Boophone haemanthoides est une espèce végétale originaire de Namibie et des provinces du Cap en Afrique du Sud. C'est une plante à bulbe avec plus de la moitié de son bulbe écailleux apparaissant au-dessus du sol. Elle présente une assez grande ombelle de fleurs roses aux tépales étroits.

Habitat
Contrairement à Boophone disticha que l'on trouve dans des régions à pluies estivales, B. haemanthoides pousse dans des zones à pluies hivernales particulièrement arides et chaudes en été.

Sous-espèces
Ce taxon peut se décliner en deux sous espèces qui ont été acceptées :
 Boophone haemanthoides subsp. ernesti-ruschii (Dinter & G.M.Schulze) G.D.Duncan & C.C.Tsang
 Boophone haemanthoides subsp. haemanthoides

Références

Amaryllidoideae
Espèce d'Amaryllidaceae (nom scientifique)
Monocotylédone d'Afrique
Flore en Afrique du Sud
Flore en Namibie

Boophone haemanthoides


Drejø Kommune var en sognekommune, der blev oprettet i 1842 og nedlagt i 1964. Kommunen bestod bl.a. af Drejø,  Flæskholm, Skarø, Hjortø, Odden og Birkholm.

I 1964 blev Birkholm en del af Marstal Handelsplads, mens resten af kommunen (dvs. det nuværende Drejø Sogn) blev indlemmet i Svendborg Købstad.

Kommuner i Svendborg Amt

Drejø Sognekommune


Geri izleme (İngilizce:trackback), dinamik bir web sitesindeki bir yazı ile ilgili diğer yazıların kaydını tutma sistemidir. Genelde bloglarda kullanılır.

2002 yılında Movable Type'ın bir özelliği olarak ortaya çıkan bu sistemin yaptığı iş şudur: Siz bir başka kişinin ağ günlüğündeki bir yazıyı okuyorsunuz. Orada yazılanlar çok hoşunuza gidiyor ya da bunlar sizin için ilgi çekici. Bu konuyla ilgili siz de kendi ağ günlüğünüzde bir yazı yazıyorsunuz. Diğer kişinin geri izleme bağlantısına tıklayarak burada bulunan geri izleme konumunu kopyalayıp kendi geri izleme sisteminizde
gerekli işlemleri yapıyorsunuz. Sonuçta diğer kişinin geri izleme sayfasında kendi günlüğünüzde yazdığınız ve o konuyla ilgili olan girdiye bir bağlantı veriliyor. Özetle, bu kişinin geri izleme sayfasında, diğer kişilerin aynı konuyla ilgili kendi günlüklerinde yazdığı yazılara bağlantılar yer alıyor. Böylece, bir başlığı okuyanlar geri izleme sayfasında yer alan ve diğer günlüklerde o konuya ilişkin olan yazılardan haberdar olma şansını elde ediyor. Geri izleme sayfası bir anlamda konuyla ilgili sitelere bağlantılar içerme görevi görüyor.

Blog terimleri

Geri izleme


Ladislav Sertić (Zagreb, 1922. – Zagreb, lipnja 2004.), hrvatski baletni solist

Životopis
Rođen je 1922. u Zagrebu, gdje se i počeo baviti baletom. U zagrebačkom HNK angažiran je od 1947. da bi ga već 1956, u doba kada uopće veliki broj domaćih plesača odlazi u inozemstvo, napustio. Zapažen je u nizu solističkih uloga poput Đavla (Lhotka, Đavo u selu), Nuralija (Asafjev, Bahčisarajska fontana), Tibalda (Prokofjev, Romeo i Julija). Preminuo u Zagrebu.

Izvori

Životopisi, Zagreb
Hrvatski baletani

Ladislav Sertić


Kronologija

Studeni 2002.

16. studenoga 2002. godine došlo je do izbijanja bolesti za koju se smatra da je bio teški akutni respiratorni sindrom (SARS), tada poznata i kao Žuta pneumonija u Guangdong provinciji u Kini, na granici s Hong Kongom. Slučaj farmera u Foshan okrugu smatra se prvim slučajem. Kina je obavijestila svjetsku zdravstvenu organizaciju (WHO) o ovoj epdemiji 10. veljače 2003., te su prijavili 305 slučajeva (uključujući i 105 zaposlenih u zdravstvu) i 5 smrtnih slučajeva. Kasnije je prijavljeno kako je epidemija uzela maha sredinom veljače, ali je broj slučajeva bio umanjen, jer je kasnije prijavljeno 806 zaraženih i 34 smrtnih ishoda.

Veljača 2003.

21. veljače, 64-godišnji kineski doktor koji je radio u Guangdongu otišao je u Hong Kong na vjenčanje. Prijavio se u Metropole Hotel (na 9. kat - soba 911.) Iako su se kod njega simptomi javili 15. veljače, osjećao se dovoljno dobro da bi mogao putovati, kupovati i razgledavati grad. 22. veljače potražio je hitnu medicinsku pomoć u Kwong Wah bolnici i primljen je na odjel intenzivne njege. Preminuo je 4. ožujka. Oko 80 % slučajeva u Hong Kongu povezano je s ovim doktorom.
23. veljače, 47-godišnji američko-kineski poslovni čovjek Johnny Chen, koji je ostao na 9. katu. istog hotela. Razbolio se nakon što je otputovao u Vijetnam i primljen je u bolnicu u Hanoiju 26. veljače. Nakon 7 dana prebačen je u Hong Kong, ali je tada 7 zaposlenih liječnika iz Vijetnama koji su se skrbili za njega razvilo simptome SARS-a. Preminuo je 13. ožujka. Barem 38 medicinskih radnika u Hanoiju bilo je zaraženo.

Doktor svjetske zdravstvene organizacije Carlo Urbani, specijalist za infektivne bolesti koji je radio u Hanoiju i skrbio se za Johnyja Chena primijetio je širenje bolesti među bolničkim radnicima i prvi je prepoznao SARS kao novu bolest. Prvotno je sumnjao da je riječ o ptičjoj gripi.
25. veljače, 53-godišnji šurjak doktora iz Guangdonga osjetio se bolesnim i posjetio Kwong Wah bolnicu u Hong Kongu. Nije primljen taj dan, ali kada se njegovo stanje pogoršalo i primljen je 1. ožujka. Preminuo je 18 dana kasnije.

25. veljače, poslovni čovjek koji je putovao u Hong Kong i provinciju Guangdong vratio se u Taipei, započevši epidemiju na Tajwanu. Također, još jedna osoba koja je bila u Metropole hotelu vratila se u Singapur.

Skoro svi zaraženi do tada su bili ili medicinsko osoblje ili članovi obitelji koji su se razboljeli. Vjeruje se da zaraženo osoblje nije primjenjivalo osnovne mjere zaštite. Razni slučajevi diljem svijeta su direktno ili indirektno povezani s posjetom Aziji.

Ožujak 2003.

4. ožujka, 27-godišnji muškarac iz Hong Konga koji je posjetio gosta u Metropole Hotelu na 9. katu primljen je u bolnicu "Prince of Wales". Barem 99 medicinskih radnika (uključujući i 19 studenata) bili su zaraženi dok su ga liječili.
11. ožujka Carlo urbani je putovao u Bangkok na medicinsku konferenciju. Za vrijeme leta osjetio se loše te je pri dolasku obavijestio prijatelja da pozove hitnu pomoć i da ga odvedu u bolnicu. Stavljen je u izolaciju i u jedinicu za intenzivnu njegu.
Epidemija bolesti sa sličnim simptomima počela se javljati među medicinskim radnicima u Hong Kongu.
12. ožujka WHO je izdala globalnu uzbunu o novoj infektivnoj bolesti u Vijetnamu i Hong Kongu.
15. užujka WHO je povećala razinu uzbune nakon što su se slični slučajevi identificirani u Hong Kongu i Kanadi, uz posebnu napomenu za putnike, zaposlene u zdravstvu i ministarstva zdravstva.

Američki centar za kontrolu bolesti (CDC) je izdao upozorenje za ljude koji putuju u pogođena područja u Aziji (Hong Kong, Singapur, Vijetnam i Kinu).
17. ožujka uspostavila se mreža labolatorija diljem svijeta kako bi odredili uzročnika SARS-a i razvili potencijalne lijekove.
CDC je održao prvu konferenciju u vezi SARS-a te su iznijeli informaciju da se prvih 14 slučajeva istražuje u SAD-u.
20. ožujka WHO je izvijestila da nekoliko bolnica u Vijetnamu i Hong Kongu rade na pola snage jer su mnogi radnici ostajali kod kuće zbog straha od zaraze. WHO je izrazila zabrinutost da će polovična briga za pacijente dovesti do širenja zaraze.
25. ožujka zdravstvene vlasti u Hong Kongu su izvijestile da se devet turista razbolilo kada su se susreli s Kinezom iz unutrašnjosti Kine na letu u Peking 15. ožujka.
Singapurska je vlada proglasila prisilnu karantenu za sve zaražene.
27. ožujka Arthur K. C. Li, voditelj Biroa za edukaciju i ljudstvo, proglasio je prekid nastave u Hong Kongu. Ministarstvo obrazovanja u Singapuru proglasilo je da će sve osnovne, srednje i više škole biti ugašene.
29. ožujka, dr. Urbani je preminuo od srčanog udara u Bangoku.
30. ožujka zdravstveni autoriteti u Hong Kongu stavili su pod karantenu jednu zgradu u Amony Gardens četvrti zbog brojnosti epidemije. Svi su balkoni zatvoreni a izlaze je čuvala policija. Kasnije su stanovnici prebačeni u karantenu a zgrada proglašena biološkom opasnošću. Većina zaraženih iz tog bloka pripadali su sjeverozapadnom dijelu zgrade, sa zajedničkom kanalizacijom. Prema vladinim služenicima, virus je došao u zgradu kada je bubrežni bolesnik koji je bio u bolnici Prince of Wales došao posjetiti svog brata i zarazio ga. Smatralo se da se virus prenosi kanalizacijom, iako je jedna teorija navodila da je vjetar ubacio virus u ventilaciju. Potvrđeno je da se virus prenosi kapljičnim putem, iako su zbog epidemije zdravstveni autoriteti doveli u pitanje i mogući prijenos zrakom.

Travanj 2003.

1. travnja vlada SAD-a je povukla svo osoblje koje nije bilo nužno iz svojih konzulata u Hong Kongu i Guangzhou. Također su savjetovali svojim građanima da ne putuju u pogođenu regiju.
2. travnja kineski su medicinski službenici počeli prijavljivati slučajeve SARS-a. Prijavljeno je 361 novih slučaeja i 9 smrti, što je povećalo ukupan broj zaraženih u Kini. WHO je savjetovao da se izbjegava putovanje u Hong Kong i Guangdong.Dječak u Hong Kongu je uhićen zbog plasiranja lažnih informacija na Internetu kako je Hong Kong proglašen zonom zaraze.
3. travnja međunarodni tim znanstvenika iz WHO-a došao je u Guangzhou iz Pekinga kako bi pomogli kineskim vlastima, ali još nisu istraživali porijetlo virusa ili medicinske ustanove. 15 ljudi iz karantene iz Amoy Gardensa su premješteni zbog sukoba oko dijeljenja sanitarnih prostra. Prvi zdravstveni radnik u Hong Kongu umire zbog SARS-a. Prekid nastave je produljen još 2 tjedna.
4. travnja, tim WHO-a je pronašao prvi slučaj zaraze u okrugu Foshan. Muškarac je zarazio četvero ljudi ali ne i svoju obitelj. Kineski službenik je na konferenciji za novinare priznao da Kina nije dovoljno brzo informirala o izbivanju bolesti. Ministar zdravstva je također izjavio da je bolest pod kontrolom u unutrašnjosti Kine, te dao listu od 7 lijekova za koje je tvrdio da su uspješni protiv SARS-a. Vlada SAD-a je proglasila prisilnu karantenu za zaražene.
5. travnja singapurska je vlada proglasila da će škole ostati zatvorene.
6. travnja pojavio se slučaj SARS-a u Manili, glavnom gradu Filipina, kod osoba koja se vratila iz Hong Konga.
9. travnja James Earl Salisbury je umro od SARS-a u bolnici u Hong Kongu. Američki mormon koji je radio kao profesor na politehničkom sveučilištu bio je bolestan oko mjesec dana prije svoje smrti, ali mu je prvotno dijagnosticirana upala pluća. Njegov sin Micheal Salisbury je bio s njim u Kini te se također zarazio, ali je preživio. Smrt Jamesa Salisburyja natjerala je kinesku vladu da otvorenije govori o širenju SARS-a.
10. travnja dr. Jim Hughes, šef odjela infektivnih bolesti pri CDC-u potvrdio je da se bolest više ne može iskorijeniti, ali da se može zaustaviti njen napredak u Sjevernoj Americi.
11. travnja WHO je proglasila globalnu uzbunu jer je postalo jasno da se bolest širi globalnim zračnim prometom.
12. travnja dr. Marco Marra, diretkor Micheal Smith Genome Science cetra, proglasio je da su znanstvenici probili genetsku kod virusa koji uzrokuje SARS. U Torontu je troje ljudi umrlo od SARS-a, čime je broj mrtvih u Kanadi porastao na 13.
16. travnja WHO je iznio službeno priopćenje da SARS uzrokuje coronavirus. Virus je službeno nazvan SARS virus.
19. travnja kineski premijer je najavio je stroge sankcije za lokalne dužnosnike koji ne prijave slučajeve SARS-a brzo i precizno, što je značilo i drastična promjena tadašnje politike. Do kraja travnja, SARS je postao vijest u Kini, s dnevnim izvještajima iz svih provincija o novim slučajevima i mjerama.
20. travnja, gradonačelnik Pekinga Meng Xuenong i kineski ministar zdravstva Zhang Wenkang su smjenjeni. To su bili prvi dužnosnici koji su bili smijenjeni zbog spore reakcije u vezi epidemije. Na konferenciji za novinare, novi ministar zdravstva Gao Qiang je priznao da je više od 300 slučajeva u Pekingu, a ne 37, kako je ranije rečeno. Dan kasnije ovaj se broj povećao na 407.
22. travnja ponovno se počinju otvarati škole u Hong Kongu.
23. travnja Peking je najavio zatvaranje svih osnovnih i srednjih škola na 2 tjedna. Nekoliko dana prije, neki fakulteti u Pekingu također su se zatvorili zbog pojave bolesti među studentima. WHO je preporučio da se ne putuje u Peking, Toronto i provinciju Shanxi.
26. i 27. travnja kineske su vlasti zatvorile kazališta, disko klubove i ostale zabavne sadržaje u Pekingu jer je broj mrtvih nastavio rasti. Dolazi do pada gospodarstva jer trgovine, restorani, banke i tržnice kao i škole ostaju zatvorene, dok su velike državne banke i ministarstva imala manjak ljudi.
28. travnja WHO je proglasila prestanak epidemije u Vijetnamu jer novih slučajeva nije bilo 20 dana.
30. travnja WHO je ukinula preporuku da se u Toronto ne putuje.

Svibanj 2003.

