Safran (Crocus sativus), süsengiller (Iridaceae) familyasından, sonbaharda çiçek açan, 20–30 cm boyunda, çiğdem (Crocus) cinsinden soğanlı bir kültür bitkisi ve bu bitkiden elde edilen baharat. Bitkinin yaprakları şeritimsi, mor çiçekleri üç tepeciklidir. Çiçeği ve tepecikleri bitkiye bağlayan yaprak sapı da dâhil olmak üzere erkek organları kurutularak özellikle gıda boyası ve tat verici olarak kullanılan safran bitkisi daha çok İspanya, Fransa, İtalya ve İran'da yetiştirilir. Türkiye'de ise safran Safranbolu'da üretilmektedir. Ağırlığına göre dünyanın en pahalı baharatı, (bir gramı 5 ile 6 € arası), olan safranın anavatanı Güneybatı Asya'dır. Yetiştiriciliğine ilk olarak Yunanistan civarında başlanmıştır. Yarım kilogram safran 80.000 çiçekten çıkarılabilir. Kendi ağırlığının 100.000 katı suyu sarı renge boyar.

Safran baharatının keskin bir tadı ve iyodoform ya da saman benzeri bir kokusu vardır. Bunların sebebi, bileşiminde bulunan pikrokrosin ve safranal kimyasallarıdır. Aynı zamanda içine konduğu yemeklere altın gibi sarı bir renk katan, krosin adı verilen karotenoit bir boya maddesi de içerir. Bu özellikler safranı dünya çapında çok aranan bir baharat yapar. Ayrıca tıpta da kullanılır.

Safran kelimesi Arapça sarı renk anlamına gelen asfar (أَصْفَر) kelimesinden türetilen ve Arapçada safran baharatı anlamına gelen za'feran (زَعْفَرَان) kelimesinden kaynaklanarak Latinceye safranum, İtalyancaya zafferano ve İspanyolcaya azafrán olarak geçmiştir. Daha sonra Fransızcaya safran ve oradan da İngilizceye saffron olarak aktarılmıştır.

Biyoloji

Kültür bitkisi olan safran C. sativus, sonbaharda çiçek açan ve doğal yaşamda kendi başına bulunmayan çok yıllık bir bitkidir. Sonbaharda çiçek açan Doğu Akdeniz'in Crocus cartwrightianus bitkisinin kısır bir triploid mutantıdır. Botanik araştırmalarına göre C. cartwrightianus bir zamanlar düşünüldüğü gibi Orta Asya'da değil Girit'te ortaya çıkmıştır. Safran bitkisinin ortaya çıkışı ise C. cartwrightianus yetiştiricilerinin daha uzun tepeciklere sahip bitkiler üretebilmek için yaptıkları aşırı yapay seleksiyonun sonucudur. Kısır olmaları nedeniyle safran bitkisinin mor çiçekleri üretken tohum üretemez ve çiçeğin üremesi insana bağlı kalır. Toprak altında kalan ve üreme organı görevini yapan soğanlar toprak kazılarak çıkarılmalı, bölünerek ayrılmalı ve tekrar dikilmelidir. Bir soğan yalnızca bir mevsim yaşar, bölünerek yaklaşık on tane soğancık üretir ve bu soğancıklardan yeni bitkiler ürer. Soğanlar yaklaşık 4,5 cm çapında küçük kahverengi yuvarlardır ve sık bir hasır şeklinde paralel lifçiklerden oluşmuştur.

Bir yaz uykusu geçirdikten sonra topraktan, 40 cm'ye kadar büyüyen, beş ila on bir adet dar ve dik yeşil yaprak çıkar. Sonbaharda mor tomurcuklar kendini gösterir. Ekim ayında, diğer tüm çiçekli bitkiler tohumlarını bıraktıktan sonra açık pastel leylak renginden daha koyu bir mor renkte parlak renkli çiçekleri açar. Çiçek verdiği sırada bitki 30 cm'den daha yüksek değildir. Her çiçeğin ucunda üçlü bir erkeklik organı bulunur ve bunların ucunda 25–30 mm'lik koyu kırmızı tepecikler yer alır.

Yetiştiricilik

Safran bitkisi, Akdeniz maki ve Kuzey Amerika chaparral bitki örtüsünün yaşadığına benzer, sıcak ve kuru yaz rüzgârlarının estiği yarı kurak iklimlerde büyür. Bitki, soğuk kışları da atlatabilir ve kısa süre kar altında kalabildiği gibi -10 °C'lik donlara da karşı koyabilir. Ancak Keşmir gibi yıllık 1000–1500 mm yağış alan nemli iklimlerde yetiştirilmediği takdirde sulama gerektirir. Yıllık 500 mm yağış alan Yunanistan'da ve yıllık 400 mm yağış alan İspanya'da sulama olmadan yetiştirilemez. Yağmurların zamanlaması da önemlidir. Cömert bahar yağmurlarının ardından gelen kuru yazlar optimal koşullardır. Buna ek olarak çiçek açmasından hemen önce yağan yağmurlar safran mahsulünü artırır. Ancak tam çiçek açarken soğuk ve yağmurlu hava ile karşılaşınca hastalığın artması nedeniyle üretim miktarı düşer. Sürekli nem ve sıcak hava ile tavşan, sıçan ve kuşların toprağı kazmaları da üretimi kötü yönde etkiler. İplikkurdu ve yaprak mantarı gibi parazitlerle soğan çürümesi de önemli tehditlerdir.

Safran bitkisi güçlü ve doğrudan güneş ışığını ne kadar severse, gölgede kalmaktan da o kadar hoşlanmaz. Dolayısıyla gün ışığı alan yamaçlar (kuzey yarıkürede güneye doğru) safran bitkisi dikimi için en elverişli yerlerdir ve buralarda çiçek en yüksek oranda güneş ışığı alır. Kuzey yarıkürede soğan dikimi 7–15 cm derinlikte olmak üzere haziran ayında yapılır. Soğanların dikildiği derinlik, aralık ve iklim, ürün miktarını etkileyen kritik faktörlerdir. Daha derine dikilen ana soğanlar daha yüksek kaliteli safran üretir ama daha az çiçek tomurcuğuna ve yavru soğancığa sahip olurlar. Bu bilgilerin ışığı altında İtalyan yetiştiriciler soğanları 2–3 cm aralıklarla 15 cm derinliğe diktiklerinde mahsul kalitesini artırırlar. 8–10 cm derinliğe diktiklerinde ise hem çiçek hem de soğancık üretimini optimize ederler. Yunan, Faslı ve İspanyol yetiştiriciler ise kendi iklim koşullarına uygun olan farklı derinlik ve aralıklarda dikim yapmaktadır.

Safran bitkisinin en severek yetiştiği toprak gevrek, gevşek, düşük yoğunluklu, iyi sulanmış ve iyi akaçlanmış, yüksek organik içerikli killi ve kalker topraktır. Kabartılmış dikim yatakları iyi akaçlamayı sağlamak için kullanılan geleneksel bir yöntemdir. Toprağın organik içeriğini sağlamak için tarihsel olarak hektar başına 20–30 ton gübre kullanılır. Ama daha sonraları, daha fazla gübre kullanmadan soğanlar dikilmiştir. Yaz mevsimini uyuyarak geçiren soğan, sonbaharın başında dar yapraklarını yukarı gönderir ve tomurcuklanmaya başlar. Bitki ancak sonbahar ortasında çiçeklenmeye başlar. Çiçeklerin hasatı çok hızlı yapılmak durumundadır; çünkü gün ağarırken açan çiçekler gün ilerledikçe solmaya başlar. Üstelik safran bitkisi bir ila iki haftalık çok kısa bir dönem içinde çiçeklenir. Yaklaşık olarak 150 çiçek 1 g kuru safran lifi verir. 12 g kuru safran ya da 72 g taze toplanmış safran elde etmek için 1 kg çiçek gerekir. Ortalama olarak taze toplanmış bir çiçek 0,03 g taze safran ya da 0,007 g kuru safran verir.

Kimya

Safran 150'den fazla uçucu ve aroma taşıyan bileşik içerir. Bunların çoğu aralarında zeaksantin, likopen, ve değişik α- ve β-karoten de bulunan karotenoidlerdir. Ancak safran altın sarısı – turuncu rengini α-krosine borçludur. Bu krosin trans-krosetin di-(β-D-gentiyobiyosil) ester dir (sistematik (IUPAC) adı: 8,8-diapo-8,8-karotenoik asit). Yani safranın aromasının altında yatan karotenoit krosetinin digentiobioz esteridir. Krosinler, krosetin esterlerin monoglikosil ya da diglikosil olmayan hidrofilik bir grup karotenoiddir. Aynı zamanda krosetin bir konjüge polien dikarboksilik asittir, ayrıca hidrofobiktir ve dolayısıyla da yağda çözünür. Krosetin iki suda çözünen gentiobioz ile (yani şekerlerle) birleşince ortaya çıkan ürün de suda çözünür. Ortaya çıkan α-krosin kuru safranın kütlesinin %10'undan fazlasını oluşturan bir karotenoit pigmentidir. Bu iki esterleşmiş gentiobioz, suda çözünür hâle gelmiş olan α-krosini, pirinç pilavı gibi su bazlı yemekleri renklendirmek için ideal bir ürün yapar.

Safranın tadı keskin glükozit pikrokrosinden gelir. Pikrokrosin (Kimyasal formülü: C16H26O7; sistematik adı: 4-(β-D-glükopiranosiloksi)-2,6,6- trimetilsikloheks-1-en-1-karboksaldehit) safranal (sistematik adı: 2,6,6-trimetilsikloheksa-1,3-dien-1- karboksaldehit) diye bilinen bir aldehit alt elemanı ile bir karbonhidratın bileşiminden oluşur. Böcek öldürücü özellikleri olan pikrokrosin kuru safranın %4'ü kadarını oluşturur. Özellikle pikrokrosin, zeaksantin karotenoit (oksidatif parçalanma ile) kısalmış bir seklidir ve terpen aldehit olan safranalın bir glükozit türevidir. Kızıl renkli zeaksantin insan gözünde retinada doğal olarak bulunan birkaç karotenoitten birisidir.

Safran hasattan sonra kurutulduğunda sıcaklıkla birleşen enzim etkisi sonucunda pikrokrosin D-glükoz ve serbest bir safranal molekülüne ayrışır. Uçucu bir yağ olan safranal, safranın ayırt edici aromasının önemli bileşenlerinden biridir. Safranal pikrokrosinden daha az keskindir ve bazı örneklemelerde kuru safranın uçucu bölümünün %70'ini oluşturur. Safranın aromasının altında yatan ikinci bir bileşen, kokusu "safran ya da kurumuş saman gibi" tarif edilmiş olan, 2-hidroksi-4,4,6-trimetil-2,5-sikloheksadien-1-on'dur. Safranaldan daha az bir oranda bulunmasına rağmen bu bileşen kimyacılar tarafından safranın kokusuna en önemli katkıyı sağlayan bileşen olarak tanımlanmıştır. Kuru safran pH değişmelerine karşı çok hassastır ve ışık ile oksitlendirici etmenlerin etkisiyle kimyasal olarak hemen parçalanır. Atmosferdeki oksijen ile temasını minimize etmek için hava geçirmez kaplarda saklanmalıdır. Safran ısıya karşı biraz daha dayanıklıdır.

Tarihçe

Safran yetiştiriciliğinin tarihi 3.000 yıl öncesine kadar uzanır. Kültür bitkisi olan safranın doğada bulunan öncülü Crocus cartwrightianustur. İnsan yetiştiriciler, aşırı uzun tepeciğe sahip olan örnekleri seçerek yetiştirdi. Bunun sonucunda C. cartwrightianusun kısır bir mutant formu olarak C. sativus Bronz Çağı'nda Girit'te ortaya çıktı. Uzmanlara göre safrandan bahseden ilk doküman MÖ 7. yüzyıldan kalma Asurlular döneminde Asurbanipal tarafından toplatılan bir botanik kaynakçasıdır. Bundan sonra 4.000 yıl boyunca safranın 90 kadar hastalığın tedavisinde kullanıldığına dair dokümantasyon ortaya çıkarılmıştır. O tarihlerden beri Akdeniz bölgesinde hem baharat hem de ilaç olarak kullanılan safran yavaş yavaş Avrasya'nın diğer bölgeleriyle Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika'ya kadar yayılmıştır. Son yıllarda safran üreticiliği Okyanusya kıtasına da uzanmıştır.

Akdeniz
Minos uygarlığı zamanında MÖ 1500–1600 yılları arasında safranın tedavi amaçlı ilaç olarak kullanıldığını gösteren saray freskleri bulunmuştur. Sonraları Yunan efsanelerinde Kilikya'ya yapılan deniz yolculuklarından bahsedilir. Maceraperestlerin oraya dünyanın en değerli safranı olduğuna inandıkları safranı bulma ümidiyle gittiği aktarılır. Başka bir efsanede Crocus ve Smilax'tan bahseder. Büyülenen Crocus ilk safran bitkisine dönüşür. Antik Akdeniz ulusları; Mısırlı parfümcüler, Gazalı doktorlar, Rodoslu kasabalılar ve Yunan hetaerae adı verilen saray kadınları parfümlerde, merhemlerde  potpurilerde, maskaralarda, kutsal sunaklarda ve tıbbi tedavilerde safran kullanmıştır.

