي عام 1930 أصبح ذكرى تاريخية ثم تحوّل في الأربعينيات إلى تعبير عن الوطنية ثم بعد ذلك أصبح قاعدة تعبر عن ميلاد قوة «الشيكانو» أو مكسيكيّ الشمال في الستينيات. ولكن ليس فقط يُقام إحياء ذكرى معركة «بويبلا» في الحدود بين المكسيك والولايات المتحدة الأمريكية، بل أيضاً تقام احتفالات «السينكو دى مايو» في «نيويورك» في «سنترال بارك» ويتم الاحتفاء بالطلبة المكسيكيين على نطاق أوسع، ويقام عقب الاحتفالات مسابقات في العديد من المدن للعثور على سيدات مكسيكيات تتنافسن على لقب (ملكة جمال سينكو دى مايو) ناشراً البهجة بين المجتمع المكسيكي المقيم في الولايات المتحدة كما تقام أيضاً مسابقات للفتيات دون سن الرابعة لنيل لقب (أميرة سينكو دى مايو الصغيرة). في مدن أخرى للولايات المتحدة مثل «شيكاغو» و«فينكس» و «واشنطن» تجتمع الجاليات المكسيكية كرمز للوحدة والهوية، ويمتد تأثير تلك الاحتفالات إلى المجتمع المكسيكي والأمريكي، ووفقاً للأستاذ «ديفيد هاييس» يرتبط ذلك بأن الحرب الأهلية والتدخل الفرنسي قامتا في نفس الوقت وكانتا أيضاً متماثلتين في المبادئ الديموقراطية والمناهضة للعنصرية، ففي عام 1860 في الحرب الأهلية الأمريكية تم توزيع العديد من المكسيكيين في ما يقرب من مائة موقع في «كاليفورنيا» مكوّنين تجمعات وطنية تحتفل بالسينكو دى مايو وتدعم المكسيكيين والقوات المناهضة للعبودية، وبجانب الصراعات والعلاقات العتيقة بين الحربيْن في شمال-شرق المكسيك وكاليفورنيا تُقام احتفالات ثقافية للتذكير بأسباب تلك المعارك، ومع مرور الوقت تحوّل ال «سينكو دى مايو» إلى يوم فخر عرقي واحتفال ثقافي يُحتفى به في الولايات المتحدة الأمريكية، ويمكن أيضاً للأشخاص الغير مكسيكيين الاحتفال به في الولايات المتحدة الأمريكية أو في أي دولة مهتمة بالجوانب النمطيّة للثقافة المكسيكية، على سبيل المثال: دُمىَ «البينياتا» على هيئة حِمار.

مراجع

أعياد رسمية في المكسيك
أعياد رسمية في الولايات المتحدة الأمريكية
أيام ذكرى
الثقافة المكسيكية الأمريكية
الحرب الفرنسية المكسيكية
مناسبات مايو

سينكو دي مايو


Aria lui Broca este o regiune din lobul frontal al emisferei dominante (de obicei stânga) cu funcții importante în procesul vorbirii. Procesarea limbajului a fost legată de această zonă odată cu studiile lui Pierre Paul Broca care a constatat pierderea capacității de vorbire la doi pacienți cu leziuni în gyrusul frontal inferior. După această descoperire zona a devenit cunoscută ca Aria lui Broca, iar deficitul în vorbire ca Afazia Broca.

Vezi și
 Aria Wernicke

Legături externe

 "Paul Broca's discovery of the area of the brain governing articulated language", analysis of Broca's 1861 article, on BibNum [click 'à télécharger' for English version].

Telencefal
Neuroștiințe

Aria lui Broca


පෙරුමබදු පියසේන වික්‍රමසූරිය (1921 මාර්තු 10 - 19 ??) ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය නියෝජනය කරමින් දෙවිනුවර පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා විය.

වික්‍රමසූරිය 1960 මාර්තු මහ මැතිවරණයේදී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් දෙවිනුවර ආසනයට ප්‍රථමයෙන් තරග කළ නමුත් එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් මේජර් සී.ඒ.ධර්මපාල මහතාට පරාජය විය. 1960 ජූලි මහ මැතිවරණයේදී ධර්මපාල පරදවා දෙවිනුවරින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වීමට ඔහු සමත් විය. ඔහු 1964 දෙසැම්බරයේ සීපී ද සිල්වා සමඟ විපක්ෂයට ගියේය. 1965 මහ මැතිවරණයේදී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ විලියම් ද සිල්වා මහතාට අසුන අහිමි වූ ඔහු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් සමාජවාදී පක්ෂයෙන් තරඟ කර 1970 මහ මැතිවරණයේදී එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් තරඟ කර රොනී ද මෙල් මහතා අතින් පරාජයට පත් විය.

යොමු කිරීම්

1921 උපත්

පී. පී. වික්‍රමසූරිය


Kamil Kosowski (, n. 30 august 1977, Ostrowiec Świętokrzyski) este un fost fotbalist polonez care a jucat pe postul de mijlocaș.

Cariera la club
Și-a început cariera la clubul KSZO Ostrowiec Świętokrzyski din orașul său natal.

Wisła Cracovia și împrumuturi
Kosowski a devenit cunoscut în Polonia după performanțele sale pentru Wisła Cracovia în meciurile din Cupa UEFA, sezonul 2002-2003.