4. svibnja broj novozaraženih u Hong Kongu postao je jednoznamekast.
19. svibnja WHO održava godišnji sastanak u Ženevi. Hong Kong zahtijeva da se upozorenje o SARS-u za turiste ukine.
20. svibnja WHo odbija ukinuti upozorenja.
23. svibnja, nakon prebrojavanja broja oboljelih od SARS-a u bolnicama, WHO ukida upozorenje turistima za Hong Kong i Guangdong.
24. svibnja, po prvi put od početka epidemije u Hong Kongu, broj novooboljelih je nula.
24. svibnja, nova skupina od 20 pacijenata je prijavljena u Torontu.
Do 29. svibnja, više od 5 tisuća ljudi je pod karantenom u Kanadu dok kanadske vlasti pokušavaju spriječiti širenje SARS-a.
31. Svibnja, Singapur je izbrisan s liste Svjetske zdravstvene organizacije "zaraženih područja" (eng. infected areas).

Lipanj 2003.

23. lipnja Hong Kong je izbrisan s liste zaraženih područja. Na listi ostaju Toronto, Peking i Tajvan.
27. lipnja WHO iznosi pretpostavku da će se virus povući u idućih nekoliko tjedana, ali bi bolest mogla ponovno izbiti u Kini sljedeće godine.

Srpanj 2003.

5. srpnja, WHO je proglasio da je epidemija SARS-a ukroćena na Tajvanu, te je izbrisan s liste zaraženih područja. Nije bilo novih slučajeva 20 dana iako je 200 ljudi još uvijek hospitalizirano zbog bolesti.

Rujan 2003.

8. rujna, Singapur je proglasio da je istraživač koji je radio na Nacionalnom sveučilištu u Singapuru zaražen dok je radio na virusu Zapadnog Nila, ali se oporavio. Sumnjalo se da su se dva virusa izmiješala dok je istraživao.

Prosinac 2003.

10. prosinca, još jedan istraživač s Tajvana dobio je SARS nakon što se vratio iz Singapura s medicinske konferencije. 74 osobe su stavljene u karantenu, ali nitko se nije razbolio.
27. prosinca, Kina je prijavila prvi slučaj kod kojega se sumnjalo na SARS nakon 6 mjeseci u Guangdongu, iz mjesta gdje je virus potekao. Osoba nije bila istraživač.

Siječanj 2004.

5. siječnja Kina je potvrdila da je slučaj SARS-a kod čovjeka iz Guangdonga potekao iz prirode. Filipini su proglasili da imaju mogući slučaj u čovjeka koji se vratio u Hong Kong (7. siječnja se ustanovilo da je riječ o običnoj upali pluća).
10. siječnja je potvrđen 2. slučaj SARS-a kod radnika u restoranu u Guangzhou.
17. siječnja Kina je potvrdila treći slučaj SARS-a u Guangzhou. WHO je naglasio važnost povezivanja slučajeva i proglasio da je SARS virus pronađen u kavezima cibetki u restoranu gdje je radio drugi zaraženi i u kavezima cibetki na tržištu.
31. siječnja Kina je proglasila četvrti slučaj SARS u 40-godišnjeg doktora.

Travanj 2004.

23. travnja je proglasila prvu smrt uzrokovanu SARS-om od lipnja. 53-godišnja žena preminula je 19. travnja. Još dva slučaja su otkrivena, oba kod zdravstvenih radnika, od kojih je jedna bila kćer preminule. Sumnjalo se da je još jedan radnik zaražen.
Ovo izbijanje povezano je s istraživačem koji je radio na virusu SARS-a u laboratoriju pri Institutu virologije u Pekingu, koji je bolest prenio na medicinsku sestru koja se brinula za njega.

Svibanj 2004.

1. svibnja potvrđena su još dva slučaja i na još tri sumnjiva u Pekingu, svi povezani s jednim laboratorijem. Ukupan broj slučajeva bio je 6, 4 u Pekingu i 2 u provinciji Anhui.
Kina je 2. svibnja potvrdila da su 3 sumnjiva slučaja potvrđena, čime je ukupan broj zaraženih skočio na 9. 189 ljudi je pušteno iz karantene.
Kako nijedan novi slučaj nije prijavljen u periodu od 3 tjedna, WHO je 19. svibnja proglasio Kinu slobodnom od daljnih slučajeva SARS-a.

Izvori

Epidemije virusnih bolesti
Katastrofe u Kini
Katastrofe u Kanadi
Povijest Tajvana
Povijest Vijetnama
Katastrofe u SAD-u
Povijest Filipina
Povijest Mongolije
Povijest Kuvajta
Povijest Irske
Južna Koreja
Povijest Rumunjske
Katastrofe u Rusiji
Katastrofe u Španjolskoj
Povijest Švicarske
Povijest SAD-a od 11. rujna 2001.

Epidemija SARS-a 2002. – 2004.


Ekoloji ( — ev,  — bilim) ya da doğa bilimi, canlıların hem kendi aralarında hem de fiziksel çevreleri ile olan ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Ekoloji canlıları birey, popülasyon, komünite, ekosistem ve biyosfer düzeylerinde inceler. Ekoloji çok yakından ilişkili olduğu biyocoğrafya, evrimsel biyoloji, genetik, etoloji ve doğa tarihi dallarıyla örtüşür. Ekoloji, biyoloji biliminin bir dalıdır.

Ekolojinin incelediği konular arasında yaşam süreçleri, etkileşimler, adaptasyon, canlı komüniteler arasında madde ve enerji hareketi, ekosistemlerde süksesyon, türler içinde ve arasında işbirliği, rekabet ve av-avcı ilişkisi, canlıların çevre bağlamında bolluğu, dağılımı ve biyokütlesi, biyoçeşitliliğin örüntüleri ve ekosistem süreçleri üzerindeki etkileri sayılabilir.

Ekolojinin koruma biyolojisi, sulak alan yönetimi, doğal kaynak yönetimi (agroekoloji, tarım, ormancılık, tarımsal ormancılık, balıkçılık), kentsel planlama (kent ekolojisi), halk sağlığı, ekolojik iktisat, temel ve uygulamalı bilimler, insan ekolojisi alanlarında pratik uygulamaları vardır.

Ekoloji terimi () 1866 yılında Alman biliminsanı Ernst Haeckel tarafından oluşturuldu. Kelime kökeni Eski Yunanca οἶκος (oikos), "ev, yakın çevre"; -λογία, (logia) "bilimi" kelimelerinin birleşiminden gelmektedir. Ekoloji 19. yüzyılın sonlarından itibaren ciddi bir bilim hâline geldi. Adaptasyon ve doğal seçilim ile ilgili kavramlar modern ekoloji teorisinin temeltaşlarını oluşturur.

Ekosistemler dinamik etkileşim hâlindeki canlılar, bunların oluşturduğu komüniteler ve çevrelerinde bulunan cansız abiyotik faktörlerden oluşur. Birincil üretim, besin öğesi döngüsü ve niş oluşturma gibi ekosistem süreçleri çevre içinde enerji ve madde akışını düzenler. Ekosistemlerde gezegen üzerinde bulunan canlı ve cansızları etkileyen süreçleri düzenleyen biyofiziksel geri besleme mekanizmaları bulunur. Ekosistemler yaşamı destekleyen işlevleri ayakta tutar ve biyokütle üretimi (besin, yakıt, lif ve ilaç), iklimin düzenlenmesi, küresel biyokimyasal döngüler, su filtrasyonu, toprak oluşumu, erozyon kontrolü, selden korunma gibi çok sayıda bilimsel, tarihî, ekonomik değere sahip ekosistem hizmetlerini sağlar.

Kapsam, ölçek ve düzeyler
Ekolojinin kapsamı mikro düzeyde hücreler arasındaki ilişkilerden gezegen düzeyinde biyosfer olaylarına kadar uzanan çok geniş bir etkileşim ağını içerir. Ekosistemler abiyotik kaynaklar ve etkileşim içindeki canlılardan oluşur. Ekosistemler dinamiktir ama doğrusal bir gelişim yolu izlemezler; bazen yavaş bazen hızlı olsa da sürekli değişim içindedirler. Bir ekosistemin kapladığı alan çok küçükten çok büyüğe kadar değişebilir; örneğin tek bir ağaç bir orman ekosisteminin sınıflandırılmasında çok büyük bir öneme sahip olmasa da o ağacın içinde ya da üstünde yaşayan canlılar için kritik derecede önemlidir. Yalnızca bir yaprağın yaşamı boyunca birkaç yaprak biti nesli yaşamını sürdürebilir. Bu yaprak bitlerinin her biri de çeşitli bakteri komünitelerini destekler. Ekolojik komüniteler arasındaki bağlantıların doğası her bir türün ortamın ayrı olarak tek başına tüm detaylarının bilinmesiyle açıklamaz çünkü ekosistemin tamamı bir bütün olarak incelenmediği sürece bu bağlantıları gösteren örüntü ne ortaya çıkar ne de tahmin edilebilir. Ancak bazı ekolojik prensipler kolektif özeliklere sahiptir yani bileşenlerin toplamı bütünün özeliklerini açıklar; örneğin bir popülasyonun doğum oranlarının belirli bir süre içinde bireysel doğumların toplamına denk olması gibi.

Ekolojinin ana alt dalları olan popülasyon ekolojisi ile ekosistem ekolojisi yalnızca ölçek olarak bir farklılık göstermez, aynı zamanda sahada birbiri ile çelişen iki farklı paradigmaya sahiptir. Popülasyon ekolojisi canlıların dağılımı ve bolluğu ile ilgilenirken ekosistem ekolojisi madde ve enerji akışları üzerine odaklanır.

Hiyerarşi

Ekolojik dinamikler örneğin yaprak bitlerinin tek bir ağaç üzerinde yer değiştirmesi gibi kapalı bir sistem olarak hareket edebildiği gibi aynı zamanda atmosfer ya da iklim değişiklikleri gibi daha büyük ölçekli etkilere de açıktır. Dolayısıyla çevrebilimciler bitki komünitesi, iklim, toprak tipi gibi daha alt ölçekli birimlerden topladıkları verileri analiz ederek yerelden bölgesele, peyzajdan kronolojik ölçeklere kadar uzanan ve ortaya çıkan tekdüze örgütlenme örüntülerini tanımlayarak ekosistemleri hiyerarşik olarak sınıflandırırlar.

Ekoloji bilimini kavramsal olarak yönetilebilir bir çerçeveye oturtabilmek için biyolojik dünya ölçek olarak genlerden başlayarak hücrelere, dokulara, organlara, organizmalara, türlere, popülasyonlara, komünitelere, ekosistemlere, biyomlara ve biyosfer düzeyine kadar içiçe geçmiş bir hiyerarşi içinde yapılandırılır. Bu çerçeve bir panarşi oluşturur ve doğrusal olmayan davranışlar sergiler. Yani etkilerin oluşturduğu tepkiler çok büyük ya da çok küçük olabilmekte, dolayısıyla da örneğin azot bağlayıcıların sayısı gibi kritik değişkenlerdeki küçük değişiklikler sistemin özeliklerinde çok büyük, belki de geri dönülmez değişikliklere neden olabilir.

Biyoçeşitlilik

Biyoçeşitlilik genlerden ekosistemlere yaşamın çeşitliliğini tanımlar ve biyolojik örgütlenmenin her düzeyini kapsar. Bu terimin çeşitli yorumlamaları bulunur ve karmaşık örgütlenmesini kataloglandırmak, ölçmek, ayırt edici özelliklerini belirlemek ve tanımlamak için çok sayıda yöntem vardır.
 Biyoçeşitlilik tür çeşitliliğini, ekosistem çeşitliliğini ve genetik çeşitliliği içerir; biliminsanları bu çeşitliliğin farklı düzeylerde ve bunların arasında çalışan karmaşık ekolojik süreçleri nasıl etkilediği üzerine çalışırlar. Biyoçeşitlilik, tanımı itibarıyla insanların yaşam kalitesini sürdüren ve iyileştiren ekosistem hizmetlerinde önemli bir rol oynar.
 Koruma öncelikleri ve yönetim teknikleri biyoçeşitliliğin tam ekolojik kapsamına cevap verebilmek için farklı yaklaşımlar gerektirir. Popülasyonları destekleyen doğal sermaye ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilmesi için kritik öneme sahiptir
 ve türlerin göçü bu hizmetlerin kaybının yaşandığını gösteren mekanizmalardan bir tanesidir. Biyoçeşitliliğin anlaşılması, danışma şirketlerine, hükûmetlere ve endüstriye önerilerde bulunan tür ya da ekosistem düzeyi koruma planlamacıları için pratik uygulamalar getirir.

Habitat

Bir türün habitatı ya da yaşam alanı bulunduğu çevreyi ve bunun sonucunda ortaya çıkan komüniteyi tanımlar. Habitatlar, daha da detaylı olarak söylenirse, her biri örneğin besin biyokütlesi ve kalitesi gibi doğrudan ya da rakım gibi dolaylı olarak hayvanlar tarafından bir yerin kullanılması ile bağlantılı olan bileşenler ya da özelikler olarak görülebilen biyotik ya da abiyotik çevresel değişkenleri içeren çok boyutlu çevresel alanda bulunan bölgeler olarak tanımlanabilir. Örneğin bir habitat karada ya da suda olabilir, daha da ileri düzeyde kategorilendiğinde montane ya da alpin ekosistemi olabilir. Bir türün çoğunun yaşadığı habitattan bir popülasyonun yer değiştirerek başka bir habitata geçmesi olarak tanımlanan habitat kayması doğada yaşanan rekabetin önemli bir kanıtıdır. Örneğin ana popülasyonu açık savanlarda yaşayan tropik kertenkele Tropidurus hispidus türünün kayalıklarda yaşayan popülasyonunun gövdesi savanlarda yaşayanlara göre daha yassıdır. Bu yassılık yaşadıkları kayalıklarda çatlaklara daha iyi saklanabilmelerini sağlayarak seçici üstünlük getirir. Habitat kayması aynı zamanda amfibilerin gelişimsel yaşam öykülerinde ve sudan karaya geçen böceklerde de görülür. Biyotop ve habitat bazen eş anlamlı olarak kullanılabilmekteyse de biyotop bir komünitenin yaşadığı çevre için kullanılırken habitat bir türün yaşam alanı için kullanılır.

Niş

1917 yılından itibaren farklı niş tanımlarına rastlanır ancak G. Evelyn Hutchinson'ın kavramsal çalışmalar sonucu 1957'de yaptığı tanım geniş olarak kabul gördü: "bir türün devamlılığını sağlayabileceği ve istikrarlı bir popülasyon boyutuna sahip olabileceği biyotik ve abiyotik koşullar kümesi." Ekolojik niş canlıların ekolojisinde temel bir kavramdır ve temel niş ile gerçekleşmiş niş olarak ikiye ayrılır. Temel niş bir türün devamlılığını sağlayabileceği çevresel koşullar kümesidir. Gerçekleşmiş niş ise türün devamlılığını sağlayabileceği çevresel ve ekolojik koşullar kümesidir. Hutchinson'un niş kavramı teknik olarak bir Öklid hiperuzayı olarak tanımlanabilir; bu hiperuzayın boyutları çevresel değişkenler, büyüklüğü de sözkonusu canlının pozitif seçilim değerine sahip olması için çevresel değişkenlerin olması gereken sayısal değerlerinin bir fonksiyonudur.