Helenistik Mısır döneminin sonlarında Kleopatra'nın, sevişmelerinin daha zevkli geçmesi için banyosunda safran kullandığı bilinir. Mısırlı sağlıkçılar her türlü gastroentestinal tedavi için safranı kullanırdı. Sidon ve Tyre gibi şehirlerde de safran dokumaların boyanmasında kullanılmıştır. Romalılar safranı o kadar çok seviyordu ki Romalılar Güney Galya kolonilerinde yanlarında getirdikleri safranı Roma yıkılıncaya kadar oldukça yaygın bir biçimde yetiştirmişlerdir. Farklı teoriler safranın Fransa'ya tekrar dönmesini 8. yüzyılda Endülüslülere ya da 14. yüzyılda Avignon papalığına bağlar.

Asya

Irak'ta 50.000 yıllık tarih öncesi hayvan tasvirlerinde safran bazlı pigmentlere rastlanmıştır. Sonraları Sümerler doğada büyüyen safranı tedavi ve sihirli iksir yapmak için kullandı. Safran, MÖ 2. binyılda Minos saray kültüründen çok daha önce bir ticaret malı olarak kullanılıyordu. Yahudi dilinde Süleyman'ın Şarkısı'nda da safrandan saygıyla söz edilir. Antik Persler MÖ 10. yüzyılda Derbena, İsfahan ve Horasan şehirlerinde Fars safranı (Crocus sativus 'Hausknechtii') yetiştirdi. Bu yerlerde safran lifleri tanrılara sunulan dokumalarda, boya, parfüm ve ilaçlarda kullanılmıştır. Safran lifleri yataklara serpilmiş ve melankoli krizlerini iyileştirmek için sıcak çaylarla karıştırılmıştır. Perslerin safranı uyuşturucu maddelerle birlikte ve afrodizyak olarak kullandığı da sanılmaktadır. Asya seferleri sırasında Büyük İskender safranı, içecek ve yiyeceklerinde kullandığı gibi savaş yaralarını tedavi amacıyla banyosunda da kullanmıştır. İskender'i taklit eden askerleri safran ile banyo alma alışkanlığını Yunanistan'a getirmişlerdir.

Safranın Güney Asya'ya gelişiyle ilgili birbiriyle çelişen teoriler bulunur. Geleneksel Keşmir ve Çin söylencelerine göre safran 900 ila 2500 yıl önce bir zamanda buralara ulaşmıştır. Antik Pers kayıtlarını inceleyen tarihçiler bu tarihin MÖ 500 yılından önce olduğunu bulmuşlardır. Bu ya Perslerin park ve bahçelerde safran soğanlarını dikmeleriyle ya da Perslerin Keşmir'i işgal edip orada koloni kurmasıyla olmuştur. Fenikeliler Keşmir safranını boya olarak ve melankoli tedavisi için pazarlamışlardı. Daha sonra tüm Güney Asya'da yemeklerde ve boya olarak safran kullanımı yaygınlaşmıştır. Örneğin Hindistan'da Budist keşişler Buddha Siddhartha Gautama'nın ölümünden sonra safran renkli giysiler giymeye başlamışlardır.

7. yüzyıldan Ermeni yazar Şiraklı Ananya Çin'i şöyle tanımlamıştır:

Gerçekten de eski Çin tıp kitaplarında safrandan söz edilir. MÖ 200 ile 300 yıllarından kalma ve efsanevi Yan ("Ateş") İmparatoru (炎帝) Şennong'un hazırladığı düşünülen kırk ciltlik Shennong Bencaojing (神農本草經 – "Şennong's Büyük Şifalı Bitkiler Kitabı " ya da Pen Ts'ao veya Pun Tsao diye de bilinir.) adlı ilaçlarla ilgili eserde farklı rahatsızlıklar için bitkilerden yapılan 252 tedavi şeklinden söz edilir. Ancak 3. yüzyılda Çinliler safranın Keşmir'den geldiğinden söz ediyordu. Çinli bir tıp uzmanı Wan Zhen, "Safran, Buda'ya sunulmak üzere Keşmir'de yetiştirilir." diye yazmıştı. Wan kendi döneminde safranın nasıl kullanıldığını da şöyle anlatmıştır: "Safran çiçeği birkaç gün sonra solar sonra da safran elde edilir. Sarı rengi nedeniyle değerlidir. Şaraba koku vermek için kullanılır."

Avrupa

Avrupa'da Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra safran yetiştiriciliği oldukça azaldı. Safran Avrupa'ya Endülüslülerin İspanya, Fransa ve İtalya'ya girmesiyle birlikte geri döndü. 14. yüzyıldaki Kara Veba salgını sırasında safran bazlı ilaçlara olan talep çok yüksek miktarlara ulaşınca Venedik ve Ceneviz gemileri Rodos gibi Güney Akdeniz'de bulunan yerlerden safran getirdiler. Soylular tarafından böyle bir gemi yükünün çalınması nedeniyle on dört hafta süren "Safran Savaşı" çıktı. Safran nedeniyle ortaya çıkan çatışmalar ve safran korsanlığının saldığı korku nedeniyle Basel'de başarılı bir şekilde safran kültürüne başlandı. Safran yetiştiriciliği ve ticareti daha sonra da Nürnberg'e sıçramıştır. Çok kısa bir süre sonra da safran yetiştiriciliği özellikle Norfolk ve Suffolk olmak üzere İngiltere'nin tamamına yayılmıştır. Essex'in Saffron Walden kasabasının adı yetiştirilen yeni üründen gelmektedir. Bu kasaba İngiltere'de safran yetiştiriciliğinin ve ticaretinin merkezi olmuştur. Ancak çikolata, kahve, çay ve vanilya gibi daha egzotik ürünlerin denizaşırı topraklardan getirilmesiyle birlikte Avrupa'da safran üretimi azalmıştır. Yalnızca Güney Fransa, İtalya ve İspanya'da önemli miktarlarda safran üretimi süregelmiştir.

Schwenkfelder Kilisesi üyeleri yanlarında taşıdıkları bir sandık safran soğanıyla göç ettikleri Amerika kıtasına safranı getirmiştir. 1730 yılında tüm doğu Pensilvanya'da safran yetiştiriliyordu. Karayipler'deki İspanyol kolonilerinin büyük miktarda bu yeni Amerikan safranından satın alması ve yüksek talep nedeniyle Philadelphia emtia borsasında safranın liste fiyatı, altına denkti. 1812 Savaşı'nda safran taşıyan birçok gemi batırıldıktan sonra Karayipler'le olan safran ticareti ortadan kalkmıştır. Yine de yöresel olarak keklerde, makarnalarda, tavuk ve alabalık çorbalarında kullanılmak üzere az miktarda da olsa Pensilvanya'da safran üretimi devam eder. Günümüzde Kuzey Amerika'da Lancaster County, Pensilvanya'da safran üretimi devam etmektedir.

Ticaret ve kullanım alanları

Uzmanlar safranın kokusunu otsu ya da samansı bir etkiyle karışık metalik bal rengini andırır diye tarif eder. Tadı da biraz keskin ve samansıdır. Safran yiyeceklere parlak sarı bir renk katar. Sıra dışı tadı ve yemeklere kattığı sarı renk nedeniyle safran; Arap, Orta Asya, Avrupa, Hint, İran, Fas ve Cornwall mutfaklarında oldukça yaygın olarak kullanılır. Şekerlemeler ve likörlerde de sıklıkla safran bulunur. Safranın yerine genellikle aspir (Carthamus tinctorius, "Portekiz safranı" ya da "yalancı safran") veya zerdeçal (Curcuma longa) kullanılır. Geleneksel tedavi yöntemi olarak çok eski bir tarihe sahip olan safranın antikarsinojenik (kanser bastırıcı), antimutajenik (mutasyon önleyici), immünomodüle edici, ve antioksidan benzeri özellikleri olduğu modern tıp tarafından bulunmuştur. Safran özellikle Çin ve Hindistan'da kumaş boyası olarak ve parfümeride kullanılır.

Safran üretiminin çoğu batıda Akdeniz'den doğuda Keşmir'e kadar uzanan bir kuşakta yapılır. Dünya çapındaki safran üretimi yıllık 300 ton civarındadır. Sırasıyla İran, İspanya, Hindistan, Yunanistan, Azerbaycan, Fas, ve İtalya önemli ölçüde safran ürete ülkelerdir. Yarım kg kuru safran elde etmek için 55.000–80.000 çiçek gerekir ki bu bir futbol sahası büyüklüğündeki bir alandan toplanır. 150.000 çiçeği toplayabilmek için kırk gün boyunca gece gündüz çalışmak gerekir. Çiçeklerden çıkarılan tepecikler hemen kurur ve hava sızdırmaz kaplarda saklanır. Safranın toptan ve perakende satış fiyatı kilogram başına US$1100–US$11.000 arasındadır. Canlı kızıl renk, hafif bir nemlilik, esneklik, yeni hasat tarihi ve kırılmış liflerin olmaması taze safranın özelliklerindendir.

Kültivarlar

Dünya çapında çeşitli safran kültivarları üretilmektedir. "Spanish Superior" ve "Creme" ticari adlarını taşıyan İspanyol varyeteleri genel olarak daha yumuşak bir renk, tat ve kokuya sahiptir ve hükûmetin belirlediği standartlara göre sınıflandırılır. İtalyan varyeteleri daha güçlü olsa da en yoğun varyeteler Yunanistan'ın Makedonya bölgesinde, İran'da ve Keşmir'de yetişir. İran ve Hindistan safranının Batı ülkelerine ulaşması çok zordur. Amerika Birleşik Devletleri İran safranının ithalatını yasakladığı gibi, Hindistan da üst sınıf safranın ihracatını yasaklamıştır. Bunların dışında Yeni Zelanda, Fransa, İsviçre, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelerden de az miktarda safran alınabilir.

Tüketiciler bazı kültivarları en üst kalite sınıfından olarak görür. İtalya'nın Abruzzo bölgesinde, L'Aquila yakınlarında Navelli Vadisi'nde sekiz hektarlık bir alanda yetiştirilen "Aquila" safranı (zafferano dell'Aquila), oldukça yüksek oranda safranal ve krosin içerir, kendine has şekli, sıra dışı keskin kokusu ve yoğun rengiyle en üst kalite safrandan sayılır. İtalya'ya İspanyol Engizisyonu'ndan kaçan Dominiken bir keşiş tarafından getirilmiştir. İtalya'da hem miktar hem de kalite açısından en önemli safran üretimi Sardinya adasında San Gavino Monreale'de 40 hektarlık bir alanda yapılır. İtalya genelindeki safran üretiminin %60'ı bu bölgeden sağlanır. Diğer bir varyete, tüketicilerin kolaylıkla ulaşamadığı Keşmir "Mongra" ya da "Lacha" safranıdır (Crocus sativus 'Cashmirianus'). Keşmir'de süregelen kuraklıklar, hastalıklar ve mahsul alamama nedeniyle ve Hindistan'ın ihracat yasağı nedeniyle bu safranın fiyatı oldukça yüksektir. Keşmir safranı, dünyanın en koyu renkli safranları arasındadır ve koyu kestane - mor rengiyle tanınır. Koyu renk safranın güçlü aromasını, tadını ve renklendirme etkisini gösterir.

Sınıflandırma

Safran tipleri krosin (renk), pikrokrosin (tat) ve safranal (koku) içeriklerinin laboratuvar ölçümleri sonucunda sınıflara ayrılır. Diğer ölçümler arasında çiçek atık içeriği (yani safran örneğinin içindeki tepecik harici çiçek parçası miktarı) ve "kül" gibi diğer maddelerin oranı da bulunur. Uluslararası Standartlar Örgütü tarafından safran sınıflandırması için bir standart serisi belirlenmiştir. ISO 3632 standardı safran ile ilgilidir. Bu standartta renk yoğunluğu için dört ampirik sınıf belirlenmiştir: IV (en düşük), III, II ve I (en yüksek kalite). Safran örnekleri içindeki krosin-özgü soğurma derecesinin spektroskopi ile ölçülmesi sonucunda sınıflandırılır.  soğurma (Beer-Lambert yasası) olmak üzere şöyle tanımlanır:  Bu ölçüm, bir maddenin şeffaflığının (, bir örnekten geçen ışık yoğunluk miktarının o örneğe tutulan ışık miktarına oranı) belli bir ışık dalga boyunda ölçümüdür.