Evoluțiile sale bune i-au adus un transfer la 1. FC Kaiserslautern în Germania în 2003 și apoi la Southampton FC, unde a fost împrumutat pentru un an și a fost reconvocat la echipa națională a Poloniei. El a marcat o singură dată în liga pentru Southampton, într-un meci încheiat la egalitate, scor 1-1 cu Hull City.

Cadiz CF
Kosowski a semnat pe 25 ianuarie 2008 un contract pe doi ani și jumătate cu echipa din a doua divizie spaniolă Cadiz CF. Cadiz a terminat a 20-a din Segunda Division (2007-2008) și a retrogradat în Segunda Division B.

APOEL Nicosia

Pe 7 iulie 2008, a fost transferat de APOEL de la Cadiz CF și a semnat un contract pe doi ani. În prima lui apariție oficială la APOEL, Kosowski a marcat singurul gol în Super Cupa cu Anorthosis câștigată de APOEL. În primul său an în club, el a ajutat APOELul să câștiga campionatul Ciprului în sezonul 2008-09, fiind unul dintre cei mai valoroși jucători ai clubului. În sezonul următor a câștigat Super Cupa din nou și a jucat în cinci meciuri în grupele UEFA Champions League 2009-10, cu APOEL. El a declarat că participarea sa cu APOEL în Liga Campionilor a fost unul dintre cele mai importante momente din cariera sa.

Apollon Limassol
Pe 31 mai 2010 a semnat un contract pe doi ani cu Apollon Limassol , dar la sfârșitul sezonului, contractul său a fost reziliat de comun acord.

GKS Bełchatów
În iulie 2011 a semnat un contract pe un an cu GKS Bełchatów.

Carieră internațională
Kosowski a jucat în 52 de partide pentru Polonia, marcând patru goluri.

A fost inclus în lotul de 23 de jucători care a participat la Campionatul Mondial de Fotbal 2006, dar a jucat doar aproximativ cincisprezece minute împotriva Ecuadorului.

Note

Legături externe

Nașteri în 1977
Fotbaliști ai Campionatului Mondial de Fotbal 2006
Fotbaliști ai Górnik Zabrze
Fotbaliști ai Southampton FC
Fotbaliști ai Wisła Cracovia
Fotbaliști internaționali polonezi
Mijlocași
Sportivi polonezi în viață

Kamil Kosowski


Krasnoarmeiski () es un jútor del raión de Timashovsk del krai de Krasnodar, en Rusia. Está situado en la orilla izquierda del río Beisuzhok Izquierdo, afluente del río Beisug, 13 km al este de Timashovsk y 68 km al norte de Krasnodar, la capital del krai. Tenía 162 habitantes en 2010.

Pertenece al municipio Novokórsunskoye.

Enlaces externos y referencias

 Este artículo contiene datos geográficos extraídos de Google Earth y el mapa de Rusia de Yandex.ru, accesible desde este sitio enlace.
  .
 Mapa topográfico en maps.vlasenko.net .

Localidades del raión de Timashovsk del krai de Krasnodar

Krasnoarmeiski (Novokórsunskaya, Timashovsk, Krasnodar)


École Normale Supérieure eða ENS Paris, þekktur sem ENS, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. Bordeaux I leggur mikla áherslu á raunvísinda- og verkfræðigreinar.

Það er eitt virtasta menntastofnun Evrópu. Í námi hennar eru fjórtán Nóbelsverðlaun, tíu Fields medalíur og tvö Abel verðlaun.

Tenglar

 Heimasíða skólans

Háskólar í Frakklandi

École normale supérieure


Eskişehir, Türkiye'nin Eskişehir ilinin merkezi olan şehirdir. 1993 yılında çıkarılan kanunla Büyükşehir Belediyesi olmuştur. Ortasından Porsuk Çayı geçen şehir, Avrupai tarzdadır. Ayrıca içerisinde Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir Teknik Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesinin bulunması nedeniyle bir öğrenci kenti görünümündedir.

Met helvası, nuga helvası, haşhaşlı çörek, Kalabak suyu, çibörek ve lületaşı ile meşhurdur. Ayrıca balaban kebabı da Eskişehir mutfağında önemli bir yer almaktadır. İşlenebilir lületaşı, Türkiye'de yalnızca Eskişehir'de çıkarıldığı için Eskişehir taşı olarak bilinir. Türkiye'de Eskişehir ve Sivrihisar dolaylarında yetişen bir çoban köpeği olan akbaş da şehre ait önemli değerlerdendir. Sanat kurumları ve tesisleri ile kültür ve sanatta gelişmiş bir şehirdir. Anadolu Üniversitesi ve büyükşehir belediyesi bünyesinde iki adet senfoni orkestrası bulunmaktadır. Ayrıca her yıl düzenlenen Uluslararası Eskişehir Festivali ile şehirde müzik, tiyatro, resim ve sinema dallarında sergiler ve gösteriler yapılmaktadır.

Eskişehir günümüze kadar değişik uygarlıklar altında varlığını sürdürmüştür. Üzerinde kurulan medeniyetlerden bazıları Frigya, Bizans, Anadolu Selçukluları ve Osmanlı İmparatorluğu'dur.

Eskişehir 2013 yılında Türk Dünyası Kültür Başkenti ve UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Başkentliği unvanlarını taşımaktadır.

Türk Hava Yolları'nın Airbus A330-200 tipi uçağı, TC-JNG, de 'Eskişehir' adını taşımaktadır. Eskişehir, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısında yer almaktadır. İl merkezinin kuzeyinde Mihalgazi ve Sarıcakaya, doğusunda Alpu ve Ankara, güneyinde Mahmudiye, Seyitgazi ve Afyon, batısında ise İnönü ve Kütahya sınırları ile çevrilidir.