Biyocoğrafya örüntüleri ve coğrafi dağılımlar bir türün fenotipik özelliklerinin ve niş gereksinimlerinin bilinmesiyle açıklanır ve tahmin edilir. Türler ekolojik nişe göre uyum sağlamış işlevsel özelliklere sahiptir. Fenotipik özellikler bir canlının hayatta kalması üzerinde etkisi olabilecek olan ölçülebilir özellik, fenotip ve karakteristikleridir. Bu özellikleri gelişmesi ve ortaya çıkmasında genler önemli rol oynar. Yerleşik türler yerel çevrelerinin seçilim baskılarına uyacak şekilde fenotipik özelliklere evrimleşirler. Bu şekilde bir rekabet avantajına sahip olurken benzer yönde uyum sağlamış türlerle de coğrafi dağılımlarının örtüşmemesi yönünde caydırıcı bir faktör oluştururlar. Rekabetçi dışlanım ilkesi aynı sınırlayıcı kaynaklarla yaşayan iki türün bir arada yaşayamayacğını, birinin diğerine karşı her zaman üstün geleceğini belirtir. Benzer şekilde uyum göstermiş iki türün coğrafi dağılımlarının örtüşmesi durumunda daha yakından incelendiğinde habitatlarında ya da beslenme gereksinimlerinde hemen göze çarpmayan ekolojik farklılıklar olduğu ortaya çıkar. Bazı modellemeler ve ampirik çalışmalar ise çevresel faktörlerdeki bozunumun tür zengini komünitelerde yaşayan benzer türlerin ortak evrimleşmesini ve niş paylaşımını kararlı hâle getirebildiğini göstermektedir. Habitat ve niş birlikte ekotop olarak adlandırılır. Ekotop bir türün tamamını etkileyen çevresel ve biyolojik değişkenlerin tamamı olarak tanımlanır.

Niş oluşturma
Canlılar çevresel baskılara maruz kalırlar ama aynı zamanda habitatlarını da değiştirirler. Canlılar ile çevreleri arasındaki düzenleyici geri besleme döngüsü yerel ölçekten küresel ölçeğe, zamanla koşullar üzerinde etki gösterir hatta bu etki çürüyen kütükler ya da deniz canlılarının silika iskeletlerinin çökeltileri gibi canlıların ölümünden sonra da devam eder. Ekosistem mühendisliği kavramı ve süreci niş oluşturma ile bağlantılıdır. Ekosistem mühendisliği süreci yalnızca habitatın fiziksel değişimi ile ilgili iken niş oluşturma süreci ise aynı zamanda çevre üzerinde görülen fiziksel değişikliklerin evrimsel sonuçları ve bu geri besleme döngüsünün doğal seçilim süreci üzerindeki etkilerini de kapsar. Ekosistem mühendisleri "biyotik ya da abiyotik materyaller üzerinde fiziksel hâl değişikliklerine neden olarak diğer türlerin kaynaklara erişimini doğrudan ya da dolaylı olarak değiştiren canlılar" olarak tanımlanır. Bu değişikliklere neden olarak habitatları değiştirir, habitatların sürekliliğini sağlar ve hatta yeni habitatlar oluştururlar.

Ekosistem mühendisliği kavramı canlıların ekosistem ve evrimsel süreç üzerindeki etkileri hakkında yeni bir bakış açısı getirdi. "Niş oluşturma" terimi daha çok doğal seçilime neden olan kuvvetlerin abiyotik niş üzerindeki geri besleme mekanizmasını anlatmak için kullanılır. Ekosistem mühendisliği yoluyla doğal seçilime örnek olarak karıncalar, arılar, yaban arıları ve termitler gibi sosyal böceklerin yuvaları gösterilebilir. Bu böceklerin yuvalarının yapısında tüm koloninin fizyolojisini düzenleyen, sürekliliğini sağlayan ve savunmasına yardımcı olan bir homeostaz ya da homeorhesis düzenlemesi görülür. Örneğin termit yuvalarında havalandırma bacaları sayesinde yuva içi sıcaklığı sabit olarak tutulur. Yuvaların kendi yapıları da doğal seçilim kuvvetlerinin etkisine maruz kalır. Hatta bir yuva birbirini takip eden nesiller boyunca ayakta kalarak soylarına yalnızca genetik malzeme değil aynı zamanda bir yuva da miras bırakırlar.

Biyom

Biyomlar, esas olarak bitki örtüsünün yapısına ve bileşimine göre Dünya'nın ekosistem bölgelerinin sınıflandırıldığı büyük birimlerdir. Dağılım olarak iklim, yağış, hava durumu ve diğer çevresel değişkenlerle sınırlanan farklı işlevsel bitki komünite tiplerinin oluşturduğu biyomların kıtasal sınırlarını belirlemek için farklı yöntemler bulunur. Biyomların arasında tropik yağmur ormanları, ılıman geniş yapraklı ve karma ormanlar, ılıman geniş yapraklı ormanlar, tayga, tundra, çöl ve kutup çölü sayılabilir. Başka araştırmacılar son zamanlarda insan ve okyanus mikrobiyomu gibi başka biyomları da sınıflandırmaya aldı. Bir mikrop için insan vücudu bir habitat oluşturur. Mikrobiyomların keşfi gezegen üzerinde mikrop çeşitliliğin gizli kalmış zenginliğini ortaya çıkaran moleküler genetik alanında sağlanan ilerlemeler ile gerçekleşti. Okyanus mikrobiyomları da gezegenin okyanuslarının ekolojik biyokimyasında önemli bir rol oynarlar.

Biyosfer
Ekolojik örgütlenmenin en büyük ölçeği gezegenin ekosistemlerinin tamamından oluşan biyosferdir. Ekolojik bağlantılar küresel ölçeğe kadar enerji akışını, besinleri ve iklimi düzenler. Örneğin atmosferin CO2 and O2 bileşiminin dinamik tarihçesine bakıldığında hayvan ve insanların ekolojisi ve evrimi ile bağlantılı olarak zaman içinde değişiklik gösteren düzeylere sahip olmasının nedenlerinden biri soluma ve fotosentez ile oluşan biyojenik gaz akışından etkilenmesidir. Ekoloji teorisi aynı zamanda küresel ölçekte ortaya çıkan düzenleyici fenomeni açıklamak için de kullanıldı; örneğin Gaia hipotezi holizmin ekolojik teoriye uygulanmasıdır. Gaia hipotezi canlıların metabolizmasıyla oluşan bir geri besleme döngüsünün Dünya'nın çekirdek sıcaklığını ve atmosferik koşulları kendi kendini dğzenleyen dar bir tolerans içinde tuttuğunu belirtir.

Popülasyon ekolojisi
Popülasyon ekolojisi tür popülasyonlarının dinamiğini ve bu popülasyonların çevre ile olan etkileşimlerini inceler. Bir popülasyon aynı niş ve habitatta yaşayan, etkileşime giren ve göç eden aynı türe ait bireylerden oluşur.

Popülasyon ekolojisinin primer yasalarından biri olan Malthus büyüme modeli "bir popülasyon içindeki tüm bireylerin içinde bulunduğu çevre sabit kaldığı sürece o popülasyonun katlanarak arttığını (ya da azaldığını)" belirtir. Basitleştirilmiş popülasyon modelleri genellikle dört değişken ile başlar: Doğum, ölüm, iç göç ve dış göç.

Bir başlangıç popülasyon modeli örneği bir adada olabileceği gibi iç ve dış göçün olmadığı kapalı bir popülasyonu tanımlar. Hipotezler, gözlemlenen verileri rastgele süreçlerin yarattığını belirten bir sıfır hipotezi referans alınarak değerlendirilir. Bu ada modellerinde popülasyon değişim oranı şöyle gösterilir:

N popülasyon içinde yer alan bireylerin toplam sayısı, b ve d sırasıyla birey başına doğum ve ölüm oranları ve r ise birey başına popülasyon değişim oranıdır.

Bu modelleme teknikleri kullanarak Malthus'un popülasyon büyüme prensibi daha sonra Pierre Verhulst tarafından bir lojistik fonksiyon modeline dönüştürüldü:

N(t) t zamanın fonksiyonu olan biyokütle yoğunluğu olarak ölçülen bireylerin sayısı, r içsel artış oranı olarak bilinen birey başına değişiklik oranı ve  eklenen birey başına popülasyon büyümesinde azalmayı gösteren kalabalıklaşma katsayısıdır. Formül popülasyon boyutunun değişiklik oranının () büyüyerek artış oranı ile kalabalıklaşmanın  birbirine dengelendiği bir denge noktasına () yaklaşacağını belirtir. Buna benzer yaygın bir model de denge noktasını () K taşıma kapasitesi olarak belirtir.

Popülasyon ekolojisi bu başlangıç modellerden yola çıkarak gerçek popülasyonlar üzerinde oluşan demografik süreçleri anlamaya çalışır. Yaygın olarak kullanılan veriler arasında biyolojik yaşam döngüsü, fekondite ve hayatta kalma sayılabilir; bu veriler matris cebiri gibi matematiksel teknikler kullanılarak işlenir. Buradan elde edilen bilgiler yaban hayatı popülasyonlarının idaresinde ve avlanma kotalarının belirlenmesinde kullanılır. Temel modellerin yetersiz kaldığı durumlarda ise çevrebilimciler Akaike ölçütü gibi farklı istatistiksel yöntemlere başvurabilir ya da farklı birbiri ile rkabet hâlinde olan hipotezi aynı anda verilerle kontrol edilmesi nedeniyle matematiksel olarak karmaşıklaşan modeller de kullanabilirler.

Kaynakça

Ekoloji


Grb Dalmacije, povijesni hrvatski grb koji se danas nalazi u kruni grba Hrvatske, a predstavlja heraldički simbol regije Dalmacije. U srednjem vijeku koristio se kao opći grb hrvatskih zemalja, odnosno vladara tih zemalja. Slikovno se prikazuje kao plavo obojani štit s tri zlatne okrunjene lavlje glave (heraldički leopardi).

Povijest grba

Grb Kraljevstva Hrvatske i Dalmacije odnosno (srednjovjekovne) "Slavonije" u srednjem vijeku

Izvorišne osnove u predheraldičkom znamenju

Polazna točka za nastanak prvog grba Kraljevstva Hrvatske i Dalmacije s leopardovim glavama bili su prikazi lavljeg lika koji se nalazi na predheraldičkim i heraldičkim te neheraldičkim prikazima na pečatima i novcu hrvatskih hercega i hrvatsko-ugarskih kraljeva, poput lika lava u hodu s glavom u položaju en face i isplaženim jezikom, koji je vidljiv na reversu novca kralja Bele III. (1172. – 1196.). Stilizirani lav s drvom života nalazi se na reversu hrvatskih frizatika kovanih između 1212. i 1220. godine. Belin sin i nasljednik, kralj Emerik (1196. – 1204.) heraldički je razvio lavlji lik smjestivši ga u svoj osobni grb, štit s crveno-srebrnim gredama s devet lavova u hodu, što je vidljivo i na reversu Emerikovog kraljevskog pečata iz 1202. godine. Čini se da je sam lik lava preuzet iz bizantske i romaničke umjetnosti, a u Ugarskoj se proširio za života Bele III. On je 1161. godine postao hrvatski herceg, a 1163. godine ga je otac Gejza II. (1141. – 1162.) poslao kao taoca na dvor bizantskog cara Manuela I. Komnena. Za boravka u Carigradu, herceg Bela je imenovan carevim prijestolonasljednikom pod imenom Aleksije. Nakon što je 1172. godine umro njegov brat Stjepan III. (1162. – 1172.), Bela se vratio u Ugarsku i preuzeo kraljevski krunu. Za svoje vladavine, kralj Bela III. je proveo brojne reforme, od uređenja dvora i dvorskih običaja, uvođenja bizantskog krunidbenog ceremonijala i stvaranja kraljevske kancelarije pa je shodno tome sasvim razumljivo da se baš u to vrijeme javljaju i prva heraldička znamenja bizantske provenijencije.

U procesu prijenosa lavljeg lika i oblikovanja prvog grba Hrvatske i Dalmacije presudan je bio položaj hrvatskog hercega, čiju su funkciju obnašali prijestolonasljednici iz dinastije Arpadovića, ili banovi "cijele Slavonije", ako herceg kraljevskog roda ne bi bio imenovan. Naime, konačno oblikovanje lavljeg lika u položaju en face, koji u heraldici označava leopardovu glavu, dogodio se za vrijeme kralja Bele IV. (1235. – 1270.) koji je reformirao instituciju hrvatskog hercega, dajući mu veći značaj unutar kraljevske obitelji te ustanovio službu bana "cijele Slavonije" i primorskog bana. Antropomorfno lavlje lice s isplaženim jezikom prikazano en face pojavljuje se 1268. godine na konjaničkom pečatu hercega Bele, što označava prvi prikaz grba s glavom leoparda kao osobnog grba hrvatskog hercega, koji će početkom 15. stoljeća prerasti u zemaljski grb Kraljevstva Hrvatske i Dalmacije.

Pojavnost grba u europskim grbovnicima, različitim izvorima i na kraljevskim pečatima

Postoji mogućnost da je prva poznata varijanta današnjeg grba Dalmacije zabilježena u francuskom grbovniku Vermandois (L'Armorial du Héraut Vermandois), koji je nastao između 1285. i 1300. godine. U njemu je prikazan grb s crvenim poljem na kojem se nalazi naslikana zlatna leopardova glava razjapljenih čeljusti, uz koju stoji natpis Le Roy Danit. Ako bi se naziv zemlje protumačio kao iskvareno ime za Dalmaciju, bio bi to najstariji zabilježeni prikaz grba "kralja Dalmacije", odnosno hrvatskog hercega kao vladara čitavog hrvatskog ozemlja, od Drave do Jadranskog mora. Tu pretpostavku osnažuje sličnost s grbom "kralja Ugarske" (Le Roy de Hungarie) na kojem je prikaz zlatnog lava s rastvorenim čeljustima na crvenom štitu, a koji se nalazi u grbovniku Heralds' Roll (datira se između 1270. i 1280.).

Antropomorfni oblik grba Dalmacije nalazi se već u francuskom grbovniku "Wijnbergen" (na plavom tri okrunjena ženska poprsja, dok je polje štita posuto zlatnim križićima), koji je nastao u drugoj polovici 13. stoljeća, a potom i u engleskom grbovniku Lord Marshals' Roll iz oko 1295. godine, s plavim štitom na kojem su tri okrunjene srebrne ljudske glave. Oba grba su u tim grbovnicima označena kao grb "kralja Slavonije" ("le Roi dezclauonie"/Le Roy de Esclevoni), pri čemu pojam Slavonija treba razumjeti kao svo područje između rijeke Drave i Jadranskog mora, kojim je, u kraljevo ime, upravljao hrvatski herceg (dux totius Sclavoniae).

Još jedan primjer grba pojavljuje se krajem 13. stoljeća na crtežu zastave kraj šatora "sina ugarskog vojvode" u srednjovjekovnom rukopisu Le Destructioun de Rome, u kojem se opisuju podvizi imaginarnog saracenskog viteza Fierabrasa, dok antropomorfnu verziju tog herceškog znamenja tj. grba "slavenskog kralja" (Der Windische kunig) nalazimo i u njemačkom grbovniku Uffenbachsche, koji je nastao između 1390. i 1440. godine.