Safranın soğurma derecesi, bir kuru safran örneğinde 440 nm foton dalga boyunda krosin-özgü soğurmadır. Bu dalga boyunda yüksek soğurma değerleri yüksek krosin konsantrasyonunu ve dolayısıyla da yüksek renklendirme yoğunluğunu gösterir. Bu renk sınıfları 80'den düşük soğurma değerlerinden (IV. sınıf safran) 190 ve daha büyük soğurma değerlerine kadar (I. sınıf) sıralanır. Dünyanın en seçkin örnekleri (en seçkin çiçeklerden seçilen en kırmızı-kestane rengi tepecikler) 250'den yüksek soğurma değerlerine ulaşır. Safran tiplerinin pazar fiyatı ISO değerlerine doğrudan bağlıdır. Ancak birçok yetiştirici, tüccar ve tüketici bu tarz laboratuvar sonuçlarını kabul etmez. Aynı şarap tadıcılarının yaptığına benzer daha geleneksel değerlendirme yöntemlerini tercih ederler.

Kalite kontrolü ve standartlaştırma konusunda bu kadar çok çalışılsa da özellikle en ucuz sınıflarda yapılan tarihi çok eskilere dayanan safran sahtekârlığı günümüzde de devam etmektedir. Safran sahtekârlığı ilk olarak Avrupa'da Orta Çağ'da kaydedilmiştir. Bu dönemlerde safran sahtekârlığı yapanları Safranschou yasasına dayanarak ölümle cezalandırıyorlardı. Tipik olarak safrana pancar ve nar lifleri, kırmızı boyalı ipek lifleri ya da safran bitkisinin tatsız kokusuz sarı stamenleri katılarak safranın saflığı düşürülür. Diğer yöntemlerse bal ve bitki yağı gibi maddelerle safran liflerini ıslatmaktır. Ancak toz hâline getirilmiş safrana zerdeçal, paprika ve diğer tozların katılmasına daha sık rastlanır. Safran sahtekârlığı, farklı safran sınıflarının karıştırılarak yanlış etiketlerle satılması olarak da yapılır. Hindistan'da yüksek kalite Keşmir safranı İran'dan getirilen düşük kalite safranla karıştırılarak saf Keşmir safranı olarak pazarlanır. Keşmirli yetiştiriciler gelirlerinin çoğunu böyle kazanır.

Kaynakça
Genel

 .
 . PMid 11788779
 . PMid 16317646
 .
 .
 .
 .
 .
 . PMid 16028982
 .
 .
 .
 . PMid 15259204
 .
 .
 Grieve, M (1931): A modern herbal, Chapter Saffron. London, Jonathan Cape.
 .
 .

 . PMid 8590890
 .
 .
 .
 .
 .
 . PMid 16180089
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 . PMid 2025883
 .
 .

 .
 .
 .
 .

 .

Özel

Dış bağlantılar
 Safran Hatıra Parası (Türkiye'nin Çiçekleri Serisi)

Azerbaycan florası
İran florası
Türkiye florası

Safran


Elektrostatik, duran veya çok yavaş hareket eden elektrik yüklerini inceleyen bir bilim dalıdır.

Eski çağlardan beridir kehribar gibi bazı maddelerin sürtünmeden sonra bazı hafif maddeleri çektiği bilinirdi. Yunanca kehribar(amber, elektron) elektrik kelimesinin kaynağıdır. Elektrostatik; elektrik yüklerinin bir birine kuvvet uygulamasından doğar, Coulomb yasası ve Gauss yasası ile incelenir. Elektrostatiksel olarak oluşturulan kuvvet zayıf olarak düşünülse de, hidrojen atomundaki elektron ile proton arasındaki elektrostatik kuvvet kütle-çekim kuvvetinin büyüklük olarak 40 katıdır.

Elektrostatik,  fotokopi makinesinin çalışması kadar basit örnekler içerir.

Elektrostatik ve yük değiş-tokuşu
Elektrostatik bir yüzeyin başka bir yüzeyle temas etmesi sonucu yüklerin bir yüzeyde birikmesine yol açar. Yük değiş tokuşu yüzeylerin birbirine her temas edişinde gerçekleşmesine rağmen, yük değiş tokuşunun etkisi sadece yüzeylerin en az birinin daha elektrik akımı için daha yüksek bir rezistans değerine sahip olduğu zaman görülür. Çünkü yüksek rezistanslı yüzeyden gelecek veya yüzeye girecek yükler kendi etkilerinin görünebilmesi için daha az veya daha çok süre orada kalacaktır. Bu yükler toprağa boşalana kadar veya aniden deşarj ile nötr hale gelene kadar objenin üzerinde kalacaktır; örneğin bilinen bir olay olan durgun 'şok' cismin yalıtkan bir yüzeye dokunması sonucu cismin üzerindeki yüklerin nötrleştirilmesi sonucu oluşur.

Temel konular

Coulomb Kanunu
Elektrostatiğin temel denklemi iki yük arasındaki kuvveti açıklayan Coulomb Kanunudur. İki yük  ve  arasındaki Elektrostatik kuvvetin büyüklüğü yüklerin büyüklüklerinin çarpımı ile doğru orantılı iken, yarıçapı yükler arası uzaklığa eşit olan kürenin yüzey alanı ile ters orantılıdır.

ε0 dielektrik sabiti olarak tanımlanır ve değeri;

   in A2s4 kg-1m−3 or C2N−1m−2 or F m−1.

Elektrik Alan
Herhangi bir noktada tanımlanan elektrik alan (birimi volt/metre'dir) o noktadaki birim yüke etkiyen kuvvet olarak tanımlanır :

Bu tanımlama ve Coulomb Kanunu düşünülecek olduğunda tek noktasal yükün Q oluşturduğu electrik alanın E büyüklüğü :

Hacim yük yoğunluğu  verilmiş olan belirli bir yük dağılımı tarafından oluşturulan elektrik alan bir vektör fonksiyonunun üçlü integrali ile bulunabilir:

Gauss Yasası
Gauss Yasası şunu belirtir "herhangi bir kapalı yüzeyden geçen toplam elektrik akısı o yüzeyin içindeki elektriksel yük ile doğru orantılıdır". Matematiksel olarak Gauss Yasası integral formda gösterilebilir:

Alternatif olarak denklem difaransiyel olarak gösterilebilir:

Burada  diverjans operatörüdür.

Poisson Denklemi
Elektrostatik potansiyelin tanımı Gauss Yasasının diferansiyel formu ile birleştirildiğinde potansiyel φ ve yük yoğunluğu ρ ile bir ilişki kurulabilir:

Burada  vakum geçirgenliğidir ve bu denklem poisson denklemi formundadır.

Laplace Denklemi
Eşleşmemiş elektriksel yük bulunmadığı durumda (yani bütün negatif ve pozitif yükler eşleştiğinde, veya hiçbir yük bulunmadığında net yük 0 olduğu durumda) denklem Laplace Denklemine indirgenir:

Elektrostatik Yakınsama
Elektrostatik yakınsamanın geçerliliği elektrik alanın döndürülemez olması kabullenimine bağlıdır:

Faraday Yasası göz önünde bulundurulduğunda, bu kabullenim zamanla değişen manyetik alanın yokluğunu veya yokluğa yakınlığını ima eder:

Başka bir deyişle, Elektrostatik manyetik veya elektrik alanının yokluğuna ihtiyaç duymaz, daha çok, manyetik ve elektrik alanının varolmasına fakat zamanla değişmemesine, veya en kötü durumda, zamanla çok az değişmesine ihtiyaç duyar. Bazı problemlerde, elektrostatiğin ve manyetostatikin her ikisi de doğru öngörüler için gereklidir, fakat birbiri arasındaki eşleşme hâlen yoksayılabilir.

Elektrostatik potansiyel

Elektrik alan döndürülemez olduğundan, elektrik alanı bir skaler fonksiyonun gradyanı olarak gösterilebilir. Bu skaler fonksiyona elektrostatik potansiyel (voltaj olarak da bilinir) denir. Yüksel bir potansiyelden, φ, düşük bir potansiyele geçen noktalarda elektrik alan  matematiksel olarak:

gösterilebilir. Herhangi bir noktadaki elektriksel potansiyel birim yükü sonsuzdan herhangi bir başka noktaya getirmek için kullanılan enerji olarak tanımlanır.

Triboelektrik Etkisi

Triboelektrik Etkisi belirli materyallerin birbirine dokundurulması ve daha sonra ayrılması sonucu elektriksel olarak yüklenmesi olarak tanımlanan bir çeşit dokunma ile elektriklenme etkisidir. Materyallerden birisi pozitif bir yükle yüklendiğinde diğeri pozitif yüke eşit negatif bir yük elde eder. Oluşturulan yüklerin Polarizasyonu ve gücü materyale, yüzey pürüssüzlüğüne, sıcaklığa, gerilmeye ve diğer özelliklere bağlı değişir. Örneğin kehribar yün ile sürtünmesi sonucu elektriksel yük kazanabilir. Bu özellik ilk olarak Thales tarafından bulunmuş olup, bu buluş insanlık tarafından saptanan ilk elektriksel olaydır. Camın ipek ile, sert kauçuğun kürk ile sürtünmesi materyallerin önemli sayıda yük kazandığını gösteren diğer örneklerdir.

Elektrostatik jeneratörler
Yüzey yüklerindeki dengesizliğin varlığı o objenin itici veya çekici kuvvetler uygulayabileceğini gösterir. Statik elektiğe sebep olan bu yüzey yüklerindeki dengesizlik iki farklı yüzeyi birbirlerine dokundurulması ve ayrılması sonucu dokunarak elektriklenme ve triboelektrik etkisi sayesinde oluşturulabilir. İki yalıtkan objeyi birbirine sürtmek büyük bir statik elektrik oluşturur. Bu sadece sürtünmenin etkisi değildir; iki farklı yalıtkan cismin birinin diğerinin üzerine yerleştirilmesi sonucu yüklenebilirler. Çoğu yüzey pürüzlü bir dokuya sahip olduğu için, bu yüklenme sürtünme ile elektriklenmeden daha uzun sürecektir. Objeleri birbirlerine sürtmek iki yüzey arasındaki yapışkan teması arttıracaktır. Genellikle yalıtkanlar yüzey yük oluşturmada ve saklamada kullanışlıdırlar. Bu cisimlere örnek olarak silgi, plastik, ve cam verilebilir. İletken cisimler örneğin metal bir yüzeyin katı veya sıvı bir yalıtkan ile etkileşmesi hariç nadiren yük dengesizliği oluştururlar. Dokunma ile elektriklenmede yükler objelerin yüzeylerinde birikir.Elektrostatik Jeneratörler bu etkiye bağlı olarak yapılan düşük akımlarda yüksek voltajlar üreten ve de fizik sınıfı gösterimlerinde kullanılan aletlerdir.

Dış bağlantılar
 Elektrostatik ve statik üzerine ayrıntılı bilgiler

Elektrostatik


is a Finnish-born Japanese politician. He is the first foreign-born Japanese of European origin to serve as a member of the Diet of Japan. He is a member of the Democratic Party of Japan, where he served as Director General of the International Department.  He served in the House of Councillors from 2001 to 2013.

Biography
Tsurunen was born Martti Turunen in the village of Höntönvaara in Lieksa, Finland, and grew up in nearby Jaakonvaara. Near the end of the Continuation War, Tsurunen (then four years old) and his family were among the few survivors of a Soviet partisan attack on the village.

In 1967, at the age of 27, Tsurunen traveled to Japan as a lay missionary of the Lutheran Church, accompanied by his first wife, who was also a Finn; they later divorced. Having decided to become Japanese, he gained his Japanese citizenship in 1979. He moved to Yugawaramachi in Kanagawa Prefecture in 1981.

Political career
He first ran for city council in 1992 in Yugawaramachi and won a seat, coming in fourth place with 1,051 votes.

He ran for a seat in the Upper House for Kanagawa without party backing in 1995. He received 339,484 votes, coming in fourth (the top three candidates were elected), losing a seat to the Socialist candidate who won 371,889 votes. He ran again in 1998 and took 502,712, just 8,000 short of winning a seat, telling voters "Please vote for me and send the first Japanese citizen with blue eyes to the upper house" and "Let's change Japan from an economic power into a citizen-friendly nation, where you don't need to worry about old age and pollution". He also proposed "sexual quotas for legislative bodies, so that from 40% to 60% of parliament and local assemblies would be female". In 2000, he ran as a candidate of the Democratic Party of Japan for a seat in the Lower House, and again in 2001 for a seat in the Upper House, both unsuccessfully. In 2001, he garnered 159,920 votes, 14,036 short of what he needed to win a seat. However, in 2002, an incumbent, Kyosen Ohashi, resigned from the house and he won a seat by "kuriage" replacement, by which he took the seat because he had the largest number of votes after the winner.

He was directly reelected in 2007 with 242,742 votes, the 6th-highest in his party, but lost his seat in the 2013 election after garnering only 82,858 votes (finishing in 12th place).

Family

Tsurunen is married to Sachiko Tanaka, and they have two children. He also had three children with his Finnish wife.

In the media

Finnish media personality Markus Kajo interviewed Tsurunen in Finnish for the third episode of the documentary series  in 2006.

Tsurunen published his autobiography Sinisilmäinen samurai ("The blue-eyed samurai") in 2015 via Gummerus.