Kökeni
Şehir, Antik ve Orta Çağlarda Yunanca Dorylaion, Latince Dorylaeum ismi ile tanınan bir kenttir. Yıkık ve terkedilmiş olan Dorylaion - Şarhöyük'ün yakınında, harabenin güneyinde kalan bölgede yeni bir yerleşim oluşmuştur. W.M Ramsay'ın bildirdiğine göre, büyük olasılıkla Dorylaion harabelerine Eskişehir adı verilmiş ve bu ad o zamandan günümüze ulaşmıştır.

Tarihçe

İlkçağ'dan 11. yüzyıla kadar

MÖ 14. yüzyılda Hititler Eskişehir merkezli büyük bir devlet kurmuşlardır. Eskişehir'in önemi ve yeri dolayısıyla Hititler döneminde  Eti'lik (Beylik) olduğu görülmektedir. MÖ 12. yüzyılda Anadolu'ya giren Frigler Anadolu'ya yayılmış ve Dorylaion adı ile bölgeye yerleşmiştir. Friglerden sonra bölgeye Lidyalılar daha sonra da Persler hakimiyeti altına almıştır. MÖ 4. yüzyılda Makedon kral İskender'in eline geçen Eskişehir, İskender'in ölüm tarihi olan MÖ 323 yılına kadar İskender'in İmparatorluğu altında kalmıştır. MÖ 2. yüzyılda Roma İmparatorluğu kontrolüne geçen bölge, Roma'nın ikiye ayrılmasına kadar Roma İmparatorluğu'nun ayrıldıktan sonra da Bizans hakimiyetinde kalmıştır.

Selçuklular dönemi
Yeniden Bizans egemenliğine giren Dorylaion 1074'te Selçukluların eline geçti. Şehir Anadolu Selçukluları zamanında, Selçuklular ile Haçlılar arasında yapılan savaşlara sahne olmuştur. Bu zamanda şehrin adı '"Sultanönü"' olarak anılmaktadır. Şehir içinde Selçuklu Hanedanına ait pek çok eser vardır.

Arap coğrafyacı İbn Said (علي بن موسى المغربي بن سعيد, </u>'Ali ibn Musa ibn Sa'id al-Maghribi); Antalya - Marki (Fethiye) Körfezi arasındaki Cibâlu't Türkmân (Türkmen Dağları) adı verilen dağlık bölgede 200.000, Kastamonu yöresinde 100.000, Sultan Önü - Kütahya - Emirdağ - Karahisar-ı Sahip - Sivrihisar yörelerinde 200.000 ve Ankara'nın kuzeyindeki Karabuli denilen dağlık bölgede 30.000 çadırlık Türkmen kitlelerinin yığıldığını kaydetmektedir.

Osmanlı dönemi

1289'da Anadolu Selçukluları Eskişehir'i Osman Gazi'ye verdi. Orhan Gazi döneminde Karamanlıların eline geçen Eskişehir'i, I. Murad yeniden Osmanlı topraklarına kattı.

Fatih'in ilk zamanlarına kadar şehir Ankara Beyliği'ne bağlı olarak kalmıştır. 1451 yılından sonra Kütahya'nın Beylerbeylik haline gelmesi üzerine Anadolu İdari Teşkilatında değişiklik olmuş, bu arada Ankara'ya bağlı bulunan Eskişehir, Kütahya Beylerbeyliği'ne bağlanmıştır.

Kent 1601'de bir süre Celali Deli Hasan ve yandaşlarının eline geçti. Hüdavendigâr (Bursa) Vilayetinin Kütahya Sancağına bağlı bir kaza olan Eskişehir'e demiryolu 1890'lı yıllarda ulaştı.

Demiryolu'nun Eskişehir'e gelmesi ile şehirde ticaret canlandı.
19. yüzyıl boyunca yöreye Kafkasya, Kırım, Romanya ve Bulgaristan'dan gelen göçmenler yerleştirildi. Şehir 1877-1878 Osmanlı-Rus harbinden sonra muhacirlerin yerleştirilmeye başlamasıyla beraber gelişmeye başlamıştır.
Mondros Ateşkesi'nin maddelerinden biri olan İtilaf Devletleri'nin Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki önemli noktaları güvenlik gerekçesiyle işgal edebilecekleri maddesine dayanarak 13 Kasım 1918 tarihinde İstanbul'a çıkan İngiliz kuvvetleri, İstanbul-Bağdat demiryolu hattı boyunca önemli gördükleri yerleri işgal etmeye başladılar, bu işgalden 2,5 ay sonra, 1919 yılının Ocak ayı sonlarında Eskişehir İstasyonu çevresinde karargâhlarını kurdu.

Kurtuluş Savaşı dönemi

21 Haziran 1920 günü saat 11.00'de Millî Savunma Bakanı Fevzi Çakmak Paşa ve Genelkurmay Başkanı Albay İsmet İnönü ile tren istasyonuna gelmiştir. Yunan taarruzunun aldığı vaziyeti, sınıf arkadaşı ve Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy ile burada görüşmüştür. Aynı gece de Ankara'ya hareket etmiştirler.