S vremenom se grb hrvatskog hercega, počeo prikazivati u modificiranom obliku s tri srebrna lavlja poprsja okrunjenih glava na crvenom štitu, kao zemaljski grb Hrvatskog kraljevstva. Primjerak tog grba koji se nalazi u raščetvorenom štitu grba, pripisanog kralju Ludoviku I., nalazi se u grbovniku Gerle (L'armorial universel), koji datira između 1370. i 1414. godine.

U Kronici Sabora u Konstanci, tiskanoj 1483. godine, nalaze se također, između ostalog, zemaljski grbovi koji se odnose na teritorij današnje Hrvatske, iz vremena vladavine kralja Žigmunda Luksemburškog (1387. – 1437.). Među tim grbovima nalazi se i grb "Dalmacije" (Talmatz), u obliku crvenog štita s ucrtana tri srebrna lavlja poprsja s okrunjenim glavama i plavim isplaženim jezicima. U istoj kronici je grb Kraljevine Hrvatske (Das Künigreich zu Crawatia) ilustriran kao crveni štit unutar kojeg je ucrtana ruka sa sabljom okrenutom prema dolje. Zanimljivo je što je na drugom mjestu u istoj kronici obrnuta naslovna identifikacija hrvatskog i dalmatinskog grba.

U grbovnicima Donaueschinger Wappenbuchu (1450.) i St. Gallen Haggenberg (oko 1470.), grb Dalmacije prikazan je kao motiv tri okrunjene srebrne lavlje glave na crvenom polju, što nalazimo i u bavarskom grbovniku Ortenburg, nastalom između 1466. i 1473. godine. Međutim, u grbovniku Konrada von Grünenberga iz 1483. godine, nalazimo prikaz grba kralja Dalmacije stiliziran kao znamenje ruke u crvenom s bodežom, a grb kralja Hrvatske prikazan kao tri srebrne lavlje glave s krunama na crvenom polju.

Grb s motivom lavljih, umjesto zlatnih leopardovih glava počeo se koristiti kao zemaljski grb Kraljevstva Hrvatske i Dalmacije tek za vladavine kralja Žigmunda Luksemburškog, koji je uveo novu varijantu grba koja se sastojala od crvenog štita i lavljih glava. Donekle modificirani grb s tri crvene okrunjene leopardove glave na srebrnom štitu nalazimo na poleđini Žigmundove grbovnice dodijeljene 1415. godine. U potpunosti modificirani grb Hrvatske i Dalmacije (prilagođen izgledu Žigmudove dinastije Luksemburgovaca) datira iz 1411. godine. Radi se o pečatu sa štitom na kojem su tri okrunjene heraldički lavlje glave isplaženih jezika, koje gledaju heraldički udesno.

Grb s tri okrunjene leopardove glave na plavom polju kao hrvatsko-dalmatinsko zemaljsko znamenje ponovno se kontinuirano pojavljuje tek nakon Žigmundove smrti. Takav grb prikazan je na pečatu kralja Alberta I. Habsburgovca (1437. – 1439.) i njegova sina Ladislava V. Postuma (1444. – 1457.) te na pečatu i novcima kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.). U to vrijeme počinje rasti utjecaj dinastije Habsburgovaca na hrvatska područja te nastaje konflikt, a kasnije i dogovor, sa suparničkom dinastijom Jagelovića oko nasljeđivanja hrvatsko-ugarskog prijestolja. Želeći istaknuti vladarska prava na hrvatske krajeve, car Fridrik III. (1452. – 1493.) koristio je zemaljski grb Kraljevstva Hrvatske i Dalmacije s tri leopardove glave, o čemu svjedoči prikaz tog grba, među ostalim carevim grbovima na jednoj fresci u palači Welsera u Augsburgu. Nakon sporazuma o nasljeđivanju iz 1463. godine, kojeg je car Fridrik III. sklopio s kraljem Matijašem, Fridriku je priznat naslov hrvatsko-dalmatinskog kralja te pravo na prijestolje umre li Matijaš bez zakonitih muških nasljednika uključujući i pravo na isticanje pretenzijskog grba s tri leopardove glave. Međutim, ugarsko je plemstvo, poslije smrti Matijaša Korvina 1490. godine, izabralo češkog kralja Vladislava II. Jagelovića (1490. – 1516.) za vladara, što je dovelo do rata između novog kralja i Fridrikovog sina, budućeg cara Maksimilijana I., koji je završen 1491. godine novim sporazumom o nasljeđivanju. U tom razdoblju, habsburški vladar nastavio je koristiti grb s tri leopardove glave, ali je u propagandne svrhe dizajnirao i posve novi srebrno-crveno šahirani grb kao heraldičko znamenje Kraljevine Hrvatske te se od kraja 15. stoljeća, grb s tri leopardove glave počinje koristiti gotovo isključivo kao grb Kraljevine Dalmacije, ujedno i u heraldičkoj praksi Habsburgovaca i Jagelovića.

Što se tiče arheoloških ostataka, najstariji grb Dalmacije, odnosno tadašnji osobni grb hrvatskog hercega na tlu Hrvatske, pronađen je u Ostrovici, staroj utvrdi bribirskih knezova Šubića. Radi se o tri okrunjene leopardove glave na štitu isklesanom u kamenu, a koji potječe iz sredine 14. stoljeća.

Pojavnost grba Dalmacije između 16. i 19. stoljeća

Nakon što je kralj Ladislav Napuljski 1409. godine prodao Mlečanima posjed Dalmacije, odnosno sva svoja kraljevska prava, Mletačka Republika na svom novostečenom području nije službeno koristila tadašnji grb Kraljevstva Hrvatske i Dalmacije, odnosno budući grb Kraljevine Dalmacije. Tako se od 16. stoljeća grb Dalmacije kao takav može u službenoj uporabi naći isključivo među grbovima habsburških vladara, kao i u različitim dekorativnim heraldičkim prikazima, npr. onima iz okvira tzv. "ilirske heraldike" kao što je Fojničkom grbovniku iz 17. stoljeća. U okviru službene heraldičke prakse od početka 16. stoljeća jasno se razlučuje teritorijalna uporaba tri službena grba tadašnjeg Hrvatsko-dalmatinsko-slavonskog Kraljevstva, tj. grbova: Kraljevine Hrvatske, Kraljevine Dalmacije i Kraljevine Slavonije.

Grb Dalmacije u sklopu grbova Trojedne Kraljevine u 19. stoljeću

Grb Trojedne Kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije bio je službeni grb Hrvatsko-dalmatinsko-slavonskog Kraljevstva u razdoblju od 1868. do 1918. godine. Sastojao se od štita podijeljenog na tri polja; dva gornja i jedno donje. U heraldički lijevom polju nalazio se grb Hrvatske, heraldički desno grb Dalmacije na plavom polju s tri okrunjene leopardove glave, a u donjem polju nalazio se grb Slavonije. Takav grb korišten je sve do propasti Austro-Ugarske monarhije pri završetku Prvog svjetskog rata, iako Kraljevina Dalmacija nije bila administartivno pripojena Hrvatskoj te je za razliku od Kraljevine Hrvatske i Slavonije, koja je bila u ugarskom dijelu Dvojne monarhije, bila jedna od austrijskih krunskih zemalja.

Današnja uporaba

Danas se grb Dalmacije službeno koristi u okviru grba Republike Hrvatske. Nalazi se na središnjem položaju u kruni grba koja se sastoji od pet povijesnih grbova hrvatskih zemalja.

Vidi još

 Grb Republike Hrvatske
 Grb Slavonije
 Grb Dubrovačke Republike

Galerija

Bilješke

Literatura

Vanjske poveznice

 ''http://tomaarhidjakon.ffst.unist.hr/joomla/images/pleter/Bozic_Nastanak-hrvatskih-grbova.pdf
 Mate Božić piše o svom otkriću - Grb Hrvatske ne predstavlja šahovnicu nego tvrđavu i simbolizira sintagmu o predziđu kršćanstva - dalmatinskiportal.hr
 Mate Božić piše o svom otkriću - Današnji grb Dalmacije bio je od sredine 13. do kraja 14. stoljeća osobno znamenje hrvatskih hercega - dalmatinskiportal.hr

Grbovi Hrvatske
Dalmacija

Grb Dalmacije


Lenzovo pravilo ili Lenzov zakon (prema Heinrichu Lenzu) je pravilo prema kojemu je smjer induciranoga električnoga napona i njime pokrenute električne struje u strujnoj petlji kroz koju se mijenja magnetski tok uvijek takav da poništava promjenu magnetskoga toka kojim je napon induciran, to jest magnetski tok inducirane struje uvijek je suprotan izvornomu magnetskom toku.

Lenzovo pravilo se naziva i Faraday-Lenzov zakon elektromagnetske indukcije ili ponekad samo Faradayev zakon indukcije, a to je osnovni zakon elektromagnetizma, dok jednakost vrijedi:

.

Inducirana elektromotorna sila (ε) u zatvorenoj konturi jednaka je negativnoj promjeni obuhvaćenog magnetskog toka (ΦB) kroz konturu u jedinici vremena (t).

Objašnjenje
U zatvorenom strujnom krugu stvara se inducirana struja kada se on giba u magnetskom polju. Inducirana struja nastane također kod svake promjene magnetskog toka koji nastane jačanjem ili slabljenjem, stvaranjem ili nestajanjem struje u primarnoj električnoj zavojnici. No u ovim slučajevima nije lako odrediti smjer inducirane elektromotorne sile pomoću pravila desne ruke. U tom se slučaju možemo poslužiti takozvanim Lenzovim zakonom koji glasi: Inducirana struja ima takav smjer da svojim magnetskim poljem nastoji spriječiti svaku promjenu zbog koje je nastala.

Pomicanjem žice po okviru u magnetskom polju inducira se elektromotorna sila. Inducirana struja, koja pri tom nastane, stvara magnetski tok, suprotan smjeru magnetskog toka magneta, što možemo odrediti po pravilu desne ruke. Inducirana struja nastoji, dakle, sprječiti uzrok zbog kojeg je nastala. Uopće možemo reći ako inducirana struja nastaje povećanjem ili smanjenjem magnetskoga toka, onda je njezin smjer uvijek takav da nastoji održati isti tok, odnosno spriječiti svaku njegovu promjenu.

Taj se zakon potpuno slaže sa zakonom o održanju energije, jer da bismo stvorili indukciju, moramo uložiti rad na svladavanju otpora koji izaziva magnetsko polje inducirane struje.

Izvori

Elektromagnetizam
Fizikalni zakoni

Lenzovo pravilo


تيوما Teoma باحوث (Search Engine)تم انشاؤه عام 2000، ويتسم بتحليل الروابط كغوغل ولكنه ينفرد عنها بانه يحلل الروابط في سياق المواضيع التي يرتبط بها فمثلا موقع عن كرة القدم قد يعلو شأنها إذا ارتبطت بها مواقع أخرى خاصة بكرة القدم.

مراجع

محركات بحث
مواقع إنترنت أسست في 2000

تيوما


අන්සැරි එක්ස් (X) කුසලානය

"Ansari X PRIZE" යනු නව අජටාකාශ යානා තැනීමේ අභියෝගයකි. එහි වටිනාකම ඇමරිකානු ඩොලර් 10,000,000කි. සති දෙකක කාලය තුළ දී මිනිසුන් සහිත අභ්යාrවකාශ යානයක් දෙවරක් අභ්යා.වකාශගත කිරීම මෙම අභියෝගයයි. එයට සහභාගී විය හැක්කේ රාජ්ය්ය නොවන සංවිධානවලට පමණක් වන අතර එහි අරමුණ වූයේ අඩු වියදම් අභ්යාවවකාශ චාරිකා දිරි ගැන්වීමයි.

 2004 ඔක්තෝබර් 4  දා (පළමු චන්ද්රියකාව ගුවන්ගත කිරීමෙන් වසර 47 පසු) Burt Rutan විසින් සැලසුම් කරන ලද අභ්යා වකාශ යානයක් මෙම අභියෝගය ජය ගන්නා ලදී. එයට මූල්යරමය ප්රසතිපාදන සපයනු ලැබුවේ මයික්රෝසොෆ්ට් සමාගමේ සම නිර්මාතෲ පෝල් ඇලන් විසිනි. ජයග්රා්හකයාට ඇ.ඩො. මිලියන 10 ත්යාාග මුදල පිරිණැමුන ද ඒ වන විට නව තාක්ෂණික දියුණු කිරීම සඳහා ඔවුහු ඇ.ඩො. මිලියන 100 අධිකව වැය කර තිබුණි.

මෙයට පසු 2006 ඔක්තෝබරයේ දී දෙවන අභියෝගය Archon X PRIZE , 2006 ඉදිරිපත් කෙරුණි. ඉන්පසු තෙවන හා සිව්වන අභියෝග ලෙස Automotive X PRIZE  ද පිරිනමන ලදී. (2007 සැප්තැම්බර්වලදී) සිව්වැනි ත්යාeගය වූ Google Lunar X PRIZE ඉදිරිපත් කරන ලදී.

http://en.wikipedia.org/wiki/Ansari_X_PRIZE

අන්සැරි එක්ස් (X) කුසලානය


නයිගල රජමහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ වීරකැටිය රන්න මංසන්ධියේ සිට කිලෝ මීටර් එකහමාරක් පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ .

ඉතිහාසය
නයිගල රජමහා විහාරය ක්‍රි. පූ. 307-267 දේවානම්පියතිස්ස රජ සමයේ නිමවන ලද්දක් වන අතර දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ සොහොයුරු මහානාග යුව රජ විසින් ඉදිකරවන ලදී. මෙම විහාරය අතීතයේදී කාල පබ්බත විහාරය ලෙසින්ද හඳුන්වා තිබේ.

පුරාවිද්‍යා නටඹුන්

පිළිමගේ
අනුරාධපුර යුගයට අයත් ගන්ධකුටි සම්ප්‍රදායේ පිළිමගෙයක් 2013 වර්ෂයේ සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යා කැණීම් වලදී මෙම විහාරයෙන් සොයාගන්නා ලදී. ඇතුළු මාලකය හා පිටත මාලකය ලෙස මාලක දෙකකින් යුක්තව ඉදිකර ඇති චතුරස්‍රාකාර ගොඩනැගිල්ලක් වන එහි මධ්‍යයේ බුදු පිළිමය තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ.

ගිරි ලිපිය
නයිගල රජමහා විහාර ගිරි ලිපිය ක්‍රි. ව. 4-5 සියවසට අයත් වේ. එය පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් සහ අපර බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් නිර්මිත වේ.

පොකුණ

විහාරයේ දැකගත හැකි පොකුණ නාග පොකුණ ලෙස ජනප්‍රවාදයේ විස්තර වේ. විහාරයේ වැඩ විසූ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ජල වුවමනා වෙනුවෙන් පොකුණ භාවිත කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. දිග අඩි 62ක් වන පොකුණ අඩි 9 ක් පළලැති වේ. ගැඹුර නිශ්චිතව පැහැදිලි නැත.

වෘත්තාකාර ශිලා නිර්මාණය
මහාවංශයට අනූව පොලොන්නරු රාජධානි සමයේ සුගලා දේවිය විසින් රුහුණේ ස්ථාන කිහිපයක ශ්‍රී දළඳා වහන්සේ තැන්පත් කර තිබූ බව පැවසෙයි. නයිගල විහාරයේ දක්නට ලැබෙන වෘත්තාකාර ශිලා නිර්මාණය තුල, දළඳා වහන්සේ තැම්පත් කර තිබූ බවට විශ්වාස කෙරේ.