See also

References

External links
  Tsurunen.net
 Tsurunen.net
 Tsurunen's web site
  Tsurunen's web site

1940 births
Living people
People from Lieksa
Finnish Lutheran missionaries
Lutheran missionaries in Japan
Japanese Lutherans
Japanese people of Finnish descent
Naturalized citizens of Japan
Members of the House of Councillors (Japan)
Democratic Party of Japan politicians
Finnish emigrants
Immigrants to Japan
Japanese municipal councilors
Politicians from Kanagawa Prefecture
Yugawara, Kanagawa

Marutei Tsurunen


Hugo Barrantes Ureña (Fredericton, 21 de maio de 1936) é um ministro costarriquenho e arcebispo emérito de San José de Costa Rica.

Hugo Barrantes Ureña foi ordenado sacerdote em 23 de dezembro de 1961 para a Diocese de San Isidro de El General.

O Papa João Paulo II o nomeou Bispo de Puntarenas em 17 de abril de 1998. O arcebispo de San José da Costa Rica, Román Arrieta Villalobos, concedeu-lhe a consagração episcopal em 16 de julho do mesmo ano; Os co-consagradores foram Ignacio Nazareno Trejos Picado, Bispo de San Isidro de El General, e Héctor Morera Vega, Bispo de Tilarán.

Como lema escolheu Duc in Altum. Em 13 de julho de 2002 foi nomeado Arcebispo de San José de Costa.

Em 4 de julho de 2013, o Papa Francisco aceitou sua aposentadoria por motivos de idade.

Ver também

Arcebispos católicos da Costa Rica

Hugo Barrantes Ureña


Helge Foss (født 23. maj 1919 I Ringkøbing, død 18. december 2000) var en dansk arkitekt.

Foss var uddannet arkitekt fra Kunstakademiet i København (1945). Han havde et stort virke indenfor børneinstitutioner og enfamiliehuse.

Værker
 Plejehjem, De tre Ege i Jægerspris, 1970
 Vejlegårdsparken i Vallensbæk, 1970
 Vallensbæk Varmecentral, i Vallensbæk, 1974
 Frøbelhøjskolen, Roskilde Pædagogseminarium i Himmelev, 1978 (nedrevet 2000)
 Fritidshjem i Karise, 1978
 Fritidshjem i Albertslund, Løkkekrogen, 1980

Kilder

Eksterne henvisninger

Arkitekter fra Danmark

Helge Foss


Eugene Joseph Polley (* 29. November 1915 in Chicago, Illinois als Eugene Theodore Polley; † 20. Mai 2012 in Downers Grove) war ein US-amerikanischer Ingenieur, der u. a. die kabellose Fernbedienung für Fernsehgeräte erfand.

Leben

Polley studierte an den City Colleges of Chicago und am Armour Institute of Technology (heute Illinois Institute of Technology), verließ dieses jedoch aus finanziellen Gründen ohne Abschluss und nahm eine Stelle als Regalauffüller bei der Zenith Electronics Corporation an. Später war er in der Entwicklungsabteilung der Firma tätig, in welcher er während des Zweiten Weltkrieges unter anderem Radarsysteme für die Armee entwickelte.

Im Jahr 1955 entwickelte er die erste kabellose Fernbedienung, die als Flash-Matic auf den Markt kam. Später befasste er sich unter anderem mit Videokassetten, Autoradios mit Druckknöpfen und der Entwicklung der Video-CD. Insgesamt hielt Polley 18 Patente.

Nach 47 Jahren im Dienste der Firma ging er 1982 in den Ruhestand. Im Mai 2012 verstarb Polley im Alter von 96 Jahren. Polley war verheiratet sowie Vater eines Sohns und einer Tochter.

Ehrungen
 1996: Emmy für Technik und Ingenieursleistungen
 2009: IEEE Masaru Ibuka Consumer Electronics Award

Literatur

Weblinks
 Bericht und Bilder der ersten Fernbedienung und des Erfinders Eugene Polley (englisch)

Einzelnachweise

Ingenieur, Erfinder, Konstrukteur
Person (Illinois)
US-Amerikaner
Geboren 1915
Gestorben 2012
Mann

Eugene Polley


Peter Stasiuk CSsR (; * 16. Juli 1943 in Roblin, Manitoba, Kanada) ist emeritierter Bischof von Melbourne für die Ukrainische Griechisch-Katholische Kirche in Australien, Neuseeland und Ozeanien.

Leben
Peter Stasiuk trat dem Redemptoristenorden bei und legte am 28. August 1962 seine zeitlichen Ordensgelübde ab. Es folgten Studien in Kanada, den USA und der Ukraine. Seine ewigen Gelübde legte er am 28. August 1965 ab und wurde in Chicago zum Diakon geweiht. Die Priesterweihe spendete ihm Erzbischof Maxim Hermaniuk CSsR von Winnipeg am 2. Juli 1967 in Winnipeg.

Von 1967 bis 1974 diente Pater Stasiuk als Pastor in der Pfarrgemeinde der Redemptoristen von Roblin in Kanada. In dieser Zeit lehrte er auch am Priesterseminar und erhielt den Ruf zum Professor. 1981 übernahm er in Toronto eine Pfarrei und war gleichzeitig Superior der in Toronto ansässigen Redemptoristen. 1981 kehrte er nach Roblin zurück und war in verschiedenen Funktionen tätig.

Am 16. Dezember 1992 wurde er zum ukrainisch griechisch-katholischen Bischof von Melbourne und Nachfolger von Ivan Prasko ernannt. Der emeritierte Erzbischof von Winnipeg, Maxim Hermaniuk CSsR, und die Mitkonsekratoren Erzbischof Stephen Sulyk von Philadelphia und Bischof Myron Michael Daciuk OSBM von Edmonton spendeten ihm am 9. März 1993 die Bischofsweihe.

Bischof Peter Stasiuk war Mitkonsekrator bei Kenneth Nowakowski, Bischof von New Westminster, und Josyf Miljan MSU, Titularbischof von Drusiliana und Weihbischof im Großerzbistum Kiew-Halytsch. Bischof Stasiuk ist Mitglied der Bischofskonferenz von Ozeanien.

Am 15. Januar 2020 nahm Papst Franziskus das von Peter Stasiuk aus Altersgründen vorgebrachte Rücktrittsgesuch an.

Auszeichnung
Bischof Stasiuk wurde am 26. Januar 2009, dem Australia Day, mit der Aufnahme zum Member of the Order of Australia (AM) geehrt. Er erhielt diese Ehrenbezeugung für seinen Dienst an der Religion und der Aufbauarbeit für die Ukrainische Griechisch-katholische Kirche in Australien. Der Orden wurde ihm von der Generalgouverneurin von Australien, Quentin Alice Louise Bryce AD überreicht.

Zum Priestermangel in Ozeanien
Auf der Sonderversammlung der Bischofssynode für Ozeanien (22. November – 12. Dezember 1998) diskutierten die versammelten Bischöfe auch über den Priestermangel in Ozeanien.

Weblinks

 Catholic Church in Australia (englisch)
  (englisch)

Einzelnachweise

Römisch-katholischer Bischof (20. Jahrhundert)
Römisch-katholischer Bischof (21. Jahrhundert)
Ukrainisch griechisch-katholischer Bischof
Member des Order of Australia
Redemptorist
Kanadier
Geboren 1943
Mann

Peter Stasiuk


Emevîler () ya da Emevîler Hilâfeti (),  Dört Halife Dönemi'nden (632-661) sonra kurulan Müslüman Arap devleti. Ali bin Ebu Talib'in 661'de öldürülmesinden sonra başa geçen Emevîler, 750'de Abbâsîler tarafından yıkılıncaya kadar hüküm sürdüler. Başkenti Şam olan devlet, en geniş sınırlarına Halife Hişâm bin Abdülmelik döneminde sahip oldu. Devletin sınırları Kuzey Afrika, Endülüs, Güney Galya, Mâverâünnehir ve Sind'in fethedilmesiyle doğuda Afganistan'a batıda ise Güney Fransa'ya kadar ulaşmıştır.

Tarihçe

Muaviye ve Şam'da Emevîler Dönemi

Muaviye, Mekke'nin Kureyş kabilesine bağlı Ümeyye ailesindendi. Ebu Süfyan'ın oğludur. Ebu Süfyan erken İslam döneminde yaşamış bir çeşit kent yöneticisidir. İslam'ın hızlı ilerleyişi karşısında ve birçok savaş sonrasında Mekke'yi Muhammed'e ve İslam ordusuna teslim edip Müslüman olmakla beraber ailenin politik gücünü asla elinden bırakmamış, 3. halife Osman döneminde İslam ordularının Arabistan, Mısır ve İran'ı kontrol altına almalarını izlemiş ve önemli politik noktalara kendi ailesinden adamları yerleştirmiş ve iktidarın asla Haşimoğulları'nın eline geçmemesine çalışmıştır. Ebu Süfyan'ın (561-652) ölümünün ardından Muaviye, Beni Ümeyye (Emevî) ailesinin başına geçti. Muaviye, Ömer döneminde 641'de Şam valisi olmuş, üçüncü halife Osman zamanında Suriye'yi denetimi altına almıştı.

Muaviye, 656'da halife olan Ali'nin hilafetini tanımadı. Onu üçüncü halife Osman'ın öldürülmesine engel olamamasından ve katillerinin bulunamamasından sorumlu tuttu. Şiiler tarafından, Ali'nin halifeliğini tanımamasının gerçek sebebinin kendi hilafetini ilan edip saltanatını kurmak istemesi olduğu iddia edilmektedir. Ali, Şam valiliğine bir başkasını atayınca da çekişme savaşa dönüşmüştür.

Dini anlatıya göre; Muaviye, Sıffin Savaşı'nda (657) yenilmek üzere olan askerlerinin mızraklarına Kuran yapraklarını taktırdı ve böylece Ali'nin ordusunu durdurdu. Hilâfet sorununu savaşla değil hakeme başvurarak çözmeyi önerdi. Ne var ki Muaviye'nin hakemi Ali'nin hakemini iki tarafın da halifelikten vazgeçmesi şartıyla ikna etti. Lakin Ali'nin hakemi ile Muaviye'nin hakemi anlaştıktan sonra Ali'nin hakemi orduların önünde yüzüğünü çıkartarak "Ali'yi halifelikten aldım." dedi. Aynı şeyi yapması beklenen Muaviye'nin hakemi anlaşmaya uymayarak halifelikten vazgeçmesi gerekirken masadan Ali'nin yüzüğünü aldı ve "Ben Muaviye'yi halife yaptım." dedi. Böylece hile ve sahtekarlık ile Ali halifelikten indirilmiş oldu. Ali ve yandaşları bu haksızlığı, hileyi kabul etmemekle birlikte Ali'nin denetimindeki toprakları yavaş yavaş yitirdi ve bir süre sonra da harici bir suikastçı tarafından öldürüldü.

Süfyânîler

O zamanlar Şam'da Suriye valisi olan Muaviye, Ali'nin oğlu  olan Hasan ile yaptığı "halifelik babadan oğula geçmeyecek, halifelik saltanata dönüşmeyecek" diye anlaştılar ve Muaviye halife oldu. Hilafet merkezini de Kufe'den Şam'a taşıdı. Muaviye'nin yirmi yıllık hilafet dönemi içindeki olaylar, gelişmeler tarihçiler ve değişik mezhep taraftarları arasında gayet büyük tartışmalara yol açmakta ve birbirine tamamen zıt sonuçlara varmaktadır. Bu gelişmeleri tarafsız incelemeye yeltenmek bile her iki taraftan gayet uygunsuz eleştiri almaktadır .

Muaviye Arap asıllı büyük bir ordu oluşturdu. Bu orduyla Emevî egemenliğini doğuda Hindistan sınırına, batıda Kuzey Afrika'ya, oradan da Güney İspanya'ya kadar yaydı. Yeni kurulan donanmayla 669-678 arasında Bizans'ın başkenti Konstantinopolis'i (İstanbul) ele geçirmek için seferler düzenlendi, ama bu hedefinde başarılı olamadı. Muaviye'nin 680'deki vefatının ardından hilafet Hasan ile yapılan anlaşmaya uymayarak saltanata dönüştürüldü.

Muaviye'nin ölümü ardından  I. Yezid Emevi halifesi yapıldı. Yezid, Emevilerin Hicaz valisi aracılığıyla Ali'nin oğlu Hüseyin'den biat istedi. Fakat Hüseyin I. Yezid'e biat etmeyeceğini ve Yezid'in babası Muaviye'nin kendi ağabeyi Hasan'la yaptığı anlaşmaya uyarak halifelik iddiasını bırakması gerektiğini iddia etti. Onu halife tanımadığını ilan etti. Ali'nin eski hilafet merkezi Kufe halkının yoğun çağrısı ve istekleri ile Hüseyin oraya doğru yola çıktı. Yezid Hüseyin'i katledilmesine fetva verdi. Emiri uygulamak için Ömer bin Sad'a bir ordu vererek Hüseyin'in üzerine yolladı. 680'de bu ordu 72 kişilik Hüseyin kafilesi ile Kerbela'da karşılaşıp çatışmaya girdi. Hüseyin ve taraftarları Kerbala'da öldürüldü. Bu olay, İslam tarihindeki sünnî  ve  şii mezhep ayrılığını da kesinleştirdi. Şiiler, Emevileri halife olarak saymamaya ve halifelik makamının Ali ile başlamak üzere Ali'nin soyundan gelen kişilere ait olduğunu yani halifeliğin sırasıyla 12 İmam'a ait olduğunu kabul ettiler.