Eskişehir'de Türk Kurtuluş Savaşı'nın 5 önemli meydan muharebesinin üçü geçmiştir. Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğindeki Türk Kurtuluş Savaşı'nın önemli muharebelerinden biri olan I. İnönü Muharebesi Eskişehir topraklarında gerçekleşmiştir. Eskişehir, Kurtuluş Savaşı'nın kilit noktalarından birini oluşturduğundan, savaşta maddi ve manevi olarak çok yıpranmıştır.

I. Dünya Savaşı sonrasında demiryolu hattını denetlemek amacıyla 23 Ocak 1919'da Eskişehir İstasyonunu işgal eden İngiliz kuvvetleri, 20 Mart 1920'de Kuvâ-yi Milliye'nin baskısıyla işgale son verdi. 1921 yılında Eskişehir'e 40 km uzaklıktaki İnönü'de, Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri yapıldı.

20 Temmuz 1921'de Yunanların işgal ettiği Eskişehir, bir süre Yunan ordularının karargâhı oldu. Eskişehir-Kütahya Savaşları sonunda Türk ordusu Sakarya'nın doğusuna çekildi. 23 Ağustos 1922'de Yunanlar yeniden saldırdı. 26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz ile düşman püskürtülmeye başladı ve 2 Eylül 1922 günü, Seyitgazi yönünden gelen Türk süvarileri Tekkeönü'nden Eskişehir'e inerek düşman kuvvetlerini Eskişehir'den çıkardılar. Eskişehir, Kurtuluş Savaşı'nın son aşaması olan Büyük Taarruz sonrasında 2 Eylül 1922'de kurtarıldığında yıkıntı hâlinde harap bir kasabaydı.

Cumhuriyet dönemi

Atatürk'ün 15 Ocak 1923'te Eskişehir hakkındaki sözü:

Mustafa Kemal Atatürk, 15 Ocak 1923'te Hükûmet Konağı'nda yaptığı konuşmada vurguladığı gibi Eskişehir, savaşın kazanılmasında büyük katkı yapmıştır. Mustafa Kemal Paşa, bu nedenle kentin imarıyla yakından ilgilenmiştir. Cumhuriyet döneminde yapılan yatırımlarla kısa zamanda modern bir kent yaratılmaya çalışılmıştır.

Cumhuriyet ilan edildikten sonra Eskişehir 1925 yılında il olmuştur. 1926 yılında Eskişehir'in, Sivrihisar, Mihalıççık ve Seyitgazi olmak üzere üç ilçesi bulunmaktaydı. 1954 yılında çıkarılan kanunla Çifteler ve Mahmudiye, 1957 yılında çıkarılan diğer bir kanunla da Sarıcakaya ilçe hâline getirilmiş ve ilçe sayısı 6'ya çıkmıştır.

Daha sonra 1987 tarihinde 3392 sayılı kanunla Alpu, Beylikova ve İnönü; 9 Mayıs 1990 tarih ve 3544 sayılı kanunla Günyüzü, Han ve Mihalgazi ilçe hâline getirilmiş, böylece ilçe sayısı 12'ye çıkmıştır. 22 Mart 2008 tarihli resmî gazetede yayımlanan 5747 sayılı yasa ile de merkez ilçe kaldırılarak Odunpazarı ve Tepebaşı adıyla 2 yeni ilçe daha kurulmuş ve ilin toplam ilçe sayısı 14'e ulaşmıştır.

Eskişehir, 2 Eylül 1993'te çıkarılan 504 sayılı kanun hükmünde kararname ile büyükşehir unvanı kazandı. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 20 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.

Eskişehir Depremi
20 Şubat 1956'da Eskişehir'de oluşan şiddetli yer sarsıntısıdır. Şiddeti Richter ölçeğine göre 6,0 olan bu depremde, 1.379 bina ağır, 1.486 bina orta, 9.862 bina da hafif derecede hasar görmüştür. Bir kişinin öldüğü depremde 19 kişi de yaralanmıştır. Konumu 39° 89' kuzey enlemi ve 30° 49' doğu boylamı, odak derinliği yaklaşık 40 km olan depremin etkilediği alan 350.000 km² olarak hesaplanmıştır. Deprem alanı çeşitli doğrultularda Edirne, İzmir, Konya ve Zonguldak illerine kadar yayılmıştır. Depremin dış merkezinin bulunduğu bölge yerleşim yeri olmadığı için can kaybı fazla olmamıştır. Eskişehir depreminin oluştuğu bölge 3. derecede tehlikeli deprem bölgesidir.

Sel Felaketi
5 Mart 1950'de Porsuk Çayının taşması sonucu Eskişehir'de sel felaketi meydana gelmiş, 50 bin kişi açıkta kalmıştır. 2500 evin yıkıldığı ve 6 kişinin boğulduğu felakette Marshall Planı'ndan yardım gelmiştir.

Eskişehir'de Türkiye'nin İlkleri

Eski tarihlerde de birçok ilklere adreslik etmiş coğrafyada, Osmanlı Dönemi ve sonrası Türkiye'nin ilkleri olarak gerçekleşenler
Osmanlı'da ilk verginin alınması (Pazar Baçı)
Osmanlı'da ilk hutbenin okunması (Osman Bey Dönemi)
Türk tarihinin ilk modern haritasının çizilmesi. (1896)
İlk Temyiz Mahkemesinin açılması (1923)
İlk Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün kurulması (1925)
İlk eğitmen kursunun açılması (1936)
İlk Köy Enstitüsü'nün açılması (1940)
İlk Türk otomobili Devrim'in üretimi (1961)
İlk Türk lokomotifi Karakurt'un üretimi (1961)
Dünyada öğrencilerin kanlarını satarak kurduğu ilk tiyatro (1961)
İlk akülü yük aracı üretimi
İlk cadde süpürme aracı üretimi
İlk otobüs yıkama aracı üretimi
İlk damperli kamyon üretimi
İlk kantar üretimi
İlk jet motoru yenilemesi
İlk F-16 motoru üretimi
İlk helikopter parçası üretimi
Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı kupalarını kazanan ilk anadolu futbol takımı (1970-1971)
Dünyada ilk havaalanı işletme ruhsatı olan üniversiteye sahip olma ''Eskişehir Teknik Üniversitesi''(2007)
İlk Türk 4x4 ticari aracı olan Türkar'ın üretimi (2009)
İlk Yüksek Hızlı Tren seferinin yapıldığı şehir (2009)