මූලාශ්‍ර

රජමහා විහාර
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක

නයිගල රජ මහා විහාරය


ෆෙරනෝ කරවාල්හෝ යනු,  පෘතුගීසි ලංකාවේ 4වන කැප්ටන්-මේජර්වරයා විය. 1553 දී  කරවාල්හෝ පත්කරන ලද්දේ  පෘතුගාලයේ තෙවන ජෝන් රජ විසින් වන අතර, 1555 දක්වා හෙතෙම කැප්ටන්-මේජර් තනතුර හෙබවීය. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ අල්ෆෝන්සෝ පෙරෙයිරා ඩි ලසෙයාර්ඩ විය.

ආශ්‍රිත

 සෙයිලෝහී කැප්ටන්-මේජර්වරු
16වන-සියවසේ පෘතුගීසි ජනයා

ෆෙරනෝ කරවාල්හෝ


Dicke Luft bezeichnet:
 eine Redewendung, siehe Liste deutscher Redewendungen#Dicke Luft
 Dicke Luft (Kurzfilm), Kurzfilm von Chuck Jones aus dem Jahr 1949
 Dicke Luft (Film), deutsche Filmkomödie aus dem Jahr 1962
 Blasorchester Dicke Luft, 1978 gegründetes Kölner Blasorchester

Dicke Luft


Børnesoldatens nye job er en dansk dokumentarfilm fra 2016 instrueret af Mads Ellesøe.

Handling
Dokumentarfilmen undersøger, hvordan kommercialisering af krige gør det samme ved krigsindustrien som markedskræfter og globalisering har gjort ved de fleste andre industrier: flyttet arbejdskraften til steder, hvor den er billigst. Konsekvensen er nu, at en stor del af de vestlige styrkers mandskab i krigszoner er udliciteret til underbetalte arbejdere fra den 3. verden. Filmen viser, hvordan de mange niveauer af subcontracting medfører en uklarhed om ansvaret for de handlinger, der udføres i krig.

Medvirkende

 Stephen Armstrong
 Mara Mynster Christensen
 Sean McFate

Referencer

Eksterne henvisninger

Dokumentarfilm fra Danmark
Danske film fra 2016

Børnesoldatens nye job


The North Fork Musselshell River is a tributary of the Musselshell River, approximately 35 miles (56 km) long, in Montana in the United States.

It rises in the Lewis and Clark National Forest in the Little Belt Mountains in northeastern Meagher County, and flows south through Bair Reservoir, then southeast. It joins the South Fork to form the main branch of the Musselshell just west of county line with Wheatland County.

See also

List of rivers of Montana
Montana Stream Access Law

Rivers of Montana
Rivers of Wheatland County, Montana
Rivers of Meagher County, Montana

North Fork Musselshell River


Villeneuve-Saint-Georges ist eine französische Gemeinde des Départements Val-de-Marne in der Region Île-de-France. Sie ist dem Arrondissement Créteil sowie den Kantonen Choisy-le-Roi und Villeneuve-Saint-Georges, dessen Hauptort sie ist, zugeteilt.

Geografie
Die Stadt mit  Einwohnern (Stand ) befindet sich in der Agglomeration von Paris 16 Kilometer südöstlich vom Zentrum der französischen Hauptstadt. Ganz im Süden des Départements Val-de-Marne liegend, grenzt sie an das Département Essonne und sie ist peripherer Teil der natürlichen Region Brie.

Villeneuve-Saint-Georges liegt am östlichen Ufer der Seine, welche die Grenze zu den westlich gelegenen Gemeinden Villeneuve-le-Roi und Orly bildet, und zwar bei der Einmündung der Yerres in die Seine. Im Mittelalter gab es in Villeneuve eine Furt, welche es erlaubte, die Seine zu Fuß zu überqueren. Später gab es nacheinander drei Brücken über die Seine: die älteste war eine Steinbrücke, die zweite war eine Hängebrücke (vom Ingenieur Marc Seguin konstruiert), und schließlich die heutige Brücke, Pont de Villeneuve-le-Roi genannt, die im Zweiten Weltkrieg zerstört und später wiederaufgebaut wurde

Tektonisch verteilt sich das Gemeindegebiet von Villeneuve-Saint-Georges auf zwei Zonen: einem Plateau, auf dem die Festung und die Kirche Saint-Georges thronen, und die Talebene, in der sich die kompakt gebauten Wohnviertel ausbreiten.

Verkehr
Die Yerres wird in Villeneuve-Saint-Georges mittels einer Brücke aus dem 19. Jahrhundert von der Nationalstraße N6, die von Paris nach Lyon führt, überquert. Parallel dazu existiert eine Eisenbahnbrücke.

Die Stadt wird von den beiden Bahnhöfen Gare de Villeneuve-Saint-Georges und Gare de Villeneuve-Triage bedient und gilt als Eisenbahnknoten, an dem die Strecke Paris-Lyon und die Ringbahn Ligne de la grande ceinture de Paris zusammentreffen. Zudem verfügt sie über ein Zugdepot für TGV-Züge. Der Rangierbahnhof, der einer der größten in Europa war, wurde 2011 stillgelegt.

Zurzeit wird ein Projekt zur Errichtung einer Stadtgondelbahn (Métrocâble) verfolgt. Dieses Verkehrsmittel könnte Villeneuve-Saint-Georges mit dem Pariser Vorort Créteil, der von der Métrolinie 8 bedient wird, über die Gemeinde Limeil-Brévannes verbinden. Die Fahrt von der Haltestelle Bois Matar auf dem Plateau von Villeneuve nach der Station Pointe du Lac in Créteil würde lediglich vierzehn Minuten dauern. Es wäre eine relativ kostengünstig Lösung; eine konventionelle Verbindung dagegen würde viele Kunstbauten, wie Tunnels und Viadukte benötigen, da die Ringbahn und die Autostraße Route national 406 eine Barriere bilden.

Stadtviertel

 Das Zentrum (Centre) liegt im Süden der Stadt an der Seine. Neben zahlreichen Geschäften befindet sich dort der Hauptbahnhof. Mittwochs und samstags findet der Markt statt.

 Im südöstlich gelegenen Stadtteil Blandin/Belleplace befindet sich das Kreiskrankenhaus und das Schloss Château de Belleplace.

 Der Stadtteil Villeneuve-Triage verdankt seinen Namen dem inzwischen stillgelegten Rangierbahnhof. Hier befindet sich auch einer der letzten Guinguettes (traditionelles Tanz-Cabaret der Pariser Vorstädte) des Départements.

 Der östlich gelegenen Stadtteil Le Plateau/Hauts de Villeneuve liegt auf der Hochebene von Brie und bietet einen schönen Blick auf die Stadt und das Tal. Hier befindet sich die alte Festung, welche heute von der Feuerwehr von Paris als Ausbildungsstätte genutzt wird.

 Der nordöstlich gelegenen Stadtteil Le Val Saint-Georges ist eine Einfamilienhaussiedlung.

 Le Quartier Nord nennt sich eine kompakte Wohnsiedlung mit Großbauten im Norden der Stadt.

 Das Viertel Val Pompadour bietet Platz für Industriebetriebe und große Einkaufszentren wie jenes des Möbelhauses Conforama und des Baumarktes Lapeyre.

Geschichte

Urgeschichte und Antike
Archäologische Funde wie Feuersteine, welche im 19. Jahrhundert von Francis Martin gemacht wurden, bezeugen, dass sowohl das Tal an der Mündung der Yerres, wie auch das Plateau oberhalb Villeneuve bereits während der Alt- und Jungsteinzeit besiedelt war. Nach der Schlacht von Melun (lat.: Melodunum auch Metiosedum) ging die Gegend nach dem Sieg von Titus Labienus über die Gallier im Jahre 52 v. Chr. im Römerreich auf. und der Ort erhielt den Namen Villa Nova ('Neustadt'), französisch Villeneuve.

Mittelalter
Im Mittelalter war Villeneuve ab dem 9. Jahrhundert in Besitz der Abtei Saint-Germain-des-Prés und lebte vorwiegend vom Wein- und Ackerbau. Im Jahre 960 erhielt die Abtei Reliquien vom heiligen Georg (dem Drachentöter) aus Spanien überreicht. Villeneuve wurde darauf unter das Patronat dieses christlichen Märtyrers gestellt und nahm den Namen Villa Nova Sancti Georgii (Villeneuve-Saint-Georges) an. Die Stadt wurde oft von den französischen Königen besucht. Wegen der günstigen strategischen Lage, wurde Villeneuve mehrmals belagert und geplündert.

Ein Schreiben des französischen Königs Philippe Auguste aus dem Jahre 1202 bezeugt, dass Villeneuve-Saint-Georges ein wichtiger und privilegierter Umschlageplatz von Burgunderweinen, die über die Yonne und die Seine verschifft wurden, war. 1249 zahlten die Bürger von Villeneuve-Saint-Georges, Crosne und Valenton dem Abt Thomas de Mauléon 1.400 Livre, damit sie von der Taille und der Formariage (Abgabe für Auswärtsehen – Ehen zwischen Unfreien verschiedener Herrschaften) befreit wurden. Während des Hundertjährigen Krieges ließ der Herzog von Burgund die Stadt 1420 plündern und in Brand stecken. Am 6. Juni 1430 schlugen Soldaten von Villeneuve-Saint-Georges die Engländer in einer Schlacht.

Neuzeit
In der Neuzeit wurde Villeneuve-Saint-Georges zu einer bürgerlichen Stadt. Damals entstanden die Schlösser Châteaux de Beauregard, Châteaux de Belleplace und Châteaux de Bellevue.

Während des Zweiten Hugenottenkrieges verwüstete der Protestant Louis I. de Bourbon, Fürst von Condé, 1562 die Stadt. und am 16. Februar 1568 schlugen Schweizer Söldner, die vom Fürsten von Condé angeworben wurden und nach ihrer Niederlage aus Paris flüchten mussten, ihr Lager in Villeneuve-Saint-Georges auf. Am 7. Juli 1589 belagerten die Truppen der Katholischen Liga Paris und besetzen dabei Villeneuve-Saint-Georges und ihre Umgebung. 1590 wurde die Stadt von den Spaniern, die den bedrängten Ligisten von den Spanischen Niederlanden zu Hilfe eilten, besetzt.

1652 fand vor Ort zwischen Marschall Turenne, Heeresführer des französischen Königs, und Karl IV., Herzog von Lothringen, eine Schlacht statt.

Neuere Geschichte
Während der Französischen Revolution wurde in der Stadt eine Nationalgarde gegründet und die Kirche wurde von der Bevölkerung ausgeraubt. Kurz darauf wurde es aber in Villeneuve-Saint-Georges ruhig und viele Persönlichkeiten ließen sich nieder, so u. a. der Komponist François-Adrien Boieldieu. Unter dem Nationalkonvent waren aristokratische Begriffe und Namen, die an Kirchenheilige erinnern, verpönt, deshalb wurde Villeneuve-Saint-Georges 1793 nach Villeneuve-la-montagne umgetauft. Das Direktorium machte diese Namensänderung 1795 wieder rückgängig. In den Jahren 1814/15 wurde die Stadt von den Mächten, die sich gegen Napoleon verbündet hatten, besetzt.

1827 wurde die Giraffenkuh Zarafa, ein Geschenk des Vizekönigs von Ägypten an den französischen König Karl X., vorübergehend im Marstall des Schlosses Belleplace untergebracht. 1834 wurde die neue Brücke über die Yerres eingeweiht und mit dem Einzug der Eisenbahn im Jahre 1847 verschwanden die Landwirtschaftsbetriebe rasch und Villeneuve-Saint-Georges wurde zu einer typischen Arbeiterstadt.

1870 besetzen die Preußen im Zuge des Deutsch-Französischen Krieges die Stadt. Nach dem Sieg Bismarcks und der Deutschen Einigung entstand 1876 die Festung von Villeneuve-Saint-Georges, gedacht um Paris vor einem weiteren militärischen Einfall zu schützen.

Am Vorabend des Ersten Weltkrieges überschritt die Einwohnerzahl der Stadt die 10.000-Grenze und Villeneuve-Saint-Georges war zu einer der größten Eisenbahnstädten auf dem Kontinent geworden. 1908 erlebte die Region eine große Streikwelle, die sich gegen die sozialistische Regierung Clemenceau richtete. Damals forderte der massive Einsatz der Polizei gegen die Streikenden und Demonstranten in Draveil und Villeneuve-Saint-Georges mehrere Todesopfer. Es war dies seit der Gründung der Dritten Republik das erste Mal, dass staatliche Sicherheitskräfte "wild" in eine Menge von Männern, Frauen und Kinder schossen.

Am 29. Juli 1937 entgleiste im Bahnhof von Villeneuve-Saint-Georges aufgrund einer falsch gestellten Weiche ein Zug. 29 Menschen starben.

Wappen
Blasonierung: "In Blau über blauem Schildfuß mit einem schwarzen Schildchen, darin drei silberne Scheiben (2:1), begleitet von drei goldenen Lilien, ein linksgewendeter, silberner, nimbierter, geharnischter Reiter auf steigendem Ross, eine hinten mit einem Kugelkreuz besteckte Lanze in das offene Maul eines linksgewendeten, silbernen, widersehenden, geflügelten, vierbeinigen, schreitenden Drachen stoßend."

Wappenerklärung: Der Reiter stellt den Heiligen Georg als Drachentöter dar, der Schildfuß enthält das Wappen der Abtei Saint-Germain-des-Prés.

Bevölkerungsentwicklung

Sehenswürdigkeiten

Kirche Saint-Georges

Die Pfarrkirche Église Saint-Georges geht auf das 9. Jahrhundert zurück, wurde aber von den Normanneneinfällen zerstört und ab dem 12. Jahrhundert größtenteils erneuert. Der untere Teil des Turmes stammt noch aus dem 9. Jahrhundert und trägt die typischen Merkmale jener Zeit: Er weist einen quadratischen Grundriss auf, ist eher gedungen und mit einem Pyramidendach überdeckt. In den Jahren 1530 bis 1550 wurde die Kirche vergrößert. Das Hauptportal im Renaissance-Stil stammt aus jener Zeit. Über dem Portal sind drei und neben dem Portal zwei Nischen zu sehen. Die zentralen Nischen beherbergten einst die Statuen der Mutter Jesu, des Propheten Simeon und des Apostels Judas, die seitlichen Nischen die Standbilder der Apostel Petrus und Paulus. Die Statuen wurden während der Französischen Revolution zerstört. Von den einst vier bronzenen Glocken hat nur eine die Revolutionswirren überlebt. Die heutige Uhr wurde 1846 installiert und stammt von J. Wagner.