I. Yezid, yaklaşık üç yıl Emevi halifeliği yaptı. I. Yezid'in ölümünden sonra 683'te oğlu II. Muaviye halife oldu. II. Muaviye'nin iktidarı yalnızca bir yıl sürdü. II. Muaviye ve önceki iki hükümdar, Ebu Süfyan'ın soyundan geldikleri için Süfyaniler olarak anılır.

Mervânîler

II. Muaviye'den sonra 684'te I. Mervan halife olarak Emevî Devleti'nde Mervaniler dönemini başlattı. Emevîler en parlak dönemini Abdülmelik ve onun oğlu I. Velid  döneminde (685-715) yaşadı. Bu dönemde Irak ve İran'daki ayaklanmalar bastırıldı. Hindistan ve Orta Asya'da yeni fetihlerle devletin sınırları genişletildi. Süleyman'ın halifeliği sırasında Bizans İmparatoru III. Leon'un 717'de Emevî ordusunu ağır bir yenilgiye uğratması, Emevî Devleti'nin gerileme döneminin başlangıcı oldu.

Araplar arasında kabile çatışmaları yeniden başladı ve Mevâlî denen, Arap olmayan Müslümanların merkezi yönetime karşı hoşnutsuzlukları arttı. 717-720 arasında halifelik eden Ömer bin Abdülaziz'in başlattığı yenileşme hareketleri de kalıcı bir sonuç getirmedi.

Hişam bin Abdülmelik döneminde (724-743), 732'de İspanya üzerinden Fransa'yı fethe girişen Emevî ordusu Poitiers'de (Puvatya) durduruldu. Emevîler Anadolu'da Bizans'a karşı üstünlüklerini de yitirdiler. Orta Asya'da Türkler, Kuzey Afrika'da Berberiler Emevî egemenliğine başkaldırdılar.

Emevîler Arapları üstün tuttuğu, Mevâlî olarak andıkları Arap asıllı olmayan Müslümanları küçük gördükleri ve hatta yeni İslam dinine katılanlardan "cizye" vergisi aldıkları için İslam dinine girenlerin sayısı azalmıştı.

Hişam bin Abdülmelik ölümünden sonra her biri çok kısa dönem halifelik yapan üç halife sırayla başa geçti: Bunlar II. Velid bin Yezid (iki ay 21 gün), III. Yezid bin Velid (altı ay, iki gün) ve İbrahim bin Velid (iki ay).

Emevîlerin sona erişi

Son Emevî Halifesi II. Mervan döneminde (744-750) Abbasiler denetiminde gelişen muhalefet Emevî egemenliğini sarstı. Zab Muharebesi'nde Abbasilere mağlup olan II. Mervan devletinin yıkılışını önleyemedi. Emevî Devleti'nin yıkılışında Ebu Müslim Horasani de önemli bir rol oynadı. Sonunda 750'de Abbasilerin önderi Ebu'l-Abbas Seffah, Emevî egemenliğine son verdi ve Emevî hanedanının yakalayabildiği bütün üyelerini öldürttü. Bu kıyımdan canını kurtarabilen I. Abdurrahman, İspanya'ya giderek orada Endülüs Emevîleri Devleti'ni kurdu.

Abbasîler uzun süren bir propaganda dönemi ve 747'de açıkça başlayan savaş sonunda Emevî halifelerini 750'de Şam'dan atmışlardır. Abbasîlerin ilk halifesi olan Ebu'l Abbas Seffah bütün Emevî Hanedanı mensuplarının öldürülmesini emretmiştir. Bu Emevî katliamından kaçabilen Hişam bin Abdülmelik'in torunu Abdurrahman Endülüs'e sığınmış ve Kurtuba'da Endülüs Emevî Devleti'ni kurmuştur. Bu devletin sekizinci emiri olan III. Abdurrahman, 929 yılında Bağdat'ta idare kuran Abbasî halifelerinin meşruluğunu kabul etmeyerek kendisini Endülüs Emevî halifesi ilan etmiştir.

Devlet yönetimi

Emevîler dönemindeki devlet yönetimi sonraki İslam devletlerine örnek oluşturdu. Emevî Devleti ırsî monarşi ile yönetilmiştir. Ömer döneminde (634-644) ortaya çıkan divan adlı kurumu Emevîler daha da geliştirdi. Halifeler devlet işlerini vezirler aracılığıyla yürütmeye başladılar. Emevî toprakları eyaletlere ayrılarak yönetildi, ama eyaletler Şam'daki merkezi devlete bağlıydı. Arapça devletin tek resmi diliydi. Devlet gelirleri, dinsel gereklerden kaynaklanan vergiler ile fethedilen yerlerden ve savaşlardan elde edilen ganimetlerden oluşuyordu. İslam tarihinde ilk altın para da Abdülmelik döneminde (685-705) basıldı.

İller
Coğrafi olarak imparatorluk, Emevi hükümdarlığı sırasında sınırları defalarca değişen birkaç eyalete bölünmüştü. Her eyaletin halife tarafından atanan bir valisi vardı. Vali, ilindeki din görevlileri, ordu komutanları, polis ve mülki idarecilerden sorumluydu. Yerel harcamalar o eyaletten gelen vergilerle karşılanır, geri kalanı her yıl Şam'daki merkezi hükûmete gönderilirdi. Emevi hükümdarlarının merkezi gücü hanedanın sonraki yıllarında zayıflarken, bazı valiler fazladan vergi gelirlerini Şam'a göndermeyi ihmal ettiler ve büyük kişisel servetler yarattılar.

Devlet çalışanları
İmparatorluk büyüdükçe, kalifiye Arap işçilerin sayısı imparatorluğun hızlı genişlemesine ayak uyduramayacak kadar azdı. Bu nedenle Muaviye, fethedilen vilayetlerdeki yerel hükûmet çalışanlarının çoğunun yeni Emevi hükûmeti altında işlerini sürdürmelerine izin verdi. Bu nedenle, yerel yönetimin çalışmalarının çoğu Yunanca, Kıpti ve Farsça olarak kaydedildi. Hükûmet çalışmalarının düzenli olarak Arapça olarak kaydedilmeye başlanması ancak Abdülmelik'in saltanatı sırasında oldu.

Askeri
Emevi ordusu, çekirdeğini Suriye'nin kentsel bölgelerine yerleşmiş olanlardan ve aslen Suriye'de Doğu Roma İmparatorluğu ordusunda görev yapan Arap kabilelerinden oluşan Arap'tı. Bunlar, Suriye çölündeki ve Bizanslıların sınırındaki kabileler ile Hıristiyan Suriyeli kabileler tarafından desteklendi. Askerler, Ordu Bakanlığı Diwan Al-Jaysh'e kayıtlıydı ve maaşlıydı. Ordu, bölgesel müstahkem şehirlere göre junlara bölündü. Emevi Suriye kuvvetleri, yakın düzenli piyade savaşında uzmanlaştı ve muhtemelen Roma ordularıyla karşılaşmalarının bir sonucu olarak, savaşta diz çökmüş bir mızraklı duvar oluşumunu tercih ettiler. Bu, orijinal Bedevi tarzı hareketli ve bireysel dövüşten kökten farklıydı.

Para birimi
Bizans ve Sasani İmparatorlukları, Müslüman fetihlerinden önce para ekonomilerine dayanıyordu ve bu sistem Emeviler döneminde yürürlükte kaldı. Bizans sikkeleri 658 yılına kadar kullanıldı; Bizans altın paraları, yaklaşık 700 parasal reformlarına kadar hala kullanılıyordu. Buna ek olarak, Emevi hükûmeti Şam'da başlangıçta önceden var olan madeni paralara benzeyen ancak bağımsız bir yönde gelişen kendi paralarını basmaya başladı. Bunlar tarihte Müslüman bir hükûmet tarafından basılan ilk madeni paralardı. Altın paralara "dinar", gümüş paralara "dirhem" adı verildi.

Emevî yönetiminin Arap edebiyatındaki yansıması

Emevîler siyasi gayelerle Arap şairlerini desteklemişlerdir. Emevîlerin saray şairi el-Ahtal, tüm hayatı boyunca Emevî hanedanlığına ve onların hizmetindeki önemli kimselere yakın olmaya çalışmıştır. Şairin, Mu'âviye b. Ebî Sufyân (ö.60/680)'ın hilafeti esnasında siyasi meselelere, özellikle de Emevîleri ilgilendiren hususlara yakınlık gösterdiği gözlemlenmektedir. Bunun sonucunda, methiyeler yazarak övmeye başladığı Muâviye'nin oğlu Yezîd (ö.64/684)'in yakın dostlarından biri haline gelmiş, onun himayesine girmiş ve katında sağlam bir konuma sahip olmuştur. Prensin yanı sıra, Ziyâd b. Ebîh (ö.53/673) ve el-Haccâc b. Yûsuf es-Sekafî (ö.95/714) gibi Emevî Devletinde ileri gelen diğer devlet adamlarıyla da yakın ilişkiler kurmuştur.

Emevî sanatı

Emevî sanatı, özellikle mimarlık alanında gelişmişti. Emevî döneminden günümüze pek çok cami, saray, kale gibi yapılar kalmıştır. Emevî sanatı; Yunan, Bizans, İran'daki Sasani sanatından etkilenmiştir.

I. Velid döneminde (705-715) Şam'da yaptırılan Emevîye Camisi (ya da Ümeyye Camisi), Emevî mimarlığının karakteristik özelliklerini taşır. Dikdörtgen planlı cami, eski bir Roma tapınağının temeli üzerinde yükselir. Yapı, dört büyük ayağın taşıdığı dört kemere oturtulan bir kubbeyle örtülüdür. Caminin kare planlı üç minaresi vardır. Avlusunu üç yandan iki katlı revaklarla çevrilidir. Emevîye Camisi, günümüze pek az örneği kalan zengin mozaik bezemeleriyle de dikkat çeker. Bu bezemelerde Yunan ve Bizans etkileri açıkça görülür. Kudüs'te sekiz köşeli Kubbetü's-Sahre da (ya da Ömer Camisi) Emevî mimarisinin önemli bir örneğidir. Emevîlere karşı ayaklanan Abdullah bin Zübeyr Mekke'yi ele geçirince, Halife Abdülmelik Muhammed'in namaz kılmış olduğu yerde, Müslümanların hac ödevini yerine getirmeleri için bu camiyi yaptırmıştır. Gene Abdülmelik döneminde Kudüs'te yapılan Mescid-i Aksa büyüklüğüyle dikkat çeker.

Emevîlerin Suriye çöllerinde yaptırdıkları saray, köşk, kale gibi yapılardan günümüze çok azı ulaşmıştır. Lût Gölü'nün kuzey ucundaki Kuseyr Amra Köşkü, çevresi geniş surla çevrili bir alandadır ve salon ile hamamdan oluşur. Salonun duvarlarının Emevîlerin askeri zaferlerini betimleyen resimlerle kaplı olması dikkat çekicidir. Bu resimlerde de Yunan ve İran etkisi görülür. Emevî sanatının bir özelliği de, duvar yüzeylerini hiç boş yer bırakmaksızın bezemekti. Şam'ın 200 km güneyinde kurulmuş tipik bir çöl sarayı olan Mşatta Sarayı, kulelerle güçlendirilmiş bir surun ortasında yer alır. Mşatta Sarayı'nın içinde de Yunan ve İran etkisi taşıyan zengin bezemeler vardır.

Emevîlerden kalan bir başka yapı biçimi de bir tür han olan ribat idi. Bir surla çevrili olan ribatlarda odalar, ambar, ahır, sarnıç ve gözcü kuleleri bulunuyordu. Uzun yolculuklar sırasında konaklamak için kullanılan ribat, aynı zamanda küçük birer askeri üstü.

Emevî halifeleri

Miras
Emevi hilafeti, hem bölgesel genişleme hem de bu genişlemenin yarattığı idari ve kültürel sorunlarla damgasını vurdu. Bazı dikkate değer istisnalara rağmen, Emeviler, eski Arap ailelerinin ve özellikle kendi ailelerinin haklarını, yeni din değiştirmiş Müslümanlara (mevâli) tercih etme eğilimindeydiler. Bu nedenle, rakiplerinin çoğundan daha az evrenselci bir İslam anlayışına bağlı kaldılar. GR Hawting'in yazdığı gibi, "İslam aslında fetheden aristokrasinin mülkü olarak görülüyordu."

Emeviler döneminde Arapça idari dil oldu ve Levant, Mezopotamya, Kuzey Afrika ve İberya'da Araplaştırma süreci başlatıldı. Devlet belgeleri ve para birimi Arapça olarak basıldı. Kitlesel din değiştirmeler, Hilafet topraklarında artan bir Müslüman nüfusu da yarattı.