İklim
Şehrin iklimi İç Anadolu Bölgesi tipi Karasal iklim'dir. Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve yağışsızdır. Yağışlar (dağlık kesimler hariç) az ve kısa sürelidir. Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları en az yağışı olan aylardır. Yıllık yağış ortalaması 373,6 mm'dir. Bir yılın 90-100 günü yağışlı geçmektedir. Sıcaklık rejimi karasal niteliktedir. Örneğin 800 metre yükseklikte kurulmuş olan Eskişehir il merkezinde en sıcak ve en soğuk ayların ortalamaları 21,5 °C ve -0,8 °C (Temmuz ve Ocak), kaydedilen en yüksek ve en düşük değerler ise 39,1 °C ve -26,3 °C'dir. Bitki örtüsü İç Anadolu Bölgesi'nin tipik bitkisel örtüsü olan bozkırdır.

Nüfus

2008 yılında merkez ilçe Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerine ayrılmıştır. Bu ilçelerle birlikte il merkezi nüfusu aşağıdaki gibidir.

2012 yılında ilin tamamı büyükşehir sınırlarına girmiştir.

Turizm
Avrupa Yatırım Bankası'ndan alınan 250 milyon dolarlık kredinin 50 milyon doları ile ıslahı yapılan Porsuk Çayı ile şehrin çehresi değişmeye başlamıştır.  2004 yılında ise, tramvay taşımacılığı başlamış, Estram hizmete açılmıştır. Tramvay ve Porsuk Çayı ıslahı sonrası Eskişehir güzel bir görünüm kazanmış ve yerli turist çekmeye başlamıştır. Müzeleri, parkları ile sosyal etkinlikleri ile popüler olan şehri, 2022 yılında 500.000 kişi ziyaret etmiştir.

Müzeler
Eskişehir'deki şehir müzelerinin sayısı 14 adet olup, ilçelerde de müzeler bulunmaktadır.
 Çağdaş Cam Sanatları Müzesi
 Modern Müze
 Balmumu Heykeller Müzesi
 Daktilo Müzesi
 Devrim Arabaları Müzesi
 Lületaşı Müzesi
 Kurtuluş Müzesi
 Havacılık Müzesi
 Eti Arkeoloji Müzesi
 Cumhuriyet Tarihi Müzesi
 Eğitim Karikatürleri Müzesi
 Ahşap Eserler Müzesi
 Osman Yaşar Tanaçan Fotoğraf Müzesi
 Kent Belleği Müzesi

Parklar
 Sazova Parkı
 Kentpark
 Millet Parkı
 Dede Korkut Parkı

Kardeş şehirler

 Semerkant, Özbekistan

Kaynakça

Yazılı kaynaklar

Dış bağlantılar

 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi
 Eski Fotoğraflar - SALT Araştırma Merkezi  (Yüksek Çözünürlük, Açık Erişim, İndirilebilir - ↓)

Eskişehir


مأمون الشناوي (28 أكتوبر 1914 - 27 يونيو 1994) أحد أبرز شعراء مصر ويعتبر من جيل الرواد، وهو من مواليد مدينة المنصورة، كان بمثابة مملكة متكاملة بمفرده حين يكتب، واستطاع أن يرضي كافة الأذواق بقلمه، كما أن له الفضل في إعادة صياغة أغاني الفلاحين والأغنيات الشعبية الفلكورية المصرية. وهو أخ المؤلف كامل الشناوي. ومن أشهر أغنيات مأمون الشناوي التي غنتها أم كلثوم أغنية «أنساك»، وقد كان الشاعر الراحل مأمون الشناوي يتحمس للمطربين والموسيقيين الجدد، ويساعد في تقديمهم إلى الساحة الفنية، ويكتب لهم خصيصاً أبدع الكلمات. وقد كتب لعزيزة جلال: «بتخاصمني حبة وتصالحني حبة». كما أنه كان يمر على الصحفيين والكُتَّاب والنقاد - في السبعينات من القرن الماضي - لكي يسمعوا صوت المطرب الشاب الصاعد آنذاك هاني شاكر وكان يتولاه بالتشجيع والدعاية له في كل مكان. كما كان مأمون الشناوي - قبل ذلك - يأخذ الموسيقار سيد مكاوي من يده إلى كل الجلسات الصحفية والوزارية حتى صار مكاوي علماً في مجال التلحين والغناء في مصر والعالم العربي.