Im Innern der Kirche sind die Kapitelle aus dem 12. der Chor aus dem 13. und die Pfeiler sowie das Schiff aus dem 16. Jahrhundert. Die hölzerne Statue mit dem hl. Georg als Drachentöter ist aus dem 15. Jahrhundert und stammt von der Abtei Valloires. Die bunt bemalte 25 Zentimeter große Stein-Pietà in der Sakristei ist aus dem 15. Jahrhundert. Das in Stein gemeißelte Bas-Relief am westlichen Pfeiler des Kirchturmes ist aus dem 16. Jahrhundert und misst 70 auf 70 Zentimeter. Es zeigt Szenen aus dem Leben der Jungfrau Maria. Das 260 auf 290 Zentimeter große Gemälde Anbetung der Könige wurde um 1720 von Jean-Baptiste Oudry für das Kollegiatstift Saint-Martin-des-Champs in Paris erschaffen. Es war während der Revolution verschollen, als die Jakobiner alle Schätze der Klosterkirche verkauften. 1832 wurde es in einem Abstellraum wieder aufgefunden.

Die Pfarrkirche Saint-Georges ist seit 1925 ein französisches Kulturdenkmal.

Schlösser
 Château de Belleplace aus dem 17. Jahrhundert
 Château de Bellevue aus dem 17. Jahrhundert
 Das Château de Beauregard, aus dem 17. Jahrhundert, in der heutigen Form aus dem 19. Jahrhundert, gehörte der Gräfin Hańska, Gattin von Honoré de Balzac.

Pärke und Grünzonen
 Parc de Beauregard
 Im Park Parc de Chevrette befand sich früher das Schloss Château de Chevrette.
 Der Parc départemental de la Saussaie Pidoux ist 8,8 Hektar groß.
 Die Wälder Bois de Cobert und Bois des Carrières auf dem Plateau
 Die Ufer der Yerres und der Seine

Häuser
 Das Appartement der Marquise de Sévigné an der Rue de Paris
 Das Haus der Madame de Pompadour
 Das Haus von Victor Duruy
 Die Gebäude Nr. 31 und 33 an der Rue Henri Janin (mit der Statue des hl. Georges) stammen aus dem 19. und 20. Jahrhundert.
 Das Jugendstilhaus aus dem Jahre 1907 an der Rue de Paris
 Das Haus Nr. 25 an der Rue de Paris mit der Treppe im Louis-quatorze-Stil stammt aus dem 17. Jahrhundert.

Persönlichkeiten
 Wilhelm Egon Graf von Fürstenberg (1629–1704), Bischof von Straßburg, lebte auf Schloss Beauregard.
 Joseph François Dupleix (1697–1763), Generalgouverneur der Französischen Niederlassung in Indien, lebte auf Schloss Bellevue.
 Der französische Politiker und Schriftsteller Louis-Jules Mancini-Mazarini (1716–1798) lebte auf Schloss Bellevue.
 Der Schlachtenmaler Francesco Casanova (1727–1803) wohnte auf Schloss Bellevue.
 Der britisch-französische Maler Philippe-Jacques de Loutherbourg (1740–1812) studierte mit Casanova auf Schloss Bellevue.
 Der französische Jurist Raymond de Sèze (1748–1828), Verteidiger von Marie Antoinettes in der Halsbandaffäre, war in Villeneuve-Saint-Georges inhaftiert.
 Der französische Naturforscher Charles Athanase Walckenaer (1771–1852) lebte auf Schloss Bellevue.
 Der französische Opernkomponist François-Adrien Boieldieu (1775–1834) wohnte einige Jahre in Villeneuve-Saint-Georges.
 Die polnisch-ukrainische Gräfin Ewelina Hańska (1801–1882) lebte auf Schloss Beauregard.
 Der französische Maler Jean-François Gigoux (1806–1894) lebte mit der Gräfin Hańska auf Schloss Beauregard.
 Der Kommunist und Résistance-Kämpfer Colonel Fabien (1919–1944) lebte in Villeneuve-Saint-Georges.
 Der französische Schauspieler Jacques Morel (1922–2008) ist auf dem Friedhof von Villeneuve-Saint-Georges begraben.
 Der US-amerikanische Jazzgitarrist Jimmy Gourley (1926–2008) verstarb in Villeneuve-Saint-Georges.
 Der Rapper MC Solaar (* 1969) verbrachte seine Kindheit im Stadtteil Nord von Villeneuve-Saint-Georges.

Im Ort geboren
 Georges Grignard (1905–1977), Autorennfahrer
 René Fallet (1927–1983), Schriftsteller
 Maurice Lafont (1927–2005), Fußballspieler
 André Brugiroux (* 1937), Schriftsteller
 Patricia Chauvet (* 1967), Skirennläuferin
 Cécile Duflot (* 1975), Politikerin
 Mickaël Tavares (* 1982), senegalesisch-kapverdisch-französischer Fußballspieler
 Jérémie Galland (* 1983), Straßenradrennfahrer
 Mehdi Taouil (* 1983), marokkanischer Fußballspieler
 Samuel Piètre (* 1984) Fußballspieler
 Jacques Faty (* 1984), senegalesisch-kapverdisch-französischer Fußballspieler
 Ricardo Faty (* 1986), französisch-senegalesischer Fußballspieler
 Yoan Gouffran (* 1986), Fußballspieler
 Geoffrey Lembet (* 1988), zentralafrikanisch-französischer Fußballtorwart
 Coline Aumard (* 1989), Squashspielerin
 Loïc Desriac (* 1989), Straßenradrennfahrer
 Maxence Lacroix (* 2000), Fußballspieler
 Titouan Droguet (* 2001), Tennisspieler
 Nathanaël Mbuku (* 2002), Fußballspieler
 Melvin Ajinça (* 2004), Basketballspieler
 El Chadaille Bitshiabu (* 2005), französisch-kongolesischer Fußballspieler

Städtepartnerschaften
 Kornwestheim, Baden-Württemberg, seit 1960
 Eastleigh, England, seit 1964

Literatur
 Didier Lamare: Le patrimoine des communes du Val-de-Marne. Flohic éditions, 1993.
 H.-V. und A. Dandrieux: Histoire de Villeneuve-Saint-Georges. Le Livre d'histoire, 1919.
 Henri Javelle: Histoire de Villeneuve-Saint-Georges. Aubanel Père, Avignon, 1938.

Einzelnachweise

Weblinks

Ort in der Île-de-France
Stadt in Frankreich

Villeneuve-Saint-Georges


Les Annales prussiennes sont un mensuel culturel et politique à caractère national-libéral, publié de 1858 à 1935. La revue est considérée comme le porte-parole de l' d'historiographie.

Éditeurs
 Rudolf Haym du volume 1.1858 au volume 13.1865 ; du 14.1865 au 17.1866 sans nommer d'éditeur
 Heinrich von Treitschke, Tome 18.1867
 Heinrich von Treitschke et Wilhelm Wehrenpfennig, tomes 19.1867 à 43.1879
 Heinrich von Treitschke, tomes 44.1879 à 51.1883
 Heinrich von Treitschke et Hans Delbrück, tomes 52.1883 à 63.1889
 Hans Delbrück, Tome 64.1889 à 178.1919
 , de 179.1920 à 208.1927
 Walter Heynen et , 209.1927 à 231.1933
 Walter Heynen, du 232.1933 au 240.1935, juin

Au début, , Theodor von Bernhardi, ,  et Anton Springer font partie des collaborateurs.

Bibliographie
 Sebastian Haas: Die Preußischen Jahrbücher zwischen Neuer Ära und Reichsgründung (1858–1871). Programm und Inhalt, Autoren und Wirkung einer Zeitschrift im deutschen Liberalismus. (= Quellen und Forschungen zur Brandenburgischen und Preußischen Geschichte (QUF) 47). Duncker & Humblot, Berlin 2017,

Liens externes

 Description dans Meyers Großes Konversations-Lexikon, Volume 16. Leipzig 1908, page 338

Titre de presse créé en 1858

Annales prussiennes


Macronaemia est un genre d'insectes coléoptères de la famille des coccinelles.

Systématique
Le genre Macronaemia a été créé en 1899 par l'entomologiste américain Thomas Lincoln Casey (1857-1925).

Liste d'espèces
Selon  et  :
 Macronaemia episcopalis (Kirby, 1837)

Selon  :
 Macronaemia episcopalis (Kirby, 1837)
 Macronaemia hauseri (Weise, 1905)

Notes et références

Liens externes

Genre de Coléoptères (nom scientifique)
Coccinellidae
Taxon décrit en 1899

Macronaemia


Kagu (Rhynochetos jubatus), Rhynochetidae familyasına ait, Yeni Kaledonya'ya özgü, uçamayan bir kuş türüdür.

Özellikleri
Soyu tükenmek üzere olan bu kuşun uzunluğu 55 cm dolayındadır. Vücudu tıknaz, seyrek tüyleri genel olarak boz, gaga, bacak ve gözleri kızıla yakın turuncu renktedir.

Beslenme
Kagular ormanda salyangozları ve böcekleri yiyerek beslenir. Yeni Kalendonya'ya köpeklerin getirilmesi bu kuşların sayılarını azaltan temel etken olmuştur.

Kitap

Dış bağlantılar

Rhynochetidae

zea:Rhynochetidae

Kagu


Paul Nicholas Fisher, conhecido pelo nome artístico, Fisher (estilizado como FISHER), é um produtor musical australiano. Ele foi nomeado para o Prêmio ARIA 2018 de Melhor Lançamento de Dance, bem como para a categoria de Melhor Gravação Dance no 61º Grammy Awards por seu single solo "Losing It".

Carreira

Surfe
Fisher foi um surfista profissional na World Qualifying Series antes de iniciar sua carreira na música.

Música
Fisher fazia parte da dupla de DJs Cut Snake. O grupo foi formado pelo também surfista Leigh "Sedz" Sedley. A dupla começou a discotecar enquanto viajava no circuito de surfe profissional.

Fisher mais tarde em carreira solo, começou a lançar faixas de house music sob o nome artístico de Fisher. Em junho de 2017, Fisher lançou seu single de estreia "Ya Kidding", seguido do EP "Oi Oi" em novembro de 2017, que inclui as faixas "Stop It" e "Ya Didn't".

Em março de 2018, Fisher lançou "Crowd Control". "Crowd Control" ficou em na posição de número 116 no Triple J Hottest 100 de 2018.

Em julho de 2018, Fisher lançou "Losing It", que alcançou o primeiro lugar no ARIA Club Tracks Chart e chegou ao top 50 no Hot Dance / Electronic Songs da Billboard, Dance/Mix Show Airplay e Dance Club Songs, este último se tornando seu primeiro número um nos Estados Unidos. "Losing It" também rendeu a Fisher sua primeira indicação ao Grammy de "Melhor Gravação de Dança" no Grammy de 2019. "Losing It" ficou em segundo lugar no Triple J Hottest 100 de 2018.

Em 10 de maio de 2019, Fisher lançou "You Little Beauty", que se tornou seu segundo número um na parada de músicas de Dance Club. "You Little Beauty" ficou na posição de número 53 no Triple J Hottest 100 de 2019.

Em 20 de março de 2020, Fisher lançou "Freaks", o single principal de seu EP de mesmo nome. O EP foi lançado em 31 de março, junto com o segundo single "Wanna Go Dancin".

Discografia

Extended plays

Singles

Prêmios e nomeações

AIR Awards
O Australian Independent Record Awards (comumente conhecido informalmente como AIR Awards) é uma noite de premiação anual para reconhecer, promover e celebrar o sucesso do setor musical independente da Austrália.

ARIA Music Awards
ARIA Music Awards é uma cerimônia anual de premiação que reconhece excelência, inovação e conquistas em todos os gêneros da música australiana.

DJ Magazine's top 100 DJs

International Dance Music Awards
O International Dance Music Awards é uma cerimônia anual de premiação realizada em Miami Beach, Flórida, Estados Unidos, como uma parte importante da Winter Music Conference. Os prêmios começaram em 1985.

Grammy Awards
O Grammy Award é um prêmio apresentado pela Recording Academy para reconhecer as realizações na indústria da música. Os prêmios começaram em 1959.

DJs da Austrália
Naturais de Gold Coast (Queensland)
Naturais da Austrália
Nascidos em 1986
Produtores musicais da Austrália
Surfistas da Austrália

Fisher (DJ)


Riječko-pulska nogometna zona (također i kao Nogometna zona Rijek – Pula, Zonska nogometna liga Rijeka – Pula) je bila jedna od zona Prvenstva Hrvatske, te liga trećeg stupnja nogometnog prvenstva Jugoslavije u sezoni 1970./71.
Sudjelovalo je 16 klubova, a prvak je bila "Istra" iz Pule.

Ljestvica

Rezultatska križaljka

 Izvori:

Povezani članci
 Druga savezna liga Jugoslavije u nogometu 1970./71.
 Slavonska nogometna zona 1970./71.
 Zagrebačka nogometna zona 1970./71.
 Dalmatinska nogometna liga – Južna skupina 1970./71.
 Dalmatinska nogometna liga – Zapadna skupina 1970./71.
 Područna nogometna liga Rijeka – 1. razred 1970./71.

Vanjske poveznice

Izvori

 Orfeo Tićac, Edo Doričić: 60 godina sporta u Kostreni : 1921-1981, Rijeka, 1986., UDK: 796(497.5 Kostrena) "1921/1981", str. 71
 Obrad Maleš i dr.: Nogometni klub "Opatija", Opatija : 1911-1981., Opatija, 1981., UDK: 796.332::061.2](497.5 Opatija)"1911/1981"(082), str. 79-80
 Ante Kuntić i dr.: Sedamdeset i pet godina nogometa u gradu pod Nehajem 1920-1995, Senj, 1996., str. 90-93
 Marijan Milevoj: Četrdeset zelenih proljeća : NK Rudar - Labin, Labin, 1986., UDK: 796.332(497.13 Labin)"1945/1985"(067.5), str. 94-96
 Petar Pavlić: Crikvenička nogometna kronika : naših '90 let, Crikvenica, 2009., UDK: 796.332(497.5), str. 87-90, 218-219

1970-71
Riječko-pulska
1970-71 Riječko-pulska

Riječko-pulska nogometna zona 1970./71.


Christiaan Huygens   ( , also  , ; ; 14 Nisan 1629 - 8 Temmuz 1695), ayrıca Huyghens olarak da yazılır, tanınmış Hollandalı bir matematikçi ve bilim insanıdır. Özellikle bir astronom, fizikçi, olasılıkçı ya da saat bilimi ile uğraşan kimliği ile bilinir. Huygens zamanının öncü bilim insanlarındandır. Satürn halkaları üzerinde teleskobik çalışmalar yaparak Satürn'ün Titan uydusunu keşfetmiş ve ayrıca sarkaçlı saati icat etmiştir. Huygens mekanik ve optik alanında önemli çalışmalar yayınlamış ve şans oyunları üzerine öncü çalışmalar yapmıştır.

Hayatı

Gençlik yılları
Christiaan Huygens 14 Nisan 1629 yılında zengin ve nüfuzlu Hollandalı bir ailenin İkinci erkek çocuğu olarak Lahey'de dünyaya geldi. Huygens dedesinin ismini almıştır. Babası Constantijn Huygens, annesi Suzanna van Baerle idi. Annesi Christiaan Huygens'in kız kardeşinin doğumundan kısa bir süre sonra ölmüştür. Huygens çiftinin, Constantijn (1628), Christiaan (1629), Lodewijk (1631), Philips (1632) ve Suzanna (1637) adlarında beş çocuğu vardı.

Babası, Constantijn Huygens diplomat, Orange House'un danışmanı ve aynı zamanda şair ve müzisyendi. Galileo Galilei, Marin Mersenne ve Renē Descartes, Constantijn Huygens'in arkadaşlarıydı.