Yaygın bir görüşe göre Emeviler, halifeliği dini bir kurumdan (Raşidun halifeliği sırasında ) bir hanedan kurumuna dönüştürdüler. Bununla birlikte, Emevi halifeleri kendilerini Tanrı'nın yeryüzündeki temsilcileri olarak anlamış ve "Tanrı'nın hükümlerinin tanımlanmasından ve detaylandırılmasından veya başka bir deyişle İslam hukukunun tanımlanmasından veya detaylandırılmasından" sorumlu görünüyorlar.

Emeviler, onları gerçek bir halifelik ( hilafet ) yerine bir krallık ( mülk, tiranlık çağrışımları olan bir terim) geliştirmekle suçlayan sonraki İslam tarihçileri tarafından büyük ölçüde olumsuz karşılandı . Bu bakımdan, Emevi halifelerinin kendilerini halife resul Allah ("Allah'ın elçisinin halefi", gelenekte tercih edilen unvan) olarak değil, daha çok halifet Allah ("Allah'ın vekili") olarak adlandırmaları dikkat çekicidir. Bu ayrım, Emevilerin "kendilerini toplumun başındaki Tanrı'nın temsilcileri olarak gördüklerini ve dini güçlerini yeni ortaya çıkan din bilginleri sınıfıyla paylaşmaya veya onlara devretmeye gerek görmediklerini" gösteriyor gibi görünüyor.

Modern Arap milliyetçiliği, Emeviler dönemini taklit etmeye ve eski haline getirmeye çalıştığı İslam'ın Altın Çağı'nın bir parçası olarak görür. Bu özellikle Suriyeli milliyetçiler ve Şam'daki Emeviler gibi merkezlenmiş bugünkü Suriye durumu için geçerlidir. Emevi sancakları, Muaviye ibn Ebî Süfyan'ın sancağına göre beyazdı; artık çoğu Arap ülkesinin bayraklarında çeşitli kombinasyonlarda görülen dört Pan-Arap renginden biridir.

Dini Bakış Açıları

Sünni
Pek çok Müslüman Emevileri hükûmetlerinde çok fazla gayrimüslim, eski Romalı yöneticiye sahip oldukları için eleştirdiler, örneğin Şamlı Aziz John. Müslümanlar şehirleri ele geçirdikçe, halkın siyasi temsilcilerini, Romalı vergi tahsildarlarını ve idarecileri makamda bıraktılar. Merkezi hükûmete verilen vergiler, halkın siyasi temsilcileri tarafından hesaplandı ve müzakere edildi. Hem merkezi hem de yerel yönetimler, her birinin sağladığı hizmetler için tazmin edildi. Birçok Hristiyan şehir, vergilerin bir kısmını kiliselerini korumak ve kendi organizasyonlarını yönetmek için kullandı. Daha sonra Emeviler, bazı Müslümanlar tarafından İslam'a girenlerin vergilerini azaltmadıkları için eleştirildi.

Daha sonra Ömer ibn Abdülaziz iktidara geldiğinde bu vergileri indirdi. Bu nedenle o, dört Doğru Rehber Halife'den sonra en büyük Müslüman hükümdarlardan biri olarak övülü . 829'da yaşayan ve Ömer İbn Abdülaziz hakkında bir biyografi yazan İmam Ebu Muhammed Abdullah ibn Abdul Hakam bu vergilerdeki azalmanın ekonomiyi canlandırdığını ve zenginlik yarattığını, ancak aynı zamanda nihayetinde savunma da dahil olmak üzere hükûmetin bütçesini de azalttığını belirtti.

Dindarlığı ve adaleti ile Sünni kaynaklarca oybirliği ile övülen tek Emevi hükümdarı Ömer ibn Abdülaziz'dir. İslam'ı yayma çabalarında, İslam'a dönenlerden cizye vergisini kaldırarak Mevali'ye özgürlükler tesis etti . İmam Ebu Muhammed Abdullah ibn Abdul Hakam, Ömer ibn Abd al-Aziz'in akrabalarına sunulan şahsi ödeneği de durdurduğunu, ancak imparatorluktaki herkese bir ödenek vermesi halinde onlara ödenek verebileceğini belirtti. Ömer ibn Abd al-Aziz 720'de zehirlendikten sonra, birbirini izleyen hükûmetler Ömer ibn Abd al-Aziz'in vergi politikalarını tersine çevirmeye çalıştı.

Şii
Şiilerin Emeviler hakkındaki olumsuz görüşü Şia kitabı "Sulh al-Hasan" da kısaca ifade edilmektedir. Sünniler tarafından sahih sayılmayan Şii hadislerine göre, Ali onları en kötü fitne olarak nitelendirdi. Şii kaynaklarında, Emevi Halifeliği yaygın olarak "zorba, İslam karşıtı ve tanrısız" olarak tanımlanır. Şiiler, hanedanın kurucusu Muaviye'nin 657'de kendisini halife ilan ettiğini ve Muhammed'in damadı ve kuzeni, yönetici halife Ali'ye karşı Sıffin Savaşı'nda çarpışarak savaşa girdiğine dikkat çekiyor. Muaviye, Hasan ile yaptığı anlaşmayı ihlal ederek oğlu Yezid'i halefi ilan etti. Muhammed'in torunlarından biri olan Hüseyin ibn Ali, Kerbela Savaşı'nda Yezid tarafından öldürülecekti. Diğer Şii İmamlar, Ali ibn Hüseyin Zayn el-Abidin, iktidardaki Emevi halifelerinin elinde öldürülecekti.

Bahai
Vahiy Kitabı'ndaki (12:3) kehanetlerin bir açıklaması istendiğinde, Abdülbaha, Bazı Cevaplanmış Sorularda "yedi başlı, on boynuzlu ve başında yedi taçlı büyük kızıl ejder"in, "Peygamber Muhammed'in dinine ve Ali'nin gerçeğine karşı yükselen" Emevi halifelerine atıfta bulunur.

Ejderhanın yedi başı, Emevilerin hakim olduğu toprakların yedi eyaletinin simgesidir: Şam, İran, Arabistan, Mısır, Afrika, Endülüs ve Maveraünnehir. On boynuz Emevi hanedanının on ismini temsil eder: Ebu Süfyan, Muaviye, Yezid, Mervan, Abdülmelik, Velid, Süleyman, Ömer, Hişam ve İbrahim. Yezid II ve Yezid III örneğinde olduğu gibi bu yorumda açıklanmayan bazı isimler yeniden kullanılmıştır.

Ayrıca bakınız
 Emevî Hâlifeliği
 Endülüs Emevî Devleti
 Emevî halifeler listesi
 Mevâlî

Kaynakça

 Bu madde kısmen  İngilizce  Wikipedia Umayyad Caliphate maddesi kaynaklıdır:      (Erişim tarihi: 30.8.2009)
 Bu madde kısmen Fransızca Wikipedia Omeyyades maddesi kaynaklıdır:    (Erişim tarihi: 30.8.2009)

Konuyla ilgili yayınlar

 Demircan, Adnan (2015), Emeviler, İstanbul: Beyan Yayıncılık ISBN 9789754736250
 Aycan, İrfan ve Sarıçam, İbrahim (2002) Emeviler Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları ISBN 9789753891042
 Sırma, İhsan Süreyya (1995) Hilafetten Saltanata Emeviler Dönemi, İstanbul: Beyan Yayıncılık  ISBN 2880000035060
 Bartold, W. (çev. Fuat Koprülü) (1939), İslam Medeniyeti Tarihi, Ankara.
 Hitti, Philip H. (çev. Salih Tuğ) (1986), Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi (IV Cilt), İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
 Lewis, Bernard (çev. H.D.Yıldız) (1969, son bas.: 2009), Tarihte Araplar, İstanbul: Ağaç Kitabevi. ISBN 9756628499
 Zeydan, Corci (çev. Z. Meganiz) (1328/19..), İslam Medeniyeti Tarihi (IV Cilt), İstanbul (Osmanlıca)
 Muhammad ibn Jarir al-Tabari (ed. Ehsan Yar-Shater  çev. David Stephan Powers) (1989-2007), The History of al-Ţabarī 40 Cilt, Albany: State University of New York Press ISBN 0-88706-563-5 (Cilt 24)

Dış bağlantılar

 Üçok, Bahriye (1968), İslam Tarihi: Emevîler ve Abbasiler Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakultesi Yayınları Online:
 Wellhausen, Julius (çev. Fikret Işıltan) (1963) Arap Devleti ve Sukutu, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları No:XLII, Online:
 Yiğit, İsmail, "Emeviler (Siyasî Tarih, Medeniyet Tarihi) " (1995) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:11 Sayfa:87-104 İstanbul:TDV Yayınları. Online:
 Beksaç, A. Engin, "Emeviler (Medeniyet Tarihi, Sanat) " (1995) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:11 Sayfa:104-108 İstanbul:TDV Yayınları. Online:
 Muir, William (1891), The Caliphate, Its Rise, Decline and Fall: Bölüm: XXXI-LIX

Suudi Arabistan tarihi
Endülüs
Akdeniz tarihi
Orta Çağ'da Azerbaycan
İslam devletleri
660'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
Tarihteki Sünni devletler

Emevîler


Ödestugu ist ein Ort (småort) in der schwedischen Provinz Jönköpings län und der historischen Provinz (landskap) Småland.

Söhne des Ortes
 Johan Andersson (1820–1894), Bischof und Übersetzer von Goethe ins Schwedische
 Gideon Sundbäck (1880–1954), Erfinder

Einzelnachweise

Geographie (Gemeinde Jönköping)

Ödestugu


كاتليغو ماشيغو ، من مواليد 18 مايو 1982، لاعب كرة قدم جنوب أفريقي.

يلعب مع نادي أورلاندو بايراتس.

بدأ باللعب مع منتخب جنوب أفريقيا لكرة القدم في عام 2006.

روابط خارجية

مراجع

أشخاص على قيد الحياة
لاعبو أورلاندو بايرتس
لاعبو بطولة أمم إفريقيا للمحليين 2011
لاعبو سوبر سبورت يونايتد
لاعبو كأس الأمم الإفريقية للمحليين 2014
لاعبو كأس القارات 2009
لاعبو كرة قدم جنوب إفريقيون
لاعبو منتخب جنوب إفريقيا لكرة القدم
لاعبو موروكا سوالوز
لاعبو نادي ماميلودي صن داونز
لاعبو وسط كرة قدم رجالية
مهاجمو كرة قدم رجالية
مواليد 1982
لاعبو كرة قدم رجالية جنوب إفريقيون

كاتليغو ماشيغو


In image processing and photography, a color histogram is a representation of the distribution of colors in an image. For digital images, a color histogram represents the number of pixels that have colors in each of a fixed list of color ranges, that span the image's color space, the set of all possible colors.

The color histogram can be built for any kind of color space, although the term is more often used for three-dimensional spaces such as RGB or HSV.  For monochromatic images, the term intensity histogram may be used instead.  For multi-spectral images, where each pixel is represented by an arbitrary number of measurements (for example, beyond the three measurements in RGB), the color histogram is N-dimensional, with N being the number of measurements taken. Each measurement has its own wavelength range of the light spectrum, some of which may be outside the visible spectrum.

If the set of possible color values is sufficiently small, each of those colors may be placed on a range by itself; then the histogram is merely the count of pixels that have each possible color.  Most often, the space is divided into an appropriate number of ranges, often arranged as a regular grid, each containing many similar color values.  The color histogram may also be represented and displayed as a smooth function defined over the color space that approximates the pixel counts.

Like other kinds of histograms, the color histogram is a statistic that can be viewed as an approximation of an underlying continuous distribution of color values.

Overview

Color histograms are flexible constructs that can be built from images in various color spaces, whether RGB, rg chromaticity or any other color space of any dimension.  A histogram of an image is produced first by discretization of the colors in the image into a number of bins, and counting the number of image pixels in each bin.  For example, a Red–Blue chromaticity histogram can be formed by first normalizing color pixel values by dividing RGB values by R+G+B, then quantizing the normalized R and B coordinates into N bins each. A two-dimensional histogram of Red-Blue chromaticity divided into four bins (N=4) might yield a histogram that looks like this table:

A histogram can be N-dimensional. Although harder to display, a three-dimensional color histogram for the above example could be thought of as four separate Red-Blue histograms, where each of the four histograms contains the Red-Blue values for a bin of green (0-63, 64-127, 128-191, and 192-255).

The histogram provides a compact summarization of the distribution of data in an image. The color histogram of an image is relatively invariant with translation and rotation about the viewing axis, and varies only slowly with the angle of view.    By comparing histogram signatures of two images and matching the color content of one image with the other, the color histogram is particularly well suited for the problem of recognizing an object of unknown position and rotation within a scene. Importantly, translation of an RGB image into the illumination invariant rg-chromaticity space allows the histogram to operate well in varying light levels.

1. What is a histogram?

A histogram is a graphical representation of the number of pixels in an image. In a more simple way to explain, a histogram is a bar graph, whose X-axis represents the tonal scale(black at the left and white at the right), and Y-axis represents the number of pixels in an image in a certain area of the tonal scale. For example, the graph of a luminance histogram shows the number of pixels for each brightness level(from black to white), and when there are more pixels, the peak at the certain luminance level is higher.