مأمون الشناوي وأم كلثوم

تغنت أم كلثوم بـ 4 أغاني عاطفية من كلمات مأمون الشناوي هي «أنساك يا سلام» 1961، «كل ليلة وكل يوم» 1964،
«بعيد عنك» 1965، وجميعها من ألحان بليغ حمدي، وأغنية «ودارت الأيام» 1970 لحن محمد عبد الوهاب

مأمون الشناوي ومحمد عبد الوهاب
التقى مأمون الشناوي مع الموسيقار محمد عبد الوهاب في عدد من الأغاني العاطفية كان أولها «أنت وعزولي وزماني» عام 1941، ثم تلتها باقي الأغاني مثل «ردي عليا» (فيلم ممنوع الحب)، «انسى الدنيا» (فيلم رصاصة في القللب)، «آه منك يا جارحني»، «على بالي»، «قابلته»، «كل ده كان ليه»، «من قد إيه كنا هنا».
كما التقيا في عدد من الأغاني الوطنية مثل نشيد «الوادي»، «زود جيش أوطانك»، «الجهاد».

مأمون الشناوي وفريد الأطرش
التقى مأمون الشناوي مع الموسيقار فريد الأطرش في مجموعة من أجمل أغانيه مثل: «حبيب العمر»، «بنادي عليك»، «أول همسة»، «الربيع»، «حكاية غرامي»، «خليها على الله»، «سافر مع السلامة»، «نجوم الليل»، «جميل جمال»، «يا قلبي يا مجروح»، «ماتقولش لحد»، «لحن حبي»، «طال غيابك»، «أنا كنت فاكرك ملاك»، «أنت اللي كنت بادور عليك»، «أنا واللي بحبه»، «تقول لا»، «سنة وسنتين»، «حافضل أحبك»، «ليه دايما ماعرفش»، «أنا وانت والحب كفاية علينا»، «ماقدرش اقول آه»، «الحب لحن جميل»، «باحبك أنت».

مأمون الشناوي وعبد الحليم حافظ
التقى مأمون الشناوي مع عبد الحليم حافظ في عدد من الأغاني العاطفية مثل «أنا لك على طول»، «عشانك يا قمر» ألحان محمد عبد الوهاب، "بيني وبينك إيه"، «صدفة»، «نعم ياحبيبي نعم»، «في يوم من الأيام»، «كفاية نورك»، «حلفني»، «بعد إيه»، ألحان كمال الطويل، «أقول مأقولشي»، «لو كنت يوم أنساك» ألحان محمد الموجي، «خايف مرة»، «خسارة..خسارة» ألحان بليغ حمدي، «حلو وكداب» لحن محمود الشريف.

ألف مأمون الشناوي لعبد الحليم حافظ أغاني وطنية مثل «إني ملكت في يدي زمامي» لحن كمال الطويل، و«ثورتنا المصرية» لحن رؤوف ذهني.

مأمون الشناوي مع مطربين آخرين
ألف لأسمهان في فيلم «غرام وانتقام» عام 1944 أغنيتي: قهوه وإمتى حتعرف كما ألف لليلى مراد أغنية «ليه خلتني أحبك» لحن كمال الطويل، وألف لفايزة أحمد «تهجرني بحكاية»، و«بصراحة» وكلاهما من لحن محمد عبد الوهاب.

مراجع

أشخاص من المنصورة (مصر)
شعراء غنت لهم أم كلثوم
شعراء وشاعرات مصريون
مواليد 1332 هـ
مواليد 1914
وفيات 1415 هـ
وفيات 1994

مأمون الشناوي


An Rhynchospora pseudomacrostachya in uska species han Liliopsida nga ginhulagway ni Gerry Moore, Guagl. ngan Zartman. An Rhynchospora pseudomacrostachya in nahilalakip ha genus nga Rhynchospora, ngan familia nga Cyperaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Rhynchospora

Rhynchospora pseudomacrostachya


محمد الركاب (1942 - 1990)، هو مخرج مغربي من بين أفلامه حلاق درب الفقراء وشارك في إخراج رماد الزريبة.

مراجع

وصلات خارجية

أشخاص من آسفي
مخرجو أفلام مغاربة
مخرجون مغاربة
مغاربة مغتربون في بلجيكا
مغتربون مغاربة في فرنسا
مواليد 1942
مواليد في آسفي
وفيات 1990

محمد الركاب


o Poço da Donana  é uma piscina natural, balneário e barragem localizada no Parque Nacional da Chapada Diamantina, na cidade brasileira de Andaraí, região central da Bahia, uma das atrações turísticas do lugar.

Características

É formada pelo leito do rio Paraguaçu, situando-se justamente no local em que este rio deixa a Serra do Sincorá e passa para a área geológica denominada "Bacia Una-Utinga", um planalto de carste, sendo ali bastante rochoso, no arenito rosado que marca boa parte da região.

Está numa altitude de 349 metros e a partir dali o rio passa a ter um fluxo em que perde grande parte dos sedimentos que trazia, e onde foi instalada uma barragem para o abastecimento da cidade. As formações geológicas ali têm suscitado disputas teóricas aos expertos que analisam o lugar, mas análise feita em 2016 dava conta de que as suas rochas não possuem origem vulcânica.

Turismo
Fica próxima à BA-142 e, a partir de uma loja de artesanato que existe às margens desta rodovia a trilha possui uma caminhada curta de cerca de quinze minutos que requer um pouco de atenção pela irregularidade das pedras. Durante a maior parte do tempo o balneário é seguro mas, durante as chuvas, pode se tornar perigoso com o aumento do fluxo do rio.

Geografia de Andaraí
Bacia do Rio Paraguaçu
Parque Nacional da Chapada Diamantina
Barragens da Bahia
Hidrografia da Chapada Diamantina

Poço da Donana


غولييلمو غونزاغا (مانتوفا، 24 أبريل 1538 - غويتو، 14 أغسطس 1587)دوق مانتوفا ومونفيراتو.