Christiaan Huygens 16 yaşına kadar evde eğitim gördü. Huygens minyatür değirmenler ve diğer makinelerle oynamayı çok severdi. Babası ona özgürlükçü bir eğitim verdi. Huygens dil ve müzik, tarih ve coğrafya, matematik, mantık ve söylem ve aynı zamanda dans, eskrim ve binicilik eğitimleri aldı.

Öğrencilik yılları
Babası Huygens'i Leiden Üniversitesi hukuk ve matematik bölümlerine gönderdi. Huygens burada Mayıs 1645'den Mart 1647 yılına kadar eğitim gördü. Frans van Schooter Leiden Üniversitesi'nde 1646 yılında bir akademisyendi ve aynı zamanda Huygens ve abisinin özel matematik öğretmeniydi. Descartes'in tavsiyesi üzerine bu görevi üstlenmiştir.

Birkaç yıl sonra, Huygens yeni kurulan ve babasının müdürü olduğu Orange Koleji'nde çalışmalarına devam etti fakat kardeşi Lodewijk ve başka bir öğrenci arasında geçen düellodan sonra bir değişiklik oluştu. Constantijn Huygens bu kolejde 1669 yılına kadar sürecek olan başka bir göreve getirildi.

Christiaan Huygens, hukukçu olan Johann Henryk Dauber'in evinde yaşamaya başladı ve İngiliz öğretim görevlisi John Pell ile matematik dersleri verdi. Huygens çalışmalarını Ağustos 1649 yılında tamamladı ve hemen diplomat olarak Nassau dükü ile çalışmaya başladı. Bu görev onu Bentheim'e ve daha sonra Flensburg'a gönderdi. Daha sonra Danimarka'ya gitti Kopenhag ve Helsingør'u ziyaret etti ve Stockholm'deki Descartes'i ziyaret etmek için Qresund'u geçmeyi umdu fakat bu gerçekleşmedi. Babası Huygens'in bir diplomat olmasını istedi, fakat bu da gerçekleşmedi. Siyasi anlamda 1650 yılında Birinci Stadtholdersles Dönemi başladı yani Orange House artık iktidar değildi ve bu durum Constantijn Huygens'i de etkilemiştir. Daha sonra babası, Christiaan'ın böyle bir kariyerle hiç ilgili olmadığını anladı.

Başlangıçtaki bağlantıları
Huygens genellikle Fransızca ve Latince yazardı. Huygens Leiden 'de bir kolej öğrencisiyken 1648 yılında vefat eden Mersenne isimli bir muhabirle yazışmaya başladı. Huygens matematiğe karşı ilgili ve yetenekli biriydi. 1646 yılında katenar (zincir eğrisi) şeklinde bir asma köprü vardı. Huygens, Mersenne'nin sikloid hakkındaki endişelerini, salınımın merkezi ve yerçekimi sabiti gibi konular hakkındaki teorilerini ancak 1650'lerin sonlarına doğru ciddiye aldı. Ayrıca Mersenne müzik teorisi üzerine de yazılar yazmıştır. Huygens, ortalama ses tamperemanını (meantone temperament) tercih etmiştir. 31 eşit tamperemanda yenilik yapmıştır fakat yaptığı bu yenilikler daha önce Francisco de Salinas tarafınca düşünülmüştür ayrıca bu düşünceyi logaritma kullanarak keşfetmiş olup ortalama ses sistemi ile logaritma arasında yakın bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Huygens 1654 yılında Lahey'de bulunan babasının evine geri döndü ve kendini tamamen araştırmalara adamayı başardı. Ailesinin, Hofwijk'ten çok uzakta olmayan başka bir evi vardı ve Huygens yaz tatillerini burada geçirirdi. Onun bilimsel yaşamı depresyon nöbetleri geçirmesine engel olamadı.

1655 yılında Paris ziyaretinde kendini Ismael Boulliau'ya tanıtmak için onu ziyarete gitti. Daha sonra Boulliau, Huygens'i Cloudy Mylon'u görmeye götürdü. 1650'lerde Mersenne çevresinde toplanan Parisli alîm grubu ve sekreterlik rolünü üstlenen Mylon, Huygens ile bazı sorunlar yaşamıştır. Huygens 1656 yılında putperest olmasına rağmen büyük bir hayranı olduğu Pierre de Fermat ile karşı karşıya geldi. Fermat'ın araştırmanın ana düşüncesinin dışında kalması ve bazı olaylar hakkındaki iddialarının güvenilir olmaması şaşırtıcı ve buruk bir deneyim oldu. Fermat'ın endişeleri devam ederken Huygens matematik uygulamaları arıyordu.

Bilimsel başlangıcı
Huygens'in araştırma sonuçları ve keşifleri uzun sürede yayınlanırdı. Huygens'in ilk işi 1651 yılında kareleme alanında Theoremata Karelemesini basmak oldu. Bu baskı yıllar önce Huygens'in Gregoire de Saint-Vincent ile tartıştığı ''dairenin hatalı kare alma metodunu ''da içermektedir. Huygens'in tercih ettiği metotlar Archiemedes ve Fermat'tı. 1650'lerde kareleme yöntemi önemli bir sorundu.

Huygens 1652-1653 yılları arasında teorik açıdan küresel mercekler üzerine çalışmalar yaptı. Elde edilen sonuçlar 1669 Isaac Barrow'a kadar yayınlanmadı. Huygens'in asıl amacı teleskopları anlamaktı. Huygens 1655 yılında kendi merceklerini kardeşi Contantijn ile işbirliği yaparak bilemeye başladı. 1662 yılında iki mercekli oküler teleskop olarak şimdiki adıyla Huygenian Merceği'ni tasarladı. Mercekler, Huygens'in Baruch Spinoza ile tanışmasına sebep olan ortak bir ilgi alanıydı. Huygens ve Spinoza bilim hakkında oldukça farklı bakış açılarına sahiptiler. Spinoza daha kararlı bir Dekartçıydı (Decartes veya felsefesi ile ilgili) ve onun bazı tartışma yazışmaları günümüze ulaşmıştır. Huygens şans oyunları üzerine ilk tezini 1657 yılında yazmıştır.

1662 yılında Sör Robert Moray Huygens'e, John Graunt'un yaşam tablosunu gönderdi ve zamanla Huygens ve kardeşi Lodewijk yaşam beklentisi üzerine çalıştı. 3 Mayıs 1661 tarihinde, Huygens astronom Thomas Streete ve Reeve ile Richard Reeve tarafından Londra'da yapılmış teleskobu kullanarak Merkür'ün Güneş üzerinden geçişini gözlemlemiştir. Huygens, 1639 yılında Jeremiah Horrocks'un Venüs'ün geçişi üzerine yazdığı el yazısı ile Hevelius'u geçti ve böylece ilk basım 1662 yılında yapılmış oldu. Bu yıllarda, Huygens eski tip piyano çalıyor ve aynı zamanda müziğe ve Simon Steven'in teorilerine ilgi duyuyordu. Huygens 1663 yılında Kraliyet Derneği'ne üye oldu.

Fransa'daki yılları
1663 yılı boyunca Huygens'in Paris'e yaptığı üçüncü ziyaretinde Montmor Akademisi kapatıldı ve Huygens Baconian (Sör Francis Bacon'u destekleyen) tarzı bir bilim programını savunmak için bir şans yakaladı. 1666 yılında Fransa'ya taşındı ve Louis XIV. tarafından yeni açılan Fransız Bilim Akademisi'nde bir pozisyona getirildi. Huygens, Paris'te önemli bir patrona sahipti ve Jean-Baptiste Colbert ile yazışma içerisindeydi. Huygens'in akademi ile ilişkisi her zaman kolay olmadı. 1670 yılında Huygens ağır hastalandığında, öldüğü zaman çalışma kâğıtlarının Kraliyet Derneği'ne bağışlanmasını sağlaması için Francis Vernon'u seçti. Daha sonra Fransa-Hollanda savaşında İngiltere'nin de bir parçasının savaşta yer almasının Huygens ile Kraliyet Derneği'nin arasındaki ilişkiye zarar verdiği sanılmaktadır. Denis Papin, Huygens'in asistanıdır. Huygens ve asistanı Papin'in projelerinden biri olan barut motoru beklenen başarıyı sağlayamadı. Papin 1678 yılında İngiltere'ye taşındı ve bu alandaki çalışmalarına devam etti. Huygens Paris Gözlemevi'ni kullanarak daha fazla astronomik gözlemler yapmıştır.

Huygens, Leibniz'e 1673 yılında matematik ve analitik geometri dersleri verdi.

Son yılları
Huygens ciddi derecede depresyona girdikten sonra 1681 yılında Lahey'e geri döndü. 1684 yılında tüpsüz hava teleskobu üzerine Astroscopia Compendiaria'yı yayınladı. Huygens 1685 yılında Fransa'ya tekrar dönmek istedi fakat Nantes Fermanı bunu engellemiştir. Babası 1687 yılında vefat etti ve Huygens'e Hofwijk'deki evi miras bıraktı. 12 Haziran 1689 yılında İngiltere'ye yaptığı üçüncü ziyaretinde Isaac Newton ile tanıştı. İzlanda Kristali hakkında konuştular ve daha sonra hareket direnci hakkında yazıştılar.

Huygens 1693 yılında akustik olguyu şimdiki adıyla ses efektini gözlemledi. Huygens, 8 Temmuz 1695 yılında Lahey'de öldü ve Grote Kerk'e gömüldü.

Çalışmaları

Tabiat felsefesi üzerine çalışmalar
Huygens, Descartes ve Newton'un arasında Avrupa'nın öncü doğa felsefecisi olarak anılmıştır. Huygens Kendi zamanının mekanik felsefî ilkelerine bağlı kalmıştır. Özellikle de yerçekimi kuvvetini açıklamaya çalışmıştır.

Huygens, Nisan 1661 yılında İngiltere'ye yaptığı ilk ziyaretinde Gresham Koleji'nin grup toplantısına katıldı ve Boyle'nin hava pompası deneylerini öğrendi. Huygens, 1662 yılının ilk aylarına kadar zamanını çalışmalarını çoğaltmaya harcadı. Bu uzun süreç deneysel ve teorik olarak bazı sorunlara neden olmuştur.

Hareket Kanunu, etki ve yerçekimi
Huygens 1650'lerde elastik çarpışma üzerine çalışmalar yaptı ama bu çalışmaları yayınlaması 10 yıl gecikti. Huygens, Descaters'in elastik çarpışma hakkındaki kanunlarının yanlış olduğunu söyleyerek doğru kanunları formüle etti. Huygens, Newton'un İkinci Kanunu'nun günümüzdeki halini kuadratik formda ifade etti. 1659 yılında merkezcil kuvvetin günümüzdeki standart formülünü dairesel hareketten yararlanarak elde etti.

1673 yılında yayınlanan bu genel formül astronomi yörünge çalışmaları için önemli bir adım oldu ve gezegensel hareketler üzerine Kepler'in üçüncü yasasından yerçekiminin ters kare yasasına geçişi sağladı. Huygens sarkaç üzerine yaptığı çalışmalarla basit harmonik hareket teorisine çok yaklaşmıştı fakat bu konu Newton tarafından onun ikinci kitabı olan Matematik Prensipleri'nde yer almıştır.

Optik
Huygens, özellikle 1678 yılında Paris Bilim Akademisi'nce bildirilen ışığın dalga kuramıyla hatırlanmaktadır. Bu teori, 1690 yılında kendisinin ışık tezinin içinde yayınlanmıştır. Huygens bu yayında, dalga teorisinin el yazmasında ona yardımcı olan Ignace- Gaston Pardies'den de bahsetmiştir.

Huygens'in temel ilkelerinden birisi de ışık hızının sonlu olduğudur. Bu teori kinematiktir ve teori büyük oranda geometrik optik ile sınırlıdır.

Huygens 1669 yılında Rasmus Bartholin tarafından keşfedilen İzlanda Kalsitinin üzerinde çift kırılma olayını tecrübe etmiştir. Huygens ilk başlarda bulduğu şeyin ne olduğunu açıklayamadı. Daha sonra kendisinin dalga teorisi konsepti ile açıklamıştır. Huygens ışınların kırılmasına ve eğilmesine sebep olan eğri yüzey üzerine olan iddiaları geliştirmiştir. Newton 1704 yılında bu teorinin yerine ışığın parçacık teorisini önerdi. Huygens'in teorisi kabul edilmedi çünkü boyuna dalgalar çift kırınım olayını göstermemekteydi. Huygens projektörlerdeki mercek kullanımını incelemiştir. 1659 yazışmalarına göre Huygens, büyülü fenerin mucidi olarak yansıtılmıştır.

Horoloji (Zaman ölçme bilimi)

Huygens, o zamandan beri mekanik saatlerde kullanılan salınımlı saat mekanizmalarını, denge yayını ve sarkacı geliştirdi. Bu saat hassaslığında büyük artışa yol açtı.

1657'de, düzenleme mekanizmaları olarak sarkaçlarla ilgili daha önceki araştırmalardan ilham alan Huygens, zaman işleyişinde bir atılım olan ve 1930'lara kadar 275 yıl boyunca en doğru zaman ölçer olan sarkaçlı saati icat etti. Saat tasarımlarının yapımını, saati yapan Lahey'deki Salomon Coster'a verdi. Sarkaçlı saat, mevcut "verge ve foliot" saatlerden daha doğruydu ve hemen popüler oldu ve hızla Avrupa'ya yayıldı. Ancak Huygens, buluşundan fazla para kazanmadı. Pierre Séguier, Fransız haklarını reddetti, bu sırada Rotterdam'daki Simon Douw ve Londra'daki Ahasuerus Fromanteel tasarımını 1658'de kopyaladı.

Bilinen en eski Huygens tarzı sarkaçlı saat 1657 tarihlidir ve Leiden'deki Boerhaave Müzesi'nde görülebilir.

Sarkaçlı saati icat etme teşvikinin bir kısmı, deniz yolculuklarında göksel navigasyonu kullanıp boylam bulmak için kullanılabilecek doğru deniz kronometresini yapmaktı. Ancak geminin sallanma hareketi sarkacın hareketini bozduğu için saat bir deniz kronometresi olarak başarısız oldu.

1660 yılında Lodewijk Huygens İspanya'ya yaptığı yolculukta bir deneme yaptı ve ağır hava koşullarının saati işe yaramaz hale getirdiğini bildirdi.

Alexander Bruce 1662'de sahaya dirsek attı ve Huygens, Sir Robert Moray ve Royal Society'yi arabuluculuk yapmaya ve bazı haklarını korumaya çağırdı.

Denemeler 1660'lara kadar devam etti, en iyi haber Kraliyet Donanması kaptanı Robert Holmes'tan 1664'te Hollanda mülklerine karşı faaliyet göstermesiydi. Samuel Pepys o sırada şüphelerini dile getirdiği için, Lisa Jardine Holmes'un deneme sonuçlarını doğru şekilde bildirdiğinden şüphe etmiştir.

Fransız Akademisi için Cayenne'e yapılan bir keşif gezisi kötü sonuçlandı. Jean Richer, Dünya'nın şekli için düzeltme önerdi.
1686'da Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin Ümit Burnu'na seferinde Huygens düzeltmeyi geriye dönük olarak sağlayabiliyordu.