2. What is a color histogram?

A color histogram of an image represents the distribution of the composition of colors in the image. It shows different types of colors appeared and the number of pixels in each type of the colors appeared. The relation between a color histogram and a luminance histogram is that a color histogram can be also expressed as "Three Luminance Histograms", each of which shows the brightness distribution of each individual Red/Green/Blue color channel.

Characteristics of a color histogram

A color histogram focuses only on the proportion of the number of different types of colors, regardless of the spatial location of the colors. The values of a color histogram are from statistics. They show the statistical distribution of colors and the essential tone of an image.

In general, as the color distributions of the foreground and background in an image are different, there might be a bimodal distribution in the histogram.

For the luminance histogram alone, there is no perfect histogram and in general, the histogram can tell whether it is over-exposure or not, but there are times when you might think the image is over exposed by viewing the histogram; however, in reality it is not.

Principles of the formation of a color histogram

The formation of a color histogram is rather simple. From the definition above, we can simply count the number of pixels for each 256 scales in each of the 3 RGB channel, and plot them on 3 individual bar graphs.

In general, a color histogram is based on a certain color space, such as RGB or HSV. When we compute the pixels of different colors in an image, if the color space is large, then we can first divide the color space into certain numbers of small intervals. Each of the intervals is called a bin. This process is called color quantization. Then, by counting the number of pixels in each of the bins, we get the color histogram of the image.

The concrete steps of the principles can be viewed in Example 1.

Examples

Example 1

Given the following image of a cat (an original version and a version that has been reduced to 256 colors for easy histogram purposes), the following data represents a color histogram in the RGB color space, using four bins.

Bin 0 corresponds to intensities 0-63

Bin 1 is 64-127

Bin 2 is 128-191 and Bin 3 is 192-255.

Example 2

Application in camera:

Nowadays, some cameras have the ability to show the 3 color histograms when we take photos.

We can examine clips (spikes on either the black or white side of the scale) in each of the 3 RGB color histograms. If we find one or more clipping on a channel of the 3 RGB channels, then this would result in a loss of detail for that color.

To illustrate this, consider this example:

1.	We know that each of the three R, G, B channels has a range of values from 0-255 (8 bit). So consider a photo that has a luminance range of 0-255.

2.	Assume the photo we take is made of 4 blocks that are adjacent to each other and we set the luminance scale for each of the 4 blocks of original photo to be 10, 100, 205, 245. Thus, the image looks like the topmost figure on the right.

3.	Then, we overexpose the photo a little, say, the luminance scale of each block is increased by 10. Thus, the luminance scale for each of the 4 blocks of new photo is 20, 110, 215, 255. Then, the image looks like the second figure on the right.

There is not much difference between both figures, all we can see is that the whole image becomes brighter (the contrast for each of the blocks remain the same).

4.	Now, we overexpose the original photo again, this time the luminance scale of each block is increased by 50. Thus, the luminance scale for each of the 4 blocks of the new photo is 60, 150, 255, 255. The new image now looks like the third figure on the right.

Note that the scale for the last block is 255 instead of 295, for 255 is the top scale and thus the last block has clipped! When this happens, we lose the contrast of the last 2 blocks, and thus, we cannot recover the image no matter how we adjust it.

To conclude, when taking photos with a camera that displays histograms, always keep the brightest tone in the image below the largest scale 255 on the histogram in order to avoid losing details.

Drawbacks and other approaches

The main drawback of histograms for classification is that the representation is dependent on the color of the object being studied, ignoring its shape and texture. Color histograms can potentially be identical for two images with different object content which happens to share color information. Conversely, without spatial or shape information, similar objects of different color may be indistinguishable based solely on color histogram comparisons. There is no way to distinguish a red and white cup from a red and white plate. Put it another way: histogram-based algorithms have no concept of a generic 'cup', and a model of a red and white cup is no use when given an otherwise identical blue and white cup. Another problem is that color histograms have high sensitivity to noisy interference such as lighting intensity changes and quantization errors. High dimensionality (bins) color histograms are also another issue. Some color histogram feature spaces often occupy more than one hundred dimensions.

Some of the proposed solutions have been color histogram intersection, color constant indexing, cumulative color histogram, quadratic distance, and color correlograms. Although there are drawbacks of using histograms for indexing and classification, using color in a real-time system has several advantages. One is that color information is faster to compute compared to other invariants. It has been shown in some cases that color can be an efficient method for identifying objects of known location and appearance.

Further research into the relationship between color histogram data to the physical properties of the objects in an image has shown they can represent not only object color and illumination but relate to surface roughness and image geometry and provide an improved estimate of illumination and object color.

Usually, Euclidean distance, histogram intersection, or cosine or quadratic distances are used for the calculation of image similarity ratings. Any of these values do not reflect the similarity rate of two images in itself; it is useful only when used in comparison to other similar values. This is the reason that all the practical implementations of content-based image retrieval must complete computation of all images from the database, and is the main disadvantage of these implementations.

Another approach to representative color image content is two-dimensional color histogram. A two-dimensional color histogram considers the relation between the pixel pair colors (not only the lighting component). A two-dimensional color histogram is a two-dimensional array. The size of each dimension is the number of colors that were used in the phase of color quantization. These arrays are treated as matrices, each element of which stores a normalized count of pixel pairs, with each color corresponding to the index of an element in each pixel neighborhood. For comparison of two-dimensional color histograms it is suggested calculating their correlation, because constructed as described above, is a random vector (in other words, a multi-dimensional random value). While creating a set of final images, the images should be arranged in decreasing order of the correlation coefficient.

The correlation coefficient may also be used for color histogram comparison. Retrieval results with correlation coefficient are better than with other metrics.

Intensity histogram of continuous data

The idea of an intensity histogram can be generalized to continuous data,
say audio signals represented by real functions or images represented by functions with two-dimensional domain.

Let  (see Lebesgue space), then the cumulative histogram operator  can be defined by:
.
 is the Lebesgue measure of sets.
 in turn is a real function.
The (non-cumulative) histogram is defined as its derivative.
.

References

External links
3D Color Inspector/Color Histogram, by Kai Uwe Barthel. (Free Java applet.)
Stanford Student Project on Image Based Retrieval - more in depth look at equations/application
MATLAB/Octave code for plotting Color Histograms and Color Clouds -  The source code can be ported to other languages

Computer graphics
Computer vision

Color histogram


في الأخلاقيات، تدل القيمة على درجة أهمية شيء ما أو فعل ما، بهدف تحديد الأفعال الأفضل للقيام بها أو الطريقة الأفضل للعيش (الأخلاق المعيارية)، أو لوصف أهمية الأفعال المختلفة. تشكل أنظمة القيمة معتقدات محتملة وإلزامية؛ فهي تؤثر على السلوك الأخلاقي لشخص ما أو تكون الأساس لأنشطتهم المتعمدة. غالبًا ما تكون القيم الأولية ثابتة والقيم الثانوية مناسبة للتغييرات. وما يجعل الفعل ذا قيمة قد يعتمد بدوره على القيم الأخلاقية للأشياء التي يزيدها أو ينقصها أو يغيرها. يمكن تسمية الشيء ذي «القيمة الأخلاقية» بأنه «خير أخلاقي أو فلسفي» (معنى الاسم).

ويمكن تعريف القيم بأنها تفضيلات واسعة تتعلق بالمناهج المناسبة للإجراءات أو النتائج. على هذا النحو، تعكس القيم إحساس الشخص بالصواب والخطأ أو ما «يجب» أن يكون. تمثل القيم «المساواة في الحقوق للجميع»، و «الامتياز يستحق الإعجاب»، و «معاملة الناس باحترام وكرامة». تميل القيم إلى التأثير على المواقف والسلوك، وتشمل هذه الأنواع القيم الأخلاقية/الأخلاقيات، والقيم العقائدية/الإيديولوجية (الدينية، والسياسية)، والقيم الاجتماعية، والقيم الجمالية. هناك جدل حول ما إذا كانت بعض القيم التي لم تُحدد بوضوح من الناحية الفسيولوجية، مثل الإيثار هي قيم جوهرية، وما إذا كان ينبغي تصنيف بعضها، مثل التملك، كرذائل أو فضائل.

أنواع الدراسات
يمكن اعتبار القضايا الأخلاقية ذات القيمة بمثابة دراسة في إطار الأخلاق، والتي بدورها يمكن تصنيفها كفلسفة. وبالمثل، يمكن اعتبار القيمة الأخلاقية مجموعة فرعية من مجال أوسع للقيمة الفلسفية يشار إليها أحيانًا باسم علم القيم. تشير القيمة الأخلاقية إلى درجة أهمية شيء ما، بهدف تحديد ما هو العمل أو الحياة الأفضل للقيام به، أو على الأقل محاولة وصف قيمة الأفعال المختلفة.

أدرِجت أيضًا دراسة القيمة الأخلاقية في نظرية القيمة. بالإضافة إلى ذلك، جرت دراسة القيم في مختلف التخصصات: علم الإنسان، والاقتصاد السلوكي، وأخلاقيات العمل، وحوكمة الشركات، والفلسفة الأخلاقية، والعلوم السياسية، وعلم النفس الاجتماعي، وعلم الاجتماع، والإلهيات.

مفاهيم مماثلة
تستخدم القيمة الأخلاقية أحيانًا بشكل مترادف مع الخير. ومع ذلك، فإن الخير له معانٍ أخرى كثيرة ويمكن اعتباره أكثر غموضًا.

الخصائص والأشكال

النسبية أو المطلقة
تختلف القيم النسبية بين الناس بحسب ثقافاتهم المختلفة وعلى نطاق أوسع. من ناحية أخرى، هناك نظريات حول وجود القيم المطلقة، والتي يمكن أيضًا تسميتها قيم النومينون (ويجب عدم الخلط بينها وبين القيمة المطلقة الرياضية). يمكن وصف القيمة المطلقة بأنها مطلقة فلسفيًا ومستقلة عن الآراء الفردية والثقافية، وكذلك مستقلة عما إذا كانت معروفة أو مفهومة أم لا. كان لودفيغ فيتغنشتاين متشائمًا تجاه فكرة أن إيضاحًا سيحدث فيما يتعلق بالقيم المطلقة للأفعال أو الأشياء؛ «يمكننا التحدث بقدر ما نريد عن «الحياة» و «معناها الفلسفي»، ونعتقد أن ما نقوله مهم. ولكن هذه ليست أكثر من تعابير ولا يمكن أن تكون حقائق، ناتجة عن ميل العقل وليس القلب أو الإرادة».

الجوهرية أو غير الجوهرية
يمكن تقسيم القيمة الفلسفية إلى قيم ذرائعية وقيم جوهرية. وهناك قيمة ذرائعية تستحق أن تكون وسيلة للحصول على شيء آخر جيد (على سبيل المثال، الراديو قيمة ذرائعية من أجل سماع الموسيقى). الشيء ذو القيمة الجوهرية يساوي ذاته، وليس وسيلة لشيء آخر. إنها تعطي قيمة للخصائص الجوهرية أو غير الجوهرية.

يمكن أن يُطلق على الأخلاقيات الحميدة ذات القيمة الذرائعية وسيلة أخلاقية، أما الأخلاقيات الحميدة ذات القيمة الجوهرية فيمكن تسميتها غاية في حد ذاتها. قد يكون الكائن وسيلة وغاية في حد ذاته.

خلاصة
الأخلاقيات الجوهرية والذرائعية ليست فئات تستبعد الواحدة منها غيرها. بعض الأشياء جيدة في حد ذاتها، وأيضًا جيدة للحصول على أشياء أخرى جيدة. قد يكون «فهم العلم» أمرًا جيدًا، إذ يكون مفيدًا في ذاته ولذاته، ووسيلة لتحقيق أخلاقيات أخرى. في هذه الحالات، يمكن استخدام مجموع القيمة الذرائعية (على وجه التحديد كل القيم الذرائعية) والقيمة الجوهرية للكائن عند وضع هذا الكائن في أنظمة القيم، وهي مجموعة من القيم والمقاييس المتسقة.

الشدة
شدة القيمة الفلسفية هي الدرجة التي يجري إنشاؤها أو تنفيذها، ويمكن اعتبارها انتشارًا للخير، وللكائن الذي له قيمة.

لا ينبغي الخلط بينه وبين مقدار القيمة لكل كائن، على الرغم من أن الأخير قد يختلف أيضًا، وذلك مثلًا بسبب مشروطية القيمة الذرائعية. على سبيل المثال: عند اتخاذ موقف خيالي من الحياة يتمثل في قبول أكل الوافل باعتباره النهاية في حد ذاته، فقد تكون الشدة هي السرعة التي تؤكل فيها الوافل، وتكون صفرًا عند عدم تناولها، مثلًا في حالة عدم وجود الوافل. ومع ذلك، فإن كل قطعة وافل كانت موجودة ستظل لها قيمة، بغض النظر عما إذا أُكِلت أم لا، بشكل مستقل عن الشدة.

يمكن اختبار شرطية القيمة الذرائعية في هذه الحالة من خلال كل قطعة وافل غير موجودة، مما يجعلها أقل قيمة من خلال كونها بعيدة بدلًا من الوصول إليها بسهولة.