النجل الثاني لفيديريكو الثاني غونزاغا ومارغريتا باليولوغا، خـَلـَف شقيقه الدوق فرانشيسكوالثالث في سنة 1550 بعد وفاته دون أبناء ذكور.

أكد سيادته على مونفيراتو بمعاهدة صلح كاتيو - كامبريس. كاسال السيطرة في 1569، كان دائما من غيرة على استقلالها من مونفيراتو، مع ضراوة القمع. في 1573 أصبح دوق، المركيز من تلك الحقبة، بما مونفيراتو. لقد كان من حسن مدير المجالات، وراعي الفنون، الموسيقي) هو نفسه مؤلف)، وهواة جمع الأعمال الفنية. كما كانت عناية كبيرة للجيش. انه سياسي داهية وماكرة وقادرة على أن تظل مستقلة من الحكام من الزمن (البابوية، الإمبراطورية، القوى مثل إسبانيا وفرنسا).

separatore
{| style="margin:2 auto;" align="center" width="70%" class="toccolours itwiki_template_toc"
سلفه:
دوق مانتوفا
 خلفه:
|- align=center
| width=10% | فرانشيسكو الثالث 1540 – 1550
| width=13% | غولييلمو1550 – 1587
| width=10% | فينشينسو الأول 1587 –  1612
|}

separatore
{| style="margin:2 auto;" align="center" width="70%" class="toccolours itwiki_template_toc"
سلفه:
ماكيز ثم دوق  (1573) مونفيراتو
 خلفه:
|- align=center
| width=10% | فرانشيسكو الأول 1540 – 1550
| width=13% |غولييلمو العاشر 1550 – 1587
| width=10% | فينشينسو الأول 1587 –  1612
|}

إيطاليون من أصل فرنسي
دوقات مانتوفا
غونزاغا
مواليد 1538
مواليد في مانتوفا
نبلاء إيطاليون في القرن 16
وفيات 1587

غولييلمو غونزاغا


Dagen derpå hr. direktør er en dansk spillefilm fra 1989, der er instrueret af Finn Sønderlyng. Filmen er færdiggjort og censureret, men har aldrig haft premiere.

Handling

Referencer

Eksterne henvisninger

Spillefilm fra Danmark
Danske film fra 1989

Dagen derpå hr. direktør


Parque Natural de Our (en luxemburgués y alemán: Naturpark Our; en francés: Parc naturel de l'Our) es el nombre que recibe un parque nacional en el noreste del país europeo de Luxemburgo. El parque está situado en el noreste de la región de las Ardenas de Luxemburgo (Oesling), en el triángulo fronterizo entre Alemania, Bélgica y Luxemburgo. Cubre un área de 306 km² y posee aproximadamente 16.000 habitantes, donde siete municipios se han unido para conciliar la conservación y el desarrollo económico de la región.

Véase también
Geografía de Luxemburgo
Geografía de Europa

Referencias

Our
Áreas protegidas establecidas en 2005
Luxemburgo en 2005

Parque natural de Our


An Loxodera rhytachnoides in uska species han Liliopsida nga syahan ginhulagway ni Georg Oskar Edmund Launert, ngan ginhatag han pagkayana nga asya nga ngaran ni Clayton. An Loxodera rhytachnoides in nahilalakip ha genus nga Loxodera, ngan familia nga Poaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Mga kasarigan

Loxodera

Loxodera rhytachnoides


Seljås Station (Seljås stoppested) var en jernbanestation på Treungenbanen, der lå i  kommune i Norge. Stationen åbnede som holdeplads 14. december 1913, da banen blev forlænget fra Åmli til Treungen. Oprindeligt hed den Seljaas, men stavemåden blev ændret til Seljås i april 1921. Den blev nedgraderet til trinbræt 15. maj 1928. I 1946 blev banen ombygget fra smalspor til normalspor. Trafikken på den blev indstillet 1. oktober 1967, og i 1970 blev sporene taget op.

Stationsbygningen, der stod færdig året efter åbningen, blev tegnet af Ivar Næss, der vandt en arkitektkonkurrencen om strækningen fra Åmli til Treungen. Stationsbygningen er siden solgt fra og er i dag i privat eje.

Litteratur

Eksterne henvisninger

Stationer på Treungenbanen
Nedlagte jernbanestationer i Norge
Etableret i 1913
Ophørt i 1967
Jernbanestationer i Agder

Seljås Station


Vladimir Ivanek (Tuzla, 20. siječnja 1980.), hrv. bh. stolnotenisač, bh. reprezentativac i višestruki prvak BiH, izbornik muške bh. reprezentacije

Životopis
Rođen u Tuzli. Od 7. godine bavi se stolnim tenisom. Od 1987. trenirao u tuzlanskom klubu Kreka Jedinstvo. Igrao za sve mlade bh. stolnoteniske reprezentacije i za "A" reprezentaciju. Višestruki prvak BiH u stolnom tenisu. Do 2007. sa svojim klubom osvojio je sedam uzastopnih naslova prvaka u Premijer ligi BiH. 2007. osvojili su naslov bez poraza. Do 2007. triput zaredom osvojio je i Kup BiH. Na Europskom prvenstvu Divizije "B" u Beogradu 2007. s bh. reprezentacijom osvojio drugo mjesto. Kao član kluba Bosnnam postao prvak BiH i 2008. u singlu, drugi u muškom dublu s Edinom Hadžićem. S Bosnnamom iz Sarajeva 2009. je osvojio deveti uzastopni ekipni naslov.
Član STK Kreka. Izbornik muške bh. reprezentacije od siječnja 2011. godine.