Sarkaçlar
Huygens, 1673 yılında Horologium Oscillatorium sive de motu pendulorum (Zamanı Ölçme Biliminde Salınım veya Sarkaç Hareketleri) adlı kitabı yayınlandı. Bu kitap Huygens'in yaptığı en önemli çalışmadır. Mersenne ve diğerleri tarafından sarkaçlar çok hassas olmayan sabit zaman aralıklarıyla gözlemlenmiştir. Sarkaçların periyotları salınım genişliğine bağlıdır. Huygens bir cismin üzerine etkiyen yerçekimi kuvvetiyle cismin aşağı doğru kaymasını gözlemleyerek aşağı doğru olan eğriyi bulmuştur. Böylelikle sözde Tautochrone sorununu çözmüştür. Ayrıca Huygens, Mersenne tarafından oluşturulan, salınım hareketi yapan herhangi bir şekildeki katı cismin periyodunu bulma sorununu çözmüştür. Bu, salınımın merkezi ve dönme noktasıyla olan karşılıklı ilişkinin keşfini kapsamaktadır. Huygens dairesel hareket yapan bir kordonun üzerinde ağırlık oluşturarak ve merkezkaç kavramını kullanarak konik sarkacı incelemiştir. Huygens, ideal matematiksel sarkacın periyod formülünü ağırlıksız bir ip kullanarak elde etmiştir.

Huygens birleştirilmiş sarkaçların salınım periyodları üzerinde çalışmalar yaparak ''eylemsizlik momentini'' geliştirmiştir.

Huygens iki saat sarkacını aynı destek üzerinde birbirine monte ederek senkronize olmasını sağlamıştır ve böylelikle birleştirilmiş salınımları gözlemlemiştir.

Spiral yay saati
Huygens ve Robert Hooke spiral yay saatini aynı dönemde olmalarına rağmen birbirlerinden bağımsız olarak geliştirmişlerdir. Bu konu üzerine tartışmalar yüzyıllarca devam etti.

Spiral yaylar bağımsız maşa kollarıyla birlikte modern saatlerin temelidir çünkü bunlar eşzamanlı olarak ayarlanabiliyordu. Ayrıca Huygens 1675 yılında ''cep saatinin'' patentini almıştır.

Astronomi

Satürn'ün halkaları ve Titan

1655'te Huygens, Satürn'ün halkaları'nın "ince, düz bir halka, hiçbir yere değmeyen ve tutulmaya meyilli" olduğunu öne süren ilk kişiydi. Kendi tasarladığı 43x büyütmeli bir kırılmalı teleskop kullanan Huygens, Satürn'ün ilk uydusu Titan'ı da keşfetti. Aynı yıl, Orion Nebulası'nı gözlemledi ve taslağını çizdi; Orion Bulutsusu'nun bilinen ilk örneği olan çizimi 1659'da Systema Saturnium'da yayınlandı. Modern teleskopunu kullanarak bulutsuyu farklı yıldızlara bölmeyi başardı. Daha aydınlık olan iç kısım şimdi onun onuruna "Huygenian bölgesi" adını taşıyor. Ayrıca birkaç yıldızlararası bulutsu ve bazı çift yıldızları keşfetti.

Mars ve Sirtis Major
1659'da Huygens, Mars üzerindeki volkanik bir ova olan Syrtis Major Planum adlı yüzey özelliğini gözlemleyen ilk kişiydi.

Mars'ta günün uzunluğunu tahmin etmek için bu özelliğin hareketinin birkaç gün boyunca tekrarlanan gözlemlerini kullandı ve bunu oldukça doğru bir şekilde 24 1/2 saat yaptı. Bu süre, 24 saat 37 dakikalık Mars gününün gerçek uzunluğundan sadece birkaç dakika uzaktır.

Planetaryum
Jean-Baptiste Colbert'in teşvikiyle Huygens, tüm gezegenleri ve o zamanlar Güneş'in etrafında döndüğü bilinen uydularını gösterebilecek mekanik bir planetaryum inşa etme görevini üstlendi. Huygens, tasarımını 1680'de tamamladı ve ertesi yıl saat yapımcısı Johannes van Ceulen'e yaptırdı. Ancak, bu arada Colbert öldü ve Huygens planetaryumunu yeni bakan olarak Fransız Bilimler Akademisi'ne teslim edemedi, Louvois Markisi Fracois-Michel le Tellier, Huygens'in sözleşmesini yenilememe kararı aldı.

Huygens tasarımında, doğru sayıda dişe sahip dişlileri seçebileceği en iyi rasyonel yaklaşımları bulmak için devamlı kesirlerleri ustaca kullandı. İki dişli arasındaki oran, iki gezegenin yörünge periyodlarını belirledi. Huygens, gezegenleri Güneş'in etrafında hareket ettirmek için zamanda ileri ve geri gidebilen bir saat mekanizması kullandı. Huygens, kendi planetaryumunun Ole Rømer tarafından aynı zamanda inşa edilen benzer bir cihazdan daha doğru olduğunu iddia etti, ancak planetaryum tasarımı "Opuscula Posthuma"da (1703) ölümünden sonraya kadar yayınlanmadı.

Huygens, Güneş sistemi, gezegenler ve evren ile ilgili olan görüş ve düşüncelerini yazdığı Cosmotheoros kitabında toplamıştır.

Çalışmaları listesi
 1649 - De iis quae liquido supernatant (suyun üst kısmı hakkında:yayınlanmadı)
 1651 - Cyclometriae
 1651 - Theoremata de quadratura hyperboles, ellipsis et circuli (hiperbol, elips ve dairenin alan hesabı: Huygens'in ilk yayınıdır.)
 1654 – De circuli magnitudine inventa (Dairenin Çevresini Bulma)
 1656 – De Saturni Luna observatio nova (Satürn uydusunun yeni gözlemi, Titan'ın keşfi)
 1659 – Systema saturnium (SatürnGezegeni)
 1659 – De vi centrifuga (Merkezcil Kuvvet: 1703'te yayınlandı)
 1673 – Horologium oscillatorium sive de motu pendularium (Zaman Ölçme  Biliminde Salınım veya Sarkaç Hareketleri: Louis XIV. e adanmıştır.)
 1684 – Astroscopia Compendiaria tubi optici   molimine liberata (Tüpsüz teleskobun bileşenleri)
 1685 – Memoriën aengaende het slijpen van glasen tot verrekijckers (teleskop merceklerinin bilenme  yöntemleri)
 1686 -  Old Dutch: Kort onderwijs aengaende het gebruijck der horologiën tot het vinden der lenghten van Oost en West (teleskop  mercekleri boylamı ölçmek için nasıl bilenir)
 1690 – Traité de la lumière (Işık Antlaşması)
 1690 – Discours de la cause de la pesanteur (Yerçekimi Nedenleri)
 1691 – Lettre touchant le cycle harmonique (Harmonik Döngü ile ilgili mektup)
 1698  – Cosmotheoros (Güneş sistemi, kozmoloji, evrendeki yaşam hakkında)
 1724 – Novus cyclus harmonicus (Yeni harmonik döngü: Huygens'in ölümünden sonra, Leiden)

Huygens'in adının verildiği alanlar

Bilim
 Huygens insansız uzay aracı (Cassini-Huygens misyonunun bir parçası olarak
Satürn'ün Titan Uydusuna indirilmiştir.)

 Huygens 2801 Asteroidi
 Mars üzerindeki bir kratere Huygens ismi verilmiştir.
 Mons Huygens (Ay üzerindeki en yüksek dağ)
 Huygens Yazılımı (Mikroskop görüntüsü işleme paketi)
 Huygens tarafından tasarlanan iki elemanlı göz merceği
 Huygens- Fresnel Prensibi (Dalga yayılımındaki bozuklukları anlamak için)
 Huygens Dalgacığı
 W.I.S.V Christiaan Huygens (Delft Teknoloji Üniversitesi'nde Matematik ve Bilgisayar Bilimleri için çalışmalar yapan Hollandalı çalışma derneği)
 Huygens Laboratuvarı (Leiden Üniversitesi, Fizik Bölümü, Hollanda)
 Huygens Süper Bilgisayarı (Hollanda Ulusal Süper Bilgisayar Tesisi)
 Hollanda Noordwijk'deki Huygens Binası
 Hollanda, Nijmegen, Radboud Üniversitesi Huygens Binası (Nijmegen Üniversitesi, Fen Bilimleri Bölümü'nün önemli yapılarından birisidir.)

Kaynakça

Ayrıca bakınız
 Wikipedia (en), Christiaan Huygens
 Orion
 Titan

Diğer
 Christiaan Huygens Koleji (Hollanda, Eindhoven)
 Christiaan Huygens gemisi (Hollanda hattı)
 Uluslararası ve Hollandalı öğrenciler için Huygens Burs Programı

Dış bağlantılar

 Project Gutenberg
 Huygens müzesi, Hofwijck Voorburg, Hollanda, Huygens'in yaşadığı ve çalıştığı yer.
 Huygens saatleri bilim Müzesi, Londra
 "Christiaan Huygens" isminin okunuşu
 Christian Huygens Hollanda bankanotu üzerinde

1629 doğumlular
Lahey doğumlular
1695 yılında ölenler
17. yüzyılda Hollandalılar
17. yüzyıl astronomları
17. yüzyıl fizikçileri
17. yüzyıl matematikçileri
Hollandalı astronomlar
Hollandalı fizikçiler
Hollandalı matematikçiler
17. yüzyıl Hollandalı yazarları
Leiden Üniversitesinde öğrenim görenler
Fransız Bilimler Akademisi üyeleri
Royal Society'nin yabancı üyeleri
Latince eser veren yazarlar
Uydu kâşifleri
Olasılık teorisyenleri
Optikçiler
Müzik teorisyenleri
Teorik fizikçiler
Saat yapımcıları
Bilimsel alet yapımcıları
Güney Hollanda'da ölenler
Geometriciler

Christiaan Huygens


Matthew Kelly (born David Allan Kelly, 9 May 1950) is an English actor and television presenter. Having been trained as a theatre actor, he first came to public prominence as a television sitcom actor, game-show panellist and television presenter of ITV light entertainment shows such as Game for a Laugh, You Bet! and Stars in Their Eyes. In the 2000s he returned to acting, appearing in several West End productions and playing television roles.

Early life
Kelly was involved with Urmston Musical Theatre in Urmston, Lancashire, most notably playing the role of Louis in a production of The King and I in 1963.

Kelly appeared regularly at Liverpool's Everyman Theatre. He is a former member of the Workers' Revolutionary Party.

Career
Kelly's first major TV appearances came in the ITV sitcom Holding the Fort (1980-82), and as a panellist in the game show Punchlines (1981-84), hosted by Lennie Bennett on ITV, but he became more famous as part of the original presenting team on Game for a Laugh, for the same producers and network. He was the original presenter of Children's ITV (CITV) when launched in January 1983, and returned to the role sporadically over the next few years. He was the subject of an edition of This Is Your Life in 1983 when he was surprised by Eamonn Andrews in London's Trafalgar Square.

For the next 14 years his work centred on light entertainment shows such as Kelly's Eye (TVS sketch show 1985), You Bet! (LWT/ITV) (1991–95) and, most notably, Stars in Their Eyes (Granada/ITV), which he took over from Russ Abbot, who was brought in as a temporary host after original presenter Leslie Crowther suffered serious head injuries in a car crash in October 1992. Abbot had only hosted one episode, an Elvis Presley special. However, it later became apparent that Crowther would not be able to return, as he retired in 1994, and then died two years later. Therefore, Kelly became the permanent host of the show until he left in March 2004. Simultaneously, he was narrator for the ITV series After They Were Famous from 1999 to 2005. He continued to act occasionally, notably in the Channel 4 comedy Relative Strangers, and in the theatre production of The Cabinet of Dr. Caligari.

Following his departure from Stars in Their Eyes Kelly returned to acting full-time. He has appeared in a number of television and theatre productions. In 2005, he was a member of the cast in BBC One's Bleak House as Mr. Turveydrop. He also played a serial killer in 2005's Cold Blood and its 2007 sequel, as well as the explorer Giovanni Belzoni in BBC One's Egypt. On the stage he won an Olivier Award in 2004 for his portrayal of Lennie in John Steinbeck's Of Mice and Men at the Savoy Theatre. Other work includes Ripafratta in Mirandolina at the Royal Exchange Theatre in August 2006, which he swiftly followed by appearing as a well-received Antonio Salieri in Peter Shaffer's play Amadeus. For a short period in summer 2007 he played the character Willie Thorn in the farce Out For Justice in Sydney, Australia's Royal Court Theatre.

From December 2008 to January 2009, he joined Stefanie Powers, Craig McLachlan and Christopher Biggins at the Mayflower Theatre in Southampton to play May, one of the ugly sisters, in the pantomime Cinderella alongside his son Matthew Rixon. In 2009, he was on stage to high critical acclaim, in Howard Barker's Victory: Choices in Reaction, at the Arcola Theatre, then as George in Who's Afraid of Virginia Woolf? at the Garrick Theatre, Lichfield, followed by a season at London's Trafalgar Studios. The summer was spent as Pandarus in Shakespeare's Troilus and Cressida at the Globe in London. He opened in Comedians at the Lyric Theatre, Hammersmith, in October 2009.

In January 2010, Kelly replaced Simon Callow as Pozzo in the revival of Waiting for Godot at the Theatre Royal, Haymarket, alongside Ian McKellen (Estragon), Roger Rees (Vladimir) and Ronald Pickup (Lucky). He continued in the successful production of Waiting for Godot at the Comedy Theatre, Melbourne, in May 2010.

In November 2010, Kelly was awarded an honorary doctorate by the University of Chester. In March 2012, he returned to mainstream television by appearing in the ITV comedy Benidorm, playing Cyril Babcock, a judge for the hotel's dance competition; he reprised the role in 2014. During the 2012 Edinburgh Festival Fringe, he played the role of Frank in a production of the play Educating Rita. In 2014, Kelly acted in a short drama called Cherry Cake, and in 2016, he played a one-off role of a carer/grandad in the TV series Casualty. In 2018, he hosted the documentary series Top of the Box. In September 2019, Kelly appeared as the Toy Shop owner in the stage production of Big.

Personal life
Kelly married Sarah Gray in 1975. They have mostly lived separately, he in London and she in Cheshire, but remain married.

In January 2003, Kelly was arrested by police over allegations of child sex abuse, which arose as part of Operation Arundel. The following month he was cleared of all charges. In response to his public arrest, and the later media fallout that drew public criticism, his treatment was raised as a motion in Parliament to consider "ways to protect the anonymity of those investigated until formally charged with an offence." This was later debated within Parliament as part of a wider response to investigations into allegations of historical crimes. In the same year, Kelly appeared on The Frank Skinner Show to discuss the host's jokes, which took aim at his alleged abuse of children.

In his early forties, he studied in the Open University where he gained a degree in psychology.

References

External links

1950 births
Alumni of Manchester Metropolitan University
Alumni of the Open University
British Trotskyists
English game show hosts
English male stage actors
English male television actors
English television presenters
ITV people
Laurence Olivier Award winners
Living people
People acquitted of sex crimes
People educated at Urmston Grammar
People from Urmston
Workers Revolutionary Party (UK) members

Matthew Kelly