في العديد من فلسفات الحياة، يكون ناتج القيمة والشدة أمرًا مرغوبًا في النهاية، ليس فقط لتوليد القيمة، بل لتوليدها بدرجة كبيرة. ويتسم تعظيم فلسفات الحياة بأكبر قدر ممكن من الشدة كضرورة حتمية.

القيمة الإيجابية والسلبية
قد يكون هناك تمييز بين القيمة الأخلاقية أو القيمة الفلسفية الإيجابية والسلبية. بينما ترتبط القيمة الأخلاقية الإيجابية عمومًا بشيء يجري السعي إليه أو تعظيمه، ترتبط القيمة الأخلاقية السلبية بشيء يجري تجنبه أو التقليل منه.

قد تكون القيمة السلبية قيمة سلبية جوهرية و/أو قيمة سلبية ذرائعية.

القيمة المحمية
القيمة المحمية (القيمة المقدسة أيضًا) هي القيمة التي لا يرغب الفرد في مقايضتها مهما كانت فوائد القيام بذلك. على سبيل المثال: قد لا يرغب بعض الأشخاص في قتل شخص آخر، حتى لو كان ذلك يعني إنقاذ العديد من الأفراد الآخرين. وتميل القيم المحمية إلى أن تكون «جيدة في جوهرها»، ويمكن لمعظم الناس في الواقع أن يتخيلوا سيناريو عندما يكون من الضروري مقايضة أغلى قيمهم. إذا حدثت مثل هذه المقايضات بين قيمتين متنافستين محميتين مثل قتل شخص والدفاع عن أسرتك، فإنها تسمى مقايضات مأساوية.

تبين أن القيم المحمية تلعب دورًا في الصراعات التي طال أمدها (مثلُا: الصراع الإسرائيلي الفلسطيني) لأنها قادرة على إعاقة المفاوضات الجدية (المنفعية). أشارت سلسلة من الدراسات التجريبية التي أجراها سكوت أتران وأنخيل غوميز على المقاتلين على خط المواجهة لداعش في العراق وعلى المواطنين العاديين في أوروبا الغربية، إلى أن الالتزام بالقيم المقدسة يحفز «العناصر الفاعلة الأكثر تفانيًا» لتقديم التضحيات الأكثر تكلفة، بما في ذلك الاستعداد للقتال والموت، وكذلك الاستعداد للتخلي عن الأقارب والرفاق من أجل تلك القيم إذا لزم الأمر. من منظور النفعية، فإن القيم المحمية تشكل تحيزات عندما تمنع تعظيم المنفعة عبر الأفراد.

وفقًا لجوناثان بارون ومارك سبرانكا، تنشأ القيم المحمية من المعايير كما هو موصوف في نظريات الأخلاق الواجبة (غالبًا ما يشار إلى الأخيرة في السياق مع إيمانويل كانط). وتنطوي الحماية على أن الناس مهتمون بمشاركتهم في المعاملات وليس فقط بعواقبها.

مصادر القيم والأخلاق
وجدت عدة مصادر للقيم والأخلاق المهنية، أن استخدام كل مصدر يعتمد على الذين يستخدمونه. فالقانون هو مصدر واحد للقيم والأخلاق المستخدمة في مكان العمل، وذلك لأن القوانين تم إنشاؤها لحماية الموظفين من سوء السلوك من جانب زملاء العمل أوالإدارة. وبدون هذه القوانين المعمول بها، لا يشعر العاملين انهم لهم قيمة من قبل الشركة، لذلك فقد تنشأ خيانة (جوزيف، جوشوا، 2000). أما المصدر الثاني للقيم والأخلاق هو القيم الأخلاقية التي تقوم على أساس معتقداتهم الدينية. فالمسيحية والبوذية والهندوسية والإسلام جميعها تعزز السلام والثقة والصدق والنزاهة، والحب (تغيير مجرى حياة المرء،). والمصدر الثالث للقيم المهنية والأخلاق هو العسكرية. فالجيش يخلق شعورا بالثقة والانضباط والاحترام والنزاهة. ونجد أن الكثير من أرباب العمل من الموظفين السابقين العسكريين يعملون بجد، وانضباط، واحترام. فقد تأتى القيم والأخلاق من مصادر عديدة، ولكن جميع المصادر لها نفس النتيجة النهائية (باور، كريستوفر،).

القيم الثقافية

الجماعات والمجتمعات والثقافات، لديها قيم يتقاسمها أعضائها إلى حد كبير. فالقيم تحدد تلك الأشياء والأوضاع أو الخصائص التي يعتبرها أفراد المجتمع مهمة، وهذه هي القيمة. ففي الولايات المتحدة، على سبيل المثال، قد تتضمن القيم المادية الراحة، والثروة، والمنافسة، الفردية أو التدين. وقيم المجتمع كثيرا ما يمكن تحديدها بملاحظة أي فئة من الناس تتلقى الاحترام والفخر. في الولايات المتحدة، على سبيل المثال، يتم تكريم الرياضيين المحترفين (في شكل مدفوعات نقدية) أكثر من أساتذة الجامعات، ويرجع ذلك جزئيا إلى أن المجتمع يحترم القيم الشخصية مثل النشاط البدني واللياقة البدنية، والقدرة التنافسية أكثر من النشاط العقلي، والتعليم. وهذا قد يكون هو قلوة الحال أيضا لأن المجتمع يأخذ التعليم من أجل المنح وتسديد مرتبات المعلميين مع مرتبة شرف غير ملموس تساوى قيمتها نسبيا مع الرياضيين. وتظهر استطلاعات الرأي أن الناخبين في الولايات المتحدة سيكونوا راغبين في انتخاب ملحد كرئيس، مما يوحي بأن الإيمان بالله هو القيمة. وهناك فارق بين تعريف القيم الأخلاقية والمعرفية والتعليم. فتعريف القيم هو "مساعدة الناس في توضيح ما الهدف من حياتهم وما العمل الذي يستحق. وتشجيع الطلاب على تحديد قيمهم وفهم قيم الآخرين. أما التعليم المعرفي الأخلاقي يقوم على أساس الاعتقاد بأن الطلاب يجب أن يتعلموا قيمة الأشياء مثل الديمقراطية والعدالة كتطويرر لتفكيرهم الأخلاقي.

فالقيم تتصل بقواعد الثقافة، لكنها عامة أكثر ومجردة من القواعد. فالقواعد هي قواعد للسلوك في حالات محددة، في حين أن القيم هي تحديد ما ينبغي اعتباره خيرا أو شرا. فرفع العلم الوطني في يوم العطلة هو قاعدة، لكنه يعكس قيمة الوطنية. وارتداء الملابس الداكنة والظهور الرسمي هو سلوكيات معيارية في الجنازة. لأنها تعكس قيم الاحترام والدعم من الأصدقاء والعائلة. فالثقافات المختلفة تعكس قيم مختلفة. «وعلى مدى العقود الثلاثة الماضية، فالعصر التقليدي لطلبة الجامعات أظهر اهتماما متزايدا للرفاهية الشخصية، وقلل فائدة رفاهية الآخرين.»  ويبدو أن القيم قد تغيرت، وأثرت على المعتقدات، ومواقف طلاب الجامعات.

فالأعضاء يشاركوا في الثقافة حتى لو كانت القيم الشخصية لكل عضو لا تتفق تماما مع بعض القيم المعيارية للعقوبات في الثقافة. وهذا يعكس قدرة الفرد على تجميع واستخلاص جوانب القيمة من ثقافات فرعية متعددة ينتمون إليها.

فإذا كان أحد أفراد المجموعة يعبر عن القيمة التي هي في صراع خطير مع مجموعة القواعد، فمجموعة السلطة قد تنفذ طرق مختلفة لامتثال التشجيع أو التنديد بالسلوك الغير مطابق لمواصفات أعضائها. فعلى سبيل المثال، يمكن أن يكون السجن نتيجة الصراع مع القواعد الاجتماعية التي أسست كقانون.

انظر أيضًا
 الفضيلة

المراجع

وصلات خارجية
 اقتباسات على القيمة
 رابطة الاتحاد الدولي : القيم الإنسانية اون لاين—وضع قاعدة بيانات شاملة وتحليل القيم
 تحقيق الإنسانية : المجتمع، وبوابة التنقيب عن الروح البشرية، والقيم والمواقف والمبادئ والعواطف؛ موضوعيا استكشاف قائمة متنامية من أكثر من 500 من القيم الإنسانية
 RespectResearchGroup : مشروع بحثي متعدد التخصصات على قيمة الاحترام بين الأفراد، مع اقتباسات إضافية، المعرض، والأدب
 دمج القيم الإنسانية مع التربية والتعليم

أنظمة اجتماعية
ثقافة
دافع
علم النفس الأخلاقي
علم النفس الاجتماعي
فلسفة اجتماعية
قيمة
مدونات السلوك
مفاهيم أخلاقية
مفاهيم ميتافيزيقية

قيمة (أخلاقيات)


Gececil ya da noktürnal canlılar, gündüzleri dinlenen, geceleri faal olan canlılardır. Yarasa ve galago gibi bazı hayvanlar tamamen gececil iken, kedi gibi hem gündüz hem gece faal olan ya da sadece alaca karanlıkta faal olan canlılar da mevcuttur.

Gececil canlıların gece faal olmalarının temel nedenleri, avlanma şansını artırmak, avcı hayvanlara yem olma riskini azaltmak ve su kaybını asgari seviyeye indirgemektir. Özellikle çölde yaşayan bazı canlı türlerinin gececil olacak şekilde çevreye uyum sağlamaları, bu canlı türlerinde osmoregülasyonu artırmıştır.

Gececil canlılar çoğunlukla güçlü koku alma ve/veya işitme duyularına sahiptirler. Hayvanat bahçelerinde ziyaret saatlerinde faal olmalarını sağlamak amacıyla genellikle loş ışıklı bölmelerde muhafaza edilirler.

Normalde gündüzleri faal olan bazı canlı türleri üreme dönemlerinde gececil davranışlar gösterebilirler. Örneğin bazı su kuşları ile su kaplumbağaları kendilerini ve yavruları avcı hayvanlardan korumak amacıyla sadece geceleri yumurtlarlar ve yumurtlama bölgelerinde sadece geceleri toplanırlar.

Ayrıca bakınız
 Amensalizm
 Fotodinamizm

Dış bağlantılar

Gece
Uyku
Etoloji
Davranış ekolojisi
Hayvan ekolojisi
Biyolojik etkileşimler
Günlük ritimler
Avcılar

Gececil hayvanlar


Poul Pagh (født 14. februar 1796 uden for Fredericia, død 30. november 1870 i Aalborg) var en købmand og skibsreder. Han drog til Aalborg efter sin konfirmation, hvor han kom i handelslære hos Broder Møller. I 1819 kom han i lære som købmandskarl ved Søren Winkel. Her lærte Pagh alt om handel og skibsfart. Pagh tog borgerskab efter 10 års udlæring ved Søren Winkel. Herefter lejede han sig ind på Vesterå 25 i Aalborg. Gården lejede han af konsul N.C. Rasch. Allerede året efter døde Rasch, hvorfor Pagh købte gården i 1830.

Pagh anlagde flere virksomheder i Aalborg som selvstændig købmand. Han startede med at handle med korn fra gården i Vesteraa. Det havde han stor succes med.  Han regnes for en af Aalborgs største korneksportøren i denne periode.  I 1840'erne var der en krise, der påvirkede kornhandlen. Under krisen led Pagh store tab på sin formue. Han oprettede nu en tømmerhandel og en rederivirksomhed vest for sin gård. På rederiets skibsværft byggedes flere af skibene til Paghs egen handelsflåde.  I 1857 anlagde han en dampmelmølle på Kastetvej.

Pagh efterlod han sig en formue på over ½ mio. kr.

Referencer

Skibsredere fra Danmark
Købmænd fra Danmark

Poul Pagh


مخروطيات قد تعني:
 المخروطيات: شعبة نباتية.
 مخروطيات الأسنان: كائنات منقرضة

مخروطيات (توضيح)


Krivosúd-Bodovka este o comună slovacă, aflată în districtul Trenčín din regiunea Trenčín. Localitatea se află la , se întinde pe o suprafață de  și în 2017 număra 347 de locuitori.

Istoric
Localitatea Krivosúd-Bodovka este atestată documentar din 1398.

Note

Legături externe

Localități din Slovacia

Krivosúd-Bodovka


Kişinev (Rumence: Chișinău), Moldova Cumhuriyetinin başkenti ve en büyük şehri.

Avrupa'nın yeşil alanı bol şehirlerinden biri Kişinev, aynı zamanda önemli bir ticaret ve sanayi merkezidir. Dinyester Nehri'nin bir kolu olan Bîc Nehri kıyısında yer alan şehrin beş ilçesi vardır. 2017 yılı rakamlarına göre 685.900 kişinin yaşadığı şehirdeki etnik dağılım şu şekildedir:

 Moldov - %72,8
 Rus - %13,7
 Ukraynalı - %8,4
 Bulgar - %1,2
 Gagauz - %0,9
 Diğerleri - %2,9

Kardeş şehirler

Kaynakça

Kişinev