Nagrade
 1992. Športaš godine Grada Tuzle, proglašeno ravnopravno s još 14 najboljih iz devet športskih grana
 2007. kandidat za najboljeg športaša BiH (prva nominacija)

Izvori

Vanjske poveznice
Poskok.info  VLM/HMS: Na Sveučilištu u Mostaru promovirana 33 doktora znanosti, 4. prosinca 2015.
Fakultet prirodoslovno-matematičkih i odgojnih znanosti - Sportovi s reketom  Teorijski dio ispita iz kolegija Sportovi s reketom, doc.dr.sc. Vladimir Ivanek

Životopisi, Tuzla
Bosanskohercegovački stolnotenisači
Hrvatski šport u Bosni i Hercegovini
Stolnoteniski treneri

Vladimir Ivanek


Focus er en amerikansk dramakomedie fra 2015. Filmen er skrevet og instrueret af Glenn Ficarra og John Requa, og har Will Smith og Margot Robbie i hovedrollerne.

Handling

Nicky Spurgeon er en fantastisk professionel svindler som tager en amatørsvindler, Jess, under sine vinger. De får følelser for hinanden, men finder hurtig ud af at bedrag og kærlighed ikke går så særligt godt sammen, især ikke når Nicky er en professionel løgner og svindler til at begynde med. De slår op, bare for at møde hinanden igen tre år senere. Og ting forvikler sig nok en gang.

Medvirkende
 Will Smith som Nicky
 Margot Robbie som Jess
 Adrian Martinez som Farhad
 Gerald McRaney som Owens
 Rodrigo Santoro som Garriga
 BD Wong som Liyuan
 Brennan Brown som Horst
 Robert Taylor som McEwen
 Dotan Bonen som Gordon
 Griff Furst som Gareth
 Stephanie Honoré som Janice
 David Stanford som Drunken Stranger
 Dominic Fumusa som Jared

Eksterne henvisninger

Amerikanske film fra 2015
Dramafilm fra USA

Focus (film)


الأطلال قصيدة للشاعر إبراهيم ناجي. وقد أنشدت أم كلثوم بعض أبياتها مضافا إليها أبيات اختارتها من قصيدة (الوداع) لإبراهيم ناجي في عام 1965 بعد وفاة شاعرها بثلاثة عشر عاما. وحملت الأغنية اسم الأطلال، وكانت من ألحان الموسيقار رياض السنباطي. ويعتبرها الكثيرون أجمل ما غنت أم كلثوم.

كتابة القصيدة
كتب إبراهيم ناجي هذه القصيدة في حب صباه عندما فارقه. فقد غادر ناجي لدراسة الطب وعندما عاد علم ان حبيبته قد تزوجت. وفي إحدى الليالي سمع طرقا شديدا على باب منزله فقام من سريره ليستبين الطارق فكان رجلا يريد طبيبا لمساعدة زوجته التي كانت في حالة ولادة متعسرة، فاخذ ناجي حقيبته وذهب مع الرجل إلى بيته، حيث كانت زوجته بوضع صعب. اقترب منها ناجي فتعرّف فيها على حبيبته!! عالجها ناجي وتمت الولادة وخرج من بيتها بعد ان اطمأن على صحتها وصحة مولودها وكتب قصيدة الآطلال بعد هذه الحادثة الفريدة. هذا وقد بدل الشاعر أحمد رامى بعضا من كلمات القصيدة مثل (يا فؤادي لا تسل أين الهوى) وفي الأصل (يا فؤادي رحم الله الهوى)، وأيضا وضع سبعة أبيات من قصيدة الوداع أيضا لإبراهيم ناجي بداية من بيت (هل رأى الحب سكارى مثلنا) حتى (وإذا الأحباب كل في طريق). عدد أبيات القصيدة 125 بيتًا و250 شطرًا.

اللحن
قام رياض السنباطي بتلحين المقدمة الموسيقيّة من مقام راحة الأرواح وتخللها صولو على القانون من مقام الراست، بينما يبدأ الغناء من مقام راحة الأرواح في الكوبليه الأول، بينما ينتقل إلى مقام الصبا المعروف بحزنه عند «يَا حَبِيبًا زُرْتُ يَوْمًا أَيْكَهُ» ويستمر الغناء من مقامات الكرد والنوا أثر عند «أَعْطِنِي حُرِّيَّتِي أَطْلِقْ يَدَيَّا»، وينتهي اللحن بقفلة عالية دار عليها خلاف بين أم كلثوم ورياض السنباطي عند «فَإِن الحظ شاء» حيث أن أم كلثوم كانت تفضل قفلة منخفضة.

المراجع

أغان مصرية
أغاني 1966
أغاني أم كلثوم
قصائد عربية
قصائد مغناة

قصيدة الأطلال


«إل.أو.في.إي» (بالإنجليزية: L.O.V.E.) أغنية من كاتبة وغناء المغنية العالمية آشلي سمبسون

مصادر خارجية

<noinclude>

أغان كتبتها آشلي سمبسون
أغان منفردة في 2005
أغان منفردة في 2006
أغاني 2005
أغاني آشلي سمبسون الفردية
أغاني رقص البوب

إل أو في إي